Kun.uz мухбири касб байрами муносабати билан Ўзбекистондаги бир гуруҳ устоз журналистларни йўқлади ва уларнинг бугунги кун журналистикаси борасидаги фикрларини сўради. Катта авлод журналистикаси вакиллари ўз фикрларини қуйидаги икки саволга жавоб бериш орқали ифодалашди:\n1. Журналистиканинг бугунги қиёфасини қандай кўрасиз ва ундаги асосий муаммолар нималардан иборат?\n2. Ўзбек журналистикаси қандай ислоҳотларга муҳтож деб ҳисоблайсиз?\n1. Дунё бир азалий маромда яратилган ва яшайдигандай, яхлит ва муштаракдир. Ҳавонинг бир неча даражага исиши музликлар эришига ва уммонлар сатҳи кўтарилишига, дунё харитаси ўзгаришига олиб келяпти. Бир инсоннинг Яратган инсонга ҳаром қилган луқмасини – кўршапалакни еганидан пайдо бўлган бир тожливирус бутун инсониятни ларзага солмоқда. Худди шундай Ўзбекистон журналистикаси ҳам ўзбек жамиятининг ҳаётидан айро эмасдир, мамлакат аҳволи билан чамбарчас боғлиқ.\nЖурналистиканинг юз йилдан зиёд яқин тарихи ҳам шу жамият аҳволига муштаракдир. Чоризм давридаги Столипин ислоҳотларидан сўнг пайдо бўлган умидлар Давлат думаси аъзоси бўлган Беҳбудийлар ва жадидларни юзага чиқарганди. Шу билан бирга, Октябрь тўнтаришини етилтирди. Ўзгаришлар умиди Чўлпон-у Қодирийларни олдинга чиқарди, аммо аста-секин инқилобдан бўлган умидлар пучга чиқди – қатағон-у таъқиблар бошланди ва жадидлар қирғинга учрадилар.\nКейин Хрушчёвнинг «или-милиқ» ислоҳотлари, шахсга сиғинишга қарши оташин сўзлари, «Ўткан кунлар» ва «Тонг сирлари»нинг очиқ ўқий бошланиши янги умидлар пайдо қилди, аммо яна авторитаризм бош кўтарди ва узоқ муддатли турғунлик даври бошланди.\nМихаил Горбачёвнинг ошкоралиги яна жамиятни ва журналистикани уйғотди, газеталар миллионлаб ададда чиқа бошлади, янги жадидлар пайдо бўлди ва улар мустақилликни тайёрладилар. Аммо мустақилликка эришганимиздан сўнг тўрт-беш йил ичида яна яккаҳокимлик ва шахсга сиғиниш йиллари бошланди, ошкоралик уйғотган навбатдаги жадидлар ё қамалди, ё юртни тарк этди, ё сукутга чўмди.\nВа ниҳоят, 2016 йил охиридан яна «янги ислоҳотлар» даври бошланди. Янги президент Шавкат Мирзиёев ошкораликка, ислоҳотларга даъват этди. Бугунги журналистика ана шу умидворлик ҳолатидадир. Бир қисм мен ва сиз сингари романтиклар, журналистлар ва блогерлар бу ислоҳотларга ишоняпмиз ва яна бир қадар олдинга чиқдик, «ортга қайтиш нуқтаси» ўтилганидан умид қиляпмиз. Яна бир тоифа ҳали ҳаммаси аввалги ҳолига қайтади, бу халқ демократияни истифода эта олмайди, эскича қарашли кучлар ўзини ўнглаб олади, деб пойлаб ўтиришни афзал кўрмоқдалар.\nМен ўзгаришлар бўлишига ишонадиганлар томонидаман шу бугунги ҳолимда ва бу сўнгги имконият деб биламан.\nИккинчидан, ОАВ бўйича қонунлар такомиллашуви лозим. Масалан, туҳмат ва ҳақорат жиноят қонунчилигидан чиқарилиши лозим (шу йил январида АОКА президент қарори асосида Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексидан туҳмат ва ҳақорат учун озодликдан маҳрум этишни чиқариб ташлаш бўйича қонун лойиҳасини ишлаб чиққанди - таҳр). Бу қонунбузарликларнинг маъмурий ва фуқаролик кодексларида бўлиши етарлидир. Сўз учун, фикр учун қамоқ жазоси бўлиши мамлакатда фикр эркинлигига ҳеч қачон йўл бермайди. Бирор-бир тараққий қилган, маданий халқда ва давлатда бундай модда мавжуд эмас, у фақат авторитар ва тоталитар давлатларда қолган. Уни мансабдорлар танқиддан қўрққани учун ушлаб туради ва халққа эса шундай дейди: «Наҳотки, сизга газетада ёки интернетда туҳмат ё ҳақорат қилишса ва жазосиз қолса?!».\nАввало, жазосиз қолмайди – маъмурий ва фуқаролик кодексларига кўра жазоланади, жарима тўлайди, ОАВ ёпилиши мумкин, қолаверса, ОАВ қонунчилигига кўра ёлғон маълумотларга раддия қилинади ва фикрларга жавоб бера олади. Фақат сўз учун қамоқ жазоси бўлмайди, холос. Агар бир журналист сўзи учун қамалар экан, қолган минглаб журналистлар танқиддан тийилади, жим ўтиришни ёки мақташни афзал кўради. Мақтов эса «тиз чўкиб қилинадиган қароқчилик»дир.\nУчинчидан, ОАВ менежменти бозор иқтисоди шароитига ўтиши керак. Қонунчиликка кўра, исталган соҳага сармоя кирита оласиз, лекин ОАВ соҳасида чегара бор, низом жамғармасида хориж сармояси 30 фоиздан ошмаслиги керак, бевосита бирор матбуот хориждан маблағ жалб эта олмайди, аввал «умумий ўра»га – Фондга тушиши керак ва у кимга беришни ҳал қилади. Сармоядор эса муайян, аниқ лойиҳага пул беради. Кўряпсизки, матбуот соҳаси бозор иқтисодининг рақобат шароитига кира олмайди. Тушунаман, бу чекловлар аввалги «қўрқув даври»дан қолган. Жамоатчилик фикрига хориж таъсир ўтказмасин дейилган. Биз энди адолатли ва ҳалол иш юритсак, нимадан қўрқамиз?!\n2. Албатта, ўзбек журналистикаси жиддий ислоҳотларга муҳтождир. Давлат, жамият ва инсон – бир муштарак ижтимоий организмдир. Журналистиканинг ўзи алоҳида либераллаша олмайди. Масалан, одамнинг қўли ечилса-ю, оёғи боғлиқлигича қолса, у юра олмайди ёки оғзи очиқ бўлса, гапира олса-ю, бурни ёпилса, нафас ололмаса, қай ҳолга тушади...\nЖурналистиканинг сўз эркинлиги шароитида ривожланиши давлатдаги маъмурий-сиёсий ислоҳотларга боғлиқдир, медиабизнес, яъни журналистика менежменти юксалиши, чинакам молиявий эркинлиги юртда реал рақобат шароити яратилишига, монополистик иқтисод ўрнига ҳаққоний бозор муносабатлари қарор топишига боғлиқдир, яъни иқтисодий бақувват бўлиши учун мухлиси кўп бўлиши керак, мухлиси кўп бўлиши учун ҳақиқатни ёзиши ва ёза олиши керак, ҳақиқатни ёзгандан кейин омонликда яшаши қонун устуворлигига, адолатга боғлиқдир. Адолат эса инсонпарвар қонунлар яратилишига, яъни мустақил парламентга боғлиқ, бундай парламент эса эркин ва ҳаққоний муқобиллик асосидаги сайловларга эҳтиёж сезади. Шундай эркин парламент қабул қилганларга риоя этилиши учун фақат қонунга итоат қиладиган ҳуқуқ-тартибот тизими ва мустақил суд тизими лозим.\nКўряпмизки, буларнинг барчасисиз фақат журналистиканинг ўзини ривожлантириб бўлмайди.\n1. Журналистикамизнинг бугунги қиёфасини чизиш учун ёрқин бўёқларимиз жуда оз. Бугунги муаммолар илдизи – 30 йиллик дарахтларнинг меваси ҳисобланади. Бу дарахтларни асраб-авайлаб суғорган, парвариш қилган маслаҳатгўйлар, йўл-йўриқ кўрсатувчилар айбдорлар сафини бошқариб туришибди. «Э, барака топгурлар, шунча йўл-йўриқ кўрсатдик, соҳа орқага кетса кетмоқдаки, рўшнолик кўраётгани йўқ, келинглар, бас қилайлик!» демади-я, бирортаси, лоақал инсоф, диёнат нуқтайи назаридан.\nЯнги ташкил этилган факультетлар ЎзДЖТУнинг халқаро журналистика факультети эришган тажрибани, салоҳиятни жамлагунига қадар... соҳанинг аҳволи нима кечади?\nБу каби саволларга жавоб йўқ...\n2. Жамиятда ўқитувчининг, мураббийнинг иззат-эътибори энг юқори ўринда турмоғи керак. Шифокорлар ҳам шу қатори. Айни чоғда журналистика ва журналистларниннг обрў-эътибори уларникидан кам бўлмаслиги керак. Унутмайлик, бошқа барча соҳадаги аҳвол миллий журналистика ўнгланган тақдирдагина яхшиланади, изга тушади, натижа беради.\n1. Журналистиканинг - оммавий ахборот воситаларининг, шакл-шамойили, нуфузи ва келажаги интернет нашрлар билан боғлиқ экани бугун аён ҳақиқат. Куни кеча кўпчилик уларга «бевош боланинг эрмаги» деб қарарди. Энди энг юқоридан қуйигача – ҳамма ҳисоблашади. Тонгдан шомгача катта-ю кичикнинг нигоҳи - «шу дилбарнинг мовий кўзларида»: қани, кўрайлик-чи, оламда нима гап?\nКуни кеча ахборот майдонида яккаш от суриб юрган ахборот агентликлари, газета-журналлар, теле ва радио каналлар холислик, тезкорлик, дадиллик ва ранг-барангликда интернет нашрлар-у блогерларга улоқни бериб қўя бошлади. Қараса, ҳоли танг. Бирин-кетин сайтини очиб, борини кенгайтириб, ижтимоий тармоқларга ўзини урди. Мудом «шакар сепилган ширин хабарлари» камайиб, «харидоргир» маҳсулотлари кўпая бошлади. Ана энди, «аканг қарағай» деб турган интернет нашрлар-у блогерларга қаранг: ортидан от дупирини эшитиб, қамчисини қўлга олмасами! Рақобат!\nБу жараённи фақат илмий техника соҳасидаги ютуқларга боғловчилар, беозор айтганда, янглишади. Айни ютуқларнинг замирида, энг аввало, мамлакатимизда очиқлик ва демократия тамойилларининг мустаҳкам қарор топаётгани, оммавий ахборот воситалари соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотларнинг юксак самаралари мужассам. Самараки, қадамлари тобора кенгайиб ва тезлашиб бораётган янги асрнинг, шитоби баланд замоннинг йўл-йўриғи, талабларига монанд.\n2. Жамиятда ислоҳотни қалам аҳли, хусусан, журналистларнинг ёрдамисиз амалга ошириб бўлмайди. Бу ҳам аён ҳақиқат. Журналистнинг холис сўзи ҳаммага, айниқса, туриш-турмуши юзаки, лоқайд амалдор қавмига ёқмаслиги тайин. Қони қайнайди. Лекин улар ҳам анча ҳовуридан тушиб қолди. Инчунун, жамиятимиздаги энг долзарб муаммо ва камчиликларни биринчилардан бўлиб дадил кўтариб чиққан ва чиқаётган интернетчи ҳамкасбларимиздан миннатдор бўлишимиз керак. Адолатга ва ҳақ сўзга ташна халқимизнинг олқиши-ю дуосини олганлар ва олаётганлар шулар. Бошида не бир калтаклар синган ва синаётганлар ҳам шу фидойи ёшлар. Ҳа, айнан, ёшлар!\nБундай ёшларимиз сафи муттасил кенгайиб боришидан давлатимиз, жамиятимиз, халқимиз ва оммавий ахборот воситаларининг ўзлари ҳам жуда-жуда манфаатдор. Журналистика соҳасидаги энг катта муаммо - ана шу манфаатдорликдаги мутаносибликка путур етмаса бўлгани. Юксалиш сари юз тутган давлат, забунликдан воз кечган жамият ва илм-маърифатга интилган халқ доим ўз журналистларини ҳар томонлама қўллаб-қувватлайди.\nKun.uz касб айёми билан соҳанинг барча жонкуяр устозларини яна бир бор табриклайди.


1 ой аввал 1356 Абдулазиз Усмон\nҚуёш ботиши билан муаззин шом намозига азон айтарди. Кўп ўтмай Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам масжидга кириб келардилар. Қомат айтилиб, саф тортиларди. Шомни аввалги вақтида ўқирдилар. Одатда шом намозида кичик сураларни ўқирдилар. Гоҳида узун суралардан ҳам қироат қилардилар. Намоз тугаганда ташқарида ҳали қоронғу тушмаган бўларди. Ёруғлик тарқалмаганидан бир одам камонини отганда қаерга бориб суқулганини бемалол кўра оларди.\nПешин ва асрда бўлганидек шом намозидан кейин саҳобалари билан гаплашмасдилар. Чунки саҳобалар кечки овқатга шошилишарди. Бундан ташқари рўза тутганлар ҳам бўларди.\nШом намозини ўқиб бўлгач, муборак ҳужраларига кирар ва шомнинг икки ракъат суннатини ўқиб олардилар. Сўнг аҳллари билан кечки овақатдан тановул қилардилар. Агар рўзадор бўлсалар, азон айтилиши билан шом намози адо этилишидан олдин оналаримиз ҳозирлаган таомни еб, кейин намозга чиқардилар. Шунинг учун саҳобаларга:\n«إِذَا قُدِّمَ الْعَشَاءُ فَابْدَءُوا بِهِ قَبْلَ أَنْ تُصَلُّوا صَلاَةَ الْمَغْرِبِ ، وَلاَ تَعْجَلُوا عَنْ عَشَائِكُمْ »\n«Кечки таом келтирилса, шом намозини ўқишдан олдин шундан бошланглар. Кечки овқатингизда шошилманглар», – дер эдилар.\nБой саҳобаларни муҳтож ва камбағал шерикларини ўзлари билан олиб кетиб зиёфат беришга тарғиб қилиб:\n«مَنْ كَانَ عِنْدَهُ طَعَامُ اثْنَيْنِ فَلْيَذْهَبْ بِثَالِثٍ ، وَإِنْ أَرْبَعٌ فَخَامِسٌ أَوْ سَادِسٌ»\n«Кимнинг икки кишилик таоми бўлса, учинчи(киши)ни, тўрт (кишилик таоми) бўлса, бешинчи ёки олтинчи(киши)ни олиб кет(иб, тўйдир)син», – дер эдилар.\nБу борада ҳам ўзлари намуна эдилар. Шом намозидан кейин ўнта саҳобани ўзлари билан уйга олиб келар ва кечки овқатни тановул қилардилар.\nБаъзи пайтларда уйга келгач, ейишга сув ва хурмодан бошқа нарса топилмас эди. Бундай ҳолат Оиша онамиз айтганларидек икки ойгача ҳам давом этган пайтлари бўлган.\nЕрга ёзилган дастурхонга овқат тортилар эди. Ҳеч қачон хонтахтада овқатланмаганлар.\nБу ҳақда Имом Бухорий ривоят қилган ҳадисда шундай дейилган:\n«Анас розияллоҳу анҳу: «Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ликопда еганларини ҳам, у зот учун чавати нон ёпилганини ҳам, хонтахтада еганларини ҳам асло билмайман», – деди».\nБу гапни Қатодадан эшитган одамлар: «У ҳолда улар ниманинг устида ейишар эди?» – деб сўрашди. У: «Супраларда», – деди».\nОлдиларига овқат қўйилганда: «Бисмиллаҳ», – деб ўзларининг олдидан учта бармоқлари билан ер эдилар. Товоқдаги овқатнинг ўртасидан эмасдан, чеккасидан ейишга буюрар ва ўртасига барака ёғилишини айтардилар. Ҳеч қачон овқатни ёмонламасдилар. Иштаҳалари тортса ер, тортмаса емасдилар.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам атрофида ўтирган дастурхон илиқ суҳбат, чиройли тарбия ва маърифат етказишдан холи бўлмасди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Умму Салама онамизни никоҳларига олганда Умар ибн Салама деган ёш болалари билан келган эдилар. У Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам билан овқатланар эди. Дастурхон атрофида унга овқатланиш одобини ўргатган эдилар. Бу ҳақда Умарнинг ўзи шундай дейди:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қарамоғларидаги бола эдим. Қўлим товоқда изғиётган эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга: «Ҳой болакай! Аллоҳнинг исмини айт, ўнг қўлинг билан егин ва олдингдан егин!» – дедилар. Шундан буён ана шундай таомланаман».\nЯна бир куни идишда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларига гўшт қўйилди. Гўштнинг қўл қисмидан едилар. У зотга қўйнинг қўл қисми ёқарди. Ундан бир тишлам еб: «Мен қиёмат кунида инсонларнинг саййиди бўламан», – деб қиёматнинг ҳолатини саҳобаларга гапириб бердилар.\nОвқатни еб бўлгач, бармоқларини ялардилар ва овқат ейилган идишни ҳам ялашга буюриб:\n« إِنَّكُمْ لاَ تَدْرُونَ فِى أَىِّ طَعَامِكُمُ الْبَرَكَةُ »\n«Чунки, овқатингизнинг қайси қисмида барака борлигини билмайсизлар», – дердилар.\nДастурхон олинаётганда ноз неъмат берган Аллоҳга ҳамдни изҳор қиладиган турли хил дуоларни айтардилар. Ўшалардан бири қуйидаги дуодир:\n«الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ، غَيْرَ مَكْفِيٍّ، وَلَا مُوَدَّعٍ، وَلَا مُسْتَغْنًى عَنْهُ، رَبَّنَا»\n«Алҳамду лиллаҳи касийрон, тоййибан, муборакан фийҳ. Ғойро макфиййин ва ла муваддаъин ва ла мустағнин аънҳу, роббана».\nМаъноси: «Бизга кифоя бўлган, бизни қондирган Аллоҳга кифояланилмайдиган, ношукурлик қилинмайдиган даражада ҳамд бўлсин!».\nОвқатланиб бўлгач, оғизларини сув билан чаярдилар. Сут ичганда ҳам худди шундай қилар ва: «Сутда ёғ бўлади», – дердилар.\nКечки овқатдан кейин эрталабдан ивитиб тайёрлаб қўйилган набиздан, нонуштадан кейин эса тунда ивитиб қўйилган набиздан ичардилар.\nАрабларнинг баъзи хонадонларида хўжайин учун овқатни пиширган ходим ўша таомдан ейиши мумкин эмас эди. Шунинг учун ходимлар ўзлари учун алоҳида оддий овқат пишириб ердилар.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ёмон одатга барҳам бериш учун саҳобаларига таълим бериб:\n«إِذَا أَتَى أَحَدَكُمْ خَادِمُهُ بِطَعَامِهِ، فَإِنْ لَمْ يُجْلِسْهُ مَعَهُ فَلْيُنَاوِلْهُ أُكْلَةً أَوْ أُكْلَتَيْنِ، أَوْ لُقْمَةً أَوْ لُقْمَتَيْنِ، فَإِنَّهُ وَلِيَ حَرَّهُ وَعِلَاجَهُ»\n«Қачон бирортангизнинг хизматкори таомини келтирса-ю, уни ўзи билан бирга ўтирғизмайдиган бўлса, бир‑икки ошам ёки бир‑икки луқма едириб қўйсин, чунки бунинг иссиғи ва меҳнатини у тортган», – дедилар.\nУ зотнинг гўзал одобларидан яна бири бу таомни пиширишда хизмат қилган кишиларни ҳаққига дуо қилиш эди. Бир саҳобийнинг уйида овқатланиб бўлгач: «Аллоҳим, уларга ризқ қилиб берадиган нарсаларингга барака ёғдир ва уларни мағфират ва раҳм қил», – деб дуо қилдилар.\nОвқат еганда оналаримизга ўз қўллари билан таомдан луқма бериб, уларни хурсанд қилардилар ва саҳобаларнинг баъзисига:\n«إِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً إِلاَّ أُجِرْتَ فِيهَا حَتَّى اللُّقْمَةَ تَرْفَعُهَا إِلَى فِى امْرَأَتِكَ »\n«Сен ҳар қандай инфоқ қилсанг ҳам, албатта ажр оласан. Ҳатто аёлингнинг оғзига тутган луқманг учун ҳам», – дер эдилар.\nЯна бир чиройли одоблари бу – оналаримизни хурсанд қилиш учун улар тишлаган ва еган жойдан ейиш. Бу ҳақда Оиша онамиз шундай дейдилар:\n«Мен ҳоиза пайтимда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам чақирардилар. Бирга ўтириб овқат ердим. Менга гўштли суякни узатар, мен ундан тишлаб қўярдим. Сўнг айнан мен тишлаган жойимга оғизларини қўйиб, сўякнинг гўштидан ер эдилар. Сувни ҳам худди шундай қилар, аввал менга сувни узатар, сўнг идишдан мен ичган жойимга лабларини қўйиб сув ичар эдилар».\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам шомдан кейин кечки овқатни аҳллари ёки муҳтож камбағаллар билан тановул қилардилар.\n Бу ерда суннатни ўйда ўқир эдилар дейилмоқда. Лекин гоҳида ушбу суннатларни масжидда ҳам ўқир эдилар. Масжидда ўкиганлари учун саҳобалар кўриб уни бизга ривоят қилишган. Шунинг учун бизнинг мазҳабимизда суннатларни масжидда ўқишга рухсат берилган.\n Имом Бухорий ривояти.\n «Муснад Аҳмад», «Саҳиҳ Бухорий», «Саҳиҳ Муслим», «Сунан Термизий» китобларига қаралсин.\n «Ликоп» деб ўгирилган сўз арабчада «сукружа» бўлиб, у ҳозирги ликоп ўрнида ишлатилган бўлса‑да, у вақтларда асосан чармдан ясалган. У форсларнинг қадимий идишларидан бўлиб, қимматбаҳо буюмлар сирасига кирган. Унга одатда хурушлар, тузламалар солинган. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ундан фойдаланмаганларини айтиш билан у зотнинг ҳаётлари ўта содда бўлгани, камхарж бўлганлари уқтирилмоқда.\n Бу ҳадисдан хонтахтада овқатланиш жоизмаслиги тушунилмайди. Бу ерда Анас розияллоҳу анҳу Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаётлари оддий бўлганини баён қилмоқчилар холос.\n «Супра» деб аслида сафар озуқаси солинадиган, доира шаклидаги чарм дастурхонга айтилган. Унинг атрофига темир халқалар қадалган бўлиб, улар боғич билан тортилса, озуқа идиши ҳосил бўлган. Кейинроқ ерга тўшаладиган ҳар қандай дастурхонни ҳам супра дейиладиган бўлиб кетган. Бу ерда аслида сафар учун қилинган, аммо муқимликда ишлатиладиган ана шундай тўшама назарда тутилган. Ерга тўшаладиган дастурхон ҳам шунга киради. Умуман олганда, супра хонтахта ва тузалган дастурхон муқобилидаги оддий тўшамани англатади.\n «Саҳиҳ Бухорий» китобига қаралсин.\n «Муснад Аҳмад», «Саҳиҳ Бухорий», «Саҳиҳ Муслим» ва «Сунан Термизий» китобларига қаралсин.\n «Саҳиҳ Бухорий», «Муснад Аҳмад», «Саҳиҳ Муслим» китобларига қаралсин.\n «Муснад Аҳмад», «Сунан Насоий», «Муснад Абу Яъло» ва «Сунан Термизий» китобларига қаралсин.\n «Муснад Аҳмад», «Саҳиҳ Бухорий», «Сунан Абу Довуд» ва «Сунан Термизий» китобларига қаралсин.\n «Саҳиҳ Бухорий», «Саҳиҳ Муслим», «Муснад Аҳмад» ва «Сунан Термизий» китобларига қаралсин.\n «Набиз» деб хурмо, майиз каби қуруқ меваларни сувга ивитиб, хамрга айланмай туриб истеъмол қилинадиган ивитмага айтилади. Агар унинг вақти ўтиб кетса, хамрга айланиб, маст қилувчи ичимликка айланиб қолади.\n «Муснад Таёлисий», «Муснад Аҳмад», ва «Саҳиҳ Муслим» китобларига қаралсин.\nЖумодал-аввал ойининг 28-куни


12:03 / 17.12.2017 | Ismoiljon | 3951\nАссалому алайкум! Ҳурматли хайъат аъзолари. Сизларга маййитни қабрга қўйиш ҳақида аниқлаштирувчи савол бермоқчи эдим. Сизлардан телеграм канали орқали келган жавобда маййит ўнг томони билан ёнбошлатиб қўйилади (чалқанча хам эмас, юз тубан хам эмас) деган жавоб бўлган экан. Ижтимоий одоблар китобида хам Устоз раҳимаҳуллоҳ ёнбошлатиб қўйилади деб ёзган эканлар. Бу жавобни кўрсатганимиздан кейин баъзи танишлар саволга аниқлик киритмоқчи бўлиб бир аҳли илмга қўнғироқ қилинганида улар “Ўзбекистоннинг ҳамма жойида маййит чалқанча қўйилиб, юзи қиблага буриб қўйилади, ёнбош қўйилмайди” деб жавоб берилган. Қайси фатвога амал қилсак тўғри бўлади?\nВа алайкум ассалом! Аллома Косоний раҳматуллоҳи алайҳ ўзларининг «Бадойиъус-Саноиъ фий тартибиш-Шароиъ» китобларида келтирадилар:\nوَيُوضَعُ عَلَى شِقِّهِ الْأَيْمَنِ مُتَوَجِّهًا إلَى الْقِبْلَةِ لِمَا رُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ : شَهِدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِنَازَةَ رَجُلٍ فَقَالَ يَا : عَلِيُّ اسْتَقْبِلْ بِهِ اسْتِقْبَالًا وَقُولُوا جَمِيعًا بِاسْمِ اللَّهِ، وَعَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ، وَضَعُوهُ لِجَنْبِهِ وَلَا تَكُبُّوهُ لِوَجْهِهِ وَلَا تُلْقُوهُ لِظَهْرِهِ\n«Маййит қабрга ўнг тарафига ёнбошлатиб, юзини қиблага қаратиб ётқизилади. Алий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир кишининг жасадини кўмишда қатнашдилар. Шунда: «Эй Алий, уни қиблага тўлиқ юзлантиргин ва барчаларингиз «Бисмиллаҳ ва ала миллати росулиллаҳ»ни айтинглар. Ёнбошлатиб қўйинглар. Юзтубан ҳам, чалқанча ҳам ётқизманглар», дедилар» (Бадойиъус Санойиъ). “Дуррул мухтор” китобида “Ўнг ёнбошчасига ётқизилиши керак, шундай қилиш суннат” дейилган. “Дуррул Мухтор”да "Қиблага юзлантириш вожиб ва бу ўнг ёнбошга кўра бўлиши лозим" дейилган. “Баҳрурроиқ” китобида “Қабрда ўнг ёнбоши билан қибла томонга қаратиб ётқизилинади. Суннат шунга жорий бўлган” дейилган. “Фатавои Маҳмудия” китобида “Қасддан маййитни ёнбошлатишни тарк қилиш шафоатдан маҳрум бўлишга олиб боради”. “Фатавои Ҳиндия” китобида:\nوَيُوضَعُ عَلَى شِقِّهِ الْأَيْمَنِ مُتَوَجِّهًا إلَى الْقِبْلَةِ\n“Қабрда ўнг ёнбоши билан қиблага юзлантириб қўйилади. Бу “Хулоса”да келган” дейилган. “Татархония”да ҳам шунингдек барча фиқҳий китобларда шундай келган. “Роддул Муҳтор” китобида “Муаккада суннатни тарк қилиш ҳаромга яқин бўлиб, шафоатдан маҳрум бўлишга сабаб бўлади. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам “Ким суннатимни тарк қилса, шафоатимга ноил(сазовор) бўлолмайди. Шунингдек унга шафоатим етмайди” деганлар” дейилган. Қабрда ўнг ёнбоши билан қибла томонга қаратиб ётқизилинади. (Фатавои Қозихон). Юқорида келтирилган фатволарнинг барчаси ҳанафий мазҳабининг энг мўтабар китобларидир. Устозимиз Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф раҳимаҳуллоҳ шу фатволарга қараб фатво берганлар. Валлоҳу аълам!\nДолзарб масала ҳижоб ҳақида\nўқиганлар дуо қилилар илтмос\nСалим Аллоҳнинг сифатими?


18 январ 2021, Тошкент вақти: 03:54\nТошкентдаги автобус корхонаси раҳбари 800 миллион сўмдан ошиқ маблағни талон-тарож қилди. Самарқандлик жўрабоз йигит қайнотасининг буюртмаси билан ўлдирилди. Жорий ҳафта матбуот шу каби воқеалар ҳақида ёзди.\nТошкентдаги автобус корхонаси раҳбари 800 миллион сўмдан ошиқ маблағни талон-тарож қилди\nТошкентдаги “4-автобус саройи” акциядорлик жамияти бошқарув раиси мансабидан фойдаланиб 800 миллион сўмдан ошиқ маблағни талон-тарож қилди (“Ҳуқуқ”, 16 июнь). Исми ошкор этилмаган компания раиси\nбир неча фирма билан товар етказиб бериш бўйича сохта шартнома тузади ва уларнинг ҳисоб рақамига 657 миллион сўм маблағни ўтказади. Товарсиз операция учун ўтказилган маблағ киссага урилади. Бундан ташқари, товарларнинг ҳақиқий баҳосига нисбатан қимматга сотиб олиш орқали 155 миллион сўм ўзлаштирилади. Қайд этилишича, “4-автобус саройи” акциядорлик жамияти бошқарув раиси қонун олдида жавоб берди.\nСамарқандлик жўрабоз йигит қайнотасининг буюртмаси билан ўлдирилди\nСамарқандда жўрабозлик ва маишатга муккасидан кетган йигит қайнотасининг буюртмаси билан ўлдирилди. Бу ҳақда вилоят прокуратураси алоҳида муҳим ишлар бўйича катта терговчиси\nБ.Холматов “Ҳуқуқ” нашрига маълум қилади. Ичкиликка берилган йигит фарзандлари кўзи олдида хотинини муттасил калтаклаб келган. Муштумзўр куёвининг жазолаш учун қайнота уч миллион сўм эвазига икки одамни ёллаган. Маст ҳолда уйига қайтган йигит ёлланган қотиллар томонидан болта билан чопиб ўлдирилган. Қотилликда марҳумнинг ўғли ҳам иштирок этган. Қайд этилишича, қотиллик тезда фош қилинган. Қотилликни уюштирган қайнота 12 йил, унда иштирок этган ўғил 17 йил, ёлланма жиноятчилар эса 17 ва 18 йилга озодликдан маҳрум этилган. Жиноий ишга оид бошқа тафсилотлар очиқланмаган.\nЖазирама: Тошкентда 1881 йилги рекорд янгиланди\n9 июнь куни Тошкентда ўртача иссиқ ҳарорат 40,5 даражага етди. Бир қатор матбуот нашрлари хабарига кўра, шу тариқа 1881 йилги рекорд янгиланди (+40,3). Гидрометеорология хизмати маълумотига қараганда, ўша куни Термизда 44,4 даража иссиқ бўлиб, 2008 йилги кўрсаткичдан (43 даража) ўзиб кетди. Самарқандда ҳам янги иссиқлик рекорди ўрнатилди – 37,7 даража (2013 йили 37,5 даража иссиқ бўлган).


Нодира (1792-1842) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанТарихМаънавият юлдузлариНодира (1792-1842)\nМоҳларойим — Нодира XIX асрнинг биринчи ярмида яшаб, ижод этган машҳур шоира, давлат арбоби, маданият ва адабиёт ҳомийсидир. Шоира 1792 йили Андижон ҳокими Раҳмонқулбий оиласида таваллуд топди. Унинг онаси Ойшабегим маърифатли аёл бўлган. Ўзининг оилавий силсиласига кўра Бобур наслига мансуб бўлиб, шоиранинг ота-онаси ҳам даврнинг эътиборли кишилари эдилар.\nМоҳларойимнинг таълим-тарбияси шу муҳитда камолотга етди ва у таҳсил йилларида халқимизнинг тарихи, маданияти, илм ва адабиёти равнақидан яхшигина хабардор бўлиб ўсди.\nМоҳларойим шеъриятга жуда эрта ҳавас қўйди. Устоз Навоий, Жомий ва Бедил каби алломаларнинг асарларига бўлган эътиқодмандлик билан руҳан баркамоллашиб борди.\nМаълумки, бу йилларда Қўқон хонлигини Олимхон идора қиларди. Унинг укаси Умархон эса Фаргона водийсининг нуфузли шаҳарларидан бўлган Марғилонда ҳоким эди. 1807 йилларда илгаридан бир-бирларига кўнгил қўйиб, севишиб келган Умархон ва Моҳларойим турмуш қурадилар. Шу муносабат билан Моҳларойим Марғилонга келади. Кўп ўтмай Қўқон хонлигида давом қилиб келаётган зиддиятлар оқибатида 1810 йили Олимхон қатл этилиб, унинг ўрнига Умархон тахтга кўтарилади. Шундан бошлаб Моҳларойим тақдири Қўқон билан боғланиб қолади. Унинг шоира сифатида кенг кўламда ижод майдонига кириб келиши ҳам шу йилларга тўғри келди.\nНодира Қўқонда хон саройида экан, давлат ишларидан ҳам воқиф бўлиб борарди. Хусусан, адабиёт ва санъат аҳли билан яқинлашишга, кўп асрлик адабиётимиз йўлидан бориб, давр шеъриятини юқори кўтаришга астойдил киришади. Моҳларойим ва Умархоннинг оиласида икки ўғил туғилади. Муҳаммад Алихон ва Султон Маҳмудхонлар ўсиб-улғайиб борадилар. Умархоннинг 1822 йили бевақт вафотидан кейин ёш Муҳаммад Алихон давлатни бошқаришга киришади. Нодира ҳам ёш ўғлининг ёнига кириб мамлакатни бошқариш ишида фаол иштирок эта бошлади.\nНодира давлат ва мамлакат ишларини тадбир ва адолат билан идора қилишда ҳомийлик намуналарини кўрсатаркан, бу йилларда мамлакатда нисбий осойишталик сақланди. Қўшни ўлкалар ва уларнинг ҳукмдорлари билан савдо-сотиқ ва бошқа соҳаларда келишувлар амалга оширилди. Нодиранинг мамлакатдаги қурилишлар соҳасидаги олиб борган ишлари, маданият ва адабиёт борасида кўрсатган ташаббускорликлари шоира девонининг дебочасида таъкидлаб ўтилган.\nШоира келтирган бу маълумотларни унинг замондошлари Нодир, Хотиф ва Мушриф каби тазкира ва тарих асарларининг муаллифлари тўлдирадилар ва тасдиқ этадилар. Шоир Нодир Моҳларойимга бағишлаб ёзган «Ҳафт гулшан» достонида уни олимларга, фозилларга аҳамият бергани, истеъдодли шоирларни ижодга ташвиқ этгани, айниқса, хотин-қизлардан чиққан шоира ва фозилаларни ўз ҳимоясига олгани ҳақида гапиради. Ўша даврда яшаган қози Абдунаби Хотифнинг Нодира ҳақидаги хотиралари ва шоиранинг ҳаёти ҳамда ижтимоий фаолиятига бағишланган, аммо тамомланмай қолган воқебанд достонида шоиранинг илмий ва ижтимоий фаолиятини ишонарли далиллар билан кўрсатишга ҳаракат қилади. Хотиф «Асар ёзишдан мақсадим Нодиранинг оқила, фаҳмли, илм ва сўзнинг қадрига етадиган донишманд аёл эканлигини кўрсатишдир», дейди.\nНодиранинг маданият ва адабиёт ҳомийси сифатидаги сарварлиги алоҳида таъкидланади: «Умархон вафотидан сўнг, — деб ёзади Хотиф, — бу иффат садафининг инжуси кунларни ҳасрату фироқ билан шу тариқа ўтишини ношукурчилик деб билди. У гулистондек Чаҳорчаман боғига бориб, Фарғона, Тошкент, Хўжанд, Андижон ва бошқа шаҳарлардан фозиллар, олимлар, хаттотлар, наққошларни ўз хизматига чақиртириб келди. Мамлакат хирожларидан беҳисоб тилла ва жавоҳирларни сарф қилиб бир мадрасаи олий, нақшдор масжид, ҳаммом, карвонсарой бино қилдирди ва мадраса, масжидларга ҳисобсиз вақфлар тайин қилди… Бу кунларда яна китоблар ёздириш ва уларга зеби зийнат беришга фармон қилиб, бир китобхона бино эттирди. Ундаги котиблар, хаттотлар, наққошларга шундай карам ва эҳсонлар кўргуздики, бунинг овозаси атроф оламга машҳур бўлди. Амударёнинг бу томонидаги ёқутқалам котиблар, Мирали рақам роқимлар, Моний каби мусаввирлар бу ерга жамъ бўлдилар. Шундай қилиб, бу аёл ақлу дониш ва яхши фазилатлари билан ягонаи замона, «Нодираи даврон» бўлиб танилди ва халқлар таҳсинига сазовор бўлди».\nБироқ хонликлар ўртасида давом этиб турган муттасил келишмовчиликлар Моҳларойимнинг ўз фаолиятини кенг равнақ топтиришига раҳна солиб турар эди. Оқибат шунга олиб келадики, Бухоро амири Насрулло турли важ-корсонлар билан Қўқон устига бостириб келиб, гўё бу ерда изидан чиққан шариат қоидаларини низомга солмоқчи бўлади. Хонликнинг ҳамма эътиборли кишиларини таъқиб этади ва Моҳларойимни икки ўғли — Муҳаммад Алихон, Султон Маҳмудхон ва набираси Муҳаммад Аминхонни ваҳшийларча қатл этади.\nЎзбек халқининг ажойиб шоирасининг ҳаёти шу йўсинда фожиали якун топади.\nНодира ўзбек мумтоз адабиётидаги улкан бир босқичнинг намояндасидир. Шоира яшаб ижод этган даврда Қўқон хонлигида ўзбек адабиёти кенг ривож топиб, ўзига хос адабий муҳит вужудга келади. Бу адабий муҳит бошида Қўқон хони, Нодиранинг умр йўлдоши Умархон — Амирий турарди.\nМоҳларойимдан бизгача ўзбек ва форс-тожик тилларида «Комила», «Нодира» ва «Макнуна» тахаллуслари билан яратилган лирик асарлардан иборат катта мерос етиб келган.\nНодиранинг ҳаёт йўли ва адабий мероси ҳақида Лутфулла Олим, Фитрат, С. Айний, В. Зоҳидов, В. Абдуллаев, Ўткир Рашид, Т. Жалилов каби олим, шоирлар ва айниқса, унинг ўз даври адабиётидаги ўрни ҳақида А. П. Қаюмов яратган тадқиқотлар диққатга сазовор. Адабиёт тарихига оид манба ва тазкираларда Нодиранинг катта мерос эгаси эканлиги қайд этилса-да, лекин 60-йилларгача ҳам шоира лирикасининг жуда кам қисми маълум эди. Кўп йиллик изланишлар натижасида шоира меросининг бир қатор манбалари аниқланди. Ушбу сатрлар муаллифининг тинимсиз изланишлари натижасида шоира девонининг қўлёзмалари топилди, уларни ўрганиб, таҳлил этиш бўйича илмий ишлар давом эттирилди. Натижада ўтган давр ичида Самарқанддан шоиранинг Комила тахаллуси билан ўзбек ва форс-тожик тилларида жамланган, ўзи барҳаётлик даврида кўчирилган девони маълум бўлди. Ўз навбатида шоиранинг Нодира тахаллусидаги асарларидан иборат девони Наманган шаҳридан топилди. Тошкентда эса Макнуна тахаллуси билан яратилган форс-тожик тилидаги шеърлари жамланган яна бир девони аниқланди.\nШоиранинг Комила тахаллуси билан жамланган катта илк девони ўз даврида машҳур бўлган. Кейинчалик шоиранинг маданият ва адабиёт соҳасидаги фавқулодда ташаббускорлик фаолияти ва гўзал истеъдодини тақдирлаган замондошлари унга «Нодираи даврон» номини муносиб кўргач, Нодира девони ҳам юзага келган эди. Айни пайтда шоиранинг форс-тожик тилидаги девонига сўзбоши ёзган номаълум адибнинг таъкидлашича, ушбу девон Умархон вафотидан сўнг жамланган бўлиб, ундаги форсий шеърларга шоира теварагидаги фозилларнинг маслаҳати билан Макнуна тахаллуси қўйилган. Шундай қилиб, бу учта тахаллусда ёзилган девонлар ўн минг мисра атрофидаги шеърларни ўз ичига олади.\nНодиранинг ўзбек ва форс-тожик тилидаги девонлари шу тилларда ёзилган дебочалар билан бошланади. Ушбу дебочаларни шоиранинг ҳаёт йўли, ижод боскичлари, уни ўраб турган адабий муҳитнинг хусусиятлари, сўз бораётган девонларнинг мундарижалари ҳақида муҳим маълумотларга эга бўлган манба сифатида баҳолаш мумкин.\nШоиранинг юқорида сўз бораётган девонлари қўлёзмаларини кўздан кечирар эканмиз, уларда Шарқ адабиёти, хусусан, ўзбек адабиётининг тематикаси, жанр хусусиятларига хос бой манзарани кўрамиз. Айни пайтда Моҳларойим ўтмишнинг теран анъаналаридан баҳраманд бўлиб яратган ғоявий ва бадиий етук асарлари алоҳида диққатга сазовордир.\nНодира ижод борасида Алишер Навоийни ўзига устоз деб билди. Навоий ижодининг асосий мазмуни унинг инсонпарварлиги билан изоҳланади. Нодира инсоннинг руҳий ҳолатини баланд оҳангларда тараннум этади. Шоирнинг «Азиз» радифли ғазалининг:\nКелди ашраф барча олам аҳлидин,\nЙўқтурур дунёда инсондин азиз. —\nмисралари бевосита Навоийнинг «Жондин сени кўп севарман, эй умри азиз» сўзлари билан бошланувчи рубоийсини эсга солади.\nНодира шеърият майдонига қадам қўяр экан, бу йўлда Жомий, Фузулий, Бедил, Бобур ва Машраб шеъриятидан ҳам баҳраманд бўлди. Нодира шу улуғ устозлари изларидан бориб, асарларида инсонни ўраб турган борлиқ ва унинг нашъу намоларидан баҳра олди. Нодира ҳаётни севади, уни қадрлайди, у Муҳаббат Аллоҳ таоло томонидан инсонлар қалбига солинган мангу ёғду эканлигини куйлади:\nГар одамсан муҳаббат ихтиёр эт!..\nКуйиб эй Нодира, олам элиға\nМуҳаббат шевасини ошкор эт!\nШоира ҳиммат, сабр, қаноат, номус, ҳаё хислатларини маърифат, яъни худо васлига эришишни яқинлаштирувчи манзиллар сифатида қайд этади, одам ана шу шарафли хислатларни мукаммал ўз руҳига сингдириб олиши ва уни собитқадамлик билан кўнгил ганжинасида асрамоғини образли бир тарзда тасвирлайди. Одамзод шу сифатлардан маҳрум бўлар экан, у риё йўлига кириб кетади.\nНодира ўз ижодида дунёвийлик билан бир қаторда тасаввуфнинг нақшбандия йўналишига асосланган бир бутунлик билан инсоннинг жамият ва табиатга муносабатини ҳам, илоҳий муҳаббат йўлидаги руҳий дунёсини ҳам жуда гўзал ва жонли мисраларда ифодалаб беради. Шоира учун ишқ, гўзаллик, ундан завқлана билиш керак. Ишқнинг нашъасини ҳам, дардини ҳам куйиб, ёниб куйлаш, ҳис қилиш шарафдир. Шоира «Оташ аст» радифли ғазалида:\nДар каломам нест, Макнуна, ба ғайр аз сухтан,\nДафтарам мажмуаи доғу китобам оташ аст.\nМен Макнунанинг сўзларида куйишдан бошқа нарса йўқ,\nДафтарим доғ тўпламию китобим оташдир, —\nдеб ёзган эди. Нодиранинг ишқ-муҳаббат мавзуидаги шеърларида шу муҳаббатни юксак поғонада тутиб турувчи вафо ва садоқат ҳислари ҳам улуғланади:\nБўлса то умру ҳаётим боқий,\nМени илгимдуру домони вафо.\nНодира инсон қалбида юксак ахлоқ-одоб чўғи бўлмас зкан, у ишқ-муҳаббатни қадрлай олмаслигини таъкидлайди ва «беадаб кирма муҳаббат даштиға», дейди.\nНодира табиат мафтуни эди. Унинг бир қатор шеърларида сафоли баҳор айёмининг кириб келиши, Наврўз туфайли шодиёна тароналарнинг бошланиши, боғларда гулларнинг очилиши билан уларнинг ранг-баранг либос кийиши, муаттар ҳидлар таратиши ажойиб образларда куйланади. Нодира шеърларида ислом руҳи, тасаввуф таълими ва ҳаёт фалсафасини чуқур идрок этган ҳолда ҳаётга ҳаммавақт умидбахш нигоҳ билан қарайди ва ундан яхшилик уруғини қидиради.\nШундай қилиб, Нодира лирикасининг мавзулар доираси қанча кенг бўлса, ундаги маънолар ҳам шу даражада залворли. Шу залворли маъноларни юзага чиқаришда шоира томонидан қўлланган бадиий воситалар унинг катта маҳоратидан дарак бериб туради.\nНодира шеъриятига қаттиқ ихлос қўйганлардан бири унинг замондоши ва издоши Дилшод — Барно (1800—1905) эди. Дилшод Нодирага алоҳида шеърлар бағишлар экан, уни «илм-адаб ва назм осмонининг юлдузи», «ушшоқлар ғазалхони», «шакар сочувчи булбул» сифатлари билан таърифлайди.\nЎз давридаёқ шеърият маликасига айланган Нодира бизнинг замонамизга ҳам нафис сўз санъаткори сифатидаги фазилатлари билан кириб келди. Нодира меросининг катта ва кичик қўлёзмалари халқимиз қўлига етиб келиши билан улар матний жиҳатдан ўрганилиб, бир қатор нашрлар юзага чиқди. Жумладан, шоиранинг 60-йилларда чоп этилган илк сайланмаси кейинча шоира асарларининг алоҳида жилдлари сифатида бойиди (Нодира. Девон, 2-жилд, 3-китоб, 1968—72-йиллар). 1968—72 йилларда шоиранинг икки том, уч китобдан иборат ўзбекча ва форс-тожик тилидаги девони мухлислар қўлига етиб борди (форсий ғазаллари насрий таржимаси билан). Нодира асарлари Тожикистон ва Афғонистонда чоп этилди, уларнинг русча таржималари Санкт-Петербурглик шарқшунос олим С. Н. Иванов таржимасида рус китобхонларига ҳам етиб борди.\n1992 йилда мамлакатимизда шоира таваллудининг 200 йиллиги Қўқон, Андижон ва бошқа шаҳарларда кенг нишонланиб, пойтахтимизда ўтказилган илмий анжуманлар ва тантанали кечалар билан якунланди. Шу йилларда «Давр Нодираси», «Эй сарви равон» китоблари чоп этилди. 1994 йилда «Фан» нашриёти «Увайсий ва Нодира шеърлари»дан иборат ўзбек шоирлари баёзи туркумли яна бир янги нашрни китобхонларга ҳадя этди. Бадиий адабиётда эса Нодира образи гавдалантирилди, драма, роман, кинофильмлар яратилди. Шаҳар ва қишлоқларда бу ҳассос ижодкор номи билан аталган кинотеатрлар, кўчалар, кутубхоналар ва маданият масканлари мавжуд.\nф.ф.д. М. Қодирова\n Қаранг: М. Қодирова. Нодира (ҳаёти ва ижоди), ЎзР ФАнинг «Фан» нашриёти. Тошкент, 1965, 91—97-бетлар.\n Шоира девонларининг қўлёзмалари ЎзРФА Беруний номидаш Шарқшунослик институти ва Ҳ. С. Сулаймонов номидаги Қўлёзмалар институти фондларида сақланмоқда.\n Нодира. Асарлар, 2-жилд, 1-китоб, 228-бет.\n Нодира. Эй сарви равон, 20-бет.\n← Аввалги Аввалги Аҳмаджон Мелибоев. Самимият ва холислик либоси\nКейинги → Кейинги: Амир Файзулла. Яшаб қолишга имкон берилган адиб (Андрей Платонов)


Мирзо Улуғбек ҳақида ҳикоя қилувчи фильм Италиянинг Искья оролидаги кинофестивалда “Энг яхши ҳужжатли фильм” номинациясида ғолиб бўлди - Lola Karimova\nМирзо Улуғбек ҳақида ҳикоя қилувчи фильм Италиянинг Искья оролидаги кинофестивалда “Энг яхши ҳужжатли фильм” номинациясида ғолиб бўлди\n“Мирзо Улуғбек. Осмон тоқига қўйилган нарвон” номли ҳужжатли фильм Италиянинг Искья оролида бўлиб ўтган кинофестивалда “Энг яхши ҳужжатли фильм” номинациясида ғолиб бўлди.\nXV асрда Мовароуннаҳрда ҳукмронлик қилган буюк аллома ва мутафаккир Мирзо Улуғбек ҳаёти ва илмий мероси ҳақида ҳикоя қилувчи ҳужжатли фильм Ўзбекистоннинг ЮНЕСКОдаги Доимий вакили Лола Каримова-Тилляева ва унинг умр йўлдоши Тимур Тилляев томонидан продюсерлаштирилди.\n“Дунёнинг турли мамлакатларидаги, турли ёшдаги инсонлар фильмни томоша қилиб, Ватанимизнинг буюк ўғлони ҳақидаги ҳикоя билан танишгач, ҳайратланиб тасанно айтганларида қалбимни тўлдирадиган ҳисларни сўз билан ифодалаб бериш қийин. Ижодий гуруҳимизни ушбу нуфузли мукофот билан чин қалбимдан муборакбод этаман. Фильмнинг яратилишида продюсерлар сифатида иштирок этиб, асрлар давомида инсонларни ҳайратга солиб келаётган ушбу тарихий воқеани дунё аҳлига ҳавола этиш умр йўлдошим билан менга насиб этгани биз учун катта шараф”, – дея таъкидлаб ўтди Каримова-Тилляева хоним.\nҲужжатли фильмда жаҳон киноюлдузларидан Винсент Кассель, Арманд Ассанте ва Франциско Овалле, шунингдек ўзбек киноактёрларимиздан Маъруф Отажонов, Жавохир Закиров ва Ҳошим Арслоновлар суратга тушдилар..\nИслом Каримов хиёбони 2018 йилда Москвада амалга оширилган энг…


Тожик расмийлари муҳтожларга пойабзал тарқатади\nҲукумат ёрдамининг асосий қисми, яъни тахминан 5000 жуфт пойабзал хатлонликларга улашиб берилиши айтилмоқда.\nТожикистон президенти ижроия девони топшириғига кўра, маҳаллий расмийлар сўнгги бир ой давомида маҳаллама-маҳалла юриб, кам таъминланган оила аъзолари оёқларининг андазасини олди.\nБайрам баҳона янги пойабзал киядиганлар Улуғ Ватан уруши фахрийлари, чернобилчилар ҳамда қашшоқ оилалар аъзоларидир.\nАҳолини ижтимоий ҳимоялаш вазирлиги расмийси Қурбонали Дўстматовнинг маълум қилишича, ҳукумат ёрдамининг асосий қисми Хатлон вилоятига юборилади.\n- Ёрдамга муҳтожларнинг рўйхати ҳукуматга юборилди. Худо хоҳласа, оёғи андазаси олинган тахминан 5000 хатлонликка мустақиллик байрами арафасида хориждан сотиб олинган пойабзал совға қилинади, - деди вазирлик расмийси Дўстматов.\nҲукуматга тақдим қилинган рўйхатда қўрғонтепалик Асадулло Миров ҳам бор.\nЧернобилчи Асадулло расмийлар ҳар байрамда аҳволидан хабар олиб туришини айтади.\n- Ҳамма байрамларда ҳукумат ёрдам беради. Кўпинча пул шаклида ёрдам беришади. Бу гал оёқ кийими экан, зарари йўқ. Бир кунимизга яраб қолади, - дейди Асадулло ака.\nТожикистон аҳолисининг қарийб 75 фоизи қашшоқликда кун кечиради. Доимий иш билан таъминланмаган ва кўп болалик оилалар кўпроқ озиқ- овқатдан қийналиб қолганидан шикоят қилади.\nБозорларда кийим-кечакдан кўра озиқ-овқат нархи қимматроқ экани кузатилади.\nБир қатор халқаро ташкилотлар ҳам тожикистонликларнинг тенг ярми тўйиб овқатланмаётганидан ташвиш билдиради.\nОдатда Рамазон ойи ва байрам арафаларида Тожикистон бозорларида озиқ-овқат нархи кескин кўтарилиб кетади.\nБу, ўз навбатида, айрим қўли калта оилаларни қарз эвазига яшашга мажбур қилади.\nТабиийки, бундан тожик расмийлари ҳам яхши огоҳ. Лекин шундай бўлса-да, нега расмийлар фуқароларга зарур бўлган ун, шакар, ёғ эмас, балки пойабзал тарқатмоқчи?\nБу саволимизга жавоб берган Тожикистон Аҳолини ижтимоий ҳимоялаш вазирлиги расмийси Қурбонали Дўстматов қашшоқ оилаларга озиқ-овқат маҳсулотлари Рамазонда бошқа саҳоват кишилар томонидан ҳам улашилишини ҳисобга олган расмийлар муҳтожларга пойабзал тарқатишга қарор қилганларини билдирди.\nҚўрғонтепалик Муроджон ота ҳам расмийлар қарорини қувватлайди.\n- Энди озиқ-овқат ҳам зарур, кийим-кечак ҳам зарур, оёқ кийими ҳам зарур. Лекин жаҳондаги бошқа қолоқ мамлакатларга солиштирганда, биз нолимасак ҳам бўлади. Қимирлаган кунини кўраяпти. Тирикчилигимиз жуда нолигулик эмас, - дейди қўрғонтепалик Муроджон ота.\nБошқа бир суҳбатдошимиз Бўрибой ака эса Тожикистондаги фуқаролар урушидан кўпроқ зарар кўрган Хатлон вилояти аҳолисининг қарийб 80 фоизи қашшоқ кун кечираётганини айтади.\n- Бу ерда етимлар кўпайиб кетган. Қашшоқ оилалар кўпайиб кетган. Ишсизлар кўп, пойабзал ололмайди, кучи етмайди. Битта калиш билан бўлмайди-ку. Кўпларининг фарзандлари мактабга ялангоёқ келишарди, ўз кўзим билан кўрганман. Мана шуларни ҳисобга олиб, Хатлон регионига кийим-кечак, оёқ кийими берилади. Албатта халқ эҳтиёжини тўла қондиролмайдию, бир оз юпатиб туради-да, - дейди Бўрибой ака.\nТожикистонда байрамлар арафасида етимлар, кам таъминланган оилалар, фахрийларга молиявий ёрдам кўрсатиш анъана тусига кирган. Бу хайриявий тадбирлари бир неча кун давомида давлат телевидениесида намойиш қилинади.\nАйни пайтда маҳаллий мустақил кузатувчилар фикрича, ҳукумат ёрдамларининг аҳолига бу хил намойишкорона тақсимланиши асосий мақсади “Савоб учун” бўлган хайрли ишларни савол остига қўймоқда.


Бир кун бутун Ўзбекистон касалхоналаридаги докторлар ишламаса, нима бўлади? - zarnews.uz\nБир кун бутун Ўзбекистон касалхоналаридаги докторлар ишламаса, нима бўлади?\nТасаввур қилинг қўрқинчли туш – 1 кун бутун Ўзбекистондаги 80 мингдан ортиқ врачлар ишламади! Бу қанақа оқибатларга олиб келишини ҳеч ўйлаб кўрганмисиз?\nАгар Ўзбекистондаги барча врачлар 1 кун ишламаса:\n- 27500 тез тиббий ёрдамга чақирув амалга оширилмай қолади.\n- Бу чақирувларнинг 70 фоизи оғир беморлар томонидан мурожаат қилинаётлигини ҳисобга олсак, 19250 та оғир бемор тиббий ёрдамсиз қолади.\n- Агар шу беморларнинг 50 фоизи ўлим хавф солган касалликлар билан мурожаат қилса, 9625 киши шу куни тиббий ёрдам олмаганлиги сабабли оламдан кўз юмади. Шунча оилада мотам, аза.\n- Ушбу сабаб билан оламдан ўтганларнинг 10 фоизи (энг кам миқдор) болаларга тўғри келишини ҳисобга олсак, 962 та бола шу куни вафот этиши мумкин. Уруш ўчоғи бўлган Сурияда бир ойда 90 та бола вафот этади.\n- Бир кунда бутун республикамиз бўйича мингдан ортиқ шошилинч операция ўтказилмай қолади. Бу эса яна 1000 га яқин кишининг ҳаётдан кўз юмишига ёки ногирон бўлиб қолишига олиб келади.\n- Бир кунда республикамизда 2100 дан ортиқ чақалоқ дунёга келади. Агар туғруққа малакали акушерлар ёрдам кўрсатмаса 60 фоиздан кўпроқ чақалоқ нобуд бўлиши мумкин. Бу 1260 та чақалоқ нобуд бўлади, дегани.\n- 2100 чақалоқни дунёга келтираётган оналар малакали ёрдам олмаса, уларнинг 40 фоизи (840 нафар она) туғруқ вақтида вафот этади.\n- Шифохонада ётиб даволанаётган 170 000 дан ортиқ бемор назоратсиз қолади. Улардан 5 фоизини оғир бемор деб ҳисобласак, 8500 бемор шу куни турли асоратлардан вафот этиши мумкин.\n- Юқоридаги ҳолатлардан ташқари, қанчадан-қанча оғир ҳолатдаги бемор болалар, ҳомиладор оналар, бемор қариялар, ногирон беморлар шу куни малакали тиббий ёрдамсиз қолиши ўта аянчли, мудҳиш ҳолатдир.\nҚадрли юртдошлар! Шифокорлар бир кун ишламаса, нима бўлишини тасаввур қилиб кўрдингизми? Бундай ҳолат ҳаётда бўлмайди, дейишингиз мумкин. Бўлмасин ҳам.\nЎзбекистон армияси халқни ташқи душманлардан ҳимоя қилади. Агар Қуролли Кучларимиз мустаҳкам бўлмаса, ташқи кучлар юртимиз тинчлигига рахна солиб, уруш деган балога сабаб бўлиши мумкин! Уруш эса қанчадан-қанча инсонларнинг ёстиғини қуритади. Шу боис ташқи балолардан ҳимоя қиладиган ҳарбийларимизни жуда ҳурмат қиламиз. Хўш, нега бизни турли хасталиклардан ҳимоя қилаётган врачларни ҳурмат қилишни унутиб қўймоқдамиз? Энг бебаҳо неъмат бўлган саломатлигимиз посбонларининг қадрига етмаяпмиз?\nҚадрини билган ҳамкасбларимиз ўз юртида ҳурмат кўрмагач, чет элларга чиқиб кетяпти. Чет эл олийгоҳларида шифокор бўламан, деб ўқиётган фарзандларимиз юртимизга қайтмаяпти. Шифокор бўлишни орзу қилган ҳамкасбларимиз ўз касбидан безиб қоляпти.\nҲурматли Ватандош! Тафаккур қилинг, шифокорлар ва уларнинг машаққатли меҳнати қадрига етинг!\n"Ўзбекистон врачлари" каналидан олинди.\nТеглар: шифокор касалхоналар докторлар\nХизмат вазифасини ўтаётган шифокорга яна тажовуз қилинди


Фермернинг 15 бош қорамоли тириклай ёниб...\n08.08.2019 17:53 0 1243\n8 август куни Хоразм вилояти Янгибозор тумани Бошқир шейх қишлоғида жойлашган «Юлдош ота Хурсандбек» фермер хўжалигининг дала шийпонидаги молхонасида ёнғин содир бўлди. Бу ҳақда ФВВ ЁХББ ОАВ билан ҳамкорлик қилиш бўлинмаси хабар берди.\n2 та ёнғин ўчириш бўлинмаларининг тезкор ҳаракатлари натижасида ёнғин бартараф этилган. Ёнғиндан молхонанинг 80 кв.метр майдони ва 5 бош қора мол қутқариб қолинган.\nЁнғин оқибатида молхонанинг 40 кв.м майдонда томи ва у ерда сақланган хашак ёниб зарарланган, шунингдек 15 бош қора мол ва 2 та қўй нобуд бўлган. Тан жароҳати олган ва ҳалок бўлган фуқаролар йўқ.\nҲодиса бугун, 18:52


Эрдўғон Грецияга боради\n24 октябр 2021, Тошкент вақти: 01:11\nТуркия Бош вазири Ражаб Тойиб Эрдўғон мисли кўрилмаган қарзга ботган Греция ҳукумати бу муаммони ҳал қилишда Туркия бирдамлигига таяниши мумкинлигини айтди.\nЭрдўғон Афинага икки кунлик расмий сафари олдидан шундай баёнот берди.\nЭрдўғон ва Греция Бош вазири Георгиос Папандреу икки давлатнинг йигирмага яқин вазири иштирок этадиган илк консултатив йиғилишга бирга раислик қиладилар.\nЙиғилишдан мақсад НАТО аъзоси бўлган Туркия ва Греция ўртасидаги муносабатни яхшилашдан иборат.\nЭрдўғон бўлажак музокараларда эътибор асосан туризм масаласига қаратилишини айтди.\nБироқ, Георгиос Папандреу ва Эрдўғон Греция ва Туркия ўртасида бир неча ўн йилдан бери давом этаётган ўта қиммат қуролланиш пойгаси масаласини ҳам муҳокама этиши кутилмоқда.


«Ҳаёт изига қайтяпти» — Одил Аҳмедов Хитойдаги ҳаёти, коронавирус ва кўршапалак ҳақида\nСпорт 20:04 / 13.04.2020 100634\nРоссиянинг Sport24 нашри ватандошимиздан шулар ва бошқа кўплаб нарсалар ҳақида интервью олишга муваффақ бўлди.\n— Одил, яқинда Наманганга инсонпарварлик ёрдамини юборибсиз. Бу хайрли иш ҳақида гапириб берсангиз.\n— Ҳозир ҳамма учун оғир давр. Шу сабабли Хитойга келиб, шифокорлар ва шифохоналар учун зарур бўлган қўлқоплар, ниқоблар, кўзойнаклар ва бошқа кўплаб нарсаларни Ўзбекистонга юбордим.\n— Коронавирус нафақат Хитойни, балки бутун дунёни эгаллашини кутганмидингиз?\n— Йўқ албатта. Биз бутун дунёнинг азият чекишини кутмагандик. Уҳанда қандайдир вирус тарқалгани ҳақида хабар чиққан дастлабки кунларда ҳеч ким бундай бўлиб кетишини ўйламаган эди. Мен коронавируснинг Уҳандан чиқмаслигини кутгандим. Аммо, афсуски 1 ҳафтадан сўнг бутун Хитой зарарланди. Бу даҳшатли ва қўрқинчли.\n— Хитойда қисқа вақт ичида шифохона ва вирусга қарши кураш марказлари қурилди...\n— Бу ерда ҳукумат нима деса, фуқаролар шуни бажаради. Карантин деб айтилди – барча хитойликлар уйида ўтиришди. Менимча мана шу хислатлар туфайли коронавирус мағлуб этилди. Албатта уни фақат карантин билан енгиш мумкин. Хитойликлар буни дарҳол тушуниб етишди. Ўзбекистонга йўл олганимда, аэропорт томон ҳаракатланаётган бирор машинани кўрмадим. Мана сизга тартиб-интизом.\n— Ҳозир Хитойда нима юз бермоқда?\n— Ҳаёт изига қайтди. Кўчаларда одамлар кўп, ҳаммаси очиқ. Олдингидек қўрқув йўқ. Тўғри, Шанхайда одамлар ниқобда юрибди, эҳтиёткорлик қилишяпти. Аммо, умуман олганда ҳаммаси яхши.\n— Хитой чемпионати қачон бошланади, клуб раҳбарияти нима деяпти?\n— Шанхайга қайтиб, 2 ҳафта карантинда ўтирдим. Ҳозир эса тўлақонли шуғулланяпмиз. Мавсумнинг қачон бошланиши маълум эмас. Тушунишимча, футбол бўлиши учун коронавирус тўлиқ кетиши, ҳеч ким касал бўлмаслиги керак. Хитойда вирусни тўлиқ енгиб ўтишмоқчи. Фақат шундан кейин – футбол. Менимча гап май ойининг охири ёки июнь ойи ҳақида кетяпти.\n— Ҳозир кўплаб клублар маошларни қисқартирмоқда. Сизларда вазият қандай?\n— Айтишларича маошлар 30 фоизга қисқарар экан. Ҳозирча аниқ маълумот йўқ.\n— Уч йилдан ортиқ вақт давомида Хитойда ўйнаяпсиз. Таассуротларингиз қандай?\n— Хитой худди Россия каби жуда катта мамлакат. Бу ерда самолётда кўп учасиз, кўп ўйинларда иштирок этасиз. Одамлар – ёқимли ва содда. Хитойликлар футболни яхши кўришади, чемпионат йилдан-йилга кучаймоқда. Маҳаллий футболчилар ҳам сифатли легионерлардан ўрганиб, маҳоратини оширмоқда. Бу ерда футбол кўпроқ техникага ва комбинацияга асосланган.\n— Бўш вақтингизни қандай ўтказасиз?\n— Асосан уйда ўтираман, кам сайр қиламан. Китоб ўқийман, фильм кўраман, қариндошлар билан мулоқот қиламан. Оддий нарсалар.\n— Кейинги режангиз қандай? Шартномангиз шу йилнинг декабрь ойида якунланадими?\n— Ҳа, 1+1 тизими бўйича. Агар ҳаммаси яхши бўлса, шартномани узайтираман.\n— Россиядан таклиф тушса-чи?\n— Ёш эмасман, кейинги йили 34га кираман. Бундан ташқари, Россиядан таклиф бўлмаса керак деб ўйлайман. Менимча, уйга, Ўзбекистонга қайтишим ҳақиқатга яқинроқ.\n— Хитойда нималарга кўниколмадингиз?\n— Овқатга. Уни ейишга ўзимни мажбурлай олмадим.\n— Аста-секин кўршапалак ҳақидаги суҳбатга ҳам келдик...\n— Бу воқеанинг ҳақиқат эканига шубҳа қиламан. Кимдир Уҳанда кўршапалакни ебди, ҳаммаси шундан бошланибди... Бундай бўлмаса керак. Яна қандайдир лабораториядан коронавирус чиқибди деган гаплар ҳам тарқалди.\n— Россиядаги собиқ жамоадошларингиз билан алоқада бўлиб турасизми?\n— «Анжи» клубида Алексей Иванов билан дўстлашганман, яхши йигит, гаплашиб турамиз. «Краснодар»да ўзбекистонлик Николай Марков билан. Афсуски, бошқалар билан ҳеч қандай алоқа йўқ.\n— Элдор Шомуродов 2019 йилда Ўзбекистоннинг энг яхши футболчиси деб топилди, ҳозир Россия чемпионатида яхши ўйнаяпти. Унинг салоҳиятига қандай баҳо берасиз?\n— Ирода, тезлик, ўсиш — футболчилар учун муҳим хислатлар. Унда аввалдан ҳам иқтидор бор, аммо вақт керак эди. Бахтимизга, ҳозир Элдор ўз қобилиятини намоён қилмоқда. Жуда зўр ўйнаяпти!\n— Унга Европа клубларидан қизиқиш бор. Масалан, Англия Премьер-Лигасида ўйнаб кета оладими?\n— Агар яхши вариант бўлса, кетиш керак. Россия чемпионати ҳам кучсиз эмас, унда кўп гол уриш осонмас. Шомуродов Европага кетиш учун тайёр.\n— Ўзбекистонда хусусий футбол мактабингиз борми?\n— Иккита мактабим бор, бири Тошкентда, иккинчиси қадрдон Наманганда. Ишлаяпмиз, болаларга керакли дарслар бериляпти. Болалигимда ҳеч нарсам бўлмаган. Ҳозиргидек яхши майдонлар, шароитлар йўқ эди. Олдин кўплаб ёш, иқтидорли футболчилар маҳалладан ташқарига чиқолмаган. Чунки уларга профессионал футболчи бўлиш учун шароит яратилмаган, пул берилмаган. Шунчаки Тошкентга бориб, футбол ўйнаш учун пул топилмаган ҳолатларни биламан. Шу туфайли қадрдон шаҳримда мактаб очдим. Барча иқтидорли болаларга профи бўлиб етишиш учун шароитларни бепул қилдик.\n— Икки ўғлингиз бор. Улар футболчи бўладими?\n— Менимча улар футболга қизиқмаяпти. Агар шундай бўлса, уларни мажбурлаб футболчи қилмайман.\n— Сизга қарши ўйнаган футболчиларнинг энг кучлиси?\n— Де Брюйне.\n— Энг кучли жамоадошингиз?\n— Ўз салоҳиятини тўлиқ намоён қилолмаган энг иқтидорли футболчи?\n— Олег Шатов. Уни кўп нарсага эришса керак деб ўйлагандим.\n— Ҳозирги вақтда МДҲ ҳудудидаги энг кучли футболчи?\n— Генрих Мхитарян.\n— Сўнгги ўн йилликда МДҲ ҳудудидаги энг кучли 3 футболчи?\n11:00 / 22.05.2020 52698


Эрон физик олими Фахризодага суиқасд бўйича янги тафсилотлар пайдо бўлди | Qalampir.uz\nЭрон физик олими Фахризодага суиқасд бўйича янги тафсилотлар пайдо бўлди\nОлам\t09 Февраль 12:11 6443\nЯдрочи-физик олим, Эрон Мудофаа вазирининг ўринбосари Муҳсин Фахризоданинг ўлдирилишида Эрон Қуролли кучлари аъзоси иштирок этган. Бу ҳақда Эрон Ислом Республикаси Разведка вазирлиги раҳбари Маҳмуд Алавий маълум қилди.\nУнинг сўзларига кўра, разведка ходимлари физикка суиқасд бўлиши тўғрисида билган. Вазирлик ушбу ҳужум қаерда содир бўлишидан ҳам хабардор бўлган, аммо суиқасднинг содир бўлиш вақти номаълум бўлган. Вазирлик бу ҳақда тегишли органларга қотилликдан беш кун олдин хабар берган.\n“Суиқасд операциясининг илк тайёргарлик ҳаракатлари билан шуғулланган одам қуролли кучларнинг аъзоси бўлган”, дейди Алавий.\nШунингдек, Алавий унинг бўлими мамлакат қуролли кучларида разведка фаолиятини олиб боролмаслигини таъкидлаган.\nЭслатиб ўтамиз, 2020 йилнинг 27 ноябрь куни Эрон ядро дастури муаллифларидан бири бўлган физик олим Муҳсин Фахризода мамлакат пойтахти яқинидаги Абсард аҳоли пунктида қуролли ҳужуми қурбони бўлди. Шундан сўнг, мамлакатда Эрон ядро дастурининг “отаси“ ўлими муносабати билан 40 кунлик мотам эълон қилинди.\n2020 йилнинг декабрь ойида Эрон разведка хизмати ядрочи-физик олим Муҳсин Фахризодага суиқасд уюштирганларнинг шахсини аниқлагани тўғрисида хабар берган эди. Ҳукуматининг расмий вакили Али Рабий ҳодисага доир суриштирув ишлари олиб борилаётганини, барча тафсилотлар аниқлангач, жавоб чоралари бўйича қарор қабул қилинишини айтган.\nЭрон Муҳсин Фахризода\n22 Июнь 20:59 39592\n22 Июнь 18:26 29440\n22 Июнь 21:47 26460\n22 Июнь 21:16 25456\n23 Июнь 14:00 22621


Бош вазир карантин шароитида нархларни сунъий оширганлар жиноий жавобгарликка тортилишини маълум қилди - Daryo\n16:39, 15.03.2020 65461\nБош вазир Абдулла Арипов томонидан коронавирусга қарши кураш чора-тадбирлари хусусида ўтказилган матбуот анжуманида карантин шароитида нархларни сунъий оширган «савдогарлар»га нисбатан жиноий жазо тайинланиши мумкинлиги маълум қилинди. Бу ҳақда «Дарё» мухбири хабар қилган.\n«Коронавирусдан ваҳимага тушишга ҳеч қандай сабаб йўқ. Давлатимиз унга қарши туриш учун керакли чора-тадбирларни амалга оширган. Барча захиралар яратилган ва тиббиёт ходимлари шай ҳолатда. Пандемияга қарши кураш тажрибаси хорижнинг илғор давлатларидан ўрганилмоқда.\nФуқароларимиз лозим бўлган барча озиқ-овқат ва тиббиёт воситалари билан таъминланади. Халқимизнинг бошига тушган синовдан фойдаланиб, нархни сунъий ошириб оладиган қўштирноқ ичидаги тадбиркорлар учраса, улар ҳатто жиноий жавобгарликка қадар тортилади», — дея таъкидлаган Абдулла Арипов.\nКоронавирус сабаб Ўзбекистонда Наврўз сайиллари бекор қилинган. Ҳукумат Ўзбекистондаги диний идораларга диний маросимлар ўтказишни вақтинча чеклаш бўйича илтимос билан мурожаат қилган. Ўзбекистон коронавирус сабаб авиа ва автоқатновларни тўхтатди, чет элда қолган ватандошлар чартер рейсларда қайтарилиши мумкинлиги ҳам мазкур брифингда маълум қилинган. Коронавирус сабаб Ўзбекистондаги барча мактаблар, боғчалар ва ОТМлар карантинга ёпилган, таълим муассасаларидаги карантин уч ҳафтагача давом этиши мумкин.\nКоронавирус аниқланган ўзбекистонлик аёл Париждан Тошкентга 11 март куни келган\nМанба: Коронавирус аниқланган ўзбекистонлик аёл билан бирга 48 йўловчи Париждан учиб келган\n09:25, 30.03.2020 310146\n19:56, 05.04.2020 277549\n10:26, 15.03.2020 356186\n14:14 Бугун 6184\n14:02 Бугун 4799\n13:53 Бугун 3754\n13:34 Бугун 3938\n23:48, 05.06.2020 178309\n22:28, 05.06.2020 150670


25 июня, 2021, 17:53\nТеги:Чемпионат Европы | Евро-2020 | Жон Стоунз | Бонуччи | Лука Модрич | Роберто Манчини | Жоржиньо Вейналдум | Ромелу Лукаку | Криштиану Роналду\nБиз уларни энг кучли деб билдик.\nЕвропа чемпионати гуруҳ босқичи кутилганидан ҳам шиддатли тарзда ўтди. Бир неча грандлар ўзидан кутилган ўйинларни кўрсата олмади ва сенсацияларга сабаб бўлди. Етакчилардан Испания Швецияни олдинга ўтказиб юборган бўлса, Туркия, Польша каби термалар мухлисларини ранжитди. Гуруҳ босқичи бизга бир неча янги юлдузларни кашф этиб берган бўлса, айрим футболчилар янада ёрқинроқ ўйин намойиш этди. Биз эътиборингизга “Евро-2020” гуруҳ босқичи рамзий жамоасини тақдим этишни мақсад қилдик.\nМураббий: Роберто Манчини\n“Скуадра Адзурра” кетма-кет 30 ўйиндан бери ютқазмаяпти, 10 учрашувдан бери ўз дарвозаси дахлсизлигини сақлаб қолмоқда. Бунга эришиш осон эмаслигини барча билиб турибди. Миллий жамоа сафида шундай тартиб ўрната олган италиялик мураббий гуруҳ босқичида ҳам шогирдларини ҳар бир ўйинга аъло даражада тайёрлай олди. Итальянларни учрашув олдидан мадҳия куйлаганини кўрганмисиз? Бундай руҳият ўз-ўзидан келиб қолмайди, футболчиларга ватанпарварликни сингдириш осон эмас. Бу ишни бажара олган мураббий эса эътироф этилишга лойиқ.\nДарвозабон: Лукаш Градецкий\nБир қарашда ундан яхшироқ номзодлар бор, дейишингиз мумкин. 3 та “қуруқ ўйин” ўтказган Доннарумма, дарвозасидан 1 тагина тўп олиб чиққан Куртуа ва бошқалар ҳаёлингизга келгани табиий. Юқоридаги посбонларнинг натижалари кучли ҳимоя ортидан шу ҳолатга келди, супер ҳаракатлардан эмас! Дарвозабоннинг кучи ва қолганлардан устунлиги унинг сейвлари бўйича аниқланади, назаримизда. Шу нуқтаи назардан Градецкийни энг яхши посбон, деб аташ мумкин. Гарчи жамоаси плей-оффга чиқа олмаган бўлсада, қаҳрамонимиз 13 та сейв амалга оширди, 1 та пенальти қайтарди. Скандинавияликларнинг дарвозаси ишончли қўлларда, бироқ ҳужум ҳақида бундай деб бўлмайди.\nЧап қанот ҳимоячиси: Робин Госенс (Германия)\nГосенс бу мусобақада порлаган янги юлдузлардан бири. Катта эҳтимол билан, Робин келаси мавсум “Аталанта”ни такр этади. Уни каттароқ клублар ўз сафига қўшиб олмоқчи. Чап қанот ҳимоячисининг ҳар учала ўйиндаги ҳаракатлари таҳсинга сазовор. Тезликда рақибларини ортда қолдирадиган футболчи жарима майдони ичидаги шерикларини тўп билан таъминлашни ҳам яхши уддалайди. “Ўлим гуруҳи”дан кейинги босқичга йўл олган “бундестим” сафида ўзига муқим жой кафолатлаб улгурган 26 ёшли футболчи 3 ўйинда 1 гол ва 2 ассистни ўз ҳисобига ёздириб қўйди. Ёмон натижа эмас!\nМарказий ҳимоячи: Леонардо Бонуччи (Италия)\nЮқорида таъкидланган “олов” айнан Бонуччи кўзларида яққол кўзга ташланади. Унинг сардорлик қобилияти ҳимоя марказида анча қўл келмоқда. Азалдан “мовий гвардия” мудофааси энг зўри, дея эътироф этилиши бежиз эмас. Кьеллини, Бонуччи каби тажрибали фулбеклар Италиянинг рақибларини зарарсизлантиришда ҳамон эпламоқда. Гуруҳ босқичида ўтказилган 3 та “қуруқ ўйин” сўзимизнинг исботи бўла олади.\nМарказий ҳимоячи: Жон Стоунз (Англия)\nАнглия мусобақанинг энг қиммат жамоаси ҳисобланади. Бу “уч шерлар” таркиби юлдузларга тўлиб-тошганлигидан далолат. Мана шундай ҳолатда асосий таркибдаги ўрнини ҳеч кимга бермаётган Стоунз рамзий жамоамиздан жой олишга муносиб, деб ҳисобладик. Иштиёққа тўлиб турган Мингз, Коади каби ҳимоячиларга имконият бермаётган Жон аллақачон Саутгейтнинг ишонган футболчиларидан бирига айланиб улгурди. Энди нимчорак финалда Германия синовидан ўтиши керак бўлган инглизлар Магуайр-Стоунз тандемидан фойдаланиши катта эҳтимол. Бундай ҳолатда “Манчестер Сити” ҳимоячиси яна ўзини кўрсатиши талаб этилади. Эндиги рақиблар анча жиддий.\nЎнг қанот ҳимоячиси: Дензел Думфрис (Нидерландия)\nУмуман олганда, бу позиция танлови катта муаммо туғдирмади. Боиси, Думфрис ўзидан талаб этилганидан-да яхшироқ ўйин кўрсатди. 3 ўйинда 2+1 натижасини қайд этган ПСВ футболчиси катта шов-шувларга сабаб бўлди. Яна бир эътиборли жиҳати шундаки, Дензел бу натижани шунчаки бир ўйинда қайд этмади. Ҳар бир учрашувда ўнг қанотни “ёндириб ташлаган” 25 ёшли ҳимоячига рамзий жамоамизнинг ўнг қанот ҳимоясини ишониб топширдик.\nТаянч ярим ҳимоячиси: Пьер-Эмиль Хёйбьерг (Дания)\nЭнг муҳокамали позиция айнан майдон маркази бўлди. Чунки таянч ярим ҳимояда ишончли ўйин кўрсатган футболчилар етарлича топилди. Канте, Локателли, Киммих каби ўйинчиларга ҳурмат сақлаган ҳолда айтишимиз мумкинки, Хёйбьерг энг муносиб вариант! Руҳий томондан тушкунликка тушиб қолган данияликларнинг камбэки барчага манзур бўлгани шубҳасиз. Бу ҳолатнинг асосий қаҳрамонларидан бири Пьер-Эмиль Хёйбьергдир. 3 ўйиндаги 3 ассист “Тоттенхэм” футболчисининг арзирли номзодлигини исботлайди.\nМарказий ярим ҳимоячи: Лука Модрич (Хорватия)\nЎз терма жамоаси сафида гол урган энг ёши катта футболчига айланган Модрич ўша аниқ зарбани ўта муҳим паллада йўллади. Шотландия дарвозасига киритилган чиройли голдан ташқари, унинг бошқа ҳаракатлари ҳам таҳсинга сазовор. 35 ёшли футболчи учун майдон марказини мустаҳкам ушлаш осон эмас. Уни устига, Модрич 3 ўйинда бир дақиқа бўлса-да тиним билгани йўқ. Хорватия терма жамоаси устози Златко Далич ўйин услубини қаҳрамонимиз атрофида қурган. “Реал” ярим ҳимоячиси рамзий жамоамизда Хьойбергга шерик бўлади.\nҲужумкор ярим ҳимоячи: Жоржиньо Вейналдум (Нидерландия)\nКучли ўйин кўрсатган “учар голландлар”нинг яна бир муносиб футболчиси! Бироқ бу позицияда Вейналдумга анча жиддий рақобатчи бор эди. Гап унинг ватандоши Френки Де Йонг ҳақида кетмоқда. “Барселона” футболчиси анча ҳаракатчан, аниқ паслар борасида устун, бўлса-да, Жоржиньо 3 бор рақиб дарвозасини ишғол этган. Бу фактордан кўз юмиш шунчаки имконсиз. Ундан ташқари, ПСЖ футболчиси ҳали захирага олинмади ва 3 ўйинда тўлиқ ҳаракат қилди. Гарчи Вейналдумнинг ўзи ҳам Френкининг ўйинини эътироф этган бўлса-да, биз Жоржиньони танладик.\nҲужумкор ярим ҳимоячи: Эмиль Форсберг (Швеция)\nКўпчилик учун янги ва айни пайтда муҳокамага сабаб бўлувчи футболчи! Испания терма жамоаси бор гуруҳда биринчи ўрин билан кейинги босқичга чиқиш осон иш эмас, албатта. Буни уддалаган шведлардан рамзий жамоага футболчи олмаслик ҳам адолатдан бўлмасди, назаримизда. 3 та гол урган 29 ёшли футболчи терма жамоаси кейинги босқичга чиқишига беназир ҳиссасини қўшди. Златандан кейин Швеция терма жамоасини елкасида кўтариб юриш айнан Форсбергнинг навбати, шекилли.\nҲужумчи: Ромелу Лукаку (Бельгия)\nЛукаку шунчаки ўзидан кутилган ўйинни намойиш этмоқда. Рақобатчиларидан фарқли ўлароқ, у гол уришдан тўхтамаяпти. Масалан, унинг ўрнига Левандовски, Кейн каби ҳужумчилар даъвогарлик қилиши ҳам мумкин эди. Аммо уларнинг бири жамоасини кейинги босқич сари етаклай олмаган бўлса, бошқаси бирорта гол ура олмади. Шахсан мен бугунги кундаги Бельгия терма жамоаси етакчиси сифатида Лукакуни эътироф этган бўлардим. Энди Ромелунинг ўзи нимчорак финалда Португалия тўсиғидан жамоасини олиб ўтиши ва “қизил иблислар” билан битта бўлса-да соврин ютиши лозим. Ҳозир энг қулай имконият!\nҲужумчи: Криштиану Роналду (Португалия)\nРоналду ушбу 11 футболчи орасидаги энг муносиб номзод, буни ҳеч ким инкор эта олмайди. Гуруҳ босқичидаги барча ўйинда 2 та голли ҳаракат амалга оширган ҳужумчи исталган нашр рамзий жамоасидан ўрин олгани аниқ. Тўғри, Криштиану киритган голларнинг 3 тасини 11 метрлик нуқтадан киритди. Аммо ушбу мусобақада пенальтини аниқ амалга ошириш борасида муваффақиятсизликлар кўп бўлганини кўрдик. Роналду эса метин асабларга эгалигини барчага исботлаб қўйди. Терма жамоа сафида энг кўп гол урган Али Даеига етиб олган 35 ёшли ҳужумчида яна бир рекорд ўрнатиш имконияти бор. Чемпионликни ҳимоя қилиш учун катта қадам ташлаган португаллар плей-оффда Бельгия билан куч синашади. Роналду учун катта синов!\nУЕФА рассматривает формат Евро-2021.


Ҳудуларда асосий товар ва хизматлар инфляцияси шарҳи (2020 йил январь-сентябрь) - Ўзбекистон Республикаси Марказий банки\nҲудуларда асосий товар ва хизматлар инфляцияси шарҳи (2020 йил январь-сентябрь)\nЯнгиланган сана: 5 Окт 2020, 10:54\nОхирги 12 ой давомида истеъмол нархлари индексида (ИНИ) пасаювчи тенденция кузатилди. Хусусан, 2019 йилнинг сентябрь ойида йиллик инфляция даражаси 16,0 фоизни ташкил этган бўлса, ушбу кўрсаткич жорий йилнинг сентябрь ойига келиб 11,7 фоизга тенг бўлди. Мазкур даврда, озиқ-овқат товарлари инфляцияси умумий инфляция даражасидан юқори кўрсаткичларда шаклланганлиги кўзатилиб, ноозиқ-овқат товарлари ва хизматларда эса нархларнинг ўсиш тенденцияси умумий инфляциядан паст даражада қайд этилди.\nТаъкидлаш лозимки, 2020 йилнинг август ойига келиб ИНИ ҳамда унинг асосий таркибий қисмларида йиллик ўсиш кўрсаткичи сезиларли даражада пасайди. Бунда, 2019 йилнинг август ойидаги тартибга солинадиган нархлар ҳамда иш хақи оширилишининг таъсирлари тугаб бориши билан изоҳлаш мумкин. Бироқ, сентябрь ойида истеъмол нархлари инфляцияси сезиларли ошиб, 1,4 фоизга тенг бўлди. Инфляция ошиши асосан озиқ-овқат нархлари эвазига шаклланди. Хусусан, тухум (6,5 фоизга), гўшт маҳсулотлари (3,8 фоизга), гуруч (2,8 фоизга), ўсимлик ёғи (2,8 фоизга) ҳамда мева ва сабзавотларнинг мавсумий (3 фоизга) қимматлашиши кузатилди.\nУмуман олганда, жорий йилнинг дастлабки тўққиз ойида республика бўйича инфляция даражаси 6,3 фоизни ташкил этди. Ҳудудлар кесимида нархлар айрим ҳудудларда юқорироқ даражада ўсиши кузатилди. Хусусан, Тошкент шаҳрида йил бошига нисбатан нархлар ўртача 8,9 фоизга, Тошкент, Қашқадарё ва Жиззах вилоятларида мос равишда 6,7, 6,6 ва 6,5 фоизга ошди. Шунингдек, Сурхондарё, Андижон ва Наманган вилоятларида инфляция республика кўрсаткичига нисбатан пастроқ даражада шаклланди (1-расм).\nОхирги янгиланиш: 31.10.2020, 03:53 (GMT+5)


Хаос ва вайронагарчилик: Италия шаҳарлари зилзиладан олдин ва кейин\n25 август куни Италия ҳукумати зилзиладан талофат етган жойларда фавқулодда вазият жорий этилиши ҳақида эълон қилди ва шошилинч ёрдам кўрсатиш учун 50 миллион евро ажратди. Вайронагарчиликлар марказига айланган шаҳарларда қутқарув ишлари давом эттирилмоқда.\n23 августдан 24 августга ўтар кечаси Италияда аввал 6 магнитудали асосий ерости силкиниши, кейин эса 5,4 магнитудали иккинчи силкиниш рўй берди. Бунинг натижасида 250 киши ҳалок бўлди, 360 нафардан ортиғи турли жароҳатлар олишди.\nИталиянинг маданий мерос ва фаолият вазири Дарио Франческинининг журналистларга маълум қилишича, табиий офат 293 меъморчилик обидаларига зиён етказган - улардан 50таси бутунлай ёки қисман вайрон бўлган.\nBoredpanda портали Италия аҳоли пунктларининг вайрон бўлган кўчалари кўринишининг зилзиладан олдинги ва кейинги тасвирларини солиштирди.\nзилзила Суратлар Италия


Оскар де ла Хойя Макгрегорни икки раундда нокаут қилишга ваъда берди\n10 сентябрь, 2017, 15:30\nБокс бўйича собиқ жаҳон чемпиони Оскар де ла Хойя Boxingscene нашрига берган интервьюсида ирландиялик аралаш усуллар жангчиси Конор Макгрегорни икки раундда нокаутга учратишини айтиб ўтган.\n– Флойд Мейвезер ҳозирда сайёрамизнинг энг яхши боксчиси. Аммо нима учун Макгрегор билан жангни 10 раундга чўзди? Уни 2-3 раундда ҳам нокаут қилса бўларди, – дейди де ла Хойя.\n44 ёшли собиқ боксчи Макгрегорни янада тезроқ мағлуб қилишини таъкидлаган: “Жангда имкониятлар 50х50 бўлишини тушунмайман. Мейвезер сўнгги йилларда энг зўрмиди? Ҳа. У барча даврларнинг энг яхши боксчиларининг ТОП-10дан ўрин олади? Сўзсиз шундай. Бошқа саволга ўрин йўқ“.\nМакгрегор ва Мейвезер жанги бўлгунига қадар де ла Хойя бу тўқнашувни боксга ҳурматсизлик деб баҳолаган. 26 август куни Мейвезер 10-раундда Макгрегорни техник нокаутга учратди.\nДе ла Хойя профессиональ рингда 45 жанг ўтказиб, 39 ғалаба (30 нокаут) ва 6 мағлубият қайд этган. 2007 йили у Мейвезерга очколар бўйича имкониятни бой берган. У сўнгги марта 2015 йили рингга чиққан ва шундан кейин фаолиятини якунлаган.


ССВ “Ўзкимёсаноат” раддиясига жавоб қайтарди | Qalampir.uz\nССВ “Ўзкимёсаноат” раддиясига жавоб қайтарди\nЖамият\t31 Октябрь 2019 08:25 1485\nАввалроқ, Соғлиқни сақлаш вазирлиги жорий йилнинг 29 октябрь куни “Навоийазот” АЖга қарашли ПВХ заводида юз берган фавқулодда вазиятда 4 киши заҳарланганини маълум қилганди. Шундан сўнг “Ўзкимёсаноат” АЖ матбуот хизмати бу хабарга раддия билан чиқиб, жорий йил 28 октябрь куни ПВХ заводи ва умуман “Навоийазот” АЖ ҳудудида ҳеч қандай фавқулодда ҳолат юз бермаганини маълум қилди.\n“Ўзкимёсаноат” АЖ раддиясидан сўнг ССВ шу масалага доир яна бир хабар эълон қилди.\n“Аввало таъкидлашимиз лозимки, инсон ҳаёти ва саломатлиги билан боғлиқ ҳар қандай ҳолат биз тиббиёт ходимлари учун фавқулодда ҳолат ҳисобланади”, деб бошланади ССВ баёноти.\nСўнгги маълумотларга кўра, 2019 йил 28 октябрь куни соат 18:30да “Навоийазот” АЖ хизмат машинасида, таржимон кузатувида 4 нафар фуқаро кўнгил айниш, қайт қилиш, нафас қисиши, бош айланиши шикоятлари билан Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Навоий вилоят филиали қабул бўлимига олиб келинган.\nКузатувчи таржимоннинг сўзларига кўра, 16:00 да “Навоийазот” АЖ ҳудудидаги “ПВХ, каустик сода ва метанол ишлаб чиқариш мажмуаси” қурилишида тўсатдан ҳавода ўткир газ ҳиди пайдо бўлган. Натижада уч нафар ишчи иш жойида нафаси сиқилиб йиқилган. Жабрланувчилар кузатувчилар ёрдамида воқеа жойидан зудлик билан “Навоийазот” АЖ Тиббий санитария қисмига олиб борилган. Бирламчи шифокор кўригидан сўнг Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази Навоий вилоят филиалига юборилган.\n“Филиалимиз қабул бўлимида токсиколог врач кўригидан сўнг, беморларда юқори нафас йўллари шиллиқ қаватларида гиперемия, шиш аниқланган. Беморнинг шикояти, анамнези, объектив кўриги асосида “Номаълум газдан (раздражающий) ингаляцион захарланиш, енгил даражаси” дастлабки ташхиси қўйилган, дейди РШТЁИМ вилоят филиали директори О.Инамов.\nБеморлар текшириш ва даволаш максадида Токсикология бўлимига ётқизилган. Бўлимда токсиколог кўригидан сўнг, бошқа турдаги захарланиш клиник белгилари бўлмаганлиги сабабли, шунингдек, озиқ-овқатдан захарланиш ташхиси ҳам инкор этилган.\nМаълум бўладики, беморларнинг шикояти, анамнези, клиник белгиларидан келиб чиққан ҳолда айтиш мумкинки, озиқ-овқатдан захарланиш аломатлари бўлмаган. Номаълум газдан захарланиш ташхисининг асоси эса беморларнинг шикояти, ходиса содир бўлган вазият ва кўрик вақтида аниқланган клиник ўзгаришлар ҳисобланади.\n“Касб масъулиятидан келиб чиққан ҳолда ҳар бир шифокор учун у ким бўлишидан қатъи назар инсон ҳаёти устувор ҳисобланади. Шундан келиб чиққан ҳолда Соғлиқни сақлаш вазирлиги бундан буён ҳам одамлар саломатлиги таҳдид туғдирувчи ҳар қандай вазиятни фавқулодда ҳолат ҳисоблаб, зудлик билан тезкор ва сифатли тиббий хизмат кўрсатишда давом этади”, деб таъкидлайди ССВ.\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги Ўзкимёсаноат Навоийазот\n16 Февраль 16:50 50043\n17 Февраль 00:17 30515\n16 Февраль 17:51 26205\n16 Февраль 18:21 23778


"Қирғизистон ҳокимиятида миллатчилар кўп"\nРавшан Жээнбеков ислоҳотчи "Ата мекен" партиясидан парламент депутатлигига сайланган.\n“Авторитар режимга хизмат қилиб келган қирғиз милицияси халқ манфаати, жумладан, этник ўзбеклар ҳуқуқларини ҳимоя қила олишига ишонмайман”.\nҚирғиз парламентининг депутати, "Ата мекен" сиёсий партияси раиси ўринбосари Равшанбек Жээнбеков Озодлик мухбири билан суҳбати чоғида шу гапни айтди.\nРавшанбек Жээнбеков Ўшда этник ўзбеклар ҳуқуқлари милиция томонидан аёвсиз топталганини танқид қилиб, бундай кўринишга барҳам бериш талаби билан чиққан биринчи қирғиз депутатидир.\nУ билан Қирғизистонда авж олгани айтилаётган миллатчилик муаммоси ҳақида суҳбатлашдик.\n- Равшанбек, сиз қирғиз депутатлари орасида биринчилардан бўлиб Ўшда милиция томонидан этник ўзбекларга кўрсатилаётган зўравонликлар, ноқонуний ҳаракатлар масаласини кўтариб чиққан эдингиз. Бугунги кунда сизнинг ҳаракатларингиз самара берганига, Ўшда этник ўзбеклар ҳуқуқлари масаласи яхшиланганига бир оз бўлса ҳам ишончингиз борми?\n- Биз мамлакатда бир кунда ўзгаришлар бўлади, деган тушунчадан олис бўлишимиз керак. Мен ўзим жанублик бўлмаганим учун у ердаги муаммони билмайман. Аммо халқаро ташкилотлар ва маҳаллий нодавлат ташкилотлари вакиллари билан учрашиб, ўзбекларга бўлаётган ноқонуний ҳаракатлар масаласини ўрганиб, бу муаммони парламентда кўтарган эдим. Бугунги кунда ҳам аваторитар режимга хизмат қилган милиция инсон манфаатлари учун хизмат қилаяпти, деб ҳисобламайман. Аммо сиёсатчи қаторида мамлакат жанубида этник ўзбекларга нисбатан қилинаётган ноқонуний ҳаракатлар мени шу кунгача безовта қилиб келмоқда.\n- Ўш воқеасидан сўнг янги парламентга кўпроқ миллатчилик ғоясини тарғиб қилаётган партия вакиллари сайланиб қолди. Қирғизистонда миллатлараро муносабатларнинг ёмонлашувига қандай омиллар таъсир қилмоқда деб ўйлайсиз?\n- Қирғизистондаги миллатлараро муносабатлардаги салбий кўринишлар ва бошқа муаммолар давлатимизнинг иқтисодий ва ижтимоий жиҳатдан ожизлиги белгисидир. Қирғиз ва ўзбеклар орасида бўлиб ўтган низонинг томирлари ҳам айнан иқтисодий-ижтимоий муаммоларга бориб тақалади.\nИккинчидан, бугунги кунда қирғиз тили масаласи кўндаланг қўйилмоқда. Албатта, Қирғизистонда давлат тили рус тили эмас, қирғиз тили бўлиши табиий ҳолат. Барча миллатлар бу тилни ўзлаштирсалар яхши бўлади. Аммо мен қирғиз тилининг бошқа миллат вакилларига мажбурлаб ўргатилишига қаршиман. Энг аввало Қирғизистонни бошқараётган давлат амалдорларининг ўзлари қирғизча сўзлашни ўрганишлари керак. Бугунги кунда Қирғизистондаги давлат амалдорларининг кўпчилиги қирғизча гапиришни билмаган ҳолда, бизнинг бошқа миллат вакилларига “Қирғизча гапир”, деб шарт қўйишга ҳаққимиз йўқ. Айни пайтда биз бошқа миллатлар қирғиз тилига қизиқишлари, уни ихтиёрий тарзда ўрганишлари учун энг яхши шароитларни яратиб беришимиз керак.\n-Айни пайтда Ўш шаҳар мэри ўзбек мактабаларини қирғизчалаштириш ғоясини олға сурмоқда. Бу борада Ўшда хато махсус ишчи гуруҳи ҳам ташкил этилди. Ўш мэрининг бу ғояси қирғиз давлатчилиги учун нақадар манфаатли бўла олади?\n- Куч билан бирон нарсага мажбурлаш яхши натижаларга олиб келмайди. Бу, аксинча, мажбурланаётган томоннинг нафратига сазовор бўлади. Яна қайтараман, биз мажбурлаш ўрнига тил ўрганиш учун энг яхши шароитларни яратиб беришимиз керак. Биз бундай қарорларни қабул қилаётганимизда куч билан эмас, ақл билан ишлашимиз керак.\n-Қирғизистон парламентига, ҳукуматнинг айрим бутоқларига миллатчилик ғоясини олға сурган сиёсатчиларнинг келиб қолганини қандай изоҳлайсиз?\n- Афсуски, Қирғизистон трайбалистик ва регоналистик давлат қаторида таниялапти. Биздаги сиёсий маданият яхши ривожлана олмади. Оқибатда ҳокимият тепасига миллатчилар ва регионалистик руҳдаги сиёсатчилар ўрнашиб олиб, улар ўз манфаатлари йўлидаги қарор ва қонунларни қабул қилишмоқда. Бу Қирғизистондаги шафқатсиз реаллик. Айни пайтда ҳокимиятда Қирғизистонни миллатчилик давлати сифатида эмас, мафкуравий давлат сифатида ривожлантириш истагида бўлган кучлар ҳам бор. Яъни Қирғизистон фуқаролари демократик мафкура йўлини танласа демократлар, сўл мафкура танланса сўлчилар ҳокимиятга келиши лозим.\nИккинчидан, жамиятда миллатчилик руҳини камайтириш учун парламентда паспортга миллат ва прописка ёзилмаслиги тўғрисидаги қонун лойиҳасини ишлаб чиқаяпмиз. Қонун лойиҳасига кўра, истаган фуқаро паспортга миллатини ёздириши мумкин, лекин буни истамаса “миллати” деган жойга “Қирғизистон фуқароси”, деб ёзилади. Агар кўпчилик депутатлар қонун моҳиятини тушуниб етсалар, бу қонунни қабул қилиш учун овоз берадилар, деб ўйлайман.\n- Қирғизистондаги вазият 30 октябрда ўтадиган президентлик сайловидан сўнг қандай ривожланиши юзасидан таҳминларингиз борми?\n- Бу борада турли нуқтаи назарлар бор. Президентликка номзодлар орасида “президетлик ҳокимиятини тиклаймиз”, деган сиёсатчилар ҳам бор. Мен ўйлайманки, улар янглишадилар. Давлатда ҳокимиятни президент деб аталимиш бир шахс эмас, балки сиёсий система ва демократик институтлар бошқариши керак. Шунинг учун “Қирғизистонда президентлик ҳокимиятини тиклайман”, деган одам жуда қаттиқ янглишади, чунки уларга қарши биз-демократик кучлар қаттиқ қаршилик кўрсатамиз. Қирғизистоннинг келажаги парламент бошқарувидадир.


Москвада меҳнат муҳожирларини талаш билан шуғулланган жиноий гуруҳ қўлга олинди\n21 ноябр 2019, Тошкент вақти: 23:16\nМосквада ишлаётган муҳожирлар.\nМосквада меҳнат муҳожирларига зўравонлик қилиб, рекет билан шуғулланиб келган жиноий гуруҳ қўлга олинди. Қирғизистон Ички ишлар вазирлигининг маълум қилишича, марказий осиёлик муҳожирларни талаб келган гуруҳдан қуроллар ҳам мусодара қилинган.\nҚирғизистон Ички ишлар вазирлигининг Москвадаги расмий вакили Аскат Алиевнинг билдиришича, сўнгги ойларда қатор меҳнат муҳожирлари ўзларини келиб чиқиши марказий осиёлик бўлган одамлардан иборат жиноий гуруҳ талаб келгани, зўравонлик билан пул ундиргани тўғрисида Москва полициясига шикоят қилган.\n- Шикоятлар асосида зўравонлик бўйича жиноят иши очилиб, 19 апрель куни Москва полицияси билан ҳамкорликда тезкор амалиёт ўтказилди. Бунинг натижасида 1991 ва 1994 йиллар оралиғида туғилган уч нафар қирғизистонлик қўлга олинди. Улардан бири яшаётган уй тинтув қилинганида 29 та ўқи билан “Калашников” автомати ва бир тўппонча топилди. Бундан ташқари бронежилет, ниқоб ва бошқа буюмлар ҳам мусодара қилинди. Биздаги маълумотлар бўйича, улар уюшган жиноий гуруҳнинг фаол аъзолари бўлган. Улардан жабрланганлар бўлса, бизга мурожаат қилсин, - деди Аскат Алиев.\nРасмийнинг билдиришича, айни пайтда жиноят иши юзасидан тергов давом этмоқда. Қўлга олинганлардан икки нафари аввал судлангани аниқланган.\nЖорий йил бошида Москвада қурилиш материаллари билан савдо қилаётган меҳнат муҳожирларини номаълум шахслар қўрқитиб, пул талаб қилаётгани айтила бошланган эди. Бироқ маҳаллий полицияга ҳеч ким ариза билан мурожаат қилган эмас.\nБундан бир йил аввал Москвада қирғизистонлик жиноят олами авторитети Қамчи Кўлбоев гуруҳига аъзо бўлган 4 одам қўлга олингани хабар қилинган эди. Озодлик радиоси қирғиз хизматининг билдиришича, бундан ташқари Москвада “Чач” деган лақабга эга бўлган Эрнис Музахметов ва “Сақал” деган лақабга эга Улан Тўктўсуноваларнинг жиноий гуруҳлари ҳам фаолият юритаётгани айтилиб келинади.\nРоссиядаги қирғиз жамоати раҳбарларидан бири Раимкул Аттокуров Москвада муҳожирлардан иборат жиноий гуруҳлар 2007 йилдан пайдо бўла бошлаганини ва улар асосан бизнес билан шуғулланишга ҳаракат қилаётган марказий осиёликларга зўравонлик кўрсатишини айтди:\n- Ўша йилларда бизнес билан шуғулланаётган ватандошлар унчалик кўп эмас эди. Москвада асосан ватандошлар қурулиш маҳсулотлари сотувчи бозорларда ва транспорт билан юк ташиш соҳасида бизнес қилади. Жиноий гуруҳларнинг мўлжали ҳам асосан мана шулар бўлиб қолмоқда, - деди Раимкул Аттокуров.\nОзодлик радиоси қирғиз хизматининг билдиришича, Россия мутахасислари қирғизистонликлардан иборат жиноий гуруҳлар Москвада “вахта” услубида ишлашини айтмоқда. Бу борадаги маълумотда айтилишича, бу жиноий гуруҳлар доимий равишда янги келган муҳожирлар билан тўлиқланиб боради.


Йўллар равон бўлса вақтингиз беҳуда кетмайди / ADOLAT ижтимоий-сиесий газетаси\nЙўллар равон бўлса вақтингиз беҳуда кетмайди\nҲудудларда маҳаллий Кенгаш депутатларига фуқаролардан келиб тушаётган мурожаатлар партия депутатларига аҳолининг ишончи ортаётганини кўрсатади.\nХалқ депутатлари Когон шаҳар Кенгашидаги Ўзбекистон “Адолат” СДП депутатлик гуруҳига “Арабхона” кўчасидаги хонадонда яшовчи фуқаро Дилноза Айдарова жигар циррози билан касалланганлиги, уни даволаш учун моддий кўмакка муҳтож эканлиги ҳақида беморнинг онаси мурожаат қилган эди. Ушбу мурожаат асосида Жобир Ҳакимов шаҳар тиббиёт бирлашмасига депутатлик сўрови киритгач, шаҳар касаба уюшмаси федерацияси томонидан Д.Айдарова вилоят касалхонасида даволаниши учун 600 минг сўм, Тошкент шаҳридаги шифохонада даволаниши мақсадида эса 3 миллион 400 минг сўм миқдорида моддий ёрдам берилди.\nПартия депутатларига шаҳардаги “Беруний” маҳалласида истиқомат қилувчи фуқаролар “Истироҳат”, “ўиждувон” кўчаларида тунги ёритиш чироқлари ўрнатилмаганини билдиришди. Жобир Ҳакимов шаҳар ободонлаштириш бошқармасига депутатлик сўрови юборгач, мутасаддилар мазкур муаммони жойида ўрганишди ҳамда кўчаларга тунги чироқ ўрнатиш вазифаси 2019 йилги манзилли дастурга киритилди.\nШунингдек, “Мустақиллик” МФЙда яшовчи фуқаролар “Бирдамлик” кўчасида тунги ёритиш чироқлари таъмирталаб ҳолатда эканини баён этишди. Ушбу муаммо ҳам депутатлик гуруҳи аъзоларининг ташаббуси билан ечим топди ва тунги чироқлар янгиланди.\n— Депутатлар муаммони маҳалла аҳли манфаатларидан келиб чиқиб, ўз вақтида ҳал этиб беришга ҳаракат қилишади, — дейди “Мустақиллик” МФЙ мутахассиси Манзура Аҳмедова. — Масалан, кўчада чироқлар ишламаётганлиги ноқулайлик пайдо қилаётган эди. Муаммо бартараф этилиб, йўлларимиз чароғон бўлди.\nҲар бир куннинг ўз юмуши бор, дейдилар. Тирикчилик, рўзғор ташвиши, ишхонада зиммадаги вазифаларни беками кўст уддалаш — буларнинг барчаси вақтдан унумли фойдаланишни талаб этади. Очиғини айтганда, йўл носозлиги, автобус кечикиб келиши каби ноқулайликлар ҳам вақтингиз беҳуда сарфланишига сабаб бўлади. Демак, одамларнинг ишида унум бўлиши ички йўлларнинг равонлигига ҳам боғлиқ.\nДепутатлик гуруҳи аъзолари ўрганишлар давомида ҳудудда бир қатор ички йўлларнинг таъмирталаб аҳволга келиб қолганини аниқлашди. Жумладан, депутатлар “Истиқлол” МФЙнинг “Ипак йўли” ва “Хива” кўчаларида ички йўлларни таъмирлаш масаласида шаҳар ободонлаштириш бошқармасига депутатлик сўрови билан чиқишди. Ушбу бошқарма раҳбари “Истиқлол” МФЙ ҳудудини обод этиш 2019 йилги “Обод маҳалла” дастурига киритилганлиги, ички йўлларни йил давомида асфальтлаш белгиланганини маълум қилди.\nПартия фаолларининг таъкидлашича, очиқ мулоқотлар аҳоли билан яқин алоқада ишлаш муҳитини яратади. Фуқаролар ўз муаммоларини депутатлар билан бемалол бўлиша олади. Бу бўлишиш мавжуд муаммолардан хабардор бўлишгина эмас, уларни аниқ ҳал этишга кўмаклашиш учун ҳам зарурдир.\nЭнди нима қилмоқ керак?\nЮз йиллар аввал Абдулла Авлоний бобомиз “Ҳой, инсонлар, тўйларимизни бироз қисқартирайлик!” деган эди. Абдулла Қодирий бобоми...\nФуқаролик жамиятининг асоси...\n“Урганчтрансгаз” шўъба корхонасида Ўзбекистон “Адолат” СДП Хоразм вилоят кенгаши ташаббуси билан учрашув бўлиб ўтди....


Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Абдурайим Абдуваҳобов оламдан ўтди — Sof.uz\n14.07 12:26 3370 Жамият\nЎзбекистонда хизмат кўрсатган артист, «Дўстлик» ордени соҳиби Абдурайим Абдуваҳобов бугун, 57 ёшида оламдан ўтди. Ижодкор “Шум бола” ва “Суюнчи” фильмларидаги унутилмас роллари билан халқ орасида машҳур бўлган.\nЎзбек Миллий академик драма театрининг актёри Абдурайим Абдуваҳобов 1963 йил 8 августда Тошкент шаҳрида туғилган.\nАбдурайим Абдуваҳобов ижодий фаолияти давомида «Шум бола», «Суюнчи», «Муҳаббат синовлари», «Назира», «Шайтанат» телесериали ҳамда Ўзбек Миллий Академик драма театрида саҳналаштирилган қатор спектаклларда рол ижро этган.\nАбдураим Абдуваҳобовнинг дафн маросими сешанба куни бўлиб ўтади.\n13.08 17:49 5776\nКеча, 15:01 2083\n09:23 2 Жаҳон\n09:08 34 Иқтисод\n08:47 20 Жаҳон\nБугун, 08:28 99 Тиббиёт\nКеча, 19:13 359 Ўзбекистон


Анхор оқшоми: 31 январ янгиликлари / Янгиликлар, фикрлар, воқеалар | Ўзбекистон\n31 янвuary 2019 333 0\nАнхор оқшоми: 31 январ янгиликлари\nТошкент ҳокими Akfa акцияларига эга эканлигини тасдиқлади. Жаҳонги р Ортиқхўжаев акцияларни бошқаришни бошқа шахсларга топширганини ҳам қайд этди. “Президентимиз бу ерда тўплаган тажрибамни инобатга олган ҳолда мени раҳбар, ҳоким этиб тайинлаганида корхона бошқарувини бошқа шахслар, хусусан ёрдамчиларимга топшириш унинг менга қўйган талаби бўлди, бироқ менга улушимдан воз кечиш талаби қўйилмади”, деб таъкидлади у. Эслатиб ўтамиз, Британиянинг Open Democracy нашри ўтказган текширувида баён қилинишича, Tashkent City лойиҳасида иштирок этаётган баъзи компаниялар Жаҳонгир Ортиқхўжаев билан алоқадор.\nВа яна қурилиш мавзусига қайтиб: Фарғонадаги Гидролиз шаҳарчасининг бўлғуси бунёдкорлари ким экани маълум бўлди. Жанубий Кореянинг Chung Construction Design Group 25 январь куни Фарғонада меҳмонхона ва бошқа иншоотлар қуришга киришадиган Chung group – TGDG чет эл корхонасини рўйхатдан ўтказди.\nБош прокуратура сув хўжалиги соҳасида 4,2 миллиард сўмлик маблағ талон-тaрож қилинганлигини аниқлади. Мазкур йўналишдаги текширишларда «Ўзсувқурилиштаъминот» республика бирлашмаси, «Давсувмахсуспудрат» ва бошқа сув хўжалиги корхоналарида далолатномаларга сохта ёзувлар киритилган. Мазкур ҳолатлар юзасидан жиноят ишлари қўзғатилиб, тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.\nБухоронинг тарихий қисмида қурилиш ишлари тўхтатиб қўйилди. Бунга қадар ЮНЕСКО буфер ҳудуди майдонида сайёҳлик маркази ва икки қаватли бозор қурилишини танқид остига олган эди.\nЎзбекистонда яна сиёсатшунослик фани ўқитиладиган бўлди. Ҳозирча бу фан жаҳон иқтисоди ва дипломатия Университетида киритилди. Эслатиб ўтамиз, 2013 йилда сиёсатшунослик фани ўқитиладиган фанлар рўйхатидан чиқарилган эди.\n“Ўзбекистон” метроси ёнида қўшимча пиёда ўтадиган йўллар пайдо бўлади. Бунга Tashkent City нинг осмонўпар бинолари қурилаётгани учун метро бекатидан чиқиш тарафи ёпилганлиги сабаб бўлди.\nЯқин вақт ичида автобусларни кузатиш учун MyBus иловаси яна ишлаши кутилмоқда. Илова ўтган йилнинг декабрида ишлашдан тўхтаган эди. "Тошшахартрансхизмат" дан маълум қилишларича, уни ишлашига саноқли кунлар қолган.\n07 июнь 2019 96 0\n07 июнь 2019 107 0\n07 июнь 2019 64 0\n04 июнь 2019 65 0\n07 июнь 201917:51 0


Каттик жисмнинг мураккаб ҳаракати » Mexanika » Referat » Referat | Haqida\nAsosiy / ReferatMexanika Каттик жисмнинг мураккаб ҳаракати\nКаттик жисмнинг мураккаб ҳаракати\nFayl hajmi 81,42 kB\n1.\tИлгарилама ҳаракатларни қўшиш.\n2.\tУзаро параллел иккита ўқ атрофидаги айланма ҳаракатларни қўшиш.\n3.\tЦилиндрсимон тишли узатмалар.\nИлгарилама ҳаракатларни қўшиш.\nАгар жисм қўзғалувчи Оxyz ўқларга нисбатан ҳаракат қилса (182 шакл) ва ўз навбатида шу ўқлар бошқа қўзғалмас Оx1y1z1 -ўқларга нисбатан ҳаракатда бўлса, жисмнинг натижавий (абсолют) ҳаракати мураккаб ҳаракат дейилади.\nБундай ҳаракатларда кинематиканинг асосий масаласи нисбий, кўчирма ва абсолют ҳаракатлар орасидаги узвий боғланишларни аниқлашдан иборат бўлади. Жисмнинг ҳаракатидаги асосий кинематик характеристикалар, бу илгариланма ва айланма ҳаракатлардаги тезлик ва тезланишларни аниқлашдан иборат бўлади. Биз кейинги ҳисобларимизда жисмнинг фақат илгариланма ва айланма харакатларидаги чизиқли ва бурчакли тезликларини аниқлаш билангина чегараланамиз (§71 даги, хусусий ҳол бундан мустасно).\nАввалига -тезлик билан нисбий ҳаракат ва -тезлик билан кўчирма ҳаракат қилаётган жисм ҳаракатининг кинематикасини ўрганиб чиқамиз. Ыаттиқ жисмнинг илгариланма ҳаракатида ҳамма нуқталариниинг тезликлари ўзаро тенг бўлишлигидан фойдаланиб, шуни аниқлаймизки бундай ҳаракатдаги қаттиқ жисмнинг ҳар бир нуқтаси -нисбий тезлик ва - кўчирма тезлик билан ҳаракатланади. Шу сабабли тезликларни қўшиш теоремасига асосан бундай ҳаракатдаги жисмнинг барча нуқталарининг абсолют тезликлари = + , яъни жисмнинг абсолют ҳаракати ҳам илгариланма ҳаракатдан иборат бўлади.\nДемак, тезликлари ва дан иборат бўлган иккита илгариланма ҳаракатнинг йиғиндиси ҳам тезлиги = + га тенг бўлган илгариланма ҳаракатдан иборат бўлар экан.\nБундай ҳаракатдаги қаттиқ жисмнинг тезликларини қўшиш нуқта кинематикасидаги каби ечилар экан (§65).\nУзаро параллел иккита ўқ атрофидаги айланма ҳаракатларни қўшиш.\nЖисмнинг нисбий ҳаракати ba кривошипга маҳкамланган aa’ -ўқ атрофидаги бурчакли тезлиги - бўлган айланма ҳаракатдан иборат бўлсин (198, а шакл). Кўчирма ҳаракат эса aa’ ўққа параллел бўлган bb’ -ўқ атрофидаги -бурчакли тезлик билан айланаётган ba кривошипнинг ҳаракатидан иборат бўлсин.\nУ ҳолда бу жисмнинг ҳаракати берилган ўқларга параллел бўлган текисликдаги ясси ҳаракатдан иборат бўлар экан. Бу ерда қуйидаги учта хусусий ҳол бўлиши мумкин.\n1. Иккала ўқ атрофидаги айланишлар бир томонга йўналган бўлсин. Щқларга перпендикуляр бўлган S кесма текислик оламиз (198, б шакл). Уқларнинг кесим юзасидаги изларини А ва В ҳарфлари билан белгилаймиз. Шаклдан кўриниб турибдики Aa’ -ўқдаги А нуқта фақат Bb -ўқ атрофидаги айланиши орқали тезлик олади, шу сабабли vA=2AB. Худди шу каби vВ=1AB. Ҳамда ва тезлик векторлари ўзаро параллел (иккаласи ҳам АВ -га перпендикуляр) бўлиб, қарама-қарши томонга йўналар экан.\nУ ҳолда, (§56 даги 153, б шаклга қаранг) С нуқта оний тезликлар маркази (vc=0) бўлади, шу сабабли Cc’ -ўқи Aa’ ва Bb’ -ўқларга параллел бўлиб, жисмнинг оний айланиш ўқи деб аталади. Жисмнинг Cc’ -ўқ атрофидаги айланишининг абсолют бурчак тезлиги ва шу ўқнинг ўрнини аниқлаш учун қуйидаги [§56 даги (57) формула] тенгламадан фойдаланамиз,\n=vB/BC=vA/AC, бундан = (vB+vA)/AB,\nОхирги натижа пропорцияларнинг хусусиятидан келиб чиқади.\nУшбу тенгликларга vA=2AB ва vВ=1AB ларнинг қийматларини келтириб қўйсак,\nШундай қилиб, агар жисм бир вақтнинг ўзида иккита параллел ўқлар атрофида бир томонга айланаётган ҳаракатда иштирок этса, натижавий ҳаракат ҳам оний айланиш ўқи атрофидаги бурчакли тезлиги =1+2 га тенг бўлган айланма ҳаракатдан иборат бўлар экан; оний айланиш ўқининг ўрни эса (98) формуладан аниқланар экан.\nВақт мобайнида оний айланиш ўқи ўзининг ўрнини цилиндрик сиртдан иборат бўлган юза бўйлаб ўзгартириб туради.\n2. Айланишлар қарама-қарши томонга бўлганда. Бу ҳолда ҳам жисмда ўқларга перпендикуляр бўлган S кесим юза оламиз (199 шакл). Аниқроқ бўлиши учун 1>2 деб қабул қиламиз. У ҳолда юқоридаги каби мулоҳазалар юритиб, А ва В нуқталарнинг тезликлари vA=2AB ва vВ=1AB -ни аниқлаймиз; бу ҳолда ва векторлари ўзаро параллел бўлиб, бир томонга йўналадилар ва оний айланиш ўқи С нуқтадан ўтади (199 шакл), ҳамда\n= vВ/BC= vA/AC ва = = (vB-vA)/AB,\nОхирги натижа ҳам пропорциянинг хусусиятларидан келиб чиқади.\nОхирги тенгликларга vA=2AB ва vВ=1AB -ни келтириб қўйсак, натижада\nШундай қилиб, бундай ҳаракатда ҳам натижавий ҳаракат бурчакли тезлиги =1-2 га тенг бўлган ва оний айланишлар ўқи Cc’ атрофидаги айланма ҳаракатдан иборат бўлар экан; оний айланишлар ўқининг ўрни (100) формуладан аниқланади.\n199 шакл. 200 шакл.\n3. Айланишлар жуфти. Энди айланишлар параллел ўқлар атрофида қарама-қарши томонга бўлиб (200 шакл), бурчакли тезликларнинг модуллари ўзаро тенг бўлсин, яъни 1=2 бўлсин. Бундай айланишларнинг йиғиндисини айланиш жуфти деб аталади, ва ва векторларни бурчакли тезликлар жуфти деб аталади. Бундай ҳаракатда vA=2AB ва vВ=1AB бўлади ва 1=2 бўлгани учун vA= vВ бўлади. У ҳолда (§56 153, а шакл) оний айланишлар маркази чексизликда жойлашади, натижада жисмнинг барча нуқталарининг тезликлари ўзаро тенг бўлади, яъни v=1AB бўлади.\nДемак, натижавий ҳаракат модули 1AB -га тенг бўлган илгариланма (ёки оний илгариланма) ҳаракатдан иборат бўлиб, тезлик векторларининг йўналишлари ва векторлар жойлашган текисликка перпендикуляр йўналган бўлади; -векторнинг йўналишини, статика қисмидаги жуфт кучларнинг вектор моментлари -ни аниқлаш (§9 га қаранг) қоидасига биноан аниқланади. Демак, айланиш жуфти бурчакли тезликлар жуфтининг моменти -га тенг бўлган тезлик билан ҳаракатланувчи илгариланма (ёки оний илгариланма) ҳаракатга эквивалент экан.\nБундай ҳаракатга, велосипеднинг DE педали (тепкиси)ни велосипеднинг рамасига нисбатан ҳаракати мисол бўла олади (201 шакл). Бу ерда ВА кривошипга ўрнатилган А ўқ атрофидаги нисбий айланиш ва ВА кривошипнинг В ўқи атрофидаги кўчирма айланишдан иборат экан. Бу ҳаракатдаги бурчакли 1 ва 2 тезликлар сон қиймати бўйича ўзаро тенг бўлиб, йўналишлари эса қарама-қарши. Яъни ихтиёрий вақт учун педалнинг ВА кривошипга нисбатан 1 бурилишига мос равишда кривошип ҳам тескари томонга 2 бурчакка бурилади ва 1=2 бўлади. Педалнинг илгариланма ҳаракатининг тезлиги v=2ВA бўлади.\nАйланиш жуфти илгариланма ҳаракатга эквивалент бўлганлиги учун, бундан тескари хулоса чиқариш мумкин: қаттиқ жисмнинг илгариланма ҳаракати айланиш жуфтига эквивалент бўлиб, уларнинг бурчакли тезликлари векторларининг моменти жисмнинг илгариланма ҳаракат тезлигига тенг бўлар экан.\nЦилиндрсимон тишли узатмалар.\nЮқоридаги параграфда олинган натижалар цилиндрсимон тишли ғилдираклар (шестернялар) дан иборат узатмаларнинг кинематик ҳисобларини аниқлашда кенг қўлланилади. Ыуйида шундай узатмаларнинг асосий турларини кўриб ўтамиз.\nОддий узатма. Бундай узатмада қатнашувчи ғилдиракларнинг барча ўқлари қўзғалмас бўлади. Ҳамда шу ғилдираклардан биттаси (масалан, 202 шаклдаги 1-ғилдирак) етакловчи бўлади, қолганлари эса етакланувчи ҳисобланади. Иккита ғилдиракнинг ташқи (202, а шакл) илашишларида ёки ички (202, б шакл) илашишларида, илашиш нуқтаси А -нинг тезликларини ўзаро тенглигидан фойдаланиб1r1= 2r2 эканлигини аниқлаймиз. Тишлар сони ғилдиракларнинг радиусларига пропорционал эканлигидан фойдаланиб, ҳамда ички илашишда ғилдираклар бир томонга, ташқи илашишда эса қарама-қарши томонга айланишларини ҳисобга олиб, узатмалар сонини аниқлаймиз ,\nУчта ғилдиракларнинг ташқи илашишларида (202, в шакл) узатмалар сонини аниқлаймиз,\n1/2 =-r2/r1; 2/3 =-r3/r2; ва 1/3 =r3/r1= z3/z1\nШундай қилиб, чеккадаги ғилдиракларнинг бурчакли тезликларининг нисбатлари, уларнинг радиусларининг (тишлар сониинг) нисбатига тескари пропорционал экан ва оралиқ (паразит) ғилдиракларнинг радиусларига боғлиқ эмас экан.\nОлинган натижаларга асосан, ғилдиракларнинг оддий илашишларида,\n1/n =(-1)krn/r1= (-1)kzn/z1 (101)\nбу ерда k - ташқи илашишлар сони (202, а шаклда битта илашиш тасвирланган; 202, в шаклда иккита ташқи илашиш тасвирланган; 202, б шаклда ташқи илашиш йўқ).\nУзатишлар сони. Тишли узатмаларнинг узатишлар сони деб, етакловчи ғилдиракнинг бурчакли тезлигини етакланувчи ғилдиракнинг бурчакли тезлигига бўлган нисбатига айтилади, ва -ҳарфи билан белгиланади, яъни\nОддий узатмалар учун -нинг қиймати (101) формула орқали аниқланади.\nПланетар узатма (203 шакл). Планетар узатмаларда 1 ғилдирак қўзғалмас бўлади. Ыолган ғилдиракларнинг ўқлари биринчи ғилдиракнинг А ўқи атрофида айланувчи АВ кривошипга ўрнатилган бўлади.\nДифференциал узатма. Дифференциал узатманинг планетар узатмадан фарқи шуки, 1 ғилдирак А ўқ атрофида АВ кривошипнинг ҳаракатига боғлиқ бўлмаган ҳолда бевосита айланма ҳаракат қила олади.\nПланетар ва дифференциал узатмаларни ҳисоблаш учун, қўзғалмас Аx1y1 ўқларни А ўқ атрофида АВ кривошипнинг бурчакли тезлигига тенг бўлган, лекин тескари йўналишда, яъни -АВ бурчакли тезлик билан хаёлан айлантирилади. Бу усулни тўхтатиш усули ёки Виллис усули деб аталади. У ҳолда, §69 да олинган натижаларга асосан бундай мураккаб ҳаракатда кривошип қўзғалмас бўлиб қолади ва ихтиёрий олинган rk -радиусли тишли ғилдиракнинг бурчакли тезлиги қуйидаги формула орқали аниқланади,\nбу ерда k -ғилдиракнинг қўзғалмас Аx1y1 ўқларга нисбатан абсолют бурчакли тезлиги (203 шакл). Бу ҳолда ҳамма тишли ғилдиракларнинг ўқлари қўзғалмас бўлади, ва билан бўлган боғлиқликни аниқлаш учун, тишларнинг илашган нуқталардаги тезликларини тенг эканлигидан ёки бўлмаса (101) формула орқали бевосита аниқланилиши мумкин.\nПланетар ва дифференциал узатмаларни ҳисоблаш ишларини оний тезликлар маркази орқали ҳам олиб бориш мумкин (§56 га қаранг).\n82 масала. Планетар механизмнинг (203 шакл) радиуси r1 -га тенг бўлган 1 ғилдираги қўзғалмас бўлиб, АВ кривошип АВ бурчакли тезлик билан айланмоқда. Радиуси r3-га тенг бўлган 3 ғилдиракнинг бурчакли тезлиги аниқлансин.\nЕ ч и ш. Гилдиракларнинг қўзғалмас Аx1y1 ўқларга нисбатан абсолют бурчакли тезликларини 1 (1=0), 2 ва 3 лар орқали белгилаймиз. Аx1y1 ўқлар текислигини А нуқта атрофида -АВ бурчакли тезлик билан хаёлан айлантирамиз, натижада қуйидаги ифодаларни оламиз,\n1=0 -АВ, 2=2 -АВ, ва 3=3 -АВ, АВ=0\nЮқоридаги натижаларда ғилдиракларнинг ўқлари қўзғалмас, ва ташқи илашишлар сони k=2 га тенг. У ҳолда (101) формула орқали,\n1/ 3=r3/r1 ёки -AB/(3-AB)=r3/r1,\nБундан 3 ғилдиракнинг абсолют бурчакли тезлигини аниқлаймиз,\nАгар r3>r1 бўлса, у ҳолда 3 ғилдирак кривошипнинг айланиши томонига ҳаракатланади, агар r3\n3-ғилдиракнинг нисбий бурчакли (АВ кривошипга нисбатан) тезлигини (97) формула орқали аниқланади. Абсолют бурчакли тезлик 3=(3)нис+АВ (кривошипнинг бурчакли тезлиги 3 ғилдирак учун кўчирма ҳаракат ҳисобланади) бўлгани учун,\nr3=r1 бўлганда (3)нис =AB бўлади. Шу сабабли нисбий -(3)нис ва кўчирма - AB бурчакли тезликлар айланиш жуфтини ташкил этадилар. Шу сабабли 3 ғилдирак v=ABAB тезлик билан илгариланма ҳаракат қилади, яъни юқоридаги натижани бошқа усул билан аниқладик.\n83 масала. Тезликлар редуктори (204 шакл): а) қўзғалмас шестерня 1 дан; б) 2 ва 3 жуфт ғилдираклар ўрнатилган кривошипдан ташкил топиб, улар етакловчи АС вал билан тишлашиб турибдилар (2 ва 1 ғилдираклар ички илашишда қатнашмоқда); в) етакланувчи BD валга ўрнатилган тишли ғилдирак -4 дан иборат. Гилдиракларнинг тишлари сони: z1=120, z2=40, z3=30, z4=50. Етакловчи валнинг айланишлар сони nA=1500 айл/мин. Етакланувчи В валнинг бир минутдаги айланишлар сонини аниқлансин.\nЕ ч и ш. Бурчакли тезликларнинг абсолют қийматларини: АС вал билан кривошипнинг А, BD вал билан 4 ғилдиракнинг В, 2 ва 3 (улар бир бирларига маҳкамланган) ғилдиракларнинг 23, ҳарфлар билан белгилаймиз. 1 тишли ғилдирак қўзғалмайди, шунинг учун 1=0 бўлади. Механизмни ўзининг текислигида Аx1y1 ўқлар биилан биргаликда -А бурчакли тезлик билан айлантирамиз. Бундай ҳаракатда кривошип қўзғалмас бўлади (А=0), ва тишли ғилдиракларнинг бурчакли тезликлари Виллис формуласига асосан қуйидагича ёзилади,\n1=0-А, 23=23-А, 4=В-А\n1 ва 2 ҳамда 3 ва 4 ғилдираклар учун (101) формулага асосан тенгламалар тузамиз,\n1/ 23=z2/z1; 23/ 4=-z4/z3.\nУшбу тенгламаларни бир бирларига кўпайтирамиз, натижада\n1/ 4=-z2z4/z1z3 ёки A/(B-A)=z2z4/z1z3\nАйланишлар сони n -айл/мин бурчакли тезлик  -га пропорционал эканлигига асосланиб,\n84 масала. Юқоридаги масалада, 1 ғилдирак n1=1100 айл/мин тезлик билан етакловчи АС вал томонга қараб айланаётган бўлса (дифференциал узатмали редуктор), етакланувчи вал В нинг айланишлар сони аниқлансин.\nЕ ч и ш. Масалани ечиш тартиби худди юқоридаги каби бўлиб, унинг фарқи шундаки 10 (масаланинг шартига кўра 1 билан А нинг ишоралари бир хил), шу сабабли 1=1-А. Натижада 83 масаладаги 1/ 4=-z2z4/z1z3 пропорциядан,\nушбу тенгламадаги бурчакли тезликларни айланишлар сони билан тегишлича алмаштирсак,\nnB=nA+( z2z4/z1z3)(nA-n1)=2220 айл/мин.\nАгар 1 ғилдрак қарама-қарши томонга айланаётган бўлса, олинган натижадаги n1 -нинг ишорасини тескарига алмаштириш лозим бўлади.\nTeglar: бурчакли бўлган бўлади илгариланма иборат жисмнинг тезлик атрофидаги билан ў1179 1203олда 1179ўз1171алмас параллел 1203аракат 1203ам айланиш бўлиб томонга 1171илдиракларнинг тезлиги\nТезланишларнинг оний маркази\nКаттик жисмнинг илгарланма ва айланма харакати\nКаттик жисмнинг илгариланма ва айланма ҳаракати\nБир нуқтаси маҳкамланган қаттиқ жисмнинг ҳара ...\nКаттик жисмнинг кузгалмас укка нисбатан харакати\nҚаттиқ жисмнинг текисликка параллел ҳаракати. Текисликка ...\nЕрнинг тортилиш майдонидаги жисмнинг ҳаракати\nҚаттиқ жисм кинематикаси. Қаттиқ жисмнинг илгарилам ...\nҚаттиқ жисмнинг илгариланма ва қўзғалмас ўқ а ...\nКаттик жисмнинг текисликка параллел ҳаракати


25.01.2019 17:40 0 1470\nТошкент шаҳар ҳокимлигида Хитой Халқ Республикаси делегацияси вакиллари билан учрашув бўлиб ўтди. Унда томонлар Тошкентда кўп тармоқли технология университетини очиш бўйича музокаралар ўтказди. Бу ҳақда Тошкент шаҳар ҳокимлиги матбуот хизмати хабар берди.\nУнга кўра, янги таълим муассасасининг моддий-техник базасини тўлиқ шакллантириш, хорижлик мутахассисларни жалб қилиш кўзда тутилган. Шунингдек, учрашувда университетда турли йўналишларга кўп сонли талабаларни қабул қилиш кўзда тутилган.\nЙиғилиш якунида истиқболга тегишли қарорлар қабул қилинди.\nТошкент технологиялар янги университет