Анастасия Гриб. Жаҳон маданияти ўчоқлари | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанТарихАнастасия Гриб. Жаҳон маданияти ўчоқлари\nЧоп этилган 22.07.2017 25.02.2017 МуаллифZiyouz.uz\nИсломда дин ва таълим азал-азалдан бир-бири билан чамбарчас боғлиқ бўлиб келган. Лоақал Китобнинг шунчаки маъносидан унча-мунча бохабар бўлмоқ учун ҳам араб тилини мукаммал билиш талаб этилади – зеро анъанага кўра Қуръони Каримни фақат аслиятда ўқиш шарт, акс ҳолда унинг мазмунига путур етади. Шу боис барча мусулмон дорилфунунлари азал-азалдан масжидлар қошида юзага келгани таажжубланарли ҳол эмас. Шулардан «асосий»си – истисно эмас. Ал-Азҳар дорилфунуни Қоҳиранинг шу номдаги масжидида очилган эди. Афсоналарга кўра, унинг номи Муҳаммад (c.а.в.)нинг тўнғич қизлари соҳибжамол Фотиманинг сифатларидан бири аз-заҳро, «чарақлаган» деган сўзга бориб тақалади. Бугунги кунда мусулмон оламида Ал-Азҳар улкан маъмурий-маърифий мажмуасининг аҳамияти беқиёс. Бу на фақат ислом маданиятининг энг муҳим маркази, балки жаҳонда фаолият кўрсатиб турган энг қадимий олий ўқув юртидир. Сўз аввалидаёқ ушбу дорилфунуннинг тузилишини журналхонларга маълум қилиб қўйиш мақсадга мувофиқ бўлса керак. У икки қисмга: эркаклар ва аёллар куллиётларига бўлинган. Эркаклар куллиётлари қуйидагидан иборат: 1. Геология. 2. Араб тили. 3. Ислом таълими. 4. Кимё. 5. Тиш муолажаси. 6. Шариат. 7. Ислом ва араб тадқиқотлари. 8. Тижорат. 9. Тил ва таржима. 10. Тиббиёт. 11. Муҳандислик. 12. Қишлоқ хўжалиги. Хотин-қизлар куллиётлари: 1. Ислом ва араб тадқиқотлари. 2. Гуманитар фанлар. 3. Тижорат. 4. Тиббиёт. 5.Аниқ фанлар.\nҚоҳирадан ташқари яна қуйидаги шаҳарларда Ал-Азҳар дорилфунунининг филиал (бўлим)лари мавжуд: Александрия, Дамомхур, Соҳаг, Асйут, Танта, Ал-Мансура, Ал-Мануфия, Аз-Заказик, Шибин ал-Қавм. Шулардан Александрия, Соҳаг ва Асйутдагилар хотин-қизлар филиалларидир.\nАл-Азҳар масжиди 972 йилда Муҳаммад (с.а.в.)нинг қизлари номидан келиб чиққан Фотимийлар сулоласи (909–1171) вақтида очилган эди. Бир неча йил ўтгандан кейин эса унинг саройида биринчи «семинар» бўлиб ўтди: Абулҳасан Али ибн ан-Нуъмон ал-Қайравоний ҳозир бўлганлар ҳузурида «Ал-Ихтисор» (фиқҳ бўйича нутқлар тўплами)дан парча ўқиб берди.\nКўп ўтмай бутун мусулмон оламида Ал-Азҳар мактабининг таъсири бениҳоя катта бўлди. Бир жиҳатдан – бу Африкадан Маккага йўл олган зиёратчилар йўли устидаги муҳим қўналға бўлмиш Қоҳиранинг жуғрофий ҳолатига боғлиқ бўлса, яна бир жиҳатдан – унинг сиёсий мақоми сабаб бўлган эди (Х асрда аббосийлар давлати қулагандан кейин шаҳар Фотимийлар халифалигининг пойтахтига айланганди). Аввалига талабалар тўғридан-тўғри катта масжид ҳовлисида ўқитиларди, хорижликлар учун эса равоқ деб аталмиш махсус турар-жой ажратиларди. Ал-Азҳар дастлабки кунларданоқ турли мамлакатларнинг кўплаб олим ва серзавқ ёшларини ўзига тортар эди – унда нимаси биландир ҳозирги «таклиф этилган касб-ҳунар» ва стипендиялар тизимини эслатувчи тизим анча олдин жорий этилган эди. Бунинг устига Андалусия ва Ўрта Осиёда араб таъсирининг сусайиши билан бу ўқув юрти узоқ вақтгача ўзларининг олдинги истиқомат жойларини ташлаб кетишга мажбур бўлган олим ва мутафаккирлар учун бошпана бўлган. Бошда Ал-Азҳар руҳонийлари орасида ҳур фикрлиликка кенг йўл очиб берилган: XIII асрда бу ерга энг йирик шиа мазҳаби вакиллари – исмоилийлар, кеч Ўрта асрда эса – суфийлар тўпландилар… XVIII асрга келгандагина дорилфунун чинакам суннийлар марказига айланди ва ҳозир ҳам шундай бўлиб турибди.\nДарвоқе, бугунги кун ҳақида: ҳозирги вақтда Ал-Азҳарнинг таълим тизими дорилфунуннинг ўзи билан бирга яна мадрасани ва уч босқичли тайёрлов ўқув юртини ўз ичига олади. Ярим аср муқаддам илоҳиёт куллиётларига дунёвийлари ҳам қўшилган эди: энди бу ерда тиббиётни, турли аниқ ва гуманитар фанларни ўрганиш мумкин. Тўғри, ҳатто Ал-Азҳардаги дунёвий мутахассисликни ҳам талаба фақат асосий мусулмон мактабининг барча босқичларидан ўтгандан кейингина эга бўла олади.\nАёллар мавжуд фикрга қарши ўлароқ яна олий таълим олиш ҳуқуқига ҳам эга. Улар эркак жинсидаги талабалар қандай мутахассисликка ўқисалар, Аёллар коллежида худди шундай мутахассисликка ўқишади. Албатта, ҳеч қандай ахлоқ эркинлиги тўғрисида гап бўлиши мумкин эмас, қизлар йигитлардан алоҳида ўқишади ва истиқомат қилишади.\nXXI асрда ал-азҳарликларнинг асосий вазифаси расман фақат кенг маънодаги давлатдан иборат бўлиб қолмоқда. Яъни на фақат динни ёйиш (дорилфунунда ҳатто махсус «мубашширлик» куллиёти ҳам мавжуд), балки ундан-да кенгроқ маънодаги иш – ислом маданиятини тарғиб этиш авж олдирилган. Масалан, тусмолларга қараганда, Ал-Азҳарда олий даражада мумтоз араб тили ўргатилар экан – дунё бўйича бу лисоншунослик мактаби бошқа ҳеч қаерда йўқ. Миср билан қўшиб ҳисоблаганда кўплаб мусулмон мамлакатларидаги ялпи ишсизлик ҳолатида обрўли дорилфунун битирувчилари офтобшувоқ жой қидириб, вақтларини исроф қилишга мажбур бўлмайдилар. Уларнинг кўпчилиги адабиёт ўқитувчилари ва дин билимдонлари сифатида уларни қучоқ очиб кутиб оладиган хорижга йўл оладилар. Аммо, ўз-ўзидан маълумки, мусулмон бўлмаганларнинг ва хусусан ғайридин одамнинг бу билим даргоҳида қиладиган иши йўқ. Ҳаттоки араб маданияти масалаларида тобланган мухбирларга ҳам кези келганда осон тутиб бўлмайди…\nОЛЛОҲ БЕРГАН ҒУРРА\nБиз Ал-Азҳарга октябрнинг ўрталарида кирдик. Ҳамма жойда машғулотлар давом этар (ўқув йили биринчи октябрдан бошланади), шунингдек Рамазоннинг сўнгги ҳафтаси яқинлашиб келарди, бу эса расмий учрашувлар учун ғоят ноқулай вақт эди. Намоз билан расмий учрашувни дорилфунунда қўшиб юбориш мумкин эмасди.\nДарвоқе Ал-Азҳар деган ушбу ҳарамда (сўзма-сўз таржимаси – «тақиқланган муқаддас жой») барча ташкилий масалалар «қўнғироқ орқали» ҳал этилади. Ёки башартики устида «асосий одам» имзоси бўлса, хат орқали ечилади. Бизга ҳамроҳлик қилувчи матбуот хизмати ходими бундай хатларни орқасига ортмоқлаб олган – Рамазон туфайли уйқуси чалалигидан бирон жойда эсдан чиқариб, қолдириб кетмаслик учун ва шу билан бирга «махфийлик учун».\nҲар бир бошлиқ устидан ҳар доим янгиси «ўсиб чиқади». Амалда эса – ҳатто ундан юқориси Ал-Азҳар низоми томонидан ўйлаб топилмаган «бошлиқлар бошлиғи» устидан муҳофаза муассасалари туради. Силсила тугайди. Мана, қўлингдаги қоғозни кўрсатасан ва бармоғинг билан мўътабар имзони нуқийсан, аллақандай «фаррош» эса барибир ҳам «ноқонуний фотосессия»нинг олдини олишда ўзини масъул деб ҳисоблайди. Ахир кейин у ёт одамни Муқаддас Даргоҳ – Ҳарамга қўйиб юбормагани учун бир умр ғурурланиб юради-да!\nХоҳ ишонинг, хоҳ ишонманг, нима бўлганда ҳам ўша энг Муқаддас Даргоҳ – бош масжидга кутилмаган ҳолда осон кирдик. Дорилфунун мажмуасидан фарқли ўлароқ у ерга ҳаммани: фотосуратчилар, сайёҳлар ва ҳатто аёл сайёҳларни қўяверадилар. Ал-Азҳар Жоме масжиди Қоҳиранинг жанубида, эски сарой маҳалласида жойлашган. Шуни таъкидлаш жоизки, намозлар оралиғидаги вақтларда у ерда муҳит анча мўътадил бўлади. Кўплаб талабалар ерда ётиб олиб, дуолар замзама қилишади. Ҳатто пинакка ҳам кетадилар. Кимдир бир курс олдинга ўтиб олиш иштиёқида қунт билан имтиҳонларга тайёрланади. Кимдир эса совуқ тошга тақводорона телбалик ила «манглайини уради». Дарвоқе, манглайдаги ғурра – қунт ва эътиқод билан тоат қилишнинг «расмий» аломати ҳисобланади ва Ал-Азҳардаги деярли ҳар бир йигит манглайида бундай ғуррани кўриш мумкин. Ҳа, айнан йигитлар манглайида: қиз талабалар ғурра орттиришлари шарт эмас – улар учун Қуръони Каримни боcим мутолаа қилиш билан юзларига рангпарлик ва маҳзун кўриниш ила зеб беришса, кифоя. Уларни одатда масжиднинг ўнг томонида жойлашган аёллар бўлмасида шундай машғулот билан банд бўлиб турганларини кўриш мумкин. Тўғри, ҳовлида ҳам Аёллар коллежи талабалари учраб қолади: улар бу ерга қораламалар, бўз матолар ва буклама курсичалар билан келишади – безак нақшларидан нусха кўчиришади… Бундоқ олиб қараганда, бу ерда ал-азҳарликлар кутилганидек унчалик кўп эмас: бу намозгоҳ улар учун асосий уй бўлса-да, лекин ягона эмас. Масжидлар, табиийки, ҳар бир ўқув биносида ва ҳатто ётоқхонада ҳам мавжуд.\nСайёҳларни марказий эшикни қўриқловчи калитдорлар ва фаррошлар жон-жон деб томоша қилдиришади. Кўзлари ўткир шундай бир чолни мен биринчи марта кўраётганим йўқ. У ўзини Шаъбон номидаги мадраса имомиман1 деб таништиради. Менга чуқур таъзим қилади ва масжидга кираверишда ечиб қўйишимиз керак бўлган оёқ кийимимни олади. Сўнг жиддий қиёфада, паст овозда ҳуштак чалиб хиргойи қилганча, мени эшиклари очиқ ҳовлидан бошлаб кетади. Ганч сувоқли ердан унинг дағал ва тақир товонларининг шипиллаган овози қулоққа чалинарди. Шаъбон менга барча махфий эшикларни бир-бир очиб боради, ичкаридаги муҳташам ёғоч минбарларни кўрсатади, жумъа намози кунлари у ердан туриб, имом-хатиб жамоага ваъз ўқийди. Мени имом-хатиб ўтирган ўриндиққа ўтириб кўришимни таклиф қилади. У ҳатто азонни маромига келтириб қандай чақиришни ҳам амалда намойиш этади.\nЛекин булар барчаси учун бахшиш тўлаш керак бўлади. Калитдорларда бу нарса қонун тусига кириб бўлган. Улар сайёҳларнинг оёқ кийимларини атайлаб ўзлари олиб қўядилар ва сайр сўнгида қилган хизматини рўкач қилиб, сиздан албатта ҳақини ундириб оладилар. Сайёҳ билан кийим эгаси ўртасидаги «савдо» гоҳо соатлаб чўзилиб кетади… Нима бўлганда ҳам менинг омадим чопган экан. Намози аср вақти бўлиб, кун ботишига яқин қолган, намозхонлар тўда-тўда бўлиб, масжидга шошиларди. Аёллар ўнг томондаги танобийга ўтишлари талаб этилади. Шаъбон бошини хам қилганча пойабзалимни менга тутқазади – «раҳмдил ва мурувватли Оллоҳ Таоло ўзи қўлласин».\nҲар бир дорилфунунда шариат куллиёти энг нуфузлиси ҳисобланади. «Шариатни англаган одам юз илмни билган бўлади», дейишлари бежиз эмас.\nНАБИЙ (С.А.В.)НИНГ ДАРРАЛАРИ\nАл-Азҳарнинг бир текисда уриб турувчи юраги бўлмиш бош масжиддан салгина нарида дорилфунуннинг уч асосий куллиёти – илоҳиёт, араб тили ва шариат куллиётларини ўз ичига олган мажмуа жойлашган. 11–12 ёшдан 17 ёшгача бўлган болалар ва ўсмирлар учун ўзига хос «махсус мактаб» ҳисобланмиш мадраса ҳам шу ерда жойлашган. Бугун мана шу ҳудудда фақат ўғил болалару қизалоқлар таҳсил олади.\nМадрасада кўпроқ интизомга эътибор берилади, дорилфунунда эса талабаларга муносабат нисбатан мўътадил: масалан, маърузаларда иштирок этишни ҳеч ким назорат қилмайди. Бироқ у ёқда ҳам, бу ёқда ҳам имтиҳонлар қаттиқ олинади. Ўқувчининг неча ёшдалигидан қатъи назар, кўчириб ёзиш гуноҳи азим саналади: кўчириб ёзиш ўғрилик билан бир қаторга қўйилади. Қолган нарсаларда дунёвий олий ўқув юртлардагидан деярли фарқ йўқ. Ҳар бир бино эшиги тагида посбон туради, у кираётганларнинг юзига тикилиб қарайди ва фақат ал-азҳарликларгагина ижозат беради. Фақат болалар махсус либос киядилар – уларнинг эгнида кўк кўйлак ва қора шимни кўриш мумкин. Катта ёшдагилар ўзлари хоҳлагандай кийинадилар. Қоҳира ёшлари ичида уларни соқоллари ёки юзларидаги жиддий қиёфадан пайқаш мумкин. Мусулмонларнинг анъанавий «эркаклар кўйлаги» деган кийимни фақат Қора Африка мамлакатларидан келган талабалар кийишади. Эркак ўқитувчиларнинг кўпига кўзингиз тушмайди, аммо илоҳиёт олимларини уларнинг саллаларидан дарров пайқаш мумкин… Ал-Азҳарнинг бу қисмида хотин-қизлар деярли кўзга ташланмайди – уларга фақат Аёллар коллежидаги қизлар ва ёш болаларга дарс беришга рухсат этилади.\nМадрасанинг ўқитувчилар таркибида олти аёл муаллима бор. Улар болаларга энг аввало савод ва тўғри гапиришни ўргатишади. Табиийки, ҳар қандай мусулмон таълими Қуръони Каримдан бошланади. Шундан хаттотлик билан ҳам шуғулланадилар – Қуръони Каримнинг қўлёзмаси мумтоз хатларга намуналар беради. Аёл муаллима раҳбарлигида мажбурий тарзда шулардан учтаси – руққа, насх ва сулсни ўзлаштирадилар. Умуман, ҳуснихатга бу қадар жиддий эътибор бериладиган бу бутун Ал-Азҳардаги ягона жой ҳисобланади – ундан юқориги босқичларда ҳуснихат мажбурий фан саналмайди. Истовчилар уни қўшимча дарс сифатида танлашлари ёки Қоҳира масжидлари қошида хаттотлардан хусусий сабоқ олишлари мумкин.\nТаълим амалиётининг «аълочи қизлари» билан таништириш мақсадида бизни мактаб биносига бошлашади. Жимжитлик, дарс кетмоқда. Директор бўм-бўш йўлакда олдинда виқор билан оҳиста одимлаб бормоқда. Унинг ўз муассасасидан фахрланаётгани ва уни чет элликларга кўз-кўз қилиши зўр ҳузур бағишлаётгани кўриниб турибди. Мана бу ерда – бу бор, ана у ерда – у бор. Очиқ эшиклардан бири олдида тўхтаб, у қиёмда қотиб турган бир қанча эркак кишиларни кўрсатади. Барчалари кафтларини лаблари олдига жуфтлаб олган, кўзлари юмуқ. Дуо эшитилади.\nБу ички, уй масжиди. Машғулоти йўқ муаллимлар намоз ўқишаяпти.\nМана бу эса кўплаб оддий дарсхоналардан биттаси. Директор унга биринчи бўлиб киради ва эшик ортида кутиб туришимизни илтимос қилади, бироқ тирқишдан мўраласак, биров бир нарса дермиди?.. У камаридан даррани олади-да, ўқитувчининг столига қарсиллатиб уради. Унинг таҳдидли овози янграйди: «Партада қандай ўтиришни ўргатишмаганмиди? Бу қанақа бемазагарчилик? Гавдангизни ҳам мусулмонга ўхшаб тутинг-да! Ҳар бирингиз Пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в.) дан ибрат олишингиз керак. Борди-ю, Пайғамбаримиз сизларнинг бунақа шалпайиб, уйқусираб ўтирганингизни кўрганларида борми, Ул зотнинг қаҳрига қолар эдингиз. Ул зот сизларни чавақлаб ташлар эдилар!» Яна ҳавода дарра ҳуштак чалади.\nМана шу шиддатли мўътаддилликдан сўнг бизни синфга киритадилар. Болалар қилт этмай ўтиришарди. Кўпларининг лаблари титрайди, кўзларининг пахтаси чиққан, гавдалари – шамдай тик. Муаллима саида («хоним») Мўна доскага – Қуръони Каримдан узун бир оятни ёзади, бир бола эса (афтидан ,энг журъатлиси бўлса керак), ихтиёрий равишда муаллиманинг айтганларини такрорлайди. Кейин Саида унинг сарф ва наҳв бўйича йўл қўйган хатоларини ва у ёки бу ҳарфларнинг тўғри чиқмаганини кўрсатади. Директор бизга бир неча бор суратга олишимизга рухсат беради ва дарсига халақит бераётгани учун муаллимадан кечирим сўрайди:\n– Келинг, ортиқ болаларни безовта қилмайлик, бўптими? Яхшиси, нариги қанотга ўтамиз. У ерда хоҳласангиз муаллимага бир-иккита савол билан мурожаат қилсангиз ҳам бўлади. Ҳозир муаллиманинг бўш пайти.\nКитобларга тўла қутилар териб қўйилган хонага кирамиз. Саида Асма Ҳасан Закий галадан ажралиб ёлғиз қолган қушга ўхшарди. Унинг кўриниши синф хонимидек важоҳатли эмасди, аксинча, тақволи, дарвешона тусда эди, шундай бўлса-да, жудаям очиқкўнгил эди. Бироқ ажнабий жуналистлар олдида у қимтинади ва қизаради. Дафтару дарсликларни шоша-пиша титкилаганча ўқув режаси қандай тузилишини ҳикоя қилади.\n– Мен адабиётдан дарс бераман. Араб адабиётидан, албатта, исломий адабиётдан.\n– Саида болаларга адабиётдан, сарфу наҳвдан эмас, айнан адабиётдан дарс беради,– изоҳлайди директор, афтидан, бизларни бу нарсалардан мутлақо бехабар деб тушунган ҳолда. – Саида, марҳамат, давом этинг. Нима демоқчи эдингиз?\n– Болалар адабий тилни фақат ўрта аср мумтоз адабиёти асосидагина англаб етишади, – тортинчоқ муаллима яна “сўзга тушади”. – Уларнинг фикр юритиш тарзи у ерда ифода этилган олий мақсадларга монанд бўлиши керак. Биринчи галда биз улар билан, албатта, келсак…– шу ерда у чайналади. Сўнг кутилмаганда қўшимча қилади – Мен болаларни жуда севаман. Жуда. Лекин ўзим турмушга чиқмаганман. Бутун умримни Ал-Азҳарга бағишланганман.\n– Йўқ, йўқ, Асма Ҳасан Закий хоним ҳали турмуш қурмаган,– директор буни лавозими обрўси билан тасдиқлашни ўзининг бурчи деб билади.\nНачора, яна талай саволлар беришни, дорулфунунда аёлнинг ўрни ва аҳамияти тўғрисида батафсил суриштириб олишни хоҳлардим, бироқ суҳбатдошларим имо-ишоралар билан уларнинг хизмат мажбуриятларига қайтиш вақтлари етганини билдиришди.\nКИТОБЛАР ВА ЖОЙНАМОЗ\nАл-Азҳар дорулфунунига Миср фуқароларини имтиҳонсиз қабул қилишади, фақат аттестатларидаги баҳолар яхши бўлса, шунинг ўзи етарли. Лекин бу мактабда ўқиганлар ва чет элликлар учун дорилфунун эшиклари ёпиқ экан-да, деган гап эмас. Бундаги ўқувчилар учун махсус тайёрлов муассасалари ишлаб турибди. Биринчи босқич – бу Дираса Хаса (сўзма-сўз таржимаси “махсус дарслар”) бўлиб, бунда уч йил ичида асосий диний таълимни олиш, маҳаллий маданий муҳитда кўникиш ҳосил қилиш мумкин. Чет элдан келгач, кўпгина талабалар ҳатто тилни ҳам чала-чулпа биладилар. Бундайлар учун иккинчи йилга олиб қолишга рухсат берадиган юмшоқ тизим кўзда тутилган ва бу унчалик уят иш ҳисобланмайди. Баъзан бир йил илгарига “сакраб” ўтишга ҳам имкон беради. Дираса Хасада кириш имтиҳонлари ҳам унчалик оғир эмас, кўпроқ расмиятчилик учун олинади.\nДираса Хаса чекка жойдаги Аббосия туманида жойлашган, у ерга таксида боришимизга тўғри келди. Жиддийроқ қилиб айтадиган бўлсак, Ал-Азҳар қошида ягона “дорилфунун шаҳарчаси”нинг ўзи йўқ. Гарчи ўқув бинолари миқдори бармоқ билан санарли бўлса-да, улар Қоҳиранинг турли жойларига сочиб юборилган, ҳар бир дорилфунун маҳалласи бошқаларидан алоҳида яшайди. У ёки бу куллиётнинг қаердалигини суриштиргудек бўлсангиз, ҳатто ал-азҳарликларнинг ўзлари ҳам янглишиб қолишади.\nЯнги бир таниш – хушчақчақ ва сергап Собит бизнинг адашиб қолмаслигимизга ёрдам берди, унинг дўстлари билан биргаликда биз Ал-Азҳар куллиётлари бўйлаб саёҳатга йўл олдик. 28 яшар бу дорилфунун битирувчиси асли Тошкентдан. Унинг учун ўқиш муддати тугалланган. Яна бир ойдан кейин она диёри Ўзбекистонга учиб кетиши учун дипломни пойлаб ўтирибди. Собит бу ерларнинг ҳар бир ўйдим-чуқуригача билади, узоқ йиллар давомида араб тилини мукаммал эгаллаб олган бўлса-да, барибир ҳамон миср лаҳжасида маълум қийинчиликларга дуч келади.\n– Дираса Хасада асосан қуръони Карим ва ҳадислардан иложи борича хотирани мустаҳкамланади. Кейинги тайёрлов босқичлари – Маъҳад ал-ададий ва Маъҳад ас-санавияда аста-секин тафсирга ўтилади. Дорилфунундан фарқли ўлароқ ўқув дарсларида куллиётлар йўқ, ҳаммада дастур бир хил ва фанлар ҳам бир хилда аталади: ҳадисшунослик, қуръоншунослик, ҳуқуқшунослик ва илоҳийшунослик (илоҳиёт).\n– Бу ерда баҳолар қандай қўйилади? Назорат ишлари бўлиб турадими?\n– Тайёрлов ўқувларида ва умуман бутун Ал-Азҳарда Мисрнинг барча олий ўқув юртларида бўлгани каби бир хил – 100 баллик. Бу инглизлардан олинган. ҳамма нарсада эскиликка ўч бўлган дорилфунун баҳо қўйишда ўрта аср қоидаларини сақлаб қолгани йўқ. Дипломларимиз бутун дунёда эътироф этилишини ким хоҳламайди, дейсиз. “Бу ерда, Дираса Хасада аввалига ҳамма нарсага бағрикенглик билан қарашлари бутунлай бошқа гап – ҳеч қанақа имтиҳон-пимтиҳон йўқ, семестрда бир марта олинадиган назорат ишини ҳисобга олмаганда. Сабаби, кишиларнинг теварак-атрофга кўникишига, одатланишига вақт ва имкон бериш керак, вассалом. Бироқ дорилфунуннинг ўзида сессиялар жуда шафқатсиз кечади. Деярли барча фанлардан имтиҳонлар ёзма олинади. Қуръони Карим тажвиди бундан мустасно, бунда ифода ва урғуни жой-жойига қўйиб мутолаа қилиш керак бўлади. Одатда талабаларни синфга бутун кун қамаб қўйишади – ўйла, ёз, бошқа гап йўқ…\nБу орада биз Собит билан сал наридаги бууз – чет эллик йигитлар ётоқхонасига кириб чиқамиз (оилали талабалар ижара уйларига чиқиб кетишади, қоҳираликларга эса уй берилмайди, маҳаллий ва чет эллик талабалар ўртасидаги айирмачилик шу ерда кучли сезилади).\nБу ердаги инфраструктура ҳайратомуз даражада ривожланган: ётоқхона қошида ўз қурувчилари, табиблари, сотувчилари, почтачилару боғбонлари бор. Мажмуанинг бир қисми, умуман, шарқона усулдаги ўзига хос маиший хизмат уйини эслатади: дазмолхона ёнидаги сояли айвонча тагида кениялик талаба чордона қуриб ўтирибди ва Қуръон мутолаа қилаяпти. Қўшни корхонада қоқ ерда телевизор олдида кирчи (эркак киши) узала тушиб ётибди. Токчаларда тоза кийимлар уюмлари – талабалар уларни олишга шошилишмайди. Учинчи хонада тикув машинасида ёши 80 га бориб қолган тикувчи чол чаққон ҳаракатлар билан кийим тикмоқда. Шундоқ ёнгинасида девор ортида сартарош фиқҳ илми талабасининг соч-соқолига оро бермоқда. Ундан сал нарида – алоқа бўлими. Хат-хабарлар ҳар куни келиб туради. Кўз олдимизда ёш йигит Рамазон муносабати билан уйига, Саудия Арабистонига табрикнома жўнатиш учун маркалар сотиб олмоқда…\nБуузда ва ундан ташқарида талабаларнинг кун тартибини жоиз дуолар билан белгилаб чиқишади. Ҳар куни ўқувчилар бомдодни ўқиш учун 4.30 да туришади. 8.30 да уларнинг кўпчилиги машғулотларга йўл олади ва тахминан 15.00 да ниҳояга етказади, бироқ Рамазонда улар бир соатга қисқартирилган (одатда дарс 45 дақиқа давом этади, танаффуслар 5-10 дақиқалардан). Ал-Азҳарда дарсларга иштирок этиш мажбурий бўлмагани боис (бироқ амал қилиш талаба виждонига ҳавола этилган расмий қоидаларгина бор) ўқиётганлардан кимлардир бундан фойдаланиб, буузда қолишади – кучларини аяшади ва муқаддас оятларни шу ерда, хурмо ва магнолиялар остида қироат қилишади… Муқаддас Рамазон ойида талабалар ошхонаси вақтинча ёпилади. Буни кўча савдогарлари билишади ва тўғри марказий хиёбоннинг ўзида ўқувчиларнинг ифторликлари учун сотгани ўз моллари – сабзавотлар, мева-чевалар ва кўкатларни ёйиб ташлайдилар. Ўқувчилар эса танаффус пайтларида улардан харид қилади. Бошқалар шаҳарга тушиб ифторлик қилишади.\nҲа, бошқа ёқларга чалғиб кетдик. Собит келгач, икки талабаникига меҳмонга жўнадик. Оёқ кийимларни пойгакда қолдирамиз. Эшикка унниққан, “Бисмиллоҳир раҳмонир роҳийм” деб ёзилган қоғоз лавҳача ёпиштирилган.\n– Уйга киришдан олдин, албатта, Парвардигорнинг номини тилга олиш керак,– насиҳатомуз эслатади бошқирдлардан бири.\nХона бағри ёруғ ва шинам, ортиқча ҳеч нарса кўзга ташланмайди.\n– Мусулмон учун китобу жойнамоздан бошқа ҳеч нарса керак эмас.\n– Сизларни зўрлаб итоатда сақлашадими?\n– Бундоқ олиб қараганда, ҳар сония ҳар дақиқада мудом Оллоҳ олдида итоатда бўламиз. Қолгани – ҳар кимнинг ихтиёри. Дейлик, уйни тоза тутиш керак, албатта… Баданни ҳам соғлом тутиш – шарт.\n– Нима, сизлар бу ерда спорт билан ҳам шуғулланасизларми?\n– Бўлмаса-чи. Дорилфунунда бутун жиҳозу ускуналари билан спорт уйи бор. Ўйингоҳ ҳам. Ҳатто футбол мусобақалари бўлиб туради, тағин миллатлараро мусобақалар бўлади. Ҳар бир хорижлик талабалар гуруҳи ўз жамоасини тузади. Ҳамма жон-жон деб қатнашади… Тағин нима қиласизлар дейсизми? Китоб ўқиймиз, албатта… Фақат илоҳиёт китоблари эмас, дунёвий китоблар ҳам ўқиймиз. Баъзилар Платонни ўрганади, антик адабиётни ўрганади – ислом аввалидаги кўплаб олимлар сингари. Маҳфузнинг “Нил узра талваса”ини ҳам ўқишлари мумкин…\n– Узоқ вақтгача Ал-Азҳарда фақат ўғил болалар ўқиб келганди, 1962 йилдагина қизлар куллиёти очилиб, аста-секин ҳозирги коллеж даражасигача ўсган. Ундаги барча ўқитувчилар – аёллардир. “Профессор опа”лардаги энг машҳури тиббиёт куллиётининг гинекология кафедрасида дарс беради. Тайсир Мандурнинг ноёблиги шундаки, ўзи мисрлик бўлгани ва узоқ йиллар Лондонда яшаб, у ерда фан доктори унвони олгани ҳолда у барибир она юртига қайтиб келишдан чўчимаган, шу ерда, куллиётда тақводор Ал-Азҳар учун ғайриоддий ҳисобланган фандан дарс бера бошлаган – ахир моддиюнлик қарашдаги ходимларни ҳам кимдир ўқитиши керак-ку, замон билан ҳамнафас бўлмаса бўларканми? Айтишларича, ҳозирча унинг ишлари ёмон кетмаяпти экан.\nАфсуски, Ал-Азҳарнинг хотин-қиз профессор ва толибалари ҳузурига журналистларни осонликча қўйишмас экан, бунга баъзи махсус қоидаларни рўкач қилишади: Рамазоннинг охирги кунларида уларнинг ёт одамлар билан гаплашишлари тўғри бўлмас экан. Аёллар коллежидан бир “партизан” қиз ўзи биз билан учрашгани анов-манов жойга эмас, нақ ётоқхонанинг эркаклар бўлимига кутилмаганида кириб келганини кўриб, оғзимиз ланг очилиб қолди. Россиялик журналистлар ташрифидан дарак топган киевлик қиз Катя биз билан танишмоқчи бўлибди. Унинг айтишича, аслида Рамазонда хотин-қизлар учун ҳеч қандай алоҳида тақиқ йўқ. Андрей Семашко билан иккимизга эса коллеж толибалари билан учрашишга рухсат беришмади, бунга биргина сабаб шуки, эркак фотосуратчининг қизлар ҳудудига кириши ман этилган.\nКатя тайёрлов курсларида ўқийди. Қоҳирага келгунига довур унинг олий маълумоти бор эди (филологиядан). Уни бу ерга етаклаб келган нарса, унинг сўзларига қараганда, “Трансцендентлик (илоҳийлик)ни қўмсов” бўлган. У болалигида чўқинтирилган ва православ черковига қатнаб юрган, бироқ унга тағин нимадир етишмаётгандек бўлаверган. Тўсатдан акаси буддавийликка ҳавас қўйиб қолгану Англияга жўнаворган. Катя эса исломга ўтишга аҳд қилган. У буни ўз ихтиёри билан танлаган, чунки шу ерда у “ниҳоят насронийликда топишга беҳуда уриниб юрган нарса – Худо билан бирикиб кетишга муваффақ бўлган”.\n– Эллик йил муқаддам дорилфунунда хотин-қизлар коллежи пайдо бўлганида, ундаги барча куллиётлар дунёвий бўлган эди. Яқиндагина аёллар учун Қуръон фанларининг биринчи Институти очилди. Мен шу Институтга кирмоқчиман. У дорилфунун куллиёти ҳисобланмайди: шундай бўлса ҳам бутун ўқиш муддати саккиз йилга мўлжалланган, унинг дипломи кўпроқ семинария ёки махсус билим юрти дипломи билан баравар юради. Бироқ танлов катта: мусулмон қизлари орасида бу ўқув юрти жуда оммалашиб кетган.\n– Хўш, ундан кейин-чи? Институтни тугатгач, битирувчи қиз “қуръоншунос” деган ихтисосга эга бўладими? Улар қаерда ишлашади?\n– Ал-Азҳар битирувчиларини ишга жойлаш ғамини сўнгги курсларданоқ ейдилар. Олийгоҳни тугатгач, Қуръон мактабларида болаларга дарс беришлари мумкин. Хайриятки, барча мусулмон мамлакатларида бундай ўқитувчи доим қўлма-қўл.\nЭркаклар ва аёллар учун дорилфунуннинг ўзи ва тайёрлов ўқув юртлари билан бир қаторда Ал-Азҳар мажмуига яна бир-бири билан ўзаро чамбарчас боғлиқ муассасалар ҳам киради. Мия – бу Олий кенгаш ёки Олим шайхлар кенгаши. Ундан сал қуйироқда Ислом тадқиқотлари академияси туради, унда янада мўътабарроқ уламолар мажлис қиладилар. Талабалар билан айирбошлаш, шунингдек Миср ва хориждаги ислом маданият марказлари қошидаги ваколатхоналарнинг ҳудудларида бўлим (филиал)ларга бош-қош бўлиб туриш масъулияти Ислом маданияти бошқармаси зиммасига юклатилган.\nБутун мажмуага олий имом (у дорилфунун ректори ҳам) раҳбарлик қилади. Уни Миср президенти шу лавозимга тайинлайди. Бутун мусулмон матбуоти ҳозирги олий имом, шайх Муҳаммад Саид Тантавий сўзлари ва суратлари билан тўлиб тошган. Беихтиёр у билан бууз стендларида, куллиётларда, маъмурий бинода, хуллас – ҳамма жойда танишсиз. Ёарбда Тантавий энг аввало тинчлик учун курашчи сифатида тез-тез нутқлар ирод қилиши, фатволар чиқариши, террорчи – камикадзеларнинг хатти-ҳаракатларини очиқ-ошкора қоралаши, аъмоллари тинч аҳолига қарши қаратилганларни жабрдийдалар деб эътироф этишдан бош тортиши билан танилган. Францияда ўқувчи қизларнинг давлат мактабларига ёпиқ бош билан кириши тақиқланганда, Тантавий мусулмон фаранг қизларини бу қарорга ҳурмат билан муносабатда бўлишга чақирган.\nҚоҳирага келган кунларимиздан бирида бизни олий имомнинг бош муовинларидан бири шайх Умар ад-Дуиб билан учрашгани шайхларнинг йиғилиш жойи Мажаҳит Ал-Азҳарга таклиф қилишди.\n– Сизларни кўрганимдан хурсандман! Армияда хизмат қилганимда, мен рус аскарлари билан еб-ичар эдим.\nСамимий кириш сўзидан кейин Ал-Азҳар тарихи ва унинг ислом маданияти шаклланишидаги аҳамияти тўғрисидаги ҳикоя бошланди. Асрлар давомида дорилфунун тез-тез тарихий воқеалар марказида бўлиб қолар эди. Масалан, Қоҳира заминига тахтни бошқариш учун Махсус кенгаш тузган: унга тўққиз шайх кирган, Кенгашга эса ўша пайтдаги олий имом раҳбарлик қилган. «Биласиз, Авл. Елена оролида қувғинда бўлиб, ўзининг кундалик ёзмаларида Наполеон бизнинг дорилфунунни Сорбонна университети билан қиёслаган». Ҳар қанча ғалати туюлмасин, Наполеон юришлари вақтида Ал-Азҳар тескари йўналишда ҳам муҳим роль ўйнаган: айнан ўша ерда французлар истилосига қарши ҳаракат маркази жойлашган эди.\n– XV асрнинг машҳур физиги Ибн ал-Хайсан шу ерда таҳсил олган ва сабоқ берган, XIII асрда Ал-Азҳарни табиб Абдуллатиф ал-Бағдодий битирган. XIV–XV аср муаррихи Ибн Халдуннинг фаолияти ҳам мусулмон тафаккурининг шу маркази билан боғлиқ. Ватани Тунисдаги руҳонийларнинг адоватли муносабатлари туфайли у Қоҳирага қочиб кетишга мажбур бўлган. Бугунги кунда эса даргоҳимиздан вазирлар ва бош вазирлар етишиб чиқмоқда!\nАл-Азҳарнинг мутахассислар етиштирадиган илм маскани эканини англаш учун ҳисоб-китобларга бирров назар ташлаш кифоя: руҳонийлар, табиблар, муллалар, қозилар ва уламолар билан бир қаторда бу илм масканидан олий рутбали амалдорлар (улар орасида – Шри Ланка, Бирлашган Араб Амирликлари, Сенегал, Индонезия) ва ҳатто давлат раҳбарлари чиққан. Масалан, Малдив республикасининг ҳозирги президенти Мўъмин Абдул Қайюм ўз вақтида шариат куллиётида ўқиган. Умар ад-Дуибнинг сўзига қараганда, Ал-Азҳарнинг асосий вазифаси – «барча мамлакатлар мусулмонлари ўртасидаги алоқани мустаҳкамлаш ва уларда исломга бўлган хайрихоҳликни кучайтириш»дир. Шу билан бир вақтда дорилфунун анъанавий тарзда айнан мўътадил исломнинг таянчи ҳисобланади – у ғарб оламининг мусулмонлар олами билан мулоқот олиб борадиган жой ҳисобланади. «Тамаддунлар тўқнашуви, маданиятлар уруши – булар ҳаммаси европаликлар тўқиб чиқарган уйдирмалар. Ислом – тинч-тотув яшаш тарафдори». Террорчи қандай қилиб мўъмин мусулмон бўла олади? Қуръони Карим унга кунда беш вақт намоз ўқишни буюради, унинг кераксиз хаёлларга боргани на вақти бўлади, на имкони!» – бизнинг саёҳатимиз давомида ал-азҳарликларнинг оғзидан бундай гапни бот-бот эшитишимизга тўғри келди. Тўғри, иймон ҳақи шуни айтиб ўтиш керакки, ушбу тинчликпарвар даргоҳ ичидан, барибир, озмунча мутаассиблар чиқмаган – XI асрда ассасинийлар мазҳаби асосчиси Ҳасан I дан бошлаб, Хамас етакчиларидан бири, яқинда ҳалок бўлган шайх Аҳмад Ясингача бўлган шахсларни тилга олиш мумкин.\nИслом жаҳон маданиятидаги аҳамияти билан Ал-Азҳар кўҳна кутубхонадан илгари ҳам, ҳозир ҳам ҳар қанча фахрланса арзийди. Кутубхонанинг қўлёзма жамғармаси (42 000 манускриптдан иборат) ноёб ўрта аср нусхаларининг миқдори ва сифати бўйича ҳозирги Александрия хазинаси билан бемалол бўйлаша олади. Кутубхона биноси маъмурий бинога бақамти жойлашган ва унга шайх Муҳаммад Шуфийнинг деярли беш авлоди бу фахрли «унвон»ни ўзларида шараф билан сақлаб келмоқда. Кутубхона директорлари на фақат касб туфайли, балки кўпсонли «оилавий» алоқалар орқали ҳам бир-бирларига аймоқлашиб кетган, уларнинг наслида бир неча авлод олимлари Ал-Азҳарда ишлаганлар, шайхнинг беш жигари бир вақтлар бу мактабдан ўтишган, ҳозирги вақтда эса бу қутлуғ масканда унинг болалари ва невара-чеваралари илоҳиёт илмидан таҳсил олмоқдалар.\nКутубхоналарга бизни қўйишмайди, бироқ шайх мажмуанинг, унингча, энг қизиқарли нусхаларини кўрсатишга бажонидил рози бўлди. Пайғамбар Муҳаммад (с.а.в.) ҳаётлари билан боғлиқ улкан қўлёзма тахлами ва шажаралари бизда алоҳида таассурот қолдирди. «Насаб инсон ҳаётини туғилган пайтидан белгилаб берса, тақдир уни сўнгги дақиқасигача бошқариб туради», – доноларча тушунтиради шайх. Кутубхонанинг 1897 йилда таъсис этилган энг бой жамғармаси билан бирга директор «Ал-Азҳар online қўлёзмалар кутубхонаси» номи остидаги янги лойиҳа билан ҳам беҳад фахрланади. Бу лойиҳа амирликнинг ворис шаҳзодаси Дубай ва БАА Мудофаа вазирлиги ҳомийлигида (лойиҳанинг умумий қиймати – 5 млн. доллар) яқинда ишга туширилди. Энди Қуръон хаттотлигининг кўплаб намуналари, шунингдек тиббиёт, фалакиёт ва илоҳиёт бўйича ноёб ўрта аср рисолалари билан сайёрамизнинг Интернет билан фойдаланувчи ҳар қандай аҳли таниша олади.\nАСОСИЙ ВАҲИЙ – «ЎҚИ!»\n– Муқаддас китобни ўқиётганда диндор кишида пайдо бўлган барча саволларга имом жавоб беришга мажбур, бу унинг асосий мажбурияти.\nБиз шариат куллиётининг 3-босқичида ўқиётган талаба билан гаплашамиз. У 23 ёшида имомликка етишган. Муҳаммад Зокир Ҳусайннинг бизга айтишича, агар ҳар қандай одам муаззинлик қила олса (унинг тўғри ўқиши ва яхши хониш қилиши кифоя), имом муайян билим хазинасига эга бўлиши шарт. Унинг «атиги» бутун Қуръони Каримни ёддан билиши, фиқҳ ва шариатни яхши таҳлил қила олиши зарур. Ал-Азҳар талабалари орасида «донишмандлар»ни талабалар жамоаси танлайди. Масжидда имомликка расман тасдиқланиши учун эса ислом таълими ҳақидаги сертификат ҳам талаб этилади.\n– Бундан ташқари, ҳар қандай мусулмон каби, имом қалби, бадани ва турар-жойини пок сақлаши лозим.\nУнинг ташқи кўринишига разм солиб қарайман: у жуда ҳам ораста кийинган, кўйлаги қизғиш, бошида йўрма қалпоқча, ўзини мағрур тутади. Жиддийроқ кўриниш учун ёш имом думалоқ кўзойнагини тўғрилаб қўяди. Қўлида Қуръони Карим. Ўн дақиқалик суҳбат давомида атрофимизни талабалар қуршаб олади. Улар дарахтлар остига ўтириб олишади ё руҳонийнинг қироатини диққат билан тинглайдилар, галма-галдан бир-бирларига им қоқиб, «Гап йўқ, қироати зўр, қандини урсин», – дея луқма ташлаб қўйишади. Суҳбатдошим Шри-Ланкадан келган бўлиб, 13 яшар ўсмирлигидаёқ Қуръони Мажидни ёд олган экан.\nУнинг ёш, аммо доно чеҳраси менга ўзгача таъсир қилади ва мен беихтиёр ундаги бундай беғуборлик сирларини билишга қизиқаман:\n– Қалб поклигининг мезонлари қанақа?\n– Намоз ўқиётганда ўзинг ҳақингда эмас, фақат Худо ҳақида ўйлашдир. Қандай қилиб покликка эришади одам? Гуноҳ ишдан тийилиб. Китобни тинмай ўқиб.\n– Талабалар сизга саволлар билан мурожаат қилишадими?\n– Ҳар куни. Ҳамма, Худога қандай яқин бўлинади, деб сўрайди. Гуноҳлар ҳақида ҳам сўрашади.\n– Худо кечирмайдиган гуноҳлар ҳам бўладими?\n– Ширкдан бошқа ҳаммасини кечиради. Бу бошқа илоҳларга ишониш бўлиб, яккахудоликка зид келади. Бундай гуноҳ динсизлик билан тенг туради.\n– Маиший масалалар қандай ҳал этилади? Дейлик, талаба дискотекага боргиси келиб қолди?\n– Бунга ўлим жазоси берса ҳам бўлади… Ҳазиллашаяпман, албатта. Аммо, ростини айтганда, жуфт-жуфт бўлиб рақс тушиш бизда маъқул иш эмас.\nШу топ араб тили куллиёти талабаси журъатсизгина суҳбатга қўшилади: у бундай чекловлардан хурсанд эмас: «Унда қанақа рақс маъқул ҳисобланади?»\n– Масалан, дейлик, эркаклар орасида рақс тушишинг мумкин.\n– Мен йигитлар билан сира ҳам рақс тушмайман!\n– Бўлмаса қоида шу – тақиқланган! Фақат тўйда, оила ичида қизлар билан рақс тушишга рухсат берилган. Дискотекага эса ўзини билган мусулмон қадам босмайди. Ёруғ дунёда Оллоҳ одамлар учун кўп нарса яратиб қўйибди. Фақат нима, қачон ва қаерда қилиш кераклигини билиш керак. Ҳаёт учун зарур бўлган оддий қоидалар бу.\nМен уларнинг баҳсини бўлмоқчи бўламан:\n– Бу гапларни мана бундай тушунса бўладими: Ал-Азҳар шундай жойки, бу ерда ҳар ким ўзи учун нима қилиш керагу нима қилмаслик кераклигини белгилаб олади, шундайми?\n– Ал-Азҳар – бу тайёр йўл. Бу ерда ҳар бир талаба кун-бакун ўз ишларини фикр элагидан ўтказади, ҳаётий қадр-қимматини ақл тарозусига солади ва ўзидаги камчиликлардан хулоса чиқаради. Қалбини тўғри йўлга солиб юрувчи бундай мураббийни бошқа қаердан топасиз? Бутун масъулиятни у тамомила ўз гарданига олган. Дорилфунунни тугатгач, талаба, худди онадан қайта туғилгандай, бутунлай бошқа одамга айланади. Бу даргоҳда бажариш лозим бўлган асосий нарса – шу.\nДорилфунуннинг профессор-ўқитувчилар нуфуси 6 000 нафардан кўпроқ. Мамлакатдаги барча олий ўқув юртларида, жумладан, Ал-Азҳарда ҳам ўқитувчилар Миср ўлчови бўйича яхшигина маош оладилар – 300 ва ундан юқори доллар. Шу сабабдан ёшлар орасида олий маълумотли бўлишга ҳаракат қилувчилар кўпчиликни ташкил этади. Мисрликлар учун ўқиш текин. Хорижлик фуқаролар ҳақ тўлашга мажбурлар, бироқ уларнинг харажатларини стипендия бемалол қоплайди. Стипендия олиш учун мулла талабанинг моддий аҳволи баён қилинган маълумотнома ёзиб беради. Стипендия миқдори, берилиш сабаблари яккама-якка суҳбатда аниқлаб олинади, кўп ҳолларда қадрдон жамоасининг қўллаб-қувватлаши талаба жонига ора киради. Яхши давомат учун ҳам стипендия олиш мумкин – бу 100 фунтни ташкил этади.\nРусчадан Амир Файзулла таржимаси\n← Аввалги Аввалги Муҳаммаджон Холбеков. Модернизм\nКейинги → Кейинги: Василий Шукшин. Артист Фёдор Грай (ҳикоя)


April 2021 - Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\nУ зотнинг тўлиқ исми Абу Мансур Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Маҳмуд Мотуридий Самарқандий Ансорийдир. Самарқанднинг Мотрид маҳалласида таваллуд топгани учун, Мотуридий деб, ушбу маҳаллага нисбат берилган. Исломга қўшган улкан ҳиссаси ва кўмаки учун, Ансорий саҳобаларга ташбеҳ қилиб, Ансорий тахаллуси берилган. Имом Мотуридий 256/870 йилда Самарқанддаги Мотрид маҳалласида дунёга келди. Аллома …\nИлм йўлидаги сафарларнинг фазилати\nЎз юртидаги уламоларнинг илмларини ўзлаштирмасдан, диний илмларни ташқаридан олишни истаган киши ўзи билмаган ҳолда диний илмлар билан бир қаторда ўша халқларнинг урф-одатли ва дунёқарашини ҳам ўзига сингдиради. Аллоҳ таоло илмли бандаларининг даражасини ва олимларнинг фазилати ҳақида “…Айтинг: “Биладиганлар билан билмайдиганлар тенг бўлурми?!” дейди. Инсон ҳаётида илм нечоғли катта ўрин тутиши мазкур оятдан ҳам аёнлашади. Чунки …\n“БУЮК АЖДОДЛАРИМИЗГА МУНОСИБ БЎЛАЙЛИК!” Алишер Навоий ҳақида\nРАМАЗОН ЭЗГУ АМАЛЛАР ОЙИ\nРамазон рўзасини фарз қилиб, ушбу ойни баракотли қилган ва ибодат ила эзгу амалларни бажаришга буюрган Аллоҳ таолога ҳамдлар бўлсинки, ҳозирги қутлуғ кунларимиз бутун мусулмонлар жамоасига шодлик ва фароҳ улашиб турибди. Барча мусулмонлар йил бўйи ушбу муборак ойни интиқлик билан кутиб, унинг баракотидан насибадор бўлишга интилади. Аллоҳ таоло Қуръони каримда “Эй …\nЖорий йил 29 апрель куни Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот маркази ва Тошкент давлат иқтисодиёт университети Самарқанд филиали ҳамкорлигида “Жаҳолатга қарши – маърифат” шиори остида “Илмдан бошқа нажот йўқ ва бўлмагай” мавзуида онлайн тарзда маърифий тарғибот тадбири ташкил этилди. Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази Диний-маърифий тадбирлар бўлими илмий ходимлари талабаларга …\nЎрта асрларда Марказий Осиё кутубхоналари тарихи\nХабар берилганидек, бугун, 29 апрель куни Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори, тарих фанлари номзоди, доцент Ш.Зиёдов Ўзбекистон халқаро ислом академияси қошидаги Ёш олимлар кенгаши томонидан ташкил қилинган илмий анжуманда иштирок этиб, “Ўрта асрларда Марказий Осиё кутубхоналари тарихи” мавзуида маъруза қилди. ZOOM видеоконференция дастури орқали ўтказилган илмий …\nЮксак тараққий этган ахборот технологиялари асрида яшаяпмиз. Тонгда уйғонишимиз билан “ақлли” телефонни қўлига олиб, ижтимоий тармоқларга кирамиз. Бу – дунёдаги аксарият одамнинг одати. Шу тариқа ҳар ким истаса-истамаса, ўзини ахборот майдони ичра кўради. Кимлардир бу майдонда – тарқатувчи, кимлардир – оддий иштирокчи, кимлардир – ўша ахборотларнинг қурбони, кимлардир эса – …\nБОШГА МАСҲ ТОРТИШ ВА ХИЛОЛ ҚИЛИШ ТАРТИБИ\nҚўлни ювган заҳоти аъзони силашга масҳ дейилади. Ёки аъзоларни ювганидан кейин масҳ қилинадиган ўринларни нам қўл билан силаш масҳ бўлади. “Масҳ” деб луғатда нам қўлни юргизишга айтилади. Масҳ қилингандан кейин қўлда қоладиган намлик бошқа аъзони масҳ қилишга ярамайди. У хоҳ ювиладиган, хоҳ масҳ қилинадиган аъзо бўлсин. Маҳсига ва ярага масҳ …\n«Зиёрат туризмини ривожлантиришнинг долзарб масалалари» мавзусида халқаро давра суҳбати\nTAS-IX да: \nАбу Ҳамид Рукниддин Муҳаммад ибн Муҳаммад Амидий Самарқандий\nАбу Ҳамид Рукниддин Муҳаммад ибн Муҳаммад Амидий Самарқандий калом, фиқҳ, фалсафа, мантиқ соҳалари бўйича олим бўлиб, унинг фаолияти ҳақида маълумотлар манбаларда кам келтирилган. Аллома ўз даврининг машҳур етакчи фақиҳ олимларидан бири бўлган Розиййиддин Нисабурийдан сабоқ олган. Нисабурийнинг тўрт шогирдидан бири Муҳаммад Амидий Самарқандий калом илмидаги “жадал” (мантиқ, фалсафа ва баҳс-мунозара, …


Бир тавба ҳикояси — KUKALDOSH.UZ\nБир киши Шайх Холид Жубайринг олдиларига келиб: «Эй устоз, мен Роббимни ғазаблантирадиган барча иллатларимдан воз кечдим. Фақат сигарет чекишни ташлай олмадим» деди. Шайх унга: «Бу одатингдан ҳам қутулишни истайсанми?» дедилар. У одам: «Албатта, устоз. Мен барча йўлларини қилиб кўрдим. Аммо барибир ташлай олмадим» деди. Шунда Шайх: «Ҳар бир сигаретни чекканингдан сўнг ўрнингдан туриб, агар бир оз олдин таҳорат қилган бўлсанг ҳам, яна яхшилаб таҳорат оласан. Кейин ихлос билан икки ракат намоз ўқийсан» дедилар.\nБир неча кун ўтиб ҳалиги киши Шайхнинг олдиларига кулган ҳолда келди. Шайх ундан: «Нега куляпсан?» деб сўрадилар. У одам: «Бир кунда 30 та сигарет чекардим. Энди биттасини илаштираман деб турганимда шайтон келиб: «Нима, эсингни едингми? Бир кунда 30 марта намоз ўқимоқчимисан?» деб васваса қилди. Шунинг учун 30 тани ўрнига 5 та чекдим. Иккинчи куни 3 тага тушди. Бир хафта ичида чекишдан бутунлай қутулдим» деди. Унинг сўзларини эшитиб турган шайх: «Аллоҳга қасамки, бундай бўлади деб ўйламагандим. Демак, ҳар бир сигарет учун икки ракат нафл намоз!» дедилар.\nБизчи азизлар, бизнинг ҳам қўлимиздан барча иллатларимиздан қутулиш, чекишни ташлаш, ундан тавба қилиш келадими? Албатта, келади! Бунинг учун хоҳиш, ирода бўлса бас. Аллоҳ таоло барчамизга ҳақиқий тавбани насиб этсин, омин!


ХВЖ: 2020 йилда жаҳон иқтисодиётини 2008 йилдагидан ҳам оғирроқ рецессия кутмоқда » Ўзбекистон ва дунё янгиликлари, HAQIDA.UZ - тезкор хабарлар сайти\n2020 йилда жаҳон иқтисодиётини 2008—2009 йиллардаги глобал молиявий инқироз давридагига қараганда чуқурроқ пасайиш кутмоқда. Бу ҳақда Халқаро валюта жамғармаси раҳбари Кристалина Георгиева маълум қилди.\n«2020 йилга мўлжалланган глобал ўсиш прогнози салбий — рецессия глобал молиявий инқироз даврида бўлганидек ёки ундан ҳам ёмонроқ. Аммо 2021 йилда қайта тикланиш рўй беришини кутмоқдамиз», — дейилади Георгиеванинг баёнотида.\nХВЖ раҳбарининг сўзларига кўра, иқтисодиётнинг қайта тикланиш тезлиги коронавирусга қарши курашиш самарадорлигига боғлиқ бўлади: пандемия қанчалик тез тўхтатилса, иқтисодий ўсиш шунчалик тез ва барқарор бўлади.\nШунингдек, Георгиеванинг таъкидлашича, коронавирус оқибатида қийинчиликларга, асосан, ривожланаётган давлатлар дуч келиши кутилмоқда.\nАввалроқ Ўзбекистонда коронавирус сабабли юзага келадиган иқтисодий муаммоларга қарши курашиш учун 10 триллион сўм ажратилиши ҳақида хабар берилганди.\nТеглар: ХВЖ иқтисодиёт\n» "Ўзбекистон ҳаво йўллари» ўзининг ўнлаб парвозларини бекор қилди


Главная / Маданият ва спорт / УНУТИЛМАС ОНЛАР\nШоир ва таржимон, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими Матназар Абдулҳакимни ҳаётида орттирган дўсту биродарлари, яқинлари, мухлислари кўп. Синфдош, курсдош, шифокор, фермер, ҳуқуқ-тартибот ходими, қўйинг-чи, турли соҳа вакиллари аллома шоирнинг шеъриятидан баҳраманд. Уларнинг ўзига хос “ўтиришма”лари, дилтортар суҳбатлари, мушоиралари бўларди...\nСодиқ дўстлар ҳозир ҳам ана шундай учрашувларни, ширин хотираларни алоҳида соғинч билан эслаб туришади. Улардан бири Озод ака Каримов, “Ичон қалъа” Давлат музей-қўриқхонаси заҳираси бош муҳофизи, Матназар ака билан кечган самимий мулоқотларини шундай эслайди:\n-1969 йилда мен ҳам Таганрог педагогика институтининг рус тили ва адабиёти факультетига ўқишга кирдим. Бизнинг гуруҳимизда 30 нафар хоразмлик йигит-қизлар бор эди. Матназар ака бизгача ўқишга кирган, мазкур олийгоҳнинг 3-курсида таҳсил оларди. У ўзбекистонлик талабаларнинг орасида саҳийлиги, ҳамиша ёрдамга тайёрлиги, маслаҳатлари билан ажралиб турарди.\nМатназар ака факультет деворий газетаси таҳрир ҳайъати аъзоси, қизиқарли мақолалар, ўзбек ва рус шоирларининг, шунингдек, ўзининг ҳам шеърларини чиқарарди. У институтимиз фахри, спорт ҳаётида баскетбол ва волейбол бўйича ўтказиладиган мусобақаларда факультетимиз шарафини ҳимоя қиларди.\nБиринчи Президенти-миз ташаббуслари билан қайта ташкил этилган Маъмун академиясининг қайта фаолият бошлаганини Матназар ака мамнуният билан қарши олди. Ўзи ҳам бу ерга биринчилардан бўлиб ишга таклиф қилинди. “Ичон-қалъа” музей-қўриқхонасига тез-тез келиб турар, воҳа шоир ва ёзувчиларининг бизда сақланаётган қўлёзма асарлари билан танишиб чиқарди. Адабиётшунос олим сифатида Огаҳий, Мирзо Бедил, Паҳлавон Маҳмуд каби сўз санъаткорлари шеъриятининг тадқиқотчиси, уларнинг ўнлаб китобларини нашрга тайёрлаб, ўзбек адабиёти хазинасига баракали ҳисса қўшди.\nОрадан йиллар ўтар, лекин Матназар Абдул-ҳакимнинг ўлмас шеърияти, у билан учрашган онларимиз, суҳбатига аржумандлигимиз ҳеч қачон унутилмайди.


Италиянинг сиз билмаган термаси: Каннаваро, Дель Пьеро ва бошқа машҳурлар жамоаси / CHAMPIONAT.asia\n01:27"Арсенал" "Рома" билан ўзаро футболчи алмаштириши мумкин 0 01:20"Милан" Бакайокони қайтармоқчи 0 01:14"Уотфорд" Сарр учун "Ливерпуль"дан 40 млн фунт талаб қиляпти 1 01:02ЕЧЛ. "Аталанта" - ПСЖ 1:0 (матнли трансляция) 50 00:59"Ким 3 бўлак нонни нутелла билан истеъмол қилса, заҳирада қолади" — Нагельсманн 0 00:52"Рома" Пеллегрини учун янги шартнома тайёрламоқда 0 00:14"Ман Сити" Сандрони харид қилиши мумкин 1 00:05Спортчилар ижтимоий тармоқларда 0 23:54Заа Чемпионлар Лигасида ўйнамоқчи 1 23:31"Сосьедад" Эдегор билан хайрлашди, у Мадридга қайтади 1 23:20"Спартак" Лала учун курашда етакчилик қиляпти 0 23:05ЕЧЛ. "Аталанта" — ПСЖ: Неймар, Икарди ва Сапата асосий таркибда! 33 22:47Ловрен: "Янги мавсумни ғалаба билан бошлаш яхши" 1 22:34"Мухлислардан карикатура": Абрамовга бу хабар ёқди 8 22:22Бэйл "Реал"дан кетмоқчи эмас 21\nИталиянинг сиз билмаган термаси: Каннаваро, Дель Пьеро ва бошқа машҳурлар жамоаси\n25 фев 2019 16:30\nТеглар : Италия терма жамоаси\n“Бугунги замонда нафақат футбол, балки бутун дунё ўзгариб кетмоқда. Мен ўйиндан аввал ёш футболчилар суратларини инстаграмга жойлаштираётганини кўрсам, уларни дўппоcлагим келади”.\n“Рома” сардори Даниэле Де Росси бита билан ҳеч қачон ҳеч кимни урмаган. У жаҳлини жиловлай оларди. Лекин “Corriere dello Sport”га берган интервьюсида ёшларнинг ўзини тутиши, уларнинг хатти-ҳаракатларини кескин танқид қилди. Бунинг учун Де Россини эски замондан қолиб кетган инсон деб кстидан кулишди. Ҳаттоки, базада ижтимоий тармоқлардан фойдаланиш тақиқланади деган қоида жорий қилгин деб мазах қилишди. Энг яхшиси — инстаграм, твиттер ва фэйсбук “жинниларини” армияга жўнатиб юбор, у ерда “ҳақиқий эркак” бўлиб қайтишади деган кесатишлар ҳам бўлди.\nДе Россининг армияда хизмат қилмаган. Шу сабабли, бундай гаплар унга оғир ботиши мумкин. Демак, юқоридаги гапдан келиб чиқадики, Даниэле – ҳақиқий эркакмасми? Армия инсонни тарбиялайди деб ҳисобланади. Шу билан бир қаторда, ўз вақтида қаттиқ тартиб-интизом ўрнатилган футбол жамоалари ҳақида ҳам шундай дейишарди. Шундай вақтларнинг бирида Де Росси “Рома”га келган. Йигитча ўшанда 18 ёш эди. Жамоа казармадек бўлмаса ҳам, раҳбарлар худди офицерлардек қаттиқ қўл эди. Алдаир, Вальтер Самуэль, Кристиан Пануччи, Кафу, Франческо Антоньоли, Дамьяно Томмази, Эмерсон, Франческо Тотти, Винченцо Монтелла, Марко Дельвеккио, Фабио Капеллодан иборат бўлган жамоада хоҳласангиз ҳам, хохламасангиз ҳам тартибли бўлишга ҳаракат қилиб, яхши тарбияга эга бўласиз.\nАввалги ўйинчилар бир-бирлари билан нафақат футболдаги, балки ҳаётдаги тажрибалари билан ўртоқлашардилар. 90 йилларда Италияда ўйинчиларнинг ҳаёти фақат футбол билан чегараланиб қолмасди. Уларни бир йиллик ҳарбий хизматини ўтаб беришлари мажбурий эди. Роберто Манчини ва Паоло Мальдини 1988 йил А Серия жамоасининг асосий таркибида “хизмат қилиш” учун келишди — “Сампдория” ва “Милан”га келишди. Мамлакатнинг энг иқтидорли ўйинчиларини журналист ва фотографлар ҳар дақиқада кузатиб юришарди. На клублар, на харбийлар таваккал қилгилари келмасди. Биргина йўл — янги қабул қилинганлар Италия ҳарбий терма жамоаси таркибида майдонга тушишлари эди.\nШу ҳақида ҳеч эшитганмидингиз? Эътиборлиси шундаки, у мамлакат асосий жамоасига қараганда, муваффақиятлироқ бўлган. Италия ҳарбийлари термасида Жаҳон Чемпионати 15та медали бўлган: 8та олтин, 4та кумуш ва 3та бронза. Тўғри, улар 1997 йилдан бери финалга чиқолганлари йўқ: 2000-йиллар бошида профессионал футболчиларга ҳарбий хизматга бориш мажбурияти бекор қилинди. Бу эса терманинг натижаларига салбий таъсир кўрсатди.\n1987 йил ҳал қилувчи ўйинда Германия устидан ғалаба қозонган жамоа таркибида Чиро Феррара ва Жанлука Виалли бор эди. Ўша пайтлар “Сампдория” таркибида тўп тепган Виалли ўйинда гол урган. Шу билан бир қаторда, немислар таркибида ҳам профессионал ўйинчилар талайгина эди. Масалан, Бодо Иллгнер ва Оливер Бирхофф. Лекин ўша дамларда Италия бу чемпионатларда ҳукмронлик қиларди. Шунинг учун, 1995 йилдаги муваффақиятсизлик сенсация бўлганди.\n1995 йилда Никола Аморузо (“Юве” таркибида уч карра Италия чемпиони бўлган, А Серияда 113та гол урган), Франческо Флаки (“Сампдория”да 40та гол урган), Фабио Галанте (А Сериянинг “Интер”, “Торино” ва “Ливорно”сида тўп тепиб, умумий 300дан ортиқ баҳсда майдонга тушган), Европанинг бўлажак вице-чемпионлари Стефано Фьоре ва Марко Дельвеккио, Фабио Каннаваро ва Алессандро Дель Пьеро ҳам Италияда ўйнаган. Сандро “Ювентус” билан чемпионатда ғолиб бўлган. Терма бош мураббийи Женнаро Оливьери ҳам ёш юлдузнинг чин дилдан меҳнат қилаётганига ҳеч қандай эътирози бўлмаганлигини таъкидлаган.\n“Ўшанда Каннаваро фаолиятини эндигина бошлаган эди. Лекин Дель Пьеро Скудеттони қўлга киритди, асосий таркибда иштирок этди ва Чемпионлар Лигасида ҳам гол уришга муваффақ бўлди. Лекин у шунда ҳам ҳеч кимга паст назар билан қарамаган. Эсимда, биз Калабрияда оғир касалликка чалинган бир болакай учун хайрия ўйинини ташкиллаштирган эдик. Дель Пьеро “Ювентус” билан Германияга жўнаб кетган эди. Унга қўнғироқ қилдим ва шундай дедим: “Бу иш қўлингдан келадими ёки йўқ, буни билмайман. Лекин боланинг ота-онаси сенга шуни етказишимни илтимос қилишди: болакай сени кўришни истаган экан”. Ишонасизми, Алессандро ўша куниёқ учиб келди. Мен уни жуда ҳам ҳурсат қиламан. Унинг бу ишини ҳеч қачон ёдимдан чиқармайман. Ҳақиқий аскар ўз ватанига содиқ бўлганидек, Дель Пьеро ҳам жамоага вафодор эди. У ўша иш туфайли бизга ва мухлисларига бўлган муҳаббатини намоён этган”.\nАрмия термалари ўртасидаги Жаҳон Чемпионати-1995 Римда бўлиб ўтган. Аслида турнир мезбонари кучли эди. Ҳарбийлардан ташкил топган жамоа уларни янада мустаҳкамлаб, фаворит қилган эди. “Адзурри” гуруҳдаги уч ўйинда ҳам ғалаба қозонди (Нидерландия, Ливия ва Сенегал) — умумий ҳисоб 15:2 бўлди. Улар чорак финалда Кипр билан тўқнаш келдилар. Ана ўша баҳсда сенсация содир бўлди. Дель Пьеро битта гол урди, рақиб жамоа бунга 2та гол билан жавоб қайтарди. Бироқ учрашувнинг энг кутилмаган ҳолати — италияликлар учрашувни 7та ўйинчи билан якунладилар.\nДель Пьеро, Каннаваро, Дельвеккио ва Пьованелли қизил карточка олди. Финал ҳуштагидан кейин Италиянинг бир нечта ўйинчилари туннелда ҳакамга ташланишди. Бу уларга қимматга тушди: ФИФА томонидан ташкил қилинадиган халқаро ўйинлардан четлаштирилишди. Улар орасида Флаки, Аморузо ва Фьоре бор эди. Аслида нима бўлган эди? Афсуски, бу ҳақида маълумотлар жуда кам. Дель Пьеро ҳам, Каннаваро ҳам кўп сонли интервьюларида буни гапиришни истамашган. Бироқ 19 йиллик фаолияти давомида Алессандрони фақат икки маротаба ўйиндан чиқариб юборишди. Чунки унинг жаҳлини чиқариш қийин эди.\nОливьерининг фикрича, Римдаги мағлубиятнинг ўзига яраша оқибатлари бор эди. “Мен ўшанда йигитларга шундай дедим: “Сизлар ажойиб ўйинчи, яхши инсонсизлар. Ҳали ҳаммаси олдинда. Келгусида сиз юқори чўққиларни забт этишингиз керак. Тўғри, армия Жаҳон Чемпионатида ғолиб бўла олмадик. Насиб қилса, сизлар ҳақиқийсини қўлга киритасизлар”. Женнаро ўшада балки ўзини яхши кўрсатмоқчи бўлгандир. Эҳтимол, ҳақиқатдан ҳам уларнинг иқтидорини сезгандир. Шуниси маълумки, орадан 11 йил ўтиб, Каннаваро ва Дель Пьеро Берлинда Жаҳон Кубогини қўлга киритган.\n"Скуадра Адзурра" Жаҳон Чемпионатида зафар қучганда, армия термаси йўқ бўлиб кетганди. XXI асрда футболни ҳаммадан ҳам яхшироқ Шимолий Африка ва яқин Шарқ жамоалари ўйнашмоқда – 2001 йилдан буён мусобақада Миср термаси уч бор ғолиб бўлди, икки марта Жазоир, бир мартадан Ироқ ва Уммон зафар қучди. Айнан Уммон термаси бугунги кунда амалдаги чемпион ҳисобланади. 2003 ва 2005 йилларда Италия Жаҳон Чемпионатларида таркибига профессионалларни қўшмай иштирок этди, 2007 йилдан буён эса буткул ушбу мусобақада қатнашмай қўйди. Жанубий Кореяга ярим финалда, Мисрга чорак финалда бой берилган учрашувлар – йўқ бўлиб кетган жамоанинг сўнгги ютуқлари ҳисобланади.\nИталия А серияси янги мавсуми бошланиш санаси маълум 4\n“Милан” 28 йил олдинги натижасини такрорлади 4


Грин-карта ўйнаш учун қизил паспорт олиш шартми? АҚШ консули батафсил изоҳ берди\n16:15 / 26.09.2019\nЎтган ҳафта грин-карта лотереясининг 2019 йилги қоидаларига ўзгартириш киритилгани, хусусан эндиликда аризачилардан халқаро саёҳат паспорти сериясини киритиш талаб этилиши маълум бўлди.\nЎзбекистон фуқаролари билан боғлиқ ҳолатда бу – жорий йилдан муомалага киритилган, 10 йил муддатга бериладиган, қизил рангли хорижга чиқиш биометрик паспортини англатади.\nKun.uz мухбири мазкур янгилик юзасидан фуқароларда туғилаётган қатор саволларга жавоб олиш мақсадида АҚШнинг Тошкентдаги элчихонаси Иммиграцион визалар бўлими бошлиғи Кори М Бендер билан суҳбатда бўлди.\nДипломатнинг сўзларига кўра, ҳақиқатан ҳам бу йил грин-карта ўйнашни истовчи ўзбекистонликларга хорижга чиқиш паспортларини олишлари тавсия этилади.\n– Дастур талаблари йилдан йилга қатъийлаштириб бориляпти, – деб гап бошлади Бендер. – Бунга сабаб – биз лотерея ғолиби сифатида суҳбат учун келадиган фуқаролар анкетани шахсан ўзлари тўлдирган бўлишларини истаяпмиз. Талабгорлардан яна ҳам батафсилроқ маълумотларни киритишларини сўрашдан мақсад – фирибгарлик ҳолатларининг олдини олиш. Демак, қўшимча маълумотлар киритиш талаби аризачини ҳам ҳимоялашга хизмат қилади.\nДастурнинг ўзбекистонлик иштирокчиларига ариза топшириш вақтида шу йил амалиётга жорий этилган қизил рангли хорижга чиқиш паспортларидан фойдаланишларини қатъиян тавсия этамиз. Лотерея қоидаларида ҳам бу аниқ белгилаб қўйилган – аризада кўрсатилган паспорт фуқарога хорижга чиқиш имконини бериши керак.\nТехник жиҳатдан, дастурда қатнашиш учун кўк рангли, ички фойдаланиш учун мўлжалланган паспортдан ҳам фойдаланиш мумкин, аммо ушбу паспортда хорижга чиқиш рухсатномаси – ОВИР стикери бўлиши керак. Мазкур ҳолатда, ариза топширилаётган вақтда паспортдаги ОВИР стикерининг амал қилиш муддати ўтмаган, яъни стикер ҳали ҳам амалда бўлиши зарур.\nТехник томондан имконият бўлса-да, биз рўйхатдан ўтиш вақтида амалдаги ОВИР стикери бор паспортлардан фойдаланишни тавсия этмаймиз. Чунки 2021 йилга келиб, яъни жорий йил ўйналадиган лотерея ғолиблари суҳбатдан ўтадиган вақтда ҳозирги ички фойдаланишдаги яшил паспортларнинг стикери муддати тугаган бўлади, эски намунадаги паспортлар муомаладан чиққан бўлиши ҳам мумкин. Натижада улар ҳуқуқий жиҳатдан яроқли бўлмаслиги эҳтимолдан холи эмас.\nБиздаги маълумотларга кўра, Ўзбекистонда 2021 йил январидан миллий ID-тизими жорий этилиши режалаштирилмоқда. Яъни янги ID-карталар ички фойдаланишдаги яшил паспортнинг ўрнига жорий этилиши кутиляпти. Шундай бўлиб чиққан тақдирда, яшил паспорт билан ариза топширган иштирокчилар консулликдаги суҳбат вақтида улар ҳақиқатан ҳам ўзларига тегишли бўлган ва ОВИР стикери бор бўлган паспорт билан рўйхатдан ўтганликларини исботлашга тайёр туришлари лозим.\nАгар суҳбат вақтига бориб, серия-рақами аризага киритилган паспортингиз йўқ бўлса, у ҳолда буни исботлаш жуда қийин. Исботлай олмасангиз эса, дастурдан четлаштириласиз.\nШунинг учун ҳам талабгорлардан лотереяда қатнашишда қизил паспортдан фойдаланишларини қатъиян тавсия қиламиз. Агар сизда хорижга чиқиш паспорти бўлмаса, хавотир олманг ва уни олишга ҳаракат қилинг.\n– Демак, ОВИР стикери бўлмаган яшил паспорт билан лотереяда қатнашиб бўлмайди, шундайми?\n– Ҳа, ОВИР стикери бўлмаган ёки муддати ўтган ОВИР стикери бўлган яшил паспортлар рўйхатдан ўтиш учун қабул қилинмайди. Чунки дастур қоидаларига мувофиқ, фуқаро аризада кўрсатган паспорт унга ариза топширилаётган вақтда хорижга чиқиш имконини бериши шарт. Фақат мамлакат ичкарисида фойдаланиш учун мўлжалланган паспортлар DV лотереясида қатнашиш учун қабул қилинмаслиги алоҳида белгилаб қўйилган.\n– Иштирокчи турли сабабларга кўра паспортини алмаштиришига тўғри келган ҳолларда қандай йўл тутиши лозим?\n– Бу каби ҳолатларда иштирокчи нима қилиши кераклиги дастурнинг янги қоидаларида белгилаб қўйилган. Унга кўра, фуқаро консулликдаги суҳбат вақтида вазиятни тўлиқ ва ишончли тушунтира олиши керак. Қисқа қилиб айтганда, талабгор паспортини ўзгартирган бўлса, бу ҳолат интервью вақтида муаммо келтириб чиқариши эҳтимолдан узоқ эмас.\n– Дастурга оилавий тарзда қатнашмоқчи бўлган фуқаролар учун паспортга оид энг муҳим жиҳатларни санаб ўтсангиз.\n– Дастурда қатнашиш учун шахсан ўзи ариза топширувчи шахс лотерея ўйинидаги асосий иштирокчи саналади ва у ариза тўлдириш жараёнида эри ёки рафиқаси ҳамда 21 ёшга тўлмаган барча фарзандларини кўрсатиши лозим, аммо аризада фақат ўзининг паспорт серия-рақамини киритиши талаб этилади. Асосий иштирокчидан унинг оила аъзолари паспорт серия-рақамини кўрсатиш сўралмайди. Яъни эр-хотиндан ҳар бири ўз аризасида фақат ўзининг паспорт маълумотини киритади.\n– Билишимизча, жаноб президент Дональд Трампнинг грин-карта лотереясига муносабати салбий. Бу эса дунё бўйлаб АҚШда доимий яшашни истовчиларнинг хавотирига сабаб бўлмоқда.\n– Турли миллатга мансуб иммигрантлар визаси, яъни грин-карта лотерея дастури қонун асосида ишлаб чиқилган бўлиб, бу дегани унга фақат Конгресс ўзгартириш киритиши мумкин. Сўнгги вақтларда тегишли қонун ўзгартирилганича йўқ.\n– АҚШ Давлат департаментининг 2018 йил бўйича эълон қилган статистикасига кўра, Қўшма Штатларда вақтинча яшаш ҳуқуқини берадиган B1/B2 визаси учун ариза топширган ўзбекистонликларнинг 62 фоизига виза бериш рад этилган. Бу – Марказий Осиё давлатлари орасидаги энг юқори, собиқ иттифоқ миқёсида эса иккинчи энг юқори кўрсаткичдир. Бу борада изоҳ бера оласизми, виза талабгори бўлган Ўзбекистон фуқароларига рад жавоби берилишининг энг кўп учрайдиган сабаблари қайсилар?\n– Мен сизга фақатгина расман чоп этилган статистик маълумотларнигина келтиришим мумкин, бу рақамларни сиз ҳам таъкидлаб ўтдингиз. Мен Иммигрант-визалар бўлими бошлиғи бўлганим боис ноиммиграциявий виза масалалари бўйича изоҳ бериш ваколатига эга эмасман.\nСуҳбат давомида Кори М Бендер грин-карта лотереяси ғолибга фақатгина АҚШда доимий яшаш визасини олишга имконият беришини таъкидлаб, ҳукумат визадан бошқа АҚШга етиб бориш ва у ерда яшаш учун ҳеч қандай моддий кўмак, иш ўрни, ижтимоий имтиёз ва устунликлар бермаслигини қўшимча қилиб ўтди.\n«Агар жараён давомида талабгор АҚШ ҳукуматидан шу каби қўшимча кўмак олишни ният қилгани ҳақида бизга маълумот етиб келса, унга дастур доирасида виза бериш рад этилади», – деди у.\nЭлчихона вакили, шунингдек, грин-карта дастурида қатнашувчилар билиши ва амал қилиши керак бўлган қуйидаги бешта олтин қоидани санаб ўтди.\n1. Махсус сайтдаги аризани бевосита шахсан ўзингиз тўлдиришингиз қатъиян тавсия этилади.\n2. Дастурда қатнашиш давомида талабгордан фақат ва фақат битта ҳолатда – АҚШ консуллигига виза учун мурожаат қилгандагина тўлов амалга ошириш талаб этилади.\n3. Фуқаролардан шахсий маълумотларини эҳтиёт қилишларини сўраймиз. Кўчада кимдир олдингизга келиб, грин-карта ютишни хоҳлайсизми, деб исм-шарифингиз, туғилган санангиз каби маълумотларни сўраса, жуда-жуда эҳтиёт бўлинг. Оқибати яхшиликка олиб келмаслиги мумкин.\n4. Лотереяда бир киши бир йил давомида фақат бир марта қатнашиши мумкин. Қайта топширилган аризалар дастурдан чиқариб юборилади.\n5. Исм-шарифингиз паспортдаги билан айнан бир хил ёзилганига эътибор қаратинг. Тақдим этадиган суратингиз эса камида охирги 6 ой ичида олинган бўлиши керак.\nАҚШ элчихонасидан маълум қилишларича, грин-карта янгиланган қоидаларининг ўзбек тилидаги таржимаси 1-2 ҳафта муддат ичида тақдим этилади.\nЭслатиб ўтамиз, 2021 йил учун грин-карта лотереясига аризалар 2019 йил 2 октябридан 5 ноябрига қадар қабул қилинади. Компьютер дастури ёрдамида тасодифий танлов билан аниқланадиган натижалар 2020 йил 5 майида эълон қилинади. Бу галги лотерея билан жаҳон бўйича 55 минг кишига АҚШ визаси берилиши кўзда тутилган.\nХорижга чиқиш паспорти қандай олинади?\n15:46 / 22.01.2022\nТошкентдаги ҳаво сифати: Бир-бирига зид икки талқин\n03:44 / 12.06.2020\nДэниел Розенблюм АҚШдаги намойишларга хайрихоҳлик билдирди\n07:38 / 23.04.2020\nТрамп АҚШга иммиграцияни вақтинча тўхтатиш ҳақидаги фармонни имзолади


Шавкат Мирзиёев муҳим қонунни имзолади - EFFECT.UZ\nШавкат Мирзиёев муҳим қонунни имзолади\n. 05:55 | 03.10.2021\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев “Умумий ҳарбий мажбурият ва ҳарбий хизмат тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида” Қонуни имзолади. Бу ҳақда Адлия вазирлиги матбуот хизмати хабар бермоқда.\nМуддатли харбий хизматга чақириш учун:\nҚорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар мудофаа ишлари бошқармалари ҳузуридаги Раҳбарият кенгаши;\nҚорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар йиғин пунктларида – ҳарбий-тиббий комиссия;\nтуман (шаҳар) мудофаа ишлари бўлимлари ҳузурида Қуролли Кучларни бутлаш комиссияси;\nМуқобил хизматга чақириш, сафарбарлик чақируви резервидаги хизматга олиш, ҳарбий хизматга чақиришни кечиктириш ва Қуролли Кучлар захирасига ўтказиш учун – мудофаа ишлари бўлимлари ҳузуридаги ҳудудий комиссия;\nШунингдек, Қонунга киритилган қўшимчаларга кўра, ҳарбий хизматчиларнинг, ОТМ курсантларининг, ҳарбий йиғинларга чақирилган ҳарбий хизматга мажбурларнинг ва сафарбарлик чақирувчи резервидаги хизматни ўтаётганларнинг моддий жавобгарлиги белгиланди.\nБунда мазкур шахслар етказилган зарар аниқланган кундан эътиборан 3 йил ичида моддий жавобгарликка тортилишлари мумкин. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.\nФарғонада Тожикистон ва Қозоғистон кино кунлари ташкил этилди\nСуарес «қўнғироғидан» кейин «Барселона» президенти Куман бўйича баёнот берди


Bosh sahifa Jabrlanganlarga maslahat Уй зўравонлигининг қандай турлари мавжуд\nРуҳий зўравонлик асосий стратегиялардан бири – бу аёлни унинг яқинларидан яккалаш. Аёлга «дугоналаринг ақлли эмас, улар сенга ҳасад қилади» деган гаплар уқтирилади. Бундай эркаклар тўйгача ўзларини буткул бошқача тутадилар, гўёки Ерда улардан яхши эркаклар йўқдек. Шу билан бирга, психологик қарамлик юзага келади, у аёлни қўлида олиб юриши билан бирга ҳар куни оз-оздан аёлда айб топади: «буни нотўғри қилдинг, бунда ақлингни ишлатмабсан» ва ҳоказо. Аёл ота-онасига ёки дўстларига бўлганлар ҳақида гапирса, улар бу муносабатга йўл қўймаслик кераклигини айтишади. Аёл хафа бўлади, эр эса «Мен сени жуда яхши кўраман. Сени огоҳлантирганман: улар бизнинг севгимизга қарши.» деган гапларни айтади. У аёлни жамиятдан яккалайди, гўёки улар ҳаммаси ёмон. Фақат у яхши. Бу ҳолат газлайтинг дейилади. Бунда инсон ёлғиз қолганда, унга ҳар куни оз-оздан унинг айблари кўрсатилади – сен нотўғри тушундинг, мен ундай демаганман, бўлмаган гаплар! Бунда аёл ўйлайди: «наҳотки, чиндан ҳам шундай бўлса?», «Ҳақиқатдан ҳам бунинг ёмон жойи йўқ», «Бу менинг айбим». Тажовузкорликдан сўнг доим асал ойи бошланади, аёл эса ёмон вазиятларда ҳам ўша асал ойини эслайди – у жуда меҳрибон эди-ку, у дунёдаги энг яхши эркак» деб ўзини ишонтиради. Бу аёлларнинг тажовузкорларни ташлаб кетмаслиги сабабларидан биридир..


Теглар: Муҳаббат, Оила\nДобавлено: 07.04.2016, 16:52\nДунёда ўзларидан анча кичик эркаклар билан бахтли турмуш кечираётган таниқли аёллар талайгина. Уларга қараб, севги ёш танламайди деган фикр тўғри эканлигига амин бўласиз.\nУлар орасидаги тафовут 18 ёш\n44 ёшли Жей Ло ва унинг 26 ёшли “бойфренд”и Каспер Смартлар ўзлари ҳақидаги турли миш-мишлар, ғийбатларга қарамай ҳамон бирга. Келаётган июль ойида уларнинг бир-бирига муҳаббат боғлаганларига уч йил тўлади. Улар Жей Ло ўзининг навбатдаги турмуш ўртоғи Марк Энтони билан ажрашганидан сўнг учраша бошлаган. 2011 йилда Смарт Лопеснинг ижодий жамоасида оддий раққос сифатида иш бошлаган. Ҳозирда эса Каспер хонанданинг нуфузли лойиҳаларидан бирига бошчилик қилмоқда. Улар деярли ҳамма вақт бирга. Жей Лонинг фарзандлари Каспер билан дўстлашиб олишган. Смарт Женниферга қимматбаҳо узук совға қилган. Унинг ўзи эса тўртинчи марта ҳам турмушга чиқиш нияти борлигини билдирган.


Ҳокимга чора кўрилдими? МИБ мутасаддиси изоҳ...\n19.06.2019 15:09 0 4567\nТадбирнинг кириш қисми тугаб, савол-жавобга ўтилиши ҳамоно қуйидаги сўров ташланди. Яъники, яқинда ижтимоий тармоқларда овози Фарғона вилоят ҳокими Шуҳрат Ғаниевники дейилган аудиоёзув тарқалиб, унда амалдор МИБ Фарғона вилояти бошқармаси бошлиғига очиқдан очиқ «ичангни суғуриб, бошингга салла қилвораман!» мазмунида таҳдид қилгани англашилади. Оддий фуқаро МИБ ходими талабига бўйсунмаса ёки қаршилик қилса, ҳақли равишда жавобгарликка тортилади. Вилоят ҳокимига-чи? У кўпчилик олдида МИБнинг масъулига нисбатан маҳаллийчилик қилиб (МИБ вилоят бошқармаси раҳбарини «Тошкент шаҳри фуқароси» дейди), камига ҳақоратомуз таҳдидига нисбатан ҳуқуқий таъсир чораси қўлланилдими?\nМИБ Шуҳрат Ғаниев


“Ҳумо-2” Қозоғистон клуби билан ғалаба ва мағлубият қайд этди ФОТОГАЛЕРЕЯ / Olamsport.com\n“Ҳумо-2” Қозоғистон клуби билан ғалаба ва мағлубият қайд этди ФОТОГАЛЕРЕЯ\nТеглар : ҚозоғистонХоккейҲумо\nТошкентнинг “Хумо-2” клуби хоккей бўйича Қозоғистон Очиқ чемпионатида муваффақиятли иштирок этмоқда.\nҲамюртларимиз Петропавловскнинг “Қулагер” жамоаси билан иккита учрашув ўтказишди. Биринчи баҳсда “Ҳумо-2” 4:2 ҳисобида ғалаба қозонди. Ҳамюртларимиз ҳатто учрашув давомида уч ўйинчи билан ҳам ҳаракат қилиб, ҳимояланишни уддалашди.\nУчинчи давранинг сўнгги сонияларида рақиблар дарвозабонни ўйинчи билан алмаштиришди. Бу пайтда ҳисоб 3:2 кўринишида эди. Аёнки, қозоғистонлик хоккейчилар мағлубиятдан қочмоқчи эдилар. Аммо “Ҳумо”чилар бу тактика учун меҳмонларни жазолашди - 4:2. “Ice City” кўнгилочар мажмуида бўлиб ўтган иккинчи беллашувда эса қозоғистонлик хоккейчилар 3:1 ҳисобида зафар қучишди.


Гуантанамода Афғонистонда қўлга олинган маҳбуслар устидан маҳкама жараёни бошланди\n25 феврал 2021, Тошкент вақти: 03:53\nАҚШ етакчилигида Афғонистонда аксил террор кампанияси бошланганидан кейин Толиблар ва “Ал-Қайда” гуруҳининг минглаб жанггарилари асир олинди. Улардан 600 нафари АҚШнинг Кубадаги Гуантанамо ҳибсхонасига жўнатилиб, шу пайтгача ўша ерда сақлаб келинди. Орадан қарийб уч йил ўтиб, ниҳоят 24 август куни Гуантанамода тўрт маҳбус устидан дастлабки маҳкама жараёни бошланди. Бу иш билан АҚШ ҳукумати тайинлаган махсус трибунал шуғулланмоқда. Аммо танқидчилар дастлабки маҳкама жараёнлари адолатли эмаслигини ва ҳукм олдиндан маълумлигини айтмоқда.\nИкки йилдан ортиқ ҳибсхонасида сақланган тўрт маҳбус иши ниҳоят дастлабки маҳкамага ошди. Судланаётганларнинг бири Австралия, икки нафари Яман ва яна бири Судан фуқароси.\nАвстралиялик Дэвид Хикксга Афғонистонда Толиблар тарафида туриб жанг олиб борганлик айби қўйилмоқда.\nЯманлик Салим Аҳмад Ҳамдан Усама Бин Ладеннинг ҳайдовчиси бўлгани, иккинчи яманлик маҳбус Али Ҳамза Аҳмад Сулаймон ал-Бахлул ва суданлик Аҳмад Маҳмуд ал-Қосийга эса Бин Ладеннинг шахсий қўриқчилари бўлгани айби қўйилмоқда.\nДэвид Хикснинг отаси Терри ва австралиялик адвокат Стивен Кенни душанба куни Гуантанамога жўнаб кетдилар. Терри ўз ўғлининг дастлабки маҳкама жараёнида қатнашиш ҳақида АҚШ расмийлари билан гаплашмаганини ва ҳозирча фақат ўғли билан учрашишга рухсат беришларини илтимос қилишини айтди.\nАвстралия ҳукумати ўз фуқаросининг АҚШ расмийлари томонидан суд қилинишига ва агар жазо белгиланса, маҳбус уни ўз ватанида ўташи ҳақида Америка вакиллари билан келишувга эришган.\nАҚШ ҳарбийлари матбуот вакили лейтенант Сюзан Мак Гарвей Гуантанамодаги айбланувчилар адолатли судланишига ишонтирмоқда:\n”Ҳарбий комиссиялар ҳар бир айбланувчи ишини пухта ўрганади ва судлов адолатли бўлади. Ўзини айбдор эмас, деб ҳисоблайдиган судланувчиларга маҳкамага гувоҳлар чақиртириш ва далиллар келтириш имконияти яратилади. Шунингдек, ҳар бир айблов шубҳадан ҳолис тарзда исботланиши керак. Биз халқаро жамоатчилик келаси ҳафталар ёки ойлар ичида маҳкама адолатли ўтишини кўради, деган умиддамиз” - дейди АҚШ ҳарбий вакили.\nМак Гарвей АҚШ ҳукумати маҳбусларга қўйилган айбларни исботлаши кераклигини айтади.\nАйни пайтда, халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилотлари АҚШ ҳукумати тузган ҳарбий трибуналларни адолатли эмас, дея танқид қилмоқда. Масалан, ҳуқуқ ҳимояси билан шуғулланувчи ташкилотларга кўра, трибуналлар миш-мишларга далил сифатида асосланмоқда. Бундан ташқари, айрим ҳолларда айбланувчи ва унинг адвокати ўртасидаги суҳбатлар ёзиб олиниши мумкин. Маҳбусларга маҳкама қарори юзасидан шикоят аризаси ёзиш тақиқланган.\nБошқалар эса, суд хайъати офицерлардан ташкил топгани ҳисобга олинса, маҳкама жараёни адолатли ўтиши эҳтимолган йироқ, деган фикр билдирмоқда.\nБош қароргоҳи Нью Йоркда жойлашган Хюман Райтс Уотч ташкилоти вакили Зиё Зарифий Озодлик радиоси мухбири билан суҳбатда дастлабки суд жараёни ҳақида шундай деди:\n”Биз бу жараён адолат қарор топиши учун эмас, балки фақатгина адолатли кўриниши учун ташкил этилган, деб хавотирланяпмиз. Дастлабки маҳкама қандай натижа билан тугашини диққат билан кузатамиз. Чунки бу маҳкама қандай натижа билан тугаши олдиндан белгиланган, деган хавотирдамиз ”.\nЗиё Зарифий дастлабки маҳкама АҚШда эмас, балки Кубада ўтаётганини танқид қилди. Ҳуқуқ ҳимоячиси, агар суд АҚШда ўтганида айбланувчилар АҚШ Конституцияси ҳимоясида бўлган бўлишини айтади:\n”Мазкур трибуналлар Гуантанамода жойлашиши ва маҳкамалар ўша жойда бўлиб ўтишининг ўзи ташвиш уйғотади. Суднинг Америка ташқарисида тузилганига хавфсизлик нуқтаи назаридан хеч қандай асос йўқ. Бундан ягона мақсад, маҳбусларни АҚШнинг адлия тизимидан йироқда сақлаш бўлган, деган хулоса келиб чиқади ” - дейди ҳуқуқ ҳимоячиси.\nАҚШ бундай махсус трибуналлардан 1942 йилда фашистларга ёрдам берганликда гумон қилинган шахсларни жавобгарликка тортишда фойдаланган.\nАҚШ Президенти Жорж Буш ҳозирча Гуантанамодаги фақат 15 маҳбуснинг иши дастлабки маҳкамада кўриб чиқилишига рухсат берган. Қолган маҳбусларнинг тақдири эса ҳамон мавҳумлигича қолмоқда.


Бриллиантлар ҳақида нима биламиз? Қимматбаҳо тошлар...\n20.01.2020 22:18 0 1694\n«Xabar.uz» ахборот-таҳлилий портали янги лойиҳани амалга оширади. У орқали республикамизнинг ижтимоий, иқтисодий ва маданий соҳаларида фаолият кўрсатаётган ҳамюртларимиз билан интервьюлар бериб борилиши режалаштирилган. Илк суҳбатдошимиз геолог ва юртимиздаги бриллиант тошлар бўйича ягона бўлган халқаро эксперт Баҳодир Мажидов. Қаҳрамонимиз Тошкент шаҳрида туғилган. Ҳозирда у қимматбаҳо тошлар экспертизасида фаолият кўрсатиб келади.\n— Сизнинг геология соҳасига қизиқишингиз ва ушбу мутахассисликни танлашингизга нима сабаб бўлган?\n— Болалигимдан геология соҳасига қизиқаман. Шу боисдан\n2011 – 2015 йилларда Тошкент давлат техника университетининг Геология ва кончилик иши факультетида таҳсил олдим. Ўқишни тамомлаб, бир муддат мутахассислигим бўйича турли идораларда хизмат қилдим.\nАммо, қимматбаҳо тошларга қизиқишим ушбу соҳа бўйича тажрибаларимни ошириш зарурлигини кўрсатди. Шу мақсадда, 2019 йил «Gemology Institute of America» халқаро институтини «Diamond Essential» йўналиши бўйича муваффақиятли ниҳоялаб, сертификат олдим. Бугунги кунда бриллиантлар, қимматбаҳо металлар ва улардан ясалган заргарлик буюмлари экспертизасида фаолият кўрсатиб келяпман.\n— Соҳангизни бугунги ривожланаётган Ўзбекистон учун қай даражада муҳим деб ҳисоблайсиз?\n— Геология ва қимматбаҳо металлар дунё иқтисодиётининг йирик тармоқларидан бири. Аммо, очиғи ҳозирги кунда мамлакатимизда мазкур соҳа мутахассислари ниҳоятда кам. Жаҳон тажрибасидан келиб чиқиб айтишим мумкинки, соҳамиз Ўзбекистон иқтисодиётига катта даромад келтира олади. Шу нуқтаи назардан, ислоҳотлар олиб борилаётган бугунги Ўзбекистон учун геология ва қимматбаҳо тошлар соҳасини ҳар томонлама ривожлантириш зарур деб ўйлайман.\n— Суҳбатимизни бриллиантлар мавзусида давом эттирсак. Бриллиантлар асли нимадан таркиб топган?\n— Бриллиант cоҳамиз тили билан айтганда қирраланган олмос дейилади. Одатда бриллиантнинг 99.95 % углероддан таркиб топган. Унинг кимёвий энг яқин қариндоши кўмир. Олмос юқори босим ва ҳарорат ҳисобига ўзига хос гўзаллик, шаффофлик ва ёғдуга эга бўлади. Бугунги кунда бриллиантлар учун қирралашга яроқли олмослар табиатда ниҳоятда кам. Одатда олмос ўзининг чидамлилиги билан эмас, айнан қаттиқлиги билан машҳур. Олмосни фақат олмос билан тирнаш мумкин.\nШунингдек, ҳозирда заргарлик сифатига эга тошлар бир нечта йирик корпорация назорати остида дунёга тарқалади. Бу ёпиқ бозор, тошлар қиймати барқарор, шунинг учун олмос биржалари аксарият савдогарлари уларни валютанинг энг ишончли эквиваленти деб ҳисоблайди, айниқса, уларнинг ихчамлиги қадрланади.\n— Бриллиантлар бир-биридан қандай омилларга кўра фарқланади?\n— Бриллиантлар чиройи ва сифати тўртта омил: ранг, софлиги, қирраланиши ва каратига қараб таснифланади. Бу халқаро тизим, яъни 4C деб аталади. Бриллиантларнинг 3 тури мавжуд: табиий, сунъий ва симулянт.\nҲозирги кунда рангсизлиги учун қадрланадиган бриллиантлар бозорда кўп. Aсосан бриллиантлар сариқ, жигарранг, мовий, яшил, пушти, қизил ва рангсиз бўлади. Рангли бриллиантлардан энг кўп учрайдигани – сариқ ва жигарранг. Ундан кейин пушти, яшил ва мовий тошлар келади. Қизил бриллиант жуда ноёб ҳисобланади.\nМуҳим маълумот сифатида айтиб ўтмоқчиман, бозорларда учраб турувчи қора рангли бриллиантлар маркетинг ҳийласи. Яъни, бундай рангдаги юқори сифатли тош аслида мавжуд эмас.\n— Мутахассис сифатида бриллиантнинг нарх ва сифат нисбати бўйича қандай танлашни тавсия берасиз?\n— Бир қаторда турган турли рангдаги бир нечта тош ўртасидаги фарқни фақат мутахассис пайқай олади. Нозик фарқларнинг аксариятини фақат лупа ва микроскоп ёрдамида кўриш мумкин. Шунинг учун дастлаб ўлчам ва рангни аниқлаб олиш, шундан сўнг софлигини текшириб кўриш муҳим. Масалан, ўлчами ва софлигига ишониб, ранглар шкаласи охиридан ёрқин сариқ тошни танлаб, тежамкорлик қилиш мумкин.\n— Айни кунларда хорижлик ҳамкорлар билан Марказий Осиёда ягона бўлган бриллиант ва бошқа қимматбаҳо тошлар савдо мажмуаси ҳамда халқаро экспертиза марказини ташкил этиш ишларини олиб боряпман. Шу билан бирга келгусида соҳамиз бўйича етук мутахассисларни тайёрлаш мақсадим ҳам бор.\nинтервю бриллиант халқаро эксперт Баҳодир Мажидов\nЖамият 26/12, 12:37\nХориж 11/10, 12:14


«Бу сайловолди ташвиқоти эмас» — МСК Шерзод Асадовнинг MIR21YOYEV ёзуви туширилган футболкаси ҳақида – Газета.uz\nЎзЛиДеП номзоди Шавкат Мирзиёев Хоразмга ташрифи чоғида президент матбуот котиби Шерзод Асадов MIR21YOYEV ёзуви туширилган футболкада бўлган суратлари эълон қилинди. МСК раиси ўринбосари Баҳром Қўчқоровнинг таъкидлашича, қонунчиликда нима кийиш белгиланмаган ва бу бўйича эътироз билдириш ноўрин. МСК доимий аъзоси Худоёр Маматов футболка «ташвиқот материали» саналмаслигини таъкидлади. Бундан ташқари, МСК раиси ўринбосари амалдаги президентлик билан номзодлик ўртасидаги чегара ҳеч қайси давлатда аниқ белгиланмаганлигини қайд этди.\nLotinchada 23 сентябрь 2021, 21:08 Сайлов-2021 Сиёсат\n22 сентябрь куни президент Шавкат Мирзиёев Қорақалпоғистонда Амударё устидан ўтувчи кўприк қурилиши жараёнлари билан танишди.\nДавлат раҳбари матбуот хизмати эълон қилган суратларда Миллий масс-медиани қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамоат фонди Васийлик кенгаши раиси Комил Алламжонов ва президент матбуот котиби Шерзод Асадов MIR21YOYEV ёзуви туширилган футболкада юрганини кўриш мумкин. Айни шу футболкада акс этган ёзув, аввалроқ, ЎзЛиДеП номзоди Шавкат Мирзиёевнинг сайловолди кампанияси логотипи сифатида тақдим этилган эди.\nРасмнинг орқа планида ўнгдан биринчи президент матбуот котиби Шерзод Асадов ва унинг ёнида Масс-медиа Васийлик кенгаши раиси Комил Алламжонов. Фото: Президент матбуот хизмати.\nСайлов кодексининг 44-моддасига кўра, сайловолди ташвиқотини олиб боришда давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари раҳбарларининг, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг мансабдор шахсларига ўз мансаб ва хизмат мавқеидан сайловолди ташвиқоти вақтида ҳар қандай сиёсий партиянинг ёки номзоднинг фойдасига ёхуд унга қарши фойдаланиши тақиқланади.\n«Газета.uz» мухбирининг сўровига жавобан Марказий сайлов комиссияси (МСК) раисининг ўринбосари Баҳром Қўчқоровнинг ушбу ҳолатга ўз муносабатини билдирди.\n«Битта нарсани ҳам ҳисобга олиш керак, бошқа давлатни ҳам олсак, амалдаги президентнинг ёнида юрадиган командаси бўлади, маслаҳатчиси бўлади. Энди биз ҳали у даражада ким нима кийди, қанақа кийинди — кузатганимиз йўқ. Ташвиқот ҳисобланиши учун, биринчидан, у ташвиқот билан шуғулланадиган одам бўлиши керак. Яъни ўша давлат ҳокимияти [ходимига] мумкин эмас ташвиқот [қилиш]», — дея таъкидлади у.\nШу билан бирга, унинг қўшимча қилишича, қонунчиликда нима кийиш белгиланмаган, «ҳозир унга бориб „нима кийяпсан“ деб эътироз билдиришимиз асоссиз ва ноўрин», деди у.\nМСК доимий аъзоси Ҳудоёр Маматов ташвиқот оммавий чорлаш орқали амалга оширилишини айтиб, мазкур ҳолатдаги футболка «ташвиқот материали» саналмаслигини таъкидлади.\n«Сиз эслатиб ўтган Сайлов кодексидаги 44-моддада қандай ҳаракат сайловолди ташвиқот бўлиши аниқ ёзилган. Демак, у ёки бу номзодни шу сайлов кампанияси давридан ғалаба қозониши учун ташвиқот қилиш, яъни „Овоз беринг“ деб оммавий чорлаш — бу ташвиқот саналади. У ёки бу ходимнинг ёки шахснинг қайсидир фамилияси туширилган футболка кийиб юргани — ташвиқот эмас. У ташвиқот материали эмас. Ташвиқотнинг тартиби бор. Назарий жиҳатдан талаблари бор. Оммавий тус олиши керак ва омма олдида чиқиш қилиб, оммани кимгадир овоз беришга чорлаш керак», — деди у.\nБаҳром Қўчқоровнинг таъкидлашича, бундай ҳолатларга «дифференция асосида ёндашилиши керак».\n«Бунда ҳар битта ҳолатда алоҳида баҳо бериш керак. Масалан, ҳозир бу ерда туриб „мана шуни тўғри ёки нотўғри“ дейиш умуман нотўғри бўлади. Ҳар битта ҳолат бўйича ҳаттоки судья ҳам ишни ўрганиб, кўриб чиқиб, кейин бирор фикр билдиради. Агар бу ерда ҳақиқатда қонун бузилиши ҳолатлари бўлган бўлса, бизда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларимиз бор, уларга мана шу тизимни назорат қилиб бориш сингари топшириқлар кетган», — деди у.\nБундан ташқари, МСК раисининг ўринбосари Шавкат Мирзиёевнинг номзод сифатидаги ташвиқот ишлари президентлик фаолияти билан аралашиб ёритилмаслиги кераклиги бўйича ҳам фикр билдирди.\n«Тўғри, бу Сайлов кодексида белгиланган, бу нарсани ҳисобга олишимиз керак: давлат раҳбари сифатида ёритилиш бўляптими ёки номзод сифатидами <...> Амалдаги президент билан номзод деб чегарасини қўйиш ҳеч қайси давлатда аниқ белгилаб берилмаган ва Халқаро стандартларда ҳам берилмаган. Тавсиялар ишланган, уларни ўрганиб чиқдик. Ҳаракат қиляпмиз, мана шу жараёнда тегишли ташвиқот олиб борадиган номзод командасига тавсиялар бериб боряпмиз қандай қилишни. Лекин, албатта, саволларимиз ҳам кўп, ҳозирда олдимизда турган масала кўп, нафақат бизни, ҳаттоки дунё ҳамжамияти томонидан кўп муҳокама қилинадиган масала бу. Ўйлаймизки, сизларнинг ёрдамингиз билан биз мана шу жараённи тўғри, шаффоф ва албатта қонун доирасида қиламиз, уни таъминлашга МСК барча кучларини сафарбар қилади», — дея таъкидлади Баҳром Қўчқоров.\nОлдинроқ Марказий сайлов комиссияси Шавкат Мирзиёевнинг сайловолди тарғиботи ва амалдаги вазифаси аралашиб кетмаслиги назорат қилинишини таъкидлаган эди.\n«Албатта, номзодни сайловолди тарғиботи ва ўзининг фаолиятини адаштирмаслигимиз керак. Лекин назорат қилинади, қонунда берилган вазифани ҳаммамиз бажариб беришимиз керак. Назорат қилинадиган қисмини назорат қилиб беришимиз керак. Лекин бошқа номзодларни ҳам ҳеч ким ўзининг фаолиятини амалга оширишдан чеклаб қўяётгани йўқ. Улар ҳам ўз фаолиятини амалга ошириши мумкин», — деган эди Баҳром Қўчқоров.


ҚМУда профессор-оқытыўшылар ҳәм студентлер қатнасыўында спорт акциясы болып өтти » KarInform\nСпорт – саламатлық гиреўи. Спорт пенен турақлы шуғылланған инсан бәрқулла тетик, ҳәр исте көпке өрнек болатуғын, денсаўлығы беккем болады. Усы қағыйданы жақсы түсинген Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университетиниң шет тиллери факультети деканаты ҳәм жаслар аўқамы факультеттеги басланғыш шөлкеми усы жылдың 13-апрель күни “Спорт – саламатлық гиреўи” атамасында спорт ойынлары акциясын өткерди. Саламатлық акциясын факультет деканы Ж.Қурбанбаев кирис сөз бенен ашты.\nОнда факультеттиң профессор-оқытыўшылары ҳәм студент-жасларынан ибарат жәми 200 ге шамалас қатнасыўшылар қатнасты. Қатнасыўшылар дәслеп университет бас бинәсы алдында физикалық дене шынықтырыўларын иследи.\nСоңынан 6 командаға бөлинип, университет спорт майданшасында волейбол, баскетбол ҳәм арқан тартысыў сыяқлы спорт түрлеринен өз ара күш сынасты.\nБуннан соң қатнасыўшылар университет спорт сарайына жол алды. Ол жерде мини футбол ҳәм кеўилли эстафетада қатнасқан қатнасыўшылар өзлериниң физикалық мүмкиншиликлерин сынап көрди.\n- Илажды өткериўден тийкарғы мақсет, оқыў ҳәм жәмийетлик жумыслар себепли бираз ядымыздан шығып баратырған, бирақ, денсаўлығымыз ушын оғада зәрүрли болған физикалық шынығыўларды ислеў, жасларды саламат турмысқа ҳәм бәрқулла ҳәрекетте болыўға әмелий жақтан шақырыўдан ибарат, - дейди акция шөлкемлестириўшиси, факультет жаслар жетекшиси Оғулнур Атаева.\nАкция жуўмағында белсенди қатнасыўшылар университет ректораты тәрепинен таярланған диплом ҳәм саўғаларға ийе болды.\nҚҚДУда профессор-ўқитувчилар ва талабалар иштирокида спор ...\nУниверситетте Наўрыз байрам тамашалары болып өтти\nҚМУда Жаслар аўқамы факультет жетекшилери сайлаўы басланды (фот ...\nҚМУ профессор-оқытыўшылары ҳәм студентлери Хийўа ...


Диетологлар эркаклар учун фойдали маҳсулотларни маълум қилишди - Zamin.uz\nAмерикалик диетологлар эркаклар учун ниҳоятда фойдали бўлган озиқ-овқат маҳсулотларини маълум қилишди. Бу ҳақда Eat This, Not That! нашри хабар бермоқда.\nНутрициолог Кери Ганс эркаклар таомномасига бодомни киритиш керак, деб ҳисоблайди.\n«Магнийнинг ажойиб манбаи», — дейди у. — Тадқиқотларга кўра, магний етишмовчилиги бўлган эркакларда тестостерон даражаси паст. Магнезиум юрак-қон томирлар соғлиғи учун муҳим, мушак ва асабнинг меъёрда ишлашини таъминлайди ва ҳужайраларингиз энергия ишлаб чиқаришга ёрдам беради».\nДиетолог Эми Шапиро эркакларга ликопенга бой маҳсулотлар, масалан, помидор истеъмол қилишни маслаҳат беради. Aнтиоксидант ҳар тўққизинчи эркакда учрайдиган простата бези саратонининг олдини олишга ёрдам беради.\nДиетолог Кристи Бриссеттнинг сўзларига кўра, простата бези саратони кўпроқ семизликдан қийналаётган одамларга хавф солади. Ортиқча вазн билан боғлиқ муаммоларга дуч келмаслик учун кўпроқ мева-сабзавот, хусусан, черника истеъмол қилишни тавсия этади.\n«Бир стакан черника атиги 80 килокалорияга эга бўлиб, у ўсимлик толаси (бир стаканда 3,6 г) ва С витамини (бир стаканда 3,9 мг)нинг яхши манбаи», — дейди мутахассис.\nЛиззи Лакатос ва Тэмми Лакатос-Шеймз исмли диетологлар эркакларга зарарли бифштекс ва бекон ўрнига кўпроқ сардина истеъмол қилишни маслаҳат беришади.\n«Сардина оқсилга бой ва яллиғланишга қарши ва сурункали касалликлар, шу жумладан, юрак хасталиги ва шу билан боғлиқ триглицеридлар ва қон босими ёки артериялардаги атеросклеротик тиқинлар каби хавфли омиллар хавфини камайтирадиган омега-3 ёғ кислоталарининг энг яхши манбаларидан биридир», — дейишади улар.\nБошқа мутахассислар ҳар куни исмалоқ, йогурт, картошка, авокадо, тарвуз ва дон маҳсулотларини ейишни маслаҳат беришади. “Замин” янгиликларини “Youtube”да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Ҳаёт тарзи » Диетологлар эркаклар учун фойдали маҳсулотларни маълум қилишди


Отасидан аразлаган 4 яшар қизча Африкага отланди...\n16:24 / 26.04.2016\nОтаси 4 яшар қизчаси Даниэланинг қандай қилиб Африкага кетмоқчи бўлаётгани тасвирга олиб, уни Youtube'даги саҳифасига жойлаштирди. Мазкур видеоролик 5 кун давомида 2,5 млн. марта кўрилиб, 450 минг “лайк”, 14,5 минг изоҳ тўплади. 40 минг киши эса ижтимоий тармоқдаги ўз саҳифасида ушбу видеоролик билан бўлишган.\nВидоеоликда отасидан аразлаган қизалоқ Африкага бориб, маҳаллий болалар билан оч қолмоқчилигини айтади. Сабабини эса ота-онаси ҳар доим унга дакки бериши билан изоҳлайди.\nКечки овқатни чала қолдириб, ишбилармонларча йўлга отланаркан, “Болалар оч қолаётган Африкага кетаман! Оч, бечора болалар... Чунки дадам мени ҳар доим хафа қилади” , – деб йиғлайди “бахтсиз” қизча.\nВидеороликнинг охиригача кузатиш жараёнида шу аён бўлдики, қизалоққа ўзини ёмон тутиши боис ҳар доим ота-онаси дакки бериб келган.\nОтаси қизалоғига ўзини яхши тутиши кераклигини босиқлик билан таклиф қилганида: “Йўқ! Истамайман! Мен Африкага бориб, у ерда болаларнинг қанай оч қолишини кўрмоқчиман. Мен ҳам улар каби сувсиз, оч қоламан!”, дейди Даниэла болаларча ўжарлик билан.\nАввалига отасининг уни Африкага кузатиб қўйишига умид қилган Даниэла, рад жавобидан сўнг бир зумда отасининг кўнглига йўл топиш чорасини топади.\nҚизалоқ аразлаб, кийинаркан, “Менга бунақа ота-она керакмас... керакмас. Ҳамма болаларнинг ота-онаси ёмон”, – дейди.\nКутилмаганда эса қарори ўзгарган қизалоқ уни айиқлар ейиши учун Лапландияга отланади!\nШундай қилиб 4 яшарлик Даниэла ота-онасини шу тарзда қўрқитиб қўймоқчи бўлади!


12 июл куни Швециянинг Остуршенд шаҳрида Обидхон қори Назаровга қилинган суиқасдга алоқадорликда айбланаётган икки ўзбекистонлик устидан суд маҳкамаси бошланди. Ўзбекистон фуқаролари Баҳодир Пўлатов ва Нодира Аминова суиқасд ижрочисига кўмаклашганликда айбланмоқда. Улар икки ой аввал ҳибсга олинган, лекин Обидхон қори Назаровни отганликда гумон қилинаётган шахс ҳамон очиқда қолмоқда.\nЎзбекистон фуқаролари, эр-хотин Баҳодир Пўлатов ва Нодира Аминовага нисбатан расман айблов ўтган ҳафта эълон қилинган эди.\nШвеция прокурори Кристер Питерсен Остуршенд шаҳар судида 6 июл куни айбловларни эълон қилгач Озодлик радиосига буларни маълум қилди.\n- Бугун Швеция қонунларига кўра, суд тергови олдидан ўтказилган дастлабки суриштирув материалларини судга тақдим қилдим. Бу материаллар асосида айбловларни ҳам эълон қилдим. Ўзбекистон фуқаролари Баҳодир Пўлатов ва Нодира Аминовага суиқасдга уринишда ёрдамлашганлик айбловини қўйдим. Бу иш бўйича суд мажлиси келаси ҳафта пайшанба куни (12 июл) бошланади, деди 6 июл куни Швеция прокурори.\nСуд жараёнини кузатаётган асли ўзбекистонлик Тоҳир қори Озодлик билан суҳбатда айбланувчиларнинг иккаласи ҳам асли бухорилик эканини маълум қилди. Унинг айтишича, судланувчилар адвокати ўз мижозлари уларга қўйлаётган айбларни инкор қилишини баён қилган.\nПрокурор Петерсен суд мажлисида келтирган ҳужжатларда Обидхон қорига қилинган суиқасддан кейин Нодира Аминованинг банк ҳисоб рақамига бир неча минг АҚШ доллари миқдорида пул тушгани айтилади.\nТоҳир қорининг айтишича, суд мажлисининг биринчи кунида суиқасдни бевосита ижро этганликда гумон қилинаётган шахснинг исми ва суратлари ҳам ижро этган. "Прокурор бу одамни 1978 йилда туғилган Ўзбекистон фуқароси Юрий Жукуовский эканини айтди", дейди Тоҳир қори.\nУнинг айтишича, прокурор эҳтимолий қотилнинг ёнида яна бир паспорт бўлгани ва унда бу шахснинг 1980 йилда туғилгани кўрсатилганини маълум қилган.\nҚуйида Тоҳир қори билан суҳбатни тинглашингиз мумкин.\nТоҳир қори билан суҳбат\nПрокурор Питерсен бундан аввал Озодлик билан суҳбатда, суиқасднинг бевосита ижрочиси очиқда қолаётгани ва унинг шахси аниқланганини маълум қилган эди.\n- Ҳозирда бир шахс очиқда қолмоқда, уни ҳибсга олиш ордерини берганман, лекин у ҳозирда Швецияда эмас. Бу шахс, тахминларимизга кўра, Швециядаги имомни отган... Бизда унинг исми, суратлари ҳам бор. Лекин бошқа тафсилотларни очиқлай олмайман. Чунки агар буни радионгиз орқали очиқлайдиган бўлсак, бу шахс терговдан қутилиш чораларини кўриши мумкин. Лекин бир нарсани айтишим мумкин, унинг кимлиги ва уни қаердан қидириш кераклигига доир етарли маълумотларимиз бор. Унинг фуқаролиги масаласига келсак, биз кўрган ҳужжатлар қанчалик қонуний бўлгани аниқ эмас, лекин бу ҳужжатларга кўра, у 1978 йилда туғилган Ўзбекистон фуқаросидир. Ҳар қалай унинг қўлида Ўзбекистон паспорти бўлган, дейди яна прокурор.\nСуд мажлисида прокурор Обидхон қорини отган шахс ижарага олган автотранспорт рақамларини аниқлагач, унинг Стокҳольм ва Остершунд шаҳарларида турган меҳмонхоналари ва ёқилғи қуйган шохобчалари ҳам топилганини қайд этди, дейди маҳкамани кузатаётган Тоҳир қори.


SpaceX янги сунъий йўлдошини муваффақиятли учирди\nАҚШнинг SpaceX компанияси иккиламчи мақсаддаги SES-11/EchoStar 105 телекоммуникацион сунъий йўлдошига эга Falcon 9 ракета-ташувчисини учирди. Бу ҳақда компания Twitter’да хабар берган.\nFalcon 9 ракета-ташувчиси Канаверал бурунидаги космодромдан учирилди. Парвозга чиққанидан сўнг ажратган биринчи поғона сузувчи платформага хавфсиз тарзда тушган. Ушбу поғона шу йилнинг февраль ойида ХКСга старт олган фазовий юк кемасини ишга тушириш чоғида компания томонидан фойдаланилган.\nРакетанинг учирилиши ва биринчи поғонанинг қўниши SpaceX томонидан жонли эфирда трансляция қилинган. Бошловчининг таъкидлашича, биринчи поғонанинг муваффақиятли қўниши ҳисоб бўйича 18-бўлган.\nЯнги сунъий йўлдош АҚШнинг EchoStar ва Люксембургнинг SES операторлари томонидан ишлатилади ҳамда Шимолий Америка, Ҳавайи ва Кариб минтақалари ҳамда Мексикани телевизор сигналлар ва алоқа билан таъминлайди.


Жаннатларда кўришишлик насиб қилсин дадажон » Tengsiz.Net Kino va Serial\nBosh sahifa » Hikoyalar » Жаннатларда кўришишлик насиб қилсин дадажон\nБир кишига қўнғироқ қилиш сабаб, телефоним контактидан унинг рақамини қидирар эканман, бошқа рақам эгасига кўзим тушиб қолди.\nКўзим тушди-ю, этим жимирлади, бутун вужудимни қайғу қамраб олди.\nБу рақам эгаси билан туғилганимдан буён бирга эдим. Ўн ой аввал ҳам кунда кун олис суҳбатлашиб турардик.\nРақамга кўзим тушаркан, аламли хотиралар бирин-кетин кўз олдимдан ўта бошлади. Чидаб бўлмади, ўпкам тўлиб кетди, чуқур-чуқур хўрсинардим. Афсус чекардим.\nБу рақам эгаси, менинг раҳматли падари бузрукворим эди.\nМанашу рақамдан дадам хаётликларида, хар доим ҳам эмас, онда-сонда:\n- Иқболжон болам, телефонимни пули тугаб қолади-да, иложи бўлса беш-ўн минг пайнет қилиб юборгин, - дердилар.\n- Хўп бўлади дада.\nАлам қиладигани, армон қиладигани, баъзи-баъзида ўзим билан ўзим бўлиб (дунёвий ташвишларга берилиб), айтган илтимосларини унутиб қўйган кунларим бўлганди. Ўзлари телефонларига пул тушириб, яна қўнғироқ қилардилар.\nТелефон экранида рақамларини кўришим билан бояги илтимослари ёдга тушиб, "эҳ эсимдан чиқибди-ю" деганча коловланиб, қўнғироқни олганимда:\n- Иқболжон! Хавотир олма ўғлим, ўзим пул тушириб олдим, ишларингни қилавер, фақат эҳтиёт бўлгин! Бошинг омон бўлсин! - деб дуо қилиб қўярдилар.\nАламли хотираларни ёдга олар эканман, қанчалар бепарво эканлигимдан хафа бўламан, ўпкам тўлиб, кўзларимдан ёш думалаб, экрандаги "Дадам" деб ёзилган телефон рақамига думалайди.\nҚани энди хозир шу рақамдан қўнғироқ бўлсайди, 34 йиллик таниш овоз жаранглаб:\n- Ўғлим, яхшимисан? Ишларинг бўляптими? Қийналмаяпсанми? Бизлардан хавотир олма, биз яхшимисиз, ўзингни эҳтиёт қил болам! - десалар.\nЙўқ, энди қўнғироқ бўлмайди!\nҚўнғироқ бўлмаслигини билганим учун ҳам бугун чуқур қайғудаман!\nЖаннатларда кўришишлик насиб қилсин дадажон!\nП/С: Ота-онаси хаёт бўлган дўсти биродарларим, сизлар бахтлисизлар! Ҳаммаси ўз қўлингизда, имкон борлигида уларга эътиборсиз бўлманглар! Сиз учун оддий кўринган, анашу пайнет мисол кичик холатлар, улар ўтгандан кейин катта бир армон бўлиб қоларкан. Хар қандай ишни йиғиштириб бўлса ҳам уларнинг, хох катта бўлсин, хох кичик илтимосларини қўлларингдан келганча хожатини чиқаринг, кейин жуда-жуда кеч бўлади.\nП/С 2: Отам тузалмас дардга йўлиққан эдилар... бу дард шунчалар тез ривожланардики... Мен ўқишга кетаётган вақтимда доимгидек пулинг борми? Керак бўлса овол дердилар. Пулим бўлса ҳам, бўлмаса ҳам ололмасдим... Операцияга кираётганларида ҳам, келиб ўтирма, ишингни қилавер дегандилар, лекин боргандим... Операция яхши ўтганди, дард эса барибир ўзини сўзини айтди. Вақт шунчалар тез ўтардики... Унутилмас вақтлар...\nBIRINCHI BIZDA"Жаннатларда кўришишлик насиб қилсин дадажон"KEYIN BOSHQALARDA


Илм-маърифат ва рақамли иқтисодиётни ривожлантиришда ҳукумат раҳбарлари янгича ишлашлари зарур | O'zLiDeP\nПрезидентимиз Мурожаатномасида раҳбарлар салоҳияти ҳақида алоҳида тўхталдилар. Ўз нутқида уларнинг замонавийлашиши, керак бўлса ўқиб-ўрганиши, қоғозбозликдан воз кечишлари хусусидаги таклифлари барчамизнинг кўнглимиздаги муддао бўлди. Аслида ҳам шундай: раҳбарнинг ўзи чуқур салоҳиятли, инновацион технологиялар устаси бўлмаса, ўринбосарига қандай топшириқ беради? Шунинг учун келгусида бу тизимдаги ишларга бош-қош бўлиш учун ҳар бир вазирлик ва идораларда, ҳокимликларда алоҳида ўринбосарлар лавозими жорий этилиши давр талаби бўлиб қолмоқда. Парламент илм-маърифат ва рақамли иқтисодиётни ривожлантиришда ҳукумат ва раҳбарларнинг ҳисоботлари мунтазам эшитилишини ташкил этиши керак. Айни тизим йўлга қўйилса, биз ҳам депутатлик йиғилишларида мутасаддилар ҳисоботларини уларнинг ўринбосарларидан эмас, айнан ўзларидан тинглашимиз имконияти ортади. Негаки, аввалги беш йилликда бирор ҳокимлик раҳбари ёки масъул ташкилот бошлиғи ҳисоботини эшитиш юзасидан ташкил қилинган йиғилишларда кўп ҳолларда раҳбарларнинг қатнашмаслиги, ўрнига айрим мутахассисларини юбориш ҳолатлари кузатилгани сир эмас. Мазкур вазиятлардан, очиғи, чарчаганмиз, зада бўлганмиз. Чунончи биз халқни қийнаётган муаммолар мурожаатлар ечимини айнан мутасаддининг ўзидан эшитишни истаймиз, “раҳбар жавоб беролади бу саволга”, дея “тутиладиган” бўлим мудиридан эмас! Ҳурматли Президентимиз бу оғриқли нуқтамизга малҳам бўладиган ечимни айтганларидан мамнунмиз. Келгусида вилоят ва туман ҳокимлари ўз дастурлари ва уларнинг ижроси тўғрисида вилоят кенгашларида ҳисобот берадиган тизимнинг жорий қилиниши тўғрисидаги фикр бизни ғоят тўлқинлантириб юборди. Ахир, тўғрида, нима учун Бош вазирдан бошлаб, барча ҳукумат аъзолари, вилоят ҳокимлари парламентга ҳисобот берадию, вилоят ва туманлардаги раҳбарлар ўз фаолияти ҳақида маҳаллий кенгашларга ҳисобот бермаслиги керак? Бу борада юртбошимиз томонидан иш самарасини ошириш мақсадида маҳаллий вакиллик органлари фаолиятида Кенгаш сўрови институтини жорий этиш таклифи илгари сурилганидан қувондик.\nПрезидентимизнинг раҳбарлар тўғрисида гапирар экан, жамиятимизнинг ривожига тўсқинлик қилаётган энг оғриқли масала – коррупция муаммосига тўхталиб, бу иллат турли кўринишда намоён бўлиб тараққиётимизга ғов бўлаётганини айтиб ўтди. Жумладан, ўз сўзида “Бу иллатни йўқ қилмас эканмиз, раҳбарларимизни, ҳалоллик вакцинаси билан эмламас эканмиз, давлатимиз иқтисодиётини юксалтириш, халқимиз ҳаётини фаровон қилишдек эзгу мақсадимизга асло эриша олмаймиз”, дея бу ишни тизимли йўлга қўйиш зарурияти борлигини таъкидлади. Албатта, бу йўналишда ҳам биз депутатлар зиммасига масъулиятли вазифалар юклатилди.\nҚаршимизда катта довон турибди. Мурожаатномадаги ҳар бир фикр келгусидаги фаолиятимизда муҳим топшириққа айланиши шарт.


Сардор Рашидов БААнинг “Ал-Жазира” клуби аъзосига айланди\n19.06.2017 08:35 | ЎФА\nЎзбекистон миллий терма жамоаси ярим ҳимоячиси Сардор Рашидов БАА Про Лигаси вакили – Абу-Даби шаҳри шарафини ҳимоя қилувчи “Ал-Жазира” клуби аъзосига айланди. Бу ҳақда футболчи Instagram ижтимоий тармоғидаги сафиҳаси орқали маълум қилди.\nЎзбекистонлик футболчи 2015 йилдан буён Қатарнинг “Ал-Жаиш” клубида тўп суриб келаётган эди. 2017 йилги мавсум якунида битта шаҳар клублари – “Ал-Жаиш” ва “Лаҳвия” ўзаро бирлашиб, “Ал-Дуҳаил” жамоасига айланди. Шундан кейин Сардор Рашидов Қатарни тарк этишга қарор қилди.\nМаълумот учун, Сардор Рашидов фаолияти давомида “Сўғдиёна” (2007–2008), “Бунёдкор” (2009–2015) ва “Ал-Жаиш” (Қатар, 2015–2017) клубларида тўр сурган. Ярим ҳимоячи 2013 йилдан буён Ўзбекистон миллий терма жамоаси сафида ўйнаб келмоқда.


Умида Солиҳ: Онам ҳақ деб билган ягона йўл Ягона Ҳаққа йўл эди « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n17 April 2017 - 10:03\n“Бугунги ихтиролар фонида 14 аср аввал Аллоҳу Таoло тарафидан индирилган Қуръони Каримнинг азамати инсонни ҳайратга солади. Биологиядан хабарим бўлмасайди, балки бу муқаддас Китобнинг ҳар сатри бир мўъжизадан иборат эканлигини кўраолмасдим. “Нисо” сураси 119-120-оятларида берилган билги ўша мўъжизалардан бири эканлигини кўришни насиб этди.\nБу оятлар қаршисида худди икки денгиз сувининг бир-бирига қоришмай турганини кашф қилган, сўнгра бунинг 14 аср аввал мусулмонларнинг муқаддас Китобида айтилганини кўриб, боши саждага келган капитан Кусто каби лол қотдим: “(Шайтон), Уларни йўлдан ураман, беҳуда гумон ва хомхаёлларга мубтало қиламан, уларга ҳайвонларнинг қулоқларини ёришни, Аллоҳнинг яратганларини ўзгартиришни буюраман, (деди). Ким Аллоҳни ташлаб, шайтонни дўст тутса, албатта муқаррар зиён кўради. (Шайтон) уларга ваъдалар беради, хомхаёлларга мубтало қилади. Ҳолбуки, шайтоннинг ваъдалари алдовдан бошқа нарса эмас”. (“Нисо” сураси 119-120)”, дея ёзган эди Ойдин Солиҳ ўзининг “Ҳақиқий тиббиёт” китобида.\nОзодлик: Отангиз – мухолиф қарашдаги сиёсатчи Муҳаммад Солиҳнинг сиёсий фаолияти туфайли оилангиз ҳаётининг катта қисми муҳожиротда кечди. Китоб ҳижратда ёзилди. Табиийки, бундай шароитда одам катта қийинчиликларга дуч келади. Бунақа пайтларда ойингиз ўзларини қанақа тутардилар? Ҳеч тақдиридан нолиганмилар?\nУмида Солиҳ: Ўзбекистонда ҳаётимиз, айниқса, сўнгги йилларимиз қандай кечгани ўзингизга маълум. Аввало, ойим Ўзбекистонни жуда яхши кўрарди. Биз ватанимизни тез-тез эслаб турардик, тоғларга қилган сайру саёҳатларимизни эслардик. Ойим тоққа чиқиб, доривор гиёҳ теришни жуда севарди. Умуман олганда, Ўзбекистонни у доим илиқ таассурот билан эсларди. Аммо ойим учун энг унутилмаси – у ерда таниган илк мусулмонлардир. Бу бир ўзбек оиласи эди. Ёз кунларининг бирида отам мен ва укам Темурни Қуръони каримни ўрганишимиз учун уларнинг ёнига юборди. Биз уларнинг уйида 2-3 ойча яшадик. Аввал-бошда бу мен учун ҳақиқий азоб-уқубат бўлиб кўринди. Ўша пайтларда мен 9-10 ёшларда эдим, укам эса янаям кичкина эди. Мен учун бегона оилага бориб яшаш жуда қийин бўлган. Биласизми, ўша пайтда бунақа ишлар яширин қилинарди, чунки тақиқ бор эди. Лекин у ерда озроқ яшагач, уйга қайтгим келмай қолди. Мен бу одамларни шу қадар яхши кўриб қолгандим. Бу одамлар бошқаларга ҳеч ўхшашмас эдилар. Улар шунақа мусулмонлар эдики, уларга қараган кишининг мусулмон бўлгиси келарди. Улар кунига беш маҳал намоз ўқиб қўйиш билан кифояланадиган мусулмонлардан эмасдилар. Уларнинг қандай яшаётганларини кўриб, бир-бирлари билан қандай муомала қилаётганлари, бир-бирларини нақадар севишлари, болаларни қандай яхши кўришлари, иймон-эътиқодларини кўриб, завқ олардингиз. Биз ойим билан уларни тез-тез эслаб турардик. Бу покиза инсонлар ҳали-ҳамон ёдимда. Бу одамлар ойимнинг ҳаётидаги Исломни ўрганиш йўлида катта роль ўйнади, деб ўйлайман.\nМен ойимнинг сўнгги кунларини эслайман. У жуда ўйчан эди ва қарийб сўзлашмасди. Унга ҳаётнинг қизиғи қолмаганди. Бир куни мен ундан: “Ойи, ўлишдан қўрқяпсизми?” деб сўрадим. У менга синиқ табассум билан қараб: “Йўқ, қизим, бу нима деганинг? Мен ўлимдан қўрқаётганим йўқ, (узоқ вақт) шунақа ётиб қолишдан қўрқяпман”, деди. Биласизми, у худди ўз китобида ёзиб кетганидек ўлим топди. У ҳақиқий мусулмон аёлдек вафот этди. У “Ёсин” сурасини ўқиётган пайтларида, хотиржам алфозда жон таслим қилди. Бу таслимият мен учун мисли кўрилмаган бўлди. Мен ҳеч қачон бунақасини кўрмагандим. Ойимни юваётганларида ёнларида эдим, мен майит шунақа чиройли бўлиши мумкинлигини, ўлган одамнинг юзи бунақа беташвиш ва гўзал бўлиши мумкинлигини ҳечам тасаввур қилолмагандим. Ўшанда ўлимга ҳозирлик кўриш нақадар муҳимлигини, ҳаммасини ипидан игнасигача ўйлаб қўйиш кераклигини умримда биринчи марта англаган бўлдим. Ойим ёстиқда ётган сўнгги ҳафталар ёдимда. Унинг ҳамма нарсаси тайёр эди. Яъни унинг кафани, тобут ювилиши лозим бўлган сиркаси ва ҳатто майитни ғусл қилдириш учун столи тайёр бўлиб, йўлак четида турарди. Ҳамма нарсаси тахт, ювилган, дазмолланган эди. У ҳатто укам Темурни ғассол учун челакка юбораётиб: “Мени юваётган пайтларида ҳеч ким бу нарсаларнинг ташвиши қилиб, ҳеч қаёққа чопмасин, ўлимимдан ҳеч кимга малолат келмасин”, деди. Бу ашёларнинг ҳаммаси стол устида турар, у эса оппоқина бўлиб, ял-ял ёниб ётарди. Унинг ёнига келиб: “Ойижон, ҳамма нарсангиз тайёрлаб қўйибсиз-ку” десам, менга табассум қилиб: “Ҳаммаси тайёр, мен эсам ҳали ҳам ҳаётдаман”, деди. Ойи бу гапни ҳаммаси шундай бўлиши керакдек, ҳозир сумкачасини оладигану бирор жойга таътилга кетадигандек ёки биз боролмайдиган бошқа оламга кетадигандек алфозда айтди. Унинг ёнида бўлган пайтимда кўп нарсани англаб етдим. Энди ўлим қандай бўлиши мумкинлигини, одамлар орасидаги нақадар катта фарқ бўлиши мумкинлигини биламан. Эндиликда мен одам бу дунёда қандай умр кечирганини айнан ўлими кўрсатиб қўйишини аниқ биламан. Уни ювиб-тараб, кафанлаганимизда “Алиф”дек ( ﺍ – араб алифбосининг биринчи ҳарфи – таҳр.) қадди рост ва гўзал эди. Ўша тун у уйда қолди. Мен ойим вафотигача ётган каравотга узандим. Ойим ёнимда – ювиб, кафанланган стол устида ётарди. Мен ухлаб қолибман ва тушимда ойим айнан ўзи орзулаганидек гўзал ўлим топганини кўрибман. Биз у билан ҳаёт ва ўлим ҳақида жуда кўп гаплашардик. Ва мен доим унга кўрган тушларимни айтиб берардим. Мен кўрган тушимни айтиб бериш учун, “Ойи, тушимда Сиз айнан ўзингиз истагандек, “Ёсин” сурасини тинглаётиб ва Калимаи Шаҳодатни келтирган кўйи оламдан ўтибсиз” деб айтиш учун кўзимни шошиб очдим. Кўзимни очарканман, уни кафанга ўралиб ётганини кўрдим. Бу мен учун унутилмас он эди. Ўша пайт ойим энди йўқлигини англаб, йиғлаб юбордим…