Бионика олами: табиатдан «нусха олиш» мумкинми? | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанБиологияБионика олами: табиатдан «нусха олиш» мумкинми?\nНима сабабдан одамлар қуш каби уча олмайдилар? Мазкур савол инсониятни узоқ даврлардан бери қизиқтириб келади. Шу сабаб бўлса керак, инсонлар эндигина техникани ўзлаштираётган пайтларданоқ қушлардай парвоз қилиш имконини берадиган ускуналар яратиш ҳаракатларини бошлаганлар. Мозий усталари даставвал қушларнинг қанотларига ўхшаш бирор нарса ясалса бўлгани, шундан сўнг осонлик билан бир ҳудуддан иккинчисига кўчиб юриш мумкин, деган фикрда эдилар.\nАммо, таассуфки, ҳар бир ишнинг ўзига яраша мураккабликлари бор, ҳатто энг осон кўринганининг ҳам. Шу боис ўтмиш олимларининг саъй-ҳаракатлари амалда улар ўйлаганчалик муваффақиятли кечмаган.\nАввал кутилганидек эмас эди…\nИлм-фанда тирик жонзотлар, хусусан, ҳайвонлар ва қушларнинг ўзига хос қобилиятларини намоён этувчи махсус механизмлар эволютсия жараёнида миллион йиллар давомида шаклланиб келган, дейилади. Табиий танлов йўли орқали эса бошқаларга нисбатан яхшироқ учган, сузган ёки судралиб юрган жонзотлар омон қолганлиги барчамизга биология ҳамда умумий тарих дарсларидан маълум. Шу тариқа аста-секинлик билан табиатда ушбу функтсияларни амалга оширишга қаратилган жуда самарали мосламалар ва механизмлар вужудга келди.\nТаҳлил этиш ҳамда амалда синаб кўриш усулларининг етарлича такомиллашмагани сабаб ҳайвонот олами вакилларининг мазкур «сир»лари узоқ-узоқ вақтгача инсонлар учун жумбоқ бўлиб қолаверди. Даврлар ўтгани сари бу сирлардан воқиф бўлишга интилган қатор муҳандис ва лойиҳачилар инсонлар ҳаётини енгиллаштирувчи турфа хил мосламаларни яратишга эришди.\nАйни пайтда биолог олимлар тирик жонзотларни ўрганишда оламшумул кашфиётларни амалга ошираётганидан кўпчиликнинг хабари бор. Бу икки соҳа мутахассислари бир-бири билан айро тарзда фаолият юритишса ҳам, баъзан муҳандислар жонли тизимларда ишлаб турган принтсип ва механизмларни ўз лойиҳаларига татбиқ этишнинг уддасидан чиқишган. Энг қулай ҳамда самарали йўлларни излаш натижасида тадқиқотчилар минглаб асрлар олдин табиат томонидан «яратилган» намуналар ва чизмаларни ҳосил қилдилар.\nЮтуқлар калити таҳлилда (ми?)\nМазкур кашфиётдан сўнг кўр-кўрона ишлашнинг бефойда экани маълум бўлди ва лойиҳачилар ҳайвонот оламини чуқурроқ ўрганишга киришдилар. Ана шунда мавжуд технологиялардан фойдаланган ҳолда олимлар тирик организмлар тизимидаги тузилмалар ва механизмларни тўлақонли тадқиқ этиш ҳамда улар асосида намуналар яратиш имконига эга бўлишди. Тирик организмларнинг фаолият юритиш тизимларини ўрганувчи ва аниқланган иш принтсипларини техника воситаларида қўллайдиган фан эса бионика номини олди.\nСcиэнcе.cом электрон саҳифаси маълумотларига таянган ҳолда айтиш мумкинки, ушбу атама аслида юнонча «бион» сўзидан олинган бўлиб, у «ҳаёт бирлиги» ёки «унсури» сифатида таърифланади. Хуллас, бионика биология ҳамда техникани уйғунлаштирадиган фан бўлиб, бунда муҳандислик масалаларига организмлар структураси ва ҳаётий фаолиятининг таҳлили асосида ечим изланади. Бионика, шунингдек, физика, кимё, кибернетика ва муҳандислик фанлари, яъни электроника, навигатсия, алоқа, денгиз илми билан ҳам чамбарчас боғлиқ.\nЖонли табиат борасидаги билимлардан муҳандислик масалаларини ҳал этишда фойдаланиш фикри аслида Леонардо да Винчига тегишли деб ҳисобланади. Боиси, кўп асрлар илгари мутафаккир қушлар каби қанот қоқадиган учиш аппарати — орнитоптерни яратишга уринган. Кейинчалик тирик организмлар ва техник машиналардаги бошқариш, алоқа қилишнинг умумий тамойилларини ўрганувчи кибернетика соҳаси вужудга келди. Бу эса ўз навбатида жонли тизимлар билан техника ўртасидаги умумийликни аниқлашга, тирик организмлар тўғрисида олинган билимлар янги асбоб-ускуна, механизм, материал ва бошқаларни яратишга туртки бўлди. Ушбу янги фан «туғилган» расмий сана сифатида эса 1960 йил кўрсатилади. Негаки, айнан ўшанда АҚШнинг Дайтон шаҳрида бионика бўйича илк симпозиум ўтказилган.\nШартли равишда бионикада бир қанча йўналишларни белгилаш мумкин. Мутахассисларнинг бир қисми ҳайвонот оламидаги механизмларни ўрганиш, улардан «нусха олиш» ва амалда қўллаш борасида изланишлар олиб боради. Тиббий бионика бўлса, янада мукаммал протезлар, инсонларга кўриш ёки эшитиш каби қобилиятларни қайтариш имконини берадиган қурилмаларни яратишга йўналтирилган.\nБионикада уй ҳайвонларининг ижтимоий феъл-атворини ўрганувчи яна бир мутлақо алоҳида соҳа ҳам бўлиб, уни баъзи мутахассислар мазкур фанга алоқадор эмас, деб таъкидлашади. Бироқ ушбу йўналишда изланишлар олиб бораётган тадқиқотчилар флора олами вакиллари, масалан, чумоли ёки ари оилалари ҳаётини тартибга солиб турувчи қонуниятлардан истиқболда инсонлар жамиятида ҳам фойдаланиш мумкинлигини инкор этмаяптилар.\nУшбу фикрнинг исботи сифатида бир мисолни келтириб ўтиш жоиз. Рсу.эду сайтида келтирилган маълумотларга қараганда, яқиндагина немис энтомологлари чумолилар қай тарзда ўз уясига яқинлашганда бир-бирларига урилмай, тирбандлик ҳосил қилмаслигини аниқлашга муваффақ бўлишди. Бунда ушбу жонзотлар мазкур усулдан онгли ёки онгсиз равишда фойдаланиши ҳали маълум эмас. Шунга қарамай, олмон олимлари келгусида худди шу йўл билан шаҳар магистралларида юзага келадиган автоуловлар тирбандлиги ҳолатининг олдини олишга эришиш мумкин, деган фикрда.\nФаннинг бошқа бир йўналиши ҳам бор: бунда ин силиcо, яъни силикон моддасидан жисмлар яратган ҳолда батамом ўзгача эволютсияга асос солишга интилиш сезилади. Гарчи ҳозиргача бу йўналишда иш олиб бораётган олимлар кутилганчалик оламшумул ютуқларга эришмаган бўлса-да, бугунги кунда улар эволютсияни моделлаштиришнинг бир қанча усуллари (вазифаси инсонлар оғирини енгиллаштириш бўлган роботлар)ни яратиш кабиларга эришишга муваффақ бўлмоқда.\nУмуман олганда, энг кўп амалий самарадорлик кузатилаётган тиббиёт бионикаси асосан инсон организмида мавжуд бўлган тизимларни ўрганишга тобора ихтисослашяпти. Шу билан бир қаторда бошқа тирик организмлар системаларини ўрганиш ва уларда кузатилган ҳаётий мезонларни техника соҳасига жорий этишга қаратилган кенг кўламли ишлар ҳам амалга оширилмоқда.\nЭнг мақбул шакл табиатда мавжуд\nБионик кашфиётга энг оддий мисол бу кийим, нарсалардаги қисмларни бир-бирига улайдиган илгак ёки тугмадир. Иккита ёпишқоқ қисм биттасида ўта кичик илмоқлар, бошқасида эса майда халқачалар борлиги сабаб бир-бирига мустаҳкам бирлаштирилади. Аслида бу «ёпишқоқ» илгак бионика атамаси пайдо бўлишидан анча олдин швейтсариялик муҳандис Жорж де Местрал томонидан ихтиро қилинган. У сайрдан сўнг кучуги юнгини тозалаётганда жониворнинг терисига маҳкам ёпишиб колган чакамуғ (сариқчой) тиканакларига эътиборини қаратади. Шундан сўнг мутахассис тиканакларнинг тузилишини микроскоп ёрдамида ўрганиб чиқиб, худди шу тамойил асосида ишлайдиган илгак (қистиргич тугма)ни кашф этган. Википедия сайтида айтилишича, кейинчалик олимлар шунга ўхшаш маҳкамлаш усулини қушларнинг патларида кузатишган.\nШу билан бирга, табиатда «ёпишқоқ» сиртларнинг бундан-да мустаҳкам намуналари мавжуд. Геккон деб номланувчи кичкина калтакесак вертикал юзаларда бемалол туриши, ҳатто бирон-бир қийинчиликсиз ҳаракатланиши мумкин. Унинг панжалари сиртга қаттиқ ёпишиб, сирпаниб кетмайди. Айни пайтда бу жонзот танасини юқорига қараб тортганда ҳеч қийналмай, уни сиртдан ажрата олади. Тадқиқотчилар геккон панжаларини ўрганаётганда ундаги ажабтовур хусусиятларнинг сабаби пастки кафтлардаги кўплаб майда тукчаларда эканлигини аниқлашди. Улар сиртга нисбатан тўғри бурчак остида бўлганида тананинг қаттиқ жисмга тегиб турган қисми у даражада катта бўлмайди. Бу калтакесак панжаларини осонлик билан юзадан ажратиб олиб ҳаракатланишига ёрдам беради. Бурчак ўзгарганда эса тананинг нисбатан каттароқ қисми юзага тегади, натижада сиртга маҳкамроқ ёпишади.\nИнфутуре.cом сайтида, тадқиқотчилар нанонайчалардан фойдаланган ҳолда геккон панжалари кафти тузилишини ҳосил қилишга муваффақ бўлди, дейилади. Лекин дастлаб улар аслидагидек мустаҳкам «ёпишиш» самарасига эришолмадилар. Кейинчалик калтакесак панжаларини чуқурроқ тадқиқ этиш туфайли кафтларидаги тукчалар тармоқланиб кетганлиги сиртга янада қаттиқ ёпишиш имконини беришини аниқладилар. Шунда олимлар сунъий панжалардаги оддий нанонайчаларни тармоқланадиган турдагисига алмаштириб, гекконнинг сиртга тирмашиш хусусиятидан ҳам кучлироқ натижага эришдилар.\nТирик организмларнинг яна бир синфи борки, бионика мутахассисларини анчадан буён қизиқтириб келмоқда. Бу — ҳашаротлар. Гарчи кўринишидан бироз ғайритабиий бўлса-да, улар умуртқасизлар орасидаги энг мукаммал жонзотлар сифатида эътироф этилади, дейилади биониcанеwс.орг манбасида. Негаки, мазкур синфга мансуб турфа хил жонзотларда умргузаронлик қилиш учун ўта самарали «мосламалар» шаклланган. Уларга, хусусан, кўз тизимини киритиш мумкин. Аниқланишича, ҳашаротлар фасет, яъни бир қанча содда кўзлар йиғиндисидан иборат шаклдаги кўриш органига эга. Ҳар битта кўзча орқали «олинган» маълумотлар эса мияда бир бутун манзарани ҳосил қилади.\nПашшанинг фасет кўзларини ўрганиш у ўзига нисбатан анча жадал ҳаракатланаётган объектларнинг тезлигини ҳам ўта аниқлик билан пайқаш қобилиятига эгалигини кўрсатди. Чунки бунда предметнинг тасвири бирин-кетин ҳар бир фасет кўзчалардан «йиғиб» олинади ва мазкур маълумотлар махсус ретсепторларга узатилади. Оқибатда, алоҳида-алоҳида тасвирлар туркуми ҳосил бўлади. Муҳандислар пашша кўзларининг бундай ишлаш принтсипи асосида парвоздаги самолётларнинг тезлигини қисқа муддатда аниқлайдиган детектор асбобини яратдилар. Бу ускуна техника оламида «пашша кўзи» номини олган.\nБиониcаwорлд.cом электрон саҳифасида айтилишича, бионикадаги мўжизалардан бири сифатида Делфлай (ДелФлй)ни кўрсатиш зарур. Аслида бу митти самолёт (Миcро Аир Веҳиcле — МАВ) бўлиб, у қуш ёки ҳашарот каби икки жуфт қанот ёрдамида парвоз қилади. Бионик Делфлай нафақат горизонтал парвозни амалга оширади, балки бир жойда тўхтаб ҳавода муаллақ туриши ҳам мумкин. Тез ва секин парвознинг айнан шу каби уйғунлашуви ускунанинг ўзига хослигини таъминлайди. Шу билан бирга, Делфлайга камера ҳам ўрнатилган. Унинг ёрдамида парвоз амалга оширилаётган ҳудуд манзараси секин парвоз пайтида аниқ тасвирга олинади.\nДелфлай ихтирочилари Делфт техника университети аэрокосмика факултетининг 11 нафар талабаси ва уларнинг илмий раҳбарларидир. Жорий йил Германияда ўтказилган бионика бўйича МАВ (Мултйпле Апплйинг оф Биониc Девиcес) халқаро танловда ушбу лойиҳа энг ноёб деб топилиб, унинг намойиш этилган парвозлари илм аҳлини бефарқ қолдирмади. Юқорида келтирилган мисоллар «хамир учидан патир», холос. Аслида бугунга келиб бионикада бу каби ютуқлар эътирофга арзигулик равишда кўп миқдорда. Тўғри, ҳозирча «механик ҳайвонлар» табиий нусхаларидек мукаммал эмас, бироқ кашфиётчилар камчиликлар яқин келажакда бартараф этилишига умид қилишмоқда.\nИнсонга монанд робот\nМаълумки, биониканинг энг содиқ тарафдорлари — бу робот яратувчи муҳандислар. Ҳозирда улар орасида келажакда роботлар имкон қадар инсонларга ўхшаш бўлсагина, юқори даражада самара бериши мумкин, деган қарашга эга. Бундай фикрга келишнинг бир сабаби бор: лойиҳачи биониклар яратилажак «темир одам»лар инсонлар муҳитидаги зина, эшик ва шу каби маълум тўсиқлар билан ҳаракатланиши талабидан келиб чиқишмоқда. Шу боис улар одамларга ҳажман ва ҳаракатланиш тамойилларига мос бўлишлари зарур.\nПарвардигор мукаммал қилиб яратган инсоннинг тана қисмлари ҳам тадқиқотчилар эътиборини тортган. Ҳозиргача рус олими А. Кобринский бошчилигидаги бир гуруҳ мутахассислар инсон қўли тузилмасини батафсил ўрганиб чиқиб, унга максимал даражада монанд бўладиган механизм яратишга доир қатор ишлари билан жамоатчилик назарига тушган.\n«Вашингтон Пост» газетасида эса Чикаго тиббий тадқиқотлар институти олимлари бионик қўл, аниқроғи, ясама тана қисми (протез)ни яратишга муваффақ бўлгани ҳақида мақола чоп этилди. Эътиборлиси, бундай қўлни инсон мия орқали бошқариш билан бирга унинг ёрдамида баъзи сезгиларни ҳис эта олиши ҳам мумкин. Илк бионик қўл соҳибаси АҚШ денгиз флотида хизмат қилган Клаудиа Митчелл бўлди. 2005 йили ҳалокатга учраган америкалик ҳарбий аёлнинг чап қўли елкасигача ампутатсия қилинганди. Муваффақиятли якунлаган лойиҳа натижасида аввалига Митчелл зарур ҳаракатни амалга оширмоқчи бўлганида сунъий қўлни фикран буйруқ бериш орқали бошқарди. Бироқ олимлар ўз изланишларидан тўхтаб қолмай, ясама қўл ёрдамида бирон-бир нарсани сезишга эришишни навбатдаги мақсад сифатида белгиладилар.\nУлар ампутатсиядан сўнг фаолияти тўхтаб қолган асаб томирларини жароҳатланган елка қисмидан кўкрак қисмидаги мушакларга кўчиришди. Шундан сўнг тананинг бу қисмига бионик қўлдан сигналлар кела бошлади. Бошқача қилиб айтганда, Клаудиа Митчелл соғлом қўли каби бионик қўли ёрдамида ҳам сезиш хусусиятига эга бўлди. Энди у қайноқ чой ёки музга сунъий қўлини теккизганда иссиқлик ва совуқликни ҳис қилади.\nЮқорида тилга олинган ишлаш тамойиллари инсон томонидан катта-катта масофаларда бошқариладиган қурилмаларни яратиш учун ҳам асос қилиб олиниши мумкин. Мисол учун, бошқарувчи оператор радиатсия даражаси юқори бўлганлиги сабаб кириш тақиқланган бинолар, ғоввослар етолмайдиган сув ости чуқурликлари ёки инсон қадам босмаган самовий кенгликларда масофадан туриб турли тадбирларни амалга ошириш имконига эга бўлади.\nКелажак — имкониятлар даври\nБугун илм-фан ва техника дунёсида юз бераётган жараёнларни кузатиб, тадқиқотчилар тобора кўпроқ самарали ва муҳими, салмоқли натижаларга эришаётганига гувоҳ бўлмоқдамиз. Бионика ҳам бундан мустасно эмас. Аста-секинлик билан олимлар табиий равишда шаклланган механизмларни «нусхалаш» борасида илдамлаётганлиги кузатиляпти. Айни пайтда аслига монанд намуналарни яратиш ҳақида гапиришга ҳали эрта.\nҚолаверса, инсон мияси ҳамон жумбоқларга тўлалик хусусиятини сақлаб турибди. Шунга қарамай, бионик олимлар келгусида тирик жонзотлар тизимидаги кўплаб механизмларнинг ишлаш принтсипларини ўрганиб, улар ёрдамида инсонлар ҳаётини осон ва қулай қилишига умид боғлашмоқда. Фақат мутахассислар янги фаннинг асосий мақсадларидан бири — табиатда мавжуд бўлмаган мутлақо ўзгача бионик қурилмаларни яратишнинг уддасидан чиқадиларми, йўқми, деган савол ҳозирча жавобсиз қолмоқда…\n← Аввалги Аввалги Калкулятордан тезроқ мўъжиза\nКейинги → Кейинги: Ҳафиз Абдусаматов. Кўлами кенг санъаткор


Тожикистонда музликлар ўрганилмоқда\nSwitzerland -- Trift bridge over the Trift lake near the Trift Glacier in the Susten rock mass, 12Jun2009\nТожикистон шарқидаги музликларни ўрганиш учун экспедиция жўнатилди.\nТожикистон атроф-муҳитни муҳофаза қилиш қўмитаси ташаббуси билан ташкил топган экспедиция тожикистонлик мутахасислар, аниқроғи Об- ҳавони кузатиш марказ ходимларидан иборат.\nМазкyр идора раиси Маҳмад Сафаровнинг Озодликка маълум қилишича,\nСкогач ва Гармо музликларининг бугунги ҳолатини ўрганиш лойиҳаси Тожикистон ҳукумати қабул қилган миллий дастур доирасида амалга оширилмоқда.\n- Жорий йил “Тожикистондаги музликлар ҳолатини ўрганиш ва уларни сақлаб қолиш”га оид 2011 - 2030 йилларни ўз ичига олган давлат дастури қабул қилинди. Ана шу дастур доирасида бугун биз республикамиздаги музликларни ўрганишга киришдик, - деди Маҳмад Сафаров.\nТожикистонлик мутахасислар давлат дастури доирасида ҳар йил иккита музлик ҳолати юзасидан тадқиқот ўтказади.\nДастлаб, Вахш дарёсини шакиллантирган Скогач ва Гармо музликлари ўрганилади.\nАммо Сафаров жанобларининг билдиришча, экспедиция таркибида музликларни илмий жиҳатдан ўрганадиган олимлар ва давлат тегишли идоралари мутахасислари йўқ.\n- Шунинг учун экспедициямиз спутник орқали олинган тасвир ва компютер ёрдамида фақат музликларнинг топографик харитасини тузади, холос, - дер экан Об-ҳавони кузатиш марказ бошлиғи Сафаров, ўн кунга мўлжалланган лойиҳа сўнгида ҳисобот тайёрланишини қўшимча қилди.\nМаълумотларга кўра, айни пайтда сув ва сув заҳиралари билан боғлиқ масала мураккаб.\nТожикистонлик олимлар ўтган икки йилда музликлар ҳажми 30-35 фоизга камайганини гапирмоқда\nКелгуси йиллар, олимлар тахминича, бу кўрсатгич 40 фоизни ташкил қилиши мумкин.\nАснода тожикистонлик мутахасислар билан бир қаторда, ўзбекистонлик мутахассислар ҳам минтақа дарёлари асосий манбаи саналмиш музликлар кичрайиб бораётганидан бонг уришмоқда.\nШу ўринда айтиб ўтсак, Қирғизистон ва Тожикистондаги музликлар Орол тубидаги туз ва қумнинг шамол орқали муз тоғларига ўрнашиб қолаётгани ортидан бу мамлакатлардаги музликларнинг эриши жараёни тезлашаётгани айтилади.\nАммо тожикистонлик мутахасис Маҳмад Сафаров бу маълумотлар илмий асосланмаганини айтди.\n-Қани қайси олим буни илмий жиҳатдан ўрганди? Музликларнинг эришига сабаб бўлаётган туз ва қум Афғонистон ёки Эрондан ҳам учиб келиши мумкин. Лекин музликларнинг йўқ бўлиб кетишига Оролни айблашдан аввал, буни илмий асослаб бериш лозим, ҳаводан олиб гапирмаслик керак, - дейди тожик расмийси Сафаров.\nАснода минтақа олимлари сув заҳиралари асосий манбаи саналган музликларни сақлаб қолиш учун албатта илмий тадқиқотлар ўтказиш зарурлигини таъкидлайди. Бунинг учун, уларга кўра, олимлар ва соҳа мутахасисларидан иборат экспедиция мунтазам иш олиб бориши лозим.\nРеспублика Сув ва Энергетика вазирлиги, ҳамда музликларни ўрганиш бўйича таниқли олимлари, Маҳмад Сафаровнинг гапига қараганда, Скогач ва Гармо музликларини ўрганиш лойиҳасида қатнашиш учун таклиф қилинган.\n“Лекин - деди Сафаров жаноблари, - номаълум сабаблар билан улар экспедицияга чиқмади”.\nТожикистонлик олим Зайниддин Мусоев шахсан ўзини ҳеч ким бу экспедицияга таклиф қилмаганини айтди.\n-Бу гап ёлғон. Мен музликлар ҳолатини ўрганиш ва уларни сақлаб қолиш борасида ҳамкорликка тайёрлигимни кўп марта такрорлаганман. Лекин негадир расмийлар бош ирғаб қўйишдан нарига ўтмайди. Музликларни ўрганиш учун ажратилган халқаро ёрдамларни биз олимлар билан баҳам кўргиси келмайди,шекилли, - дейди Мусоев жаноблари.\nТожикистон президенти Имомали Раҳмон БМТ минбаридан қилган чиқишларининг бирида, музликларнинг эриб, йўқ бўлиб кетаётгани ва бу ўз навбатида минтақа сув заҳиралари билан боғлиқ муаммоларнинг кучайишига сабаб бўлаётганидан ташвиш билдирган эди.\nЎз навбатида донор ташкилотлар Тожикистон музликларни сақлаб қолиш учун миллий дастур қабул қилгач, албатта ёрдам ажратажагини билдирганди.\nТожик расмийси Маҳмад Сафаровнинг гапига қараганда, тожик экспедицияси Тожикистон Об- ҳавони кузатиш маркази томонидан молиялаштирилган.


Легионерларимиз. Бугун Мусаев, Кримец ва Афонинларнинг жамоалари ўйнайди\n7 май, 2017, 10:48\nБугун Япония Jлигасида 10-тур ўйинлари давом эттириломоқда. Ҳамюртимиз Фозил Мусаев фаолиятр олиб борадиган “Жубило Ивата” жамоаси сафарда “Вентфорет Кофу”га қарши баҳс олиб бормоқда. Айни вақтда мазкур ўйиннинг биринчи бўлими давом этмоқда.\nХитой Супер лигасида 8-тур ўйинлари бўлиб ўтади. Ўзбекистон миллий терма жамоаси ҳимоячиси Егор Кримец фаолият олиб борадиган “Бейжинг Гуоан” жамоаси ўз майдонида таркибида Эсьекел Лавессиси вор бўлган “Хебей Чайна” клубига қарши баҳс юритади.\nРоссия Премьер лигаси 27-турида термамизнинг яна бир аъзоси Вадим Афонин фаолият олиб борадиган “Оренбург” клуби “Краснодар” билан ўйнайди.\nМазкур ўйинларнинг натижасини SPORTS.uz сайтида кузатиб боринг.\n10.00 “Вентфорет Кофу” – “Жубило Ивата(Фозил Мусаев)\n16.00 “Оренбург” – “Краснодар”(Вадим Афонин)\n16.35 “Бейжинг Гуоан” – “Хебей Чайна”(Егор Кримец)\nИзоҳ: Ўйинлар вақти Тошкент вақти билан кўрсатилган\nЛегионерларимиз. Анзур Исмоилов Пато қила олмаган ишни қилди\nЛегионерларимиз. “Шанхай СИПГ” йирик ғалабага эришди


Шохруз Норхонов “Обод” машғулотларида иштирок этмоқда\n23 декабрь, 2016, 11:50\nХабар берганимиздек, 21 декабрдан “Обод” жамоаси янги мавсумга тайёргарликни бошлади.\nКлуб матбуот хизматининг хабар беришича, кеча ҳам машғулотлар "Ёшлик" стадионининг "тренажер" залида олиб борилди. Режага кўра, эртанги машғулотлар икки маҳалдан иборат бўлади. Одатдагидек, эрталабки машғулотлар "Ёшлик"да, тушдан сўнг эса, "Обод" стадионида бўлиб ўтади.\nБугунги машғулотларда қуйидаги футболчилар иштирок этишди: Умид Ёрбеков, Акмал Турсунбоев, Убайдулла Иноятуллаев, Дониёр Ҳасанов, Аброр Хусинов, Павел Соломин, Ғайрат Умиров, Шоҳруз Норхонов, Шерзод Жалилов, Санжар Риҳсибоев, Сардор Собирхўжаев, Сардор Қаҳҳоров, Анвар Ғофуров, Фарҳод Мираҳматов, Анвар Раҳимов, Суннатилла Абдуллажонов, Аббос Набиев, Жавлон Искандаров, Санжар Тўрақулов, Даниэль Насриддинов, Исмоил Жасурхўжа, Ислом Исмоилов, Ҳумоюн Абдуалимов, Отабек Пардабоев, Суннат Эрматов, Дилмурод Жўрабоев.\nМаълумот ўрнида, Шохруз Норхоновга "Пахтакор" клуби қизиқаётгани тўрисида хабарлар тарқалганди.


Бағдодда тартибсизликлар рўй берди, ҳалок бўлганлар бор\n19:20 / 11.02.2017\nИроқ пойтахти Бағдод шаҳрида шанба куни шиалар радикал тарғиботчиси Муқтад ас-Садра тарафдорлари ва Ироқ куч тузилмалари ўртасида тўқнашувлар юз берди.\nТартибсизликлар оқибатида беш киши ҳалок бўлди, 320 нафарга яқин инсон жароҳат олди. Бу ҳақда "Аль-Арабия" телеканали Бағдод губернаторига асосан хабар берди.\nАввалроқ бир қатор ОАВлари тўқнашувлар вақтида бир ироқлик полициячи ҳалок бўлгани, етти нафар куч тузилмаси ходими жароҳат олгани ҳақида хабар берганди. Ироқ ички ишлар вазирлиги норозилик намойиши иштирокчиларида қурол аниқланганини маълум қилган.\nШаҳарнинг Таҳрир майдонида йиғилган ас-Садра тарафдорлари “Республика” кўприги томон юришганда, тартибсизликлар келиб чиққан. Норозилик намойиши иштирокчилари ҳукуматдан ислоҳотлар ўтказишни, коррупцияга барҳам беришни, шунингдек марказий сайлов комиссияси таркибида ўзгаришлар қилишни талаб қилишган.


Жанубий Корея мудофаа лойиҳаларига ярим миллиард доллардан кўпроқ маблағ сарфламоқчи\n19:12 / 24.02.2017\nЖанубий Корея ҳукумати 2017 йилда Шимолий Корея томондан ядровий ва ракета таҳдиди мавжудлиги сабабли мамлакат мудофаасини мустаҳкамлаш учун 530 млн доллар сарфлайди, деб хабар бермоқда Reuters ахборот агентлиги.\nАхборот агентлиги маълумотларига кўра, Жанубий Кореянинг қурол-аслаҳа сотиб олиш дастурлари бўйича давлат бошқармаси 11 та юқори технологик мудофаа лойиҳасини амалга оширишни режалаштирган. Улар орасида айғоқчи сунъий йўлдошлар учириш, "ер-ҳаво" туридаги узоқ масофаларга мўлжалланган ракеталар ва ўртача баландликда парвоз қилувчи учувчисиз парвоз қурилмаларини яратиш каби лойиҳалар айтилган.\nШунингдек, ахборот агентлиги мамлакатда киберҳудудда уруш воситалари лабораторияси ҳамда ҳарбий технологиялар соҳасида 5 та янги лаборатория ва битта мудофаа илмий маркази очилиши режаси борлигини эслатиб ўтган.\n2017 йилда Жанубий Кореяда ҳарбий харажатларни ўтган йилга нисбатан 4 фоизга ошириш кўзда тутилган ва мудофаага умумий ҳисобда 34,7 млрд доллар ажратилади.\nСеулда мудофаа қудратининг оширилиши Шимолий Кореянинг ҳарбий тайёргарликлари билан тушунтирилмоқда.\nЖанубий Корея мудофаа лойиҳалари


Qalampir.uz - Абитуриентлар диққатига: Украина ОТМлари абитуриентларни имтиҳонсиз қабул қилади!\nАбитуриентлар диққатига: Украина ОТМлари абитуриентларни имтиҳонсиз қабул қилади!\n12:23, 10.08.2017 Реклама\nЎқишни институт ё университетда давом эттирмоқчи бўлган абитуриентларни 85 та таълим йўналиши бўйича Украинанинг 7 та энг нуфузли Олий таълим муассаси ўқишга таклиф этади.\nСифатли таълим олиш, олий ўқув юртида ўқиб, етук мутахассис бўлиш ҳар кишининг орзуси. Бу борада Украина Олий таълим муассасалари дунё миқёсида юқори ўринларда туради. Статистик маълумотлар шуни кўрсатмоқдаки, Украина ОТМларида дунёнинг 152 мамлакатидан келган 63 мингдан зиёд хорижлик талабалар ўқимоқда. Сўнгги йилларда ўзбекистонлик ёшлар ҳам Украина Олий ўқув юртларида таълим олиб, дунёнинг турли бурчакларида ўз иш фаолиятларини олиб бормоқдалар.\nЎқишни институт ё университетда давом эттирмоқчи бўлган абитериентларни 85 та таълим йўналиши бўйича Украинанинг 7 та энг нуфузли Олий таълим муассаси ўқишга таклиф этади. Қандай қилиб дейсизми? Бунинг йўли жуда осон! Бунда сизга – “Inside-A” таълим маркази ёрдам беради.\nЎзбекистонда 6 йилдан буён фаолият юритиб келаётган “Inside-A” таълим маркази Украинадаги энг нуфузли Олий таълим муассасалари билан мустаҳкам ҳамкорликни йўлга қўйган. Бизнинг кўп йиллик тажрибага эга мутахассислар ҳар бир абитуриент билан алоҳида суҳбат ўтказиб, унинг қизиқишлари, олдига қўйган мақсад ва интилишларига мувофиқ равишда аниқ йўналиш бўйича Олий таълим муассасасига тавсия этади.\n“Inside-A” таълим маркази Украинада олий таълим олиш истагида бўлган ёшларга Олий таълим муассаси талабаси бўлишига ҳар жиҳатдан кўмак беради. Жумладан, ҳужжатларни топшириш, таълим учун пул ўтказмаларини амалга ошириш, самолёт чипталаридан тортиб, таълимни битиргунга қадар яшаш жойи билан таъминлаш, ўқув жараёнида келиб чиқиши мумкин бўлган эҳтимолли муаммоларни бартараф этиш, талабанинг фикру зикрини фақат ва фақат билим олиш билан банд бўлишига шароит яратиш таълим маркази олдидаги асосий вазифадир. Бизга билдирилган ишонч сабаб Украинада таълим олаётган ўзбекистонлик талабалар сони бугун 350 нафарга етди.\nЭнди эса эътиборингизни энг муҳим янгиликка қаратмоқчимиз: Украина ОТМлари ўзбекистонлик абитуриентларни кириш имтиҳонларисиз ўқишга таклиф этади!\nҚуйида Украина ОТМлари йўналиш бўйича рўйхати билан танишинг:\nФуқаролик паспорти нусхаси\nТуғилганлик ҳақидаги гувоҳнома нусхаси\nМактаб ёки касб-ҳунар коллежи дипломи ва иловаси\nОлий таълим муассаларида таълим энг камида 4 йил, кўпи билан 6 йилгача. Ўқишни битирганларга мутахассислиги бўйича халқаро диплом берилади. Таълим тизими икки семестрга бўлинган. Ўзбекистонлик талабалар хоҳиш ва истакларига кўра, ўқишларини Ўзбекистондаги Олий ўқув юртларига кўчиришлари мумкин. Яна бир қувонарли жиҳати шундаки, Украинадаги биз сизга тавсия этаётган Олий ўқув юртларини тамомлаган мутахассислар дунёнинг турли нуқталарида, ҳатто, Ўзбекистонда ҳам ўз касбий фаолиятларини олиб боришлари мумкин.\nУкраинадаги Олий таълим муассасаларида ўқишни истаганлар қуйидаги телефон рақамлар ва манзилга мурожаат қилишлари мумкин.\nВидео: Шавкат Мирзиёев селекторда аҳолининг муаммолари акс этган видеони намойиш этди\nАлкоголь рекламасига қўйилган чекловлар қайта кўрилади\n19:22, 01.03.2018 2 781\nОшкора бўлган “яширин” рекламалар\n18:27, 28.11.2017 4 354\n18:37, 17.10.2017 2 573\n20:06, 26.06.2017 4 406\nРақобат қўмитаси “Multi Mafe” ресторанини ноқонуний рекламаси учун огоҳлантирди\n13:27, 03.05.2017 2 744\nха булар нега шартнома шартлари хакида гапиришмаган???? йилига камида 1800 доллардан контракт туланиши хакидаям ёзишсинда\nТошкентда 2 минг кишига бепул "Go‘sht" берилди\nИмтиҳон топширмай талаба бўлган йигитлар Украинага учиб кетди. Бу имконият сизда ҳам бор!\nЭртагаёқ халқаро ОТМлар талабаси бўлишингиз мумкин! Энг муҳими, контрактсиз ўқиш имконияти бор


15 апрел 2021, Тошкент вақти: 13:37\nТуркманистондаги масжидлардан бири.\nТуркманистонда расмийлар қарори билан диний объектларнинг барчаси ёпилди. Бу ҳақда “РИА Новости” агентлиги мамлакат Дин ишлари кенгашидаги ўз манбаси сўзларига таянган ҳолда хабар қилди.\nКенгаш вакилига кўра, “масжидлар, черковлар ва қадамжолар юқумли касалликларнинг тарқалишига қарши профилактик чора сифатида ёпилган”. Манба диний муассасалар қачонгача ишламаслигига ойдинлик киритган эмас. У масжид минораларидан аввалгидек азон товуши янграйвериши, бироқ эндиликда бу фақат намоз вақти ҳақидаги эслатма бўлибгина хизмат қилишини қўшимча қилган.\nТуркманистонга 6 июль куни Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти миссияси етиб келганидан кейин ҳукумат мамлакатда қатор санитария чекловлари жорий қилди — ҳудудлар ўртасида поезд ва автобус қатновлари тўхтатилди, ниқоб тартиби киритилди, қатор савдо марказлари ва бозорлар ёпилди.\nКуни кеча Ашхободда ўтказилган брифингда ЖССТ экспертлари мамлакатда COVID-19 инфекциясига чалиниш ҳолатлари мавжудлигини тасдиқламадилар ва Туркманистоннинг инфекцияга қарши курашга ҳозирлиги юзасидан ижобий характеристика бердилар. Айни пайтда ЖССТ миссияси раҳбари Туркманистон ҳукуматига мамлакат ҳудудида коронавирус инфекциясига аниқланганидек ҳаракат қилишни тавсия қилди. У инфекция кириб келишининг олдини олишга эмас, унинг аҳоли орасида тарқалмаслигига эътибор қаратишга чақирди.


Изабел — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум. Муқаддас Каломни ва ундаги одамлар ҳаётида рўй берган воқеаларнгинг тасвирланишини ёқтираман. Чунки, Каломда ёзилган ҳам бир одам ҳаётида бўлган воқеалардан Худованд бизга қимматли сабоқ беради. Бугун Изабел ҳаётини ўқиб ўрганар эканман, ўзимиз ҳам ундан яхши бир дарс олсак бўлади, деган фикрга келдим. Демак бугунги суҳбатимиз Изабел ҳақида бўлади. Шундай қилиб Калом бундай дейди: “Ўзларингни алдаманглар! Худони лақиллатиб бўлмайди. Инсон нима экса, шуни ўриб олади. Худбин истакларини қондириш учун уруғ экканлар ўша худбин истаклари туфайли ҳалокатни ўриб оладилар. Руҳни мамнун қилиш учун уруғ экканлар эса Руҳдан абадий ҳаёт ўриб оладилар.” Исроил халқининг шоҳи Ахабнинг хотини ёзги қароргоҳига жойлашгандан кейин, Ахабнинг сўзларини тинглади.\nАхаб эндигина Илёс пайғамбар ва Баал пайғамбарлари орасида бўлиб ўтган воқеани, Илёс қилган ҳамма ишларни, барча пайғамбарларни қандай қилиб қиличдан ўтказганини Изабелга айтиб берди. Изабел Илёсга чопар орқали шу хабарни етказди: “Пайғамбарларнинг жонини қандай олган бўлсанг, эртага шу вақтда мен ҳам сенинг жонингни олмасам, худолар мени ҳар қандай жазога мубтало қилсин, ундан ҳам баттарроғига дучор қилсин”. Изабел ўз жахлини зўрға ушлаб турарди. У Баал пайғамбарлари халқнинг олдида шарманда бўлганидан бир ғазабланса, ўзи кўп йиллардан буён сиғиниб келган Баални оёқости қилгани учун минг ғазабланарди. Изабел Сидонликлар шоҳи Этбалнинг қизи эди. Этбал фақат шоҳ эмас, Баалга ҳизмат қиладиган рухоний ҳам эди. Ахаб Изабелга уйланганидан кейин, Изабел Исроилга ўз динини олиб кирди.\nБу эътиқод шунчалик разил эдики, улар ҳатто Баалга ўз фарзандларини ҳам қурбон қилардилар. Изабел эрига шунчалик кучли таъсир ўтказдики, Ахаб Худо назаридаги энг жирканчли гуноҳ ишларни қилишда ҳамма исроиллик шоҳлардан ҳам ўзиб кетди. Изабел эса уни доимо гуноҳга ишларни қилишга ундарди. Заиф Ахаб эса Изабелнинг қўлида қўғирчоққа айланиб қолганди. Агар бошқалар сизнинг имонингизга қарши бир фикр айтса ёки бошқа бир нарсага ишонч ҳақида қаттиқ гапирса қандай жавоб берасиз? Аҳабнинг Баалга бўлган ишончи туфайли, исрофилликларнинг ҳам юрагидан Баал жой олганди. Ахаб исроилликлар барҳаёт Худодан кўра Баални устун қўйганлари учун жавобгар эди. Изабел борган сари эри Ахабнинг устидан ўз ҳукмини ўтказиб, охири исроилликлар устидан ҳукмронликни ҳам ўз қўлига олди. Балки Ахаб эмас Изабелнинг ўзи Худо пайғамбарларини ўлдиришга буйруқ бергандир!?\nИзабел Худони Баалга ўхшаш бир худо деб биларди. У маҳаллий халқнинг худоси, деб ҳисобларди. У исроилнинг Худоси Баалнинг олдида ип эшолмайди деб ўйларди. Шунинг учун ҳам Илёс Баал пайғамбарлари билан мусобақалашганда албатта Баал ютади деб ўйлаган. Баъзан бу дунёнинг “худолари” ғалаба қозонаётган пайтда, Худованд жим тургандай, ибодатларингизга жавоб бермаётгандай ҳис қиласизми? Аммо ҳақиқий Худо ўша эканини биласиз. Жавоб бермаётган бўлса, тўғри вақти келишини кутаётган бўлиши, ёки жавоб берган бўлса ҳам сиз кўрмаган бўлишингиз мумкин. Унга ишонишда давом этинг. Унинг жавобини бир куни албатта кўрасиз. Худди Илёс пайғамбар қурбонликни ёқиш учун осмондан олов юборишни сўраган пайтидагидек жуда ҳайратланарли ва қўрқинчли бўлиши мумкин. Бизнинг суҳбатларимизни тинглашда давом этинг. Биз сизга ҳеч ким баён этмаган маълумотларни тақдим этамиз.\nУнинг характерини тушунишга харакат қилинг.


АФРОСИЁБ: ЎТМИШ ВА БУГУН МУШТАРАКЛИГИ\nСамарқанддаги Сиёб бозорининг шимолий қисмида Афросиёб археологик ёдгорлиги жойлашган бўлиб,у қадимий шаҳарнинг ўрнидир. Самарқандга ташриф буюрувчи сайёҳларнинг эътиборини Афросиёб харобалари ўзига тортади. Бу ҳолат бежизга эмас. Афросиёб харобалари остида маҳаллий халқнинг қарийб 3 мингйиллик тарихи, маданияти, санъати, сиру-синоати ва мустақиллик учун олиб борган кураши ётибди.\nАфросиёб номидаги Самарқанд шаҳар тарихий музейи 1970 йилда ташкил этилган. Агар Афросиёб узра саёҳат қилсангиз йўлнинг икки тарафида ҳам жарлик, тепалик ва қабристон ҳаробалари кўзга ташланади. Бу Афросиёб музейининг бошқа музейлардан фарқли жиҳати бўлиб, музейга ташриф буюрувчилар ўзларини бевосита қадимги Суғд ва Кушон даври муҳитида, араб босқинчилиги натижасида юзага келган хароба шаҳарни кўз ўнгида тасаввур этишлари мумкин. Чунки китобдан ўқиган ва музейни бевосита айланиб,ундаги экспонатлар билан танишганда минг йиллар олдинги тарихни жонли акс эттриш мушкул, бу ҳолат ташриф буюрувчиларга кўпроқ маълумот олиш имконини беради. Нега айнан бу ҳудудларга нисбатан Афросиёб харобалари тушунчаси қўлланилади?\nМилоддан аввалги VIII va miloddiy II асрларда ҳукм сурган сак-скиф турк давлатининг асосчиси Афросиёб бўлиб, у ғарб адабиётида Мадай Қора, турон адабиётида Алп Эр Тўнга, форс-тожик адабиётида Афросиёб деб аталган. Чунки тарихий манбаларда милоддан аввалги VIII асрда қадимий Турон салтанати, Афросиёб давлатининг пойтахти, маъмурий бошқарув маркази мана шу харобалар ўрнида жойлашганлиги эътироф этилган. Афросиёб топонимини айрим олимлар“афро” сўзи арабча бўлиб,от маъносини беради, яъни Афросиёб-қора от, қора отлиқ мазмунини англатади деб ёзишади(яъни Заратуштира-туя етаклаган одам маъносини англатгандай). Ёки иккинчи бир маъноси “афро” сўзи форсча афроз-баландлик, юксаклик маъносинианглатишини, яъни Афросиёб-Қорасув тепасида, юксакликда жойлашган қўрғон жойи дейишади.\nМузей 2 қавтдан иборат бўлиб, бу ерга ташриф буюрувчилар 7 та зал орқали 3 мингга яқин экспонатлар билан танишиши мумкин. Уларнинг ичида энг ноёб ва дунёга машҳури бу Афросиёб шаҳарчасида Марказий Сўғдиёна ихшиди Вархуманинг (VII-VIII асрлар) саройидан топилган девор суратлари бўлиб, бу суратлар музей фахри ҳисобланади. Уларга араб босқинчилик даврида катта талофат етказилади. Ислом динида жонли мавжудодларнинг суратини чизиш тақиқланганлиги учун араблар истилочилик даврида бу деворий суратларнинг кўзларини ўйиб, қўпориб зарар етказишган. Бу деворий суратлар 1965 йил топилган бўлиб, таъмирланиб музейга олиб келинган ва 1985 йилдан бошлаб намойиш этиб келинмоқда. Юқорида келтирилган 7 та музей заллари экспонатлар хусусиятидан келиб чиқан ҳолатда ташкил этилган.\nБиринчи залда шаҳарчанинг ўрганилиш тарихи даврма-давр олимларнинг Афросиёбни ўрганилишга қўшган ҳиссаларига тўхталинади. Музейда қилинган асосий иш Афросиёбни даврлаштиришда қўлга киритилган янгиликлар ва уни Суғдиёна шаҳарсозлик маданиятини ўрганишдаги тутган ўрнига эътибор берилганлиги.\nҲозирги кунда илгари маълум бўлган шаҳар мудофаа девори остидан лумбос типидаги девордан қизил рангда безалган сопол парчалари топилган. Бу сопол парчалари ғарб археолог олимлари орасида милоддан аввалги XIII-IX асрларга оид деб қаралмоқда ва музейда экспонат сифатида намойиш этилмоқда. Шу деворнинг устидан топилган гувалаксимон ғишт намуналар ҳам эътиборга молик.\nМузейнинг иккинчи залида эса “Зарафшон бронза даврида” деб ном олган харита намойиш этилган бўлиб, унда Зарафшон дарёсининг қадимдан икки маданиятнинг туташган чегараси эканлигига алоҳида урғу берилган. Бу залда намойиш этилаётган топилмаларнинг аксарияти соф табиий мисдан ясалганлиги воҳанинг минералларга нақадар бойлигидан далолат беради. Музей залларида металл ишлаб чиқаришда кенг қўланилган тош болғалар, мис пичоқларнинг қолиплари ҳам экспонатлар қаторидан жой олган. Тош қуроллари орасида қора гранит тошдан ясалган келича (ўғирча) диққатингизни тортади. Ўғирча (кели)нинг коса ва ташқи қисми ойнадай силлиқланганлиги киши диққатини ўзига тортади. Бу хилдаги келилар қадимда зардуштийларнинг илоҳий ўсимлик хаомоа шарбатини ёки сумалак тайёрлашда ниш урган буғдой шарбатини эзиб олишда кенг қўлланилган.\nМузей залларида сополдан ясалган, ноёб пиёла ҳам ташриф буюрувчиларда қизиқиш уйҳотади. Бу пиёланинг ҳам ўзига хос тарихи бор. Пиёла қизил рангли лойдан ясалиб, ички ва ташқи томони сайқалланган. Идишга бу хил сайқал бериш албатта бежиз эмас. Тадқиқотларга қараганда, бу пиёла, аҳамонийлар империясининг Эрон, Афғонистон ҳудудларида шу шаклдаги олтин, кумуш, шиша каби ноёб материаллардан ясалган идишларга тақлид сифатида ясалган. Яна бу каби тақлид усулида Эрондан келтирилган кошкин идишларга ўхшатиб ясалган маҳаллий идишлар қадимги Афросиёб аҳолиси ва ўша даврнинг йирик давлатчиликлари ўртасида кенг маданий алоқалар ўрнатилганлигидан далолат беради.\nМузейнинг тўртинчи залида Марказий Осиёга, жумладан Самарқанга Александр Македонский бошчилигида юнон қўшинларининг бостириб келиши ва у билан боғлиқ бўлган осори-атиқалар ўрин олган. Араб истилосидан кейин шаҳардаги кўпгина науслар (сўғдийларнинг қабристонлари) талон-тарож қилиниб улардаги остоданлар синдириб ташланади. Бу остодонлар шаклан бир-бирларига яқин бўлсада, уларнинг безалиши турли хил. Мисол учун, айрим остодонлар ҳашаматли қасрни эслатса, айримларида ҳаттоки оддий безакнинг ҳам йўқлиги аҳоли ўртасидаги ижтимоий табақаланишдан иборат эканлигидан далолат беради.\nИккинчи қават экспозицияси намойиши Марказий Осиёга араб истилоси давридан мўғил босқини давригача бўлган муддатни ўз ичига олади. Бу даврлар мобайнида Самарқанд шаҳри анча кенгайиб, ҳозирги эски шаҳар ўрнига қадар мудофаа девори билан ўраб олинади. Эксонатлар Афросиёб шаҳарчасининг сув таъминоти тизими ва шаҳар харитаси тарихидан ҳикоя қилади. Сиз унда ўрта аср сопол ишлаб чиқариш технологияси, темирчилик, шишасозлик намуналари ва меъморий безакли ғиштлар пишириш хумдонлари макетлари ва ғишт намуналари билан танишишингиз мумкин.


Расм Озодлик архивидан олинди ва мазкур мақоладаги ҳодисага бевосита алоқаси йўқ.\nОзодлик манбаларига кўра¸ Миллий хавфсизлик хизмати қошидаги Коррупция ва уюшган жиноятчиликка қарши кураш бошқармасининг ҳозир қамоқ жазосини ўтаëтган собиқ бошлиғи, 51 яшар МХХ полковниги Жавдат Шарифxўжаев Бекобод қамоғидан МХХ подвалига келтирилиб сўроқ қилинмоқда.\nБу ҳақда Озодликнинг Ўзбекистон давлат тизимларига яқин бир-биридан мустақил манбалар билдирди.\nМанбаларнинг айтишича¸ Жавдат Шарифxўжаевга нисбатан Ўзбекистон Жиноят кодексининг 205-моддаси¸ яъни ҳокимият ёки мансаб ваколатини суистеъмол қилиш бўйича янги айблов илгари сурилган.\nЎтган йили ноқонуний тадбиркорлик ва давлат маблағларини ўзлаштиришда айбланиб тўрт йилга озодликдан маҳрум қилинган Жавдат Шарифхўжаев¸ жазо муддатини Тошкент вилояти Бекобод туманида хавфсизлик идоралари собиқ ходимлари сақланадиган умумий тартибдаги 64/21-сонли жазони ижро этиш муассасасига ўтаëтган эди.\nҲуқуқ-тартибот органларига яқин Озодлик манбасининг айтишича¸ Жавдат Шарифxўжаев устидан жиддий айбловлар билан қайта тергов бошланган:\n- Гувоҳларнинг янги кўрсатмасига кўра¸ Шарифxўжаев катта миқдорда пора олганлик¸ ҳукумат органларига қуролли қаршилик кўрсатганлик¸ катта миқдордаги манбаси ноаниқ валютани уйда сақлаганлик ва 205 - модда яъни ўз ваколатидан фойдаланиб пул ундирганликда гумон қилинмоқда. Ўтган йилги маҳкама эътиборидан четда қолган яна бир ҳолат яъни ҳукумат органларига қуролли қаршилик кўрсатганлик бўйича ҳам айблов қўйилди¸ дейди ҳуқуқ-тартибот органларига яқин Озодлик манбаси.\nСуҳбатдошга кўра¸ Жавдат Шарифxўжаев ўтган йили қўлга олиш пайтида қуролли қаршилик кўрсатган:\n- Уни ўшанда элетрошок билан беҳуш қилишган¸ дейди Озодлик манбаси.\nЎтган йил охирида Ўзбекистон Ҳарбий судининг ëпиқ мажлисида иши кўрилиб ноқонуний тадбиркорликда айбли деб топилган Жавдат Шарифxўжаевнинг Бекобод турмасида бир муддат ўтириб амнистия акти билан озод қилиниши кутилаëтган эди.\nАммо норасмий манбалар таъкидича¸ бирдан МХХ полковниги Жавдат Шарифxўжаевга нисбатан “гайкаларни қаттиқ бураб раскрутка “ қилиш амалиëти қўлланган.\nОзодлик манбаларига кўра¸ бу савол жавоби Жавдат Шарифxўжаевнинг туғишган акаси Ўзбекистон Миллий хавфсизлик хизмати раисининг собиқ ўринбосари¸ генерал Ҳаëт Шарифxўжаевнинг ишдан олиниши билан боғлиқ:\n-У тўрт йилга озодликдан маҳрум қилинган пайтда вазият сал бошқача эди. Жавдатнинг акаси Ҳаëт Шарифхўжаев МХХ раисиининг ўринбосари эди. Ўзбекистон Ҳарбий суди ëпиқ мажлисининг “юмшоқ жазо” чиқариши ҳам қудратли МХХ генерали таъсири билан бўлган¸ дея оламиз. Агар шундай бўлмаса¸ нега бу суд Жавдатнинг қурол билан қаршилик қилгани эпизодини делодан соқит қилди? Энди бугунга келиб Ҳаëт Шарифхўжаев ишдан олинганидан кейин вазият ўзгарди. Аввалига уларнинг жияни Жаҳонгир Ғуломов ҳибсга олинди. Мана энди Жавдат Шарифхўжаев ҳам раскруткага тушди. Буларнинг яна бир акахони Рашиджон Қодировнинг прокурорликдан бўшатилиши ҳам гайкаларни қаттиқ бурашга имкон яратди¸ дейди ҳуқуқ-тартибот органларига яқин Озодлик манбаси.\nОзодлик Ўзбекистон Миллий хавфсизлик хизмати қошидаги Коррупция ва уюшган жиноятчиликка қарши кураш бошқармасининг собиқ бошлиғи Жавдат Шарифxўжаевнинг иши қайта кўрилаëтгани юзасидан Ўзбекистон Миллий хавфсизлик хизмати ва Жазони ижро қилиш Бошқармасидан изоҳ олишга уринди, аммо ҳозирча муваффақ бўлмади.\nЖавдат Шарифxўжаев ишининг қайта кўрилаëтганини маълум қилган норасмий манбаларга кўра¸ маҳкум “МХХда бошланган жиддий тозалаш маъракаси қурбонлари ичида энг лавозими каттасидир ”.\nМавжуд қоидага кўра¸ МХХ тизимида бир оила аъзоси бўлган кишилар бир-бирининг қўл остида ишлашига чеклов қўйилган.\nАммо Жавдат Шарифхўжаевнинг ўз акаси Ҳаëт Шарифхўжаев ҳомийлигида МХХ тизимларидаги қоидаларни четлаб ўтиб, мансаб зинапояларидан кўтарилишга муваффақ бўлгани айтилади.\nЖавдат Шарифxўжаев 2009 йилнинг 28 августида Ўзбекистон мустақиллигининг 18 йиллиги арафасида "Шон-шараф" ордени билан тақдирланган эди.\nОзодлик манбаларининг айтишича¸ Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди махсус ажрим чиқариб, Жавдат Шарифхўжаевни барча орден¸ медаль ва бошқа давлат унвонларидан маҳрум қилган.\nОзодлик манбаларига кўра¸ шу кунларда Ўзбекистон президентининг тўнғич қизи Гулнора Каримова бизнес салтанатини фош қилган гуруҳни зарарсизлантириш жараëни кетмоқда.\nКузатувчилар Гулнора Каримова Twitterда қолдирган ёзувлар ва матубуотга берган интервьюларида исми зикр бўлган мулозимларнинг иши “чаппа кетëтгани”га эътибор қаратади.\nОзодликнинг Ўзбекистон бошқарув тизимларига яқин манбасига кўра¸ Ўзбекистон президентининг тўнғич қизи Гулнора Каримовага оид мол-мулкларни мусодара қилиш жараëнида қатнашган мулозимнинг “раскрутка” қилинаëтгани кўп нарсага ишора қилади.\n“Қамоқда сўроқ қилинаëтган Жаҳонгир Ғуломов ака-ука Ҳаëт ва Жавдат Шарифxўжаевлар билан биргаликда Ўзбекистон президентининг тўнғич қизи Гулнора Каримовага тегишли мол-мулкларни мусодара қилиш жараëнида қатнашгани бир факт. Яна бир факт - Жаҳонгирнинг Ҳаëт Шарифхўжаевга қариндош бўлгани. Қаранг, бу қариндошлар атиги бир йилча олдин Гулнора Каримовани жазолашда иштирок этганди. Бугун бу қариндошлардан иккитаси қамоқда, бири эса ишдан олинди. Дарвоқе, ўтган ой ишдан олинган Рашиджон Қодиров (собиқ бош прокурор-таҳр.) Ўзбекистон президентининг тўнғич қизини уюшган жиноятчилика алоқадор, деган ҳужжатларни чиқарганди”, дейди Озодлик манбаси.\nБу манба тахминича, "Гулнора Каримовага қарши тадбирларда иштирок этган мулозимларнинг ортиқча ғайрат кўрсатгани бошда бу жараëнга ўзи рухсат берган "ота"га ëқмаган бўлиши мумкин”.


Абдуллоҳ Холбой: Қоронғида ойнага қараманг « O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi\n16 April 2021 - 13:56\nҲурматли Президент Шавкат Миромонович! Ўртамиёна фикрлайдиган, юрт, миллат тақдирига бефарқ бўлмаган пенсионерлардан бири сифатида Сизга мурожаат қилаяпман.\nИжтимоий тармоқларга уланиш имкониятига, аниқроғи шу имкониятни берувчи эскироқ телефон сотиб олганимга уч ой бўлди. Аслида, унга қадар ҳам одамлар турмуши, кайфиятига қараб, узуқ-юлуқ ахборотлар, реалликдан анчайин йироқ оммавий ахборот воситалари хабарларини баҳоли қудрат таҳлил қилиб, ҳамда ўзим ўқиб-уққанларим бўйича мулоҳаза юритиб, ҳозирги ички ва ташқи аҳволимиз ҳақида муайян, лекин унчали ёқимли бўлмаган хулосада эдим.\nАммо кейинги уч ой давомида тушуниб етдимки вазият ўйлаганимдан баттароққа ўхшаб қолди. Шу нарса ўз бурчини ҳис этган оддий бир фуқаро сифатида мурожаат қилишга ундади.\nБаён этмоқчи бўлган фикр, мулоҳазаларим расмий, норасмий доираларда, ижтимоий тармоқларда жуда кўп такрорланганига шубҳам йўқ. Чунки ҳозирги шароитда бошқача бўлишиям мумкин эмас.\nАвваламбор ёзганларимга қисқа фурсатда ижтимоий тармоқлар таъсирига тушиб “вос-вос”, “ваҳимачи” ёки қандайдир “фобияга” чалинган одамни фикри эмас, озми-кўпми сиёсатдан, ижтимоий билимлардан бохабар, юз бераётган воқеаларга нисбатан ўз шахсий қарашларига эга кишининг фикри сифатида қаралишини истардим.\nҲурматли Президент! Соф инсоний нуқтаи назардан қаралса оиливий нохушликлардан тортиб то геосиёсатга қадар бўлган улкан худудда дуч келиниши мумкин бўлган барча ташвиш, муаммоларга дош бериш, уларни ҳал этиш бир кишини қўлидан келиши деярли мумкин эмас. Бироқ ҳамма Сизга нафақат инсон сифатида, балким Президент сифатида қарайди ва бу жуда тўғри қарашдир.\nОдатда давлат раҳбари зиммасидаги муаммоларни аксарият қисми у жамлаган жамоа, у танлаган давр бажариши лозим. Ҳамма биладиган эски қоида бор. Сиёсатни шахс эмас, давра шакиллантиради.\nБироқ гап-сўзларингиздан, ижтимоий тармоқлардаги эътирозлардан кўриниб турибдики аксинча муаммоларни айнан жамоа ёки диктатура давридан оғир мерос бўлиб ўтган собиқ командадошлар келтириб чиқармоқда. Баъзан атайлаб қилишияптимикан деган ҳаёлга ҳам боради киши.\nТуман, вилоят хокими ўзи бош бўлиб қонунни бузса, яхши ният билан чиқарилган фармонни бажармаса, талон тарожга йўл қўйса, унинг шахсиданмас ўша жойга вакил қилиб тайинлаган Сиздан, вазир коррупция, порахўрликни авж олдириб, тармоқни ҳароб қилса, унинг шахсиданмас хукуматдан норози бўлади ва бу жуда тўғридир.\nСалкам қирқ миллионлик юртни бошқараётган давлат органлари ходимларини, харом йўллар билан катта маблағ ортирган, қонунларни бир тийинга олмайдиган яширин иқтисод соҳиблари-олигархларни назорат қилиш, жиловда тутиш, улар билан хамкорлик қилувчи мансабдорларни фош қилиш қанчалик иқтидорли, узоқни кўрувчи сиёсатчи бўлмасин бир Президентни қўлидан келадиган иш эмас.\nБу иллатларга қисқа фурсатда барҳам бериш, чириклик томон бораётган жамиятни ҳеч бўлмаганда ўз хуқуқини биладиган даражада соғломлаштиришни бирдан бир йўли конституцион мухолифатни бўлишлигидир.\nТўғри мухолифат бўлса танқид бўлади, ҳазм қилиш қийин аччиқ гаплар айтилади, муносабатлар билдирилади, ҳокимят учун кураш бўлади. Бироқ бу нарсалар ошкора ва қонун доирасида бўлади, сарой фитналари тарзида эмас. Давлат раҳбари учун энг ҳавфли нарса сарой фитнасидир. Чунки у яширин.\nМухолифат йўқ жойда турмуш даражаси пастлигича қолаверади, ҳуқуқий давлат қурилмайди, фуқоролик жамияти қарор топмайди, қонун устиворлиги таъминланмайди, инсон ҳуқуқлари поймол этилаверади, яшаш шароитини яхшилашга қаратилган фармонлар бузиб талқин этилади ёки очиқдан-очиқ инкор этилади. Оқибати улар популистик кўриниш олади. Меъёрий ҳужжатлар қабул қилинишида тор доирадаги, бир ҳовуч кишилар манфаатини кўзловчи лоббизм пайдо бўлади.\nМуқобил сиёсат таклиф этадиган очиқ мухолифат йўқ жамиятда норозиликлар стихияли чиқишларга, бошқариш мушкул бўлган оммавий тартибсизликлар, анархияга олиб келади.\nМухолифатсиз давлат чироғи тез-тез ўчиб турадиган хонада ойнага қарамай ўткир устара билан сақол олишга чоғланаётган кишига ўҳшайди. Ваҳоланки юз деган нарса фақат сақолдан иборат сурпа эмас, унда кўз, қулоқ, оғиз, зарур ҳолда ҳид билиш учун бурун деган нарсалар ҳам бор. Айнан шу нарсалар вазифасини сиёсий партиялар бажариши лозим. Афсуски ҳозирги сиёсий партияларни бирортаси халқ орасига кирмаяпти, демакки муаммоларни эшитмаяпти, кўрмаяпти, гапирмаяпти, келажакдан буюкликни эмас, ёқимсиз нарсани ҳиди келаётганлигини сезмаяпти.\nАгар кимдир ҳақиқий мухолиф партия бош бошдоқликка олиб келади деса у саводсиз. Аксинча у тўпалонни тартибга солувчи, жамиятга беқарорлик бахш этувчи мувозанат мезонидир. Кимдир шуни тушуниб етмаса у нафақат соводсиз сиёсатчи балким, сиёсатдондир.\n1990 йил бошларида бир марта имконият бой берилди. Ўшанда халқ уйғонганди, муҳолифат ҳам бор эди.\nАслини олганда мустақиллик Декларацияси, мустақиллик ва тил тўғрисидаги қонунлар ҳам айнан мухолифат эргаштирган халқ талаби билан қабул қилинганди. Афсуски у энг пасткаш усуллар билан йўқ қилиб ташланди. Оқибатда бир қисми қамалди, бир қисми хорижга кетиб жон сақлашга мажбур бўлди, ачинарлиси мустақилликдан хафсаласи пир бўлган кўпчилик лойқад кишиларга айланди, яна бир қисми эса мутаасиблик кўчасига кириб кетди…\nТарих гувоҳ, дунёвий мухолифат йўқ жамиятда ўрнини дин олади. Динни сиёсатлашуви, фанатизмга оғиб кетиши узоқ кечадиган мураккаб жараён эмас.\nСурия, Ироқ, Ливиядаги фожиялар сабабини бугундан эмас, олдинроқдан, ўша давлатларда мавжуд бўлган мухолифатга изн бермаган диктаторлик тартиботлар замиридан қидириш жоиз.\n1991-2016 йиллар Ўзбекистон тарихида “йўқотилган йиллар” бўлиб кириши тайин. Шу йилларда амалдорлардан тортиб оддийларгача бири бойлик ортириш, бири эса очдан ўлмаслик учун қўлидан келган ҳамма ишни қилди.\nШахсий манфаатни устун қўйиш жамиятнинг барча қатламлари онг, тафаккурига кириб бориб заҳарлади. Тузум ва тартибот миллатни шу йўлга киришга мажбур қилди.\nДеспотизмга мослашиб қаттиққўлликни қумсайдиган бўлиб, оммавий қўрқув ва иложсизлик қамровида қолган жамиятни демократияга тайёр деб бўладими? Ёки бунинг учун уни айблаб, камситиб бўладими?\nҚолаверса мухолифат йўқ жойдан демократия излаш, қоронғи хонадан қора мушукни излашдек мушкул. У янада мушкулроқ ўша қоронғи хонада демократия деб аталган “қора мушук” умуман бўлмаса. Йўқ нарсани қидириш, йўқ ақлдан далолат.\nАгар мухолиф партия бўлганида қирғиз биродарлардан иқтисодиётда 40-50 йил ўтибгина қолмай, турмуш даражаси ва хуқуқийлик бобида уларга етиб ҳам олган бўлардик.\nСовуққонлик билан ўйлаб кўрилса деспотизмдан кейин дарҳол омонлик бошланиб, демократия гуллаб-яшнайди деб ўйлаш ҳамҳаёлликдан бошқа нарса эмас. Фуқаролик жамиятининг элементар аломатлари ҳам йўқ, мухолифат анъаналари шаклланиб улгирмаган юртда жуда оғриқли кечадиган, оралиқ-ўтиш жараёни юз бериши лозимлиги бор гап.\n2017 йил 16 февралдаги чиқишингиз шундан дарак берди. Чамамда ҳаракат дастури сифатида эълон қилинган ўша мурожаатдан сўнг бошқарув органларидагилар орасида дўстдан кўра кўпроқ душман ортирдингиз ва шунинг учун режаларни бажариш кўпчилик ўйланганидек изчил ва тез кетмаяпти. Шундай бўлсада кейинги йиллар ичида деярли барча соҳаларда нисбий либераллаштириш жараёни бошланди. Буни кўрмаслик ёки кўриб туриб инкор этиш одобдан эмас.\nХалқ қайта ўйғона бошлади, кишиларда яна умид пайдо бўлди. Аммо “Яна ортга қайтиш бўлмасмикан” деган хавотир, хадик, қўрқув, ишончсизлик бор. Мабодо ҳақиқатдан ҳам “қайтиш” бўлса, имконият яна бой берилса миллий фожеага йўлиқамиз, асл қиёфаси йўқ миллатга, тарихи тарихимиз билан тенглашолмайдиган, келиб чиқишини ўзиям яхши билмайдиган кишилар ҳам паст назар билан қарайдиган ва шунга арзийдиган миллатга айланамиз. Бу ёқимсиз нарсани ҳиди ҳозирданоқ сезилмоқда.\nМигрантларимиз кўп бўлган ердаги халқларни миллийлигимизга ёт бўлган урф-одатлари кириб келмоқда. Даҳшатлиси ўша юртдаги йигитларимизда ўз миллатига паст назар билан қараш хислари пайдо бўлмоқда ёки атайлаб уларга шундай ҳислар сингдирилмоқда.\nТарихга бир қарайлик, 1918 йил Туркистон мухториятини қонга ботириб ағдаришда ҳам 1916 йил мардикорликка олиб кетилганлардан фойдаланишганди. Ўз масжидига ўзи кетмон тортганлар ҳам ўшалар орасидан чиққанди.\nҲозир ўша ёқдан жўнатилаётган арзимас пуллар вақти келиб шундай йўқотишларга олиб келадики, миллат таназулга юз тутади. Бугунги кундаёқ кўп мигрантларимиз ўй-ҳаёлларига улуғ рус миллатчилиги-шовинизми ғояси кириб бўлди. Бироқ бунинг учун уларни ҳам асло айблаб бўлмайди. Сабабни бошқа тирикчилик манбалари йўқ.\nХозирда Сизнинг ташаббусингиз билан ёш тадбиркорлар учун ҳисобсиз маблағлар ажратилмоқда. Бироқ жойлардаги банклар билан қарз олувчи ўртасига ўртакашлар кириб олмаяпганига хеч ким кафолат бермайди. Чунки жамият чириган. Йўқса беш минг сўм –икки дона нон учун калтакланган қиз ўзини осмасди, оналар болаларни сотмасди, ўғил онани хайдамасди, айолла ўзга юртлардаги эркаклар хаммомида хадмиғарлик қилмасди, бола туғиб бериш учун четга кетмасди.\nКоррупционерлар, хазина ўмарувчилар, инвестицияларни талон-тарож қилувчилар учун миллат, ватан тушунчаси бегона. Эртага юрт бошига ташвиш тушиб, мустақиллик омонат чиқса улар умарганлари билан хорижга жунаворадилар. Чунки чўкаётган кемадан биринчи бўлиб каламушлар қочади.\nХурматли Шавкат Миромонович! Ҳозир Ўзбекистон аграр индустриал давлатдан индустриал-аграр давлатга айланиш жараёнини бошидан кечирмоқда. Лекин барибир ер асосий бойлик. Ер масаласида 1867 йил император Александир III ўрнатган тартиб ҳамон ўзгармаган. Инвеститция, саноатлаштиришдан воз кечмаган холда ерни чинакам хусусийлаштириш, уни олди-сотди предметига айлантириш мақсадга мувофиқ деб ҳисоблайман. Унинг хажми, шартлари тўғрисида аниқ таклиф, фикрлар ҳам бор…\nЕрнинг хусусийлаштирилиши чинакам бозор иқтисодиётини шакллантиради (хозиргиси эркин эмас, монополистик характерга эга), мигрантлар сонини кескин камайтиради, коррупцияга кучли зарба бўлади. (бугунги коррупцияни катта қисми ер атрофида айланмоқда), энг мухими ўртаҳол табақани қисқа фурсатда шакиллантиради. Бугунга кунда ўртаҳол деярли йўқ, ёки жуда оз. Одатда ўтаётган кунидан рози кишини ўртаҳол дейилади. Гапни очиғи юртда қанча киши ўтаётган кунидан розилигини билмайман. Назаримда жамият бой ва қамбағал, қашоқлардан иборат. Ахолини кўпчилигини (60-70%) ўртаҳоллар ташкил қилган юртдагина ижтимоий портлашлар, оммавий тартибсизликлар бўлмайди.\nХурматли Президент! Яқин қўшниларимиз билан муносабатларни яхшилаш борасидаги харакатларингиз тақсинга лойиқ. Кейинги уч йил ичида Ўзбекистон Ўрта Осиёда етакчи давлатга айланишига астойдил киришганлигини халқаро ҳамжамият томонидан ҳам эътироф этилаётганлиги қувончли ҳол.\nҲақиқий мухолифат айни пайтда ички мувозанатни сақлабгина қолмай ташқи сиёсатни ҳам фаоллаштиришга ёрдам беради.\nСалоҳияти билан босим ўтказишга ўрганиб қолган давлатлар ҳам миллат манфаатини ўйловчи мухолифати кучли бўлган давлат билан ўйлашиб хисоб-китоб қилади.\nҚудратли давлатлар таъсир доираларини қайта тақсимлашга астойдил киришган ҳозирги кунда ташқи ахволимиз ички вазиятдан ҳам омонатроқ эканлиги билиниб, суверенлигимиз шубҳа остида қолмоқда, агар қачондир бўлган бўлса.\n“Биз ухлаб ётибмиз. Бу пайтда бизни устимизда савдолашмоқдалар” –бундан 110 йил муқаддам Болқонда янграган бу овоз, бугунги кунда Ўрта Осиёда акс-садо бераяпти десак муболаға бўлмайди.\nЎрта Осиё жумладан Ўзбекистон шу кунларда бири қайта босиб олиш, бири эса сотиб олиш пайида юрган Россия ва Хитой каби катта давлатлар манфаатлари тўқнашган худуд эканлиги сир эмас. Айнан шу далатларга иқтисодий жихатдан боғланиб қолиш нақадар хавфли эканлигини тушиниш қийин эмас. Ўзбекистон ўз имконияти, салохияти билан ўзи учунгина эмас бутун Ўрта Осиё учун ҳам масъулдир деб ўйлайман.\nМамлакат модернизацияси учун хорижий инвестиция зарур. Лекин ўта сиёсийлашган ва ҳарбийлашган давлатлардан иқтисодий қарамликка тушуш жуда хавфли. Бир вақтлар “Доллар дипломатияси” номини олган бундай сиёсат унлаб давлатларни мустамлака ва ярим мустамлакага айлантирганди.\nИқтисодий қарамлик сиёсий қарамликка олиб келишини бундан юз йил аввал яшаган ва 1990 йиллардаги мухолифат каби шафқатсизларча йўқ қилиб ташланган жадидлар ҳам тушиниб етишганди. Афсуски замонга нисбатан тафаккур борасида хали жадидлар даражасига етиб боролмадик.\nЖириновский деган бир зот бор. Гитлерни жаҳанамдан қочиб чиққан кўланкаси. Ўттиз йилдан буён ўзбек, туркийлар ҳақида айтмаган ҳақорати қолмади. Охири сурбетлик билан Ўрта Осиё Россия губернасига айланиши, ўзбекни газ ва нефти бизники бўлиши керак дейишгача бориб етди. Бу чаласовод тарихчи оддий фуқаро бўлсаям майлиди. “Бир шалоқ гапирдида” деб, юпанасан. У парламентда фракция раиси, салкам давлат раҳбари, яна катта бир партия етакчиси. Бу нима, сиёсий тентакликми ёки неофашизмни давлат сиёсати даражасига кўтарилишими?\nИжтимоий тармоқлардаги айрим русийзабон каналларда Ўрта Осиё халқларини бир бирига гиж-гижлаш, тарихий шахсларни “меники-сеники” қилишга ундаш, тарихини сохталаштиришга уринишлар бўлмоқда. Эштиришларда профессионал сиёсатчилар, давлат арбоблари, депутатлар, партия намоёндалари иштирок этади. Биз эса айбини очишга уринганни, блогерни судма-суд судраш билан оворамиз.\nТўғри кейинги икки ой ичида пластинка тескари айлана бошлади. “Ўзбекларни бағри кенг, табиати чиройли, ахолиси қамбағал лекин бойлиги кўп” деган маънода. Аммо тушунмаяпман (чунки ўзбекда оғзи кўйган, қатиқни ҳам пуфлаб ичади, “мақтагандан қўрқ” деган нақллар бор) Бу туристик рекламами ёки бошқа нарса? Минг йил аввал Папа Ўрбон II ҳам “Қуддус сут ва асал дарё бўлиб оқадиган жаннатмакон ўлка” дея мақтай-мақтай эртасигаёқ салб юришига фатво бериворганди. Оқибати халқаро сиёсатда баъзан хозир ҳам ўзидан дарак бериб туради. Ўзбекни бағри кенглиги тўғри. У шу қадар кенгки ўзидан бошқа ҳамма сиғади…\nЭхтимол бундай “майда-чуйда”ларга урғу бериш катта сиёсатдаги давлат раҳбарига хос нарса эмасдир, ҳар холда тушунса бўлади. Лекин нега партиялар, депутатлар, айниқса ўзини моҳир сиёсатшунос хисобловчилар жим. Нима улар “Беширми, ишламасаям ишлайдиган”.\nҚизиқ холат: Партиялар сукутда, депутатлар жим, газеталар хамон “табиат қийинчиликларини мардонавор енгиш” билан банд, телеканаллар қайнона-келин жанги билан машғул, хокимлар блогерларни судга бериш билан, ижтимоий тармоқдаги 5-6 канални ҳисобга олмаганда қолганлари ўзаро айтди-деди ва сўкиниш билан, вазирликлар ўмариш билан овора…\nОдамни ўз имконият, фикр доирасидан чиқиши ўз терисидан чиқишдек мушкул. Бироқ гап миллат шаъни, қадри ва тақдири тўғрисида кетганда ҳамма: хукумрон ҳам, мухолиф ҳам, яхши ҳам, ёмон ҳам, ҳалол ҳам, харом ҳам, катта ҳам, кичик ҳам, қаттол ҳам, баттол ҳам терисидан-қибиғидан чиқишга харакат қилиши керак. Йўқса А.Қодирий 100 йил аввал Юсуфбек хожи тилидан айтган сўзлари яна қайта рост чиқади. Дарҳақиқат мозийга қараб иш тутмаклик хайрлидир.\nМухтарам Президент! Ишсиз мигрантларимизни хаддан зиёд кўплиги фаол ташқи сиёсат олиб борилмаяпганлигига сабаб бўлаётганлиги бор гап.\nМаълумотларга кўра ҳозир 60-70 миллиард доллор қарзимиз бор. Демак ҳаммамиз жумладан ғўдакларимиз ҳам икки минг доллордан қарздор. Яна фойизини ҳисобламаганда. Аслини олганда бўйнида қарз билан туғилаётган чақалоқлар бунга ҳам рози, қачонки бошқа юртда 2-3- сортдек сарғайиб юрган дадаси шу ерда ишласа. Қарз маълум лекин улар эвазига қанча ишчи ўрни яратилда, қарзларни бари талон-тарож бўлмай мақсадли ишлатилияптими? Бу энди номаълум.\nСобиқ президент даврида ҳаракатга келган коррупция ғилдираги хамон айланмоқда ва чамамда яна анча айланади, ҳали унча-мунча кишини босиб-янчиб майиб-мажрух қилади. Сезиб турибман уни тўхтатишга уринияпсиз. Лекин ҳар сафар ҳаракат қилганингизда тобора ёлғизланиб бораётганингизни сезиб турибман. Вазиятдан чиқишни бирдан бир йўли яна мухалифатга бориб тақалмоқда. Ҳамонки шундай экан Х.Аллақулов ташкил этган ХТСДПни тўла шаклланиб олиш йўлидаги тўсиқ, таъзийқларга барҳам бериш зарур. Керак бўлса миллат душмани бўлган коррупцияга қарши курашда хамкорлик қилиш ҳам лозим. Хуруж, тазайқ, тўсиқлар шахсан Сизнинг кўрсатмангиз билан уюштирилаётганига ишонмайман. Сабабки бундай ишлар катта давлат раҳбари учун майдакашлик.\nТўсиқлар бугунги кунга беш-олти йил аввалги назар билан қаровчи, қиёфалар фош бўлишдан қўрқаётган кимсалар тарафдан уюштирилмоқда. Улар шу йўл билан Сизни обруйсизлантираётганликларини ё билмайдилар ёки буни атайлаб қилмоқдалар. Яқинда ХТСДП штаб квартирасига лўлилар хужум қилди, деган гапни эшитиб қолдим. Лекин бунгаям ишонмадим. Чунки бунақа пасткашликдан лўли биродарларимиз ҳам хазар қилишади. Сабабки ўзбек тўқ бўлса, уларгаям яхши.\nСўнгида блогерлардан илтимос қилардим: Биз Шарқда яшаймиз, демократия тўғрисидаги тасаввуримиз шаклан, баъзан моҳиятан ғарбникидан фарқ қилади. Шу боис кимники бўлишидан қатъий назар оилавий можорога урғу беравермайлик. Тушунишимча сиёсат майдони урушган эру-хотин, қайнона-келинни обкелиб сўкадиган маҳалла комитети эмас. Ҳамма, жумладан узоқни кўрувчи давлат раҳбариям оилавий муаммоларини ўзи тартибга солволади.\nШундай бўлсада ижтимоий тармоқлардаги айрим нохушликларга қарамай миллат тақдирига, адолатсизликка бефарқ бўлмаган, сиёсат майдонига дадил кириб келаётган ёшларни кўрдим, хурсанд бўлдим. Уларни яқин келажакда нафақат профессионал жўрналист балким моҳир сиёсатчи сифатида ҳам кўришни истардим. Фақат бироз совуққонлик, бироз сиёсий маданият, жаҳолатга қарши маърифат билан, тажриба ўз-ўзидан келади.\nХурматли Президент! Фикрларимни жуда умумий тарзда баён этдим. Эхтимолки муболағаларга, эхтиросларга йўл қўйилгандир. Лекин улар замирида айтиладиган аниқ фикр мулохазалар хали жуда, жуда кўп…\nАйни пайтда умумийдек кўринган фикрларим “Ўзга сайёрадаям махалла комитети бор экан”, ёки ўзбеклар гўштни кўп еганидан бўкиб ўлаяпти деган фикрларга қараганда реал ҳаётга яқинроқ бўлса керак деб ўйлайман.\nНафақат юртда, халқаро майдонда ҳам ўта мураккаб вазият хукум сураётган бир пайтда катта карвонга сарбонлик қилаётган экансиз барча хайрли ишларингизда омад, сабр тоқат, оилавий хотиржамлик тилайман.\nЯратганга илтижо қилаётганимизда ёшларимизни миллатпарвар бўлиб улғайишларини сўрайлик. Авлодимни ва миллатимни бардавом этгин дея ният қилайлик.


Ahzob surasi - Quronning 33-surasi. Madaniy suralardan biri, 73 oyatdan iborat. Bu sura Quronning 418–427 sahifasida va 21-22-juzida joylashgan. 90 bolib nozil\nⓘ Ahzob surasi - Quronning 33-surasi. Madaniy suralardan biri, 73 oyatdan iborat. Bu sura Quronning 418–427 sahifasida va 21-22-juzida joylashgan. 90 bolib nozil ..\nⓘ Ahzob surasi\n1 - оят. "Эй Пайғамбар, Аллоҳдан қўрқинг ва кофир, мунофиқ кимсаларга бўйсунманг! Албатта, Аллоҳ билгувчи ва ҳикмат эгаси бўлган Зотдир". Бу оят Абу Суфён, Икрима ибн Абу Жаҳл ва Абул Аъвар Ассаламийлар ҳақида нозил бўлган. Улар Уҳуд жангидан кейин Мадинага келишди. Абдуллоҳ ибн Убайнинг уйига тушишди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзаро гаплашиб олишлари учун уларга омонлик бердилар. Шунда улар билан бирга Абдуллоҳ ибн Саъд ибн Абу Сарҳ ва Таъма ибн Убайриқ ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келди. У кишининг ҳузурларида Умар ибн Хаттоб бор эди. Улар: − Бизнинг Лот, Уззо ва Манот каби олиҳаларимизни гапиришдан тўхта. Ким уларга ибодат қилса, фойда етказишини ва шафоат қилишини айт. Биз ҳам сени ва Роббингни тинч қўямиз, − дейишди. Уларнинг сўзлари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга оғир ботди. Шунда Умар розияллоҳу анҳу: − Эй Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, уларни ўлдиришга бизга изн беринг, − деди. У киши: − Мен уларга омонлик берганман, − дедилар. Шунда Умар: − Аллоҳнинг лаънати ва ғазаби билан чиқиб кетинглар, − деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларни Мадинадан чиқариб юборишга буюрдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла ушбу оятни нозил қилди.\n4 - оят. "Аллоҳ бирон кишининг ичида икки юрак қилган эмасдир, шунингдек, сизлар зиҳор қиладиган хотинларингизни ҳам сизларга она қилган эмас. Ва асранди болаларингизни ўз болаларингиз қилган эмасдир. Бу яъни хотинларингизни "она" дейишларингиз, асрандиларингизни "бола" дейишларингиз сизларнинг оғизларингиздаги сўзингиздир. Ёлғиз Аллоҳ ҳақиқатни айтур ва унинг ўзи Ҳақ ҳидоят қилур. Бу оят Жамил ибн Маъмур Алфахрий ҳақида нозил бўлган. У жуда ақлли, эшитган нарсасини ёдлаб оладиган одам эди. Қурайшликлар: − Бу нарсаларни фақатгина иккита қалби бор кишигина ёдлай олди, − дейишарди. У ҳа: − Менда иккита қалб бор. Мен уларнинг ҳар бири билан Муҳаммаднинг ақлидан кўра афзалроқ ақл юргиза оламан, − дер эди. Бадр кунида мушриклар енгилди. Улар орасида Жамил ибн Маъмур ҳам бор эди. Абу Суфён унга дуч келди. У ковушининг биттасини қўлига осиб олганди. Бошқаси оёғида эди. Абу Суфён унга: − Эй Абу Маъмур, одамларнинг ҳоли қандай? – деди. У: − Енгилишди, − деди. Абу Суфён: − Сенга нима бўлди, ковушингнинг биттаси қўлингда, биттаси оёғингда? – деди. У: − Мен уларнинг иккаласини ҳам оёғимда деб ўйлабман, − деди. Шу пайтда билишдики, агар унинг икки қалби бўлганида эди, ковушини қўлида унутиб қолдирмасди. Шу оятдаги: − Аллоҳ асранди болаларингизни ўз болаларингиз қилган эмасдир, сўзи Зайд ибн Ҳориса ҳақида нозил бўлган. У Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хизматларида эди. Ваҳий келишидан илгари у киши уни озод қилиб, ўғил қилиб олгандилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнаб бинти Жаҳшга уйлангач, Зайнаб Зайднинг хотини эди, яҳудий ва мунофиқлар: − Муҳаммад ўғлининг хотинига уйланди. Одамларни эса бундан қайтарарди, − дейишди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди. Абдуллоҳдан: − Токи Қуръондаги: − Уларни ўз оталари исми билан чақиринглар. Шу Аллоҳ наздида тўғрироқдир. ояти Ахзоб - 5 нозил бўлгунича Зайд ибн Ҳориса эмас, балки Зайд ибн Муҳаммад деб чақирар эдик. Бухорий ривояти.\n23 - оят. "Мўминлар орасида ўзлари Аллоҳга берган у Зотнинг йўлида жиҳод қилиб, шаҳид бўлиш ҳақидаги аҳду паймонларига содиқ бўлган кишилар бордир. Бас, улардан айрим кишилар ўз аҳдига вафо қилди, яъни шаҳид бўлди, улардан айрим кишилар эса шаҳид бўлишга интизордир. Улар мунофиқларга ўхшаб Аллоҳга берган аҳду-паймонларини ўзгартирганлари йўқ". Анас розияллоҳу анҳудан: − Амаким Анас ибн Назр Бадр жангида қатнашолмади. У ҳам Анас деб номланарди. Бу унга оғир ботди ва: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қатнашган энг биринчи жангга қатнашолмадим. Аллоҳга қасамки, Аллоҳ субҳанаҳу мени бирор жангга қатнаштирса, Аллоҳнинг ўзи қилганимни, албатта, кўради, − деди. Уҳуд жанги бўлганида мусулмонлар саросималаниб қоча бошлашди. Шунда у: − Эй Аллоҳим, мен мана бу мушриклар қилаётган ишдан безорман – покизаман. Мана бу мусулмонлар қилаётган ишдан сенга узр айтаман, − деди-да, кейин қиличини олиб юра бошлади. Шунда унга Саъд ибн Муоз йўлиқди. У Саъдга: − Эй Саъд, нафсим қўлида бўлган Зотга қасамки, мен Уҳуд томонда жаннат ҳидини тотяпман сезяпман, − деб мушриклар билан жангга киришди ва токи ўлдирилгунича жанг қилди. Биз уни ўликлар орасидан топдик. Унда саксон нечтадир жароҳат бор эди. Қилич билан урилган, найза санчилган ва камон ўқи кирган жароҳатлар эди. Мушриклар уни муса қилишганди. Токи синглиси ёки онаси уни бармоқларидан танимагунча, биз уни танимадик ва ушбу. оят нозил бўлди. Биз: − Ушбу оят у ва унинг ҳамроҳлари ҳақида нозил қилинган, − дер эдик. Муслим ривояти. Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан: − Ушбу. ояти Анас ибн Назр ҳақида нозил бўлгандир. Бухорий ривояти. Шу оятдаги: − Улардан айримлари ўз насибасини олди. сўзи. Бу оят Талҳа ибн Убайдуллоҳ ҳақида нозил бўлган. У Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга Уҳуд жангига чиқиб, қўлидан жароҳатланди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: − Эй Аллоҳ, Талҳа учун жаннатни вожиб қилгин, − дедилар. Заҳҳок Наззол ибн Сабродан, у Алидан: − Талҳа ҳақида хабар беринг-чи? – деб сўради. Али: − У Аллоҳ таоло китобида у ҳақида. ояти нозил бўлган кишидир. Талҳа ўз насибасини олганлардандир, келажакда қиладиган ишларида унга ҳисоб йўқдир, − деди. Исо ибн Талҳадан: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларида Талҳа ўтиб қолди, шунда у киши: − Бу одам ўз насибасини олганлардандир, − дедилар.\n33 - оят. "Ўз уйларингизда барқарор бўлинглар яъни бесабаб уйларингиздан чиқманглар, магар бирон ҳожат учун чиққанларингизда эса илгари динсизлик давридаги ясан-тусан каби ясан-тусан қилманглар! Намозни тўкис адо қилинглар! Закотни ҳақдорларга ато этинглар ҳамда барча ишларда Аллоҳ ва унинг Пайғамбарига итоат этинглар! Эй Пайғамбар хонадонининг аҳли, Аллоҳ сизлардан гуноҳни кетказишни ва сизларни бутунлай поклашни истайди, холос". Абу Саиддан: −. ояти беш киши ҳақида нозил бўлган: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, Али, Фотима, Ҳасан ва Ҳусайн розияллоҳу анҳумлар. Ато ибн Абу Рабоҳ: − Менга Умму Сулаймдан эшитган киши эслаб айтиб берди: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унинг уйида эканлар. Фотима розияллоҳу анҳо бир идишда хазира таом олиб кирди. У киши: − Эрингни ва икки ўғлингни менга чақир, − дедилар. Али, Ҳасан ва Ҳусайн келишди. Киришиб ушбу хазира таомдан еб ўтиришди. У киши уйқу тўшаклари устида эди. Остларида йўл-йўл мато эди. Умму Сулайм айтади: − Мен ҳужрада намоз ўқиётгандим. Шунда Аллоҳ таоло. оятни нозил қилди. Шунда у киши матонинг учидан ушлаб уларни у билан ўради, кейин қўлларини чиқариб, қўлларини осмонга кўтарди, сўнг: − Эй Аллоҳ, мана булар менинг хонадон аҳлим ва хосларимдир. Улардан гуноҳни кетказ ва уларни бутунлай поклагин, − дедилар. Мен бошимни уйга киргазиб: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, мен сизлар билан биргаман, − дедим. У киши: − Албатта, сен яхшиликдасан, албатта, сен яхшиликдасан, − дедилар. Саид ибн Жубайр ибн Аббос розияллоҳу анҳудан: − Ушбу. ояти Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёллари ҳақида нозил бўлган. Алқама Икримадан Аллоҳ таолонинг ушбу. сўзлари ҳақида айтадики: − Бу оятга кирадиганлар йўқдир. Улар яъни кирадиганлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёлларидир. Алқама айтади: − Икрима бу гапни бозорда нидо қилиб айтар эди.\n35 - оят. "Албатта, муслим ва муслималар, мўмин ва мўминалар, итоатгўй эркаклар ва итоатгўй аёллар, ростгўй эркаклар ва ростгўй аёллар, сабр-қаноат қилувчи эркаклар ва сабр-тоқат қилувчи аёллар, тавозуъли эркаклар ва тавозуъли аёллар, хайру-садақа қилгувчи эркаклар ва хайру-садақа қилгувчи аёллар, рўза тутгувчи эркаклар ва рўза тутгувчи аёллар, авратларини ҳаромдан сақлагувчи эркаклар ва авратларини ҳаромдан сақлагувчи аёллар, Аллоҳни кўп зикр қилгувчи эркаклар ва Аллоҳни кўп зикр қилгувчи аёллар − улар учун мағфират ва улуғ мукофот яъни жаннат тайёрлаб қўйилгандир". Муқотил ибн Ҳайён: − Менга етдики: − Асма бинти Умай эри Жаъфар ибн Абу Толиб билан бирга Хабашистондан қайтгач, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёллари олдиларига кириб: − Биз аёллар ҳақида Қуръонда бирор нарса нозил бўлдими? – деб сўради. Улар: − Йўқ, − дейишди. Шунда у Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга бориб: − Эй Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, албатта, аёллар зиён ва муваффақиятсизликдадир, − деди. У киши: − Нима сабабдан шундай? – дедилар. У: − Чунки яхшиликда фақат эркаклар зикр қилинадилар, аёллар эса ҳеч зикр қилинмайдилар, − деди. Шунда Аллоҳ таоло. оятини охиригача нозил қилди. Қутода: − Аллоҳ таоло Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёлларини Қуръонда зикр қилгач, муслима аёллар уларнинг Пайғамбар аёлларининг олдиларига киришиб: − Сизлар зикр қилиндинглар, бизлар эса зикр қилинмадик. Агар бизда яхшилик бўлганида эди, албатта, зикр қилинардик, − дейишди. Шунда Аллоҳ таоло.оятини нозил қилди.\n51 - оят. "Сиз аёлларингиздан ўзингиз хоҳлаган аёлни қолдириб, ўзингиз хоҳлаган аёлни ўзингизга ҳамхона қилурсиз. Ўзингиз четлатган аёлларингиздан бирон аёлни ўзингизга яна ҳамхона қилишни истасангиз, сизга ҳеч қандай гуноҳ бўлмас. Бу яъни аёлларингизга қилинадиган муомалангизда сизга ихтиёр бериб қўйишимиз, уларнинг кўзлари қувонишига, ғамгин бўлмасликларига ва сиз уларга ато этган нарсага барчалари рози бўлишларига яқинроқ йўлдир. Аллоҳ сизларнинг дилларингиздаги сирларингизни ҳам билур. Аллоҳ билгувчи ва ҳалим бўлган Зотдир". Муфассирлар айтишади: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг баъзи аёллари рашк қилиб у кишига азият етказишди ва кўпроқ нафақа талаб қилишди.Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир ой, токи ихтиёр бериш ояти нозил бўлгунича, улардан узоқ бўлдилар. Аллоҳ таоло дунё ёки охиратни танлашни уларга ихтиёр берди. Дунёни танлаганларни холи қўйишни, Аллоҳ субҳанаҳу ва Расулини танлаганларни олиб қолишни буюрди. Улар мўминларнинг оналари бўлиб, ҳеч қачон бошқа никоҳланмайдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам хоҳлаганларини ўзларига ҳамхона қиладилар, хоҳлаганларини эса ортга сурадилар – қолдирадилар. Улар рози бўлишлари керак. У киши улар учун улуш ажратадиларми ёки йўқми, ёки баъзисини баъзисидан нафақада, улушда ва яқинликда афзал кўрадиларми − ихтиёр ўзларида, хоҳлаганларини қиладилар. Шуларнинг ҳаммасига улар рози бўлишади. Аллоҳ таоло Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга шунча кенглик берган бўлса ҳам, у киши улар орасида тенглик билан тақсимот қилдилар. Муоза Оиша розияллоҳу анҳодан: −. ояти нозил бўлганидан кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам орамиздан бир аёлнинг кунида бўлсалар. биздан изн сўрардилар. Муоза айтдики: − Сиз нима дер эдингиз? Ойиша: − Мен: − Агар бунинг ихтиёри менда бўлганида эди, ҳеч кимни ўзимдан устин қўймасдим, − дер эдим, − дедилар. Бухорий ва Муслим ривояти\nҚавм айтади: − Ихтиёр бериш ояти нозил бўлгач, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёллари талоқ қилинишларидан қўрқдилар ва: − Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, молингиз ва танингиздан ўзингиз хоҳлаганча бизга беринг майли, биз розимиз. Бизни шу ҳолимизда қолдиринг, − дейишди. Шунда ушбу оят нозил бўлди. Ҳишом ибн Урва отасидан, у киши Оиша розияллоҳу анҳодан: − Оиша розияллоҳу анҳо Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёлларига: − Аёл киши ўз нафсини бағишлашга ҳаё қилмайдими? – дер эди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу. оятни нозил қилди. Шунда Оиша Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга: − Ўйлайманки, Роббингиз сизнинг хоҳишингиз борасида сиз учун тезлашди сизга тез ҳал қилиб берди – деди. Бухорий ва Муслим ривояти\n53 - оят. "Эй мўминлар, Пайғамбарнинг уйларига фақат сизларни бирон таомга чақирсагина, киринглар. Ўшанда ҳам Унинг пишишига кўз тутиб турманглар, балки чақирилган пайтингизда кириб, таомлангач, тарқалинглар ва бирон гапга берилган ҳолингизда у ерда қолиб кетманглар! Чунки бу ишларингиз Пайғамбарга озор берур, у эса сизлардан яъни сизларни чиқариб юборишдан тортинар. Аллоҳ ҳақни айтишдан тортинмас. Қачон сизлар Пайғамбар аёлларидан бирон нарса сўрасангизлар, парда ортида туриб сўранглар! Мана шу сизларнинг дилларингизни ҳам, уларнинг дилларини ҳам тоза тутгувчироқдир. Сизлар учун Аллоҳнинг Пайғамбарига озор бериш ва унинг ортидан аёлларига уйланишингиз ҳеч қачон дуруст эмасдир. Чунки бу ишларингиз Аллоҳ наздида улуғ гуноҳ бўлган ишдир. Кўпчилик муфассирлар айтишади: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнаб бинти Жахшга уйланганларида хурмо ва савиқ арпадан тайёрланган таом билан зиёфат бердилар ва қўй сўйдилар. Анас айтадики: − Онам Умму Сулайм мени Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга тошли идишда Ҳайс хурмо, ёғ ва пишлоқли таом олиб боришга юборди. Боргандим, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга асҳобларини таомга чақириб келишни буюрдилар. Одамлар келиб еб чиқиб кета бошладилар кетма-кет, узлуксиз. Шунда мен: − Эй Набиюллоҳ, чақиришга ҳеч кимни тополмай қолгунимча барчани чақиргандим, − дедим. Улар тўхтатишди ва одамлар чиқиб кетишди. Уйда уч киши гурунглашиб қолишди. Улар узоқ ўтиришди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам улардан азиятландилар. У киши жуда ҳаёли эдилар. Шунда ушбу оят нозил бўлди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мен билан ўзлари ораларида парда тутдилар. Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнаб бинти Жаҳшга уйланганларида қавмни чақириб зиёфат қилдилар. Одамлар овқатланишиб, кейин гурунглашиб ўтиришди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам худди туришга тайёрланаётгандек бўлдилар, лекин қавм қўзғалмади. Буни кўриб туриб кетлдилар, қавм ҳам туриб, уч киши қолди. Кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам келиб, кирдилар. Қарасалар, одамлар ўтиришибди. Кейин улар туриб кетишди. Мен бориб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга улар кетганини хабар қилдим. У киши келиб ичкарига кирдилар. Мен ҳам кирмоқчи бўлиб бордим. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам мен билан ўзлари ораларига парда ташладилар ва Аллоҳ таоло. оятини ".чунки бу ишларингиз Аллоҳ наздида улуғ гуноҳ бўлган ишдир" гача нозил қилди. Бухорий ва Муслим ривояти. Анас ибн Молик розияллоҳудан: − Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга эдим. У киши ҳужраларидан бирининг олдидан ўтдилар. У ерда гаплашиб ўтиришган одамларни кўрдилар. Сўнг қайтиб ҳужрага кирдилар ва менинг олдимга тўсиқ ташладилар. Шунда мен Абу Талҳанинг олдига бориб буни унга айтдим. Шунда у: − Агар сен айтаётган нарса ҳақ бўлса, Аллоҳ, албатта, бу ҳақда Қуръонда нозил қилади, − деди. Шунда Аллоҳ таоло. оятини нозил қилди. Анасдан: − Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу айтадики: Мен: − Эй Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, олдингизга яхши одам ҳам, ёмон одам ҳам киради. Мўминларнинг оналарини ҳижобга буюрсангиз бўлмайдими? – дедим. Шунда Аллоҳ таоло Ҳижоб оятини нозил қилди. Бухорий ривояти. Мужоҳиддан: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бирга баъзи асҳоблари ҳам таомланишарди. Улардан бирининг қўли Оишанинг қўлига кегиб кетди. У улар билан бирга эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам буни ёқтирмадилар. Шунда Ҳижоб ояти нозил бўлди. Шу оятдаги: Унинг ортидан аёлларига уйланиш ҳеч қачон дуруст эмасдир, − сўзи. Атонинг ривоятида Ибн Аббос розияллоҳу анҳу: − Қурайш саййидларидан бир киши: − Муҳаммад вафот этса, мен, албатта, Оишага уйланаман, − деди. Шунда Аллоҳ нозил қилган нарсасини нозил қилди.\n56 - оят. "Албатта, Аллоҳ ҳам, унинг фаришталари ҳам Пайғамбарга дуою саловат айтурлар. Эй мўминлар, сизлар ҳам у Зотга салавот ва салом айтинглар!" Каъб ибн Ужра: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга айтилдики: − Сизга салом айтишни билдик, сизга салом айтиш қандай бўлади? Шунда. нозил бўлди.\nАсмаий айтади: − Бусранинг минбарида Маҳдийдан эшитдим, айтдики: − Аллоҳ сизларни бир ишга буюрдики, энг аввал унинг ўзи шуни қилди, иккинчи фаришталарга қилдирди. Бас, айтдики: −. Уни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам)ни шу оят билан Пайғамбар орасида афзал ортиқ қилди. Одамлар орасида сизларни шу оят билан хослади. Бас, сизлар Аллоҳнинг неъматини шукр қилиш билан қабул қилинглар. Имом Саҳл ибн Муҳаммад ибн Сулаймон: − Аллоҳ таоло ўз сўзи. билан Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни шарафли қилган бу шарафлантириш фаришталарни сажда қилишга буюриш билан Одам алайҳиссаломни шарафлантиришдан кўра тўкисроқ ва олийроқдир. Чунки сажда қилиш билан бўлган бу шарафлантиришда Аллоҳнинг ўз фаришталари билан бирга бўлиши жоиз эмасдир. Лекин Аллоҳ таолонинг ўзи Пайғамбарга салом айтиш хабарини берди. Бас, Аллоҳнинг ўзидан содир бўлган шарафлантиришдан кўра улуғроқдир. Аллоҳнинг ўзи бунда сажда қилишда иштирок этиши жоиз эмасдир. Саҳл айтган сўз Маҳдийнинг сўзидан олингандир. Эҳтимол, Саҳл Маҳдийни кўриб, ундан олгандур ва шарҳ қилгандур ва буни Одам алайҳиссаломни шарафлантириш билан солиштиргандир. Бу ундан кўра бошқачароқ ва тўкисроқдир. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан: − Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар:− Ким менга битта салом айтса, Аллоҳ унга ўнта салом айтади.\n58 - оят. "Мўмин ва мўминаларга бирон гуноҳ қилмасликларидан озор берадиган кимсалар ҳам бўҳтон ва очиқ гуноҳни ўз устларига олибдилар". Ато ибн Аббосдан: − Умар розияллоҳу анҳу ансорлардан бир жорияни ясан-тусан қилиб, ўзини кўз-кўз қилиб юрганини кўриб уни урди. Унинг зийнатланиб юришини кариҳ кўрди. У аҳлига бориб Умардан шикоят қилди. Улар Умарнинг олдига бориб, унга азият етказдилар. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди. Муқотил: − Бу оят Али ибн Абу Толиб ҳақида нозил бўлган. Мунофиқ кишилар унга азият беришар ва обрўсини тўкишар эди. Заҳҳок, Саддий ва Калбийлардан: − Бу оят Мадина кўчаларида юрадиган зинокорлар ҳақида нозил бўлган. Агар аёллар ҳожат ўташ учун кечаси чиқсалар, уларга эргашишарди. Улар аёлга яқинлашиб имо-ишора қилишарди. Агар жим турса, унга эргашишарди. Агар уларга бақириб берса, тийилишарди. Улар чўриларнигина талаб қилишарди. Ўша вақтда эса чўри аёл ва ҳур аёлни ажратиб бўлмасди. Улар кўйлак ва кичик ёпинчиқда чиқишарди. Ҳур аёллар буни эрларига шикоят қилишди. Эрлари буни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга айтишди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди. Бу сўзнинг саҳиҳлигига Аллоҳ таолонинг ушбу сўзи далолат қилади: Эй Пайғамбар, жуфтларингизга, қизларингизга ва мўминларнинг аёлларига айтинг, устларига ёпинчиқларини ёпсинлар. Азҳоб – 59 Абу Моликдан: − Мўминларнинг аёллари кечасида ҳожатлари учун чиқишарди. Мунофиқлар уларнинг олдиларидан чиқиб, уларга азият беришарди. Шунда ушбу оят нозил бўлди. Саддий: − Мадина жуда тор жой эди. Аёллар кечасида ташқарига чиқиб ҳожатларини ўташарди. Мадинадаги айрим фосиқ кишилар ҳам чиқишарди. Улар агар устида ёпинчиғи бор аёлни кўришса: − бу ҳур аёл, − деб унга индашмасди. Агар ёпинчиқсиз аёлни кўриб қолишса: − бу чўри – жориядур, − дейишиб унинг бошини айлантириб тегажоғлик қилишарди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятни нозил қилди.\nMumtahina surasi arabcha: سورة الممتحنة, nomining ma nosi - Imtihon qilinguvchi ayol - Qur onning 60 - surasi Madaniy suralardan biri, 13 oyatdan iborat\nWikipedia: Ahzob surasi


«Роскачество» баҳордаги энг зўр смартфонлар рейтингини эълон қилди - Terabayt.Uz\nРоссиянинг сифат назоратига ихтисослашган ташкилоти – «Роскачество» айни дамгача бозорга чиққан смартфонлар рейтингини маълум қилди. Рўйхатга 2018 йилнинг охирларида ҳамда 2019 йилнинг бошида чиққан 25 та янги модел ҳам кирган.\nЎҚИНГ: Россияда энг зўр смартфонлар маълум бўлди\nУшбу рейтинг халқаро ICRT (International Consumer Research & Testing) консорциуми билан ҳамкорликда тузилган. Рўйхатни шакллантириш учун мазкур икки ташкилот 350 дан ошиқ моделлардаги смартфонларни тест қилиб кўрган.\nШундай қилиб, топ-учликни Samsung’нинг сўнгги флагманлари – Galaxy S10 (сотиб олиш), Galaxy S10+ (харид қилиш) ҳамда Galaxy S10e моделлари забт этган. Тўртинчи ўрин ҳам корейсларда – Galaxy Note 9 (сотиб олиш) фаблети. «Ашаддий рақиб»нинг iPhone XS Max (харид қилиш) ҳамда iPhone XS (сотиб олиш) флагманларига эса бешинчи ва олтинчи ўринларгина насиб этган.\nРўйхатнинг еттинчидан тўққизинчигача бўлган поғоналарини ҳам Samsung бегона қилмаган: Galaxy S9 (сотиб олиш), Galaxy S9+ (харид қилиш) ва Galaxy S8 билан уларни эгаллаган. Хитойликларнинг Huawei Mate 20 Pro флагмани кучли ўнталикни якунлаб берган.\nРейтингда баҳоланган смартфонларнинг тест хулосалари билан батафсил «Роскачество»нинг расмий сайтида танишиш мумкин.\nЎҚИНГ: iPhone’лар ҳам арзонлашди – Terashop.uz’даги нархлари билан танишинг! (2019 йил 27 март)\n#Apple #Huawei #Samsung #рейтинг #смартфонлар #тест #Samsung Galaxy S10 #Apple iPhone Xs #Huawei Mate 20 Pro #Apple iPhone Xs Max #Samsung Galaxy S10 Plus #Samsung Galaxy S10+ #Samsung Galaxy S10e