Бухорода ҳавода муаллақ ўтирган дарвиш пайдо бўлди - UzNews.uz\nБухорода ҳавода муаллақ ўтирган дарвиш пайдо бўлди\nТуризмни ривожлантириш давлат қўмитаси ташаббуси билан Бухоронинг тарихий марказида ҳавода муаллақ ўтирган дарвиш пайдо бўлди.\nҚўмита матбуот хизматининг хабар беришича, бу каби аттракционлар сайёҳларда қизиқиш уйғотади.\nКелгусида бундай лойиҳалар бошқа туристик шаҳарларда ҳам йўлга қўйилади. Улар нафақат дарвишлар, балки миллий муҳитни ифодаловчи масхарабозлар, сарбонлар, машҳур эртак қаҳрамонлари, масалан Хўжа Насриддин образи бўлиши мумкин.\nУшбу ғоя Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси раиси томонидан Европадаги туристик марказлардан бирини кузатиш жараёнида туғилган бўлиб, маҳаллий муҳитни ҳисобга олган ҳолда жорий этилди.\nҚайд қилиб ўтамиз, давлатимиз раҳбари Бухоро вилоятига ташрифи доирасида янги туристик лойиҳани ҳам кўздан кечирган.\nМаълумот учун: Муаллақ ҳолат, илмий атамаси эса “Левитация” деб юритилади ва бирор объект ёки инсоннинг бирор предмет ёрдамисиз ер устида қалқиб туриши, ўтириши ёки парвоз қилишига айтилади.


Севикли болалар каби Худога эргашинглар.\nМасиҳ сизларни жуда севгани учун, сизлар учун Ўзини фидо қилди ва шу йўсин Худога маъқул келадиган, хуш ҳидли қурбонлик келтирди. Сизлар ҳам худди шундай муҳаббат билан яшанглар.\nСизнинг орангизда ҳеч қандай зиногарлик, ифлослик ёки тамагирлик ҳатто тилга олинмасин. Булар муқаддас кишиларга муносиб эмас.\nШунингдек, беадаб ва ахлоқсиз гап ёки майнабозчилик ҳам бўлмасин. Булар сизга муносиб эмас. Яхшиси, Худога шукур қилинглар.\nШуни билиб қўйинглар: ҳеч бир фоҳиш, ифлос ёки тамагир киши (чунки тамагир – бутпараст билан тенг) Масиҳнинг ва Худонинг Шоҳлигидан баҳраманд бўлмайди.\nҲеч ким сизларни қуруқ гаплар билан алдамасин. Ана шу нарсалар учун осий бандаларнинг бошига Худонинг ғазаби келади.\nШу сабабдан сиз уларга шерик бўлиб қолманглар.\nСиз бир вақтлар зулмат эдингизлар, энди эса Раббимизга тегиб, нур бўлдингизлар. Аҳли нур бўлиб яшанглар.\nНур ҳар хил эзгулик, одиллик ва ҳақиқат меваларидан иборат.\nРаббингизга нима мақбул бўлишини ўрганиб олинглар.\nЗулматнинг бесамара ишларида иштирок этманглар, аксинча, уларни фош этинглар.\nЗулматда махфий қилинадиган ўша ишлар ҳақида гапириш ҳам уятдир.\nЗотан ҳамма нарса нур орқали фош бўлиб, очиқ-ошкор кўринади.\nЁруғликка чиққан ҳамма нарса аён бўлади. Қўшиқда* айтилганидай:“Эй ухлаган, тур!Ўликлар ичидан тирил!Масиҳ сенга нур сочар”.\nШундай қилиб, қандай яшаётганингизга ўзингиз диққат қилиб қаранглар. Нодонлар каби эмас, доно кишилар каби кун кечиринглар.\nФурсатни ғанимат билинглар, чунки биз яшаётган кунлар – ёмон кунлар.\nШунинг учун беақл бўлманглар, балки Раббингизнинг иродаси қандай эканини англаб олинглар.\nШароб ичиб маст бўлманглар, чунки бу бузуқликка олиб боради. Аксинча, Муқаддас Руҳга тўлиб-тошинглар.\nШу мақсадда Забур хониши, руҳий мадҳиялар ва қўшиқлар билан бир-бирингизга насиҳат қилинглар, чин юракдан Раббингизни куйлаб, ҳамду санолар ўқинглар.\nҲар доим, ҳар бир нарса учун Раббимиз Исо Масиҳ номи билан Отамиз Худога шукур қилинглар.\nМасиҳни ҳурматлаб, бир-бирингизга бўйсунинглар.\nЭй хотинлар, сиз Раббингизга қандай бўйсунсаларингиз, эрларингизга шундай бўйсунинглар.\nМасиҳ имонлилар жамоатининг боши бўлгани каби, эркак ҳам хотиннинг бошидир. Масиҳ Ўз баданининг, яъни умматининг Халоскоридир.\nМасиҳнинг уммати Масиҳга қандай тобе бўлса, хотинлар ҳам ҳар нарсада ўз эрларига шундай тобе бўладилар.\nЭй эрлар, Масиҳ имонлилар жамоатини севиб, улар учун Ўзини қандай фидо қилган бўлса, сизлар ҳам хотинларингизни шундай севинглар.\nМасиҳ имонлилар жамоатини муқаддас қилай, деб уларни сув билан ювди ва Ўз каломи орқали тозалади,\nтоки устида бирон ғубор, ажин ёки доғи қолмаган, муқаддас, бенуқсон, камоли чиройли бир жамоатни Ўз ҳузурига элтиб қўйсин.\nШундай қилиб, эркаклар ўз хотинларини ўз таналарини севгандай севишлари керак. Ўз хотинини севган ўзини ўзи севади.\nҲеч ким ҳеч вақт ўз танасини ёмон кўрмаган. Аксинча, уни озиқлантириб, парвариш қилади. Масиҳ ҳам Ўз умматини худди шундай озиқлантириб, парвариш қилади.\nБиз Масиҳ танасининг аъзоларимиз, [Унинг эту суягимиз].\nТавротда*: “Киши ота-онасини қолдириб, ўз хотинига ёпишиб қолади ва иккови бир тан бўлади”, деб ёзилган.\nБу сир буюк ва мен буни Масиҳ ҳамда имонлилар жамоатига ўхшатиб айтяпман.\nХулласи калом, ҳар бир эр ўз хотинини ўзини ўзи севгандай севсин. Хотин ҳам эрини ҳурмат қилсин.


Главная Сариосиё тумани\nСариосиё тумани тўғрисида маълумот\n1926 йилда ташкил этилган.\nМаъмурий маркази - Сариосиё шаҳарчаси.\nМайдони - 3,83 минг кв.км шундан:\nқишлоқ хўжалиги ерлари -143555 га, шу жумладан суғориладиган экин ерлар -\n8933 га, лалми ерлар – 3982 га, кўп йиллик дарахтзорлар - 4047 га, ернинг ўртача бонитети - 61 балл, яйловлар - 126789 га.\nТураржой ва томорқа ерлари - 3504 га, ўрмон ва дарахтзорлар - 61841 га, ижтимоий соҳа объектлари, кўчалар, майдонлар - 2725 га, йўллар 5294 га, дарё ва каналлар, коллектор ва дренаж каналлари - 3420 га, бошқа ерлар (тепалик ва чуқурликлари, саноат ҳудуди, электр тармоқлари) - 164299 га.\nАҳоли сони - 200,8 минг киши.\nМиллий таркиби: ўзбеклар – 65,5% (131,4 минг киши), тожиклар – 32,8%\n(65,9 минг киши), туркманлар – 0,2% (0,473 минг киши), руслар – 0,5 % (1,1 минг киши), татарлар – 0,3 % (0,519 минг киши) ва бошқалар - 0,7% (1,4 минг киши).\nШимоли-шарқдан Тожикистон Республикаси билан, жанубдан Узун, Денов, Қумқўрғон, ва Бойсун тумани билан ҳамда Қашқадарё вилояти билан чегарадош.\nАҳоли жон бошига кўрсаткичлари: саноат маҳсулоти 1119,5 минг сўм (вилоятдадаги ўрни 6-ўринда), халқ истеъмоли моллари 325,4 минг сўм (9), қишлоқ хўжалиги маҳсулоти 5483,3 минг сўм (11), жами хизматлар кўрсатиш 1105,4 минг сўм (7).\nСариосиё туман саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш ва қишлоқ хўжалигига ихтисослашган.\nҒалла: давлат буюртмаси 8159 тн. - 2018 йилда 126,6% га бажарилган\nПилла: давлат буюртмаси 24,5 тн. - 2018 йилда 94,7% га бажарилган\nПахта: Етиштириш режаси 6080 тн. - 2018 йилда 68,7%\nҲудудий экспорт бўйича - 2018 йил январь-декабрь ойларида 6100,0 минг долларлик маҳсулотлар экспорт қилинган. (Прогноз – 16936,5 минг доллар (бажарилиши – 36,0%).\nҚўшма корхоналар, хорижий корхоналар (10): масъулияти чекланган жамияти шаклидаги "SHARGUN GRAND SHIFER" Ўзбекистон-Буюк Британия давлатлари ҳамкорлигидаги қўшма корхонаси (Ўзбекистон-Буюк Британия, механик дастгоҳлар улгуржи савдоси), "OBI JUY" МЧЖ (Тожикистон, Colod (ундириб янчилган буғдой, арпа ва ш.к.) ишлаб чиқариш), "SARIOSIYO GARAD" МЧЖ (Россия-Ўзбекистон, спиртсиз ичимликлар ишлаб чиқариш; бутилкада минерал сувлар ва бошқа сувлар ишлаб чиқариш), масъулияти чекланган жамияти шаклидаги "SAHOVAT" Ўзбекистон-Россия давлатлар хамкорлигидаги қўшма корхонаси (Россия-Ўзбекистон, спиртли ичимликларни дициллаш, тозалаш ва аралаштириш), "SARIOSIYO LOGISTICS" МЧЖ (Германия-Ўзбекистон, қишлоқ хўжалик хом ашёси, тирик ҳайвонлар, тўқимачилик хом ашёси ва ярим фабрикатлар улгуржи савдоси бўйича агентлар фаолияти), "SARIOSIYO MEVA SABZAVOT" МЧЖ (Қозоғистон-Ўзбекистон, қишлоқ хўжалик хом ашёси, тирик ҳайвонлар, тўқимачилик хом ашёси ва ярим фабрикатлар улгуржи савдоси бўйича агентлар фаолияти), "STF DO'STIY" МЧЖ (Афғонистон, мевали дарахтлар, буталар ва ёнғоқларнинг бошқа турларини етиштириш), "GREEN COLD NURSERY IR-AF-UZ COMPANY" МЧЖ (Афғонистон-Эрон, данакли ва пўчоқли уруғи бўлган мевалар етиштириш), "GREEN WAY COMPANY" МЧЖ (Афғонистон, данакли ва пўчоқли уруғи бўлган мевалар етиштириш), "UNITED EXPORT" МЧЖ (Россия-Арманистон-Ўзбекистон, автомобил транспортида юк ташиш).\n222,4 млрд. сўм, ўсиш суръати - 127,2%.\nКичик бизнес субъектлари - 1649 та (шундан: 826 та фермер хўжаликлари, уларнинг ўртача майдони – 76,3 га).\nДастурлар йўналишида 2018 йилнинг январь-декабр ойлари якуни билан саноат йўналишида 190698,0 млн. сўмлик 14 та, хизмат кўрсатиш ва сервис йўналишида\n5356,0 млн. сўмлик 12 та, қишлоқ хўжалиги йўналишида 40455,0 млн.сўмлик 17 лойиҳалар амалга оширилди.\nБандлик дастурига асосан - 2901 та янги иш ўринлари яратилган.\nТашқи савдо айланмаси: 2018 йил январь-декабрь ойларида 51833,7 минг АҚШ доллар, шундан экспорт – 6100,5 минг АҚШ доллар, импорт – 45733,2 минг АҚШ доллари.\nДаромадлар - 163 млрд 49,0 млн. сўм,\nХаражатлар - 142 млрд 327,2 млн. сўм.\n2018 йил мобайнида маҳаллий бюджетнинг даромадлар қисми - 83 млрд. 8,6 млн. сўмга ошган.


Венгер келажаги бўйича қандай қарорга келгани маълум бўлди\n«Арсенал» жамоаси бош мураббийи Арсен Венгер кейинги мавсумда ҳам жамоада ишлашда давом этади.\nSunday Express нашри маълумотига кўра, Венгерга раҳбарият 2 йиллик шартнома таклиф қилган, аммо у фақат бир йиллик шартнома тузишга рози бўлган. Унинг амалдаги шартномаси муддати 2016/2017 йилги мавсум сўнгига қадар эди.\nВенгер ўтган ҳафтада келажаги бўйича бир қарорга келиб бўлгани ва бу ҳақида тез орада эълон қилиниши ҳақида гапирганди.\nУшбу 67 ёшли мутахассис «Арсенал»да 1996 йилдан буён ишлаб келмоқда. Аммо охирги ойларда жамоа ўйинида кескин пасайиш кузатилди ва жамоа мухлислари унинг кетишини талаб қила бошлашди.


Ҳукмдорларнинг ҳақ-ҳуқуқлари » Тавҳид\n2,609 марта ўқилган\nАбдулазиз ибн Иброҳим ал-Аскар\nБарча мақтовлар Аллоҳга хосдир. Росулуллоҳга, у кишининг оилаcи, саҳобалари ва у кишининг йўлидан юрганларга Аллоҳнинг салавоту-саломлари бўлсин.\nАллоҳ йўлидаги биродар, фазилатли шайх Абдулазиз ибн Иброҳим ал-Аскарнинг яхши ишда ҳукмдорларга қулоқ солиб, итоат қилишни вожиб эканлиги ҳақида тўплаган (тайёрлаган) рисоласини ўқиб чиқдим. Бу рисолани ажойиб, (ҳажми кичик бўлишига қарамасдан Аллоҳни изни билан) баракали рисола бўлган деб ҳисоблайман. Бу рисола Қуръон оятлари, пайғамбар ҳадислари ва аҳли илм сўзларидан иборат катта-катта маъноларни ўз ичига олгандир. (Бу рисолада келтирилган ҳужжатларда асосан) Ҳукмдорларга қулоқ солиб, итоат қилиш ва бунинг натижаси ўлароқ кўплаб яхшиликлар, осойишталик қарор топиши, мазлумга ёрдам қўлини чўзиш, золимни тийиб қўйиш, (мусулмонларни) гапи бир жойдан чиқиши каби ҳолатлар рўй бериши айтиб ўтилган. Ва ушбу зикр қилинган ҳужжатларга зид иш тутилган тақдирда эса (мусулмонлар ўртасида) бўлиниш, келишмовчилик ва хатарли оқибатлар келиб чиқиши эслаб ўтилади. Аллоҳ таоло унга (муаллифга) мукофотини тўла қилиб берсин, ажрини бир неча баробар зиёда қилсин. Аллоҳ таоло бизни ва у кишини, қолаверса барча биродарларимизни ҳидоят йўлига чақирувчилардан ва ҳаққа хизмат қиладиганлардан қилсин. Албатта У Зот ҳожат сўраладиганлар ичида энг яхшисидир. Мен ушбу рисолани қўлга киритган ҳар бир кишига уни ўқиб, ўзига яраша фойда олишини тавсия қиламан.\nПайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга, у кишининг оилалари ва саҳобаларига Аллоҳнинг салавоту-саломлари бўлсин.\nСаудия Арабистони мамлакати муфтийси\nИлмий изланишлар ва фатво бериш идораси раиси\n16/5/1417 ҳижрий йил\nБарча мақтовлар оламларнинг Роббиси Аллоҳ учундир. Унинг омонатдор элчиси, пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга, оиласи ва барча саҳобаларига Аллоҳнинг салавоту-саломлари бўлсин.\nМусулмонларнинг ҳукмдорларига қулоқ солиб, итоат қилиш салафий ақидаси асосларидан бўлган бир асосдир. Бу асос кенг ёритилмаган, шарҳланмаган ва баён қилинмаган ақида китоби жуда оз бўлса керак. Бунинг сабаби, ушбу асоснинг ниҳоятда аҳамиятли ва қадри баланд эканидандир. Зеро улар(ҳукмдорлар)га қулоқ солиб, итоат қилиш сабабли дину-дунёга фойдали бўлган ишлар бир тартибга тушади. Улар(ҳукмдорлар)ни ҳақ-ҳуқуқларини сўз ёки амалий суратда оёқости қилиш билан дину-дунё фасодга юз тутади.\nИслом динида барчага бирдек маълум бўлган масала шуки, дин фақат жамоат билан амалга ошади. Жамоат эса ўз ўрнида бошқарув билангина оёққа туради. Бошқарув эса фақат ва фақат қулоқ солиб, итоат қилиш билан намоён бўлади.\nҲасан Басрий роҳимаҳуллоҳ ҳукмдорлар ҳақида айтадиларки: «Улар бизни ишларимиздан беш нарсани бошқариб борадилар: Жума, жамоат, ийд (икки ҳайит), (ислом диёрлари) сарҳадларини (чегараларини) қўриқлаш ва (шариат чегарасини бузганларга) жазо қўллаш. Аллоҳга қасамки жабру-ситам ва зулм қилсаларда, дин фақат улар сабабидан тўғри (мустақим) бўлади. Аллоҳга қасамки улар фасод қилган ишларидан кўра Аллоҳ таоло улар сабаб ишни ўнглаган ҳолат кўпроқдир. Шу билан бирга уларга бўйсунишлик бахтдир ва улардан ажралиб чиқишлик куфрдир» (Ибн Жавзийни «Адаб ал-Ҳасан ал-Басрий» асарлари 121-саҳифа, «Жамиъ ал-Улум ва ал-Ҳикам» 2/117- Рисала нашриёти).\nДарҳақиқат салаф солиҳлар, Аллоҳ таоло барчаларидан рози бўлсин, бу ишга ўзига хос бир эътибор қаратишган. Айниқса бу асосдан жоҳил қолиб, ғофил бўлиш сабабли одамлар орасида ва турли шаҳарларда кенг тарқаладиган бузғунчилик, ҳидоят ва тўғри йўлдан оғишиш кузатилган замондаги аввалги фитналар юз берган вақтда.\nСалаф-солиҳлар бу ишга ниҳоятда катта аҳамият қаратишгани борасида бизгача кўплаб асарлар нақл қилинган. Ана шу асарларнинг кўзга яққол ташланадигани ва ўта таъсирчани, аҳли суннанинг имоми бўлмиш имом Аҳмад ибн Ҳанбал роҳимаҳуллоҳ бошдан кечирган воқеалардир. У киши роҳимаҳуллоҳ суннат йўлидан юраман деганларга ҳукмдорларга қандай муносабатда бўлиш кераклиги борасида намуна бўлиб қолдилар.\nАҳмад ибн Ҳанбал роҳимаҳуллоҳ айтадиларки: «Бағдод фақиҳлари Восиқ (ўша даврдаги халифа) (шаръий) ҳукмдор(ми ёки шаръий ҳукмдор эмасми) деган масалада Абу Абдуллоҳ (яъни имом Аҳмад ибн Ҳанбал роҳимаҳуллоҳ) ҳузурларига жамланишди. У кишига айтишдики: «Дарҳақиқат иш жиддийлашиб, (таги) очилиб қолдику (бу гаплари билан Қуръон махлуқ деган сўзни зоҳир бўлиши ва ундан бошқа масалаларни назарда тутишарди). Уни бошқарувига ва ҳукмдорлигига асло рози эмасмиз». Имом улар билан бу масалада мунозара олиб бордилар ва айтдиларки: «Сизларга қалбларингиздаги (бузуқ фикрларингизни) инкор қилишингиз вожиб бўлади. Итоат қилишдан бўйин товламанглар. Мусулмонларни бирлигини бузманглар. Ўзларингизни ҳам ва бунга қўшиб мусулмонларни ҳам қонини тўкманглар. Ишингизни натижасига бир назар ташланглар. То яхши одам (ўлиб, золим ҳукмдорни зулмидан) қутилгунгача ва фожир (ҳукмдор ўлиб, ундан) қутулингунгача сабр қилинглар». Ва яна айтдиларки: «Бу (итоат қилишдан бўйин товлашни назарда тутяптилар) тўғри эмас. Бу асарларга зиддир» (Ибн Муфлиҳни «Ал-Адаб аш-Шариъа» асарлари 1/195-196, ал-Халлоҳ бу воқеани «Сунна» 133-саҳифасида келтирдилар).\nБу асар уламоларимиз ўз китобларида нақл қилишган асарлар ичида энг ёрқинидир. Ушбу асар бу бобда аҳли сунна вал жамоанинг амалий суратда қандай татбиқ қилганини аниқ-равшан ёритиб беради.\nЯна шу маънода келган асарлардан бири, имом Ҳасан ибн Али Барбаҳорий роҳимаҳуллоҳнинг «Сунна» китобларида келган асар. Айтадиларки: «Ҳукмдорга баддуо қилаётган кишини кўрсанг, билгинки у ҳавои-нафсига эргашган(бидъатчи)дир. Ҳукмдорга салоҳият тилаб дуо қилаётган кишини эшитсанг, билгинки у иншааллоҳ суннат аҳлидандир».\nФузайл ибн Иёз роҳимаҳуллоҳ айтадиларки: «Агарда мени (Аллоҳни ҳузурида мақбул бўладиган) биргина дуоим бўлганида эди, уни фақатгина ҳукмдорни ҳаққига қилган бўлардим. Биз уларни ҳаққига салоҳият тилаб дуо қилишга буюрилдик. Агарчи жабру-ситам қилиб, зулм ўтказсаларда уларга баддуо қилишга буюрилмадик. Чунки уларнинг жабру-ситам ва зулмлари ўзларини ва мусулмонларни зараригадир. Уларни салоҳиятли бўлишлари ўзларини ва мусулмонларни фойдасигадир» («Тобақот ал-Ҳанабила» 2/36).\nШуни билиш лозимки, салафларнинг бу бобдаги қоидалари, умматни ҳар сафар бундай муҳим масалаларга ҳожати тушгани сайин, (бу бобга) эътибор ҳам зиёда бўлиб боради. (Бу ҳолат) фитналар эшигини тўсади. Дину-дунёнинг фасодга юз тутишини асоси бўлмиш, ҳукмдорларга қарши бош кўтариш йўлига тўғаноқ бўлади. Бу муҳим масалани янада кенгроқ ёритиш учун қуйидаги қоидаларни эслатиб ўтиш лозим бўлади.\n1 – Мусулмон бўлган, тўлалигича бошқарувни қўлга олган ҳукмдорга байъатда бўлишни вожиб эканлиги. Гарданида бирор байъат бўлмаган кимсага нисбатан қаттиқ (қўполлик билан) ёндашиш ва ушбу байъатни бузишдан (Аллоҳни азоб оятлари билан) қўрқитиш.\nИмом Ҳасан ибн Али Барбаҳорий роҳимаҳуллоҳ ўзларининг «Сунна» китобларида шундай дедилар: «Кимки хилофот бошқарувини одамларнинг келишуви ва розилиги билан қўлга киритса, бас у амирул мўмининдир. Бирор кишига мени устимдан (бошқариб турадиган) ҳукмдор йўқ деган фикрда бирор тунни ҳам ўтказиши ҳалол бўлмайди. У ҳукмдор яхшими, фожирми фарқи йўқ…. Аҳмад ибн Ҳанбал ана шундай дедилар».\nУшбу қоидага имом Муслим ўзларининг ҳадис тўпламларида (Нававий 12/240) «Китаб ал-Имаро» қисмида ривоят қилган асарлари далолат қилади. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу Язид ибн Муовия замонида, Ҳарра воқеаси рўй берган кезлари Абдуллоҳ ибн Мутеъ ҳузурларига келдилар. Шунда Абдуллоҳ ибн Мутеъ айтдиларки: »Қани Абу Абдурроҳманни (суянишларига) ёстиқ берингларчи». Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу айтдиларки: «Мен сизни ҳузурингизга (ёнбошлаб) ўтиргани келганим йўқ. Балки Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан эшитганим, бир ҳадисни айтгани келдим. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтгандиларки: «Кимки итоат қилишдан бўйин товласа, Қиёмат куни Аллоҳга ўзи учун бирор ҳужжат бўлмаган ҳолатда йўлиқади. Кимки бўйнида бирор байъати бўлмаган ҳолатда вафот топадиган бўлса, жоҳилият ўлимидек вафот этибди»».\n2 – Куч билан келиб ҳукмни қўлга олган ва бошқарув тўлалигича уни қўлига ўтган киши ҳам ҳукмдор деб қаралади ва унга байъат бериб, бўйсуниш вожиб бўлади. У билан бошқарувни талашиш ва унга итоатсизлик қилиш ҳаром бўлади.\nИмом Аҳмад роҳимаҳуллоҳ ақида бобида айтдиларки, ушбу асарни имом Аҳмаддан Абдус ибн Молик ал-Аттор ривоят қиладилар: «… Кимки уларни (яъни амалдаги ҳукмдорларни) устига қилич билан (келиб) ғолиб чиқса, ҳатто (ўзи) ҳукмдор бўлиб олса ва амирул мўминин деб номланадиган бўлса, Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бирор кишига мени устимда ҳукмдор йўқ деган фикрда тун ўтказиши ҳалол бўлмайди. (Бу ҳукмдор) яхшими, фожирми фарқи йўқ» (Абу Яълонинг «Ал-Аҳкам ас-Султонийя» китоблари 23-саҳифа, ал-Қифқий нашриёти. «Тобақот ал-Ҳанабила» 1/241-246).\nИмом Аҳмад Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинган асарни ҳужжат қилиб келтирдилар. Ибн Умар розияллоҳу анҳумо айтдиларки: «… (Куч билан бошқарувга) Ғолиб келган (ҳукмдор) ортида намоз ўқийвераман» (Бу асарни Қози «Ал-Аҳкам ас-Султонийя»нинг 23-саҳифасида Абу Ҳорисдан, Абу Ҳорис эса Аҳмаддан ривоят қилганларини эслаб ўтадилар).\nИбн Саъд «Тобақот»нинг 4/193 (Байрутдаги «Дор Содир» нашриёти) саҳифасида ишончли санад билан Зайд ибн Асламдан ривоят қиладилар: «Ибн Умар фитна замонида ким ҳукмдор бўлишидан қатъий назар, ортида туриб намоз ўқидилар ва закотларини унга (ўша ҳукмдорга) ўтадилар».\n«Саҳиҳ ал-Бухорий»нинг 13/193 саҳифаси «Китаб ал-Аҳкам (Ҳукмлар китоби), Одамлар ҳукмдорга қандай байъат беришлари ҳақидаги бобда» Абдуллоҳ ибн Дийнордан ривоят қилинади. Абдуллоҳ ибн Дийнор айтадиларки: «Одамлар Абдулмалик атрофида тўпланишганда Ибн Умарга гувоҳ бўлдим. Ибн Умар айтдиларки: «Шундай деб ёзгин: Албатта мен Аллоҳнинг қули бўлмиш Абдулмалик, амирул мўмининга Аллоҳ ва Росулининг суннати асосида қўлимдан келганча қулоқ солишга иқрор бераман. Фарзандларим ҳам ҳудди шу нарсаларга иқрордирлар»«.\nШотибийнинг «Эътисом» китобида: Яҳё ибн Яҳёга айтилдики: «Байъат кўнгилга хуш келмайдиган бўлиб турибдими?» У киши: «Йўқ», дедилар. У кишига яна айтилдики: «Агар жабру-ситам ўтказадиган ҳукмдорлар бўлишса ҳам-а?» Шунда айтдиларки: «Дарҳақиқат Ибн Умар Абдулмалик ибн Марвонга подшоҳликни қилич билан тортиб олганда ҳам байъат бердилар. Менга бу хабарни Молик у кишидан хабар қилиб айтди. Ибн Умар Абдулмаликка шундай нома йўллагандилар: «Унга Аллоҳнинг Китоби ва Росулининг суннати асосида қулоқ солиб, итоат қилишга иқрор бераман»«. Яҳё ибн Яҳё айтдиларки: «Байъат бериш ажралиб олишдан яхшидир».\nБайҳақий «Манақиб аш-Шофеъий» (1/448 , «Дор ат-Турос» нашриёти, Саййид Аҳмад Соқр таҳқиқи остида)да Ҳармаладан ривоят қиладилар. Ҳармала айтдиларки: «Шофеъийни шундай деганларини эшитдим: «Бошқарувга қилич билан ғолиб келиб, ҳукмдор деб номланган ва одамлар унинг атрофида жамланган ҳар бир киши ҳукмдордир»«.\nБунга Ҳофиз ибн Ҳажар роҳимаҳуллоҳ Фатҳул Борийда (7/13) ижмоъ борлигини ривоят қилиб, айтадиларки: «Дарҳақиқат фақиҳлар куч билан ғолиб келган ҳукмдорга итоат қилишни ва у билан бирга жиҳод қилишни вожиб эканига ижмоъ қилишди. Унга итоат қилиш, унга қарши бош кўтариб чиқишдан яхшидир. Бунинг сабабидан қон тўкилишнии олди олинади ва халқ осойишта бўлади».\nБунга яна Шайхулислом Муҳаммад ибн Абдулваҳҳоб роҳимаҳуллоҳ ижмоъ борлигини ривоят қилиб, айтадиларки: «Барча мазҳаб имомлари (бу ўринда имом дейилганда бизни кунимиздаги маъруф бўлган масжид имомлари эмас, балки забардаст уламолар назарда тутилади) бир ёки икки шаҳарга куч билан ғолиб бўлган кишига барча нарсаларда бошқарув ҳукми берилишига ижмоъ қилишди. Агар шундай қилинмаса дунё асло ўнгланмайди. Чунки одамлар узоқ замонлардан бери, то имом Аҳмаддан олдинги даврдан тортиб бизни кунимизгача бир ҳукмдор атрофида тўпланишмаган. Имомлар уламолардан бирортасини ҳукмлардан бирортаси фақатгина (битта) катта ҳукмдор (бўлсагина) саҳиҳ (тўғри) бўлади деб зикр қилишганини билмайдилар» («Ад-Дурар ас-Санийя фий ал-Ажвиба ан-Наждийя» 7/239).\nШайх Абуллатиф ибн Абдурроҳман ибн Ҳасан Оли шайх (Аллоҳ ҳаммаларини Ўзининг Раҳматига олган бўлсин) айтадиларки: «… Аҳли илм уларга (амалдаги ҳукмдорларга) куч билан ғолиб келган одамга яхши ишда итоат қилишга бир овоздан келишишди. Улар (аҳли илм) унинг (куч билан ғолиб келган ҳукмдорнинг) буйруқларини ижро этишни ва унинг бошқаруви саҳиҳ эканлигини тўғри деб билишади. Бу масалада икки олим ҳали ихтилофга бормаган. Ва яна улар (аҳли илм) уларга (ҳукмдорларга) қилич кўтариб қарши чиқишни ва умматни пораканда қилишни ман қилиш керак деб биладилар. Агарчи у ҳукмдорлар фосиқ бўлсалар ҳам. Модомики очиқ-ойдин куфрни кўришмас экан (бош кўтариб қарши чиқишлари ҳаром бўлади). Аҳли илмнинг бу масаладаги тўрт имом ва улардан бошқалар, ҳамда улар билан (илмда) тенг бўлганлардан нақл қилинган ҳужжатлари етарличадир» («Мажмуъа ар-Росаил ва ал-Масаил ан-Наждийя» 3/168).\n3 – қоида шуки: «Ҳукмдор ва султонларнинг бир неча ададда бўлишларини зиёни йўқ. Ушбу ҳукмдорнинг буюрган буйруқлари ва қайтарган қайтариқлари ижро этилиб турилган мамлакат аҳлига, унга (ҳукмдорга) байъат берганларидан кейин (ўша мамлакатдаги) ҳар бир кишига унга итоат қилишлари вожиб бўлади. Бошқа мамлакат аҳлининг ҳолати ҳам ҳудди шундай бўлади.\nБир мамлакатда ҳукмдорнинг бошқаруви собит бўлган ва ўша мамлакат фуқаролари унга байъат берган бўлиб, ана шу бошқарувни талашиб чиққан кишини ҳукми, тавба қилмайдиган бўлса қатл қилинмоқлигидир.\nМамлакатлар бир-биридан узоқ бўлганлиги боис, бир диёр фуқаролари бошқа диёр ҳукмдорига итоат қилиб, унинг бошқаруви остига киришлари вожиб бўлмайди. Чунки мамлакатлар бир-биридан узоқ бўлганлиги сабабидан ҳукмдори ёки султони ҳақидаги хабар етиб келмаслиги мумкин ва ҳозир ким бошқарувни қўлга олдию, қай бири вафот этди деган хабарни билолмай қолиши мумкин. Буйруқлар куч-қудратга ва ҳолатга қараб юкланади. Бундай қилиш эса тоқатдан ташқари буйруқдир. Ушбу ҳолат одамлар ва шаҳарларнинг ҳолатидан хабардор бўлган ҳар бир киши учун маълум нарсадир …\nШуни яхши билгинки, чунки бу шаръий қоидаларга муносиб ва далиллар далолат қилган маъноларга мувофиқдир. Ҳамда зеҳнингдан бу ҳужжатларга зид келадиган ҳар қандай сарқитларни чиқариб ташла. Демак (билишинг лозим бўлган нарса шуки), исломнинг аввалидаги исломий бошқарув билан бугунги кундаги бошқарув орасидаги фарқ кундузи чарақлаб турган қуёшдан ҳам равшанроқдир.\nКимки бу ҳолатни инкор қиладиган бўлса, ҳужжат билан хитоб қилинишга нолойиқ довдир экан. Чунки уни бу ҳужжатларга ақли етмайди». Бу сатрлар имом Шавконий роҳимаҳуллоҳнинг сўзларидан эди («Ас-Сайл ал-Жирор ал-Мутадаффиқ ала Ҳадаиқ ал-Азҳар» 4/512).\nМаълумки юқоридаги сўзлар ихтиёрий суратда эмас, балки куч ва зўрлик билан қўлга киритилган байъат ҳақида эди.\nШунга кўра, аввалги вақтларда (ислом диёрларини) бир катта ҳукмдор бошқарганда қандай ваколатларга эга бўлган бўлса, мана бу бир неча ададда бўлган ҳукмдорлар ҳам шу ваколатларга эга бўладилар. Жазолар ва шунга ўхшаш ҳукмларни қўллайдилар. Уларга қулоқ солиб, итоат қилинади.\nШайхулислом ибн Таймийя айтадиларки: «(Асли) суннат мусулмонларга бир ҳукмдор бўлиб, қолганлари унинг ноиблари бўлишлигидир. Уммат ҳукмдорнинг баъзи буйруқларига бўйсунмай, унинг бошқарувидан чиқадиган бўлса ва ҳукмдор (бошқарувдан бўйин товлаганларни жиловлаб олишдан) ожиз қоладиган ёки бундан бошқа ҳолатлар бўлса, умматни бир қанча ҳукмдорлар бошқараверади. Ушбу ҳукмдорларнинг ҳар бирига (шариат чегарасини бузганларга) жазо қўллаши ва ҳақ-ҳуқуқларни тўла-тўкис адо этишлиги вожиб бўлади» («Мажмуъ ал-Фатава» 35/175-176).\n4 – «Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам одамлар устида сиёсат олиб бора оладиган, бошқарувни қўлга киритган, барчага маълум ва мавжуд бўлган ҳукмдорларга итоат қилишга буюрдилар. (Аслида) мавжуд бўлмаган, (ҳеч ким танимайдиган) мажҳул, қўлида на бошқарув бор, на бирор нарсага куч-қудрати етмайдиган «ҳукмдорларга» итоат қилишга буюрмадилар» («Минҳаж ас-Сунна ан-Набавийя» 1/115).\nКимки одамларни устидан сиёсат олиб бориб бошқарадиган ва куч-қудратга эга бўлган ҳукмдор манзилатини ўзига берадиган бўлса, атрофида тўпланганларни ўзига қулоқ солиб, итоат қилишга чақирса ёки ўша атрофида тўпланганлар унинг буйруқларига қулоқ солиб, итоат қилишга байъат берса ва (асли ўша мамлакатнинг) ҳукмдори бошқарувда қоим турган бўлса, бу одам Аллоҳ ва Росулининг чегарасини бузиб, шаръий ҳужжатларга хилоф иш тутибди. (Бу ҳолат ҳозирда мавжуд бўлган баъзи исломий жамоатлар қилаётган ишга ўхшашдир. Улар ичларидан бир кишини амир деб тайин қилиб, унга байъат берадилар. Ўзларига ва издошларига ўша «ҳукмдорга» қулоқ солиб, итоат қилишни вожиб қиладилар. Бундай бошқарув тури бир жиҳатдан ҳаворижларнинг фикрларидан келиб чиққан бўлса, иккинчи жиҳатдан ўзларининг ҳукмдорларига қарши инқилоблар уюштирадиган кофирларга тақлид қилишдан келиб чиққандир).\nДарҳақиқат Умар розияллоҳу анҳу айтдиларки: «Кимки мусулмонлар билан маслаҳат кенгаши ўтказмай бирор «ҳукмдор»га байъат берадиган бўлса, (икки ҳукмдор ўртасида қирғинбарот жанг бўлиши) хавфи олди олиниб, унинг байъати ҳам, унга қўшилиб бошқаларнинг берган байъати ҳам инобатга олинмайди» (Аҳмад ва Бухорий ривоятлари).\nУ одамга итоат қилиш вожиб бўлмайди, балки ҳаром бўлади. Зеро уни на бошқаруви бор ва на аслида бир нарсага куч-қудрати бор. Демак унга (мамлакат) бошқарувини қўлга олган, қоим ҳукмдорга қулоқ солиб, итоат қилингани каби қулоқ солиб, итоат қилинадими?! («Минҳаж ас-Сунна ан-Набавийя» 1/1150).\n5 – «Модомики одамлар ҳукмдорни ва уламоларни ҳурматини ўз жойига қўйишар экан яхшиликда давом этиб бораверишади. Агар ушбу икки тоифани ҳурматини ўз ўрнига қўйишадиган бўлишса, Аллоҳ таоло дунёларини ҳам, охиратларини ҳам обод қилади. Энди агар ушбу икки тоифани қадрига етишмаса, дунёю-охиратлари фасодга юз тутган бўлади». Ушбу сатрлар Саҳл ибн Абдуллоҳ ат-Тустарий роҳимаҳуллоҳнинг сўзларидан эди («Тафсир ал-Қуртубий» 5/260-261).\nАллома шайх Муҳаммад ибн Солиҳ ал-Усаймин ҳафизаҳуллоҳ (бу рисола ёзилганда роҳимаҳуллоҳ ҳаёт эдилар) шундай дедилар: «Аллоҳ, Аллоҳ (бу арабларда бирор нарсага қойил қолганда ишлатилади) салаф-солиҳларнинг ҳукмдорларга нисбатан қандай муносабатда бўлишганлиги борасидаги манҳажни тушунишликка бир қаранг. Акс ҳолда ҳукмдорларнинг хатолари одамларни инқилобга етаклаш, қалбларни ҳукмдорларга қарши кин-адоват билан тўлиши ёмонлик, фитна ва тартибсизликни келтириб чиқарганидек, бу иш айни зарарни ва одамлар орасида фитна ёйилиши асосларидан биридир. Яна ҳудди шундай қалбларни уламоларга нисбатан кин-адоватга тўлдириш, уламоларнинг қадрини туширишга олиб келади. Бунинг кетидан эса уламолар ўз гарданларига юклаган шариатнинг қадри тушади.\nАгарда бирор киши уламоларнинг ва ҳукмдорларнинг қадрини туширишга ҳаракат қилса, шариат ҳам, тинчлик ҳам зое бўлади. Чунки одамлар уламолар гапирадиган бўлишса, (уламоларга) ишонмай қўйишади. Ҳукмдорларни гапирадиган бўлса, уларнинг сўзларига итоатсизлик қилишади. Натижада ёмонлик ва фасод юз беради.\nДемак салафлар ҳукмдорларга нисбатан қандай йўл тутишгани, ҳар бир инсон ўзини ўнглаб олишлиги ва ишнинг ёмон оқибатларини билиши вожиб бўлади.\nҒалаён кўтараётганлар ислом душманларига (беминнат) хизмат қилиб бераётганларини яхшилаб билиб олсинлар. Инқилоблар ва таъсирчанликка қараб ибрат олинмайди. Балки ҳикматга қараб ибрат олинади…» («Ҳуқуқ ар-роъий ва ар-роъийя» рисоласидан кўчирилди).\n6 – Аллоҳга маъсият бўлмаган ўринда ҳукмдорларга қулоқ солиб, итоат қилишни вожиб эканлиги ҳақидаги шаръий ҳужжатлар жуда кўпдир.\nАна шулардан: Бухорий ўзларининг «Саҳиҳ»ларида «Ҳукмлар китоби, Модомики маъсият бўлмас экан, ҳукмдорга қулоқ солиб, итоат қилиш ҳақидаги боб», Муслим ҳам ўзларининг «Саҳиҳ»ларида «Бошқарув китобида» (Бухорий 13/121, Муслим 3/1469)да, Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилишади. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дедилар: «Мусулмон кишига ўзи ёқтирган ва ёқтирмаган нарсаларда қулоқ солиб, итоат қилиши вожиб бўлади. Маъсиятга буюрилиши бундан мустаснодир. (Маъсиятга буюрилса) қулоқ солиш ҳам, итоат қилиш ҳам йўқдир».\nНабий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг «ўзи ёқтирган ва ёқтирмаган нарсаларда» деган сўзлари, яъни мақсадига мувофиқ келадиган ёки хилоф келадиган ишларда, деган маънода.\nМубаракфурий «Шарҳ ат-Термизий»да шундай дедилар: «Бу ўринда ҳукмдор шаръан тарғиб қилинган ёки мубоҳ ишга буюраркан, (унга итоат қилиш) вожиб бўлади».\nМутоҳҳир бу ҳадиснинг шарҳида шундай дедилар: «Яъники, ҳар бир мусулмонга ҳукмдорнинг сўзини эшитган заҳоти итоат қилиши вожибдир. Бу буйруқ унинг табиатига мувофиқ келадими ёки мувофиқ келмайдими фарқи йўқ. Фақатгина маъсиятга буюрилмаслиги шарти билан. Агар ҳукмдор маъсиятга буюрадиган бўлса, унга итоат қилиш жоиз бўлмайди. Лекин шу билан бирга унга қарши жанг қилиш ҳам жоиз бўлмайди» («Туҳфа ал-Аҳвазий» 5/365, Мадинадаги ас-Салафийя нашриёти).\nНабий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: «қулоқ солиш ҳам, итоат қилиш ҳам йўқдир» деган сўзлари, яъни, ана шу маъсиятда фақат. Ҳукмдор рибо билан муомала қилишга, мусулмонни ноҳақ ўлдиришга буюрса ёки шунга ўхшаш ишларга буюрса, ана шу вақтда унинг ушбу буйруғига итоатсизлик қилиш вожиб бўлади. Демак бу буйруқни бажармайди.\nБундан ҳукмдор маъсиятга буюрган вақтда унинг барча буйруқларида мутлақ қулоқ солинмайди деб тушуниб қолинмасин. Балки унга мутлақ қулоқ солиб, итоат қилинади, фақатгина ўша маъсиятдагина қулоқ солиб, итоат қилинмайди (Қолъийнинг «Таҳзиб ар-Рияса ва Тартиб ас-Сияса» китоблари 113-114).\nЯна шу ҳужжатлардан: Имом Муслим ўзларининг «Саҳиҳ»ларида (Бошқарув китобида, 3/1467), Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дедилар: «Сенга қийинчилик ва енгиллик вақтда ҳам, тетиклик ва хушинга ёқмай турган вақтда ҳам ва яна сенга ҳаққинг адо қилинмаган вақтда ҳам қулоқ солиб, итоат қилишинг вожиб бўлади».\n«Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: «тетиклик вақтда ҳам» деган сўзлари, яъни, ўзингни тетик-фаол ҳис қилган ҳолатда ҳам. Ва яна: «хушинга ёқмай турган вақтда ҳам» деган сўзлари, яъни, ёқтирмай турган ҳолатингда ҳам деган маънодадир.\nҲадисдан ирода қилинган маъно, рози бўлиб ва аччиқланиб турганда ҳам, қийинчилик ва енгилликда ҳам, яхши ва ёмон ҳолатларда ҳам деган маънодадир» (Ибн ал-Асир «Жамеъ ал-Усул» 4/66).\nИмом Нававий айтганларидек уламолар шундай дейишди: «(Юқоридаги ҳадиснинг) Маъноси: Маъсият бўлмаган ўринда, нафсга оғир келиб, ёқтирмай турган ишларда ҳукмдорларга итоат қилиш вожиб бўлади. Агар маъсият бўладиган бўлса, қулоқ солиш ҳам, итоат қилиш ҳам йўқдир.\nНабий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: «ва яна сенга ҳаққинг адо қилинмаган вақтда ҳам» деган сўзлари: дунёвий ишларда сизларни ҳаққингизни ўзларига ўзлаштириб олишлари деган маънода. Яъни: Ҳукмдорлар дунёни ўзлариники қилиб олиб, сизларни ҳаққингизни бермасаларда қулоқ солиб, итоат қилинглар» («Шарҳ Муслим» 12/225).\n7 – Яна ҳукмдорлар ҳақ-ҳуқуқларни адо қилмай, зулм ўтказишган чоғда ҳам уларга итоат қилишни вожиб эканлиги ҳақида ворид бўлган шаръий ҳужжатлар(ни келтириб ўтамиз).\nМуслим ўзларининг «Саҳиҳ»ларида ва яна Нававий бу ҳақда алоҳида бўлим очиб, уни: «Ҳақ-ҳуқуқларни адо қилишмасада, ҳукмдорларга итоат қилиш ҳақидаги боб» деб номладилар. Алқама ибн Воилдан, у киши ўз оталаридан ривоят қиладилар, Салама ибн Язид ал-Жаъфий Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан сўради: «Эй Аллоҳнинг пайғамбари, бизнинг устимизга ўзларининг ҳақ-ҳуқуқларини сўраб олиб, бизни ҳақ-ҳуқуқларимизни адо қилмайдиган ҳукмдорлар келиб қолса, бизни нимага буюрасиз?» Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ундан юзларини бурдилар. Сўнг яна сўради. У киши соллаллоҳу алайҳи ва саллам яна юзларини бурдилар. Сўнг яна иккинчи ё учинчи мартта сўраганида, Ашъас ибн Қойс уни ўзи томонга тортди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Қулоқ солиб итоат қилинглар. Уларга нимани ўз бўйинларига олишган бўлса ўша бўлади. Сизларга эса нимани ўз гарданингизга олган бўлсангиз шу бўлади».\nМуслимнинг яна бир ривоятларида: Ашъас ибн Қойс уни ўзи томонга тортди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Қулоқ солиб итоат қилинглар. Уларга нимани ўз бўйинларига олишган бўлса ўша бўлади. Сизларга эса нимани ўз гарданингизга олган бўлсангиз шу бўлади».\nМаъноси: Аллоҳ таоло ҳукмдорларга бир қанча буйруқларни буюрди ва уларга одамлар орасида адолат қилишни вожиб қилди. Агар бу буйруқларни адо қилишмаса гуноҳкор бўладилар. Ва яна ҳудди шундай Аллоҳ таоло халққа ҳам ҳукмдорларга қулоқ солиб, итоат қилишни буюрди. Энди одамлар ана шу ҳақни адо этишса, ажру-савобга эришишади. Акс ҳолда улар ҳам гуноҳкор бўлишади.\nМуслим ўзларининг «Саҳиҳ»ларида Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар. Ҳузайфа розияллоҳу анҳу айтадиларки: Мен «Эй Росулуллоҳ, биз расво ҳолатда эдик. Аллоҳ таоло бизларга яхшиликни олиб келди. Биз (ҳозир) ана шу ҳолатдамиз. Мана шу яхшилик ортидан ёмонлик келадими?» дедим. У киши соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳа», дедилар. Мен: «Ана шу ёмонлик ортидан яхшилик келадими?» дедим. У киши соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳа», дедилар. Мен: «Ушбу яхшилик ортидан яна ёмонлик келадими?» десам, у киши соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ҳа», дедилар. Мен: «(Бу) қандай (бўлади)?» десам, у киши соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Мендан кейин мени йўлимдан юрмайдиган ва менинг суннатимга амал қилмайдиган ҳукмдорлар келади. Улар орасида шундай кишилар бўладики, қалблари инсон жисмидаги шайтонларнинг қалблари кабидир». Ҳузайфа розияллоҳу анҳу айтадиларки, мен: «Эй Росулуллоҳ, ўша замонларга етиб борсам қандай йўл тутай?», дедим. У киши соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Ҳукмдорга қулоқ солиб, итоат қиласан. Агар орқанга уриб, молингни олса ҳам қулоқ солиб, итоат қил».\nУшбу ҳадис ана шу мавзуда келган ҳадислар ичида энг таъсирлисидир. Зеро Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўша ҳукмдорларни, ўзларининг йўлидан юрмайдиган ва у киши соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатларига амал қилмайдиганлар деб сифатладилар. Бу ҳолат залолат ва фасоднинг ҳамда (тўғри йўлдан) оғишиш ва саркашликнинг учига чиққан кўринишидир. У ҳукмдорлар ўзлари, аҳли-оилалари ва халқлари ҳусусида пайғамбар йўлидан юрмайдилар…\nҲолатлари шундай бўлсада, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам, бошқа ҳадисларда қайд қилиб ўтилганидек, Аллоҳга маъсият ўринларидан (бошқа барча ўринларда), уларга итоат қилишга буюрдилар. Ҳатто ҳолат зарба еб, молни тортиб олиниши даражасига етса ҳам. Бу ҳолат сизни уларга итоат қилишни тарк этиш ва буйруқларига қулоқ солмасликка олиб келмасин. Бу қилган гуноҳлари ўзларига бўлади. Яқин келажакда ҳисоб-китоб қилиниб, ўша гуноҳларига яраша қиёмат куни жазоларини оладилар.\nҲавои-нафс сени ушбу ҳикматли буйруқ ва тўғри шариатга хилоф иш тутишинга бошлаб борса ва ҳукмдоринга қулоқ солиб, итоат қилмасанг, сенга гуноҳ етади ҳамда хатарли ҳолатга тушасан.\nУшбу пайғамбар буйруғи, Ислом дини олиб келган мукаммал адолатдир. Агар бу (ҳукмдор томонидан) зарба еган одам, қулоқ солиб, итоат қилмаса… Бу ҳолат диний ва дунёвий фойдалар чиппакка чиқишига олиб келади. Натижада халқнинг барча қатламига зулм бўлади. Алалоқибат диёрлардан адолат кўтарилади. Фасод кенг қулоч ёзиб, барчани ўз домига тортиб кетади.\nДемак ана шу зулмга учраган одам сабр қилиб, ажрни Аллоҳдан умид қилса, ёрдамни Аллоҳдан сўраса ва қулоқ солиб, итоат қилишда бардавом бўлса, барча фойдали ишлар амалга ошиб, (ҳеч кимга) зиён етмайди. Шунда Аллоҳни ҳузуридаги ҳаққини ҳам зое қилмаган бўлади. Эҳтимол (шу дунёни ўзида) йўқотган нарсасини ўрнига, унданда яхшироғини топади. Ёки ўзи учун охиратга заҳира йиғиб қўйган бўлади.\nБу шариатнинг гўзал (буйруқларидандир). Шариат ҳукмдорлар фақат адолатли бўлишсагина қулоқ солиб, итоат қилишга буюрмади. Агар ҳолат шундай (яъни, фақат адолатли ҳукмдорларга бўйсуниш бўлиб, бошқаларига итоатсизлик қилишга буюрилганда) эди, дунёнинг барча бурчакларида бошбошдоқлик юзага келган бўларди. Бандаларига кўрсатган лутфи учун барча мақтовлар Аллоҳга хосдир.\n8 – Шаръий ҳужжатлар шуни кўрсатадики, ҳукмдорлар билан халқ ўртасида ўзаро муҳаббат пайдо бўлиши ва ҳукмдорларни ҳаққига дуо қилиш ҳолатлари кузатилиши, ҳукмдорларнинг яхши эканликлари аломатларидандир.\nУшбу далиллардан: Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Ҳукмдорларингизнинг яхшилари, сизлар уларни яхши кўрадиганингиз ва улар ҳам сизларни яхши кўрадиганлари, улар сизларга салом йўллайдиганлари (дуо қиладиганлари) ва сизлар ҳам уларга салом йўллайдиганларизнгиз (дуо қиладиганларингиз)дир. Ҳукмдорларингизнинг ёмонлари, сизлар уларга нафрат кўзи билан қарайдиганларингиз ва улар ҳам сизларга нафрат кўзи билан қарайдиганлари, сизлар ҳам уларни лаънатлайдиганларингиз ва улар ҳам сизларни лаънатлайдиганларидир». Айтилдики: «Эй Росулуллоҳ, уларга қарши қилич кўтариб, уруш қилмаймизми?» У киши соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Модомики сизларни ичингизда намозни адо қилар эканлар, йўқ. Агар ҳукмдорларингиздан ўзингиз ёқтирмайдиган бирор нарсани кўрсангизлар, бас ўша ишини ёмон кўринглар. Итоат қилишдан бўйин товламанглар».\nЯна бир бошқа лафзда эса: «Огоҳ бўлинг, кимники устида бир ҳукмдор бўлса ва у (ўша ҳукмдорни) Аллоҳга маъсият бўладиган бирор иш қилаётганини кўрса, Аллоҳга қилаётган маъсиятини ёмон кўрсинда, итоат қилишдан бўйин товламасин».\n9 – Мусулмонларнинг ҳукмдорларига итоат қилиш, Аллоҳ ва Росулига итоат қилишликдандир. Бунга саҳиҳ ҳадислар далолат қилади.\nАна шулардан: Саҳиҳайнда (Бухорий 12/111, Муслим 3/1466) Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадис: Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Кимки менга итоат қилса, дарҳақиқат Аллоҳга итоат қилибди. Кимки менга итоатсизлик қилса, дарҳақиқат Аллоҳга итоатсизлик қилибди. Кимки мени амиримга итоат қилса, дарҳақиқат менга итоат қилибди. Кимки мени амиримга итоатсизлик қилса, дарҳақиқат менга итоатсизлик қилибди».\nМуслимнинг лафзларида эса: «… Кимки ҳукмдорга итоат қилса, дарҳақиқат менга итоат қилибди. Кимки ҳукмдорга итоатсизлик қилса, дарҳақиқат менга итоатсизлик қилибди». Бухорий роҳимаҳуллоҳ ушбу ҳадисга, ўзларининг «Саҳиҳ»ларида, ҳукмлар китобида алоҳида бўлим очиб, уни мана бундай деб номладилар: Аллоҳ таолонинг: «Аллоҳга итоат қилинглар, Росулга итоат қилинглар ва ўзларингиздан бўлган иш эгаларига» (Нисо: 59) қавли ҳақидаги боб.\nҲофиз ибн Ҳажар роҳимаҳуллоҳ айтдиларки: «Ҳадисда ҳукмдорларга итоат қилишни вожиб эканлиги ва бу маъсиятдан бошқа ўринларга хос эканлиги айтиб ўтилди. Уларга итоат қилишга бўлган буйруқдаги ҳикмат шуки: (мусулмонларнинг) гапи бир жойдан чиқишлигига риоя қилиш. Чунки ажралиб-бўлиниб кетишда фасодга юз тутиш бордир».\nЯна ушбу ҳадислардан: Бухорий ўзларининг «Саҳиҳ»ларида «Ҳукмлар китоби, модомики маъсият бўлмас экан, ҳукмдорларга қулоқ солиб, итоат қилиш ҳақидаги боб»да Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Қулоқ солиб, итоат қилинглар. Агарчи устиларингизга боши магиз донасига ўхшаш қора қул бошлиқ бўлиб қолса ҳам».\nЯна шу ҳақида келган ҳадислардан: Саҳиҳайнда (Бухорий 13/192, Муслим 3/1470), Убода ибн Сомит розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадис: «Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бизни чақирдилар. Биз у кишига байъат бердик. Ушбу берган байъатимиз ичида, тетиклигимизда ва хушимизга ёқмай турганда ҳам, қийинчилик ва енгилликда ҳам ва биздан молимиз зўрлик билан тортиб олинганда ҳам эшитиб, итоат қилишга, ҳамда ишни (бошқарувни) иш эгалари (ҳукмдорлар) билан талашиб-тортишмасликка байъат бердик». Айтдиларки: «Фақат сизларда ушбу масалада Аллоҳ томонидан очиқ ҳужжат бўлган, аниқ-равшан куфрни кўрсангиз бундан мустаснодир». Бу Муслимнинг лафзлари.\nЯна шу мавзудаги ҳадислардан: Ибн Абу Осим «Сунна»да 2/503 (яна имом Аҳмаднинг «Муснад»ларида 4/96 ва яна «Мажмаъ аз-Заваид» 5/271 да) ишончли санад билан Муовия розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадис. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Қулоқ солиб, итоат қилувчига қарши ҳужжат йўқдир. Қулоқ солиб, итоатсизлик қилувчини фойдасига ҳужжат йўқдир».\nЯна Ибн Абу Осимнинг «Сунна» китобларида (Албоний ҳадис саҳиҳ дедилар. «Зилал ал-Жанна фий тахриж ас-Сунна» 2/508 га қаралсин) Адий ибн Ҳатим розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. У киши айтдиларки: «Эй Росулуллоҳ, биз сиздан: Аллоҳдан қўрқадиган (ҳукмдорга) итоат қилиш ҳақида сўрамаяпмиз. Бироқ у фалон, фалон ишларни қилади» деб ёмон нарсаларни зикр қилдилар. Шунда Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Аллоҳдан қўрқинглар ва қулоқ солиб, итоат қилинглар».\nИбн Занжуянинг «Китаб ал-Амвал» деган асарларида (1/73-74, иснодда Ибн Луҳайъа бор. У киши ростгўй бўлсаларда, китоблари ёниб кетгандан сўнг, ҳадисларни (бир-бирига) аралаштириб юборганлар. Лекин ҳадиснинг матнини бошқа ҳадислар қўллаб-қувватлайди) Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдиларки: «Қулоқ солиб, итоат қилиш, бир ишни ёқтирмасанглар тарк этиб, (фақат) ёқтирган нарсаларингизда эмас. Бироқ қулоқ солиб, итоат қилиш, ҳам ёқтирмаган ва ҳамда ёқтирган нарсаларингиздадир. Қулоқ солиб, итоат қилувчига қарши (азоблашга) бирор йўл йўқдир. Қулоқ солиб, итоатсизлик қилувчининг фойдасига эса бирор ҳужжат йўқдир».\nСалафий даъват имомлари (шайх Муҳаммад ибн Абдулваҳҳоб даъватларини давомчилари), роҳимаҳумуллоҳ, ушбу бобдаги бир қанча пайғамбар ҳадисларини келтиришгач, айтадиларки: «Ҳукмдорларга қулоқ солиб, итоат қилишни вожиб эканлиги, улар билан бошқарувни талашиш ва уларга қарши бош кўтариб чиқишни ҳаром эканлиги, ҳамда дин ва дунё фойдалари фақат бошқарув ва бирдамлик билангина тартибга тушишлиги ҳақида келган Қуръон оятлари, пайғамбар ҳадислари ва тадқиқотчи уламоларнинг сўзлари тушунарли бўлган бўлса, шу нарса маълум бўладики, ҳукмдорларга итоат қилишдан бош тортиш, уруш ёки бошқа ишлар билан ҳукмдорга қарши юриш, Аллоҳ ва Унинг Росулига қарши чиқишликдир. Аҳли сунна вал жамоанинг йўлига хилоф чиқишликдир» («Насиҳа Муҳимма фий саласа қозоя» 47-саҳифа, иккинчи босма).\nШайхулислом роҳимаҳуллоҳ айтдиларки: «Аҳли илм, дин пешволари ва аҳли фазл бирор кишига ҳукмдорларга итоатсизлик қилиш, уларга ёлғон муомала ишлатиш ва қай йўл билан бўлса ҳам уларга қарши бош кўтаришдан иборат Аллоҳ қайтарган ишларга рухсат бермайдилар. Бу ҳолат аввалда ҳам, ҳозирда ҳам аҳли сунна вал жамоанинг одатидан экани маълум ва машҳур бўлди» (Мажмуъ фатава ибн Таймийя 35/12).\n10 – Ҳукмдорларнинг обрўларига тил текказиш, уларни ҳақоратлаш ва айбларини (омма олдида) эслаб ўтиш катта хато ва қабиҳ жиноятдир. Пок шариат бундай ишлардан қайтарган ва ушбу ишга қўл урувчи кимсани қоралаган. Бу ҳолат дину-дунёни фасодга юз тутишиниг негизи бўлмиш, ҳукмдорларга қарши бош кўтариб чиқишнинг илк куртакларидир.\nМаълумки, (мақсадларга элтувчи) воситалар мақсадлар ҳукмида бўлади. Бош кўтариб чиқиш ва ушбу иш билан шуғулланувчилар қораланиши ҳақида келган ҳужжатлар, (ҳукмдорларни) ҳақоратлаш ҳаром эканлиги ва ушбу ишга киришган кимсани қораланишига (яққол) далил бўлади.\nДарҳақиқат «Саҳиҳайн»да (Бухорий-10/445-531 Фатҳул Борий, Муслим-1/65), Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дедилар: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, яхши сўзни сўзласин ёки жим турсин». Яна «Саҳиҳайн»да (Бухорий-1/54 Фатҳул Борий, Муслим-1/65), Абу Мусо Ашъарий розияллоҳу анҳу дедилар: Айтишдики: «Эй Росулуллоҳ, қайси Ислом афзалроқ?» (Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам) айтдиларки: «Мусулмонлар кимнинг тилидан ва қўлидан омонда бўлишса (ана ўша кишининг Исломи афзалроқдир)».\nХоссатан ҳукмдорларни ҳақорат қилишдан қайтариб келган ҳужжатлар ҳам ворид бўлган. Чунки уларни ҳақорат қилиш сабаб фитна олови аланга олади, умматга ёмонлик эшиклари ланг очиб берилади.\n«Сунан Термизий»да Зиёд ибн Касийб ал-Адавийдан ривоят қилинади. У киши айтдиларки: Абу Бакра билан Ибн Омирнинг минбарини (шундай) тагида эдим, у киши устида юпқа кийим билан хутба ўқирди, шу вақт Абу Билол айтдики: «Ҳукмдоримизга бир қаранглар, фосиқларни кийимини кийиб олибди». Шунда Абу Бакра айтдиларки: «Жим бўл! Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни шундай деганларини эшитганман: «Кимки Аллоҳни ерда (сайлаб қўйган) ҳукмдорини қадрини туширса, Аллоҳ уни (ўзини) хор қилади»» (Сунан Термизий, 2225).\nИбн Абу Осимнинг «Сунна» (2/488)да: Ҳадийя ибн Абдулваҳҳоб бизга шундай ҳадис айтди, Фазл ибн Мусо бизга шундай ҳадис айтди, Ҳусайн ибн Воқид Қайс ибн Ваҳбдан, (у киши) Анас ибн Моликдан бизга шундай ҳадис айтди: «Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг саҳобаларидан иборат киборларимиз бизни мана бундай деб қайтаришарди: «Ҳукмдорларингизни ҳақорат қилманглар. Уларга ёлғон муомала ишлатманглар. Уларни нафратини қўзғатманглар ва Аллоҳдан тақво қилинглар. Албатта иш яқин (қолди)»».\nИснод яхши, (исноддаги) кишиларнинг барчаси сиқот (ишончли). Ҳусайн ибн Воқид (баъзан) хатога йўл қўйсада ишончлидир, унинг сўзи олинади. Ибн Абдулбарр «Тамҳид» (21/287)да Яҳё ибн Яманнинг йўлига кўра (ушбу асарни) ривоят қиладилар: «Суфён Қайс ибн Ваҳбдан, (у киши) Анас ибн Моликдан бизга шундай ҳадис айтди: «Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг саҳобаларидан иборат киборлар, бизни ҳукмдорларни ҳақорат қилишдан қайтаришарди» (Санаддаги Суфёндан мурод) Суфён ибн Саъийд ас-Саврий.\nЯна бу асарни Ҳофиз Абул Қосим ал-Асбаҳоний ҳам ўзларининг «ат-Тарғиб ва ат-Тарҳиб» (3/68) китобларида ривоят қилганлар. (У киши) суннатни барпо қилувчи деб лақабланганлар. Али ибн Ҳасан ибн Шақиқ, Ҳасан ибн Воқид Аъмашдан, (у киши) Зайд ибн Ваҳбдан, (у киши) Анас ибн Моликдан бизга шундай ҳадис айтди: «Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг саҳобаларидан иборат киборларимиз бизни (мана бу ишлардан) қайтаришди. Ҳукмдорларингизни ҳақорат қилманглар, уларга ёлғон муомала ишлатманглар, уларга итоатсизлик қилманглар. Сабр қилинглар ва Аллоҳ азза ва жалладан тақво қилинглар. Албатта иш яқин (қолди)». Абу Умома розияллоҳу анҳудан ворид бўлган, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дедилар: «Ҳукмдорларни ҳақорат қилманглар. Уларни ҳаққига Аллоҳдан салоҳият тилаб дуо қилинглар. Чунки уларнинг ўнгланиши, сизларнинг ҳам ўнгланишингиздир» (Табароний «ал-Авсат» ва «ал-Кабир»да ўзларининг шайхлари Ҳусайн ибн Муҳаммад ибн Мусъаб ал-Аснанийдан ривоят қилганлар). Ҳайсамий «Мажмаъ» (5/249)да айтдиларки: «Мен уни билмайман, лекин (санаддаги) қолган кишилар ишончлидир». Суютий бу ҳадисни заиф эканлигига ишора қилганлар, «Фатҳул Қодир» (6/398-399)га қаралсин. Яна бу ҳадисни Байҳақий «Жомеъ» (13/71)да ривоят қилганлар. Ақийлий заиф (ҳадислар қаторида) (3/59-60)да Абу Убайда ибн Жарроҳ розияллоҳу анҳудан марфуъ ҳолатда ривоят қилганлар: «Ҳукмдорни ҳақорат қилманглар. Чунки у Аллоҳнинг еридаги соясидир». Бироқ исноди жуда заиф. Аийлий айтдиларки: «Бу бобда саҳиҳликка ярайдиган бирор нарса йўқ». Ушбу марфуъ дейилган ҳадис ҳақида айтяптилар.\nБу асарни яна Байҳақий ўзларининг «ал-Жамеъ ли Шуъаб ал-Ийман» (13/186-202)да Қайс ибн Ваҳбнинг йўлига кўра ушбу лафз билан ривоят қилганлар: «Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг саҳобаларидан иборат киборларимиз бизни ҳукмдорларимизни ҳақорат қилмасликка буюрдилар …» Исноди яхши.\nҲукмдорларни ҳақорат қилишдан қайтарувчи очиқ-ойдин ҳужжатни кўргандан кейин ҳам, қалбига иймон ўрнашган ва Аллоҳнинг шиорларини улуғлаган мусулмон ҳақида, ушбу жиноятга қўл уриши ёки ушбу мункар иш содир бўлганда (индамай) сукут сақлаб туришини қандай тасаввурга сиғдирса бўлади?!\n«Мусулмон ҳақида бундай гумонга бормаймиз. Ундан бундай иш рўй беришини тасаввуримизга ҳам сиғдира олмаймиз. Чунки шаръий ҳужжатлар ва Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг саҳобалари (юриб ўтган) йўл, аслида шайтон васвасаси ва бидъий фикрлар бўлмиш қалбдаги (турли) кечилмалар ва хиссиётлардан устундир. Бундай ишга қалбларида ҳужжатлар учун ўрин йўқ бўлган аҳли ҳавогина қўл уради. Балки уларнинг ҳолатлари шуни айтиб турибдики: Бу бобда келган ҳужжатлар етарлича эмас «Уларнинг оғизларидан чиққан сўз оғир сўздир. Улар фақат ёлғон сўзлайдилар» (Каҳф: 5)» (Мусонниф 15/75, 11/137-138).\nИбн Абу Шайба роҳимаҳуллоҳ айтдиларки: Бизга Уяйна Иброҳим ибн Майсарадан, (у киши) Товусдан шундай ҳадис айтди: «Ибн Аббоснинг ҳузурларида ҳукмдорлар тилга олинди. Шунда бир киши уларни (ҳукмдорларни) қоралашга киришиб кетди. Бўйини шундай баланд чўздики, уйда ундан баландроқ одамни кўрмадим. Кейин Ибн Аббосни шундай деганларини эшитдим: «Ўзингни золим қавм учун фитна қилиб бермагин». Ҳалиги киши бўйини шундай паслатдики, уйда ундан кўра бўйи пасроқ одамни кўрмадим».\nИбн Абдул Барр «Тамҳид» (21/287)да Абу Дардо розияллоҳу анҳуга тақаладиган санад билан ривоят қиладилар: «Кишида (бўладиган) нифоқнинг аввали ҳукмдорига таъна етказишидир»\nИбн Абу Осим «Сунна» (2/488)да Абул Яман ал-Ҳузнийдан, (у киши) Абу Дардо розияллоҳу анҳудан ривоят қилади: «Ҳукмдорларга лаънат айтишдан ўзларингизни тийингиз. Чунки уларга лаънат айтиш (дин ишларини амалга ошириш имкониятларини) кесувчидир. Уларни нафратларини қўзғаш эса ҳалок қилувчидир». Айтилдики: «Эй Абу Дардо, уларда ўзимиз ёқтирмаган нарсани кўрсак нима қилайлик?» Айтдиларки: «Сабр қилинглар. Агар Аллоҳ у (ҳукмдор)ларда ана шу нарсани кўрса, уларни сизлардан ўлим билан тўсади (яъни ўлгандан кейин қутуласизлар)». Санадда Абул Яман ал-Ҳузнийдан ташқари барчалари ишончлидир. Абул Яман ал-Ҳузнийни исми: Омир ибн Абдуллоҳ ибн Лиҳя ал-Ҳузний ал-Ҳимсий. Бу киши Абу Умомадан, Абу Дардодан ва оталари Абдуллоҳ ибн Лиҳядан ва Каъб ал-Ахбордан ривоят қилган.\nАллоҳ таоло пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга салавоту саломлар йўлласин.\n/ Кутубхона / Манҳаж / Ҳукмдорларнинг ҳақ-ҳуқуқлари\nМуслим → 05.05.2011 йил\nMashaAllah ayni mavzu!\nmumina → 25.02.2012 йил\nAssalomu alaykum. Men bularni o’qib o’zimga yarasha saboq oldim.Lekin Муслим ўзларининг «Саҳиҳ»ларида Ҳузайфа ибн ал-Ямон розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар. Ҳузайфа розияллоҳу анҳу айтадиларки:…shu joyda Abduvali qori akani maruzasida keltirgan hadisda qarama qarshilik borligini ko’ryapman: http://dars.sofislom.com/Dars/21-Allohning Yagonaligi (Tawheed).mp3\n2chi menda jumboq bo’layotgan narsa “Эй мўминлар, Аллоҳга итоат қилингиз, ва пайғамбарга ҳамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон) ҳокимларга бўйсунингиз! Бордию бирон нарса ҳақида талашиб қолсангиз, — агар ҳақиқатан Аллоҳга ва охират кунига ишонсангиз — у нарсани Аллоҳга ва пайғамбарига қайтарингиз! Мана шу яхшироқ ва чиройлироқ ечимдир” (Нисо: 59).Bu yerda esa to’liq berilmagan. Hukuronlar bilan nimani tortishganda Alloh vauning rasuliga qaytarish lizim?Menga shular hususida aniqlik kiritib bersangizlar!\nmumina → 26.02.2012 йил\nIltimos, menga javob bersangizlar. Menga juda ham zarur.\nMutaallim → 26.02.2012 йил\nҲузайфа розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадис бир неча йўлга кўра ривоят қилинган. Ва ушбу ривоятларнинг баъзи лафзлари ўртасида фарқ мавжуд бўлиши мумкин. Ушбу ҳадис борасида батафсил маълумот олиш учун ушбу боғламадаги биринчи марузага мурожаат қилишингизни тавсия қиламиз: http://toislam.ws/audio-manhaj/193-manhaj2010\nНисо сурасининг 59-оятида ҳукмдорлар билан тортишиш ҳақида ҳеч нарса дейилмаган. Аксинча маъсият бўлмаган ўринда уларга итоат қилиш Аллоҳ ва Унинг Росулига итоат этишга атф қилинди. Итоат этишга бўлган буйруқ Аллоҳ ва Росули борасида такрор келиб, иш эгалари борасида яна учинчи бор такрорланмаслигини сабаби, муфассир уламолар изоҳи билан, ушбу ҳукмдорларга Аллоҳ ва Росулига маъсият қилиш ўринларида итоат қилинмаслиги учундир. Ва шу билан бирга уларга итоат этишдан бутунлай бўйин товлаб олишлик ҳам жоиз эмас. Балки айнан ўша маъсиятда уларга итоат йўқ.


Ўзбек мардикорига ҳақ берилди\nРоссиядаги аксар ўзбек муҳожирлари ҳам иш берувчи¸ ҳам миграция маъмурлари¸ боз устига¸ тақирбошлар зулми остида яшаб¸ ишлашади.\n30 июн кундан бошлаб Россияда кучга кирган янги қонун ўзбекистонлик меҳнат муҳожирлари ҳаққини ҳимоялашни кўзда тутса-да¸ кузатувчилар бу қонунни амалга ошириш механизми йўқлигини айтмоқдалар.\nРоссия президенти Дмитрий Медведев россияликларнинг Ўзбекистон, ўзбекистонликларнинг Россиядаги меҳнат фаолиятини тартибга солувчи қонунни имзолади.\nМазкур қонун Россияда шартнома асосида ишлаётган ўзбекистонлик меҳнат муҳожирлари ҳамда Ўзбекистонда шартнома асосида ишлаётган россиялик меҳнат муҳожирларининг меҳнат фаолиятини тартибга солиш ва ҳақ-ҳуқуқларини ҳимоя қилишни кўзда тутади.\nҚонун 2007 йилнинг 4 июлида Тошкентда имзоланган “Меҳнат муҳожирлари ҳуқуқларини ҳимоя қилишга оид Россия ва Ўзбекистон ҳукуматлари ўртасида тузилган келишув” асосида қабул қилинди.\nГарчи¸ кўзга кўринган бир неча депутатлар кескин норозилик билдирган бўлса-да, қонун матни 5 июн куни Россия Давлат думасида қабул қилинган, 17 июн куни Федерация кенгаши томонидан маъқулланган эди.\nКелишувга эришилганидан қарийб икки йил ўтиб, Россия президенти томонидан имзоланган мазкур қонун Россияда юрган миллионлаб ўзбек меҳнат муҳожирларининг ҳақ-ҳуқуқларини қандай ҳимоя қилади ва Россиядаги ўзбек меҳнат муҳожирининг ўта абгор аҳволини яхшилашга қодирми, деган саволлар билан биз Россиядаги “Фуқаровий кўмак” ташкилотининг Меҳнат муҳожирлари билан ишловчи эксперти Елена Буртинага мурожаат қилдик.\nОзодлик: Елена, қонун матни билан танишиб чиққач¸ шундай тушунча ҳосил бўлдики, бу қонун Россияда меҳнат шартномаси асосида ишлаётган меҳнат муҳожирлари ҳаққинигина ҳимоя қилади. Аммо, одатан, иш берувчилар ишга ёлланувчиларга шартномасиз ёxуд оғзаки келишув билан ишлашни таклиф қилади. Қонунда иш берувчи ва ёлланувчи ўртасида меҳнат шартномасини тартибга солиш масаласи нечоғлиқ ечимини топган?\nЕлена Буртина: Ҳа, ҳақиқатда ҳам шундай бир жиддий муаммо бор. Россиялик иш берувчилар, ўзбекистонлик иш берувчилардан хабарим йўқ, одатда, нафақат хориж фуқаролари, балки, россиялик ишга ёлланувчилар билан ҳам меҳнат ёxуд фуқаровий-ҳуқуқий шартномаларни тузишдан қочади.\nШу билан иш берувчи ўзининг зиммасидаги мажбуриятлардан осонгина бўйин товлаши, ишга ёлланган меҳнат муҳожири эса ҳақсиз қолса-да, ҳаққини ундира олмаслиги мумкин.\nМуаммо шундаки, бу қонунда иш берувчини ўз мажбуриятларини бажаришга мажбур қилувчи меxанизм йўқ. Шартнома ундай бўлсин, бундай бўлсин, дейилган билан шартнома тузилишини таъминлайдиган механизм йўқ. Демакки, бу масала ҳануз очиқ қолмоқда.\nОзодлик: Қонуннинг 10-моддасида “Меҳнат муҳожирига тўланадиган ҳақ ва унга ҳозирланадиган меҳнат шароити, мисол учун, айни иш ва лавозимда бўлган Россия фуқаролари шароитидан паст бўлмаслиги керак” дейилган. Ўзбек меҳнат муҳожири эса россиялик иш берувчини арзон ва беозор ишчи кучи бўлгани учун қизиқтирмоқда. Шундай экан, қонуннинг бу моддаси ишлармикан?\nЕлена Буртина: Албатта, хорижлик ишчи сифатида ўзбекистонлик ишчининг меҳнат ҳақи ва шароити россиялик ишчиникидан кам бўлмаслиги керак. Аммо, яна ўша муаммо — ишчига шу шароитни тайин қилинишини таъминлайдиган шартнома масаласи очиқ қолаяптику?!\nРоссиялик иш берувчи агар россиялик ишчига тўлаган ҳақ ва ундан давлатга тўланадиган солиқни тўлашга мажбур бўлар экан, ортиқча жавобгарлиги бўлган хорижлик ишчини ёллаб нима қилади?\nТабиийки, у меҳнат шартномасидан бўйин товлайди. Уни шартнома тузишга мажбур қилувчи механизм эса йўқ.\nОзодлик: Ҳақиқатда ҳам, қонунда Россияда юрган ўзбек муҳожирларини қийнаган кўплаб муaммолар — иш ҳақи, дам олиш кунлари, тиббий ёрдам, иш шароитида вафот этган муҳожирнинг жасадини юртига жўнатиш каби масалалар тилга олинган ва бунда барча масъулият иш берувчининг зиммасига юкланган, шундайми?\n- Ҳужжат билан танишиб, менда ҳосил бўлган хулоса шу бўлдики, меҳнат муҳожирининг меҳнат фаолияти ва ҳақ-ҳуқуқлари билан боғлиқ мажбурият тўлиқ иш берувчининг зиммасига юкланган.\nКелишувни имзолаган икки давлат ҳукуматлари эса зиммасига ҳеч қандай мажбурият олмаган. Молиявий нари турсин, меҳнат муҳожирининг ҳуқуқий ҳимояси бўйича ҳам бирорта масъулиятни ҳукуматлар зиммасига олмаган.\nБарча мажбурият зиммасига юкланган иш берувчини эса бу мажбуриятларни бажартирадиган механизм йўқ. Демак, бу қонун амалда қўлланган тақдирда ҳам, вазият эски ҳаммом, экси тослигича қолади, афтидан¸ дейди Елена Буртина.


Фарғона тергов ҳибсхонасидаги қийноқлар ҳақида БМТга билдирги (Қийноқлар ороли асираси – Зулмат қаърида. № 13) | ЎТЮРАКЛАР КЛУБИ\nШу тобда ўз ҳолатимга ўзим ачиниб кетдим… Изтиробдан ичим идраб кетди: “Дилафрўз!” – дедим титраб. Овозимни таниди. Таниди-ю, атрофга аланглаб овоз эгасини – мени қидира кетди… Ва… Ва.. шундоққина қаршисида турган пол латтага ҳам ярамайдиган жулдур халатдаги бир бечорага кўзи тушди.\nРўпарасида овозини эшитгани – Мўътабар опаси эмас, бошида оқ рўмолчаси, шишиб кетган боғлоғлиқ қўлларини бўйнига осганча, оёғида зўрға турган афтодаҳол бир ғариб маҳкума турарди. Наҳотки?! Наҳотки ҳимоячи сифатида ҳам, айбланувчи ва судланувчи сифатида ҳам терговлар ва суди жараёнларида жасурлиги билан прокурору судьяларни талвасага солган Мўътабар опаси шу бўлса?\nҲайрат ва изтиробли нигоҳлари термулди, тикилди. Ниҳоят таниди. Ўша, устози, дўсти, қадрдони қаршисида эканлигини англади. Ўзи таниган, билган, адолатпарварлиги билан нафақат водийга, балки Республикага танилган Мўътабар Тожибоеванинг ночор аҳволини кўриб, вужудини титроқ босди. Гапирмоқчи, нималардир демоқчи бўлди, уринди, аммо овози чиқмади. Бир зум ҳайкалдек қотиб қолди…\nЙиғлаб, бир-биримизни бағримизга босиб кўришдик. Тезкор ходим бизни кабинетга бошлаб кирди ва ўзи хона тўридаги стулни эгаллади.\nҚонунда талаб қилганидек, холи учрашиш учун имкониятимиз бор экан, деб ҳомтама бўлган эканмиз. Қамоқхона ходими учрашув тугагунча, бизни тарк этмаслигини, унинг ёнида гаплашишимизни талаб қилди.\n– Ие, Конституцияга, қонунларига бўйсунмайсизми? Қизиқ-ку! – қамоқхона ходимига гап қотди Дилафрўз.\n– Шунақа. Бу ерни қамоқхона деб қўйибдилар. Маҳкума билан ёлғиз учрашишга хаққингиз йўқ. Мени иштирокимдагина гаплашасиз, – қўполлик билан жавоб қайтарди тезкор ходим.\n– Буни қаранг-а! Унда қайси мамлакатнинг қонунига бўйсунасизлар сизлар? Ёки бу қонунларга бўйсунилмайдиган оролми? – тўнкадек тўнғиллаган ходимга хитоб қилди у.\n– Буни раҳбарлардан сўраб биласиз. Мени билганим шу: маҳкума билан ёлғиз учрашиш мумкин эмас. Тамом-вассалом.\n– Яхши, яхши, – асабийлашаётган адвокатим беш бармоғи билан стулни чертарди, – унда раҳбарларингиздан сўраб биламиз, начора. Бир вароқ оқ қоғоз беринг, илтимос сиздан.\nТезкор вакил узатган оқ қоғозни олган Дилафрўз унга: “Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, Жиноят-ижроия Кодексининг маълум моддаларига асосан ҳимоямдаги маҳкума Тожибоева билан қонуний тарзда холи учрашув ташкил қилиб беришларингизни сўрайман” – деган мазмунда қамоқхона маъмуриятига талабнома ёзди.\nТалабномасига: “Агар ҳоли учрашувга рухсат берилмаса, қайси қонун ҳужжатларига асосан рад этаётганларингизни изоҳлаб беришингизни талаб қиламан”, – деб қўшиб қўйишни ҳам унутмади.\nТезкор вакил Дилафрўзни хонада қолдириб, мени каридорга етаклаб чиқди-да: “Шу ерда қимирламай туринг” – деб буюрди.\nЎзи эса талабномани олиб бошлиқ қабули томон ошиқди… Орадан анча вақт ўтгачгина, маъмурият адвокатим билан холи учрашув учун рухсат беришга мажбур бўлди.\n– Қани, энди б-и-и-р бошидан гапиринг-чи! Қўлингизга нима қилди? Нега боғлаб бўйинга осиб олгансиз? – сўради Дилафрўз холи учрашув чоғида.\n– Эй, сиз сўраманг, мен айтмай, Дилафрўз, – дедим надомат ила уҳ тортиб, – бу дунёнинг жаҳаннамига тушиб қолгандайман… Мени атай “психушка”да сақлашмоқда, Дилафрўз, мен тезроқ у лаънати жойдан – “психиатрик” бўлимдан чиқиб кетишим керак. Ҳаракатларингизни қилмасанглар бўлмайди. Бундан ортиғини айтолмайман. Шусиз ҳам вазият кескин. Бу ёғини ўзингиз тушуниб олаверинг, – сўзимни тугатдим бир нуқтага ҳорғин тикилганча.\nМен айни дамда Дилафрўзга қўлимга нима қилганини ҳам, ўша кунги Гавҳар билан бўлган воқеалар тафсилоти-ю, менга қарата тинимсиз уюштирилаётган фитналар кўламини, ҳамма-ҳаммасини гапириб бергим, кўнглимни бўшатгим, у орқали барча-барчани бу “оролча”нинг жамики кирдикорларидан огоҳ этишни жуда-жуда истардим…\nАммо, минг афсуски, унга айтганимдек, бундан ортиғини айтишга менда куч-қудрат йўқ эди, оғиз очишим мумкин эмас эди… Бир соатлар ўтар-ўтмас хонани бўшатишимизни талаб қилишди. Ноилож учрашувимизга якун ясашга мажбур бўлдик… Йиғлаб хайрлашдик.\nАдвокат Дилафрўз Нурматовани менинг Аёллар қамоқҳонасидаги руҳий касалликлар бўлимига жойлаштирилишим сабабини айтиш ҳақидаги 2006 йил 14 июль кунги сўровномасига қамоқхона бошлиғи Светлана Сбродованинг 2006 йил 24 июль кунги жавоби\nУчрашувдан кейин назоратчи кузатувида яна “психиатрик” бўлимга қайтдим. Палатага кирганимда томоқларим қақраб кетган эди. Уни ҳўллаб олиш учун ошхонага бориб, электр чойнакни токка қўйиб келдим.\nСув қайнагач, қуруқ чой олиш учун сумкамни очганимни биламан, ундаги нарсалар сочилиб ётганини, ейдиган нарсаларимни чўғи камайиб қолганлигини кўрдим: сариёғ, турфа конфету шоколадлар, тамакилар, майизу ёнғоқлар… Ўмариб кетишибди.\nЙўқолганлар орасида маҳкумалар учун энг қадрли бўлган нарса: ўн пачка PINE сигаретимни ҳам шилиб кетишибди. Дарҳол “суриштирув” ишларини бошлаб юбордим. Аммо ҳамма мум тишлагандек сукутда эди, индамасди. Бирор бир зот: “Ўғрини мен кўрдим”, – демасди.\nМен адвокатим билан учрашувга чиқиб кетган паллада, “дневальный” Таня икки юз граммлик пласмасса идишдаги маргарин ёғни яшаш зонасига олиб чиқиб, сотмоқчи бўлганида, тезкор бўлим ходимлари қўлига тушиб қолибди.\nТезкор ходимлар ундан ёғни қаердан олганини сўраб-суриштиришса, ўзига ва менга берилган овқатларнинг юзидаги ёғларини йиққанлигини, бу ёғни қуруқ чойга алмаштирмоқчи бўлганлигини айтиб, шу мазмунда тушунтириш хати ҳам ёзиб берибди.\n– Мўътабар, сендан илтимос, агар сени сўроқ қилишга чақиришса, мени гапларимни такрорлагин. Мен ҳам сенга қўлимдан келган ҳамма ёрдамни қиламан, – деди ночор аҳволга тушиб қолган Таня ялиниб.\n– Майли, хавотирланманг, сизга ёрдам қиламан, – дедим уни тинчлантириб.\nТаня айтганидек, орадан ҳеч қанча ўтмасдан, мени Штабга чақиртиришди. Бордим.\n– Сенлар маҳкумаларга берилиши керак бўлган овқатнинг устидаги ёғларини териб олиб, сотмоқчи бўлгансанлар! – кабинетига киришим билан, бақира кетди Гули Аҳмаджоновна деган ориқдан келган, ёши ўттизларга бориб-бормаган, маҳкумаларга бехурмат муносабатда бўлишидан роҳатланадиган “опер.отдел” ходимаси.\n– Мен маҳкумаларнинг овқатидаги ёғини йиғиштириб олиб, сотишга қараб қолганим йўқ, – дедим жаҳлим чиқиб.\n– Оҳ-ҳо, шунақа “состоятельный”ман денг-а?! Намунча мақтанмасангиз?! Ҳали, ғамлаб кўтариб олиб келган нарсалариз тугаса, ё ўмариб кетишса, ўшанда кўрамиз аҳволингизни! – чираниб деди Гули Аҳмаджоновна, – Ҳа ўшанда кўрамиз аҳволингизни!\n– Мен сизга “состоятельный”ман, деяётганим йўқ. Чираниб, катта кетаётганим ҳам йўқ. Нарсаларим тугаши масаласига келсак, тез кунда сиз айтган кун келса керак. Чунки, айнан бугун адвокатимнинг олдига чиқиб кетганимда, анчагина нарсаларимни ўғирлаб қўйишибди, – дедим унга “сен уюштиргандирсан ўғриликни” дегандек синчковлик билан қараб.\nШундай қилиб, Танянинг сотмоқчи бўлган ёғи билан қўлга тушгани бўйича ҳужжатлар расмийлаштиришмади. Гули Аҳмаджоновнанинг нарсаларим йўқолиши ва қийналишим ҳақидаги башорати билан, нарсаларимнинг йўқолиши бир пайтга тўғри келгани учун, мен бунинг тасодиф эмаслигини гапиргандим. Шу билан биргаликда, нарсаларимнинг ўғирлангани ҳақида Гули Аҳмаджоновнага айтган гапим бўйича, ҳатто номига бўлса-да, суриштириб ҳам кўришмади.\nОвқат олишга чиққан Таня билан Гуллола Рустамга бугун адвокатим билан кўришганимни, мени “псих.отделение”дан тезроқ чиқаришга ҳаракат қилишларини сўраганимни айтишибди. Адвокатимни олдида эканлигимда егуликларимни, айниқса анчагина тамакимни ўмариб кетишганини ҳам етказишган экан, мендан хавотир олган Рустам кўп ўтмай назоратчи билан “психиатрик” бўлимга кириб келди.\nУ маҳкумалардан йўқолган нарсаларимни тезда жойига қўйиб қўйишларини талаб қиларкан: «Менинг холамни хизматида бўласанлар баринг. Агар улар палатадан чиққудек бўлса, нарсаларини итдек қўриқлайсанлар! Тушунарлими? Талабимни яна такрорлаш учун келмоқчи эмасман!” – дея дағдаға қилди. “Хўп, хўп” деб итоаткорона эгилиб турган маҳкумалар Рустам чиқиб кетганидан кейин можаро бошлашди.\n«Булар бизни лаққиллатаяпти!”, “Ҳеч қанақа қариндош-париндош эмас булар!”, “Биттаси – лўли, бири ўзбек бўлса!”, “Алдашмоқда!”, “Барчаси ёлғон!” деган хитоблар эшитиларди тўрт томондан.\nМаҳкумалардан бири ёнимга келиб, чақчайди: – Нега ёлғон гапирасан?! Рустам қанақанги қариндош бўлиши мумкин сенга? Айт?!\n– Бор, Рустамни ўзидан сўра, менга кекирдагингни чўзмасдан! Нимага ҳозир ўзидан сўраб қўя қолмадинг-а? Мен ҳозир унга хат чиқараман, ўзи келиб тушунтириб қўяди сенга! – жавоб қилдим жазавага тушаётган маҳкумага.\n– Не надо меня пугать! – ўшқирди у ва нари кетди.\nБақир-чақирлар авжга чиқса, чиқдики, бироқ барибир йўқолган нарсаларим топилмади. Бу пайтда нафақат маҳкумалар, ҳатто қамоқхона маъмурияти ҳам “Рустам билан Тожибоева қанақасига қариндош бўлиши мумкин?” деган савол устида бош қотирар, аммо масаланинг моҳиятига ета олмай гаранг эдилар…\nМЎЪТАБАР! СЕН ҚОРА РЎЙХАТДА ЭКАНСАН!\n2006 йил 14 июль куни эрталаб яна Штабга чақиртирилган Гончар руҳий касалликлар бўлимига қайтиши билан маҳкумалар унга савол назари билан қарашди. Бироқ у ғинг демай жойига бориб ўтирди.\n– Ҳой пакар, нималар деб чақимчилик қилиб чиқдинг? Кимларга қарши гувоҳлик бериб келдинг, айт яхшиликча? – хитоб қилди кимдир.\n– Йўқ, ҳеч кимга қарши кўргазма берганим йўқ, ўзимни ушлаб олишгани бўйича сўроқ килишди, – дея жавоб қайтарган Таня опа менга ғалати қараш қилди. Кўз қарашидан менга нимадир демоқчи эканлигини сезиб, унинг биқинига бориб ўтирдим.\n– Мўътабар, мен бугун яширинча бир нарсаларни аниқлаб чиқдим. Сен қора рўйхатда экансан. Гавҳар билан бўлган воқеа атайлабдан сенга қарши уюштирилган экан.\nРежаларига кўра, Гавҳар ҳамширага ташланганида кимдир сени ўртага итариб юбориши, чўмич сенинг қўлингга эмас, бошинга тушиши керак экан.\nБошингдан олган жароҳат баҳонасида улар сенга истаган муолажаларини қилишлари мумкин эди. Худонинг ўзи бир асрабди сени ўшанда. Биласанми, агар мени рози қилиб турсанг, сен ҳақингда қандай ишлар қилинаётганини билиб бериб тураман, – деди Таня опа шивирлаб.\n– Яхши, нима сўрасангиз, бераман, – дедим унинг кўнглини тўқ қилиш учун, – икки баробар қилиб бераман. Фақат уларнинг бугунгидек бирор бир фитна уюштириш ҳаракатида эканлигини эшитиб қолсангиз, илтимос, мени олдиндан хабардор қилиб қўйинг, хўпми?\n– Сен яхшигина эриб турсанг, бўлгани, – деди у оғзининг таноби қочиб, – қолганини менга қўйиб беравер! Ҳозирги топиб келган хабарим учун ҳам хизмат ҳақимни беришни унутмасанг бас, – деди Таня айёрона кўз қисиб.\nЧАҚАЛОҚ ЎҒРИСИ ГУЛЛОЛА\nШу куни Гуллолага руҳий касалликлар бўлимидан яшаш зонасига чиқишига рухсат берилди. Унинг қўлига Рустамга деб саккиз пачка PINE сигарет тутарканман: “Бориб, Рустамга илтимосимни етказ: зонага керакли нарсаларни сотиб олиб қўйишсин” – дедим, тайинлаб.\nХизмати эвазига Гуллолани ўзини ҳам қуруқ қўйганим йўқ. Ўзимда бор барча егуликлардан оз-оз олиб, ҳадя қилдим унга ҳам. Гуллола айтганларимни бажаришга сўз бериб, зонага чиқиб кетди.\nУни кузатиб қўярканман, шу тобда бир нарсани: “Бу аёлга ишониш мумкинми ўзи?” – деган саволни ўзимга беришни хаёлимга ҳам келтирмаган эдим ҳатто…\nНазаримда Гуллола ишончимга кириб улгургандек эди. Бундай дейишга асосларим ҳам бордек.\n… Фарғонада тергов изоляторида бир пайтлар Гуллола билан битта камерада ўтирганимни эслатиб ўтган эдим. Гуллола ҳам бошқа маҳкумалар қатори Фарғона тергов ҳибсхонасида менга қарши маъмурият томонидан қўлланилган кўп фитналарда фаол иштирок этганлардан аслида… Кўплаб азият чекишимнинг сабабчиларидан бири эди у.\nБироқ ўша пайтларда Қува тумани ИИБ терговчилари томонидан унга нисбатан беаёв қийноқ қўлланилганди. Ўшанда Гуллола ўзини ҳимоя қилишни, ҳимоячи ёллашни жуда-жуда истарди, бироқ, иқтисодий аҳволи йўл қўймасди бунга. Гарчи мени оёғимдан чалишда маъмуриятга кўмак берган бўлса-да, унинг оғир аҳволини кўриб-билиб туриб жим туришим мумкинмиди? Албатта, йўқ.\nАзбаройи унга ёрдам қилиш умидида вазиятни адвокатим Ҳусан Маҳбубовга тушунтиргандим, у хизмат ҳаққини тўлашга қурби етмаслигини билса-да, Гуллолани ҳеч бир маблағсиз ҳимоя қилишга рози бўлганди ўшанда.\nБироқ иш судга оширилган паллада Гуллолани мажбурлаб адвокати Ҳусан Маҳбубовдан воз кечиш ҳақида ариза ёздириб олишга муваффақ бўлишди. Бу аризани кечиктирмай адвокатига жўнатишни ҳам унутишмади. Натижада Ҳусан Маҳбубов уни ҳимоя қилиш ҳуқуқидан маҳрум бўлиб қолди. Мана шу кўнгилсиз ҳолат бизни қайсидир маънода яқинлаштиргандек бўлганди.\nГуллола Фарғона тергов ҳибсхонасида раҳбарларнинг кўрсатмаси билан менга туҳматлар қилиб, қийноқлар қўлланишига сабабчи бўлгани учун виждони азобланаётганини тез-тез такрорларди. Қийналаётган виждонини тинчлантириш мақсадида ҳатто у Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонасига мени ҳимоям учун мактуб битиш истагини билдирди.\nЁзган билдиргисида у Фарғона тергов ҳибсхонасида раҳбарият томонидан менга қарши уюштирилган фитналар ҳақида баён қилиб, бундай туҳмат тошини отиш “ўйин”ларда ўзининг ҳам фаол иштирок этганлигини алоҳида уқтириб ўтди.\nИши судда кўрилиш жараёнида ўзини ҳам адвокатдан воз кечишга мажбур қилганликлари сабабини айтиб, Ҳусан Маҳбубовни ўзи билан учрашувга келишини сўраб, ариза ёзишини, агар у Гуллола билан учрашиш учун уни ёнига келганида мени оғир вазиятда эканлигимдан огоҳлантирмоқчи эканлигини айтди. Мен Гуллолага ишониб, Ҳусан Маҳбубовнинг адвокатлик идорасининг манзилини бердим.\nХиёнатларидан надомат чеккан, менга ёрдам қўлини чўзмоқчи бўлган бу маҳкума юрагининг туб-тубида аслида қай мақсад, қандай муддао борлигини билмасдим …\nАммо хиёнат-сотқинлик каби иллатлар уя қурган бу масканда ўзингдан ўзгага ишониш ихтиёринг билан ўз-ўзингга чоҳ қазиш эканлигини ҳали тушуниб етмаган эдим.\nГуллоланинг менга нисбатан қилган навбатдаги хиёнатидан хабар топишим учун эса анча фурсат керак бўлди менга.\nТоки руҳий касалликлар бўлимидан “жилзона”га (яшаш зонасига) чиқиб, токи 20 август куни Маҳаррам опам ва Расулжонлар билан узоқ муддатли учрашувда кўришмагунимга қадар хиёнатнинг қўланса ҳидини сезмаган эдим…\nУчрашувгача ҳали анча бор. Мен эса бу вақтда Гуллолага ишондим, ишонган эдим.\nБир танишим шундай деган эди бир пайтлар: “Хиёнат қилишдан эмас, хиёнат қилиш ҳақида ўйлашдан қўрқиш керак аввало. Кўнгилга, каллага хиёнатга қўл уриш ҳақидаги ўй келдими, ўрнашиб олдими, у ёғи бир қадам… хиёнат қилиш ҳақида ўйлашнинг ўзи ана шу қабоҳат сари бир қадам босди, дегани аслида…\nБир марта хиёнат кўчасига кирган одам иккинчи бор ҳам бош суқишдан тап тортмаслиги ҳақида билмасмидим? Билардим-ку. Шуни била туриб Гуллолага ишонардим, ишонаётган эдим.\nАхир у эмасмиди менга қарши Фарғона тергов ҳибсхонасида бўлиб ўтган фитналар хусусида БМТнинг Ўзбекистондаги ваколатхонасига билдирги ёзган? Ахир у эмасмиди ўша фитналардаги иштирокини тан олган, қўрқмай баён қилган?\nМен унинг ана шу иқрорномасини айнан келтиришни истардим.\nФАРҒОНА ТЕРГОВ ИЗОЛЯТОРИДАГИ ҚИЙНОҚЛАР ҲАҚИДА БМТга БИЛДИРГИ\nМуҳтарам китобхон! Ёдингизда бўлса, мен ушбу асар аввалида ҳеч бир воқеа ва ҳолатни бўрттирмасдан, ўз ҳолича баён қилишга, ҳақиқатни, фақат ҳақиқатни ёзишга сўз берган эдим.\nАна шу ваъдамга вафо сифатида Гуллола Деҳқонованинг БМТнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбарлари номига 2005 йилнинг декабрь ойида муддатини кўрсатмасдан ёзган ва менга кейинчалик адвокатларим орқали белгиланган манзилга юборишни сўраб топширган билдиргисини, ҳеч бир ўзгаришсиз, қандай бўлса шундайича ҳукмингизга ҳавола қилишни лозим деб топдим…\nБирлашган Миллатлар Ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонасига\n«Фарғона шаҳридаги 10-сон тергов ҳибсхонаси маҳбусаси Деҳқонова Гуллоладан\n2005 йил 16 ноябрь куни эрталабки прогулкадан кейин, яъни, тахминан, соат тахминан ўндан ўттиз минутлар ўтганда корпус каттаси Ёқубжон Қосимов ва тергов изолятори ходими Жўраев Шуҳрат акалар эллик учинчи камерага киришиб, камера маҳбусалари Мирзаева Ҳикматхон, Олтиной Юлдашева, Роза Раҳмонова ва менга зудлик билан нарсаларимизни йиғиштиришимизни, бошқа камерага кўчишимизни буюришди.\n16 ноябрь куни дежур бўлган Ёқубжон Қосимовдан бизни қайси камерага чиқармоқчи эканликларини сўрадик.\nЁқуб Қосимов Ҳикмат холага қараб: «Камераларинг совуқлиги сабабли мана касал бўлиб қолдингиз, ҳозир сизларни олиб кирадиган олтинчи камера иссиқ, печкаси бор» – деди.\nБиз олтинчи камерага нарсаларимизни олиб тушаётган пайтимизда камерадаги аёл терговга чиқиб кетаётган экан. Биринчи бўлиб мен ва Ҳикмат хола Мирзаева тушдик. Аёл иккимиз билан саломлашиб, ташқарига чиқиб кетди. Манимча ўшанда соат ўн бирлар эди. Тахминан соат иккиларда ўша аёл камерага обед қилиш учун қайтиб келди. Биз танишдик, бу аёл исми Мўътабар эканлигини айтди ва бизлардан ҳам қаерлик эканлигимизни, кимлигимизни сўради. Шошилиб обед килган бу аёлни бирор соатдан кейин яна терговга олиб чиқиб кетишди.\nУ аёл кечки пайтгача камерага қайтмади. Соат еттиларда терговдан қайтиб келди. Биз биргаликда овқатландик. Орадан бирор соатлар ўтиб мени ҳар доимги дардим тутиб қолди.\nЭрталабдан буён сиёлмаётганлигим учун юрагим ушлаб қолди. Шерикларим дарҳол навбатчи шифокорни чақиришди. Ужин қилиб бўлганимиздан кейин ўзининг кирларини юваётган Мўътабар опа мени ҳушимдан кетиб, эпилепсия бўлиб қолганимдан хавотирга тушиб, бир неча марта доктор чақирибди.\nЎша кунги навбатчи фелдьшер Исмоил ака манга уколлар қилиб, ўзимга келтирди. Шундан кейин ҳам қийналаётганимда Мўътабар опа уколни кутмасдан шланга билан сийдиришни Исмоил акадан сўради. Кейин мен ухлаб қолдим. Шунда шерикларим Мўътабар опага мени тутаётган дардим ҳомилам катталашган сари кучаяётганини, манга туғиш мумкин эмаслигини, оғир операция бўлганимни айтишибди.\n17 ноябрь куни эрталаб уйқудан турганимиздан кейин чой ичиб ўтирганимизда шерикларим олдинги камерамизда бўлсам манга қарашни уларга топширишлари ва «Агар бунга бирор нима бўлса, сизларга икки йилдан қўшиб берамиз» – дейишлари сабабли аҳволим оғирлашганда, кечаси билан ухламай менга қараб чиқишларини Мўътабар опага айтишди. Ҳатто бир марта юрагим тўхтаб қолганини ҳам айтишди.\nМўътабар опа: – «Гуллолани аҳволи бунақа оғир бўлса, ҳаммамиз турма бошлиғи бизни қабул қилишини сўраб, турма бошлиғи билан Гуллола масаласида гаплашишимиз керак» – деб айтиб, ҳаммамиз номимиздан тергов ҳибсхонаси бошлиғи Адҳам Узақовни номига ариза ёзди ва барчамиз имзо чекдик.\n(Ушбу ариза нусхаси Мўътабар опада бор).\nБундан ташқари кечқурунги мени аҳволимдан қўрққан Мўътабар опа ўзини ҳам юраги безовта бўлаётганини айтиб, тиббиёт санитария қисмига олиб чиқишларини сўраб ариза ёзди.\nЭрталабки текширувга Азиз Мирзабеков бошчилигида кирган назоратчиларга аризаларни топширди. Азиз Мирзабеков ҳаммамизни Узоқов қабулига кирмоқчи бўлганлигимизни сабабини сўраганди, Ҳикмат хола: – «Гуллолани касали юзасидан» – деди.\nШунда Мўътабар опа Узоқовни ўзи билан гаплашишни айтди. Ҳаммамиз имзо чеккан аризани Мирзабеков олиб чиқиб кетди. Кейин биз нонушта килдик. Тахминан соат ўн бирларда Мўътабар опа терговга чиқиб кетди. Биз тўрт нафар аёллар эса – ҳаммамиз прогулкага чиқиб, ярим соатдан ортиқ юрдик.\nПрогулкага чиқиб кетаётганимизда Мирзабеков: – «Сизларни олтинчи камерага ким олиб тушди? Бу ёзувчи кимни устидан бўлса ёзаверади, бунга касаллик бўлиб қолган. Бу аслида ҳеч ким эмас. Буни Андижондаги урушда ҳам қўли бор» – деб уни ёмонлади.\n“Бу аёл шунчалик ёмон экан, нима учун бизни бу камерага олиб тушдиларинг? Бу аёл қаерлик?” – деб шерикларимдан бири сўраганда, Азиз ака: – «Олтиариқни Ҳамзасида туради» – деди.\nМен: – «Мўътабар опа бизни марғилонлик» – десам: «Олтиариқнинг Ҳамзасидан» – деб мени енгди.\nКейин у: – «Бу аёл билан ҳеч ким муроса қила олмаяпти, эллик олтинчи камерадан икки нафар маҳбуса, эллик иккинчи камерадан икки нафар рус аёллар ва Тошкентлик икки нафар рус қизлар билан ҳам уришганлиги учун, уларни ҳаммаси буни устидан тушунтириш хати ёзиб, бошқа камераларга чиқиб кетиб, қутилишди. Сизлар қўрқманглар, қўлидан ҳеч нарса келмайди. Шуни босиб, овозини чиқармай ўтиринглар» – деди.\nБиз прогулкадан кундузги ўн икки яримларда қайтдик. Орадан бирор соат ўтиб Мўътабар опа терговдан қайтиб келди. Биз ҳаммамиз биргаликда тушлик қилдик. Кундуз соат учларда Мўътабар опани яна терговга олиб чиқиб кетишди.\nОрадан беш-ўн минут ўтмасдан Мўътабар опа камерага қайтиб кирди. У билан биргаликда тиббиёт санитария қисми бошлиғи Дилшод Дадажонов, фельдшер Исоқ Лобаров ва яна кўпчилик муассаса ходимлари камерага кириб келишди.\nШунда мен Азиз Мирзабековни прогулка пайтида гапирган гапларига ишониб: – «Дилшод ака, нимага мени тепадан бу ёққа олиб тушиб қўйишди? Мени соғлигим ўзи яхши эмасди, бу аёл ҳеч ким билан муроса қилмас экан-ку», – деб Дилшод акага пичирлаб гапирсам, Дилшод ака Мўътабар опага: «Камерадошларингиз ҳаммаси сиздан шикоят қилишяпти, қўлларига Кодекс бериб, ўқишга мажбур қиляпсиз экан» – деди.\nШунда Мўътабар опа: – «Булар камерага чиқишгандан буён мен терговда юрган бўлсам, қайси пайтда буларга китоб бериб, қайси пайтда ўқишга мажбур қилибман? Менга туҳмат қилганлари учун ҳаммасини камерадан чиқаришингизни сўрайман» – деди.\nКейин Дилшод акага: – «Сиз мени терговга чиқиб кетаётган жойимда ярим йўлдан нима учун қайтариб келдингиз?» – деганди, у: «Тиббиёт санитария қисмига ариза берганингиз учун» – деди. «Мени соғлигим бузилгани учун ариза берган бўлсам, нима учун сиз мени соғлигим билан умуман қизиқмасдан, камерага кириб жанжал қўзғаяпсиз?” – деди Мўътабар опа жахли чиқиб.\n– Нима учун мени соғлигим ёмонлашгани ҳақидаги тиббиёт санитария қисмига ёзган аризам бўйича бирданига махсус бўлимдан ҳам, режим бошлиғи ҳам, ҳаттоки диний эътиқоди учун қамалганлар билан ишловчи Адҳам Умурзақов ҳам – саккиз-ўн киши баробар камерага келдиларинг?\nТерговга чиқиб кетаётган жойимда, ташқаридан қайтариб олиб келиб, тиббиёт санитария қисмига эмас, камерага олиб кирганингизда менга қарши навбатдаги фитнани уюштираётганликларингизни сезгандим» – деб ҳужжатларини олиб, терговга чиқиб кетди.\nМўътабар опа терговга чиқиб кетгандан кейин камерамизга назоратчи Азиз Мирзабеков, режим бўлими бошлиғи Шерқўзи Сотволдиев, Акбаров Абдуазим ва бошқалар киришиб «Бўлиб ўтган жанжал бўйича тушунтириш хати ёзинглар» – дейишди.\nАзиз Мирзабеков айтиб турди, биз унинг айтганларини ёздик. Тушунтириш хатини тугатиб, имзолаб бўлганимиздан кейин, бизни бирма-бир Узоқовни олдига олиб киришди.\nУзоқов биздан эрталабки аризани нима учун ёзганлигимизни сўрамади ҳам.\nУ бизга: – «Бу аёлдан қўрқмасдан муроса қилиб ўтирсаларинг бўлди. Бу аёл ҳеч ким билан муроса қилолмаяпти» – деди.\nКечқурун соат тўққизларда терговдан қайтган Мўътабар опа бизга ҳеч нарса демади, биз билан гаплашмади ҳам. Бизга ёмонлик қилмаган бу аёлга туҳмат қилганимиз учун виждонимиз қийналди.\n19 ноябрь куни мени Қува туман Ички Ишлар бўлимига терговга олиб кетиб, кечасиги ўн иккиларгача калтаклашган. Оёқларим, елкаларим кўкариб кетган, ҳомилам устидан қон тўхтамасдан келаётган аҳволда камерага қайтариб олиб келишди. Мени аҳволимни кўрган Мўътабар опа навбатчиликда бўлган турма раҳбарларига менга зудлик билан аёллар шифокори кераклиги айтди. Тез-тиббий ёрдам чақириб, ҳомиламни қутқариб қолиш учун керакли ёрдамни кўрсатишни талаб қилди.\nМенга тез-тиббий ёрдам чақириб, Фарғона шаҳар Марказий шифохонасининг гинекология бўлимига олиб бориб, ҳомиламни сақлаб қолиш учун тиббий ёрдам кўрсатишди.\nТергов ҳибсхонасига қайтгач, Мўътабар опани маслаҳати билан менга қийноқлар қўллаган Қува туман ИИБ тергов бўлими бошлиғи Фарҳодга жиноят иши қўзғатишни, мени суд тиббий экспертизадан ўтказишни сўраб, прокуратурага аризалар ёздим.\nМўътабар опани мен учун жон куйдирганини кўриб виждонимиз қийналиб, шерикларимиз билан биргаликда бўлган воқеани унга айтиб бериб, Мўътабар опадан кечирим сўрадик.\nШунда Роза опа: «Агар бизни номимизни айтсангиз бизларни узоқ йилларга қамаб юборишади. Бизни айтмасдан, биз ёзиб берган тушунтириш хатларини ўзимизни олдимизда муҳокама қилишни талаб қилинг. Чунки тушунтириш хати ёздираётган пайтда: «Қўрқмай ёзаверинглар. Юқоридан бу аёлга турмадан ҳам ҳужжатлар қилишга топшириқ бўлгани учун қиляпмиз бу ҳужжатларни» – дейишганини ҳам айтиб бердик.\nМўътабар опа тинимсиз аризалар ёзиб, биз ёзган тушунтириш хатлари билан таништиришни талаб қила бошлади.\n28 ноябрь куни шу масалада тергов ҳибсхонасининг тарбиявий масалалар буйича бошлиқ ўринбосари Элмурод Боқибоевни қабулига кириб чиққандан кейин, 29 ноябрь куни камерамизга кирган Азиз Мирзабеков Мўътабар опага уни ҳурмат қилишини, ҳеч қандай хусумати йўқлигини, унга қарши ҳужжат расмийлаштиришда умуман қатнашмаганини, кимлар қанақа ҳужжат расмийлаштирган бўлса, ўшаларнинг ўзи жавоб беришлари кераклигини айтиб, камерамиздан чиқиб кетди.\nУнинг ва тергов ҳибсхонаси раҳбарларини Мўътабар опага қарши ҳамма сирларини биз маҳбуса аёллар сотиб қўйганимизни тўлиқ сезиб қолишгандан кейин, ҳеч бир сабабсиз, баҳонасиз Мўътабар опа билан яхши бўлиб ўтирган биз тўрт нафар аёлларни 29 ноябрь куниёқ яна эллик учинчи камерага олиб чиқиб кетишди. Унгача: «Бу тўрт нафар аёлда мени алоҳида гапим бор» – деб бизни Акбаров Абдуазим ташқарига олиб чиқиб кетаётганида, Мўътабар опа: «Яна қанақа фитна уюштиряпсизлар? Булар мени шерикларим, мени олдимда гапираверинг гапингизни», – деди.\nЛекин Акбаров унинг гапларига қулоқ солмай, бизни ташқарига олиб чиқиб, дарҳол нарсаларимизни йиғиштириб, аввалги камерамизга кўчишимизни айтди. Улар бизни камерага ҳам плита олиб келиб беришди. Бизни олиб чиқиб кетишганидан кейин, Мўътабар опани қаттиқ касал бўлиб қолганини эшитдик.\nДеҳқонова Гуллола (имзо)».\n2005 йил декабрь.\n10-сонли тергов ҳибсхонаси\n(ИЗОҲ: Бу Фарғона шаҳридаги ўнинчи тергов ҳибсхонасида икки ҳафта давомида менга қарши расмийлаштирилган учта сохта интизомий жавобгарликка тортиш қарорларини китобхонлар ҳукмига ҳавола қиламан.\nШулардан бири – 2005 йил 18 ноябрь кунги № 14–сонлиси Гуллола билдиргисида баён қилинган ҳолат бўйича расмийлаштирилган.)\nPowered by WordPress | Theme Designed by: http://www.r43dsxlfrs.com/ | Thanks to o2signalboosters, http://www.3dslinkerss.com/ and http://www.signalboostersuk.co.uk/


07:10 / 17.07.2019 666 pdf Ўқиш режими + -\nҲасан Басрий раҳимаҳуллоҳнинг бир уйлари бўлиб, унинг эшиги очиб қўйилса, «Киришга рухсат» дегани бўлар эди. У кишининг дўстлари келганда эшик очиқ бўлса, кириб келаверишарди. Бир куни бир одам ўша уйга келди. Эшик очиқлигини кўриб, уйга кирди. Қараса, Ҳасан Басрий йўқ экан. Каравотнинг тагидаги саватга кўзи тушиб, уни тортиб олди. Ичида егулик бор экан. Ундан ея бошлаган эди, Ҳасан Басрий келиб қолдилар. Дўстининг қилаётган ишига қараб, кўзларига ёш тўлиб, йиғлай бошладилар. Ҳалиги одам ҳайрон бўлиб, «Эй Абу Саъид, нега йиғлаяпсан?» деди. Ҳасан Басрий: «Ўтмишдаги қавм (саҳобалар)нинг хулқини эслатиб юбординг», дедилар.\nИзоҳ: Саҳобалар бир-бирлари билан шу даражада яқин бўлганларки, бир-бирларининг уйига кириб, бемалол овқатланиб кетишарди. Ўрталарида ортиқча мулозамат тўсиқ бўлмасди.\n14:30 / 16.07.2019 2026\n09:00 / 17.07.2019 1272\n744 11:20 / 28.06.2019\nЁриқлар ўрни тўлармикин ёки илм аҳли орасидаги улкан йўқотишларимиз\nБугуннинг гапиСонсаноқсиз неъматлар ичида инсониятнинг бошқа махлуқотлардан ажралиб, юқори мартабаларда туришига сабаб бўладиган неъматлардан бири, шубҳасиз, давоми...\n680 15:05 / 28 сентябрь\nСавдогарларнинг одобларидан бири савдо молидан хайрэҳсон қилиб туришдир.Қайс ибн Абу Ғарза розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади .Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи давоми...\n842 08:30 / 14.01.2019\n584 07:10 / 07.08.2019\n45161 11:58 / 10.10.2018\n57548 11:56 / 10.10.2018\n10227 15:03 / 10 март


TIB.UZ / Фарзанд тарбияси учун битилган шоҳ асар - TIB.UZ\nФарзанд тарбияси учун битилган шоҳ асар\nTIB.UZ Соғлом болажон Фарзанд тарбияси учун битилган шоҳ асар\nАлла айтсам овунгин,\nОппоқ қўзим, алла.\nЖоним болам, алла.\nАлла, жоним, алла.\nАлла-ё, болам, алла-ё,\nАлла десам сени-ё, алла-ё,\nБолагинам боласи, алла-ё,\nПиста бодом донаси, алла-ё.\nАлла болам, алла-ё,\nУхлаб қолгин, алла-ё.\nАлла деб сени боқай,\nЖоним болам, алла-ё.\nУстингга бахмал ёпай,\nУхлаб қолгин алла-ё.\nАлла, болам, ой рўзи,\nБоғларда юрган қўзи,\nШу болам ақл бўлса,\nНурга тўлади кўзим.\nУшбу алла бешик тўйида бешикни олиб кираётган аёллар томонидан айтиладиган қўшиқдир. Унинг ижро хусусиятлари байрамона маросим кайфиятига мос бўлиб, одатда тантанавор доира усули жўрлигида куйланади. Бу аллани болани ухлатиш жараёнида яккахонлик услубида айтиладиган қўшиқдан фарқлаш керак. Болани ухлатиш учун айтиладиган алла бешик ёки беланчакнинг тебраниш суръатига мос равишда ижро этилади. Унинг матни, асосан, тўртлик, ижро услуби эркин, бадиҳагўй. Алла онанинг болага бўлган меҳр-муҳаббати, умид ва орзулари, яхши ният-тилакларини англатиш билан бирга руҳий кечинмаларини ҳам ифодалайди. Шу боис баъзи алла намуналари йиғи оҳангларига яқин бўлади.\nАйрим тахминларга кўра, алла номи «Аллоҳ» сўзидан келиб чиқиб, Яратгандан чақалоқни ўз паноҳида асрашни илтижо қилишга нисбат билан боғлиқ. Хуллас, алла шундай бир қўшиқки, уни ҳеч замонда ҳеч бир шоир ёзолмаган. Бахшилар тўқиб чиқаролмаган. Созандалар ўз мулки сифатида ўзлаштиролмаган. Бу – жон билан бирга, қон билан бирга инсон ботинига сингиган қўшиқ. Уни ҳар бир юрак ўзича куйлайди. Бу қўшиқ ер юзидаги оналар қанча бўлса, рўйи заминда аёл зоти қанчалар ёйилган бўлса, у шунчалар сочилиб кетган. Бу қўшиқ аёли бор ҳар бир хонадонда худди баҳорги дарахт янглиғ гуллайди. ҳа, ишонинг, ҳар бир дилнинг тубида яширинган тоза қўшиқ гуллайди. Оҳанги ўзи билан унинг. Бу қўшиқ Аллоҳ томонидан мунис ва мукаррам волидаларнинг жони-танига сингдирилганким, Яратганга илтижоли нидолардан сўнг дунёни титратадиган энг гўзал ва энг тоза моҳият шу қўшиқда мужассам.\nКўзимнинг қароси Сен,\nЭлимнинг сароси Сен,\nЖоним болам, ухла,\nИмоним, болам, ухла…\nШоним болам, ухла!\nСўзим болам, ухла.\nТузим болам, ухла…\nХудойимдан айланай —\nҲилол ой қанотида\nСени менга тутқизди,\nОнам айтган аллалар\nМеҳрим қўшиб сўзимга\nСенга айтаман алла,\nАлла – фарзанд тарбияси учун битилган шоҳ асар.\nБолаларимизнинг руҳиятига, кўнглига имонни, қандай ниятларни солсак, уларнинг камолоти шунга қараб бўй кўрсатади. ҳар бир хонадоннинг ўзига яраша тарбия йўриғи бор… Фарзанд келажаги учун энг муҳими, у туғилган кезлариданоқ қай йўсинда тарбия бермоқликдадир. Сут билан кирган нарса, жон билан чиқади, дейишади. Алла, аввало, гўдакнинг борлиғига маънавий озуқа сифатида сингади. Мана, гап қаерда. Маънавий ёруғликдан баҳраманд бўлишнинг илк дафъаси, бош бўғини алла билан боғлиқ. Алла эшитмай тарбия топиш, улғайиш тафаккурни ажойиб тамойилларга чоғлантиришда кемтикликни юзага келтиради.\nКелинг, ҳаммамизга таниш манзарани кўз олдимизга келтирайлик… Бешик. Бешикда гўдак. Аёл бешикни тебратиб алла айтаяпти. Бундай гўзал ва бундай чиройли ҳолатни топиш қийин. Онанинг қўшиғидан буткул чарху дун чайқалиб айланаётгандай… Айниқса, бу кўриниш халқимизнинг яна бир ўзига хос томонига мухтасар ва таъсирли изоҳдир.\nФарзанд учун ўз онасидан меҳрибон зот йўқ. Демак, унинг алласидан, унинг оҳангидан-да ёқимли куй-кўшиқ бўлиши мумкин эмас.\nЎзни севдириш сирлари (1-сабоқ)


Ҳиндистоннинг йирик халқаро кўргазмасида қатнашган ўзбек дастурчилари: биз улардан яхшироқ технологиялар ярата оламиз\nҲиндистоннинг йирик халқаро кўргазмасида қатнашган ўзбек...\n29.01.2018 11:33 0 429\n«Mirzo Ulugbek Innovation Center» инновация маркази резидентлари делегацияси «INDIASOFT 2018» дастурчилар кўргазмасида қатнашиши ҳақида аввал хабар қилган эдик.\nКўргазмада мамлакатимизнинг веб-сайт ва мобиль иловалар, CRM-тизимлар ишлаб чиқарувчи «UzCard», «Unicon Soft», «Online Service Group», «Webline», «Suvan Net», «SSP-Maroqand», «Technologies of Business Processes Navoi», «Avars Plus», «Green White Solutions» ва бошқа АКT-компаниялари вакилларидан иборат 15 кишилик делегация иштирок этди. Бу ҳақида «UzNews.uz» маълум қилди.\n«INDIASOFT» — Ҳиндистон IТ-ишлаб чиқарувчилари ва бутун дунёда катта муваффақият қозонган халқаро харидорлар учун ягона IТ-технологиялар кўргазмаси ҳисобланади. Иштирокчи компанияларнинг қизиқишлари IT-саноатнинг дастурий таъминот, булутли технологиялар, бизнес-сервислар, электрон хавфсизлик каби асосий сегментларига қаратилади.\nТаъкидлаш жоизки, кўпгина Европа ва Америка компаниялари Ҳиндистонни асосий аутсорсинг хизматлари етказиб берувчи мамлакат деб ҳисоблашади. Тасаввур қилинг-а: фақат Ҳиндистон дунёдаги аутсорсинг бизнес-жараёнларининг 65 фоизини бажаради. Бу факт Ҳиндистонда кўплаб иқтидорли ва малакали кадрлар ресурслари мавжудлигига шубҳа қолдирмайди.\nАнъанавий кўргазма бу йил Осиёнинг йирик илмий ва саноат маркази сифатида жадал ривожланиб бораётган шаҳарларидан бири — Бангалорда 24-25 январь кунлари бўлиб ўтди. Кўплаб АКТ-компаниялар жойлашгани туфайли Бангалорни «Ҳинд кремний водийси» деб ҳам номлашади.\nЎн олинчи бор ташкил этилган «INDIASOFT 2018» кўргазмасида 150 дан ортиқ маҳаллий компания ҳамда жаҳоннинг 75 мамлакатидан 400дан ортиқ меҳмонлар иштирок этди.\nИкки кун давомида Ўзбекистон вакиллари Ҳиндистоннинг дастурий таъминот ишлаб чиқувчилари, шунингдек, бошқа мамлакатлардаги ҳамкасблари билан танишдилар.\n— Энг муҳими, бу ташриф орқали кўргазмадаги сўнгги технологиялар ва Ҳиндистон компанияларининг имкониятларини кўриб, биз бундан ҳам яхшироқ бўла олишимизни ва халқаро даражада рақобатлашишимиз мумкинлигини тушуниб етдик, — дейди «Technologies of Business Processes Navoi» МЧЖ асосчиси ва раҳбари Бахтиёр Рўзиматов. — Бутун дунё Ҳиндистонни АКТ-саноатининг етакчи мамлакати деб эътироф этса-да, биз улардан яхшироқ технологиялар ярата оламиз. Бизга фақат халқаро тажриба етишмайди, холос. «Mirzo Ulugbek Innovation Center» томонидан биз резидентларнинг ушбу кўргазмага юборилишимиз хорижда ишлар қандай йўлга қўйилганини кўриш ва улардан ҳам яхшироқ ишланмалар қилишимиз учун жуда фойдали тажриба бўлди.\nТаъкидлаш жоизки, «INDIASOFT 2018» делегациямиз аъзоларига ҳамкорлик ва халқаро алоқалар ўрнатиш имконини берди. Кўргазма доирасида ўзбек ва ҳинд компаниялари ўртасида 10дан ортиқ меморандумлар имзоланди.\nMirzo Ulugbek Innovation Center Ҳиндистон инновацион марказ IТ-технологиялар INDIASOFT 2018


Замонавий ёшлар чет тилини пухта билиши лозим - zarnews.uz\nСамарқанд ветеринария медицинаси институтида таълим ўзбек, рус ва алоҳида кичик гуруҳларда инглиз тилларида олиб борилади. Қувонарлиси, бугун замонавий ёшлар тилнинг аҳамиятини жуда яхши англайди. Ўз она тилини мукаммал билган одам бошқа тилларни ҳам пухта ўзлаштира олади.\nШунингдек, юртимиздаги олий таълим муассасалари бундан буён чет эл ўқув юртлари билан ҳамкорликда ишлайди. Бу борада республикамизда самарали, пухта режалар тузилмоқда. Шунинг учун талабалар рус, инглиз, немис, француз тилларини ўрганишлари лозим.\nИнститутнинг истиқболдаги режаларида хитой тили билан боғлиқ лойиҳалар ҳам бор. Хитой тилида бир ярим миллиард одам сўзлашадиган бўлса, демак ер юзидаги ҳар тўртинчи одам бу тилда гаплашади. Ёшларимиз жаҳон талаблари даражасидаги етук мутахассис бўлиши учун хитой тилини ҳам ўрганишлари зарур. Тил билган ёшлар қанча кўпайса, олдимизга қўйган улкан мақсадларимизга тезроқ эришамиз.


Трампнинг собиқ маслаҳатчиси: миллиардер АҚШ президентлигига номзод бўлишни хоҳламаганди\n10:06 / 29.03.2016\nРеспубликачилардан АҚШ президентлиги учун даъвогарлардан бири Дональд Трампнинг собиқ маслаҳатчиси "Трампнинг ўз сайловолди кампаниясидаги муваффақиятларидан ҳайратда эканини" билдирган. Унинг айтишича, Трамп аслида президент бўлишни хаёлига ҳам келтирмаганди. Бу ҳақда собиқ сиёсий маслаҳатчи New Daily News газетасига маълум қилган.\nТрампнинг стратегик масалалар бўйича маслаҳатчиси бўлиб ишлаган сиёсатшунос Стефани Цегильскининг айтишича, Республикачилар номзоди дастлаб “ўзини бошқаларга қарши номзод сифатида ҳис этган ва кампания етакчиси бўлишга тайёр бўлмаган”.\n"Фикримча, Америка президентлиги учун ташвиқот жараёнида бундай ютуққа эришиши, Трампнинг тушига ҳам кирмаган бўлса керак. Бундан ташқари, унинг ўзи президент бўлишни жуда ҳоҳлаётганига ишонмайман", - деган Цегильски.\nНашрнинг ёзишича, "Трамп ҳеч қачон номзод бўлишни истамаган, аммо ғурури унга тўхташга йўл қўймаяпти". Кегильскининг таъкидлашича, Дональд Трамп ҳозир ҳам "Оқ уйнинг янги раҳбари бўлишни жуда хоҳлаётгани йўқ".\nҲозирда, Трампнинг собиқ маслаҳатчиси республикачиларнинг миллиардерни президентлик пойгасидан чиқариб юбориш мақсадида ташкил этилган Super PAC гуруҳи аъзосидир. Цегильскининг айтишича, у 2015 йили Трамп номзодини, унинг тўғрисўз ва ишбилармонлиги сабаб ёқтириб қолган. Аммо, Трампнинг сўнгги чиқиши, собиқ маслаҳатчи сабр косасини тўлдирган.\nМиллиардер Покистондаги хунрезликларга муносабатини билдирар экан, твиттердаги саҳифасида шундай ёзганди: "Радикаллар яна бир қўпорувчилик содир этишди. Бу сафар покистонлик христиан аёллар ва болалар уларнинг нишонига айланди. Камида 67 киши ҳалок бўлиб, 400 нафари жароҳатланди. Ва фақат мен бу муаммога барҳам бера оладиган ягона кишиман".\nЦегильски, Трампнинг бу сўзларини "шунчаки кулгили" ва "ёш болаларга хос", деб баҳолаган.\nСиёсатчининг матбуот котиби ўз навбатида, Цегильски сўзларини изоҳлар экан, Стефани "Трампни ҳам, унинг сайловолди кампанияси"ни ҳам билмайди, аксинча "шунчаки ўткинчи шон-шуҳрат қозонишга интилган", деб таърифлади.


Азиз Абдуҳакимов Олимпия шаҳарчасида делегациямиз учун яратилган шароитлар билан танишди + ФОТО / Olamsport.com\n22 июл 17:20\nАзиз Абдуҳакимов Олимпия шаҳарчасида делегациямиз учун яратилган шароитлар билан танишди + ФОТО\nТеглар : Токио-2020Азиз Абдуҳакимов\nЎрганиш ишлари даставвал кўчадан бошланди.\nУнда вакилларимиз истиқомат қилаётган қаватларнинг ташқи томондан қандай безатилгани, ичкарида эса Ўзбекистоннинг туристик салоҳиятини акс эттирувчи кўргазмали банерлар кўриб чиқилди.\nМутасаддилар ташрифи Марат Қурбонов бошчилигидаги боксчиларимизнинг машғулотига тўғри келди. Улар чарм қўлқоп усталаримиз билан суҳбатда бўлажак мусобақа олдидан ўзларининг илиқ тилакларини билдириб ўтишди.\nТаъкидлаш жоиз, мутасаддиларга ташриф давомида МОҚ Бош котиби Ойбек Касимов, Қўмита раиси ўринбосарлари Сакен Полатов, Азизжон Камилов ва Шерзод Ташматов ҳамроҳлик қилдилар.\nШундан сўнг улар юқори қаватдан жой олган Ўзбекистон делегациясининг штабига кўтарилишди. У ерда штаб аъзолари билан суҳбатлашиб, уларнинг фаолияти билан танишдилар. Шунингдек, жамоамизнинг тиббиёт маркази олиб бораётган иш ҳам яқиндан ўрганилди.\nШифокорларимиз Азиз Абдуҳакимов бошчилигидаги мутасаддиларга нафақат спортчиларимиз, балки делегациямиз таркибидаги бошқа вакилларининг саломатлиги, уларнинг хавфсизлигини таъминлаш бўйича кўрилаётган чоралар ҳақида яқиндан гапириб беришди.\nБелгиланганидек, ҳар бир делегация аъзосидан кунлик ПЗР тестлари олинмоқда ва улар барчаси манфий кўрсаткич бермоқда. Ўз навбатида делегация раҳбарияти томонидан атлетларимизнинг саломатлигини асраш, жараённи янада кучли назоратга олиш бўйича қўшимча тавсиялар бериб ўтилди.\nМутасаддилар штаб аъзолари билан алоҳида учрашув ташкил этилиб, ташкилий масалалар бўйича Япония тажрибасини чуқур ўрганиш, ундан “Тошкент-2025” ёшлар Осиё ўйинлари давомида самарали фойдаланиш, Олимпия объектлари лойиҳасининг архитекторлари билан учрашувлар ташкил қилиш, замонавий спорт иншоотларини юртимизда қуриш, унда камхарж ва тежамкор материаллардан фойдаланишни ўрганиш бўйича тегишли кўрсатмалар берилди.\nТашриф давомида мутасаддилар спортчиларимиз яшаётган хоналарда ҳам бўлиб, улар учун яратилган шароитларни ўрганишди. Бу жараён таэквондочиларимиз Нигора Турсунқулова ҳамда Светлана Осипова истиқомат қилаётган номерлар мисолида бўлди.\nКейинчалик Олимпия шаҳарчасининг ошхонаси ҳам кўздан кечирилди. Унда атлетлар учун тайёрланаётган овқатларнинг турлари, уларнинг калориялари ҳақида мутахассислар томонидан маълумот берилди. Хулоса қилиб айтганда, бу Азиз Абдуҳакимов ва Муҳсинхўжа Абдураҳмонов томонидан амалга оширилган катта ташриф бўлиб, унда мутасаддилар Олимпия шаҳарчаси билан тўлиқлигича танишиб чиқдилар.\nРоссиялик Олимпия ўйинлари совриндорларига автомобиль калитлари топширилди + ФОТО 0


Ёзнинг иссиқ кунларида инсон организмининг суюқликка, айниқса, таркибида сув миқдори кўп мева, сабзавот ва полиз экинлари истеъмолига эҳтиёжи ортади. Улар орасида тарвуз энг серсув полиз маҳсулоти саналади, чанқоқ босувчи хусусиятга эга, дея хабар бермоқда "MILLIY TIKLANISH" газетаси.\nДунёнинг 96 давлатида тарвузнинг 1 минг 200 дан ортиқ тури етиштирилади. Хитой, Ўзбекистон, Америка, Венгрия, Болгария, Греция, Украина ва Россияда кўп миқдорда экилса-да, лекин унинг асл ватани Жанубий Африка саналади. У ерда тарвузни ҳатто ёввойи кўринишда ҳам учратиш мумкин.\nЯхши етилган тарвузнинг 100 граммида 25 ккал, 100 грамм шарбатида 38 ккал калория мавжуд.\nОдатда, тарвуз янги ҳолда ва овқатлангандан бир-икки соат ўтиб истеъмол қилинади. Ташналикни қондириш, очликнинг олдини олиш хусусиятга эга. Лекин у очлик ҳиссини маълум вақт йўқотади, холос. Бу вақтда организм ўзи учун зарур калорияни йиғиб ололмайди. Шунинг учун ҳам тарвуз истеъмол қилиб озишни истаганлар бу ишга ақл билан ёндашишлари талаб этилади.\nТарвуз билан ҳам диета сақлаш мумкин. Бунинг учун 3 кун мобайнида фақат тарвуз истеъмол қилиш билан кифояланади. Ейиладиган тарвуз миқдори тана вазнига қараб белгиланади: ҳар 10 килограмм тана оғирлиги учун 1 килограмм тарвуз истеъмол қилиш зарур. Яъни агар 60 килограмм тош боссангиз, унда сиз 10-11 килограм чиқадиган тарвуз сотиб олишингиз керак. Тарвузли диета вақтида қорнингиз ўта очқаб кетса иккинчи ва учинчи куни бир бўлак қора нон ейишга рухсат берилади. Шу усул билан 3 килограмм вазн ташланади. Бундай диета бир ойда бир марта тавсия қилинади.\nТарвуз таркибидаги барча модда организмга тушиб, аъзолар ва тизимларга ижобий таъсир ўтказади, ўзингизни яхши ҳис қила бошлайсиз. Кўплаб касалликнинг ўтиш даври енгиллашади. Бир стакан тарвуз шарбати организмнинг магнийга бўлган бир кунлик талабини қондиради. Шу сабабли артериал гипертониядан азият чекаётган одамлар бундай шарбатни ичиб туриши фойдадан холи бўлмайди. Тарвуз шарбати овқат ҳазм қилиш тизимини меъёрида ишлашини таъминлайди, моддалар алмашинувини яхшилаб, иммунитетни оширади.\nтозалайди Тарвуз жигарни ва буйрак


Вазирнинг биринчи ўринбосари Навоий вилоятида » PopCorn.uz - Шоу Бизнес олами хақиқати\nСана: 05.07.2018 1502\nМаданият вазирининг биринчи ўринбосари Озодбек Назарбеков Навоий шаҳрида бўлиб, маданият ва санъат муассасалари, таълим масканлари фаолиятини атрофлича кўздан кечирди. Хусусан, Навоий шаҳар 1- ва 8-сонли болалар мусиқа ва санъат мактаблари бўлиб, таълим муассасаларидаги ўқувчиларнинг билим олишлари учун яратилган шарт-шароитлар, моддий-техник база ҳамда ўқитувчиларнинг ўқув дастурлари бирма-бир ўрганиб чиқилди. Болаларнинг бўш вақтларини мазмунли ва самарали ўтказишларида китоб мутолаасининг аҳамияти катта эканини таъкидлаб, бадиий ва соҳага оид адабиётларини кўпайтириш таклифини бердилар.\nАмфитеатр мажмуаси қошидаги маданият ва аҳоли дам олиш марказининг иш режаси, марказнинг техник ускуналар билан таъминланганлик даражаси билан танишиб чиқилди. Ушбу марказни амфитеатрдан алоҳида марказ сифатида ташкил этиш, тўгараклар сонини кўпайтириш ва мавжудларининг сифатини ошириш, аҳолининг мазмунли маданий хордиқ чиқариши учун қизиқарли лойиҳалар тайёрлаш таклифлари илгари сурилди.\nАлишер Навоий номли маданият ва истироҳат боғида кўнгилочар аттракционларни кўпайтириш ва буни амалга ошириш учун тадбиркорларни жалб қилиш масаласини кўриб чиқиш, аҳоли мароқли дам олиши учун янги ғоялар билан ёндашиш лозимлиги эътироф этилди.\nНавоий маданият ва санъат коллежларига ташриф буюриб, иш жараёнлари билан яқиндан танишди.\nШу билан биргаликда, Озодбек Назарбеков вилоят тарихи ва маданияти музейида ҳам бўлди.\nҲонандаларимиз Россияда ҳам биринчи\nУммон гуруҳи янги йил билан мухлисларини биринчи бўлиб табриклади\nБеном гуруҳи Навоийда концерт дастури билан меҳмон бўлди