Айбсиз айбдор | Мулоҳаза қила оладиганлар учун.\nДекабрь 7, 2016 от mulohaza в Ҳикоялар // 0 Комментариев\nЁмғир шаррос қуяр, осмонда яшин чақнарди. Наджер ёмғирпўштини шамолга қаратиб тутганича пиёда кетиб борарди. Чўнтагидан вагонли уйнинг манзили ёзилган қоғозчани чиқариб уйни топишга уринди. Нихоят 307 рақамли вагонни топиб, унинг темир эшигини тақиллатди.\n— Мен Наджерман — деб ўзини таништирди.\nОстонада турган аёл унга бошидан оёқ разм солди. Ёмғир томчилари аёлнинг ранги учган кўк кўйлагини ҳўл қилиб, шамол унинг малла сочларини тўзғита бошлади. Бўйи узун, жуда озғин, кўзлари кўк бу аёл бир қарашда ўн икки ёшли қизчага ўхшаб кўринди. Аммо унга яхшироқ назар солганида унинг 25 -26 ёшларда эканлиги билинди.\n— Ёмғир даҳшат-ку! — деди ниҳоят.\n— Менинг ҳам бўларим бўлди! — деди Наджер.\nАёлнинг танаси ҳаяжондан титраб кетди ва хижолатомуз табассум қилди.\n— Мен Холли Энн Адамсман. Узир, жаноб Наджер. Қани ичкарига киринг.\nВагонли уйнинг ичи кичкина ва арзон уй жиҳозлари билан тўлдирилганди. Эски диван ёнидаги кичкина столда турган оқ-қора телевизордан шовқинли кулгу овозлари эшитилиб турар, уйнинг ҳавосини куйган таомнинг ҳиди тутиб кетганди.\nХолли Энн стулдаги журналларни олди. Наджер ёмғирпўштини йиғиб стулга ўтирди. Аёл энди гап бошламоқчи эди, бир нарса ёдига тушиб асабий ҳолда ўрнидан турди-да телевизорни ўчириб келди.\n— Сиз чиндан ҳам хусусий изқувармисиз? — деди.\n— Худди шундай. Мени кимдир сизга тавсия қилган бўлса керак. Шундайми, Адамс хоним?\n— Исмингизни телефон китобидан олдим. Агар менга ишламоқчи бўлсангиз мени Адамс хоним демасдан шунчаки Холли Энн деб чақиришингиз мумкин.\n— Чек қоғози бундан мустасно.\n— Албатта. Буни унутганим йўқ. Сизга аллақачон чек ёзиб қўйганман. Ундаги рақамлар сизни қониқтирса керак. Аммо менинг ишимга рози бўлмаслигингиз мумкин.\n— Чунки бу иш қаллиғим Куртис Колт билан боғлиқ.\nНаджер бир неча сония томга тарсиллаб тушаётган ёмғирга қулоқ солиб турди.\n— Келаси ҳафта қатл этиладиган Куртис Колтми? — деди ниҳоят.\n— Топдингиз. Лекин қаллиғим спиртли ичимликлар дўконидаги сотувчи кампирни ўлдирмаган. Бу аниқ. Унинг «чақмоқни миниши» адолатдан эмас.\n— Чақмоқни миниши?\n— Бу элэктр стулида ўтирғизиб қатл этиладиган махбусларнинг ибораси. Куртис бунга лойиқ эмас. Мен буни исботлайман.\n— Бундай дейишга бироз кеч бўлмадимикан? Ёки Куртисни оқлайдиган бирор далилингиз борми?\n— Йўқ. На ҳуқуқшунослар на судя мен ҳақимда билишади. Куртис буни истамайди. Шу сабаб мен ҳақимда ҳеч кимга айтмаган.\n— Менга қаллиғингиз ҳақида гапириб беринг. Иложи борича кўпроқ маьлумотга эга бўлишим керак.\n— Полиция Куртисни спиртли ичимликлар сотиладиган дўконни тунаганликда айблаяпти. Қаллиғим шериги билан ўша кеча уч жойни тунагани рост. Лекин бу жойлар дўкон эмас, газли ёқилғи қуйиш шахобчалари бўлган. Полициянинг тахминича ароқ дўкони хўжайини орқа хонадан чиқиб келганида қўлини тепага кўтариб турган хотинига Куртис тўппонча ўқталиб турганини кўради. Қария иккиланмай Куртисга ташланади. Йигитим чолга ўқ узади. Буни кўрган кампир ҳам додлаб унга ташланади. Куртис уни отади. Натижада ўша ернинг ўзида кампирнинг жони узилади. Қария тирик қолди аммо хуши ўзида эмас.\nНаджер энди эслади. Куртис Колт яқинда қотиллик ва талончиликда айбланиб қамоққа олинганди. Айбдорларни газ билан захарлаб қатл этиш қонунунан бекор қилинди. Энди у сўнгги йигирма беш йил ичида элэктр стулида қатл этилган биринчи қотил бўлади.\n— Куртисни кейинги шанбада қатл этишади, жаноб Наджер — деди Холли Энн. Унинг катта мовий кўзлари Наджерга қадалди. — Қандай қилиб бўлса ҳам қаллиғимга ёрдам беришим керак.\n— Полиция Куртиснинг шериги, яни ўша кеча уни ташлаб кетган хайдовчини қўлга олдими?\n— Йўқ. Куртис унинг кимлигини айтмаяпти.\n— Сиз ўша хайдовчини танисангиз керак?\n— Ҳа. У менга йигитим билан иккиси талончилик пайти ўша дўкондан минглаб чақирим узоқда бўлганини айтди.\nНаджер иягини қўли билан ишқалаб Холли Эннга термилди.\n— Полиция бошқача фикрда — деди.\n— Бу ёлгон! Буни… — аёл хайдовчининг исмини айтишдан ўзини тийиб қолди.\n— Буни Куртиснинг дўсти ҳам тасдиқлайди — Наджер унинг гапини тугатиб қўйди. — Агар у топилиб келиб Куртис иккиси ўғирлик пайти дўкондан узоқда бўлганликлари ҳақида гувоҳлик берса олам гулистон.\n— Биламан — Холли Энн бош ирғади. — Лекин бу унинг қўлидан келмайди. Шунинг учун ҳам сизни ёлладим. Куртисни дўконда кўрган гувоҳлар янглишяпти. Сиз уларни шунга кўндиришингиз керак. Гувоҳлар билан гаплашинг. Куртиснинг қотил эмаслигига уларни ишонтириб, фикрини ўзгартиринг.\n— Гувоҳлар фикрини ўзгартирса ҳам Куртиснинг айбсизлиги исботланмайди?\n— Эҳтимол. Аммо гувоҳлар кўрсатмасисиз уни қатл этишмайди. Кейинроқ уни оқловчи далил топиб қамоқдан чиқариб оламиз.\nНаджер бу аёлга қойил қолди. У иложсиз нарсага ўзини ишонтиряпти.\n— Менга ёрдам берасизми, жаноб Наджер?\nЭртаси куни Наджер ишга киришди.\n— Нега мени адашяпти деб ўйлаяпсиз? — деди гувоҳлардан бири Ренди Гантнер.\nНаджер Холли Энн унга берган Куртис Колтнинг суратини гувоҳга кўрсатди.\n— Манави суратга яхшилаб қаранг. Ундаги эркак чиндан ҳам ўша спиртли ичимликлар дўконидаги босқинчими? Агар янглишаётган бўлсангиз бир бегуноҳнинг қотилига айланасиз.\nГантнер суратга тикилди.\n— Бу ўша Куртис Колт. У мен ва дўстим Сандерс дўкон орқасида турганимизда чол-кампирни отди. Агар ўша пайтда кўриб қолганида бизни ҳам отарди.\n— Бу айнан ўшалигига аминмисиз?\nГантнер асабийлаша бошлади.\n— Бу ҳақида полицияга ҳам айтганман, Наджер.\n— Воқеага бевосита гувоҳ бўлдингизми?\n— Йўқ. Дўкон орқасида арзон ароқ излаб юрганимизда ўқ овозини эшитдик. Кейин Колтни дўкондан отилиб чиқиб қора ёки тўқ яшил рангдаги «Форд» машинасига минганини кўрдик.\n— Хайдовчини кўрдингизми?\n— Мен рулда озғин, жингалак қора соч, мўйловли бир эркак ўтирганини кўрдим.\nБошқа гувоҳлар ҳам суратдаги эркак Куртис Колт эканини тасдиқлашди. Сўнгги гувоҳ Айрис Лонгеркерт исмли ёши катта аёл ҳам хайдовчини Гантнер тасвирлаганидек озғин, жингалак қора соч ва мўйловли эркак эканини айтди. Унинг мўйлови ва сочи Колтникига ўхшашини қўшимча қилди. Наджер фотосуратга термилди. Куртис Колт ҳам озғин, жингалак қора соч, ингичка мўйловли эди. Балки ўша хайдовчи Куртиснинг ўзи бўлиб, шериги дўкон эгаларига ўқ узгандир?\nНаджер Куртис Колт ва ўша кунги босқинчилик ҳақида кўпроқ маьлумот тўплашга қарор қилди. Шу сабаб Учинчи Округ полиция махкамасига йўл олди.\nПолиция лейтенанти Жек Хаммерсмит ўн йил аввал Наджернинг полициядаги шериги эди.\n— Ўтир, Надж — Хаммерсмит жой таклиф қилди.\n— Менга ёрдаминг керак — деди Наджер.\n— Мен Куртис Колт ҳақида кўпроқ нарса билмоқчиман.\nХаммерсмит сигарета тутатди.\n— Колт? Чақмоқни минадиган йигитми?\n— Бу иборани иккинчи марта эшитишим. Буни биринчи марта Колтнинг маьшуқасидан эшитгандим. Маьшуқаси уни айбсиз деб ўйлаяпти.\n— Маьшуқаси шундай ўйлайверсин. Сен унга ишлаяпсанми?\nНаджер бош ирғади.\n— Бу ишни ўзим тергов қилдим. Колт айбдор, Надж.\n— Хайдовчининг белгилари Колтникига жуда ўхшайди. Балки ўша кеча рулда Колтнинг ўзи бўлгандир?\n— Колтнинг адвокати ҳам шуни таькидлади. Лекин суд бунга ишонмади. Мен ҳам ишонмайман.\n— Колтнинг иши бўйича хужжатларни кўрсам бўладими?\nХаммерсмит сигаретасини чекиб тугатди.\n— Нега ўша хонимчанинг ўзи келиб гувоҳлик бермайди? У ўша кеча Колт билан бирга бўлгани ҳақида ёлғон гувоҳлик берса, шунинг ўзи кифоя.\n— Колт у ҳақида билишларини истамаяпти.\n— Унда нега маьшуқаси унинг айбсизлигига ишоняпти?\n— Маьшуқаси ўша кеча Колтнинг дўкондан узуқда бўлганини биларкан.\n— Дўкондан узоқда? Қаерда? Унинг олдидами?\nХаммерсмит телефон гўшагини олиб Колтнинг иши бўйича ҳужжатларни олиб келишларини сўради. Наджер ҳужжатларни кўздан кечириб чиқди лекин ҳеч қандай янгиликни топмади. Хужжатларда ёзилишича талончиликдан ўн беш дақиқа ўтгач, газли ёқилғи қуйиш шахобчасида сигарета сотиб олаётган Куртис Колтни машинада айланиб юрган икки полициячи кўриб қолади. Уларга дўкондаги босқинчининг кўриниши ҳақида хабар берилганди. Полиция машинаси ёқилғи қуйиш шахобчасига етиб келиши билан бир машина тезлик билан жўнаб қолади. Полициячилар фақат бу машина тўқ яшил рангдаги Фордлигини, рақами «L» ҳарфи билан бошланганини кўра олишади холос. Улар Колтни Учинчи Округ полиция махкамасига олиб кетишади. Эртаси куни айбланувчи гувоҳлар билан юзлаштирилди. Тўрт гувоҳнинг машина ҳақидаги кўрсатмалари ҳам полициячилар кўрган Фордга мос келди. Талончиликдан тушган пул Колтда эмасди. Аммо пуллар унинг машинастда қолган бўлиши мумкин.\n— Тўппонча ҳақида нима дейсан? Колт қўлга тушган пайти унда тўппонча бўлмаган. Бу жуда ғалати — деди Наджер.\n— У сигарета сотиб олмоқчи бўлган. Тўппончаси машинада қолган.\nНаджер хужжатларни лейтенантнинг столи устига ташлади.\n— Ҳаммаси тамом, Надж. Ўша маьшуқаси нима сабабдан Колтни айбсиз деяпти, хайронман?\n— Шўрлик аёл қаллиғининг элэктр стулида жон бераётганини тушларида кўриб чиқаркан.\n— Колт ҳам шундай тушларни кўраётган бўлса ажаб эмас.\nЭртаси куни Наджер Холли Энннинг вагонли уйига борди.\n— Гувоҳларнинг ҳеч бири Куртис Колтнинг қотил эканлигига шубҳа қилмаяпти — деди изқувар.\n— Улар Куртисга нима бўлишини яхши билади. Айбсиз одамни ўлимга ҳукм қилиб, хато қилаётганларини билишни истамаяпти. Шу сабаб бу одамлар Куртисни кўрганликларига ўзларини ишонтиришяпти.\nАёл Наджерга бироз термилиб турди-да гапида давом этди.\n— Мен сизга Куртиснинг айбсизлигини исботлайман.\n— Буни айтолмайман. Кечқурцн келсангиз биласиз.\n— Нега кечқурунгача кутишимиз керак?\n— Кейин айтаман.\nКечки соат саккизда Наджер Холли Энннинг ошхонасидаги кичкина стулда ўтирар, унинг рўпарасида 28 — 29 ёшлардаги, енги узун кўйлак кийган, шляпали, қора кўзойнак таққан, озғин бироз асабий бир эркак ўтирарди. Холли Энн эркакни Лен деб таништириб, бу унинг ҳақиқий исми эмаслигини, у қотиллик содир этилган ўша кечадаги Колтнинг шериги ва ҳайдовчиси бўлганини айтди.\n— Мен ва Куртис ўша қариялар отиб кетилган кечада ароқ дўконининг яқинига ҳам борганимиз йўқ — деди Лен.\nНаджер унга қараб туриб Лен уни таниб қолмасликлари учун қора кўзойнак тақиб олганини тахмин қилди. Унинг елкасига тушиб турган узун малла сочларига ва қўлини қимирлатганида билагидаги кўк-қизил доғларга эьтибор қилди. Бу доғлар татуровка эди. Наджер Лен нега енги узун кўйлак кийганини энди тушинди.\n— Талончилик содир бўлганига уч ой бўлди. Шунча вақт ичида сочларингиз бунчалик узун бўлиб ўсиб кетиши кутилмаган ҳолат. Гувоҳлар эса хайдовчининг Куртисники каби сочи калта ва мўйлови бор дейишганди — деди Наджер.\n— Сизга очиғини айтаман. Куртис билан бир биримизга жуда ўхшаймиз. Мен ўша кеча Куртисникига ўхшаган қора жингалак ясама соч кийгандим. Бир ой аввал мўйловимни олиб ташладим — деди Лен.\n— Қотиллик вақтида шаҳарнинг бошқа томонида бўлганингизни исботлай оласизми?\n— Йўқ. Лекин мен ҳақиқатни гапиряпман. Мен шунчаки Куртиснинг айбсизлигига ишонишингизни ҳохлайман.\nНаджер Лен нега бирданига бу ерга келишни ҳохлаб қолганини тушунди. Агар Колт қотилликда айбдор деб топилиб ўлимга ҳукм қилинса, унинг шериги ҳам айбдор ҳисобланади ва бир умрга қамалиши ёки олий жазога тортилиши муқаррар.\n— Холли Энн менга тўлаши учун пулни сиз бердингизми?\n— Ҳа мен унга Куртис билан бирга ўғирлаган пулларимиздан бергандим.\n《Ифлос пуллар! Ифлос касб! Бироқ Куртис Колт айбсиз…》 — Наджер ўйланиб қолди.\n— Жуда соз. Мен суриштирувни давом эттираман — деди ниҳоят.\n— Миннатдорман. Мен кетганимдан сўнг Холли Энн билан ўн дақиқа шу ерда қолсангиз. Ортимдан пойлаб боришларини истамайман. Бу сизга ишонмаслигимдан эмас, кўнглим хотиржам бўлиши учун шундай қилишим зарур.\nЛен ташқарига чиқиб югуриб кетди.\n— Бу суҳбат ҳақида полицияга айтишим керак. Розимисиз?\nХолли Энн бош ирғади.\n— Фақат бир муаммо бор. Агар айтсам полициядагилар сизни сўроқ қилишлари мумкин.\n— Менга фарқи йўқ. Мен Леннинг қаердалиги, ҳатто унинг ҳақиқий исмини ҳам билмайман. У Куртис ҳақида газеталардан ўқиб хабар топган.\nНаджер эртаси куни полиция махкамасига йўл олди.\n— Мен бунга ишонмайман! — деди Хаммерсмит. — Бу Лен деганлари имкон қадар ўзини бу ишдан четга олишга уриняпти.\n— Фикринга қўшиламан — деди Наджер.\n— Леннинг ташқи қиёфаси ҳақида айтиб берсанг яхши бўларди. — Хаммерсмит жаҳл билан сигарета тутатди.\n— Етарлича гапирдим. Холли Эннни сўроқ қиласанми?\n— Қиламан. Лекин бундан бирон иш чиқмаса керак. Эҳтимол у чиндан ҳам Лен қаердалигини билмас.\n— Аёлнинг уйини кузатувга олишинг керак.\n— Лен Холли Энннинг хуштори бўлиши мумкин деб ўйлаяпсанми?\n— Унда улар бир бири билан қайта кўришмаслиги аниқ. Шу боис аёлнинг уйини кузатсак вақтни беҳуда сарфлаган бўламиз.\nНаджер лейтенант тўғри айтаётганини тушуниб индамай ўрнидан турди.\n— Энди нима қилмоқчисан? — деди Хаммерсмит.\n— Гувоҳлар билан яна гаплашиб кўраман. Хужжатларни ўрганиб чиқаман. Куртис Колт билан ҳам гаплашиб олишим керак.\n— Колтнинг олдига сени киритишмайди, Надж.\n— Ёрдам бера оласанми?\nХаммерсмит ўйланиб сигарета тутатди.\n— Сенга қўнғироқ қиламан — деди ниҳоят.\nЎша куни Наджер тўртта гувоҳ билан яна учрашди. Бироқ уларнинг ҳеч бири фикрини ўзгартирмади. Изқувар Холли Энн хизматчи бўлиб ишлайдиган ресторанга бориб бу ҳақида унга айтди. Кечқуран Хаммерсмит Наджерга қўнғироқ қилди.\n— Колт сен билан гаплашишни истамаяпти. Ҳеч кимни кўргиси келмаяпти — деди лейтенант.\n— Маьшуқасига ишлаётганимни биладими?\n— Билади. Аммо бундан хурсанд эмас.\nБунда сенинг айбинг йўқ, Надж — Хаммерсмит уни юпатишга уринди.\n— Қатл кунигача яна бир кун бор. Мен яна гувоҳлар билан гаплашаман.\n— Вақтингни беҳуда кетказяпсан, Надж.\nХаммерсмит ҳақ эди. Наджер Куртис Колтга ҳеч қандай ёрдам бера олмади. Шанба куни эрталаб соат саккизда, Наджер квартирасида нонушта тайёрлаётган пайтида Колт элэктр стулида қатл этилди. Наджер бу ҳақида ошхонасидаги радиодан эшитди. Тушлик пайти изқувар севгилисини жазодан қутқариб қола олмагани учун Холли Энндан кечирим сўради. Аёл барчасини босиқлик билан қабул қилиб, ўзини тутишга уринди. Ресторан ҳўжайини унга бир кунлик таьтил берди.Наджер мижозини уйига олиб бориб қўйди.\nНаджер кейинги икки кеча тўрт соатгина ухлади. Душанба куни Куртис Колтнинг дафн маросимига борди. Қабр атрофида ўн иккита одам бор эди. Қора либосдаги Холли Энн Наджернинг кўзига ўйинқароқ қизчага ўхшаб кўринди. Улар суҳбатлашишмади, шунчаки бир бирларига термилиб туришди. Дафн маросими тугагач, Наджер аёлнинг ортидан қараб қолди. Холли ортига қайрилиб ҳам қарамай, таксига ўтирди.\nЎша кеча Наджер уни нима безовта қилаётганини англади. У Колтнинг ўлимигача бўлган вақт ичида биринчи марта тинчгина ухлади.\nЭрта тонгдан Наджер Холли Энннинг вагонли уйини кузатишни бошлади. Етти яримда ресторан хизматчисининг сариқ кийимидаги Холли Энн уйидан чиқиб таксига ўтирди. Наджер машинасида уни кузатиб борди. Такси Холли Энн ишлайдиган ресторан олдига бориб тўхтади. Кечки соат олтиларда Холли Энн ишхонасидан чиқиб яна такси тўхтатди. Уйга қайтишида озиқ-овқат дўконига кириб ўтди. Бир ҳафта давомида ҳар куни шу ҳолат такрорланди. Аёл нотаниш кишилар билан учрашмади.\nКейинги душанба куни Холли Энн ишга кетганидан фойдаланиб Наджер унинг уйини тинтув қилди. Бир соат деганда излаган нарсасини топди. Ваннахона орқасида бир қути яширинган бўлиб, унинг ичида етти юз доллар, ҳамда Наджерни хайратга солмаган бир нарса бор эди. Наджер қутини оғзини ёпиб, уни жойига қайтариб қўйди.\nИзқувар энди ишонч билан Холли Эннни кузатишда давом этди. Икки ҳафтадан сўнг аёл ишига бориб, уйига қайтмади. У ўтирган такси шаҳарнинг шарқий томонига қараб юрди. Наджер таксини ортидан кузатиб бир нечта тор кўчалардан ўтди ва бир устахонанинг олдига борди. Устахонанинг тепасига «Клиффнинг машина таьмирлар устахонаси» деб ёзилган эди. Наджер машинасини четга олиб кутиб ўтирди. Ўн дақиқадан сўнг Холли Энн тўқ қизил рангли Фордни хайдаб ўтиб кетди. Машинанинг рақами «L» харфи билан бошланарди.\nНаджер кўчма уйлар жойлашган ҳудудга етиб келганида Холли Энннинг вагони олдида турган қизил Фордни кўрди. У Фордга яқин бориб эшигини калит билан қириб кўрди. Машинанинг янги қизил бўёқлари остидан тўқ яшил ранг кўринди.\nЭшик тақиллаши билан Холли Энн югуриб келиб уни очди. Остонада турган Наджерни кўриб жилмайишга уринса-да буни эплай олмади. Қўлида виски солинган қадаҳни тутиб турганича ўн ёшга қаригандек кўринарди.\n— Нима бўлганини биламан — деди Наджер.\n— Қачон тўхташни эса билмайсиз, жаноб Наджер — деди Холли Энн яна жилмайишга уриниб.\nИзқувар аёлга эргашиб ичкарига кирди. Холли Энн унга ичимлик таклиф қилди аммо Наджер бош силкиб рад қилди.\n— Хўш, нимани биласиз, жаноб Наджер?\nХолли Энн аслида Наджерни эшитишни ҳам истамасди лекин бунга мажбур эди.\n— Хар куни таксида қатнаш учун маошингиз камлик қилади. Сиз эса ҳамма жойга таксида борасиз.\n— Машинамни таьмирлатиш учун устага бергандим.\n— Пуллар ва парикни топганимдан сўнг мен ҳам шундай таҳмин қилдим.\n— Ваннахона орқасидаги қутида турган парикни айтяпман. Сизнинг озғинлигингиз, парик тақиб, ясама мўйлов ёпиштириб олганингиз гувоҳларга сизни Куртисга ўхшатишлари учун етарли бўлди. Бу жуда ақлли хийла эди.\nХолли Энн Наджерга хайратланиб қаради.\n— Айтмоқчисизки, ўша кунги босқинчилик пайтида Куртиснинг шериги мен бўлганман?\n— Эҳтимол. Бундан ташқари сиз кимгадир уни Лен бўлиб, мени Куртиснинг шериги эканлигига ишонтириши учун унга пул бергансиз. Парикни топганимдан сўнг қўшниларингиз билан гаплашдим. Улар сизнинг яқин кунларгача тўқ яшил Фордни хайдаб юрганингизни айтишди.\n— Куртис ва Лен менинг машинамдан фойдаланишарди.\n— Лен деганингиз сиз ёллаган бир алдоқчи холос.\n— Агар мен чиндан ҳам Куртиснинг шериги бўлсам, менга хусусий изқувар ёллашнинг нима кераги бор?\n— Мен ҳам дастлаб хайрон бўлдим. Кейин Куртиснинг айбсизлигини исботлаш сизни қизиқтирмаслигини тушундим.Куртис қамоқхонада сиз ҳақингизда айтиб қўйишидан қўрққансиз. Бундан ташқари гувоҳлар фикрини ўзгартирмаганига, ҳамда полиция Лен ҳақида суриштирмаганига ишонч ҳосил қилиб олмоқчи бўлгансиз.\n— Нега бундай қилишим керак?\n— Чунки сиз барча талончиликларда Колтга шерик бўлгансиз. Спиртли ичимликлар дўконини тунаган пайтингизда қаллиғингиз машинада бўлган. Сотувчиларни аслида сиз отгансиз. Колт эса барча айбни ўз бўйнига олди. Чунки у сизни қаттиқ севарди. Сиз эса уни қурбон қилиб бўлса ҳам яшаб қолишни хохладингиз.\nХолли Энн анча вақт қўлидаги қадаҳга индамай қараб турди.\n— Мен ўша чолни отмоқчи эмасдим аммо ўзи мени шунга мажбур қилди. Кейин кампир менга ташланди… — Аёл Наджерга ёқимсиз жилмайди. — Мен ўзимни бошқара олмай қолдим. Кампирга ўқ уздим.\n— Сиз уни ўлдирдингиз. Шунингдек сизни жонидан ортиқ севган қаллиғингизни ҳам умрига зомин бўлдингиз.\n— Сиз ҳеч нарсани исботлай олмайсиз!\n— Тўғри айтдингиз. Исботлай олмайман. Аммо Куртис Колт айбсиз айбдор бўлди. Унинг даҳшатли тушлари ўзи билан бирга кетди. Сизга эса бу тушлар узоқ йиллар тинчлик бермайди.\nАёл жавоб бермади. Наджер ўрнидан туриб пешанасидаги совуқ терни қўлининг орқаси билан артди. Кичкина вагонда иссиқдан терлаб кетганди.\nНаджер ва Холли Энн хайрлашишмади. Фақат уйни тарк этаётганида изқувар шиша идишнинг чарсиллаб синган товушини эшитди…\nИнглиз тилидан Ферузбек Зиёдуллаев таржимаси.\nМақола 919 марта ўқилган\tКомментировать Отменить ответ\tВаш электронный адрес не будет опубликован.КомментарийИмя*\n500 сўмлик пулдаги ёзув 1 647 views | 2 comments Мирзиёевни Қозоғистонда қандай машинада олиб юришди (Фото) 1 316 views | 0 comments Мирзиёев: «Ҳа, полвон!» 1 184 views | 1 comment Озодбек Назарбеков концерт беради 809 views | 0 comments Онасини мот қилган қизалоқ… 621 views | 0 comments Энг кўп ўқилган мақолалар


Пуэрто Рико АҚШнинг 51-штатига айланиши мумкин\n08 май 2021, Тошкент вақти: 18:20\nПуэрто-риколиклар оролга АҚШнинг 51-штати мавқеи берилиши учун овоз берди. Ҳозирда Пуэрто Рико ўзини ўзи бошқарувчи АҚШ ҳудуди ҳисобланади.\nОрол аҳли АҚШ фуқаролари ҳисобланса-да, АҚШ президенти сайловида қатнаша олмайди ва АҚШ Конгрессида чекланган овозга эга.\nПуэрто Риконинг Қўшма Штатлар билан муносабатларидаги ҳар қандай ўзгариш АҚШ Конргесси томонидан маъқулланиши лозим.\nРасмийларга кўра, сешанба кунги овоз беришда пуэрто-риколик сайловчиларнинг 61 фоизига яқини оролни АҚШ штатига айлантирилиши учун "ҳа", деб овоз берган.\nБироқ бу масаланинг халқ овозига чиқарилиши танқидчилари референдумда узил-кесил қарор берилмагани, чунки оролнинг жорий мавқеидан розимисиз, деган саволга ҳам 46 фоиз сайловчи "ҳа", деб жавоб берган.\nБундан ташқари референдум ташаббускори бўлган губернатор сешанба кунгни сайловда қайта сайланмади.\nПуэрто Рико мавқеига оид референдумлар аввал ҳам уч марта ўтказилган ва оролнинг жорий мавқеини сақлаб қолиш учун овоз берилган.


Ўзбекистон, 26 сентябр 2018\n15 ноябр 2019, Тошкент вақти: 03:12\nчоршанба 26 сентябр 2018\n"Антибиотик" Мирағлам Мирзаев тергов изоляторидан ИИВ касалхонасига ўтказилди\nАндижон вилоятининг Улуғнор туманига пахта теришга мажбуран жўнатилган вилоят сув хўжалиги тизимидаги ташкилотлар ходимлари меҳнатларига озиқ-овқат таъминоти ёмонлигидан Озодликка шикоят қилди.\nЎзбекистон ва Россия умумтаълим мактаблари учун ўқитувчиларни тайёрлаш соҳасида ҳамкорлик алоқалари ривожлантиради. Бу ҳақда хабар қилган Ўзбекистон Халқ таълими вазирлигига кўра, Ўзбекистонда айниқса рус тилида ўқитилаётган мактабларда кадрлар етишмовчилиги сезилмоқда.\nФуқаролик ишлари бўйича Тошкент шаҳар, Яккасарой туманлараро суди Ўзбекистон халқ шоири, давлат мадҳияси муаллифи, марҳум Абдулла Ориповнинг хотини ва фарзандлари ўртасидаги мерос талашув бўйича ажрим чиқарди.\nҚашқадарё вилоятининг Муборак тумани ҳокими ёрдамчиси ва туман молия бўлими раҳбари 21 миллион сўм пора олаётган пайтда қўлга тушди.\nРауф Парфининг Ойбек уй-музейига кўчирилган юбилейи ҳам "тепанинг буйруғи" билан тўхтатилди


Ёмғир эрталабдан бери тинмаётганди. Оёқ остидаги олтинранг хазонлар ерга қапишди. Одамлар орасида жимгина турган Аспирант йигитга гўё осмон ҳам марҳум Шоирга аза тутаётгандек туюларди.\n"Тиригида йўқламаганларнинг энди бўзрайиб туришларини қаранг! — дея хаёлидан ўтказди у. — Бечорани итдай хор қилишди-я… Ҳатто ўлигиям ўз уйидан чиқишдай бахтдан мосуво… Дарвоқе, ўзи уйи бормиди Шоирнинг…\nНиҳоят, майитни опчиқишди. Кўп қаватли "дом" олдидаги чоғроқ майдонча жанозага келганлар билан тўлганди. Ёмғир ҳануз майдалаб ёғар, кўпчилик шамсия тутиб олган, айримлар бош кийими устига елим халтача кийдириб қўй¬ганди. Тўрт-беш киши майитни ўртага обкелиб қўйишди. Мана, ҳозир домла имом жаноза ўқиса, шу билан тамом. Шоирнинг бир-иккита яқинлари қабристонга боришса бўл¬ди-да, шу ёмғирда ким ҳам эринмай… Йўқ, ёш ва тажрибасиз йигитча ҳар сафаргидай адашганди: жаноза ўқишга чоғланган саллалик кишини четга суриб, соябон тутган бир зот олдинга чиқди.\n"Ия, бу ким бўлди тағин? Шуниси етмай турувди ўзи…" — энсаси қотди Аспирантнинг. У гарчи шоирликка даъво қилмаса-да, қалам аҳлининг кўпчилигини яхши танирди. Университетни тугатиб, ас¬пирантура¬да қолгач, илмий ишига асқотадиган барча нишондору бенишон, маълум ва мав¬ҳум, унвонли-ю ҳамёнли қаламкашлар тўғрисида зўр бериб маълумот тўп¬лаётганди.\n— Нима бало, митинг қилишмоқчи шекилли? — дея тўнғиллади кимдир орқароқдан. — Тавба, ўликни маҳтал қилиб… Бу нусха ким ўзи?\n— Тш-ш! Отахон-ку бу! — кимдир унга танбеҳ берган бўлди.\nАспирант ёмғир пардаси оралаб, қарияга тузукроқ син солди. Ҳа, бу ўша, бир пайтлар бечора Шоирга кун бермай, уни маҳдудликда, совет воқелигига ёт руҳдаги пессимистик асарлар битаётган бадбин сифатида айблаб, сазойини бошлаб берган зот эди. "Қаранг-а, ҳалиям тирик экан-да бу, тўқсонни уриб қўйгандир ўзиям" дея кўнглидан ўтказди Аспирант.\n— Ўртоқлар! — қариянинг овози бироз бўғиқ, ранги рўйи каби ёқимсиз эди. — Адабиётимизнинг, шеъриятимизнинг юлдузларидан бири бўлмиш шоиримиз Хокисорни сўнгги йўлга кузатяпмиз…\n— "Ўртоқлар"га бало борми шу замонда, уларнинг бари тўқсон биринчи йилдан нарида қолиб кетди, — дея кинояли шивирлади кимдир. Бояги тартибсевар эса уни ҳам тергаб қўйди:\n— Биз Хокисорни севардик! — дея минғирлади Ота¬хон кўзларидаги ёшними, ёмғир томчисиними артиб. — Уни қадрлардик, унга қойил қолардик. Ҳа, у том маънода Шоир эди.\n"Қадрлаганмишлар! Бечорани ур калтак-сур калтак қилганларнинг бошида ўзингиз турмаганмидингиз, устоз?! Шоирга гоҳ "пантуркист", гоҳ "пан¬исломист" деган ёрлиқлар ёпиштириб, сал бўлмаса империализм агентига чиқарган ким эди? Хайриятки, юрт бахтига Истиқлол келди, адолатли раҳбарлар Шоир ижодига ҳаққоний баҳо беришди, у Халқ шоири бўлди. Акс ҳолда, сенлар уни қайта кўкармайдиган қилиб, қозиқдай ерга қоқиб ташлардинглар!"\nШу гаплар хаёлидан ўтган Аспирант кўз ёш тў¬каётган қариянинг сўнгги сўзларини эшитмай қолди. Бу орада Отахоннинг ўрнини эгаллаган зот ҳам унга таниш эди. Бир пайтлар улуғ доҳийларни, уларнинг "ҳақ ишлари"ни кўкларга кўтариб, ёстиқдай-ёстиқдай китоблар нашр эттирган, мустақиллик бўлиб, мезонлар ва қадриятлар ўзгаргач, беш-олти йил босим ўтириб, асарларини қайта ишлаган, энди ҳар йиғилишда, ҳар бир катта-кичик анжуманда китобларини чоп этишни истамаётган ноширларнинг гўрига ғишт қалаб юрган бу кимса ҳам бечора Хокисорнинг бу тахлит хор бўлишига ўзининг "баракали ҳиссаси"ни қўшганлардан эди.\n— Мен Хокисорни жуда ҳурмат қилардим, — дея ўз дийдиёсини бошлади "ёзғувчи". — Биз у билан қалин дўст эдик, айтиш мумкинки, бир кўрпада тепкилашиб катта бўл¬ганмиз. Унинг илк тўплами чиққан йиллари…\n— "Ҳаҳ, дунёи қўтир-а! Ўлди — азиз бўлди, шишди — семиз бўлди! Бу акамнинг сайрашини қаранг энди. Ўша илк тўплами чиққан пайтлари бечора Хокисорнинг шўрига шўрва қуйганлардан бири ўзи-ку! Катта идораларнинг буюртмаси билан ёзиб, энг катта газетада чоп эттирган мақоласида Хокисорни "шеърларидаги "улуғ турк", "ота Туркистон" жумлалари билан совет кишиларининг кўнглига шубҳа уруғларини экяпти", деб бадном қилишга уринган ким эди ўзи?! Хокисорнинг шеърлари талабаларнинг оғзидан тушмай, машҳур ҳофизлар унинг шеърларига куй басталаб, куйлаб юрган кунлари оёғи куйган товуқдай типирчилаб қолган ким аслида? Хокисор билан бирга ўқигани, ижара уйларда бирга яшагани рост, бироқ, қисматнинг ажабтовур ўйинларини қарангки, биров кўзга илмаган, пачоққина йигит машҳур Шоир бўлди. Бўйни ғўладай йўғон "ёзғувчи" эса ҳамон итнинг кейинги оёғи…\nХХ асрнинг иккинчи ярмида ўзининг ўтли шеър¬лари билан миллатни уйғотган уч-тўртта фидойи шоирлар орасида Хокисор ҳам борлигини, айнан унинг қадимий туркий қавмлар бирлиги ҳақидаги, буюк аждодлар жасорати тўғрисидаги фикрлари миллат фарзандлари кўнглини-ю руҳини ларзага келтирганини Ёзғувчи билмайдими? Йўқ, жуда яхши билади! Чунки, у — ўзи айтганидек — Хокисор билан бирга ўйнаб, катта бўлган".\nАспирантнинг жони бўғзига тиқилди. Одам дегани ҳам шунчалик сурбет бўладими? Ахир, бу ерда, тўпланганлар уни ҳам, Хокисорни ҳам, ораларида бўлиб ўтган воқеаларни ҳам яхши билишади-ку! Ёшроқлар билмаса-да, анови Отахонга ўхшаганлар барча сиру синоатдан хабардор. Аслида мана шу Ёзғувчига ўхшаганларнинг тазйиқлари Хокисор бечорани икки бора касалхонага ётқизиб, юрак ўйноғига дучор қилмадими?! Илк тўпламини ўз исми, Рашид Парда тахаллуси остида чоп эттирган шоир Замонбекнинг лайчаларидан қутилиш учунми, ё ўз табиатидан келиб чиқибми, кейинги ижоди-да барча учун Хокисор бўлиб қолди. Жонини жабборга бериб томоқ қираётган Ёзғувчига боқиб, Аспирант тағин бир воқеани хотирлади. Гарчи шахсан ўзи гувоҳ бўлмаган бўлса-да, аниқ манбалардан эшитгани учун Аспирант бу воқеанинг чиндан ҳам рўй берганига шубҳа қилмайди. Хуллас, истиқлолнинг дастлабки йилларида оилавий турмуши дарз кетиб, у ер-бу ерда яшаб юрган, ғирт ишсиз бўлган Хокисорга обрўли бир журнал таҳририятидан қўнғироқ қилишади. Журналга эндигина бош муҳаррир қилиб тайинланган, истеъдоди ўртамиёна бўлса-да, ўзи ниҳоятда бағрикенг одам бўлган Болажон Шоир янги жамоани шакллантириш жараёнида ногоҳ Хокисорни эслаб қолади. "Кел, шу дарвешни ишга олай, мени дуо қилиб юрсин" дея ўйлаб, унга сим қоқади.\n— Илоё умрингиздан барака топинг, ука! — дейди Хокисор, кутилмаган таклифдан қувониб. — Яхши ўйлабсиз-да, бизга би-и-р раҳбарлик қилинг ўзингиз…\nҚия очилган эшик ортидан икки шоир суҳбатини эшитиб қолган Ёзғувчи бир нарсани баҳона қилиб ичкари киради (У ҳам янги жамоага аъзо қилиб олинган, шўрлик Болажон Шоир уни ишга олиб, ўз бошига балони сотиб олганини ҳали билмасди).\n— Шуларга қўл қўйиб берсангиз… —, дейди у ипакдай эшилиб, қўлидаги икки варақ қоғозни раҳбарга узатаркан.\n— Хокисор билан гаплашиб, розилигини олдим, эртадан иш бошлайди! — дейди Болажон Шоир терисига сиғмай, беихтиёр қоғозларга имзо чекар экан.\n— А-а? Укагинам, мени кечирасиз, раҳбар сиз, аммо бир нарсани айтай… — Ёзғувчи у ёқ-бу ёққа аланг¬лаб курсига ўтиради. — Ахир, Хокисор "қора" рўйхатда туради-ку! У анови янги чиққан "инқилобчилар" билан оғиз-бурун ўпишиб юргани катта идораларга ёқмайроқ турибди ўзи. Сиз ёшсиз, авторитетингиз бор, карьера қилишингиз керак ҳали, катталар сизга ишонч билдиришган. Хокисорнинг Болтиқ¬бўйи республикаларига сафари нима билан тугагани ҳаммага маълум-ку! Ўша ерда ҳар хил Янус-пануслар билан топишгани тўғрисида миш-мишлар бор. Қолаверса, Хокисорнинг ҳеч қанақа ҳужжати йўқ, уни ишга олиш қийин бўлади.\n— Нега энди ҳужжати бўлмас экан? — ажабланди Болажон Шоир. — Ахир, университетни битирган-ку!\n— Тўғри, битирган, лекин диплом олмаган, бу бизга ишончли жойлардан маълум. Паспорти йўқ, хотини билан ажрашгандан сўнг йўқотган, бу аниқ. Партбилети йўқ, партия аъзоси эмас эди, тем более, энди партиянинг ўзи ҳам йўқ. Хуллас, у комсомолга ҳам, касаба уюшмага ҳам аъзо бўлмаган. Фақат "у ёқ"да учётда турибди!\n— Шошманг, ахир у Халқ шоири-ку?!\n— Ну и что?! Бўлса бордир, за то, документи йўқ.\nАлқисса, эртаси куни минг бир умид билан келган Хокисор тарвузи қўлтиғидан тушиб, қайтиб кетади. Болажон Шоирга "карьера"си азизроқ кўринадими ё ҳақиқатан ҳам Хокисор "бездокумент" эканми, иш¬қилиб, бир савоб иш амалга ошмай қолади.\nХийла ивиб бўлган жасад устига брезентга ўх¬шаган алламбало мато ёпиб қўйишди. Митинг эса тугай демас, бош кўтариб чиқиб, "Ҳой мусулмонлар, бу нима бедодлик, ахир! Ўлик маҳтал бўлиб қолди-ку! Ҳозир Мафкурахонимнинг замони эмас, бас қилинглар бу бемаъни томошани!" дейдиган эррайим йўқ эди. Хайриятки, ёмғир бироз пасайди, қарийб тинди. Энди у кўзга кўринмай шивалар, кўринмаса-да, ёғаётганини сездириб турарди.\nМайит эгаси, уй эгаси, яъни сўнгги бир-икки йилда уй-жойсиз қолган Хокисор ўзининг сўнгги кунларини яшаш учун бекорга унинг уйини танламаган Камтариннинг феъл-атвори Хокисорга жудаям ўхшаб кетарди. Ўшандай содда, самимий, беғубор, алдам-қалдамдан йироқ…\n— Хокисор акам билан барча қи¬йинчиликларни бирга енгиб яшадик! — деган чийилдоқ товушни эшитиб, Аспирантнинг хаёли бўлинди. Тобут олдида турган аёлни кўриб, у сесканиб кетди. Икки бор уйланиб, бахти очилмаган бечора шоир охири шу хонимнинг чангалига тушиб, бутунлай тор-мор бўлганди. Мустабид тузумнинг сўнгги йилларида топишган икки юрак бироз тинч яшашди, сўнг Хокисорнинг ишлари кундан-кунга ортга кета бошлади. Кейинроқ аён бўлишича, унинг ҳар бир қадамини, ҳар бир олган нафасини керакли жойларга етказиб турган "савобталаб" айнан шу Хархашахоним экан (Сўнгги кунларида Хокисор бир суҳбатда уни шундай атаганди). Барча сир ошкор бўлгач, Хокисор у билан ажрашишга қарор қилди, бироқ, ўзи панд еди: Хархашахоним уч хонали уйини ими-жимида ўз номига хатлаб олганлиги боис Хокисор кўчага ҳайдалди…\nХудо урганни пайғамбар ҳам ҳассаси билан туртар экан: кўзига ёш келмагани етмагандек, ёмғир ҳам тинди, ноилож қолган Хархашахоним дийдаларини тупук суртиб ҳўллашга мажбур бўлди ва табиийки, эрталаб ойна олдида ихлос билан суртилган қора бўёқ чапланиб, хоним мўри тозаловчи хотинга ўхшаб қолди.\nНиҳоят, маҳалла оқсоқолининг тоқати тоқ бўлди. У одамлар орасини ёриб ўтиб, олдинга чиқди.\n— Бўлди-да энди, биродарлар, ҳамма нарсанинг ҳам чегараси бўлади. Ўлик ҳам, тирик ҳам эзилди ро¬са. Бу бечорани тиригида биров йўқлаб, шу ма¬ҳаллага келганини кўрганим йўқ. Энди бўлса… Ҳа, но¬тўғрими? Шошманг, сиз кимсиз?\n— Мен унинг қишлоқдошиман, — дея изиллади юпун кийинган бир чол ҳиқиллаб, — бир маҳаллада ўс¬ганман. Рухсат беринг, оқсоқол, икки оғиз гапирай…\nОқсоқол оёқ тиради.\n— Э-э, тақсир, қўйинг энди, одамлар кутиб қо¬лишди, айб бўлади.\n— Икки оғизгина… — ялинди чол.\n— Уф-ф, бўпти, тезлаштиринг. Тавба-ей!\n— Хокисор катта одамларнинг фарзанди, тагли-зотли оиланинг ўғли эди. У умрини адабиётга ба¬ғишлади, бировдан эҳсон кутмади. Уйи, ана, бир соатлик йўл шаҳардан, лекин йиллаб қишлоққа бормасди. Худо уни шундай яратган эди, сизлар ҳам уни шундайлигича қабул қилишингиз лозим эди. Унинг ўзбек халқи олдидаги хизматларини инкор қила оладиган мард борми ораларингда? Жимсизлар… демак, йўқ. У ўзини ўйламади, миллатим, Туркистоним, тилим деб ўтди. Мен тракторчи бўлганман, лекин унинг барча шеърларини ёд биламан. У Ватан қайғуси билан, Туркистон ёди билан яшади. Умрининг охирида, мана, хор бўлди, ҳатто ўлигиниям хўрладинглар. Суф сенларга-ей! Шоиру ёзувчи деганлари сенлар бўлсанг, минбаъд қўлимга китоб олмаганим бўлсин. Алвидо, дўстим! Биз гумроҳларни кечир…\nЁз осмонидаги момақалдироқдек янграган бу сўзлардан сўнг барчанинг дами ичига тушди. У ер-бу ердан йўтал, томоқ қиришлар эшитила бошлади. Тартибсевар одамларга дакки берди:\n— Э-э, ғалати бўлди-ку… — дея Оқсоқол каловланди, сўнг беўхшов жилмайди.\n— Қани домла, ўқинг жанозани!\nЎн беш дақиқадан сўнг майдонча бўшаб қолди. Аспирант намчил йўлкалардан аста юриб бораркан, ногоҳ юзига томган совуқ томчидан сесканиб кетди. Осмонга қаради: булутлар қуюқлашган, ёмғир қайтадан бошланганди. Осмоннинг улуғ шоирга тутган азаси ҳали тугамаганди. Ёмғир эзгин, Хокисорнинг ўзи битгани каби, шиғалаб ёғарди.\n:: орқага № 87, 28.10.2017


ЎзА - Мбаппе тўп урарлар қироли Мессини "тахт"дан ағдармоқчи\nМбаппе тўп урарлар қироли Мессини "тахт"дан ағдармоқчи\n“Give me Sport” нашри Европа Чемпионлар лигасида 23 ёшгача энг кўп гол урган тўпурарлар рейтингини эълон қилди.\nУшбу рўйхатда Европанинг энг нуфузли мусобақасида 25 гол урган “Барселона” ҳужумчиси Лионель Месси пешқадамлик қилмоқда. Кейинги ўринда “Реал” ҳужумчиси Рауль қайд этилган. Испаниялик футболчи ҳисобида 22 гол бор.\nЭнг юқори поғонада турган бу икки тўпурарни таъқиб қилаётган Килиан Мбаппе ҳозиргача рақиблар дарвозасини 19 маротаба ишғол қилган. Айнан Килиан Месси рекордини янгилаши мумкин. У ҳозир 21 ёшда ва икки йил ичида Чемпионлар лигасида яна 6-7 гол уриш имконияти юқори.\nШунингдек, кучли ўнликка қисқа муддатда “Боруссия” вакили Эрлинг Холанд ҳам қўшилди. 19 ёшли футболчи ҳисобида 10 гол бор. Агар шу тариқа кўп гол уришда давом этса, у ҳам Мбаппе қатори Месси рекордини янгилаши мумкин.


Бизнес мулкдорининг пуллари қаёққа сарф бўлмоқда?\nБизнес мулкдорининг пуллари қаёққа сарф бўлмоқда? 1 қисм\nБизнеснинг ҳар бир мулкдори: менинг пулларим қаёққа кетаяпти, деган саволга қайта-қайта, дуч келади, деб ўйлайман.\nКомпания кенгаяпти, муваффақият қозанмоқда, оборотлар 2-5 баробарга ошиб бормоқда. Лекин бу ҳолда мулкдор ўша бир неча йил илгариги вақтдаги каби пулни ишлаб топмоқда.\nАудиторлик амалиётида бундай ҳолатлар тез-тез учраб туради. Бу сингари ҳолат юзага келишининг асосий сабабини шундай номлаш мумкин:\nДаромадлар ва харажатлар, шу каби компаниянинг реал фойдаси тўғри ҳисобланмайди;\nҲар бир маҳсулот ёки хизмат кесими бўйича таҳлил йўқ;\nПул оқимининг ҳисоб-китоби ва назорати йўқ, дивидендларни тўлаб беришга пул етишмайди.\nКомпания даромад ва харажатларининг тўғри ҳисоб-китоби\nМаслаҳатларда ва учрашувларда мен кўпинча бошқарувчиларимизнинг ҳисоб-китобни билмасликларини таъкидлайман, бундан кўпчилик ҳатто кулади. Ростдан ҳам, бизнинг кўпчилигимиз кўпайтирув жадвалини, қўшиш ва айириш қоидаларини билмаймиз. Лекин, даромадлар ва харажатлар қай даражада тўғри ҳисобланаётганлигини муҳокама этаётганимизда бизда терминлар мазмуни борасида аниқ ва ягона тўхтам йўқ эканлиги маълум бўлиб қолади.\nМасалан, хом ашё ва материаллар учун тўлов харажат ҳисобланадими?\nБиринчидан, пул компаниядан аллақачон кетган, иккинчи томондан хом ашё ва материаллар омборхонада турибди. Сиз уларни сотиб, яна пулини олишингиз мумкин. Демак, хом ашё заҳираларини сотиб олиш харажат ҳисобланмайди.\nБиз компания фаолияти молиявий натижаларини ҳисоб-китоб қилаётганда фақат амалга оширилган даромад ва харажатларни ҳисобга олишимиз зарур бўлади.\nДемак, ҳисобланган даромадлар ва харажатлар нима? Булар муайян давр мобайнида амалга оширилган даромадлар ва харажатлардир.\nбиз омборхонадаги хом ашёни айнан қачон ишлаб чиқаришга сафарбар этдик, коммунал хизматлардан қачон фойдаландик ва бошқалар;\nбиз товаримизни мижозга айнан қачон жўнатдик ва мулкдорлик ҳуқуқи у тамонга ўтди.\nБаъзан даромад ва харажатлар пул маблағининг келиб тушиши ва чиқиб кетиши билан чалкаштирилади. Яъни мижознинг илгаридан қилган тўловининг келиб тушишини даромад, хизмат ва товар учун тўловни – харажатга қўшиб юборадилар.\nАммо аслини олганда, мижознинг илгаридан ўтказган тўлови – ҳали ишлатилмаган пул, балки мижоз келиб уни қайтариб олишни ҳам талаб этиши мумкин, тўланган маблағ учун хизмат кейинги бир неча ой мобайнида кўрсатилиши ҳам мумкин.\nҲисобга олинмаган харажатлар\nҲисоб-китобларингизда барча харажатлар ҳисобга олинганми?\nКўпинча биз турли сабабларга кўра барча харажатларни ҳисобга қўшмаймиз:\nУлар эсдан чиқиб кетади. Баъзида мулкдор кетаётган харажатлар борасида ўйлаб ҳам кўрмайди. Масалан, мулкдор компания учун ишлар экан – у ўзига ходим сифатида маош тўламайди. Аммо мана шу ишни ёлланган бошқарувчи қилганида компания харажатлари албатта кўпайган бўлар эди. Ёки, дейлик мулкдор тушликдан кейин мижозлар билан учрашса шунингдек, у харажатлар учун компенсация олмайди. Мулкдор учун шахсий пулининг компания пуллари билан фарқи деярли йўқ, аслида уларни фарқлаш фикри кўпчиликнинг хаёлига ҳам келмайди.\nБу жуда оз пуллар ва шу боис, унчалик муҳим ҳам эмас. Биз бизнес ҳақида ўйлаганимизда асосан миллионларни, баъзилар эса миллиардларни назарда тутамиз. Очиғи, бир қути чойга кетган 10 – 20 минг сўм ростдан ҳам муҳим бўлиб кўринмайди. Аммо сиз ана шундай майда харажатларни ҳисоблаб, йилнинг 12 ойига кўпайтирсангиз – пайдо бўлган пулнинг миқдоридан ҳайратга тушасиз.\nЭсдан чиқариб қўямизми ёки вақт йўқми. Замонавий турмушнинг юрак зарбига мослашишга улгурадиган бўлсангиз ростдан ҳам бетиним ҳаракат қилишингиз, елиб-югуришингиз зарур бўлади. Бу ҳолда ҳар доим ҳам ёзиб, ҳисоблаб юриш учун вақт етишмайди. Шундай бўлса ҳам бу ишни қилиш керак, акс ҳолда сиз ўз фойдангизнинг ҳисобига ета олмай юраверасиз.\nБошқарувчи-мулкдорларга биз тавсия этамиз\n1. Қилган барча турдаги харажатларингизни ёзиб боринг. Буни бир марта қилиш шарт эмас, барча операцияларни эслаб, ҳақиқатан ёзиб чиқиш учун балки сизга бир неча кун керак бўлиши мумкин.\n2. Пул массаси ҳаракатидан даромад ва харажатларни, яъни пулнинг келиши ва кетиши оқимини ажратинг.\n3. Харажатларни ҳисоб-китоблар учун ўзингизга қулай бўладиган кўринишда тизимланг. Масалан, доимий ва даврий, ўзгарувчан ва доимий.\n4. Даромадлар ва харажатларни ҳисобга олиш учун жадвал тузинг ёки тайёр ечим сотиб олинг.\n5. Ёзиб қўйиш учун ҳар куни 15-20 минут ажратишни одат қилиб олинг. Масалан, бу ишни сизга ҳеч ким халақит бермайдиган эрта тонгда қилинг. Ёки кун мобайнида даромадлар ва харажатлар ҳақида телеграмга, ўзингизга ёзувлар жўнатинг, кечқурун эса уларни тизимланг.


ЎзМУ ректори янги университетга раҳбарлик қилади – Газета.uz\nЎзМУ ректори янги университетга раҳбарлик қилади\nШуҳрат Сирожиддинов Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети ректори этиб тайинланди.\n17 май 2016, 18:17 Жамият\nМирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети (ЎзМУ) ректори, филология фанлари доктори, профессор Шуҳрат Сирожиддинов янги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетига ректор этиб тайинланди, дея хабар қилди ЎзМУ вакили «Газета.uz»га. Янги ОТМ Президент Ислом Каримовнинг 13 майдаги қарори асосида ташкил этилган эди.\nШуҳрат Сирожиддинов (1961 йилда туғилган) ЎзМУга 2015 йил июнидан раҳбарлик қилиб келаётган эди. Унга қадар — 2014 йилдан университетнинг ўқув ишлари бўйича проректори лавозимига тайинланганди. 2012-2014 йилларда Самарқанд давлат чет тиллар институти ректори, 2005-2012 йилларда — Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг биринчи проректори вазифасида фаолият олиб борган. 1984 йилда Тошкент давлат университети(ҳозирги — ЎзМУ)нинг Шарқшунослик факультетида таҳсил олган\nТошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети ЎзМУнинг ўзбек филологияси факультети, Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университети ўзбек тили ва адабиёти факультети ҳамда Фанлар Академиясининг Алишер Навоий номидаги тил ва адабиёт институти базасида ташкил этилмоқда. Университет илк талабаларни 2016/2017 ўқув йилиданоқ қабул қилишни бошлайди.\n«Газета.uz» 5 857\nМиллий университет ректори ўзгарди 19 октябр 2016, 20:55


Мийнет ҳақы, стипендия ҳәм пенсия муғдары 10 процентке көбейтиледи. Унның баҳасы не? » Informaсiyalɩq portal\nМийнет ҳақы, стипендия ҳәм пенсия муғдары 10 процентке көбейтиледи. Унның баҳасы не?\n2018-жыл 1-ноябрьден баслап бюджет мәкемелери хызметкерлериниң мийнет ҳақы, пенсиялар, стипендия ҳәм напақалар муғдары 1,1 есеге (10% ке) көбейтиледи.\n2018-жыл 1-ноябрьден баслап елимизде ең кем:\nАйлық мийнет ҳақы - айына 202 730 сум;\nЖасқа байланыслы пенсиялар - айына 396 500 сум;\nБалалығынан майыплығы болғанларға берилетуғын напақа - айына 396 500 сум;\nЗәрүрли жумыс стажына ийе болмаған кексе жастағы ҳәм мийнет етиўге жарамсыз болған пуқараларға берилетуғын напақа - айына 243 300 сум етип белгиленди.\nНөкис қаласы Орайлық дийхан базарында унға нәўбетте турғанлардың ҳәм ол нәўбетти сырттан көрип жүргенлердиң хабары бар, жергиликли ун заводларда ислеп шығарылған 50 килограмлық 1 қалта 1-сорт ун 87 мың 500 сўмнан сатылмақта.\nМәмлекетимизде шет ел валютасының турақсыз курсы ҳәм өсип атырған мийнет ҳақы, стипендия ҳәм пенсия муғдары, соның менен бирге базар экономикасында көп нәрселердиң ең кем айлық мийнет ҳақысына «байлап» қойылғаны себепли, енди унның да баҳасы қымбатлай ма, деген орынлы сораў туўылады.\nӨзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң 2018-жыл 13-сентябрьдеги 731-санлы «Мәмлекетимиз халқын ҳәм экономика тармақларын бәсеки ҳәм базар механизмлерин енгизиў тийкарында дән, ун ҳәм нан менен исенимли тәмийинлеў илажлары ҳаққында»ғы Қарары бойынша жергиликли мәмлекетлик ун заводлар дәл қашаннан баслап унды 87 мың 500 сўмнан қымбат сатыўы анық етип белгиленбеген.\nМинистрлер Кабинетиниң 731-санлы Қарарының 2-баянламасында келтирилиўинше, «2018-жыл 17-сентябрьден баслап «Ўздонмаҳсулот» АК қурамындағы дәнди қайта ислеў кәрханаларына қәлипли нан ислеп шығарыўшы кәрханаларға ҳәм усақлап сатыў шөлкемлери (биринши нәўбетте супермаркетлер, саўда орайлары, көтере саўда шөлкемлери)не ун өнимлерин шәртнамалар тийкарында шеклеўлерсиз сатыўына;\n2018-жыл 17-сентябрьден баслап (бөлек тапсырма берилиўине шекем) «Ўздонмаҳсулот» АК қурамындағы дәнди қайта ислеў кәрханаларына, усақлап сатыўға рухсат гүўалығы талап етилместен, 1-сортлы жергиликли ун өнимлерин турақлы ҳәм көшпели усақлап сатыўына рухсат етилген».\nӘпиўайы етип айтқанда, биз алдын базарларда ун заводлардың унын өзлери жүк машинасы менен әкелип сатқанын көрмеген едик. 2018-жыл 17-сентябрьден баслап жоқарыда көрсетилген Қарардағы тапсырмадан келип шығып, «Ўздонмаҳсулот» АК қурамына кириўши барлық ун заводлары, сол қатары Қарақалпақстан Республикасындағы 5 ун заводы да өзлери ислеп шығарған ун өнимлерин туўрыдан-туўры базарға әкелип сата баслады. Жоқарыда көрсетилген мағлыўматтан және соны билиўге болады, унның баҳасын көтериўге Ҳүкимет тәрепинен бөлек тапсырма болады. Ол қашан болыўы еле белгисиз.\nСол буйрық болғанға шекем «Ўздонмаҳсулот» АК қурамындағы дәнди қайта ислеў кәрханалары тәрепинен 1-сортлы бир килограмм жергиликли ун өниминиң усақлап сатыў баҳасы 1750 (бир мың жети жүз елиў сўм) шеңберинде болады.\nБул жерде соны айрықша атап өтиў керек, Қарарға муўапық усы жылдың 15-сентябринен баслап 1 кг (1-сорт) бийдай унының еркин сатыў баҳасы 1400 сўм, 1 дана қәлипли нанның еркин базарда баҳасы 1050 сўм етип белгиленген. Бул баҳадан еркин базар баҳасына өтиў 2018-жылдың 1-ноябрь сәнесинен әмелге асырылады.\n- жоқары сортлы бийдай уны, сондай-ақ спирт ислеп шығарыўшылар ҳәм шарўашылық (қусшылық, балықшылық) кәрханаларына дән «Ўздонмаҳсулот» АК кәрханалары тәрепинен биржа саўдалары арқалы шеклеўлерсиз сатылады;\n- қәлипли нан талап ҳәм усыныс тийкарында қәлиплестирилген еркин базар баҳасы бойынша сатылады.\nҲәзир ун заводлар макарон ҳәм қәлипли нан ислеп шығарыўшы исбилерменлик субъектлерине ҳәм басқа да мәмлекетлик органларға унды халыққа сатыў баҳасынан басқа баҳада сатады. Соннан макарон ҳәм қәлипли нан ислеп шығарыў кәрханалары ушын 1-сортлы 1 килограмм ун 1400 сўмнан сатылмақта.\nНөкистеги Орайлық дийхан базарында унға болған нәўбетти көрген болсаңыз керек. Буның себебин ҳүжжет жағынан айтқанда, Министрлер Кабинетиниң 731-санлы қарарының «2-баянлама»сы бойынша «Ўздонмаҳсулот» АК қурамындағы дәнди қайта ислеў кәрханаларына аймақларда 1-сортлы жергиликли ун өнимлерин усақлап сатыўын әмелге асыратуғын арнаўлы орынлардың мәнзили ҳаққында мағлыўматларды ҳәммеге жеткериў тапсырылған. Соның менен бирге 2018-жыл 17-сентябрьден баслап қәлипли нан ислеп шығарыўшы кәрханаларға, супермаркетлер, ири саўда орайларында ҳәм базарларда сатылыўына мөлшерленген 1-сортлы ун көлемлерин (сатыўын) кеминде еки есеге асырыўы тапсырылған. Сонлықтан да, ун заводлар жергиликли базарға халық қанша қәлесе сонша көлемде унды 87 мың 500 сўмнан сатып атыр.\nОрайлық базардағы унның баса-басын көрип, биз де дәрҳал бул жағдайды изертлеўге кирисип кеттик. Себеби, сырттан қараған адамға бул аўҳал қандайда-бир машқала бар болғаны ушын орын алып атыр, деген ой келеди.\nБиз унды машқала деп ойлап Қарақалпақстандағы барлық ун заводларының директорларына рәсмий сораў менен мүрәжат еттик. Нәтийжеде, барлық ун заводлардан, - халықты толық жергиликли ун менен тәмийинлей аламыз, халықта унымызға қанша талап болса, сонша муғдарда жеткерип бере аламыз» деген жуўап алдық.\nМақала жазыў барысында айырым жағдайлар да болды. Мысалы, Хожели қаласында исбилерменлерде «Қорақалпоқ дон маҳсулотлари» АЖ унының 50 килограммлық бир қалтасы 100 мың сўмнан, Тақиятас унының 50 килограмлық бир қалтасы 95 мың сўмнан сатылып атырғанын көрдик. Бундай жағдайларды болдырмаў, оның алдын алыў бойынша Министрлер Кабинетиниң 731-санлы қарарының 2-баянламасында көрсетилиўинше, усақлап сатыў баҳасының тийкарсыз қәлиплесиўиниң алдын алыў бойынша Мәмлекетлик салық комитети, Бас прокуратура жанындағы Агросанаат комплекси ҳәм азық-аўқат қәўипсизлиги тәмийинлениўи үстинен қадағалаў инспекциясы жуўапкер етип бекитилген.\nЖәне бир мағлыўмат. Ол да болса халқымыздың басым көпшилиги «Қазақстанның уны»н қойып, жергиликли ун ислеп шығарыўшының унын алыўға өткени болды. Буны төмендеги фото сүўретлерден де билсеңиз болады.\nУсы орында жергиликли ун ислеп шығарыўшылар, олардың Қарақалпақстан Республикасы бойынша қайсы районларды дән өнимлери менен тәмийинлеўи кереклиги ҳаққында айтып өтсек:\n«Қорақалпоқ дон маҳсулотлари» АЖ – Нөкис қаласы, Нөкис ҳәм Елликқала районлары;\n«Чимбой дон махсулотлари» АЖ – Шымбай, Қараөзек ҳәм Тахтакөпир районлары;\n«Тахиатош дон маҳсулотлари» АЖ – Тақиятас, Кегейли, Хожели, Шоманай ҳәм Әмиўдәрья районлары;\n«Қўнғирот ун заводи» АЖ – Қанлыкөл, Қоңырат ҳәм Мойнақ районлары;\n«Тўрткўл дон маҳсулоти» ЖШЖ – Беруний ҳәм Төрткүл районлары.\nБул мағлыўматтан, демек усы ун заводлар ғана сол районларда ун сатыўға ҳақылы, басқалары болса жоқ, деген надурыс түсиник пайда болып қалмаўы керек. Мысал сыпатында, Тақиятас ун заводы усы жылдың 13-октябрь ҳалатына – Тақиятастың өзине 161,5, Хожелиге 325, Шоманайға 55, Әмиўдәрьяға 135, Кегейлиге 20, Нөкис қаласына 12 ҳәм Беруний районына 89,5 тонна ун жеткерип берген. Және бир мысал сыпатында Қоңырат ун заводын да атап өтсек болады, ун завод өткен айдың 10 күнинде халыққа 699 тонна ун сатқан. Октябрь айы ушын режеси мың тоннаны қурайды.\nЖасырарлығы жоқ, «Қорақалпоқ дон маҳсулотлари» АЖ тәрепинен ислеп шығарылған «Қорақалпоғистон биринчи навли уни» Нөкис халқы тәрепинен көбирек сатып алынды. Соның баса-басынан биз бул машқала болса керек, деген ой менен изертлеўге кирискен едик. Тийкарында болса, унның жоқ емес, ал керегинше бар екени болып шықты. Бул баса-бас тек ғана алысты ойлаўшы халқымыздың қыстың ғамын ҳәзирден баслап көрип атырғанынан дерек береди. Әлбетте, бас тағамы қамырлы аўқатлар болған (валютаның өзгермели курсы да бар) халқымыз ушын үйинде еки-үш қалта ун турса зыян етпейди. Оның үстине қыста унға ҳеш нәрсе қылмайды.\nБизге берилген мағлыўмат бойынша, жоқарыда сөз етилген Ҳүкимет Қарарына тийкарланып ун заводлар унды халыққа тиккелей өзлери 87 мың 500 сўмнан арнаўлы жүк машинасында базарларда, алыс аўылларда, ямаса ун заводлары қурамына кириўши арнаўлы дүканларында сатады.\nМақаламыз жуўмағында, ун бойынша барлық сораўларыңызға толық жуўап алыўыңыз ушын «Ўздонмаҳсулот» АК рәсмий сайтынан алынған Қарақалпақстандағы 5 ун заводы ҳаққында мағлыўмат келтиремиз.\nНөкис қаласы, Шоссейная көшеси 2-үй, 230100\n«Чимбой дон маҳсулотлари» АЖ\nШымбай районы, Авезов көшеси 25-үй, 231400\n«Тахиатош дон маҳсулотлари» АЖ\nТахиатас қаласы, Амиўдәрья көшеси 5-үй, 231000\n«Қўнғирот ун заводи» АЖ\nҚоңырат қаласы, Пригородная көшеси, 230600\n«Тўрткўл дон маҳсулоти» ЖШЖ\nТөрткүл қаласы, Ибрагимов көшеси 1-үй, 231200\n15-10-2018, 01:16 |


Жаслиқдан яна аянчли садо келди\nЎзбекистоннинг иқлим шароити ўта оғир Устюрт ҳудудидаги Жаслиқ қишлоғи яқинидаги қамоқхона маҳбусларининг даҳшатли қийноқларга солинаётгани яна жамоатчиликка ошкор бўлди.\nЖаслиқ маҳбусларнинг бу қийноқлар ҳақида ёзган мактублари уларнинг яқинлари орқали “Uznews.net” ахборот сайти ходимларига етиб келди.\n“Бизнинг қўлимизда бу маҳбусларнинг қандай қийноққа солинаётгани ҳақидаги маълумотлардан ташқари ҳар бир маҳбуснинг исм-шарифи ва уй манзили ҳам бор. Жаслиқдан бу хатни маҳбуслардан бирининг отаси олиб чиққан ва ўғлининг аҳволи ҳақида йиғлаб гапириб берди. Мактубдан шуни тушуниш мумкинки, уларни қийноққа солиш тўхтамаяпти, фақатгина қийноқ усуллари такомиллашиб бормоқда. Диний-сиёсий айблар билан қамалган маҳбусларни нафақат қамоқхона ходимлари, балки махсус ёлланган жиноятчи маҳбуслар ҳам калтакламоқда. Қиш ойларида эса маҳбуслар совуқда ечинтирилиб, устидан муздек сув сепилар экан”, – дейди “Uznews.net” сайти раҳбари Галима Бухорбоева.\nЎзбекистондаги қийноқлар масаласи аслида йиллар давомида Ўзбекистон раҳбарияти ва халқаро жамоатчилик ўртасидаги энг асосий мунозарали масала бўлиб келган. Аммо Андижондаги қонли воқеалар Ўзбекистондаги қийноқлар борасида жамоатчилик эътиборини пасайтиргандек бўлди.\nФақат Ўзбекистон расмийлари қийноқларни ўтмишда қандай инкор қилган бўлса, бугун ҳам шундай қатъий бир тарзда рад этмоқда.\nЎзбекистон Ички ишлар вазирлиги Жазони ижро этиш бош бошқармаси мулозими Фарруҳ Муҳаммедов мамлакатда қийноқларнинг олдини олишга қаратилган қатор чоралар кўрилганини айтар экан, Жаслиқ қамоқхонасида жазони ўтаётганларга нисбатан қийноқларнинг қўлланилишига оид хабарлар асоссиз эканини билдирди.\n“Айнан ўша чоралардан сўнг жазони ижро этиш тизимимиз мутлақо очиқ. Бу жойларни халқаро ташкилотлар тез-тез бориб кўради ва қийноқларнинг қўлланилиши мутлақо бартараф этилган”, – деди Ф.Муҳаммедов “Озодлик” радиосига.\nХалқаро қизил хоч ташкилотининг Ўзбекистонда вакиллари кўп бора мамлакат қамоқхоналарини бориб кўришга имкон топгани рост. Аммо маҳбуслар уларнинг кўз ўнгида қийноққа солинмаслиги табиий. Ташкилот вакиллари маҳбусларнинг яшаш шароити билан танишади. Аммо қийноқлар масаласида тергов ўтказа олмайди.\nБМТнинг қийноқлар бўйича амалдаги махсус маърузачиси Манфрэд Новак Ўзбекистонга бора олмаётган эса-да, бу мамлакатдан олинаётган кўплаб маълумотлар жиддий хавотирланишга асос бўла олишини айтган эди.\nУнинг сўзларига кўра, мамлакатда қийноқларнинг олдини олишга қаратилган чоралар вазиятни унча ўзгартирмаган.\n“Ўзбекистон маълум тавсияларни тадбиқ этмоқда. Қонунчиликка баъзи ўзгартиришлар киритилди. Лекин амалда Ўзбекистон қийноқлар ҳали ҳам кенг қўлланилаётгани ҳақида маълумотлар бор. Вазиятни ўз кўзим билан кўриш мақсадида Ўзбекистон ҳукуматига мени мамлакатга таклиф этишни сўраган эдим. Аммо ҳозирча Ўзбекистон ҳукумати мурожаатимга жавоб қайтаргани йўқ”, - деди Манфрэд Новак.


Сенат Ташқи ишлар вазирлиги бош бошқармаси ходими Феруза Маҳмудовани Ўзбекистоннинг Исроилдаги элчиси этиб тайинлади.\nТОШКЕНТ, 20 июн — Sputnik. Сенат Ташқи ишлар вазирлиги бош бошқармаси ходими Феруза Маҳмудовани Ўзбекистоннинг Исроилдаги элчиси этиб тайинлади.\nТИВ: Россиядаги 2428 нафар фуқарога 14,9 млн рубль молиявий ёрдам берилди\nСенат 5-ялпи мажлисида Ўзбекистон Республикасининг Исроил давлатига Фавқулодда ва Мухтор элчиси лавозимига тайинлаш тўғрисидаги масала ҳам кўриб чиқилди.\nСенаторлар Феруза Маҳмудовани Ўзбекистоннинг Исроил давлатидаги фавқулодда ва мухтор элчиси лавозимига тайинлаш тўғрисида қарор қабул қилди.\nПарламент юқори палатаси раиси Танзила Норбоева шу кунга қадар мамлакатимиз 130дан зиёд хорижий давлатлар билан дипломатик алоқалар ўрнатган бўлса, уларда ҳали бирорта аёл элчи тайинланмаганини таъкидлаган.\n“Феруза Юлдашевна мустақил Ўзбекистоннинг биринчи аёл элчиси сифатида тарихда қолади. Бу шараф бўлиши билан бирга, улкан масъулият ҳамдир. Қолаверса, унинг бундай масъулиятли лавозимга лойиқ топилгани мамлакатимизда аёлларга бўлган юксак ишонч ва эътироф намунасидир.\nИшонамизки, бундай эътибор ва эътирофга бундан кейин ҳам кўп маротаба гувоҳ бўламиз. Зеро, ўзбек аёллари бунга муносибдир», деди сенат раиси.


СЎЗ МУСАВВИРИ - “Китоб дунёси” газетаси сайти\n431 марта кўрилган.\nГимназияда ўқиб юрган кезларидаёқ Антон Чеховда Москва университетининг тиббиёт бўлимига кириш нияти бўлган. Ўзининг қисқача таржимаи ҳолида ёзишича, адиб қай тарзда тиббиётни танлагани маълум эмас. Бироқ бу танловдан асло норизо бўлмаганини таъкидлаган.\nМосква университетига Антон Чехов 1877 йилда ўқишга киради ва уни 1884 йилда тугатади. Адибнинг ушбу масканда ўқиган вақти унинг таржимаи ҳолидан бир лавҳа эмас, балки шифокор, ёзувчи, қолаверса, инсон сифатида шаклланган ва ривожланган даврининг бир босқичи ҳисобланади. Нашриётчи Суворинга ёзган хатларининг бирида шундай дейилган: «Сиз менга икки қуён ортидан қувиб бўлмаслигини ва тиббиёт ҳақида асло фикрламасликни маслаҳат бергансиз. Билмадим, амалда ҳам нега икки қуён ортидан қувиб бўлмас экан, бўлади. Овчи итлар бўлса кифоя... Биттамас, иккита касбим борлигини англаганимда ўзимни тетик ва мамнун ҳис этаман. Тиббиёт менинг қонуний хотиним, адабиёт эса севгилимдир. Биридан зериксам, иккинчиси билан мулоқотда бўламан. Албатта, бу бироз бесаришталик бўлиши мумкин, бироқ зерикишга ўрин қолмайди. Яна бир гап, менинг беқарорлигимдан улар иккаласи ҳам ҳеч нарса йўқотмайдилар: «Тиббиёт ва Адабиёт».\nКўриб турганимиздек, Антон Чехов тиббиёт сингари адабиётга ҳам катта эътибор қаратган. Унинг тиббиётда тўплаган билимлари адабиётда асқотганини алоҳида таъкидлаш мумкин. Адабий ижодда йўл қўйилиши мумкин бўлган хатоликлардан асраб, яратилажак асарлари қаҳрамонларининг руҳий дунёси ва ҳис-ҳаяжонларини тўлақонли ёритишда кўмак бўлган.\n1881 йилдан бошлаб у Москва вилояти, Звенигород уездининг Воскресенск шаҳрида шифокорлик амалиётини бошлайди. Шаҳар чеккасида Чикинск шифохонаси бўлиб, унга ўша пайтдаги таниқли шифокор П. А. Архангельский раҳбарлик қилган. Унинг шифокорлик шуҳрати шу даражада юқори бўлганки, унинг қўл остида амалиёт ўташни сўнгги босқич талабалари билан биргаликда ёшлар ҳам исташган.\nЁшларнинг беморларга бўлган эътиборидан, ўз ишига садоқати ва меҳри сабаб Архангельский амалиётчи-шифокорларга тўлиқ ишонган. Адибнинг омилкорлиги, юксак ахлоқий хусусиятлари уни амалиётчи талабалар орасида шифохонада олиб қолинган ягона бошловчи шифокор даражасига олиб чиқолди. Бу шифо маскани Чеховга деҳқонлар билан, улар хулқ-атвори, қолаверса, тиббиёт ходимлари дунёси билан танишишига имкон яратди. Адибнинг ушбу таассуротлари шифокорлар ва беморлар иштирокидаги асарларида ўз аксини топган: «Қочоқ», «Жонсиз тана», «Жарроҳлик», «Қайғу», «Хизмат вазифалари билан», «Нохушлик».\nВоскресенск шифохонасидан сўнг Чехов Звенигородда ва Бабкино қишлоғида ишлади. Куннинг ярмигача у беморлар қабули билан шуғулланар (кунига 30-40), бундан ташқари, уезд шифокори вазифасини бажараркан, терговчилар билан жойларга чиқар, маҳаллий хокимият топшириқларини бажарар, суд эксперти сифатида қатнашар ва бошқа юмушларни бажарарди.\nТурли воқеаларга бой бу қайноқ ҳаёт давомида у бўлғуси ҳикояларига мавзулар тўплаб улгурди: «Альбион қизи», «Налим», «Жодугар», «Сирена».\n1884 йили шифокорлик дипломини олган Чехов, хонадони эшигига қуйидаги ёзувни илиб қўйган: «Доктор А. П. Чехов». У хонадонига ташриф буюрган беморларни даволаган, ётиб қолган оғир беморлар хонадонига бориб, уларга беминнат хизмат кўрсатган.\n1890 йилда Чехов Сахалин оролига, сургун қилинганларни даволаш учун жўнаб кетади. Сахалинда у аҳолини рўйхатдан ўтказиш билан машғул бўлади ва 10 000 атрофидаги тиббий маълумотлар тўплайди. У оролдаги маҳбуслар, аҳоли, қамоқхона нозирлари ва амалдорлар ҳақида етарлича далилий маълумотлар тўплайди. Ҳам шифокор, ҳам адиб сифатида Чехов маҳбуслар ва сургун қилинган аҳолининг аянчли турмуш шароитларини, ўша таҳликали замон қийинчиликларини кўриб, қалбан ҳис этиб, кейинчалик бир овозда уни барчага овоза этишни, бирмунча бўлса-да, хўрланган инсонлар аччиқ қисматига малҳам бўлишни истаётганди.\nҲибсхоналар ва ундаги даволаш, маҳбусларга хизмат кўрсатиш масканлари санитар ҳолати Чеховни ғазаблантирди. Адибнинг «Сахалин ороли» номли китоби ана шу воқеа-ҳодисалар жамламаси ҳисобланади. Чехов шундай ёзган: «Тиббиёт мени вазифасизликда айблай олмайди. Менинг тиббиётга ҳурматим баланд».\n1891 йили Россиянинг ўрта ҳудудларида вабо касаллиги кенг тарқала бошлади ва Чехов эпидемияга қарши курашда фаол қатнашди. Мелиховода ўз хисобидан врачлик шахобчаси ташкил этиб, беморларни даволади.\nТан олиш керакки, шифокорлик Чеховни баъзида толиқтирган. Бу ҳақда у Суворинга йўллаган мактубларида кўп бор таъкидлаган: «Мен ёлғизман, негаки ҳаётимиздаги жамики иллатларга тобим йўқ. Доимий кўчиб юришлар, суриштирувлар, суҳбатлар, майда-чуйда ташвишлардан чарчадим. Адабиётни аллақачон ташлаб қўйганман, мен ғариб ва нотовонман».\nТиббиёт адиб Чеховга ҳалал берётган эди, негаки ёзиш учун на вақт ва на куч қолган. Ўз навбатида, тиббиёт адиб ижодига кўмакчи бўлганини Чеховнинг ўзи таъкидлайди. Шифокорлик инсон руҳиятини илмий нуқтаи назардан англаб етишига ёрдам берган. Касаллиги туфайли 1898 йили Ялтага кўчиб ўтган Чехов шифокорликни давом эттиролмайди.\nТиббий билимларнинг адиб ижодига кўрсатган ижобий таъсири шубҳасиздир. Тиббий билимлари Чеховга рус адабиётида турфа қиёфадаги шифокорлар тимсолини яратишга имкон берди: қўпол, дағал, бадқовоқ, бефарқ, бешафқат, бемеҳр, оқибатли, ширинсўз, билимдон ва бошқалар. Унинг ҳикоялари шунчаки «Шифокор қайдномалари» эмас, балки етилмаган – ғўр жамиятга қўйилган ташхисдир. Барча ижтимоий табақалар ички ҳаётини синчковлик билан кузатган адиб амалиётчи-шифокор сифатида бу борада бой маълумотлар тўплашга муваффақ бўлди.\nМасалан, Раневская гилос боғи тақдири билан боғлиқ янгиликларни эшитганида уни ҳаяжонли титроқ босаверади. «Қора роҳиб»даги Ковриннинг хаёлий ва реал ҳаётий тушунчалари ишонарли тарзда тасвирланган. «Тутқаноқ» ҳикояси ва «Олтинчи палата» қиссасида ҳам ушбу ҳолат кузатилади. «Олтинчи палата» қиссасида инқилобдан илгариги Россиянинг чекка бир шаҳарчасидаги воқеа-ҳодисаларни тасвирлайди. Ушбу шаҳарча шифохонаси ҳудудида руҳий хасталиклар бўлими мавжуд. Бу ердаги беморлар феъл-атворан дағал ва қўрс қоровул Никитага бириктирилган. Ушбу шаҳарча, ундаги ҳаёт, шифохона ва олтинчи палатадаги бўлаётган воқеа-ҳодисаларда китобхон учун ўша даврлардаги Россияда хукмронлик қилган мустабид тузумнинг халққа ўтказган жабру-ситамлари рамзий тасвирланган.\nЧеховнинг «Олтинчи палата», «Ғилоф бандаси» ва «Қора роҳиб» ҳикоялари, шубҳасиз, шуни исботлайдики, адибнинг тиббиётдан бохабарлиги ва инсон руҳиятини англаб етолгани унга инсон руҳий дунёсини чуқур ва тўлақонли тарзда тасвирлашига ёрдам берган.\nТургенев ва Толстойдан фарқли ўлароқ, бемор ҳолатини тасвирлаётган Чехов ҳеч қачон «майдакашликдан» фойдаланмаган. Хаста-бемор ҳолатига чизгилар бераётган Чехов адабиётга ўзи тадбиқ этган, ўзи хуш кўрган усулдан фойдаланишни афзал билган. У бемор ҳолатига монанд табиат манзарасини тасвирлаш орқали унинг хасталик даражаси, инсоний қиёфаси, қолаверса, жамиятда тутган ўрнига ишора қилувчи бадиий ранг тасвирни беролган. Адибнинг бу борадаги устамонлигини В. Ермилов қуйидагича изохлайди: «Чехов – улуғ сўз мусаввиридир».\nТурли ёшдаги оддий китобхонга тушунарли бўлиши учун Чехов ушбу ҳикояларида турли илмий атамалардан эмас, балки оддий сўз ва иборалардан фойдаланган. Адиб Чехов ва шифокор Чеховнинг адабий маҳорати ҳам шундан бўлса керак.\nА.П.Чеховнинг таржимаи ҳоли асосида Рустам МАМАТҚУЛОВ тайёрлади


Ш.Убайдуллаев: “Ўзбекистон дипломатияси жаҳолатга юз тутди”\n03 март 2021, Тошкент вақти: 23:39\nФеруза АҚШ конгрессменлари Оқ уй маъмуриятини Ўзбекистон президенти Ислом Каримовни жиноят ишлари бўйича халқаро судга тортиш юзасидан барча чора-тадбирларни кўришга даъват қилмоқда.\nИкки конгрессмен Андижондаги воқеаларда ҳалок бўлган юзлаб кишилар ҳаёти учун Ўзбекистон президенти жавобгар эканини даъво қилиб, уни судга тортиш юзасидан резолюция лойиҳасини Конгрессга тақдим этди.\nЎзбекистон президенти матбуот хизмати вакили Ҳошимжон Муродов мазкур масалага муносабат билдиришдан ўзини олиб қочди. Аввалига тушдан кейин гаплашишга рози бўлган Ҳ.Муродов тушдан кейин эртага гаплаша олиши, ҳозир тайёрланиши кераклигини айтиш билан чекланди.\nКузатувчи Шароф Убайдуллаев мавзу юзасидан фикр билдириб, дунёда ҳеч бир давлат якка ҳолда Ўзбекистонга нисбатан бундай ҳукм чиқаришга ҳаққи йўқлигини таъкидлади.\n“У ёки бу давлатнинг якка ҳолдаги хулосалари БМТнинг фикри бўла олмайди”, - деди Ш.Убайдуллаев.\nСиёсатшунос Тошпўлат Йўлдошев эса конгрессменларнинг бу талаби тезда рўёбга чиқмаслиги, АҚШ ҳукумати уни узоқ вақт ўрганиб, кейин бир қарорга келишини билдирди.\nЕвропа Иттифоқига аъзо давлатлар ташқи ишлар вазирлари учрашувида ҳам Ўзбекистонга нисбатан санкциялар қўллаш масаласи кўриб чиқилди. Бу жазо чоралари Ўзбекистонга қурол-яроғ сотишни ва давлат амалдорларига виза беришни тўхтатиш, баъзи кўринишдаги молиявий ёрдамларни қисқартиришни кўзда тутади.\n“Эмбарго эълон қилиш сиёсий ва рамзий қарор. Аммо бу қарор Ғарб мамлакатларининг Ўзбекистон билан алоқалари анча пасайишига олиб келади. Бу эса Ўзбекистон иқтисодига катта таъсир кўрсатади. Шунга қарамай, Ғарб давлатлари Ўзбекистон билан музокара эшикларини беркитаётгани йўқ. Бунинг сабаби Ўзбекистонда фақат ҳукумат эмас, халқ ҳам борлигидир”, - деди Т.Йўлдошев ЕИ санкциялари масаласида фикр билдириб.\nШ.Убайдуллаевнинг таъкидлашича, Ўзбекистон дипломатия мушоҳадасини жаҳолатга алмаштирди.\n“Андижон воқеаларини келтириб чиқаришда бош-қош бўлганлар, бу ҳодисалар замиридаги жуда оғир қисматларни кўра билмаганлар, турли ҳайбаракаллачилар бунга сабабчидир. Ҳукумат раҳбарлари атрофида ярамас маслаҳатлари билан ялтоқланадиган маслаҳатчилар асосий айбдорлардир”, - деди кузатувчи.\nШ.Убайдуллаевнинг таъкидлашича, ЕИ санкциялари Ўзбекистоннинг дунё ҳамжамияти билан ўта жиддий муносабатлар палласига кирганини англатади.


Совуқ кунлар яқинлашиши билан табиий газ таъминоти суст бўлган ҳудудларда аҳолининг иссиқлик энергиялари, электр токига бўлган талаби кескин кўпаяди. Бу даврда фуқароларнинг куз-қиш мавсумидан талофатларсиз, эсон-омон чиқиб олишлари жуда муҳим ҳисобланади.\nЎзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги матбуот хизматининг маълум қилишича, 2018 йил 15 ноябрига қадар республикамиз бўйича ис гази билан боғлиқ жами 31 та нохуш ҳолат қайд этилган. Ушбу ҳолатларда 101 нафар фуқаролар жабр чеккан, яна 48 нафари вафот этган. Ис газидан заҳарланиш ҳолатлари асосан аҳоли зич ҳудудлар: Наманган, Фарғона, Андижон, Тошкент ва Самарқанд вилоятларида кузатилмоқда.\nҚайд этиш жоиз, Ҳукумат аянчли вазиятларни камайтириш, олдини олиш борасида қатъий чораларни қидирмоқда. Масалага ечим сифатида Наманган шаҳрида ҳавода ис гази ва табиий газ миқдорини аниқлайдиган махсус мослама ишлаб чиқарилмоқда. Бу аҳолини мавсумдан соғ-омон ўтиб олишларини таъминлашда яна бир самарали ечим бўлиши кутилмоқда.\n“Аҳолини ис газидан заҳарланиш ва ёнғиннинг олдини олиш” масъулияти чекланган раҳбари Ҳусанбой Юнусовнинг айтишича, хорижда ҳам аҳоли бу турдаги аппаратлардан кенг фойдаланади. Ўзбекистонда эса ҳали ушбу инновация йўқ эди.\n“Мавжудлари ҳам чет элдан қиммат нархда импорт қилинади. Шунинг учун халқимизда бунақа қурилма ҳақида деярли тушунча йўқ. Унинг афзалликлари ҳақида гапиришдан аввал баҳосини тушириш керак. Бунинг учун маҳсулот ишлаб чиқарилишини маҳаллийлаштириш керак эди.\nҒоя 5 йил олдин пайдо бўлган. Президент виртуал қабулхонаси очилгандан кейин ўз таклифларимни берганман. Тадбиркорларга ҳам ўз ташаббусимни айтганман. Шу йилнинг май ойида Президентимизнинг вилоятимизга ташрифи чоғида ҳам ушбу лойиҳа қўллаб-қувватланди ва натижада қурилма оммавий равишда 1 ноябрдан бошлаб ишлаб чиқариляпти”, - дейди МЧЖ раҳбари Ҳусанбой Юнусов. - Ишлаб чиқарувчи маҳсулотни Жанубий Корея технологияси ва тажрибасини ўрганган ҳолда тайёрлашини билдирди.\n“Корхонамиз ходимлари у ерда ишлаб чиқариш жараёни билан танишиб, ўз билимларини ошириб қайтишди. Махсус ускуналарни корейс ҳамкорларимиздан сотиб олиб, 3 йиллик тажриба-синовлардан сўнг (корхона 2015 йилда ташкил топган) Наманганда ишлаб чиқаришни бошлаб юбордик.\n“HOME GS” деб аталувчи маиший универсал ҳимоя газосигнализатори ёнувчи метан, пропан ва заҳарли ис газларини автоматик равишда сезади ва белгиланган миқдордан ортиб кетганда махсус клапан орқали газни тармоқдан узиб қўяди. Қурилма сизиб чиқаётган газ хавфи бартараф этилгунга қадар огоҳлантирувчи овозли сигнал бериб туради. Қурилма электр энергияси йўқ бўлган тақдирда хам 12 соат мустақил электр энергиясиз узлуксиз ишлай олади. “HOME GS” газосигнализаторидан ахоли яшаш уйлари, барча ижтимоий-иқтисодий объектлар, кўп қаватли уйлар, иссиқлик станциялари, саноат корхоналари хамда барча газ қурилмаларидан фойдаланадиган объектларда кенг фойдаланиш мумкин”, - дейди Ҳусанбой Юнусов.\nМаълумот ўрнида, Ис гази (SO) рангсиз, ҳидсиз, заҳарли бирикма бўлиб, ёқилғи, кўмир, ўтин чўғлари, табиий газ бутунлай ёнмаслиги натижасида юзага келади. Ушбу модда инсон организмига нафас йўллари орқали таъсир қилади. У гемоглабин билан кислородга нисбатан 300 марта кучли бирикма – карбоксигемоглабинни ҳосил қилади. Оқибатда гемоглабиннинг тўқималарга кислород ташиш қобилияти сусаяди ва бу гипоксия (кислород етишмаслиги), оғир ҳолатларда эса аноксияга олиб келади. Шу тариқа инсон ҳаётига нуқта қўйилиши мумкин.\nшаҳрида чиқарилди Наманган мослама махсус ишлаб ис газини аниқлайдиган


ЎзА - Солиқ сиёсатида нималар ўзгармоқда?\n11.09.2018 18:08 Чоп этиш версияси\nСолиқ сиёсатида нималар ўзгармоқда?\nПрезидентимизнинг 2018 йил 29 июндаги “Ўзбекистон Республикасининг солиқ сиёсатини такомиллаштириш концепцияси тўғрисида”ги фармони, солиқ соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотлар мазмун-моҳиятини кенг жамоатчиликка етказиш учун Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси раисининг биринчи ўринбосари Б.Мусаев бошчилигидаги тарғибот гуруҳи Сурхондарё вилоятида соҳа ходимлари, тадбиркорлар, аҳоли вакиллари билан учрашувлар ўтказди.\nТермиз шаҳрида вилоят давлат солиқ хизмати органлари шахсий таркиби билан бўлиб ўтган учрашувда мамлакатимиз солиқ тизимидаги ўзгариш ва янгиликлар, солиқ маъмуриятчилигини такомиллаштириш, солиқ йиғилувчанлиги даражасини оширишга таъсир қилаётган асосий омиллар, “Солиқ хизмати – инсофли солиқ тўловчиларнинг ишончли ҳамкори” деган мақсадли вазифани сўзсиз бажаришда соҳа ходимларининг масъулияти каби масалалар юзасидан фикр алмашилди.\nДавлатимиз раҳбари ташаббуси билан солиқ тизимида амалга оширилаётган изчил ислоҳотлар солиқ маъмуриятчилигини янада такомиллаштириш, соҳа ривожига тўсиқ бўлаётган муаммоларга барҳам бериш, солиқ йиғилувчанлиги даражасини оширишда муҳим омил бўлаётир. Шунга мувофиқ, учрашувда бу борада дуч келинаётган муаммоларга чек қўйиб, солиқ солинадиган базани кенгайтириш ва солиқ йиғилувчанлигининг оширилишини таъминлаш чора-тадбирлари ҳақида сўз борди.\nСурхондарё вилоятида 20 минг 500 тадбиркорлик субъекти фаолият юритмоқда. Улар тайёр маҳсулот ишлаб чиқариш, қурилиш, турли хизматлар кўрсатиш ва бошқа тармоқларни юксалтиришга муносиб ҳисса қўшаётир.\nУзун, Сариосиё, Денов, Олтинсой, Шўрчи, Жарқўрғон туманларидан келган тадбиркорлар иштирокида Қумқўрғонда ўтказилган учрашувда солиқ ислоҳотлари Концепциясига мувофиқ, 2019 йил 1 январдан солиқ солиш тартибига киритиладиган ўзгартиш ва қўшимчалар ҳақида маълумот берилди. Жойлардаги ишбилармонлик муҳити ва тадбиркорларнинг эркин фаолият юритишига тўсиқ бўлаётган муаммолар таҳлил қилинди.\n– Мазкур тадбир солиқ тўловчиларга соҳада олиб борилаётган ислоҳотлар мазмун-моҳиятини кенг тушунтириш, солиқ тўлаш маданиятини янада ошириш мақсадида ўтказилмоқда, – дейди Давлат солиқ қўмитаси бошқарма бошлиғи Б.Исмоилов. – Шунингдек, тадбиркорлик субъектлари дуч келаётган муаммоларни ўрганиб, соҳага оид норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилишда уларнинг таклифларини инобатга олган ҳолда ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш режалаштирилмоқда.\nВилоят марказида бўлиб ўтган тадбирда Термиз шаҳри, Бойсун, Шеробод, Қизириқ, Музработ, Ангор ва Термиз туманлари тадбиркорлари қатнашди.\n– Корхонамизда 100 га яқин ишчи-ходим меҳнат қилади, – дейди “Сурхон Термиз Чинни” МЧЖ ҳисобчиси Н.Эшқобилова. – Учрашувда солиқ юкини камайтириш бўйича берилаётган енгилликларни тинглар эканман, корхонамиз мисолида ҳисоб-китоб қилиб кўрдим. Жумладан, жорий йилнинг олти ойида жамоамиз иш ҳақидан 31,7 миллион сўм суғурта бадали ҳисобланган. Келгуси йил биргина суғурта бадалининг бекор қилиниши натижасида ишчи-ходимлар ихтиёрида 70 миллион сўм қолиши кутилмоқда. Демак, бир йилда ҳар бир ходимнинг даромади 1 миллион сўмга ошади. Солиқ солиш тартибига киритилаётган ўзгартиш ва қўшимчалар, берилаётган имкониятлардан унумли фойдаланиб, келгусида яна 100 га яқин янги иш ўрни барпо этамиз.\nБу борада амалга оширилаётган барча ишлар халқимиз манфаатини таъминлаш, инсофли солиқ тўловчилар сафини кенгайтириш, мамлакатимизнинг иқтисодий барқарорлигини ва халқаро майдондаги нуфузини янада оширишга йўналтирилгани билан ҳам аҳамиятлидир. Хусусан, дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, 2019 йил 1 январдан айрим турдаги солиқ ва бошқа мажбурий тўловлар бекор қилиниши, солиқ ставкаларининг пасайиши келгуси йил вилоятда 270 миллиард сўм маблағни тадбиркорлар ва жисмоний шахслар ихтиёрида қолдириш имконини беради. Табиийки, бу эл-юрт фаровонлиги учун хизмат қилади.\nОчиқ мулоқотларда солиқ тўловчиларни қизиқтирган саволларга атрофлича жавоб қайтарилди.


Пол Скоулз: «АПЛ дан фақатгина Агуэро «Реал», «Барселона» ёки «Бавария» таркибидан жой олиши мумкин бўларди”\n07:01 / 03.10.2015\n«Манчестер Юнайтед»нинг собиқ яримҳимоячиси Пол Скоулз Англия Премьер-Лигаси клубларида тўп сурувчи футболчиларнинг савиясига баҳо берди.\n«Агар Англияга келадиган ўйинчиларнинг савиясига қарайдиган бўлсак, бизда Европа ёки дунёнинг энг зўр футболчилари бор, деб айта олмайман. Энг зўрлари “Реал” ва “Бавария”да. Савияси бир поғона пастроқ футболчилар “ПСЖ” ва “Ювентус”да бордир. Ана ундан кейин инглиз клублари футболчилари келади.\nБуни кутилмаган нарса деб айта олмайман. Ўйинчиларнинг савияси ҳақида гапирадиган бўлсак, сиз бизнинг энг яхши клублардаги футболчилар “Барселона” таркибига киритилган бўларди, деб ўйлайсизми? Мен бунга қаттиқ шубҳаланаман. Улар “Реал” ёки “Бавария” сафидан ўрин олиша олмасди. Эҳтимол, фақатгина Агуэро бунга лойиқдир”, деб айтди Скоулз BT Sport кўрсатуви эфирида.


Маълумки, шу кунларда Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академиясининг 25 йиллиги кенг нишонланмоқда. «Академия – ички ишлар органлари учун малакали кадрлар тайёрлаш тизимини такомиллаштириш йўлида» мавзуида бўлиб ўтган халқаро илмий-амалий конференция ҳам шу санага бағишланди.\nУнда Ўзбекистон Республикаси Президенти Админстрацияси, Олий Мажлис Сенати ва Қонунчилик палатаси, Вазирлар Маҳкамаси, Давлат хавфсизлик хизмати, Миллий гвардия, Бош прокуратура, Мудофаа, Адлия ҳамда Ички ишлар вазирликлари, шунингдек, мамлакатимиздаги дипломатик корпус вакиллари, БМТнинг Наркотиклар ва жиноятга қарши кураш бошқармасининг Марказий Осиёдаги минтақавий ваколатхонаси, Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг (ЕХҲТ) Ўзбекистондаги лойиҳалари координатори, Туркия Ҳамкорлик ва мувофиқлаштириш агентлиги (ТИКА), Хитой Халқ Республикаси, Россия Федерацияси, Туркия, Беларусь, Қозоғистон, Арманистон ва Қирғизистоннинг олий таълим муассасалари вакиллари ҳамда хорижий ва мамлакатимиз оммавий ахборот воситаларининг ходимлари иштирок этди.\nАсосий тадбир Академиянинг Маънавият ва маърифат марказида бўлиб ўтди. ИИВ Академияси бошлиғи, генерал-лейтенант Баҳодир Матлюбов анжуманни очиб, барча йиғилганларни муборакбод этди.\nКонференцияда Хитой Халқ Республикаси Жамоат хавфсизлиги вазирлигининг ушбу мамлакатнинг Ўзбекистондаги элчихонаси расмий вакили Лю Тунпин, Туркиянинг Ўзбекистондаги Фавқулодда ва мухтор элчиси Меҳмет Сурейя Эр, БМТнинг Наркотиклар ва жиноятга қарши кураш бошқармасининг Марказий Осиёдаги минтақавий ваколатхонаси раҳбари Ашита Миттал, Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти (ЕХҲТ)нинг Ўзбекистондаги лойиҳалари координатори Жон Макгрегор, Туркия ҳамкорлик ва мувофиқлаштириш агентлиги (ТИКА) вакили Али Ихсан Чағлар, Туркия Полиция академияси хавфсизлик институти бошлиғи Сонер Байрам Али, Қирғизистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Академияси бошлиғининг ўринбосари Aрзигул Джоробекова сўзга чиқиб, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар учун кадрлар тайёрлашда халқаро ҳамкорлик алоқаларини кенгайтириш истиқболларига тўхталиб ўтдилар.\nШу куни Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Академияси ва Россия Федерацияси Ички ишлар вазирлигининг Орёл юридик институти билан ўзаро ҳамкорлик тўғрисида шартномани имзолаш маросими бўлиб ўтди. Анжуман якунида меҳмонларга «Ички ишлар вазирлиги Академиясига 25 йил» эсдалик нишони топширилди.\nЕвропада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти (ЕХҲТ)нинг\nЎзбекистондаги лойиҳалари координатори:\n– 2017–2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясида ҳуқуқ-тартибот соҳасини такомиллаштириш устувор вазифалардан бири сифатида белгиланган. Бу борада шу тизимга салоҳиятли кадрларни тайёрлаб берадиган таълим муассасаларини замон талабига мос, профессионал даражага етказиш муҳим аҳамият касб этади. Бугун\n25 йиллигини нишонлаётган ИИВ Академияси ҳам бу борада бошқа давлатлардаги турдош таълим муассасаларидан ҳеч бир соҳада қолишмаслигини ўз кўзимиз билан кўриб турибмиз. Шундай қувончли дақиқаларда сизларнинг орангизда бўлганимдан бахтиёрман.\nЎзбекистонда осойишталикни таъминлаш, жиноятчиликка қарши курашиш йўлида амалга оширилаётган ислоҳотларни Европада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти доимо қўллаб-қувватлайди. Мамлакатингиз раҳбариятининг юрт тинчлиги ва фуқаролар хотиржамлиги борасида олиб бораётган сиёсати, Ўзбекистоннинг тинчлиги ЕХҲТга аъзо бошқа давлатлар учун ёрқин намунадир. Мамлакатингиз ва ташкилотимиз ҳамкорлиги бундан кейин ҳам давом этишига умид қилиб қоламан.\nХХР Жамоат хавфсизлиги вазирлигининг ушбу мамлакатнинг Ўзбекистондаги элчихонаси расмий вакили:\n– Хитой Халқ Республикаси ва Ўзбекистон Республикасининг ҳуқуқни муҳофаза қилиш тизими ва бошқа соҳалар бўйича ҳамкорлиги ўз ижобий натижаларини бермоқда. Ўтган йили Пекинда Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Академияси ва ХХР Жамоат хавфсизлиги университети ўртасида меморандум имзоланган эди. Мазкур ҳужжат кадрлар алмашинуви, уларни тайёрлаш ва малакасини ошириш, таълим жараёнига замонавий инновацион технологияларни жорий этиш, илмий лойиҳаларни амалга ошириш каби йўналишларни қамраб олади. 2018 йилнинг октябрь ойида Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси делегацияси Хитой Халқ Республикаси Жамоат хавфсизлиги университетининг 70 йиллигига бағишланган тадбирда, шунингдек, полиция таълими соҳасидаги ҳамкорликка оид 10-халқаро форумда иштирок этган эди. Ҳамкорлик доирасида жорий йилнинг апрель-май ойларида ИИВ Академиясининг профессор-ўқитувчилари ҳамда курсантлари мазкур университетда малака ошириб қайтишди.\nУмид қиламизки, ушбу саъй-ҳаракатлар ёшларнинг етук кадр бўлиб етишишида муҳим ўрин эгаллайди. Фурсатдан фойдаланиб, ИИВ Академиясининг 25 йиллиги билан таълим муассасаси жамоасини чин қалбимдан табриклайман. Мамлакатларимиз ўртасидаги дўстлик абадий бўлсин.\nАли Ихсан Чағлар,\nТуркия Ҳамкорлик ва мувофиқлаштириш агентлиги (ТИКА) вакили:\n– Ўзбекистон мустақиллигининг 28 йиллиги байрам қилинаёттган айни паллада ИИВ Академиясининг 25 йилллиги ҳам кенг нишонланаётганига гувоҳ бўлиб турибмиз. Қардош халқни бу шодиёналар билан самимий муборакбод этаман. Жаҳонда тан олинган бир ҳақиқат бор: қайсики мамлакатда тинчлик ва барқарорлик бўлмаган пайтда ўша юртда ҳеч қайси соҳада ривожланиш бўлмайди. Ўзбекистон раҳбарияти эса буни чуқур англаб етиб, барқарорликни сақлашга, эл осойишталигини таъминлашга биринчи галдаги вазифа сифатида қарамоқда. Ҳозир дунёнинг 59 та давлатида ташкилотимизнинг 62 та филиали иш олиб бораётган бўлса, ҳар доим тинчлик ва барқарорликни таъминлашда, иқтисодий ислоҳотларда биз Ўзбекистонни мисол қилиб оламиз, унинг тажрибасини бошқа давлатларга намуна қилиб кўрсатамиз.\nАгентлигимиз ИИВ Академияси билан ҳам мустаҳкам ҳамкорликни йўлга қўйган. Жиноятчиликка қарши курашиш, кадрлар билимини бойитиш йўлида кўплаб лойиҳалар ишлаб чиқилди. Ушбу лойиҳаларнинг ярми Туркияда, ярми Ўзбекистонда амалга оширилди. Шу кунга қадар ўзбекистонлик 500 нафар мутахассис малака ошириб, тажрибасини бойитиб, сертификат олишга муяссар бўлди.


07.09.2020 Чоп этиш учун\n2020 йил 7 сентябрь куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзЛиДеП фракциясининг видеоконференцалоқа тарзидаги навбатдаги йиғилиши бўлиб ўтди.\nУнда дастлаб “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида”ги қонун лойиҳаси муҳокама қилинди. Мазкур қонун лойиҳаси депутатлар томонидан биринчи ўқишда кўриб чиқилди.\nТаъкидланганидек, миллий қонунчилигимизда рус тилидаги “законодательство” ва “акты законодательства” тушунчалари ўзбек тилида бир хил “қонун ҳужжатлари” деб таржима қилиниб келинган. Худди шундай рус тилидаги “закон” ва “законодательный акт” тушунчалари давлат тилида бир хил “қонун” деб таржима қилинган. Қолаверса, миллий норматив-ҳуқуқий базада давлат тилидаги “қонунчилик” тушунчаси асоссиз равишда қонунларда ишлатилмаган.\nФракция аъзолари қонун лойиҳасини муҳокама қилар экан, сўзга бой ўзбек тилида рус тилидаги ушбу тушунчаларнинг муқобил сўзлар билан таржима қилишга етарли имконият борлигини таъкидлашди.\nХалқ вакилларининг айтишича, “қонунчилик” тушунчаси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 122 та фармонида ва 269 та қарорида, шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг 3 та қонунида қўлланилган. Ушбу муаммони бартараф этиш мақсадида рус тилидаги “законодательство”, “акт законодательства” ва “законодательный акт” тушунчаларни “законодательство” – “қонунчилик”, “акт законодательства” – “қонунчилик ҳужжати” ва “законодательный акт” – “қонун ҳужжати” дея давлат тилига таржима қилиб миллий қонунчиликда ишлатиш таклиф этилмоқда.\nУшбу таклифни амалга ошириш Ўзбекистон Республикаси Конституциясига, Ўзбекистон Республикасининг 5 та Конституциявий қонунига, Ўзбекистон Республикасининг 19 та кодексига, Ўзбекистон Республикасининг 278 та қонунига ўзгартириш ва қўшимчалар киритишни талаб этади.\nМазкур қонун лойиҳасининг қабул қилиниши эса келгусида қонунчилик амалиётида ушбу тушунчаларни қўллаш юзасидан тушунмовчиликлар ва турли хил талқин қилинишларни олдини олади.\nЙиғилиш кун тартибидаги яна бир муҳим масала – “Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 291-моддасига ўзгартиш киритиш ҳақида”ги Ўзбекистон Республикасининг қонуни лойиҳаси муҳокамаси ҳам қизғин кечди.\nҚонун лойиҳасини қабул қилиниши билан транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш бўйича суғурта полиси ёнида бўлмаган ҳайдовчилар транспорт воситаларини бошқарганда автотранспорт воситаларини ушлаб туриш тартиби бекор қилинади. Бу билан фуқаролар мулк ҳуқуқларининг кафолатлари кучайтирилади.\nДепутатлар юқоридаги муҳим жиҳатларни ҳисобга олган ҳолда, қизғин муҳокамалардан сўнг қонун лойиҳасини концептуал жиҳатдан маъқуллади.\nДавлатобод туманига 1977 йил 29 августда асос солинган бўлиб, унинг ҳудуди 1 125 гектарни ташкил қилган (1977-1995 йилларда Совет тумани, 1995 йилдан Давлатобод туманига ўзгартирилган). Олий Мажлиснинг 2003 йил 12 декабрдаги қарорига асосан туман тугатилиб, 2004 йил 1 январдан Наманган шаҳри таркибига қўшиб юборилган.\nЭндиликда қайтадан ташкил этиладиган туманнинг 4 686 гектар ҳудудига 2004 йил 1 январгача фаолият кўрсатган Давлатобод туманининг\n1 125 гектар майдони, 2016-2019 йилларда Косонсой (227 гектар), Тўрақўрғон (183 гектар) ва Наманган (2 726 гектар) туманлари ҳисобидан Наманган шаҳрига берилган ерлар, Наманган шаҳри “Юксалиш” маҳалласининг 425 гектар ҳудудидаги ерларни киритиш назарда тутилмоқда.\nДавлатобод тумани шаҳар таркибидаги туман тоифасига киритилиб, туман ҳокимлиги (21 та штат бирлиги) ва барча туман бўлимлари (молия, солиқ, халқ таълими, мактабгача таълим, тиббиёт, маҳалла, маданият, бандликка кўмаклашиш ва ҳк.) ташкил этилади. Бунинг натижасида бошқарув самарадорлиги яхшиланади. Энг муҳими, янги инфратузилма объектлари барпо этилади ва аҳолига хизмат кўрсатиш тизими янада ривожлантирилади.\nФракция йиғилишида Наманган шаҳри таркибида Давлатобод туманини ташкил этиш масаласи кўриб чиқилар экан, юқоридагилар инобатга олиниб, ушбу масала депутатлар томонидан маъқулланди.\nЙиғилишда “Тошкент шаҳри таркибида Янгиҳаёт туманини ташкил этиш ҳамда Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятининг чегараларини ўзгартириш тўғрисида”ги Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси қарори лойиҳаси ҳам кўриб чиқилди.\nТошкент шаҳри ҳудудидан 2 131,2 гектар, шу жумладан, Сергели туманидан 1 864,2 гектар ва Бектемир туманидан 267,0 гектар ҳамда Тошкент вилояти ҳудудидан 2 288,4 гектар, шу жумладан, Зангиота туманидан\n492,0 гектар, Қуйичирчиқ туманидан 128,7 гектар, Янгийўл туманидан\n264,4 гектар ва Ўртачирчиқ туманидан 1 403,3 гектар ер майдонлари Янгиҳаёт тумани таркибига ўтказилади.\nХалқ ноиблари мазкур ҳужжатнинг қабул қилиниши натижасида Тошкент шаҳри таркибида Янгиҳаёт тумани ташкил этилиши ҳамда Тошкент шаҳрининг Сергели, Бектемир ва Тошкент вилоятининг Зангиота, Қуйичирчиқ, Янгийўл ва Ўртачирчиқ туманлари чегаралари ўзгартирилишини таъкидлаб, қарор лойиҳасини қўллаб-қувватлашди.\nЙиғилишда фракция ваколатларига кирувчи бошқа масалалар ҳам муҳокама этилиб, тегишли қарорлар қабул қилинди.\nКўришлар сони: 824


Чунки сессияда кўтарилган масала фарзандларимиз, яқинларимиз саломатлиги билан боғлиқдир. Шаҳримиздаги барча дорихоналар техник, санитар, ёнғин хавфсизлиги талабларига жавоб берадиган тарзда жиҳозланган. Афсуски, ютуқларга соя солаётган нохуш ҳолатлар ҳам борки, бу барчани бирдек ташвишга солаётир. Баъзи тадбиркорларнинг қўпол равишда қонунга бўйсунмаганига гувоҳ бўлиш мумкин. Жумладан, дорихоналарда номутахассис шахслар ноқонуний равишда дори воситалари савдоси билан шуғулланиш ҳоллари оз эмас.\nСессияда аҳолини сифатли дори воситалари ва тиббий буюмлар билан таъминлаш, бу борадаги тартиб-қоидаларга қатъий амал қилиш бўйича қарор қабул қилинди. Биз, депутатлар мазкур қарор ижроси юзасидан жамоатчилик назоратини кучайтиришимиз зарур.\n— Партиямиз Ҳаракат дастурида белгиланган вазифалар юзасидан турли масалалар вилоят, туман ва шаҳар Кенгашлари сессияларига киритилиб, тегишли қарорлар қабул қилинмоқда. Аммо уларнинг ижроси устидан мустаҳкам назорат ўрнатиш ҳар доим ҳам тўғри йўлга қўйилмоқда, деб айта олмайман, — деди халқ депутатлари Томди туман Кенгашидаги ЎзХДП гуруҳи аъзоси Лаис Баянасов. — Бунинг сабаби депутатлар сессияда кўриб чиқилаётган масалаларни чуқур ўрганмаётгани, таҳлил қилмаётганида, десак, адашмаймиз.\nПартия гуруҳимиз туман Кенгаши сессиясида «Соғлом она ва бола йили» Давлат дастури ижроси юзасидан олиб борилган таҳлилларни муҳокамага қўйди. Албатта, ижобий ишлар билан бирга, камчиликлар ҳам кўзга ташланди. Масаланинг ечими юзасидан сессия тегишли қарор қабул қилди. Унга кўра, туман ҳокимлиги, соғлиқни сақлаш бошқармаси, тиббиёт бирлашмасига оилани, оналик ва болаликни муҳофаза қилиш, аёллар манфаатларини ҳимоялаш, оила институтини кучайтиришга йўналтирилган меъёрий-ҳуқуқий базани такомиллаштириш вазифаси юклатилди. Шунингдек, тиббиёт муассасаларининг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, қишлоқ врачлик пунктларининг иш самарадорлиги ҳамда ходимлар малакасини ошириш бўйича ҳам аниқ кўрсатмалар берилди. Қарор ижросининг назорати доимий комиссиялар зиммасига юклатилди.\nҲар бир депутат сессияда қабул қилинаётган қарорнинг мазмуни, мақсадини ўзига тўлиқ тасаввур қилиб олиши керак, деб ўйлайман. Акс ҳолда, депутатлар, маҳаллий Кенгашлар зиммасига юкланаётган масъулиятли вазифаларни бажаришимиз, электорат манфаатларини ҳимоя қилишимиз, бизга билдирилган ишончни оқлашимиз қийин бўлади.


КАМБАҒАЛЛИК — ИЖТИМОИЙ ҲОДИСА - Ўзбекистон овози газетаси\nСўнгги вақтда ҳуқуқий демократик давлат тамойилларидан бўлмиш ошкораликка давлатимиз раҳбари томонидан жиддий эътибор қаратилаяпти. Ўтган даврда йўл қўйилган ва кўз юмилган ҳолатларни тан олиш ва бартараф этишда Президентимиз шахсан ибрат бўлаётганлиги барчамизни ғафлат уйқусидан уйғотмоқда, атрофга теран назар солишга ундамоқда.\nКамбағаллик ҳақида илк бор гапирилганда ҳайратга тушгандик. Тўғри, қайсидир қўшнимиз, қай бир танишимиз тирикчилигини бир амаллаб ўтказаётгани, оёғини ёпса, боши очиқ қолаётганини билардик, кўриб турардик. Аммо, бефарқ эдик, кўриб, кўрмаганга олардик. Партиямиз ҳаракат дастурида ушбу қатламни “ижтимоий ҳимояга муҳтож” деб атаганимиз ҳам бор гап.\nПрезидентимиз воҳамизга ташрифи доирасида ҳудудларда амалга оширилган янгиликлар, иш ўринларининг яратилиши, замонавий лойиҳаларнинг ҳаётга татбиқ қилиниши жараёнлари билан танишди. Икки кунлик ташриф поёнида вилоят фаоллари билан йиғилишдаги маърузадан англадикки, бу ишлардан кўнгиллари тўлмаган, аҳоли розилигига эришолмаганмиз. Вилоятда мавжуд потенциал имкониятлар ҳали ишга солинмаган, айрим раҳбарларда кечаги кундан мерос лоқайдлик иллати барҳам топмаган.\nАйнан шу лоқайдлигимиз туфайли бугун вилоятда 58 минг камбағал оила мавжуд. Энг ачинарлиси, 856 оила ўта ночор кун кечиряпти. Бу ўша оилалар зўрға нонга пул топаяпти, дегани эмасми!\nАгарда ҳудудлар кесимида олганда ҳар бир туманда ўртача саксон оила ўта ночор эканлиги маълум бўлади. Яна қуйироқ тушсак, маҳаллалар кесимида бу рақам бир қўлимиздаги бармоқлар билан санагулик эканлиги аён бўлади.\nТўғри, давлатимиз раҳбари шу ночор оилаларнинг иқтисодий аҳволини зудлик билан яхшилаш, бу оилалар бошқалар қатори тўлақонли турмуш кечириши учун шароит яратиш бўйича мутасаддиларга топшириқлар берди. Тижорат банклари томонидан моддий қўллаш амалиёти ночор оилаларнинг ўзларини ўнглашда яхшигина тиргак бўлиши ҳеч шубҳасиз.\nҲозир бошқа масалага тўхталмоқчиман. Халқимизда “Бирники мингга, мингники туманга” деган нақл бор. Нима демоқчиман? Бирор минг хонадон мавжуд маҳаллада тўртми-беш ночор оила борлигига бефарқ бўлиб ўтирамизми? Президентимиз келиб, шу оилалар аҳволини яхшилаш борасида кўрсатма бермагунларича лоқайд қараб тураверамизми?\nҲар бир маҳалла ҳудудида қанчалаб тадбиркорлар фаолият юритаяпти, фермер хўжаликлари бор. Тадбиркорлар ночор ҳисобланмиш оила аъзоларини иш билан таъминлашга бирламчи эътибор қаратса бўладику! Ёки фермерларимиз буғдойдан бўшаган майдонларга иккиламчи экин сифатида шоли экишлари ва аксар ҳолларда шу майдонларни фуқароларга фалон сўмга сотишлари ҳам инкор қилиб бўлмас ҳақиқатку! Бирор йигирма гектар майдонни иккиламчи экинга сотаётган фермер наҳотки шунинг ақалли бир гектарини шу ночор оилаларга савоб учун беришни ўйламайди. Ахир, мусулмончиликда даромаддан закот бериш анъанаси борку! Наҳот шу анъана унутилди?\nҚайсидир бир байрамлар арафасида сармоядор инсонлар тепанинг топшириғи билан ижтимоий ночор оилаларга мурувват қўлини чўзишларидек “анъана” ҳам бор. Нега бу муқаддас сўзни қўштирноқ ичида ёзаяпман. Сабаби, топшириқ остида бажарилган амал савобга кирмайди. Балки миннатга айланади. Президентимиз ана шундай “савоб иш”ларни кўз-кўзлаб, оламга шовқин солиб қилаётганларга қаттиқ дакки берди. Қай бир хонадонга бир қоп ун, бир баклашка ёғ бериб, буни ойнаи жаҳон орқали мамлакатга овоза қилиш кимга ва нимага керак, ахир?!\nПартиямиз электорати ҳисобланмиш айнан камбағал қатлам вакилларини аниқлаш, доимий равишда уларнинг ҳолидан хабар олиш, тегишли ташкилотлар олдига бу масалани қўйиш, керак бўлса бу масалани маҳаллий кенгашлар сессиялари кун тартибига олиб чиқиш орқалигина ижобий натижага эришса бўлади. Бу эндиликда ҳар бир партиямиз аъзоси ва айниқса маҳаллий Кенгашлардаги кўп сонли депутатларимиз эътиборида бўлмоғи керак!\nЎзХДП Хоразм вилоят кенгаши раиси, халқ депутатлари вилоят Кенгашидаги партия гуруҳи раҳбари.