ЎзА - ФУТЗАЛ: “Бухоро” аввал таркибини йўқотди, кейин эса ўйинга бормай қўя қолди\n10.09.2018 19:26 Чоп этиш версияси\nФутзал бўйича мамлакат чемпионатининг 14-тур ўйинларида шов-шувга тортадиган натижали ўйиннинг ўзи бўлмади. Ташкил этилган олти учрашувнинг барида кучли клубларнинг ғалабаси кузатилди. “Металлург” сафарда тўп суришига қарамай “Қизилқум”ни ҳар иккала ўйинда ҳам (4:1, 7:5) мағлубиятга учратишнинг уддасидан чиқди. “Нефтчи” ўз майдонида “Бухоро”ни майдонга тушмаёқ енга билди, сабаби “Бухоро” ўйинга келмади. “Бунёдкор” “Локомотив”ни (4:2, 5:1), “Насаф” “Қўқон-1912”ни (12:3, 5:2), “Пахтакор” “Навбаҳор”ни (3:0, 4:2), АГМК эса “Сўғдиёна”ни (5:2, 3:1) мағлуб этиб, мавқеларини янада мустаҳкамлаб олдилар.\n“Бухоро” биринчи даврани ёмон ўтказмади, гарчи турнир жадвалида бешинчи ўринда турган бўлса-да, учликка киришга интилаётган, бунинг учун имкониятлари ҳам етарли эди. Сабаби, “Бухоро” шарафини ҳимоя қилаётган Когон шаҳрининг Болалар ва ўсмирлар спорт мактаби тарбияланувчилари ота-бола Фурқат ва Фузулий Хайруллаев устозлигида футзалда “пишган”, “тобланган” йигитлар иштирокида ҳар қандай мусобақаларда қатнашиб, фахрли ўринларни эгаллаб келганди. Нима бўлди-ю, клуб раҳбарларининг футзал жамоасига эътибори сусайди. Аввалига мукофот пуллари камайтирилди, кейинроқ бутунлай йўқ қилинди, танаффус пайтида эса жамоанинг етакчиларини клубда ушлаб қолиш чораларини кўра билмади, натижада тажрибали тўрт нафар футзалчи жамоани тарк этиб, “Сўғдиёна” таркибига бориб қўшилди ва айнан шу йигитлар эвазига кучайган жиззахликлар иккинчи даврадан рақибларининг “додини” бера бошлашди.\n“Бухоро” учун булар ҳали ҳаммаси эмас экан. Иккинчи давра бошидаги “Пахтакор”га қарши ўйинни ўтказиш учун аранг Тошкентга келиб-кетган жамоа навбатдаги ўйинларини ўз майдонларида бир амаллаб ўтказди. 14-турга келиб эса Фарғонага бориш ҳам муаммо остида қолди. Жамоа ҳар қандай шароитда ҳам тайёргарликни давом эттирди, сафарга жўнаб кетиш муддати ўтаётган дамда ҳам жамоа аъзолари базани тарк этишмади. Уларнинг кўнгилларида “муаммо ҳал бўлиб қолар”, деган умид ҳали ўчмаганди. Охир-оқибат сафар бекор қилинди, футзалчилар уй-уйларига тарқатилди.\nХўп, клуб мутасаддилари бу каби муаммони ҳал эта олмай, иккита ўйинга тегишли бўлган техник мағлубиятга рози бўлди, дейлик ҳам. Лекин масалани иккинчи томони ҳам бор. Сафар билан боғлиқ харажатларни ҳал эта олмаган клуб бунинг учун жорий қилинган моддий жаримани тўлашдан бош торта олмайди-ку. Жарима эса йўлкирадан анча қимматга тушиши ҳеч гап эмас...\nХуллас, 14-турдан кейин “Бухоро” пастлашда яна давом этди. Кучли тўртликдаги жамоаларнинг бари (АГМК, “Пахтакор”, “Нефтчи” ва “Металлург”), қаерда ўйнашидан қатъий назар ғалаба қозонишди ва турнир жадвалидаги ўз ўринларини ўзгартиришмади. Пастроқда юрган “Бунёдкор” “Локомотив”дан эришилган ютуқ туфайли саккизинчи ўриндан бешинчи ўринга кўтарилиб олди. “Локомотив” эса аксинча, еттинчи ўриндан тўққизга “шўнғиди”.\nНавбатдаги тур ўйинлари 14 ва 15 сентябрь кунларига белгиланган.


Элмурод Нишонов. Ҳақиқат – очиб сўзлашдадир - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётЭлмурод Нишонов. Ҳақиқат – очиб сўзлашдадир\nХХ аср маданиятимизнинг беназир намоёндаси, адабий ўзбек тилининг яратувчиларидан бири бўлмиш Абдулла Қодирий ижодий мероси халқимизнинг боқий хазинасидир. Адиб миллий романчилигимизга асос солди. Улуғ сўз санъаткорининг бу тарихий хизмати ҳеч қачон унутилмайди. Бу ҳақда машҳур қозоқ адиби Мухтор Авезов «Абдулла Қодирий (Жулқунбой) юксак романлар яратди. Унинг романлари 20-йиллари гўё текис саҳрода тўсатдан Помир тоғлари вужудга келгандек пайдо бўлди», деганида мутлақо ҳақ эди.\nАбдулла Қодирий ижоди кенг кўламли. У шеърлар, песа, повест, очерклар, публитсистик ва адабий-танқидий мақолалар яратди; жаҳон адабиётидан таржималар қилди. Ёзувчи ижодида ҳажвий асарларнинг ҳам салмоғи катта. Уни ҳатто «Фелетон қироли» деб аташган. Устод сатирикнинг ҳажвий қисса ва ҳангомалари ҳамон маҳорат мактаби бўлиб келмоқда.\nБу сонда эълон қилинаётган ёш тадқиқотчининг мақоласи ҳам Жулқунбой ҳажвиётига бағишланган.\n«Ўткан кунлар» ва «Меҳробдан чаён»дек нодир асарлар муаллифи Абдулла Қодирийнинг мунаққид, беаёв ҳажвчи ҳам бўлганлигини унинг 1923 — 1926 йиллари ёзган мақола, фелетон ва ҳажвияларидан билиш мумкин. Адибнинг публитсистик маҳорати айнан 1920-йиллари камол топган, бугун биз тўлқинланиб ўқийдиган ҳажвиялари ҳам ўша йиллари матбуот юзини кўрган эди. Ёзувчи ҳақидаги хотираларда айтилишича, ўз даврида одамлар унинг ҳар бир янги асарини интиқлик билан кутар экан. Масалан, Қодирийга замондош шоир Тошқин (Мўминжон Муҳаммаджон ўғли) хотираларида ёзилишича, Жулқунбойнинг асари «босилиб, дўконларга чиқиши билан минг-минг ўзбек, тожик, қозоқ, қирғиз ва татарлар навбатга тизилишар» экан. Бундай шуҳратни унга ўша икки йирик асари келтирган, десак ҳам бўлади. Аммо, ўйлашимизча, «Ўткан кунлар»(1926 йили тўлиқ чоп этиб бўлинган) ва «Меҳробдан чаён»(1928 йили китоб ҳолида нашр қилинган) асарлари тўлиқ етиб боргунга қадар ҳам Жулқунбой номи халқ орасида машҳур бўлган.\nХўш, унинг «Муштум», «Инқилоб» журналлари, «Иштирокиюн», «Қизил байроқ» газеталарида чиққан ҳажвий асарлари, танқидий мақолалари нимаси билан халққа ёқар эди? Мутолаа қилганимизда гувоҳ бўлдикки, мазкур нашрларда Жулқунбой, Овсар, Шилғай, Думбул (Қодирий тахаллуслари) имзолари билан ёзилган бирорта асар йўқки, унда кулги, танқид ва ё биттагина бўлса-да, қалампиртаъм сўз, қочирим ибора топилмаса! Халқ тилида бўлган ва бўлмаган (яъни, фақат Қодирийга хос) ғаройиб жумлалар, теша тегмаган иборалар, мақол ва маталлар бу жажжи асарларга янада жозибадорлик бағишлаган дейиш мумкин. Ажабтовурлиги шуки, сизу бизнинг оғзимиздан чиқса от ҳуркадиган «каломи муборак» — сўкиш ва ҳақорат сўзлари ҳам, Овсар ё Думбул фелетонларида ўзининг дағал маъносини андак ўзгартиргандек, қулоғингизга ёқимли эшитилади. Масалан, «қорнини ёрғанда алиф ўрнига лоақал калтак чиқмайтурған дардисар» деб таърифлайди ёзувчи «Эшонларимиз» сарлавҳали фелетонида бир қаҳрамонини. Унинг саводсиз бир нодон эканлигини бу қадар образли тасвирлаш учун унча-мунча қалам ожизлик қилган бўлур эди…\n1924 йили «Масков хатлари» туркум ҳажвияларининг бирида Туркистонда чиқаётган газеталарни таҳлил қилар экан, русча «скидка» сўзини ўзбекча мақолада «гузашт» (тожикча сўз) деб ишлатган муаллифни Жулқунбой шундай «чақиб» олади: «Скидка»ни «гузашт» дейдир, «чегириш» деган билан тили кесилиб қоладир…»\nБир вақтнинг ўзида кўп ишларга уннайдиган бир замондоши қиёфасини «Олти йиллик базм» мақоласида шундай чизади: «Тўрт томонға югуриб тили бир ярим қарич осилған; бир кўзи Мағрибда, бир кўзи Машриқда; серҳаракату бебаракат…»\n«Ғиди-биди гаплар» ҳажвиясида бир сўфи ҳақида: «Кўзининг ёшидан соқолиға марварид мунчоқ осибдир», деб ёзади.\nҚодирий мадраса кўрган, ҳам рус-тузем мактабида ўқиганлиги боис, араб, форс ва рус тилларини билган. Лекин у биринчи галда ўз она тилининг бор латифлигию бойлигини нозик жиҳатларигача ҳис қилар, билар эди. Шунинг учун сўз қўллаш, жумла тузиш борасида унинг асарларидан камчилик топиш қийин. Фақат бир-иккита сўз унинг айрим асарларида имловий томондан ҳар хил ёзилганлигини айтиш жоиз. Бу ҳам Қодирийнинг айби бўлмай (эҳтимол, мусаҳҳиҳлар адашгандир), балки ўша даврда адабий тил меъёрларининг ҳали бир системага солинмаганлигидан, дейиш тўғрироқ бўлса керак. Мисол учун, «ёмғир» сўзи «Тошканд хабарлари»(«Муштум», 1924 йил, 24-сон) ва «Биз ким ва нималардан қўрқамиз?» («Муштум», 1923 йил, 7-сон) мақолаларида «ёғмур», «Бозор суриштирмайдир» («Иштирокиюн», 1920 йил 76-сон) ва «Ҳақиқат — очиб сўзлашдадир» («Қизил байроқ», 1922 йил, 185-сон) мақолаларида «ёмғур» тарзида ёзилган.\nЖулқунбой асарларининг халққа тез етиб бориши ва унинг севимли мулкига айланишида мақол ва маталларнинг ўрни беқиёс.\n«Иштонсизнинг чўпдан ҳадуги бор», дейди адиб «Биз ким ва нималардан қўрқамиз?» мақоласида. (Сарлавҳа билан мақол ўртасидаги маъно уйғунлигига эътибор беринг!) «Ит суяк чайнамаса, тиши қичийдир» — «Ўрганган кўнгил ўртанса қўймас» мақоласида. «Ош тегса — тўй, тегмаса тафарруж»(яъни, томоша), «Аватига чавати, мисқозонга лойтувоқ», «Эшагига яраша тушови» — «Келинни келганда кўр, сепини ёйғанда кўр» мақоласида.\n«Кўз бўлмаса, қозиқнинг ўрни», «Мия бўлмаса, шалоқ арава ҳам мияга ҳисобланур эмиш», «Қувондиқ сассиқ ўз айбини била қолса, юраги ёрилиб ўлар экан», «Бордан юқар, йўқдан нима чиқар?» — 22 қаторли митти «Узр» ҳажвиясида шунча ибора!\n«Ўқувчи ўртоғим, маълуминг бўлсинки, ман ҳар вақт санинг кўнглингга қараб жиннилик қила бермайман; қалам деган нарса ҳам ўқлоғи эмас». Бу сўзлар Жулқунбойнинг «Бир чимдим билдириш» луқмасидан олинди. Чиндан, бўлар-бўлмас мавзуларни қаламга олавериш, ўзининг ибораси билан айтганда, «ҳар кимга ўхшаб бекорга кучана» бериш адиб маслагига ёт бир иш эди. Аммо миллат шаъни, юрт обрўси каби масалаларда у ўзини совуққон ёхуд, менга барибир, қабилида лоқайд ва бепарво тутган деёлмаймиз. Хусусан, ўша пайтдаги «Оқ жўл» газетасининг вақтинча муҳаррири Назир Тўрақуловнинг «Ўзбек қариндошларимизнинг диққатларига» сарлавҳали мақоласига жавоб йўлида ёзган «Ҳақиқат — очиб сўзлашдадир» («Қизил байроқ», 1922 йил, 185-сон) мақоласида бу ҳол яққол кўринади. Гап шундаки, Назир Тўрақулов газетанинг айрим сонларида туркистонликлар шаънига тегадиган мақолалар эълон қилингани, бундан қон-қардошлар орасида зиддият келиб чиқмаслиги учун мазкур мақоласини ёзади.\nҚодирий муаммоларни ҳал этишда самимийлик, тўғрисўзлилик бўлмоғи зарур, деб ҳисоблайди. Ичда қолиб кетган биргина сўз бора-бора иллатга айланиб, можаро устига можаро ясаши мумкинлигига ишора қилиб дейди: «Ўртоқлар бизга чин дўст бўлсалар кашф этдиклари, ҳақиқатни ичда сақлаб эмас, гарчи аччиғ бўлса ҳам очиб-чочиб сўзласунлар. Мана шундагина риёсизлик, чин оғалиқ майдонға келур…»\nДарҳақиқат, унинг асарларини ўқир экансиз, биронта қочирим ибора, мақол, ўхшатиш тугул, яримта сўз ҳам бемаврид тиқиштирилган, пардоз сифатида қўлланган ўринни кўрмайсиз. Сўзлар, жумлалар (улар орасида бироз тарашланса ҳам бўладиган, чапаничасига айтилганлари ҳам йўқ эмас!) шунчалик ўрнида ишлатилганки, мутолаа қилаётиб, э, манави сўзни бундай қўлласа ҳам бўларди-ку, деёлмайсиз. Бундай дейишингизга Қодирий бобо ўрин қолдирмаган. Унинг асарлари мудом эъзозда эканлиги, улуғлиги сабабларидан бири ҳам шу бўлса керак.\n← Аввалги Аввалги «Шарқ юлдузи» журналининг 2004 йил сонлари тўлиқ тўплами\nКейинги → Кейинги: «Тафаккур» журналининг 2004 йил сонлари тўлиқ тўплами


2019 йил январ-июн ойлари якунида иқтисодий ислоҳотлар бориши ва ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг асосий кўрсаткичлари — Qaraqalpaqstan Respublikası Ekonomika hám Sanaat Ministrligi\n2019 йил январ-июн ойлари якунида иқтисодий ислоҳотлар бориши ва ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг асосий кўрсаткичлари\nҚорақалпоғистон Республикасида 2019 йил январ-июн ойлари якунида иқтисодий ислоҳотлар бориши ва ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг асосий кўрсаткичлари тўғрисида\nҚорақалпоғистон Республикасида 2019 йилнинг 1 ярим йиллиги якунида, Президентимиз Фармонлари, Президент ва Ҳукумат қарорлари ҳамда топшириқлари асосида барча тармоқларда иқтисодий ислоҳотлар кетма-кетлик билан амалга оширилди.\nДавлат дастурларининг бажарилишига, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришга, аҳолини ижтимоий ҳимоя қилишга, қишлоқларни ва аҳоли пунктларини ободонлаштиришга катта эътибор қаратилиб, бу ишлар бўйича тизимли мониторинглар йўлга қўйилган.\nI. Макроиқтисодий ўзгаришлар.\nҲисобот даврида республикамизда макроиқтисодий кўрсаткичларнинг юқори ўсиш суръатлари таъминланди.\nХусусан, ялпи ҳудудий маҳсулот ҳажми 7861,8 млрд. сўмни, ўсиш суръати 107,2 фоизни ташкил этиб, белгиланган прогнозга нисбатан 2,8 пунктга юқори бўлишига эришилди (прогноз 104,4%).\nЯлпи ҳудудий маҳсулот ҳажмининг 38,1 фоизи хизматлар соҳасига, 33,2 фоизи саноат соҳасига, 16,8 фоизи қишлоқ хўжалиги соҳасига, 11,9 фоизи қурилиш соҳасига, 10,2 фоизи солиқларга тўғри келади.\nИқтисодий ўсишга соҳаларда юқори ўсиш суръатларига эришилиб, белгиланган прогноз кўрсаткичларининг таъминланганлиги муҳим омил бўлди. Жумладан:\n— Саноатда ишлаб чиқарилган маҳсулотлар ҳажми 6162,9 млрд. сўмни ташкил этиб, ўсиш суръати 100,5 фоизни;\n— Ҳудудий корхоналар томонидан 1358,2 млрд. сўмлик саноат маҳсулотлари ишлаб чиқарилиб, ўсиш суръати 131,6 фоизни;\n— Халқ истеъмоли товарлари ҳажми 1013,6 млрд. сўмни, ўсиш суръати 108,4 фоизни;\n— Қишлоқ хўжалиги ялпи маҳсулотлари ҳажми 2106,2 млрд. сўмни, ўсиш суръати 105,4 фоизни;\n— Капитал қўйилмалар ҳажми 4765,9 млрд. сўмни, ўсиш суръати 187,6 фоизни;\n— Қурилиш ишлари ҳажми 1855,2 млрд. сўмни, ўсиш суръати 144,6 фоизни;\n— Чакана савдо айланмаси ҳажми 2721,2 млрд. сўмни, ўсиш суръати 108,4 фоизни;\n— Жами хизматлар ҳажми 2561,9 млрд. сўмни, ўсиш суръати 117,9 фоизни ташкил этди.\nЯратилган ялпи ҳудудий маҳсулот ҳажмидаги кичик бизнеснинг улуши 48,8 фоизни ташкил этиб, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 2,1 пунктга юқори бўлди ва ялпи ҳудудий маҳсулот ҳажми аҳоли жон бошига 4191 минг сўмдан тўғри келади.\nУмумий ҳолат. 2019 йилнинг 1 июл ҳолатига республика бўйича жами 2226 та саноат корхоналари давлат рўйхатидан ўтган. Шундан, 2179 таси ҳаракатда бўлиб уларнинг 27 таси йирик, 2152 таси кичик корхоналар. 6 ой давомида 474 та саноат корхонаси янгидан ташкил этилган, 47 таси тугатилган ва 47 таси вақтинча ҳаракатсиз.\nАҳоли жон бошига саноат маҳсулотлари 3285,3 минг сўмдан, халқ истъемоли моллари 540,2 минг сўмдан тўғри келмоқда.\nТахиатош туманида саноат маҳсулотлари ҳажми 429,5 млрд. сўмни (ўсиш суръати 129,8%) ва республикадаги улуши 7,0 фоизни;\nҚораўзак туманида саноат маҳсулотлари ҳажми 118,3 млрд. сўмни (ўсиш суръати 132,1%);\nКегайли туманида саноат маҳсулотлари ҳажми 115,5 млрд. сўмни (ўсиш суръати 110,2%);\nХўжайли туманида саноат маҳсулотлари ҳажми 226,7 млрд. сўмни (ўсиш суръати 111,2%);\nМўйноқ туманида саноат маҳсулотлари ҳажми 161,9 млрд. сўмни (ўсиш суръати 104,9%);\nЧимбой туманида саноат маҳсулотлари ҳажми 106,1 млрд. сўмни (ўсиш суръати 113,8%) ташкил этиб, юқори ўсиш суръатларига эришилган.\nҲисобот даврида халқ истеъмоли товарлари ҳажми 1013,4 млрд. сўмни, ўсиш суръати эса 108,4 фоизни ташкил этган. Юқори суръатларнинг таъминланишида улуши юқори бўлган, қўйидаги шаҳар ва туманларни кўриш мумкин.\nНукус шаҳрида халқ истеъмоли товарлари ҳажми 328,2 млрд. сўмни (ўсиш суръати 109,6%) ва республикадаги улуши 32,4 фоизни;\nТўрткўл туманида 83,2 млрд. сўмни (ўсиш суръати 111,7%) ва республикадаги улуши 8,2 фоизни;\nБеруний туманида 82,0 млрд. сўмни (ўсиш суръати 113,3%) ва республикадаги улуши 8,1 фоизни;\nТахиатош туманида 55,8 млрд. сўмни (ўсиш суръати 125,8%) ташкил этмокда.\nҲудудий саноат маҳсулотлари ҳажмини ошириш ва турларини кўпайтириш борасида самарали ишлар олиб борилиши натижасида Республика саноатида ҳудудий корхоналар салмоғи йилдан-йилга ошиб бормоқда.\nШу йилнинг январ-июн ойларида ҳудудий саноат корхоналари томонидан ишлаб чиқарилган маҳсулотлар ҳажми 1358,2 млрд. сўмни, ўсиш суръати 131,6 фоизни ташкил этган.\nИшлаб чиқаришни Маҳаллийлаштириш дастури бажарилиши бўйича:\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 26 декабрдаги “2017-2019 йиллар учун тайёр маҳсулот, бутловчи буюмлар ва материаллар ишлаб чиқариш бўйича мақсадли маҳаллийлаштириш лойиҳаларни амалга оширишни давом эттириш тўғрисида”ги ПҚ-2698-сонли қарорига мувофиқ (республика ҳудудий тасарруфидаги) Нукус шаҳридаги «Technic Globe» МЧЖ ҚК да телевизор ишлаб чиқариш, Элликқалъа туманидаги “Элрози нур” МЧЖ да вермикулит концентрати ишлаб чиқариш, Тўрткўл туманидаги «Mustafa Farm» МЧЖ томонидан “Бир марталик ишлатиладиган тиббий шприцлар ишлаб чиқариш”, «To’rtko’l Shisha Idishlari» МЧЖ томонидан “Фармацевтика ва озиқ-овқат саноатида қўлланиладиган шиша идишлар ишлаб чиқариш” лойиҳалари киритилган.\nҲисобот даврида Элликқалъа туманидаги “Элрози нур” МЧЖ томонидан 242,3 млн. сўмлик 173 тонна вермикулит, Тўрткўл туманидаги «To’rtko’l Shisha Idishlari» МЧЖ томонидан 2,6 млрд. сўмлик 2,1 млн. дона шиша идишлари, Нукус шаҳридаги «Technic Globe»МЧЖ КК томонидан 53,7 млрд. сўмлик 45,3 минг дона телевизорлар ишлаб чиқарилган.\n“Нукус-фарм” эркин иқтисодий зонаси фаолиятини ташкил этиш, эркин иқтисодий зона қатнашчиларини шакллантириш борасида олиб борилаётган ишлар тўғрисида маълумот.\n«Нукус-фарм» эркин иқтисодий зонаси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 3 майдаги ПФ-5032-сонли Фармонига асос ташкил этилган.\nВазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 27 июлдаги «Эркин иқтисодий зоналар фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 542-сонли қарорига мувофиқ «Нукус фарм» ЭИЗнинг Низоми тасдиқланган.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 14 февралдаги “Фармацевтика тармоғини жадал ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-3532-сонли қарори ижросини таъминлаш мақсадида Қорақалпоғистон Республикаcи Вазирлар Кенгашининг 2018 йилнинг 17 февралида 106-сон қарори қабул қилинган.\nБелгиланган вазифаларни амалга ошириш мақсадида “Йўл харитаси” ишлаб чиқилган, комлекс тадбирлар, маъсул вазирлик ва идоралар, ижро муддатлари белгиланган.\n2017 йил 13 сентябрда 543024-сон билан “NUKUS-FARM ERKIN IQTISODIY ZONASI DIREKSIASI” давлат унитар корхонаси давлат руйхатидан утказилиб, ташкил этилган.\nДирекция Нукус шаҳар, Досназаров кўчаси, 97 уйда, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги иморатида жойлаштирилган. Дирекция фаолияти учун етарли шарт-шароитлар яратилган. Ходимлар компьютер, оргтехника ва жиҳозлар, телефон, интернет, “Е-хат” алоқаси билан таъминлаб берилган.\nДирекциянинг Устав жамғармасини шакллантириш мақсадида Қорақалпоғистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан 2018 йил 22 февралда 300 млн. сўм маблағ Дирекция ҳисоб рақамига ўтказиб берилган. Дирекция ҳаражатлар сметаси ва Штат жадвали Қорақалпоғистон Республикаси Молия вазирлиги билан биргаликда ишлаб чиқилган. Ҳозирда маблағлар «Нукус-фарм» эркин иқтисодий зонаси фаолияти учун барча зарур йўналишларда ишлатилмоқда. Солиқ органларига ҳисобот топшириш учун интерактив ключ олинган.\n“Нукус-фарм” ЭИЗ дирекцияси директори лавозимига Д.Абаджанов, Эркин иқтисодий зоналар ва кичик саноат зоналари маъмурий кенгашларининг фаолиятини мувофиқлаштириш бўйича Республика Кенгашининг 2018 йил 23 февралдаги 01-24/1-2728-сон баёнига мувофиқ тайинланган.\nҲозирда Дирекция тасдиқланган штат бирлигига мувофиқ билим ва иш тажрибасига эга 3 та ходим ишга қабул қилинган.\n“Нукус-фарм” эркин иқтисодий зонаси ҳудудини шакллантириш.\nУшбу масала бўйича Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йилнинг 30 мартида “Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Эркин иқтисодий зоналар ва кичик саноат зоналари фаолияти самарадорлигини ошириш борасидаги қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2017 йил 25 октябрдаги ПҚ-3356-сон қарорини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 2018 йил 16 январдаги 29-сон қарорига ўзгартириш киритиш ҳақида” ги 267-сонли қарори қабул қилинган.\nМазкур ҳужжатларга мувофиқ “Нукус-фарм” ЭИЗ ҳудуди чегараларига 7-та ҳудуддан жами 42,29 гектар майдон киритилган.\n“Нукус-фарм” эркин иқтисодий зонаси фаолият турларини ва ҳудудини кенгайтирган ҳолда “Нукус” эркин иқтисодий зонасига ўзгартириш киритиш бўйича Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси томонидан Ўзбекистон Республикаси Бош вазирига 2019 йил 22 февралда 01-129-сонли хат ва Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши томонидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига ушбу масала бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони лойиҳаси 2019 йил 18 мартда 01-03/16-03/139-сонли хат билан юборилган.\n“Нукус фарм” эркин иқтисодий зонасида инвестиция лойиҳаларининг амалга оширилиши.\nАмалга оширилган лойиҳалар: “Нукус-фарм” ЭИЗда амалга оширилаётган лойиҳаларнинг умумий қиймати 16,2 млн. АҚШ доллар бўлган (4,2. млн доллар – ўз маблағи, 8,1 млн. доллар – банк кредити, 3,9 млн. доллар – хорижий инвестиция) 3 та лойиҳа ишга туширилди.\nМазкур лойиҳалар ишга туширилгандан сўнг 430 та янги иш ўринлари яратилди. Йилига 120,8 млрд. сўмлик маҳсулот ишлаб чиқарилиши, кейинги йилдан бошлаб 4,2 млн. долларлик маҳсулот экспорт қилиниши режалаштирилган.\nҲусусан, “Тўрткўл шиша идишлари” МЧЖ томонидан “Фармацевтика ва озиқ-овқат саноатида қўлланиладиган шиша идишлар ишлаб чиқариш” лойиҳаси.\nЛойиҳани амалга ошириш учун жами 6,36 млн. АҚШ долларлик (100%) ишлар амалга оширилган, шундан 4,2 млн. долларлик (100%) асбоб-ускуналар олиб келиб ўрнатилган.\nТўрткўл тумани ҳокимлигининг 2019 йил 26 июндаги 06-26/41-сонли баёни билан корхона фойдаланишга топширилган.\nЖорий йил 1 июлга қадар корхона томонидан 2,6 млрд. сўмлик 2,1 млн. дона шиша идишлар ишлаб чиқарилган ва шундан 615 млн. сўмлик 0,6 млн. дона шиша идишлар ички бозорда сотилган.\nТўрткўл туманидаги “Mustafa farm” МЧЖ томонидан йилига 240 млн.дона “Бир марталик ишлатиладиган тиббий шприцлар ишлаб чиқариш” лойиҳаси\n«Nukus Med Tex» МЧЖ ҚК томонидан йилига 240 млн. дона “Тиббий шприцлар ва инфузион системалар ишлаб чиқариш” лойиҳаси\nАмалга оширилаётган лойиҳалар: Маъмурий кенгаш томонидан “Нукус-фарм” ЭИЗда жойлаштириш учун умумий қиймати 16,4 млн. АҚШ доллар бўлган (1,6 млн. доллар – ўз маблағи, 10,7 млн. доллар – банк кредити, 4,2 млн. доллар – хорижий инвестиция) 3 та лойиҳа маъқулланган.\nМазкур лойиҳаларни амалга оширилиши билан 302 та янги иш ўринлари яратилиши, 70,2 млрд. сўмлик маҳсулот ишлаб чиқарилиши, кейинги йилдан бошлаб 8,1 млн. долларлик маҳсулот экспорт қилиниши режалаштирилган.\nБугунги кунга ушбу лойиҳалар бўйича тегишли ишлар олиб борилмоқда.\nҲусусан, “Grin farm Nukus” МЧЖ томонидан йилига 47,5 минг тўплам (пачка) “Доривор воситалар (химиявий препаратлар) ва тиббиёт маҳсулотлари (доривор лейкопластир) ишлаб чиқариш” лойиҳасини Қорақалпоғистон Республикаси Эркин иқтисодий зоналар ва кичик саноат зоналари маъмурий кенгашининг 2018 йил 9 июлдаги 01-08/16-06/424-сон баёнига мувофиқ “Нукус-фарм” эркин иқтисодий зонаси ҳудудида амалга оширишга келишим берилган.\nЛойиҳанинг бизнес режаси ишлаб чиқилган, лойиҳага 1,2 га ер майдони ажиратилган, технологик ускуналар сотиб олиш буйича импорт шартномасини тузиш ва экспертизага киритилган. Лойиҳа АТ “Асака банк” томонидан молиялаштирилган. Ҳозирда бино ва иншоатлар қурилиши ишлари олиб борилмоқда.\nЖумладан, жами 0,98 млрд. сўмлик (лойиҳанинг умумий баҳоси-2,3 млрд. сум; 42,5%) ишлар амалга оширилган. Ушбу лойиҳанинг хорижий инвестори келиши кутилмоқда.\n«NUKUS UNIVERSAL PROFY» МЧЖ-да умумий қиймати 4,9 млн.долларлик йилига 18,7 млн. дона “Инфузион эритмалар ишлаб чиқариш” лойиҳасини, Қорақалпоғистон Республикаси Эркин иқтисодий зоналар ва кичик саноат зоналари маъмурий кенгашининг 2018 йил 29 ноябрдаги 01-08/16-11/809-сон баёнига мувофиқ “Нукус-фарм” эркин иқтисодий зонаси ҳудудида амалга оширишга келишим берилган.\nКорхона томонидан 2018 йил 12 декабрда 8-сонли хат билан “Асака банк” Қорақалпоғистон филиалига кредит маблағлари ажратилишини сўраб, мурожаат этилган. Банкнинг 2018 йил 17 декабр куни 09-7563-сонли хатида 125 фоиз миқдорида гаров таъминоти талаб этилган. Бугунги кунда керакли ҳужжатлар тайёрланмоқда.\n«ECO PHARMACEUTICAL TECHNOLOGY» МЧЖ-да умумий қиймати 8,7 млн.долларлик, йилига 400 тонна “Қизил мия илдизини чуқур қайта ишлаш (глициризиновая кислота) ишлаб чиқариш” лойиҳасини Қорақалпоғистон Республикаси Эркин иқтисодий зоналар ва кичик саноат зоналари маъмурий кенгашининг 2019 йил 19 апрелдаги 01-08/16-04/209-сон баёнига мувофиқ “Нукус-фарм” эркин иқтисодий зонаси ҳудудида амалга оширишга келишим берилган ва “Нукус-фарм” эркин иқтисодий зонаси ҳудудидан 6 га ер майдони ажратилган ва ҳозирги кунда топографик ишлар олиб борилмоқда.\nКўриб чиқилаётган лойиҳалар: Бугунги кунда умумий қиймати 51,0 млн. долларлик (51,0 млн. доллар – хорижий инвестиция) 2 та лойиҳа ташаббускорлар томонидан “Нукус-фарм” эркин иқтисодий зонаси қатнашчиси бўлиш учун кўриб чиқилиб, тегишли ҳужжатлар, лойиҳаларнинг Бизнес-режалари ишланмоқда.\nXINCHUANG TECHNOLOGI LIMITED корхонасида умумий қиймати 1,0 млн. долларлик “Қизилмия илдизидан экстракт ишлаб чиқариш” лойиҳаси;\n«Beizhong Yilin Pharm Tech» компанияси томонидан умумий қиймати 50 млн. доллар қийматидаги тўғридан-тўғри хорижий инвестиция ҳисобидан “Ферула (доривор ўсимлик)ни қайта ишлаш” лойиҳаси.\n«Нукус-фарм» эркин иқтисодий зонаси ҳудудига транспорт, муҳандислик-коммуникация ва ишлаб чиқариш инфратузилмаси тармоқларини тортиш бўйича бир қатор ишлар амалга оширилган. Хусусан:\n-табиий газ тармоғи бўйича режадаги 215,1 млн. сўмлик, 765 п.метр ишлар тула (100%);\n-электр тармоғи бўйича “Ўзбекэнерго” АЖ томонидан 2018 йилда 510 млн. сўмлик (3,8 км.) ишлар амалга оширилиши белгиланиб, бугунги кунга 510 млн. сўмлик (100%) ишлар тула;\n-ичимлик сув тармоғи бўйича Ягона буюртмачи “Инжиниринг компанияси” томонидан 2019 йил 1 апрелга қадар 168,8 млн. сўмлик ишлар амалга оширилиши белгиланиб, бугунги кунга 154,9 млн. сўмлик (100,0%) ишлар тула;\n-автомобиль йўли қурилиши бўйича 1,13 км. автомобиль йўлини таъмирлаш учун 401,6 млн. сўм маблағ ўзлаштирилиши белгиланиб, бугунги кунга 1,13 км. (100%) йўл тула таъмирланган (371,8 млн. сўм ўзлаштирилган).\n-алоқа тармоқлари бўйича 2,7 км. телекоммуникация тармоқларини тортиш 85 млн. сўм маблағ ўзлаштирилиши белгиланиб, бугунги кунга 2,7 км. (100%) телекоммуникация тармоқлари тортилган (69,3 млн. сўм маблағ ўзлаштирилган).\n-оқава сув тармоғи бўйича Ягона буюртмачи “Инжиниринг компанияси” томонидан 2019 йил 1 апрелга қадар 1981,0 млн. сўмлик ишлар амалга оширилиши белгиланган бўлиб, бугунги кунда лойиҳа смета ва экспертиза ҳулосалари тасдиқланган.\nИнвесторларни жалб қилиш мақсадида, тадбиркорлар, лойиҳа ташаббускорлари орасида “Нукус фарм” ЭИЗ да яратилган имтиёз ва имкониятларни кенг реклама, тарғибот қилиш, тадбиркорларни жалб қилиш мақсадида бир қатор ишлар амалга оширилмоқда. Хусусан:\n-“Нукус фарм” ЭИЗ ДУК дирекцияси томонидан чет эллик ва маҳаллий инвесторларни “Нукус фарм” ЭИЗ да бизнес юритиш учун яратилган қулай шароитлар билан таништириш мақсадида инглиз, рус ва ўзбек тилларида электрон презентацион материаллар тайёрланган. “Нукус фарм” ЭИЗ бўйича презентацион ва бошқада материаллар Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг “kruz.uz” ва Қорақалпоғистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг «www.densawliq.uz» сайтларида жойлаштирилган.\nБундан ташқари, материаллар Қорақалпоғистон Республикаси Савдо-саноат палатаси ва Давлат рақобат қўмитаси сайтларида ҳам жойлаштирилган;\n-Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлигининг Қорақалпоғистон Республикаси ҳудудий бошқармаси билан биргаликда “www.feznukus-farm.uz” “Нукус фарм” ЭИЗ ДУК дирекцияси веб-сайти яратилган. Сайтда яратилган имтиёзлар ва имкониятлар ўзбек, рус, қорақалпоқ ва инглиз тилларида тақдим қилинган;\n-Шаҳар ва туманларда мутахассис ва тадбиркорлар иштирокида жорий йил май-июнь ойларида ўтказилган семинарларда тушунтириш, тарғибот- ташвиқот ишлари амалга оширилган.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 6 мартдаги “Қорақалпоғистон Республикасида кичик саноат зоналарини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-3588-сонли қарори асосида ҳудудларда амалга оширилаётган ишлар тўғрисида.\nКичик саноат зоналари фаолияти учун яратилган ИМТИЁЗЛАР.\n3-банд. КСЗ ҳудудидаги давлат кўчмас мулки, тадбиркорларга бизнес режаларни бажариш, иш ўринларини яратиш ва сақлаш, барча турдаги солиқлар ва мажбурий тўловларни ўз вақтида тўлаш шарти билан кейинчалик мулк ҳуқуқи берилган ҳолда 5 йиллик узоқ муддатга ижарага берилади. КСЗ ҳудудидаги кўчмас давлат мулкидан ижара даврида фойдаланиш учун ижара тўловининг “ноль” ставкаси белгиланган.\n6-банд. КСЗ дирекцияси ва иштирокчиларига 2020 йилнинг 1 февралига қадар улар эгаллаб турган майдондан келиб чиққан ҳолда ҳисобланадиган ер солиғининг белгиланган энг кам — уч баравари миқдоридаги ягона солиқ тўлови татбиқ этилмайди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг “2017-2021 йилларда Оролбўйи минтақасини ривожлантириш Давлат дастури тўғрисида” 2017 йил 18 январдаги ПҚ-2731-сон қарорининг 4-бандига мувофиқ саноат соҳасида (автомобиллларга газ тўлдирувчи компрессор станцияларидан ташқари) янги ташкил этиладиган микрофирмалар ва кичик корхоналар:\nМўйноқ, Шўманой, Қонликўл, Тахтакўпир, Чимбой туманларидаги 2027 йилнинг 1 январигача;\nҚорақалпоғистон Республикасининг бошқа туманларида -2022 йилнинг 1 январигача ягона солиқ тўловини тўлашдан озод этилган.\nАмалга оширилган ишлар:\nНукус шаҳри “Ягона дарча” маркази томонидан 2018 йил 14 мартда 590279-сон билан “Қорақалпоғистон Республикаси Кичик саноат зонаси Дирекцияси” давлат унитар корхонаси руйхатдан ўтказилган. Фойдаланилмаётган ишлаб чиқариш майдонлари ва давлат мулк объектларини инвентаризация қилиш бўйича Амударё, Беруний, Чимбой, Тахиатош, Хўжайли, Қўнғирот ва Мўйноқ туманларида ишчи гуруҳлар ташкил этилган.\nЖумладан Қорақалпоғистон Республикаси бўйича танлов асосида 146 та лойиҳани амалга ошириш, умумий қиймати 378 млрд. 300,2 млн.сум инвестиция киритилиши белгиланган, шундан хорижий инвестиция 22 млн. 25 минг АҚШ долларни ташкил этади. Бунда тадбиркорларнинг ўз маблағлари 139 млрд. 269,5 млн.сумни, банк кредитлари 219 млрд. 30,7 млн.сумни (шунинг ичида Ўзбекистон Республикаси тикланиш ва тараққиёт жамғармасидан 3 млн.19,1 минг АҚШ доллар), лойиҳаларнинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 1 трлн. 73 млрд. 248,7 млн.сумни ва 3089 та янги иш ўринлари яратилиши режалаштирилган.\nБугунги кунга мавжуд 366 та лотдан 323 таси кичик саноат зоналарига 146 лойиҳани жойлаштириш учун ажратилган. Ушбу лойиҳаларнинг 39 таси амалга оширилиб, 1-ярим йиллик якуни бўйича жами 6 млрд. 116 млн.сўмлик маҳсулот ишлаб чиқарилган.\nЖами 120 та лойиҳа бўйича иш бошланиб, шундан қиймати 82,3 млрд. сўмлик 39 та лойиҳа бўйича ишлаб чиқариш (маҳсулот ишлаб чиқариш) бошланган. 82 та лойиҳа ташаббускорлари томонидан қурилиш ва таъмирлаш ишлари давом этмоқда.\nЖами 3 та лойиҳа буйича 22 млн. 25 минг АҚШ доллари миқдорида ҳорижий инвестиция жалб қилинади. Жумладан:\n-Чимбой туманида 1 та лойиҳа: «ZANG TEX» МЧЖ томонидан ип-калава трикотаж мато ишлаб чиқаришни ташкил этиш лойиҳаси учун 20,0 млн. АҚШ доллари миқдорида инвестиция киритилади.\n-Тахиатош туманида 2 та лойиҳа: «KOREA LICORICE» МЧЖ томонидан қизилмия илдизлари қайта ишлашни ташкил этиш лойиҳаси учун 2,0 млн. АҚШ доллари, «PRIME AGRO COMMODITIES» МЧЖ томонидан қизилмия илдизини қайта ишлаш, қизил қалампирни саноат шароитида қайта ишлаш, дуккакли донли маҳсулотларини қадоқлашни ташкил этиш лойиҳаси учун 25. минг АҚШ доллари миқдорида инвестиция киритилади.\nҚорақалпоғистон Республикаси кичик саноат зоналарида 366 та лотлар мавжуд бўлиб, улардан 323 та лотлар (88,3%) тадбиркорларга ажиратиб берилган. Жумладан:\nАмударё тумани кичик саноат зонасида 61 та лотлар мавжуд бўлиб, уларнинг 43 таси тадбиркорларга ажратиб берилган ва 18 таси қолган танловаларга қўйилган.\nБеруний тумани кичик саноат зонасида 47 та лотлар мавжуд бўлиб, уларнинг 44 таси тадбиркорларга ажратиб берилган ва 4 таси қолган танловаларга қўйилган.\nЧимбой тумани кичик саноат зонасидаги мавжуд 22 та лотларнинг барчаси тадбиркорларга ажратиб берилган.\nТахиатош тумани кичик саноат зонасида 156 та лотлар мавжуд бўлиб, уларнинг 122 таси тадбиркорларга ажратиб берилган ва 19 та лотлар кейинги танловларга қўйилган.\nХўжайли тумани кичик саноат зонасидаги мавжуд 25 та лотларнинг барчаси тадбиркорларга ажратиб берилган.\nҚўнғирот тумани кичик саноат зонасида 24 та лотлар мавжуд бўлиб, уларнинг 21 таси тадбиркорларга ажратиб берилган ва 3 та лот кейинги танловларга қўйилган.\nМўйноқ тумани кичик саноат зонасидаги мавжуд 31 та лотларнинг барчаси тадбиркорларга ажратиб берилган.\nКСЗ ҳудудларини инфратузилма тармоқлари билан таъминлаш буйича ишлар тасдиқланган тармоқ жадвалларига мувофиқ олиб борилган. Хусусан:\n-автомобиль йўлларини қуриш бўйича 2416,4 млрд. сўм маблағ ўзлаштирилиб, 4,92 км. йўл тармоқлари;\n-электр таъминоти бўйича 506,4 млн. сўм маблағ ўзлаштирилиб, 38,2 км. электр узатиш тармоклари таъмирланган;\n-газ таъминоти бўйича 732 млн. сўм маблағ ўзлаштирилиб, 6,2 км. газ тармоқлари таъмирланган;\n-ичимлик суви таъминоти бўйича 783,7 млн. сўм маблағ ўзлаштирилиб, 5,1 км. сув тармоқлари тортилган.\nIII. Инвестиция сиёсати.\nҲисобот даврида инвестициялар ҳажми 4765,8 млрд. сўмни, ўсиш суръати 187,6 фоизни ташкил этган.\nЖами узлаштирилган 4765,8 млрд.сўм инвестицияларнинг:\n— 587,1 млрд. сўми (12,3%) бюджет маблағлари;\n-1984,3 млрд.сўми (41,6%) чет эл инвестициялари ва кредитлари, шундан, тўғридан-тўғри чет эл инвестициялари 1149,4 млрд.сўм (24,1%);\n-843,5 млрд. сўми (17,7%) корхоналар маблағлари;\n-1350,9 млрд.сўми (28,3%) бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилган.\nҚурилиш-пудрат ишлари ҳажми 1855,2 млрд. сўмни, ўсиш суръати 144,6 фоизни ташкил қилган.\nАмалга оширилган ушбу пудрат ишларининг:\nА) 1400,0 млрд. сўми янги қурилиш, реконструкция, кенгайтириш, техникавий қайта жиҳозлаш ва 443,9 млрд.сўми капитал таъмирлаш, жорий таъмирлаш ва бошқа пудрат ишлари орқали амалга оширилган.\nБ) 1788,3 млрд.сўми (143,0%) давлат мулки ҳисобидан ва 66,9 млрд.сўми (207,3%) нодавлат мулки ҳисобидан амалга оширилган.\nҚорақалпоғистон Республикасида 12 та йирик қурилиш-пудратчи ташкилотлар томонидан 88,2 млрд.сўмлик қурилиш ишлари амалга оширилган ва 2018 йил 1 ярим йиллигига нисбатан ўсиш суръати 186,2 ташкил этган.\nЖумладан 2019 йилда Инвестиция дастурига мувофиқ режалаштирилган 62 та объектларда 152,6 млрд. сўмлик (режа 217,5 млрд.сўм) қурилиш ишлари амалга оширилиб, йиллик режага нисбатан 70,2 фоиз иш ҳажми бажарилган.\nХалқаро аҳамиятдаги ва Давлат аҳамиятдаги автомобиль йўлларини инвестиция маблағлари ҳисобидан қайта қуриш учун 2019 йилга қиймати 32,9 млрд. сўмлик 10,0 км йўл қурилиши ишлари амалга оширилиши белгиланиб, жорий йилнинг январ-июн ойларида 23,3 млрд. сўмлик иш ҳажми бажарилган.\nМаҳалий аҳамиятдаги автомобил йўлларни тўла таъмирлаш ишлари учун 2019 йилда 23,5 млрд.сўмга 7,0 км йўл таъмирлаш ишлари амалга оширилиши белгиланиб, бугунги кунда 16,6 млрд.сўмлик иш ҳажми бажарилган.\nИчки хўжаликлараро автомобиль йўлларининг 74,1 км. қисмини тўла ва жорий таъмирлаш ишларига 14,4 млрд.сўм маблағ ажратилиши режалаштирилган. Бугунги кунда жами 10,1 млрд. сўмлик иш ҳажми бажарилиб, 53,8 км. йўл қисми фойдаланишга топширилган.\nIV. Транспорт ва алоқа.\n2018 йил II-чорагида автомобил транспортида 11,4 млн. тонна халқ хўжалиги юклари ташилиб, 2017 йил II-чорагига нисбатан 99,4 фоизни ташкил этган. Юк айланиши 269,4 млн. т/км-ни ташкил этиб, ўсиш суръати 99,3 фоизни ташкил қилган.\nХусусий автомобил эгалари транспортлари томонидан 5,1 млн. тонна юк ташилиб, ўсиш суръати 102,4 фоизни ташкил этган. Юк айланмаси 202,1 млн.тн/км-ни ташкил этиб, ўсиш суръати 101,4 фоизни ташкил этган.\nАвтомобил транспортида жами 60,4 млн. йўловчи ташилиб, ўсиш суръати 103,2 фоизни ташкил этган. Йўловчи айланмаси 1832,8 млн.йўловчи/км-ни ташкил этиб, ўсиш суръати 102,5 фоизни ташкил этган.\nХусусий автомобил эгалари транспорларти томонидан 34,6 млн. йўловчи ташилиб, ўсиш суръати 100,5 фоизни ташкил этган. Йўловчи айланмаси 1428,2 млн.йўловчи/км-ни ташкил этиб, ўсиш суръати 100,8 фоизни ташкил этган.\nБюджет-солиқ сиёсати. Республикаси бўйича 1-ярим йиллик учун маҳаллий бюджет режаси 1163,3 млрд. сўм булиб белгиланиб, ҳақиқатда 1392,3 млрд.сўмни ташкил этган ва режа 119,7 фоизга бажарилган.\nРеспублика бюджетининг ҳаражатлар қисми режадаги 1947,7 млрд.сўм ўрнига 1870,8 млрд.сўмни ташкил этди, режанинг бажарилиши 96,1 фоизни ташкил этган.\n— Солиқ ва йиғимлар тушуми\n2019 йил январ-июн ойларида режадаги 1332,8 млрд. сўм солиқ ва йигимлар тушуми ўрнига, ҳақиқатда 1573,9 млрд.сўм туширилиб, режанинг бажарилиши 118,1 фоиз бўлди.\nБанк соҳасидаги ислоҳотлар.\n2019 йил январ-июн ойлари якунида тижорат банклари томонидан хўжалик юритувчи субъектлар ва жисмоний шахсларга жами 1479,7 млрд.сўм миқдорида кредитлар ажратилган (шундан, узоқ муддатли 1180,8 млрд.сўм), ўз маблағлари ҳисобига 545,0 млрд.сўм (шундан, узоқ муддатли 449,7 млрд.сўм). Тижорат банклари томонидан барча молиялаштириш манбалари ҳисобига кичик бизнес субъектларига 571,2 кредитлар берилган (тезкор).\nVI. Жами дебитор ва кредитор қарздорлик\nРеспублика бўйича 2019 йилнинг 1 июн ҳолатига жами дебиторлик қарздорлик 1443,2 млрд.сўмни ташкил этиб, йил бошига нисбатан 71,3 млрд. сўмга ошган, кредиторлик қарздорлик бўлса 2774,6 млрд. сўмни ташкил қилиб, йил бошига нисбатан 161,4 млрд.сўмга камайган.\nШундан, муддати ўтган дебитор қарздорлик 8,6 млрд.сўмни, кредитор қарздорлик эса 4,7 млрд.сўмни ташкил қилиб, 2019 йилнинг 1 январ ҳолатига нисбатан дебитор қарздорлик 3,4 млрд.сўмга, кредитор қарздорлик 1,5 млрд. сўмга камайган.\nДебиторлик қарздорлик асосан 2 та йирик тармоқ корхоналарига тўғри келиб (1198,9 млрд. сўм), жами қарздаги улуши 83,1 фоизни ташкил этади.\nШундан, “Ўзбекэнерго” компаниясида (56,4 млрд. сўм; жами қарздаги улуши 3,9 фоиз) ва “Ўзбекнефтегаз” компаниясида (1142,5 млрд.сўм; жами қарздаги улуши 79,2 фоиз).\n«Ўзбекэнерго» ДАК бўйича жами дебитор қарздорлик жорий йилнинг 1 июнь ҳолатига 56,4 млрд.сўмни ташкил этиб, 2019 йил 1 январь ҳолатига нисбатан 30,7 млрд.сўмга ошган.\n«Ўзбекнефтегаз» МХК бўйича жами дебитор қарздорлик жорий йилнинг 1 июнь ҳолатига 1142,5 млрд.сўмни ташкил этиб, 2018 йил 1 январь ҳолатига нисбатан 77,8 млрд. сўмга ошган.\nКредиторлик қарздорлик асосан «Ўзбекэнерго» АЖ ва “Ўзбекнефтегаз” компаниялари ҳиссасига тўғри келиб (2273,1 млрд. сўм), жами қарздаги улуши 81,9 фоизни ташкил этади.\n«Ўзбекэнерго» АЖ бўйича жами кредитор қарздорлик 223,5 млрд.сўмни ташкил этиб, йил бошига нисбатан 30,0 млрд.сўмга ошган.\n«Ўзбекнефтегаз» АЖ бўйича жами кредитор қарздорлик 2049,6 млрд. сўмни ташкил этиб, йил бошига нисбатан 132,7 млрд. сўмга камайган. Компанияда жами кредитор қарздорлик камайгани билан, унга қарашли 3 та корхонанинг қарздорлиги ошган. Шундан:\n-Нукус шаҳридаги “Зарубежнефтегаз” МЧЖда жами кредитор қарздорлик 1414,7 млрд.сўмни ташкил этиб 34,6 млрд.сўмга ва «УЗ-КОР ГАЗ КЕМИКАЛ» МЧЖда 72,6 млрд.сўмни ташкил этиб, 6,0 млрд.сўмга ошган;\n-Мўйноқ туманидаги “Устюртгаз” МЧЖда 260,5 млрд.сўмни ташкил этиб, 61,5 млрд.сўмга ошган.\nVIII. Қишлоқ хўжалигида ислоҳотларни қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш.\nI ярим йиллиги якунида қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалиги маҳсулотлари ҳажми 2106,2 млрд. сўмни, ўсиш суръати 105,4 фоизни ташкил қилди.\nЖумладан, 584,3 млрд.сўмлик (116,2 фоиз) деҳқончилик маҳсулотлари, 1374,9 млрд.сўмлик (101,2 фоиз) чорвачилик маҳсулотлари етиштирилди.\nЯлпи қишлоқ хўжалиги маҳсулотларида фермер хўжаликларининг улуши 18,1 фоизни ва дехқон хўжаликларининг улуши 80,2 фоизни ташкил қилади.\nҲисобот даврида деҳқончилик маҳсулотларидан 147,2 минг тонна донли экинлар (ўткан йилини шу даврига нисбатан 122,3 фоиз), 23,4 минг тонна картошка (107,9 фоиз), 41,4 минг тонна сабзавот (117,5 фоиз), 5,5 минг тонна полиз (121,7 фоиз), 8,4 минг тонна мевалар (102,5 фоиз) ва 216 тонна узум (126,3 фоиз) етиштирилди.\nБундан ташқари, чорвачилик маҳсулотларидан 38,4 минг тонна гўшт (102,2 фоиз), 120,3 минг тонна сут (102,8 фоиз), 163 млн. дона тухум (107,1 фоиз), 778 жун тонна (102,5 фоиз), 462,6 тонна асал (113,8 фоиз) етиштирилди ҳамда 617,1 тонна (112,2 фоиз) балиқ овланди.\nБарча тоифадаги хўжаликларда йирик шоҳли қорамолларнинг бош сони 1076,1 минг бошни (ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 100,4 фоиз), шундан сигирлар 312 минг бошни (100,5 фоиз), қўй ва эчкилар 1107,6 минг бошни (102,9 фоиз), отлар 24 минг бошни (104,1 фоиз) ва паррандалар 7277,2 минг бошни (106,7 фоиз) ташкил қилди.\nБугунги кунда республикада 5535 фермер хўжаликлари мавжуд бўлиб, деҳқончиликда – 4188 та, чорвачиликда – 1061 та ва бошқа соҳаларда – 286 та фермер хўжаликлари фаолият кўрсатмоқда.\nУларга 767,3 минг га ер майдонлари ажратилиб берилган. Фермер хўжаликларида 34,7 минг одам иш билан банд.\n2019 йилнинг 2 чорагида «Ўзагролизинг» АЖ-нинг Қорақалпоғистон Республикаси бўлими томонидан жами 444 дона қишлоқ хўжалиги техникалари олиб келинган. Шу жумладан: 17 трактор, 1 культиватор, 17 ғалла ўриш комбайнлари, чигит экиш сеялкаси 21 ва 388 бошқа турдаги техникалар.\nРеспубликамизга минерал ўғитлар ва ядохимикатлар «Қорақалпоқ агрокимёхимоя» ААЖ-нинг корхоналари томонидан етказиб берилади.\n2019 йилнинг 1 июл ҳолатига қишлоқ хўжалик корхоналари ва фермер хўжаликлари минерал ўғитлар билан йиллик фондининг 90,8 фоизига таъминланган.\nРеспублика бўйича 278,2 км. магистрал ва хўжаликлараро сув тармоқлари (йиллик режага нисбатан 59,6%) ҳамда 1637,3 км. ички хўжаликлараро ариқ ва зовурлар (йиллик режага нисбатан 51,4% фоиз) тозаланган.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 27 ноябрдаги “2018-2019 йилларда ирригация тармокларини ривожлантириш ва суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш Давлат дастури тўғрисида”ги ПҚ-3405-сонли ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018-йил 19-декабрдаги “Ўзбекистон Республикасининг 2019 йилга мўлжалланган Инвестиция дастурини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-4067-сонли қарорлари ижросини таъминлаш мақсадида жорий йилда Қорақалпоғистон Республикаси бўйича 46 та объектда қурилиш ва реконструкция ишларини олиб бориш режалаштирилиб, унинг натурадаги ҳажми 1398,9 км. ни ва умумий қиймати 28428,6 млн.сўмни ташкил этади.\n6 ойда 1195,9 км. узунликдаги коллектор тармоқларида қурилиш ва реконструкция ишлари олиб борилиб, унинг қиймати 23060,6 млн. сўмни ташкил қилиб, йиллик режа 81,1 фоизга бажарилган.\nБу ишларни олиб бориш жараёнида жами 136 та техника (88 та эксковатор ва 48 булдозер) жалб этилган.\nУй-жой қурилишида ҳисобот даврида 521,9 млрд.сўмлик инвестициялар ўзлаштирилиб, жами 763,8 минг кв.м (йиллик режа 728,3 минг кв.м) уй-жойлар қурилиши амалга оширилган.\nФойдаланишга топширилган 763,8 минг кв.м. уй-жойлар аҳоли маблағлари хисобидан амалга оширилган.\nШу жумладан қишлоқ жойларда аҳоли маблағлари ҳисобидан 329,4 млрд.сўмлик инвестициялар ўзлаштирилиб, жами 482,2 минг кв.м уй-жойлар қурилиб, фойдаланишга топширилган.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 24 ноябрдаги «Қишлоқ жойларда уй-жой қурилиши кўламини кенгайтиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-4028 сонли қарорига (ҚР Вазирлар Кенгашининг 2018 йил 29 ноябрдаги 635-сонли қарори) асосан:\n-2019 йилда 8 та туман ва Нукус шаҳарнинг 13 та массивда жами 896 та хонадонли 176 та уй-жойларнинг қурилиши режалаштирилган.\n(Жумладан: Амударё туманида 4 қаватли 24 хонадонли 1 та, Беруний туманида 4 қаватли 24 хонадонли 1 та ва 1 қаватли 3 хонали (0,02га) 20 та, Қонликул туманида 1 қаватли 3 хонали (0,02га) 10 та, Қўнғирот туманида 1 қаватли 3 хонали (0,02га) 44 та ва 4 қаватли 24 хонадонли 1 та , Муйноқ туманида 4 қаватли 24 хонадонли 20 та, Тўрткўл туманида 4 қаватли 24 хонадонли 1 та ва 1 қаватли 3 хонали (0,02га) 40 та, Чимбой туманида 1 қаватли 3 хонали (0,02га) 8 та ва 4 қаватли 24 хонадонли 1 та ва Элликқалъа туманида 1 қаватли 3 хонали (0,02га) 24 та, Нукус шаҳрида 5 қаватли 30 хонадонли 2,3,4 хонали 5 та ).\nШундан: 746 та хонадонли 171 та уй-жойлар ахоли учун ва 30 хонадонли 1 та 5 қаватли 2, 3 хонали Ички ишлар вазирлиги, 60 хоноданли 2 та 5 қаватли 2, 3 хонали Мудофа вазирлиги, 1 та 30 та хонадонли 5 каватли 2, 3 хонали Миллий гвардия хизматчиларига ва 1 та 5 қаватли 30 хонадонли 2, 3, 4 хонали Давлат Хавфсизлик хизмати ходимлари учун қуриш режалаштирилган.\nБугунги кунда ушбу уй-жойларда қурилиш ишлари бошланиб, умумий тайёргарлик даражаси 22% ташкил қилмоқда.\nРеспубликамизда умумий майдони 1898,9 минг кв.м. турар жой фонди мавжуд булиб, 1243 та кўп қаватли турар-жойлар 102 та хусусий уй-жой мулкдорлари ширкатларига бириктирилган (ўртача 1 та ширкатга 12 та кўп қаватли турар жойдан ҳамда 291 та хонадондан тўғри келади).\nАҳолига ва улгуржи истемолчиларга кўрсатилган коммунал хизматларнинг сон ва сифатини яхшилаш юзасидан бир қанча ишлар амалга оширилмоқда.\n2019 йил 1 июл ҳолатига аҳолининг коммунал хизматлар учун жами дебиторлик қарздорлиги 217,4 млрд. сўмни, шундан, табиий газ учун 205,9 млрд. сўмни, ичимлик суви ва канализация учун 2,7 млрд. сўмни ва иссиқлик ва иссиқ сув учун 339,2 млн.сўмни, электр энергиясидан 8,5 млрд.сўмни ташкил қилган.\nУлгуржи истеъмолчиларга кўрсатилган коммунал хизматлардан жами дебитор қарздорлик 198,3 млрд. сўмни, шундан, табиий газ учун 189,3 млрд. сўмни, ичимлик суви ва канализация учун 350,0 млн.сўмни, иссиқлик ва иссиқ сув учун 175,5 млн.сўмни ва электр энергиясидан 8,5 млрд.сўмни ташкил қилган.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида» 2017 йил 30 майдаги ПҚ-3016-сон қарорига биноан жойларда амалий ишлар олиб борилмоқда.\nАмалга оширилган ишларга қарамасдан аҳолининг табиий газдан қарздорлиги 2019 йилнинг 1 январига нисбатан 12,9 млрд.сўмга, электр энергиясидан қарздорлиги 1,3 млрд. сўмга, ичимлик сувдан қарздорлиги 354,4 млн. сўмга ва иссиқлик таъминотидан қарздорлиги 204,6 млн.сўмга ортган.\nШунингдек, сув сарфини камайтириш мақсадида аҳолига 2019 йил 1 ярим йилликда 17310 дона совуқ сув ҳисоблагич ускуналари ўрнатилган.\nТашқи иқтисодий фаолиятнинг ривожланиши.\n2019 йил 6 ойида республиканинг ташқи савдо айланмаси 374,2 млн. долларини, ёки ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 103,2 фоизни ташкил этган.\nЖумладан: экспорт ҳажми 219 млн. долларини ташкил қилиб, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 85,7 фоизни, импорт эса 155,3 млн. долларни ташкил этиб, ўсиш суръати 145,1 фоизни ташкил этган.\nЖами экспорт таркибида пахта толаси 0,3 млн. долл. (0,2%), кимё саноати маҳсулотлари 180,7 млн. долл. (улуши 82,5%), озиқ-овқат маҳсулотлари 16,8 млн. долл. (7,7%), энергия ресурслари 2,2 млн. долл. (1,0%), хизматлар 1,1 млн. долл. (0,5%) ва бошқалар 17,7 млн. долларни (8,1%) ташкил қилган.\n2019 йил январь-июнь ойлари давомида асосий экспортчи корхоналар қаторига Амударё туманида “Амударётекс” МЧЖ, «ASIA SILK» чет эл корхонаси, Беруний туманида «BERUNIY TEXTILE INVEST” МЧЖ, «BERUNIY AGRO IMPEKS» МЧЖ, «BERUNIY SHAROB SAVDO» МЧЖ, Қунғирот туманида «GRAND CHEMICAL EXPORT» МЧЖ, Тўрткўл туманида «TO’RTKO’L-TUPROGI» ФХ, Чимбой туманида «LANEXTRAKT» қўшма корхонаси, Хўжайли туманида «Elite Stars Textile» МЧЖ, Нукус шаҳрида «UZ-KOR GASCHEMICAL» ҚК ва Элликқалъа туманида «Бустон Кластер» МЧЖ кабилар кирган.\nИмпортнинг асосий қисмини машина ва ускуналар 87,9 млн.долл (улуши 56,6%), кимё маҳсулотлари 13,8 млн.долл. (8,9%), озиқ-овқат маҳсулотлари 15,4 млн.долл (9,9%), хизматлар 6,3 млн.долл (4,1%), энергия ресурслари 4,2 млн.долл. (2,7%) қора ва рангли металлар 1,6 млн.долл (1%) ва бошқалар 26 млн.долл (16,7%) ташкил қилган.\n2019 йил январь-июнь ойларида худудий бўйсинувдаги корхоналар экспорти 30 млн. 446,3 минг долларни ташкил этиб, белгиланган режа 139,4 фоизга (режа 21 млн. 847,7 минг доллар) бажарилган, ёки ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 1,6 баробарга ўсиши таъминланган.\n-саноат маҳсулотлари экспорти 22 млн. 390,5 минг доллар (улуши 73,5%);\n-мева-сабзавот маҳсулотлари экспорти 8 млн. 72,4 минг долларни (улуши 26,5%) ташкил этди.\nЭкспорт таркиби кўйидагича:\n-қизил мия экстракти 3552,6 минг долл. 28,5 фоизни;\n-қизил мия илдизи 357,1 минг долл. 2,9 фоизни;\n-артемия уруғлари 63,6 минг долл. 0,5 фоизни;\n-вермикулит 68,6 минг долл. 0,6 фоизни;\n-кунжут 512,4 минг долл. 4,1 фоизни;\n-текстил маҳсулотлари 2066,5 минг долл. 16,6 фоизни;\n-қурилиш материаллари 2547,2 минг долл. 20,4 фоизни;\n-ипак маҳсулотлари 190,2 минг долл. 1,5 фоизни;\n-ёғоч маҳсулотидан ишланган бўюм 1057 минг долл. 8,5 фоизни;\n-кир юувуш воситаси 25,8 минг долл. 0,2 фоизни;\n-мева-сабзавотлар 2492 минг долл. 20 фоизни;\n-бошқалар 50,3 минг долл. 0,4 фоизни ташкил этган.\nШу билан бирга, экспорт географиясини диверсификациялаш, янги бозорларга чиқиш ва экспорт рақобат муҳитини янада кенгайтиришга эътибор қаратилмокда.\nҲудудий корхоналар томонидан 5 та янги турдаги, аввали экспорт килинмаган, алюмин силикати, томография, хўжалик совуни, монолит темир бетони ва ясмиқ каби 445,1 минг долларлик маҳсулотлар экспорт қилинган.\n130 га яқин корхоналар 30 та хорижий мамлакатларга экспортни амалга оширмокда ва экспорт географияси йилдан-йилга кенгайиб бормоқда.\nБолгария, Руминия ва Тунис давлатларига пиёз ва қизилмия илдизи экспорт килиниб, янгидан 3 та бозор узлаштирилган.\nЭкспортёр корхоналар қатори аввал маҳсулот экспортини амалга оширмаган янги 43 та корхоналар билан тўлдирилди ва улар томонидан жами 6,2 млн. долларлик маҳсулотлар экспорт қилинди.\nШунинг билан бирга, бу соҳада бир қатор камчиликларга хам йул куйилган.\n-дастурга киритилиб режа белгиланган 24 та корхона, яъни Амударё туманида 3 та, Беруний туманида 2 та, Қўнғирот туманида 4 та, Мўйноқ туманида 4 та, Тўрткўл туманида 3 та, Элликқалъа туманида 4 та, Қонликўл туманида 1 та, Нукус туманида 1 та ва Шўманой туманида 1 та корхона экспорт фаолиятини умуман амалга оширмаган.\nНатижада ушбу корхоналарда режа қилинган 2,7 млн. долларлик маҳсулот ва хизматлар экспорти таъминланмади. 10 та корхона белгиланган режани 2,8 млн. долларга кам бажарган.\nАмударё тумани (76%), Нукус тумани (87%), Тўрткўл тумани (93%) ва Чимбой тумани (87%) туманларида белгиланган режа бажарилмади.\nБунинг асосий сабабларидан бири, ишлаб чиқариш линияларининг ўз вақтида ишга туширилмаганлиги, экспортга режалаштирилган маҳсулотлари ички бозорда бошқа экспорт қилувчи корхоналарга хомашё ва ярим хомашё сифатида сотилиши, хорижий хамкор томонидан маҳсулот учун тўлов амалга ошириш кечиктирилганлиги, хорижий ҳамкорлар ўртасида экспорт шартномаларини имзолаш ишлари ниҳоясига етказилмаганлиги билан боғлиқ бўлмоқда.\nХорижий инвестициялар иштирокидаги корхоналар фаолияти.\n2019 йилнинг 1 июль ҳолатига 137 та хорижий инвестициялар иштирокидаги корхоналар давлат рўйхатига олинган. Улардан 135 таси (98,5%) фаолият кўрсатмоқда.\n2019 йил январь-июнь ойлари давомида қўшма корхоналар томонидан ишлаб чиқарилган маҳсулотлар ва хизматлар ҳажми 1608,4 млрд. сўмни, улардаги ишчилар сони 4011 та кишини, бу корхоналарининг ташқи савдо айланмаси 238,3 млн. долларини ташкил қилиб, республика умумий ташқи савдо айланмасидаги улуши 63,7 фоизни ташкил этган.\nҚўшма корхоналарнинг экспорт ҳажми 188,9 млн. доллар бўлиб, республика экспортидаги улуши 86,2 фоизни ташкил этган.\nАсосий экспортёр қўшма корхоналардан: Нукус шаҳрида «UZ-KOR GASCHEMICAL» ҚК, Чимбой туманида «LANEXTRAKT” Қорақалпоқ-Хитой қўшма корхонаси, Амударё туманида «Азия Силк» чэт эл корхонаси, Кегайли туманида “Ланкомия” КҚ, “Туран мия” КҚ, «SIRDARYA LICORICE EXTRACT» ҚК, Қўнғирот туманида «Zelenie rasteniya izvlech» ҚК, Мўйноқ туманида «Shuan Yuan» қўшма корхонаси.\nҚўшма корхоналарнинг импорт ҳажми 49,4 млн. долларни, республика импортидаги улуши 31,8 фоизни ташкил этган.\n6 ойда янгидан 20 та қўшма корхоналар ташкил қилиниб, Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан рўйхатга олинган.\nX Кичик бизнесни ривожлантириш.\n2019 йилнинг 1 июль ҳолатига рўйхатга олинган кичик бизнес субъектларининг сони 16277 тани (фермер хўжаликларисиз), шундан фаолият кўрсатаётганлари 15791 тани ташкил қилган. Уларнинг жами руйхатдан ўтган кичик бизнес субъектларидаги улуши 97 фоизни ташкил этган.\nФаолият кўрсатмаётган кичик бизнес субъектларининг жами руйхатдан ўтган кичик бизнес субъектларидаги улуши 3 фоиз бўлиб, Амударё туманида 4,5 фоиз, Кегайлида 4,9 фоиз, Тахиатошда 6,4 фоиз, Тахтакупирда 5,9 фоиз, Тўрткўл туманида 6,7 фоиз, Чимбой туманида 6,1 фоизни ташкил этган.\nФаолиятини бутунлай тўхтатган кичик бизнес субъектларининг сони 327 тани ташкил этиб, жами руйхатдан ўтган кичик бизнес субъектларидаги улуши 2 фоизни ташкил этган.\n2019 йил январь-июнь ойлари давомида янгидан 2322 та (фермер хўжаликларисиз) кичик бизнес субъектлари ташкил этилган.\nРеспубликанинг ташқи савдо айланмасида кичик бизнеснинг улуши 36,1 фоизни ёки 135,1 млн. долларини ташкил этди, шу жумладан:\n— экспорт ҳажми 37,4 млн. долларидан иборат бўлиб (жами экспорт ҳажмининг 17,1 фоизи), ўтган йилга нисбатан 3,7 карра;\n— импорт ҳажми 97,7 млн долларидан иборат бўлиб (жами импорт ҳажмининг 62,9 фоизи), ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 167 фоизни ташкил этган.\nҚорақалпоғистон Республикаси тижорат банклари томонидан кичик бизнесни ривожлантириш мақсадида 6 ой давомида банкларнинг ўз маблағлари ҳисобидан 4013 та тадбиркорлик субъектларига 571,2 млрд.сўм миқдорида кредитлар ажратилган, яъни ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 120,6 фоизни ташкил қилган.\n2019 йил 1 июль ҳолатига республика доимий аҳолиси сони 1881,9 минг кишини ташкил қилиб, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 1,5 фоизга ошган. Умуман иш билан банд бўлганлар сони 713,8 минг кишини ташкил этиб, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 2,2 фоизга ўсган.\nРеспубликада ишсизлик даражаси аҳолининг иқтисодий фаол қисмига нисбатан 9,6 фоизни (75,484/789,3) ташкил қилган.\nПенсия таъминоти. 2019 йил 1 июл холатига республика бўйича пенсия ва нафақа олувчилар сони 196,2 минг кишини ташкил қилиб, шундан 173,9 минг киши пенсионерлар, 22,3 минг киши ижтимоий нафақа олувчилар бўлиб ҳисобланади. Республикамизда аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларини қўллаб-қувватлаш борасида муайян ишлар амалга оширилмоқда.\nСоғликни сақлаш. Бугунги кунда республикада 42 шифохона 267 амбулатория -поликлиника муассасалари фаолият юритмокда. Касалхона ўринлари сони 7294 койка бўлиб, ҳар 10 минг кишига 38,8 ўриндан тўғри келади. Амбулатория — поликлиника муассасалари қуввати сменада 22,0 минг қатновни ташкил қилган.\nМедицина соҳасида 4428 шифокор (ҳар 10 минг кишига тўғри келадиган шифокорлар сони 23,5), 17602 ўрта махсус маълумотга эга (ҳар 10 минг кишига тўғри келадиган ўрта медицина ходимлари сони 93,5) тиббиёт ходимлари фаолият юритмоқда.\n2018 йил 1 июль холатига 1 ёшгача бўлган болалар ўлим даражаси ҳар бир 1000 тирик туғилишига нисбатан (189 бола)11,3 промилли бўлган бўлса, бу кўрсаткич 2019 йил 1 июль холатига (170 бола) 9,9 промиллига тенг бўлган.\n2018 йил 1 июль холатига ҳар 100 минг тирик туғилган болага нисбатан оналар ўлими (5 та) 30,3 промилли бўлган бўлса, бу кўрсаткич 2019 йил 1 июль холатига (10 та) 57,8 промиллига тенг бўлган.\n6 ойда хусусий тиббий муассасалар 22 тага кўпайиб, умумий сони 197 тага етган. Шундан 189 таси амбулатор, 8 таси стационар типдаги муассаса.\nҚорақалпоғистон Республикасида 567 та мактабгача таълим муассасаси мавжуд бўлиб, шундан 383 таси давлат, 7 таси нодавлат, 40 таси давлат хусусий шериклик асосида, 137 та оилавий нодавлат мактабгача таълим муассасалари фаолият кўрсатмоқда.\nЖорий йилнинг 1-июль ҳолатига Республика бўйича 3-7 ёшдаги болалар сони 150974 нафарни ташкил этиб, шундан мактабгача таълим муассасаларида 70409 нафар бола таълим-тарбия олмоқда.\nЎтган йилнинг шу даврига нисбатан мактабгача таълим муассасаларига мактабгача ёшдаги болаларнинг қамрови 32,2% дан 46,6% га ошган.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 2 июльдаги “2018 йил давлат дастури асосида мактабгача таълим муассасаларини янгидан қуриш, реконструкция қилиш ва капитал таъмирлаш ишларини амалга ошириш тўғрисида”ги ПҚ-3822-сонли қарорига мувофиқ 2019 йилда янгидан қуриладиган, реконструкция қилинадиган ва капитал таъмирланадиган, зарурли жиҳозлар билан таъминланадиган мактабгача таълим муассасаларининг Манзилли дастури тасдиқланган.\nУшбу дастур асосида Қорақалпоғистон Республикаси бўйича 6 та МТМ (1085ўринли) янгидан курилиш, 27 та МТМ (2930 ўринли) реконструкция қилиш ва 18 та МТМ (3060 ўринли) капитал қурилиш жами 51 та мактабгача таълим муассасаларида қурилиш-таъмирлаш ишлари олиб борилмоқда.\nДавлат хусусий шерикчилик ва оилавий асосида 2018 йили 166 та МТМ, 2019 йилнинг 1 ярим йиллигида 14 таси янгидан қурилиб фойдалинишга топширилган. Хозирги кунда жами давлат хусусий шерикчилик ва оилавий асосида 180 та мактабгача таълим муассасалари фаолият олиб бормоқда.\nҚорақалпоғистон Республикасида 2018-2019 ўқув йилида жами 708 умумий ўрта таълим мактаблари фаолият кўрсатиб, 326527 нафар ўқувчи таълим олмоқда ва 1 сменада шуғулланувчилар қамрови 57,1 фоизни ташкил қилади.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг Қорақалпоғистонга ташрифлари давомида берилган топшириқлари бўйича янгидан 3 та олий таълим муассасалари ташкил этилиб, 2 та олий таълим муассасалари ва 7 та олий таълим муассасаси филиаллари бўлиб (ТашДАУ НФ, ТашПМИ НФ, ТашАТУ НФ, Ташкент давлат санъат институти НФ, СамВМИ НФ, Узбекистан давлат жисмоний тарбия ва спорт университети НФ, Навоий давлат кончилик институти НФ) уларда 22375 та талабалар таълим олмоқда.\nXII. Қорақалпоғистон Республикасини 2019-2021 йилларда ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурига киритилган лойиҳаларнинг амалга оширилиши тўғрисида:\nЎзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг 2018 йил 15-16 ноябрь кунлари Қорақалпоғистон Республикасига ташрифи давомида берилган топшириқлар ва кенгайтирилган тарзда ўтказилган мажлис баёни (2018 йил 21 ноябрь, 21351-хҳ-сон) иловаларига мувофиқ,\nҚорақалпоғистон Республикасида 2019-2021 йиллар давомида умумий қиймати 11 трлн. 283 млрд. сўм бўлган 793 та устувор лойиҳалар амалга оширилиши ва 11735 та янги иш ўрни яратилиши белгиланган.\nШундан, 2019 йилда жами 3 трлн. 934 млрд. сўм бўлган 769 та устувор лойиҳалар амалга оширилиши ва 9162 та янги иш ўрни яратилиши белгиланган.\n— саноат йўналишида 292 та лойиҳага 3 трлн. 216 млрд. сўм инвестициялар (шундан, 181,6 млн. долларлик хорижий инвестиция) йўналтирилиб, 6299 та янги иш ўринлари;\n— хизмат кўрсатиш йўналишида 396 та лойиҳа бўйича 486,9 млрд. сўм инвестициялар (шундан, 13,9 млн. долларлик хорижий инвестиция) ўзлаштирилиб, 2161 та янги иш ўринлари;\n— қишлоқ хўжалиги йўналишида 81 та лойиҳа доирасида 231,4 млрд. сўмлик инвестициялар (шундан, 3,0 млн. долларлик хорижий инвестиция) ўзлаштирилиб, 702 та янги иш ўринлари ташкил этилиши белгиланган.\nДастурга мувофиқ, 2019 йилнинг 1-ярмида:\n-435 та лойиҳалар амалга оширилган (режа 323);\n-1,1 млрд. сўмлик ва 13,7 млн. долларлик инвестициялар жалб этилган (шундан: ўз маблағи 395,4 млрд. сўм, банк кредити 629,4 млрд. сўм);\n— 3380 та янги иш ўринлари яратилган.\n— 154 та лойиҳалар амалга оширилган (режа 108);\n— 835,4 млрд. сўм ва 12,3 млн. долларлик инвестициялар жалб қилинган (шундан: ўз маблағи 293,7 млрд. сўм, банк кредити 438,4 млрд. сўм);\n-2089 та янги иш ўринлари яратилган;\n— 233 та лойиҳа амалга оширилган (режа 179);\n— 190,2 млрд. сўмлик инвестиция жалб қилинган (шундан: ўз маблағи 57,7 млрд. сўм ва банк кредити 132,5 млрд. сўм);\n— 1044 та янги иш ўринлари яратилган.\n-48 лойиҳа амалга оширилган (режа 36);\n-114,3 млрд. сўмлик ва 1,4 млн. долларлик инвестициялар жалб қилинган (шундан: ўз маблағи 44,0 млрд. сўм ва банк кредити 58,4 млрд. сўм);\n-247 та янги иш ўринлари яратилган.\n— чакана савдо айланмаси ҳажми 2721,2 млрд. сўмни, ёки 108,4 фоизни ташкил этиб, белгиланган прогноз (108,2 фоиз) 0,2 пунктга ортиғи билан бажарилган.\nТармоқлар бўйича чакана савдо айланмасининг таҳлили қуйидагича. Йирик корхоналарда чакана савдо айланмаси ҳажми 312,9 млрд. сўмни ташкил этиб, ўтган йилнинг 1-ярим йиллигига нисбатан 52,1% ошган, кичик бизнесда 2277,7 млрд. сўмни ташкил этиб 4,7% ва норасмий секторда 130,6 млрд. сўмни ташкил этиб 1,4% ошган. Жами чакана савдо айланмасининг ҳажмида 11,5% йирик корҳоналарга, 83,7% кичик бизнесга ва 4,8% норасмий савдога тўғри келмоқда.\nАҳоли жон бошига чакана савдо айланмаси 1450,6 минг сўмдан тўғри келиб, 2018 йилнинг январ-июн ойларига нисбатан 6,8 фоизга ошган.\nКўрсатилган хизматлар ҳажми 2561,9 млрд. сўм, ёки ўсиш суръати 117,9 фоизни ташкил этиб, белгиланган прогнозга нисбатан (108,9 фоиз) 9,0 пунктга ортиғи билан бажарилган.\nЙирик корхоналарда хизматларнинг ҳажми 1197,1 млрд. сўмни ташкил этиб, ўтган йилнинг 1-ярим йиллигига нисбатан 32,7%, кичик бизнесда 406,7 млрд. сўмни ташкил этиб 9,6% ва норасмий секторда 958,2 млрд. сўмни ташкил этиб 6,5% ошган. Жами хизматларнинг ҳажмида 46,7% йирик корхоналарга, 15,9% кичик бизнесга ва 37,4% норасмий секторга тўғри келмоқда.\n2019 йил 1-ярим йиллигида қишлоқ жойларда 683,3 млрд. сўмлик хизматлар кўрсатилиб, жами хизматларнинг ҳажмида 26,7% ташкил этган.\nАсосий 13 турдаги хизматлардан молия хизматларида (451,5 млрд. сўм, 181,5%), меморчилик хизматларида (50,4 млрд. сўм, 131,0%) ва таълим хизматларида (109,7 млрд. сўм, 120,3%) энг катта ўсиш суръатлари кузатилмоқда. Жами хизматларнинг ҳажмида энг катта улуш қуйидаги хизмат турларига тўғри келмоқда: транспорт хизматлари-26,9% (689,2 млрд. сўм), савдо хизматлари 23,6% (605,9 млрд. сўм) ва молия хизматлари 17,6% (451,5 млрд. сўм).\nАҳоли жон бошига хизматлар ҳажми 1365,7 минг сўмдан тўғри келиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 16,2 фоизга ошган.


Долзарб мавзу КОРОНАВИРУСДАН ЎЗИНГИЗНИ АСРАНГ! » "Оқдарё овози" газетаси\nДолзарб мавзу КОРОНАВИРУСДАН ЎЗИНГИЗНИ АСРАНГ!\nБарча инфекцион касалликлар муайян кўп омилли қонуниятлар асосида тарқалади. Ҳар бир юқумли касалликнинг эпидемик жараёни жадаллиги касаллик қўзғатувчисининг хоссалари ва инфекция манбаи, ташқи муҳит хоссалари ва қўзғатувчисининг ўтиши шароитлари инфекция тарқалаётган таъсирчан контингент хусусиятлари билан белгиланади.\nЭпидемик жараён ёки процесс мавжуд бўлиши ёки давом этиши эпидемиоло- гиянинг 3 та қонуниятига боғлиқ:\n1-қонуният - касаллик манбасининг мавжудлиги;\n2-қонуният - қўзғатувчининг юқиш йуллари;\n3-қонуният - инфекцияга берилувчан иммунитети паст булган инсон.\nЭпидемик жараённи тўхтатиб эпидемиологик барқарорликни таъминлаш учун 3 та қонуниятни назарда тутган ҳолда профилактик чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:\n1. Коронавирус билан касалланган ёки гумон қилинган шахсни 14 кунлик муддатда бошқалардан ажратиш;\n- Коронавирус касаллиги белгиси бор инсон ўз ҳаракати билан ўзини бошқалардан ажратиши шарт.\n2. Коронавируснинг тарқалиши ҳаво-томчи йўл, қандай қилса ҳаво-томчи йул билан юқишни тўхтатиш мумкин.\n- Бемор одам гапирганда, йуталганда ва акса урганда ҳавога ва ҳаво орқали предмет - жиҳоз (инсон ҳаёти омилларига қўзғатувчининг тушиши ва мулоқот сабабли касаллик соғлом одамга юқиши)\n- Ниқоб тақиш, қўл бериб ёки ўпишиб кўришмаслик, қўлларни ва кўп мулоқотда бўладиган предметларни (телефон, пул ва бошқ.) даврий равишда ювиб зарарсизлаб туриш, аҳоли гавжум жойга бормасликка ҳаракат қилиш, ижтимоий масофани сақлаш, тез-тез тоза хавода сайр қилиш, даврий равишда физкультура ва спорт билан шуғулланиш, бир хил вақтларда тўғри ва рационал овқатланиш ҳамда бир хил белгиланган вақтда ухлаш, тушкун ҳолатга тушмаслик ва касалликдан қўрқмаслик.\n3. Вирус ҳали янги бўлгани учун, одамларда унга нисбатан иммун ҳимоя ҳосил бўлмаган, яъни одамлар унга таъсирчан. Инфекция ўчоғи ва қўзғатувчининг ўтиши учун қулай шароит мавжуд бўлганда эпидемия жадаллиги жамоавий иммунитет даражаси билан тартибга солинади.\nЖамоавий иммунитет бу - касал бўлганлар ва эмланганлар хисобига иммунитет шаклланган аҳолининг сони.\nЭпидемия жадаллигини пасайтиришга сезиларли таъсир иммунитетли аҳоли қатлами 50 фоиздан ошгандан кейин бошланади, 60-70 фоизга етганда эса касалланиш даражаси жадаллик билан пасая бошлайди.\nКоронавирус билан касаллангандан кўра эмланиш бир неча маротаба қулай ва хавфсизроқ.\nЮқоридаги тавсияларга амал қилиб ўзингизни, оила аъзоларингиз ва яқин қариндошларингизни Коронавирусдан АСРАНГ...\nбилан ишлаш бўлим мудири.


Ўзбекистонда илк бор халқаро армия ўйинлари ўказилади\nЎзбекистонда илк бор халқаро армия ўйинлари...\n«Халқаро армия ўйинлари — 2019» танловининг «Ҳарбий-тиббий эстафета» йўналиши Ўзбекистон Республикаси ҳудудида биринчи марта ўтказилади. Бу ҳақда Мудофаа вазирлиги матбуот хизмати маълум қилди.\nЎтган йилги «АрМИ—2018» ўйинлари Озарбайжон, Арманистон, Беларусь, Эрон, Қозоғистон, Хитой ва Россия каби давлатларда 28 йўналиш бўйича ўтказилган бўлиб, унда дунёнинг 32 мамлакатидан келган ҳарбийлар иштирок этган эди. Ўзбекистон Мудофаа вазирлиги ҳарбий хизматчилари эса 12 йўналишда қатнашиб, умумжамоа ҳисобида 6-ўринни қўлга киритган.\nЎтган йилги ўйинларда «Ҳарбий-тиббий эстафета» беллашувида иштирок этган ўзбекистонлик ҳарбий хизматчи, Мудофаа вазирлиги Марказий ҳарбий поликлиника терапевт-шифокори, тиббий хизмат капитани Лариса Холмаматова ҳарбий шифокорлар ўртасида ўтказилаётган «Махсус кўникмалар» яккалик баҳсида иккинчи ўринни қўлга киритган эди.\nЎзбекистон ҳудудида биринчи маротаба ўтказилиши режалаштирилаётган Халқаро армия ўйинлари Жиззах вилоятидаги «Фориш» тоғ-дала ўқув майдонида ўтказилиши режалаштирилмоқда.\nЎзбекистон Мудофаа вазирлиги Армия\nЖамият 23/01, 16:44\nЖамият 23/01, 16:15


“Бу майдон ичра …”\nБир амаллаб газета очиб, ҳасратидан чанг чиқиб юрганларни ҳам кўряпмиз. Ичимизда, нима зарил эди-я, сенга, деб қўямиз.\nНачора, журналистика ҳам бир оҳанраболи касб. Ҳар бир даврда, ҳар бир касб ўз фидойилари билан муҳташам. Ўзига хос, “фанат”лари билан гуллайди, гуркирайди.\nЎтган йили, ҳамманинг эътиборига тушган бир обрўли журналда, чарақлабгина ишлаб юрган Нозимжон Ашуралиев деган ижодкор укам:\n— Ака, дуо қип туринг. “Вақт – Время” газетаси ишга таклиф қиляпти”, – деб қолди.\nДуони-ку, қилдим, аммо хаёлимдан, “аристонларга аталган, наридан бери газета бўлса керак. Иссиқ жойини совутишига арзирмикин?” — деган фикр ҳам ўтди.\nАдашган эканман! “Панжара ортидагилар” учун чиқадиган ўша газета салкам саккиз минг нусхада чоп этилаяпти.\nКўз ташлаб, фикр айтиш маъносида келтириб беришган бир неча сонини варақлар эканман, уни озод одамлар ҳам ўқиса бўладиган, истараси иссиқ, чайиргина газета экан, деган фикрга келдим. Қайсидир маънода ўқувчисини ҳам топиб олган.\nНафсиламбирини айтганда, “Вақт – Время” бугун “очиқдагилар” учун чиқарилаётган кўплаб газеталардек анчайин дилкаш, қизиқарлироқ туюлди, менга. Бу эҳтимол, ижодий жамоанинг муаммоларини биз хира тасаввур қиладиган, “ёпиқ ҳаёт” эканига кўникиб қолган, шарт-шароитлари ғира-шира, оддий аҳоли учун анчайин сирли бир олам бўлган, жазони ижро этиш муассасаларини ичидан кўриб, қаҳрамонлари билан юзма-юз ўтириб, ўй-хаёллари, изтиробларини жон қулоғи билан эшитиб, қўлга қалам олганида, деб билдим.\nИжодий жамоа фақат ўз имкониятлари билан чекланмай, ташқи муаллифларга ҳам бажонидил жой ажратишини кузатдим.\nНафақат журналистикамизнинг, балки бугунги адабий жараённинг таниқли вакиллари Иқбол Мирзо, Хуршид Даврон, Сирожиддин Саййид, Минхожиддин Мирзо, Ибодулла Мирзаев (таржимон) ва бошқа бир қатор муаллифларнинг номлари ҳам газетага анча файз киритишини сездим. Иложи бўлса, меҳмон муаллифлар сафи янада кенгайса. Чет эл адабиётидан бот-бот алоҳида саҳифалар қилинса. Янги, қизиқарли рукнлар кўпайтирилса, нашрнинг юзи яна ҳам очилиб кетар экан, деб ўйладим.\nГазета ўз ўқувчилари билан алоқаларни анча яхши йўлга қўйиб олгани кўриниб турибди. Эълон қилинаётган мактублар, дил изҳорлари, маҳкумлар ижодидан намуналар мунтазам ёритиб борилиши анъанага айлангани сезилади.\nЎқувчи кўнглини овлайдиган рукнлар кўпайтирилса. Яъни, “Сиз кутган учрашув”, “Панжара ортидаги дўстлик”, “Мен, албатта қайтаман!”, “Сиз менинг ёдимдасиз!”, “Савол берган экансиз”, “Қонун ёки қарорга муносабатингиз”, деганга ўхшаш…\nМаҳкумлар ўзларини қийнаётган барча саволларга ўз газетаси “Вақт…” орқали мутахассисларнинг жўяли жавоби, фойдаси тегадиган, самимий маслаҳатларини олиши ҳам газетхон билан таҳририят ўртасида қизғин алоқалар, илиқ муносабатларни кучайтиради, газета жамоасига ҳурматини оширади. Бунинг учун уларнинг кўнглига чин дилдан қулоқ тутишни билишимиз керак. Нашрнинг бош мақсади ҳам ана шу қатлам билан ишлаш, назаримда.\nҲозирги ҳолатида эса кўпроқ формали ходимлар билан ишлаш биринчи ўринда тургандай таассурот қолдирмаяптимикин?! Фотосуратларда формали ходимларнинг ҳукмфармо фаолияти бўртиб турган вазиятлар кўпроқ акс этаётгандай. Иложи бўлса бундай суратларни камайтириш зарур. Бу таклифимиз, асосан, фотосуратчига тегишли. У ўз ишига сал ижодийроқ ёндашиб, маҳкумларнинг формали ходимлар билан дилкашроқ ҳолатларини пойлаши, пайтини илғаб, пленкага муҳрлай олиши лозим. Буни кўрган ходимлар ҳам охир-оқибат, ҳа, шундай ишлашимиз керак экан, деган хулосага келишса, ажаб эмас.\nМаҳкумлар ҳаёти билан боғлиқ, ихчам ҳикоялар, айниқса, юмористик асарларни нашрда умуман кўрмадим. Бундай нарсалар дунё адбиётида ҳам, ўзимизда ҳам истаганча топилади.\n“Ўқишни тавсия этамиз” рукни яхши. Унинг тагидан ўша китобдан қизиқарли парча берилмаса, бу иш ўзини оқламайди. Шунчаки, реклама ёки “пулга ташна” ишбилармон ноширлар фойдасини кўзлаб қилинган иш бўлиб қолади.\nНиҳоят, “Шеърият бўстони” рукни масаласида.\nАввало, шундай саҳифанинг борлиги ва мунтазамлиги кишини хурсанд қилади. Фақат, муаллифларнинг исми тўлиқ келтирилмаслиги унчалик тўғри эмас, назаримда. Чунки, руҳшуносларнинг айтишича, ҳар қандай одамга кимнингдир лафзидан ўз исмини эшитиш энг ҳузурбахш лаҳза бўларкан. Қолаверса, тўрт жумлани муносиб жамлаб, матбуотда ёритаётган қаламкаш учун бу неъматнинг аҳамияти беқиёс. Агар ички тартиб ёки қонунларда монелик бўлмаса, муаллифларнинг исми тўлиқ ёзилгани маъқул. Бу ҳам газетани ўз ўқувчиси билан янада яқинлаштириши шубҳасиз.\nШундай қилиб Нозимжон укамиз “Вақт – Время”га ишга ўтди. Янги йил арафасида унга газетасининг ададидан қайғурган бўлиб:\n— Эски йилда салкам саккиз минг нусхада чиққан экансизлар. Тузуккина ошдими, ададинглар? — деб сўрадим. У нима деди, денг:\n— Хайрият, етти минг нусхага етказиб олдик.\nБу гапни у бошқа газетачи дўстларимга ўхшаб, армон билан эмас, аксинча, мамнуният билан айтаётгани мени баттар ажаблантирарди. Тушунмайроқ турганимни сезгач, аниқлик киритди:\n— Аристонлар кейинги йилларда бизда ҳам камайиб боряпти, ака. Етти минг ҳам аслида кўп. Қани энди, маҳкумлар кескин сийраклашиб, қамоқхона бинолари ҳувиллаб қолса. Тепасига Швециядагидай, маҳкум йўқлигини билдирувчи оқ байроқлар тикиб қўйсак! Биз эса шу туфайли — ушбу газетадаги ходимлар ишсиз қолсак ҳам рози эдик.\nБиласизми, матбуотчиликка манғиганидан буён “тираж” учун курашиб яшаган бир қаламкашга, журналистикага энди кириб келаётган бир ҳамкасб дўстининг тилидан бундай жавобни эшитиши, жуда ҳам ёқимли.\n« Ўлим дуосини ким даф қила олади?\nТадбиркорнинг арзини ким тинглайди? »


Шаръий аҳкомлар. “Басмала” ҳақида - Fitrat.uz\nБош саҳифа / Мақолалар / Шаръий аҳкомлар. “Басмала” ҳақида\nШаръий аҳкомлар. “Басмала” ҳақида\nFevral 2, 2018\tШаръий аҳкомлар. “Басмала” ҳақидаda fikr bildirishni o'chirish 278 Кўришлар\n“Басмала” бу “ҳавқола” (Ла ҳавла вала қуввата илла биллаҳ) ёки “ҳамдала” (Алҳамдулиллаҳ) калималари сингари “Бисмиллаҳир роҳманир роҳим” калималарининг қисқартирилган кўринишидир.\n“Басмала” Қуръондан бир оятми?\nУламолар, албатта, “басмала” Намл сурасида келган оятдан бир бўлак, деб ижмо қилганлар. Лекин басмала Фотиҳа сурасининг бир оятими ёки ҳар суранинг бошланишидаги оятми ё оят эмасми, деб бир неча сўзларда ихтилоф қилганлар. Имом Шофеъий мазҳабидаги уламолар Фотиҳа сурасидаги “басмала” оят, шунингдек, ҳар бир сура аввалидагиси ҳам оят, деб фатво берадилар. Моликий мазҳабидаги уламолар эса Фотиҳа сурасидаги оят эмас ва бошқа суралардагиси ҳам оят ҳисобланмайди, деб айтадилар. Ҳанафий мазҳабимиз уламолари эса “басмала” – бу Қуръондаги бир тугал – мукаммал оятдир, суралар орасини ажратиш учун нозил қилинган, Фотиҳа сурасидаги бир оят эмас дейдилар. Ҳанафий мазҳаби уламолари «басмала»ни Мусҳафда ёзилиши унинг «Қуръон» эканлигига далил бўлади, лекин унинг ҳар бир сурадан оят эканлигига далил эмас, дейдилар. Ҳанафий мазҳабининг далилларини қувватлайдиган ривоятлардан бири Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан келтирилган ушбу: «Албатта, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам «басмала» нозил қилингунга қадар фасл, яъни ажратишни билмас эдилар», деб қилинган ривоятдир.\n«Басмала»ни намозда ўқиш ҳукми қандай?\nИмом Молик роҳимаҳуллоҳ “басмала”ни фарз намозининг ошкораси бўлсин, махфийси бўлсин, Фотиҳа сурасининг аввалида ёки бошқа суранинг аввалида бўлсин мамнуъдир (қайтарилган), дейдилар. Лекин нафл намозларида жоиз деб биладилар. Имом Абу Ҳанифа роҳматуллоҳи алайҳ намозхон “басмала”ни намознинг ҳар бир ракатида хуфёна ўқийди ва агар ҳар бир сура билан ўқиса яхшидир, деб айтадилар. Имом Шофиъий роҳимаҳуллоҳ намозхон “басмала”ни жаҳрий намозларида жаҳрий, хуфёна намозларида махфий ўқишлиги вожибдир, дейдилар. Имом Аҳмад роҳматуллоҳи алайҳ эса намозхон “басмала”ни махфий айтади, уни жаҳрий айтиш суннат бўлмайди дейдилар.\nНамозда Фотиҳа сурасини ўқиш вожиб бўладими?\nФуқоҳолар Фотиҳа сурасини намозда ўқиш борасида икки йўналишда ихтилоф қиладилар:\n1) Жумҳур уламолар (Имом Молик, Шофиъий, Аҳмад), албатта, намознинг дуруст бўлиши учун Фотиҳа сурасини ўқиш шарт, кимики қодир бўла туриб, ўқимаса намози дуруст бўлмайди, дейдилар.\n2) Суфён-ас Саврий ва Абу Ҳанифа роҳматуллоҳи алайҳимолар: Албатта, намоз Фотиҳа сураси ўқилмаса ҳам жоиз бўлади, лекин ҳунук ишдир, намоз ботил бўлмайди, балки мутлақ қироатнинг ўзи, яъни уч қисқа оят ёки бир узун оят ўқиш вожибдир, дейдилар.\nТошкент тумани «Зиннурайн» жоме масжиди\nимом-хатиби Абдуқодиров Ашурмат\nАввалги Муслималар ҳижоб ёки таълимни танлашга мажбурланмаслиги керак\nКейинги Яхшиликларни ўзида жамлаган ҳадис


Kasalliklar bo'yicha barcha ma'lumot Яшил помидор варикозга даво » DAWO.UZ\n02 янв 2018 йил Гинекология / Табобат / Хирургия\nЯшил помидор варикозга даво\n·Кўк, аниқроғи, хом помидорни тенг иккига бўламиз ва варикоз устига боғлаймиз. 2-3 дақиқадан сўнг олиб ташлаймиз. Помидор, албатта, кўк бўлиши шарт. Чунки кўк помидор таркибида пишганда йўқолиб кетадиган соланин моддаси мавжуд.\n·Соланин табиий заҳар ҳисобланади. Шунинг учун пишмаган мева ва сабзавотларни истеъмол қилиш тавсия этилмайди. Бироқ бу модда варикозга қарши ижобий таъсир кўрсатади.\n·Шу тариқа муолажа кунига 1-2 марта такрорланади, натижа эса 10 кунда билинади. Бундай помидорли компрессдан сўнг варикозли жойга крем суртиш керак бўлади. Чунки помидордаги кислота терини қуритиб юборади.\n·Варикозга қарши 4 ҳафта давомида олма сиркасини пахтага шимитиб, кунига 3 маҳал муаммоли жойга босган ҳолда ҳам курашиш мумкин. Фақат бу усулдан тананинг ёпиқ жойларида фойдаланиш керак. Чунки сирка кўк помидорга қараганда терини жуда кучли қуритиш хусусиятига эга.\nИнтернет маълумотлари асосида тўпловчилар:\nDoktor: Sattarov A.I.\nTabiba: Sattarova G.K.


Саломатлик ва гўзаллик :: Аппаратная косметология :: Массажеры :: Аливио 3 таси 1 да иситувчи массажери.\nАсосий/Саломатлик ва гўзаллик/Аппаратная косметология/Массажеры/Аливио 3 таси 1 да иситувчи массажери.\nАливио 3 таси 1 да иситувчи массажери.\nСиз тежайсиз: 50 000 UZS (14%)\nАливио 3 таси 1 да массажери сизга чарчоқни ва зоʻриқишни енгишга шу билан бирга роҳатланишга имкон яратади!\n3 та мослама1да\n1.Иситиб уқаловчи ёстиқ\n2.Оёқлар учун иситгич\n3.Оёқлар учун уқалагич Иситиш ва уқалашни бир вақтнинг оʻзида ва алоҳида қоʻллаш мумкин.\nЮмшоқ ва ҳашамдор матодан ишланган\n3 та мослама1да :\n3.Оёқлар учун уқалагич\nИситиш ва уқалашни бир вақтнинг оʻзида ва алоҳида қоʻллаш мумкин. Юмшоқ ва ҳашамдор матодан 15 дақиқада 50 °C гача исийди 1 дақиқада 3000 вибротебраниш, 2 хил тезлик Вибротебраниш ва уқалаш бир вақтда ёки алоҳида ишлайди Қолип матосини ювиш мумкин Автоматик равишда оʻчади. Иситиш ва уқалаш ёрдамида чарчоқ ва ноқулайликлардан ҳалос этади. Массажернинг тепа қисми замок ёрдамида очилиши сабабли иситувчи ёстиқ сифатида фойдаланиш мумкин.\nКимлар учун моʻлжалланган: Оёқлари музлайдиган инсонларга Товонда, оёқларда, белда, қоʻлда ва тананинг бошқа шаҳарларида ноқулайлик ҳис этувчиларга. Ой кунларида кучли огʻриқни ҳис қилувчи аёлларга. Қанд касали билан касалланганларга. Коʻп вақтини оёқда оʻтказувчиларга. Уқалаш ёрдамида роҳатланишни ёқтирувчи барчага. Иситувчи массажерни тананинг қуйидаги соҳаларида қоʻллаш мумкин: Оёқларда Елкада Сон соҳасида Белда Қоʻлларда Бошда\nФойдаланиш учун қоʻлланма: Оёқлар учун иситиб уқалаш: Диван ёки стулга оʻтиринг ва оёқларингизни массажер ичига жойлаштиринг. Сиз ёқимли иссиқлик ва вибротебранишни ҳис қиласиз. Тана учун иситувчи уқалаш ёстиқчаси: Массажернинг тепа қисмини ечиб олинг. Ёстиқни танангизнинг ноқулайлик ҳиссини уйгʻотаётган соҳасига қоʻйинг. Ёки ундан шунчаки роҳатланиш учун уқаловчи сифатида фойдаланинг.\nБеспроводной вибромассажер для тела Fitness\n499 000 UZS 399 000 UZS\nМассаж креслоси Nirvana\n349 000 UZS 269 000 UZS


ЎзА - Оҳангаронда янги корхона фаолият бошлади\nОҳангаронда янги корхона фаолият бошлади\n“Фаол инвестициялар ва ижтимоий ривожланиш йили“ доирасида Оҳангарон шаҳрида ҳам кичик ва ўрта бизнес субъектларини ривожлантириш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Жумладан, жорий йилда ҳудудда 681,1 млрд. сўм қийматдаги 22 та лойиҳа ишга туширилиши белгиланган бўлиб, ўтган даврда 7 та лойиҳа амалга оширилди, 400 дан ортиқ маҳаллий аҳолининг бандлиги таъминланди.\nБугун ҳаётбахш ислоҳотларнинг самараси сифатида саноат ҳудудида яна бир корхона “AGRO SAMMIX” МЧЖ ўз фаолиятини бошлади. Қисқа фурсатда қад ростлаган саноат объекти 87 млрд. сўм миқдоридаги инвестиция киритилиши ҳисобига премикс (бойитилган омухта ем) ишлаб чиқаришга ихтисослашган бўлиб, 30 нафар аҳолининг доимий бандлигини таъминлаш қувватига эга.\nТантанали очилиш маросимида ҳокимлик вакиллари, хорижлик инвесторлар, тадбиркор ва ишбилармонлар иштирок этишди. Жараёнда Германиянинг “Kaesler” фирмаси ва “AGRO SAMMIX” МЧЖ ўртасида ҳамкорлик муносабатларини мустаҳкамловчи битим имзоланди.\n“AGRO SAMMIX” МЧЖ Голландиянинг энг сўнгги русумдаги, энергиятежамкор асбоб-ускуналари билан жиҳозланган бўлиб, корхонанинг ишга туширилиши ўз навбатида Республикамизга олиб кирилаётган премикс маҳсулотларнинг 30 фоизини маҳаллийлаштириш имконини беради. Қувонарли томони шундаки, корхона тўлиқ очилишга улгурмасдан 5 тонна маҳсулотни Тожикистон Республикасига экспорт қилишга муваффақ бўлди.


Покистон сайлови: Навоз Шариф янги ҳукумат тузишга киришди - BBC O'zbek\nImage caption Кузатувчилар Покистондаги илк демократик сайловлар ҳаққоний ва шаффоф ўтганини таъкидлашган.\nШанба куни ўтган сайловлар натижасига кўра, Навоз Шариф бир партиявий ҳукумат тузиш учун етарли овоз тўплаган.\nНорасмий натижалар кўрсатишича, Покистон мусулмон лигаси осон ғалаба қозонган.\nСобиқ крикетчи Имрон Хоннинг "Адолат учун ҳаракат" партияси мухолифат тузиш учун етарли овозга эга.\nБироқ Имрон Хон унинг партияси сайловларда йўл қўйилган сохталаштиришлар бўйича маълумотлари борлигини айтган. Имрон Хоннинг ўзи сайловолди намойишида йиқилиб тушганидан буён шифокор назоратида қолмоқда.\nКузатувчиларга кўра эса, Покистондаги сайловлар ҳаққоний ва шаффоф ўтган.\nАйни пайтда дунё мамлакатлари раҳбарлари Навоз Шарифни бирин-кетин қутлашмоқда.\nҲиндистон бош вазири Манмохан Синх Навоз Шарифга биринчилардан бўлиб табрик йўллаган.\nПрезидент Обама ҳам Покистонни ҳаққоний ғалаба билан табриклаб, келгусида янги ҳукумат билан ҳамкорлик қилиш умидида эканини билдирган.\nПрезидент Обама "тарихий, тинч ва шаффоф тарзда фуқаролик ҳукуматига ўтиш"ни олқишлар экан, Шариф исмини айтишдан ўзини тийган.\nСайлов кампанияси давомида Навоз Шариф кўп бор "АҚШ бошқараётган террор сиёсатида Покистоннинг иштирок этмаслиги"ни таъкидлаган эди.\nШу билан бирга, у Толибон ва Ал-Қоидага қарши ҳарбий ҳаракатлар ҳақида изоҳ бермаган.\nПокистон билан чегара муаммолари тез-тез юз берадиган Ҳиндистоннинг Бош вазири Манмохан Синх ўз мамлакати ва Покистон ўртасида "янги қадам" қўйилишига умид қилишини айтиб, Навоз Шарифни Ҳиндистонга таклиф қилган.\nАфғонистон Президенти Ҳомид Карзай ҳам ҳамкорликка умид билдираркан, Покистонни жангарилар учун қочиб боришга имкон қолдирмасликка чақирган.\nИккала мамлакат ҳам узоқ вақтдан буён Толибон жангарилари билан курашиб келади.\nБи-би-си мухбирининг айтишича, Покистон, Афғонистон ва АҚШнинг уч томонлама ҳамкорлиги НАТО ўз қўшинларини 2014 йилда Афғонистондан олиб чиққандан сўнг кўпроқ синалади.\nАйни пайтда Покистон халқи Навоз Шарифдан мамлакатдаги муаммоларни ҳал қилиб бериш ҳақидаги ваъдаларини бажарилишини кутади.\nЖаноб Шариф Покистондаги энергия тақчиллиги, хароб иқтисод ва ишсизлик муаммоларини бартараф этишга бел боғлаганини айтмоқда.\nКузатувчилар фикрича, деярли ҳар куни жангарилик ҳужумлари, портлашлар содир этиб туриладиган Покистонда бу муаммоларни ҳал қилиш Навоз Шарифга осон бўлмайди.


Коронавирус авиакомпанияларни хароб қилмоқда: кўпчилиги молиявий ёрдамсиз ёзгача ҳам етиб бора олмайди — Sof.uz\nЖАҲОН 6,731,659 3,271,464 393,720\nКоронавирус авиакомпанияларни хароб қилмоқда: кўпчилиги молиявий ёрдамсиз ёзгача ҳам етиб бора олмайди\n17.03 15:29 808 Таҳлил\nАвиация соҳасида секин-аста кўзга кўринмас инқироз етилиб келяпти, соҳа вакиллари коронавирус пандемияси туфайли юзага келган вазиятда авиакомпаниялар ҳукуматларнинг ёрдами ва солиқ тўловчиларнинг пулларисиз яшаб қолишига ишонмайди.\nДастлаб Осиё, унинг ортидан эса Европа ва Америка ҳам эпидемияни тўхтатиш умидида ҳаво дарвозаларини ёпишни бошлади. Аксар авиайўналишлар парвозлар сонини энг қуйи даражагача қисқартиришга мажбур бўлди. Самолётлар ерда турибди, чипталар сотилмаяпти. Аммо ойликлар ва қарзларни барибир тўлашга тўғри келади.\nБундай ҳолатда авиация узоқ туриб бера олмайди – соҳа мутахассислари ва авиакомпаниялар раҳбарлари ҳали ёз келмай туриб инқирозга учрайдиган илк компаниялар пайдо бўлишидан огоҳлантиряпти. Душанба куни дунёдаги ҳаво флотининг ярмини ўзида бирлаштирган учта авиация иттифоқи қўшма баёнот чиқариб, ҳукуматлар ва аэропортлардан ўзларини қўллаб-қувватлашни сўради.\n“Бу истисноли давр ғайриоддий чораларни тақозо қилади. Коронавирус тарқалиши билан юзага келган кутилмаган вазият авиация соҳаси учун ўлим таҳдидига айланди”, дейилади Oneworld, SkyTeam ва Star Alliance иттифоқларининг раҳбарлари ёзган хатда.\nБаъзиларнинг фикрича, дунёда парвозларнинг ҳозиргидек чекланиши (янгилаб бориладиган тўлиқ рўйхат) агар икки-уч ойдан ортиқ давом этсагина жиддий зарар келтириши мумкин. Аммо бошқа таҳлилчилар анча ваҳимада.\n“Май ойининг охирига бориб дунёдаги авиакомпанияларнинг катта қисми иқтисодий бўҳронга учрайди. Агар йирик ҳалокатдан қутулиб қолишни истасак, унда ҳукуматлар ва соҳа вакиллари ўзаро келишиб ва кечиктирмасдан ҳаракат қилиши керак”, деб ёзди авиация соҳасига доир Centre for Aviation (CAPA) портали.\nҚандай ёрдам бериш мумкин?\nАҚШ, Франция, Германия, Буюк Британия, Норвегия, Нидерландия, Бразилия ва Россия ҳукуматлари аллақачон миллий авиакомпанияларга ёрдам ваъда қилди, лекин ҳали бу ёрдам қандай кўринишда бўлиши аниқлаштирилмади.\nБўш самолёт – бугунги кунимизнинг энг ёрқин ифодаси/GETTY IMAGES\nАвиакомпанияларнинг ўзлари ҳукуматлардан солиқ таътили ва қисқартиришларни сўрамоқда: бунда йўловчилардан олинадиган йиғимларни тушириш ёки парвозлар учун тўланадиган тўловларни камайтириш назарда тутилган. Аэропортлардан эса мажбуран тўхтаб турган самолётлар учун жой тўловига чегирма бериш сўраляпти.\nҲозирча улар аэропортдаги туриш жойларини тақсимлаш қоидаларини вақтинча бекор қилишга эришди: қоидага кўра ҳар бир авиакомпания ўзига ажратилган ҳудуднинг камида 80%идан фойдаланмаса, ундан маҳрум бўлар, авиакомпаниялар бу жойларни сақлабь қолиш учун ярми бўш самолётларни ҳам учиришга мажбур эди. Бу қоидаларга нисбатан сўнгги ҳафталардаги авиакомпанияларнинг норозилигига секин-аста ҳавонинг глобал исишига қарши курашчилар ҳам қўшилди ва ҳукуматлар ён берди.\nАҚШ Федерал Авиация Маъмурияти (Federal Aviation Administration – FAA) мамлакат ҳудудида жойлашган еттита аэропортдаги самолётлар туриш жойларини 31 майгача қоидалардан озод қилди. Европа Иттифоқи (ЕИ) эса ушбу қоидаларни Осиёга парвозлар учун июн ойигача тўхтатди, шу билан бирга бошқа йўналишлар учун ҳам шундай қилишга ваъда берди. Ҳозирда ЕИ ҳукуматлари бу қарорни расмийлаштиряпти.\nАммо ҳукуматлар Европа авиаташувчиларининг бошқа илтимосларини – қитъанинг “яшил келажагини таъминлаши кўзда тутилган” янги ёқилғи йиғими ва солиқларни кечиктириш ҳақида эшитишни истамаяпти.\n“Европа авиакомпаниялари ўта ноодатий даврда турибди. Кўринишидан, бу соҳа яшаб қолиши учун ҳукуматлар томонидан ўзаро келишилган қўллаб-қувватлаш талаб этилади”, дейди Кўҳна қитъанинг энг йирик бешта авиаташувчисидан бири бўлган EasyJet раҳбари Йоҳан Лундгрен.\nУнинг ҳамкасблари ҳам бу борада ўз хавотирларини билдирмоқда.\nFinnair бошқарувчиси Топи Маннер: “Ҳозирданоқ аниқ бўлди, коронавирус – авиация тарихидаги энг жиддий инқироздир”.\nBritish Airways раҳбари Алекс Круз: “Авиация жаҳон миқёсидаги инқироз билан тўқнашди. Бу Sars эпидемиясидан ҳам, 9/11 воқеасидан (2001 йил 11 сентябрдаги АҚШдаги терактлар) ҳам ёмонроқ. Биз қарзларимизнинг ҳозирги даражасида ортиқ кучимизни сақлаб тура олмаймиз ва иш ўринларини қисқартиришимизга тўғри келади: бу балки қисқа муддатгадир, балки узоқ вақтга чўзилиши мумкин”.\nDelta бошқарувчиси Эд Бастиан: “Бунгача ҳеч қачон бу каби кучли талаб қисқаришига гувоҳ бўлмаганмиз”.\nIAG раҳбари (British Airways, Iberia, Vueling ва Aer Lingus эгаси) Уилли Уолш: “Барча йўналишлар ва барча авиакомпаниялар бўйича чипта сотиш миқёси жиддий равишда тушиб кетди. Тахминимизча, камида ёзнинг ўрталаригача талаб кучсиз бўлиб қолади”.\nIATA (International Air Transport Association – Халқаро ҳаво транспорти ассоциацияси) раҳбари Александр де Жуняк: “Инқирознинг давомийлиги ва мунтазам кучайиб боришига қараб бўҳрон юз беради. Агар пасайиш ҳозиргидек давом этиб, яна икки-уч ойга чўзилса, унда авиакомпаниялар қийинчиликка учрайди”.\nБритания Фуқаро авиацияси бошқармаси (Civil Aviation Authority) раҳбари Ричард Мориарти: “Авиация ва сайёҳлик саноати ҳеч қачон бундай қийинчиликлар билан тўқнашмаган. Ва бу ҳолат қанча узоқ давом этса, бир қатор компанияларда яшаб қолиш имконияти шунчалик кам қолади”.\nBritish Airways'нинг аксар самолётлари яқин ҳафталар ичида ҳавога кўтарилмайди/AFP\nКим яшаб қолади?\nҲамма ҳам ёрдам сўраётгани йўқ.\nБиринчи ўринда кучли кредитланган (кўп кредит олган) компанияларда муаммо юзага келди. Инқироз уларнинг бир қисмига бизнесни фаол кенгайтириш босқичида кириб келди, улар қувиб ўтишни истаган рақобатчилар эса солиқ тўловчиларнинг пуллари эвазига соҳани “суғориш”га қарши сиёсат юритади (яъни, бўҳронга учраётган авиакаомпанияларга имтиёзлар берилишига қарши чиқади).\nАҚШнинг Delta авиакомпанияси улушларига эгалик қиладиган Virgin Atlantic раҳбари Ричард Бренсон Британия ҳукуматига аивакомпанияларни қарийб 10 миллиард доллар миқдорида имтиёз ва кредитлар билан қўллаб-қувватлашни таклиф қилди.\nБироқ у билан рақобатлашувчи British Airways авиакомпаниясининг эгаси бўлган IAG ҳукумат томонидан берилган дотация – қарз имтиёзларига қарши чиқди. Чунки компаниянинг 11 миллиард доллар миқдоридаги нақд пули у учун хавфсизлик ёстиқчаси бўлиб хизмат қилади. IAG ўз қарашлари бўйича натижага эришиб улгурди: британ ҳукуматини соҳадаги биринчи қурбон – минтақавий парвозларни амалга оширувчи Flybe’ни қутқариб қолиш фикридан қайтарди.\n“Бу инқирозда нақд пул ҳал қилувчи ўринга эга”, дейди авиация соҳасидаги етакчи таҳлилий нашрлардан бўлган The Airline Analyst’нинг бошқарувчи директори Майкл Даф.\nУнинг фикрича, Атлантика океани узра даромадли парвозларни амалга оширувчи йирик авиакомпаниялар инқироз уч ойдан ярим йилгача чўзилган тақдирда уни енгиб ўта олади.\n“Аммо иккинчи даражали ўйинчилар, шунингдек, минтақавий авиакомпаниялар ва Европадаги миллий авиаташувчилар йўқ бўлиб кетиш таҳдиди олдида турибди”, деб тахмин қилади у.\nRyanair (Ирландия) ва EasyJet (Буюк Британия) ўз самолётларининг катта қисмини тўхташ жойларига кўчирди ва парвозларни бутунлай бекор қилишни ҳам истисно этмаяпти/GETTY IMAGES\nҒарб давлатлари ягона фронтда туриши ва авиакомпанияларни қўллаб-қувватлаши лозим. Акс ҳолда, жорий инқироз тугаганида соҳа бутунлай бошқача кўринишга келиб қолади, деб ёзади Centre for Aviation таҳлилчилари.\nБу “уруш”да ортида геосиёсий мақсадларга эга давлатлар турадиган авиакомпаниялар ғалаба қозонади. Масалан, Хитой ёки араб давлатларидаги авиакомпаниялар каби. Америкаликлар таъсирли касаба уюшмалари қўллаб-қувватлови билан субсидия – моддий ёрдам олишга эришади. Европанинг бир қатор давлатлари ҳам ўз авиакомпанияларини қўллаб юборади.\n“Хусусий авиакомпанияларда эса бундай хурсанд қилувчи истиқбол йўқ”, деб қўшимча қилган Centre for Aviation мутахассислари бу кетишда дунёда фақат йирик ва миллий авиакомпанияларгина жон сақлаб қолиши, бу эса рақобат муҳити, истеъмолчилар ҳуқуқи ва сайёҳлик соҳаси учун хавфли эканлигидан огоҳлантиради.\nАмерика ва Европа парвозларни кескин қисқартиришдан бир ҳафта олдин Халқаро ҳаво транспорти ассоциацияси (IATA) коронавирус тарқалиши туфайли 2020 йили авиакомпанияларнинг айланма даромади 113 миллиард долларга қисқаришини айтиб чиқди. Атиги икки ой олдин эса айни шу ташкилот бу йил авиакомпанияларнинг тушуми 4%га ошиб, 870 миллиард долларга етиши, соф фойда эса 30 миллиардни ташкил этишини ваъда қилганди.\nҲозир эса фойда ҳақида ҳеч ким эсламаяпти – яшаб қолинса бўлди.\nБу вазиятда авиакомпанияларнинг ўзигина зарар кўрмаяпти. Европа аэропортлари уюшмаси хабар беришича, ўтган ҳафтада йўловчилар оқими икки бараварга тушиб кетган, ундан аввалги ҳафтадаги қисқариш эса чорак қисм бўлганди. Январ-март ойларида аэропортлар аввалдан кутилган 100 миллион йўловчи ва 2 миллард евро тушумдан маҳрум бўлди.\nКим қанчага қисқарди?\nЕвропанинг энг йирик бюджет – нархлари ҳамёнбоп авиакомпаниялари бўлган Ryanair (Ирландия) ва EasyJet (Буюк Британия) ўз самолётларининг катта қисмини тўхташ жойларига кўчирди ва парвозларни бутунлай бекор қилишни ҳам истисно этмаяпти.\nBritish Airways (Буюк Британия), Iberia (Испания), Vueling (Испания, Барселона) ва Aer Lingus (Ирландия) авиакомпанияларига эгалик қилувчи IAG апрел-май ойларида ўз самолётларининг фақат 25%ини ҳавода қолдирадиган бўлди.\nНемис Lufthansa’сига тегишли самолётларнинг учдан икки қисми бўш турибди.\nVirgin Atlantic (Буюк Британия) 26 мартгача ўзининг йўловчи ташиш қувватини 75%га, апрелда эса 85%га қисқартиряпти.\nAir New Zealand (Янги Зеландия) ҳам худди шундай ҳолатда.\nFinnair (Финландия), SAS (Дания-Норвегия-Швеция), Air France-KLM (Франция-Нидерландия) ва Cathay Pacific (Ҳонгконг) – парвозларини 90%га қисқартирди.\nЛатвияга қарашли Air Baltic барча парвозларини бекор қилди.\nNorwegian (Норвегия) 4 000 та парвозни бекор қилди, ходимларининг ярмини қисқартиряпти.\nЖанубий Кореяга тегишли Korean Air коронавирус ўзининг мавжудлигини хавф остида қолдиргани ҳақида огоҳлантирди.\nАҚШдаги Delta авиакомпанияси парвозлари миқдорини қарийб 40%га қисқартириб, 300 та самолётини ерда қолдирди. Харажатларини ҳам 2 миллиард долларга камайтиряпти.\nАҚШдаги энг йирик авиакомпания бўлган American Airlines эса деярли барча халқаро парвозларини тўхтатди.\nАвстралиянинг энг йирик ва асосий авиакомпанияси бўлган Qantas халқаро йўналишларни 90%га, ички йўналишларни эса 60%га қисқартирди.\nиқтисод Европа Xитoй парвоз молиявий ёрдам инқироз араб давлатлари Россия АҚШ коронавирус авиация авиакомпаниялар бўҳрон\nКеча, 18:00 2416\n17:19 139 Тиббиёт\nБугун, 15:22 361 Тиббиёт\nБугун, 11:04 1450 Тиббиёт\nБугун, 11:02 148 Жаҳон