Заруриятдаги тасодиф – Prometheus\nOn July 5, 2014 December 22, 2014 By Khurshid YuldoshevIn Falsafa\nҚадим тарих пайғамбару авлиёларга бой эди. Улар мўъжизаю кароматлар кўрсатар, кишилар ақлини лол қилиб, ўз ортидан эргаштирарди. Ҳа, у даврларда ғайритабиий ҳодисалар бисёр, улар асосида яратилган мифларнинг эса сон-саноғи йўқ эди. Нега бугун ўша мўъжизалар камроқ содир бўлмоқда? Бунинг сабаби субъективми ёки объектив? Мўъжизавий (ғайритабиий, инсон ақли изоҳлаб беришга ожиз) ҳодисалар ҳақида турли соҳалар (дин, фан ва санъат) ўзига хос ёндашувга эга. “Мўъжиза” тушунчаси кўп маъноли бўлгани боис, у ҳақда гап кетганда турлича фикрлар билдирилади. Чунончи, бу масалада табиатшунос олим билан ҳар нарсадан ҳайратланувчи шоир ўртасида якдиллик бўлиши эҳтимолдан анча йироқ. Шуни эътиборга олиб, мўъжизани икки муҳим белгига эга ҳодиса сифатида таҳлил қиламиз:\nА) Ноодатийлик, фавқулоддалик. Умримиз бино бўлиб кўрмаганимиз, билмаганимиз ҳодисанинг рўй бериши. Фараз қилайлик, осмондан нон ёғса, қуёш ғарбдан бош кўтарса, тепамиздан қанотли от учиб ўтса, осмондан овоз келсаю келажакда юз беражак ҳар бир нарсани миридан-сиригача айтса ва улар ҳақиқатда рўй берса, уйқудан уйғонганимизда бўйимиз бир метрга чўзилиб қолган бўлса, бу каби ҳодисаларни мўъжиза деймиз. Агарда улар қайта-қайта такрорланса, мўъжизавийлик хусусиятини йўқотади. Жумладан, қуёшнинг мудом шарқдан чиқиши, тепамиздан бургут учиб ўтиши, кечагина ғунча бўлиб турган гул бир зумда очилиб қолиши, осмондан дўл ёғишига ўхшаш одатдаги бир нарсага айланади.\nВ) Сабабнинг номаълумлиги. Агарда сабаб маълум бўлса, ҳатто ноодатий ҳодиса ҳам мўъжиза дейилмайди. Ҳовлимизга осмондан тошга ўхшаш бир нарса тушиб, ҳамма ёқни вайрон қилиши, йил бўйи ёз бўладиган африканинг қайси бир чеккасида жойлашган қишлоғидан ташқари чиқмаган, дунё бехабар бир киши эрта тонг уйғонганда ҳамма ёқ оппоқ аллақандай нарса билан қопланганини кўриши мумкин. Гарчанд бундай ҳодисалар минг йиллар илгари яшаган аждодларимизга мўъжиза бўлиб кўринган эса-да, бугун мактабда етарлича таълим кўрган киши “тош”ни оддий метеорит, бемаврид ёққан қорни атмосферадаги муайян қонуният асосида рўй берган ҳодиса дейиши ҳеч гапмас. Шундан келиб чиқиб, мўъжизани маълум маънода субъектив ҳодиса деса ҳам бўлади. Саводлига ўз-ўзидан тушунарли ҳодиса, оми учун қиёмат аломати бўлиши мумкин.\nҚуйида фалсафий таълимотлар тарихида мазкур мавзуга дахлдор нуқтаи назари билан ажралиб турувчи икки қарама-қарши оқим – субъектив ва объектив идеалистик фалсафанинг мўъжизага муносабатини кўриб чиқамиз. Улар юқоридаги саволларга берган жавоби билан ҳам диққатга сазовордир.\nҲюм: мўъжиза заруриятнинг инкори сифатида\n“Мўъжиза – табиат қонунларининг бузилишидир” (David Hume, An Enquiry Concerning Human Understanding, E.Steinberg eds. Indianapolis: Hackett, 1977, p. 76). Дэвид Ҳюм “мўъжиза” тушунчасига берган ушбу таъриф унинг айни мавзудаги қарашларига доир тадқиқотларда бот-бот иқтибос қилиб келтирилади. У мазкур таърифни қуйидагича аниқлаштиради: “(Мўъжиза) Худо иродаси ёки бирор ғайритабиий кучнинг аралашуви оқибатида табиат қонунининг бузилишидир” (ўша манба, 76-бет). Афтидан, файласуф мўъжиза тушунчасини диний талқинда изоҳлаган кўринади. Келинг, Ҳюмнинг бу таърифини таҳлил қилиб чиқайлик. Хўш, табиат қонуни нима ўзи? Мўъжиза тушунчаси диний маънода таърифланаётган экан, у ҳолда табиат қонуни ҳам айни таърифга мувофиқ англаниши лозим. Мўъжиза Яратувчи иродасининг маҳсули бўлса, табиат қонунлари ҳам қодир Худо иродасидан келиб чиқади. Демак, мўъжиза Худонинг ўз иродасини ўзи бузишидир. Ҳюм табиат қонунини Худо иродаси сифатида тушунишда бетараф мавқени эгаллаб, бу хусусда бирор қатъий хулоса чиқаришдан ўзини тияди. Бироқ у холис файласуф бўлса, табиат қонуни тушунчасининг мазмун ва манбаини очиб бериши керак. “Тажрибанинг қатъий ва ўзгармас хулосалари бу қонунларни исботлаган”, дейди у (ўша манба, ўша бет). Бу ерда Ҳюм “муштарак тажриба”, бошқача айтганда, “ўхшаш тажриба” (Uniform Experience) иборасини қўллайди. Яъни инсоният вужудга келгандан буён барча кишилар бошдан ўтказган, муайян бир ҳодиса тўғрисида бир хил хулосани берувчи муштарак тажриба ўзгармас табиий қонунлар ҳақидаги тасаввуримизни шакллантиради. Ҳюм фикрини қуйидагича талқин қилишимиз мумкин: биз, дейлик, А ҳодиса доимо В ҳодиса билан боғланиб келишини минглаб марта кузатганмиз. Бу каби такрорланиш бизда А келажакда ҳам В ни эргаштириб келаверади, деган ишончни пайдо қилади. Мана шу ишонч “табиий қонун” тушунчаси учун асос бўлади. А ва В ўртасидаги боғланиш Худо иродаси билан бўлмоқдами ёки йўқ ва қанчалик объектив, бу энди бошқа масала.\n“Табиатда кузатилувчи одатий нарса ва ҳодиса мўъжиза бўлолмайди” (ўша манба, ўша бет). Ҳюмнинг бу хулосаси ҳам, унинг табиий қонун ҳақидаги фикрлари ва мўъжизага берган таърифидан келиб чиқсак, ўз-ўзидан тушунарли. У ҳолда муаммо нимада? Гап шундаки, бир томондан, файласуф мўъжиза юз беришининг ҳар қандай эҳтимолини инкор қилса, иккинчи томондан, тажриба хулосалари доим ҳам тўғри бўлавермаслигини таъкидлайди. У мўъжизага ишонч турли шахсларнинг ўзаро қарама-қарши гувоҳлигига (human testimony) таяниши ва “муштарак тажриба”га мос келмаслигини айтади (Ўша манба, 74-75-бетлар). Ҳюм яна таъкидлайдики, мўъжизалар маданий жиҳатдан қолоқ халқларда кўпроқ учраши, инсондаги ғайритабиий ва мисли кўрилмаган нарса ва ҳодисаларга қизиқувчанлик ҳамда мойиллик, бир-бирини инкор этувчи турли динлар ўз ақидаларини асослаш учун “мўъжиза”лардан фойдаланиши бу хусусдаги гувоҳликларни шубҳа остига олиш учун етарлича асос беради (ўша манба, 78-90-бетлар).\nБошқа томондан, Ҳюм тажриба хулосаларидан келиб чиқувчи умумий тушунчаларга ҳам шубҳа билан қарайди: “Гарчи тажриба моддий борлиқ ҳақидаги мулоҳазаларимиз учун ягона йўлбошчи бўлса-да, тан олиш керакки, бу йўлбошчи нафақат ишончсиз, балки баъзи ҳолларда бизни хатога етаклаши мумкин” (ўша манба, 73-бет). “Минглаб тажрибалардан сўнг ҳам отилган тошнинг пастга тушиши, оловнинг куйдиришига бўлган ишончимизни қониқарли тарзда асослай олмаймиз” (ўша манба, 112-бет).\nТабиий қонунларга доир ишончимиз “муштарак тажриба”га асосланиши, бундай тажриба эса хатодан холи бўлмаслигини эътиборга олсак, мўъжизани буткул инкор этишга учун хизмат қилувчи таянчдан маҳрум бўламиз. Ўтмишдаги воқеалар тажрибасини келажак ҳодисаларга татбиқ этиш учун етарли асосга эга эмасмиз (Ҳюм индуктив методни танқид қилиш асносида буни далиллашга уринган). Бундай шароитда табиий қонунлар тўғрисидаги тасаввуримиз тўлиқ бўлмай қолгани боис муайян ҳодиса ҳақиқатан табиий қонунни бузган ёки бузмаганини билолмаймиз. Чунки айни дамда табиат қонунининг бузилиши бўлиб кўринган ҳодиса чала тасаввуримиз мукаммаллаша боргани сари, аслида унга мувофиқ бўлиб чиқиши мумкин.\nШу ерда Ҳюмнинг билиш назарияси унинг мўъжизани инкор этувчи фикрлари билан келишмай қолади. Мутафаккирни ноизчилликда айблашдек осон ишни бўйнимизга олмасдан, у айтган гапларни янада чуқурроқ таҳлил қилишга уриниб кўрайлик. Ҳюм табиий қонунлар деганда объектив, биз кашф қилган ва кашф қилмаган барча табиий қонунларни эмас, онгимиздаги субъектив, англанган қонунларни назарда тутган бўлиши ҳам мумкин. У ҳолда Ҳюм ноодатий ҳодиса ва диндаги мўъжизага нисбатан бир тушунчани қўллаши натижасида чалкашлик келиб чиққан бўлади. “Мўъжиза”га берилган таърифдаги “табиат қонуни” тушунчасини субъектив характердаги “муштарак тажриба” тушунчасига алмаштириб кўрайлик. Зеро, файласуф “табиат қонуни” тушунчаси муштарак тажрибадан келиб чиққанини таъкидлаган эди: мўъжиза – шу вақтгача кузатилмаган ва “муштарак тажриба”га қарама-қарши ҳодисадир. Бу ерда биз “табиат қонуни” тушунчасидан у ҳақдаги тасаввурни шакллантирувчи “муштарак тажриба”га ўтиб кетамиз. Бошқача айтганда, А → В ва В → С ни қисқартириб, яъни ўртадаги боғловчи ҳалқани олиб ташлаб, А → С ни ҳосил қиламиз:\n (А) Мўъжиза – (В) табиат қонунларининг бузилишидир.\n (В) Табиат қонунлари (С) тажрибанинг қатъий ва ўзгармас хулосаларидан (муштарак тажриба) келиб чиқади.\n (А) Мўъжиза (С) тажрибанинг қатъий ва ўзгармас хулосаларига қарама-қарши ҳодисадир.\n(Албатта бу ўринда “муштарак тажриба” ва “табиат қонуни” тушунчалари ҳажман тенг бўлмаслиги оқибатида алмаштиришда мантиқий хатолик бўлиши мумкин. Бироқ фалсафий тушунчалар математик тушунчалар каби эмаски, улар орасида бир-бирига мутлақ тенгини топиб бўлса.) Бу билан таърифга қайсидир даражада аниқлик киритган бўлсак-да, барибир мўъжизани инкор қилиб бўлмайди. Диндорлар ва иримчилар даъво қиладиган мўъжизани инкор қилиш ва ақлимиздаги саросимани босишимиз учун қуйидаги ишончни ad hoc гипотеза сифатида қабул қилишимиз мумкин: борлиқда, биз уларни билишимиз ёки билмаслигимиздан қатъи назар, объектив қонунлар мавжуд. Бу қонунларни ҳеч нарса билан бузиб бўлмайди. Бизга уларнинг бузилиши бўлиб кўринган нарса, аслида, биздаги “муштарак тажриба”нинг нотўкислиги оқибатидир. Тинимсиз тажрибалар ўтказиш, ҳар бир детални ҳисобга олиш, шунда ҳам чиқарган хулосамизга буткул ишониб қолмасликка ундовчи Ҳюм фалсафасига шундай ишонч кўпроқ мувофиқ келади. Шу билан файласуфнинг мўъжизани инкор қилиши сабаблари ҳам оқланади. Биз табиат тўғрисида қанчалик кўп билимга эга бўлсак, ҳаётимизда мўъжизалар юз бериши ҳам шунча озаяди. Бинобарин, мўъжиза билимимиз кўламига боғлиқ экан, демак, у субъективдир. Мўъжиза “Худо иродаси ёки ғайритабиий кучнинг аралашуви” сабабли юз берадими ёки йўқми – буни ҳеч қачон била олмаймиз. Демак, хурофотчилар даъво қилаётган мўъжиза ҳақиқатан Худонинг иродасидан келиб чиқяптими ёки бизнинг айни ҳодиса табиатини тушунмаслигимизданми, бу масала ўша дамда бизнинг билиш имкониятимиз доирасидан ташқарида бўлади. Чунки табиий қонунларни Худо иродаси ва тақдири азал деб талқин қилсак, у ҳолда барча ҳодисалар Худо иродасидан, улардан баъзилари бизга маълум, бошқалари эса номаълум дейишимиз мумкин. Бунда мўъжиза ва мўъжизамас ҳодисалар ўртасидаги чегарани сабаби маълум ва номаълум ҳодисалар ўртасидаги чегара билан белгилашдан ўзга чорамиз қолмайди. Хуллас, “ғайритабиийлик”ларга ортиқча диққат қаратмай, ҳар бир ҳодисага индивидуал ёндaшишимиз, уларнинг сабабини чуқурроқ ўрганишимиз зарур. Ҳюм фалсафасининг сўнгги хулосаси ҳам, бизнингча, ана шу.\nОкказионализм: сабабиятдан холи дунё\nЮқорида субъектив-идеалистик фалсафанинг мўъжизага муносабатини Ҳюм таълимоти мисолида таҳлил қилдик. Энди айни ҳодисага объектив-идеалистик таълимот бўлмиш окказионализм қандай қараганига диққат қилайлик.\nОкказионализм – руҳнинг тана ҳаракатларига фавқулодда таъсир этиши оқибатида танада амал қилувчи қонунларнинг (умуман олганда, табиий қонунларнинг) бузилишини таъкидловчи фалсафий таълимотдир. Шундан келиб чиқиб окказионализм объектив, ўзгармас табиий қонунларнинг мавжудлигини инкор қилади. Диний фалсафа қобиғида ривожланган бу таълимотнинг пировард мақсади “Борлиқдаги ҳар қандай ўзгаришнинг сабаби – Худодир”, деган тезисни ҳимоя қилиш эди.\nIX-X асрларда ислом шарқида аристотелизм ва неоплатонизм ғояларининг тарқалиши ортидан исломнинг асоси – ақоидни уларнинг “салбий” таъсиридан ҳимоя қилишга бўлган ҳаракатлар бўй кўрсатди. Ана шундай ҳаракатлардан бири ашъарийлик эди. Абу-л-Ҳасан ал-Ашъарий (873-935) окказионализмнинг, дадил айтиш мумкинки, асосчиси бўлса, унинг ғояларининг энг йирик ҳимоячиси Абу Ҳомид Ғаззолийдир. Кейинчалик бу таълимот насроний Европада ҳам тарқалди. Бу мактабнинг мағрибдаги асосий намояндалари Аутрекортлик Никола, Рене Декарт ва Никола Мальбранш эди. (Фалсафага оид баъзи адабиётларда окказионализм XVII аср ғарбий европа фалсафаси, хусусан, картезианчиликка дахлдор нуқтаи назар сифатида кўрсатилади. Масалага бундай ёндашиш европоцентризмнинг навбатдаги кўриниши бўлиб, воқеликни холис акс эттирмайди.)\nАрастунинг мусулмон издошлари асослашга уринган борлиқда ҳодисалар ўртасида сабаб-оқибат муносабати ўзгармаслиги, яъни ҳеч бир ҳодиса ақл ёрдамида тушунтирса бўладиган табиий сабабларсиз юз бермаслиги, мазкур сабаблар ортида ўзгармас қонуният пинҳон экани ҳақидаги қараш ислом илоҳиётчилари учун муаммоли эди. Агар барча ҳодисалар ўзгармас қонуниятга мувофиқ бўлса, у ҳолда табиатда илоҳий мўъжизаларнинг рўй беришини қандай тушунтириш мумкин? Бу тахлит детерминизм мўъжизани инкор этмайдими? Мазкур муаммодан қутулишнинг ягона йўли сабаб-оқибат ўртасидаги зарурий боғланишнинг мутлақлигини инкор этиш ва шу орқали ўзгармас қонуният ҳақидаги тасаввурни ҳам чиппакка чиқариш эди. Уларнинг сабаб-оқибат ва зарурият тушунчаларини танқид қилиши Ҳюм танқидига ўхшаб кетади (қаранг: Х. Йўлдошев. Дэвид Юм таълимоти ва замонавий фалсафа. “Тафаккур” журнали, 2011, 3-сон, 90-97-бетлар). Фарқи шундаки, улар зарурий боғланишни тушунча сифатида эмас, балки объектив ҳодиса сифатида таҳлил қилиб, уни Яратган иродаси дея тушунтиради. Жумладан, сабабий боғланиш моддий нарса ва ҳодисалар ўртасида эмас, Худо ва махлуқот ўртасида юз беради; бунда зарурият Унинг иродаси маҳсули ўлароқ пайдо бўлади; Худо ҳар бир ҳодисани алоҳида-алоҳида яратади. Бинобарин, улар бир-биридан эмас, аксинча, Ундан келиб чиқади. Бу эса унинг Холиқ сифатига мувофиқ келади, яъни У яратишда бардавомдир. Табиат қонуни эса Унинг иродасидир. Демак, У исталган маҳал мўъжиза содир эта олади. (Ҳюм фалсафаси мисолида бундай ғоялар қандай мантиқий хулосаларга етаклашини юқорида кўрдик.) Ашъарийчиларга фақат шу усул Худонинг табиатдаги ўзгаришларга фаол аралашуви ҳар нарсанинг асл сабаби эканини асослашда ёрдам бериши мумкин эди. Бундан исломий окказионалистларни арастучиларнинг “биринчи сабаб” ҳақидаги қарашларига қўшилмаган деб хулоса қилишимиз мумкин. Бизнингча, “биринчи сабаб” ғоясидан келиб чиқилса, Худо барча сабабларнинг биринчи сабаби, холос. Кейинги ўзгаришлар муайян қонуният асосида табиий сабаблар орқали рўй беради. Худо эса бунда иштирок этмайди. Бу каби мулоҳазалар ҳар бир ҳодиса Яратган иродаси билан бўлиши ҳақидаги ақидани инкор этишига ишонган ашъарийчилар унга муқобил ўз қарашларини таклиф этдилар. Мана шу тахлит окказионализм вужудга келди.\nОкказионализм ва Ҳюм таълимоти бир қарашда жуда ўхшашдек кўринса-да, чуқурроқ текширилса, бундай эмаслиги маълум бўлади. Ҳюм фалсафаси дунёвий таълимот бўлиб, муайян ҳодисани тушунтиришда рационал ёки эмпирик мулоҳазаларга таянади. Башарти бунинг иложи бўлмаса, агностик мавқеда қолади. Окказионализм эса моҳиятан абсолютист таълимотдир. У барча нарсанинг муқаррар изоҳини Худо ғоясига боғлаб беради. Шарқда Ғаззолий ва Ғарбда Декарт каби файласуфлар окказионализм байроғи остида бир мавқени ҳимоя қилган бўлса эҳтимол, бироқ Ҳюм ҳам бу борада уларга маслакдош дейиш, бизнингча, ҳақиқатдан анча олис.


Кашмирдаги Ҳиндистон ва Покистон чегарасида ўт очилди\n15:25 / 29.09.2016\nҲиндистон армияси Кашмирда “жарроҳлик зарбалари” сериясини берди, деб маълум қилган мамлакат ҳарбий қўмондонлик вакили. Унинг сўзларига кўра, бу жангариларнинг Покистон томонидан қиладиган режалаштирилган ҳужумларининг олдини олиш мақсадида амалга оширилган.\nПокистонда эса, чегарада қуролли ҳодиса юз бергани маълум қилинган.\nҲинд маълумотларига кўра, Покистон армияси ўт очишни тўхтатиш режимини бузган ва назорат линияси бўйлаб ўт очган. Покистон телевидениеси эса Ҳиндистон томонидан “сабабсиз ўт очишлар” бўлганлигини маълум қилган.\nҲиндистон бош вазири Нарендра Моди Кашмирдаги отишмалар сабаб зудлик билан ҳукумат йиғилиши чақирган.\nМаълумот учун, 1947 йилдан бери Кашмир масаласида Ҳиндистон ва Покистон ўртасида зиддият кечади. Жамму ва Кашмир штатининг маълум бир ҳудудига Хитой ҳам даъво қилади.\nҲиндистон Покистон Кашмир


Диққат! Россия ядро марказида кучли портлаш содир бўлди. Ядро тутуни Ўзбекистон томонга қараб ҳаракатлана бошлагани аниқланди… - 21 Августа 2019 - Yangiliklar Olami - www.SherlarUz.CoM - SMS SHERLAR, SEVGI SHERLARI, YANGI\nГлавная » 2019 » Август » 21 » Диққат! Россия ядро марказида кучли портлаш содир бўлди. Ядро тутуни Ўзбекистон томонга қараб ҳаракатлана бошлагани аниқланди…\nРоссия ядро маркази Дубна ва Кировда жойлашган. 8 август куни реактив мотор ускунасини синовдан ўтказиш жараёнида кучли портлаш юз берди. Бунинг оқибатида ядро маркази ходимларининг беш нафари ҳалок бўлди. 12 август куни эса 8 нафар шу марказ ходими «Жасорати учун» орденлари билан тақдирланди. Уларнинг беш нафари ҳалок бўлган ходимлар эди.\nБу-ку, майли, аммо ядро маркази портлаши оқибатида ҳавога кўтарилган заҳарли тутунлар булути Ўзбекистон томонга қараб оқа бошлагани айтиб ўтилган. Россия мутахассислари бу жараён масаласидаги саволларга жавоб беришга шошилмаяпти. Сабаби сўралганда, алоқа яхши эмаслигини баҳона қилиб қўя қолишди.


Жамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари У қўлсиз туғилди, аммо бу унинг мусаввир бўлиш орзусига тўсиқ бўлолмади(Фото)\t14:30, 02 февраль 2016\tМариуш Кедзерский бошқаларга ўхшамайди. Уни инсон метин иродаси ва орзуга етишиш йўлидаги собитқадамликнинг намунаси, дейиш мумкин. Тақдир уни инсон учун энг керакли аъзолардан бири-қўлсиз яратди. Мариушнинг болаликдаги энг катта орзуси-мусаввир бўлиш эди. Ҳаттоки қўлларининг йўқлиги ҳам унинг орзусига эришиш йўлида тўсиқ бўлолмади. Унинг чизган расмларига боқиб, бу санъат асарларини имконияти чекланган инсон яратганига ишонгингиз келмайди.


АЗПИЗАЛ – Meducate.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар АЗПИЗАЛ\nМуҳим: Препаратни қўллашдан олдин илтимос йўриқномани диққат билан ўқиб чиқинг ва препарат ҳақида тўлиқ маълумот олиш учун йўриқномани асраб қўйинг.\nПрепаратни тиббиётда қўллаш бўйича йўриқнома “қўллаш бўйича маълумот” нинг бир қисми ҳисобланади ва атайин истеъмолчилар учун мўлжалланган.\nСавдо номи: АЗПИЗАЛ, AZPIZAL\nҲалқаро патентланмаган нома:\nАцетилсалицил кислотаси, Acidumacetyl salicylicum\nИчакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалар, 325 мг;\nИчакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалар, 81 мг.\nИчакда эрувчан қобиқ билан қопланган 325 мг дозали таблеткалар учун:\nАцетилсалицил кислотаси 325 мг\nТемир (II,III) оксиди, целлюлоза, коллоид кремний диоксиди, маккажўхори крахмали, гипромелоза, толидекстроза, натрий альгинати, поливинилацетат фталати, стеарин кислотаси, полиэтилен гликоль, пропилен гликоль, натрий бикарбонати, симетикон, тальк, шеллак муми, титан диоксиди, триэтил цитрати, триацетин, D&C сариқ №10, FD&C сариқ №6.\nИчакда эрувчан қобиқ билан қопланган 81 мг дозали таблеткалар учун:\nАцетилсалицил кислотаси 81 мг\nМаккажўхори крахмали, D&C сариқ №10, FD&C сариқ №6, гипромелоза, метакрил кислотаси, микрокристалл целлюлоза, полидекстроза, полиэтилен гликоль, шеллак муми, кремний икки оксиди, симетикон, натрий бикарбонати, натрий лаурил сульфати, тальк, титан диоксиди, триэтил цитрат, триацетин.\nАнтиагрегант, Анальгетик, Антипиретик, НЯҚП – нестероид яллиғланишга қарши препарат, салицил кислотасининг ҳосиласи.\nПрепаратнинг ATX бўйича коди: B01AC06, N02BA01\nҚайд этиш гувоҳномаси:\nҚайд этиш рақами №\nЮИК (юрак ишемик касаллиги), ЮИК бир қанча ҳавф омилларини бўлиши, оғриқсиз кечувчи миокард ишемияси, ностабил стенокардия, миокард инфаркти (миокард инфарктини такроран ривожланиш ёки миокард инфарктидан кейин ўлим ҳавфини пасайтириш учун), эркакларда бош мияни ўтиб кетувчи такрорий ишемияси ва ишемик инсульт, юрак клапанларига протез қўйиш (тромбоэмболияни олдини олиш ва даволаш), баллонли коронар ангиопластика ва стент ўрнатиш (такрорий стеноз ривожланиш ҳавфини пасайтириш ва коронар артерияларни иккиламчи қатлам ҳосил бўлишини даволаш), шунингдек коронар артерияларни ноатеросклеротик шикастланишларида (Кавасаки касаллиги), аортоартериит (Такаясу касаллиги), юракни митрал клапан нуқсони ва хилпилловчи аритмиялар, митрал клапан пролапси (тромбоэмболияни олдини олиш), ўпка артериясини қайталанувчи тромбоэмболияси, Дресслер синдроми, ўпка инфаркти, ўткир тромбофлебит. Инфекцион-яллиғланиш касалликларидаги иситма.\nЕнгил ва ўртача жадалликдаги турли генезли оғриқ синдроми, шу жумладан кўкрак умуртқалари илдизча синдроми, люмбаго, мигрень, бош оғриғи, невралгия, тиш оғриғи, миалгия, артралгия, альгодисменорея.\nКўрсатмаларга қараб, ревматизм, ревматик хорея, ревматоид артрит, инфекцион-аллергик миокардит, перикардитда қўлланади.\nЎта юқори сезувчанлик, меъда-ичак йўлларини (МИЙ) ўткир ва қайталанувчи эрозив-ярали касалликлари, меъда-ичакдан қон кетишлари, ўткир буйрак ёки жигар етишмовчилиги, дастлабки гипопротромбинемия, К витамини танқислиги, тромбоцитопения, тромбоцитопеник пурпура, глюкозо-6-фосфатдегидрогеназа танқислиги, ҳомиладорлик (I ва III уч ойликлари), эмизиш, иситмани туширувчи восита сифатида қўлланганида болалар ва 12 ёшгача бўлган ўсмирлар (вирусли касалликлар фонида иситмаси бўлган болаларда Рейе синдромини ривожланиш ҳавфи бор) га қўллаш мумкин эмас.\nГиперурикемия, нефролитиаз, подагра, меъда ва ўн икки бармоқ ичак яра касаллиги (анамнезида), жигар ва буйрак фаолиятини оғир даражадаги бузилишлари, бронхиал астма, ўпкани сурункали обструктив касаллиги (ЎСОК), бурун полипози, назорат қилиб бўлмайдиган артериал гипертензияда препаратни қўллашни чеклаш керак.\nРейе синдроми: сувчечак билан хасталанган ёки соғайиб бораётган, ёки гриппга ўхшаш симптомларга эга бўлган болалар ва ўсмирлар ушбу препаратни қабул қилишлари мумкин эмас. Ушбу маҳсулотни қўллаш вақтида кўнгил айниши ва қусиш пайдо бўлганида шифокорни маслаҳати керак, чунки ушбу симптомлар кам учрайдиган, аммо жиддий касаллик бўлган Рейе синдромининг эрта белгилари бўлиши мумкин.\nАспизални қўллаш қуйидаги оғир даражадаги аллергик реакцияларга сабаб бўлиши мумкин:\nЗудлик билан тиббий ёрдамга мурожаат қилинг.\nМеъдадан қон кетишлари:\nУшбу препарат таркибида НЯҚП сақлайди, бу меъдадан жиддий қон кетишларига сабаб бўлиши мумкин.\nҚон кетиш хавфи қуйидаги ҳолатларда ошади:\nагар ёшингиз 60 ёш ва ундан ошган бўлса;\nагар анамнезида меъда яраси ёки меъда-ичакдан қон кетишлари кузатилган бўлса;\nагар сиз қонни суюлтирувчи препаратлар (антикоагулянтлар) ёки стероидлар қабул қилаётган бўлсангиз;\nагар таркибида бошқа НЯҚП сақловчи препаратлар (аспирин, ибупрофен, напроксен ёки бошқалар) параллел равишда қабул қилинаётган бўлса;\nагар сиз ушбу препаратни қабул қилиш вақтида, алкоголли ичимликларни ҳар куни кунига 3 марта ва ундан кўп истеъмол қилаётган бўлсангиз,\nагар сиз ушбу препаратни буюрилган дозадан юқори дозаларда ёки узоқ вақт давомида қабул қилаётган бўлсангиз, қон кетиш хавфи ошади.\nУшбу препаратни қабул қилманг\nагар сизда Азпизалга ёки бошқа оғриқ қолдирувчи/иситма туширувчи воситаларга аллергия бўлса.\nсизда меъда-ичак йўлларининг фаолиятида, жиғилдон қайнаши каби муаммолар бўлса ёки огоҳлантиришлар сиздаги ҳолатга тегишли бўлса;\nсизда юқори қон босими, кардиопатология, жигар циррози ёки буйрак касалликлари бўлса ёки сиз бронхиал астма билан хасталанган бўлсангиз;\nсиз диуретиклар ёки подагра, диабет артритни даволаш учун рецепт билан бериладиган препаратларни қабул қилсангиз,\nпрепаратни қабул қилишдан олдин шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашинг.\nсизда меъдадан қон кетишининг қуйидаги симптомлар: беҳузурлик ҳисси, қон қуйқалари бўлган ахлат ёки қора рангли ахлат, қонли қусиш, меъда соҳасида камайиб бормайдиган оғриқдан бирортаси бўлса;\nаллергик реакцияларни пайдо бўлиши;\nҳар қандай бошқа симптомларни пайдо бўлиши;\nқулоқларни шанғиллаши ёки эшитишни ёмонлашиши;\nоғриқни янада кучайиши ёки 10 кундан ортиқ давом этиши;\nиситма кучайса ёки 3 кундан ортиқ давом этса;\nқизариш ёки шиш бўлса,\nпрепаратни қўллашни тўхтатиш ва шифокор билан маслаҳатлашиш керак.\nЮқоридагилар оғир касалликнинг белгилари бўлиши мумкин.\nАгар сиз ҳомиладор бўлсангиз ёки эмизсангиз, препаратни қабул қилишдан олдин шифокор билан маслаҳатлашинг. Ҳомиладорликни охирги уч ойлиги давомида шифокорнинг кўрсатмасисиз препаратни қабул қилмаслик айниқса муҳим, чунки бу даврда препаратни қўллаш ҳомилада патологияни ривожланишига сабаб бўлиши ва туғруқ фаолиятини тормозланишини чақириши мумкин.\nПростагландинлар синтезини ингибиция бўлиши ҳомиладорликка ва эмбрион ёки ҳомилани ривожланишига салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Ҳомиладорликнинг I уч ойлигида салицилатларнинг катта дозаларини қўллаш ҳомилада ривожланиш нуқсонларини учраш тезлигини ошиши билан намоён бўлади. Ҳомиладорликнинг II уч ойилигида салицилатларни хавф ва фойда нисбатини баҳолаган ҳолдагина буюриш мумкин. Ҳомиладорликнинг III уч ойлигида салицилатларни буюриш мумкин эмас.\nСалицилатлар ва уларнинг метаболитлари оз миқдорларда кўкрак сутига ўтади. Лактация вақтида салицилатларни вақтинчалик қабул қилиш болада ножўя реакцияларни ривожланиши билан кечмайди ва эмизишни тўхтатиш талаб этилмайди. Бироқ узоқ муддат қўлланганида ёки юқори дозаларда буюрилганида эмизишни тўхтатиш керак.\nДозаси ошириб юборилганида зудлик билан шифокорга ёки ихтисослаштирилган токсикология марказига мурожаат қилинг.\nАвтотранспортни бошқариш ёки бошқа механизмлар билан ишлашда реакция тезлигига таъсир қилиш хусусияти\nАзпизал препарати автотранспортни бошқаришда ёки бошқа механизмлар билан ишлашда реакция тезлигига таъсир қилмайди.\nАзпизалнинг фаол моддаси – ацетилсалицил кислотаси (АСК) нинг ножўя таъсирлари\nОвқат ҳазм қилиш тизими томонидан: кўнгил айниши, жиғилдон қайнаши, қусиш, қорин соҳасида оғриқ энг кўп кузатилади; кам ҳолларда – меъда ва ўн икки бармоқ ичакнинг шиллиқ қаватини яралари; жуда кам ҳолларда – меъда ва ўн икки бармоқ ичакнинг шиллиқ қаватини перфоратив яралари, меъда-ичакдан қон кетишлари, жигар фаолиятини ўткинчи бузилишлари.\nҚон яратиш тизими томонидан: АСКни буюрилиши тромбоцитлар агрегациясига АСКнинг ингибиция қилувчи таъсири туфайли қон кетиши хавфини ошиши билан кечади. Операция вақтида қон кетишлар, гематомалардан, бурундан қон кетиши, милкларни қонаши, сийдик таносил йўлларидан қон кетишини ривожланиш тезлигини ошиши қайд этилган. Жиддий қон кетишлари хақида хабарлар мавжуд, уларга меъда-ичакдан қон кетиши ва бош мияга қон қуйилиши киради, айрим ҳолатларда улар ҳаёт учун ҳавф туғдириши мумкин\nҚон кетиши мувофиқ клинико-лаборатор белгилар ва симптомлар билан кечувчи ўткир ёки сурункали постгеморрагик/темир танқислиги анемиясини ривожланишига олиб келиши мумкин.\nАллергик реакциялар: астматик синдром (бронхоспазм) каби юқори сезувчанлик реакциялари, тери тошмаси, терини қичишиши, эшакеми, Квинке шиши, ринит, буруннинг шиллиқ қавати шиши, кардио-респиратор дистресс синдром каби тери қопламлари, нафас йўллари, МИЙ ва юрак қон томир тизими томонидан кузатиладиган енгил ва ўртача даражадаги реакциялар, шунингдек оғир даражадаги реакциялар, шу жумладан анафилактик шок.\nМНТ томонидан: бош айланиши, эшитишни пасайиши, бош оғриғи, қулоқларни шанғиллашини пайдо бўлиш ҳоллари ҳақида хабарлар мавжуд, бу препаратнинг дозасини ошириб юборилиш белгиси ҳисобланади.\nСийдик чиқариш тизими томонидан: буйрак фаолиятини бузилиши ва ўткир буйрак етишмовчилигини рнивожланиш ҳоллари юзасидан хабарлар бор.\nАгар ножўя самаралардан бирортаси жиддий тус олса, ёки агар сиз ушбу ҳужжатда санаб ўтилмаган бирорта ножўя самарани сезсангиз, шифокорга ёки фармацевтга хабар беринг.\nБошқа дори воситалари (ДВ) билан ўзаро таъсири\nМетотрексатнинг буйрак клиренсини пасайтириб, унинг токсиклигини оширади, наркотик анальгетиклар (кодеин), перорал диабетга қарши препаратлар, гепарин, бевосита антикоагулянтлар, тромболитиклар ва тромбоцитлар агрегациясини ингибиторларининг самараларини кучайтиради, урикозурик ДВ (бензбромарон, сульфинпиразон), гипотензив воситалар, диуретиклар (спиронолактон, фуросемид) нинг самарасини пасайтиради.\nПарацетамол, кофеин ножўя самараларни ривожланиш хавфини оширади.\nГлюкокортикоидлар, этанол ва таркибида этанол сақловчи ДВ меъда-ичак йўллари (МИЙ) нинг шиллиқ қаватига салбий таъсирини кучайтиради ва клиренсини оширади. Дигоксин, барбитуратлар, литий тузларининг плазмадаги концентрациясини оширади.\nТаркибида магний ва/ёки алюминий сақловчи антацидлар ацетилсалицил кислотасини сўрилишини секинлаштиради ва ёмонлаштиради. Миелотоксик ДВ ацетилсалицил кислотасининг гематотоксиклигини кучайтирадилар.\nАзпизал препаратининг ҳар бир таблеткасини овқатдан кейин, бутун ҳолда, чайнамасдан, кўп миқдордаги сув ёки бир стакан сув ичиб қабул қилган афзал.\nИчакда эрувчан қобиқ билан қопланган 325 мг ва 81 мг дозали таблеткалар учун\nДозалаш тартиби кўрсатмаларга боғлиқ. Азпизал тромбоцитлар агрегациясини тормозловчи препарат сифатида узоқ муддат қўллаш учун мўлжалланган. Даволаш давомийлиги даволовчи шифокор томонидан белгиланади. Бошқа кўрсатмалар бўлмаганида, қуйидаги дозалаш тартибига риоя қилиш тавсия этилади:\nҚон томирларда ўтказилган операциядан кейин;\nбош мияда қон айланишини ўткинчи бузилиши ёки инсультнинг клиник аломатлари босқичида олдини олиш учун\nтавсия этилган дозаси суткада 81-325 мг ацетилсалицил кислотаси (81 мг дозали Азпизал 1 таблеткадан 4 таблеткагача ёки 325 мг дозали Азпизалдан 1 таблетка) ни ташкил этади.\nЎткир миокард инфарктида\nтавсия этилган дозаси суткада 81 мг ацетилсалицил кислотаси (81 мг дозали Азпизалдан 1 таблетка) ни ташкил этади.\nМиокард инфарктини такрорланишини олдини олиш учун\nтавсия этилган дозаси суткада 325 мг ацетилсалицил кислотаси (81 мг дозали Азпизалдан 4 таблетка ёки 325 мг дозали Азпизалдан 1 таблетка) ни ташкил этади.\nХавф омиллари кўп бўлган пациентларда коронар артериялар тромбозини олдини олиш учун;\nмигренни узоқ муддат олдини олиш учун\nтавсия этилган дозаси суткада 81-162 мг ацетилсалицил кислотаси (81 мг дозали Азпизалдан 1-2 таблетка) ёки кунора 325 мг ацетилсалицил кислотаси (81 мг дозали Азпизалдан 4 таблетка ёки 325 мг дозали Азпизалдан 1 таблетка) ни ташкил этади.\nАортокоронар шунтлаш ўтказилганидан сўнг Азпизал билан даволашни бошлашни оптимал муддати – операция ўтказилган вақтдан бошлаб 24 соат.\nИчакда эрувчан қобиқ билан қопланган 325 мг дозали таблеткалар учун\nИситмани туширувчи ва оғриқ қолдирувчи восита сифатида қўлланганида катталар учун одатдаги дозаси:\nкатталар ва 12 ёшдан катта болаларга: 1-2 таблеткадан ҳар 4 соатда касалликнинг симптомлари бартараф бўлгунича қўлланади;\nшифокорнинг кўрсатмасисиз 325 мг дозали Азпизал препаратини 24 соат давомида 12 таблеткадан ортиқ қабул қилинмасин;\n12 ёшгача бўлган болалар: шифокорнинг кўрсатмасисиз қабул қилиш мумкин эмас.\nАзпизал препаратини қабул қилиш давомийлиги:\nДаволашнинг биринчи кунлариданоқ Сизнинг аҳволингиз яхшиланган ҳолатда ҳам ушбу муддатга риоя қилишни сўримиз. Агар Сизга Азпизалнинг самараси камайгандек туюлса ёки дозасини ўзгартириш керак бўлса, дозасини ўзгартириш учун зудлик билан даволовчи шифокор билан маслаҳатлашиш керак.\nПрепаратнинг катта дозаси бир марта қабул қилингандан сўнг ёки узоқ муддат қўлланганида ривожланиши мумкин. Агар бир марталик дозаси 150 мг/кг бўлса, ўткир заҳарланиш енгил ҳисобланади, 150-300 мг/кг бўлса – ўртача, янада юқорироқ дозалари қабул қилинганида – оғир заҳарланиш ҳисобланади.\nСимптомлари: салицилизм синдроми (кўнгил айниши, қусиш, қулоқларни шанғиллаши, кўришни бузилиши, бош айланиши, кучли бош оғриғи, умумий лоҳаслик) кузатилади. Оғир заҳарланишда – ступор, тиришишлар ва кома, нокардиоген ўпка шиши, кучли дегидратация, кислота-ишқор мувозанати (КИМ) ни бузилиши, буйрак етишмовчилиги ва шок бўлиши мумкин.\nДозаси ошириб юборилганида зудлик билан шифокорга мурожаат қилинг.\nИшлаб чиқарилган кундан бошлаб икки йил. Ўрамида кўрсатилган яроқлилик муддати тугаганидан сўнг Азпизал препаратини қўллаш мумкин эмас.\nОригинал ўрамда, қуруқ ва ёруғликдан ҳимояланган жойда 15-30оС ҳароратда сақлансин.\nАзпизал препаратини болалар ололмайдиган жойда сақлаш керак!\nАгар қопқоғи остидаги пластик босма плёнка бўлмаса ёки бутунлиги бузилган бўлса, препарат қўлланилмасин.\nАЗПИЗАЛ ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалар 325 мг:\nТўқ сариқ рангли, думалоқ, икки томонлама қавариқ, бир томонида 44-227 коди босилган ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалар.\n100 ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблетка оқ, думалоқ полипропилен флаконларда, ҳар бир флакон қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга керакли маълумот босилган картон қутига жойланган.\nАЗПИЗАЛ ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалар 81 мг:\nСариқ, думалоқ, икки томонлама қавариқ, бир томонида “L” коди босилган ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблеткалар.\n120 ичакда эрувчан қобиқ билан қопланган таблетка оқ, думалоқ полипропилен флаконларда, ҳар бир флакон қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга керакли маълумот босилган картон қутига жойланган.\nПрепарат рецептсиз бериладиган дори воситаси сифатида қўллашга рухсат этилган.


Хаётингизга нима етишмаяпти? - Psixologik testlar - Boshqa bo'limlar - Kutubxona - Antiqa.Net\nХаётингизга нима етишмаяпти?\nУзингизга ёккан битта тасвирни танланг.\nТанловингиз нимани билдиришини билиб олинг\nСиз барча иш ва муносабатларга жиддий ва маъсулият билан қарайсиз. Сизнинг ҳаётингизда содир бўладиган барча нарсалар - сизнинг ҳаракатларингиз мевасидир. Сизнинг ҳаётингизда роҳатларингиз жуда кам.\nКўп ҳолларда сиз жуда кўп энергия йўқотасиз, уни кейин камдан-кам тиклайсиз- мувизанат бузилади ва ҳаётингиздаги ҳамоҳанглик йўқолйўқолади\nСиз ўз характерингизга кўра реалистсиз. Сиз бахтли ҳодиса, омад туморлари, сеҳрга кам ҳоллардагина ишонасиз. Сиз мантиқ далилларига ва ўз тажрибангизга ишонишга ўрганиб қолгансиз. Сиз ўзингизга дунё қарашингизни кенгайтиришга қаршилик қиладиган ва бирор янгиликни батафсил ўрганишга халақит қиладиган чегаралар ўрнатиб олгансиз. Бу сизга ҳамоҳанг ҳаёт кечиришингизга халақит беради.\nБалки сиз режалаштириш ва таҳлил қилиш ва ишларингиз ва муносабатларингизнинг оқибатини олдиндан кўра билишга қаршидирсиз. Сиз ҳозир ва шу эрда яшайсиз, пайдо бўлган ҳолатларга шундай жавоб қиласиз. Хатоларни қилмаслик ва ҳаётда кўнгил қолишини олдини олиш учун сизга ҳаётийлик етишмаяпти\nСиз иш ва муносабатларда шошилишни ёқтирмайдиган инсонлар қаторига кирсангиз керак. Хулоса чиқаришингиз учун сизга энг кўп маълумот йиғишингиз лозим, фақат шундан кейингина қарор қабул қиласиз. Баъзи ҳолларда сиз ўзингизнинг асосчилигингиз оқибатида қимматли вақтни бой берасиз, бугун керак бўлган нарса эртага зарур бўлмай қолади. Фойдаланилмаган имкониятла р сизнинг ҳаётий ҳамоҳанглигингизни бузаётган нарсадир\nКатегория: Psixologik testlar | Добавил: sardor (18 Сен 2019)


Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси » ҚОДИРИЙДАН ЎТГАН КУНЛАР УНУТИЛМАС!\nАсосий Адабий ҳаёт ҚОДИРИЙДАН ЎТГАН КУНЛАР УНУТИЛМАС!\nҚОДИРИЙДАН ЎТГАН КУНЛАР УНУТИЛМАС!\n30 апрель куни Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасида ХХ аср ўзбек миллий адабиётининг йирик намояндаси, буюк романнавис Абдулла Қодирий таваллудига бағишланган хотира кечаси бўлиб ўтди.\nТадбирни Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси раиси ўринбосари Ғайрат Мажид очиб берди. Академик Наим Каримов, Ўзбекистон Республикаси санъат арбоби Иброҳим Ғафуров, филология фанлари доктори Баҳодир Каримов, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими Луқмон Бўрихон, Абдулла Қодирийнинг набираси Хондамир Қодиров ва бошқалар буюк романнавис ҳаёти ва ижоди ҳақида ўз фикр-мулоҳазаларини билдиришди.\nМаданият ва санъат институти талабалари Абдулла Қодирийнинг “Ўткан кунлар” романи асосида суратга олинган фильмда ижро этилган ашула билан чиқиши тадбирга янада шукуҳ бағишлади.\n1894 йилнинг 10 апрелида Тошкент шаҳрининг “Эшонгузар” маҳалласида таваллуд топган адиб Абдулла Қодирийнинг илк ижоди 1913-1914 йилларда бошланган. Унинг дастлабки “Аҳволимиз”, “Миллатимга”, “Тўй”, “Фикр айлағил” каби шеърлари “Садои Туркистон” газетасида, “Оина” журналида (1914-1915) босилган.\nА.Қодирий мазкур шеърларида миллатдошларини жаҳолат ва хурофотга қарши курашга чақириб, маърифатпарвар шоир сифатида майдонга чиққан. Шунингдек, у ўша йилларда “Бахтсиз куёв”, “Ҳеч ким билмасин” (1915) каби саҳна асарлари, “Жувонбоз”, “Улоқда” (1916) каби ҳикоялар ҳам яратиб, саводсизлик, жоҳилликнинг аянчли оқибатларини кўрсатиб берган. Адибнинг дастлабки асарлари турли тахаллуслар остида эълон қилинган. Айниқса, Жулқунбой тахаллуси халқ ўртасида машҳур бўлиб кетган.\n1924 йили Абдулла Қодирий Москвага бориб Журналистлар институтида таҳсил олади. Москвадан қайтгач, “Муштум” журналида штатсиз мухбир бўлиб ишлай бошлади. Унинг “Тошпўлат тажанг нима дейди?” ва “Калвак маҳзумнинг хотира дафтаридан” туркумларидаги ҳажвий ҳикоялари мазкур журналда сонма-сон босилиб боради..\nЎзбек романчилиги асосчиси Абдулла Қодирий 1917-1918 йиллардан бошлаб “Ўтган кунлар” романи учун материал йиғишга киришди. 1922 йилда биринчи ўзбек романининг дастлабки боблари “Инқилоб” журналида чоп этила бошлади. 1925-1926 йилларда “Ўтган кунлар” уч қисмга ажратилиб, китоб ҳолида нашр этилди.\n1928 йили ёзувчининг иккинчи тарихий романи – “Меҳробдан чаён” нашрдан чиқади. Ҳар икки романда ҳам халқимизнинг мустамлака зулмидан озод бўлиш ҳақидаги орзу-умидлари ўз бадиий ифодасини топади.\n1934 йилда Абдулла Қодирий қишлоқ ҳаёти мавзуига бағишланган “Обид кетмон” қиссасини эълон қилади. Шунингдек, у Гоголнинг “Уйланиш” комедиясини ҳамда бир қатор Ғарб ёзувчиларининг ҳажвий ҳикояларини ўзбек тилига таржима қилади.\nАбдулла Қодирий Амир Умархон даври ва Намоз ўғри ҳақида романлар яратиш орзусида бўлган. Аммо мустабид тузум мафкураси бу орзуларнинг рўёбга чиқишига имкон бермайди.\nАбдулла Қодирий 1926 йилда “Муштум”да босилган “Йиғинди гаплар” мақоласи туфайли қисқа муддат қамалади. 1937 йилнинг 31 декабрида эса “халқ душмани” сифатида иккинчи бор қамоққа олиниб, 1938 йил 4 октябрда Тошкентда отиб ташланади.\nИстиқлол даврига келиб Абдулла Қодирий номи ва ижоди чин маънода ҳурмат ва қадр кўрди. 1990 йилда Республика Президентининг Фармони билан Абдулла Қодирий номидаги Ўзбекистон Республикаси Давлат мукофоти таъсис этилди. 1991 йили Абдулла Қодирий Алишер Навоий номидаги Республика Давлат мукофоти, 1994 йили эса “Мустақиллик” ордени билан тақдирланди.


Навоийшунос олим Азизхон Қаюмов "Минор"га дафн этилди - BBC O'zbek\nНавоийшунос олим Азизхон Қаюмов "Минор"га дафн этилди\nЎзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби, Беруний номидаги давлат мукофоти соҳиби, Ўзбекистон Фанлар Академияси академиги Азиз Қаюмов 16 февраль куни 93 ёшида вафот этди. Муҳтарам устоз "Минор" қабристонига дафн этилди.\n"Дафн маросимида одам кўп бўлди. Мингдан икки минггача одам бор эди. Аср намози ўқиб бўлингач жанозаси ўқилди. "Минор" қабристонига қўйилди. Илм аҳлининг деярли ҳаммаси шу ерда эди", дейди Азизхон Қаюмовнинг шогирдларидан бири Олимжон Давлат.\nАзиз Қаюмов 1989 йил Ўзбекистон Фанлар Академиясининг мухбир аъзоси, 1995 йил эса академиги бўлган. 1993 йил "Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби" ҳамда Беруний номидаги Давлат мукофоти лауреатига сазовор бўлди.\nАзиз Қаюмовнинг хизматлари учун "Эл-юрт ҳурмати" (2003), "Ўзбекистон белгиси" (1995), "Шуҳрат" медали (1995) "Буюк хизматлари учун" ордени (2014) каби мукофотлар билан тақдирланган.


“Биргаликда қозонганмиз”: Гитлер Германиясини тор-мор этишда СССР роли йўққа чиқариляпти\n13:53 22.10.2019 (Янгиланган 15:32 22.10.2019)\n“Совет республикаларининг қай бири ғалабада энг катта ҳиссани қўшган?” қабилидаги дунёқарашлар сингдирилаётгани боис ва бу йўналишда зиддиятларни олдини олиш мақсадида "Биргаликда қозонганмиз" лойиҳаси ишлаб чиқилди.\nТОШКЕНТ, 22 окт – Sputnik. Россия жамиятининг тадқиқотчилари ассоциацияси президенти Геннадий Бордюгов радио Sputnik эфирида сўзга чиқар экан, нацизм устидан қозонилган ғалабанинг 75-йиллиги арафасида Евроосиё халқлари Ассамблеяси ҳузурида “Победили вместе” (Биргаликда қозонганмиз) Халқаро жамоат қўмитаси ташкил этилганлигини маълум қилди.\nҚўмита фаолияти сўнгги йилларда жаҳон тарихида асосий трендга айланиб бораётган воқелик – Иккинчи жаҳон уруши натижаларини қайта кўриб чиқиш, Гитлер Германиясини тор-мор этишда СССР ролини камайтириш ва ҳатто йўққа чиқариш кабиларга қарши туриш, умумий ғалаба учун жонини фидо этганлар хотирасини сақлаб қолиш, ушбу ғалаба барчамизнинг ягона ғалабамиз эканлигини унутмаслик кабиларни ўз олдига мақсад қилиб қўйган.\n“Афсуски, мамлакатлар ва халқлар ўртасида зиддиятли муносабатларни авж олдириш, Иккинчи Жаҳон уруши натижаларини қайта кўриб чиқиш, инсоният манфаати ва равнақи йўлида қилинган уринишларни йўққа чиқариш каби интилишлар оммалашмоқда”, - деб таъкидлади ассоциация раҳбари.\nИккинчи Жаҳон уруши тўғрисидаги хотирани сақлаб қолиш - бугунги авлоднинг бурчи, дейди Бордюгов интервью давомида.\nЭксперт фикрича, дунёда муайян кучлар борки, уларнинг асосий мақсади тарихий воқелик бўлмиш – совет халқи ва унинг иттифоқчиларининг биргаликда нацизм устидан ғалабасини йўққа чиқариш, айнан “биргаликда” сўзига зарба беришдан иборат.\nЯнги уруш концепцияси ишлаб чиқилмоқда. Совет иттифоқининг Иккинчи Жаҳон урушида ғалабада ҳал қилувчи ҳиссасини йўққа чиқариш ушбу концепцияда марказий ўринни эгаллайди. Ваҳоланки, уруш якунида Рузвельт ҳам Черчилль ҳам бу борада ҳеч қандай шубҳага эга эмас эди. СССРнинг Шарқий фронтдаги ҳиссаси барчага аён эди.\nСўнгги икки йилда бошқа бир тенденцияни – собиқ иттифоқдош давлатларининг (собиқ СССР-таҳр.) ҳақиқий бирлигини, маънавий қардошлигини йўқ қилишга бўлган интилишларни кузатяпмиз.\nУшбу концепция муаллифлари урушдаги ғалабани, керак бўлса, миллий омилга қараб бўлиб ташлаш вазифасини ўз олдиларига қўйган.\n“Совет республикаларининг қай бири ғалабада энг катта ҳиссани қўшган?” қабилидаги дунёқарашлар сингдирилмоқда. Бу эса миллатлараро зиддиятли мунозараларга сабабчи бўлиши ҳеч гап эмас.\nГ.Бордюгов сўзларига қараганда, замонавий жамият ва айниқса ёшлар айнан ўша замон воқеа-ҳодисаларидан бохабар, қатор далиллар эса хотирадан чиқа бошлаётгани ниҳоятда хавфли ҳолат.\n“Айнан шунинг таъсирида лойиҳа вужудга келган ва бу энг аввало, жамоат лойиҳаси бўлиб, у барча иштирокчи давлатларнинг ушбу уруш билан боғлиқ акцияларини қарама-қарши қўйиш эмас, айнан бирлаштиришга қаратилган. Мақсад битта – умумий ғалабамиз тўғрисидаги хотирани сақлаб қолиш, қандайдир ахборот урушларига жавоб бериш орқали эмас, аксинча ижобий ташаббусларни илгари суриш орқали биргаликда ҳаракат қилиш”, - дея сўзига якун ясади фаолият етакчиси.\n17:47 14.07.2020 (Янгиланган 18:41 14.07.2020)\nМаҳаллий мутахассислар томонидан РФнинг бу ҳаракатлари куч намойиши сифатида баҳоланмоқда. Кеманинг анча олдиндан режалаштирилган - Россия ҳарбий денгиз флоти куни шарафига Бош ҳарбий-денгиз парадида иштирок этиши Скандинавия ҳарбийлари ва мутахассислари томонидан эътиборга олинмади.\nШвеция Мудофаа тадқиқотлари институти тадқиқот бўлими бошлиғи Никлас Гранхольм яқин бир неча ҳафта ичида Россия ҳарбий-денгиз флотининг қандайдир машғулотлари бўлиб ўтишини тахмин қилмоқда. Унинг қайд этишича, иккита ядровий реакторга эга 150 метрлик субмарина Болтиқбўйи учун жуда катта ва хавфли. Швециянинг 60 метрли дизел сув ости кемалари у билан таққослаганда ютқазиши аниқ. "Антей" - бу Россия ҳарбий қудрати намойишидир, дея хулоса қилади ҳарбий эксперт.\nРусийзабон нашр бўлган "Stockholm сейчас" яна бир мутахассис, хавфсизлик бўйича маслаҳатчи Йоаким фон Браун фикридан иқтибос келтиради: "Россия ҳарбийлари бизга аниқ сигнал йўллашмоқда: улар бизга ўзларининг улкан ва кучли эканликларини кўрсатмоқдалар". Швеция қуролли кучлари Болтиқбўйидаги вазиятни кузатмоқда. Данияликлар биринчи бўлиб 150 метрлик "игнани пичан ичида" аниқлагани, яъни Россиянинг К-266 "Орел" сув ости ракетали крейсерини сув усти ҳолатида ва 15 узел тезликда (27 км/соат атрофида) аниқлаганидан беҳад фахрланмоқда.\nРоссияда атом сувости кемаси “Посейдон” синовдан ўтказилди - видео\nБолтиқ денгизи нима деган гап, ахир энди бутун Атлантика океани хавф остида. Ғарб мутахассислари таъкидига кўра, сўнгги йилларда Россия сув ости кемалари ўз характеристикасини, экипажлар эса – маҳоратини сезиларли яхшилади. Узоқ масофаларга ҳаракатланувчи сув ости кемалари НАТО учун бош оғриғига айланди, ахир улар сал олдин Шимолий Атлантикада ўз ҳукмронлигини йўқотганлигини эълон қилишган эди. Ҳар қандай ҳолатда ҳам, Болтиқбўйида нима рўй бермоқда?\nРакета ташувчи ядровий қурилмага эга К-266 "Орел" атом сувости кемаси ҳақиқатан Шимолий флотдан Болтиқ денгизининг Фин кўрфазига ҳаракатни амалга оширди. РФ Мудофаа вазирлиги буни яширгани йўқ. Яна бир нарса маълум: 949А "Антей" лойиҳасидаги субмариналар биринчи навбатда душман томоннинг авиаташувчи гуруҳларига қарши кураш учун мўлжалланган ва шу боис Болтиқбўйи мамлакатлари ҳотиржам ухлашлари мумкин (уларда авианосецлар йўқ). НАТОнинг Европадаги ҳарбий-денгиз кучлари ҳам "Орёл"нинг нишонига айланмайди.\nРоссия ядровий сув ости кемасининг Болтиқ денгизига саёҳати мақсадига доир саволга жавоб юзада қалқиб турибди. Россияда июл ойининг охирги якшанбаси(яъни 2020 йилда - 26 июлда)да ҳарбий денгиз флоти куни нишонланади. Шу боис, бугунги кунда Болтиқбўйи минтақаси давлатларидаги ҲДК экспертлари атом кемаси "Антей"нинг ташрифи мақсади бўйича турли хаёлларга берилишлари ажабланарли.\nЭслатиб ўтаман, 2018 йилда "Орёл" крейсери Болтиқ денгизидаги Фин кўрфазида ўтган Россия Бош ҳарбий-парадида Шимолий флотни намойиш этган эди. Гарчи экипаж ўша вақтда ҳам, 2020 йилда ҳам Североморск ва Кронштадт ўртасидаги 1500 денгиз милидан ошиқ (тахминан 2800 км) босиб ўтишга тўғри келган бўлса-да, бу фақатгина тинчлик миссияси бўлди.\n"Антей" ҳамкорларни хафа қилмайди\nУчинчи авлоддаги 949А "Антей" лойиҳасининг сув ости кемалари ("Орёл", "Смоленск". "Воронеж", "Омск", "Тверь" ва бошқалар) душман авиаташувчиларига ва қирғоқ нишонларига ҳаракат масофаси 500 кмга тенг "Гранит" товушдан юқори тезликдаги қанотли ракеталари билан ракета ҳужумларини амалга ошириш учун яратилган.\nБунақасини кўрмагансиз – баллистик ракетани шахтага жойлаш видеоси\nУлар қалинлиги 45-68 мм бўлган пўлатдан ясалган мустаҳкам цилиндрсимон корпусга (10 та бўлинма) ва уфққа 45 даража бурчак остида (сув остидан учириш учун) кемаларга қарши ракеталарни учириш мосламаларига эга. Конструкцияси арктик кенгликларда сузиш учун мустаҳкамланган. Шу билан бирга, "Антей" нархи Американинг "Нимиц" типидаги авиаташувчиси нархидан тахминан 10 баравар арзонроқ.\nК-266 "Орёл" сув ости крейсери 1993 йилдан бери Россия ҳарбий-денгиз кучларининг жанговар таркибида. 2017 йилда такомиллаштирилганидан сўнг, у бортида П-800 "Оникс" кемаларга қарши ракета тизимиги эга бўлди, унинг ўқ-дорилар захираси - 72 дона ЗМ-45 ракеталари ва 24 дона ҳар хил турдаги торпедалар. Таққослаш учун, Шимолий флотнинг етакчиси, "Петр Великий" оғир ядровий ракета крейсери, атиги 20та кемага қарши ракеталар билан жиҳозланган.\n"Орёл" янги автоматлаштирилган жанговар бошқарув тизими, гидроакустика тизими ва паст шовқинли винтлар ҳисобига ўз имкониятларини оширди. Аввалроқ маълум бўлдики, чуқур такомиллаштириш жараёнида "Антей" шунингдек, 2500 кмгача бўлган масофадаги нишонга зарба беришга имкони бор "Калибр" ракета тизимлари билан жиҳозланмоқда.\n"Шарқ шамоли": Хитой энг янги минтақалараро баллистик ракетани кўз-кўз қилди\nҚандай бўлмасин, "Орел” ядровий сув ости ракета крейсери ноёб жанговар хусусиятларга эга, 600 метр чуқурликгача шўнғиш қобилиятига эга, 24 минг тонна сув сиғимига эга, узунлиги 155 метр, сув ости тезлиги 32 узелгача (тахминан 59км/с), автономия - 120 кун, экипаж - 130 киши. Кема кўплаб машқлар ва юришларда муваффақиятли иштирок этди, икки марта денгиз нишонига ўқ узгани учун денгиз флотининг бош қўмондони мукофотинининг қўлга киритди.\nКильватер чизиғи бўйлаб мағрур тартибда\n13 июл куни Россия ҳарбий-денгиз флоти бош қўмондони адмирал Николай Евменов шундай деди: “Бош денгиз парадида иштирок этиш учун Шимолий флот кемаларининг таркибига "Вице-адмирал Кулаков" кемаларга қарши кемаси ва "Орёл" ядровий сув ости ракета крейсери кирган кемалар отряди Фин кўрфазига етиб келди. Яқин кунларда отряд парад тадбирларига тайёргарликни бошлайди". Кронштадт рейдининг акваторияси катта сув сиғимига эга кемаларни вақтинча жойлаштиришга тайёр.\nФлотлараро ўтиш пайтида "Вице-адмирал Кулаков" катта кемаларга қарши ракета кемаси ва "Орел" ядровий ракета сув ости крейсери экипажлари ҳаво мудофааси ва сув ости кемаларига қарши мудофаа, кечаси ва кундузи сигнал алмашинуви, омон қолиш қобилияти учун кураш бўйича бир қатор ҳарбий машқларни бажардилар. Вахта зобитлари ва штурманлари Балтика денгизи акваториясининг навигацион хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда қимматли тажрибага эга бўлишди.\nЙирик сув сиғимили кемалар парад тартибининг машқлари бошланди. Кронштадт рейдида байрамга “Орёл” крейсери билан биргаликда "Вице-адмирал Кулаков" катта кемаларга қарши кемаси, "Минск" ва “Королев” катта десант кемалари тайёргарлик кўрмоқда. Экипажлар алоқа ва ўзаро ҳамжиҳатлик, кильватер сафида белгиланган тезликда ва курс бўйича ҳаракатланишни ишлаб чиқмоқдалар. Кронштадтнинг (ҳатто Балтика денгизчилари учун ҳам) қийин акваториясида ўтиш учун вахтадаги зобит ва штурман мутахассисларининг тайёргарлиги текширилмоқда.\nРоссиянинг сўнгги сув ости кемалари яна АҚШни қўрқувга солди\nЗамонавий Балтика денгизи флоти - бу Россиянинг Ғарбий йўналишдаги ҳимоя нуқтаси, кемалар кучлари, денгиз авиацияси, ҳаво мудофааси, қирғоқ кучлари ва ягона оператив ва техник таъминот идораларини бирлаштирувчи турли хилдаги оператив ва стратегик бирлашма.\nБош парадга жалб қилинган ҳарбий-денгиз кучларининг катта қисми ва воситалари (ўнлаб кемалар, самолётлар ва вертолётлар) байрамни стратегик операция кўринишига айлантиради. Мақсадлар тинчлик учун, ташкилаштириш - жанговардир. Бу одатий ҳол. Болтиқ денгизида Россия ҲДФ мавжудлиги таҳдид солувчи ҳарбий қудрат намойиши эмас, балки 317 йиллик муддатга эга тарихий фактдир. Ва ракета ташувчи К-266 "Орёл" атом сув ости крейсери бу ерда – меҳмонда эмас, аксинча ўз уйидадир.


ИнтерФУТБОЛ :: Қирол артуроми ёки жанжалкашлар қироли\nЧили термаси етакчиси, «Бавария» клубининг энг яхши футболчиларидан бири бўлган 30 ёшли Артуро Видаль сўнгги пайтларда машмашалар гирдобида қолаётгандай - ажойиб оила эгасининг алкоголга ружу қўйгани ҳақидаги гап-сўзлар аллақачон ҳамманинг оғзига тушган. Қуйида қирол Артуро фаолиятидаги шунга ўхшаш воқеаларга тўхталамиз.\nЖанубий Американинг амалдаги чемпионлари ЖЧ-2018 саралашида муваффақиятсизликка учрашганидан сўнг Видаль мавзуси яна кун тартибидан ўрин олди. Ҳаммаси Карл Пардонинг «Инстаграм»даги чиқишидан сўнг бошланди.\nГолкипер Клаудио Бравонинг турмуш ўртоғи исм-шарифларга тўхталмаган ҳолда қуйидагиларни ёзганди: «Айримлар машғулотларда борини беришганда, қолганлар кўнгилхушлик қилишдан бўшашмади. Энди эса, бутун мамлакатда мотам».\nВидаль Бразилияга қарши ўтган ҳал қилувчи баҳсни дисквалификация туфайли ўтказиб юборганига қарамай, кўпчилик яна у тўғрида гапирмоқда.\nҲатто икки йил олдин Чили термасини бошқарган Хорхе Сампаолининг ўша пайтларда берган интервьюси ҳам четда қолмади - ўшанда чилиликлар собиқ мураббийи футболчига самолётда пиво ичишни тақиқлаб қўйганида Артуро автобус ҳайдовчиси билан бир шиша вискини бўшатган ва Видаль ўз устидан назоратни йўқотгани боис, Сампаоли уни шифокорлар кўригига олиб бориш кераклигини айтганди.\nШИША БИЛАН БОШГА\nБу мавзу аста-секинлик билан эсдан чиқа бошлаганида эса Видалга оид янги машмашалар ҳақида Sport1.de маълумот тарқатди. Унда айтилишича, футболчи акаси ва ўртоқлари билан Мюнхендаги Crown~s Clubда кўнгилхушлик қилган.\nБундай жойларда уруш-жанжаллар тез-тез содир бўлишини эътиборга олсак, улар билан ҳам шундай ҳодиса юз берганига ҳайрон қолмаслигингиз табиий. Аммо жанжал иштирокчиларидан бирининг бошига шиша билан уришгани ва қонун устуворлиги билан ажралиб турадиган Германияда бундай воқеаларга осонликча кўз юмиб кетилмаслигини инобатга олсак...\nполиция дарҳол воқеа юзасидан тергов-суриштирув ишларини бошлаб юборди. Айримлар, жумладан, жабрдийда ҳам жанжалнинг асосий айбдори сифатида Видални кўрсатди, бироқ кафе хўжайини футболчининг қўлида шиша идиш бўлмагани ва у фақат ўзини ҳимоя қилганлигини айтиб кўрсатма берди. Нима бўлган тақдирда ҳам, бу каби воқеалар Видални бутун футболчилик фаолияти давомида таъқиб қилаётандай.\nРуҳшуносларнинг фикрича, бу каби муаммоларнинг илдизи оғир ўтган болаликка бориб тақалади. Видалнинг болалиги ҳам ўта оғир кечгани маълум.\nАлкоголга ошно тутинган отаси оиласини ташлаб кетган, кетар чоғида эса уйқуда бўлган 5 яшар Артуро, унинг 3 нафар акаси ҳамда уларнинг ётган кроватини ёқиб юборган.\nУйда доим егулик етишмас ва кейинчалик футболчининг тан олиб айтишича, отаси ҳамиша нимадандир норози яшарди. Чилидаги от клубларидан бирида ҳар куни 9 соат ҳайвонлар тезагини тозалаш билан машғул бўлсанг, кайфият қандай бўларди?\nКейинроқ Видаль айнан ўша клубдан 90 минг еврога тойчоқ сотиб олди, онаси - Жаклинга эса Сантьяго марказидан уй совға қилди.\nВидаль шахси билан боғлиқ дастлабки можаро 2007 йили ёшлар ўртасида ўтган жаҳон чемпионатига бориб тақалади - ўшанда чилиликлар бронза медали соҳиби бўлишганди.\nЭътиборлиси, «плей-офф»нинг старт ўйини «Даҳолик ва ёвузлик» мавзусидаги мақолага асос бўла олади. Видаль дастлаб Португалия дарвозасига ҳал қилувчи тўпни киритди, учрашув охирида эса қаҳр-ғазаб билан малайзиялик ҳакамга ташланганида иккинчи сариқ карточка, ортидан «қизил»ни олди.\nКейинчалик маълум бўлишича, бу Артуро характеридаги жанжалкашликларнинг гуллари экан, холос. Мевалар Аргентинага қарши ярим финалда кўринди.\nАгуэро, Ди Мария ва Колар томонидан тор-мор этилган чилиликлар (0:3) баҳс ниҳоясига етгач, канадалик полициячилар билан муштлашиб кетишди. Полиция участкасида ҳам Артуро тинчланмади: тартиб посбонларини ҳақоратлашда давом этди, куч ишлатди ва уни резина таёқ ҳамда кўздан ёш оқизувчи газдан фойдаланган ҳолда тинчлантиришга тўғри келди.\n2011 йили Чили термасининг 5 нафар футболчиси 10та ўйинга миллий термадан четлатилишди. Табиийки, улар орасида Видаль ҳам бор эди. Бунга сабаб Хорхе Вальдивиянинг ўғлини чўқинтириш маросими бўлди.\nТадбирга таклиф этилган терма устози Клаудио Борха кетиши билан юқоридаги бешликни тўхтатиб бўлмай қолди - натижада, оёқда аранг турган футболчилар машғулотларга нақ 45 дақиқа кечикишди.\n«Ювентус»да ҳам Видалга нисбатан икки бор санкция қўлланди. Дастлабки молиявий жазо ва бунга қўшимча равишда 3 ўйиндан четлатишни Антонио Конте талаб қилди - чилиликлар ЖЧ-2014 йўлланмасини қўлга киритишганини каттагина байрам қилиб юборган Артуро самолётга кечиккани боис клубда айтилган муддатда пайдо бўлмаганди.\nМассимилиано даврида эса, Жанубий америкалик футболчи «Кекса синьора» тарихидаги энг катта жаримага тортилди - 100 минг евро. Видаль тунги клубда тонггача кайф-сафо қилгани етмаганидай, муштлашувда ҳам иштирок этган ва унинг ҳаракати камерага тушиб қолганди.\nКАЗИНО ВА АВТОҲАЛОКАТ\nЧилида майдон эгалари учун ўта муваффақиятли тарзда якунига етган Америка кубоги-2015 ўйинлари ҳам жанжалсиз ўтмади. Бутун мамлакатни қувонтирган илк тарихий ғалабага қадар эса... Гуруҳ босқичининг 2-туригача Видаль Эквадор дарвозасига ғалаба тўпини киритди, аммо Мексикага қарши ўйинда «дубль» қайд этган футболчига «раҳмат» ўрнига ҳамма кирдикорларини эслатишди - ҳатто отаси ноқонуний равишда қурол сақлаганлиги учун турмага ташланганини ҳам.\nБарчасига терма футболчиларига дам олиш куни деб эълон қилинганда Видаль Сантьягодаги маълуму машҳур казинога боргани ва уйга қайтаётганида маст ҳолда рулга ўтиргани сабаб бўлганди. Оқибатда, автоҳалокат юз берди, Ferrari мажақланди, футболчи ҳайдовчилик гувоҳномасидан маҳрум бўлиб, яна бир каттагина жанжалнинг келиб чиқишига сабабчи бўлди.\nДарвоқе, ўшанда Сампаоли уни термадан ҳайдаб юборишга чақираркан, Видаль келгуси баҳсда - Боливияни 5:0 ҳисобида мағлуб этилиши орқали чилиликлардан муносиб тарзда кечирим сўрашини хаёлига ҳам келтирмаганди.\nҒолиблар танқид қилинмаслиги эса барчага маълум. Аммо ОАВларнинг маълум қилишича, айнан ўша можародан сўнг «Реал» ва «МЮ» бу футболчини сотиб олишдан қатъий бош тортишган.


Танзила Норбоева Дариға Назарбоева билан учрашди\n2019 йилнинг 5 ноябрь куни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати раиси Танзила Норбоеванинг Қозоғистон Республикаси Парламенти Сенати раиси Дариға Назарбоева билан учрашуви бўлиб ўтди. Учрашувда кенг кўламли масалалар муҳокама этилди.\nЎзаро самарали ҳамкорлик ва ишонч принциплари асосида Қозоғистон ҳамда Ўзбекистон ўртасида ривожланаётган дўстона муносабатларни тилга олиб, Танзила Норбоева Ўзбекистон раҳбарияти барча соҳаларда икки томонлама ҳамкорликни мустаҳкамлашга алоҳида эътибор бераётганлигини таъкидлади:\n“2017-2019 йилларда Ўзбекистон ва Қозоғистон иқтисодий ҳамкорлиги стратегиясининг изчил бажарилиши икки мамлакат стратегик манфаатларининг умумийлигига асосланган ўзаро фойдали ва самарали ҳамкорликни бойитишга хизмат қилди. Ўзбекистонда Қозоғистон капитали иштирокида 733 та корхона фаолият кўрсатмоқда. 2019 йил январь-сентябрь ойлари давомида ўзаро савдо ҳажми 2,6 млрд. АҚШ долларини ташкил этди ва 23,2 фоизга ошди, шунингдек транспорт ва транзит ташиш соҳаси сезиларли ривожланмоқда”.\nПарламентлараро муносабатлар ҳақида сўз борганда, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати раиси икки томонлама ҳамкорликни қонунчилик нуқтаи назаридан таъминлаш бўйича биргаликда олиб бориладиган бўлажак ишлар муҳимлигига урғу берди. Бунда қонун ижодкорлиги юзасидан тажриба алмашиш учун ҳамкорлик бўйича парламент гуруҳларининг ва парламентлар тегишли қўмиталарининг салоҳиятидан амалий фойдаланиш таклиф этилди. Учрашув давомида халқаро парламент тузилмалари доирасида ўзаро ҳамкорликни мустаҳкамлаш масалалари муҳокама этилди.\nҚозоғистон Республикаси Парламенти Сенати раиси Дариға Назарбоева ўз нутқида Ўзбекистон Марказий Осиёда Қозоғистоннинг муҳим стратегик ҳамкори эканлигини таъкидлади.\n“Бугун Қозоғистон ва Ўзбекистон ўртасидаги муносабатлар барча соҳаларда илдам ривожланмоқда. Бунда Қозоғистоннинг биринчи президенти – Элбоши Н.А.Назарбоев ва Ўзбекистон президенти Ш.М.Мирзиёев хизмати асосий ўрин тутади”, – деди Қозоғистон Сенати раиси.\nҚозоғистон Республикаси Сенати раҳбари қайд этганидек, К.К.Тўқаев давлат раҳбари сифатида ўзининг иккинчи хорижий ташрифини айнан Ўзбекистонга амалга оширди ва бу муносабатларни ўзаро англашув ҳамда яқин қўшничилик руҳида мустаҳкамлашни давом эттиришга содиқликнинг яна бир исботидир.


Мазмунли карантин — #04 – Газета.uz\n30 март 2020, 19:01 Фойдали\nҲаётимни ўзгартирган совға (3 дақиқа)\nСтейси Крамер бир қарашда хавфли ва ҳалокатли туюладиган ҳаётий тажрибанинг бебаҳо совғага айланиши ҳақидаги таъсирли ҳикояни сўзлаб беради.\n«True» сўзининг ростакам тарихи (4 дақиқа)\nСўз қанчалик эски бўлса, унинг тарихи ҳам шунчалик узун ва қизиқарлидир. «Тrue» сўзи қадимги инглиз тилидан келиб чиққан бўлиб, у «betroth» (никоҳламоқ), «truce» (ярашув) ва … «tree» (дарахт) каби сўзлар билан битта илдизга эга. Гап шундаки, дарахтлар чидамлилик ва содиқлик тимсоли бўлган, ва бундай маъноларни айнан «true» (рост) сўзи бера олади. Жина Кук «true» ва «tree» сўзлари ўртасидаги поэтик муносабатларни таърифлаб беради.\n«Газета.uz» 1 280


қолди ва шифокорларга ёрдам кўрсатди. Айни вақтда Данил Юлдошев автоҳалокат бўйича кўрсатма бермоқда. Уни давлат мукофотига тақдим этишлари ...\nҒиждувонда даҳшатли автоҳалокат. Вафот этганлар бор\n6 июль куни соат 17.15ларда Бухоро вилоятининг Ғиждувон туманида автоҳалокат рўй берди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси ИИВ Жамоатчилик ...\nПензада автоҳалокатга учраган ҳамюртларимиздан бири вафот этди\nМамлакатимизнинг Қозон шаҳридаги (Россия) Бош консулхонаси берган маълумотга кўра 2019-йилнинг 6-июн куни Пенза вилоятида йўл-транспорт ҳалокатига учраган ҳамюртларимиздан бири ҳаётдан кўз юмди.\nРоссиядаги автоҳалокатда ўзбекистонликлар жабрланди\nМ-5 «Урал» трассасининг 754 километрида автоҳалокат рўй берди. «Газел» юк машинаси қарама-қарши йўналишга чиқиб кетган ва «Hyundai» микроавтобуси билан тўқнашиб кетган.Натижада «Газел» ...\nАндижонда юз берган автоҳалокатда икки киши ҳалок бўлди\nНатижада «Москвич-412» автомашинасидаги икки нафар йўловчи жароҳат олиб воқеа жойида вафот этган.\n«Профессион де фуа-2». ИИБ ходими «ўз вақтида ишини эплаб қўйгани» айтилди\n«Олма Ота-Тошкент-Термиз» автомобиль йўлининг 1064 километрида автоҳалокат содир бўлган. Ҳайдовчи Х.А. «Ласетти» русумли автомашинаси ...\n«Профессион де фуа». ИИБ ходими ўн кунда эплолмаган ишни шифокор ўн дақиқада уддалади\n«Жомбой тонги» газетасининг телеграм каналида бир қизни машина уриб кетгани ва ўн кундан буён унинг яқинлари топилмаётгани ҳақида хабар жойлаштирилди. Туман тиббиёт бирлашмасида даволанаётган қизни сўраб ҳеч ким мурожаат қилмагач, газета журналисти ва шифокор унинг яқинларини топишга уринишган.\n«GENTRA»да дарахтга урилиб, машинада қисилиб қолган ҳайдовчи қутқарилди (видео)\n6 февралдан 7 февралга ўтар кечаси соат 00:02 да Тошкент шаҳар Миробод тумани Янгиқўйлиқ кўчасида «GENTRA» машинаси бошқарувини йўқотиб, йўл четидаги дарахтга урилган.\n5 нафар ўзбекистонликнинг ўлимига сабаб бўлган ҳайдовчига нисбатан жиноий иш очилди\n2018 йилнинг 17 ноябрида Саратов-Ершов-Озинки автойўлида Қозоғистон чегараси яқинида йўловчи автобуси юк поезди билан тўқнашган эди.\nКеча, 2 январь куни мактаб ва коллеж ўқувчиларининг ҳужжатларсиз машинани кўчага ҳайдаб чиқиши оқибатида икки нохуш ҳодиса содир бўлди. Бири – Қибрайда, иккинчиси — Самарқандда.\nКеча 26 ноябрь куни Шаҳрисабз – Қарши автомобиль йўлида оғир ҳарбий техникалардан иборат колонна ва «Ласетти» русумли автомобили иштирокида рўй берган йўл-транспорт ҳодисаси оқибатида уч киши ҳалок бўлгани ҳақида хабар берилганди.\nТўрт машинанинг ўзаро тўқнашувида тўрт киши ҳалок бўлди\n«Asia Plus» . Ҳалок бўлганлар шахсига ҳозирча аниқлик киритилмаган. автоҳалокат содир бўлган йўлда камчиликлар бўлмаган, ҳолати яхши бўлган. Фото:«Asia ...\nСадоқат: хитойлик ит эгаси вафот этган жойни уч ойдан бери тарк этмаяпти\nҲодиса жорий йилнинг 21 август куни рўй берган. Ўша вақтдан бери ит воқеа жойидан кетгани йўқ, ёмғир ва қор ёғиши ҳам унга таъсир қилмади.\nМексикада автобус жарликка қулаши натижасида 8 киши ҳалок бўлди\nМексикада автобус жарликка қулаши оқибатида камида саккиз киши ҳалок бўлди.\nКениядаги йирик автоҳалокатда 50 киши ҳалок бўлди\nКенияда автобус ҳалокатга учраши оқибатида 50 киши ҳалок бўлди.\nТуркияда мактаб ўқувчиларини олиб кетаётган автобус ҳалокатга учради\nТуркиянинг шимолий-ғарбидаги Кожаэли вилоятида автобуснинг ҳалокатга учраши оқибатида 2 киши ҳалок бўлди, 17 киши яраланди.\nҲиндистонда зиёратчиларни олиб кетаётган автобус ҳалокатга учради\nҲиндистонда зиёратчиларни олиб кетаётган автобус жарга қулаши оқибатида 32 киши ҳалок бўлди.\nАфғонистонда автобус ҳалокатга учраши оқибатида 15 киши ҳалок бўлди\nАфғонистоннинг Кандаҳор вилоятида бугун, 8 сентябрь эрта тонгда автобус юк машинаси билан тўқнашиб кетиши оқибатида 15 киши ҳалок бўлди, 25 киши яраланди.\nҲиндистонда автобус дарага қулади: 5 киши ҳалок бўлди\nҲиндистоннинг Уттаракханд штатида автобус дарага қулаши оқибатида камида 5 киши ҳалок бўлган, 21 киши яраланган.\nТуркияда ичида россиялик йўловчилар бўлган автобус ҳалокатга учради\nҲодиса натижасида 13 нафар йўловчи жароҳатланган. Улар яқин атрофдаги шифохоналарга олиб борилган.


Тошкентдаги Халқаро инвестиция форумида 12,4 млрд долларлик шартномалар имзоланди\n09:37 / 07.11.2015\nФорумда дунёнинг 33 давлати фирма ва компанияларининг 560 вакили, инвестиция фондлари ва банклар, шунингдек, Жаҳон банки, Халқаро молия корпорацияси, Осиё тараққиёт банки ва бошқа етакчи халқаро иқтисодий ҳамда молия институтлари вакиллари, олимлар, экспертлар иштирок этди.\nХалқаро анжуман доирасида умумий қиймати 12,4 миллиард долларлик 104 та битим ва меморандум имзоланди.\nФорум якунида журналистлар учун брифинг бўлиб ўтди. Унда халқаро анжуман доирасида умумий қиймати 12,4 миллиард долларлик 104та битим ва меморандум имзолангани эълон қилинди.\nШунингдек, бошқа янги инвестициявий лойиҳалар бўйича музокаралар давом этаётгани ҳам қайд этилди.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ форум вақтида Молия вазири Рустам Азимов томонидан Ўзбекистон 2015-2020 йилларда ялпи ички маҳсулотнинг ўртача йиллик ўсишини 8 фоиз даражасида сақлаб қолиш ниятида эканлиги маълум қилинган эди.


ЁШЛАР НУРОНИЙЛАРНИ ЙЎҚЛАБ БОРИШДИ - Ўзбекистон овози газетаси\nЁШЛАР НУРОНИЙЛАРНИ ЙЎҚЛАБ БОРИШДИ\nТошкент вилояти Зангиота тумани «Қиргузар» маҳалласида истиқомат қилувчи Қобил ота Муҳаммедов одатдагидек тушликдан сўнг дарахт соясидаги супада олисларга қараганча ўтган умрини сарҳисоб қилиб ўтирган эди. Бирдан дарвоза тақиллади. ЎзХДП Марказий Кенгаши «Истиқбол» ёшлар қанотининг бир гуруҳ фаоллари, коллеж ўқувчиларини кўриб, унинг чеҳраси ёришиб кетди.\nОтахоннинг файзли хонадонида ёшлар дарҳол ҳашарга киришиб кетишди. Томорқадаги ерни юмшатиш, супир-сидир ишлари қизғин суҳбатлар билан давом этди. Ҳар бир йигит-қиз Қобил отага бирин-кетин савол берар, тарихнинг машаққатли кунларига гувоҳ инсоннинг сўзларидан гоҳ маъюс тортиб, гоҳ ҳайратланишар эди.\n— Ҳар тонг мусаффо осмон, чароғон қуёшни кўриб, тинчлик ва осуда ҳаётимиз учун шукроналар келтираман, — дейди Қобил Муҳаммедов. — Байрам арафасида ўғил-қизларим, маҳалла-кўй билан бўлиб ўтадиган дийдор онлари қалбимни тўлқинлантиради. Ёшлардаги шижоат, меҳнатсеварлик ва ташаббускорликни кўриб, тинчлик учун курашганимдан фахрланаман. Улар билан кечган ширин суҳбатлар менга куч берди, ҳаётга иштиёқимни оширади.\n«Истиқбол» ёшлар қаноти фаоллари шу куни ушбу маҳаллада яшовчи Собир ота Мусаев, Тожибой ота Азизов оиласида ҳам бўлишди. Уларнинг хонадонлари ободонлаштирилиб, совға-саломлар улашилди. Маҳалла гузарида икки авлод учрашуви ҳам ўтказилди.


15 март, 2021, 14:33\nТеглар:Суперлига | АГМК | Насаф | Рўзиқул Бердиев\nОлмалиқликлар устозининг беллашув борасидаги фикрлари\nСуперлига 2-турида АГМК" Қаршида "Насаф" билан куч синашди ва 1:1 ҳисобидаги дуранг қайд этди. Учрашувдан сўнг олмалиқликлар устози Миржалол Қосимов ўйин борасида ўз фикрлари билан ўртоқлашди. Бу ҳақда клуб матбуот хизмати хабар берди.\n- Авваламбор ўзбек халқини келаётган Наврўз байрами билан жамоам ва ўз номимдан табриклайман. Бир-бирига муносиб икки жамоа ўзаро курашди. Икки хил тайм гувоҳига айландик. Биринчи бўлимда "Насаф" яхши ҳаракатланди ва гол уриб яна вазиятлар яратди. Дастлабки таймда жамоамнинг ўйини чиқмади. Иккинчи 45 дақиқаликда эса аксинча, АГМК ташаббусни қўлга олиб, баҳсни назорат қилди. Шунингдек, ҳисобдан келиб чиқиб "Насаф" иккинчи бўлимда қарши ҳужумга таянди. Охирги 45 дақиқаликни "Насаф"га қараганда яхшироқ ўтказиб, гол урдик. Учрашув ҳақиқатдан ҳам дурангга мос бўлди.\nШу ўринда жароҳат олиб операция бўлган Рўзиқул Бердиевга соғлик тилайман. Фахрийлар ўртасидаги ўйинга мени чақирмагани учун жароҳат олган (кулади). Бу борада ўзаро суҳбатлашиб, ҳазиллашиб ҳам олдик. Қайд этиш керак, Бердиев ўтган йилги таркибдан кетган 2-3 нафар футболчиларни ўрнини захирада қолган ўйинчилар билан тўлдириб, яхши жамоа шакллантирмоқда.\nФаворит? Ўзбекларда бир яхши гап бор: жўжани кузда санаймиз. Тахмин қилишни ёқтирмайман. Ким кўпроқ омадли бўлса, чемпионатни имкон қадар йўқотишларсиз ўтказиб, максимал очко тўпласа ўша чемпион бўлади. Ўйлашимча, 5-6 жамоа чемпионлик учун курашади.\nЛегионерлардан кўнглим тўляптими? Мураббийни ҳеч қачон кўнгли тўлмайди. Агарда мураббийни кўнгли тўлса, унда ишлашни тўхтатиб, футболдан кетиши керак.\nБизни апрелда "Ал Гарафа" билан жиддий ўйин кутмоқда. Мақсад гуруҳ босқичига чиқиш. Бизда энди чемпионат бошланди, Қатарда эса мавсумнинг қизғин палласи. Лекин бу баҳона эмас. Қўл остимдаги футболчиларга ишонаман ва бўлажак баҳсга тайёргарлик кўрамиз. Ҳаммаси майдонда ҳал бўлади. АГМК ОЧЛ гуруҳ босқичига чиқишга астойдил ҳаракат қилади ва буни жуда истамоқда.\nТрансфер ойнасида кимни олмоқчи эдигу ва ололмадик? Бу сирлигича қолаверсин. Энди уни кимлигини ошкор этишнинг фойдаси йўқ. Мен ҳозирги мавжуд таркибдаги футболчиларга ишонаман. Бизда ҳам таркибнинг катта қисми ўзгарди ва ўтган йилгига нисбатан 9 нафар футболчи жамоани тарк этди. Имкон қадар уларнинг ўрнини тўлдиришга ҳаракат қилдик, - деди Миржалол Қосимов.


Mahallagzt.uz - Қонун моҳияти\n10.\tҚонун моҳияти\nАдашганни суриш эмас, суяш керак\nНаманган вилоятининг Янгиқўрғон туманидаги Мамай қишлоғидан Рафиқжон Пўлатов, ўайрат Умарқулов ҳамда Жобир Ҳакимжонов коллежда бир курсда ўқишарди. Ҳали рўзғор, бола-чақа ташвиши бошига тушмаган бу йигитларнинг қинғир йўлга киришларига жиловсиз нафслари сабаб бўлди, холос.\nДемократлаштириш ва либераллаштириш — инсон манфаатлари учун\nМамлакатимизда демократик ҳуқуқий давлат ва кучли фуқаролик жамиятини барпо этиш, жамиятни янгилашнинг бугунги босқичидаги энг муҳим вазифалардан бири бу — қонун устуворлиги ва қонунийликни мустаҳкамлаш, шахс ҳуқуқи ва манфаатларини ишончли ҳимоя қилишга қаратилган суд-ҳуқуқ тизимини изчил демократлаштириш ва либераллаштиришдан иборатдир.\nШаффофлик ва ишонч белгиси\nБугун мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг қамровли ислоҳотлар, албатта, Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича қабул қилинган Ҳаракатлар стратегиясига асосланмоқда. Хусусан, стратегиянинг иккинчи йўналиши айнан қонун устуворлигини таъминлаш ва суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилишга қаратилган вазифалардан иборат. Унда соҳага оид аниқ чора-тадбирлар белгиланган.\nКўп йиллардан бери Боғот туманидаги «Ашхобод» маҳалла фуқаролар йиғинида масъул котиб лавозимида ишлайман. Ҳудудимиз катта — қарийб 6 мингга яқин аҳоли 1147 та хонадонда истиқомат қилмоқда. «Урганч — Ҳазорасп» магистрал йўли ёқасида жойлашган маҳалламизнинг обод қиёфаси кўрган кўзни қувнатади.\nСерташвиш бўлса-да, сердаромад соҳадир\nХалқимиз асаларини «етти хазинанинг бири» дейди. Шу билан бирга, бу фойдали ҳашарот оила табибидир. Чунки асал таркибида инсон организми учун фойдали микроэлементларнинг 70 фоиздан ортиғи мавжуд. Асаларичилик эса иқтисодий юксалиш омили бўлибгина қолмай, энг катта бойлигимиз — саломатлигимизни сақлаш ва янада мустаҳкамлашга хизмат қилувчи тармоқдир.\nИстеъмолчи масъулияти ижрода билинади\nКундалик ҳаётимизни коммунал хизматларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Айниқса, табиий газ, электр энергияси, ичимлик суви каби неъматлар турмушнинг муҳим омилига айланган.\nФирибгар дўстини ҳам алдайди\nОрамизда ишонувчан, кўнгилчан, содда одамлар кўп. Улар ким нима деса, сўраб-суриштирмай дарров ишониб қолишади. Масалан, фалон сўм зарур эди, яхши бизнес бошлагандим, кўпроқ маблағ керак бўляпти-да, деса ҳеч иккиланмасдан ёрдамга шошилишади. Натижада бир умр ҳалол меҳнат эвазига топган маблағларини қўшқўллаб бировга тутқазганини ўзлари ҳам билмай қоладилар. Кейин эса...\nМол-мулк ва ер солиғи икки карра оширилади, агар...\n«БИЛМАЙИН БОСДИМ ТИКАННИ...»\nМажбуриятлар масъулиятли адо этилса...\nДавлат ва жамият манфаати — ҳамиша устувор\nФуқаролик ҳуқуқидан фойдаланинг, аммо мажбуриятни унутиб қўйманг


Ассалому алайкум. Менда бир хасталик бор. Алҳамдулиллаҳ, тана аъзоларим соғ-саломат. Бироқ қўрқув-ваҳима бор, ҳамма нарсадан ҳадиксираб, ҳатто дори-дармон қабул қилишдан қўрқяпман. Мен 5-6 марта моҳир қориларга дам солдирдим. Тушкунлик, хафалик, ваҳима барибир кетмаяпти. Шифокорлар ёзган дориларини ҳам қабул қила олмаяпман. Шу дардга қандай даво бор?\nБарча қилаётган эзгу ишларингизда Яратганнинг Ўзи мададкор бўлсин! Жавобингиз учун олдиндан раҳмат!\nВа алайкум ассалом. Сиздаги қўрқув ва ваҳимани муолажа қилиш учун, аввал унинг сабабларини билиш керак. Бунинг учун сиз мусулмон ва моҳир психологга мурожаат қилинг. У сиздаги ҳолатни ўрганиб, фойдали маслаҳатлар беради, керакли муолажаларни тавсия этади.\nШу билан бирга ишончли, илмли ва тақводор қорилардан бирига дам солдирсангиз ҳам бўлади. Дам солиш кор қилиши учун дам солувчида ихлос ва ният бўлиши керак.\nКейин “лаа илааҳа иллаллоҳ” калимасини кўп такрорлаш қалбдаги шубҳа-гумон, қўрқув ва ваҳималарни даф қилади. Сабаби бу калима банда имонини мустаҳкамлайди. Кейин истиғфор айтилади. Зеро, истиғфор қалбга нур бағишлайди.\nҚолаверса, доим покиза юриш, жумладан тана ва либосга нопок нарсалар тегишидан сақланиш зарур.\nВаҳима, қўрқув ва тушкунликдан узоқ бўлиш учун эътиқодни мустаҳкамлаш, фойдали илм билан машғул бўлиш, жумладан, ақида китобларини ўқиш, Қуръон тиловат қилиш, зикру тасбеҳларни давомий суратда бажариш талаб этилади. Бу нарсалар Аллоҳнинг изни билан бандага манфаат келтиради.


Ҳар бир ишга қунт, илм ва ақл билан ёндашсак, муаммоларни бартараф эта оламиз - Халқ сўзи\n03:33 12 Март 2021 Жамият\nЎтган йилнинг март ойида бошланган пандемия халқимиз учун жуда машаққатли кечди, албатта. Сардобадаги техноген, Бухородаги табиий офатлар... Аммо қишлоқлардаги одамлар билан жонли мулоқотни кечиктириб бўлмаслигини англаган раҳбарият олимлар, адиблар, шоирлар, санъаткорлардан иборат гуруҳларни шакллантириб, туманларга юборди. Бундан кўзланган мақсад — одамларга маънавий ва руҳий мадад бериш, келажагига ишонч туғдириш ва ижтимоий фаолликка ундаш эди.\nМеҳнаткаш, сабр-иродали халқимизнинг менталитетида улкан қудрат яширинган. Тарихдан аёнки, ҳар қандай давлат халқ билан кенгашиб ишлагандагина кўзлаган мақсадига эришади. “Салтанатда тўрт нарсага амал қилгин, яъни: биринчиси, кенгаш; иккинчиси, машварату маслаҳат; учинчиси, қатъий қарор, тадбиркорлик ва ҳушёрлик; тўртинчиси, эҳтиёткорлик. Шунда қилган ишларинг бошга пушаймонлик ва надомат келтирмагай”, дейди буюк давлат арбоби Амир Темур ўз тузукларида.\nМамлакатимизда ҳам Соҳибқирон бобомизнинг ўгитларига амал қилиниб, халқ билан маслаҳатлашиш, қонун ва қарорларни муҳокама қилиш жараёнлари кечмоқда. Халқ қабулхоналари, Президентнинг виртуал қабулхонаси, вилоятларда навбати билан сайёр қабуллар тизими ишлаётгани, жумладан, кейинги тўрт йилда аҳолининг 4 миллиондан зиёд мурожаатлари юқори идоралар томонидан кўриб чиқилиб, аксар қисми ижобий ҳал қилингани фикримизнинг исботи бўла олади.\nАммо вақт кутиб турмайди. Глобаллашув жараёни ҳокимиятдан тезкорлик ва аниқликни талаб қилади. Биз, фуқаролар 2020 йил сўнгида ўтказилган бир қанча сиёсий тадбирлар, жумладан, декабрь ойида Ўзбекистон ёшлари форуми, Президентимизнинг парламентга Мурожаатномаси шоҳиди бўлдик. Телевидение экранларидан кўз узмай халқимиз бўладиган ўзгаришларнинг дастлабки садосини эшитди: Ўзбекистонда сиёсий ислоҳотлардан нима кутилмоқда? Нега қарорлар ижроси секин кетмоқда? Биз замон талаби даражасида қачон ўзгарамиз? Албатта, бу саволлар бугун кўпчиликни қизиқтирмоқда.\nФевраль ойида “Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йили” Давлат дастури ижросини самарали ташкил этиш масаласи юзасидан ўтказилган видеоселектор йиғилишида Президентимиз юқоридаги саволларга муфассал жавобни айтди: бу дастурни ҳануз давом этаётган пандемия шароитида, глобал инқироз кучайиб бораётган мураккаб бир вазиятда амалга оширишимизга тўғри келади. Ҳар қанча қийин бўлмасин, 500 минг нафар ёш ва 200 минг аёлни иш билан таъминлаш ҳамда 300 минг аҳолини камбағалликдан чиқариш лозим. Агар маҳаллабай тизимини жойига қўйиб, давлат идоралари дастурдаги вазифаларни қунт билан, илм билан, ақл билан бажарса, кескин ўзгариш бўлади.\nПандемия шароитида, ҳақиқатан ҳам, Ўзбекистонда камбағаллик даражаси ошди. Бугунги кунда “темир дафтар”, “аёллар дафтари”, “ёшлар дафтари”га киритилган юртдошларимизни улардан чиқаришда қунт билан, илм билан, ақл билан ишлашимизга тўғри келмоқда.\nЖаҳон тажрибаси шуки, ҳар қандай шароитда ҳам инсон ресурси, шахс омили, раҳбарларнинг билим даражаси ва салоҳияти, профессионализм мавжуд муаммоларнинг калитини топишга муваффақ бўлади. Ношуд, билимсиз, лоқайд ва бугунги сиёсатдан бехабар раҳбарлардан воз кечилади, албатта. Зеро, Соҳибқирон таъбири билан айтганда, “Ишбилармон, мардлик ва шижоат соҳиби, азми қатъий, тадбиркор ва ҳушёр бир киши минг-минглаб тадбирсиз, лоқайд кишилардан яхшидир”. Демак, жамият ҳаётига дадил кириб келаётган иқтидорли, фидойи ёшлардан умидимиз катта.\nЖамият ҳаётининг жони ва руҳи — маънавият\nКўпчилик кутганидек, 2021 йил мамлакатнинг ижтимоий-сиёсий ҳаётида туб бурилиш даври бўлади. “Миллий тикланишдан — миллий юксалиш сари” деган шиордан келиб чиқиб, кадрлар сиёсатида кескин қадамлар ташланади.\nФуқаро фикрлаш тарзи, дунёқараши, одамлар билан муносабатида янги қарашлар пайдо бўлиши лозим. Ҳуқуқий демократик давлатнинг қонун-қоидалари биздан шуни талаб қилмоқда. Агар фуқаро жамиятда кечадиган жараёнлар оқимидан орқада қолгудек бўлса, давлат ҳокимияти томонидан қабул қилинган қонунлар “ишламайди”, ҳар қандай жамоатчилик назорати ҳам кутилган натижа бермайди. Қачонки, фуқаро дунёқараши ва интилиши амалдаги давлат ҳокимияти фаолиятидан олдинда бўлсагина, миллат ҳамда юрт ривожланади, акс ҳолда, жамият ҳаётида битта жойда депсиниш, турғунлик юз бераверади.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёев ташаббусига кўра, мактаб, лицей ва институт муаллимларининг маоши оширилиб, жамиятда ўқитувчининг обрў-нуфузини юксалтиришга эътибор қаратилаётгани нақадар тўғри қарор эканлигини кўпчилик чуқур англаб етди.\nҲар бир мамлакат тақдири муаллимга, таълим тизимининг сифатига боғлиқ. Мактаблар суст ишласа, дарслар хўжакўрсинга ўтилса, фарзандларимиз муҳитдан безийди ва савияси тушиб кетади. Ўқитувчи — келажак бунёдкори.\nИлм ва маърифатсиз одам йўлини йўқотиши, орзуларини рўёбга чиқаришига ақли ҳамда тажрибаси етишмаслигини Беҳбудий, Ибрат, Фитрат, Авлоний сингари жадид боболаримиз эрта англашган, аҳволни ўнглашга уринишган ва афсуски, қаттол тузум уларни мукофотлаш ўрнига жазолаган эди.\nЖадидларнинг ички оғриқлари ва бугунги кун муаммоси миллий-маънавий уйғониш жараёнининг кечикаётганида, деб биламиз. Шахс ички дунёси, тафаккурини ўзгартириш билан боғлиқ бундай нуқсонларни фақат мактабларимиз тузата олишга қодир.\nЖанубий Африка Республикасидаги университетга кираверишда: “Ҳар қандай миллатни йўқ қилиш учун атом бомбаси ёки узоқ радиусга таъсир қиладиган ракеталарга ҳожат йўқ. Фақат таълим сифати пасайтирилса ва имтиҳонларда талабаларга алдаш учун имконият яратилса бас”, деб ёзиб қўйилган экан. Нақадар аччиқ ҳақиқат.\nМактабда фикр чархланади. Фикрсизлик — маданият кушандаси, фикри йўқ одамнинг қиёфаси бўлмайди. Тафаккур йўқ жойда оломонлик ва жоҳилликни кўрамиз. Жаҳоннинг турли минтақаларида юз бераётган талатўплар, тўнтаришлар илдизларига чуқур разм солайлик. Ўқимаган, уюшмаган ёшларга жиддий эътибор қаратиш зарурлиги шунинг учун кун тартибига чиқмоқда. Халқ таълими тизимидаги энг катта нуқсон — ёшлар ўртасида ўз фикрига эга бўлмаганларнинг пайдо бўлаётганидир.\nЖамиятда фикр бўлсагина, у янгиланади, деган гап тўғри, аммо шарқона босиқлик, вазминликда гап кўп. Ижтимоий тармоқларни ўқиганда баъзи юртдошларимизнинг манманлиги, нокамтарлиги тафаккурдаги ноқисликдан бошқа нарса эмас.\nМаърифатли мамлакатга айланиш йўли\nАзалдан алломалар юрти бўлган Ўзбекистонни маърифатли мамлакатга айлантириш йўлида янада жипслашишимиз лозим. Бунинг учун эса янги таълим муассасалари, она тилидаги адабиётлар, ёшлар бирлашмалари ва волонтёрлар хизмати керак бўлади.\nНега ўқувчилар адабий асарларни ўқимай қўйишди? Китоб дўконлари ёпилишига сабаб нима? Бунинг боиси шуки, бадиий асарлар мазмунида оддий халқ ҳаёти, ўй ва туйғулари акс этмайди. Сохталик, бачканаликнинг телевидение, интернет сайтларида урчиб кетиши одамларнинг билимсизлиги, моддиюнчиликка ишониб қолиши боисидандир.\nЎқувчи ва томошабин дидини ўстириш масаласи негизида ҳам китоб ўқимаслик муаммосини кўрамиз. Дейлик, Абдулла Қодирийнинг “Ўткан кунлар” романида, Тоғай Муроднинг асарларида, японларнинг “Ошин” фильмида тасвирланган ҳаққоний драматик ҳаёт воқеалари, одамлар турмушидаги оддийлик, табиийлик ҳаммага бирдай ёқади. Олди-қочди, енгил-елпи нарсалар бугун ўқилади, эртага унутилади, чунки у инсон қалбидан ўрин ололмайди. Жамиятда инсон ички оламида инқилоблар ясайдиган, уни руҳан ўзгартирадиган китоблар ҳамда фильмларга катта эҳтиёж сезилмоқда. Бунинг учун Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳамда телеканаллар таҳририятларида миллат руҳини тарбияловчи бадиий фильмлар, юксак савиядаги адабиётлар рўйхати бўлиши тарафдоримиз.\n“Оила кутубхонаси” лойиҳаси ҳақида тегишли вазирлик, идора ва ёшлар марказлари аллақачон ўйлаб кўриш вақти келди. Олий маълумотли ҳар бир ўзбек хонадони маънавиятни, ўз касбий маҳоратини оширувчи янги адабиётларни кўплаб миқдорда харид этиши даркор.\n“Ўзбекистон почтаси” АЖ янги хизматларни йўлга қўйиши, китоблар, газеталарнинг (волонтёрлар хизмати) уйга етказилишини замон талабларига мос тарзда, тезкор ташкил қилмоғини сўрардик. Шу тариқа мажбурий-ихтиёрий равишда кутубхоналар тизимига асос соламиз. Туғилган кун, тўй, мактабни битириш сингари турли сабабларга кўра, китобларни хонадонма-хонадон улашиш анъанаси юзага келади (бир-бирига китобларини совға қилиш ҳам яхши анъана). Таҳлиллар шундан далолат берадики, уйда китоблар қанчалик кўп бўлса, болалар ҳам улардан шунчалик кўпроқ фойдаланиши мумкин.\nАйрим мутасадди агентлик ва идоралар ёрдамида шаҳарларда ҳамда қишлоқ ҳудудларида айланиб юрувчи кўчма кутубхоналарни ҳам ташкил қилиш имкониятини унутмайлик. Агар шундай ташаббусларга қўл урилса, фуқароларимизнинг янада маърифатли бўлишига имкониятлар ошади...\nКитоб — фикр булоғи, маънавий юксалиш ва кенг мушоҳада этиш қуроли. Нашрлар ҳамда оммавий ахборот воситаларининг халққа етиб боришини таъминлаш — давлат раҳбари ғоялари ва ташаббусларининг тўлақонли рўёбга чиқиши, инсон омили ишга тушиб кетишининг гарови ҳисобланади.\nЮртбошимизнинг “Янги Ўзбекистон — мактаб остонасидан, таълим-тарбия тизимидан бошланади”, деган ҳаётбахш ғоясида улкан маъно мужассам. Янги Ренессанс моҳиятига етиш ва тушунишда барибир китобхонлик, маърифийлик, илмлилик асосий ролни ўйнайди.\nТўрт йил муқаддам жамиятда бошланган эркинлик ва ошкоралик шамоллари олий таълим тизимига ҳам етиб келди. Қисқа вақт ичида институтлар сони қарийб икки баробар кўпайди. Абитуриентлар учун бир неча олийгоҳни танлаш ва тест топшириш шароити яратилди. Хориж институтларининг ўттиздан зиёд филиаллари очилди. Назаримизда, энди олий ўқув юртларидаги коррупция ҳолатларига барҳам берадиган тизимга доир қонунчиликни такомиллаштириш лозим.\nЖаҳонда бўлганидек, университетлар тизимида мақсадли институт, техникум, амалий лабораторияларни очиш, уларни ишлаб чиқариш корхоналари билан боғлаш, битирувчиларни ишга тўғридан-тўғри жойлаштириш сингари масалалар устида бош қотириш зарурга ўхшайди. Шундагина таълим иқтисодиётнинг “драйвер”ига айланади ва жамиятга наф келтиради. Шу ниятда “Осиё аждарлари” номини олган Жануби-Шарқий Осиё мамлакатлари (Малайзия, Сингапур, Жанубий Корея, Хитой, Япония, Таиланд)нинг миллий ривожланиш моделларини ўрганувчи илмий-амалий марказларни давлат томонидан очиш мақсадга мувофиқ, деб ўйлаймиз.\nМамлакатимизда олий таълим тизими тарқоқлиги, параллель бўлган мутахассис институтларнинг мавжудлиги ва илмий тадқиқот ишлари учун етарли даражада замонавий талабларга жавоб берадиган муҳитни яратишга қодир эмаслигини ҳисобга олиб, айнан бир шаҳарда жойлашган етакчи олий ўқув юртларини бирлаштиришни (ҳам иқтисодий, ҳам маънавий, ҳам психологик фойдали) даврнинг ўзи тақозо этмоқда.\nОлий таълимда шу орқали университетлар ва иқтисодиёт тармоқлари ўртасида ривожланган ҳамкорлик тармоғини кучайтириш, ихтирочиликни, инновацияларни ривожлантириш, янги халқаро ҳамда илмий алоқалар йўлга қўйилса, бошқа мамлакатлардан катта миқдорда талабаларни қабул қилиш имкони яратилади, қўшимча маблағлар ҳам тушади.\nЁшларимизни сифатли таълимдан маҳрум этар эканмиз, уларни келажакдан маҳрум қилган бўламиз. Аммо фарзандларимизга яхши илм бериш, уларнинг дунёқарашини шакллантириш биз, катта авлоднинг қўлида. Соҳага салмоқли инвестиция жалб этилаётган бугунги даврда таълим тизимимиз тубдан янгиланиши ва жаҳон андозасига мослашиши жоиз.\nПрезидентимизнинг 2020 йил 29 октябрдаги Фармони билан тасдиқланган Илм-фанни 2030 йилгача ривожлантириш концепциясида қайд этилишича, мамлакатимизнинг илм-фан сектори 100 дан ортиқ академик ва тармоқ илмий муассасаларидан иборат бўлиб, ҳозирги кунда 65 та илмий-тадқиқот институти, 31 илмий марказ (шундан 14 таси ихтисослаштирилган илмий-амалий марказ) ва 8 та бошқа турдаги илмий ташкилот фаолият кўрсатмоқда.\nБундай кенг имкониятдан тўлақонли фойдаланиш ҳозирдан бошланишини хоҳлаймиз. Яқинда Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигига креатив фикрлайдиган раҳбар тайинланди. Биз миллат келажагини ўйлаган янги вазирнинг илғор ташаббусларини ҳар жиҳатдан қўллашимиз керак. Фикримизча, олий таълим соҳасида замонга мос чуқур ислоҳотлар бошланиши ва коррупцион ҳолатларнинг камайиши кутилмоқда.\nРeнeссанс — янгидан туғилиш демак\nРенессанс (уйғониш, янгидан туғилиш)нинг асосий аломатлари: тафаккурда ва илму ижодда догматизм, жаҳолат ҳамда мутаассибликни ёриб ўтиб, инсонни улуғлаш, унинг истеъдоди, ақлий, фикрий имкониятларини юзага чиқаришдир.\nМаълумки, XVII асрдан истилочилар дунёни, жумладан, Шарқ мамлакатларини бирма-бир бўйсундиргандан кейин, биринчи навбатда, Қуръоннинг нуфузи ва мақомини пасайтиришди. Инсон қалби, руҳияти, фикрларини чеклашга ўтилди, мусулмонларнинг тўғрилик, иймонлилик, комиллик сари интилиши иккинчи даражага туширилди. Шарққа йўл олган инглизлар, испанлар ва кейинроқ рус мустамлакачилари: “Маънавий бой бўлишинг нимага керак: биринг икки бўлмайди, болаларинг оч қолади. Сен моддий тарафдан бой бўлгин, қалб тарбиясини йиғиштириб, моддиюнчиликка берилгин, ўарб шу йўл туфайли тараққий қилди”, деган ёлғончи, ёт ғояни сингдиришди. Натижада Қуръондан аста-секин чекиниш юз берди, чунки одамлар очкўзлиги туфайли бой бўла бошлади. ўарб ғоялари ҳамда технологиялари ахлоқ ва маънавиятдан кучли чиқди. Шарқ олами қалб билан нафснинг курашида боши ерга тегди ва ютқазди. Тариқатлар йўқола борди. Бу эса Шарқнинг таназзулини бошлаб берган омиллар эди.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг учинчи Ренессанс асосларини яратиш борасидаги ўта муҳим, айни пайтда, мураккаб вазифани кун тартибига қўйганлиги негизида ана шу пойдеворни қайта кўтариш вазифаси ётибди. Бу эса мамлакатда таълим ва бошқарув тизимини қайта қуришни билдиради.\nШу ўринда айтиш лозимки, ҳокимият бошқарувининг замонавий услубларидан айрим маҳаллий раҳбарлар, ҳокимларнинг бехабарлиги, уларнинг собиқ шўролар даврида шаклланган бошқарувнинг дўқ уриш ва қўрқитиш услубларидан фойдаланаётгани тараққиётимиз учун ҳамон тўсиқ бўлиб қолмоқда. Биз дунёнинг ривожланган давлатларига эргашар эканмиз, шахс тарбияси ва кадрлар тарбиясини бутунлай ўзгартиришимиз даркор.\nСир эмаски, бугун эскича услубларни механик равишда қабул қилаётган раҳбар кадрларнинг, мамлакатимизда камбағалликда ҳаёт кечираётган аҳоли қисмининг мавжудлиги шароитида учинчи Ренессанс ҳақида фикр юритиш тўғримикин, деган саволни бераётганлар топилади. Шуни таъкидлаш жоизки, Марказий Осиёда содир бўлган иккала Ренессанснинг бирортаси ҳам фуқаролар фаровон яшаган, ҳокимиятда барқарор бошқарув тизими ишлаган даврларда содир бўлмаган. Уларнинг барчаси жамиятда қарама-қаршилик ва муаммоларнинг мавжудлиги шароитида рўй берганлигини тарихий маълумотлар тасдиқлайди.\nБуюк аллома Абу Райҳон Берунийнинг ёзишича, юртимизда IX — XII асрларда содир бўлган биринчи Ренессанс тарихига назар солсак, V — VII асрларда ўлкани босиб олган араблар “Хоразмийларда мавжуд бўлган фанларни ўрганган кишиларни йўқ қилган”. Шунда маърифатпарвар ал-Маъмун ташаббуси ва фаол ҳаракати туфайли Ренессанснинг асоси бўлган Маъмун академияси 1004 йилда ташкил топди. Академия атиги ўн уч йил (1004 — 1017) фаолият олиб борган бўлса-да, XI асрда Марказий Осиёнинг Ренессанс марказига айланишини таъминлаб берди. Бу даврда сарой нотинч, ташқи хавф-хатарлар кучайган замон бўлишига қарамасдан, ўз халқининг истиқболини ўйлаган маърифатпарвар хоразмшоҳ олимларни моддий жиҳатдан тўлиқ таъминлаб турган. Алломалар амалга оширган аниқ фанлардаги кашфиётлар ўн аср давомида бутун инсониятга хизмат қилиб келиши бараварида, ўзбек халқининг жаҳон миқёсидаги нуфузини дунёга кўз-кўз қилмоқда.\nУшбу тарихий маълумотларни келтиришдан мақсад, бугун Президентимизнинг учинчи Ренессанс асосларини яратиш ҳақидаги илғор ғоялари ўз вақтида қўйилган вазифа эканлигини яна бир бор таъкидлашдир. Агар биз мавжуд муаммоларни ҳал қилганимиздан сўнг, Ренессанс ҳақида бош қотирамиз, деган фикрга келсак, битта жойда депсиниб турамиз ва муаммолар кўламининг янада кенгайишидан нарига ўта олмаймиз.\n“Кўрдимки, экмаган ўрмайди”, дейди шайх Нажмиддин Кубро. Улуғ ишларга қадам қўйган фуқароларимиз меҳнатларининг мевасини кўришни чиндан хоҳласа, қалбига билим, қаноат, жасурлик уруғларини экиб, уни доимо парваришлаб бормоғи лозим.\nОлдимиздаги долзарб вазифалар\nЮртбошимиз 2020 йилнинг декабрь ойида бўлиб ўтган Ёшлар форумида минбардан туриб, навқирон авлодга қарата “Ёшлик — умрнинг энг бебаҳо даври. Илм ва билим — ўтда ёнмайдиган, сувда чўкмайдиган, ҳеч ким сиздан тортиб ололмайдиган бойлик эканини асло унутманг!” деган ажойиб ўгитларни айтди. Шунингдек, болаларнинг таҳлилий ва креатив фикрлаш қобилиятини ривожлантириш ҳақида гапирилди.\nФикримизча, учинчи Ренессанс асосларини яратиш ушбу муҳим вазифаларни ўз ичига қамраб олади: биринчидан, илм, маърифат ва маънавиятни юксак даражада ривожлантириш учун мактабга катта маблағларни сарфлаш; иккинчидан, маблағларни ўзлаштирадиган замонавий тафаккур салоҳиятига эга, фидойи, ватанпарвар тадқиқотчилар ва етук маърифий тарғиботчиларнинг армиясини шакллантириш; учинчидан, илм, фан ва маърифат соҳасида қўлга киритилган натижаларни мамлакат тараққиётига, миллат ҳамда халқ фаровонлигини таъминлашга йўналтира биладиган таваккалчи тадбиркорлар ва ноанъанавий (креатив) услубга эга бўлган бошқарувчиларни топиш; тўртинчидан, Ўзбекистонда интеллектуал мулк ҳуқуқи бозори (ихтиролар, фойдали моделлар, саноат намуналари, бадиий адабиёт, кино, санъатга оид муаллифлик ҳуқуқи эгаларига уларнинг сотилган, телеэфирга узатилган маҳсулотларига доимий ҳақ тўлаб бориш)ни шакллантириш ҳамда республикамизда илмий натижаларни, ихтироларни тижоратлаштиришнинг самарадор механизмини яратиш; бешинчидан, фарзандларимизнинг қалбий руҳий тарбиясини шакллантириш, уларни ақлий меҳнатга ўргатиш, эътиқодини кучайтириш кўникмасини боғча ва мактаблардан бошлаш; олтинчидан, мамлакатимизда “Устоз — шогирд” анъанасини тўлиқ тиклаш; еттинчидан, таълим тизимининг жамиятдаги амалий эҳтиёжлардан узилиб қолганлиги, ижтимоий фанлар (инсон қалби, маънавий олами ва эътиқодини шакллантириш) соатларининг камайиб бораётганига барҳам бериш каби муаммоларнинг ечимини тезликда топиш.\nТелеканалларда дунёни лол қолдирган Нобель мукофоти соҳиблари, машҳур композиторлар, рассомлар, шоирлар ва адибларнинг ҳаётига бағишланган қисқа метражли фильмлар намойиш этилади. Инсоннинг эволюцион ўсиш нуқталари моҳирона тасвирга олинган санъат асарлари ҳар қандай кишини фикрлашга, янгича қарашга даъват қилади. Шу ўринда бир савол қийнайди: буюк аждодларимиз ҳақида шундай фильмлар яратишга қурбимиз етмайдими?\nИслоҳотларнинг олдинги сафида ўрта синф ва сиёсий элита боради, биз мустақиллик йилларида ушбу қатламларни шакллантиришга улгурмадик ёки яхши шакллантира олмадик. Демак, Ренессансни амалга оширувчи, жамиятни ортидан эргаштирувчи қатламга эҳтиёж ортиб бораверади. Бу — биринчидан. Иккинчидан, Япония, Хитой, Сингапур, Малайзия тажрибасида кўрилганидек, аграр соҳага урғу бермасдан, замонавий хизматларнинг сони ва сифатини кўпайтиришга ўтишимиз керак.\nПандемиядан кейин давлатимиз раҳбари янги хизматларни ва иш ўринларини очишга улкан маблағ ажратаётгани даврнинг талабига жуда мос тушади. Дунёда пандемия шароитида ўнлаб касблар йўқолиб, яна шунча касблар пайдо бўлмоқда. Ахборот-коммуникация технологиялари билан боғлиқ мактаблар, лицейлар, техникумларни очсак, у тезда ўзини оқлайди ва янги иш ўринлари ўз-ўзидан яратилади.\nСир эмас, хорижда хизматлар кўрсатиш иқтисодиётнинг энг муҳим тармоғига айланиб, сервисларнинг ялпи ички маҳсулотдаги улуши ўртача 65 фоизни ташкил этса, мамлакатимизда у 35 фоизга тенг, лекин 86 фоиз қўшилган қиймат шу соҳада вужудга келмоқда. Хизматлар соҳасида (туризм, меҳмонхона, ўқув, молия-иқтисод, қурилиш, консалтинг ва ҳоказо) кам харажат сарфлаб, ишлаб чиқаришга қараганда 3-4 баравар кўпроқ фойда олиш имкони мавжуд.\nҲозирги пайтда онлайн хизмат кўрсатувчи компаниялар учун 6,2 миллион ўқувчига эга Ўзбекистон — йирик таълим бозоридир. Пулдор инвестор ва тадбиркорлар келажакни олдиндан кўра билса, таълим улар учун пул тикадиган кучли соҳа бўлиши мумкин. Глобаллашув шароитида замон шитоб билан тезлашмоқда. Яқин йилларда “рақамли дарслик”, “виртуал сумка”, “онлайн мактаб”, “рақамли диплом”, “рақамли ўқитувчи” каби атамалардан кенг фойдалана бошласак, ҳеч ажабланмаймиз. Аммо бундай инновацион янгиликларни қабул қилишга ҳам тайёргарлик кўришга тўғри келади.\n«Илоҳи, ғафлат уйқусидамен, бедор қил...»\nХотима ўрнида милоддан олдин қадимги Хитой тарихидан бир ибратли мисолни келтириб ўтамиз. Машҳур файласуф Конфуций Сзи-Чун исмли шогирдининг “Давлатни қандай бошқармоқ даркор?” деган саволига ўйланиб туриб, шундай жавоб берган: “Давлатни тўғри бошқармоқ учун ҳукмдор — ҳукмдорлигича, амалдор — амалдорлигича, ота — оталигича, ўғил — ўғиллигича қолмоғи лозимдир”.\nДемак, ҳар бир раҳбар ва оддий фуқаро касбини севиши, ўз ишининг моҳири бўлиши, юрт равнақи учун зиммасидаги вазифаларни виждонан бажариши шарт! Шундагина фаровон жамият қурамиз.\nЮртбошимиз бугунги мураккаб шароитда жамиятнинг элитаси бўлган шахслар, яъни зиёлилар ва ўрта қатламдан ўзига маслакдошлик, ҳамфикрлилик, фидокорлик, юртсеварлик ҳамда бир мушт бўлиб бирлашмоқни истамоқда. Давлатимиз раҳбарининг “жамият ҳаётининг жони ва руҳи маънавият”, деган фикри замирида оқ-қорани таниган, давр синовларидан мардона ўтган, илмли ҳамда маърифатли юртдошларимизни ёшларни маънавий тарбиялаш, уларни ҳаёт синовларига маънан ҳозирлашда фаоллик кўрсатишга ундаш бор. Ахир япон, корейс, сингапурлик фуқаролар ҳам тўкин жамиятни қуриш учун ўн йиллар кеча-ю кундуз тиним билишмаган...\nҲазрат Навоий демишлар: “Илоҳи, ғафлат уйқусидамен, бедор қил ва жаҳолат мастлигидамен, ҳушёр қил”. Азиз юртдошим, ғафлат ва жаҳолатдан тезроқ қутулиб, миллатнинг дардларига дармон бўлайлик!\nБахтиёр ОМОНОВ, Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети профессори, сиёсий фанлар доктори.


Япония бош вазири Ёсихидэ Суга ҳукумати 4 октябрда тўлиқ таркибда истеъфога чиқди. Бу мамлакат парламенти янги бош вазирни танлаши олдидан юз берди. Бош вазир лавозимини ҳукмрон партия етакчиси Фумио Кисида эгаллаши кутилмоқда. Эндиликда айнан у ҳукуматни янгидан шакллантиради.\nАввалроқ Япониянинг ҳукмрон Либерал-демократик партиясининг янги етакчиси 4 октябрда лавозимини бажаришга киришиши маълум қилинганди. Бош вазирнинг тасдиқланиши кўпроқ расмий кўринишга эга бўлиб, мамлакатда ўрнатилган анъанага кўра, ушбу лавозимни одатда ҳукмрон партия етакчиси эгаллайди.\nКисида Япониянинг 100-бош вазири бўлади.\nШунингдек, ҳукумат бош котиби лавозимини Хирокадзу Мацуно эгаллайди. Аввалги ҳукуматдан ташқи ишлар вазири Тосимицу Мотэги ва мудофаа вазири Нобуо Киси ўз лавозимларини сақлаб қолади.\nАввалроқ Японияда Суга ваколатлари муддати якунлангани сабабли Либерал-демократик партия етакчиси сайловлари бўлиб ўтганди. Суга бош вазир лавозимини Синдзо Абэ ўз соғлиғидаги муаммолар сабабли кутилмаганда истеъфога чиқишини эълон қилгандан кейин эгаллаганди. Суганинг ўзи партия етакчиси учун сайловларда иштирок этишдан бош тортган.\n20:07 / 14.10.2021\n15:32 / 06.10.2021\n«Ҳукумат ихчам бўлиши керак» – адлия вазири


Трамп: Германия НАТО ва АҚШ олдида қарздор\n20:57 / 18.03.2017\nАҚШ президенти Дональд Трамп Германия ўз хавфсизлигининг таъминланиши учун АҚШ ва НАТОга катта миқдорда қарздор эканлигини айтди. Трамп бу ҳақда Германия канцлери Ангела Меркель билан учрашувининг эртасига твиттерда ёзган.\nТрампнинг айтишича, "сохта янгиликлар" хабарларига қарамасдан, Меркель билан учрашув ажойиб ўтган.\n"Шундай бўлсада, Германия унга кучли ва қиммат турувчи мудофаани таъминлаётган АҚШ ва НАТО олдида катта миқдорда қарз", деб ёзган Трамп.\nМеркель Трамп билан учрашув натижалари бўйича ўтказилган матбуот-анжуманда Германия НАТОга тўлайдиган бадали миқдорини ошириши кераклигини айтган.\nАввалроқ CNN телеканали Трамп Овал хонасида журналист ва фотосуратчилар илтимосига қарамасдан, Меркель билан қўл сиқишишни истамаганини маълум қилганди. Кейинроқ Трамп бунга жавобан Меркель билан қўл сиқишгани суратини чоп этган.\nАҚШ Германия НАТО


Ядро физикаси институти фаолиятининг асосий йўналишлари белгиланди\nТошкент -3,2 °C\n22 Ноя 2019 1975\n“Ядро физикаси институти илмий-тадқиқот фаолиятини қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Президент қарори қабул қилинди. Бу ҳақда “Ҳуқуқий ахборот” канали хабар қилади.\nҚарор билан ядро фанлари ва технологияларини ривожлантириш, ушбу йўналишда илмий тадқиқотларни олиб бориш тизимини тубдан такомиллаштириш мақсадида Ядро физикаси институти фаолиятининг асосий йўналишлари белгиланди.\n- Институт ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш, бино ва иншоотларини сақлаш харажатларини молиялаштириш, шунингдек, жорий харажатларини қоплаш Давлат бюджети маблағлари ҳисобига амалга оширилади;\n- Институтда илмий-техник дастурлар доирасидаги фундаментал тадқиқотларнинг амалга оширилиши тўхтатилади ва бўшаган бюджет маблағлари Институтни сақлаш харажатларининг молиялаштирилишига йўналтирилади.


PressReader - Qishloq Hayoti (Village Life): 2018-05-03 - Кластер шовотликларга шижоат бахш этди\nКластер шовотликларга шижоат бахш этди\nQishloq Hayoti (Village Life) - 2018-05-03 - Первая Страница - Болтабой МАТҚУРБОНОВ, “Qishloq hayoti” мухбири.\nЖорий йилда шовотлик деҳқонлар кластер усулида пахта етиштирмоқда. Бунинг учун “Textile Finance Khorezm” масъулияти чекланган жамияти тумандаги 356 та фермер хўжалиги билан 9630 гектар майдонда хом ашё тайёрлаш бўйича шартнома тузди.\n– Чигит экишдан тортиб ҳосилни йиғиштириб олишгача бўлган барча агротехник тадбирларни замонавий техника воситалари ёрдамида амалга оширамиз, – дейди “Textile Finance Khorezm” масъулияти чекланган жамияти раҳбари Рафаэл Тавхидов. – Шу мақсадда Франциядан 5 та сеялка, Туркиядан 20 та культиватор харид қилдик. Беларусь Республикасининг “Минск” трактор заводидан 30 та чопиқ трактори, АҚШнинг “JONDIR” компаниясидан юқори унумли пахта териш машиналари сотиб олиш бўйича шартномалар тузилди. Ҳосилни машинада териб олиш учун минг гектар майдонга туксизлантирилган уруғлик чигит экилди. Корхонамиз томонидан тумандаги “Нуржон Жуманиёз” фермер хўжалигида 15,6 гектар майдонда Исроил давлати тажрибаси асосида ғўзани томчилатиб суғориш лойиҳаси синовдан ўтказилиши режалаштирилди. Сув таъминоти қийин бўлган ҳудудларда бу усул жуда қўл келиши мумкин.\nКластер усули жорий этилгач, фермер хўжаликларига пахта хом ашёсини етиштириш учун олдиндан бўнак маблағлари ўз вақтида ва тўлиқ ажратилмоқда. Бу ўзаро ҳисоб-китоблар ҳамда тўлов интизомини яхшилаш баробарида агротехник тадбирларни ўз муддатида, сифатли ўтказиш имконини бермоқда. Яна бир муҳим жиҳати, ушбу жараёнларни бошқаришда турли идораларнинг аралашуви қисқариб, ортиқча буйруқбозлик, сансалорлик ҳолатлари барҳам топди.\nКластер усулининг моҳиятидан келиб чиқиб, шартнома бўйича туман фермерлари етиштирадиган 26 минг 620 тонна пахта хом ашёсини шу ернинг ўзида тўлиқ қайта ишлаб тайёр маҳсулот сифатида экспортга йўналтириш лозим. Бунинг учун мавжуд йигирув, тўқув ва тикув-трикотаж маҳсулотлари ишлаб чиқариш қувватларини ҳам ошириш талаб этилади. Шу мақсадда “Textile Finance Khorezm” масъулияти чекланган жамияти томонидан йилига 10 минг тонна ип-калава ва 70 миллион жуфт пайпоқ ишлаб чиқариш лойиҳалари рўёбга чиқарилмоқда. Янги корхоналар иш бошлагач, маҳаллий ёшлар учун 500 та иш ўрни яратилади.\nПахтани экишдан тортиб йиғиб териб олингунгача бўлган даврда ғўза қатор ораларида техникаларнинг эмин-эркин ҳаракатланишини таъминлаш мақсадида юзага келадиган муаммоларни бартараф этиш чоралари кўрилмоқда. Хусусан, экин майдонлари марказида жойлашган сим ёғочларни дала четларига кўчириш, носоз техникаларни таъмирлаш каби ишларни амалга оширишга киришилди.\nМухтасар айтганда, вилоятда пахтачиликда кластер усулининг кенг жорий этилиши ташқи бозорга хом ашё сотишдек иқтисодий самарасиз услубга барҳам бериб, серқуёш заминимизда етиштирилган аъло сифатли пахта толасидан ишланган тайёр маҳсулотларни экспортга йўналтиришга хизмат қилади.