Бухоро амирлиги (аввали ва охири) — Shosh.uz | Nafaqat Toshkent haqida…\nБош саҳифа » Тарих » Бухоро амирлиги (аввали ва охири)\nБухоро амирлиги пул бирлиги\nPost Views: 38 387\nБухоро амирлиги байроғи\nСиёсий тарих. Сўнгги аштархонийлардан бўлган Абдулфайзхон ҳукмронлиги даврида марказий ҳокимият заифлашганлигидан фойдаланган ўзбек уруғлари турли вилоятларда ҳокимиятга қарши исён ва ғалаёнлар кўтаришиб, ўзларини мустақил деб эълон қила бошладилар. Улар орасида аштархонийлар саройида катта нуфузга эга бўлган, манғит уруғи бошлиқлардан бири Муҳаммад Ҳакимбий оталиқ (вафоти 1743й) ҳамда унинг ўғли Муҳаммад Раҳимбийнинг ҳаракатлари айниқса кескин эди.\nБухоро амирлиги орденлари\nБухоро амирининг Қримдаги саройи\nБухоро амирининг Санкт-Петербургдаги уйи\nАмир Абдулаҳад саёҳат қилишни яхши кўрган. У турли йилларда Москва, Санкт-Петербуруг, Киев, Одесса, Екатеринаслов, Боку, Тифлис, Ботуми, Севастопол, Боғчасарой каби шаҳарларда бўлган. Амир ҳар йили Кавказда, Қрим ёки Ялтада дам олган. Унинг ҳукмронлиги даврида қийноқлар, ўлим ҳукми ва энг даҳшатли жазо, Бухородаги Минораи Калондан ташлаб юбориш ман этилган. Амир Абдулаҳад даврида амирликда мис, темир, олтин қазиб чиқариш, телефон линиялари ва темир йўллари қурилиши,савдо фаол ривожлантирилади.\nАмирликнинг ҳудуди, маъмурий тузилиши ва аҳолиси. Ўрта Осиё хонликлари ичида Бухоро амирлиги алоҳида мавқеига эга бўлган, катта ҳудудларни эгаллаган давлат эди. Манбаларга кўра, XVIII асрнинг ўрталарига келиб Бухоро амирлиги ҳудудларида бирмунча ўзгаришлар содир бўлади. Бу даврда Бухоро ҳукмдорлари ўз тасарруфларида Бухоро шаҳри ва унинг атрофидаги Вобкент, Ғиждувон, Қоракўл, Вағоза туманлари, Қашқадарё ва Миёнқол воҳаларини сақлаб қололган эдилар. Хўжанд, Тошкент, Ҳисор вақти-вақти билан эса Ғузор, Шаҳрисабз, Нурота, шунингдек Амударёнинг ўнг соҳилидаги Балх, Андхай, Маймана, Бадахшон ва Шибирғонлар ҳам Бухорога вассал бўлишига қарамай унга итоат этмай қўйганлар.Сиёсий парокандаликнинг асосий сабаби – сўнгги аштархонийлар давридаги ўзаро куршалар, марказдан қочувчи кучлар мавқеининг ўсиши эди.\nБухоро амирлиги аҳолисининг ҳудудий жойлашуви (Холиқова Р.Э. XIX аср иккинчи ярми — ХХ аср бошларида Россия-Бухоро муносабатлари.тарих фан.докт.дисс. Тошкент. 2006. 67-70 бб.)\nҲудудлар (водий ва воҳалар) Истиқомат қилувчи аҳоли сони (тахминан) Фоиз ҳисобида\nЗарафшон воҳасида 700.000 31.8\nҚашқадарё воҳасида 500.000 22.2\nҚизилқум ва Яксув бўйидаги воҳаларда 225.000 12.0\nАмударё бўйидаги воҳаларда (Сурхоннинг қуйилишидан то Чоржўйгача) 300.000 14.0\nҚолган ҳудудларда 430.000 20.0\nБутун амирлик бўйича 2.155.000 100.0\nБухоро амирлиги аҳолисининг яшаш тарзи бўйича тақсимоти\nАҳолининг яшаш тарзи Аҳоли сони Фоизда\nЎтроқ аҳоли 1.399.606 65.0\nЯрим кўчманчи аҳоли 322.986 15.0\nКўчманчи аҳоли 430.648 20.0\nЖами 2.153.240 100.0\nБухоро амирлиги аҳолиснинг хўжалик юритиш бўйича тақсимоти\nАҳолининг хўжалик юритиш тарзи Аҳоли сони Фоизда\nДеҳқончилик ва чорвачилик 1.830.254 85.0\nҲунармандчилик ва савдо 215.324 10.0\nДоимий хўжалик иш юритишга эга бўлмаганлар 107.662 5.0\nБухоро амирлиги аҳолисининг этник таркиби\nЭтник гуруҳлар Жами аҳолига нисбатан фоиз ҳисобида Аҳоли сони\nТуркий халқлар 85.0 1.830.254\nЭроний халқлар 12.0 258.389\nБошқа элатлар 3.0 64.597\nЖами 100.0 2.153.240\nИлгариги даврларда бўлагани каби манғитлар даврида ҳам давлат бошқаруви тизими икки бўғин – марказий ва маҳаллий бошқарув тизимидан иборат бўлган. Бу тизимлар мусулмон давлатларига хос бўлган мураккаб бошқарув тармоқларига эга бўлган ҳамда асосан амир, сарой амладорлари, ўзбек уруғлари ва қабила бошлиқлари, уламолар, ҳарбий бошлиқлардан ташкил топган. Амирликдаги марказий ҳокмият амир бошчилигидаги сарой аъёнлари қўлида бўлса, маҳаллий бошқарув вилоят ноиблари қўлида эди. Вилоят беклари амир томонидан асосан манғит уруғи вакилларидан тайинланган.\nБухоро амирлигидаги энг юқори унвон ва мансаблар, аввало манғит уруғи вакилларига,саййидларга, хўжаларга ҳамда уламоларга берилган бўлиб, давлатдаги энг юқори унвон амир ул-умаро, оталиқ, ҳоким(валий, бек), қўшбеги ва девонбегилар бўлган. Давлат амир, амир ул-умаро томонидан бошқарилиб, у амалда ва расман чекланмаган ҳуқуқларга эга бўлган. Олтин Ўрда давлатида жорий этилган оталиқ унвони манғитлар даврига келиб оталиққа олинган шахснинг маслаҳатчиси ва ишончли вакили, ҳарбий ва маъмурий ишларда асосий вакилига айланди. Амир Шоҳмурод даврида оталиқнинг ваколатлари чекланиб, унга Зарафшон дарёси сувининг тасимотини назорат қилиш, Бухоро канали(руд-и шаҳр) ва доруғалик вазифаси юкланади.\nАмир саройида ижро ҳокимиятини амалга оширувчи лавозимлар қаторига шаҳар хавфсизлигига жавобгар бўлган миршаб ва унинг қўл остидагилар, сув таъминотига жавобгар бўлган мироб ва унинг қўл остида ишлайдиганлар кирган. Миршаб қўл остида ясовулбоши, девонбеги, маҳрамбоши, мирзалар, даҳбоши,шабгард(кечки қоровул), фаррошбоши кабилар бўлган. Мироб тасарруфида эса маҳрам,мирзалар, баковуллар, мирохўрлар, сув тармоқлари назоратчилари,маҳалла, мавзе ва қишлоқ оқсоқоллари фаолият юритганлар.\nБухоро амири ҳузурида юқори лавозимдаги мансабдорлар билан бирга қуйи амалдаги мансабдорлар ҳам мавжуд бўлган. Амир фармонларини етказувчи парвоначи, амирга доимо ҳамроҳ бўлиб юрувчи ҳидоячи, амир маслаҳатчиси ва хорижий меҳмонларни кўтиб олувчи шиғовул, амир осойишталиги ва тинчлигини муҳофаза қилувчи тонготар(тунқатор), амирга қаратилган салом ва таъзимларни қабул қилувчи жавобгар салом оғаси, амир дастурхонига жавобгар дастурхончи, амир сафари чоғида номозга чорловчи имоми жилов, амир сафари чоғида қонун билан шуғулланувчи муфти жилов, амир маслаҳатчилари гуруҳи жамъоға кабилар шулар жумласидан. Амирга бўлган садоқати ва хизмати учун алоҳида шахслар додҳоҳ, иноқ, тўқсабо, оталиқ, эшикоғаси каби унвонларга эга бўлганлар.\nАмир Музаффар давридан бошлаб амирликдаги барча ҳуқуқий нормалар қозилар томонидан ҳал қилинган. Барча фуқаролик,хўжалик ва жиноий ишлар Қуръон асосида кўриб чиқилган ҳамда жазолар тайинланган. Қозилар амир иродасига кўра қозикалон томонидан тайинланган. Шариат бўйича бошқарув қозилар қўлида бўлган. Қозикалон амирлик пойтахтининг бош қозиси бўлиши билан бирга, давлатдаги бошқа қозилар бошлиғи ҳисобланган.\nЕр эгалиги муносабатлари. Деҳқончилик ва чорвачилик. Ўрта Осиёнинг барча ҳудудларида бўлган каби Бухоро амирлигида ҳам аграр муносабатлар, яъни, ерга эгалик муносабатлари иқтисодий ҳаётнинг асосини ташкил этган. Манбаларга кўра амирликда ер эгалигининг қуйидаги тўртта тури: давлатга тегишли ерлар(мулки султоний); хусусий ерлар(мулк); диний муассасалар ихтиёридаги ерлар (вақф) ва қишлоқ жамоаларига тегишли ерлар мавжуд бўлган, Архив манбаларида амлок ерлар, амлоки султоний, подшоҳ ерлари каби атамалар билан аталаган давлат ерлари билан бир қаторда мулки хирожий, хирож ерлари атамаси ҳам тилга олинади.\nАмир энг катта ер эгаси ҳисобланган. Давлат ерларини расман сотиш, ҳадя этиш ҳамда вақфга бериш тақиқланган бўлса-да, бунга доимо ҳам амал қилинмаган. Давлат ерлари бўш ётган ерлар (қамишзорлар, тошлоқ, тўқайзор, тоғолди)ни ўзлаштириш ҳисобига кўпайтириб турилган. Бундай ерларни ўзлаштирган шахслар бир неча йил солиқлардан озод этилиб, кейин белгиланган тартибда солиқ тўлаганлар.\nУндан ташқари давлат (амлок) ерлари ҳукумдор олдида катта гуноҳ қилган йирик ер эгалларидан мусодара қилинган ерлар ҳисобига ҳамда меросхўри бўлмасдан вафот этган шахсларнинг ерлари давлат ихтиёрига ўтиши ҳисобидан ҳам кўпайган. Айрим манбаларга кўра, давлат ерларидан доимий мавжуд бўлган ер солиғи — хирож олинган бўлса, бошқа манбаларда давлат ерларидан ҳосилнинг катта қисми, яъни 40-50 фоизи олинганлиги қайд этилади.\nАмирликда мавжуд бўлган яна бир ер эгаллиги шакли мулк(хусусий) ерлар бўлиб,бу ер эгалиги шакли қўзғалмас мулк ҳисобланган ҳамда ҳеч қандай чекланишларсиз мерос қилиб қолдириш мумкин бўлган. Мулк ерларидан олинадиган солиқлар ҳақида тадқиқотчиларнинг турли фикрлари мавжуд. Янги тадқиқотлар (Р.Холиқова) таҳлили шуни кўрсатадики, мулки хурр ёки мулки холис айрим йирик ер эгаларига тегишли бўлган ер эгалиги шакли ҳисобланган. Мулки хурр эгаси доимо амалдаги ҳукмдор томонидан берилган ёрлиққа эга бўлиши шарт бўлган ва айнан шу ёрлиқ туфайли у ер солиғидан озод қилинган.\nАмирликда деҳқон аҳли фойдаланаётган ерларга нисбатан мулки хирож атамаси ишлатилган. Бундай ерларга эга бўлган ер эгалари ўз ерларини эркин сотиш, мерос қолдириш ва ҳадя қилиш ҳуқуқига эга бўлганлар. Бундай ерлардан расман ҳосилнинг учдан бири миқдорида солиқ белгиланган бўлсада, амирликнинг ҳар бири ҳудудида ўрнатилган ва белгиланган тартиб ҳамда урф-одатларга кўра, солиқ миқдори ҳосилнинг учдан биридан то бешдан биригача бўлган.\nАъанага кўра, вақф ерлари асосан диний муассасалар – мачитлар, мозорлар,хонақо, мадрасаларга ер майдонларини мерос қолдириш ҳамда хайр-эҳсон қилиш натижасида вужудга келган бўлиб, у ер эгалигининг алоҳида шаклини ташкил этган. Ушбу ерлардан тушган фойда мутавалли ихтиёрига келиб тушган. Мутавалли асосан вақф эгалари авлодларидан тайинланган бўлиб, у вақф ҳужжатларига асосланиб фойдани тақсимлаб чиққан. Амирликда вақф ерларини сотиш, бундай ерлардан солиқ олиш тақиқланган бўлсада, манбалар ва ҳужжатлар бунга амал қилинмаганлигини кўрсатади.\nАмир Насрулло давридан бошлаб ер эгалигининг танҳо шакли тарқалади. Насрулло ўзига бўйсунмаган амалдорлар ва уруғ оқсоқолларининг ерларини мусодара қилиб, бундай ерларни вақтинча эгалик қилиш ҳуқуқи билан ўз тарафдорларига ҳадя(танҳо) қилган. Амир Музаффар давридан бошлаб танҳо тоғли ҳудудларга ҳам ёйилади. Танҳо турли ҳажмда(бир неча танобдан бир неча юз танбогача) берилган бўлиб, танҳонинг берилиш миқдори энг аввало, ернинг суғорилиши, ернинг унумдорлиги, қолаверса, амалдорнинг эгаллаган мавқеи ва таъсирига ҳам боғлиқ бўлган.\nДеҳқончилик ва чорвачилик Бухоро амирлиги иқтисодининг асосий тармоқлари ҳисобланган. Аҳолининг саксон беш фоизи деҳқончилик ва чорвачилик билан шуғулланганлиги ҳам фикримиз далилидир. Амирликда XVIII асрнинг охирларидан бошланган иқтисодий юксалиш,аввало деҳқончиликнинг тикланиши билан изоҳланади. Анъанага кўра, суғориладиган ҳамда лалмикор ерларда деҳқончилик соҳасида буғдой, арпа, жўхори, полиз ва сабзавот экинлари етиштиришга катта эътибор қаратилган. узумчилик ва боғдорчилик ҳам яхши ривожланган. Манбаларга кўра, амирликда узумнинг 10 дан ортиқ навлари етиштирилган.\nАмирликда шоликорлик ҳам яхши тараққий этган. Нисбатан сифатли шоли Шаҳрисабз, Каттақўрғон ва Ҳисор воҳаларида етиштирилган. Шаҳрисабз ва Ҳисор шоликорлари амирликнинг пойтахти Бухорони доимий равишда сифатли гуруч билан таъминлаб турганлар.\nАмирликда XIX асрнинг бошидан бошлаб Россияга кўп миқдорда пахта сотилиши натижасида пахтачиликка эътибор кучайтирилган. Рус манбаларига кўра, Бухоро амирлигининг “Қашқадарё воҳаси, Сурхондарё воҳасида, Яккабоғ, Китоб, Чироқчи, Қарши, Шаҳрисабз, Ғузор, Термиз, Шеробод, Ҳисор туманларида пахта катта миқдорда етиштирилади. Ўрта Осиё хонликлари ичида Бухоро пахтаси алоҳида диққатга сазовор бўлиб, у анча қиммат туради”.\nШариатда чекиш таъқиқланганлигига қарамасдан, Қарши ва Миёнқол воҳаларида тамаки етиштириш ривожланган. Қарши тамакиси энг сифатли тамаки ҳисобланган. Ундан ташқари амирликда ипакчиликнинг ривожланишига ҳам катта эътибор қаратилган. Бухоро воҳаси, Зарафшон водийси, Карамана, Шаҳрисабз, Китоб, Миёнқол, умуман, сув кўп бўлган барча ҳудудларда тут дарахтлари ниҳоятда кўп ўстирилган. Бухорода ва бошқа йирик шаҳарларда тоза ипак ва ярим ипакдан турли хил матолар тайёрланган.\nАмирликдаги деҳқончилик ва боғдорчилик оддий ва анъанавий ҳолатда бўлган. Ерлар от, ҳўкиз кам ҳолларда туяларга омоч қўшилиб ҳайдалган ҳамда мола, кетмон ва бел орқали ишлов берилган.\nАмирликда мавжуд бўлган чўл ва дашт ҳудудлари,тоғ ва тоғ олди адирлари маҳсулдор чорвачилик учун қулай имкониятлар яратган. Амирликнинг чўл ҳудудларида, жумладан Бухоро ва Қарши ҳудудларида қоракўл тери етиштиришга ихтисослашган қўйчилик тараққий этган. Бунга асосий сабаб, ташқи бозорда (айниқса Россия бозорида) қоракўл терисига, ундан ишланган маҳсулотларга талаб ниҳоятда катта эди. Чорвачиликнинг етакчи тармоғи сифатида йилқичилик нафақт дашт ҳудудларда,балки воҳаларда ҳам ривожланган. Шаҳрисабзнинг қорабайир ва Қаршининг араби отлари ўз чидамлилиги, тезлиги ва кучи билан бутун амирлик ва ундан ташқарида ҳам машҳур бўлган.\nЧорвачиликда туячиликка ҳам алоҳида эътибор берилган. Оғир ва олис йўллар ҳамда сувсизликка чидамли бўлган оғир юк кўтарувчи туялардан карвон савдосида,тегирмонларда, ёғ чиқаришда кам ҳолларда ер ҳайдашда фойдаланилган. Шунингдек туянинг сути ва жуни қадрланган. Амирликда чорвачиликка ихтисослашган хўжаликларнинг ички ва ташқи бозорга туёқли моллар, сифатли тери, жун ва бошқа турли маҳсулотлар(шол,намат,арқон ва бошқ) ҳамда озиқ-овқат (гўшт ва сут маҳсулотлари) етказиб беришдаги аҳамияти ниҳоятда катта эди.\nҲунармандчилик ва савдо-сотиқ. Бухоро амирлигида асосий ҳунармандчилик марказлари сифатида шаҳарлар катта аҳаммиятга эга бўлган бўлса-да,кўпгина йирик қишлоқларда ҳам ҳунармандчиликнинг кундалик эҳтиёж учун зарур соҳалари ривожланган эди. Бутун ўрта асрларда мавжуд бўлганидек,амирлик даврида ҳам ҳунармандлар уюшмалари (касаба, цехга эга бўлганлар).Унинг ташкил топиши маҳсулот ишлаб чиқариш устидан назорат ўрнатишга,маҳсулот ишлаб чиқариш ҳуқуқини сақлаш ва рақобатбардошликка интилиш билан боғлиқ эди. Амирликдаги ҳунармандчиликнинг барча соҳаларида бундай уюшмалар мавжуд бўлиб,уни сайлаб қўйиладиган шахс-раис ёки оқсоқол бошқарган. Ҳунармандлар ишлаб чиқарган маҳсулотлар нархини белгилашда, турли солиқ ва тўловлар йиғимида, уста ва шогирд муносабатларида, хўжалик ишларини юритишда уюшма раисининг хизмати катта бўлган.\nИлгариги даврларда бўлганидек, амирликнинг ҳунармандчилиги соҳасида тўқимачилик унинг асосий тармоғи ҳисобланган. Ушбу тармоқнинг ривожланишига асосий сабаб, биринчидан соҳа учун маҳаллий хом ашё манбалари – пахта, жун, ипак етарли даражада бўлган бўлса, иккинчидан, ички ва ташқи бозорда, кундалик ҳаётда тўқимачилик маҳсулотларига талаб катта эди. Амирликда айниқса бўз, чит,олача кўп миқдорда тайёрланган. Қарши, Ҳиссор, Балжувон, Деҳнов, Самарқанд, Бухоро, Шаҳрисабз ва уларнинг атрофларида ипак матолар тайёрлашга алоҳида эътибор қаратилган. Бошқа шаҳар ва қишлоқларда ҳам ип йигириш, мато тўқиш, тайёр кийим тикиш, гилам тўқиш ва бошқа тўқимачилик соҳалари анча ривожланган. Манбалар маълумотларига кўра, Бухоронинг зарбоф тўнлари, Шаҳрисабзнинг ироқи дўппилари,Термизнинг ҳарир матолари, Самарқанд ва Бойсун ҳунармандларининг ипак матолари амирликдан ташқарида ҳам жуда машҳур бўлган\nАмирлик ҳунармандчилигидаги муҳим тармоқлардан яна бири бу – кулолчилик эди. Хўжлик тарққиётида муҳим аҳамиятга эга бўлган кулолчилик амирликнинг деярли барча ҳудудларида ривожланган эди. Кулолчилик энг тараққий этган марказлар Бухоро, Самарқанд, Қарши, Шаҳрисаб, Ургут, Деҳнов, Ғиждувон кабилар бўлиб, уларнинг маҳсулотларига ички ва ташқи бозорда талаб катта бўлган. Амирлик кулолчилигида Ўрта Осиёнинг кўпгина кулолчилик мактабларига хос бўлган манзаралар(турли гуллар ва ўсимликлар тасвири), турли ҳайвонлар,қушлар, ҳашоратлар ёки улар танасининг бир қисмини шартли равишда тасвирлаш кулол усталар томонидан кенг қўлланилган.\nАмирлик иқтисодиётининг металлга ишлов бериш соҳаси ҳам яхши ривожланган. Шаҳрисабз, Ургут, Нурота, Босун, Шеробод каби тоғли туманлардан маъданлар қазиб олинган бўлиб, улардаги конлардан фойдаланиш баъзи танаффуслар билан ХХ аср бошларига қадар давом этган эди.\nБу даврда амирликдаги металлга ишлов бериш тараққий этган қуйидаги тўртта асосий тармоғи-темирчилик, мисгарлик, чўян қуйиш ва рихтагарликни алоҳида кўрсатиш мумкин. Темирчилик соҳасида усталар қишлоқ хўжалигида ва кундалик турмушда ишлатадиган меҳнат қуроллари, ҳарбийлар учун жанговар қуроллар ясаганлар. Амирликнинг кўпгина шаҳарларида Темирчи, Гузари, Чилангарон ками чилнагар-темирчиларнинг махсус маҳалла гузарларининг мавжудлиги ушбу ҳунармандчилик турининг анча тарққий этганлигини кўрсатади. Амирликнинг асосан йирик шаҳарларида мисгарлик ҳам ривожланган. Мис хос ашёси асосан Россиядан келтирилган бўлиб ундан чилим идишлари, баркаш, лаган, кўзача, тоғорача каби кўплаб идишлар ясалган ҳамда улар турли нақшлар билан моҳирона безатилган.\nБухоро амирлигининг металлга ишлов бериш саноатида дегрезлик-чўян қуйишнинг алоҳида ўрни бор эди. Бу соҳа усталари асосан шаҳарлардаги махсус гузарларда яшаганлар. Улар чўяндан қозон, чироқ, манқалдон каби буюмлар ясаганлар. Бронзадан буюмлар ясаш –рихтагарлик ҳам амирликнинг кўпгина шаҳарларида тараққий этган эди. Ушбу касб соҳиблари турли буюмлар ва тақинчоқлар ясаганлар.\nУндан ташқари амирликда ҳунармандчиликнинг бошқа кўпгина турлари ҳам ривожланган. Хусуан Бухоро, Қарши ва Шаҳрисабз шаҳарларидаги заргар усталар томонидан тайёрланган заргарлик буюмлари, қимматбаҳо тошлар, метал ва турли хил шишалардан ясалган тақинчоқлар амирлик ва ундан ташқари ҳудудларда ҳам машҳур бўлган. Кўнчилик ҳам яхши ривожланган тармоқ ҳисобланган. Чармгар усталар томонидан яхши ишлов берилган терилардан турли хил оёқ кийимлари, бош кийимлар, пўстин ва ним пўстин, турли хил мешлар (сут,сув, қимиз ва б. учун) тайёрланган.\nАмирликнинг деярли барча ҳудудларида ёғоч ўймакорлиги яхши ривожланган. Шаҳарларда моҳир дурадгорлар кўп бўлган. Амирликнинг шаҳар ва қишлоқларида тайёрланган ҳунармандчилик маҳсулотлари ички бозор эхтиёжларини таъинлабгина қолмасдан кўп ҳолларда ташқи бозорга ҳам чиқарилган.\nБухоро амирлиги ҳукумдорлари ва аҳолиси савдо-сотиқ ишларига катта эътибор қаратишган. Амирликда ҳунармандчилик ва ундаги ишлаб чиқаришнинг тарққий этиши доимий савдо-сотиқ муносабатларининг янада кенгайишига асос бўлган эди. XVIII асрнинг иккинчи ярмида Бухоро амирлигининг кўпгина шаҳарларида карвонсаройлар қурилишига катта эътибор қаратилиб, бу ҳолат савдо муносабатлари ривожини янада мустаҳкамлашга хизмат қилган эди.\nАмирликнинг йирик шаҳарлари – Бухоро, Самарқанд, Термиз, Шаҳрисаб, Қарши, Каттақўрғон, Деҳнов, Нурота ва бошқалар асосий савдо марказлари эди. Манбаларга кўра, XIX аср бошларига келиб йирик карвон йўллари чорраҳасида жойлашган Қарши шаҳрининг аҳамияти ошиб кетади. Ички бозорларда аввало кундалик эҳтиёж моллари, озиқ-овқат маҳсулотлари, ҳунармандлар ишлаб чиқарган маҳсулотлар, пахта матолари, жун ва ипак матоларига талаб катта бўлган. Ички савдонинг тараққиётида йирик шаҳарларнинг атрофлардаги қишлоқлар билан иқтисодий муносабатлари ҳамда шаҳарлараро савдо-сотиқ алоқаларининг ривожланганлиги муҳим ўрин тутган. Чунончи, амирликдаги бозорлар нафақат шаҳарлар, балки уларнинг атрофидаги қишлоқлар аҳолисининг талабларини қондиришда ҳам алоҳида аҳамиятга эга бўлган. Амирликдаги барча шаҳарларда, йирик қишлоқларда ихтисослашган бозорларнинг мавжудлиги ички савдонинг давлат иқтисодиётидаги муҳим аҳамиятидан далолат беради.\nИчки савдонинг тараққий этишида амирликда мавжуд бўлган пул муомаласининг ўрни катта эди. Хусусан, манғитлар ҳукмронлиги даврида бу соҳада бирмунча барқарорлик ўрнатилган бўлиб, муомалада асосан уч турдаги – тилло, танга (кумуш) ва пул (мис) мавжуд эди. Шаҳар ҳамда қишлоқлардаги савдо-сотиқ ва тўловларда асосан танга ва пул ишлатилган.\nБухоро амирлигида қўшни давлатлар ва халқаро савдо алоқаларини ривожлантиришга катта эътибор берилган. Ташқи савдо алоқаларида Хива ва Қўқон хонлари, қозоқ ва туркман даштлари, Афғонистон, Эрон, Ҳиндистон, Қашғар ва айниқса Россия билан бўлган савдо муносабатлари айниқса муҳим ўрин тутган эди.\nКўчманчи қозоқлар амирлик бозорларига паласлар, наматлар, жун, тери, гўшт ва сут маҳсулотлари келтирган бўлсалар, деҳқонлар ва ҳунармандлар қозоқ даштарини озиқ-овқат маҳсулотлари, сабзавотлар, кундалик эҳтиёж моллари, кийим-кечаклар, пахта матоолари билан таъминлаганлар. Амирликда туркман гиламлари ва отларига талаб катта бўлган. Туркманлар амирлик бозорларидан бошқа маҳсулотлар билан бирга кўпроқ ҳар хил матолар харид қилганлар.\nXVIII аср охири- XIX аср бошларидан бошлаб Бухоро амирлигининг ташқи савдо алоқаларида Россиянинг савдо шаҳарлари (асосан Оренбург ва Астрахон) муҳим ўрин тута бошлади. Россияга қишлоқ хўжалик маҳсулотлари – тери, қоракўл тери, жун, пахта, ипак толалар, турли матолар олиб чиқилган. Россиядан эса турли фабрика маҳсулотлари,чўян,мис, қўрғошин келтрилган.\nБухоро савдогарлари Балх ва Бадахшонга савдо карвонлари билан қатнаб турганлар. Бу ҳудудларга амирликдан қозонлар Бухоро матолари, Россиядан келтирилган игна, ойна, қайчи кабилар олиб келинган ҳамда Бухорога кумуш, олтин олиб қайтилган.\nСавдо карвонлари Қобул ва Ҳиндистонга ҳам бориб савдо-сотиқ ишларини амалга оширган. Ҳиндистондан қимматбаҳо тошлар,дори-дармонлар, хушбўй гиёҳлар, кашмир матолари келтирилган. Ўз навбатида ҳинд савдогарлари Бухоро бозорларидан Россиядан келтирилган маҳсулотлар, маҳаллий матолар,зарбоф тўнлар, қорабайир отларни харид қилганлар. Амирлик савдогарлари Хитой, Шарқий Туркистон билан ҳам савдо-сотиқ алоқалари олиб борган. Хитой билан савдо алоқалари Қўқон хонлиги орқали олиб борилган бўлиб, Хитойга пахта, қоракўл тери, турли хил ҳунармандчилик маҳсулотлари етказиб берилган. Ўз навбатида Хитойдан кўплаб ипак матолари ва чинни буюмлар келтирилган.\nXIX аср бошларида бошланган ва унинг 40-50 йилларидан бошлаб жиддий равишда кучайган Россия ва Англиянинг Ўрта Осиё, жумладан, Бухорога нисбатан қизиқиши, амирлик иқтисодий ҳаётига уларнинг кириб келиши, ўз навбатида Бухоро амирлигида ишлаб чиқариш муносабатларининг жадал суръатлар билан ўсиши ҳамда ишлаб чиқаришнинг ривожланишига олиб келди. Маҳаллий ҳунармандлар, савдогарлар, умуман ишлаб чиқариш билан боғлиқ барча тармоқ эгалари ишлаб чиқаришга бўлган муносабатларини ўзгартирдилар. Манбалар тили билан айтганда, “Ўрта Осиё хом ашёси ва унинг баъзи бир маҳсулотларига талаб кучая бошлади. Бундан рағбатланган маҳаллий ишлаб чиқариш тармоқлари имкониятлари борича ўз жамоаларида ишлаб чиқариш муносабатларини қайта қуришга ҳаракат қилдилар”.\nБунинг натижаси ўлароқ, XIX аср ўрталарига келиб, талабдан ортиқча маҳсулот ишлаб чиқариши туфайли бухорлик савдогарлар ташқи савдо алоқаларини кучайтирдилар. Хусусан, бухоролик савдогарлар Россияга кўпроқ пахта ва ипак газлама маҳсулотларини олиб бориб, Россиядан темир ва мис келтира бошладилар. Ҳунармандчилик маҳсулотлари кўплаб Ҳиндистон, Эрон ва Хитойга чиқарилиб, бу ҳудудлардан асосан қимматбаҳо металлар келтирилган.\nСолиқлар.Бухоро амирлигида энг асосий солиқ бу ердан олинадиган хирож солиғи эди. Бу солиқ амлокдор ва оқсоқоллар иштирокида ҳосил пишиб етилган пайтда ҳосилга қараб белгиланган. Ҳажми эса ҳосилнинг учдан, тўртдан айрим ҳолларда бешдан бир қисми кўринишида бўлган. Деҳқонлар амлокдор учун ўн ботмон ердан ярим пуд кафсан солиғини, доруғалар учун кафсани доруға(ҳосилнинг кам ҳажмдаги маълум қисми) ҳам тўлаганлар. Ундан ташқари амир далаларни айланганда, ҳарбий ҳаражатлар пайтида ҳам қўшимча солиқ ва тўловлар олинган.\nҚонуний ер солиғидан ташқари ер эгалари ҳар бир таноб боғ ёки томорқадан махсус таноб пули ва ем-хашак етиштирадиган ерлардан алаф пули олинган. Улар умумий номда танобона деб ҳам юритилган. Бу солиқлар ерларнинг бозор жойлашган жойга узоқ яқинлигига қараб ҳажм житҳатдан фарқ қилган. Амир Насрулло даврида амирликнинг солиқ тизимига бироз ўзгартиришлар киритилади. Яъни, полиз экинлари экиладиган ерлар учун қўш пули жорий этилган. Кейинчалик бу солиқ полиз экинлари экмайдиган бошқа ерларидан ҳам олинадиган бўлган.\nАмирликдаги яна муҳим солиқлардан бири – закот эди. Закот давлатнинг мол-мулкидан оладиган солиғи бўлиб, мол-мулк нархининг қиркдан бир ҳажмида ундирилган. Бу солиқнинг энг даромадли томони маҳсулотларга солиқ солиш, шунингдек, савдогарларнинг маҳсулот учун олиб келган пулларига солиқ солиш бўлган. Закот маҳсулотлардан бир неча марта ундириб олинган. Чорвачилик туманларида закот маҳсулот кўринишида (бешта туядан битта қуй ёки эчики, қирқта қуйдан битта қуй ёки эчки каби) ундирилган.\nУрушлар даврида фавқулодда солиқ – жул ундирилган. Ундан ташқари савдо-сотиқдан даллоли, бошқа вилоятлар ва давлатлардан олиб ўтилаётган маҳсулотлар учун бож, дарёдан маҳсулотни қайиқда олиб ўтгани учун сув пули, бозордаги савдо жойи учун пули тахтажой, бир жуфт омоч тортадиган от ёки ҳўкиз учун яксара (бир ботмон ғалла), омоч тортадиган битта от ёки ҳўкиз учун нимсара (ярим ботмон ғалла) каби солиқлар олинган. Янги ариқлар ва каналлар қазиш эскиларини тозалаш учун маҳаллий аҳоли ҳашарларга жалб этилган. Оммавий жамоат ишларига иштирок этмаганлардан шариатга кўра, боқипули деб аталаувчи жарима олинган. Солиқлар, тўловлар ва жарималар пул ва маҳсулот кўринишида, маҳаллий солиқ йиғувчилар ҳамда амир тайинлаган кишилар томонидан йиғиб олинган.\nАмирликдаги маданий ҳаёт. XVIII асрнинг охирларига келиб амирликда иқтисодий ҳаётнинг бирмунча юксалиши маданий ҳаётга ҳам таъсир этмасдан қолмади. Айниқса,илгариги даврларда шаклланган мактаб ва олий таълим берувчи мадрасалар фаолияти бу даврда анча юксалади. Бошланғич таълим берувчи мактаблар амирликнинг барча йирик қишлоқларида, шаҳарларининг барча маҳаллаларида иавжуд бўлиб, бу мактабларда болаларнинг дастлабки саводи чиқарилган. Мактабларда араб алифбосида савод чиқарилиб, қуръоннинг дастлабки оятлари ёдлатилган. Шариатга оид дастлабки сабоқлар берилган.\nМадрасалар амирликнинг барча шаҳарларида мавжуд эди. Мадрасаларда ўқитиш игариги даврларда бўлганидек уч боқичда, 1) паст қадам, 2) миёна (ўрта) қадам ва 3) пешқадамда амалга оширилиб, етти йил давом этган. Мадраса ўқитувчилари-мударрислар ва бошқа хизматчилар маошлари, талабалар нафақалари, кутубхона харажатлари, таъмирлаш ишлари ва бошқаларга кетадиган маблағлар вақф ерларидан келадиган фойда ҳисобидан қопланган. Мадрасалар одатда ҳукмдорлар, амалдорлар, нуфузли шахслар, йирик дин пешволари ва савдогарлар томонидан кўп ҳолларда пишиқ ғиштдан икки қаватли қилиб қурилган. Уларнинг биринчи қаватида мачит,қироатхона ва кутубоналар, иккинчи қаватида эса талабалар яшайдиган ҳужралар жойлаган.\nМадраса талабалари диний билим бўлган Қуръони Карим, фиқҳ, шариат асослари, диний-ахлоқий адабиётлар билан бирга тил, адабиёт тарих, фалакиёт, мантиқ, фалсафа, хандаса(математика) каби дунёвий ва аниқ фанлардан ҳам таълим олганлар. Шунга қарамасдан, бу даврда мадрасаларда диний-ахлоқий таълимга асосий эътибор қаратилиб, дунёвий таълим бериш нисбатан орқада қолган эди.\nБизнинг кунларимизгача сақланиб қолган меъморчилик ёдгорликлари ҳамда ёзма манбалар амирликда адабиёт, тарих, хаттотлик ва мусиқа санъати, меъморчилик ривожланганлигидан далолат беради.Демак, Амир Ҳайдар саройида мунши (амир котиби) лавозимида хизмат қилган Мирзо Содиқ Мунший XIX аср бошларидаги адабий муҳитнинг кўзга кўриган намоёндаларидан бири эди. Ундан мерос қолган шеърий Девон — “Девони Содиқ Мунший” ҳамда шеърий усулда битилган тарихий асари унинг адабиёт ривожига қўшган ҳиссасини кўрсатади.Бу даврда амирликнинг турли шаҳарларида яшаб ижод илган кўплаб шоирлар (шоир Ҳозиқ, шоир Мужрим ва бош.) ижодида халқпарварлик, жабр-зулмга қарши исёнкорлик кайфияти кучли бўлиб, улар кўп ҳолларда ҳукмдорлар ва амалдорлар томонидан қувғинга олинган. XIX аср адабаиётида Шавқий тахаллуси билан шеърлар ёзган каттақўрғонлик Муҳаммад Шариф, “Чор дарвиш”, “Мафилоро”, “Тўтинома” каби асарлар муаллифи Мулла Қурбон Хиромий ва бошқалар катта роль ўйнаганлар. Шунингдек, бу даврда Аҳмад Дониш, Очили Мурод Мирий Катта Қўрғонийлар ҳам адабиётга хос бўлган асарлар яратганлар.\nБу даврда яратилган тарихий асарларнинг кўпчилиги ҳукмрон манғитлар сулоласи тарихига бағишланган бўлиб, уларда ўрта асрлар тарихнавислигидаги анъаналар давом эттирилгани кузатилади. Амирликда яшаб ўтган илм-фан намоёндаларининг фаолияти кўп қиррали бўлиб, уларнинг аксарияти тарихий асарлар ҳам яратганлар. Хусусан, Мулло Ибодулланинг “Тарихи амир Ҳайдар”, Муҳаммад Шарифнинг “Достони амирони манғит”, Мир Олим Бухорийнинг “Фатҳномаи султоний”, Мирзо Абдулазим Сомийнинг “Тарихи салотини манғития”, “Даҳмаи шоҳон”, Муҳаммад Шариф ибн Муҳаммад Нақининг “Тожу тавориҳ”, Аҳмад Донишнинг “Манғитлар хонадони ҳукумдорлари тарихидан қисқача рисола”, Мирзо Содиқ Муншийнинг “Манғит ҳукмдорлари тарихи” кабилар шулар жумласидандир.\nАмирликнинг маданий ҳаётида ҳаттотлик ҳам муҳим ўрин эгаллаган эди. Бу даврда Самарқанд, Бухоро, Шаҳрисабз каби шаҳарларда ҳаттотлик матаблари мавжуд эди. Ўз касбининг устаси бўлган моҳир ҳаттотлар давлат ва хўжалик ҳужжатлари тайёрлашда, илмий-бадиий асарлар ёзиш ва кўчиришда меъморий иншоотларга турли ёзувлар (Қуръони карим оятлари, ҳадислар, ҳикматлар)ни чиройли нақшлар тарзида битишда машҳур бўлганлар.\nБу даврда амирликнинг Самарқанд, Бухоро, Шаҳрисабз, Қарши, Ғузор, Катта қўрғон, Деҳнов каби кўплаб шаҳарларида масжид ва мадрасалар бунёд этилган. Бухородаги Домулло Турсунжон мадрасаси, Худойдод меъморий(масжид,мадраса ва сардоба) мажмуаси,Эрназар элчи мадрасаси, Қаршидаги Али ва Мир Муҳаммад мадрасалари шулар жумласидандир. Ундан ташқари бу даврда шаҳарларда кўплаб ихтисослашган ёпиқ бозорлар, карвонсаройлар, ҳаммомлар, йўллар бўйларида сардобалар бунёд этилган.\nХуллас, Ўзбекистон давлатчилиги тарихида Бухоро амирлиги давлатининг ҳам ўз ўрни ва мавқеи бўлиб, манғитлар ҳукмронлиги даврида ижтимоий-иқтисодий ва маданий ҳаётда қатор юксалишлар бўлиб ўтди. Аммо, мамлакат иқтисодий жиҳатдан қудратли ва сиёсий жиҳатдан мустаҳкам эмас эди. Кўп ҳоллардаги иқтисодий танглик, сиёсий беқарорлик, ўзаро низолар XIХ асрнинг иккинчи ярмида давлатнинг катта ҳудудларини Россия томонидан босиб олинишига сабаб бўлди. Бухоро амирлари 1920 йилга қадар Россияга вассал ҳолатда тахтни эгаллаб турдилар.\nБухоро амирлигидаги манғитлар сулоласи ҳукмдорлари (1747-1920 йй.)\nМуҳаммад Раҳимбий – 1747-1758 йй.\nДониёлбий – 1758-1785 йй.\nАмир Шоҳмурод – 1785-1800 йй.\nАмир Ҳайдар – 1800-1826 йй.\nАмир Ҳусай – 1826 й. Икки ярим ой.\nАмир Умар – 1826 й. Тўрт ой.\nАмир Насрулло – 1826-1860 йй.\nАмир Музаффар – 1860-1885 йй.\nАмир Абдуллаҳад – 1885-1910 йй.\nАмир Олимхон – 1911-1920 йй.\nБухорода ёнғин. Қизил армия ҳужуми оқибати (аэропланда олинган сурат)\nСуратлар «Таджикистан в картинках» сайтидан олинди.\nTags Toshkent амир Бухоро Бухоро амирлиги\nPrevious Қўқон хонлиги (катта мақола)\nNext Хива хонлиги (шайбонийлар, эронийлар, қозоқлар ва қўнғирот сулоласи)\n23.11.2018 да 15:08\nma’lumotlar uchun katta raxmat-u lekin nega hecham foydalanilgan adabiyotlarizi yozmabsizde


Фарзанд тарбияси — Исломобод\nСиз шуердасиз Бош саҳифа → Фарзанд тарбияси\nИнсон зоти Аллоҳ таоло томонидан яратилган маxлуқотларнинг ичида энг азиз ва мукаррами ҳисобланади. Маьлумки, барча давлатларда динидан, миллатидан ва ижтимоий келиб чикишидан қатьий назар, инсонлар ҳаёт кечиришади.\nЖамият — оиладан бошланади. Оиланинг асосини эса, ота-она ташкил қилади. Ота-онани улуғлаш ва уларни қадрлаш, муқаддас ислом динимизнинг кўрсатмаларидан ҳисобланади. Қуръони каримда Аллоx таоло марҳамат қилиб айтади: ”Роббингиз, унинг ўзигагина ибодат қилишингизни ҳамда, ота-онага яxшилик қилишни амр этди.(Эй инсон!)Агар уларнинг бири ёки ҳар иккиси ҳузурингда кексалик ёшига етсалар, уларга ,,уф”! дема ва уларни жеркима! Уларга (доимо) ёқимли сўз айт! Уларга меҳрибонлик билан, xорлик қанотини паст тут ва (дуода) айт: ,,Эй Раббим! Мени (улар) гўдаклик чоғимда тарбиялаганларидек, Сен xам уларга раҳм қилгин!” (Исро, 23-24). Шундай экан, фарзанд ота-онанинг қадрига етиши учун, ота-она xам ўз фарзандларини юқоридаги оят мақомида тарбиялаши лозим. Бу ҳақида Пайгамбаримиз (Саллаллоҳу алайҳи васаллам) ушбу ҳадиси муборакларида: ,,Ҳар бирингиз тарбиячисиз ва ҳар бир тарбиячи қўл остидагиларга жавобгардир», деб марҳамат қилганлар.\nШариат таьлимотлари бўйича, ота-онанинг фарзанд олдидаги бурчларидан бири оила қуришдан аввал муносиб умр йўлдошни танлашда фарзандига ёрдам беришидир. Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: ,,Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам: ,,Уруғларингизга иxтиёрни яxши қилинг. Тенгни никоҳингизга олинг ва ўшаларга никоҳланинг’’, дедилар. Ибн Можа ривоят қилган. Ушбу ҳадисни бугунги кунда ҳаётимизга татбиқ этишда, ёш оила қурувчиларга ўзларига муносиб жуфт танлаш борасида ота-она биринчи ёрдам бурувчилардир. Миллий қадриятларимиздан ҳисобланган бу анъана ўзбек халқининг асрлар давомида келаётган гўзал удумларидандир. Зеро, фарзандларнинг ақлли бўлишлиги муносиб жуфтга боғлиқдир. Фарзанд дунёга келгандан сўнг, оналарининг энг мўътабар вазифаси фарзандни икки йил эмизишидир.\nОта-она фарзандларига маьнодор, чиройли, муносиб исм қўйиши керак. Абу Дардо розиаллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расуллуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам дедилар: ”Албатта, Қиёмат куни ўз исмларингиз ва оталарингизнинг исми ила чақирилурсиз. Бас, исмларингизни гўзал қилинг’’.\nБоланинг ўнг қулоғига азон, чап қулоғига такбир айтиш, боланинг танглайини кўтариш, ақиқа қилиш, вояга етган сари одобли, илму — маьрифатли ва касб-ҳунарли қилиб тарбиялаши, мустақил ҳаётга тайёрлаб, жамиятга манфаатли инсон бўлишига эътибор қаратмоғи лозим.\nМаьлумки,фарзанд тарбияси мураккаб жараён ҳисобланади. Шунинг учун ота-она фарзанд тарбиясида ниҳоятда ҳушёр бўлиши керак.\nБу тўғрисида ўзбек мумтоз адабиётининг номаёндаси ҳазрат А.Навоий ўзининг ,,Xазоинул маоний’’ асарида:\nОдам асрорининг ижмолини қилдинг тафсил\nМундин эркинки дединг ,,ал валаду сирру абиҳ’’.\nМазкур байтда келтирилган ,,ал валаду сирру абиҳ’’ ибораси ҳадис бўлиб, ,,бола ота-онанинг сиридур’’деган маьнони билдиради. Кўриниб турибдики, ота-она оилада боладан ҳеч нарсани яшира олмайди ва шу асосда фарзанд тарбия топади.\n”Қуш уясидаги кўрганини қилади’’, деган мақол бежиз эмас. Ота-она асосий тарбиячи ҳисобланади. Педагогларнинг айтишича: “Тарбиячи болани тарбиялаш учун ўзи тарбияланган бўлиши керак’’.\nМамлакатимиз ўз мустақиллигини қўлга киритган йилданоқ болалар ва ўсмирларнинг жисмонан соғлом ва бақувват, руҳан баркамол инсон бўлиб етишишлари учун барча шароитларни муҳайё қилишга катта эьтибор қаратди.\nМаьлумки,баркамол авлодни тарбиялашда оиланинг барқарорлиги энг муҳим омиллардан ҳисобланади.\nФарзандларимизга бундай катта эьтибор ва ғамҳўрликларга муносиб бўлишларини уқтирайлик.\nФарзандларимиз ота-онаси, оила, эл-юрт олдидаги бурчи ва маьсулиятини доимо ҳис қиладиган комил инсон бўлиб етишишида Аллоҳ таолонинг ўзи мададкор бўлсин!\n«Кўк тўнли бобо» жоме масжиди имом-хатиби


16 январ 2019, Тошкент вақти: 05:21\nАҳад Набиев (Аҳад дорбоз)\n29 январь, душанба куни Фарғона вилоят ҳокимлиги биноси олдида очлик эълон қилган Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари мустақил ташкилоти фаоли Аҳад Набиев (Аҳад дорбоз) Фарғона шаҳар милициясига олиб кетилди. Аҳад дорбознинг Озодликка айтишича, фарғоналикларни "ҳароми" деб сўккан вилоят ҳокими Шуҳрат Ғаниевга мурожаатлари йиллардан буён жавобсиз қолмоқда.\n”Фарғона вилоятида инсон ҳуқуқларининг топталиши, хусусан, фуқаролар мурожаатлари оқибатсиз қолдирилишига қарши вилоят ташкилотимизнинг етакчиси Аҳад Набиев маҳаллий вақт билан эрталаб соат 10 да очлик акциясини бошлаганди. Орадан кўп ўтмай фаолимиз Фарғона шаҳар ИИБ Жиноят қидирув бўлими ходимлари томонидан маҳкамага олиб кетилган”, деди Исмоил Одилов.\n- Шаҳар ҳокими шахсан келди, барча муаммоларни ҳал қиламиз. Ҳокимиятга келинг, муаммоларни батафсил эшитишим керак, деб айтиб кетди. Мен энди шаҳар ҳокимлигидаман, - деди Аҳад дорбоз.\n- Менинг очлик акциям аслида вилоят ҳокимлигидан норозилик эди. Вилоят ҳокимлиги, вилоят прокуратурасидан мурожаатимизга жавоб бўлмади-да. Асосий мақсад вилоят ҳокими билан учрашиш эди. 2002 йилдан бери вилоят ҳокимлигаг қатнаймиз, ҳали бирор марта у киши билан учрашиб, гаплашишнинг иложиси бўлмади,- дейди Аҳад Набиев.\nШуҳрат Ғаниевнинг 16 юртдоши Ақтўбеда ўлган тошлоқликларни "ҳароми", деб сўкканига оид хабарларга қисқагина муносабат билдирган ҳуқуқ фаоли: "Кўп эшитяпмиз, матбуотларда ҳам, Интернетларда ҳам чиқиб кетди. Энди вилоят ҳокимининг ўзи биладида қандай йўл тутишни", деди.\nАҳад дорбоз: 2002 йилдан бери вилоят ҳокими билан учрашишнинг имкони бўлмаяпти\n“Шоҳимардон блокада қилинган Ленинградга ўхшаб қолди”


Главная > Ўзбекистоннинг янги тарихи > Мустақиллик тўғрисидаги декларация\nМустақиллик тўғрисидаги декларация\n1990 йил 20 июнда Ўзбекистон ССР Олий Советининг иккинчи сессиясида И.А.Каримовнинг ташаббуси билан “Мустақиллик тўғрисидаги декларация” қабул қилинди. Бу мустақиллик кураш борасидаги жасур ва ҳал қилувчи қадамлардан бўлиб, улар кўп миллионли халқимиз Москва марказидан айтилган коммунистик мафкуранинг босими остида бошқа яшашни истамаслигининг тасдиғи бўлди.\nТаъкидлаш жоизки, яратилган ҳуқуқий асосларга қарамай, ҳақиқий мустақилликка ҳали анча йўл босиш зарур эди. Бундан ташқари, Москва раҳбарияти лоқайдлик кайфиятида бўлишига қарамасдан ўз тасарруфида дунёдаги энг кучли қатағон қилувчи аппаратлардан бирига эга эди ва исталган вақтда “суверенитетлар паради”ни бекор қилиши мумкин эди.\nАйнан шундай вақтда ҳақиқий етакчи Ислом Каримов ўз халқининг қўллаб-қувватлашини ва ишончини ҳис қилиб, мамлакат тақдири учун масъулиятни ўз зиммасига олди ва қатъиятлилик, мардлик ҳамда жасорат намунасини кўрсатди.


"Лекин хеч қачон чиқмас ёдимдан..." - 18 Мая 2019 - Sayyod.com\nБош сахифа » 2019 » Май » 18 » "Лекин хеч қачон чиқмас ёдимдан..."\n"Лекин хеч қачон чиқмас ёдимдан..."\nИнстаграмда Ортиқ Отажоновнинг "Эслаб" кўрсатувидан парчани кўриб ва ундаги Ортиқ акани "торимдан айрилиб қоламанку бир кун" деб йиғлаганию, унга қўшилиб ўғли Улуғбекни кўз ёши тасвирланган лавхани кўриб, "Шу кўрсатув бунча бехосият бўлмаса, ишқилиб, Яйра опаям чиқмаганмиди бу кўрсатувда?" деб юборибман. Обид Асомов шу кўрсатувда чиққач хеч қанча ўтмай оламдан ўтганди. Ортиқ Отажонов хам шу кўрсатувда рафиқаси билан иштирок этиб, яна хеч қанча ўтмай бирин кетин Ортиқ ака рафиқаси ва ўзи хам оламдан ўтганига ишониш қийин бўлиб, бир сабаб излагандек бўлдимми, қайдам. Аввало ажал ва бари Аллохдан, тушунаман, Ўзи берган хиссиётларга тўла бандаман-да, уларга тобе бўлиб турсам керак...\nЎзбек санъатининг буюкларидан бири, афсонамиз Ортиқ Отажонов оламдан ўтганига мана иккинчи кун бўлса хам-ки, шахсан менда бунга ишониш қийин кечмоқда.\nСўнгги кунлар бирма-бир таниқли шахслар оламдан ўтаётганини билиш нақадар оғир... Хаммаданам Отажоновлар оиласига бу йил жудаям оғир келди... кетма-кет жудолик ва тасодифлар хикмати..\nТасодифлар хикматига тўхталишдан аввал шахсан менинг хаётимдаги Ортиқ Отажоновнинг ўрни хақида айтиб ўтмасам бўлмайди.\nУзоқ болалик чоғларимнинг маъюс хотиралари Ортиқ Отажоновнинг "Умр ўтар" қўшиғининг дардли ва мунгли мусиқа садоларига рахматли тоғам, созанда ва бастакор Коммунар Комиловнинг айрилиқ азобида аянчли дув-дув тўккан кўз ёшлари билан боғлиқ.\nШу қўшиқ хали хануз бошланишидаги сознинг том маънодаги "йиғлаб нола қилаётгани" болалигимни эслатиб қалбимни мунглик қоплайди.\n80-чи йиллар, хали мактабга чиқмагандим, 4-5 ёшлардаман, чамамда. Шу катта тоғамни рафиқаси авария сабаб оламдан ўтди.\nИшонасизми, оила аъзоларимиз шу қўшиқ ёзилган кассетани беркитиш билан бир йили ўтди. Бола бўлсам хам айнан ўша қўшиқни мунгли мусиқасию "...сени кулишларинг, сени юришларинг, холим сўрашларинг" матни билан баравар тоғамнинг эзилиб йиғлаши худди кечагидек ёдимда сақланиб қолган. "Яна шу кассетани топиб олдингизми?"-дея ўчириб , кассетани беркитишга тушишарди. Чунки тоғамни эзилиб йиғлашига чидаб қараб туриб бўлмасди.\nКоммунар тоғам 49 ёшида айрилиқ азобига чидай олмай, шу қўшиқ билан йиғлай-йиғлай оламдан ўтган. Рафиқаси Озода опа оламдан ўтганидан бошлаб хар куни ховлимизда таралган бу қўшиқ бир йилга бормай тўхтади... Турмуш ўртоғисиз умри бир йилга базўр етдию...кетди. ...\nШу-шу оиламизда бошқа бу қўшиқни қўйишга хам, эфирда чиқиб қолса тинглашга хам хеч кимнинг матонати етмаган.\nУмримда санъатга доир касбда ишлайман деб орзу қилмаганман. Хамиша медицина ва хуқуқ тартибот сохасига интилиб, у сохаларда ишлаб тажриба орттиришга хам эришиб улгурдим. Аммо...қарангки она тарафимдан ижодкорлар қони кучлилик қилиб, барибир 2007-йилдан шу санъат ўзига йўлимни тўғирлаб қўйди. Бошқача таърифлай олмасам керак. Рости, худди кимдир шу йўлимни ёзиб бергандек, кўрсатилган йўлдан юриб келавергандекман. На бир режа қилганманбу сохада ва на бир мақсад. Майли, бу алохида бир мавзу...\n2008-йил боши, қиш, хаммаёқ қор, Улуғбек Отажоновдан интервью олгани унинг уйига келдим... Интервью тугагач, Улуғбек уйи олдидаги офисни кўрсатиб режалари билан бўлишди. Шу офисга кирган кунимдан, ўша офисда шу билан қолиб кетдим хисоби. Хонанданинг таклифига биноан унинг продюсерига айландим. Бу масъулиятли ишни менга ишониб, мени ўзимни устимда ишлаш учун имконият бергани учун унга рахмат айтаман.\n(2008-йил илк маротаба интервьюга келганимдаги офис-студиядан сурат)\nШунингдек, унинг бир неча клипларини суратга олишга киришиб кетдим . Клипмейкерлик борасида хам айнан шу инсон сабаб клип олишни ўзлаштириб ишлашимга у имкон бўлди. Биринчи олинган клип "Лабингда" эди.\n("Лабингда" қўшиғига клип олиш жараёнидан 2008й)\nУлуғбек жуда инжиқ хонанда ва жудаям талабчан бўлгани боис, мен унда ишлашимдан аввалги бир неча суратга олинган клиплари монтажи ёқмаганига қолиб кетган экан. Энди монтаж ишини ўрганишимга хам ўзимда вазифа туғилди.\nБу орада Али Отажоновни хам экран юзига чиқариш борасида иш бошладик.\n(Али Отажонов янги мошина олиб Ортиқ акадан дуо олгани келганида суратга олгандим..)\nОрадан бирмунча вақт ўтмай Ортиқ Отажонов унинг ижросидаги мен ўзим истаган бир қўшиққа ўзим истаган тарзда клип суратга олиш таклифини билдирди. Мен учун бу жудаям катта масъулият эди.\n"Куйлар" қўшиғини танладим ва клипни суратга олдим. Тўғриси, шу кунгача олган клипларим орасида айнан шундай афсонавий инсон билан бирга ишлаб унга клип олиб беришдек бахтга сазовор бўлганим учунам мана шу клипнинг қадри баланд. Майлида, хозир у клипни кўриб куларман, хатолари жуда кўпдир, аммо Ортиқ ака ижодида умуман бошқача ва кайфиятли клип бўлиб ўша пайтлар ким кўрган бўлса барчага бирдек манзур келганди.\nОртиқ ака менга тўлиқ ишониб, суратга олиш ишларидан олдин уларга танлаб берган кўйлаккача кийгандилар. Халиги кўйлакни шим ичига тиқмоқчи бўлганлдарида, йўқ, устига чиқаринг "так прикольно и молодёжно" деганимда хам, "ха нима десанг шу" деб ўшандоқ чиқиб, клип бошидаги тор билан боғлиқ рольни хам ижро қилиб бердилар. Хуллас ишлаш жудаям осон кечган. Жудаям кўп эслайман ўша пайтларни.\n(кўйлак танланиб клипга тайёргарлик пайтидан сурат...)\nОртиқ акадан интервьюлар хам олиб газеталарга тақдим этганман. Шу бугунги кунгача у санъатга бўлган соф фидоийлиги ва жонкуярлигини ортиқча сўзсиз амалида намоёнлаб исботлаб келди.\nОртиқ Отажоновнинг "Ишқингда" қўшиғини Улуғбек Отажонов қайта куйлаб радиога тақдим этганида, қўшиқ матни муаллифини эски тахаллуси билан куйланганига қайта куйлашни талаб этиб, радиога қўнғироқ қилиб то ўз ўғли қайта тўғирлаб куйлаб тақдим этмагунча эфирдан олиб туришни сўраганини билиб хайратлангандим.\n(интервьюимда суратга олгандим 2008-2009й)\nОртиқ ака билан охирги маротаба 2018-йил сентябрь ойида сухбатлагшгандим. Қўнғироқ қилиб мени излаётганларини ёрдамчиларим айтишганида мен Шахрисабздаги мақом фестивалида эдим. Қайтиб қўнғироқ қилганимда эфирларга тақдим этилаётган ва "Олтин фонд"дан жой олган қўшиқларни қайта бузиб куйланаётган қўшиқлар хақида куюниб гапиргандилар . Яна бир бора Ортиқ Отажоновнинг санъатдаги жонкуярлиги, санъатга чуқур хурматини ўшанда сезиб қойил қолгандим.\n28-апрель куни хонанда Юлдуз Турдиеванинг альбом тақдимоти маросимида Ортиқ акани тўнғич ўғли Зокир ака билан кўришиб қолдим ва у Ортиқ ака ФАХРЛИ ИНСОН лойихамизни келгуси сонларидан бирига келишни ният қилганларини айтганди...\n4-апрель, жума куни тушга қадар Ортиқ Отажоновнинг турмуш ўртоғи Гулсара ая оламдан ўтди...\n17-май, жума куни тушга қадар Ортиқ Отажоновнинг ўзи хам оламдан ўтди...\nЖанозадан қайтар эканман, телефонимдан интернетга кириб хабарлар билан таниша туриб келган аудиони босдиму кўзимга ёш келди... ўша болалигимдан мухаббат, вафо, ғам, қайғу, қўйингки жаъми қалб хиссиётларини менга таништирган ўша қўшиқни мунгли ноласи тараларди....\nШу тобда рафиқасидан ажралгану , шу қўшиқни тинглай - тинглай, айрилиққа чидай олмай оламдан ўтган тоғам билан бирга мана шу қўшиқ ижрочисини ўз рафиқасидан айрилганига хеч қанча вақт ўтмай, ўзи хам оламдан ўтганини англаб етиш ...\nОртиқ акани жудаям хурмат қилардим ва жудаям яхши кўрардим. Хурматим бўлакча эдида... Бу хиссиёт то тирик эканман унинг ёрқин хотирасига содиқ. Унинг фидоийлиги ва жонкуярлигига хавас қилардим. Шундай афсона билан тақдир тақозоси билан танишиб, бирга ишлаб, уларга майли-да , кичик хизмат бўлсаям клип олиб бериш ва шу инсонни ишончи ва хурматига лойиқ бўлганимдан фахрланаман!\nБўлим: Arhiv | Чоп этди: Sayyod | Теглар: Ortiq Otajonov


“Ҳукумат етакчилари 2-жаҳон урушига бағишланган постларида бу кунни озодлик учун курашдаги ғалаба, деб талқин қилишибди. Бу ерда бир муаммо чиқиб қоляпти. Агар биз фашизм чангалидан озодликни сақлаб қолиш учун курашган бўлсак, биз ғалаба қозониб озодлигимизни сақлаб қолибмиз. Унда биз 1991 йили қайси давлатдан мустақил бўлиб чиқдик? Ахир биз 1945 йили фашизм устидан ғалаба қозониб, озодликни сақлаб қолган эканмиз-ку? Яна қаердан келди унда 91-йил мустақиллиги?”\nЎзбекистонлик яна бир фаол Анвар Назир бу ҳолатни бундай шарҳлади:\n“Совет тизими ва ОЗОДЛИК – бу бир-бирига зид тушунчалар! Агар Ш.Мирзиёев тескарисини ўйласа, унда унга, айнан унга, чунки шу уруш мавзусини айнан шу президент бизга синдирмоқда, саволларим бор:\nҚанақа озодлик ҳақида гап? А.Қодирийнинг, миллатимизнинг энг улуғ буюкларининг бошини еб, меросини ўчириб ташлашга ҳаракат қилган сталинча тизим ўзбек учун озодлик рамзими?\nТилимизни иккинчи даражали тилга айлантирган тизимнинг биз учун “озодлиги” нимадан иборат?\nОна тарихимизни, она адабиётимизни цензура орқали фақатгина советга лойиқ кўринишда мумкин қилган советнинг мен, ўзбек учун қайси томони озодлик билан боғлиқ?\nПрописка, четга чиқиш тақиқланган, сўз эркинлиги ва виждон эркинлиги йўқлиги, шахсий мулкнинг тақиқланганлиги, битта партиялик, коммунизмга ҳамма мажбур бўлган ишониш, ишонмаса жазоланарди, пахта мажбурияти – шуларнинг ҳаммаси ОЗОДЛИКМИ??\nГитлерда эса Марказий Осиёни босиб олиш режаси бўлмаган! Яхши инсон бўлганлиги учун эмас, унга Европа, Осиёда эса Британия империясига тегишли Ҳиндистон қизиқ эди ва бу факт! Шунга бизни немислар йўқ қилишмоқчи эди, деган гаплар ёлғон.\nВа энг қизиғи, биз ҳатто 1991 йили озодликкка эришмадик, чунки советдан қолган прописка, цензура, босимлар бугун ҳам бор. Шунга озодлик биз учун на 1945 йили кириб келди, на 1991 йилдан кейин. Афсус”.\n“Элтуз” учун карикатуралар чизаётган рассом Кирпи уруш ғолибини соғинган ўзбекнинг бу ҳолатини ўз ҳажвий суратида акс эттирди.\ndata-title="“Ғалаба”ни соғинди кимлар?" data-description="<!-- wp:paragraph --> <p>Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 9 май куни Тошкентда Хитойдан таклиф қилинган ҳайкалтарошлар тарафидан “неосталинизм” услубида барпо ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2020/05/rasm429723.jpg" data-url="https://eltuz.com/satira/213954/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">


"Давлат халққа хизмат қилиши шарт" | Ўзбекистон Халқ демократик партияси\n"Давлат халққа хизмат қилиши шарт"\n2022-01-13 09:52:17 178\nШу кунларда 2022-2026 йиллар учун Тараққиёт стратегияси лойиҳаси қизғин муҳокама этилмоқда. Стратегияда мақсадлар сони 94 та бўлиб, уларнинг ҳар бири бир нечта вазифани ўз ичига олади. Масалан, 11-мақсад халқ билан мулоқотнинг самарали механизмларини такомиллаштиришга йўналтирилган бўлса, 12-мақсадда таъсирчан жамоатчилик назоратини амалга оширишнинг ташкилий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш назарда тутилган. Умуман, стратегия орқали мамлакат ҳаётининг барча жабҳаларини демократиянинг классик ва янгича ғоялари асосида ривожлантириш кўзда тутилган.\nМуҳим ҳужжат лойиҳаси бўйича партиямиз фаоллари, депутатлар ўз фикр-мулоҳазаларини билдирмоқда.\nСтратегия ва Қорақалпоғистон\n— Тараққиёт стратегиясида белгиланган ҳар бир тадбир, унинг ҳар бир банди мазмун-моҳиятини энг аввало, ўзимиз чуқур англаб, аҳоли, хусусан, партия электорати вакиллари орасида тарғиб қилишимиз зарур, деб ҳисоблайман.\nТараққиёт стратегиясининг барча бандларини қўллаб-қувватлаган ҳолда айтиш керакки, “Умумбашарий муаммоларга миллий манфаатлардан келиб чиққан ҳолда ечим топиш” йўналиши бўйича аҳоли саломатлигини ва генофондига зиён етказадиган муаммоларни бартараф этиш, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, “Яшил макон” умуммиллий лойиҳасини амалга ошириш бўйича белгиланган тадбирлар Қорақалпоғистон халқи учун катта ғамхўрлик ҳисобланади.\nОролбўйида халқаро “Яшил иқлим” ва Глобал экологик жамғармаларининг биохилма-хиллик, иқлим ўзгариши ва тупроқ емирилишининг олдини олишга қаратилган дастурлари асосида 300 миллион АҚШ доллари қийматидаги лойиҳалар амалга оширилиши экологик вазиятни яхшилашга хизмат қилади.\nКейинги йилларда Амударё сув сатҳи камайиб, айрим жойларда танқислик кузатилмоқда. Бу эса аҳоли томорқасидан ҳосил олишга салбий таъсир қилмоқда. Айниқса, электоратимиз вакиллари бўлган ижтимоий ҳимояга муҳтож оилаларга айрим қийинчиликлар туғдирмоқда. Шуларни ҳисобга олиб, ҳақиқатда сувсизлик туфайли томорқасидан ҳосил ололмаган оилаларга субсидиялар беришни кўзда тутувчи қонуний норма ишлаб чиқилса, мақсадга мувофиқ бўлар эди.\nШу билан бирга, партия электорати манфаатларидан келиб чиқиб, ногиронлиги бўлган шахсларга имконият яратувчи жамоат транспорти инфратузилмасини вилоятлар ва туманлар марказларида ҳам яқин муддатларда йўлга қўйилишини белгиловчи дастур қабул қилиш зарур, деб ҳисоблаймиз. Ҳозир ҳамма жойда “Дамас”лардан жамоат транспорти сифатида фойдаланилади. Ногиронлиги бўлган шахслар учун бу ноқулайликларни юзага келтиради.\nОролбўйи аҳолиси саломатлигини сақлаш мақсадида алоҳида дастур ишлаб чиқиш муҳим. Бугунги кунда аҳоли орасида кўп учраётган йод етишмаслиги, онкологик касалликларнинг олдини олиш ва эрта аниқлаш чораларини кўриш лозим. Қорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилояти аҳолисининг саломатлигини тиклаш мақсадида Тошкент шаҳри ҳамда вилоятлар марказларидаги давлат тасарруфидаги пансионатлар ва санаторийларга даволанишлари учун кўшимча имтиёзлар бериш, шу орқали ижтимоий ҳимоялаш керак.\nБиз, қорақалпоғистонликлар Тараққиёт стратегияси лойиҳасини, ундаги мақсад-вазифаларни тўлиқ қувватлаймиз.\nЖамоатчилик назоратини кучайтириш — давр талаби\n— Стратегиянинг муҳим йўналиши “Инсон қадрини юксалтириш ва эркин фуқаролик жамиятини янада ривожлантириш орқали халқпарвар давлат барпо этиш”, деб номланади. Унда жамоатчилик назоратини амалга оширишнинг ташкилий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш белгилангани муҳим аҳамиятга эга.\nҲозирги кунда Тошкент вилоят Кенгашида Халқ демократик партиясидан сайланган 19 нафар ҳамда 183 нафар туман ва шаҳар Кенгаши депутатлари жойларда таъсирчан депутатлик ва жамоатчилик назоратини амалга ошириб келмоқда. Сайловчилар ҳамда партиямиз электорати манфаатларини ҳимоя қилишда бу институт жуда зарур.\nДепутатлик назорати ва жамоатчилик назорати бир-бирига уйғун ривожланса, самарали натижаларга эришилади. Нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини давлат томонидан субсидиялар, грантлар ва ижтимоий буюртмалар шаклларида қўллаб-қувватлаш ҳажмини икки баробарга ошириш назарда тутилаётани муҳимдир. Ҳам ҳуқуқий, ҳам молиявий қўллаш бўлмаса, ҳудудларда сиёсий-ҳуқуқий муҳитни фаоллаштириш қийин.\nЎзбекистон ХДП Жиззах вилояти кенгаши бўлим бошлиғи:\n— 2020 йилда “Темир дафтар”, 2021 йилда эса “Аёллар”, “Ёшлар” дафтарлари ташкил этилди. Уларга ижтимоий ҳимояга муҳтож, кам таъминланган, ногиронлиги бўлган оилалар киритилиб, уларга кўмак кўрсатилди. Уйма-уй юрган ҳолда одамларни ўйлантираётган масалаларни ўрганиш ва уларга ечим излаш халқ билан мулоқотнинг амалий намунаси бўлди.\nЖиззах вилоятида 47662 нафар хотин-қиз “Аёллар дафтари”га киритилди. 9 та тоифа бўйича туманлар ва секторлар кесимида манзилли ишлар ташкил этилиб, уларга тегишли амалий ёрдамлар кўрсатилди. Яъни, муаммолар мулоқот асосида ҳал этилди.\nСтратегияда келгуси йилларда ҳам халқ билан очиқ мулоқотнинг механизмларини янада такомиллаштириш назарда тутилган. Бунинг учун қатор вазифалар белгиланмоқда. Жумладан, давлат органларига келиб тушган мурожаатларни жамловчи марказлашган тизимни яратган ҳолда уларни кўриб чиқиш муддати ва сифати устидан рақамли назорат ўрнатилиши кутилмоқда экан. Натижада аҳолининг кундалик турмуш тарзига бевосита таъсир қилувчи масалалар бўйича мурожаатлар тезкор ва сифатли кўриб чиқилишига эришилади.\nБизнинг вазифамиз эса буларнинг барчаси амалиётга тўлиқ татбиқ этилиши жараёнларида бевосита қатнашиб, жамоатчиликка ўрнак бўлишдир.\nЎзбекистон ХДП Бўстон туман кенгаши раиси:\n— “Давлат халққа хизмат қилиши шарт”, деган ғоядаги қатъий руҳият менга ёқди. Ҳар бир хизмат кўрсатувчи ташкилот, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ва бошқа давлат идоралари маҳалла фуқаролар йиғинларида аҳолини қабул қилиш ишларини изчил давом эттириши мақсадга мувофиқдир. Акс ҳолда, амалдорлар яна одамлардан узоқлашиб кетади.\nСтратегиядаги жамоатчилик назоратини амалга оширишда ОАВ ва блогерлар фаолиятидан самарали фойдаланиш, Фуқаролик жамияти ва бошқа институтларни қўллаб-қувватлаш фондига ажратилган маблағларнинг сарфланиши маҳаллий Кенгашларда кўриб чиқилиши ҳам керакли амалиёт. Чунки айрим ҳолларда ушбу маблағлар ҳар йили битта-иккита ташкилот ёки шахсга берилиши кузатилади. Таклифим, давлат дастурлари ижроси юзасидан вилоят, туманлар бўйича рейтинг юритиш ва ижтимоий тармоқларда бериб бориш механизми ишга тушса, очиқлик, шаффофликка эришилади.\n“Ўзбекистон овози”, 12.01.2022, №2\nДепутат Халқ демократик партияси депутатларидан аниқ натижалар Партия муносабати


05.06.20 10:26\tmsk\nHuman House. Андрей Кудряшов фотосурати, "Фарғона"\nТошкент марказида яҳудийлар маҳалласи бор, у ердаги қадимги уйда эса шаҳарда таниқли бўлган Human House галереяси жойлашган. Ҳозирча бу арт-майдон Ўзбекистон пойтахтини безаги бўлиб турибди, бироқ куни-кеча ушбу тарихий бинони бузиб, ўрнига шиша ва бетондан навбатдаги меҳмонхона барпо этилиши мумкин, деган хабарлар пайдо бўлди.\nГалерея, уй бузилиши таҳликаси остида қолган қадриятлар ва уни ҳимоя қилишга уринишлар ҳақида “Фарғона” нашрига Human House галереясининг арт-директори Лола Сайфий сўзлаб берди.\n— Бу бино 1953 йилда қуриб битказилган. Уни хом ғиштдан кўтаришган. Ўтган асрнинг тўқсонинчи йилларида уйда қаҳвахона ташкил этиш учун турклар уни ижарага олиб, миллий услубда жиҳозлашган ва натижада бино Ҳива ёки Бухоро уйига ўхшаб қолган. Кейин иншоот маҳаллий ресторанчилар қўлига ўтган ва муайян вақт давомида унда умумий овқатланиш муассасаларининг бештаси фаолият юритган. Уч йил олдин мен бу бинони ижарага олиб, бу ерда Human House галереясини ташкил этдим. Биз бинонинг эски кўринишини қайта тикладик, цемент сувоқларни йўқотиб, сомон сувоқли деворларни қайтардик. Объектни реклама қилиш бўйича катта ишларни амалга оширдик, туристларни жалб этиш учун уни турли йўлномаларга киритдик. Ва натижада саёҳатчилар ҳам бу ерга кўп келиб турадиган бўлиб қолганлари рост.\nЧет эллик меҳмонлар ва саёҳатчиларининг бу ерга кўплаб келишларини Тошкентда бундай қадимги уйларнинг деярли қолмагани билан изоҳлаш мумкин. Галереямизга баланд мартабали меҳмонларни тез-тез олиб келиб турадилар. Мисол учун, Ўзбекистонда ўтган сўнгги парламент сайловлари давомида бу уйни Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг вакили ҳам зиёрат қилган. Шунингдек, Қувайт шайхи мамлакатимизга ташриф буюрган пайтида галереямизни келиб кўриб кетган.\n— Ушбу маданий майдоннинг қийматини оширадиган қадрияти нимадан иборат?\n— Human House ўзининг муҳити билан кишини жалб этади. Биз деярли икки юз нафар ҳунармандлар билан ҳамкорлик қиламиз, уларнинг орасида нафақат ўзбекистонликлар, балки Марказий Осиёнинг бошқа мамлакатларидан ҳам усталар бор. Бунга қўшимча равишда биз ўзимизнинг маҳсулотларимизни ишлаб чиқарамиз ва миллий либослар коллекциясини яратамиз. Кўплаб маданий тадбирларни: болалар ва катталар учун ҳунармандчилик мастер классларини ўтказамиз, эски ўзбек фильмларини ҳамда бизга замондош бўлган режиссёрларнинг ленталарини намойиш этиб турамиз, турли йўналишдаги мусиқа концертлари, бадиий кўргазмаларини ташкил этамиз. Миллий маросимларини ўтказамиз, масалан, уч йилдан бери ҳар баҳорда ҳовлида анъанавий сумалак пиширамиз. Меҳмонлар учун тез-тез палов пиширамиз ва ўзбек таомларини тайёрлаш бўйича мастер-классларини ўтказамиз.\n— Бу бинонинг ҳозирги эгаси ким ва нега у бу уйни сотишга қарор қилди?\n— Бу ҳудуднинг эгаси – хусусий шахс бўлади. У ўз мулкини бошқа тадбиркорга сотиш тараддудига тушиб қолган. Сотишнинг сабаби, менга тушунтиришларича, бу уйни бизга ижарага бериб келаётган одам қизини турмушга узатмоқда ва тўй ўтказиш учун унга пул керак бўлиб қолган. Гарчи у бизга бинони ижарага беришдан тузуккина даромад олаётган бўлса ҳам, у уйни ижарага бериш ниятидан воз кечишга қарор қилганга ўхшаяпти. Участкани сотиб олмоқчи бўлаётган ҳаридор қадимги бинони бузиб ташлаб, бўшаган ерда уч қаватли меҳмонхона қуришни режалаштирмоқда. Ҳолбуки, бу мавзеда тўртта меҳмонхона фаолият юритмоқда.\n— Сиз Human House галереясини сақлаб қолмоқчимисиз?\n— Бизда муаммо ечимининг бир нечта вариантлари бор. Биринчиси: биз бу бинога маданий ёдгорлик мақомини олиб бермоқчимиз. Ҳозирги пайтда уй туристларнинг зиёрат қиладиган майдончаси сифатида тавсия қилинадиган рўйхатга киритилган. Лекин Санкт-Петербургдаги дўстларим “янгидан аниқланган маданий объект” деган тушунча мавжудлигини эслатиб қўйдилар. Менимча, галереямиз айнан бу мақомга тўғри келади ва бизни уйнинг бузилишидан муҳофаза қилиб қолиши мумкин.\nHuman House галереясидаги ҳайкалчалар. Андрей Кудряшов фотосурати, "Фарғона"\nИккинчи вариант: биз очиқ хат билан ўндан зиёд ташкилотлар – Тошкент шаҳар ҳокимлиги, республика Олий мажлиси, Давлат туризм қўмитаси, Маданият вазирлиги ва бошқа идоралар раҳбарларига мурожаат қилиб, бизнинг бинони давлат томонидан қўриқланадиган маданият мероси рўйхатига киритиб қўйишларини ҳамда участкани сотиб олиш учун 150 минг АҚШ доллари миқдорида кредит олишга ёрдам беришларини сўрадик (уй эгаси шунча пул сўраган. – “Фарғона” изоҳи). Бинони ҳовлиси билан сотиб олганимизда ҳамма муаммоларимиз ҳал бўларди.\nВа учинчи вариант: краудфандинг (краудфандинг — махсус интернет майдончалари ёрдамида муайян лойиҳани амалга ошириш учун пул маблағларини жалб қилиш. Таржимон изоҳи.) йўли билан бинони сотиб олиш учун етарли миқдорда пул маблағларини тўплаш. Мен Facebook ижтимоий тармоғида Human House галереяси бузилиш таҳликаси остида қолгани тўғрисидаги постни жойлаштирганимда, менга ёрдам таклифлари келиб туша бошлади – бизнинг ташриф этувчиларимиз, доимий меҳмонларимиз ўртага пул ташлашга тайёрлар. Одамлар юзага келган вазиятга бунчалик муносабат билдириб турганларини кўриб, қилган меҳнатларимиз зое кетмаганини тушуниб турибман. Мен бу ёрдамни ҳис этяпман ва бу кўз ёшларни оқизадиган даражада ёқимли. Ҳозир бу биз учун жуда ҳам муҳим.


Жаҳон чемпионати кубогини ким ўғирлаб кетган? / CHAMPIONAT.asia\nЖаҳон чемпионати кубогини ким ўғирлаб кетган?\nТеглар : Жаҳон чемпионати Кубоги\nКеча, 6 февраль куни жаҳон чемпионатининг асосий соврини мунидал Кубоги Тошкентга келтирилди.\n4 йилда бир марта ўтказиладиган турнир совринини ўғирлаш учун кўплаб уринишлар амалга оширилган. Бугун жаҳон чемпионати Кубогини ўғирлаш учун бўлган ҳаракатлар ҳақида айтиб берамиз\n1-уриниш: Немисларнинг омадсизлиги\nАввалига зерикарли, бироқ муҳим эслатмани айтиб ўтамиз. Жаҳон чемпионатининг биринчи кубогида қадимги грекларнинг ғалаба мабудаси Ника саккиз бурчакли идиш ушлаб тургани акс этган. Соврин асоси лазурит бўлган 925-пробали олтин аралаш кумушдан тайёрланган, айнан шу сабаб туфайли уни олтин мабуда деб аташган. Бўйи - 35 см, оғирлиги - 3,8 кг.\nЖаҳон Кубоги - кўпчилик учун муқаддас буюм ҳисобланган. Нацистлар эса бундай буюмларга жуда қизиқар эди.\nИталия футбол федерацияси раҳбари Отторино Барасси буни яхши биларди. 30-йиллар охири, унинг мамлакати - амалдаги жаҳон чемпиони. Шу сабабли кубок Римда, маҳаллий банкда сақланган. Барасси ҳаммани алдашга уриниб, банкдан Никани (кубок) олиб кетган. Нацистлар соврин Барассанинг уйидалигини тушунишган, аммо исботлаб бера олишмаган. Бир неча марта унинг уйини тинтишган, аммо ҳеч нарсасиз қайтишган. Мабуда эса кроват тагига яширилган Барассининг этигида эди. Кубок у ерда жаҳон уришини бошдан кечирган.\n2-уриниш: Боримизни яширмаймиз\n20 йил ўтди. Англия жаҳон чемпионатига мезбонлик қилиши керак эди. 1966 йилнинг январида Никани Лондонга олиб келишди ва у ўзининг янги соҳибини кутарди.\nҚиш охирида совринни Вестминстер-Холлдаги кўргазмага олиб боришди. Кубокни тўрт нафар полициячи қўриқлар эди, аммо...\nЯкшанба куни, 20 мартда кўргазма ишламади ва полициячиларга жавоб берилди. Вазиятдан фойдаланган жиноятчилар орқа эшик қулфини бузишди ва Никани олиб кетишди.\nЎғриларни тута олишмади. Бир ҳафтадан сўнг Лондон фуқароси Дэвид Корбеттнинг ити Пиклз паркда буталар орасидан қоғозга ўралган буюмни топиб олади. Корбетт уни очиб кўради ва... Мабуда! У совринни тезда полицияга элтади.\n3-уриниш: Бразилча ўғирлик\n1970 йилда бразилияликлар уч карра жаҳон чемпионига айланишди. Бу муваффақият учун улар Никани бир умрга қабул қилиб олишди. Кубокни Бразилия футбол конфедерациясининг штаб-квартирасига ўрнатишди. Тунда миллатнинг асосий хазинасини бор-йўғи бир қоровул қўриқлар эди. 1983 йилнинг 20 декабри, тун. Ўғрилар қоровулни боғлаб қўйишди. Улар федерация раҳбарининг хонасига кириб, сейфни бузишди ва мабудани олиб кетишди.\nБу сафар ўғриларни тутишди ва қамоққа тиқишди (узоқ муддатга эмас). Бироқ кубок... Полиция берган эълонга кўра, уни эритиб, бўлак-бўлак қилиб сотиб юборишган. Аммо бу ўғриларнинг гапи. Полицияда бундан бошқа исбот бўлмаган.\nШу сабабли, кўплаб қизиққон инсонлар ҳозиргача ушбу жиноятни очишга уринишади. Ҳақиқатдан ҳам, расмий вариант ишонарли эмасдек. Мабуданинг нархи уни бўлаклаб сотишдан бир неча ўн баравар қиммат эканлигини ўғрилар яхши биларди. Аммо унинг соҳиби ким? Тахминларга кўра, совринни олигарх ёки араб шайхларига сотиб юборилган. Аммо бу фақат тахмин. Бу жиноятга қўл урганларнинг ҳақиқий ҳикояси ҳаммасини остин-устин қилиб юбориши мумкин.\nТахминларга кўра, 1966 йил Никани Лондондан ўғирлаб кетишганидан сўнг, совринни жамоатчиликка кўрсатиш учун инглизлар ФИФАдан кубокнинг кўчирмасини тайёрлашга рухсат сўраган. Аммо рад жавобини олишди. Бироқ Англия футбол ассоциацияси заргари Жорж Берд ФИФАдан яширинча совриннинг кўчирмасини тайёрлайди. 1966 йилги жаҳон чемпионатининг финал учрашувига полициячилар иккала кубокни олиб келишади. Инглизлар ғолиб бўлишди ва уларнинг сардори Бобби Мурга оригинални топширишди. Бироқ кейин полиция уни алмаштириб қўйди. Ҳеч ким буни фарқига бормаган.\nҚоидага кўра, кубок ғолибларда келаси мундиалгача сақланган. 1970 йилда совринни қайқтариш вақти келди. Инглизлар иккиланиб қолишди: Асосий совринни бериш керакми ёки кўчирмасиними? Узоқ ўйлашмади ва ФИФАга кўчирма юборилди.\nАгар бу ҳақиқат бўлса, Пеле 70 йилда боши узра жаҳон чемпионати кубогининг кўчирмасини кўтарган.\nАйнан шу "ҳақиқий" совринни 1983 йилда ўғирлаб кетишди. Оригинал эса яшириб қўйилган... Ҳа-ҳа, кровать остида. Бу сафар заргар Жорж Бердникида.\n1995 йилда Берд вафот этди ва унинг яқинлари Никани аукционга қўйишади. Нархи қиммат бўлмаган бронза ҳайкалча 254 500 фунтга сотилади. Жуда катта пуллар, тўғрими? Харидор кимлигини биласизми? ФИФА.\nАукциондан сўнг мансабдорлар бу бор-йўғи кўчирма эканлигини айтишди. Ким ҳам уларга ишонарди. Бир неча килограм бронза учун чорак миллион фунт берадиган аҳмоқ борми? Йўқ, ФИФАда бундайлар ишламайди.\nАйтганча, бу ҳайкалча Престон шаҳридаги (Англия) футбол музейида туради. Ўша томонларга бориб қолсангиз, уни албатта кўргани боринг. Агар бу навбатдаги кўчирма бўлмаса. Оригинал оддий одамларнинг қўли етмайдиган жойларда сақланса керак.\nБу сафар - ишончли қўлларда.\nМабудани немислар яшириб қўйганми?\nАввал айтганимиздек, немислар уруш давридан бери Ника ортидан қувишарди. Аммо ҳамма ҳаракатлар муваффақиятсиз. Иккинчи жаҳон урушидан сўнг немислар уни қўлга киритишади. Текширув ишларини олиб борган инглиз ёзувчилари Жим Линч ва Жо Койл айнан шундай фикрда.\n1954 йилда Германия жаҳон чемпионига айланди. Бундан сўнг Ника 4 йил ГФРда сақланди. 1958 йилда, навбатдаги жаҳон чемпионатидан олдин немислар кубокни ФИФАга топширишди. Сураткаш Жо Койл 1958 йил мундиал ғолибига берилган соврин суратларини ўрганди. Унинг тахминича, немислар кубокни алмаштириб қўйишган. У бироз баландроқ бўлиб қолган. Кубок турган таглик эса сезиларли даражада ўзгарган.\nНемислар Мабудани қаерга яширишган? Жавоб йўқ. Балки, у Германия футбол иттифоқининг бирор ертўласидадир. Агар ёзувчиларнинг уйдирмаларига ишонадиган бўлсак, уни Аргентинага олиб кетишган ва у ерда соврин 45-йил Берлиндан Жанубий Америкага қочиб кетган қария Гитлернинг тумбочкасини безаб турган. Сиз бундай тахминни эшитганмидингиз?\nКеча эса жуда ажойиб тарихга эга жаҳон чемпионати кубоги юртимизга келтирилди.\nРасмий қоидаларга кўра, жаҳон чемпионати совринини фақат мундиал ғолиблари ва мамлакат президентлари қўлга олишлари мумкин.


Бандага Аллоҳнинг муҳаббати (Шайх Бутий) | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nБандага Аллоҳнинг муҳаббати (Шайх Бутий)\n1470 12:05 03.09.2019\nБанданинг, гуноҳларидан қатъи назар, Аллоҳга, Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)га муҳаббати Яратган шу бандани севишига сабаб бўладими?\nБанданинг Раббига бўлган муҳаббати Аллоҳнинг шу бандага нисбатан муҳаббати натижасидир. Бунинг далили Аллоҳ таолонинг: “...Аллоҳ Ўзи уларни севадиган, улар ҳам Аллоҳни севадиган қавмни келтирур...” марҳаматидир. Мазкур оятда Аллоҳнинг бандаларини севиши бандалари Уни севишларидан олдин келтирилмоқда. Банданинг Аллоҳга муҳаббати эса, агар осий бўлса-да, Аллоҳнинг унга берган инъом ва эҳсонларини мулоҳаза қилиш сабаб ҳосил бўлади. Банда ўзини ўраб турган Аллоҳнинг эҳсонлари, кўплаб неъматларидан бехабарлиги Аллоҳнинг унга муҳаббати ва тавфиқи далилидир.\nМақолалар шайх Рамазон Бутий Сараланган фатволар Аллоҳ муҳаббати


Карло Анчелотти “Реал”да модернизациялаш ишларини давом эттирмоқда / CHAMPIONAT.asia\n21:58Фил Невилл Бекхэмга тегишли "Интер Майами" клубига бош мураббий бўлди 1 21:46Шоҳруҳ Маҳмудҳожиев эркин агентга айланди 19 21:42Салоҳ – йилнинг энг яхши араб футболчиси 2 21:24"Челси" Дринкуотерни турк клубига ижарага берди 3 21:05"Милан" бразилиялик ярим ҳимоячига кўз тикди 2 20:44Юрген Клопп "Ливерпуль"нинг ушбу мавсумдаги мақсади ҳақида тўхталди 17 20:40"Навбаҳор"нинг Тошкентдаги биринчи машғулоти қандай ўтди? 1 20:34Аббос Отахонов — АГМК футболчиси! 3 19:57"Интер" ўз номи ва логотипини ўзгартиришни режалаштирмоқда 6 19:40Жасурбек Умрзоқов: "Суперлига жамоаларида ўзимни синаб кўриш вақти келди деб ўйлайман" 4 19:33"Атлетик" футболчиси Месси уни нега урганини айтиб берди 40 19:20Ҳаким Фузайлов: «Динамо» менга бегона эмаслиги ва жамоани Суперлигага қайтариш мақсадида Самарқандга қайтдим» 4 19:10"Атлетико" турли вазиятларга мослашувчан жамоа бўлишида ёрдам бераётган футболчи ҳақида 1 19:02"Навбаҳор"нинг Тошкентдаги илк машғулотидан ГАЛЕРЕЯ 13 18:47Карикатура: Гвардиола марказий ҳимоядаги муаммодан қутулдими? 4\nКарло Анчелотти “Реал”да модернизациялаш ишларини давом эттирмоқда\n23 июл 2013 15:07\nМоуриньо клубдан кетганидан сўнг, клубга италиялик мутахассис Карло Анчелотти келди.\nЭнди Анчелотти Флорентино Перес билан клубни модернизациялаш бўйича бош қотириши керак бўлади. “Қироллик клуби”да амалга оширилаётган трансферлар шуни кўрсатаяптики, клуб борган сари ёшариб бораяпти ва ёш футболчилар жалб этиб уларни клубда тарбиялаш, “Реал”нинг олдига қўйган биринчи вазифалариндан эканлиги яққол кўриниб турибди.\nКелинг 150 млн евро бўлсин, плюс-минус яна 50 млн евро. “Сосьедад”лик Асьер Ильярраменди учун клуб катта маблағ сарфлашига қараганда, Перес шу ёз мавсумида кучли футболчиларни жамоа сафига қўшиб олиши учун маблағ сарфлашга ҳеч қанақа чегара билмаётганлиги сезилиб турибди.\nКлубни кимлар тарк этди ва нима учун\nРикарду Карвалью. 35 ёшли футболчи 2 мавсум давомида унга ўйин учун кам вақт ажратилганлиги сабабли жуда кам майдонга тушди ва асосий вақтини ОАВга клубнинг келажакдаги трансферлари ҳақидаги маълумотлар беришдан четга чиқмади. Фаолиятининг 4/3 қисмини клубдан кетган мураббий билан ўтказган Карвалью учун клубдан кетишдан бошқа чора йўқ эди. Ҳимоячи “Монако”га ўтиб кетди ва у ерда энди ёши янча катталигига қарамай ўзини кўрсатишига тўғри келади.\nПедро Леон. Ушбу трансфер Флорентино Перес амалга оширган энг омадсиз трансферлардан бири эди. Педро клубни “испанлаштириш” даврида 10 млн еврога сотиб олинган эди. Лекин бу футболчининг Моуриньога ҳеч ҳам фойдаси тегмади шу билан биргаликда унинг клубга келиб қўшилгани катта тушинмовчилик бўлиб қолди. Бирмунча клуб таркибида тўп сурган Педрони клуб кейинчалик футболчига мос клубга яъни “Хетафе”га ижарага бериб юборди. Ҳозирча “Реал” футболчи учун сарфланган 10 млн евродан 6 млн евросини олиб бўлган.\nХосе Кальехон. Мадрид клуби тарбияланувчиси “Сантьяго Бернабеу”да футболни Криштиану Роналду ва Анхел Ди Мариянинг ортидан туриб кузатишини жуда яхши тушиниб турарди. Лекин клубга универсал ярим ҳимоячи Иско келганидан сўнг, февраль ойида 27 ёшни қарши оладиган Хосенинг асосий таркибга тушишга бўлган умиди сўниб бўлди. Энди Кальехон “Наполи” шарафини ҳимоя қилишдан бошқа чора тополмай қолди, Мадрид клуби эса футболчи учун тахминан 10 млн евро олди.\nРауль Альбиоль. Бу футболчи мадрид клубининг “Наполи”даги яна бир вакили ҳисобланади. Италияликлар мадрид клубига бу футболчи учун 12 млн евро беришди, “Реал”нинг эса бундай таклифдан боши осмонга етди. Мадрид клуби Альбиолни Моуриньо даврида 15 млн еврога сотиб олганди. Лекин футболчи мавсумдан мавсумга ёмон ўйин намойиш эта борди. Шунинг учун клуб бу футболчининг хизматларига ортиқ муҳтожлик сезмади.\nЯна кимлар клубни тарк этиши мумкин.\nГонсало Игуаин. Игуаин мадрид клубининг мавсум давомидаги катта муаммосига айланди. 7 мавсум давомида яхши ўйин кўрсата олмай келаяпти деган - ОАВдан танқидий хабарлар эшитавериб, футболчи клубдаги фоалияти тез орада якунланишини англаб етди. Анчелотти уни клубда олиб қолишга ҳаракат қилаяпти, клуб раҳбарияти эса Гонсалони 40 млн евродан камга сотмаслигини айтиб ўтган. Яқинда чиққан хабарларга қараганда Игуаин “Наполи” билан деярли келишиб бўлган экан. Бундан ташқари футболчига “Челси” ва “Арсенал” клублари ҳам қизиқиш билдиришаётган эди.\nАнтонио Адан. Футболчидан яқиндагина олинган интервьюда, “Диего Лопесни Сиздан кўра устун қўйган клуб бош мураббийи Моуриньодан хафа эмасмисиз деб сўралган”. Лекин ҳақиқатни айтганда фақатгина Моуриньо ёрдами билангина бу футболчи дунёга танилишга улгурди. Бундай супер жамоа таркибида 8 ўйинда асосий таркибга тушиш, - бу катта совға ҳисобланади. Лекин энди футболчига ўз соҳаси бўйича бошқа жойдан иш қидиришига тўғри келади шекилли.\nФабиу Коэнтрау. Португалиялик бу футболчи тажриба борасида Марселодан анча ортда турарди, унинг ватанадоши бош мураббийликдан кетганидан сўнг эса Фабиунинг аҳволи янада оғирлашиб қолди. Коэнтрау Мадридда биринчи қаторда бўлишни истайди, лекин унинг футболдаги даражаси унга бундай поғонага чиқишига тўсқинлик қилиб туради. Бундан кейин клуб футболчини ушлаб туришга ҳеч ҳам уринмаса керак, энди футболчига янги клубдан тушадиган таклифни кутиш қолди холос.\nДенис Черишев. Ҳозирча россиялик футболчининг клубдаги ишлари яхши кетаяпти. Футболчи асосий таркибда машғулотлар олиб бораяпти ва клуб унга Марселога ўриндош сифатида қарамоқда. Лекин шунга қарамай мадридликлар Денисни ҳали асосий таркиб ўйинчисига айлантириш ниятида эмаслар. Футболчига ҳозирда ўз ватани клубларидан катта таклифлар тушаяпти ва унинг “Реал”дан кетиш эҳтимоли йўқ эмас.\nКлубдаги бўш ўринлар (ваканциялар)\nМарказий ҳужумчи. Игуаиннинг кетганидан сўнг бу ўринда (Моратани ҳисобга олмаганда) фақатгина Карим Бензема қолди холос. Юқори даражадаги профессионал футболчи бўлишларига қарамай на франциялик Бенземе ва на ангентиналик Игуаин бу ўринни тўлдира олишмади. Ҳозирда бу ўринга “Реал Мадрид” катта муҳтожлик сезаяпти.\nМарказий ҳимоячи. Серхио Рамос ва Варан клубнинг энг салоҳиятли ҳимоячиларидан саналади. Пепе ҳалигача умидли ҳимоячилар қаторига киритилса ҳам, ўтган мавсумда унда баъзи муаммолар пайдо бўла бошлади. Ҳозирда клубда Начо Фердинандни қўшиб ҳисоблаганди 3.5 ҳимоячи билан ҳаракат қиляпти. Агарда “Реал” шу уч нафар ҳимоячига таяниб ҳаракат қиладиган бўлса, клубда муаммолар пайдо бўлиши мумкин. Шу сабабли ҳимоя ўрнини кучли футболчилар билан тўлдириш керак бўлади.\nЧап қанот ҳимоячиси. Агар клубдан Коэнтару кетадиган ва Черишев клуб ишончини оқлай олмаса, мураббийлар штаби бу ўринга янги футболчи олишига тўғри келади.\nКлубга кимлар келди ва нима учун\nКаземиро. 21-ёшли барзилияликнинг харид қилишниши, клубнинг таянч зонасини кучайтиришдаги биринчи қадами бўлди. “Бетис” билан бўлган ўйинда футболчи кўплаб мақтовларга сазовор бўлди.\nДаниэль Карвахаль. Немис клубига ўтгач, биринчи мавсумдаёқ ўзини яхши томондан кўрсатишни бошлади ва ҳар бир имкониятдан унумли фойдаланди. “Ливеркузен” уни 5 млн еврога сотиб олган бўлсада, “Мадрид” клуби футболчини 6.5 млн еврога қайта қўлга киритди. Арбелоага нисбатан билдирилаётган танқидий фикрлар ва танбеҳлар, Карвахалга асосий таркибга ўрнашиб олишига катта имконият яратади.\nИско. Ҳозирги вазиятдан келиб чиқадиган бўлсак, бу ёш ва ўта тажрибали испан футболчиси учун ўз фаолиятини давом эттиришнинг учта йўли бор эди: “Барселона”, “Реал Мадрид”, “Бавария” ёки англия преиьер-лигаси. Иско Паллегрини бошчилигидаги “Манчестер Сити” таклифини рад этишга жидди қарор қилди ва клубда асосий таркибдан жой олиш учун Озил, Кака ва Ди Мария билан рақобатлашишдан қўрқмаган ҳолда “Қироллик клуби”ни танлашни афзал кўрди. Унинг майдондаги севимли жойи - ҳужумдаги марказий ярим ҳимоячи ҳисоблансада, у қанотларда ҳам аъло даражада ҳаракатлана олади.\nАсьер Ильяраменди. 39 млн еврога харид қилинишига қарамай, бу трансфер клуб амалга оширган энг ақилли трансферлардан бўлди. Гап шундаги “Реал Сосьедад” савдолашишни истамади ва Перес ҳар томонлама кучли футболчини қўлдан чиқаргиси келмади. Ильяраменди майдондаХаби Алонсо билан биргаликда қандай яхши ҳаракатланса, якка ҳолда ҳам шундай ҳаракатлана олади. У Иско ёки Тиаго сингари жуда кучли футболчи бўлмаслиги мумкин, лекин аста секин бу даражага кўтарилишига ҳеч ким шубҳа қилмаяпти. Чунки футболчига ирода ва кучли салоҳият бор.\nЯна кимлар клубга келиши мумкин.\nЛуис Суарес. Уругвайлик футболчини британия ОАВ ҳоли-жонига қўйишмаяпти. Шу билан биргаликда футболчининг “Ливерпуль”даги фаолияти мавҳумлигича қолмоқда. Клубда Сураес ҳеч қаерга кетмайди деган гаплар юрипти, лекин “Арсенал” ва “Челси” клублари футболчини сотиб олиш учун аниқ бир мақсад ва таклиф билан чиқишган. Мадриднинг “Реал” клуби ҳам “Ливерпуль”га юқоридаги келтирилган клублардан кам нарх таклиф этаётгани йўқ.\nРоберт Левандовски. Бу ерда ҳамма нарса футболчининг хоҳишига боғлиқ бўлиб турибди. Роберт “Бавария”да ўйнашни маъқул кўраяпти, лекин бу нарса “Боруссия” раҳбариятининг ҳеч бир манфаатига тўғри келмайди. Ҳозирраҳбарият Левандовскийни келаси мавсумда Мюнхенликларга бепул бериб юборишдан кўра,катта нархга сотиб юбориши мумкин албатта, лекин қайси клубга ўтишни футболчининг ўзи ҳал қилади.\nЗлатан Ибрагимович. Ибрагимович Парижда янги марказий ҳужумчи – Эдисон Кавани пайдо бўлганидан норози. Футболчи уругвайлик Мино Райоланинг трансферидан сўнг мадридликлар билан музокара олиб боришни бошлаб юборди. Анчелотти ва Перес Златанни сотиб олишга шошилишмаяпти, лекин бу футболчини топ-клублар ўз сафлари қўшиб олишдан бош тормасликлари аниқ.\nГарет Бейл. Бейл жамоага керак эмас, лекин клубга керак бўлган футболчи. Бу футболчи “Реал”нинг янада кучайишидаги катта имконият саналади. Назарий жиҳатдан олиб қарайдиган бўлсак Бейл, “Реал”да латераль вазифасини бажаришда жуда қўл келиши мумкин. Ўтган мавсумда Бейл майдонинг барча жойида бирдек ўйнай олишини намойиш эта олди.


Ийсо ибн Марям алайҳиссолату вассаломнинг қиссаси (3) – Islom Nuri\nИйсо ибн Марям алайҳиссолату вассаломнинг қиссаси (3)\n35— Ийсо алайҳиссаломнинг қиёматдан олдин тушиши\nИйсо алайҳиссалом Аллоҳ хоҳлаган маҳал Осмондан нозил бўлиб, ўзи ҳақида\nнасроний ва яҳудийлар ғулув кетиб ёки камситиб айтган сўзларига қарши ҳужжат\nқоим қилади, ҳаққа ёрдам беради ва ботил аҳлини хонавайрон қилади. Зотан,\nпайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам бу ҳақда хабар берганлар ва у\nзотдан ишончли хабарлар ва мутавотир ривоятлар нақл қилинган. Буни ҳар бир асрда\nяшаган мусулмонлар эътиқод қилишган. Буюк Аллоҳ ҳаққи-рост сўзлаган:\n«Ҳар бир аҳли Китоб ўлими олдидан унга (яъни Ийсога) албатта иймон\nкелтирур. Қиёмат Кунида эса у буларнинг зарарига гувоҳ бўлур.» (Нисо:\n36— Ийсо алайҳиссаломнинг Муҳаммад алайҳиссолату вассалом ҳақидаги\nИйсо алайҳиссалом яҳудийларнинг қаршиликлари, фириблари, ўзининг кучсиз ва\nёрдамчиларининг озлиги сабабли даъватдаги вазифасини комил қила олмади-да,\nодамлар билан видолашиб, Роббининг амрига бўйсунди. Бироқ, ўзидан кейин келиб\nбошлаган ишини ниҳоясига етказадиган, у ом қилган нарсаларни хослайдиган, Аллоҳ\nЎз неъматларини у билан комил ва одамларга қарши ҳужжатни барпо қиладиган\nпайғамбардан башорат берди:\n«Эсланг, Ийсо ибн Марям: «Эй Бани Исроил, албатта мен Аллоҳнинг сизларга\n(юборган) пайғамбаридирман. (Мен) ўзимдан олдинги Тавротни\nтасдиқловчи ва ўзимдан кейин келадиган Аҳмад исмли бир пайғамбар ҳақида хушхабар\nберувчи бўлган ҳолда (юборилдим)», деган эди.» (Соф: 6).\n37— Соф тавҳиддан чигал эътиқодга\nДинлар тарихидаги кўзларни ёшлатадиган ва қалбларни эзадиган таажжуб\nнарслардан бири, Ийсо алайҳиссаломнинг соф тавҳидга, чигалликлар, ўзгартиш ва\nтаъвиллардан узоқ бўлган қулай динга, Аллоҳнинг ўзигагина ибодат қилиш,\nУндангина эҳтиёжларни сўраш, Унгагина илтижо қилиш ва Унигина яхши кўришга\nбўлган даъвати ноаниқ эътиқод ва чигал фалсафага айланиб қолишидир. Натижада,\nИйсога эргашганлар у ҳақида ғулув кетиб, уни башарий ҳудудлардан чиқариб,\nхудолик даражасига кўтардилар. Улар: «Масиҳ (Ийсо) Аллоҳнинг ўғлидир»\n(Тавба: 30) дедилар. «Аллоҳнинг боласи бор» (Бақара: 116), ва\n«Аллоҳ — Масиҳ ибн Марямдир» (Моида: 72), дедилар. Улар\nтуғмаган ва туғилмаган Бениёз, Ягона илоҳдан уч кишидан иборат оилани қилишиб:\n“Уларнинг барчаси худодир! Улар ота, ўғил ва муқаддас руҳдир”— дедилар. Улар\nИйсонинг онаси Маръямни муқаддаслаш ва унга ибодат қилиш даражасига олиб\nборадиган ишларни қилдилар. Улар: “Маръям — Аллоҳнинг онасидир!”— дедилар.\nНатижада, Маръямнинг сурат ва ҳайкаллари черковларга қўйилди ва насронийлар унга\nилтижо, дуо, назр ва таъзим каби ибодатлар қилдилар. Аллоҳ таоло уларнинг бу\nэътиқодларини инкор қилиб ва қилган ишларини ёмон кўриб деди:\n«Масиҳ ибн Марям фақат бир пайғамбар бўлиб, ундан илгари ҳам кўп\nпайғамбарлар ўтгандир. Унинг онаси эса сиддиқа — Аллоҳга ҳаққирост иймон\nкелтирган аёлдир. Иккалалари ҳам таом ер эдилар. (Эй Муҳаммад соллаллоҳу\nалайҳи ва саллам), оят-ҳужжатларни уларга қандай баён қилишимизни кўринг,\nсўнг уларни қандай бўҳтон томонга оғаётганларни кўринг! Айтинг: «Аллоҳни қўйиб,\nсизлар зарар ҳам, фойда ҳам беришга эга бўлмаган нарсаларга ибодат қиласизми?\nАллоҳ эшитувчи, билувчидир». (Моида: 75, 76)\n38— Ийсо Аллоҳнинг ўзигагина ибодат қилишга чақирди\nИйсо алайҳиссалом ҳам бошқа пайғамбарлар сингари Аллоҳнинг ўзигагина ибодат\nқилишга даъват этди. Инжилда қуйидаги сатрлар бор: “Ёзилганки, Роб — илоҳингга\nсажда ва унинг ўзигагина ибодат қил” (Матто: 4/ 10), “Ёзилганки, Роб — илоҳингга\nсажда ва унинг ўзигагина ибодат қил” (Луқо: 4/8).\nАллоҳ таоло (Қуръон Каримда) деди:\n«Бирор одам учун Аллоҳ унга Китоб, ҳикмат ва пайғамбарлик берганидан сўнг,\nодамларга: «Аллоҳга эмас, менга ибодат қилинглар», дейиши жоиз эмас, балки\nуларга: «Аллоҳнинг китобини одамларга таълим бериб ва ўзингиз ўқиб-ўрганиб,\nёлғиз Парвардигорга ибодат қиладиган кишилар бўлинглар» (демоғи\nИ з о ҳ. Бу оят баъзи бир насронийларнинг: «Ийсо алайҳис-салом бизни ўзига\nсажда қилишга буюрган», деган ботил даъволарига раддия тарзида нозил\nУ (пайғамбар) сизларни фаришталар ва бошқа пайғамбарларни худо\nқилиб олишингизга буюриши ҳам жоиз эмас. Ахир у сизларни мусулмон — Аллоҳга\nбўйсунувчи бўлганингиздан кейин куфр — динсизликка қайтишга буюрадими?!»\n(Оли Имрон: 79, 80).\n39— Қуръон Ийсо алайҳиссаломнинг даъватини очиқ баён қилади\nЎзидан аввалги барча китобларни ичига олган ва уларга ҳакам бўлган Қуръон\nКарим Ийсо алайҳиссаломнинг соф тавҳидни эълон қилиб, унга даъват этганини\nочиқ-равшан услубда нақл қилди:\n«Аллоҳ — Масиҳ ибн Марямдир», деган кимсалар аниқ кофир бўлдилар.\nҲолбуки, Масиҳ: «Эй бани Исроил, парвардигорим ва парвардигорингиз бўлмиш\nАллоҳга ибодат қилингиз!» — дегандир. Албатта кимда-ким Аллоҳга ширк\nкелтирса, Аллоҳ унга жаннатни ҳаром қилур ва борар жойи дўзах бўлур. Зулм\nқилувчилар учун бирон ёрдамчи бўлмас.» (Моида: 72).\n40— Ийсо алайҳиссаломнинг даъватидаги тавҳиднинг ўрни\nИйсо алайҳиссалом тавҳид мақоми ва пайғамбарлар ҳаётидан хабардор бўлган ва\nАллоҳнинг маърифати, Унга бўйсуниш ва Ундан қўрқиш билан табиатланган ҳар бир\nкиши била оладиган гўзал услубда шундай деди:\n«Масиҳ ҳам, Аллоҳга яқин қилинган фаришталар ҳам Аллоҳга банда бўлишдан\nзинҳор ор қилмайдилар. Кимки Унга бандалик қилишдан ор қилса ва кибру ҳаво\nқилса, бас, уларнинг барчасини Ўз ҳузурига жам қилажак. Ана ўшанда иймон\nкелтириб, яхши амаллар қилган кишиларнинг мукофотларини комил қилиб бериб, яна\nЎз фазлу карамидан қўшимча ҳам қилур. Аммо ор қилган, кибру ҳаво қилган\nкимсаларни эса аламли азоб билан азоблайди ва улар ўзлари учун Аллоҳдан ўзга на\nбир дўст ва на бир мададкор тополмаслар.» (Нисо: 172, 173).\n41— Қиёматнинг ҳайратомуз тасвири\nҚуръон Карим ўзининг балоғати ва мўъжизавийлиги билан Ийсо алайҳиссалом\nодамлар тўқиган ва унга нисбатан қилган ишлардан пок эканини айтаётган қиёмат\nкунининг ҳайротомуз кўринишларидан бирини тасвирлайди. Ийсо алайҳиссалом ўз\nдаъватини қувват ва садоқат билан изоҳлайди ва бу маънода ўз уммати ичидан ғулув\nкетган кимсаларни айблайди ҳамда уларни ушбу жиноятдан жавобгар эканликларини\nбаён қилади. (Болалар,) бу ҳолатнинг буюклиги ва ҳайратомузлигини ҳис этиб\n«Эсланг (эй Муҳаммад), Аллоҳ: «Эй Ийсо ибн Марям, одамларга:\n«Аллоҳни қўйиб, мени ва онамни худо қилиб олинглар», деб сен айтдингми?»\n— деганида, (Ийсо) айтди: «Эй пок парвардигор, ҳаққим бўлмаган\nнарсани айтиш мен учун дуруст эмас-ку. Агар айтган бўлганимда Сен албатта билар\nэдинг. Зотан Сен дилимдаги бор нарсани билурсан. Аммо мен Сенинг ичингдаги\nфақат Ўзинг амр қилган гапнигина айтдим: «Роббим ва Роббингиз бўлмиш Аллоҳга\nибодат қилингиз!» Ва ораларида бўлган муддатимда уларнинг устида гувоҳ бўлиб\nтурдим. Мени (Ер юзидаги муддатимни тўлатганингдан сўнг) Ўз ҳузурингга\nкўтарганингдан кейин эса Сен Ўзинг уларнинг устида кузатувчи бўлдинг. Сен Ўзинг\nҳамма нарсага гувоҳдирсан. Агар уларни азобласанг, улар Сенинг бандаларинг. Агар\nуларни мағфират қилсанг, албатта Сен Ўзинг қудрат, ҳикмат эгасидирсан». Аллоҳ\nайтди: «Бу кун (яъни Қиёмат Куни) ҳаққи-рост иймон келтирганларга рост\nсўзлари фойда берадиган. Кундир». Улар учун остидан дарёлар оқиб турадиган\nжаннатлар бордир. Улар унда абадий қоладилар. Улардан Аллоҳ рози бўлди, улар ҳам\nАллоҳдан рози бўлдилар. Бу эса улуғ бахтдир. Осмонлар ва ер ҳамда улардаги бор\nнарса Аллоҳнинг мулкидир. У ҳамма нарсага қодирдир.» (Моида: 116-120)\n42— Чигал эътиқоддан очиқ бутпарастликка\nНасроний дини даъватчилари Европага ўз ташаббуслари билан кўчиб кетдилар (Чунки Ийсо алайҳиссалом уларга буни амр этмаган ва фақатгина, Бану Исроилнинг адашганларини тўғри йўлга солиш учун келганини очиқ баён қилган эди). Қадим замонлардан бери Европада бутпарастлик ҳукмрон бўлиб, улар бутпарастликка қулоқларигача ботишган эди. Юнонлар бутпараст бўлиб, Аллоҳнинг сифатларини турли олиҳалар шаклида тасаввур қилишган, улар учун ҳайкаллар ва ибодатхоналар қуришган эди. Уларнинг даъволарича ризқ учун бир худо, раҳмат учун бошқа бир худо, ғолиблик учун яна бир худо бор эди. Римликлар қадим-қадимлардан бутпарастлик ва хурофотларга ишонишарди. Бутпарастлик уларнинг қону-жонларига сингиб кетган эди. Римликлар турли олиҳаларга ибодат қилишарди. Уларга насроний дини етиб келганида Рим қироли катта Константин 306- йилда насроний динини қабул қилиб, уни давлатнинг расмий дини деб элон этди. Насроний дини бутпрастлик эътиқоди ҳамда юнон тақлидчилиги ва фалсафасидан кўп нарсаларни ўзлаштира ва аста-аста уларга яқинлаша бошлади. Натижада, ўзининг пайғамбарликка хос асллиги, шарққа хос соддалиги ва тавҳидга асосланган ҳамиятини йўқотди. Бу динга баъзи мунофиқлар ҳам кириб, унга қадимги эътиқодлари ва бутпараст тушунчаларини қориштирдилар. Бунинг оқибатида янги — бутпарастлик ила насронийлик баб-баробар шаклланган янги бир дин пайдо бўлди.\nШу кундан бошлаб насроний дини Ийсо алайҳиссалом юрган ва даъват этган йўлдан бошқасидан юра бошлади. У зулматли кечада билиб, ёки билмай адашган, бироқ, биринчи йўлига асло олиб бормайдиган йўлда давом этаверган йўловчига ўхшаб қолди.\nДинлар тарихини яхши ўрганган одамларгина била оладиган ушбу нозик ҳикмат сабабли, Аллоҳ таоло яҳудийларни “ғазаб қилинган” деб сифатлаган пайтда, насронийларни “адашган” деб сифатлади. Аллоҳ таоло мусулмонлар тилида шундай деди:\n«Бизларни, ғазабга дучор бўлмаган ва ҳақ йўлдан тоймаган зотларга инъом қилган йўлинг бўлмиш — Тўғри йўлга йўллагайсан.» (Фотиҳа: 6, 7).\nБу (насроний дини) — Европа учун ва Европа узоқ замон бошқарган ва хозирда ҳам бошқараётган башарият учун мусибат бўлди. «Аввалу-охир барча иш Аллоҳнинг (измида)дир» (Рум: 4).\nАллоҳнинг тавфиқи ила китобнинг таҳрири ва Ислом Нури веб\nсаҳифасидаги нашри мелодий 28/05/2008, 23- Жумодул аввал 1429 ҳижрийда ниҳоясига


ЎзА - Жанна ҚОДИРОВА: Ўзбекистон, ўзбек санъати ҳамиша қалбимда\n– Бир-икки, бир-икки. Диана, оёқни тўғрила, Галит бошни тик тут. Бир-икки, бир-икки... Мария кўзларинг ёнсин, ҳаракат жозибаси кўзларингда ҳам акс этсин. – Ичкаридан ўрта ёш, ҳаракат ва сўзлаши ўзига ярашган чаққон аёлнинг жарангдор овози эшитилар эди.\nВилоятнинг бош тадбирларида, мустақиллик куни, Наврўз байрамларида асосий саҳналаштирувчи раққоса сифатида ўзини кўрсатди. Ўнлаб шогирдлар етиштирди. Мукофот ва эътирофларга сазовор бўлди. 2003 йилга келиб эса... Тақдир уни Исроилга етаклади. Ўзбекистондаги Бухоро яҳудийлари илгариги йиллари бу мамлакатга оммавий равишда кўчиб келганди. Мана энди Жаннахон ҳам қизи Наргиза Қодирова билан Тель-Авивда.


Талафот етказишга доир аҳкомлар ҳақидаги боб – Islom Nuri\nТалафот етказишга доир аҳкомлар ҳақидаги боб\nАллоҳ таоло одамларнинг молларига тажовуз қилишни ва уларни ноҳақ ўзлаштириб\nолишни ҳаром қилган, ноҳақ талафот етказилган нарсага, агарчи қасддан қилинмаган\nбўлса ҳам, зомин бўлишни (тўлашни) шаръий қилган.\nКим бировнинг молига талафот етказса (яъни, синдирса, бузиб қўйса, ўлдирса\nва ҳоказо) ва бу мол муҳтарам (қадр-қийматли) бўлса, эгасининг изнисиз талафот\nетказган бўлса, ўша нарсани тўлаб бериши лозим бўлади.\nИмом Ал-Муваффақ раҳимаҳуллоҳ айтади: «Бу ҳақда бирон хилоф борлигини\nбилмаймиз» («Ҳошиятур-равзил-мурбиъ» соҳиби ундан нақл қилган: 5/413). Бунда\nқасддан ё бехос қилган бўладими, мукаллафми ё мукаллаф эмасми, фарқсиздир.\nШунингдек, ким бир молнинг талафотига сабабчи бўлса, яъни, масалан, эшикни\nочиб қўйгани сабабли хона ичидаги нарса йўқолса, ёки идишнинг қопқоғини очиқ\nқолдиргани туфайли унинг ичидаги нарса тўкилиб, йўқ бўлса, ўша одам бунга зомин\nбўлади. Ёки бўлмасам, бир ҳайвоннинг арқонини ё тушовини ечиб қўйса ва ўша\nҳайвон қочиб кетиб, йўқолиб қолса, унга зомин бўлади. Шунингдек, бир ҳайвонни\nтор йўлакка боғлаб қўйса, оқибатда бирон киши унга қоқилиб, зиён тортса, ўша\nзиённи тўлайди. Шунингдек, биров йўл устига автоуловини тўхтатиб қўйган бўлса ва\nбирон машина ё шахс келиб, унга урилса, бундан келиб чиққан зарар ва\nзиён-заҳматга зомин бўлади. Чунки, Дорақутний ва бошқалар ривоят қилган ҳадисда\nайтилишича: «Ким бир ҳайвонни мусулмонларнинг йўлларидан бир йўлда ёки\nбозорларидан бир бозорда тўхтатиб қўйса ва у бировнинг қўл-оёғини босиб олса,\nўша одам зомин бўлади» (Дорақутний (3/179, №285), Байҳақий (1/344) Нуъмон ибн\nБашир розияллоҳу анҳудан ривоят қилганлар). Шунингдек, йўлга лой, ёғоч, тош ё\nбошқа бирон нарса тўкиб қўйса ёки йўлни қазиб қўйса, оқибатда бирон йўловчига\nбундан зиён-заҳмат етса, ё бўлмасам йўлга тарвуз, банан каби мевалар пўчоғини\nташласа ё сув сепиб қўйса, бирон кимса тойилиб йиқилса ва зиён тортса, мана шу\nишларни қилган одам зомин бўлади.\nБизнинг давримизда бу каби ишларга нақадар енгил-елпи қарайдиган бўлиб\nкетишган! Йўлларни қазиб қўйишлар, уларни ҳар хил нарсалар билан тўсиб қўйишлар\nнақадар авж олган! Бу каби тасарруфлар ортидан келиб чиқадиган кўплаб зарарларга\nзомин бўлиш тушларига ҳам кирмайди! Ҳатто, баъзилар кўчаларни ўзлариники қилиб\nолиб, хусусий мақсадлари учун ишлатишади ва бундан йўловчилар зарар тортишади,\nбунинг ортидан келадиган гуноҳларга парво қиладиган одамнинг ўзи бўлмайди.\nАгар бировнинг қопағон ити бўлса ва у йўловчиларга тажовуз қилиб, бирон\nкишини қопиб олса, ўша итнинг эгаси бунга зомин бўлади.\nАгар уйининг орқасига бирон мақсадда фойдаланиш учун ўра қазиб қўйган бўлса,\nшу сабабли етган талафотга зомин бўлади. Чунки, йўловчиларга зарар етказмаслик\nчораларини кўриб қўйиши лозим эди, устини очиқ қолдириши тажовуз саналади.\nАгар бировнинг чорва ҳайвонлари бўлса, уларни тунда бировларнинг\nэкин-тикинини пайхон қилишдан сақлаши лозим бўлади. Агар қаровсиз қолдириши\nтуфайли улар пайхон қилишса, эгаси бунга зомин бўлади. Чунки, Пайғамбар\nсоллаллоҳу алайҳи ва саллам мол-мулк эгалари кундуз куни уларни ўзлари\nқўриқлашларига ҳукм қилганлар, тунда етказилган талафот тўланади (Абу Довуд\n(3569), Ибн Можа (2332), Аҳмад (5/436, №23691) Баро ибн Озиб розияллоҳу анҳудан\nривоят қилганлар). Демак, кундузи куни бировнинг экинини пайхон қилган\nҳайвоннинг эгаси бунга зомин бўлмайди, фақат ўша жойнинг яқинига ўзи ҳайдаб\nюборган бўлса, бунга зомин бўлади.\nИмом Бағавий раҳимаҳуллоҳ айтади: «Уламоларга кўра, кундузида қўйиб юборилган\nчорва ҳайвони бировнинг мол-мулкига зиён етказса, ҳайвон эгаси бунга зомин\nбўлмайди, тунда етказган зиёнига зомин бўлади. Чунки, урф-одатга кўра, экин\nэгалари кундузида уни қўриқлайдилар, чорва ҳайвонлари эса кундузи қўйиб\nюборилиб, оқшом пайти қамаб қўйилади» (Тафсирул-Бағавий: 3/253). Ким бунга хилоф\nиш қилса, урф-одатдан чиққан бўлади. Бу ҳукм, қачонки, ҳайвоннинг эгаси у билан\nбирга бўлмаган ҳолатга хосдир, агар эгаси бирга бўлса, етказган зиёнга зомин\nАллоҳ таоло Довуд ва Сулаймон алайҳимассаломнинг шу борада қилган ҳукмларини\nҳикоя қилади: «Довуд ва Сулаймоннинг экинзор хусусида ҳукм қилаётган\nпайтларини (эсланг). Ўшанда унга қавмнинг қўйлари бўшалиб кириб\n(уни пайҳон қилиб юборган) эди. Биз улар (чиқарган) ҳукмга шоҳид\nэдик. Бас, Биз уни Сулаймонга англатдик. Биз ҳар иккисига ҳикмат-пайғамбарлик ва\nилм ато этдик». (И з о ҳ . Ривоят қилишларича, Довуд ва Сулаймон\nпайғамбарларнинг олдиларига икки киши бир можаро хусусида ҳукм сўраб келади.\nУлардан бирининг қўйлари иккинчисининг экинзорига кириб кетиб бирон нарсани соғ\nқолдирмай пайҳон қилиб чиқиб кетган эди, Довуд алайҳис-салом қўйлар экинзор\nэгасига берилсин, деб ҳукм чиқарадилар. Буни эшитган ўғиллари Сулаймон\nалайҳис-салом эса «ерни қўйларнинг эгасига, қўйларни эса экинзор соҳибига\nберилса-ю, қўйларнинг эгаси ерни ўнглаб, экин экиб аввалги ҳолига қайтаргач,\nқўйларини қайтиб олса. Шу муддат ичида экинзор соҳиби у қўйларнинг юнги, сутидан\nфойдаланиб, шу даврда туғилган қўзиларини ҳам ўзига олиб қолса», дейдилар. Шунда\nДовуд Сулаймонга қараб: «Ўғилчам, сенинг ҳукминг тўғрироқдир», деб ўз чиқарган\nҳукмларини бекор қилади…) (Анбиё: 78, 79).\nИбнул Қаййим раҳимаҳуллоҳ айтади: «Қуръонда Сулаймон алайҳиссаломни унга\nбил-мисл (яъни, тенгма-тенг, икки томонлама) зоминлик ҳақидаги ҳукмни\nанглатилгани билан мақталди. «Нафш» (نفش) тунда қўй боқиш маъносидадир.\nҲодиса узумзор боғда бўлганди. Довуд алайҳиссалом талафот етказилган нарсанинг\nқийматини беришга ҳукм қилди, қўйларнинг баҳосини ўшанинг қийматига тенг деб\nтопди ва уларни экин эгаларига берди. Сулаймон алайҳиссалом ҳам қўйларнинг\nэгаларига зоминлик (зиённи тўлаш) ҳукмини чиқарди ва бунинг муқобилида боғ\nэгалари учун ҳам тенгма-тенг зоминлик бўлишини ҳукм қилди. Яъни, улар (яъни,\nқўйларнинг эгалари) боғни обод қилиб, аввалги ҳолатга қайтарадилар. Пайхон\nбўлган вақтдан то эски ҳолига қайтгунича унинг ҳосилидан баҳраманд бўладилар.\nБоғ эгаларига эса уларнинг чорваларини берди ва улар боғдан оладиган фойдалари\nмиқдорида чорвадан келадиган фойдадан фойдаланадилар. Сулаймон алайҳиссалом ҳар\nиккисидан келадиган фойдани баробар деб эътибор қилди. Аллоҳ таоло унга берган\nва уни бу билан мақтаган илм шу эди» (Иъламул-муваққиъийн: 1/326).\nАгар чорва ҳайвони (арқони) отлиқнинг ё етаклаб борувчининг ё ҳайдаб\nбораётган кишининг қўлида бўлса, унинг қўли ва оғзи каби олдинги аъзолари билан\nқилган жиноятига зомин бўлади, оёғи каби орқа аъзоси билан қилган жиноятга зомин\nбўлмайди. Чунки, ҳадис борки: «Оёқ бекордир» (яъни, ҳайвоннинг орқа оёғидан\nетган зиён учун зоминлик йўқдир) (Абу Довуд (4592), Абу Ҳурайра розияллоҳу\nанҳудан ривоят қилган). Бир ривоятда: «Чорва ҳайвонининг оёғи бекордир» (Бухорий\n(1499), Муслим (1710) ривоят қилганлар).\nШайхулислом Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ айтади: «Мол, қўй ва бошқа чорва\nҳайвонларининг жинояти ўзича (тасодифий) бўлса, унга зоминлик йўқдир. Мисол\nучун, бировнинг қўлидан қочиб кетиб, бирон жойни пайхон қилса, модомики,\nқутурган бўлмаса ёки эгаси тунда ё мусулмонларнинг бозори ё жамоат жойларида уни\nқамаб ё боғлаб қўйишга эътиборсизлик қилган бўлмаса, унга ҳеч ким зомин\nбўлмайди» («Ҳошиятур-равзил-мурбиъ» соҳиби ундан нақл қилган: 5/422). Бошқа бир\nқанча уламоларнинг сўзларига қараганда ҳам, агар чорва ҳайвони етакловчисиз ва\nҳайдовчисиз ўзи қочиб кетган бўлса, қутурган ва қопағон бўлмаса, унга зоминлик\nАгар бир кишига бир одам ё ҳайвон ҳужум қилса, ўзини ҳимоя қилиш учун\nўлдиришдан бошқа чора топмаса ва уни ўлдирса, унга зомин бўлмайди. Чунки, у\nўзини ҳимоя қилиш учун ўлдирди, ўзини ҳимоя қилиш жоиз ва унинг ортидан\nкеладиган оқибатга зомин бўлмайди, уни ўлдириш унинг ёмонлигидан сақланиш учун\nбўлди, агар ёмонлигидан сақланиш учун ўлдирган бўлса, ҳужум қилган кимса ўзини\nўзи ўлдиргандек бўлади.\nШайхулислом Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ айтади: «Киши ҳамла қилган одамдан ўзини\nҳимоя қилиши лозим. Агар ўлдиришдан бошқа йўл билан ҳимоялана олмаса, уламолар\nиттифоқига кўра, бу унга жоиз бўлади» (Ал-фатавал-кубро: 4/595).\nЛаҳв (яъни, беҳуда ўйин ва мусиқа) асбоблари, салиб (хоч), маст қилувчи\nичимлик идишлари, залолат, хурофот, фаҳш ва бузуқлик ҳақидаги китобларга\nетказилган талафотлар учун ҳам зоминлик бўлмайди. Чунки, Имом Аҳмад Ибн Умар\nрозияллоҳу анҳумодан ривоят қилишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уни\nтиғ олишга буюрдилар, сўнг Мадина бозорларига чиқдилар, бозорларда Шомдан\nкелтирилган хамр солинадиган мешлар бор эди, уларни у зотнинг олдиларида йиртиб\nташланди, асҳобларига ҳам шундай қилишни буюрдилар (Муснад Аҳмад: 2/132,\nУшбу ҳадис уларга талафот етказишни талаб қилишга ва бунинг учун зоминлик\nйўқлигига далолат қилади. Лекин, бу иш, фойдаси кафолатланган ва зараридан\nомонликда бўлиш учун, албатта ҳукуматнинг буйруғи ва назорати билан бўлиши


Клаудио Раньери: «Арсенал» ва «Тоттенҳэм» чемпионлик учун асосий даъвогарлар»\n09:37 / 01.03.2016\nАйни вақтда АПЛ турнир жадвалини бошқариб турган «Лестер» жамоаси бош мураббийи Клаудио Раньери Лондоннинг «Арсенал» ва «Тоттенҳэм» жамоаларини мавсум чемпионлиги учун асосий даъвогарлар сифатида билишини айтиб ўтди.\n«Мен ўйлайманки, «Арсенал»ва «Тоттенҳэм» – асосий фаворитлардир. «Арсенал» таркибида шундай футболчилар борки, улар ҳар ўйинга ғалаба қозониш учун тушишади.\nМен «Арсенал» ва «Тоттенҳэм»нинг бу турдаги ўйинларини кузата олмадим. Мен вақтимни оилам даврасида ўтказдим ва бу вақтда телевизорда «Вест Бромвич» ўйини бўлаётганди. Айнан шу жамоа билан кейинги турда ўйнаймиз.\n«Норвич» ёки «Вест Бромвич» каби жамоаларга қарши ўйинлар диққат билан ҳаракат қилишга мажбурлайди. Ўтган мавсумдаги «Вест Бромвич»га қарши ўйинимиз жуда оғир кечганди. Рақиб ҳисобни очганди, аммо биз ирода намойиш этиб, вазиятни ўзгартиргандик. Бу сафар ҳам футболчиларимдан ирода кутаман.\nКучни ўйин давомида тенг тақсимлаш ўта муҳим. «Вест Бромвич» қарши ҳужумларда яхши ҳаракат қилади, уларда Рондон, Сессеньон ва Бераино каби тезкор футболчилар бор. Шунингдек, бу жамоа бурчакдан тўп узатиладиган вақтларда ҳам хавфли рақибга айланишади. «Вест Бромвич» стандарт вазиятлардан 10тача гол урган», – дейди италиялик мутахассис.


“Сўғдиёна” 4-18 февраль оралиғида Анталияда йиғин ўтказади\n29 январь, 2019, 15:03 254\nЖиззахнинг “Сўғдиёна” клуби ҳам қолган жамоалар каби янги мавсум ҳозирликларини қизғин давом эттирмоқда.\nТошкентда йиғин ўтказаётган жиззахликлар бир қатор ўртоқлик ўйинларида ҳам майдонга тушмоқда. Жамоа эртага “Бухоро”га қарши баҳс олиб боради. Сўнгра 2 ҳафта давом этган пойтахт йиғини якунланади ва футболчиларга ҳордиқ чиқариш учун қисқа таътил берилади. Бу ҳақда ПФЛ расмий сайти хабар бермоқда.\n“Сўғдиёна” февраль ойида Туркияда йиғин ўтказади. Жамоа 4-18 февраль оралиғида Анталия шаҳарида машғулотлар олиб боради. Йиғин давомида 6 та назорат баҳси ўтказилиши кўзда тутилган. Улардан бири Тожикистоннинг "Истиқлол" жамоасига қарши кечиши борасида хабар бериб ўтган эдик.


Инглиз тилини ўрганиш (катталар учун) – ТАФСИЛОТ\nТавсия 2294 марта кўрилган\nБу маслаҳатларимни айнан ёши катта, ишлайдиган, оилали инсонлар учун мослаштиришга ҳаракат қилдим.\nВақт зиқлигидан келиб чиқинг. Керакли нарсани ўрганинг.\nАгар қанчадир билимингиз бўлса, олдин диагностика қилиб кўринг: testyourvocab.com сайтида сўз бойлигингизни текширинг (фақат аниқ билган сўзларни белгиланг.) TOEFL/IELTSларни ҳам топшириб кўринг, текин вариантлари бор, тахминан неча балл олишингизни, қайси соҳаларни кучайтиришни биласиз (тинглаш, гапириш, ёзиш, ўқиш, сўз бойлиги, грамматика).\nАлоҳида вақт ажратманг. Инглиз тилига кириб кетинг, инглизча билан атрофингизни “ўраб” олинг (Бу осон, япон ё форсчани ўрганмаяпсизку):\nа) Машина ё транспортда аудио-видео материалларни эшитиб кетинг, тушуниш мутлақо шарт эмас. Турли одамлар, турли шароитдаги суҳбатлар, янгиликлар, диалоглар, кино ва ҳоказо.\nб) Кабель ё “тарелкадан” фақат инглизча каналларни кўринг, янгилик, дискуссиялар ва ҳоказо. Youtube ҳам хизматда. Севимли сериалингизни инглизчасини топинг. OnlineTv.uz сайтида ҳам инглизча фильмлар бор. Хуллас, “замон, замон, бизнинг замон, даврон бизники”.\nв) Кунига 15-20 дақиқа ўқишга ҳаракат қилинг — китоблар (abbridged books: соддалаштирилган китоблар мавжуд Тошкентдаги Macmillan китоб дўкони), Википедиядаги Simple English тилида ёзилган мақолалар… Матн ўқинг ва янги сўзларни чиқаринг.\nг) Иш бўйича ҳужжатларни ҳам инглизчасини топиб ўрганинг.\nд) Кунига 10-15та янги сўз топинг ва ёдланг. Бир йилда 3-4 минг сўз бўлади. Инглиз тилида бемалол мулоқот қила олишингиз мумкинлигини билиш учун қуйидаги мақолани ўқиб чиқинг.\nе) lingualeo.com каби сервислардан фойдаланинг.\nё) Курсларга боришга ҳаракат қилинг. У ерда урғу бериладиган соҳалар — сўзлашиш; кўпроқ гапиришга ҳаракат қилинг.\nж) Skype орқали сўзлашишни машқ қиладиган сервислардан фойдаланинг. Инглиз инсон билан мулоқат қиласиз.\nЗ) Муҳими, кунига бир неча соат инглизчага дуч келиш (ўқиш, эшитиш ва ҳоказо). Интенсив равишда ўрганинг, бўлмасам, олдинроқ ўрганган билимингиз эсдан чиқади. Дастурни 6-12 ойга мўлжалланг. Ҳар куни, ҳар соат шуғулланинг.\nАгар TOEFL/IELTS имтиҳон баҳолари керак бўлмаса, грамматикани ўрганманг, вақтингиз бекор кетади.\nЭсингизда турсин, инглизчани четэлликларга ўргатиш — катта бизнес, барча методологиялар тайёр, бизда бундай нарса йўқ, ўзбек тилини бошқа миллатдагиларга осон ўргатишни йўлга қўймаганмиз. Демоқчиманки, айни сизнинг шароитингизга мос қандайдир йўлини топса бўлади.\nМана бу видеодарсларни ҳам тавсия қиламан: Полиглот: 16 уроков с Петровым. Бу мавзуни ёритишдан чарчамасам керак: ismoilov.com/2015/01/07/инглизчани-ўрганиш/.