“Узлуксиз маънавий тарбия концепцияси”ни тасдиқлаш тўғрисида\n5179 “Маънавият ва маърифат” маркази 25/07/2019 24/08/2019 4\n“Узлуксиз маънавий тарбия концепцияси”ни\nЎзбекистон Республикаси Президентининг “Маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” 2019 йил 3 майдаги ПҚ–4307-сон қарорига мувофиқ ёшларни мустақил ҳаётга кафолатли тайёрлаш, тарбиянинг ҳомиладорлик давридан бошланиб, 18 ёшигача давом этадиган, тадрижийлик ва узлуксизлигига асосланган методикани ишлаб чиқиш ва ҳаётга татбиқ этиш, ёшларни шахс сифатида ўз-ўзини ривожлантиришга йўналтириш, дунёқараши кенг, фаол фуқаролар этиб тарбиялаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:\nУзлуксиз маънавий тарбия концепцияси (кейинги ўринларда Концепция деб аталади) 1-иловага;\nУзлуксиз маънавий тарбия концепциясини амалга ошириш бўйича\nчора-тадбирлар дастури (кейинги ўринларда Дастур деб аталади) 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.\nТарбия жараёнида узлуксизлик, узвийлик тамойилларига таянган ҳолда Ўзбекистон Республикасида ҳомиладорлик даври, гўдаклар, болалар ва ўқувчи ёшларни маънавий тарбиялашнинг асосий йўналишларини белгилаб бериш;\nаҳоли, айниқса ёшларнинг Ҳаракатлар стратегиясини амалга ошириш, шахсий бахтли ҳаёт учун энг зарур таянч компетенциялар билан қуроллантириш;\nтарбияланувчиларнинг ёши, жинси, психологик, миллий ва шахсий хусусиятларини инобатга олиш;\nёшларда ватанга садоқат, тадбиркорлик, иродалилик, мафкуравий иммунитет, меҳр оқибатлилик, масъулиятлилик, толерантлик, ҳуқуқий маданият, инновацион фикрлаш, меҳнатсеварлик каби муҳим фазилатларни гўдакликдан бошлаб босқичма-босқич шакллантириш;\nҳомиладорлик давридан бошлаб 18 ёшгача давом этадиган узлуксиз маънавий тарбияни амалга оширишда ота-она, тарбиячи, ўқитувчи ва бошқа масъулларнинг ўзаро самарали ҳамкорлик ўрнатиш механизмини ишлаб чиқиш ва ҳаётга жорий этиш;\nбола тарбиясида миллий ва замонавий педагогиканинг илғор ютуқларидан самарали фойдаланиш шаклларини белгилаб бериш;\nаҳолининг фарзанд тарбияси бўйича билимларини, педагогик маданиятини ошириш, узлуксиз маънавий тарбияни жаҳон тажрибасида синовдан ўтган самарали педагогик технологиялари, усуллари ва амалга ошириш шакллари билан мунтазам таништириб бориш;\nоммавий ахборот воситалари, шу жумладан глобал интернет тармоғи орқали тарқатилаётган ғаразли ахборотлар, одоб-ахлоқни емирувчи иллатлар, ёшларни залолатга бошловчи бузғунчи ғояларга қарши соғлом дунёқарашни шакллантириш;\n3. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари бир ой муддатда Концепция асосида Узлуксиз маънавий тарбияни амалга ошириш бўйича ҳудудий Дастурларини ишлаб чиқсин ва тасдиқласин.\n4. Дастурни бажарилиши учун масъул бўлган вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотлар, шу жумладан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари тегишли чора-тадбирларнинг ўз вақтида ва сифатли амалга оширилишини ташкил этсинлар ҳамда йилнинг ҳар чораги биринчи ойининг бешинчи санасигача бўлган муддатда Республика Маънавият ва маърифат марказига уларнинг бажарилиши тўғрисидаги ҳисоботларни тақдим этсин.\n5. Республика Маънавият ва маърифат маркази:\nЎзбекистон Республикасида Узлуксиз маънавий тарбияни амалга ошириш бўйича Дастурни бажариш юзасидан вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотларнинг фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда унинг ўз вақтида ва сифатли бажарилиши юзасидан тизимли назорат ўрнатилишини таъминласин;\nДастурнинг бажарилиши юзасидан йилнинг ҳар чораги биринчи ойининг ўнинчи санасигача бўлган муддатда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига ҳисоботларни тақдим этсин;\n6. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Вазирлар Маҳкамасининг Ёшлар сиёсати, маданият, маънавият, оммавий ахборот воситалари, ижодий ва жамоат ташкилотлари масалалари котибиятига юклансин.\nХХI аср инсоният тарихига глобаллашув асри бўлиб кирди. Азалий миллий қадриятларни қадрсизлантирувчи “оммавий маданият”, информацион хуружлар, ахлоқсизлик фалсафаси, экстремизм, нигилизм, ўз демократия моделларини жорий этиш, “дунё фуқаролиги”ни (космополитизм), миссионерлик, прозелитизмни мадҳ этувчи сайтлар, турли шоулар, кўнгилочар кўрсатувлар ва мусиқий каналлар ташкил этилмоқда.\nҲар бир ота-она ўз боласини бахтли бўлиши учун астойдил, ҳар куни тарбиялаш зарурлигини яхши билади. Бироқ, фарзандларини ўз вақтида, илк ёшлардан, босқичма-босқич, узлуксиз тарбиялашга эътибор беришмайди.\nТарбия деганда аксарият оилаларда бола билан гаплашиб қўйиш, насиҳат, танбеҳ бериш, таълим муассасаларида эса чиройли сўзлаш, ёқимли фазилатларни мадҳ этиш, байрамларда, тадбирларда Ватан ҳақида шеърлар ўқиш, қўшиқ айтиш, рақсга тушиш тушунилмоқда. Тарбия натижаси деганда ота-оналар болаларнинг соғломлиги ва хушмуомалалиги тушунилса, таълим муассасаларида ўтказилган тадбирлар кўрсатилмоқда. Эскича ёндошувда таълим – натижали, ўлчов мезонлари мавжуд, тарбия эса – натижаси кўринмайдиган, ўлчов мезонларини аниқлаш мумкин бўлмаган тушунча сифатида тан олинди. Оила билан таълим муассасаси орасида тарбия масаласида сансалорлик юзага келди.\nЭнг муҳими, узоқ йиллар давомида “узлуксиз таълим”га мутаносиб “узлуксиз тарбия” йўлга қўйилмади. Тарбия болалар таълимдан бўш вақтида амалга ошириладиган қўшимча юкламага – иккинчи даражали ишга айланди. Бунинг оқибатида тарбия узуқ-юлуқ жараён бўлиб келди. Жамиятнинг педагогик маданияти пасайиб, мактабгача таълим, мактаб педагоглари,\nота-оналарнинг тарбияга оид педагогик-психологик билимлари замон талабларига жавоб бермаяпти. Аслида мактабнинг муаммоси бўлган давомат – ижтимоий муаммога айланиб, ички ишлар ходимлари, маҳалла фаолларининг ишига айланди.\nАна шундай хатолардан энг кўп тарқалгани – оғзаки тарбия давом этмоқда. Ота-оналар, мактабгача тарбия муассасалари тарбиячилари, мактаб ўқитувчилари болаларга Ватанга садоқат, масъулият, тадбиркорлик ва бошқа фазилатлар ҳақида гапириб, шеърлар ўқиб, ҳикоялар қилиб бериш билан чекланилмоқда. Натижада фазилатлар болаларнинг одатларига айланмаяпти. Эзгу фикр, эзгу сўз, эзгу амалга айланмаяпти. Бунинг оқибатида ёшларнинг Ватанга садоқат, масъулият, тадбиркорлик, меҳр-оқибат ҳақида сўзлари билан ёшига мос амаллари орасида зиддият намоён бўлаяпти. Бу эса ҳар йили мустақил ҳаётга кириб келаётган юз минглаб 18 ёшли ўғил-қизларнинг ҳаёт учун зарур ижтимоий компетенцияларсиз, мустақил ҳаётга тайёрланмай кириб келишларига сабаб бўлмоқда.\nТарбияда йўл қўйилган хатолар бирданига кўринмайди. Нотўғри тарбиянинг асоратлари орадан кўп йиллар ўтгач, жамиятда инсон омили туфайли юзага келадиган ижтимоий муаммоларда кўринади. Бугунги кунда Ўзбекистоннинг пешқадам ёшлари давлат, ота-оналарининг мақсадли, узлуксиз тарбиялари туфайли турли соҳаларда, жаҳон миқёсида мислсиз ютуқларни қўлга киритишмоқда. Айни вақтда ОАВда жамиятда кўп учраётган ноодатий жиноят шакллари, аёллар ва ёшлар орасидаги жиноятчилик, оилавий ажримлар, коррупция, эгоцентризм, меҳр-оқибатнинг камайиши, “оммавий маданият”га кўр-кўрона тақлид, лоқайдлик, боқимандалик, экстремизм, терроризм, бегоналашув, фирибгарлик, ўзибўларчилик, масъулиятсизлик, қадриятлар инқирози, зўравонлик, хўжакўрсинчилик, ёлғончилик, фирибгарлик, ахлоқий бузуқлик, эл-юрт тақдирига бефарқлик каби иллатлар кенг муҳокама қилинмоқда.\nБу ижтимоий муаммолар ёшларга аниқ фазилатлар туркумини ўргатмаслик, тарбияга оғзаки, эскича ёндошувнинг оқибатлари сифатида намоён бўлмоқда.\nТарбиядаги камчиликлар таълим сифатига ҳам зарар кўрсатмоқда. Жумладан, ўсмир ўзини ўзи ўқитишга сафарбар қилиш фазилатига эга эмаслиги, бунга ўргатилмаганлиги пуллик таълим - репетиторлик институтини пайдо қилди.\nМамлакатимизда юксалиш даври бошланди. Янги давр шиддати таълим-тарбияга ўзининг аниқ, қатъий талабларини қўймоқда. Таълим соҳасида педагогларнинг моддий-маънавий шароитини тубдан яхшилаш, таълим сифатини оширишнинг хорижий технологиялари жорий қилинмоқда. Тарбия таълим билан уйғун, аммо ўзига хос шарт-шароитни, узлуксизликни талаб қилувчи соҳа. Таълим – билимдон ёшларни, тарбия – иродаси кучли, ватанга содиқ, тадбиркор, меҳр-оқибатли ёшларни етиштириб беради. Бу эса Ўзбекистонда ёшлар тарбиясини янгиланган миллий ғоя негизида, миллий-замонавий, илмий-технологик асосда ислоҳ қилишни тақозо қилмоқда. Тарбия соҳасида эски – умумий, мавҳум, натижасиз ёндошувдан воз кечиб, аниқ, бугунги талабларга чидамли, таянч компетенциялар, фазилатлар асосида шаклланишни талаб этмоқда. Таянч компетенциялар деганда ўқувчиларнинг ўзлаштирган билим, кўникма ва малакаларини реал ҳаётда учрайдиган амалий вазифаларни бажаришда қўллаш имконияти тушунилади.\nБунга тарбияга янгича, тизимли ёндашув, таянч фазилатларни кафолатли лойиҳалаштириш ва ўргатишда оила, мактабгача таълим муассасаси ҳамда умумий ўрта таълим муассасаларининг педагогик имкониятларини тўлиқ ишлатиш ва улар орасида илмий-методик ҳамкорликни янги даражага кўтариш орқали эришиш мумкин.\nТарбия – гўдак ва болаларнинг маънавий-ахлоқий фазилатларини, компетенцияларини шакллантирувчи, мақсадга йўналтирилган узлуксиз жараён. Узлуксиз маънавий тарбия (бундан буён УМТ) компетенциялари таркиби “Ўзбекистон тараққиётининг янги босқичида Миллий ғояни ривожлантириш концепцияси”(ижтимоий буюртма) билан белгиланган фазилатлар Ватанга садоқат, тадбиркорлик, иродалилик, мафкуравий иммунитет, меҳр-оқибатлилик, масъулиятлилик, толерантлик, ҳуқуқий маданият, инновацион фикрлаш, меҳнатсеварликдан келиб чиқиб белгиланади.\nУМТнинг мақсади – ҳар томонлама ривожланган, мустақил ҳаётда авваламбор ўзини, сўнгра атрофидагиларни ҳурмат қиладиган, фойдали бўлиш учун керакли компетенцияларга эга авлодни кафолатли тайёрлашдир.\nФазилатли янги авлод бу – юксалиш даври талабларига, мустақил ҳаётда муваффақиятга эришишга, бахтли бўлишга ҳар томонлама тайёрланган, ўз касбининг профессионали, меҳнатсевар, ўзини ривожлантирувчи, ўзига талабчан, ўрганувчи, такомиллашишга эҳтиёж сезувчи, рақобатни англайдиган ва рақобатбардош шахс бўлишга интиладиган 18 ёшли йигит ва қизлардир. Бироқ узлуксиз таълим тизими бунга илмий-методик тайёр эмас.\nАмалиётда мактаб ёшидаги болалар асосан ўқиш фаолияти билан банд қилинмоқда. Натижада улар битта – ўқувчи ролини бажариш билан чекланиб қолишмоқда. Чунки ўқувчиларнинг ўқишда бошқа жамоатчилик ва бошқа фаолият турларига қўшилишига шароит яратилмаган. Бу ўқувчиларни ўқишдан бошқа фаолият турларида муносабатларга киришишга нўноқ (тажрибасиз) қилиб қўймоқда.\nУМТ концепцияси компетенциявий, фаолиятга асосланган ёндошув ва витаген педагогик ёндошувлар уйғунлигига асосланади. Зеро мактаб битирувчилари 18 йил давомида ўзига хос ижтимоий ролларни бажариб, мос ҳаётий тажриба тўплайдилар. Мазкур ҳаётий тажриба шу пайтгача тарбиявий мақсадларда фойдаланилмаган. Мактаб битирувчисининг ҳаётий тажрибаси бу - шахснинг вазият тақозо қилганида ўша заҳоти намоён қилишга тайёр турувчи маънавий витаген сармоясидир. Шундай қилиб, Ватанга садоқат, тадбиркорлик, иродалилик, мафкуравий иммунитет, меҳр-оқибатлилик, масъулиятлилик, толерантлик, ҳуқуқий маданият, инновацион фикрлаш, меҳнатсеварликни тақозо қилувчи фаолият турларида юқоридаги компетенцияларни қўллашнинг ҳаётий тажрибаси мактаб битирувчиларининг сармоясига айланади\nИккинчи бўлим. Хорижий давлатларнинг тарбиявий доктриналарида шахс фазилатлари масаласи\nМиллий педагогикамиз асосчиларидан бири Абдурауф Фитрат “Агар саодат, иззат, осойишталик, роҳат, шараф, номус ва эътибор керак бўлса, тезроқ авлод тарбияси усулларини билиб олиб, болаларимизни шу усул ва қоидалар асосида тарбиялашимиз лозим” деган эди . Бу фикр тарихий сабабларга кўра амалга ошмади. Бироқ, бугун жаҳоннинг илғор тажрибалари ушбу фикрнинг универсал моҳиятини тасдиқламоқда.\n“Бола ҳуқуқлари тўғрисида” Конвенция асосий қоидаларининг қисқача норасмий баёнида “Таълим боланинг шахси, истеъдоди, ақлий ва жисмоний қобилиятлари энг тўла ҳажмда ривожланишига йўналтирилган бўлиши керак. Таълим болани эркин жамиятда катталар қатори фаол яшашга тайёрлаши, ўз ота-онасига, маданий ўзига хослигига, тил ва қадриятларига, ўзгаларнинг маданий анъаналари ва қадриятларига ҳурмат руҳида тарбияламоғи шарт”лиги белгилаб қўйилган.\nЕвропа Иттифоқининг таълим тизимини янгилаш, ижтимоий буюртмага яқинлаштиришга қаратилган тавсияларида таълим муассасалари битирувчиларининг мустақил ҳаётга, конструктив амалий фаолиятга тайёрлик сифатини баҳолашга компетентли ёндашувни ишлаб чиқиш зарурлиги таъкидланди. Россия Федерациясида компетентлиликка йўналтирилган таълимга ўтиш 2001 йилдан амалга оширилди.\nИжтимоий компетенциялар бу – ҳар бир инсоннинг кундалик ҳаётда дуч келадиган ёшига мос вазифалари билан шу вазифаларни амалга ошириш учун зарур бўлган малакаларининг тенглигидир (В.Слот, Х.Спаниярд).\nЖаҳоннинг ривожланган мамлакатлари тарихи мақсадли, узлуксиз маънавий тарбия тараққиётнинг инсоний капитали бўлиб хизмат қилишини кўрсатмоқда. Яъни тарбиявий қадриятлардаги умумийлик халқ маънавиятини ҳаракатлантирувчи кучга айлантириб, ягона мақсад йўлида хизмат қилишга тайёрлайди.\nФуқароларда замон талабларига мос фазилатларни қарор топтиришда АҚШда фуқаро тарбиясида шахс нимагаки эришса, қандай мақомни эгалласа, бунга фақат ўз ақли ва истеъдоди билангина етишади, кимгадир ва нимагадир орқа қилиш эмас, балки ўз кучига таяниш, “америка орзуси”га ишонч каби фазилатлар етакчилик қилганини кўрамиз.\nЯпонияда фуқарони тарбиялаш – “ахлоқий тарбия” тизими “характерни шакллантиришга йўналтирилган таълим”, “давлат учун мақбул ахлоқий сифатларни тарбиялашга қаратилган фаолият”, “фуқаролик ахлоқи асосларини тарбиялаш” тизими вазифасини ўтайди.\nМактабларда гуруҳий бирдамликни тарбиялашга алоҳида эътибор қаратилади. Муҳими, боладан умумий ишда ўз ролини аниқ билиш ва шунга яраша масъулиятни ҳис қилиш талаб этилади. Бундай тарбия кўрган фуқаро жамоа муаммоларини ўзининг шахсий муаммолари сифатида қабул қилади.\n“Идеал японнинг фазилатлари” деб номланган ҳужжатда япон ёшларида 16 фазилат 4 та гуруҳга бўлиб тарбияланади. Булар: 1) шахсий сифатлар: эркинлик, ўзига хосликни ривожлантириш, мустақил бўлиш, ўз ҳоҳишларини идора қила олиш, пиетет туйғусига эгалик; 2) оила бошлиғига хос сифатлар: ўз уйини меҳр-муҳаббат, ҳаловат ва тарбия масканига айлантира олиш; 3) ижтимоий сифатлар: ўз ишига садоқат, жамият фаровонлигига ҳисса қўшиш, ижодкорлик, миллий (ижтимоий) қадриятларни ҳурмат қилиш; 4) фуқаролик сифатлари: Ватанга содиқ бўлиш, давлат рамзларини қадрлаш, ижтимоий фаоллик, энг яхши миллий фазилатлар соҳиби бўлишни ўргатади.\nХитойда Конфуцийлик ахлоқининг беш асосий устуни этиб яхшилик, тўғрилик, поклик, донолик ва ишончлилик каби фазилатлар белгилаб олинади ва амал қилинади. Ёшлар тарбияси “Она Ватанга хизмат қилиш ва содиқ бўлиш” ғояси асосида ташкил этилди. Ёшлар шахсий ва миллий манфаатларни уйғун тутишга ўргатиб борилди.\nАҚШда миллий ғоя вазифасини “америка орзуси” (аmerican dream) бажармоқда. У америка давлатининг олий қадриятлари йиғиндиси, миллатнинг маънавий онаси деб тушунилади. “Америка орзуси”нинг асосий тушунчаларини шахс эркинлиги, эркин тадбиркорлик, демократия, муваффақиятга эришишга қаратилган меҳнат ташкил қилади.\nЖанубий Кореяда миллий ғоя асосида ёшлар онгига урф-одатлар, ахлоқий идеаллар орқали сингдириб борилди. Ёшларни ҳаётга тайёрлашда оила, мактабгача таълимга алоҳида эътибор қаратилди. Бугунги кунда ўртача корейс оиласида умумий бюджетнинг 56 фоизи инсон капитали учун сарфланмоқда. УМТ концепцияси ўзида дунё педагогик тажрибаси ва ютуқларидан самарали фойдаланади.\nУчинчи бўлим. Узлуксиз маънавий тарбия хусусиятлари\nТарбияга анъанавий ёндошувда собиқ шўро педагогикаси таъсири сезилиб келди. Яъни тарбия мақсадлари умумий характерга эга бўлиб, улар тарбиячи, ўқитувчи, синф раҳбарининг субъектив қарашларидан келиб чиқиб белгиланган, натижага эмас, жараёнга қаратилди. Мактаб бугунги кунда таълим маскани бўлиб, ўқувчиларга ижтимоий тажриба ва ижтимоий компетенцияларни ўргатиш механизмига эга эмас. Яъни алгебра, физика қоидалари, тилларни билишига қарамасдан ёлғон гапириш, манфаат учун ёмонлик қилиш, меҳнатсиз ютуққа эришишдан тортинмайдиган битирувчиларни тақдим этмоқда. Экспертлар билан ўтказилган суҳбатлар болаларнинг мактабда олган кўникмалари ҳаётда ишлатмаётганликларини кўрсатмоқда. Улар кундалик ҳаётда мураккаб ҳаётий вазиятларга дуч келганларида ўз шахсий ҳаёт тажрибаларига ёки тенгдошлари тажрибасидан келиб чиқиб беқарор ечимлар топишга мажбур бўлмоқдалар.\nУМТ технологиясида асосий урғу билим, тушунчаларни шакллантириш (таълимни такрорлаш) эмас, балки тарбиявий билим, тушунчалар бериш, улар асосида ижтимоий малакаларни шакллантириш ва компетенцияларга, одатларга айлантириш кафолатланади. Шу боис УМТ инновацион талаблардан бирига айланди.\nНазарий билимлар ижтимоий малакаларга айлантирилмаса, хулқда адекват намоён бўлмайди. Бу эса фазилатларнинг билим даражасида қолиб кетишига сабаб бўлади. Идентив тарбиявий мақсад тарбиянинг реал натижасини сўзда эмас, хулқда акс этишини кўзда тутади. Шу боис, ота-она, мураббий, ўқитувчи-тарбиячилардан ҳар бир машғулот, дарс, тадбир лойиҳасини тузганда идентив тарбия мақсадларини белгилаб, уларга мувофиқ амалий фаолиятни йўлга қўйишни тақозо этади. Ҳар бир тарбиявий тадбир, метод болаларда, ўқувчиларда ижтимоий малакаларни машқ қилдириш жараёнининг муҳим ҳалқаси, ҳужайраси, бўлагидир.\nМазкур Концепция олдингисидан фарқли ўлароқ, фуқароларда Ҳаракатлар стратегиясини амалга оширишга қодир Инсон капиталини таъминлашга йўналтирилди. Бу шу пайтгача умумий бўлиб келган тарбияга аниқ мақсад беради. Аниқ мақсад ёшларда аниқ, таянч компетенциялар, фазилатларни тарбиялашни кўзда тутади.\nУМТ Концепцияси шу пайтгача жамиятда шаклланган қарашларни ўзгартиришни кўзда тутади. Жумладан, ижтимоий онгда «бола тарбиясининг меваси кейин, мактабни битириб, катта бўлганида кўринади», деган қараш бор. Бу фикрга қўшилиб бўлмайди. Чунки ҳаётда бола неча ёшда бўлса, шу ёшга мос имплицит хулқ кутилади. Кутиш оқланса, мақтов, оқланмаса, танқид айтилади.\nДемак, йигит-қизларнинг маънавияти, хулқи бирданига яхши ё ёмон бўлиб қолмайди. Ҳар бир ёшдаги боланинг хулқида фазилат ёки иллатнинг ўша ёшдаги даражаси намоён бўлади. Ҳар куни бола билиб-билмай ота-онаси ёки ўқитувчини ё хурсанд қилади, ё ранжитади. Шундай бўлмаганида катталар болаларга «хушмуомала бола», «қилиғингни тўғрила», «меҳрибон қизалоқ», «безори бола», «ишёқмас бола», «қўрқмас бола», деган баҳоларни беришмас эди. Бу эса боланинг тарбияланганлик даражаси кейин эмас, on line муносабатларида, хулқида ҳар куни намоён бўлишини исботлайди.\nБуни яна қуйидагиларда кўриш мумкин. Ижтимоий роллар назариясига кўра ижтимоий роль бу – одамнинг статуси билан белгиланиб, жамият томонидан кутиладиган, (маъқулланадиган) хулқ намунасидир. Шу нуқтаи назардан болалар ҳаётда ҳар куни турли ижтимоий ролларни бажаришади. Автобусда мактабга келаётганда – йўловчи, уйда – ўғил ё қиз. Ака ёки ука. Маркетда нон олишга борганида – харидор. Ошхонада – хўранда. Қариндошларникида – меҳмон. Меҳмон келганида – мезбон. Мактабда – ўқувчи ролларини бажараишди. Ана шу ролларини қай даражада бажариши унинг ижтимоий компетенцияларига боғлиқ. Бу эса ана шу компетенцияларнинг қандай ўргатилганига боғлиқдир.\nДемак, мактаб болаларга фақат ўқиш-ёзиш, санаш, фан асосларини ўқитиб қолмасдан, уларга ёшига мос хулқ компетенция-нормаларини ўргатиб бориши керак. Бу нормалар объектив асосга - болаларнинг ёшига мос ва динамик - оддийдан мураккабга йўналтирилган бўлиши керак. Масалан, 3-синф ўқувчисининг ватанпарварлиги. 8 синф ўқувчисининг масъулиятлилиги. 11 синф ўқувчисининг меҳрибонлиги ва ҳ.к. ана шунда бу фазилат-компетенциялар болага қўшилиб балоғатга етади. Болалар фазилатидан – катталар фазилатига айланади.\nУМТ ҳар бир тарбиявий машғулот, иш дастурида кўзда тутилган, лойиҳалаштирилган натижани кафолатлашга қаратилган педагогик операциялар, воситалар, методлар занжири сифатида намоён бўлади. Шу сабабли ушбу тизим асосини воситалар эмас, балки тарбияланувчиларнинг ёшидан келиб чиқиб режалаштирилган у ёки бу фазилат, ижтимоий малака, компетенцияни шакллантиришда кафолатланган натижага эришишнинг педагогик алгоритмлари амалга оширилади.\nМазкур технология ҳар бир таълим тарбиявий чора тадбирнинг аниқ натижани кафолатлай олишига эътиборни қаратилишини ҳамда мақсадга мувофиқ узлуксиз, изчил амалга оширилишини назорат қилиш ва самарадорлигини аниқ қайд қилиб боришни талаб этади.\nТизим самарадорлигини таъминлаш учун жавобгарлик ҳар бир таълим муассасаси раҳбари зиммасига юклатилади.\nТизим амалиёти натижалари изчил равишда оилада, ота-оналар йиғилишларида, илмий, педагогик кенгашларда муҳокама қилиб борилади.\nУМТ – тарбияланувчи (ҳомила ҳолатидан 18 ёшгача бўлган гўдак, ўсмир ва ўспиринларни ёшига мос таянч фазилат-компетенцияларга эга шахс этиб тарбиялашга қаратилган, ўзаро узвий ва узлуксиз 4 босқичдан иборат педагогик-психологик фаолият технологиясидир.\nМазкур тизим оила, таълим муассасасининг турига мослаб, дифференциал ва циклли асосларда амалга оширилади. Тизим самарадорлигини таъминлаш учун жавобгарлик ҳар бир ота-она, мактабгача таълим, умумий ўрта таълим муассасасининг раҳбари зиммасига юклатилади.\nМазкур Концепция аҳоли, ёшларни Ҳаракатлар стратегиясини амалга ошириш, шахсий бахтли ҳаёт учун энг зарур, таянч компетенциялар билан кафолатли қуроллантиришни кўзда тутади. Бу кафолат таянч компетенциялар сонининг аниқ, чекланганлиги, “ёшига мос компетенция” тамойили жорий қилиниши, илмий-методик таъминланиши асосида таъминланади. Қолган компетенцияларни тарбиялаш анъанавий тарзда давом эттирилади.\nМустақил ҳаётга кириб бораётган 18 ёшли ҳар бир ўзбекистонлик йигит-қизда махсус тарбияланиши шарт бўлган 10 та таянч компетенциялар “Ўзбекистон тараққиётининг янги босқичида Миллий ғояни ривожлантириш концепцияси”да белгилаб берилди. Булар: Ватанга садоқат, тадбиркорлик, иродалилик, мафкуравий иммунитет, меҳр-оқибатлилик, масъулиятлилик, толерантлик, ҳуқуқий маданият, инновацион фикрлаш, меҳнатсеварлик бўлиб, улар УМТ мазмуни учун таянч асос қилиб олинди. Бошқа фазилатлар ушбу таянч фазилатларга қўшимча тарзида анъанавий равишда тарбиялаб борилаверади.\nТўртинчи бўлим. УМТнинг методологик асоси\n“Узлуксиз маънавий тарбия Концепцияси” (бундан кейин - Концепция) инсонпарварлик, аксиологик, праксиологик, тизимли, ифференциал, компетентли, маданият ва фаолиятга асосланган ёндошувларга асосланади. Шунингдек, тарбия жараёнида тизимлилик, узлуксизлик, узвийлик тамойилларига таянган ҳолда Ўзбекистон Республикасида гўдаклар, болалар, ўқувчи ёшларни маънавий тарбиялашнинг асосий йўналишлари-ни белгилаб беради.\nБешинчи бўлим. УМТни ташкил қилиш тамойиллари\n- тарбиявий мақсадларнинг “Ўзбекистон тараққиётининг янги босқичида Миллий ғояни ривожлантириш концепцияси” (ижтимоий буюртма) билан белгиланиши;\n- илмийлик (ҳар бир тарбиявий жараён элементларининг пухта асосланганлиги, самарадорликнинг тажриба асосида баҳоланиши);\n- технологик шарт-шароитнинг таъминланганлиги (кўзда тутилган натижани кафолатли лойиҳалаш ва амалга ошириш);\n- узвийлик, узлуксизлик (ўзлаштирилган билим, кўникма, малакалар негизида янги билим, кўникма, малакаларни шакллантириб бориш, уларнинг навбатдаги босқичга асос бўла олишига эришиш);\n- якка тартибда ёндашув (ҳар бир тарбияланувчининг шахси билан яқиндан танишиш, унинг характери, эҳтиёжлари, ҳаётий тажрибаси, шахсий сифатларини ўрганиш ва уларга таяниб иш кўриш);\n- модернизация (тарбиявий тадбирларнинг бугунги кун талаблари даражасида ташкил этиш, замон билан ҳамнафас бўлиш);\n- интенсификация (тарбиявий жараёнда мавжуд имкониятлардан самарали фойдаланиш);\n- тарбиявий жараёнда тарбияланувчиларнинг ижобий фазилатларга таяниш (мавжуд ижобий фазилатлар негизида янги сифатларни тарбиялаш, салбий сифатларни бартараф этиб бориш);\n- тарбиявий жараённинг динамик хусусиятга эгалиги (шакллантириладиган фазилат тўғрисидаги тасаввурга эга бўлиш – тушунчани ҳосил қилиш – билимга эга бўлиш – кўникманинг шаклланишига эришиш – малакани ҳосил қилиш – одатнинг шаклланишига эришиш – муайян маънавий-ахлоқий фазилатнинг мавжуд даражаси);\n- тарбияланувчиларнинг ёш, психологик, миллий ва шахсий хусусиятларини инобатга олиш;\n- таълим ва тарбия бирлиги;\n- ягона педагогик ёндашув (тарбия жараёнига масъул субъектлар томонидан тарбиявий мақсаднинг бир хил тушунилиши);\n- педагогик ҳамкорлик (тарбия жараёни субъектлари – оила, таълим муассасалари, жамоатчилик ўртасида ҳамкорликни қарор топтириш ва уни мустаҳкамлаш).\nОлтинчи бўлим. УМТ концепциясининг мақсади\nЎзбекистон Республикасида маънавий тарбияни баҳолашнинг илмий асосланган индикаторларини, бола тарбиясида миллий ва замонавий педагогиканинг илғор ютуқларидан самарали фойдаланиш шаклларини, тарбиянинг ҳомиладорлик давридан бошланиб, 18 ёшигача давом этадиган, тадрижийлик ва узлуксизлик тамойилларига асосланган методика ишлаб чиқиш ва ҳаётга татбиқ этиш; ёшларни мустақил ҳаётга кафолатли тайёрлаш, ёшларни шахс сифатида ўз-ўзини ривожлантиришга йўналтириш, рақобатбардош, зарур ҳолларда мустақил қарор қабул қила оладиган кадрлар қилиб вояга етказиш, дунёқараши кенг, мустақил фикрга эга, азалий миллий ва диний қадриятларимизга содиқ, фаол фуқароларга хос фазилатларга эга бўлишлари учун илмий-методик, ташкилий, информацион шароитларни яратишдир.\n18 ёшда шахснинг мустақил ҳаётга тайёрланиш, касб танлаш, фуқаролик масъулиятининг шаклланиши, қадриятлари, дунёқараши ва ижтимоий-ролларининг асосларини мақсадли, узлуксиз, институционал тарбия даври тугайди. Ўспирин балоғатга етади. Болалик давридан чиқиб, катталар ҳаётини бошлайди. Бу – ўз-ўзини тарбиялаш даврини бошлаб беради. Бунда шахс ўз тажрибаси, ОАВ, маънавий-маърифий ишлар таъсирида мустақил қарорлар қабул қилишга киришади. Узлуксиз тарбия тизими ўсмирларни ўз-ўзини тарбиялашга ўргатиб, ҳаётга тайёрлайди.\nЕттинчи бўлим. УМТ принциплари\nТарбиявий ишларнинг кутилган натижаларни бериши учун муайян принципларга амал қилиш лозим. Жумладан:\n- ҳар бир тарбиявий тадбирни уюштиришдан кўзланган аниқ мақсадни белгилаш;\n- эришиладиган натижани башоратлаш;\n- тадбирнинг мақсади, вазифалари ҳамда натижаларини назарий жиҳатдан асослаш;\n- ҳар бир тадбир лойиҳасини яратиш;\n- фан, техника, технология ва тажрибанинг энг янги, илғор ютуқларини натижани кафолатлашга сафарбар қилиш;\n- тарбиявий ишларни интенсив асосга, яъни, максимал илмий аниқлик, кам ресурс сарфлаб самарали натижага эришиш асосига қуриш;\n- тарбиявий (кинетик) жараённи бошқарилувчи жараёнга айлантириш;\n- мақбуллик, илмий-амалий йўналишга ўтиш (масалан, тарбияланувчиларда “ватанпарварлик” тўғрисидаги тушунчани шакллантиришдан уларда ватанпарварлик компетенциясини тарбиялаш);\n- тарбия жараёнини профессионаллаштириш (ота-оналар, таълим муассасалари ўқитувчи ва ходимларида касбий маҳорат, технологик ёндашув, педагогик таҳлил, лойиҳалаш, тадқиқотчилик маданиятини шакллантириш);\n- тарбиявий жараёнда тарбияланувчилар ва тарбиячилар ўртасида ижодий ҳамкорликни қарор топтиришга эришиш;\n- тарбияланувчиларнинг фаолликларини ошириш;\n- ҳар бир тадбир якунида унинг самарадорлигини баҳолаб бориш, бу мақсадда тадбир иштирокчиларининг фикр-мулоҳазаларини ўрганиш, уларни умумлаштириш асосида эришилган ютуқлар ва йўл қўйилган камчиликларни аниқлаб бориш;\n- тадбирни ташкил этишдан кўзланган мақсаднинг натижаланганли-гини таҳлил этиб бориш, эксперт баҳолаш.\nСаккизинчи бўлим. УМТ босқичлари\n1–босқич. Ҳомиладор аёллар билан олиб бориладиган ижтимоий, маънавий, маърифий, тарбиявий консальтинг ишларини тизимли ташкил қилиш. Ота-онани бола тарбиясига тайёрлаш.\n2-босқич. Бола туғилганидан 3 ёшгача бўлган даври учун амалий ишлар методикасини ишлаб чиқиш ва ҳаётга татбиқ қилиш.\n3-босқич. 3-7 ёш болалар билан мактабгача таълим муассасаси ва оилада олиб бориладиган тарбиявий ҳамкорликни йўлга қўйиш.\n4-босқич. 8-10 ёшли даврда бошланғич таълим ўқувчилари билан олиб бориладиган тарбиявий ишларни амалга ошириш.\n5-босқич. 11-18 ёшли юқори синф ўқувчилари билан олиб бориладиган тарбиявий ишлар.\nОилада узлуксиз маънавий тарбия\nГўдакликда ота-онанинг меҳр-муҳаббати, ғамхўрлиги ва жонкуярлиги сабабли ташқи дунёга ишонч туйғуси пайдо бўлади. Агар борлиққа ишончсизлик ҳисси туғилса, вояга етганида маҳдудлик, умидсизлик вужудга келади. Нутқ вужудга келади. Нутқ асосида катталарнинг оддий топшириқларни бажаради, ҳаракатларини тўхтатади. Қадр-қиммат, уят, масъулият, дахлдорлик, тартиб-интизом, ҳурмат шубҳа, мустақиллик каби сифатлар шаклланади. Бу тартиб ва интизом, масъулият, жавобгарлик, ҳурмат туйғулари таркиб топишига замин ҳозирлайди. Атрофдаги воқеликка эмоционал муносабат ва ҳис-туйғулар пайдо бўлади.\nФаолиятнинг етакчи турлари – мулоқат, ўйинлар.\nУМТ хусусиятлари: мулоқат, ўйин турлари жараёнида предметлар, хатти-ҳаракатлар билан таништириш; мулоқат, кузатиш ва тақлид орқали катталарнинг маънавий-ахлоқий тажрибасига эътибор қаратиш; ўзининг ва бошқаларнинг хатти-ҳаракатларини кузатиш, баҳо беришга ўргатиш; илк мотивларни пайдо қилиш; ўз-ўзига хизмат қилишнинг илк кўникмаларини ўзлаштириш; кундалик турмушда хавфсизлик ҳақидаги тушунчаларни ўргатиш;\nМактабгача таълим муассасаcида УМТ (3-7 ёш)\nЁш хусусиятлари: ўз туйғуларини бошқариш кўникмаларининг ривожланиши; ўз хулқини ахлоқий бошқариш малакаларининг юзага келиши; шахсий фазилатлар куртакларининг пайдо бўлиши ва намоён бўлиши; ижтимоий мотивлар ва ўз халқининг миллий анъаналарига қизиқишнинг пайдо бўлиши, ўзини намоён қилишга интилиш; муваффақиятга эришиш эҳтиёжининг туғилиши; ўзига ўзи баҳо бериш, теварак-атрофга ижодий муносабат, қандайдир ягилик қилиш орқали ўзини англашнинг пайдо бўлиши; нутқнинг ва унинг асосида маънавият асосларининг ривожланиши.\nУМТ хусусиятлари: асосий фаолият турлари жараёнида ўзини ўзи англашга ўргатиш; мулоқат, кузатиш ва тақлид орқали катталарнинг маънавий-ахлоқий тажрибасини ўзлаштириш; ўзининг ва бошқаларнинг хулқига баҳо беришга ўргатиш; фаолият ва сюжетли-ролли ўйинлар орқали янги мотивларни пайдо қилиш ва мустаҳкамлаш; ўз-ўзига хизмат қилишнинг асосий маиший кўникма ва малакаларини ўзлаштириш; кундалик турмушда хавфсизлик ҳақидаги тушунчаларни ўргатиш; катталар, уларнинг меҳнати, касблар, турли касб эгаларига хос шахсий фазилатлар тўғрисида билиш; ўйин, ўзаро муносабатлар, оиладаги муносабатлар, яқин кишиларга ғамхўрлик қилиш эҳтиёжининг пайдо бўлиши орқали характернинг шакллана бориши; миллий тарбия, миллий ва умуминсоний қадриятлар, миллий анъаналар, маросимларда иштирок этиш; оилавий ва ижтимоий тарбия уйғунлигини амалга ошириш.\nБошланғич таълимда узлуксиз маънавий тарбия\nШахснинг ривожланиш хусусиятлари: муваффақиятга эришишга интилиш мотивини шахснинг устувор хусусияти сифатида мустаҳкамланиши; боланинг ўз хулқ ва фаолиятини онгли назорат қилишини кучайтириш; ўз-ўзини баҳолашга ва қўяётган талабларининг даражасини баҳолаш; ўз қобилиятларини билишга ўргатиш; меҳнатсеварликка ўргатиш; катталар ва тенгдошлари билан муносабатларда қондириладиган ижтимоий мотивларнинг пайдо бўлиши; билимларнинг кенгайиши, чуқурлашуви, кўникма ва малакаларнинг такомиллашуви. Ўз халқининг ва бошқа халқларнинг анъаналари, қадриятларига қизиқишнинг намоён бўлиши.\nФаолиятнинг етакчи турлари: ўқув, ўйин, меҳнат, ҳордиқ чиқаришдан иборат.\nУМТ жараёнининг хусусиятлари: етакчи фаолият турлари жараёнида шахсий фазилатларни шакллантириш; хавфсиз ҳаёт маданияти тўғрисида тушунчаларни кенгайтириш; касблар тўғрисида тасаввурларни кенгайтириш, касбга ва меҳнатга қизиқтириш; меҳнатга виждонан муносабатни, меҳнатнинг инсон ва жамият ҳаётидаги ролини тушунтириш; муваффақиятга эришиш мотивларини мустаҳкамлаш; ўз-ўзини баҳолашга ўргатиш; катталар томонидан рағбатлантириладиган фаолият турларида ўзини кўрсатишга интилишни рағбатлантириш; тенгдошлари билан муносабатлар таъсирининг ошиши; иллий қадриятларни ўрганиш жараёнида миллий ва умуминсоний қадриятлар уйғунлашуви; қизиқишлари бўйича ҳамфикр уюшмаларга жалб қилиниши.\nЮқори синф ўқувчилари\nРивожланиш хусусиятлари: ўзини бола эмас, катта қилиб кўрсатишга интилиш асосида юзага келувчи ички позициянинг пайдо бўлиши; иродавий сифатларнинг юзага чиқиши; ишчанлик ва ташкилотчилик қобилиятларининг ривожланиши; билиш ва ижодий фаоллигининг ошиши; ўқиш, билим олишга нисбатан янги мотивларнинг пайдо бўлиши; фаолият ва мулоқат мазмунини белгиловчи шахсий қадриятлар тизимининг шаклланиши; шахслараро муносабатларда табақалаштириш ва танлашнинг пайдо бўлиши; ахлоқий, фуқаровий маданият, ўзига, одамларга, жамиятга муносабатнинг маънавий асосларининг шаклланиши; Ўзбекистон халқининг миллий қадриятларига, анъаналарига ҳурматнинг намоён бўлиши; касбий йўналишнинг намоён бўлиши. Ўз-ўзини англаш, ўз-ўзини намоён қилиш ва ўзини кўрсатиш ўсмир ривожланишининг асосий мотивларига айланади.\nФаолиятнинг етакчи турлари: ўқув, меҳнат, жамоатчилик ишлари, ҳордиқ чиқариш ҳисобланади.\nУМТ жараёнининг хусусиятлари: ёшлар иттифоқи тадбирлари, ўқувчилар ўз-ўзини бошқариш органларида иштирокини рағбатлантириш; ахлоқий ва иродавий сифатларнинг юзага чиқиши; қизиқиш, тўгаракларда бўлажак касбига қизиқишнинг мустаҳкамланиши; ўз-ўзини тарбиялаш ва иродани шакллантириш; муаммоларни ўзи, мустақил ҳал қилишга интилиш; хавфсиз ҳаёт маданияти тўғрисидаги тасаввурларнинг ривожланиши; маънавий-ахлоқий тушунча, кўникма ва малакалар ўқув ва дарсдан ташқари фаолият жараёнида, мактаб, синф жамоаси ҳаётидаги иштироки давомида шакллантирилади. Олдинда турган мустақил ҳаётга маънавий тайёргарлик, меҳнат, касб турлари билан яқинроқ танишиш; мустақил ҳаёт ва касбий режаларнинг тузилиши. Касбий қизиқишларнинг ошиши, касб танлишга тайёрлик. Тарбияда миллий ва умуминсоний қадриятлар уйғунлигига эришиш. Ўқувчиларнинг ҳаётий мақсад, режалар тузишларига, қадриятларининг шаклланишига ёрдам бериш. Катталар ва тенгдошлари билан мулоқатларини ташкил қилиш орқали маънавий-ахлоқий қадриятларининг тўғри белгиланишига кўмаклашиш. Тўгаракларга жалб қилиш. Китобхонликни рағбатлантириш. “Оммавий маданият”, интернет ва ижтимоий тармоқларнинг ўсмир шахсига таъсирини ҳисобга олиш. Маънавий ривожланиш хусусиятлари: дунёқараш, ахлоқий, ижтимоий, сиёсий, диний, маданий ва бошқа эътиқод турларининг шаклланиши; ҳаётий режаларнинг жиддийлашуви ва амалга оширишнинг бошланиши; маънавий-ахлоқий принципларнинг қатъийлашуви; касбий ва шахсий ойдинлашув; позитив ижтимоий мўлжалларнинг етилиши; инсоннинг ички ҳаётига эътиборнинг ошиши; ўспирин қиз ва йигитлар орасида эмоционал муносабатларнинг танлаб амалга оширила бошланиши; миллий маданият ва қадриятларга ҳурматнинг намоён бўлиши.\nТарбия жараёнининг хусусиятлари: шахснинг ўзини ўзи такомиллаштириши, ахлоқий ўзини ўзи такомиллаштириши, дунёқарашининг шаклланиши (ижтимоий тажриба), бошланғич касбий тайёргарлик ва касб танлаши учун педагогик шарт-шароитлар яратиш. Ҳаёт хавфсизлиги маданиятини кўтариш; ўқувчилар ўзини ўзи бошқарувини ривожлантириш, ижтимоий фаоллик ҳамда ўз хулқи ва ўқиши олдидаги масъулиятини ошириш; миллий қадриятларни ўрганиш жараёнида миллий ва умуминсоний қадриятларнинг энг яхши намуналаридан уйғун фойдаланиш; миллий маданиятнинг ўзига хослигини сақлаш ва ривожлантириш жараёнига жалб қилиш. Ўз ижодий салоҳияти ва касбий қизиқишларини намоён қилиш учун турли тўгаракларга жалб қилиш. Ўсмирлар маънавиятига ОАВ, интернет, ижтимоий тармоқлар ва “оммавий маданият” таъсирини ҳисобга олиш.\nТўққизинчи бўлим. УМТ самарадорлигини аниқлаш\nУМТ самарадорлиги ота-она, мактабгача таълим муассасаси тарбиячиси, ўқитувчи, синф раҳбари фаолиятини педагогик кузатиш, оила, таълим муассасалари фаолиятини педагогик ўрганиш; социометрия, суҳбат, анкета, ижтимоий сўров, интервью; ташҳис; “Тарбияланганликни ўрганишнинг педагогик-психологик дастури”, “Боланинг ижтимоий-психологик портрети”, “Педагогик тавсифнома”, “Социологик-психологик хизмат кўрсатиш”, “Маънавий-маърифий ишларни моделлаштириш”, “Тарбияланганлик даражаларини баҳолашнинг математик-статистик методикаси”; педагогик матбуот, ижтимоий тармоқлардаги педагогик трендларни ўрганиш; моделлаштириш; фазилат-компетенцияларнинг тарбияланувчилар ёшига мос ривожини мониторинг қилиш; эксперт баҳолаш ва бошқалар.\nШахсда маънавий-ахлоқий фазилатнинг шаклланганлик даражасини белгилашда мезонлар ўзига хос аҳамиятга эга. Бироқ, муайян маънавий-ахлоқий фазилат, сифатнинг шаклланганлигини ўрганиш жараёнида акс этаётган ҳолатга аниқ кўрсаткичлар ёрдамида яхлит баҳо бериш талаб этилади. Бинобарин, тарбияланувчиларнинг барчасида ҳам маълум фазилат, компетенция бирдек шаклланмайди. Шу боис “фазилатнинг ёшга мослиги” тамойилидан келиб чиқиб, муайян фазилатнинг шаклланганлик даражаси Юқори даража - фазилат ёшига мос ривожланган, хулқида тез-тез намоён бўлиб туради. Ўрта даража - фазилатнинг ривожи ёшидан ортда қолган, хулқида баъзида намоён бўлади. Қуйи даража - фазилат шаклланмаган, хулқида намоён бўлмайди” тарзида баҳоланади:\nТашҳислаш натижаларини қайд этишда рақамли индекслар, шкалалар, турли шартли белгилардан фойдаланилади. Бунда ҳар бир бола, мактабгача таълим муассасаси тарбияланувчилари, бошланғич синф ўқувчилари, юқори синф ўқувчилари, республиканинг жами 18 ёшли ўсмирлари ва бошқа кесимларда баҳоланади. Айни вақтда бу статистик маълумотлар йил, чорак, ҳудудлар кесимида ҳам тайёрланади. УМТ самарадорлигини баҳолашда шахснинг алоҳида фазилатлари билан биргаликда ундаги таянч компетенциялар комплекси ҳам баҳоланади. Бу чоралар шу пайтгача давом этиб келган тарбиядаги мавҳумликка чек қўяди. Ўзбекистонда ёшлар тарбиясида аниқлик, натижадорлик даврини бошлаб беради.\nЎнинчи бўлим. Концепцияни амалга ошириш механизми\nВазирлик ва идоралар, муассасалар, давлат ҳамда нодавлат корхона ва ташкилотлар, фуқаролик жамияти институтлари, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси фуқаролари УМТ концепциясини амалга ошириш тизимини ташкил этади.\nУМТ концепциясини амалга ошириш тизимининг асосий функцияларига қуйидагилар киради:\n– УМТ концепциясини амалга ошириш бўйича давлат сиёсатини шакллантиради ва уни амалга оширади;\n– УМТ концепциясини амалга оширувчи оила, МТМ ва мактаблар фаолиятини мувофиқлаштиради, ҳомиладан бошлаб 3 ёшгача, 3-7 ва 8-18 ёшгача бўлган даврнинг ҳар бир йилида гўдак, бола ва ўсмирларда шакллантириладиган фазилатлар мазмуни, даражалари ва методлари, шарт-шароитларини ишлаб чиқилишига раҳбарлик қилади;\n– УМТ концепциясини такомиллаштириш мақсадида амалга оширилаётган ишларни тизимли таҳлил қилади ва чора тадбирларни ишлаб чиқади;\nКонцепцияни амалга ошириш механизми қуйидаги асосий чора-тадбирларни назарда тутади:\nУМТ бўйича таълим-тарбия, тарғибот ва ташвиқот ишларини мамлакатимиздаги кенг қамровли ислоҳотлар талаблари даражасига кўтариш;\nАҳолининг фарзанд тарбияси бўйича билимларини, педагогик маданиятини ошириш, узлуксиз маънавий тарбияни ҳар бир фуқаронинг вазифасига айлантириш;\nУМТни жаҳон тажрибасида синовдан ўтган самарали педагогик технологиялар билан мунтазам таъминлаб бориш;\nоммавий ахборот воситалари, шу жумладан глобал интернет тармоғи орқали тарқатилаётган бузғунчи ғоялар, ғаразли ахборотлар, одоб-ахлоқни емирувчи иллатлар, ёшларни залолатга бошловчи медиамаҳсулотлар тарқалишининг олдини олишга қаратилган маънавий-маърифий ва ғоявий-тарбиявий ишлар натижадорлигини ошириш;\nУМТ мазмунини реал ҳаёт, ёшларнинг маънавий қизиқишлари ва фаолият соҳалари билан боғлаш, таълим ва тарбиянинг илғор педагогик технологияларини жорий қилиш, тарбиявий режалар ва дастурларда такрорларни бартараф этиш ва узлуксиз маънавий тарбияга тизимли ёндашувни таъминлаш;\nУМТ йўналишидаги тадбирларни ташкил этиш бўйича давлат ташкилотлари, фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари ва хусусий секторнинг мунтазам ҳамкорлигини йўлга қўйиш;\nОта-оналар, жамоатчиликнинг мамлакатимизда амалга оширилаёт-ган “Ёшлар келажагимиз”, “Ҳар бир оила тадбиркор”, “Ижтимоий соҳани ривожлантириш бўйича”, “Маърифат ва диний бағрикенглик” дастурлари ҳамда “Ёшлар маънавиятини юксалтириш ва уларни бўш вақтини мазмунли ташкил этиш бўйича 5 та муҳим ташаббус” билим ва тасаввурларини бойитиш.\nУМТга хизмат қилувчи хулқ-атвор қоидалари, челленжлар, қўшиқлар ва маданий-маърифий анимациялар, буклетларни яратиш.\nҲар бир маҳаллада мавжуд “Ота-оналар университети”да тренинглар ўтказиш орқали ота-оналарни ўз фарзандларида ёшига мос юксак турмуш сифати ва хулқ маданияти компетенцияларини тарбиялашга ўргатиш;\nУМТнинг бориши, учраётган муаммоларни бартараф этиш, такомиллаштириш масалаларини ҳал қилиш мақсадида мамлакатимиз ва хорижий давлатларнинг етакчи олимларини таклиф этган ҳолда республика ва халқаро конференциялар, форум ва семинарлар ўтказиш;\nМамлакатда УМТнинг мунтазам илмий-педагогик мониторингини олиб бориш ва бунда IT технологияларида самарали фойдаланиш.\n“Узлуксиз маънавий тарбия” рукнида ота-оналар, педагоглар, болалар, ёшлар учун турли расмлар билан безатилган ёрқин, ранг-баранг қўлланмалар, мультимедиа маҳсулотлар каби дидактик материаллар туркумини яратиш.\nУМТ Концепцияси доирасида илмий тадқиқотлар олиб бориш ва уларни мувофиқлаштириш;\nУзлуксиз маънавий тарбия амалиётида тўпланган ижобий тажрибаларни оммалаштириш мақсадида илмий асосланган маълумотлар асосида “Узлуксиз маънавий тарбия” рукнида “Ёш ота-она китоби”, “Бахтли бола маънавияти” ва “Фазилатли авлод” методик қўлланмаларини ва улар асосида мультимедиали тақдимотлар сериясини яратиш.\nРеспублика Маънавият ва маърифат маркази қошида халқимизнинг бой миллий маънавий тарбия меросини республикамиз ва хорижда кенг тарғиб қилиш учун илмий-ижодий студия ташкил этиш, болалар, ўсмирлар, ёшлар ва катталарга мўлжалланган ҳужжатли, ўқув ва бадиий фильмлар яратиш.\nТизимнинг жорий натижалари ҳар чорак якуни билан муҳокама қилиб борилади. Ҳар олти ойда Республика Маънавият ва маърифат маркази ва таълим вазирликларининг ҳамкорлигида, ҳайъат йиғилишларида муҳокама қилиб борилади.\nМазкур тизим мазмунига мамлакатимиз ёшлари маънавияти учун муҳим янгиликлардан, таълим муассасаларининг ҳудудий, миллий, ихтисослик ҳусусиятларидан келиб чиққан ҳолда ижодий ёндашиш ҳамда ўзгартиришлар киритиш мумкин.\nЎн биринчи бўлим. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар\nОила ва таълим муассасалари ҳамкорлигига асосланган, ёшларимизни туғилганидан бошлаб 18 ёшгача бўлган муддатда мустақил ҳаётга мукаммал тайёрлаш, бунинг учун энг зарур ижтимоий компетенциялар билан қуроллантиришнинг илмий-амалий педагогик тизими яратилади.\nОилаларда, таълим муассасаларида ёшларнинг маънавий ривожланиши учун зарур бўлган инновацион ижтимоий-педагогик соғлом ва барқарор муҳит яратилади.\n18 ёшли йигит-қизлар мустақил ҳаётга “Ўзбекистон тараққиётининг янги босқичида Миллий ғояни ривожлантириш концепцияси”(ижтимоий буюртма) билан белгиланган фазилатлар: Ватанга садоқат, тадбиркорлик, иродалилик, мафкуравий иммунитет, меҳр-оқибатлилик, масъулиятлилик, толерантлик, ҳуқуқий маданият, инновацион фикрлаш, меҳнатсеварлик каби таянч компетенциялар билан кириб борадилар.\nЁшларда мустақил ҳаётда бир умр сақланиб қолувчи, ҳаётнинг турли вазиятларида, соҳаларида тўғри қарорлар қабул қилишларига хизмат қилувчи, маънан барқарор хулқ асосида яшашларига хизмат қилувчи илмий асосланган тарбиявий механизм яратилади.\nЁш авлодда тарбияланган таянч фазилатлар таъсирида жамиятда жиноятчилик, оилавий ажримлар, коррупция, эгоцентризм, меҳр-оқибатнинг камайиши, “оммавий маданият”га кўр-кўрона тақлид, лоқайдлик, экстремизм, терроризм, бегоналашув, фирибгарлик, ўзибўларчилик, масъулиятсизлик, фарзанд тарбиясида масъулиятсизлик, оилавий қадриятлар инқирози, хўжакўрсинчилик, ёлғончилик, ахлоқий бузуқлик, коррупция, эл-юрт тақдирига бефарқлик каби иллатлар кескин камаяди.\nОила, таълим муассасалари, давлат ва нодавлат ташкилотлари, ота-оналарда бой миллий тарбия меросимиз тўғрисида билим ва тасаввурлар шаклланади, миллий тарбия қадриятларини ўрганиш, сақлаш, тарғиб қилиш, ўргатиш орқали миллий фазилатларимизнинг авлоддан авлодларга безавол ўтиб бориши таъминланади.\nМиллий ғоя руҳида тарбияланган, ўзида Ватанга садоқат, тадбиркорлик, иродалилик, мафкуравий иммунитет, меҳр-оқибатлилик, масъулиятлилик, толерантлик, ҳуқуқий маданият, инновацион фикрлаш, меҳнатсеварлик фазилатларини мужассам қилган Ўзбекистон ёшларининг янги авлодлари шаклланади.\nЎн иккинчи бўлим. Якунловчи қоидалар\nМазкур Концепция оила, узлуксиз таълим муассасаларида олиб борилаётган тарбиявий ишларни миллий-замонавий асосда модернизация қилиш, ҳар бир бола, ўқувчининг ёшига мос маънавий балоғатини таъминлаш ва 18 ёшида ўз бахтли ҳаётини ўз ақли, фазилатлари билан таъминлашга қодир, Ватани – Ўзбекистоннинг юксалишига хизмат қилувчи ватанга содиқ шахсларни тайёрлаш учун методологик асос бўлиб хизмат қилади.\nУМТнинг муваффақияти ҳар бир ота-она ва педагогнинг тарбиячи сифатидаги қонуний, маънавий, миллий, виждоний бурчини, масъулиятини англаш даражасига ва бунинг назоратига боғлиқ. Тарбиявий масъулият – бу ҳар бир ота-она, оила, маҳалла, мактабгача таълим муассасаси, мактаб раҳбарининг ватан, халқ олдидаги тарбиячилик бурчларини англаши, аждодлар олдидаги маънавий қарздорлик ҳиссидир. Бу уларнинг УМТ мазмун моҳияти, мақсади, методларини билишларида, миллий тарбия меросини асраб-авайлашларида, ўз фарзандларини яхши тарбиялаш билан Ўзбекистоннинг ривожланган давлатлар қаторига киришига ҳисса қўшишларида намоён бўлади.\nБолалар ва ўсмирларга ёшига мос компетенцияларни ўргатишнинг психологик асослари\n3 ёшгача шаклланадиган фазилатларнинг психологик хусусиятлари:\nИшонч, ишончсизлик, умидсизлик каби сифатлар гўдаклик, яъни\n40 кунликдан 1 ёшгача даврда шаклланади. Гўдакликда ташқи дунёга онгсиз “ишонч” туйғуси вужудга келади. Бунинг бош сабаби ота-онанинг меҳр-муҳаббати, ғамхўрлиги ва жонкуярлигидир. Агар гўдакда ишончнинг негизи пайдо бўлмай, борлиққа ишончсизлик ҳисси туғилса, вояга етган одамларда маҳдудлик, умидсизлик вужудга келади (Э.Эриксон).\nТери-туйиш сезгисининг ривожланиши. болада 5 ойлигидан жисмларни ушлаш ҳаракати бошланади: унда предметни пайпаслаш учун қўлини узатиш ва узатилган қўлларини кўздан кечириш ёки текшириш вужудга келади. Бунда ушлаб олиш содир бўлмаса-да, ушлашга интилиш бўлади; ваҳоланки, гўдакнинг қўл бармоқлари нарсани ушлаб туриш имконига эга бўлмайди (Д.Б.Эльконин, В.С.Мухина).\nНутқнинг вужудга келиши. 1) номи айтилган предметга жавоб тариқасида бурилиб қараш (7–8 ойликда); 2) турмуш тажрибасида эгалланган ҳаракатларни катталар эслатиши биланоқ бажаришга интилиш (7–8 ойликда); 3) катталарнинг нутқ орқали кўрсатмаси бўйича оддий топшириқларни бажариш (9–10 ойликда); 4) нутқ орқали кўрсатма бўйича зарур предметнн танлаб олиш (10–11 ойликда); 5) “Мумкин эмас” деган тақиқловчи сўз таъсирида ҳаракатини тўхтатиш (12 ойликда) ва ҳоказо (Ф.И.Фрадкина).\nҚадр-қиммат, уят, масъулият, дахлдорлик, тартиб-интизом, ҳурмат шубҳа, мустақиллик каби сифатлар илк болалик, яъни 1 ёшдан бошлаб шаклланади. Илк болаликда ярим мустақиллик ва шахсий қадр-қиммат туйғуси шаклланади ёки, аксинча, уларнинг тескариси - уят ва шубҳа ҳисси ҳосил бўлади. Болада мустақилликнинг ўсиши унга ўз танасини бошқариш учун кенг имконият яратиб, бўлғуси шахс тартиб ва интизом, масъулият, жавобгарлик, ҳурмат туйғулари таркиб топишига замин ҳозирлайди (Э.Эриксон).\nБолаларда мотивацион тасаввурларнинг шаклланиш даври\n1 ёшдан 3 ёшгача даврни қамраб олади (Л.И.Божович).\nБоланинг сенсомотор (ҳиссийҳаракат) интеллекти 2 ёшгача даврда устуворлик қилади. (Ж.Пиаже).\nЭмоция ва ҳис-туйғуларнинг пайдо бўлиш даври 6ойликдан\n1 ёшгача даврини ўз ичига олади (А.Валлон).\n3-7 ёшда шаклланадиган фазилатларнинг психологик хусусиятлари:\nТашаббус, айбдорлик, адолат каби сифатлар 5-7 ёшда яққол шакллана бошланади. Болаларда ўйин фаолияти асосида ташаббус туйғуси, қандайдир ишларни амалга ошириш, бажариш майли таркиб топади. Мабодо боладаги хоҳиш-истакни рўёбга чиқариш йўли тўсиб қўйилса, бунинг учун у ўзини айбдор деб ҳисоблайди. Мазкур даврда давра, яъни гуруҳ ўйинларга, тенгқурлари билан мулоқотга киришиш муҳим аҳамият касб этади: бола турли роллар бажариб кўришига, унинг хаёлоти ўсишига имкон яратади. Худди шу даврда болада адолат туйғуси, уни тушуниш майли туғила бошлайди (Э.Эриксон).\nБолаларда интелектнинг операциялардан (фикрий ҳаракатлардан) илгариги тафаккур даври 3 ёшдан 7 ёшгача даврда ривожланади (Ж.Пиаже).\nБолаларда “Мен”ни англаш даври 3 ёшдан 7 ёшгача даврда содир бўлади (Л.И.Божович).\n6 ёшга хос хусусиятлар: нутқ ҳам жуда тез ривожланади, катталар ишончини қозонишга ҳаракат, жавобгарлик ҳиссини сезиш, топшириқни ўз вақтида ва кўнгилдагидек бажаришга иштиёқли бўлиш, атрофдаги нарса ва ҳодисаларга қизиқувчанлик билан идрок қилиши ортиб, табиат ва турмуш воқеаларини кузатиши ривожланади, майда-чуйда нарсаларгача синчковлик билан кузатиш хусусиятлари устуворлик қилади.\n7-18 ёшда шаклланадиган фазилатларнинг психологик хусусиятлари:\nКичик мактаб ёшига (6-10 ёш) келиб болада шахснинг бир қатор фазилатлари ва хусусиятлари яққол кўзга ташланади; Жумладан,\nўз олдига мақсад қўя олиш;\nхулқ-атворни ижтимоий жамоатчилик нуқтаи-назардан баҳолашга интилиш;\nкатталарни ҳурмат қилиш;\nбурч ва жавобгарлик;\nўз ҳис-туйғуси ва ички кечинмаларини бошқариш уқувига эгалик;\nўз-ўзига, ўз қилмишлари, ножўя хатти-ҳаракатлари, ўринсиз луқма ташлаганлиги, ихтиёрсиз ўшшайганлиги учун баҳоли қудрат ўз муносабатини билдириши ҳислари кабилар.\nКўзлаган мақсадига эришиш учун интилиш, уддабуронлик ва тиришқоқлик каби сифатлар мактаб даврида шакллана бошланади. мактаб ёши боладаги асосий ўзгаришлар: кўзлаган мақсадига эришиш учун интилиш, уддабуронлик ва тиришқоқлик билан ажралиб туради. Унинг энг муҳим қадрияти омилкорлик ва маҳсулдорликдан иборатдир. Бу ёш даврининг салбий жиҳатлари (иллатлари) ҳам бўлиб, улар ижобий хислатлари етарли бўлмаслиги, онг ҳаётнинг барча қирраларини қамраб ололмаслиги, муаммоларни ҳал қилишда ақл-заковат даражасининг пастлиги, билимларни ўзлаштиришдаги қолоқлик ва ҳоказолардир. Худди шу даврда шахснинг меҳнатга муносабати шаклланади (Э.Эриксон).\nШахсий “мен”ни кашф қилиш, рефлексиянинг (ўзини ўзи ва ўзгаларни англаш) ўсиши, ўзининг индивидуаллигини англаш ва шахсий хусусиятларини эътироф қилиш, ҳаётий эзгу режаларнинг пайдо бўлиши, ўз шахсий турмушини онгли холда қуришга интилиш, тенгқурларидан “ажралиш” инқирози ва танҳолик каби сифатлар ўсмирлик даврида (14-17 ёш) ривожланади (Э.Шпрангер).\nИнтелектнинг яққол хаттиҳаракат даври, расмий саъйҳаракатлар даври 7-12 ёшгача даврда ривожланади (Ж.Пиаже).\nЖисмоний жиҳатдан мукаммалликка интилишнинг мавжудлиги; фаолият хулқ ва муомала жараёнларида типологик хусусиятларга эришилганлиги; ақлий, ахлоқий, характерологик хусусиятлари шаклланганлиги; турли шаклдаги ва тузилишдаги (тенгқурлари, катта ёшдагилар, расмий ва норасмий, (реал) гуруҳларда ўзини ўзи англашнинг намоён қилиши; ижтимоий ҳаётда ва фаолиятда ўзини ўзи тасдиқлашга имкони борлиги; ижтимоий турмушнинг ҳар бир жабҳасида фаоллик кўрсатиши; ўқув фанларида дифференциал муносабатнинг қарор топиши; муайян эътиқод, дунёқараш, шахсий муносабатнинг мавжудлиги; ташқи таъсирларга берилувчанлиги, хулқатворга қатъиятлик етишмаслиги; фантазия ва ўзига бино қўйишнинг устуворлиги каби сифатлар ўсмирлик дарида яққол ривожланади ва намоён бўлади.\n11-15 ёшнинг ўзига хос хусусиятлари: Бу ёшдаги болаларда болаликдан катталик ҳолатига кўчиш жараёни содир бўлади. Ўсмирда психик жараёнлар кескин ўзгариши билан ақлий фаолиятида ҳам бурилишлар сезилади. Шунинг учун шахслараро муносабатда ўқувчи билан ўқитувчининг мулоқотида, катталар билан ўсмирларнинг муомаласида қатъий ўзгаришлар вужудга келади. Бу ўзгаришлар жараёнида қийинчиликлар туғилади. Булар аввало таълим жараёнида рўй беради: янги ахборот, маълумотларни баён қилиш шакли, услуби ва усуллари ўсмирни қониқтирмай қўяди. Ўқитувчининг янги мавзуни батафсил тушунтириши, дарслар маъруза шаклида олиб борилиши ўқувчиларни зериктиради, уларда ўқишга лоқайдлик туғилади. Илгари ўқув материалини маъносига тушунмай ёдлаб олишга одатланган ўсмир энди зарур ўринларни мантиқий хотира ва тафаккурга суянган ҳолда ўзлаштиришга ҳаракат қилади, ўзлаштирилган билимларни талаб қилинганда ўқувчи билан ўқитувчи ўртасида англашилмовчилик пайдо бўлади, таҳсил олувчи унга қаршилик кўрсата бошлайди. Одобли, дилкаш ўсмир кутилмаганда қайсар, интизомсиз, қўпол, серзарда бўлиб қолади. Катталарнинг йўл-йўриқларига, талабларига мулойимлик билан жавоб қайтариб юрган ўсмир уларга танқидий муносабатда бўлади. Унинг фикрича, катталарнинг талаблари, кўрсатмалари мантиқан ихчам, далилларга асосланган, етарли объектив ва субъектив омилларга эга бўлиши керак. Ўсмирда шахсий нуқтаи назарнинг вужудга келиши сабабли у катталарнинг, ўқитувчининг қайғуриши, койишига қарамай, ўзининг фикрини ўтқазишга ҳаракат қилади. Унинг ўз қадр-қиммати ҳақидаги тасаввури, нарса ва ҳодисаларга муносабати оқилоналикдан узоқлаша бошлайди, у айрим маълумотларни тушунтириб беришни ёқтирмайдиган бўлиб қолади. Серзардалик кундалик хатти-ҳаракатнинг ажралмас қисмига айланади. Ўсмир хулқидаги бундай ўзгаришлар тажрибасиз ўқитувчи ёки ота-онани қаттиқ ташвишга солади, асабийлаштиради ва уларнинг ўқувчига муносабатини ўзгартиради. Натижада, келишмовчиликлар, англашилмовчиликлар, низолар келиб чиқади. Ўсмирлик ёши дунёқараш, эътиқод, нуқтаи назар, позиция, ўзлигини англаш, баҳолаш ва ҳоказолар шаклланадиган давр ҳисобланади. Кичик мактаб ёшидаги бола катталарнинг кўрсатмалари ёки ўзининг тасодифий, ихтиёрсиз орзу-истаклари билан ҳаракат килса, ўсмир ўз фаолиятини муайян принцип, эътиқод ва шахсий нуқтаи назари асосида ташкил қила бошлайди. Ўсмир шахсининг таркиб топишида ахлоқ ўзига хос, онг алоҳида аҳамият касб этади. Бунда ўқувчиларнинг ахлоқий тушунчаларни ўзлаштириши ва уларни турмушга татбиқ этиши муҳим роль ўйнайди.\n Э.Ғозиев. Онтогенез психологияси. Т.: 2010.-Б.30\nУзлуксиз маънавий тарбияни ташкил этиш мақсадида\n“Ёш ота-она китоби”, “Бахтли бола маънавияти”, “Фазилатли авлод” қўлланмаларини тайёрлаш ва тарқатиш.\nРеспублика Маънавият ва маърифат маркази, ҳудудий Маънавият ва маърифат кенгашлари\nТаълим муассасалари ўқитувчилари, тарбиячилари\nва тарбиячи ёрдамчилари учун узлуксиз маънавий тарбия тизимини амалга оширишга қаратилган махсус ўқувлар ташкил этиш\nҲар бир маҳаллада 18 ёшгача фарзанди бўлган ота-оналар ва уларнинг фарзандларига услубий ёрдам берувчи Оила университетларини ташкил этиш\nҲар бир ёш учун компетенция талаблари-ижтимоий малакалар нормалари ва ахлоқий сифатларни шакллантириш бўйича методика ишлаб чиқиш\n“Болаларни тўғри овқатлантириш бўйича йўриқнома” ишлаб чиқиш ва оилаларда ушбу йўриқнома асосида фарзандларини овқатлантириш бўйича тарғибот-ташвиқот ишларини олиб бориш\nҲомиладорликни қайд этиш ва рўйхатга олишнинг ягона электрон базасини шакллантириш, уларнинг жисмоний ва руҳий ҳолатини тиббий-психологик кўрикдан ўтказиш ва шу асосда ҳомиладор аёл ҳақида батафсил маълумотнома тайёрлаш\nҲомиладор аёлнинг эҳтиёжларини ўрганиш, маиший муаммоларини ҳал этишига ёрдамлашиш ҳамда ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш мақсадида “Фаол кўмак гуруҳлари” ташкил этиш\nҲудудий Маънавият ва маърифат кенгашлари,\nЁшлар иттифоқи, Хотин-қизлар қўмитаси\nҲомиладор аёлларда соғлом ҳомиладорликни ташкил қилиш бўйича тавсиялардан иборат “Соғлом авлод учун” номли брошюра, туркум буклетлар тайёрлаш ва тарқатиш\nҳудудий Маънавият ва маърифат кенгашлари, Соғлиқни сақлаш вазирлиги,\nРеспублика Маънавият ва маърифат маркази, “Оила” илмий-амалий тадқиқот маркази\nҲомиладор аёллар ўқиши тавсия қилинадиган бадиий\nва электрон адабиётлар рўйхатини шакллантириш\nРеспублика Маънавият ва маърифат маркази, Ёзувчилар уюшмаси\n“Ёш оналар” клубини ташкил қилиш\n“Оила” илмий-амалий тадқиқот маркази, Республика Маҳаллалар кенгаши,\nЗ ёшгача болаларда бадиий-эстетик дид шакллантириш ва интеллектни ривожлантиришга мўлжалланган алла, эртак, мақоллар ва топишмоқларнинг аудио шаклини яратиш, мультфильмлар тўпламини тайёрлаш\nРеспублика Маънавият ва маърифат маркази, “Ўзбеккино” миллий агентлиги,\nЎзбекистон миллий телерадиокомпанияси, Мактабгача таълим вазирлиги,\n3 ёшгача бўлган болаларнинг руҳий-психологик ривожланишини мунтазам назорат қилиш тизимини йўлга қўйиш\n“Оила” илмий-амалий тадқиқот маркази, Республика Маънавият ва маърифат маркази\n3 ёшгача бўлган болаларда китоб ўқиш кўникмасини шакллантириш бўйича алоҳида қўлланма ишлаб чиқиш\nва оилаларга тарқатиш\nРеспублика Маънавият ва маърифат маркази, Халқ таълими вазирлиги, Ёзувчилар уюшмаси\nМаънавият ва маърифат маркази ҳузурида болалар ўйинчоқларининг ғоясини таҳлил ва тадқиқ қиладиган ишчи гуруҳи тузиш\nРеспублика Маънавият ва маърифат маркази ҳамда тегишли вазирликлар, идоралар\nБолаларга халқимизнинг урф-одатлари, қадриятларини англатувчи “Ўзинг бўя” туркумида альбомлар яратиш.\n“Одобли бола” тизимли ўйинлар орқали тарбияни ташкил қиладиган вариатив дастур ишлаб чиқиш\nРеспублика Маънавият ва маърифат маркази, Мактабгача таълим вазирлиги,\nБоғчаларда болаларни алла садоси билан ухлатишни ташкил қилиш\nҲудудий маънавият ва маърифат кенгашлари, Мактабгача таълим вазирлиги,\n“Экологик тарбия” вариатив дастурини ишлаб чиқиш\nБарча мактабгача таълим муассасаларида “Она Ватан” бурчаклари ташкил этиш бўйича тавсия ишлаб чиқиш\nУмумий ўрта таълим мактабларида “Мен севган адабий қаҳрамон”, “Мен севган шеър”, “Мен севган адиб” мавзуларида викторина (бир йилда икки марта) ҳамда “Онажоним табиат”, “Буюк алломаларимизни улуғлаймиз” мавзуларида баёнлар (ҳудудий) танловларини ўтказиш.\nУмумий ўрта таълим мактабларида буюк маърифатпарвар сиймолар меросини тарғиб этишга қаратилган “Ўн икки ойга – ўн икки аллома” ойликларини ўтказиш.\nЎқувчи-қизлар учун махсус “Зумрадхонлар” клуби фаолиятини ривожлантириш\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги, Ёшлар иттифоқи\nУмумтаълим мактаблари ўқувчилари ўртасида “Тил – миллат кўзгуси” мавзусида республика иншолар танловини ташкил этиш\nЎзбекистон Республикасида маънавий тарбияни баҳолашнинг илмий асосланган индикаторларини ишлаб чиқиш


Муслимбек Йўлдошев марҳум ҳамкасбини таваллуд айёмида ёдга олди\n18:22 / 24.04.2016\nЎзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими, Олий тоифали диктор Муслимбек Йўлдошев бугун, 24 апрель санаси куни таваллуд топган марҳум дўсти Абдумўмин Ўтбосаровни ёдга олди...\nМуслимбек Йўлдошев 1960 йилда туғилган ҳамкасби, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Абдумўмин Ўтбосаровни хотирлаб, у билан биргаликда тушган эсдалик суратини ўз “фейсбук”даги саҳифасида жойлаштирди. Сурат остига эса:\n— 24 апрель Абдумўминнинг туғилган куни эди. Дўстим ҳаёт бўлганида, биз албатта Чорвоқда бўлар эдик. Туғилган кунини у ўша ерда, тоғлар қўйнида, дала ҳовлисида нишонларди. Ё қуёш чарақлаган ва ё ёмғир шивирлаган бўлишидан қатъи назар, биз анъанага содиқ қолишга ҳаракат қилар эдик. Ҳар қандай иш — буюртма чиппакка чиқар, бизларни ҳеч нарса дўстлар дийдорини кейинга суришга мажбур қилолмасди... Надоматлар бўлсинким, бу гал унинг туғилган кунини дўстимсиз ўтказамиз...Лекин, албатта, нишонлаймиз — дея дил сўзларини қайд этди.\nШу билан биргаликда Муслимбек Йўлдошев ҳамкасби учун тўртликлар битишни ҳам унутмади. Ушбу тўртликни ўз ҳолича эътиборингизга ҳавола этмоқдамиз.\nОнамга куйдим - бу қадимий мерос,\nЖигарларим олдинг - сабрим беқиёс,\nТуғилган кунида ўлганин эслаб...


АҚШ Давлат Котиби Колин Пауэлл бугун Германиянинг "АРД" телеканалига берган интервюсида, АҚШ Ироқда барча салоҳиятни БМТга топширолмаслигини таъкидлади.\n14 апрел 2021, Тошкент вақти: 01:05\nПауэллнинг айтишича, БМТ Ироқда муҳим рол ўйнаши мумкин. Бироқ, АҚШ БМТнинг Ироқ масаласидаги резолюциясини қабул қилмайди. Унга кўра, БМТ Ироқда рол ўйнашни ўз зиммасига олишга тайëр эмас.\nБМТ Хавфсизлик Кенгашига доимий аъзо бўлган беш давлат ташқи ишлар вазирлари шанба куни Женевада учрашиб, АҚШ таклиф қилган резолюция лойиҳасини муҳокама қиладилар. Резолюцияда Ироққа кўп миллатли кучларнинг юборилиши назарда тутилган.


Коинотни амалий ўрганиш ва унга парвоз қилишга илк уринишлар 1957 йил 4 октябрда Совет Иттифоқида Ернинг сунъий йўлдоши учирилгандан сўнг шиддат билан ривожланиб кетди. Совет космонавти Юрий Гагарин Ер орбитасига чиққан биринчи инсон бўлди. 1966 йил 20 июлда АқШ томонидан учирилган “Аполлон-2” космик кемасида учган фазогирлар Ойга илк қадам боcган инсонлар бўлдилар.\nКоинотнинг забт этилишиҚуръони Каримда одамларнинг коинотни забт этишда катта муваффақиятлар қозониши, ҳатто уларнинг очиқ космосга чиқиши ҳақида ҳам ояти карималар нозил бўлган. Бу оятлар нозил бўлган деярли бир ярим минг йил аввалги даврда космик аппаратлар тугул, ҳатто коинотни кузатувчи энг оддий асбоблар ҳам мавжуд бўлмаган.\nЭй жин ва инс жамоаси! Агар сизлар (Аллоҳнинг жазосидан қочиб) осмонлар ва ер чегараларидан ўтиб кетишга қодир бўлсангизлар, у ҳолда ўтиб кетаверинглар! Сизлар фақат куч-қудрат билангина ўта олурсизлар, (лекин у Кунда сизларда ҳеч қандай қуч-қудрат бўлмас)!\nРаҳмон сураси, 33-оят\nЭътибор беринг, ояти каримада инсонлар Ердан узоқлашиб, коинотга чиқа олишлари ёки Ернинг қаърига кира олишлари учун катта куч-қудрат кераклиги ҳақида хабар берилмоқда. Тахмин қилиш мумкинки, бу ерда “куч-қудрат” деганда йигирманчи асрга келиб ихтиро қилинган ва ясалган юксак технологияли учиш асбоблари ҳақида гап бормоқда. Йигирманчи асрнинг иккинчи ярмида мазкур ояти каримада келтирилган хабарлар рўёбга чиқди - инсон коинотни забт этишга киришди.


ArcelorMittal 2011 йилда Қозоғистонга ярим миллиард доллар сармоя киритмоқчи - BBC O'zbek\nArcelorMittal 2011 йилда Қозоғистонга ярим миллиард доллар сармоя киритмоқчи\nImage caption ArcelorMittal келаси тўрт йил ичида Қозоғистонда пўлат ишлаб чиқаришни қарийб икки баробарга кўпайтиришга аҳд қилганини айтмоқда\nДунёдаги энг йирик пўлат қуйиш ширкати бўлмиш ArcelorMittal 2015 йилгача маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажмини қарийб икки баробар кўпайтириш ниятида Қозоғистонга шу йил 500 миллион АҚШ доллари миқдорида сармоя киритмоқчи.\nХалқаро ширкатнинг Қозоғистондаги бўлими ArcelorMittal Temirtauнинг билдиришича, жорий йилда пўлат хом ашёсини ишлаб чиқаришни 4 миллион, тайёр маҳсулот ҳажмини эса, 3.5 миллион тоннага кўпайтирмоқчи.\nArcelorMittal Қозоғистоннинг Совет даврида энг йирик пўлат корхонаси жойлашган Темиртау шаҳрида фаолият олиб боради.\nМазкур корхона йилига 6 миллион тонна пўлат хом ашёси ишлаб чиқариш салоҳиятига эга экани айтилади.\nШиркат пўлат корхонасини замонавийлаштириб, 2015 йилда бор қувввати билан ишга туширишни режаламоқда.\nЖаҳон Пўлат Уюшмасининг маълумотларига қаралса, пўлат хом ашёсини ишлаб чиқариш ўтган йили дунёда 15 фоизга ортиб, рекорд даражага етган.\nМазкур ҳолат ривожланаётган давлатларда пўлат ишлаб чиқариш саноатининг яхшилангани ва янги бозорларнинг пайдо бўлаётгани билан изоҳланади.\nРейтер ахборот агентлигининг ёзма мурожаатига жавоб бераркан, ArcelorMittal ширкат етарли даражада хом ашёга эга бўлмагунча, Темиртауда йилига 10 миллион тонна пўлат ишлаб чиқариш салоҳиятига эга янги корхона қуриш режаси тўхтатиб турилишини билдирган.\nЎз вақтида Темиртау пўлат корхонасида ишлаган Қозоғистон Президенти Нурсултон Назарбоев эса, ўтган йили 2015 йилга бориб мамлакати ана шундай салоҳиятга эга бўлишига умид билдирганди.\nArcelorMittal Temirtau ширкати Қозоғистондаги Атасу темир конини кенгайтириш ишларини бошлаганини ҳам айтмоқда.\nШиркат Қозоғистон марказида жойлашган бир қанча кўмир ва темир конларига эгалик қилади.


АКТ вазири «Nokia» раҳбарияти билан учрашди\n16.05.2018 18:33 0 1387\nЎзбекистон Республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазири Азим Ахмедхаджаев «Nokia» компаниясининг бош ижрочи вице-президенти, компаниянинг Европадаги раҳбари ҳамда «Digital Europe» компанияси президенти Маркус Бёрхерт билан учрашди. Бу ҳақда вазирлик Ахборот хизмати хабар берди.\nУчрашувда телекоммуникация ва ахборот технологиялари йўналишида истиқболда турган ҳамкорлик масалалари яқиндан муҳокама қилинди. Жумладан, кадрлар малакасини ошириш, янги телекоммуникация технологиялари ва хизматларини жорий қилиш бўйича лойиҳаларга эътибор қаратилди.\nЖаҳоннинг узоқ йиллик тажриба ва тарихига эга компанияси ҳисобланган «Nokia» компанияси 150 йилдан буён фаолият кўрсатиб келмоқда. Бугунги кунда у мобиль, симли ва кенг полосали телекоммуникация тармоқлари учун ускуналар, IТ-ечимлар ишлаб чиқаришда халқаро миқёсда тан олинган эксперт ҳисобланади.\nАКТ вазирлиги Nokia\nТехнология 01/03, 18:25\nТехнология 22/01, 01:30\n«Nokia» логотипи остида беш камерали смартфон чиқарилиши мумкин


Журналист Дилмурод Сайид озодликка чиқди - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\nЖурналист Дилмурод Сайид озодликка чиқди\n05.02.2018 18:35 msk\nКўп йиллик қамоқ жазосини ўтаётган 55 ёшли журналист ва ҳуқуқ ҳимоячи Дилмурод Сайид (Сайидов) 3 февраль куни Қаршидаги колониядан озодликка чиқарилди, дея маълум қилади “Эзгулик” ҳуқуқ ҳимоя ташкилоти. Бу хабарни Сайиднинг укаси Обид ҳам тасдиқлади. Журналистни қанақа сабаблар билан озод қилингани тўғрисида маълумот йўқ.\nДилмурод Сайид “Эзгулик” ҳуқуқ ҳимоя ташкилотининг Тошкент вилояти бўлимига аъзо бўлиб, Самарқанд вилоятидаги фермерлар ҳуқуқини ҳимоя қилиб келган. Унинг мақолалари кўплаб оммавий ахборот воситаларида чоп этилган.\nСайид фермерларнинг ерлари ноқонуний тарзда тортиб олингани ҳақида хабар бериб, уларнинг номидан давлат ҳокимият органларига шикоят аризаларини тайёр қилганида, унга қарши товламачилик ва ҳужжатларни қалбакилаштириш бўйича уйдирилган жиноят ишини сохталаштирдилар.\nЖурналисть 2009 йил 22 февраль куни ҳибсга олинди, суд процесси июнда бошланди ва кўплаб қонун бузилишлари билан ўтди: жиноят ишидан муҳим ҳужжатлар йўқолди, судья эса кўпчилик гувоҳлар ўз кўрсатмаларидан бош тортганларига қарамай уларнинг ёзма кўрсатмаларига таяниб ишни кўриб чиқди. Шундай қилиб Дилмурод Сайид 2009 йил 30 июлида 12,5 йилга озодликдан маҳрум этилди. Бу вақтга келиб журналист сил касалига чалинди. Шунга қарамай, 11 сентябрь куни Самарқанд вилоят суди ҳукмни тасдиқлади ва Олий суд уни ўз кучида қолдирди.\nСайид қамоқдалигида бошига жуда катта мусибат келиб тушди: 2009 йил охирида унинг хотини ва қизи автоҳалокатда нобуд бўлдилар.\nHuman Rights Watch халқаро ҳуқуқ ҳимоя ташкилоти Сайидни сиёсий мотивларга кўра озодликдан маҳрум этилган журналистлар рўйхатига киритиб, уни зудлик билан озод этилишини талаб қилди.


«Ўзбектелеком» АК бош директорига янги маслаҳатчи...\n15.09.2021 15:25 0 1719\n«Ўзбектелеком» акциядорлик компанияси бош директорининг матбуот котиби – ахборот сиёсати масалалари бўйича маслаҳатчиси лавозимига Тимур Машрабжонович Мамажонов тайинланди.\nТайинлов Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги хулосаси асосида амалга оширилди.\nТимур Мамаджанов 1982 йил Наманган вилояти Чортоқ туманида туғилган. Наманган Давлат университети бакалавриатини (2011 й.), Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети магистратурасини (2013 й.) тамомлаган.\nТ.Мамаджанов оммавий ахборот воситаларидаги иш фаолиятини 2009 йилда бошлаган. Шу давр ичида «Наманганская правда», «Ишонч» ва «Ишонч-Доверие», «Халқ сўзи» ва «Народное слово» газеталари таҳририятларида турли лавозимларда фаолият юритган.\nМазкур лавозимга тайинлангунга қадар «Ишонч» ва «Ишонч-Доверие» газеталари бош муҳаррирининг ўринбосари лавозимида ишлалган.\nЎзбектелеком тайинлов Тимур Мамажонов\nХориж 28/11, 20:15\nЖамият 24/11, 16:56\nТошкент шаҳар Ободонлаштириш бош бошқармаси бошқарувчиси вазифасидан озод этилди\nТехнология 24/11, 11:59


Брюсселда 6 мингдан ортиқ фермер намойишга чиқди\nБельгия ва Франциядан бўлган 6 минг нафардан ортиқ фермерлар Брюссель шаҳрида намойиш уюштиришди. Улар Европа Иттифоқидан икки мамлакатнинг чегара ҳудудида жойлашган фермерларга молиявий ёрдам ажратишини талаб қилишмоқда. Бу ҳақда Le Soir нашри хабар берган.\nМаҳаллий манбаларнинг хабар беришича, норози фермерлар намойишга тракторларда келишган. Айни вақтда улар Брюсселда жойлашган Европа Иттифоқи кенгаши ва Еврокомиссия офислари жойлашган биноларни ўраб олишган. Намойишчилар полициячиларга тухумлар ва машъалалар улоқтиришмоқда. Улар шунингдек, бино олдида похол уюмларини ёқишган.\nАйни вақтда Европа Иттифоқининг аъзолари бўлган 28 давлатнинг қишлоқ хўжалик вазирлари мавжуд вазиятдан чиқиш масалаларини муҳокама қилиш учун фавқулодда йиғилиш ўтказмоқда. Бу давлатларнинг қишлоқ хўжалиги соҳасида Россияга экспортнинг тақиқлангани туфайли инқирозий ҳолат юзага келган. Инқироз айниқса, сут ва сут маҳсулотлари ишлаб чиқарувчи фермерларга жиддий зарар етказган.\nБироз олдинроқ, Еврокомиссия санкциялардан жабр кўрган фермерларга ёрдам кўрсатиш муддатини кейинги йилнинг июлига суришга қарор қилганди.


ГЕННАДИЙ КОЧНЕВ: “ОМАД “ШЎРТАН”НИ ТАНЛАДИ”\nКетма-кет икки ўйинда турнир жадвалидаги ёнма-ён рақиблар билан кураш олиб бордик ва бу очколар биз учун олтинга тенг десам адашмаймаган бўламан. Ғалаба қозонганимиздан жуда бахтиёрман ва бу ғалаба билан ғузорлик футбол муҳлисларини табриклайман. Ўз ўрнида йигитларга ҳам миннатдорчилик билдираман. Ўйин осон кечмади. Шундай бўлсада турнир жадвалида очколар бўйича самарқандликларга етиб олдик, бу ҳам ўзига яраша ёқимли ҳис. Тўп назоратини ушлаб тура олдик аммо ҳужумларимизни якунлайдиган футболчи топилмади. Рақиблар ўйин сўнгига келиб тезликни ва ҳужумларни оширгани боис учрашувнинг сўнгги дақиқалари жуда ҳаяжонли ва асабий тарзда ўтди. Аммо омад бугун бизни танлади.\nҲужум чизиғимизда муаммолар мавжуд. Уларни бартараф қилишга ҳаракат қиламиз. Аммо келинг бугун йигитларимизни урушмаймиз. Ёшларимизга имконият бериб кўрмоқдамиз. Хушбаков бугун ўзини кўрсата олмади, лекин ният қиламизки у ҳали ишончимизни оқлайди. Сафаров эса аксинча, жамоа ўйинига тезда мослашиб кетадиган футболчи эканлигини исботлади.\n“Динамо” таркибида Ораховацнинг ўйнамаслигини яхши билар эдик, аммо Рогак ҳам бугун заҳирадан майдонга тушгани биз учун бироз кутилмаган воқеа бўлганини инкор этмайман.\nЎқилди (марта): 1103. Киритилган сана: 2017-08-13 13:07:31.\n1 дакикалик сукут Бухоро


Qalampir.uz - Франция фуқаролари учун визасиз тартиб жорий қилинди\nФранция фуқаролари учун визасиз тартиб жорий қилинди\n16:24, 06.10.2018 Жамият\nПрезидентнинг бу тўғридаги тегишли фармони имзоланган.\nЭнди Франция фуқаролари ҳам Ўзбекистонга визасиз киришлари мумкин. Янги тизим 5 октябрдан амал қилади. Унга кўра, Франция фуқаролари мамлакат ҳудудида 30 кун давомида визасиз бўлишлари мумкин. Бу Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг навбатдаги фармони билан тасдиқланди.\nВизасиз тартибнинг жорий этилишидан асосий мақсад Ўзбекистон ва Франция ўртасида ўзаро маданий, илмий ва таълим соҳаларидаги ҳамкорлик алоқаларини кучайтириш, халқаро муносабатларни ривожлантириш учун қулай шароитлар яратиш.\nШуни таъкидлаш жоизки, Франциядан Ўзбекистонга ташриф буюрувчи сайёҳлар сони йилдан-йилга ошиб бормоқда. 2016 йилда уларнинг сони 4 889 кишини ташкил этган бўлса, 2017 йилда бу кўрсаткич 5 748 кишига етган. 2018 йилнинг дастлабки саккиз ойига кўра, Ўзбекистонга саёҳат қилаётган францияликлар сони 9 172 нафарни ташкил қилмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, Президент Шавкат Мирзиёев жорий йил 8-9 октябрь кунлари Франция Республикасига давлат ташрифи билан боради.\nХоразм вилоятининг собиқ ҳокими яна масъул лавозимда иш бошлади\nЎзбекистонда 1 февралдан қандай ўзгаришлар бўлади?\n10:43, 01.02.2019 7 990\nЯна 45 давлат фуқаролари Ўзбекистонга визасиз киради\n19:30, 06.01.2019 3 074\nГермания фуқаролари Ўзбекистонга визасиз кириши мумкин бўлди\n11:56, 04.01.2019 1 471\n17:14, 02.01.2019 7 768


Путин ва Лукашенко Совет аскари хотирасига ёдгорликни очдилар - видео\n19:28 30.06.2020 (Янгиланган 20:35 30.06.2020)\nРоссия президенти Владимир Путин ва Беларусь президенти Александр Лукашенко Ржевда Иккинчи Жаҳон урушида ҳалок бўлган аскарларни хотирлаш маросимида қатнашмоқда.\nТОШКЕНТ, 30 июн — Sputnik. Россия президенти Владимир Путин ва Беларусь президенти Александр Лукашенко Твер вилояти Ржев шаҳрида совет аскари хотирасига бағишланган ёдгорликни очдилар.\nПрезидентлар гул қўйиш маросимида иштирок этиб, вафот этганларнинг хотирасини бир дақиқалик сукут билан ёд этдилар.\n"Ржев мемориали - умумий хотирамизнинг яна бир рамзи, Европани ва бутун дунёни нацизмдан қутқарган аскар-қаҳрамон, аскар-халоскор, ғолиб-аскарнинг буюк ва фидокорона қаҳрамонлигига таъзим қилиш рамзидир", - деди Россия президенти.\nОдамлар ёдгорликлар яратиб, уларга келгунларига қадар, ҳеч қачон урушнинг даҳшатли воқеаларини унутмайдилар, дея қайд этди ўз нутқида Лукашенко.\nШунингдек, Путин ва Лукашенко "Хотира боғи" халқаро акциясида иштирок этишди, Улуғ Ватан уруши пайтида ҳалок бўлганлар хотирасига дарахт экилди.\n15:47 07.08.2020 (Янгиланган 15:55 07.08.2020)\nАҚШ президенти Дональд Трамп TikTok ва WeChat иловаларининг “таҳдиди”га қарши кураш бўйича фармонни имзолади.\nТОШКЕНТ, 7 авг — Sputnik. АҚШ президенти Дональд Трамп “TikTok ва WeChat иловалари таҳдиди”га қарши кураш тўғрисида фармонни имзолади.\nЯнги ҳужжат 45 кундан сўнг кучга киради. Улар ByteDance ва Tencent илова ишлаб чиқарувчи компаниялар билан ҳар қандай шартномаларни тузишга чеклов киритади.\nҲужжатда TikTok ва WeChat АҚШ миллий хавфсизлиги, иқтисодиёти ва сиёсатига таҳдид сифатида кўрсатилган. Таъкидланишича, бу иловалар фойдаланувчи, шу жумладан у жойлашган жойи ва қидирган нарсалар ҳақидаги маълумотларни йиғади.\n"Бу Хитойга федерал хизматчи ва шартнома ишчилари ишлайдиган жойларни кузатиб бориш, шантаж қилиш учун шахсий маълумотлар асосида ҳужжатлар тўпламини йиғиш ва саноат жосусликларини амалга оширишга имконини беради", - дейилган ҳужжатда.\nИлгарироқ, АҚШ президенти Microsoft ёки Американинг бошқа компанияси 15 сентябргача TikTok’ни сотиб олиши зарурлиги, акс ҳолда, илова мамлакат ҳудудида тақиқланиши ҳақида айтганди.\nMicrosoft иловани сотиб олиш бўйича музокаралар давом эттиришини тасдиқлаганди. Ҳозирча шартнома нархи аниқланмади, аммо ОАВлар тахминига кўра, 10-30 миллиард долларни ташкил қилиши мумкин.\nTikTok – Хитойнинг ByteDance компания томонидан қисқа видеоларни яратиш ва кўриш учун мўлжалланган илова.


Самарқандда туристларга нисбатан шокер қўллаган ходимларнинг раҳбарлари ҳам ишдан бўшатилди - Anhor\nAnhor Все посты Самарқандда туристларга нисбатан шокер қўллаган ходимларнинг раҳбарлари ҳам ишдан бўшатилди\nСамарқанд вилояти ички ишлар бошқармасининг бошлиғи полковник Раҳмат Маматов Самарқандда қозоғистонлик сайёҳларга қарши электрошокер қўллаган милиция ходимларининг ҳаракатлари ҳақида гапирди. Бу ҳақда “Газета” нашри ёзади.\nСамарқанд ИИБ ходимлари тунги соат 23:00 дан кейин кўчада бўлишнинг иложи йўқлигини, чунки шаҳарда “Хавфсиз тун” тадбири бўлиб ўтаётганини айтиб, қозоғистонлик сайёҳларни электрошокерлар ёрдамида куч билан милиция участкасига олиб келишган.\n“Биз электрошокер билан содир бўлган воқеа бўйича чуқур хизмат текширувини ўтказдик. Биз уни кенг муҳокама қилдик. Электрошокер ишлатган иккала ходим ҳам ишдан бўшатилди. Прокуратура уларга нисбатан жиноий иш қўзғатди. Ҳозирда тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда. Уларнинг иккала раҳбари ҳам тўғридан-тўғри кўрсатма беришдаги хатоси учун ишдан бўшатилди”, — дейди Раҳмат Маматов.\nУнинг сўзларига кўра, эндиликда ҳар бир милиция ходими фуқароларга қандай муносабатда бўлиш ва қайси ҳолларда электрошокердан фойдаланиш бўйича кўрсатмаларга эга бўлади.\nСамарқанд вилояти ИИБ бошлиғи ишнинг биринчи кунидаёқ соҳа раҳбарларини йиғиб, “Бизга статистик маълумотлар керак эмас”лигини айтган.\n“Бизга юқоридан бундай буйруқ берилмайди, бу йўналишда бунчалик кўп протоколлар тузиш керак, дейишмайди. Агар биз ходимга 10 та баённома тузиши кераклигини ва шу билан иш якунланишини айтсак, унда биз уни аста-секин катта ҳуқуқбузарликларни текшириш ўрнига куннинг долзарб вазифаларини бажаришга ўргатамиз. Бу охир-оқибат катта воқеаларга олиб келади”, – дейди у.\nУнинг фикрича, фуқаролар онгида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга нисбатан салбий муносабат шаклланишига ички ишлар ходимларининг қўпол муносабати сабаб бўлмоқда.\n“У ижобий бўлиши учун биз “сен” сўзини олиб ташлашимиз ва унинг ўрнига “сиз” сўзини ишлатишимиз керак… Агар (ходим) унга қўпол муомала қилмаган бўлса, биз ҳақимизда ҳеч қачон салбий гапирмайди”, – дейди у.\nРеспублика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг Самарқанд филиали икки нафар хорижлик фуқародан бирида ўнг елкасининг ички юзаси электр токи уриши натижасида жароҳатланганини, иккинчисида эса ўнг қўлининг ташқи юзасида юмшоқ тўқималар кўкарганини аниқлади.\nМазкур ҳолат юзасидан прокуратура томонидан 24 май куни Жиноят кодексининг 206-моддаси 1-қисми (ҳокимият ёки мансаб ваколатларини суиистеъмол қилиш) билан жиноят иши қўзғатилган.


Путин: Россия газ нархини Украинага босим сифатида ишлатмайди\nРоссия президенти Владимир Путин (чапда) ва Газпром ширкати раҳбари Алексей Миллер.\nРоссия президенти Владимир Путин мамлакатнинг Газпром ширкати раҳбари билан ўтган учрашувда Кремль газ нархидан Украинага босим ўтказиш дастаги сифатида фойдаланмаслигини билдирди.\nПутин Газпром раҳбари Алексей Миллерга Украина Россиядан олаётган газ учун қўшнилари билан бир хилда ҳақ тўлаши кераклигини айтди.\nЎтган йили Россияниг Украинага газни жаҳон бозоридаги нахдан қарийб 100 доллар қимматроқ сотишни бошлагани танқидга сабаб бўлганди.\nШунингдек, Россия президенти Газпром барча ҳамкорларига, айниқса Украина шарқидаги ҳудудларга газни узлуксиз етказиб берилишини таъминлаши кераклигини айтди.\nАлексей Миллер Россия Украина билан газ шартномасидан "ол ва тўла" шартини олиб ташлаганини маълум қилди.\nБу шартга кўра, Украина шартномада кўрсатилган газ кўламига, етказиб берилиши ёки берилмаслигидан қатъий назар, тўлиғича ҳақ тўлаши керак эди.\nУкраина 1 апрелдан бошлаб Россия газининг бир минг куб метрини арзонлаштирилган нархда - 247 доллардан сотиб олмоқда.


Конфессиялар билан ишлаш ва экспертиза бўлими\nКонфессиялар билан ишлаш ва экспертиза бўлими Қўмита аппаратининг таркибий бўлинмаси ҳисобланади. Конфессиялар билан ишлаш ва экспертиза бўлимининг (келгусида - Бўлим) фаолияти устидан назорат Қўмита раиси томонидан олиб борилади. Бўлим ўз фаолиятини Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 23 апрелдаги 196-сон қарори билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита тўғрисида” низом, Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 20 январдаги “Диний мазмундаги материалларни тайёрлаш, олиб кириш ва тарқатиш соҳасидаги фаолиятни амалга ошириш тартибини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” 10-сон қарор ва бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширади. Бўлимни Қўмита раиси томонидан лавозимига тайинланадиган ва озод қилинадиган бўлим бошлиғи бошқаради. Бўлим Қўмита раисига бўйсунади.\nКиришлар бугун: 2611\nТашрифлар бугун: 2480


Олопаталлерг – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Олопаталлерг\nПрепаратнинг савдо номи: Олопаталлерг\nТаъсир этувчи модда (ХПН): олопатадин\nфаол модда: 1,1 мг олопатадин гидрохлориди олопатадинга қайта ҳисобланганда – 1,0 мг;\nёрдамчи моддалар: бензалконий хлориди, динатри фосфат додекагидрати, натрий хлориди, 1M натрий гидроксиди эритмаси/1M хлорид кислотаси эритмаси, тозаланган сув.\nФармакотерапевтик гуруҳи: аллергияга қарши восита – H1-гистамин рецепторлари блокатори.\nКод АТХ: S01GX09.\nOлопатадин фармакологик самараси бир нечта турли хил таъсир механизмлари орқали ривожланадиган кучли селектив аллергияга қарши/антигистамин препаратдир.\nГистамин (одамда аллергик реакцияларнинг асосий медиатори) антагонисти ҳисобланади ва конъюнктива эпителийсида гистамин билан боғлиқ яллиғланиш цитокинлари ажралишининг олдини олади. In vitro шароитдаги тадқиқотлари натижаларига кўра конъюнктива семиз ҳужайралари томонидан яллиғланиш медиаторлари ажралишининг ингибиция қилиниши тахмин қилинади.\nБурун кўз ёш йўли ўтказувчан бўлган пациентларда олопатадиннинг конъюнктива халтасига инстилляция йўли билан маҳаллий қўлланилиши кўпинча мавсумий аллергик конъюнктивитда бурун томонидан кузатиладиган симптомларни камайтиради.\nОлопатадин кўз қорачиғи диаметрига клиник аҳамиятга эга бўлган таъсир кўрсатмайди.\nОлопатадин маҳаллий қўллаш учун мўлжалланган бошқа препаратлар каби тизимли сўрилишига учрайди. Бироқ олопатадин офтальмологияда маҳаллий қўлланилгандан кейин қон плазмасидаги концентрацияси паст ва миқдорий аниқлангандан кейин (< 0.5 нг/мл)\n1.3 нг/мл даражагача паст диапазонда сақланиб туради. Таърифланган концентрациялар плазмада олопатадиннинг терапевтик дозалари перорал қабул қилингандагига нисбатан 50-200 марта кам.\nОлопатадиннинг перорал шакллари фармакокинетик тадқиқотлари маълумотига кўра ярим чиқариш даври 8-12 соатни ташкил қилади, препаратнинг чиқарилиши асосан буйрак орқали амалга оширилади. Юборилган дозанинг 60-70% сийдик билан ўзгармаган ҳолда чиқарилади, шунингдек, сийдикда 2 метаболит – моно-десметил ва н-оксиднинг паст концентрациялари аниқланади.\nОлопатадин асосан буйрак орқали ўзгармаган ҳолда чиқарилиши туфайли, буйрак функциясини бузилиши олопатадин фармакокинетикаси бузилишига ва оғир буйрак етишмовчилиги (креатинин клиренси минутига 13 мл) билан хасталанган пациентлар плазмасида олопатадин концентрациясининг анча (2,3 марта) ошишига олиб келади. Олопатадин инстилляция кўринишида маҳаллий қўлланилгандан кейин плазмадаги концентрацияси терапевтик дозаларда перорал қўлланилгандагига қараганда 50-200 марта кам бўлиши туфайли кекса ёшдаги ва буйрак функциясини бузилиши бўлган пациентларда дозалаш тартибини ўзгартириш талаб этилмайди. Чиқаришнинг жигар йўли олопатадин учун асосий ҳисобланмаслиги туфайли, жигар функциясини бузилиши бўлган пациентларда қўлланилганда дозага тузатиш киритиш талаб этилмайди.\nГемодиализдаги пациентлар томонидан 10 мг олопатадин қабул қилингандан кейин плазмада олопатадин концентрацияси гемодиализ ўтказилган куни бошқа гемодиализ ўтказилмаган кунлардагига нисбатан паст бўлган. Бу шундан далолат берадики, олопатадин гемодиализ ёрдамида чиқарилиши мумкин.\nЁш (ўртача ёш – 21 ёш) ва кекса ёшидаги (ўртача ёш – 74 ёш) пациентларда 10 мг концентрация фармакокинетикасининг қиёсий текширувлари натижаларига кўра плазмада олопатадин концентрациялари, плазма оқсиллари билан боғланиши ва препаратнинг ўзгармаган ҳолда ҳамда метаболитлар кўринишида чиқарилиши кўрсаткичлари ўртасида фарқ қайд этилмади.\nМавсумий аллергик конъюнктивит симптомларини даволашда қўлланади.\nШикастланган кўз конъюнктивал халтасига 1 томчидан кунига 2 маҳал (8 соатлик интервал билан) томизилади.\nДаволаш давомийлиги тўрт ойгача.\nЗарурати бўлганда препарат бошқа препаратлар билан мажмуада қўлланилиши мумкин. Бундай ҳолларда препаратларни юбориш ўртасидаги интервал 5 минутдан кам вақтни ташкил қилмаслиги лозим.\nКекса ёшдаги пациентлар учун дозага тузатиш киритиш зарурати йўқ.\n3 ёшдан катта болалар.\nОлопаталлерг катталарда қўлланиладиган дозалар каби қўлланилиши мумкин.\nБуйрак ва жигар етишмовчили билан хасталанган пациентларда олопатадин кўз томчилари шаклида қўлланилиши юзасидан тадқиқотлар олиб борилмаган. Шунга қарамай, буйрак ёки жигар етишмовчили билан хасталанган пациентларда дозага тузатиш киритиш зарурати пайдо бўлиши кутилмайди.\nПрепаратнинг микробли контаминациясини олдини олиш учун флакон учини қовоқларга, кўз атрофи терисига ва бошқа юзаларга теккизмаслик лозим. Препарат ишлатилгандан кейин қопқоғи зич ёпилиши лозим.\nНохуш кўринишлар ҳақида умумий маълумот\n1680 пациент иштирок этган клиник тадқиқотларда дозалаш тартиби 1-4 томчини, курс давомийлиги 4 ойни ташкил қилган, олопатадин ҳам монотерапия, ҳам 10 мг дозада лоратадин билан биргаликда қўлланган. Нохуш кўринишларнинг умумий учраш тез-тезлиги 4,5% ни ташкил қилган бўлса ҳам, айни вақтда нохуш рекциялар ривожланиши туфайли клиник тадқиқотларда иштирок этишни тўхтатиш фақат 1,6% ҳолларда кузатилган. Клиник тадқиқотлар давомида кўриш аъзолари, ҳамда бутун организм томонидан жиддий нохуш кўринишлар қайд этилмаган. Даволаш билан боғлиқ энг кўп кузатилган нохуш реакция кўзда дискомфорт бўлган, бу ҳолат пациентларнинг 0,7% ида кузатилган.\nҚуйида келтирилган ножўя ҳолатлар клиник тадқиқотлар давомида ва препаратнинг қайд этилгандан кейин қўлланилиши вақтида аниқланган, ҳамда нохуш кўринишлар учраш тез-тезлигининг қуйидаги градациясига мувофиқ таснифланган: жуда тез-тез (≥1/10), тез-тез (≥1/100 дан <1/10 гача), кам ҳолларда (≥1/1000 дан <1/100 гача), кам ҳолларда (≥1/10000 дан <1/1000 гача), жуда кам ҳолларда (<1/10000), учраш тез-тезлиги маълум эмас (учраш даражаси маълум маълумотлар асосида аниқланиши мумкин эмас). Ножўя ҳолатлар ҳар бир гуруҳда жиддийлик камайиши тартибида санаб ўтилган.\nТез-тез эмас: ринит\nИммун тизим томонидан\nТез-тезлиги номаълум: юқори сезувчанлик, юз керкиши\nНерв тизим томонидан\nТез-тез: бош оғриғи, дисгевзия\nТез-тез эмас: бош айланиши, гипестезия\nТез-тезлиги номаълум: уйқучанлик\nТез-тез: кўзда оғриқ, кўз таъсирланиши, «қуруқ» кўз синдроми, кўзда ноодатий ҳислар.\nТез-тез эмас: кўз шоҳ пардаси эрозияси, кўз шоҳ пардаси эпителийси нуқсони, нуқтали кератит, кератит, диагностик синамалар ўтказиш вақтида кўз шоҳ пардаси нуқсони соҳасида бўёвчи пигмент тўпланиши, диагностик синамаларни ўтказишда шох парда нуқсони сохасида бўёвчи доғни йиғилиши, кўздан ажралмалар, ёруғликка қарай олмаслик, кўз олди хиралашиши, кўз ўткирлиги пасайиши, блефароспазм, кўзда дискомфорт, кўзда қичишиш, конъюнктива фолликулези, конъюнктива томонидан ўзгаришлар, кўзда ёт жисмни ҳис қилиш, кўз ёши оқиши, қовоқлар эритемаси, қовоқлар шиши, қовоқлар томонидан ўзгаришлар, конъюнктивал инъекция.\nТез-тезлиги номаълум: кўз шоҳ пардаси шиши, конъюнктива шиши, конъюнктивит, мидриаз, кўриш функциясини бузилиши, қовоқлар четида пўстлоқланиш.\nНафас тизими, кўкрак қафаси ва кўкс оралиғи аъзолари томонидан ўзгаришлар\nТез-тез: бурунда қуруқлик.\nТез-тезлиги номаълум: диспноэ, синусит.\nМеъда-ичак йўллари томонидан ўзгаришлар\nТез-тезлиги номаълум: кўнгил айниши, қусиш.\nТери ва тери ости ёғ клетчаткаси томонидан ўзгаришлар\nТез-тез эмас: контакт дерматит, терида ачишиш хисси, терини қуруқлиги.\nТез-тезлиги номаълум: дерматит, эритема.\nТез-тез: юқори толиқиш.\nТез-тезлиги номаълум: астения, холсизлик хисси.\nЖуда кам холларда фосфат сақловчи томчилар қўллаганда шох пардани ёндош аҳамиятли даражада шикастланишлари бўлган пациентларга қўлланганида шох парда кальцификацияси ривожланган.\nПрепарат компонентларига юқори сезувчанлик, ҳомиладорлик ва лактация даври, 3 ёшгача бўлган болаларга қўллаш мумкин эмас.\n«Қуруқ» кўз синдроми билан хасталанган пациентларда ва кўз шоҳ пардаси касалликларида эҳтиёткорлик билан қўллаш керак.\nОлопатадин бошқа дори воситалари билан ўзаро таъсирининг тадқиқотлари ўтказилмаган. In vitro тадқиқотларида бевосита 1А2, 2С8, 2С9, 2С19, 2D6, 2E1 изоферментларини ва 3A4 цитохрома Р450 метаболик реакцияларни ингибиция бўлмаслиги намоён бўлган.\nОлинган натижаларга кўра олопатадинни бошқа дори препаратлари билан мажмуада қўлланганда метаболик реакцияларга кириш эҳтимоли паст баҳоланади.\nОлопатадин гидрохлориди офтальмологияда махаллий қўллаш учун аллергияга қарши/антигистамин препарат ҳисобланади ва махаллий қўлланишига қарамасдан тизимли қон хавзасига сўрилиши мумкин.\nЯққол юқори сезувчанлик реакциялари пайдо бўлганида препаратни қўллашни бекор қилиш керак.\nПрепарат юмшоқ контакт линзалар билан сўрилишини ва кўз таъсирланишини чақириши мумкин бўлган бензалконий хлорид сақлайди. Инстилляциядан олдин контакт линзаларни ечиш керак ва препарат томизилгандан кейин 15 минут ўтмасдан олдин қайта тақмаслик керак.\nҚатор тадқиқотларга мувофиқ бензалконий хлорид нуқтали кератопатия ва/ёки токсик ярали кератопатияни ривожланишини қўзғатиши мумкин. Ёндош «қуруқ» кўз синдромида, шу жумладан шох парда жарохатида олопатадин тез-тез ва узоқ қўлланганда пациентнинг кўз холатини синчиков мониторинги талаб қилинади.\nҲомиладорлик ва эмизишда даврида қўлланилиши\nОфтальмологияда олопатадиннинг маҳаллий қўлланилиши одам фертиллигига таъсирини текшириш бўйича тадқиқотлар олиб борилмаган.\nОфтальмологияда ҳомиладор аёлларда олопатадиннинг маҳаллий қўлланилиши ҳақида маълумотлар мавжуд эмас ёки чекланган. Ҳайвонларда олиб борилган тадқиқотларда олопатадин тизимли қўлланилганда репродуктив функцияга токсик таъсири ҳақида маълумотлар аниқланган. Олопатадиннинг ҳомиладорлик вақтида ва контрацепция усулларидан фойдаланмайдиган фарзанд кўриш ёшидаги аёлларда қўллаш тавсия этилмайди.\nХайвонларда қўлланилган олопатадиннинг кўкрак сутига экскрецияси қайд этилган. Янги туғилган чақалоқлар ва гўдакларда хавф инкор қилиниши мумкин эмас. Эмизиш вақтида Олопаталлерг дори препаратини қўллаш тавсия этилмайди.\nОлопатадин транспорт воситаларни, механизмларни бошқариш қобилиятига аҳамиятли таъсир кўрсатмайди. Агар бевосита инстилляциядан кейин кўз олдини хиралашиши холлари кузатилса транспорт воситаларини ва механизмларни бошқаришдан олдин кўриш ўткирлигини тикланишини кутиш зарур.\nПрепарат хаддан ташқари кўп миқдорда конъюнктивал халтага тасодифан юборилганда ёки ютиб юборилганда токсик холатларни ривожланиши хақида маълумотлар йўқ. Тасодифан ютиб юборилганда дозани ошириб юборилишида тутиб турувчи даволаш ўтказилиши керак.\n1 мг/мл кўз томчилари.\nҲимоя халқаси билан полимер қалпоқча билан беркитилган 5 мл дан полимер флакон-томчилагич. Бир флакон-томчилагич қўллаш бўйича йўриқномаси билан картон қутида.\nФлакон очилгандан кейин томчиларни 4 ҳафта давомида қўллаш керак.\nОлтар 1 мг05.05.2018Кейингиси


Қирғизистон Чегара қўмитаси раиси биринчи ўринбосари Абдикарим Алимбаев ва Тожикистон Чегара қўшинлари қўмондонининг биринчи ўринбосари Хикматилло Пираков чегарадаги вазиятни муҳокама қилди.\nТОШКЕНТ, 19 дек – Sputnik. Тожик-қирғиз чегарасида ҳозирги вақтда вазият барқарор деб баҳоланмоқда, икки давлат вакиллари музокаралари ўтказилди. Бу ҳақда Sputnik Қирғизистон мамлакат чегара хизмати матбуот хизматига асосан хабар қилди.\nБугун чегарадаги келишилмаган ҳудудларда Қирғизистон ва Тожикистон фуқаролари томонидан ўрнатилган деворлар тўлиқ олиб ташланди.\nМузокараларда Қирғизистон Чегара қўмитаси раиси биринчи ўринбосари Абдикарим Алимбаев ва Тожикистон Чегара қўшинлари қўмондонининг биринчи ўринбосари Хикматилло Пираков иштирок этди.\nУлар чегарачиларнинг хулқ-атвор қоидаларига риоя қилиши, зиддиятли вазиятларнинг олдини олиш бўйича биргаликдаги ҳаракатларни муҳокама қилдилар.\nКуни кеча эрталаб Кўк-Тош қишлоғида икки давлат фуқаролари ўртасида низо келиб чиқди: чегара ҳудуди яқинида истиқомат қилувчи тахминан 180 нафар Тожикистон ва Қирғизистон фуқаролари бир-бирига тош отишди. Шу муносабат билан икки давлат чегара хизмати, ҳуқуқ тартибот ва вилоят маъмурияти вакиллари музокара ўтказилди. Бироқ вазият тинчланмади.\nШундан сўнг, 4 нафар ҳарбий хизматчи ва икки нафар фуқаро Баткен вилояти шифохона олиб келинди. Бугун эрталаб чегарадаги вазият барқарорлашди.


ФЕРУЗА ЖУМАНИЁЗОВАГА ЯШИРИН ЦЕНЗУРА ҚЎЙИЛГАНМИ? » MUZAFFAR.UZ\nАнча йиллар олдин санъат оламида ёрқин юлдуз каби порлаб сўнг ижодида катта танаффус ясаган истеъдодли хонанда Феруза Жуманиёзова бугун жўшқин ижод қўйнида эканлигидан барчамиз хабардормиз. Лекин у негадир олдингидек саҳналарни забт этмаётгандек назаримизда. Бунга сабаб Ферузага яширин цензура қўйилган, деган тахминлар ҳам йўқ эмас. Биз шу ҳақда маълумотга эга бўлиш ва хонанданинг ижодидаги янгиликлардан газетхонларни хабардор этиш учун Феруза Жуманиёзовани суҳбатга тортдик\nФеруза, ижодингиздаги охирги янгиликлардан мухлисларингизни баҳраманд этсангиз.\nИжодимизда янгиликлар талайгина, десам муболаға бўлмайди. Янги қўшиқлар ёзяпмиз. Шулардан бири хоразм йўналишида куйланган “Шам” номли қўшиғимиз бўлди. Унга клип ҳам олишга улгурдик.\nФеруза Жуманиёзовага яширин цензура қўйилган, деган гапларни эшитяпмиз. Бу нечоғли тўғри?\nҲеч қанақа цензура йўқ, яширини ҳам ошкораси ҳам. Яйраб ижод қиляпман, мухлисларим учун яна ва яна янги қўшиқлар яратиш иштиёқи билан елиб-югуриб юрибмиз. Худога шукр, эркин ижод қилишим учун ҳамма шароит бор. Фақат ишлаш ва куйлаш керак.\nСанъатга қайтган илк интервьюларингиздан бирида "Бир ёрилиб чиққим келяпти, ғояларим шунақа кўпки..." дегандингиз. Ҳозир шу ғояларни амалга ошириш қандай бўляпти? “Ёрилиб” чиқа олдингизми?\nХудо хоҳласа, фақат шу мақсад йўлида тинмай ҳаракатдамиз. Ҳозир яна янги бир қўшиқ устида ишлаяпмиз. Бунга хоразмлик кўзи ожиз бир инсон куй басталаяпти. Ўйлайманки, ана шу қўшиқ ижодимдаги катта ёрилиш бўлади.\nБизга маълумки, сиз ҳозирги кунда қўшни давлатлардаги тўй ва тадбирларда ҳам иштирок этяпсиз. Айтингчи, у ёқдаги мухлисларингиз қайси қўшиқларингизни кўпроқ сўрашади?\nАнча йиллар олдин хит бўлган “Ялла ҳабиби”, “Игнадан ип ўтмаса”, “занг-занги” номли қўшиқларимни қайта-қайта айтишимни сўрашади. Мен эса бундан қувонаман. Орадан шунча вақт ўтган бўлсада мухлисларим ҳамон шу қўшиқларимни эшитишаркан.\n"Ялла ҳабиби" қўшиғи чет эллик жуда кўп хонанандалар томонидан ўғирланган экан.\nАлбатта, ўз қўшиқларининг дунё бўйича оммалашиши ҳар қандай санъаткорни қувонтиради. “Ялла ҳабиби” ни бир қанча давлатларда микс тури ва қайта куйланган вариантлари бор. Ҳатто бир араб қизи бу қўшиқни соф ўзбек тилида куйлаб, мени ҳайратга солди. Шунчалик ёққан эканки, куйлабди, қаршилигим йўқ. Ахир қўшиқларим қанча кўп оммалашса шунча яхшимасми? Аммо бир эътирозм бор, ким бўлса ҳам қўшиқларимни куйлашдан олдин бир оғиз ўзимдан сўраса ёмон бўлмасди. Қайсидир санъаткорнинг қўшиғини қайта куйлаш бу маҳорат, сўраб ижро этиш эса ўша санъаткорга нисбатан ҳурмат, деб биламан .\nДуэт куйлашга таклифлар бўляптими ва бунга сизнинг муносабатингиз қандай?\nДуэт куйлашга жуда кўп таклифлар бўляпти. Яқинда ҳам бўлди. Лекин мен ҳеч ким билан дуэт қилмоқчи эмасман. Репертуаримда фақат Асилбек Негматов (Амонуллоҳ) билан қилган дуэтим бор, холос.\nНега рад этяпсиз?\nДуэтга арзийдиган яхши қўшиқ йўқ. Сабаби шу.\nКиноларга ҳам таклифлар бўляптими?\nБўляпти. Йўқ, мени кинода ўйнаш ниятим йўқ. Ҳар ким ўзининг ишини қилгани маъқул деб ўйлайман. Мен актёр эмасман, шундай экан фурсатдан фойдаланиб киноларда ўйнаб қолай, деган фикрдан йироқман. Чунки ҳамма касбнинг ҳам ўз устаси бўлади.\nОлдинлари онангиз сизга доим тўйларда ҳамроҳлик қилган эканлар. Ҳозир ҳам шундайми?\nЙўқ, ҳозир онам менга ҳамроҳлик қилмайдилар. Тўй ва тадбирларда менга продюссерим Искандар ҳамроҳлик қилади.\nЯна суҳбатда онангиз “Феруза жуда бўш, ўзим ёнида юрмасам бўлмайди”, дегандилар. Ҳозир анча қатъийлашгандирсиз?\nАлбатта. Энди ўзим мустақил аёлман ва вақти келса ўзимни ўзим ҳимоя қилишга ва ҳақ-ҳуқуқимни талаб қилишга ҳам қурбим етади. Олдинлари онам менга ҳамроҳлик қилган бўлсалар у пайтлари жуда ёш эдим. Ахир санъат оламига 16 ёшимда кириб келганман. Ҳали бола пайтим бўлган бу даврлар. Онам ҳимоя қилмасалар ҳам бўлмасдида. Тўғри, баъзан тўй ва тадбирларда мухлислар ҳоли-жонингизга қўймайди. Бундай кезларда продюссерим Искандарга суянаман. У мени тала-тўпдан осонгина олиб чиқиб кета олади.\nДоим таъқиб қилиб юрадиган, фанат даражасидаги мухлисларингиз кўп бўлса керак:\nРостини айтсам, жуда кўп. Баъзан безор қилиб юборишади. Шунинг учун тез-тез телефон рақамимни ўзгаритиришмга тўғри келяпти. Баъзан уйдан ҳам чиқолмай қоламан.\nҲозир машҳур санъаткорларга ўзини ночор кўрсатиб моддий ёрдам сўрайдиганлар кўпайиб кетган. Сизда ҳам шундай ҳолат юз берганми?\nҲа, ёрдам сўрайдиганлар жуда кўп. Ростини айтсам, ҳақиқатдан ҳам моддий кўмакка муҳтож бўлиб ёрдам сўрайдиганлар кўп. Қўлимдан келганча ёрдам беришга ҳаракат қиламан. Агар ўзимда йўқ бўлса бировлардан топиб бўлса ҳам қийналган одамга ёрдам берган пайтларим кўп бўлган. Таниш-билишларми, қўни-қўшниларми ёрдам сўраса қараб турмайман.\nҚоматингизни тез ўз ҳолатига қайтара олдингиз. Спорт билан доимий шуғулланиб турасизми?\nАлбатта. Ахир спорт фақат қоматни сақлаш учун эмас, балки соғликка ҳам фойдали.Имкон бўлди дегунча ўз устимда ишлайман. Арабча рақс ва классик фитнес билан шуғулланаман. Яқинда уйимга югуриш гиламчаси олиб келдим. Энди шунда шуғулланяпман. Энг яхши кўрган спорт турим бу сузиш. Бу жону-дилим десам ҳам бўлади.\nОилавий дам олишларга масалан, тоғ саёҳатларига чиқиб турасизми ёки бунга вақтингиз етмайдими?\nАлбатта, тез-тез оилавий дам олиш масканларига бориб турамиз.Чорвоққа, Сўқоққа бориб турамиз. Айниқса зиёратгоҳ жойларга бориш жону дилим. Чунки бундай жойларда киши қандайдир энергияга ва кучга тўлгандек ҳис этади ўзини. Шунинг учун онам, турмуш ўртоғим ва ўғлим билан зиёратгоҳларга тез-тез бориб турамиз.\nКонцерт қўйишни қачонга режалаштираяпсиз?\nХудо хоҳласа шу йил янги қўшиқлардан тузилган концертимизни мухлисларга тақдим этиш ниятимиз бор. Ҳозир шунинг ҳаракатида елиб-югуриб юрибмиз.\nСуҳбатингиз учун катта раҳмат!\nЧоп этилган: 7-06-2020, 01:53\nКўрилган: 2 032\nФеруза Собитовага табрик!\nЧоп этилган: 7-08-2020, 02:28\n"MTV SHOW"да Феруза ва Райҳон\nЧоп этилган: 7-08-2020, 03:56\nФеруза Акрамовага қутлов!\nЧоп этилган: 22-04-2020, 04:10\nФеруза Акрамова - "Психология ва саломатлик" бўлими муҳаррири\nЧоп этилган: 3-05-2019, 11:10\nЧоп этилган: 16-01-2020, 02:34


Миркомилбой (1882-1918) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек зиёлилариМиркомилбой (1882-1918)\nЧоп этилган 27.01.2016 25.02.2018 МуаллифZiyouz.uz\nМиркомилбой, Миркомил Мирмўминбоев (1882 — Андижон — 1918) — ўзбек саноатчиси. «Рус-Осиё» («Русско-Азиатский») банки муассисларидан бири. Миркомилбойнинг Андижонда 5 та пахта заводи, бир неча шаҳарда савдо расталари, боғлари, катта ерлари булиб, олтин пул ҳисобида 14 млн. сўм маблағга эга эди (1911).\nМиркомилбой Туркистон ва Европа мамлакатлари ўртасида савдо муносабатига асос солганлардан бири ҳисобланади. У Германиянинг Шлоссберг, Крафт фирмалари билан савдо алоқаси ўрнатган, Берлин, Лондон, Париж ва Истанбулга бориб, маҳаллий саноатчилар билан савдо ишини йўлга қўйишга интилган.\nМиркомилбой Андижон шаҳрида 30 ўқувчига мўлжалланган интернат мактаб, 100 талабага мулжалланган мадраса, касалхона қурмоқчи бўлиб, лойиҳа тайёрлатган. Бироқ маҳаллий маъмурлар бу лойиҳаларни амалга оширишга рухсат бермаган.\nМиркомилбой «Шурои ислом» ташкилотининг Андижон бўлимига раҳбарлик қилган (1918) ва жадидларни моддий жиҳатдан қўллаб-қувватлаб турган. Большевиклар томонидан отиб ташланган.\n← Аввалги Аввалги Германия Ўзбекистон соғлиқни сақлаш тизимига 11 миллион евро ажратади\nКейинги → Кейинги: Ғафур Ғулом. Адабий оила (1965)


Об-ҳаво меъёрида бўлади. “Ўзгидромет” ноябрь ойи бўйича башорат қилди Ўзбекистон янгиликлари\nОб-ҳаво меъёрида бўлади. “Ўзгидромет” ноябрь ойи бўйича башорат қилди\n3 November 2020, 09:40\nЎзбекистон, Тошкент – Batafsil.uz. Мухбиримиз хабар беришича, “Ўзгидромет” ноябрь ойида кутилаётган об-ҳаво бўйича батафсил маълумотни эълон қилган.\n“Ноябрь — кузнинг охирги ойи одатда ҳароратнинг кескин ўзгаришлари билан ажралиб туради. Ноябрь ойининг ўртача ҳарорати октябрга нисбатан 5-7 даража пастдир. Бу ойда ёғингарчилик ҳам кўпроқ кузатилади, кўпроқ давом этиб, кучлироқ бўлади. Ноябрда ёмғирнинг қорга айланиш ҳолатлари такрорланиб туради. Тоғли туманларда айрим жойларда қор қоплами ҳосил бўлсада, кўпинча у беқарор бўлади”, - дея билдирмоқда “Ўзгидромет”.\n“Лекин сўнгги 50 йил ичида республика ҳудудида ноябрда бундай совуқлар кузатилмаяпти. Камдан-кам ҳолатларда тунда ҳарорат 4-6 даража совуққа, шимолда 13-16 даража совуққача тушади. Фақат 2016 йил ноябрининг охирги ўн кунлигида ҳарорат 8-13 даража совуқ, шимолда 20-22 даража совуқ бўлган”, - дея маълум қилишмоқда синоптиклар.\n“Ўзгидромет”нинг жаҳон об-ҳаво марказлари маълумотларидан фойдаланиб тайёрланган дастлабки баҳоларига кўра, бу йилги ноябрь ҳам ҳарорат режими, ҳам ёғингарчилик режими бўйича меъёрларга яқин бўлиши кутилмоқда.