Ўлмас Умарбеков. Кўк дафтарнинг сири (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиЎлмас Умарбеков (1934-1994)Ўлмас Умарбеков. Кўк дафтарнинг сири (ҳикоя)\nЎлмас Умарбеков. Кўк дафтарнинг сири (ҳикоя)\nБу дафтарни мен тўқимачиларнинг маданият саройи олдидаги хиёбондан топиб олдим. Болаларнинг қишқи таътили бошланган пайт эди. Шаҳарнинг барча майдонларидаги каби тўқимачилар хиёбонида ҳам катта арча ўрнатилиб, хилма-хил ўйинчоқлар билан безатилган. Эртадан-кечгача атрофидан болалар аримайди. Ҳатто, кечқурун ишдан қайтаётганимда ҳам одам бўйи келадиган Қорбобонинг кўм-кўк кўзларига, ранго-ранг чирокларга маҳлиё бўлиб турган болаларни кўраман.\nДафтарни топиб олган куним ҳам хиёбон гавжум эди. Болалар бир-бирларини қувлашган, осмонни бошларига кўтаргудай қичқиришган… Фақат тўрт-беш ёшлар чамасидаги қизил қалпоқ кийган бир болагина Қорбобонинг дам ёниб, дам ўчиб турган кўзларидан кўзини узмасди. Нега у менинг диққатимни ўзига тортди? Дум-думалоқ лўппи юзими, ё кичкина бурни ёнида ялтираб турган ёш томчисими, билмадим, ҳозир эслолмайман. Аммо унга анча тикилиб колдим. Бола худди эртаклардаги Қорбобо музлатиб кетган гўдақдек, турган жойидан жилмасди. Тим қора кўзлари Қорбобода, аммо назаримда, у Қорбобони кўрмас, нималарнидир ўйларди. Бир маҳал қалин лаблари титраб кетди ва овози борича:\n— Опа! — деб қичқириб юборди. — Қаттасиз, опа?\n— Шўттаман, нима қилди, нима?\nКимдир югуриб келиб, боланинг юзидан «чўлп» этиб ўпди. — Нима қилди, нима?!\nБу ўн тўрт-ўн беш ёшлар чамасидаги қизча эди. Эгнида кўк пальто, бошида ойисининг рўмоли бўлса керак, икки учини қўлтиғидан ўтказиб орқасига боғлаб қўйибди.\n— Совқотдингми? — сўради қиз боланинг қўлларини ишқалаб.\n— Ойимла қачон келалла? — бола унга қарамасди. — Сиздан сўравотман, ойимла қачон келалла?\n— Боя кўриб келдик-ку? Дарров соғиндингми?\n— Ойимла қачон. келалла девобман, ойимла?!\nБола ҳўнграб йиғлаб юборди. У йиғи аралаш нималарнидир гапирар, аммо нималигини тушуниб бўлмасди. Опаси овутаман, деб қанча уринмасин, бола йиғидан тинмасди. Қизчага раҳмим келиб кетди. У нима қилишини билмасди. Сезиб турибман, агар укасининг йиғиси яна бир-икки минут чузилса, ўзи ҳам қўшилиб йиғлайдиган. Ўзимни тутиб туролмадим. Арчани айланиб, уларнинг олдига ўтдим.\n— Ҳа-ҳа, акаси, нега йиғлаяпсан? — дедим боланинг бошига қўлимни қўйиб. — Биров урдими?\n— Ҳеч ким ургани йўқ, ўзи йиғлавотди, — жавоб берди қизча менга бир қараб қўйиб.\n— Ўғил бола ҳам йиғлайдими? Сен ўғил боламисан, ё қиз боламисан?\n— Ўғил боламан… — деди бола энтикиб.\n— Ў-ҳў… шунақа чиройли отинг бор экан-ку, йиғлайсанми? Аҳадлар йиғламайди.\nБола менга кўзини бир олайтириб қўйди, кейин тили билан лабларини артиб, опасига ўгирилди.\n— Кетовуз, кетовуз, ҳозир кетовуз, юр.\nОпа-ука қўл ушлашиб, хиёбоннинг чап тарафидаги тўрт қаватли бино томон кетишди. Анчагача уларнинг орқасидан қараб, хаёл суриб қолдим. Кўзларим олдидан уруш йиллари ота-онасиз етим қолган болалар, қаҳратон қишда оёқ яланг мактабга, ўзларидан ҳам катта сумка кўтариб бозорга югурган қизчалар ўтди. Ҳозир яхши эсимда йўқ. Аммо Қорбобога хомуш тикилиб турган боланинг қиёфаси ҳали-ҳали кўз олдимдан кетмайди. Нега у сўлғин эди? Онаси қаерда? Нима учун тенгқурларининг чеҳрасидан кулги аримайди-ку, қизнинг овози дардли? Минг хил хаёлларга бориб, арча атрофидаги кумуш ранг скамейкалардан бирига ўтирдим-да, энди папирос чекмоқчи бўлган эдим, ёнимда ётган кўк муқовали дафтарга кўзим тушиб қолди. Дарров уни олиб атрофимга қарадим: ҳеч ким йўқ. Ким унутиб қолдирди экан? Ҳайрон бўлиб варақлай бошладим. Эскириб, учлари титилиб кетган дафтарнинг муқовасига чиройли ҳарфлар билан «Холида» деб ёзилган. Ичи ҳам қандайдир ёзувлар билан тўла. Сўнгги бир варағи бўш қолган, холос. Юрагимдаги яашликни йўқотиш ўйи билан секин ўқий бошладим:\nКеча Руқия опамлар дарс пайтида: «Ҳамманглар кунда-лик дафтар тутсанглар, яхши бўларди. Кўрган-билганларингизни, қилган ишларингизни ёзиб борардинглар дедилар. Ҳамма «Ура» деб чапак чалиб юборди, мен ҳам чалдим. Уйга келганимда дарров ойимларга айтдим.\n— Ойи-чи, ойи! Биз энди кундалик дафтар тутамиз.\nОйимлар ҳам хурсанд бўлиб кетдилар.\n— Кундалик тутадиган бўлсанг, катта бўлиб қолибсан. Майли, тута қол, — дедилар.\nЧой ҳам ичмасдан шкафдан янги дафтар олдим, муқовасига чиройли қилиб «Холида» деб ёзиб қўйдим. Кейин биринчи бетини очдим. Юрагим дук-дук ура бошлади. Нимани ёзсам экан? Руқия опамлар кун бўйи нима қилсанглар, шуни ёзинглар, деган эдилар. Бугун нима қилдим? Эрталаб туриб чой қўйдим. Аҳадни уйғотиб ювинтирдим, ойимлар ҳар куни дадамларга гўшт қовуриб берадилар. Бугун ҳам туришлари билан овқатга уннаётувдилар, қарашиб юбордим. Жаҳллари чиқди. Мени деб ўқишдан кечга қоласан, чойингни ич, дедилар. Кейин пешонамдан ўпиб қўйдилар.\nМактабга кетаётганимда, дадамлар билан хайрлаша олмадим, ухлаб ётган эдилар. Ичиб келсалар доим шунақа, ҳаммадан кеч турадилар. Нега ичадилар-а? Афтиларига қараб бўлмайди, ҳамма ёқлари чанг-тупроқ. Ҳамма нарса кўзларига бошқача кўринади. Кеча кечқурун келганларида Аҳадни ўпаман, деб қайнаб тунган самоварга пешонасини босиб олдилар, лаблари қип-қизариб пишиб кетди. Аҳад йиғлаб хум бўлди.\nМактабда она тилидан яна «беш» олдим. Руқия опамлар елкамга қоқиб қўйдилар. Яхши қизим, оппоқ қизим, дедилар. Улар мени жудаям яхши кўрадилар. Фақат менимас, яхши ўқийдиганларнинг ҳаммасини яхши кўрадилар.\nҲа, энг зарури эсимдан чиқибди. Раънонинг тоби йўқ. Уч кундан бери мактабга келмайди. Бугун ўқишдан чиққанимиздан кейин Мунира билан бориб кўриб келдик. Қаттиқ иситмалабди.\nШуларни ёзиб ўтирган эдим, эшикдан дадамларнинг товушлари эшитилиб қолди. Нега бақиряптилар?..»\nЎқишга берилиб кетиб, кун алламаҳал бўлиб қолганини унутибман. Боягина кўк бетини қоплаб турган сон-саноқсиз юлдузлар энди йўқ эди. Ҳамма ёқни қуюқ туман ўраб олган, икки қадам наридаги нарсани ҳам кўриб бўлмайди. Қорбобонинг фақат кўзларигина милтиллаб турибди.\nЎқишнинг иложи бўлмади. Дафтарни маҳкам ушлага-нимча уйга қайтдим. Ойим, болалар меҳмонхонада телевизор кўриб ўтиришган экан, сездирмай хонамга ўтдиму, эшикни ичидан қулфлаб, ғижимланган дафтарни ўқишга тушдим.\nМактабдан келсам, ойим айвонда йиғлаб ўтирибдилар. Бошларида пушти рўмоллари. Шу рўмолни жудаям яхши кўрадилар. Яхши кўрадилару, ёлғиз қолганларида ўрайдилар.\nМени кўриб дарров ўринларидан турдилар, апил-тапил ёшларини артиб жилмайдилар, кейин қўлимдан портфелимни олдилар.\n— Кечга қолдинг? Қачондан бери чой қўйиб, пойлаб ўтирибман.\n— Мунира билан гаплашиб қолдик, — дедим жўрттага. Бўлмаса ўзим ўқиш тугаши билан уйга чопганман.\n— Уканг ухлаб ётибди, тақир-туқур қилма тағин!\n— Хўп, — дедиму, уйга кирдим.\nБечора ойим. Чой қўйдим девдилар, қўймаган эканлар, электр чойнак стол устида турибди. Ўзим қўйиб юбордим.\n— Вой, қайнамабдими?! — дедилар ечинаётганимда кириб, кейин нимагадир қип-қизариб кетдилар.\n— Ҳозир қайнаб қолади. Қорним ҳам унча оч эмас, — дедим.\nНега ойим хафалар-а? Дадамлар кеча қаттиқ хафа қилганга ўхшайдилар. Рост-да, одам ҳам шунақа қўпол бўладими?! Илгари бунақа эмас эдилар. Ойим касал бўлиб, икки ой касалхонада ётиб чиқдилару, дадамлар ўзгардилар-қўйдилар. Кеча бўлса оғизларидан боди кириб, шоди чиқди, ёзишга уяламан.\nЭшикдан киришлари билан:\n— Мен бу уйда кимман? Хўжайинманми ё хизматкорманми? — дедилар ойимларга ўдағайлаб.\n— Нима бўлди? Нега бундай деяпсиз? — сўрадилар ойим.\n— «Нега бундай деяпсиз?..» Шу ҳам гап бўлдими? — дадамлар худди Аҳадга ўхшаб лабларини чўччайтирдилар, деразадан кўриб турибман. — Хотин деган эр келганда бундай кутиб олмайди. Мен келганда жўрттага ўзингни ўчоқбошига олиб қочасан.\n— Овқатингиздан хабар олай девдим.\n— Овқатмиш… Аҳад қани? Аҳадий! Аҳадичка!\nДадамлар ойимларни итариб ташлаб, уйга кирдилар. Мени кўриб, тўхтаб қолдилар.\n— Ҳа, шу ердамидинг? — Ниманидир ўйлаб жим қолдилар. Кейин ўқрайиб тикилдилар.\n— Ойингга ўхшайсан. Нари тур. Аҳад! Аҳадидзе! Қаёқдасиз, ўғлим?\nАҳад келавермагач, диванга ёнбошладилар.\n— Овқатингизини еб олинг, — ойим кириб столга бир коса лағмон қўйдилар.\nДадам индамадилар. Ойимлар, сен гапир, дегандай, мени туртиб қўйдилар.\n— Дада, ошингиз совиб қолди, — дедим мен.\n— Емайман, ойинг тайёрлаган овқатни емайман.\nШундай деб кўрсаткич бармоқларини пешоналарига бир-икки марта уриб қўйдилар. Ойимларнинг тишлари ғижирлаб кетди. Хўрсиндилар, кейин секин косани кўтариб чиқиб кетдилар. Мен ҳам орқаларидан чиқдим. Кўзларида ёш йилтирарди.\n— Қўйинг, ойи, йиғламанг, — дедим енгларидан тортиб.\n— Бор, дарсингни қил, — дедилар анчадан кейин ва идиш-товоқларни юва бошладилар.\n— Йўқ, йиғламайман. Бор, хонангга кир.\nШу пайт дадам чақириб қолдилар. Ойим косаларни шундай тоғорага ташладилару, ичкарига отилдилар. Эшик очиқ колди.\n— Менга қара, сенда гапим бор…\nБу — дадамларнинг овозлари эди. Бироқ шундан кейин ҳеч нарса демадилар. Ойимларнинг ҳам овозлари эшитилмади. Қўлларини кўкракларига қўйиб стол ёнида турган бўлсалар керак. Дадамларнинг жаҳллари чиқса, доим шунақа турадилар. Гапиролмай қоладилар. Тавба, мунча қўрқадилар-а? Нима, ахир, одам эмасмилар? Мана, икки ой бўлибдики, юриш-туришлари ғалати. Биров эшикни қаттиқроқ тақиллатса ҳам чўчиб тушадилар. Дадамлар билан иложи борича гаплашмасликка ҳаракат қиладилар. Ораларидан нима гап ўтган, билмайман. Лекин гаплашсалар ҳам худди Аҳадга ўхшаб гаплашадилар, лаблари титрайди, кўзлари олазарак бўлиб туради. Илгари бунақа эмас эдилар. Доим кулиб турардилар. Дадам билан икковлари мени етаклашиб киноларга, театрларга боришганда ҳамманинг ҳаваси келарди. Қанчадан бери кинога бирга бормаймиз. Нуқул уйдалар. Кечқурун бўлса, дадам келганларидан кейин икковлари худди мушук-сичқонга ўхшаб қолишади. Шумшайиб ўтиришгани-ўтиришган.\nМана, ҳозир дадамлар бир нарса демоқчилару, лекин айтолмаяптилар. Бу фақат бугун эмас, бир неча кундан бери, тўғрироғи, ойим касалхонадан чиққанларидан бери шундай бўляпти. Нима демоқчи эканлар? Наҳотки айтиш шунчалик қийин бўлса? Заводда ишлари чатоқми? Ундай деса, яқинда яхши ишлаганлари учун мукофот олдилар-ку!\n— Менга қара… — дедилар хўрсиниб. — Мен… мен… ўрнимни солиб бер.\nОйим елкаларини қисиб, ичкари уйга кириб кетдилар. Бечора ойим! Худди ёш болага ўхшаб қолдилар. Район доктори келганда, сиз кўп койинманг, оғир бўлинг. Қанча қувноқ бўлсангиз, шунча тез тузалиб кетасиз, деган эди. Қувноқ бўлиш қаёқда, кўзларидан нуқул ёш томиб туради. Бугун ҳам шундай. Чой ичиб бўлганимиздан кейин, анча ўзларига келдилар. Уй вазифаларимни сўрадилар. Уқиш дарсида ўрганган «Она» шеърини ўқиб бердим. Жилмайиб қўйдилар. Жилмайсалар бирам чиройли бўлиб кетадилар. Лип этиб бориб юзларидаги чуқурчаларидан ўпиб олдим.\n— Ойи, нега доим хафасиз? — дедим тиззаларига ўтириб. — Касал бўлганизгами?\n— Ҳа, касални ким яхши кўради?\n— Дадамлар-чи? Нега улар ҳам хафалар?\n— Даданг ҳам касал бўлганимга хафа-да. Айтяпман-ку, касални ким яхши кўради.\n— Нега бўлмаса сизга жаҳл қиладилар?\n— Хафа бўлганидан жаҳл қилади-да. Бунга сен эътибор берма. Катталарнинг ишига аралашиш яхши эмас. Хўпми?\nМен индамадим. Фақат:\n— Ойи, биласизми, — дедим, — мен сизни касал бўлсангиз ҳам яхши кўраман, жудаям яхши кўраман.\nБу Аҳад эди. Уйғониб, эшикнинг тагида кўзларини ишқалаб турарди. Ойим унинг овозини эшитиб, кулиб юбордилар. Кейин иккаламизни маҳкам қучоқладилар…»\nМен ҳаяжондан ўрнимдан туролмай қолдим. Ўн уч-ўн тўрт ёшдаги қизнинг сўзлари мени буткул сеҳрлаб қўйган эди. Ўзимни ўзга бир дунёда ҳис қила бошладим. Кўз олдимда онасининг қайғу-ҳасратига шерик бўлган нимжон қизча, сочига бевақт оқ оралаган сўлғин бир аёл пайдо бўлди. Кимлар улар? Каерда яшайди? Тошбағир ота ким? Буларнинг ҳаммаси ҳали менга сир. Лекин, шубҳа йўқки, улар қандайдир катта бир кулфатни ўз бошларидан кечирмоқдалар. Шу кулфатдан уларнинг қандай қутулишларини ўзимча мулоҳаза қилиб, кўнгилни тинчитадиган бир хулосага келдим-да, дафтарни яна варақлай бошладим. Лекин саҳифадан саҳифага ўтар эканман, вужудимни титроқ боса бошлади.\nДадамдан уч кундан бери дарак йўқ. Ойимлар бизни ухлатадилару, ўзлари мижжа қоқмай чиқадилар. Дадам қаёқда қолишлари мумкин-а? Сафарга кетганмикинлар? Кетган бўлсалар, нега бизга айтмадилар? Аҳад йиғлагани-йиғлаган. Ярим кечада туриб олиб «дада, дада», дейди. Ойим иккаламиз уни овутгунча ўлиб бўлдик. Бирам дадасини яхши кўрадики… Мен ҳам яхши кўраман, лекин улар мени яхши кўрмайдилар. Нуқул, сен ойингнинг қизисан, деяве-радилар. Анави куни Аҳадга туфли олиб келиб бердилар. Аҳад қўлларидан олиши билан:\nБир ўқрайиб бердилар. Индамай ичкари уйга кириб кетдим.\n— Кўзи ёмон қизингни, — дедилар кетишим билан ойимларга.\n— Менинг қизим бўлса, сизнинг ҳам қизингиз, — ойим жаҳл билан гапирдилар. Уларнинг дадамлар билан биринчи марта шундай гаплашишлари эди. — Кўчадан олиб келганим йўқ. Қанча уришсангиз мени уришинг, болада нима гуноҳ? Қовоғингиздан қор ёғилиб келганда, кўзларини жавдиратиб пинжимга киришими? Билмадим, шу бола бўлмаса, ҳолим нима кечарди.\nМен, ҳозир дадам ойимларни урадилар, деб қўрқиб турувдим, йўқ урмадилар. Қўрққан бўлсалар керакда. Ойимлар жуда қаттиқ гапирдилар. Мана, уч кундан бери дадам йўқлар. Шу уч куннинг ичида ойим чўп бўлиб қолдилар».\nКеча ойим заводга бориб келдилар. У ерда ҳам йўқмишлар. Ишхонасидагилар, касал бўлиб қолган бўлса керак, деб ўйлашган экан. Уйда йўқликларини билиб, ҳайрон бўлиб қолишибди.\nОйим билан анчагача бир-биримизга қараб ўтирдик. Ов-қат қилиш ҳам эсимиздан чиқиб кетибди. Чой қўйиб юбордим. Тўртта тухумни самовар ичига солиб қўйдим. Доктор ойимларга яхши овқатланишни буюрган. Мен зўрламасам, ўзларига қарамайдилар.\nУйга берилган масалани ечолмадим. Вақт бўлмади. Аҳад билан қолсам, ҳеч нарса қилолмайман. Эртага Руқия опамларга нима дейман?» «Учинчи октябрь.\nМендан сўрамадилар. Олдимга келиб, негадир пешонамдан ўпиб қўйдилар. Уйга келсам, ойим йўқлар. Ҳовлининг ўртасида Аҳад йиғлаб ўтирибди. Овутиб, уйга олиб кирдим. Диванда бир хат ётибди. Ойим қаёққа кетдийкинлар? Хатни ўқий бошладим. Бу — дадамдан эди.\n«Мени қидирманглар. Қайтиб бормайман. Мавжуда, мени тушун. Оғир касалликка умрбод мубтало бўлган киши билан ҳаёт қуриш учун сенга уйланганим йўқ. Болалар бўлса, болаларга муносабатимни ўзинг биласан, ўрнашиб олганимдан кейин Аҳадни олиб кетишим мумкин».\nЙиғлаб юбордим. Мени кўриб, Аҳад ҳам йиғлади. Иккаламиз баравар йиғладик. Кейин нима бўлганини билмайман. Бир маҳал қарасам каравотда ётибман. Тепамда Руқия опам билан қўшнимиз Хайри опалар ўтиришибди. Аҳад хуррак отиб ухлаб ётибди.\n— Ойимлар қанилар? — деб сўрадим.\n— Шу ерда, ҳозир келади, — жавоб бердилар Хайри опам Руқия опамларга қараб туриб. — Поликлиникага кетган.\n— Бу ёққа чиқайлик, сен ҳам ўрнингдан тур, — дедилар шунда Руқия опамлар.\nҲаммамиз айвонга чиқдик. Руқия опамлар мени имладилар.\n— Ўтир, гап бор.\nЮрагим увушиб қолди. Нима гап экан? Ишқилиб, ойим тузук бўлсинлар-да!\n— Хавотир олма. Ойинг тузук, — дедилар Руқия опам, кейин ўйланиб қолдилар. — Менга қара, — дедилар анчадан сўнг. — Сен катта қизсан. Ҳаммага нарсага ақлинг етади. Гапларимни яхшилаб тушуниб ол. Ойинг… Ойинг касалхонада… Бир ойча ётса керак. Уй бошлиғи энди ўзингсан. Оғир бўл. Мен келиб тураман, мана Хайри опанг ҳам шу ердалар, хабар олиб турадилар. Йиғламайсанми?\nМен «йўқ» дедиму, уйдан чопиб чиқиб кетдим. Ҳужрага бекиниб олиб роса йиғладим. Руқия опамлар ҳам, Хайри опамлар ҳам мени қидиришмади. Анчадан кейин уйга кирсам, икковлари Аҳад билан ўйнаб ўтиришибди. Руқия опам мени кўриб жилмайдилар. Мен ҳам…»\nКундалик шу ерда тугаган эди. Дафтарнинг сўнгги бетларига ҳеч нарса ёзилмаган. Фақат охирида қалам билан илова қилинган кичкина жумла бор эди, холос.\nОйим анча тузуклар. Руқия опамлар бугун ҳам бизни олдиларига олиб бордилар. Бизларни кўриб, ойимнинг кўзларидан ёш чиқиб кетди. Яқинда чиқаман, дедилар. Анча гаплашиб ўтирдик. Дадамларни сўрамадим. Нима қиламан сўраб? Ўзлари қийналиб ётибдилар-ку. Аҳад лунжини тўлдириб «дада» демоқчи бўлиб турувди, чимчилаб олдим. Лекин унга қийин бўлди. Нуқул йиғлайди. Дадам бўлганларида йиғламасди. Қаерда эканлар-а, ҳозир?»\nКундаликни ёпиб қўйиб анча ўйланиб қолдим. Миямда минг хил фикр. Саҳифалардаги қайғули сатрлар вужудимни ҳаяжонга солди. Дарчани қия очиб, чека бошладим. Ташқарида ёмғир шиваламоқда. Чироқ нурида бир-икки қор учқунлари худди кўзмунчоқдай ялтираб кўринди. Бу учқунлар арча ёнида боя мен кўрган қизча ва унинг укасини эслатиб юборди. Ҳа, ўша қиз шу кундалик муаллифи Холида эди. Бунга ҳеч шубҳа йўқ. Нима қилиш керак? Уларга қандай қилиб ёрдам берса бўлади. Бемеҳр отани топиш керакми, йўқми?\nЭрталаб ҳам шу хаёллардан бўшай олмадим. Нари-бери нонушта қилиб, тўғри район маориф бўлимига бордим-да, Руқия опанинг қайси мактабда ишлашини суриштирдим. У ўзимизнинг райондаги қирқинчи мактабда ишлар экан. Ўша ёққа югурдим. Руқия опа ўрта ёшлардаги хуштабиат аёл экан. Дафтарни узатдим.\n— Кечирасиз, — дедим унинг ўзгариб кетганини кўриб. — Ўқиб чиқдим. Ўқувчингиз жуда жиддий қиз экан.\n— Ҳа, Холида тез катта бўлди, — деди Руқия опа жиддий оҳангда. — Отаси…\n— Ҳозир қаерда у одам?\n— Ҳеч ким билмайди, — Руқия опа бир оз жим қолди. Кейин қўлини бир силтади-да, гапида давом этди. — Тўғрисини айтсам, ҳеч ким билишни истамайди ҳам. Бундай одамнинг бўлганидан бўлмагани маъқул. Шундай эмасми?\nМен бош силкиб қўйдим.\n— Хотинининг касаллиги учун кетиб қолиши, ўзининг тинчлиги деб болаларидан, оиласидан юз ўгириши — ўтакетган тубанлик.\n— Мавжудахон ҳозир тузукмилар?\n— Ҳа, кеча бориб келдик. Яқинда чиқиб қолади.\nОрадан бир ҳафтача ўтган бўлса керак, шанба куни эди. Ишдан қайтаётиб, тўқимачилар хиёбонида аёл кишининг:\n— Аҳаджон! — деган овозини эшитиб қолдим.\nЯлт этиб фонтан томонга қарадим. Икки киши Қорбобони олиб ташлашаётган экан. Катта-кичик болалар қий-чув қилиб туришибди. Олдинги қаторда ўша мен кўрган Аҳад ҳам бор эди. У икки кўзини қийшайиб турган Қорбободан узмасди. Бир маҳал кимдир келиб қўлидан тортди. Бу Холида эди. Опа-ука етаклашиб болалар орасидан чиқишди-да, катта сада тагидаги скамейкада ўтирган иккита аёл олдига боришди. Уларнинг биттаси Руқия опа, иккинчиси эса, Мавжудахон эди. Уни пушти рўмолидан танидим. Юрагимни тасвирлаб бўлмадиган қувонч туйғуси қоплаб олди. Битта-битта қадам ташлаб борар эканман, ранги сўлғин, лекин лабларида, юзида табассум порлаб турган аёлдан — Мавжудахондан кўзимни узолмасдим.\n← Аввалги Аввалги Ўлмас Умарбеков. Ҳайкал (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Ўлмас Умарбеков. Абдулла қовунчи (ҳикоя)


Муаллиф: Admin Сана: 3-08-2017, 17:48\nЎзбекистон Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими илмий ходими, химик-олим Шарибай Туремуратов бархан қумдан силикат ғишт тайёрлаш усулини ихтиро қилди. Бу ҳақда Қорақалпоғистон ахборот агентлиги хабар тарқатди.\nУшбу янги ихтиро, яъни силикат ғишт асосан оҳак (15%) ва республикада жуда кўп миқдордаги бархан қуми (85%) асосида олинади. Силикат ғишт формаси, ўлчамлари ва фойдаланиш турлари бўйича керамик ғиштдан фарқ қилмайди. Совуққа чидамлилиги ва деворларда иссиқликни сақлаш хоссалари керамик ғишт билан бир хил. Силикат ғишт 250х120х65 мм ўлчамларида тайёрланади.\nСиликат ғиштни ишлаб чиқиш учун 2 баравар кам ёқилғи, 3 баравар кам электр энергияси, 2,5 баравар кам ишчи кучи ишлатилади ҳамда унинг баҳоси 25-35% фоизга арзон.\nБугунги кунда янги ғишт турининг апробация ва лаборатория тажриба намунаси мавжуд бўлиб, яқин вақтлар ичида мазкур ғиштнинг ҳар хил маркадаги тажриба-синов намуналари олинади ва амалиётда фойдаланишга тадбиқ қилинади.\nНукусда арзон нархли телевизор ва кондиционерлар ишлаб чиқарадиган корхона ишга тушади\nЎзбекистонда электр энергия таъминотини яхшилаш бўйича янги лойиҳа амалга оширилмоқда\nЖиззах вилоятида қурилиш материаллари ишлаб чиқарувчи янги корхона иш бошлади


Америкача ҳақиқат ёки 9/11 нинг мудҳиш сирлари… « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nАмерикача ҳақиқат ёки 9/11 нинг мудҳиш сирлари…\nМен, аслида Хонобод орқали Афғонистонга оғир бомбалар ва ўқ дорилар олиб ўтилаётгани хақида инкор қилиб бўлмас фактларни кўлга киритгандим.\n12 September 2012 - 7:53\n2002 йил мен учун саёҳатларга бой йил бўлди. Йил бошиданоқ, яъни 30 январдан менинг Америкага сафарим бошланди.\nТашриф, АҚШ Давлат Департаментининг “Матбуот ва ташқи сиёсат” лойихаси доирасида бўлиб, унда мендан ташқари Қирғизистон, Тожикистон, Қозоғистон журналистлари хам иштирок этишаётганди. Қўшниларимиздан 2, 3 нафардан журналист таклиф қилинган бўлса, Ўзбекистондан мен ёлғиз ўзим эдим.\nСафарга чиқаётганимда, АҚШнинг Ўзбекистондаги элчихонаси пресс атташеси мен билан суҳбатлашди. У менга “Матбуот ва ташқи сиёсат” лойихаси хақида хамда Американинг қайси штат ва қайси шахарларида бўлишим хақида кенг маълумотлар ёзилган журнални берди. Кейин у сафар давомида Америка аэропортларида сабрлироқ бўлишим кераклиги хақида уқтирди.\n“Чунки, ўзингизга маълум, 11 сентябр воқеаларига 4 ой бўлди холос. Хозир Америкада мисли кўрилмаган ҳавфсизлик чоралари амалга ошириляпти. Барча йирик шахарлар ва аэропортларда кенг миқёсда текширув ишлари бор. Хар бир йўловчи ва унинг юклари қаттиқ текширувдан ўтказилмагунча самолётга чиқарилмайди. Шунинг учун буни тўғри тушунасиз деб ўйлайман” деди элчихона матбуот ходими.\n30 январ куни Американинг Нью Йорк шахрига учиш учун Истанбул шаҳридаги Отатурк ҳалқаро аэропортига келдим. Шу ернинг ўзидаёқ, 11 сентябрда Нью Йоркда содир бўлган воқеанинг совуқ бир таъсирини сездим: Америка қитъасига учадиган барча рейсларнинг терминалларида миқёси йўқ даражадаги хавфсизлик чоралари амалга оширилаётган эди.\nТурклар негадир мени узоқ текширишди. Юкларимни қайтадан очиб текширишди. Хужжатларимни харфма харф қайта кўчириб ёзишди.Расмимни канақадир аппаратларга солиб, мени ўзим билан узоқ солиштиришди.\nАгар қўлимда АҚШ Давлат департаментининг таклифномаси бўлмаганида, менимча улар мени самолётга чиқаришмас эди….\nВа нихоят, бизнинг самолёт 2002 йилнинг 1 феврал куни эрталаб 10 да Кеннеди аэропортига қўнди.\nСон саноқсиз полиция ходимлари, нигохлари одамни тешгудай божхона хизматчилари ва деярли хар қадамда пайдо бўлиб тураётган ФБРчилар….\nЎша куниёқ Нью Йоркдан Вашингтон сари учишим лозим эди. Керакли рейс терминалига ўтарканман, учишига хали 4 соатча вақти бўлган Нью Йорк – Вашингтон самолёти йўловчиларини бир чеккадан текширувдан ўтказишиб, тўпланиш залига киритишаётганини кўрдим.\nЙўловчиларнинг пайпоқларигача ечиб олиниб, ларнинг оёқ кийимларини пошналаригача биттама битта текшириб кўрилаётган эди. Чунки, йўловчилар Американинг пойтахтига учаётган эдилар….\nКейинчалик бир америкалик менга “11 сентябргача, АКШ аэропортларида хаттоки халқаро рейсларга хам учишга 15 дакика қолганида самолётга чиқиш мумкин бўлганди. Террордан сўнг, хаттоки махаллий рейсларгаям 2, 3 соат аввал рўйхатдан ўтишингиз керак бўляпти” деганди…\nХамма қатори мен хам мана шундай кучайтирилган текширувлардан ўтдим. Парвозгача 2 соат қолганида йўловчиларнинг барчаси аллақачон учиш терминалида хозир эдилар.\nБирданига радиокарнайлардан, Вашингтонга учадиган рейсларнинг хаммаси бугун бекор қилингани хақида эълон ўқилди. Бизнинг самолётимиз Вашингтон яқинидаги Балтимор шахрига кўнишини айтишди.\nЙўловчилар ортиқча шов шув хам кўтаришмади. Уларнинг хаммаси АКШнинг хавфсизлиги йўлида хар қандай ноқулайликка тайёр эдилар…\nШундай килиб менинг, дунё тарихидаги энг мудхиш террор амалиётини бошидан ўтказиб, хали ўзига келиб улгурмаган Америкага уч хафталик сафарим бошланди.\nСафар давомида биз, Ўрта Осиёлик журналистлар, Американинг 8 та штатига бордик. Мамлакатнинг энг илғор ва кўзга кўринган газета, журналлари, радио хамда телевидениялари редакцияларида бўлиб, уларнинг 2001 йилнинг 11 сентябрида юз берган фожеани қандай ёритганлари билан қизиқдик.\nМени хайрон қолдирган жихат шу бўлдики, сафар давомида биз билан учрашган америкалик журналистлар ва мухаррирларнинг 80 фоизга яқини 11 сентябр воқеаларини Ал Қоида уюштирганига ишонмас экан!\nХьюстон шахрида бўлганимизда, ўша ерда чиқадиган махаллий газетанинг мухаррири бизни ўз газетасининг редакциясида қабул қилди.\nАсли келиб чиқиши Мексикалик бўлган мухаррирнинг (афсуски, газетанинг номи ва мухаррирнинг исмини эслай олмадим) 11 сентябр фожеасининг сабаблари ва ижрочилари хақидаги сўзлари бизни шошириб қўйди.\n-Америкага хужум қилганларни узоқ Афғонистоннинг тоғларида изғиб юришган исломий фанатиклар орасидан эмас, Американинг ичидан қидириш керак. Ал Қоида бунга қодир эмас! Бу ишни Калифорния еврейлари амалга оширди! – деди мухаррир.\nУнинг гапларини синхрон равишда таржима қилиб турган тилмоч аёл Римма Козакова, қўлидаги микрофонни улоқтирди ва бизга қараб, “кечирасизлар, мен унинг бу гапларини таржима қилмайман” деди ва ташқарига чиқиб кетди.\nМашхур “Одам амфибия” фильмида Педро Зурита ролини ўйнаган актер Михаил Козаковнинг рафиқаси бўлган Римма Козакова, ўзининг келиб чиқиши еврей бўлгани сабабли, газета муҳаррирининг сўзларини қалбига яқин олганди.\nГазета мухаррирининг айтишича, Бутунжахон савдо марказида жойлашган, Исроил давлатига қарашли бўлган “Ходиго” фирмаси, фожеадан икки кун аввал, террор акти бўлиши хақида огохлантирувчи мактуб олади. Бу факт кейинчалик фирма бошлиги Мише Маковер томонидан матбуотда тасдиқланган экан.\n11 сентябр воқеалари хақидаги бу тафсилотлар, биз каби постсовет худудидан келган журналистларга қандай таъсир қилганини бир тасаввур қилинга….\nАҚШнинг бошқа штатларидаги матбуот вакилларининг кўпчилиги шу фикрда эканликларини яширишмади. Нью Йорклик бир журналист эса бизга қизиқ бир факт хақида гапириб берди.\nУни айтишича, Бутунжахон савдо маркази биноларида, самолетлар келиб урилган пайтда 30 мингдан 40 мингача одам бўлган. Кейинчалик АКШ Федерал Қидирув Бошқармаси тергочилари 11 сентябр куни мана шу ики бинода ишлайдиган 800га яқин ходимнинг ишга келмаганини аниқлашган. Табиийки, ўша куни ишга келмаганларнинг барчаси ФҚБ терговчиларининг, нега энди айнан ўша куни иш жойингизда бўлмадингиз деган саволига жавоб беришига тўғри келади.\nСўроқ қилинганларнинг хаммаси 11 сентябр куни ўз офисларига келмаганликлари сабабларини ёзиб беришади. Уларнинг бирини тиши оғриб қолган, иккинчиси бир кун олдин жавоб сўраган, яна бирининг оиласида кутилмаган ғавғо…Хуллас, уларнинг хаммаси керакли далиллар, яъни алибига эга бўлиб чиқади. Шу билан уларни қайтиб безовта қилишмайди. Орадан бир оз вақт ўтгач, махаллий журналистлардан бири, ФҚБ терговчисидан Бутунжахон савдо маркази биносидаги офисларига келмаганларнинг рўйхатини олишга муваффақ бўлади.\n“11 сентябр куни самолетлар урилган биноларга ишга келмаганларни бир бирига фақат бир нарса боғлаб турарди, бу хам бўлса уларнинг милати эди. Ха, уларнинг хаммаси еврей миллатига мансуб эди” деди Нью Йорклик журналист.\nБундан ташқари, Америка хукумати, террорчилик амалиётидан сўнг, Америкадаги барча оммавий ахборот воситаларини цензура қилишни бошлаб юборади. Бу нарса табиийки, америкалик журналистларнинг норозилигига сабаб бўлади.\nБиз ABC, CBC, CNN, Fox, Fox News, MSNBC ва NBC каби етакчи телевизион каналларда бўлганимизда, уларнинг бош мухаррирларининг хаммаси, ҳукуматнинг бу қадамини қоралади.\n“10 октябр куни хамма бош мухаррир ва телеканалларнинг бошлиқларини президентнинг хавфсизлик масалалари бўйича маслахатчиси Кондолиза Райс қабул қилди. Қабул нихоятда совук, ва қахрли бир вазиятда ўтди. Райс хоним бизга, Сўз эркинлигини биз бекор қилаётганимиз йўқ, лекин бўлаётган воқеаларга билдирилаётган муносабатларни “мухарририрлик кўриги” дан ўтказишимиз мақсадга мувофиқ эканлиги ҳақида айтилди. Бу сўзларни маслахатчи хоним инкор этиб бўлмас бир охангда гапирди” деди биз билан сухбатда Фокс ТВнинг ўша пайтдаги рахбари.\nДавлат маслахатчисининг маслахати, йиғилган журналистлар томонидан сўзсиз қабул қилинди дейиш қийин.\nЧунки, менга маълум бўлган факт шундан иборатки, “Сити Сан” ва машхур “Дейли Курьер”нинг мухаррирлари Рон Гаттинг ва Дан Гасрилар Кондолиза Райснинг сўзига ўша ернинг ўзида кескин қаршилик билдиришиб, Буш маъмуриятининг бу қадамини танқид қилишга журъат топадилар. Бироқ, шундан сўнг бу икки жасоратли журналист ўз вазифаларидан бўшатилади.\nАКШ хукуматининг, террорчилик амалиёти бахонасида ОАВни жиловлаш қарори хақида, Пенсилвания университети профессори, сиёсат фанлари доктори Эрвар Херманд, бизлар билан учрашувда шундай деган эди:\n“Совет Итифоқи даврида «Правда» ва «Известия» хам бу қадар ўз хукумати олдида ялтоқланмаган эди. Америкада цензура қилишга мажбурлаш, бу – мамлакатда демократик жамиятга хос бўлган жиддий ОАВни йўқ эканлигини билдиради ва давлат пропаганда тизимининг мавжудлигини кўрсатади. Бу – шармандаликдир”\nСафар сўнгида мен Нью Йорк шахрида бир хафта турдим ва деярли хар куни атрофи гулдасталар ва эсдалик ёзувларига тўлиб кетган Бутунжахон Савдо маркази харобаларини бориб зиёрат қилдим….\nБу вақтга келиб, савдо маркази биносининг устки қисми қолдиқлари деярли ташиб чиқиб кетилган, ўнлаб техникалар бинонинг ер остидаги қаватларини тозалаш билан банд эди.\nБутунжахон савдо марказининг икки томонига иккита сахна қилинган, улардан бири оддий томошабинлар учун майдонча бўлиб, у ерда кириш учун 3 доллар миқдорда пул тўлаш лозим эди.\nИккинчи сахна эса бепул бўлиб, у расмий делегациялар, халок бўлганларнинг қариндошлари ва журналистлар учун мўлжалланган эди.\nМен ана шу иккинчи сахнада туриб, токи кош қорайгунга қадар, у ерда уймаланишаётган қурувчиларни ва фожеа жойига гул кўтариб келаётган одамларнинг чексиз қаторини томоша қилардим…\nАфсуски, менинг у ерда туширган расмларим ва бошқа хужжатларим хаммаси Ўзбекистонда қолиб кетган. Баъзи расмлар Жиззахда қолган ягона хуқуқбон Бахтиёр Хамроевнинг компютерида хам қолган бўлиши мумкин….\nАҚШга қилган сафарим давомида менинг (нафақат менинг!) 11 сентябр фожеаси хақидаги тасавурим бутунлай ўзгариб кетди. Бу юртга келгунимча, бу фожеани Бин Лодин бошчилигидаги бир гурух Ислом фанатиклари уюштирган деган фикрда собит эдим.\nХаммадан қизиғи, Америкаликларнинг ўзлари менинг бу фикрим унчалик хам тўғри эмаслигига ишонтиришди.\nМен ўзимдаги бу фикрни, доимо биз билан ёнма ён юрган, асл ота боболари Росиялик бўлган тилмочга айтдим. У менга шундай деди: “Америкада юз берган хар қандай фожеа ёки фитнанинг хақиқий айбдорлари, ўша захоти ёки орадан бир оз вақт ўтгач албатда номма ном айтилади. Чунки бу ерда, Ўрта Осиё, Россия каби ўлкалардан фарқли ўлароқ Сўз эркинлиги ва демократия бор. Бугун бўлмаса эртага хақиқат юзага чиқади”\nДархақиқат бугун, Америка матбуоти 2001 йил 11 сентябр воқеалари хақида ақлни шоширирувчи тафсилотларни баён қилмоқда. Бўлиб ўтган фожеада Марказий разведка, хамда хаттоки Оқ уй вакилларининг қўли борлиги хақида дадил айтилмоқда.\nВашингтондан Техасга кетишимизга 2 кун қолганида, мени Пентагон Матбуот котиби қабул қилишини айтишди. Хайрон бўлдим.\nЧунки менга берилган сафар дастурда ҳар бир учрашув ва маросимнинг вақти дақиқасига қадар ёзилган, лекин у ерда Пентагонда учрашув бўлиши хақида хеч гап йўқ эди.\n2002 йилнинг 7 чи ёки 8 феврал куни эрталаб мени Пентагонга олиб кетишди. Коп қора БМВ русмли автомобилдан, тушар эканмиз, бир чақиримча нарида кўриниб турган махобатли Пентаган биносига кўзим тушди.\nАсосан Голливуд фильмларида кўзим тушган бу машхур бинонинг олдига бориш у ёқда турсин, унинг ичига кириш етти ухлаб тушимга хам кирмаганди.\nИккита немис овчаркаси ва икки нафар харбий кийимдаги йигитлар бизни кутиб олишди ва автомобилларни сақлаш жойидан чиқишга ўрнатилган металл детектори халқасидан ўтишимни сўрашди.\nХали Пентагон биносига етмасдан шунчалик текширув бўлаётганини кўриб, Нью Йорк фожеаси америкаликларни ҳушёрликка бошқача назар билан қарашга мажбур қилганини сездим.\nҲарбийлар, мен билан келган таржимонга шу ерда қолишини, Матбуот котиби билан учрашувга фақат менинг ўзим киришимни айтишди.\nУларга эътироз билдирилмади ва харбийларнинг бири олдимда ва бири орқада, Пентагон биносига қараб кетдик.\n700 метрча пиёда юрганимиздан сўнг нихоят, бинонинг шарқий дарвозасига етиб келдик. У ерда мен билан келган харбийлар ташқарида қолишди ва мен Пентагоннинг матбуот котиби ёрдамчиси хамда 4 нафар харбий билан биргаликдан бино ичига кирдик.\nУ ерда яна бир марта қаттиқ текширувдан ўтдим.\n“Диктофон ва видеокамералар, телефонларингиз шу ерда қолади” деди котиб ёрдамчиси.\nНоилож, хамма нарсаларимни қолдирдим ва яна ики харбий хамрохлигида узундан узун коридор бўйлаб йўлга тушдик.\n11 сентябр куни Пентагон биносининг бир қисми хам вайрон бўлган ва у ерга олиб қочилган самолётларнинг бири қулаганлиги хақида хабар тарқатилган эди. Шунинг учун у ерда мен кўплаб қурувчиларни ва ишлаётган икита қурилиш кранини кўрдим.\nБири орқамда ва бири олдимда (ажабланарлиси, у мендан кўз ўзмаган холда тескари юриб борарди!) келаётган солдатлар деворлардаги хар хил ёзувлар, хариталар ва кўрсаткичларга узоқ қараш мумкин эмаслигини айтишарди.\nНихоят Пентагон матбуот котибининг офисига хам етиб келдик ва мени у ерда паст бўйли, тўладан келган 45, 50 ёшлардаги бир киши кутиб олди.\nУ ўзини Матбуот котибининг биринчи ёрдамчиси деб таништирди.\nУ бошлиғини Оқ уйга тўсатдан чақириб қолишганини билдирди ва бунинг учун узр сўраб, мен билан ўзи сухбатлашишини айтди.\n“Пентагон рахбарияти Ўзбекистон рахбари ва халқига халқаро терроризмга қарши курашдаги хамкорлиги учун миннатдорчилик билдиради” деб бошлади у сўзини.\nҚисқаси, менинг дархол тушунган нарсам шу бўлдики, Ўзбекистондаги Хонобод харбий базасида АҚШ харбийлари жойлашгани учун, улар бевосита мен билан, яъни Ўрта Осиёлик журналистлар десантидаги ягона ўзбекистонлик билан сухбатлашмоқчи бўлишибди.\nБироқ, матбуот котиби ёрдамчисининг кейинги сўзлари, мени хайрон қолдирди.\nУнинг сўзларини хозир сўзма сўз келтира олмайман, шунинг учун фақат мазмунинигина айта оламан холос:\nУнинг айтишича, халқаро террорга қарши курашда, хаттоки матбуот хам харбийлар томонида туриши керак. Лекин баъзи холатларда, минтақаларда жойлашган АҚШ базалари фаолиятини ёритаётган журналистлар билиб ёки билмай, террорга қарши курашаётган коалицияга зарар келтирувчи маълумотларни хам тарқатаяптилар. Масалан, деди у кўзимга тикилиб, Хонободдаги харбий базамиз орқали ўқ дорилар ва ракеталар олиб ўтилаётгани хақида хабарлар пайдо бўлди…\nБу, мен тарқатган хабар эди….\nЎзбекистон Қашқадарё вилоятидаги Хонобод харбий базасига америкалик харбийларни жойлашишига рухсат берган кунидан бошлаб, Ислом Каримов бутун дунёга, бу база орқали фақат гуманитар юклар ва дори дармонлар олиб ўтилади дея тинмай баёнотлар берарди.\nМен, аслида Хонобод орқали Афғонистонга оғир бомбалар ва ўқ дорилар олиб ўтилаётгани хақида инкор қилиб бўлмас фактларни кўлга киритгандим. Бунда менга база ичида хизмат қилаётган таниш харбийлар ёрдам беришган, улар хаттоки оғир бомбалар солинган яшикларнинг фотоларини хам олиб чиқиб беришганди.\n2001 йилнинг кеч кузида менинг ўзим хам Хонобод базасида жойлашган харбий қисмга, ўша ерда хизмат қилгани келган аскарларнинг қасамёд қабул қилиш маросими куни, “аскарнинг акасиман” деган бахона билан кириб кирдим.\nУ ерда кўрганларим хақида Британиянинг Уруш ва тинчликни сақлаш институти сайти учун қатор мақолалар ёзиб бердим ва бу мақолалар анча шов шувга сабаб бўлганди.\nПентагоннинг Матбуот котиби мени нима учун кўргиси келиб қолгани энди менга равшан эди.\n40 дақиқалар давом этган учрашув чоғида асосан Матбуот котибининг биринчи ёрдамчиси гапирди. Унинг 11 сентябр фожеаларини уюштирган кучлар Афғонистонда яширинишгани, бундан буён Исломий диний экстремист кучларининг хар қандай харакати кескин кесилажаги ва энди улар Америка учун 1 рақамли террорчилар гурухига айланганлиги хақидаги гапларини мен индамасдан эшитдим. Зеро, ўша пайтда мен Пентагон каби ташкилотнинг матбуот котибияти ходими билан мусохабага бора олмасдим. Менинг у ердаги вазифам индамасдан эшитиш эди холос….\n“11 сентябр воқеалари хақида бу ердаги сафарингиз давомида эшитганларингиз хақида ОАВга маълумот бераётганингизда, илтимос, дунёда террористик, экстремистик кучларга қарши уруш эълон қилинганини унутманг. Чунки, матбуотнинг салгина нотўғри ва асосланмаган хабари халқаро террорга қарши курашаётган кучларнинг фойдасига ишламаслиги мумкин” деди Матбуот котибининг ёрдамчиси мен билан хайрлашаркан.\nМана шу воқеаларга хам 10 йилдан ошибди ва бугун бутун дунё 2001 йилнинг 11 сентябрида Нью Йоркда юз берган фожеани кимлар ва нима учун уюштирганини яхши билади.


Яқин ўтмишнинг муҳим сиёсий фигураларидан бири Синдзо Абэ ўз тарафдорлари учун уюштирган базмлари учун сўроқ қилиниши мумкин. Прокуратура базм учун қилинган чиқим меҳмонлардан йиғилган йиғимдан ортиб кетган деган гумонда.\nФото: Franck Robichon / Getty Images\nЭслатиб ўтамиз, Синдзо Абэ шу йилнинг августида истеъфога чиққанди. У ҳукумат бошқарувига илк бор 2006 йил келган, 2007 йил вазирларига билдирилган ишонч тушиб кетгани учун амалдан кетганди. Давлат бошқарувига иккинчи бор 2012 йил келган Абэ, Японияни бу сафар 7 йилдан ортиқ бошқарди. Иккинчи истеъфосини у саломатлигидаги муаммолар билан изоҳлаганди. Синдзо Абэ ҳукумат бошқарувида рекорд даражада узоқ ишлаган.


Хитойда 1 мартдан бошлаб интернетга аноним никлар орқали кириш тақиқланади 4-08-2021, 10:01 | Zamin.uz\n14:50 / 01.03.2015\nХитойда интернет-фойдаланувчиларнинг қайд қилиш ёзувларини олиб боришни тартибга солиш ва тармоқдаги ахборотни кучлироқ назорат қилишни назарда тутувчи янги қоидалар жорий қилинди. Бу ҳақда “РИА Новости” нашрига асосланиб, кун.уз хабар беради.\n“Аккаунтларнинг ўн қоидаси” Хитойда 4 февралдаёқ чоп этилган эди. Бу қоидалар 1 мартдан бошлаб интернетда хорижий давлатлар раҳбарлари, машҳур инсонлар номлари ва бошқа ўйлаб топилган номлардан фойдаланишни тақиқлашни назарда тутади. Шу тариқа, 1 мартдан бошлаб хитойлик фойдаланувчилар интернетда рўйхатдан ўтганида, ўз исм-шарифларини кўрсатиши лозим бўлади.\nЯнги қоидаларга кўра, аватарлар ҳамда давлат ва жамиятга зарар келтирувчи исталган ахборотдан фойдаланиш ман қилинади. Бундан ташқари, мамлакатнинг диний сиёсатига футур етказувчи ва миллатларо адоватга ундовчи маълумотларни тарқатиш ҳам ноқонуний ҳисобланади. Порнографик, экстремистик йўналишдаги материалларни тарқатиш, қимор ўйинлари, фоҳишабозлик ва бошқа зарарли одатларни тарғиб қилиш тақиқланади.\nБу қоида чоп этилганидан кейин Хитойдаги интернет-компаниялар қайд қилиш ёзувларини тартибга солишни бошлашган. Компанияларнинг бундай “ўз ўзини текширишлари”ни ҳукумат “ижобий ҳолат” деб баҳолади.\n2-08-2021, 15:45, Авто\n2-08-2021, 16:13, Жамият\nЯнгиликлар » Жамият » Хитойда 1 мартдан бошлаб интернетга аноним никлар орқали кириш тақиқланади


Ҳиндистонда 10 аскар Покистон билан чегарадаги баҳсли ҳудудда кўчки остида қолди\n17:22 / 03.02.2016\nБугун, 3 февраль куни Ҳиндистон шимолидаги Жамму ва Кашмир штатларидаги кўчки рўй берган Сиачен музлиги ҳудудида энг камида 10 нафар аскар бедарак йўқолди. Бу ҳақда Tribune электрон нусхасида хабар қилинди.\nТахминий маълумотларга кўра, ҳарбий хизматчилар бўлган бункер кўчки остида қолган. Ҳарбийларнинг қисмати ҳақида ҳозирча ҳеч қандай маълумот йўқ. Ҳиндистон армияси ва ҳарбий ҳаво кучлари қутқарув амалиётини бошлаган.\nСиачен – Қорақурум тоғ тизмасидаги энг катта музлик бўлиб, унинг майдони 1,1 минг кв. км, узунлиги 75 километрни ташкил этади. Бу ерда Ҳиндистон ва Покистон ўртасидаги энг баҳсли жойлардан бири саналади. 2012 йилда Сиачендаги кўчки натижасида 30 нафар покистонлик ҳарбий ҳалок бўлган эди.


Болалар боғчасида оммавий заҳарланиш: жиноий иш очилди\n13 Avgust 18:50 / Published in Ўзбекистон янгиликлари\nТошкент вилоятининг Оққўрғон туманида бир бола заҳарланиш оқибатида вафот этди, яна 150 кишига тиббий ёрдам кўрсатилмоқда. Ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари мактабгача таълим муассасасида оммавий заҳарланиш фактига кўра жиноий иш қўзғатилгани ҳақида гапириб беришди.\nИжтимоий тармоқларда Тошкент вилоятининг Оққўрғон туманидаги мактабгача таълим муассасасида 150 боланинг овқатдан заҳарланиши ва 1 боланинг ўлими ҳоллари ҳақида гапириладиган маълумотлар тарқалди.\nЭслатиб ўтамиз, 2 -августдан 11 -августгача мастлик синдромининг клиник кўринишлари бўлган болалар Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази, Тошкент педиатрия тиббиёт институти клиникаси, Тошкент шаҳар 1 -сонли юқумли касалликлар клиник шифохонасига, Тошкент вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази ва Оққўрғон тумани юқумли касалликлар шифохонаси.\n12 август ҳолатига кўра, 6 маҳбус реанимация бўлимларида даволанмоқда, уларнинг аҳволи оғир деб баҳоланмоқда, шундан 1 бола вентиляторда, аҳволи доимий оғир. Қолган 9 боланинг аҳволи ўртача. Касалхонага ётқизилган болалар бактериологик текширувдан ўтказилиб, лабораторияга юборилди.\nЭпидемиология, микробиология ва юқумли касалликлар илмий -тадқиқот институти мутахассислари консултация ўтказдилар ва касалхонага ётқизилган болаларга ботулизм ташхиси қўйилди.\nБугун, 13 август куни Бош прокуратура матбуот хизматининг хабар беришича, болалар боғчасида болалар заҳарланиши фактига кўра, Республика Жиноят кодексининг 257-1-моддаси (санитария қонунчилиги ёки эпидемияга қарши курашиш қоидаларини бузиш) бўйича иш қўзғатилган. Ўзбекистондан.\nTagged under: БОЛАЛАР, ЖИНОИЙ ИШ, ЗАҲАРЛАНИШ, ОММАВИЙ, ҳаяжон\nОлимпиада: Сафина Саъдуллаева олтин учун курашади


Президент буйруғи: барча қонунлар ўз вақтида, сифатли ва сўзсиз бажарилсин | Ўзбекистон ва жахон янгиликлари\nПрезидент буйруғи: барча қонунлар ўз вақтида, сифатли ва сўзсиз бажарилсин\nЎзбекистон 12 апрель 11:18 398\nЎзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 11 апрел куни кенгайтирилган видеоселектор йиғилишини ўтказди. Унда Олий Мажлис палаталари раҳбарлари, президент Давлат маслаҳатчилари, Вазирлар Маҳкамаси, вазирлик ва идоралар, компания ва уюшмалар раҳбарлари, вилоятлар, шаҳар ва туманлар ҳокимлари, жамоатчилик вакиллари иштирок этди.\nСелектор йиғилишида дастлаб ҳаётий муҳим масалалар бўйича фуқароларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш борасидаги ишларнинг аҳволи муҳокама қилинди, деб хабар қилди Ўзбекистон ТИВ матбуот-хизмати.\nШу билан бирга, жойларда баъзи раҳбарларнинг аҳолининг энг муҳим ҳаётий эҳтиёжлари ва ҳақли талабларига бефарқ муносабатда бўлаётгани кўзга ташланмоқда. Шикоятларнинг 70 %и бевосита маҳаллий ҳокимлик ва идораларнинг ваколатига кирадиган масалалар бўйича бўлса-да, афсуски, кўтарилаётган муаммолар жойида ҳал этилмасдан қолмоқда. Шунинг учун аҳоли ва юридик шахслар марказий идораларга мурожаат қилишга мажбур бўлмоқда.\nЙиғилишда мавжуд камчилик ва нуқсонларни бартараф этиш бўйича аниқ чора-тадбирлар белгиланиб, Бош вазир А.Арипов, Президентнинг Давлат маслаҳатчиси Т.Худойбергановга кўплаб мурожаатлар, айниқса, такрорий мурожаатларга сабаб бўлаётган тизимли муаммоларни бир ой муддатда ўрганиб чиқиб, уларни ҳал этиш юзасидан комплекс таклифлар тайёрлаш вазифаси топширилди. Селектор йиғилишида кун тартибидаги навбатдаги масала – мамлакат озиқ-овқат хавфсизлигини мустаҳкамлаш борасидаги долзарб вазифалар муҳокама қилинди.\nИстиқлол йилларида озиқ-овқат хавфсизлиги ва мустақиллигини таъминлаш соҳасида улкан ишлар амалга оширилгани, йилдан-йилга халқимиз фаровонлиги ортиб, турмуш даражаси ва сифати юксалиб бораётгани қайд этилди. Мамлакат тарихан қисқа муддатда асосий қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари билан нафақат ўз аҳолимизни тўлиқ таъминлашга эришгани, балки экспортга маҳсулот етказиб бераётгани ўтган йиллар давомида соҳада амалга оширилган кенг кўламли ислоҳотларнинг натижасидир.\nАйни вақтда мамлакатнинг айрим ҳудудларида бу борада жиддий оқсоқлик кўзга ташланмоқда. Баъзи минтақаларда яратилаётган қулай шароит ва имкониятларга қарамасдан, айрим қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари билан ўз аҳолисини тўлиқ таъминлашга эришилмаган. Масалан, Қашқадарё вилоятида маҳаллий аҳолини ҳудудда етиштирилган мева билан таъминлаш даражаси 71 %ни, Сирдарё вилоятида 85 %ни ташкил этмоқда.\nБу албатта ҳеч кимни қаноатлантирмайди. Йиғилишда бу борадаги мавжуд муаммоларни ҳал этиш йўлларидан бири – бу аҳолининг томорқа ерларидан самарали фойдаланиши билан узвий боғлиқ экани таъкидланди. Афсуски, бу борадаги аҳвол ҳамма жойда ҳам талаб даражасида, деб бўлмайди. Масалан, жорий йил давомида ўтказилган ўрганишлар шуни кўрсатдики, Навоий вилоятида 27 %, Самарқанд вилоятида 45 %, Бухоро вилоятида 47 %, Жиззах вилоятида 50 % томорқа ерларида, афсуски, озиқ-овқат экинлари ва мевали дарахтлар экилмаган.\nАна шу масалаларни ҳал қилиш юзасидан Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги ва ҳокимликлар раҳбарларига озиқ-овқат хавфсизлигини мустаҳкамлаш ва экспорт ҳажмини кўпайтириш учун бир қатор чора-тадбирларни амалга ошириш вазифаси топширилди. Жумладан, мева-сабзавотчиликка ихтисослаштирилган 66 тумандаги 455 минг гектар унумдор ердан, 2017-2020-йилларда пахта ва ғалладан бўшайдиган 215 минг гектар майдондан унумли фойдаланиш зарурлигига урғу берилди.\nШунингдек, мамлакатдаги 4 миллион 600 минг хонадонга тегишли 515 минг гектар томорқа ерларига жорий йилнинг 1-майига қадар озиқ-овқат экинларини тўлиқ экишни таъминлаш лозимлигига алоҳида эътибор қаратилди.\nСелектор йиғилишида яна бир муҳим масала – ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришда маҳаллий раҳбарларнинг ўрни ва масъулиятини ошириш масаласи кўриб чиқилди.\nМаҳаллалардаги ижтимоий-маънавий муҳитни соғломлаштириш, ёшларни халққа бегона бўлган турли оқимлар таъсиридан ҳимоя қилиш ва уларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев селектор йиғилишида муҳокама қилинган масалалар ҳақида тўхталиб, биз барчамиз мамлакатимиз ва унинг ҳудудларини ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан изчил ва мутаносиб ривожлантириш, халқимиз билан доимий ва очиқ мулоқот олиб бориш орқали юртдошларимизни ташвишга солаётган ҳаётий муаммоларни ўз вақтида ва самарали ҳал этиш, аҳоли учун ҳар томонлама муносиб турмуш шароитларини яратиш бўйича кенг кўламли вазифаларни ўз зиммамизга олганимизни доимо йодимизда тутиб, шу асосда фаол иш олиб боришимиз керак, деб таъкидлади.\n«Мамлакатимизда қабул қилинаётган ҳар бир қонун, фармон, қарор ва фармойиш, барча топшириқлар ўз вақтида, сифатли ва сўзсиз бажарилиши зарур», деди президент.\nЙиғилишда президентнинг Давлат маслаҳатчилари, Бош вазир ўринбосарлари, Бош прокурор, вазирлик ва идоралар раҳбарлари, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси, вилоятлар, Тошкент шаҳар, республика туманлари ва шаҳарлари ҳокимлари, маҳаллий идоралар раҳбарларининг ҳисоботлари тингланди. Йиғилишда кўрилган масалалар юзасидан вазифалар ва зарур чора-тадбирлар белгиланди.


ЎЗ СЎЗИНИНГ ХЎЖАЙИНИ | Маърифат саодати\nPosted in МУЛОҲАЗА\nЎЗ СЎЗИНИНГ ХЎЖАЙИНИ\nТилни яхши ўрганмасдан нимадир ёзишга уринган одам сузишни билмасдан чўмилиш учун ўзини саркаш дарёга ташлаган телбага ўхшайди.\nБаъзи одамлар миясида фикр бўлгани учун эмас, шунчаки тили қичиб тургани учун гапиради. Тилдан кўчиб – оғиздан чиқиб кетган сўз тоғнинг эгри-бугри сўқмоғидан равон йўлга чиққан отга ўхшайди. Сўрагинг келади: тилдан кўчган сўзни юракда қўноқ қилмасдан оғиздан ташқарига чиқариб юборавериш мумкинми?\nСўз оддий нарса эмас. У – ё қарғиш, ё дуо, ё эзгулик, ё қайғу, ё сўкиш, ё олқиш, ё ёлғон, ё ҳақиқат, ё ёғду, ё зулмат. Менинг бир ёш танишим шундай деганди:\n-Айтган сўзимга, ичган қасамимга ўзим хўжайинман, хоҳласам — амал қиламан, хоҳламасам – амал қилмайман!\nЭҳтимол, бунақа йўл тутиш ўша танишимга бўлаверар, лекин оқил одам ўз сўзининг хўжайини бўлиши керак.\nБир дўстим Москвадаги катта кўчада кетаётган йўловчидан бозор қаердалигини сўрамоқчи бўлибди. Бу йўловчи инглиз экан. Москва кўчаларида хорижликлар учраши оддий бир ҳоллигини биласиз. Албатта, у ажнабий дўстимнинг гапини тушунмаган, инглизчалаб нимадир деган. Кейин французча, испанча ва ўзи биладиган бошқа тилларда гап нимадалигини сўраб кўрган. Дўстим эса инглизга мақсадини олдин рус тилида, кейин авар, лак, лезгин, дарғин, қўмиқ тилларида тушунтирган. Хуллас, суҳбатдошлар бир-бирларини тушунмасдан ажралишган. Бу воқеани эшитган жуда «маданиятли» бир киши (икки яримта инглизча сўз билгани учун) дўстимга ақл ўргатди:\n— Кўряпсанми, маданиятлилик, замонавийлик шундай пайтда билинади. Агар сен озгина маданиятли, замонавий, тил биладиган одам бўлганингда, у билан гаплаша олардинг.\n— Шундайликка шундай, — деди унга дўстим. – Нега сен у инглизни мендан кўра маданиятли, замонавий, тил биладиган инсон деб ҳисоблаяпсан? Ахир у ҳам мен гапирган бирорта тилни билмади-ку!..\nМен учун дунёдаги тиллар – осмондаги юлдузлар. Албатта, мен барча юлдузлар бирлашиб, осмоннинг ярмини эгаллайдиган битта катта юлдузга айланишини истамайман. Бунинг учун қуёш бор. Майли, барча юлдузлар ўз ҳолича чарақласин. Майли, ҳар бир халқнинг ўз юлдузи бўлсин. Мен ўз юлдузимни – она тилимни севаман. Мен пастқам тоғлар тагида ҳам катта олтин заҳираси бўлиши мумкин, деб айтадиган геологларнинг гапига ишонаман.\n— Яратганнинг ўзи болаларингни она тилида гапиришдан бенасиб этсин! – бир аёл бошқа аёлни шундай қарғаган эди…\nТилини унутган ўғил\nПарижда доғистонлик рассомни учратиб қолдим. У анча йиллар муқаддам Италияга кетган, ўша жойда уйланган ва юртига қайтмаган. Тоғликлар анъанаси бўйича тарбия кўрган доғистонликнинг янги мамлакатга кўникиши қийин кечибди. Дунё бўйлаб кезиб чиққан рассом охири гўзал пойтахт шаҳардан қўним топибди. Аммо қайда кезмасин, Ватан соғинчи ажралмас йўлдоши экан. Мен бўёқлар орқали суратларга кўчган соғинчни кўргим келди ва рассомдан ижод намуналарини кўрсатишини сўрадим. Рассом «Ватан соғинчи» деб номланган суратини кўрсатди. Унда итальян аёл (рассомнинг хотини) қадимий аварликлар кийимида тасвирланган. Аёл тоғдаги булоқ ёнида, қўлида кумуш кўза. Тошлар орасидаги овул қайғули – қора рангда, ортидаги тоғ ҳам қорамтир. Чўққиларни туман қоплаган.\n— Туман – бу тоғларнинг кўз ёши, — дея изоҳ берди рассом. – Тоғ ёнбағридан туман сузиб ўтганда, қоялар устида томчилар пайдо бўлади. Туман – бу мен…\nБошқа расмда тиканли бута шохида ўтирган қуш тасвирланган. Бундай тиканли бута – чангаллар, тошлар орасида ўсади. Қуш сайраяпти, уйнинг деразасидан ғамгин аёл қараб турибди. Менинг суратга қизиқиш билан қараб турганимни кўрган рассом тушунтиришга уринди:\n— Бу сурат қадимий авар афсонаси асосида яратилган.\n— Қандай афсона?\n— Ажойиб бир қушни ушлаб, қафасга солишади. Қафасга қамалган қуш кечаю кундуз фақат битта сўзни такрорлайверган: Ватан, Ватан, Ватан!..\nҚушни тутган киши ўйга толади: «Унинг Ватани қандай экан-а? Эҳтимол, жаннат қушлари ва жаннат дарахтлари бор, гуллаб-яшнаган бир ўлкадир. Яхшиси, қушни қўйиб юбориб, қайси томонга учишини кузатайин. Менга қушча афсонавий гўзал мамлакат йўлини кўрсатар балки». У олтин қафаснинг туйнугини очади, қуш озодликка чиқади. Қуш ўн қадамча учиб, силлиқ тошлар орасида ўсган чангал шохга қўнади. Шу чангал шохлари орасида қушнинг уяси бор экан… Мен ҳам ўз Ватанимга қафаснинг деразасидан тикилиб турибман, — дея ҳикоясини тугатди рассом.\n— Нега унда ўз юртингга қайтмаяпсан?\n— Энди кеч. Ўз вақтида мен Ватандан қайноқ юрагимни олиб кетгандим, энди унга кексайган суягимни олиб қайтаманми?..\nПариждан қайтганимдан кейин рассомнинг қариндошларини излаб топдим. Ҳайратланарлиси, унинг онаси ҳали ҳаёт экан. Онасининг уйига тўпланган қариндошлари ўз Ватанини ташлаб кетиб, уни ўзга ерларга алмашган ўғил ҳақидаги ҳикояни ғамгин тинглашди. Улар адашган ўғилни кечиргандай бўлишди, тирик эканидан суюнишди. Рассомнинг онаси аввалига жимгина, ўйга чўмиб ўтирди, кейин сўради:\n— Сизлар аварча сўзлашдиларингми?\n— Йўқ, биз таржимон ёрдамида гаплашдик. Мен русча гапирдим, у французча.\nОна юзига қора чодрасини туширди, бизда оналар ўз ўғлининг ўлганини эшитганда шундай қилишади. Узоқ жимликдан кейин она дедики:\n— Расул, сен янглишибсан, менинг ўғлим аллақачон ўлган экан. Агар ҳаёт бўлганида, онаси ўргатган тилни унутмаган бўларди…\nРасул ҲАМЗАТОВнинг «Менинг Доғистоним» асаридан олинди\n2018 йил 9 феврал сони\nTagged Менинг Доғистоним, Расул ҲАМЗАТОВ\n← ЎЗ КОМПАНИЯСИДАН ҲАЙДАЛГАН МИЛЛИОНЕР\nЎЗ ҲУДУДИ БЎЛМАГАН ДАВЛАТ →\nЯНГИ СОНЛАР ШАРҲИ\nUSMONLİ IMPERİYASİ DAVRİDA TİLNİ REJALASHTİRİSH VA MİLLİY O‘ZLİKNİNG BARPO ETİLİSHİ\nНОБЕЛДАН ВОЗ КЕЧГАН АДИБНИНГ ТАҚИҚЛАНГАН КИТОБИ\nОСОН УҚИЛМАЙДИГАН АСАР\n«ИЧИМИЗДАГИ ШАЙТОН» БИЛАН ТАНИШМИСИЗ?\n«СЕНАТ РАИСИГА МАКТУБ»НИ ЎҚИБ…\n"Маърифат саодати" газетасининг расмий веб сайти


Майдончилар ҳам, россияпарастлар ҳам Женева келишимини бажармоқчи эмас\nКиевдаги Крешчатик майдонини эгаллаб турган евромайдончилар ҳам, Донецк вилояти ҳокимиятини ишғол қилган россияпарастлар ҳам Украинадаги вазиятни барқарорлаштириш масаласида Женевада 17 апрель куни эришилган келишимни бажармоқчи эмас.\nЖеневада 17 апрель куни ўтган музокараларда Украина, Россия, АҚШ ва Европа Иттифоқи Украинадаги кескинликни бартараф этиш масаласида келишимга эришди. Келишимнинг асосий шартларидан бири намойишчилар томонидан босиб олинган барча ҳукумат бинолари, кўчалар ва жамаот жойлари бўшатилиши ва эгаларига қайтарилиши лозим. Женевада. жумладан “ноқонуний қуролланган гуруҳларни тарқатиб юбориш”га ҳам келишилган.\nМазкур шартга асосан Украина шимолида россияпарастлар томонидан ишғол этилган ҳукумат бинолари бўшатилиши керак. Айни пайтда бу шарт Киевда ҳали ҳам Крешчатик майдонини эгаллаб турган евромайдончиларга ҳам тегишли.\nБироқ евромайдончиларнинг барчаси ҳам Женевада эришилган келишим шартларини бажармоқчи эмас. Евромайдондаги намойишчилардан бири Шамил Айлин “Женева келишимини бажариш учун майдонни бўшатишга тайёрмисиз?” деган саволга жавоб беришдан олдин футболкасини кўтариб, икки ой олдин снайпер отган ўқдан жароҳат олган танасини кўрсатди:\n-Биз майдонда қонунни ҳурмат қилмаган ҳукуматга қарши турдик. Биз ҳозир янги ҳукумат шаффоф бўлишини талаб қилаяпмиз ва биз бу ерда қанча керак бўлса шунча қоламиз. Одамлар Украинада қонун устиворлиги ўрнатилиши учун, адолат учун ҳалок бўлишди, -деди Шамил Айлин.\nКрешчатик майдонидаги бошқа намойишчилар ҳам 25 майда президентлик сайлови демократик тамойиллар асосида ўтказилмагунига қадар бу ердан кетмасликларини айтмоқдалар.\nАйни пайтда Донецкдаги россияпараст шахслар “Женева келишувлари”ни бажаришдан бош тортиб, Донецк вилоят ҳокимияти биносини тарк этмасликларини билдиришди.\nЎзини “Донецк халқ губернатори” деб эълон қилган Денис Пушилин Россия телеканалига интервью бериб, Женевада қабул қилинган келишувларини бажариш нияти йўқлигини айтган.\nСлавянск марказида маҳаллий аҳоли вакиллари россияпарастлардан шаҳар ҳокимлиги биносидан чиқиб кетишни талаб қилишди.\nАҚШ президенти Барак Обама Женева муҳокамаларида эришилган келишув Укараинада юзага келган тангликни дипломатия орқали юмшатишга йўл очиб беришига умид билдирди.\nРоссия президенти Владимир Путин эса 17 апрель куни Украина шимолидаги россияпарастлар ортида Россия армияси ва махсус хизматлари тургани тўғрисидаги иддоларни “бўлмаган гап” сифатида рад этди.


Тинтув вақтида Самарқанд вилоят собиқ ҳокимининг темир сандиғида 1 миллион доллар нақд пул борлиги аниқланди… » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nТинтув вақтида Самарқанд вилоят собиқ ҳокимининг темир сандиғида 1 миллион доллар нақд пул борлиги аниқланди…\nСамарқанд вилояти собиқ ҳокими Туроб Жўраев қўлга олингач, беш кун ичида яна 28 та қурилиш компаниялари раҳбарлари ҳам қамоққа олинди. Ҳозир улар терговга жалб этилган. Ўнлаб қурилиш компаниялари раҳбарлари ими-жимида мамлакатдан чиқиб кетган.\nАйни вақтда Самарқанд вилоятида давлат хавфсизлик хизмати раҳбари Ихтиёр Абдуллаев, ички ишлар вазири Пўлат Бобожонов ҳамда бош прокурор Отабек Муродовлар назорати остида учта гуруҳ иш олиб бормоқда. Самарқанд вилояти собиқ ҳокими Туроб Жўраевга пора берган жами 28 та қурилиш компаниялари етакчилари сўроқ қилинмоқда. Шубҳасиз, пора вилоят ҳудудида, шаҳар ичкарисида кўп қаватли уйлар қуриш учун ер ажратиб бериш ёки ажратилган ердан фойдаланишга рухсат бериши учун тақдим этилган. Туроб Жўраевнинг собиқ капитал қурилиш ишлари бўйича собиқ ўринбосари Ўткир Абдуллаевга нисбатан бироз енгиллик яратилди. У терговга ўз уйидан қатнамоқда. Аммо ишга чиққани йўқ.\n— Уларнинг дастидан Самарқанддаги энг ноёб тарихий обидалар йўқ қилиниш палласига келиб қолганди, — деди ҳуқуқни муҳофаза қилиш ташкилоти ходимларидан бири. — Бу собиқ ҳокимни умуман қизиқтирмасди. Ахир, сайёҳлар кўп қаватли замонавий уйларни эмас, ўша тарихий обидаларни томоша қилиш учун Самарқандга ташриф буюради-ку!..\nСамарқанд вилоятидаги ҳуқуқни муҳофаза қилиш ташкилоти вакили айтдики, текширувлар натижасида 3 минг 458 та «қуруқ» компаниялар борлиги аниқланди. «Қуруқ» дейилишининг маъниси шундаки, бу компаниялар фақат қоғозда бор, уларнинг банкларда ҳисоб рақамлари ҳам йўқ. Барчалари қурилиш компаниялари ҳисобланиб, фақат ҳаром пул топиш учун вилоят раҳбарларининг корига яраган. Ҳозирда ўша қурилиш компанияларининг ўнлаб раҳбарлари гўёки дам олиш учун Туркия, Россия, Испания, Чехия давлатларига жўнаб кетган. Улар қайтмайди. Сабаби, қилиб қўйган ҳаром ишлари ошкор бўлганини жуда яхши билади.\nТуроб Жўраев компаниялар раҳбарларидан пора ундирганларини тан олди…\nТуроб Жўраевнинг қариндошларидан бири айтдики, собиқ вилоят ҳокими қандли диабет ва нафас йўллари хасталикларидан азобланмоқда. У тергов изоляторида жуда оғир шароитларда сақланмоқда ва тергов қилинмоқда.\nШу ўринда бир гапни айтгиси келади одамнинг. Темир сандиқдаги ўша 1 миллион доллар пул ҳалол бўлса, собиқ ҳоким хасталикка йўлиқмасди, ҳуқуқни муҳофаза қилиш ташкилотлари вакиллари, кенг жамоатчилик уни порахўрликда ва бошқа айблар билан айбламасди. Ҳаром, барибир ҳаром-да! У бир кунмас бир кун барибир тешиб чиқади. Тарихда машҳур бир саркарда подшоҳлардан бири айтганки, нариги дунёга ҳеч ким тўплаган бойлиги уёқда қолсин, бир чимдим қумни ҳам кўтариб кета олмайди. Яратганнинг ҳузурига қуруқ қўл билан боради. Ишқилиб, худонинг бандаларини ҳаромхўрликдан асрасин!\nЯнгиликлар » Жамият » Тинтув вақтида Самарқанд вилоят собиқ ҳокимининг темир сандиғида 1 миллион доллар нақд пул борлиги аниқланди…\n22:43 Самарқанд вилояти собиқ ҳокими Туробжон Жўраев пора билан қўлга тушган (видео)\n12:25 Козим Тўлаганов Қурилиш вазири ўринбосари бўлди


МИБ 3 мингдан ортиқ қарздорни қидираётгани маълум бўлди – Bugun.uz\nЯнгиликлар - 15:33 · 25.11.2021\nМИБ 3 мингдан ортиқ қарздорни қидираётгани маълум бўлди\nМажбурий ижро бюроси томонидан ҳозирда 3 минг 264 нафар қарздорни қидириб топиш чораси кўрилмоқда. Бу ҳақда АОКАда ўтказилган брифингда бюро ахборот хизмати раҳбари Фаррух Тошпўлатов маълум қилди.\nТаъкидланишича, амалга оширилган тезкор-қидирув фаолияти натижасида 2021 йилнинг ўтган даврида қарздорлиги туфайли 7 минг 800 дан зиёд жисмоний шахсга нисбатан қидирув эълон қилинган бўлиб, шундан 4 минг 500 нафардан (58 фоиз) ортиғи топилиб, мажбурий ижро ҳаракати ўтказилган.\nҲозирда 3 минг 264 нафар қарздорни қидириб топиш чораси кўрилмоқда, ушбу шахсларнинг 2 минг 149 нафари республика ҳудудида яшириниб юргани, 1 минг 115 нафари эса турли мақсадда чет элга чиқиб кетгани аниқланган.\nҚидирувдаги шахслар топилиши натижасида қарздорлардан жами 30 миллиард 700 миллион сўм, шу жумладан, 22 миллиард 800 миллион сўм алимент пули ундирилиб, вояга етмаганларнинг моддий таъминот олиши таъминланган.\nБюро органларида суд ҳужжатларига асосан, фарзандларнинг она тарбиясига олиб бериш билан боғлиқ 57 та ижро иши амалда тамомланди. Қолган ишлар бўйича қидирув ҳаракати давом этмоқда.\nАввалроқ Хоразмда қарздорга тегишли 2 та «Captiva» хатлангани хабар қилинганди. Шунингдек, Жиззахда тадбиркор фойдасига 252 миллион сўм қарз ундириб берилган.


Америка ҳайвонот боғи янги туғилган маймун боласини кўрсатди (видео) - Zamin.uz\n21:00 / 10.02.2021\nАмерика ҳайвонот боғи янги туғилган маймун боласини кўрсатди (видео)\nФото: National Geographic.ru\nСиэтлдаги Вудленд-парк ҳайвонот боғидаги 24 яшар маймун болалади. Ветеринар-акушерлар Надири лақабли маймуннинг 29 январь куни соат 10:25 да кўзи ёриганини маълум қилган, деб ёзади National Geographic.ru.\nТаъкидланишича, бу Надирининг иккинчи, 21 ёшли Квамнинг эса биринчи марта ота бўлиши. Она маймун етарлича қайғурмагани ва боласи дунёга келган куни овқатлантириш ҳамда иситиш учун қўлига олмагани сабаб айни вақтда бола маймун ҳайвонот боғи ходимларининг кузатуви остида.\nҲайвонот боғи ходими Мартин Рамирес Надири боласининг ёнида бироз муддат бўлиб қўлига олаётгани, аммо овқатлантириш истаги йўқлигини, улар тез орада оналик инстинкти пайдо бўлишига умид билдираётганини маълум қилган.\nНадири илк марта 2015 йилда она бўлган ва шунда ҳам оналик тажрибаси йўқлиги учун нима қилишни билмай қолган. Шу сабаб боласи Ёлага ҳайвонот боғидаги мутахассислар ғамхўрлик қилган. Надирида оналик инстинкти пайдо бўлганидан кейин эса Ёла онаси ва оиласининг бошқа аъзолари билан танишган. Бу сафар кўзи ёриганида ходимлар Надири боласига ғамхўрлик қилишга киришишига умид қилган, аммо туғруқнинг кейинги кунларида бу ҳолат юз бермаган. Шифокор Дарин Коллинз боланинг аҳволи яхши ва соғлом эканлиги, вазни 2,2 килони ташкил қилишини маълум қилган. “Замин” янгиликларини “Telegram”да кузатиб боринг\n29-07-2019, 20:43, Дунё\nМаймун ҳам фаррошнинг ишларини бажарди\n26-01-2019, 18:13, Дунё\nТуяқуш ҳайвонот боғи ходимига ташланди (видео)\n15-08-2018, 15:18, Дунё\n18-04-2018, 23:05, Дунё\nҲайвонот боғи назоратчиси камёб турнани томошабинлар кўз ўнгида калтаклади\n28-03-2018, 12:36, Дунё\nОнаси ука олиб келганидан хурсанд бўлган маймун (Видео)\n27-04-2017, 22:54, Дунё


Огаҳийни эслаб… – HURRIYAT\n11 oy oldin Behzod 112\nХоразмда атоқли шоир, таржимон, давлат ва жамоат арбоби Муҳаммадризо Эрниёзбек ўғли Огаҳий таваллудининг 210 йиллиги ижод байрами сифатида кенг нишонланди. Урганч шаҳри ва шоир туғилиб ўсган қадимий Хива заминида хотира тадбирлари ўтказилди.\nАллома улуғ мутафаккир Алишер Навоий бобомиздан кейин турк заминининг энг таниқли ва сермаҳсул намояндаси мақомида эътироф этилган. Унинг давлат ва хонлик тузуми юмушлари остида кечган ҳаёти ва ижоди воҳа қаламкашлари яратган асар ҳамда рисолаларда тараннум этилган. Таниқли шоир ва драматург Қурбон Муҳаммадризо шоирнинг таваллуд санасига бағишлаб яна бир саҳна асарини яратди. “Огаҳий” деб номланган мазкур мусиқали драма ана шу муборак сана арафасида вилоят театри ижодкорлари томонидан мухлисларга тақдим этилди.\nИжодий жамоа ушбу маросимга пухта ҳозирлик кўрди. Асар руҳи ва мазмун-моҳиятига мос саҳналар, кўпдан-кўп тасвирий безаклар, декорация намуналари, махсус либослар яратилди. Санъат даргоҳи раҳбари Динора Иброҳимова, бош режиссёр Азимбой Отажонов раҳбарлигида саҳналаштирувчи режиссёр Алишер Йўлдошев ҳамда бошқа ижодкорларнинг изланувчанлик иқтидори боис яна бир мукаммал драматик асар саҳна юзини кўрди ва театр репертуаридан ўрин олди.\nБуюк шоир ва қомусшунос аллома Огаҳий бобомизнинг саҳнадаги ҳаёти ва ижоди истеъдодли актёр Отабек Эгамов томонидан таъсирчан тарзда талқин қилинган. Асар айни пайтда театрнинг янги йил ҳамда кейинги томошалари ва гастроль сафарлари режасидан ҳам жой олди.\nPrevious Билимсиз киши нима гапирса…\nNext Ҳақиқат ва истеъдод тимсоли


Наманганда ўтказилган водий дербисида “Навбаҳор” ҳамда “Нефтчи” жамоалари муроса кўчасини танладилар ва ҳисоб очилмади – 0:0. Учрашувдан кейин фарғоналиклар бош мураббийи Илҳом Мўминжонов матбуот анжуманида иштирок этди.\n- Аввало, бугунги ўйин билан футболчиларимни ва фарғоналик мухлисларни табриклайман. Водий дербисида очко олганимиздан хурсандмиз. Қийин ўйин бўлишини билардик. Чунки “Навбаҳор” ҳозирги кунда шаклланган жамоа. Индивидуал даражадаги футболчилар ва мураббийлар штаби бўйича улар юқори даражада. Аммо очко олдик. Бизда йўқотишлар кўп. Шу боис фақат битта ўзгаришни қилдик. Яна футболчимиз қизил карточка ва жароҳат олди. Ҳозирги кунда бизда 10 тадан ортиқ ўйинчида жароҳат бор. Кейинги турга бор футболчиларимиз билан тайёргарлик кўраверамиз.\n- Бугун икки жамоанинг тарихида 55-ўйин бўлди. Наманган мухлислари ғалабани хоҳлашганди. Лекин бундай бўлмади. “Нефтчи”ни ўйинларини кузатяпмиз, ҳар бир учрашувда ҳаракат қилишяпти. Бироқ нимадир етишмаяпти. Биринчи бўлимда “Нефтчи”да имкониятлар бўлди. Аммо вазиятлардан фойдаланишда барқарорлик кўрмаяпмиз. Ўйин бор, бироқ натижа бўлмаяпти. Бу биринчи савол. Иккинчи саволим шундайки, мураббийлар штабида олдин Анвар Солиев кетди, кейин Владимир Андреев тарк этди. Балки ички муҳитда қандайдир ҳолат борми? Учинчи савол: “Навбаҳор”ни бу йилги чемпионатдаги имкониятини қандай баҳолайсиз?\n- Биринчи саволингизга келсак, тўғри биз ҳужумда оқсоқланяпмиз. Бу ўйинга жуда бошқача тайёргарлик кўргандик. “Навбаҳор”ни ҳамма ўйинларини кўриб чиққандик. Шу вақтгача позицион ҳужумда битта гол урганди. Қолган барча голларини стандартдан киритган. Шунинг учун ўйинга икки кун қолганида футболчиларимиз билан фақат стандартлар устида ишладик. Ҳужумга урғу бермадик. Бугунги учрашувда “Навбаҳор”га хавфли вазият яратишига имконият бермадик. Биринчи ва иккинчи бўлимда биттадан бош билан зарба беришди. Қолган ҳолатларда имконият бермадик. Иккинчи саволга келсак, менда мураббийлар штаби алмашади. 2-3 кунда Европадан ёрдамчи мураббийлар келади. Раҳбарият улар билан музокара олиб борди. Кеча якунига етди. Тез орада 4-5 нафар тажрибали мутахассислар келиб менга ёрдам беришади. Бу ҳақида яқинда эшитасизлар. Олдинги ёрдамчиларим менга ёрдам бера олишмади. Шу кунларда яна бошқа мураббийларим билан ҳам хайрлашаман. Раҳбарият менга ишонаётганидан хурсандман. Суперлигага бу йил қайтдик, “Нефтчи”ни қийин вазиятда олиб чиқамиз. Барибир раҳбарият олдимизга кучли учталикка кириш вазифасини қўйган. Иккинчи даврадан кучаямиз. Ҳозирдан ўйинчилар билан музокараларни олиб боряпман. Легионерлардан воз кечамиз. Улар талабимизга жавоб беришмади. Шу кунларда Шарич ва Стойкович билан хайрлашамиз. Учинчи саволга келсак, “Навбаҳор” ҳозир кучли жамоа. Айтдим-ку, мутахассисларидан тортиб футболчиларигача кучли. Миллий терма жамоа мураббийи ва ёрдамчилари. Бир пайтлар менга ёрдам берган инсон ҳозир сизларга ёрдам беряпти. Ўйлайманки, “Навбаҳор” юқори ўринларни эгаллайди. Биз бугун керакли натижани қилдик. Дуранг ўйнаб бир очкога эришдик. Демак, бир очко бу бир қадам олдинга.\n- Дуранг ғалабага тенгми?\n- Қониқдиқ. “Навбаҳор”нинг статуси жуда кучли. Лекин биз уларни фақат стандартдан гол уришини билардик. Позицион ҳужумлардан жуда кам гол уради. Ўша хавфли чизиқларини ёпдик. “Навбаҳор”дек жамоадан бир очко олганимиздан хурсандмиз.\n- “Нефтчи” дарвозабони ўйин бошидан вақт чўзишга ҳаракат қилди. Бу сизни кўрсатмангизмиди?\n- Футболчиларга кўрсатма берамиз, улар майдонда ўз маҳоратини кўрсатишади. Ўйинни чўзиш ҳам маҳорат бўлади. Ўйинни чўзган футболчи очко олиш учун ҳаракат қилди. Ўз дарвозаси дахлсизлигини сақлаб қолдими, демак бир очко бор.\nВақт чўзиб, майдонни касалхонага айлантириш хам махорат бўлса. Уятей\nНефтчи клуби ва фаргона ахли хаммасини хурмат киламиз уз кадиряти бор 5 карра Узбекистон чемпиони Нефтчи. Лекин Муминжоновни бу усули ва гапирган гаплари Одамни факкат жахлини чикаради. Бабаянам айибдор бир хил уйинчилар хар доим асосий таркибда. Бувийни амигаский рататсия деган нарсалар бор 3 3 4 йоки 3 4 3 йоки 2 4 4 сихемада уйнатса болади. Захирадаги уйинчиларга Одам ачиниб кетадида калангаскай муйловинга кутогим Бабаян\nҲа сани фикрингга...... Маҳорат эмиш терпила бунақа жамоани бўлганидан бўлмагани яхши


Qalampir.uz - “Sevimli” телеканалида порнографик кадрлар эфирга чиқди. Айб кимда?\n“Sevimli” телеканалида порнографик кадрлар эфирга чиқди. Айб кимда?\n15:16, 16.07.2018 Жамият\nЎзбекистонда “Sevimli” телеканалининг кун сайин томошабинлари сони ортиб, медиа бозоридаги ўрни мустаҳкамланиб бормоқда. Бироқ телеканал хато ва камчиликлардан холи эмас. Кеча, 15 июль куни ушбу канал орқали эфирга узатилган лавҳалар эса айни вақтда интернет оламида катта шов-шувларга сабаб бўлмоқда.\nГап шундаки, 15 июль куни соат 22:30 да кўрсатилган фильмда шаҳвоний кадрлар эфирга берилган. Ушбу лавҳалар эса аллақачон Telegram, Facebook ва Instagram каби ижтимоий тармоқларда тарқалишга улгурди. Мазкур ҳолат бўйича телеканал ижтимоий тармоқлардаги саҳифасида баёнот билан чиқди ва томошабинлардан узр сўради. Унда шундай дейилади:\n“Sevimli” телеканали ўз томошабинларидан узр сўрайди. Каналимиз мухлисларига маълумки, биз ўзбек миллий кинолари билан бир қаторда хориж кино ижодкорларининг тарихий ва замонавий мавзудаги фильмларини намойиш этиб келамиз. Мазкур фильмлар кўпчилик томошабинларга манзур бўлаётганлиги канал ижтимоий тармоқларида билдирилаётган фикр-мулоҳазалардан маълум.\nБироқ, иш бор жойда камчилик ҳам бўлади деганларидек, 15 июль куни кеч соат 22:30 дан кейин эфирга узатилган фильмда техник хато туфайли миллий ахлоқимизга зид қисқа эпизод ўтиб кетиб қолди. Ўз ишига масъулиятсизлик қилган барча ходимлар ишдан бўшатилди. Бундай хато такрорланмаслиги учун зарур чора-тадбирлар кўрилди ва белгиланди.\nУшбу ҳолат муносабати билан каналимиз ижодий жамоаси барча телетомошабинлардан узр сўрайди”.\nЭслатиб ўтамиз, бундай ҳолат Ўзбекистонда бошқа хусусий телеканаллар фаолиятида ҳам учраган.\nВидео: Франция футболчилари матбуот анжуманини барбод қилди\nЖЧ-2018. Қуръа ташлаш маросими олдидан расмий хэштег ва плакатлар тақдим этилди\n17:33, 30.11.2017 1 835\nКўрсатувда ўқитувчининг фарзанди онаси асосий вақтини мактабда ўтказишини айтди\n19:44, 09.11.2017 4 903\n18:37, 09.11.2017 5 758\n15:44, 07.11.2017 7 827\nЎзбекистонлик медиамагнат продюсерлик қилган фильм Россия телеканалларида намойиш этилди\n12:22, 30.10.2017 4 264


Олмаотада террорчи ўлдирганлар орасида ўзбекистонлик аёл ҳам бўлиши мумкин\n22 январ 2018, Тошкент вақти: 17:28\nОлмаота шаҳрида аксилтеррор амалиёти якунига етди ва террор хавфи даражаси “қизил”дан “сариқ”қа туширилди. Бу ҳақда Қозоғистон миллий хавфсизлик қўмитаси хабар қилди.\nҚозоғистон ички ишлар вазирига кўра, Олмаота шаҳар, Алмали тумани ички ишлар бўлими ва Миллий хавфсизлик давлат департаментига ҳужум қилган шахс 18 июлга ўтар тунда шаҳар кўчаларидан бирида таксида ўтирган аёллар билан жанжаллашиб қолган ва улардан бирини отиб ўлдирган. Таксидаги аёллардан бири ўзбекистонлик бўлган.\nБу ҳақда Қозоғистон Хавфсизлик кенгашининг фавқулодда мажлисида президент Назарбоевга ҳисобот берган ички ишлар вазири Калмуханбет Касимов айтди.\nВазир ўз нутқида таксида ўлдирилган аёлнинг на шахсини, ва на унинг қайси давлат ватандоши эканлигини айтган.\nҚозоғистон ички ишлар вазирлигига кўра, ички ишлар бўлими ва Миллий хавфсизлик давлат департаментига ҳужум қилган икки шахс қўлга олинган. Сўнгги маълумотларга қараганда 5 киши нобуд бўлган, яраланган 7 полиция ходими касалхонада оғир аҳволда ётибди.\nҚозоғистон Хавфсизлик кенгашининг фавқулодда мажлисида президент Назарбоев Олмаотада бугун кечаётган воқеаларни террористик акт, деб баҳолади. Қозоғистон раҳбари ҳалок бўлганлар ва жабрланганлар оилаларига ҳамдардлик билдирди, уларга керакли ёрдам бериш тўғрисида давлатнинг тегишли идораларига кўрсатма берди.\n18 июль куни Қозоғистон Ички ишлар вазирлиги Олмаотада террор хавфининг “қизил”, яъни энг юқори даражаси жорий этилганини эълон қилди. Вазирлик хабарномасида олмаоталиклардан уйдан кўчага чиқмаслик, одам кўп тўпланадиган жойларга бормаслик ҳамда шубҳали шахслар ҳақида полицияга хабар бериш сўралган.\nянгиланди Ақтўбе қурбонлари оилалари учун ёрдам марафони бекор қилинди


'Қирғизистон жанубида ўзбек диаспораси раҳбарларидан яна бири ҳибсга олинди' - BBC News O'zbek\n'Қирғизистон жанубида ўзбек диаспораси раҳбарларидан яна бири ҳибсга олинди'\nЖиноий қидирувда бошчилик қилган ички ишлар вазирининг биринчи муовини Мелис Турганбаевга кўра, жаноб Абдураҳмоновнинг уйида граната, йирик миқдорда ўқлар топилган.\nҚирғиз телевизион хабарида айтилишича, 30 июнь куни минтақада олиб борилган тозалаш амалиёти чоғи Республика ўзбек миллий-маданий маркази вице-президенти Қодиржон Ботировнинг икки қариндоши ҳам қўлга олинган. Уларнинг уйларидан ҳам қурол-яроғлар ва Калашников милтиғи ҳам топилган.\nМилиция ҳозирда қидирилаётган Қодиржон Ботировнинг уйини тинтув қилишган.\nЖиноий қидирувда бошчилик қилган ички ишлар вазирининг биринчи муовини Мелис Турганбаевга кўра, вазият осойишта ва назорат остида эканини айтади. Аммо, ҳуқуқ-тартибот кучлари махсус тозалаш амалиётларни давом эттиришмоқда.\nҚирғизистондаги инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари ҳам мазкур амалиётлар ўтказилаётганини тасдиқлайди.\nНуфузли инсон ҳуқуқлари фаоли Тўлекан Исмоилова ўзбеклар уйларида ўтказилаётган рейдлар ноқонуний йўлда олиб борилаётгани, оддий аҳоли вакиллари рейд чоғида дўппосланаётгани, аёллар тақинчоқлари тортиб олиниб, ўзбекларнинг қирғиз паспортлари ёқиб юборилаётганини хабар қилган.\nЎз исмини ошкор этишни истамаган Ўшлик ноҳукумат ташкилот ходимига кўра "оддий ўзбекларнинг уйларига бостириб кириб, наркотик ва ўқ топиб, олиб кетишаяпти".\nЎшда ҳамон қўрқув\nЎш шаҳрида қолаётган ўзбеклар ҳамон қўрқувда яшаётганлари, аксар ўзбеклар ўз маҳаллаларидан чиқмаётганлари ҳақида айтишади.\nИнсон ҳуқуқлари ҳимоячиларига кўра, Ўш ва Ўш шаҳри атрофидан ҳибсга олинган ўзбеклар ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари томонидан калтакланган, уларнинг ўзларига нима учун ҳибсга олинганликлари сабаби тушунтирилмаяпти, улар адвокат билан таъминланмаганлар.\n"Мана шу зўравонликлар кечган, уйлар куйган жойлардан ўзбек йигитларини олиб чиқиб кетиб сўроқ қилишяпти. Бир оиладан 4 кишини олиб кетишган...Уларнинг ҳақ-ҳуқуқлари оёқости қилинмоқда", дейди Ўшдаги "Қонун ва тартиб" инсон ҳуқуқлари ташкилоти фаоли Иззатулло Раҳматуллаев.\nУ бундай ҳоллар қайд этилаётгани, аммо ҳеч ким бу шикоятларга қулоқ тутмаётганини айтади. Бундан олдин ҳам қирғиз расмийлари мамлакат жанубида кечган зўравонликларга алоқадорликда гумон қилинган ўнлаб одамлар ҳибс қилингани ҳақида маълум қилишган.\nБир кун олдин Қирғизистонга сафар қилган Халқаро Қизил Хоч қўмитаси раҳбари Якоб Келленбергер президент Роза Ўтинбоевадан мамлакат жанубидаги зўравонликларга алоқадор кўрилиб, ҳибсга олинган барча тутқунлар билан учрашишга рухсат берилишини сўраганди.\nИнсон ҳуқуқлари фаоллари махсус тозалаш амалиётлари фақат ўзбек миллатига тегишли фуқароларга нисбатан бораётганидан хавотир билдиришади.


Қуръони карим эълон этилгандан сўнг – nurullohuz.com\nМуфассир Алоуддин Мансур билан Нуруллоҳ Муҳаммад Рауфхон суҳбати\nЖАВОБ. Ҳақ таолога беадад ҳамду санолар ҳамда Ул зотнинг ҳабиби ва сўнгги пайғамбари ҳазрати Муҳаммад Мустафога дуруду саломлар бўлсинки, Яратганнинг инояти билан кейинги йилларда диёримиз мўмин-мусулмонлари учун дину иймон йўли очилиб, халқимиз динсизлик асоратидан аста-секин халос бўла бошлади. Инсониятни жаҳолат зулматларидан қутқариб, иймоннинг мунаввар йўлига бошлаган Оллоҳнинг каломи бўлмиш Қуръони Каримни, барча пайғамбарлар сарвари Муҳаммад алайҳиссаломнинг муборак ҳадисларини ва аллома аждодларимиздан бизларга маънавий мерос бўлиб қолган диний китобларни ўқиб, ўрганиб, мутолаа қилиш имкониятига эга бўлдик. Қуръони Карим маъноларининг замонавий ўзбек тилидаги изоҳли таржимаси дунёга келди. Каломуллоҳ маъноларини халқимизга биринчи бўлиб етказиш бахти жумҳуриятнинг етакчи адабий ойномаси «Шарқ юлдузи»га насиб этди. Мен ўша ёруғ кунларни миннатдорлик ва мароқ билан эслайман. Журнал ходимлари — бош муҳаррирдан тортиб мусаҳҳиҳгача бу савобли ишга катта диққат-еътибор ва масъулият билан киришган эдилар. Агар Қуръони Карим таржимаси журналда тўла икки йил давомида эълон қилинган бўлса, қарийб ҳар бир сон учун тайёрланган жузъ устида таржимон билан муҳаррирлар ўртасида кескин баҳс-мунозаралар бўлиб ўтар эди. Ҳар сафар янги қилинган таржимани етказиб берар эканман, телефон олдида таҳрир учун масъул Омон Мухтор ва Анвар Турсунларнинг «ҳужум»ларига қарши ҳозирлик кўриб турар эдим. Чунки улар таржиманинг илк ўқувчилари ва, таъбир жоиз бўлса, илк танқидчилари ҳам эдилар. Шунинг учун ҳар бир сура, балки ҳар бир оят таржимасини ўта диққат билан ўқишар ва иложи борича бирон камчилик топишга «ҳаракат» қилишар эди. Муҳаррирларимиз бу Илоҳий асар таржимасини имкон қадар ўқувчига тушунарлироқ бўлишига аҳамият беришар, шу сабабдан айрим ўринларда то мен улар талаб қилган изоҳларни ёзиб бермагунимча ёки Ўткир ака ўртага тушиб ҳар икки тарафни инсофга чақирмагунча, Тошкент билан Ўш ўртасидаги «телефон жанги» давом этаверар эди. Табиийки, бундай баҳс-мунозаралар натижасида таржима фақат ютар ва сайқал топар эди. Лекин шу ўринда мен муҳтарам ўқувчиларимизни хотиржам қилиш учун шуни маълум қилиб қўйишга бурчлиманки, муҳаррирлар томонидан камина амалга оширган таржимага бирон сўз қўшилгани ҳам ёки қисқартирилгани ҳам йўқ.\nEнди саволингизга келсак, хўш, менинг ўзим бу таржимадан кўнглим тўлдими ёки йўқми? Аввало, Илоҳий Калом маъноларини У нозил бўлган тилдан бошқа бир тилга ўгириш шунчаки ҳавас билан ёки қўлдаги қаламни чархлаб олиш учун қилиб қўяверадиган осон иш эмаслиги аён бир ҳақиқатдир. Бинобарин, мен ҳам қарийб йигирма йиллик тайёргарлик сўнгида бу муборак ишга қўл урар эканман, кўзим ўнгида ва дилим тўрида мудом Оллоҳнинг ризолиги, ул Зот олдидаги буюк масъулият ва рўзи маҳшарда Унинг ҳузуридаги жавобгарлик юки турди. Бу шундай шарафли ва айни пайтда ўта вазмин бир юк эдики, унинг олдида ўзимга ўхшаган ожиз бандаларнинг менинг таржимамга нисбатан билдирадиган муносабатлари — уларнинг олқишлари ёки танқидлари жуда енгил нарсага айланиб қолади. Шунинг учун мен Яратганнинг Ўзидан мадад тилаб, ниҳоят даражада чекланган диний билимим ва иқтидорим етганича бу Илоҳий Калом маъноларини, Унинг услубидаги пурмаъно тиғизлик, таранглик ва шиддат билан ёнма-ён келадиган, ҳар бир оят тахтидан уфуриб турган Қудсий Меҳрни, сўз ила ифодалаб бўлмайдиган даражада бемисл фасоҳат-балоғат билан баробар турган, ҳар бир ақл эгаси англай оладиган буюк соддаликни ва ниҳоят Илоҳий амру фармонлардаги турфа оҳанг ва мазмун товланишларини ало қадри ҳол миллатдошларимизга етказишга ҳаракат қилдим. Лекин Қуръони Карим шундай тубсиз денгиз эканки, ундаги тенгсиз ва бебаҳо жавоҳиротни то қиёмат териб битказиб бўлмас экан. Шу боисдан ҳам неча асрлардан буён не-не алломайи замонлар бу Илоҳий китобларга юзлаб тафсирлар — шарҳлар битдилар-у, аммо биронта инсон мен бу денгизнинг тубига ета олдим, деб даъво қила олмайди. Қўлимиздаги таржима ҳам ўша ўтган устозларнинг китобларидан фойдаланиб, халқимизни Каломуллоҳ томонига буриш илинжида қилинган бир ҳаракат бўлиб, шундай шарафга муваффақ қилгани учун мен Яратганга беадад шукрлар айтаман.\nСАВОЛ. Бизнинг кузатишимизча, Қуръони Каримнинг таржима этилишини юз фоиз қўллаб–қувватловчилардан тортиб, «Каломуллоҳ таржима қилинмаслиги керак эди, энди у илоҳийлик мартабасидан ерга тушиб қолди», деган маънода кескин рад қилувчиларгача бўлди. Қизиғи шундаки, бу масалада дунёвий уламолар ҳам, диний уламолар ҳам иккига бўлиниб қолдилар. Ҳатто ўша пайтларда жумҳурият компартияси марказий қўмитаси котиби номига бир дорилфунун дотсентидан «Қуръоннинг «Шарқ юлдузи» журналида босилишини ахлоқсизлик деб ҳисоблайман», деган мазмунда телегром ҳам юборилган. Жамиятнинг бу тариқа турфа муносабатини Сиз қандай шарҳлайсиз?\nЖАВОБ. Дарҳақиқат, Қуръони Карим таржимаси дунё юзини кўриши билан жамият томонидан хилма-хил муносабатларга дуч келди. Аввало, халқимизнинг аксари қисми бу муборак ишни хушнудлик билан кутиб олганликларини таъкидлаш жоиздир. Энди қаршиликларга келсак, айрим диндорларимиз, гарчи ўзлари Қуръони Карим маъноларининг таржима-тафсир қилинишидан хурсанд бўлсалар-да, лекин уни алоҳида китоб шаклида бўлмай, балки бир адабий журналда чоп этилаётганидан хавотирга тушган ва бу иш Қуръонга нисбатан ҳурматсизлик бўлмасмикин, деган андишани изҳор қилган эдилар. Уларнинг бу хавотирларига журнал ўз вақтида ўринли жавоб қилган эди («Шарқ юлдузи», 1990 йил, 7-сон, 169—170-бетларга қаралсин). Дарвоқеъ, ўша сонда Сиз эслаб ўтган телгромнинг матни ҳам тўла берилган эди. Гарчи, ҳозирги вазиятимиздан қараганда, Қуръон таржимаси хусусида компартия идорасига арз қилишнинг ўзи ахлоқсизлик бўлиб кўринса ҳам, ўша вақт нуқтаи назари билан боқиб шикоятчини айблаб бўлмасди. Аммо мени телгромдаги иккинчи жумла ҳайратга солган эди. Унда: «Уни (Қуръонни) яхшилаб тайёрлангандан кейин алоҳида китоб қилиб, фақат обуна йўли билан олий ва ўрта махсус маълумотли одамларга тарқатиш…» кераклиги ёзилган эди. Ўшанда мен: «Бу дотсент акамиз Қуръони Каримни ўқиб, ўрганиб, унга амал қилиб ўтган ота-боболаримизнинг ҳаммаларини олий ва ўрта махсус маълумотли кишилар, деб ҳисоблайдилар шекилли», деб ўйлаган эдим.\nEнди «Каломуллоҳ таржима қилиниши билан осмондан ерга тушиб қолди», деган хавотир билан бошлари қотиб юрган биродарларимизга келсак, улар ё ҳақиқатан ҳам Қуръон осмондан — Оллоҳ таоло томонидан ерга — Муҳаммад алайҳиссаломга ва у зот воситалари билан бутун инсониятга тушганидан бехабарлар, ёки халқимиз Қуръони Карим маъноларидан хабардор бўлиб қолишидан қўрқадилар. Ҳолбуки, Каломуллоҳ Жаноби Ҳақ томонидан бизларга уни фақат қабристонларда ёки ўлик чиққан хонадонларда ўқишимиз ёхуд сандиқларда авайлаб-асрашимиз учун эмас, балки онгли ҳаётимизнинг ҳар бир нафасида ўқиб, маъноларининг фаҳмига етиб, унга амал қилишимиз учун туширилган-ку! Ҳолбуки, Қуръон, агар таъбир жоиз бўлса, Парвардигоримиз томонидан бизларга юборилган Илоҳий Мактубдирки, унда, агар ўқиб, уқиб, амал қилсак, икки дунёимиз саодатини таъмин этадиган Илоҳий йўл-йўриқ ва амру фармонлар бордир. Хўш, энди агар Қуръон тилидан бехабар бўлсак-чи? У ҳолда бу азиз Китобнинг маъноларини ўз тилимизга ўгириб, имкон қадар Каломуллоҳга яқинлашиш бизларнинг эзгу вазифамиз ва муқаддас бурчимиз бўлиб қолмайдими?! Ахир, мактуб юборган Зот ўқувчилар фақат у мактубнинг оҳангларига маҳлиё бўлишларидан ёки ўша мактуб битилган варақнинг ҳошиясидаги безакларга ҳушлари учиб, мафтун бўлиб қолишларидан рози бўлмаса керак. Аксинча, шундай Илоҳий Мактуб олиш бахтига ноил бўлган ҳар бир ўқувчи — Инсон дарҳол ундаги Илоҳий фармонларни ўқиб-ўрганиб, уларни имконияти етганича ижро қилишга киришмоғи лозимдир. Мен мана шундай мулоҳазалардан келиб чиқиб Каломуллоҳ маъноларини миллатимизга етказишга ҳаракат қилдим. Ҳа, Қуръони Карим таржимасига нисбатан турфа муносабатлар бўлди. Лекин, нафсиламрни айтганда, мен ўз таржимамни эълон қилар эканман, етмиш йиллаб динсизлик оғуси билан заҳарланиб келаётган халқимиздан бундан-да кескинроқ, бундан-да нохушроқ қаршилик қилишларини кутган эдим. Қолаверса, арабларда шундай бир нақл ҳам бор-ку: «Ман саннафа, фақод истаҳдафа», яъни, «Ҳар кимки бирон асар тасниф қилса (ёзса), муҳаққақки, у ҳар тарафдан отиладиган ўқлар учун нишонга айланади». Яратганга шукроналар бўлсин, У зот аввал бандаларининг дилларини ўз каломига мойил қилиб қўйиб, сўнгра бизга ушбу Каломни таржима қилишни насиб этган эканки, мутлақ кўпчилик ҳаммиллатларимиз бу воқеани хурсандлик билан кутиб олдилар.\nЖАВОБ: Дарҳақиқат, мукаммал тафсирларга муҳтожмиз. Чунки бизнинг авлод Қуръони Карим сирлари билан энди-енди ошно бўла бошладики, бу азиз Китобнинг мазмун-моҳиятини тўлароқ англаб етишимиз учун бизлар ўнлаб, балки юзлаб шарҳу тафсирларга муҳтожмиз. Иншооллоҳ, келгусида бу орзу-истакларимиз ҳам рўёбга чиқар. Аммо ҳозирча борига барака деганларидек, қўлимиздаги тафсир-таржимага мурожаат қилиб, уни қайта-қайта ўқисак, ўйлайманки, ўзимизни қийнаб юрган кўплаб «Нега?»ларга жавоб топсак керак. Зотан, ақл эгаларининг вазифаси фақат турли саволлар топиш эмас, балки, ўқилган оятлар зимнидан, жумлалар орасидаги ҳаводан — иқлимдан ўзгаларнинг фаросати етмаган жавобларни ҳам топишдир. Бунинг учун, аввало, қўлимиздаги Китобнинг эгаси аввалу охирни, дунё ва охиратни Ўз қабзасида ушлаб турган Зот эканлигини бир нафас бўлсин унутмаслигимиз керак. Оллоҳнинг Каломи ҳам У зотнинг Ўзи каби юксак, қудратли ва ҳикматли эканини ҳар дақиқа ёдимизда тутишимиз лозим. Яъни, бу азиз Китоб ҳузурига йиллар давомида кўнглимизга инган ғуборлар ва ақлимизни ишғол қилган шубҳалар билан эмас, балки тоза дил ва соф ақл билан келсак, чин иймон ва ихлос билан келсак, ана шунда ундан кўнглимиз таскин топадиган, ақлимиз ором оладиган барча жавобларни оламиз. Ана шунда барча оламлар Подшоҳининг ҳузуридан бизнинг саодати абадийятимизни таъмин этадиган тўхтам-қаноатни ва собит эътиқодни топамиз. Ана шунда, сиз юқорида эслаб ўтган саволларнинг жавоби Қуръони Каримда қайта-қайта келадиган: «У жойда (жаннатда) жаннат аҳлларининг кўнгли тилаган барча нарса муҳайёдир», деган мазмундаги ояти каримада эканлигини жуда осон кўра оламиз ва инсониятни мудом маънавийят юксакликларига кўтарилишга ундаган, моддага қул бўлиб қолмасликка буюрган Оллоҳ таоло, маънавий баркамол, собит эътиқодли кишиларга жаннат неъматларини ваъда қилган Парвардигоримиз ҳеч қачон аҳли жаннатни у жойда маънавий неъматдан маҳрум қилиб қўймаслигига иймон келтирамиз.\nНуруллоҳ, мен бу сўзларим билан Қуръони Каримни ўқиганларда ҳеч қандай савол туғилиши мумкин эмас, демоқчимасман, балки дилимизга келган ҳар қандай савол-иштибоҳ билан яна Қуръоннинг ўзига мурожаат қилсак ва уни диққат-еътибор билан, ихлос-еътиқод билан мутолаа қилсак, барча «Нега?»ларнинг жавобини Каломуллоҳдан топа олишимизни айтмоқчиман. Оллоҳ таоло барчаларимизни Қуръони Каримни ўқиб, уқиб, унга амал қиладиган бандалари қаторига қўшсин!