Жамоада шахслараро муносабатларни ташкил этиш шартлари\nЖамоада шахслараро муносабатларни ташкил этиш шартлари.doc\nМулоқот ўта мураккаб жараён бўлганлиги сабабли унга ягона тўғри таърифни бериш жуда мушкул. Шунинг учун одатда мулоқот тушунчасининг мазмуни унинг айрим томонларига урғу бериш орқали таърифланади.\nМулоқот - ҳамкорликда фаолият эҳтиёжи билан тақазоланган алоқа ўрнатиш ва уни ривожлантириш жараёни.\nМулоқот - субъектларнинг белгилар тизими орқали ўзаро таъсирланишуви.\nА.В.Петровский: мулоқот икки ва ундан ортиқ кишилар ўртасидаги ахборот айрибошлаш, ўзаро таъсир ва бир-бирини тушунишдан иборат жараён сифатида эътироф этилади.\nМ.Г.Давлетшин: мулоқот - бу икки ёки ундан ортиқ кишилар орасидаги аффектив баҳоловчи характерда ва билиш бўйича маълумот алмашинишидан иборат бўлган ўзаро таъсир этишдир"- деб таъкидланади. Мулоқот - икки ёки ундан ортиқ одамларнинг ўзаро бир-бирига таъсир этишидир.\nЮқоридаги таърифларга мувофиқ мулоқотга умумий тарзда қуйидагича таъриф бериш мумкин: мулоқот - камида икки кишининг ўзаро таъсир жараёни бўлиб, бу таъсир давомида ахборот алмашинади, муносабат ўрнатилади, ривожлантирилади.\nМулоқот тушунчасини коммуникасия тушунчасидан фарқлаш лозим. Коммуникация - тирик ва ўлик табиатдаги тизимлар ўртасида ахборот алмашинувини англатади. Ҳайвонлар ўртасидаги сигналлар алмашинуви, инсоннинг техник воситалар билан алоқа қилиши, буларнинг барчаси коммуникасияга мисол бўлади. Мулоқот фақат инсонлар ўртасида амалга оширилиши мумкин. Мулоқотнинг инсон ҳаётидаги аҳамияти беқиёсдир. Инсон боласи айнан бошқалар билан мулоқотда, муносабатда бўлиш жараёнида шахсга айланиб боради. Мулоқот орқали инсон ижтимоий тажриба ва маданиятни эгаллаб боради. Янги туғилган инсон бошқалар билан мулоқотда бўлиш имкониятидан маҳрум бўлса, у ҳеч қачон шахсга айлана олмайди, яъни у ўз психик тараққиёти бўйича орқада қолиб кетади. Зеро, инсон психик тараққиёти мулоқотдан бошланади.\nКишилар мулоқотга киришар экан, савол бериш, буйруқ, илтимос қилиш, бирор нарсани тушунтириш билан бирга ўз олдига бошқаларга таъсир этиш, шу нарсани уларга тушунтириш мақсадини қўяди.\nМулоқотнинг мақсади кишиларнинг биргаликдаги фаолиятига эҳтиёжини акс эттиради. Бунда мулоқот шахслараро ўзаро таъсири сифатида намоён бўлади, яъни кишиларнинг биргаликдаги фаолияти жараёнида пайдо бўлувчи алоқа ва ўзаро таъсирлар йиғиндисидир. Биргаликдаги фаолият ва мулоқот ижтимоий назорат шароитида рўй беради. Жамият ижтимоий нормалар сифатида махсус хулқ-атвор намуналари тузилишини ишлаб чиққан. Ижтимоий нормалар кўлами ниҳоят кенг - меҳнат интизоми ҳарбий бурч ва ватанпарварлик, хушмуомалалик қоидалари ана шулар жумласидандир. Ижтимоий психология нуқтаи назаридан мулоқотга киришувчилар бажарадиган ролнинг "репертуар"ига мос ҳолда намоён бўлади. Психологияда "рол" деганда ижтимоий (сосиал) мавқени эгаллаб турувчи ҳар бир кишидан атрофдагилардан кутадиган, норматив томонидан маъқулланган хулқ-атвор намунаси тушунилади. (Ёш, мансаб, жинс ва оиладаги, ўқитувчи ва ўқувчи шифокор ва бемор, катта киши ёки бола, бошлиқ ёки ходим, она ёки буви, эркак ёки аёл, меҳмон ёки мезбон ролида намоён бўлиши мумкин). Ўз навбатида ҳар бир рол ўзига мос талабларга жавоб бериши керак.\nБир киши турли мулоқот вазифаларида турли ролларни бажариши мумкин. Масалан, хизмат жойида директор, касал бўлса шифокор кўрсатмаларига итоат этувчи бемор, оилада кекса ота-онасининг қобил фарзанди, меҳмондўц оила бошлиқи бўлади. Турли ролларни бажарувчи кишиларнинг ўзаро муносабати рол кутишлари билан бошқарилади. Хоҳлайдими ёки ё’қми атрофдагилар ундан маълум намунага мос келувчи хулқ-атворни кутадилар. Агар рол яхши бажарилмаса, ижтимоий назорат томонидан баҳоланади, озми-кўпми чекланишлар қилинади. Мулоқотнинг бевосита муваффақиятининг шарти ўзаро таъсир этувчи кишиларнинг ҳар биридан кутилаётган ҳаракатларга мос келувчи хулқ-атвор намунасини қўлланишидадир. Кишининг бошқалар ундан нимани кутаётганини, нимани эшитишга ва унда нимани кўришга тайёр эканлигини тўғри, аниқ, хатосиз кўчира олиш қобилияти такт деб аталади.\nМаълумки такт педагогик фаолиятда муҳим компонент ҳисобланади. Айниқса, педагогик жараён ўқитувчи ва ўқувчиларнинг уюшган фаолиятлари асосида тузилган. Шу боис ўқитувчи педагогик жараённи ўқувчилар жамоасидан ташкил топганлигини унутмаслиги ҳар бир ўқувчи шахсини эътибордан четда қолдирмаслиги керак. Ўқувчилар билан психологик алоқанинг қисқа муддатга бўлсада йўқолиши, оғир оқибатларни вужудга келтиради.\nТашкилотдаги коммуникация. Коммуникация тушунчаси. Менежмент сохасига татбиқ этилганда коммуникация сузи «ташкилотда ўзаро мувофикликни ташкил этиш максадидаги маълумот узатиш жараёни»ни англатади.\n«Информацион назария»ни ташкилот фаолияти тахдилига татбиқ этиш бошкарув соҳасини янада такомиллаштириш йул-йурикдарини очиб берди.\nТашкилотда маълумот узатиш коммуникация асоси сифатида кабул килинар экан, унинг куйидаги икки асосий тури фаркданади: горизонтал, яъни бир мавкега эга булган ходимлар уртасидаги маълумот алмашуви ва вертикал, яъни ташкилот тизимининг турли погоналарида турувчи ходимлар уртасида маълумот алмашуви. Уз навбатида вертикал маълумот алмашуви хам икки куринишда булиши мумкин: а) Юқоридан пастга, яъни юкори раҳбариятдан куйи бугин радбарлари ва ходимларга ҳамда б) ходимлардан, куйи бугин рахбарларидан юқорига, маъмуриятга.\nКоммуникациянинг ахамияти. Хозирга келиб жамият ривожланишини ахборот алмашинувисиз тассаввур этиб булмай қолди. Хар қандай соҳадаги асосий эътибор муайян йуналиш буйича замонавий ва энг янги маълумотга эга булишга каратилмокда. Менежмент Институтининг (Буюк Британия) тадкиқотларига кура, замонавий бизнес учун энг калтис хавфлар куйидагилар экан:\nмавқе (обруни) йукотиш (50% респондентлар);\nтижорат бозоридаги уз позициясини йукотиш (55%);\nваколатни йукотиш (59%);\nёнгин содир булиши (62%);\nахборот технологияларидан фойдаланиш имкониятини йуқотиш (82%).\nБу талкинда ахборотга эга булиш нафақат глобал маънода, балки ташкилот микёсида ҳам долзарб аҳамиятга эга.\nТашкилотдаги маълумот алмашинуви шу корхонанинг ижтимоий жихатдан «тирик»лигини таъминловчи асосий омилдир. Ташкилот мицёсидаги коммуникациялар нафакат маълумот олиш ва узатиш белгисига кура, балки маълумот утиши самарадорлигига кура ҳам фарқланади. Рарб тадкикотларига биноан, горизонтал йуналишдаги маълумот алмашинувида бор йуги 10% маълумот йуколиб, 90% маълумот тугри таркалар экан.\nВертикал йуналишда узатиладиган маълумотларга эса тамоман бошка манзара хос экан. Тадкикотчи Килленнинг натижаларига кура, йирик компаниянинг рахбариятидан келаётган маълумотнинг атиги 25 фоизи ишчи-ходимлар томонидан кабул килинади ва тугри тушунилади. Булим бошлиги кабул киладиган маълумот микдори эса сал купроқ булиб, у 30 фоизни ташкил этади. Цех бошлиги бу маълумотнинг 40 фоизига эга буларкан. Лекин, пастдан юкорига узатилувчи маълумотлар бундан хам ажабланарли куринишга эга. Энг юкори рахбариятга ходимлар томонидан йулланган маълумотнинг 10 фоизигина етиб борар экан. Шунинг учун булса керақ хозирга келиб баъзи илгор компанияларда горизонтал ва вертикал коммуникацияни ривожлантиришга астойдил киришилаяпти. Бу йуналишни такомиллаштириш максадида купгина корхоналарда интранет тармоги ишлаб турибдики, хар бир ходим ташкилот микёсида узи учун ахамиятли деб топган маълумотни олиш имкониятига эга. Шундай тажрибалар ҳам борки, ҳатто халқаро филиаллардан бирида ишлаётган йирик компания ходими марказий маъмуриятга хабар йуллаши ва жавоб кутиши мумкин. Бундай тадбирлар вертикал муносабатларда иложи борича бевосита мулокотни ташкил этиш оркали амалга оширилади.\nТашкилот микёсида маълумот алмашинувининг сустлиги ходимлар орасида турли миш-мишлар, рахбарият хакида уйдирма гаплар тугилишига олиб келади. Асосий маълумотнинг тепада колиб кетиши ва пастки бугинларга етиб келмаслиги ишлаб чикаришга бевосита алокадор булган ходимлар хатти-ҳаракатида турли англашилмовчиликка сабаб булади. Масалан, нега шундай карор қабул килинди, нега бу маҳсулотни чиқараяпмиз, қайси муддат хақида гап бораетгани хакида ходимни хабардор этиш унинг ташкилот билан бир тану бир жонлигини хис этишга, ташкилот хаётига масъуллик хиссини уйготади. Умумий масъулиятнинг ходимлар уртасида булиниши, куп жихатдан маълумот билан булишишга, маълумот билан хамма иштирокчиларни таъминлашга боглиқ. Машхур психолог А.Л.Свенцицкийнинг аниқлашича, ишчини смена давомида корхонадаги маълумотлар билан таъминлаб туриш натижасида меҳнат самарадорлиги 10-30% усиши мумкин.\nТашкилотдаги коммуникацияни, организмни озука билан таъминловчи қон томирига ухшатиш мумкин. Бошқарув қарорининг қабул қилиниши ва унинг ижроси, ташкилот ҳаётида пайдо бўладиган янги узгаришлар, ходимларни такдирлашга оид маълумотлар — буларнинг хаммаси ташкилот аъзолари томонидан тезда огоҳ этилиши лозим булган омиллардир. Ва агар керак булса, айрим масалалар буйича уларнинг фиколари эшитиб курилиши айни муддао буларди.\nТашкилот миқёсида маълумот узатиш, яъни коммуникацияни ташкил этиш ҳам узига хос хусусиятга эга. Рахбариятдан тарқалаётган шундай маълумотлар борки, улар тула-тукис ҳолатда ходимгача етиб бориши мумкин, лекин факат рахбарият сохасига тегишли маълумотлар хам булиб, бу ахборот узатиш услуби махсус саралаш фильтрларига эга булиши ва керакли маъмурий катламларгагина таксимлашниши лозим. Хусусан, мавжуд маълумотни тула-тукис узатиш куп холларда ташкилотни бошкаришга салбий таъсир этиши мумкин. Ишааб чикариш, махсулотни сотиш, ходимлар бандлиги ҳакидаги батафсил маълумотнинг ходимлар орасида тарқалиши жуда аянчли окибатларга олиб келиши мумкин. Масалан, ходимлар штатини кдсқартиришга оид режалаштирилган тадбир.\nТашкилотни информацион бошкариш махсус социал технологиялар мажмуига кириб алоҳида ёндошув ва макоратни талаб қилади. Бундай тадбирнинг охир максади ходимни кузланган мақсад сари йуналтиришдан иборатдир. Ташкилотнинг режалари ва истикболдаги махсулотлари хақидаги маълумотни истеъмолчига етказиш натижасида истеъмолчида маълум эхтиёж шаклланади, корхонага иисбатан ижобий ижтимоий фикр уйгонади ва хатто Кўшимча ишчи кучлар «окиб» келишига сабаб булади. Бир неча мамлакат менежерлари уртасида утказилган суров натижаларига кура америкалик 73%, англиялик 63% ва япониялик 85% раҳбарлар коммуникациями ташкилот самарадорлигининг асосий омилларидан бири деб хдооблашади.\nКайта алока. Ташкилотнинг барча булим рахбарлари ва хатто ходимлар уртасидаги мавжуд алока корхона умумий максадига интилиш ҳакида маълумот бериб туради. Аввал айтилганидеқ бошқарувнинг асосий мазмуни -ходимлардан умумий максадга эришишда фойдаланишдир. Бу жараённинг самарали утишини белгиловчи икки шарт мавжуд: биринчидан, умумий максад хамма ходимлар учун нафакат маълум булиши, балки кабул килинган булиши шарт. Йккинчидан, шу максадга кандай эришаётганлик хакида доимий маълумот олиб туриш лозим. Биринчи шарт карор Кабул килиш ва унда ташкилот аъзоларининг иштироки билан белгиланса, иккинчи шарт шу карор қандай бажарилаётганлиги хакидаги кайта алокадир.\nБаъзи бир рахбарлар карор кабул килишга алохида ходимни, жамоани таклиф этишади-ю, лекин максадга эришиш йулида қандай кийинчилик юзага келгани, қандай муваффақият кулга киритилди-ю, қаерда хатога йул куйилганлиги ҳақида деярли гапиришмайди. Натижада ходимларда жараён хакида узуқ-юлуқ маълумот туплана бошлайди. Ташкилотда қарорнинг ижро этилиши ва умумий мақсадга эришиш жараёни хакидаги мунтазам маълумотнинг йулга куйилиши, самарали қайта алоқанинг ишлаётганидан далолат беради. Корхонада қайта алоқа мавжудлигидан катор ижобий томонларга эга:\nХодим узини корхона учун керакли, деб ҳис этади ва узини ташкилотнинг бир булаги сифатида куради.\nХодим умумий мақсадга эришиш йулида яна канча масофа колганлиги ҳакида объектив маълумотга эга булади ва бу маълумот янада кушимча кучларни сафарбар этишга сабаб булади.\nУмумий максадга эришишни тезлаштиришнинг янада янги имкониятини излашга туртки булади. Новаторлик роялари, ихтиролар купаяди.\nГуруҳ аъзолари уртасида якдиллиқ ҳамфиколиқ ягона мақсад сари ўзаро жамоавий жипслашиш кучаяди ва натижада гурухий кайфият янада кутарилади. Гурухий ўзаро назорат ва ташкилотга вафодорлик усади.\nДоимий ва узгариб борувчи маълумотнинг мавжудлиги гуруҳ аъзоларини фиколашга, доимо сергак булишга ва демақ жамоавий аклий салохиятнинг ошишига олиб келади.\nМана шу устунликлар эвазига ташкилотда мавжуд маълумот алмашиш жараёни, яъни коммуникацияни ривожлантириб ва такомиллаштириб бориш максадга мувофикдир.\nКоммуникацияни чекловчи омиллар. Хуш, ташкилотларда қониқарсиз коммуникациянинг мавжудлигига сабаб нима? Бошкарув соҳасини таджиқ этувчи мутахассислар фикрига кура бу куйидагилардан иборат:\n1. Коммуникациянинг накадар ахамиятлилигини рахбарият билмаслиги. Куп холларда ташкилот рахбари урта ва куйи бошқарув бугинлари баъзи бир масалалар юзасидан хабар топиши шарт эмас, деб хисоблайди. Утказилган суров натижаларига кура, бундай рахбарлар ходимларни хабардор қилишни муваффакиятли фаолиятнинг омили сифатида охирги уринга куядилар. Урта ва куйи бугин раҳбарлари эса ташкилот ва маъмурият ҳакидаги маълумотга эга булишни иккинчи-учинчи уринга куйиб, аҳамиятли деб хисоблаганлар.\n2.Жамоадаги носомом психологик мухит. Ходимлар уртасида адоватли муносабатлар бир-биридан маълумотни яширишга, маълумотни узгарган ҳолда узатишга олиб келади. Хатто маълумот ва уни кай тарзда узатиш касос олиш услубига айланган доллар хам учраб туради.\n3. Маълумот алмашинувида иштирок этаётган ходимларнинг шахсий сифати. Кимдир узининг лавозими юзасидан бошка ходимлар олдида ҳисобот беришни эп курса, кимдир бу маълумотни қабул килаётиб турли стереотиплар, яъни, чекланишлар таъсирида булади ва натижада маълумот асл холатига мутлакр мос келмайдиган доллар ҳам учрайди. Масалан, "Рахбар бугун келмади" деган хабар "Рахбаримиз касал булиб колибди" деган иборага ва натижада "Рахбарнинг касалидан хабар олишимиз керак" деган ўзгаришгача етиб бориши мумкин.\n4. Узатилаётган маълумотнинг чалалиги. Куп холларда маълумот узатувчи хабарнинг айрим қисмини хаммага тушунарли деб уйлаб, атайлабдан кискартирилган холда узатади. Натижада узатувчи савиясига эга булмаган кабул килувчи, уни чала кабул кдгсиши ва етмайдиган кисмига уз талкдшини кушиб куйиши мумкин. Окибатда охирги натижа, ва ҳатто қарор ижроси аслига мос келмайди. Хатто маълумотнинг бир кдемини яшириб, ходимни узига тобеъ равишда ушлаб турувчи кимсалар хам учраб туради.\n5. Маълумотнинг ноаницлиги. Таркрқ, мантикий богликлиги йуқва узундан-узун маълумотни нафакат узатиш, балки кабул қилиш хам кийин\n6. Хотирапинг заифлиги. Аникланишича, итоатдаги ходим берилган маълумотнинг 50% ни, раҳбар эса 60% ни хотирасида сакдар экан. Шунинг учун маълумот кабул килишда аниклаштириш, такрорлаш ва ёзиб олиш зарурати тукилади.\n7. Қайта алоканинг йуцлиги. Қайта алоқа маълумот узатишда иштирок этаётган икки ходим ўзаро муносабатида ва бутун ташкилот миқёсида тушунилиши мумкин. Икки ходим мисолида гапирилганда, маълумот узатувчи доимо маълумот кандай кабул килинганлиги ҳакида тасаввурга эга булиши лозим ва бу қайта алоқанинг бир шаклидир. Бажарилаётган вазифа қандай оралиқ натижага олиб келганлиги, уни амалга оширишда қандай кийинчиликлар пайдо булаётгани ҳакида уз вактида берилган хабар ижрони туррилаб туришга, унга талукди узгартириш киритишга ёрдам беради.\nМаъмурият ўз мавқеидан келиб чиққан ҳолда бутун ташкилот ва унинг бўлимлари ҳақида доимий қайта алоқага эга бўлиб туриши лозим. Ўз вақтида олинган натижа ташкилот қай йўналишда бораётганлиги, унинг фаолиятига қандай ўзгаришлар киритиш зарурлиги ҳақида керакли хулоса чиқаришга ёрдам беради.\nЮқорида айтиб утилган фиколар ташкилотда коммуникациям чекловчи омиллардан бўлиб, раҳбар иложи борича маълумот алмашуви жараёнини жадаллаштирувчи услублардан фойдачаниши лозим. Бундай услублардан бири, раҳбарият ва ходимлар муносабатини иложи борича горизонтал йуналишга якинлаштиришдир.\nТашкилотнинг норасмий муносабатини ривожлантириш ва "раҳбар-ходим" тизимига тенглик аломатини киритиш маълумот ҳажми ва алмашиш тезлигига ижобий таъсир этади. Шу муносабат билан раҳбарнинг ходимлар билан бевосита муносабатини амалга оширишда фаоллик таклиф этилади. Масалан, уз хонасига чакиргандан кура, айрим пайтларда рахбар узи ходимнинг олдига бориши, нафакат шу ходим билан, балки унинг атрофидагилар билан буладиган муносабат доирасини янада кенгайтиради, маълумот алмашиш имкониятини оширади.\nКуп ташкилотлар раҳбарияти, ходимлар уртасида мулоқотни купайтириш ва маълумот алмашувини таъминлаш мақсадида алоҳида тадбирлар уюштириб туришади. Баъзи бир йирик компаниялар амалиётида ҳатто фазовый тузилмалар шакллантириш оркали ходимлар муносабатини «зичлаштириш»га эришдилар. "Форинг гласе" фирмаси қаватлар уртасида лифт урнига эскалатор урнатишди ва бу орқали ходимларнинг ўзаро муносабатини янада ривожлантиришга эришишди. Умумий овқатланиш хонасини катталаштириш ва хатто ходимларни умумий иш хоналарига кучириш орқали ўзаро алоқалар зичлиги таъминланади.\nМураккаб ечим талаб этувчи вазифалар эса, марказлашмаган коммуникация жамоаларда тез ва унумли хал қилиниши исботланган.\nКоммуникация роллари. Жамоада коммуникацияларга оид яна бир ёндошувда асосий эътибор, маълумот узатиш жараёнида бажариладиган ролга қаратилган булиб, бунга биноан ташкилотдаги маълумот узатиш а) "коровул", б) "ғоявий етакчи", в) "алоқачи" ва г) "чегарачи" каби касблар билан қиёсланади.\nУшбу ролларнинг хар бири, у ёки бу ташкилотга хос коммуникацияни ифодалайди. Масалан, "қоровул" шаклидаги тармоқли ташкилотда маълумотнинг ҳаракати бир ходим томонидан узатилади, ва ҳатто, бошқариб турилади. Бундай ролни одатда котиба, телефон станцияси оператори, диспетчерлар бажаради.\n"Роявий етакчи" ролини ижро этувчи шахс уз фикр ва эътиқоди билан жамоанинг бошка аъзоларига таъсирини утказади. Купинча бу хил таъсир норасмий булиб, расмий ташкилот томонидан куллаб-кувватланмайди. Гуруҳ хам уз навбатида, ушбу шахс фикрига кулоқтутишни маъкул куради ва у уз қарашини бу норасмий лидерга мувофиклаштириб боради.\n"Алокачи" шаклидаги тармокда бирор-бир шахс икки ГУРУҲ уртасида воситачилик ролини бажаради. Хақикий алоқачи ролини бажараётган шахс хеч қайси гуруҳга узини киритмайди ҳамда бу ролни амалга ошириш расмий ва норасмий муносабатлар тизимида кузатилади.\n"Чегарачи" шаклидаги тармокда ал ока тизимидаги ҳар бир ходим барча маълумотларга максимал даражада алокадор булади, марказ ва чекка кисмлар уртасида жуда кучли маълумот алмашуви йулга куйилади.\nДемақ рахбар, юзага келаётган вазиятга караб, у ёки бу маълумот алмашуви тармогини ривожлантириши ва иложи борича "чегарачи" шаклидан фойдаланишга интилиши лозим. Аммо, у ёки бу тармоқ шаклини куллаш ходимлар савиясига, гурухнинг ечиши лозим булган вазифага ва албатта, мавжуд вазиятга караб танлангани маъкул.\nЎзаро мулоқот давомида ўзганинг етакчи репрезентатив тизимини аниклаш қуйидаги усуллар орқали амалга оширилиши мумкин:\n1. Куз харакатларини кузатиш. Америкалик машхур амалиётчи психологлар Р.Бендлер ва Дж.Гриндер тадқиқотлари орқали аниқланишича, одам учта репрезентатив тизимнинг биронтасидан фойдаланар экан, бу жараён унинг куз ҳаракатида ҳам ифодаланади. Қаршимиздаги одам куз (гавҳари) харакатининг йуналиши, унинг руҳий жараёни муайян репрезентатив тизимга асосланган холда утаётганлигидан далолат беради. Масалан, инсон кузининг горизонтал ҳолатда чапга, унгга хамда пастга-чапга йуналганлиги аудиал тизимга мурожаат этаётганлиги белгисидир; кузнинг юқорига-чапга, юкорига-унгга ҳамда тугрига йуналиши визуал тизимга мойиллик белгиси; кузнинг пастга-унгга йуналганлиги эса айни пайтда кинтестетик тизим устунлигини ифодалайди.\n2. Сухбатдошнинг нутқини таҳлил этиш. Мулоқот давомида суҳбатдошимиз қайси репрезентатив тизимга асосланишини аниқлашнинг асосий услубларидан бири, унинг сўзларини таҳлил этишдир. Одатда, кундалик мулоқот давомида одамлар гапнинг синтактик тузилмаси ва сўзларга беиҳтиёр мурожаат этадилар. Ўзга шахснинг гапидаги сўзларга эътибор берган ҳолда унинг ҳаёт тажрибаси ва шахсий ҳислатларини аниқлаб олиш қийин эмас. Гапнинг эга, сифат ва равиш қисмлари айни пайтдаги репрезентатив тизимни акс эттиради. Айнан шундай сўзлар мажмуаси у ёки бу репрезентатив тизим етакчи бўлган инсонларда турлича кўринишга эга. Қуйида турли репрезентатив тизимга мойил кишилар нутқида учровчи сўзлар қатори баён этилган:\nВизуал реперезентатив тизимли шахснинг нуткида - кўриш, қараш, тасаввур этиш, аниқ, узоқни кўзлаб, олдиндан кўриш, нарсаларга эътибор бериш, кўрсатмоқ, хаёлан кузатиш, қарашлар, ухшаш, тасвир, ноаниқ ва шу каби сузлар куп учрайди.\nАудиал репрезентатив тизимга мансуб кишининг нуткида - эшитмок тингламоқ, эшитилмоқ акс садо каби, шовқин, тинч, товушнинг турли оханглари, пичирлаб айтмоқ, талаффуз этмоқ, аниқ эшитмоқ каби сўзлар тез-тез учрайди.\nКинестетик учун эса - сезмоқ, хис этмоқ, синмоқ, тутиб олмоқ, (фикрни) илгаб олмоқ, совуқ, иссиқ, қаттиқ, уринмоқ, қийин, босим, босмоқ, куз югуртириб чикиш, сезгир, тегизмоқ, тийиб туриш ёки тура олмаслик ва шу каби сузлар куп учрайди.\n3. Шахсий ҳисоботлар. Инсон узини қайси репрезентатив тизимга мансуб деб ҳисоблаши.\nТурли репрезентатив тизимлар етакчи булган инсонлар мулокотида баъзи бир қийинчиликлар учраши мумкин. Масалан, визуал репрезентатив тизимга асосланиб баён этилаётган ахборотни кинестетик одам ахборот етишмовчилиги сифатида кабул килиши мумкин.\nИкки репрезентатив тизимга мансуб шахслар мулокотидаги зиддиятни кузатар эканмиз, хизмат юзасидан булган вазият ходим ва рахбар муносабатларида куйидаги муаммони тугдириши мумкин - рахбар-визуал бирон масалани ходим-аудиалга тушунтирар экан, раҳбар ходимнинг тинглаётганини дикдат билан кузатади ва ходим бир томонга угирилиб кул оқ тутиб турганини куриб, бу холатни эътиборсиз равишда тинглаш, деб талкан этиши мумкин. Аслида эса аудиал учун айнан шундай тана холати маълумотни тинглаш учун кулайдир. Турли репрезентатив тизимга мансуб бир оила аъзолари уртасидаги муносабатлар ҳатто, можароларга хам олиб келади. Ота фарзандини койир экан, фарзанд кучли хислар огушида булади, ва ерга қараб туради (ҳақиқий кинестетик ҳолат). Фарзандининг ҳаракатларини кузатиб турган ва визуал репрезентатив тизим устунлик килаётган ота эса, фарзандининг эътиборини сухбатга йуналтириш мақсадида уни койий бошлайди: «Мен сенга гапираяпман, сен эса нима хакида уйлаяпсан? Қани, кузимга қарачи.». Айни пайтда ота учун фарзандининг тушунганлиги аломати унинг ота томонга нигоҳ ташлаши булиб ҳисобланади. Агар шундай холат юз бермаса, демақ ота фарзандининг эътибори бошка нарсаларга йуналган, деб йуяди.\nТурли репрезентатив тизимга мансуб кишилар, масалан раҳбар ва ходим сухбатида кулланувчи сузлар ҳам орада маълум зиддиятни юзага келтиради.\nХодим қайси репрезентатив тизим оркали маълумотни қабул килиши, ёдда саклаши ва онгида қайта ишлаши хусусиятларини билиш, бериладиган топширикни унга янада мослаштириб баён этиш имконини беради. Визуал ходимга масалани тушунтириш давомида унинг тасаввурига асосланиш, тасвирлаш ва чизмадан фойдаланган маъкул. Аудиал ходимга эса унинг идрок хусусиятига мос сузларни танлаш ва маълумотнинг мантикий томонига эътибор берган долда баён этиш керақ Кинестетик репрезентатив тизим етакчи булган ходимга эса маълумотда хиссиёт ва туйгуни ифодаловчи тушунчалар, вазифанинг таркибий булакларига мувофиқ пайдо булувчи турли сезги ҳислари мужассамлашган булгани маъкул. Масалан, «... эшикдан ичкарига кирганингизда қаршингизда катта харфлар билан ёзиб куйилган...». Ушбу киска матндаги таги чизилган сузлар айнан кинестетикларга хос калит сузлар булиб ҳисобланади. Етакчи репрезентатив тизимлари турлича булган икки ходимнинг телефондаги сухбати куйидагича утиши мумкин:\n«Аудиал: - Мени дикдат билан эшит, мухим топшириқ бор, яхшилаб тушуниб ол.\nВизуал: - Бундай мухим масалани телефон оркали ҳал килиб булмайди, кел, куришиб гаплашиб олайлик».\nКези келганда шуни айтиш керакки, одатда аудиал типига мансуб кимсалар телефон оркали ишларни хал этишни маъкул куришади. Телефоннинг ишламай колиши улар учун иш кунининг самарасиз утиши белгисидир. Визуал шахс битта чироқ ёниб турган жойда иккинчисини излайди ва хамма нарса куз остида булишини хохлайди. «Минг бор эшитгандан кура, бир марта курган афзал» мақоли визуалларнинг хаёт тамойилидир. Кинестетик учун эса хонадаги жихозларнинг кулай жойлашганлиги, айниқса ўтирадиган стул ва суянадиган столининг қулайлиги катта аҳамиятга эга.\nХодимларнинг етакчи репрезентатив тизимга мансублигини билиш улар уртасидаги баъзи тушунмовчиликлар, мукаррар булган зиддиятларни оддини олиш имконини беради.\nТашкилот микёсида ходимларни классификациялашга оид яна бир ёндошув машхур психолог К.Юнг томонидан яратилган психотиплар ҳакидаги таълимот булиб, бунга мувофиқ инсон характерининг айрим хислатлари тугма асосга эга. Масалан, улардан бири инсон узига куч-кувват олишда каерга йуналганлиги билан боглиқ холатдир. Кимдир шу кувватни ташки мухитдан олса, кимдир уз ички дунесига мурожаат этади. Ташқи муҳитга йуналган инсонлар экстраверт деб аталади, эътибори уз ички дунесига каратилган шахсга эса интроверт ибораси кулланади. Ушбу икки типнинг батафсил тавсифи куйидагича:\nЭкстраверт - узгалар билан мулокотда булишга эхтиёжи катта ва бу оркали узига гайрат олади, танхр колиш уни кувватсизликка олиб келади; аввал гапириб, кейин эса уйлайди; фаол ва мулокотга киришувчан; атроф-мухитдаги куп нарсаларни билишга интилади.\nИнтроверт - якка, танхр колганда узини яхши хис этади, фикр ва уйларини бошкалар билан уртокдашмайди, кучли мухокама жараёни уларни тез толиктиради, гапиришдан кура тинглашни яхши куради, суҳбатдан сунг фиколари ва ҳиссиётларини жамлаб ва тартиблаб олиш учун тащо қолишни маъкул куради.\n1. Шахслараро муносабатларни ташкил этиш шартлари нималардан иборат?\n2. Ташкилотдаги коммуникация шартларини кўрсатинг.\n3. Коммуникацияни чекловчи қандай омиллар мавжуд?\n4. Коммуникация деганда нима тушунилади?\n5. Такт бу ...?\n6. Новаторлик ғояларига нималар киради?\n7. Коммуникация ролларини изоҳланг.\nЗеро, инсон психик тараққиёти мулоқотдан бошланади\nМулоқотнинг бевосита муваффақиятининг шарти ўзаро таъсир этувчи кишиларнинг ҳар биридан кутилаётган ҳаракатларга мос келувчи хулқ-атвор намунасини қўлланишидадир\nМенежмент Институтининг (Буюк Британия) тадкиқотларига кура, замонавий бизнес учун энг калтис хавфлар куйидагилар экан: мавқе (обруни) йукотиш (50% респондентлар); тижорат бозоридаги уз позициясини йукотиш (55%);…\nБундай тадбирлар вертикал муносабатларда иложи борича бевосита мулокотни ташкил этиш оркали амалга оширилади\nХусусан, мавжуд маълумотни тула-тукис узатиш куп холларда ташкилотни бошкаришга салбий таъсир этиши мумкин\nНатижада ходимларда жараён хакида узуқ-юлуқ маълумот туплана бошлайди\nЖамоадаги носомом психологик мухит\nБажарилаётган вазифа қандай оралиқ натижага олиб келганлиги, уни амалга оширишда қандай кийинчиликлар пайдо булаётгани ҳакида уз вактида берилган хабар ижрони туррилаб туришга, унга талукди узгартириш…\nУмумий овқатланиш хонасини катталаштириш ва хатто ходимларни умумий иш хоналарига кучириш орқали ўзаро алоқалар зичлиги таъминланади\nКуз харакатларини кузатиш. Америкалик машхур амалиётчи психологлар\nАудиал репрезентатив тизимга мансуб кишининг нуткида - эшитмок тингламоқ, эшитилмоқ акс садо каби, шовқин, тинч, товушнинг турли оханглари, пичирлаб айтмоқ, талаффуз этмоқ, аниқ эшитмоқ каби…\nАгар шундай холат юз бермаса, демақ ота фарзандининг эътибори бошка нарсаларга йуналган, деб йуяди\nХодимларнинг етакчи репрезентатив тизимга мансублигини билиш улар уртасидаги баъзи тушунмовчиликлар, мукаррар булган зиддиятларни оддини олиш имконини беради\nКоммуникация роллари ни изоҳланг


Яккабоғ туман ҳокимининг қурилиш бўйича ўринбосари Мансур Туймаев.\nҚашқадарë вилоят Яккабоғ туманидаги тадбиркор кредитга қурилган икки қаватли янги дўкони ва цехини бузишга келган туман ҳокими ўринбосарининг устига бензин сепиб¸ ëқиб юборди.\nВоқеа 20 июль куни маҳаллий вақт билан кечки соат бешларда юзлаб гувоҳ кўз ўнгида содир бўлди.\nЯккабоғ туман ҳокимлиги¸ ички ишлар ва прокуратураси ходимлари 20 июль куни Яккабоғ посëлкасида шундай воқеа бўлганини тасдиқлади.\nИчки ишлар тизимининг йигирмага яқин ходими ҳамроҳлигида келган Яккабоғ ҳокимининг қурилиш ишлари бўйича ўринбосари Мансур Туймаев¸ бульдозерчи буйруғини бажармаганидан сўнг, ўзи бульдозерга чиқиб, уни ишлаб турган дўкон устига ҳайдаган.\nДўконини компенсация бермасдан бузмасликни сўраган тадбиркор¸ гапи инобатга олинмагач¸ Туймаевнинг устига бензин сепиб¸ ëқиб юборган. Ëна бошлаган ҳоким ўринбосарини атрофдагилар тепиб-тепкилаб ўчирган¸ у дарров касалхонага олиб кетилган.\nҲокимият бедодлигига шу тарзда норозилик билдирган тадбиркор¸ унинг ўғли ва хотини эса¸ дарҳол ИИБга олиб кетилган.\nЯккабоғ туманининг "Обод маҳалла" дастури лойиҳасида бузилишга тушган Яккабоғ посëлкасида 20 июль куни рўй берган воқеа ҳақида бир-биридан мустақил ўнга яқин яккабоғлик Озодликка хабар¸ сурат ва видео йўллади.\nМансур Туймаевнинг одамларни уйидан чиқариш учун куннинг истаган пайтида келиб¸ босим қилгани айтилади.\n“Ҳоким муовини Мансур Туймаев Яккабоғ посёлка қишлоғида ҳам ўз ҳунарини кўрсатди. Бир магазин эгаси¸ банкдан катта кредити борлиги учун¸ дўконимни пулини бермай бузмайсизлар¸ деди. Бунга жаҳл қилган Туймаев ўзи бульдозерга ўтириб олиб¸ бузмоқчи бўлди. Дўкон эгаси туш бульдозердан¸ ҳозир ёқиб юбораман¸ деди. Аммо ҳоким муовини писанд қилмай бульдозерни ҳаракатга келтирди. Бундан жаҳли чиққан дўкон эгаси Туймаевнинг устига бензин сепиб¸ гугуртни ёқиб отиб юборди. Ва бирдан кабина ичи оловга тўлиб¸ одамлар ёнаётган ҳоким муовинини ўчириб қолишди. Кейин шифохонага олиб кетишди”¸ деб ëзди Озодликка воқеа гувоҳларидан бири.\nОзодликка бу хабарни етказган яна бир воқеа гувоҳи¸ ҳоким ўринбосари Мансур Туймаев¸ ойлардан бери Яккабоғ посëлкаси аҳлини уйи ва дўконидан ҳайдаб¸ халқ тоқатини тоқ қилганини айтади.\n“Кўчаларимиз "Обод маҳалла" дастурига тушган. Бу маҳалладаги уйлар ва дўконлар сносга тушган. Бу ҳақда апрель ойидан бери оғзаки огоҳлантириш берилган. Лекин қонунда кўзда тутилган қоидаларни четлаб ўтиб¸ на бир компенсация¸ на тенг миқдорли уй-жой ëки дўкон бермай¸ бузасанлар деб туриб олишаяпти. Туймаев деганлари одамларни жонидан тўйдириб юборди. Шанба куни экскватор олиб келиб¸ икки қаватли янги қурилган дўконни буз¸ деди. Ҳайдовчи¸ бузмайман¸ деди. Дўкон ишлаб турувди¸ ичида ҳамма моли турипти¸ тепасида тикув цехида одамлар ишлаяпти. Буни кўриб¸ дўкон эгаси Баҳриддин ака “қилма бу ишни” деди. Ҳоким ғўдайиб бульдозерга чиқиб¸ ўзим бузаман¸ деди. Баҳриддин ака 2 литрли баклажкага солинган бензинни олиб чиқтида¸ бульдозерда ўтирган ҳоким ўринбосарининг устига сепиб юборди. Кейин гугурт чақиб¸ устига отувди¸ Туймаев ëниб кетди. Одамлар уни бульдозердан тушириб¸ тепиб-тепиб ўчиришди¸ мелисалар бўлса¸ Баҳриддин акага ëпишди”¸ дейди воқеанинг бевосита гувоҳларидан яна бири.\nВоқеанинг учинчи гувоҳи¸ Яккабоғда аҳоли уйлари ва дўконларининг бузилиши бедодлик ва коррупцияга айланиб кетганини айтади.\n“Яккабоғ посёлка қишлоғини бузганига 2 йил бўлди. Ҳеч нима қургани йуқ. Янги келиб кўрган одамга худди ҳамма жойига бомба тушган қишлоққа ўхшаб қолган. Икки йилдан буён дўконларни бузиш ишлари кетаяпти¸ лекин ўрнига ҳеч нарса қурилгани йуқ. Одамларни сарсон қилиб тирикчилик қилиб турган дўконларидан айириб¸ бузиб ташлашаяпти. Мақсад обод қилиш эмас¸ одамлар яшаб-ишлаб турган ерларни қайтадан кимларгадир сотиш. Ҳоким, бозорқўм, қурилиш муовини, архитектура бўлими - булар ҳаммаси халқни эзиб, дўконларини бузиб¸ катта пул қилаяпти”.\nОзодликка юборилган видеоларда ҳоким ўринбосари Мансур Туймаевнинг айнан Яккабоғ посëлкасида яшовчилар билан бу воқеа арафасидаги тортишувлари акс этган.\nУнда дўкон ва уйи бузилиши буюрилганларнинг Туймаевни коррупцияда айблаши¸ бундай қонунсизликлар халқни кўтарилишга мажбур қилиши айтилади.\nЯккабоғликлар¸ ҳоким ўринбосарининг ëнаëтгани акс этган видео ҳам борлиги¸ аммо туман ва вилоят ИИБ ходимлари¸ гувоҳларни бу видеони чиқариш оқибатидан қўрқитгани боис¸ уларни юборишга ҳозирча журъат қилмасликларини билдирди.\n“Бу ишни туман прокуратураси кўраяпти. Ўт қўйган тадбиркор Қаршига олиб кетилган¸ ҳозир қаерда сақланаëтганидан хабарим йўқ. Бизнинг ИИБда ремонт бўлаяпти¸ бу ерда ҳозир ҳеч ким йўқ”¸ деди туман ИИБси хизматчиси.\nТуман прокуратураси вакили бу воқеа юзасидан жиноят иши очилгани ва ҳозирда тергов бўлаëтганини тасдиқлади¸ тафсилотларини ишни олиб бораëтган терговчидан сўрашни тавсия қилди. Кун давомида бу терговчи билан боғланишнинг имкони бўлмади.\nЯккабоғ туман ҳокимлиги расмийси ҳам Туймаевнинг касалхонага ëтқизилганини тасдиқлади. Озодликнинг бу воқеа¸ хусусан¸ халқни бу қадар “жонидан тўйдириб юборган бузилишлар” ҳақидаги саволига Яккабоғ туман ҳокими Шомурод Донаев¸ “меҳмонлари борлиги сабаб” жавоб бера олмаслигини билдирди.\nИчки ишлар тизимига яқин маҳаллий мулозим Мансур Туймаевнинг касалхонада олинган суратларини юборди.\nМансур Туймаевнинг касалхонада олинган суратларидан унга жиддий шикаст етмагани кўрилади.\nУлардан устига бензиб сепиб ëқиб юборилган ҳоким ўринбосарига жиддий шикаст етмагани кўрилади.\nОддий яккабоғликлар¸ тадбиркорга бериладиган жазонинг кескинроқ бўлишини таъминлаш учун¸ ҳоким ўринбосари жароҳатини амалдагидан кўра бўрттиришини тахмин қилмоқда.\nТадбиркорга нима бўлди?\nВоқеанинг кейинги тафсилотларидан хабардор яккабоғлик мулозимнинг айтишича¸ ҳоким ўринбосарига ўт қўйган тадбиркор¸ унинг ўғли ва хотини дарров ҳибсга олинган.\n“Баҳриддин аканинг ўғлиниям¸ хотининиям олиб кетишди.Телефонлариниям олиб қўйишган. Ҳамма қўрқиб ëтибди - аралашсак бизни ҳам қамаб қўяди¸ деб. Яккабоғни ҳозир келиб кўрадиган бўлсангиз¸ бутун Қашкадарë милицияси шу ерда”¸ дейди ҳоким муовинига ўт қўйган тадбиркор маҳалладошларидан бири.\n“Бир кун олдин шу жанжал бўлмасин¸ деб Баҳриддин ака аёлларини ҳокимнинг олдига юборганди. Лекин ҳокимдан ижобий натижа бўлмагандан сўнг шу ишни қилибди. Хотини ва болаларини қўйиб юборишибди. Ўзини Қаршига опкетган¸ дейишаяпти. Ўзиниям¸ ўғлиниям тонггача уришипти”¸ деди воқеа тафсилотидан яхши хабардор яккабоғликлардан бири.\nОзодлик ҳозирча тадбиркор яқинлари билан бевосита боғланиб¸ тафсилотларни уларнинг ўзидан ўрганишга муваффақ бўла олмади.\nЯккабоғни мелиса босди\nОзодлик билан 22 июль куни гаплашган яккабоғликлар бир-биридан мустақил ҳолда¸ туманда ички ишлар ходимлари кескин кўпайиб кетганини айтдилар.\nУларнинг айтишича¸ 20 июль кунги воқеадан сўнг¸ бузилишга тушган уй ва дўконларни ҳозирда милиция ходимларининг ўзлари бузмоқда.\nАйни пайтда¸ воқеани тафтиш қилиш учун махсус комиссия келган.\n“Текшир-текшир бўлиб ётибди. Бечора тадбиркор хам дўконидан айрилди, хам эркинлигидан, ҳам бола-чақасидан... Аммо текширувга келган ички ишлар ётиб олиб қўйни сўйдириб зиёфат қилаяпти. Уларга шунақа жиноят иши бўлса бўлди. Жиноят содир бўлган жой ўзиям дам оладиган маскан, Ички ишларнинг келмаганиям қизиқиб келади¸ борайликчи бир дам олиб келамиз деб”¸ дейди 22 июль куни Озодлик гаплашган яккабоғликлардан бири.\nВилоят ички ишлар бошқармаси Озодликнинг 20 июль кунги воқеа¸ бу юзадан бораëтган тергов жараëнига оид саволини жавобсиз қолдирди.\n"Мирзиëев давридаги бузилишлар - гуманитар бўҳронга айланди"\nШавкат Мирзиëев ҳокимиятга келганидан сўнг бутун Ўзбекистоннинг улкан бузилиш майдонига айлангани кўрилади.\n"Обод қишлоқ"¸ "Обод маҳалла"¸ турли хил City қуриш иддаолари билан бутун мамлакат бўйлаб шаҳар ва туман марказларида минглаб аҳолининг уй-жойи ва тадбиркорлик объектлари бузилмоқда. Шаҳар ва туман марказларидаги энг қиммат ерларнинг¸ ободонлаштириш иддаоси билан улар эгаларидан маъмурий босим ва зўравонлик билан тортиб олиниши¸ ерга хусусий мулкчилик жорий этилиши муҳокама қилинаëтган бир кезда бормоқда.\nАксар ҳолларда аҳоли ва тадбиркорлар¸ қонунда кўзда тутилган нормаларга зид равишда¸ бузилаëтган мулкига тенг миқдордаги компенсация тўланмай¸ кўчага ҳайдалмоқда.\nHuman Rights Watch халқаро инсон ҳақлари ташкилотининг Марказий Осиë бўйича тадқиқотчиси Стив Свердлов Озодлик билан суҳбатда айнан шу қурилишлар¸ янги ҳукумат даврида инсон ҳақларининг энг қўпол ва оммавий тарзда бузилишига сабаб бўлаëтганини айтган эди.\nИжтимоий тармоқлардаги фаол ўзбекистонликларнинг "Биз бузилишларга қаршимиз"¸ деб номланган гуруҳи бу жараëнни Ўзбекистонда йўқ жойдан махсус яратилган "гуманитар катастрофа" деб атади.\n"Бу бир қарашда жуда кескин ва ғалати эшитилиши мумкин¸ аммо вазият шундай. Дунë бўйлаб гуманитар катастрофа деганда¸ одамларнинг зилзила¸ цунами¸ сув тошқини ëки душман бомбардировкаси оқибатида ўз уйи ва шаклланган ҳаëт тарзидан ажраши тушунилади. Ўзбекистонда эса одамлар президентнинг сафари¸ ëки унинг қандайдир оғзаки буйруғи ва баëнотлари¸ маҳаллий ҳокимларнинг мавҳум қарорлари оқибатида уйидан ажрамоқда. Менимча¸ айни кунларда ўзбекистонликлар бошидан ўтказаëтган стресс¸ инсонга бўйсунмайдиган ташқи омиллар ëки ташқи душман ҳаракати оқибатида уйидан ажараганлар стрессидан кўра кучлироқдир. Бизнинг вазиятимизда душман омили - ички фактор. Булар ўз амали ва қонун бўйича ҳақларимизни ҳимоя қилиши лозим бўлган одамлардир. Бундай воқеликни қабул қилиш эса¸ жуда оғир. Албатта¸ агар одамлар ўлими билан ҳисобланса¸ гўëки бизда бузилишлар оқибатида одамлар ўлмаяпти¸ демакки катастрофа ҳақида гапириш ўринсиз. Аммо ҳаëти узлуксиз стрессга айланган ва асаб толалари таранг одамлар ҳаëти билан ўлчанса¸ бу¸ шубҳасиз¸ катастрофадир"¸ дейилади Facebookдаги "Биз бузилишларга қаршимиз" гуруҳида қолдирилган постда.\n22 июль куни Ўзбекистон Адлия вазирлиги бу бузилишлар даврида аҳолига берилиши шарт бўлган товон пулларини тўлашда улкан қарздорлик мавжудлигини эътироф этди.\nВазирлик баëнотида¸ аҳолига берилмаган пулларнинг 300 миллиард сўми айнан Тошкент шаҳри ва вилояти¸ Фарғона¸ Наманган ва Қашқадарë вилояти ҳиссасига тўғри келиши билдирилди.


Аъзам Обидов: 'Ўзбек адабиётини дунёга тарғиб қилишни истайман' | Azam Abidov\nАъзам Обидов 1974 йил 8 ноябрда Наманган шаҳрида туғилган.\nУ Наманган давлат университети ва Тошкент давлат иқтисодиёт университетида таҳсил олган.\nЎқувчилик йилларида «Менинг биринчи китобчам» республика ёш ижодкорлари танлови ғолиби бўлган.\nШоирнинг “Йўлимни пойлайди мўъжиза”, “Муҳаббат оқавер томирларимда”, “Соғинтириб кетгум қадамларимни” каби китоблари нашр этилган.\nАъзам Обидов инглиз ва француз тилларидан қилган бадиий таржималари билан ҳам танилган.\nЎзбек шеъриятидан инглиз тилига қилган таржималари эса, Ўзбекистонда китоб ҳолида, чет элларда қатор газета ва журналларда чоп этилган.\nБи-би-сига гапираркан Аъзам Обидов: “Ўз ижодимдан кўра кўпроқ Ўзбек адабиётини дунё ўқувчиларига етказиш ҳақида ўйлайман. Айнан ўзбек адабиётини жаҳон миқёсига олиб чиқиш асосий мақсадларимдан бири”, дейди.\nУ – халқаро шеърият ва таржима анжуманлари, адабий фестиваллар ва дастурлар иштирокчиси.\nБадиий, илмий, маданий соҳадаги фаолияти учун 30 дан ортиқ фахрий ёрлиқлар билан тақдирланган.\nШеърлари инглиз, турк, испан, рус, вьетнам, япон, ҳинд, ассам, малаялам, гужарати, болгар тилларига таржима қилинган ва чет элларда нашр этилган.\nАъзам Обидов инглиз, рус, турк, француз, араб, испан тилларини ўрганган.\nАъзам Обидов билан суҳбат\nБи-би-си: Бугунги Би-би-си меҳмони истеъдодли шоир ва таржимон Азам Обидов бўладилар. Ассалому алайкум Аъзамжон, дастуримизга хуш келибсиз!\nАъзам Обидов: Валейкум ассалом ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳу! Таклифингиз учун Сизга катта раҳмат.\nБи-би-си: Илк саволимиз Ўзбекистондан, Сардорбек исмли тингловчимиз айни пайтда қаерда ижод қилаётганингиз ва оилангиз ҳақида ҳам гапириб беришингизни сўраганлар. Марҳамат.\nАъзам Обидов: Болалигим Наманганда ўтган. Айни пайтда Тошкентда яшайман ва ишлайман. Оиламиз катта, ота-онам ва яқинларим Наманганда туришади. 3 нафар ўғлим бор. Катта ўғлим Абдулазиз 7-синфни битирди, техникага қизиқади, ўртанча ўғлим Абдурашид мусиқа матабига қатнайди, кичик ўғлим Абдурауф бу йил 1-синфга боради.\nБи-би-си: Шунингдек, Сардорбек: “Ўз ижодимдан кўра кўпроқ Ўзбек адабиётини дунё ўқувчиларига етказиш ҳақида ўйлайман” деб мақсад қилган экансиз, айнан қайси Ўзбек адабиёти намуналарини назарда тутгансиз?” деб ёзибдилар.\nАъзам Обидов: Ҳеч бўлмаганда ўзимизнинг халқимиз тан олган ва севиб ўқийдиган мумтоз адабиётимиз ҳамда ҳозирги замон адабиёти вакилларини дунёдаги бошқа халқларга алоҳида услубда тақдим этгим келади. Яқинда “Қуш тили” номли халқаро шеърият антологиясини нашр этдик. Номини сезиб турибсиз: “Лисонут-тайр”. Антология бир нечта хорижий тилда бўлиб, унда 5 та қитъадан саралаб олинган ҳозирги замон шоирларининг қуш ҳақидаги ёки қуш сўзи ишлатилган шеърларидан иборат. Энг муҳими, биз антологияга Алишер Навоий ижоди ҳақида, унинг ғазалларидан, рубоийларидан намуналарни бир нечта тилда киритиб, шу орқали адабиётимизнинг отасини бутун дунёга танитишни орзуладик. Ё бўлмаса, 2004 йилда инглиз тилида босганимиз Tunes of Asia (“Осиё оҳанглари”) номли ўзбек шеърияти антологияси, кўп бўлгани йўқ, Ҳиндистонда Ассам штатида Праяг Сайкиа томонидан таржима қилиниб, нашр этилди. Унда Чўлпон, Усмон Носирдан тортиб бугунги кунда ҳали унча танилиб улгурмаган шоирларнинг асарларидан намуналар босилган. Мақсадимиз яқин-йироқ йилларнинг маҳсули бўлган ўзбекча шеърлардан бир гулдаста тайёрлаш, дунё ўқувчиларига ўзбек шеърияти хусусида озроқ тасаввур ҳосил қилишга имкон яратишдан иборат бўлганди. Ва ё 2009 йилда Колумбияда нашр этиладиган “Прометео” журнали 19 нафар ўзбек шоирларининг шеърларини испан тилига таржима қилиб, нашр этди. Яъни ўзбек адабиётини дунё ўқувчиларига етказишни ўйлайман, деганимда, айни тарихий босқичда, битта-иккита муаллифни эмас, балки таништирув маъносида бир неча ёзувчи-шоирларнинг ижоди жамланган ихчам антологияларни, дейлик, ўзбек классик шоирлари антологияси ёхуд замонавий ўзбек ёзувчилари антологияси каби асарларни хорижий тилларда босиб, дунё ўқувчисига етказишни назарда тутмоқдаман.\nБи-би-си: Ўқувчиларимиздан бири ҳозирги ўзбек адабий жараёни ҳақидаги фикрингизни билишни истаганлар. Шунингдек, Лондондан Шохруҳ: “Кимларнинг ижодлари айнан Сиз айтаётган дунё ўқувчиларига етказишга лойиқ? Қайси ўзбек ёзувчи-шоирларининг ижодларини ҳурмат қиласиз?” дея савол йўллаган.\nАъзам Обидов: Ҳозирги ўзбек адабий жараёнидан жуда яхши хабардорман, дея олмайман. Шахсан ўзим кўпи билан 20 га яқин ижодкорлар билан мулоқот қилиб, ёзаётган асарлари билан яқиндан танишиб тураман, шеърият, ҳикоя ё романчилик ҳақида, кўпроқ адабий таржима хусусида баҳслашаман. Менга қолипга тушган расмий адабий учрашувлар ё турфа кенгаш йиғилишларидан кўра табиат қўйнида, чойхоналарда бир пиёла чой устида ўтказиладиган самимий мушоиралар, дўстона адабий гурунглар ёқади. Шоир Маҳмуд Йўлдош Миллий ёки Болалар кутубхонасида ташкил этадиган, турли мавзуларга бағишланган эркин адабий йиғинлар ёки русийзабон ёзувчи-шоирларнинг Есенин музейида ўтказадиган тадбирлари менга кўпроқ маъқул бўлади. Дунёга очилаётган, бағрикенг, бир неча тилларда мулоқот ва ижод қилаётган, ижтимоий тармоқлар, интернет, электрон почтадан фойдаланишни яхши ўзлаштирган қатор ўзбек ёзувчи-шоирлари авлоди етишиб келаётганидан қувонаман. Менимча, Абдулла Қаҳҳорнинг ҳикоялари, Ғафур Ғуломнинг “Шум бола”си, Тоғай Муроднинг “Ойдинда юрган одамлар”и айни пайтда дунё ўқувчисига қизиқ бўлади. Алишер Навоий, Машраб, Яссавий ҳазратлари, Чўлпон, Усмон Носир, Тоғай Мурод, Назар Эшонқул, Ҳалима Худойбердиева, Абдулла Шер, Баҳром Рўзимуҳаммад, Ҳалима Аҳмедова, Гўзал Бегим ижодидан бутун дунё баҳраманд бўлса дейман.\nБи-би-си: Яна бир тингловчимиз: “Нима учун ҳозирга қадар ўзбек ижодкорлари дунёга машҳур эмас? Масалан, Нобел мукофоти соҳиблари чиқмаган. Бунга яхши асарлар яратилмагани сабабми ёки асарларни тарғиб қилиш имкониятлари йўқми?” деб сўраганлар.\nАъзам Обидов: Бизда ҳозир тарғиб қилиш механизми умуман ишлаб чиқилмаган, ҳамма ўз ўзича ҳаракат қилиб ётибди. Агар лўнда қилиб айтадиган бўлсам, ўзбек ёзувчисини дунёга машҳур қиладиган унинг ўзи ва пешонасига битилган тақдиридир. Нокамтарликка йўймай туринг, аммо, балки менинг митти бир шеърим япон тилига таржима қилиниб, бошқа ўнлаб халқаро шоирларнинг шеърлари қаторида Япония Космонавтика Уюшмаси ташкил этган лойиҳа доирасида Ойдан туриб ўқиб эшиттирилгани сизга қизиқ туюлар? Нега энди айнан сеники, деб кўринг-чи?\nҲар кеч кипригимга илашар юлдуз\nҚошларим ортидан ой чиқар дилхун\nҚалбим дарбозасин чертибон, маъс\nИшқли қароғимга меҳмон бўлар Тун.\nБи-би-си: Бугунги ўзбек адабиёти жаҳон адабиётидан узилиб қолаётгани ҳақида гапирилади. Масалан, каттароқ авлод – Муҳаммад Солиҳ, Мурод Муҳаммад Дўст ва Олим Отахон каби ёзувчилар билан солиштирганда ҳозир етишиб чиқаётган ёш авлоднинг дунё адабиёти вакиллари ижодидан анчайин бехабарлиги айтилади, бунга сабаб нима, деб ўйлайсиз? Ҳолбуки, ҳозир улар учун катта имконият – Интернет бор.\nАъзам Обидов: Ҳозирги ёшларда ўзига талабчанлик, жиддийлик ўрнида тезкорлик, озроқ беписандлик, саёзликдан қониқишга мойиллик бор, менимча.\nБи-би-си: Ўзбек адабиётида бугунги таржимачиликни қандай баҳолайсиз? Бугун хорижда яратилаётган асарларни ўзбек ўқувчиларига етказиш ишлари талаб даражасидами? Умуман, бугун ўзбек қитобхони дунё адабий жараёнидан нечоғли хабардор?\nАъзам Обидов: Жаҳон адабиётидан ўзбек тилига қилинаётган таржималар талайгина. “Жаҳон адабиёти” журнали бу бўшлиқни қайсидир маънода тўлдириб турибди. Деярли ҳар сонида янги таржималарни ўқияпмиз. Май ойи сонида, масалан, Генри Райдер Ҳаггард, Элчин, Отажон Тоғон, Муса Жалил, Габриэле Келлер, Лев Толстой ижодидан намуналар берилган. Аслиятдан таржималар тобора ортиб бормоқда. Аммо таржима сифатини у қадар мақтаб бўлмайди. Бир ўзбек ўқувчиси сифатида ҳозир хорижда ким нима ёзаётгани билан қизиқаман. Аммо адабий асарларни аслиятдан қойиллатиб ўгирадиган таржимонлар кўп эмас. Биз яқинда замонавий америкалик ёзувчиларнинг ҳикояларидан бир антология тузиб, нашр этдик. Асарларни бевосита инглиз тилидан таржима қилдик, ўзбек ўқувчисини айни пайтда Америкада қандай ёзувчилар борлиги ва уларнинг асарлари билан таништириш мақсадимиз эди. Худди шундай бошқа мамлакатларнинг замонамизда яшаб ижод этаётган адиблари ижодидан намуналарни аслиятдан таржима қилишни йўлга қўйилса қани. Бироқ, менинг оғриғим кўпроқ ўзбек адабиётидан намуналарни дунё тилларига таржима қилишни тарғиб қилиш. Ўзингиз ўйлаб кўринг, ким бу ишни сизу бизга қилиб беради, агар ўзимиз бошида турмасак бу ишнинг? Адибларимизнинг ўзлари хорижий тилларни ўрганса, чет эл ёзувчилари билан қизғин муносабатга киришса, бу иш анча тезлашган бўларди. Бир неча йил аввал биз норамий таржимонлар клуби қошида 20 га яқин ижодкорларга бепул инглиз, турк, немис тилларини ўргатишни йўлга қўйган эдик, аммо бу иш номаълум сабабларга кўра тўхтаб қолди. Агар ёзувчилар уюшмаси ёки “Жаҳон адабиёти” журнали ижодкорлар учун яхши ният билан маълум бир мақсад йўлида ўз идоралари қошида чет тили ўрганиш курслари ташкил қилишса, бажонидил инглиз тилидан дарс ўтишим мумкин. Қолаверса, биз адабиётимизни таржима қилишда ёрдам қўлини чўзишни истаган чет элликларни мамлакатимизга таклиф қилиб, ҳамкорликдаги лойиҳалар устида ишлаш ташаббусини давлат томонидан қўллаб-қувватланишини жуда-жуда истардим. Гоҳида шундай бўладики, Аргентинадаги қайсидир газетада Самарқандга бағишланган шеърнинг босилишини шов-шув қилган маҳаллий ахборот воситалари ёки адабий ташкилотлар Ҳиндистон, Франция, Колумбия, Корея, АҚШ, Японияда ўзбек шеърияти антологияси ёки ўзбек адабиётидан намуналар таржима қилиниб, нашр этилганини сезмай қолади. Адабиёт тарғиботи учун, ўзбекнинг дунёга чиқиши учун фидойи, бағрикенг, фикри очиқ инсонлар керак.\nБи-би-си: Ўзбек китобхонига нима етишмайди бугун? Кўпда ўзбек ёшлари орасида китоб ўқишга қизиқиш пасайгани ҳақида гапирилади. Сиз бунга фикрга қўшиласизми? Агар қўшилсангиз, буни ортидаги сабабларни нималарда кўрасиз?\nАъзам Обидов: Агар ўқишли китоб йўқ ва ё китоблар етарли эмас, деётган бўлса, ундай ўқувчига фақа ва фақат инсоф етишмайди. Мен ақалли Тошкент китоб дўконларида ранг-баранг, бир неча тилли, турли мавзудаги, битта ўқувчининг маънавий эҳтиёжини қондириш даражасида етарли китоблар мавжудлигини биламан. Китоб ўқишга иштиёқи бор одам ўзига керакли китобни бемалол топиб олади. Яқин йиллардан буён “Ридер девелопмент прожект”, яъни мутолаани ривожлантириш лойиҳалари йўлга қўйила бошлади. Шундай тадбирларни катта-кичик кутубхоналарда, адабиёт музейларида тез-тез уюштириш, янги чиққан китоблар тақдимотию тарғиботини кучайтириш лозим.\nБи-би-си: Лондондан Собир: “Сиз ғарб ва шарқ мамлакатларини кезгансиз, адабиёт энг қадрланадиган мамлакат қаер?” деб сўрабдилар.\nАъзам Обидов: Бир гал Ҳиндистоннинг жанубидаги Керала штатидан Деҳлига икки кун юрадиган поездга чиқишимга тўғри келган, келгунимизча вагондаги деряли ҳар бир йўловчи йўл давомида мутолаа билан машғул бўлганига гувоҳ бўлганман. Аммо, бир куни Тошкентда кечки пайт ахлат ташлагани чиқиб, ахлатхона олдида қурилган кулбада яшовчи бир рус аёлининг чироқ йўқлигига қарамай, шам ёруғида берилиб китоб ўқиётганидан яхшигина таъсирланганман. Бу борада бир шеър ҳам қоралагандим инглиз тилида, Колумбиядаги шеърият анжуманида деярли ҳар тадбирда шу шеърни ўқишимни илтимос қилишганди:\nA woman’s sitting in a slum\nThere is a dim\nlightInside the slum.\nof my dream!\nЎзбекча таржимаси, тахминан:\nМутолаа қилаётган аёл\nТўзиб ётган ахлатхонанинг\nКулбасида ўтирар аёл.\nИкки букилганича аста\nКитоб ўқир, суради хаёл.\nАхлатхона зимистон, бироқ\nМилтирайди хира бир чироқ.\nСокингина шам ёруғида\nКитоб ўқиб ўтирар аёл.\nҲаётдан кутгани умид  – қоронғу…\nОрзумдаги аёл у!\nБи-би-си: Тошкентдан Козимжон насрда ҳам ижод қилиш режангиз бор ёки йўқлиги билан қизиқибдилар ва “Ўзбекистон, тарихий инсонлари, маданияти ва урф одатлари ҳақида ёки аксинча, чет эл маданияти, тарихи ҳақида асар ёзиш ниятингиз бўлганми?” дея хат йўллаганлар.\nАъзам Обидов: Насрий асарларим жуда кам. Чет элга саёҳатларим асносида кичик-кичик мақолалар, суҳбатлар, адабий таржималар орқали қайсидир халқнинг маданияти, санъати, адабиёти ҳақида ўзбек ўқувчиларига маълумот бериш билан чекланганман. Туйғуларимни шеърга солиш менга қулайроқ туюлади.\nБи-би-си: Америкадан хат ёзган Акрам: “Ассалому алайкум, менинг саволим Ислом дини ҳақида бўлади. Чунки, айрим зиёли инсонлар фақат таъзия бўлганда мусулмонликлари эсларига тушиб қолади. Сизнинг фикрингиз”, деб ёзибдилар.\nАъзам Обидов: Алҳамдулиллаҳ, мусулмон бўлиб туғилганимга шукр, ўзимни ўта диндор ҳам, ўта динимиздан йироқ ҳам бўлмаган бир инсон деб биламан. Худо бандаларини бир-бири билан дўстлик ва ҳамкорликда яхши турмуш кечиришлари ва Ўзига ибодат қилишлари учун яратганига чин дилдан ишонаман. Яхшилик қилиш, одамларга ёруғ юз билан чиройли гапириш ҳам ибодат. Оддий мусулмон сифатида Ислом динидаги гўзал бағрикенгликни тарғиб қилгим келади.\nАллоҳ десам…Юрагимга илиқ бир ифор\nВа тиниқлик киради сизиб,\nБиру борим, оҳ, парвардигор\nБир яшаш бер менга қирмизи!\nБир ҳаёт бер, то иймонидан\nАйрилмасдан дил, нурдай майин,\nЁруғ юз-ла ишқ нарвонидан\nДунёда юз бераётган турли воқеалар таъсирида кўп одамлар, ҳатто зиёлилар ҳам, динимиз тўғрисида кўпроқ салбий фикрга эга бўлиб қолаётгани мени маҳзун қилади. Яқинда Ҳанойда бўлиб ўтган шеърият фестивалида исроиллик шоира Сабина билан танишиб, Ислом динининг моҳияти ҳақида суҳбатлашдик. Сабина хонимга динимизнинг бағрикенгликни ёқлаши, барча инсонлар тенг кўрилиши, тинчлик ва тотувликни тарғиб қилиши, Румий ҳазратларининг “ким бўлсанг ҳам, кел, кел” деган ўлмас сатрларини ётиғи билан шарҳлаган бўлдим, бир мусулмон сифатида ҳатти-ҳаракатларимни кўриб, бу шоира хоним чин маънода ҳаяжонланиб, динимиз ҳақидаги фикрларини ўзгартиришини айтиб, мени хурсанд қилганди.\nҚалбим ишққа тўла…\nЛойиқ бўлсам эди бўлмоққа уммат!\nЭзгу амаллардан унса бир чаман,\nҒашликнинг ортидан чекинса зулмат!\nМагар қон тағин…\nЭрта шўр бошимга не бўлар қайтим?\nМиндириб юрган бир туя бўлсайдим…\nБи-би-си: Аъзамжон, биз билан суҳбатга рози бўлганингиз учун катта раҳмат! Тингловчиларимизга тилакларингиз бўлса, марҳамат!\nАъзам Обидов: Би-би-си тингловчиларига чин дилдан энг яхши тилакларимни йўллайман. Кўпроқ ўқишлари, изланишлари, кузатишларини тилаб қоламан. Ҳар доим соғ-саломат бўлиб юришсин!\nБи-би-си: Сизнинг ҳам ижодингизга муваффақиятлар тилаймиз!


Тиббиёт 14.05.2019 210\nУнда партия фаоллари билан бир қаторда вилоят тиббиёт бошқармаси тизимидаги тиббиёт муассасалари шифокор мутахассислари иштирок этди.\nДастлаб маҳалла аҳли тиббиёт тизимига оид муаммолари бўйича мурожаат қилди.\n- Фарзандим Шоҳруз 5 йилдан бери бетоб, - дейди Хитой маҳалласи Омағон қишлоғида яшовчи Матлуба Сатторова. - Тез-тез даволатиб турамиз. Оилавий шароитимиз оғир, шу боис ўғлимни туман марказий шифохонасида даволатиш учун йўлланмага эҳтиёжимиз бор. Сайёр қабулда шу масала бўйича мурожаат қилгандим. Мурожаатим амалий ҳал этилиб, қисқа вақт ичида йўлланма бериладиган бўлди.\n- Ўғлим Ўлмас Саъдуллаев ҳозир 11 ёшда, - дейди Хитой қишлоғилик Нафиса Ёрбобоева. - 1 ёшидан буён касалликка чалинган. Доимий равишда даволатиб келамиз. Иқтисодий аҳволимиз оғир. Шу боис, фарзандимни 1-гуруҳ ногиронлигига чиқариш учун ёрдам сўраб, мурожаат этдим. Партия фаоллари бу масалага масъул ташкилотларни жалб этиб, уни ижобий ҳал этишга ёрдам беришларини билдиришди.\nСайёр қабул давомида маҳалла аҳолисидан шу каби кўплаб мурожаатлар бўлди. Айрим мурожаатларга ўз жойида ечим топилган бўлса, айримлари бўйича "йўл харитаси" тузилиб, чора-тадбирлар белгилаб олинди.\nШундан сўнг, маҳаллада истиқомат қилаётган 100 нафарга яқин боқувчисини йўқотган, кам таъминланган, болалигидан ногиронлиги бор аҳоли бепул тиббий кўрикдан ўтказилди.


GM Uzbekistan машина нархларини пасайтирадими? Ойдинлик киритилди- Kruz.uz\n15:38, 08.01.2018 1072 0 Жамият\nЎтган 2017 йил бошида GM Uzbekistan АЖ енгил автомобилларига акциз солиғи ставкаси 29 фоизга тенг бўлган. Шундай кейин, йилнинг ёзида эса ставка 27 фоизгача туширилган, яъни акциз солиғи 2 фоизга камайтирилди. Айни пайтда унинг миқдори 5,4 баробарга камайтирилиб, 5 фоиз этиб белгиланган. Бу ҳақда «Ўзбекистон Республикасининг 2018 йилги асосий макроиқтисодий кўрсаткичлари прогнози ва Давлат бюджети параметрлари тўғрисида»ги қарорда маълум қилинганди.


Регапен – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Регапен\nПрепаратнинг савдо номи: Регапен\nТаъсир этувчи модда (ХПН): прегабалин\nфаол модда: прегабалин 150 мг, 300 мг,\nёрдамчи моддалар: лактоза моногидрати, прежелатинланган маккажўхори крахмали, тальк.\nТаърифи: қаттиқ желатинли, оқ тиниқ бўлмаган капсулалар.\nФармакотерапевтик гуруҳи: тутқаноққа қарши препарат.\nАТХ коди: N03AX16\nТаъсир этувчи моддаси гамма-аминобутират (гамма-аминомой) кислотасининг (GABA) аналоги бўлган тутқаноққа қарши препаратдир.\nПрегабалин марказий нерв тизимида ҳаракат потенциалига боғлиқ кальций каналларини қўшимча суббирлиги (α2-дельта-протеин) билан боғланиб, [3H]-габапентин ўрнини қайтмас эгаллаши аниқланган. Бундай боғланиш унинг оғриқ қолдирувчи ва тиришишга қарши самараларини намоён бўлишга ёрдам беради деб тахмин қилинади.\nПрегабалиннинг самарадорлиги диабетик нейропатияси ва постгерпетик невралгияси бўлган беморларда аниқланган.\nПрегабалинни 13 ҳафтагача курс давомида суткада 2 марта ва 8 ҳафтагача суткада 3 марта қабул қилинганда, умуман олганда, препаратни суткада 2 ёки 3 марта қабул қилинганида ножўя самараларининг ривожланишини хавфи ва самарадорлиги бир хил бўлгани аниқланган.\n13 ҳафтагача бўлган курс давомида қабул қилинганида оғриқ биринчи ҳафта давомида камайган, самараси эса даволашнинг охиригача сақланган.\nПрегабалин қабул қилган беморларнинг 35% да ва плацебо қабул қилган беморларнинг 18% да оғриқ индексини 50% камайиши аниқланган. Уйқучанликни ҳис этмаган пациентлар орасида оғриқни бундай пасайиш самараси прегабалин гуруҳи беморларининг 33% да ва плацебо гуруҳи беморларининг 18% да аниқланган. Прегабалин қабул қилган пациентларнинг 48% да ва плацебо қабул қилган пациентларнинг 16% да уйқучанлик кузатилган.\nФибромиалгия билан боғлиқ оғриқли симптомларни яққол сусайиши прегабалинни суткада 300 мг дан 600 мг гача дозаларда қўлланганда аниқланган. Суткада 450 мг ва 600 мг бўлган дозаларнинг самарадорлиги бир хил бўлган, бироқ суткада 600 мг дозани ўзлаштира олиниши одатда ёмонроқ бўлган. Шунингдек прегабалинни қўлланиши пациентларнинг функционал фаоллигини яхшиланишига ва уйқуни бузилишини яққоллигини сусайишига олиб келган.\nПрегабалинни суткада 600 мг дозада қўлланиши, суткада 300-450 мг дозада қўлланишига нисбатан уйқуни яққол яхшиланишига олиб келган.\nПрепаратни 12 ҳафта давомида суткада 2 ёки 3 марта қабул қилинганида аниқланадиган ножўя самараларини ривожланиш хавфи ва препаратнинг самарадорлиги бундай дозалаш тартибида бир хил бўлган. Тиришишлар тез-тезлигини камайиши биринчи ҳафта давомида бошланган.\nТарқалган хавотирли бузилишлар\nТарқалган хавотирли бузилишнинг симптоматикасини камайиши даволашнинг биринчи ҳафтасида қайд этилади. Препаратни 8 ҳафта давомида қўлланганда прегабалин қабул қилган 52% пациентда ва плацебо қабул қилган 38% пациентда хавотирликни аниқлаш юзасидан Гамильтон (НАМ-А) шкаласи бўйича хавотирлик симптоматикасини 50% га камайиши аниқланган.\nТавсия қилинган суткалик дозалар диапозонида прегабалиннинг фармакокинетикаси бир текис характерга эга бўлиб, шахслараро ўзгарувчанлиги паст (<20%) бўлган. Препаратнинг такрор қўллангандаги фармакокинетикасини, бир марталик дозани қабул қабул қилиш натижасида олинган маълумотлар асосида олдиндан айтиб бериш мумкин. Демак, прегабалиннинг концентрациясини мунтазам мониторлашга зарурат йўқ.\nПрегабалин фармакокинетикасининг кўрсаткичлари мувозанат ҳолатдаги соғлом кўнгиллиларда, тутқаноққа қарши даволаётган тутқаноғи бўлган беморларда ва препаратни сурункали оғриқли синдромлар юзасидан уни қабул қилаётган пациентларда ўхшаш бўлган.\nПрегабалин оч қоринга қабул қилинганда тез сўрилади. Препаратнинг плазмадаги чўққи концентрациясига (Сmax) бир марта қабул қилинганда ҳам, такрорий қўлланганида ҳам 1 соатдан кейин эришилади. Прегабалин ичга қабул қилинганида унинг биокираолишлиги ≥90% ташкил қилади ва дозага боғлиқ эмас. Такроран қўлланганида мувозанат ҳолатига 24-48 соатдан кейин эришилади. Препаратни овқатланишдан кейин қабул қилинганда Сmax тахминан 25-30% га пасаяди, Сmax га эришиш вақти (Тmax) тахминан 2,5 соатгача ошади. Бироқ овқат қабул қилиш прегабалинни умумий сўрилишига клиник аҳамиятли даражада таъсир кўрсатмайди.\nПрегабалин ичга қабул қилинганидан кейин унинг тахминий тақсимланиш ҳажми – Vd 0,56 л/кг ни ташкил қилади. Препарат плазма оқсиллари билан боғланмайди.\nПрегабалин метаболизмга деярли учрамайди. Нишонланган прегабалин қабул қилинганидан кейин тахминан 98% радиофаол нишон сийдикда ўзгармаган ҳолда аниқланган. Прегабалиннинг сийдикда аниқланадиган асосий метаболити бўлган N-метилланган ҳосиласининг улуши, қабул қилинган дозанинг 0,9% ни ташкил қилади. Прегабалиннинг S-энантиомерини R-энантиомерга рацемизациясининг белгилари аниқланмаган.\nПрегабалин асосан буйраклар орқали ўзгармаган ҳолда чиқарилади. Ўртача ярим чиқарилиш даври 6,3 соатни ташкил қилади. Прегабалиннинг плазмадаги клиренси ва буйрак клиренси креатинин клиренсига (КК) тўғри пропорционалдир.\nПациентнинг жинси прегабалиннинг плазмадаги концентрациясига клиник аҳамиятли даражада таъсир кўрсатмайди.\nБуйрак фаолиятини бузилиши.\nБуйрак фаолиятини бузилишида прегабалиннинг клиренси креатинин клиренсига тўғри пропорционаллигини ҳисобга олиш керак. Препарат асосан буйраклар орқали чиқарилиши туфайли, буйраклар фаолиятини бузилишлари бўлган беморларда прегабалиннинг дозасини камайтириш тавсия қилинади. Бундан ташқари, прегабалин плазмадан гемодиализда самарали йўқотилади (4 соатлик гемодиализ сеансидан кейин прегабалиннинг плазмадаги концентрацияси тахминан 50% га пасаяди), гемодиализдан кейин препаратнинг қўшимча дозасини буюриш керак.\nЖигар фаолиятини бузилишлари бўлган беморларда прегабалиннинг фармакокинетикаси махсус ўрганилмаган. Прегабалин деярли метаболизмга учрамайди ва асосан ўзгармаган ҳолда сийдик билан чиқарилади, шунинг учун жигар фаолиятини бузилиши препаратнинг плазмадаги концентрациясини аҳамиятли даражада ўзгартирмаслиги керак.\nПрепаратни 65 ёшдан ошган кекса пациентларга буюрилганда прегабалиннинг клиренси ёш ўтган сари пасайишини ҳисобга олиш керак, бу креатинин клиренсини ёшга доир пасайишини акс эттиради. Буйраклар фаолиятининг бузилишлари бўлган кекса одамларда препаратнинг дозасини пасайтириш талаб қилиниши мумкин.\nкатталарда нейропатик оғриқни даволаш.\nиккиламчи тарқалиш билан ёки усиз кечувчи парциал тиришишлари бўлган катталарда ёрдамчи даволаш воситаси сифатида.\nТарқоқ хавотирли бузилишлар\nкатталарда тарқоқ хавотирли бузилишларни даволаш.\nкатталарда фибромиалгияни даволаш учун қўлланади.\nПрепарат ичга, овқат қабул қилишдан қатъий назар, 150 дан 600 мг гача бўлган суткалик дозада 2 ёки 3 мартада қабул қилинади.\nНейропатик оғриқда даволашни суткада 150 мг дозадан бошланади. Эришилган самарани ва препаратни ўзлаштира олинишини ҳисобга олиб, 3-7 кундан кейин дозани суткада\n300 мг гача, зарурати бўлганида яна 7 кундан кейин – максимал доза суткада 600 мг гача ошириш мумкин.\nТутқаноқда даволашни суткада 150 мг дозадан бошланади. Эришилган самарани ва препаратни ўзлаштира олинишини ҳисобга олиб, 1 ҳафтадан кейин дозани суткада 300 мг гача, яна 1 ҳафтадан кейин – максимал доза суткада 600 мг гача ошириш мумкин.\nФибромиалгияда даволашни суткада 2 марта 75 мг дозадан (суткада 150 мг дозадан) бошланади. Эришилган самарани ва препаратни ўзлаштира олинишини ҳисобга олиб, 3-7 кундан кейин дозани суткада 300 мг гача ошириш мумкин. Ижобий самара бўлмаганида дозани суткада 450 мг гача, зарурати бўлганида яна 7 кундан кейин – максимал доза суткада 600 мг гача оширилади.\nТарқоқ хавотирли бузилишларда даволашни суткада 150 мг дозадан бошланади. Эришилган самарани ва препаратни ўзлаштира олинишини ҳисобга олиб, 7 кундан кейин дозани суткада 300 мг гача ошириш мумкин. Ижобий самара бўлмаганида дозани суткада 450 мг гача, зарурати бўлганида яна 7 кундан кейин – максимал доза суткада 600 мг гача оширилади.\nРегапен препаратини бекор қилиш: агар даволашни тўхтатиш зарурати бўлса, унда буни аста-секин камида 1 ҳафта давомида амалга ошириш тавсия қилинади.\nБуйрак фаолиятини бузилиши бўлган пациентларда доза шахсий равишда КК боғлиқ ҳолда танланади (1-жадвал), у қуйидаги формула бўйича ҳисобланади.\nКК (мл/мин) = (тана вазни кг ларда) х (140 – ёш (йиллар ҳисобида)) /72 х зардоб креатинини (мг/дл).\nКК (мл/мин) = эркаклар учун КК кўрсаткичи х 0,85.\nГемодиализда даволанаётган пациентларда прегабалиннинг суткалик дозаси буйрак фаолиятига боғлиқ ҳолда танланади. Бевосита ҳар 4 соатлик гемодиализ сеансидан кейин қўшимча доза буюрилади (жадвал).\nЖадвал. Прегабалиннинг дозаларини буйраклар фаолиятига боғлиқ ҳолда танлаш\nКК (мл/мин) Прегабалиннинг суткалик дозаси Қабул қилишлар сони\nБошланғич доза (мг/сут) Максимал доза (мг/сутка)\nДиализдан кейинги қўшимча доза (мг)\n25 100 Бир марта\nЖигар фаолиятини бузилиши бўлган пациентларда дозани тўғрилаш талаб қилинмайди\n65 ёшдан ошган кекса ёшдаги пациентларда буйраклар фаолиятини пасайиши туфайли прегабалиннинг дозасини камайтириш тавсия қилиниши мумкин.\nПрегабалин дозасини ўтказиб юбориш ҳолларида кейинги дозани иложи борича тезроқ қабул қилиш керак, бироқ кейинги дозани қабул қилиш вақти яқинлашиб қолган бўлса, ўтказиб юборилган дозани қабул қилиш керак эмас.\nПрегабалинни клиник қўлланиши бўйича мавжуд бўлган тажриба бўйича 12000 дан кўпроқ пациентларда энг тарқалган ножўя ҳолатлар бош айланиши ва уйқучанлик бўлган. Кузатиладиган ҳолатлар одатда енгил ёки ўртача даражада бўлган.\nПрегабалин ва плацебони ножўя реакциялари туфайли бекор қилиш тез-тезлиги мувофиқ равишда 14 ва 7% ни ташкил қилган. Даволашни тўхтатилишини талаб қилувчи асосий ножўя самаралари уларни субъектив ўзлаштираолишлигига қараб, бош айланиши (4%) ва уйқучанлик (3%) бўлган. Препаратни бекор қилинишига олиб келган яна бошқа ножўя самаралар: атаксия, онгни чалкашиши, астения, диққатни бузилиши, кўришни ноаниқлиги, координацияни бузилиши, периферик шишлар.\nЖадвалда барча ножўя ҳолатлар санаб ўтилган, уларнинг тез-тезлиги плацебо гуруҳидагидан ортиқ бўлган (1 одамдан кўпида кузатиладиган) ва асосий касаллик ва/ёки йўлдош даволаш билан боғлиқ бўлиши мумкин бўлган. Ножўя реапкцияларнинг тез-тезлиги таснифи: жуда тез-тез (>1/10), тез-тез (>1/100, <1/10), тез-тез эмас (>1/1000, <1/100) ва кам (<1/1000).\nтез-тез эмас назофарингит\nкам ҳолларда нейтропения\nМодда алмашинуви томонидан:\nтез-тез иштаҳани ошиши, тана вазнини ошиши\nтез-тез эмас анорексия, гипогликемия\nкам ҳолларда тана вазнини камайиши\nтез-тез эйфория, онгни чалкишиши, либидони сусайиши, таъсирчанлик, уйқусизлик, дезориентация\nтез-тез эмас деперсонализация, аноргазмия, хавотирлик, депрессия, ажитация, кайфиятни ўзгарувчанлиги, тушкун кайфият, сўзларни танлашда қийинчилик, галлюцинациялар, ғайри-табиий туш кўришлар, либидони кучайиши, саросимага тушиш хуружлари, апатия, уйқусизликни кучайиши\nкам ҳолларда тормозланиб қолиш, кўтаринки кайфият\nжуда тез-тез бош айланиши, уйқучанлик\nтез-тез атаксия, диққат-эътиборни бузилиши, координацияни бузилиши, хотирани сусайиши, тремор, дизартрия, парестезиялар, мувозанатни бузилиши, амнезия, седатив таъсири, летаргия\nтез-тез эмас когнитив бузилишлар, гипестезия, нистагм, нутқни бузилиши, миоклоник тиришишлар, рефлексларни сусайиши, дискинезия, психомотор қўзғалиш, постурал бош айланиши, гиперестезия, таъм сезиш ҳиссини бузилиши, терида ва шиллиқ қаватларда ачишиш ҳисси, тремор, ступор, ҳушдан кетиш ҳоллари\nкам ҳолларда гипокинезия, паросмия, дисграфия\nКўриш аъзолари томонидан:\nтез-тез кўришни ноаниқлиги, диплопия\nтез-тез эмас кўриш майдонини қисқариши, кўриш ўткирлигини пасайиши, кўзларда оғриқ, астенопия, кўзларни қуриши, кўзни шиши, кўзни ёшланиши\nкам ҳолларда кўз олдида учқун ўтиши, кўзларни таъсирланиши, мидриаз, осциллопсия (кўрилаётган жисмларни тебранишларини субъектив ҳис қилиш), синчков кўришни бузилиши, периферик кўришни йўқотиш, ғилайлик, кўриш аниқлигини кучайиши\nЭшитиш ва вестибуляр аппарат томонидан:\nтез-тез бош айланиши\nтез-тез эмас гиперакузия\nтез-тез эмас тахикардия, I даражали AV-блокада, қуйилишлар, артериал босимни пасайиши, қўл-оёқларни совуқ қотиши, артериал босимни ошиши\nкам ҳолларда синусли тахикардия, синусли аритмия, синусли брадикардия\nтез-тез эмас ҳансираш, йўтал, бурун шиллиқ қаватини қуриши\nкам ҳолларда бурунни битиши, бурундан қон кетиши, ринит, хириллаш, халқумда қисилиш ҳисси\nтез-тез оғизни қуриши, қабзият, қусиш, метеоризм, қоринни дам бўлиши\nтез-тез эмас сўлак ажралишини кучайиши, гастроэзофагеал рефлюкс, оғиз бўшлиғи шиллиқ қаватини гипестезияси\nкам ҳолларда асцит, дисфагия, панкреатит\nтез-тез эмас тери гиперемияси, терлаш, папуллёз тошма\nкам ҳолларда совуқ тер, эшакеми\nтез-тез эмас мушакларни тортилиши, бўғимларни шиши, мушакларни тиришиши, миалгия, артраглия, белда оғриқ, оёқ-қўлларда оғриқ, мушакларни танглиги\nкам ҳолларда бўйин мушакларининг спазми, бўйинда оғриқ, рабдомиолиз\nтез-тез эмас дизурия, сийдикни тутиб туролмаслик\nкам ҳолларда олигурия, буйрак етишмовчилиги\nРепродуктив тизими томонидан:\nтез-тез эмас эякуляцияни кечикиши, жинсий дисфункция\nкам ҳолларда аменорея, сут безларида оғриқ, сут безларидан ажралмалар, дисменорея, сут безлари ҳажмини катталашиши\nЛаборатор кўрсаткичлар томонидан:\nтез-тез эмас АЛТ, АСТ, КФК фаоллигини ошиши, тромбоцитлар сонини камайиши\nкам ҳолларда қонда глюкоза ва креатинин миқдорини ошиши, қонда калий даражасини пасайиши, қонда лейкоцитлар сонини камайиши\nтез-тез толиқиш, периферик шишлар, мастлик ҳисси, юришни бузилиши\nтез-тез эмас астения, йиқилишлар, чанқоқ, кўкракда сиқилиш ҳисси, организмда тарқоқ шишлар, эт увишиши, оғриқ\nкам ҳолларда гипертермия\nПостмаркетик кузатувларда аниқланган ножўя самаралар (тез-тезлиги номаълум):\nНерв тизими томонидан: бош оғриғи, хушдан кетиш, когнитив бузилишлар, тиришишлар.\nОвқат ҳазм қилиш тизими томонидан: кам ҳолларда – тилни шиши, кўнгил айниши, диарея.\nКўриш аъзолари томонидан: кератит, кўришни йўқолиши.\nДерматологик реакциялар: кам ҳолларда – терини қичишиши, Стивенс-Джонсон синдроми.\nАллергик реакциялар: кам ҳолларда – ангионевротик реакциялар (шу жумладан юзни шиши), ўта юқори сезувчанлик.\nЮрак-қон томир тизими томонидан: сурункали юрак етишмовчилиги, QT интервални узайиши.\nНафас тизими томонидан: ўпка шиши.\nРепродуктив тизим томонидан: гинекомастия.\nБолалар ва 17 ёшгача бўлган ўсмирлар (қўллаш бўйича маълумотлар йўқ);\nКам учрайдиган наслий касалликлар, шу жумладан галактозани ўзлаштираолмаслик, лактаза етишмовчилиги ва глюкоза/галактозани сўрилишини бузилиши;\nПрепаратни буйрак етишмовчилигида, юрак етишмовчилигида эҳтиёткорлик билан буюриш керак. Прегабалинни назоратсиз қўллашнинг якка ҳоллари қайд этилганлиги туфайли, уни анамнезида дорига қарамлик бўлган пациентларда эҳтиёткорлик билан буюриш лозим (бундай пациентлар препарат билан даволаниш вақтида синчков тиббий кузатувга муҳтождирлар).\nПрегабалин асосан ўзгармаган ҳолда сийдик билан чиқарилади, одамда минимал метаболизмга учрайди (метаболитлар кўринишида сийдик билан дозанинг 2% дан ками чиқарилади), in vitro шароитида бошқа дори воситаларининг метаболизмини ингибирламайди ва плазма оқсиллари билан боғланмайди, шунинг учун у фармакокинетик ўзаро таъсирга киришиш қобилиятига эга эмас.\nПрегабалинни фенитоин, карбамазепин, вальпроат кислотаси, ламотриджин, габапентин, лоразепам, оксикодон ва этанол билан клиник аҳамиятли даражадаги фармакокинетик ўзаро таъсирининг белгилари аниқланмаган. Перорал гипогликемик препаратлар, диуретиклар, инсулин, фенобарбитал, тиагабин ва топираматни прегабалиннинг клиренсига клиник аҳамиятли даража таъсир кўрсатмаслиги аниқланган.\nНорэтистерон ва/ёки этинилэстрадиол сақловчи перорал контрацептивлар прегабалин билан бир вақтда қўлланганида иккала препаратнинг мувозанатли фармакокинетикаси ўзгармаган.\nПрегабалинни ва марказий нерв тизимини сусайтирувчи бошқа препаратларни бир вақтда қўлланганда нафасни бузилиши ва комани ривожланиш ҳолатлари тўғрисида хабар берилган.\nШунингдек қабзиятни чақирувчи дори воситалар (масалан, опиоид анальгетиклар) билан бир вақтда қўлланганида меъда-ичак йўлларининг фаолиятига прегабалиннинг салбий таъсири (шу жумладан ичакни тутилиши, паралитик илеус, қабзиятни ривожланиши) тўғрисида хабар берилган.\nПрегабалинни оксикодон, лоразепам ёки этанол билан такроран перорал қўлланилиши нафас олишга клиник аҳамиятли даражада таъсир кўрсатмаган. Прегабалин, эҳтимол оксикадон чақирган когнитив ва ҳаракат бузилишларини кучайтирса керак. Прегабалин этанол ва лоразепамнинг самараларини кучайтириши мумкин.\nҚандли диабети бўлган айрим беморларда прегабалин билан даволаш фонида тана вазнини ошиши ҳолларида, гипогликемик препаратларнинг дозасини тўғрилаш талаб қилиниши мумкин.\nАнгионевротик шиш симптомлари (масалан, юзни шиши, периорал шиш ёки юқори нафас йўлларини шиши) ривожланган ҳолларда прегабалинни бекор қилиш лозим.\nТутқаноққа қарши препаратлар, шу жумладан прегабалин суицидал фикр ёки хатти-ҳаракатларни пайдо бўлиш хавфини ошириши мумкин. Шунинг учун бу препаратларни қабул қилаётган пациентларни депрессияни юз бериши ёки оғирлашиши, суицидал фикр ёки хатти-ҳаракатларни пайдо бўлиши юзасидан синчковлик билан кузатиш керак.\nПрегабалин билан даволаш бош айланиши ва уйқучанлик билан кечган, улар кекса одамларда тасодифий жароҳатлар (йиқилиш) хавфини оширади. Препаратни постмаркетинг қўлланиши даврида шунингдек ҳушдан кетиш, онгни чалкашиши ва когнитив фаолиятни бузилишлари каби ҳолатлар аниқланган. Шунинг учун беморлар препаратнинг бўлиши мумкин бўлган самараларини баҳолаб бўлмагунича, эҳтиёткорликка риоя қилишлари керак.\nПрегабалин билан тиришишлар бостирилганида бошқа тиришишга қарши воситаларни бекор қилиш мумкинлиги ва бу препарат билан монодаволаш мақсадга мувофиқлиги тўғрисидаги маълумотлар етарли эмас.\nПрегабалинни қўллаш фонида ёки даволаш тугаганидан кейин ўша заҳоти тиришишлар, шу жумладан тутқаноқ ҳолати ва кичик хуружларни ривожланиши тўғрисида хабарлар бор.\nПрегабалин билан даволаниш вақтида кўришни ноаниқлиги ёки кўриш аъзолари томонидан бошқа бузилишлар каби ноҳуш реакциялар пайдо бўлганида, препаратни бекор қилиш кўрсатилган симптомларни йўқолишига олиб келиши мумкин.\nШунингдек буйрак етишмовчилигини ривожланиш ҳоллари аниқланган, айрим ҳолларда прегабалин бекор қилинганидан кейин буйрак фаолияти тикланган.\nПрегабалин билан даволашнинг қисқа ёки узоқ муддатлари тугаганидан кейин қуйидаги уйқусизлик, бош оғриғи, кўнгил айниши, диарея, гриппсимон синдром, депрессия, кучли терлаш, бош айланиши, тиришишлар ва хавотирлик каби ноҳуш ҳолатлар кузатилган. Прегабалинни бекор қилиш синдромини кўринишларини тезлиги ва яққоллигини, препарат билан даволаш давомийлиги ва унинг дозаси билан боғлиқлиги тўғрисида маълумотлар мавжуд эмас.\nПрепаратни постмаркетинг қўллаш вақтида айрим пациентларда прегабалин билан даволаш фонида сурункали юрак етишмовчилигини ривожланиши тўғрисида хабар берилган. Бу реакциялар асосан юрак фаолиятини бузилишлари бўлган кекса ёшдаги ва препаратни невропатия юзасидан қабул қилган беморларда кузатилган. Шунинг учун прегабалинни ушбу тоифа пациентларда эҳтиёткорлик билан қўллаш керак. Прегабалин бекор қилинганидан кейин бунга ўхшаш реакцияларнинг кўринишлари йўқолиши мумкин.\nМарказий нерв тизими томонидан, айниқса уйқучанлик каби ноҳуш ҳолатларнинг тез-тезлиги, орқа мияни шикастланиши билан боғлиқ бўлган марказий нейропатик оғриқни даволашда ошади, аммо бу прегабалин ва бошқа параллел қабул қилинаётган воситалар (масалан, антиспастик воситалар) нинг самараларни йиғиндиси оқибатида юз бериши мумкин. Бу ҳолатни прегабалинни ушбу кўрсатма юзасидан буюришда эътиборга олиш лозим.\nПрегабалин қўлланганида дорига қарамликни ривожланиши тўғрисида хабарлар бор.\nАнамнезида дорига қарамлик бўлган пациентлар прегабалинга қарамлик симптомлари юз бериши юзасидан синчков кузатувга муҳтождирлар.\nЭнцефалопатия ҳолатлари, айниқса энцефалопатияни ривожланишига олиб келиши мумкин бўлган йўлдош касалликлари бўлган пациентларда аниқланган.\nПрегабалин препаратининг 12 ёшгача бўлган болаларда ва 17 ёшгача бўлган ўсмирларда хавфсизлиги ва самарадорлиги аниқланмаган, шунинг учун препаратни ушбу тоифа пациентларда буюриш мумкин эмас.\nПрегабалин бош айланиши ва уйқучанликни чақириши мумкин ва мувофиқ равишда автомобилни бошқариш ва мураккаб техникадан фойдаланиш қобилиятига таъсир қилиши мумкин. Пациентлар препаратни қабул қилишга бўлган шахсий реакция аниқланмагунича автомобилни бошқармасликлари ва мураккаб техникадан фойдаланмасликлари ёки бошқа потенциал хавфли фаолият турларини бажармасликлари лозим.\nБуйрак фаолиятини бузилишида қўлланиши\nБуйрак етишмовчилигида препаратни эҳтиёткорлик билан қўллаш керак. Буйрак фаолиятини бузилиши бўлган пациентларга дозани креатинин клиренси (КК) га боғлиқ ҳолда танланади.\nЖигар фаолиятини бузилишида қўлланиши\nЖигар фаолиятини бузилиши бўлган беморларда дозани тўғрилаш талаб қилинмайди\nҲомиладорликда прегабалинни қўлланиши тўғрисида адекват маълумотлар йўқ.\nҲайвонларда ўтказилган экспериментал тадиқиқотларда қўлланганида препарат репродуктив фаолиятга токсик таъсир кўрсатмаган.\nШу сабабли Регапен препаратини ҳомиладорларда фақат, агар она учун кутилган фойда ҳомила учун мумкин бўлган хавфдан аниқ устун бўлган ҳолларда буюриш мумкин.\nПрегабалин билан даволанишда репродуктив ёшдаги аёллар контрацепциянинг адекват усулларидан фойдаланишлари керак.\nПрегабалинни аёлларда кўкрак сути билан чиқарилиши тўғрисида маълумотлар йўқ. Бироқ экспериментал тадиқиқотларда уни сут билан чиқарилиши аниқланган. Шу боисдан Регапен препарати билан даволаниш вақтида эмизиш тавсия қилинмайди.\nСимптомлари: препаратнинг дозаси ошириб юборилганида (15 г гача) юқорида таърифланмаган бирон-бир ножўя реакциялар қайд этилмаган. Постмаркетинг қўллаш вақтида кўпроқ аффектив бузилишлар, уйқучанлик, онгни чалкашиши, депрессия, ажитация ва хавотирлик кузатилган.\nДаволаш: меъдани ювиш, тутиб турувчи даволаш ва зарурати бўлганида гемодиализ ўтказилади.\n14 капсуладан ПВХ фольгали алюмин блистерда. 4 блистер қўллаш бўйича йўриқномаси билан картон қутида.\nРегидрацион туз АТМ28.05.2018Кейингиси


Сиз Гулнорага ачиндингизми?\nГулнора Каримова Ғарб киборлари даврасида кунда-шундалардан бири.\nЎзбек маданиятини Ғарбда ëйиш иддаоси билан Ню Йорк Мода ҳафталигида қатнашмоқчи бўлган Гулнора Каримованинг ундан қувилиши ана шундай инсоний саволни кун тартибига қўйди.\nОзодлик ҳафта давомида ëзганидек¸ Ню Йоркдаги Мода ҳафталиги ташкилотчилари ҳуқуқ ҳимоячилари босими остида Ўзбекистон президентининг тўнғич қизи Гулнора Каримованинг Guli либослар коллекциясини Линколн марказида намойиш қилишдан бош тортганидан сўнг¸ бу шоу 15 сентябр куни Манҳеттен марказидаги Cipriani ресторанида ўтказилди.\nИнсон ҳуқуқлари ҳимоячилари мазкур ресторан олдида Линколн марказидаги каби норозилик пикети ва ёш болаларнинг пахта теришга мажбурланаëтгани тасвирланган театрлаштирилган саҳна намойиш қилдилар.\nАҚШ матбуоти¸ Ҳюман Райтс Уотч¸ Халқаро меҳнат ҳақлари форуми¸ АҚШ Ўқитувчилар федерацияси ва Ўзбекистон Халқ ҳаракатининг Америкадаги фаоллари норозилиги оқибатида¸ "диктаторнинг тўнғичи"¸ "ўзбек маликаси" деб танилган Ўзбекистоннинг Женевадаги БМТ ташкилотлари ва Испаниядаги элчиси Гулнора Каримованинг мода тўйи қарийб азага айланди.\nАраб баҳоридан сўнг нафақат Ғарб ҳукуматлари¸ балки санъат ва маданият намояндаларининг ҳам мустабид режимлар билан апоқ-чапоқлигига тоқати тоқ бўлган жамоатчилик қаҳридан қўрқиб¸ Guli томошасига мода дунëсининг бирор эътиборли вакили келмади¸ тадбир асосан Ню Йоркда яшовчи постсовет ҳудудидан келганлар иштирокида ўтказилди. Айни пайтда¸ ўзи намояндаси бўлган режим ва отаси шаънига билдирилаëтган кескин танқидлардан юзи шувут бўлган Каримованинг ўзи ҳам¸ ўз шоусига келмади. New York Post шарҳловчиси¸ Каримованинг катта пул сарфлаб¸ ўз имиджини яхшилаш мақсадида қилган уриниши "мутлақ шармандалик" билан тугаганини ëзди.\nХалқаро оммавий ахборот воситалари ҳали-ҳамон Гулнора Каримованинг Ню Йорк Мода ҳафталигидаги мағлубиятини муҳокама қилаëтган айни кунларда¸ Озодлик таниқли ўзбекистонликларга ўтган ҳафта ривожланган Guli драмасини кузатиш асносида “Сиз Гулнорага ачиндингизми?” деган савол билан мурожаат қилди.\nВладимир Березовский¸ ўзбекистонлик журналист:\n- Аслида мен Гулнора Каримова ҳаракатларини қўллаб-қууватлайман. Мен у катта маданий ишлар, айниқса, Ўзбекистон ёшлари орасида катта маданий ишларни амалга ошираяпти деб ҳисоблайман. Гулнора ёш истеъдод соҳибларига йўл очмоқда. Баъзан у Ўзбекистон Маданият ва спорт ишлари вазирлигидан кўра кўпроқ ишларни амалга оширмоқда. Ню Йоркдаги воқеа эса Ўзбекистон ташқарисида рўй берган. Гулнора мухолифларининг нимага асосланиб баҳо бергани ва қандай эътирозлар билдирганларидан хабарим йўқ. Умуман олганда, Гулнора Каримова янги авлодни, маърифатли янги авлодни яратаяпти. Ёшларни диний фанатизм чангалидан тортиб олмоқда, уларни дунё қадриятлари ва маданияти билан таништиряпти. Бунинг ҳаммаси ижобий.\nАнвар Усмонов, Германияда яшовчи мустақил журналист:\n- Гулнора Каримовага мен қаршиман. Гулнора Каримовани жиноятчи деб ҳисоблайман. Бу биринчидан. Иккинчидан, дадасининг положениесидан фойдаланиб, анча ўз ҳунарини кўрсатаяпти. Бўлган воқеа жуда ҳам яхши. Гулнора ўз жойига тушди. Мана келгусида кўрасизлар¸ Гулнора Каримова судда бўлади. Бу менинг фикрим.\nЖасур Ҳамроев, Shov-shuv.uz сайти бош директори:\n- Йўқ. Сабаби¸ бу аëлни мен биламанки, менинг ўзимнинг қарашларим бўйича¸ жуда кучли аëл. Жуда узоқни кўра биладиган ва ўзининг қай даражада истеъдодлик эканлигини ҳақиқий англай олган ва эзгулик нималигини биладиган ва менинг назаримда¸ кучли аëл. Бу аëлни бунақа майда-чуйда нарсалар шунчаки руҳан синдира олмайди¸ деб ҳисоблайман. Мана шу воқеани кузатиб турган ва мана шу воқеага атрофлича ëндашган инсонлар¸ қалбан Гулнора Каримова билан бирга бўлди¸ деб ҳисоблайман.\nМўътабар Тожибоева, Францияда яшаëтган ҳуқуқ фаоли:\n- Гулнорага раҳмим келди. Сабаби¸ шунча вақтдан буëн у ўзини қудратли шахс, қудратли хоним¸ деб ҳис қилиб юрган аëл ҳуқуқ фаолларининг жиддий қилган ҳаракатлари сабабли зарбага учради. Чунки у бундай зарбаларга дуч келишини хаëлига келтирмаган эди. Асосан диктаторлар ва уларнинг оилалари айнан қудратдан кетгандан кейин зарбага учрардилар. Бизнинг диктаторнинг фарзандлари мана Лола судда зарба олди, Гулнора мода ҳафталигида қатнаша олмай зарба олди.\nБаҳром Ëқубов, ўзбекистонлик кинорежиссёр:\n- Мен, тўғриси муносабатимни билдира олмайман. Ачинаман, деб икки оғиз сўз билан ҳам айта олмайман. Чунки ачиниш ëки хурсандчиликни шу одамнинг (Гулноранинг) яқинида турганлар, яъни, бу ишга ўзининг меҳнатини, ўзининг вақтини сарфлаган одамларгина била олади. Мен ëки бошқалардан сўрасангиз, икки оғиз гап билан ачинаман ëки ачинмайман¸ деб айтиб юборишим мумкин. Лекин одамзоднинг ичидаги фикрини биладиган бўлсангиз, агар режалаган мақсади ўхшамайдиган бўлса¸ бу одамзод учун жуда ҳам оғир кечади.\nМуҳаммад Солиҳ, Ўзбекистон Халқ ҳаракати етакчиси:\n- Халққа раҳми келмаган инсонларга раҳм қилиш¸ албатта¸ жуда олийжанобликнинг каттаси бўлар эди. Лекин золимларга қарши бундай раҳм менда йўқ. Бир зиëли сифатида буларни Оллоҳга ҳавола қилишим мумкин. Лекин менда бу оилага раҳм деган нарса бўлиши мумкин эмас. Чунки халқ 22 йилдан бери мана шу оиланинг зулми остида яшаяпти.\nДилором Исоқова, Бирдамлик ҳаракати аъзоси:\n- Ўзининг мода ҳафталигини ўзи истагандай ўтказа олмаганига, дабдабалар бўлмаганига жуда сиқилиб қолган Гулнорага мен ачинмайман. Нима учун? Чунки бир миллат азоб чекиб ëтибди шу оиланинг дастидан, унинг атрофидагиларнинг дастидан. Гулнора миллатга ачинаëтгани йўқ. Нимага биз унга ачинишимиз керак?\nБундан ташқари¸ Гулноранинг шунақа ўзини овутадиган нарсалари кўпки, бу ëқда тилла тақинчоқ ишлаб чиқарадиган линияси бор, ООНда Ўзбекистоннинг вакили, бу ëқда ҳамма унга тўхтамасдан мақтовларни ëғдириб ëтибди. Унинг ҳеч нарсадан сиқиладиган жойи йўқ. Бу болалар меҳнатининг эвазига, халқнинг азобининг эвазига бўлаëтган нарсалар ҳаммаси. Ҳатто у ерда модельер ҳам Гулноранинг ўзи эмас. Шунинг учун Гулнорага менда мутлақо ачиниш ҳисси йўқ. Аксинча¸ мен жуда хурсанд бўлдим. Чунки улар “Биз нима истасак қилишимиз мумкин. Бизга ҳамма ерда эшик очиқ. Аҳамияти йўқ Ўзбекистон нима бўлаëтгани¸ биз истаган ишимизни қиламиз” деган фикрдаги одамларга яхшигина дарс бўлди. Мен ҳеч ҳам Гулнорага ачинганим йўқ.\nДилшод, Ўзбекистон Халқ артисти¸ Гулнора Каримова зиëфатларида мунтазам қатнашувчи Сардор Раҳимхоннинг продюсери:\n- Мода бўйича мен тушунчага эга эмасман. У уларнинг ўзининг иши. Сиëсатга менинг дахлим ҳам йўқ¸ аралашишни ҳам хоҳламайман. Уларнинг ўзининг ишдир. Мен нимага унақа бўлганини билмайман. Мен бу саволингизга жавоб бера олмайман.\nТошпўлат Йўлдошев, собиқ дипломат, мустақил сиёсатшунос:\n- Мен Гулнора Каримовага ачинмайман. Сабаби¸ ҳозир кўпгина компаниялар ўзбек пахтасини сотиб олаётган бир пайтда, болалар меҳнатидан мажбуран фойдаланаётган бир пайтда Америкада мода кўргазмасини кўрсатиши бу кулгили нарса.\nГулнора Каримова ким ўзи? Давлат арбобими ёки кутурье сифатида модалар кўргазмасини ташкил қиладиган одамми? Энди ўзи битта ишни охиригача эплаб, билиши керак. Ўзим дипломат бўлганлигим сабабли айтаманки, дипломатия ниҳоятда мураккаб соҳа. Агар мияни бир жойга қўйиб ишламаса, ундан бир нарса чиқмайди. Гулнора ўзини у ёққа ташлайди, бу ёққа ташлайди. Энди шу соҳани тушунган, умуман вазиятни тушунган одамлар¸ албатта¸ унинг устидан, Каримовнинг устидан кулади. Шунинг учун мен Гулнорага эмас¸ балки халқимизга ачинаман - наҳотки бизнинг ўзбек халқи ичидан шунақалар чиқибди¸деб. Йўқ мен Каримовага ачинмайман.


Доғистонлик феномен жангчи, сибирлик гангстер ёки Хабибнинг дўсти: Россияликлар ичида навбатдаги UFC чемпионлигини ким расмийлаштиради? / Olamsport.com\n17 мар 20:25\nДоғистонлик феномен жангчи, сибирлик гангстер ёки Хабибнинг дўсти: Россияликлар ичида навбатдаги UFC чемпионлигини ким расмийлаштиради?\nТеглар : UFCUFC RussiaДиёр Мавлонов\n2020 йилдаги тахминларимизни кўринг.\nБиламизки, UFCда кўпгина рус жангчилари иштирок этади, аммо ҳозир улар ҳисобида умуман чемпионлик йўқ. Ўз вақтида Хабиб Нурмагомедов ва Пётр Ян UFC чемпионлик камарини қўлга киритганди, лекин доғистонлик спортчи ўз фаолиятини якунлаб бўлган, сибирлик жангчи эса дисквалификация туфайли ўз камаридан айрилган.\n2020 йилда биз россияликлар орасида ким чемпион бўлиши мумкинлигини тахмин қилгандик. Орадан деярли икки йил ўтди: кимдир титулга яқин келди, кимдир эса умидларни оқлай олмади. Биз яқин келажакда чемпионликка эришиши мумкин бўлган рус жангчилари ҳақида фикр юритмоқчимиз. 2023 йилда тўрт нафар рус жангчиси UFC чемпионлигини қўлга киритиши кутимоқда — бу улар учун шунчаки орзу эмас.\nПётр Ян ўз камарини қайтариб олади: у дивизиондаги энг зўри, аммо дисквалификация сабаб титулидан айрилган. Апрель ойида у Стерлинг билан реванш жангини ўтказади\nЎта енгил вазн тоифаси: Пётр Ян\n2021 йил давомида россияликлар яна бир бор чемпонликни нишонлаши мумкин эди: Пётр Ян енгил вазнда устунликка эга эди ва аллақачон камарни қўлга киритган эди. Сибирлик жангчи 2020 йил ёзида афсонавий Жозе Альдони мағлуб этиб, чемпионлик камарига эга чиққан эди. 2021 йил март ойида у илк бор камарни ҳимоя қилиш учун жанг қилди. Ян Стерлингни очколар ҳисобига кўра мағлуб этаётганди, аммо тўртинчи раундда у рақибининг бош қисмига тақиқланган тизза зарбасини йўллайди ва дисквалификацияга дучор бўлади. Шундан сўнг Пётр вақтинчалик камар учун жангда Кори Сендхагенни мағлуб этади. 9 апрель санасида эса у Стерлинг билан реванш жангини ўтказиши керак.\nПётрнинг мағлубияти — тасодиф: у ҳали ҳам дивизионнинг лидери ва ҳозирча ким у билан рақобатлаша олиши аниқ эмас. Ян реванш жангида Стерлингни мағлуб этишга мажбур, чунки барча компонентлар бўйича у америкалик жангчидан устун. Пётр "стойка" ва партерда кучли — дастлабки жангда у етти бор тейкдаун амалга оширган, курашчи Алжемейн эса бор йўғи бир маротаба бунга муваффақ бўлган (шунингдек, Стерлингнинг 16 уриниши муваффақиятсиз якунланган).\nАжабланарлиси, мағлубиятдан сўнг Ян UFCдаги юлдузлик мақомини янада мустаҳкамлади. Тақиқланган зарба билан якунланган жанг рус ОАВларини ҳайратга солди: Пётр титулидан айрилди, лекин янги мухлисларга эга бўлди. Океанортида ҳам кўпчилик эндиликда Пётрни қўлллаб-қувватлаётган эди, бундан ташқари уни UFCдаги энг яхши зарба берувчилардан бири деб аташди.\nАгар ҳаммаси режа бўйича кетса, яъни Пётр Стерлингни мағлуб этса, доминант чемпионга айланади. Сибирлик жангчи ҳозиргача топ-5 рейтингдаги жангчилардан Кори Сендхаген ҳамда Жозе Альдони мағлуб этиб улгурди. Пётрнинг кейинги рақиби катта эҳтимол билан — собиқ чемпион Ти Жей Диллашоу. У рейтингда иккинчи ўринда ва Пётр анчадан буён у билан жанг қилишни хоҳлайди.\nДиллашоу — UFC юлдузи. Ян у билан жанг қилиб, пул ишлаб олишни хоҳлайди. Лекин допинг туфайли дисквалификацияга учраган Ти Жей ҳозирча ўз даражасини намоён эта олмаяпти. Диллашоу Кори Сендхаген билан жангда унчалик яхши ҳаракат қилмади, у ҳакамлар қарори билан ғалаба қозонди ва кўпчилик буни баҳсли қарор деб ҳисоблади.\nЕнгил вазндаги қолган жангчиларга келадиган бўлсак, икки жангчини алоҳида таъкидлаш мумкин: грузиялик тажовузкор курашчи Мераб Двалишвили (рейтингда 6-поғонада) ва истеъдодли Шон O'Мэлли (рейтинда 12-ўринда қайд этилган). Бироқ бу жангчилар титул учун ҳали бир қанча ғалабаларни қўлга киритишлари керак.\nДвалишвили — партерда маҳорат билан ғалаба қозонувчи грузин курашчиси. Мераб — тейкдаунлар бўйича дивизионда рекордчи, унинг граунд-энд-паунди UFCдаги энг шафқатсизларидан бири ҳисобланади. Грузин промоушендаги 9 жангида жами 54 бор тейкдаун амалга оширган ва кетма-кет 7 бор ғалаба қозонган.\nАммо Двалишвилининг ҳам кучсиз жиҳати бор: у жуда оддий зарбага эга, ўтган жангида уни фахрий Марлон Мораес нокаутга учратди. Шунинг учун Пётр "стойка"ни афзал кўради, тейкдаунлардан ҳимояланиш маҳорати эса Мерабнинг босимини тушириши керак. Бу жанг қизийди, сабаби Двалишвили — Стерлингнинг яқин дўсти ва у Пётрни инсон сифатида ёқтирмаслигини тан олган.\nO'Мэллига келадиган бўлсак, унинг келажаги истиқболли дея қаралган (гарчи Шон 27 ёш бўлса-да), аммо у чемпионлик даражасидаги жангчи эмас. Ҳозир O'Мэлли учун энг мухими — янги даражага чиқиб, рейтинг жангчилари билан курашишни бошлашдир. Узоқ вақт давомида UFC Шонни қулай рақиблар билан учраштирди, шу сабаб кўпчилик шов-шувли жангчига ишонмай қўйди. Шон — катта истеъдод эгаси, аммо ҳозир у фаолиятининг ҳал қилучи палласида. Америкалик жангчи топ-15дан ўрин олган, у катта жангларда қатнашишга тайёр.\nУмуман олганда, буларнинг барчаси — фақатгина тахмин. Аввал ҳам биз Яннинг дивизионда устунлик қилишини тахмин қилган эдик, аммо у камарни бой берди. Энди ҳаммаси Пётрнинг ўз қўлида, агар у ўзини максимум даражада кўрсата олса, чемпионликка эришади.\nДоғистонликлар — яқин йиллардаги асосий умид: улар уч дивизионда титул қўлга киритиши мумкин, дастлабки камарни Хабибнинг дўсти қўлга киритиши эҳтимоли катта\nЕнгил вазн: Ислам Махачев\nТитулга максимал яқин келаётган иккинчи россиялик — бу Ислам Махачев. Хабибнинг энг яқин дўсти ва енгил вазндаги меросхўри дивизионда "учаётгандек" туюлмоқда. Махачев Хабиб услубида жанг қилади, ажойиб кураш олиб боради ва рақибларига имкон қолдирмайди. Ислам UFCда тарихий рекорд ўрнатиб улгурди — у 12 жангда дақиқасига атиги 0,84 зарба ўтказиб юборган. Бошқа кўплаб кўрсаткичларга кўра, Махачев ҳатто Хабибданда кучлироқ, у UFCда кетма-кет 10 маротаба ғалаба қозонди.\nИсламдаги асосий муаммо — унинг ҳали ҳам юқори даражадаги жангчилар билан тўқнаш келмаётганидир. Сўнгги маротаба у Бобби Грин ва Ден Хукер билан жанг қилди. Бу жангчилар Исламни синаш учун имкон бермайди. Аслида Махачев Рафаэль Дос Аньос ва Бенеиль Дариуш билан жанг қилиши керак эди, аммо уларнинг иккиси ҳам жароҳатга йўлиқди. Агар Махачев уларни мағлуб этганида, камар учун жанг қилишига ишонса бўлар эди. Лекин Дана Уайт Ислам сўнгги текширувдан ўтиши керак деб ҳисоблайди, Махачев эса Дариуш жароҳатидан фориғ бўлганидан сўнг у билан жанг қилишини айтган.\nБу ғалабадан сўнг Махачев Оливейра-Гетжи жанги ғолиби билан чемпионлик камари учун кураш олиб боради, бу деярли аниқ. Шубҳасиз, Ислам Гетжини мағлуб этгани афзал, у Хабибга қарши партерда ҳеч нарса қила олмаган — бу сценарий Махачевга қарши жангда ҳам катта эҳтимол билан сақланиб қолади. Оливейрани мағлубиятга учратиш муаммо бўлиши мумкин: Чарльз кураш борасида Махачевга "йўл берар", аммо унинг жиу-житсу бўйича кўникмалари муаммо туғдириши мумкин.\nММА курашчилари назоратни, шафқатсиз граунд-энд-паундни ҳамда оддий усулларни ёқтиришади. Бироқ тажрибали жиу-житсу устаси курашчига таҳдид қилиши, сабмишенга кириши ва ҳатто орқа томондан хавф туғдириши мумкин. Оливейра айнан шундай турдаги жангчи — тейкдаун қилиш учун бораётганда қандай қилиб кураш устаси Кевин Лини бўғганини қаранг!\nОливейра — UFCдаги энг хавфли жиу-житсу усталаридан бири. Сабмишнлар эвазига ғалаба қозониш бўйича промоушен рекорди унга тегишли (умумий 15 марта). Бу мухлислар Чарльз Хабибни мағлуб этади деб ҳисоблашларига асос бўлган эди. Бироқ, Оливейранинг хавфлилигини ошириб юбордик: унинг ўзи ҳам сабмишенлар туфайли мағлуб бўлган, Чендлер ва Порьега қарши жангларда, биринчи раундда нокдаунга учраган. Албатта, Махачев титул учун Гетжи билан жанг қилгани афзал, лекин Оливейра билан жангда ҳам Ислам устунликка, бразилиялик жангчининг тузоғига тушмасдан ўз режасини амалга оширишга мажбур.\nАнча аввал Махачевни енгил вазнда Хабибнинг вориси бўлиши мумкин деб тахмин қилгандик. Ўша пайтда биз уни ҳали "хом" дегандик, лекин у юқори даражадаги жангчиларни ҳам "бузишга" тайёр эканлигига ишонардик. Махачев 2020 йилда топ-10га ҳам кира олмаган бўлса-да, икки йил ичида тўрт марта муддатидан олдин ғалаба қозонди ва учинчи ўринга кўтарилиб олди.\nЯримоғир вазн тоифаси: Магомед Анкалаев\nАнкалаев — яримоғир вазн тоифасида рейтингнинг 6-поғонасида жойлашган доғистонлик нокаутчи. Магомед чемпионлик камарига Ян ёки Махачевдек яқин эмас. Лекин у яқиндагина тажрибали Тиаго Сантос билан жанг қилди — у рейтингнинг 5-поғонасидан ўрин олган.\nГловер Тейшейра ёзда чехиялик "шов-шувли" жангчи — Иржи Прохазкага қарши чемпионлик камарини ҳимоя қилади. Ян Блахович — 2021 йил октябрида ўз титулини бой берган, қайтишни истаяпти, у ҳақида унутманг. Александр Ракич — рейтингда 3-ўринда қайд этилган австриялик жангчи. Шундай экан, Анкалаев чемпион бўлишига кафолат йўқ. Эҳтимол, Магомед яна ғалаба қозониши керакдир.\nАнкалаев — универсал жангчи: кўп доғистонликлардан фарқ қилади, яъни "стойка"да жанг олиб боради, гарчи партерда тажрибаси катта бўлса-да. Бироқ, Магомед таваккал қилишни ёқтирмайди, рақиби хавфлилигини сезса, курашга ўтади.\nБироқ, яримоғир вазн тоифасида бу асосий устунликка айланиши даргумон, чунки у ерда қандай курашишни деярли ҳамма билади. Гловер Тейшейра — тажрибали грепплер, Ян Блахович ёмон курашмайди, Иржи Прохазка эса яхши зарбага эга бўлса-да, жисмоний куч томонлама ўзини ҳимоя қила олиши мумкин. Анкалаев эса "боксчи" — дивизион стандартларига кўра жуда яхши, у ўзини юқори жанговар IQ ва тезкор қўлларга эга бўлган эҳтиёткор ҳужумчи сифатида кўрсатмоқда.\nАнкалаев UFCда атиги бир бор мағлуб бўлган ва ушбу мағлубият ҳам ҳали ноаниқ бўлиб турибди. Магомед ўзидан ёрқин таассурот қолдираётган навбатдаги доғистонликка айланди, аммо у дебют жангида сусткашликка йўл қўйган. Пол Крейгни уч раунд давомида мағлуб этган, аммо жанг якунига секундлар қолганида, у учбурчак бўғиш усули туфайли мағлуб бўлган. Хабибнинг отаси Абдулманап Нурмагомедовни ҳам ёддан чиқармаслигимиз зарур — у таслим бўлишдан кўра, бўғилиб ухлаб қолишни афзал деб билган.\n2020 йилда биз Анкалаевни титулга даъвогар деб билмаганмиз. Ўшанда у Ион Кутселаба устидан баҳсли ғалабага эришганди (молдавиялик қийшайиб, ўзини йиқитгандек кўрсатганида, ҳакам жангни тўхтатган). Шундан сўнг кўп нарса ўзгарди: реванш жангида Анкалаев Кутселабни нокаутга учратди, Никита Крилов ва Волкан Оздемир устидан ишончли ғалабага эришди. Аммо бу титулга даъво қиладиган даражадаги жанглар эмас эди.\nКўринишидан, Анкалаев 38 ёшли Тиаго Сантосга қараганда техник ва тезкор зарбага эга. Бразлилиялик жангчи ўз чўққисида эмас, Жон Жонсга чемпионлик жангида мағлуб бўлганидан кейин унинг жанглари беқарор бўлиб қолди: уч жангдан иккитасида мағлуб бўлди. Бундан ташқари, рус жангчиси партерда ҳам яхши ҳаракат қилади — универсиализм Магомедга ғалаба келтириши керак. Шундай бўлди ҳам: Магомед Тиаго Сантос устидан ишончли ғалабага эришди.\nЭнг енгил вазн тоифаси: Аскар Аскаров\nАскаров — феномен жангчи: доғистонлик жангчининг ёшлигида эшитиш билан муаммолари бўлган, 2017 йилда эса у сурдлимпя ўйинлари чемпионига айланган. Аскар ҳали ММАда мағлуб бўлмаган: у 14 бор ғалаба қозонган, АCB чемпионлигини қўлга киритган, 2019 йилдан буён UFCда жанг қилиб келмоқда. Аскаров АҚШда кетма-кет 3 бор ғалаба қозонди ва рейтингда иккинчи поғонага кўтарилди.\nШундай бўлса-да у UFCдаги дебют жангида ғалабага эриша олмади: Аскаров собиқ чемпион Брендон Морено билан жанг қилиб, уни "ўлимга дучор этди" (мексикалик жангчи январь ойида камарини бой берди), аммо ҳакамлар жанг натижасини дуранг деб эълон қилишди. 2020 йил январ ойида Аскар Тим Эллиот билан, кейинроқ эса Алешандре Пантое ва Жозеф Бенавидес билан жанг қилди.\nАскаров — универсал жангчи, гарчи унинг "козири" партер бўлса-да. Доғистонлик жангчида титул жангида қатнашиш учун ажойиб имконият бор: енгил вазндаги йигитлар UFCдаги энг кучсизлари саналади, уларда унчалик кучли рақобат бўлмайди (жаҳонда 57 кггача бўлган вазнда жангчилар кўп эмас). Аскаров ўз маҳоратини Брендон Морено билан жангда кўрсатиб улгурган. Март ойида у янги зеландиялик Кай Кар-Франc билан жанг қилади — ва эҳтимол, шундан сўнг титул учун жанг қилиш имкониятини қўлга киритар.\nАйтганимиздек, дивизионда рақобат юқори даражада эмас, шу сабаб Брендон Морено ва Девисон Фигередо учинчи бор жанг қилишди. Шу билан бирга тўртинчи жанг кутиляпти, чунки титул учун бошқа номзодлар йўқ. Бироқ ҳозирча Фигередо Морено билан реванш жангидан бош тортиб, жанг учун миллион доллар талаб қилмоқда. Агар промоушен Морено-Фигередо реванш жангини ташкиллаштира олмаса, Аскаровда титул учун жанг қилиш имкони туғилиши мумкин.\nКатта умидсизликлар: Забит ва Волковдан чемпионлик кутилганди. Аммо улар умидларни оқлай олмади — улар титулгача етиб боришлари даргумон\nОғир вазн тоифаси: Александр Волков\nФёдор Емеляненко давридан буён оғир вазнда халқаро даражадаги рус жангчиси йўқ эди. Ҳа, турли вақтларда, Сергей Харитонов, Виталий Минаков, ҳозирда эса Валентин Молдавский (Фёдорнинг шогирди Раян Бейдерга қарши титул жангини бой берган) Bellatorда яхши ҳаракат қиляпти. UFCда Алексей Олейник яхши иштирок этяпти, бундан ташқари, АМC Fights Nights собиқ чемпиони Сергей Павловичдан умид қилишди, у дебют жангида Алистар Оверимдан нокаутга учраган.\nСўнгги йилларда оғир вазн тоифасида россияликлардан Александр Волков яхши иштирок этмоқда. Унинг деярли бутун фаолияти танқид қилинган — балки ноқулай юзи учундир, (бироқ у кейинчалик юқори даражада машғулот олиб бориб, "машина"га айланди) кейин эса у кучли зарбаси йўқлиги учун танқид қилинган. Ҳозирда Волков рейтингнинг 6-поғонасидан ўрин олган. Бир вақтлар Волковнинг Френсис Нганну билан жанг қилиши ҳақида эшитгандик, бироқ Нганну бунга таҳдидли тарзда муносабат билдирган.\n"Яхши иш, Волков. Энди сен катта жангларда қатнашасан. Эҳтиёт бўл, сирғаниб кетма", - деб ёзган Нганну Волков Оверимни мағлуб этганидан сўнг.\nЛекин Волков умидларни оқлай олмади: у камар учун жангга икки бор яқин келди, бироқ ҳар иккисида ҳам қоқилди. Илк жангда Волков Деррик Льюисни мағлуб этаётган эди, бироқ жангнинг сўнгги сонияларида Льюис уни нокаутга учратади. Иккинчи жангда Волковга Сирил Ган рақиблик қилди, Волков бу жангда ҳам режасидагидек ҳаракат қила олмади.\nВолковнинг ўртача даражадаги жангчиларни қулатадиган зарбаси Ганга қарши ишламади. Сирил — эҳтимол, UFCдаги энг тезкор оғир вазнлидир. Френсис Нганну билан чемпионлик жангининг илк раундида у яхши ҳаракатланди, зарбалардан қочди, Френсис уни фақатгина кураш эвазига мағлуб этди.\nВолков Ган билан жангда барча раундларни бой берган (фақатгина бир ҳакам илк раундни унинг ҳисобига ҳал қилган). Жангнинг катта қисмида Волков прессинг қилишга, клинчга киришга уринмади, Ганни тейкдаун орқали енгиш имконидан фойдаланмади (бироқ Ган муайтай устаси — у клинчдан яхши фойдаланган бўлар эди).\nҲозирда Волков юқори поғоналарда: у Льюис, Розенстрайк даражасидаги жангчиларни мағлуб этиши мумкин, лекин Блейдс ёки Ган билан қайта жанг қилиб, уларни мағлуб эта олмайди. Эҳтимол, Волков UFC дарвозабонига айланар: у ўрта даражадаги Марчин Тибур билан жанг қилди (унчалик ёрқин ғалаба бўлмади). 19 март санасида у Том Аспиналл билан жанг қилиши кутиляпти.\nЯрименгил вазн тоифаси: Забит Магомедшарипов\nЗабит Магомедшариповга келадиган бўлсак, доғистонлик жангчи ажойиб услубга эгалигини кўрсата олди, мухлисларнинг кумирига айланди, бироқ авжига чиққан пайтида жангни тарк этди. Ҳозирда Забит рейтингга киритилмаган, эшитимизча, аралаш жанг санъатларидан "совиб қолган". Жангчи узоқ вақт давомида жароҳатдан азият чекди, шундан сўнг у вақтини бизнесга сарфлади. Забит Bellatorда иштирок этувчи 21 ёшли укаси Хасанни қўллаб-қувватламоқда, унинг UFCга қайтиши даргумон.\nБироқ, Забитнинг чемпионлик амбицияси ҳар доим баҳсли бўлиб келган. Ажойиб усул россиялик жангчининг тез чарчашига олиб келди, у учинчи раундда зўрға оёқда турарди. Забит эрта ғалаба қозонувчи жангчи эди, шу сабаб у беш раунддан иборат чемпионлик жангларига тайёр эмас эди.\nЯрименгил вазн тоифасининг юқори даражадаги жангчилари — ҳақиқий машиналар: Алекс Волкановски, Макс Холлоуей, Браян Ортега ёки Яир Родригес — бу беш раунд давомида чиройли жанг олиб борадиган жангчилар. Агар Забит ўз услубини ўзгартирмаса, унга қийин бўлади. Шу билан бирга, Забит услубини ўзгартиришига шубҳа бор, аммо буни кўриш қизиқ бўлар эди.\nХорижий сайт асосида Диёр Мавлонов тайёрлади\nUFC Қозоғистонга турнир ташкил этишни таклиф қилди 0\nРаҳматжон Рўзиохунов "Елорда кубоги"да асосий рақибларимиз ким эканлигини айтди 0