25 сўм ва ундан кичик қийматдаги танга, банкнотлар муомаладан чиқарилди\n20 октябр 2020, Тошкент вақти: 08:59\nМарказий банк биноси, Тошкент\nМарказий банк 1 мартдан бошлаб, 25 сўм ва ундан кичик номинал қийматдаги танга, банкнотлар муомаладан чиқарилганини маълум қилди.\nБанк “Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 25 сўмлик ва ундан кичик номинал қийматидаги эски намунадаги тангалари ва банкнотларини муомаладан қайтариб олиш тўғрисида”ги (рўйхат рақами 3183, 2019 йил 18 сентябрь) Низомни эълон қилди.\nҚонуний тўлов воситаси сифатида ўз кучини йўқотган эски намунадаги тангалар ва банкнотлар 1 мартдан бошлаб, фақат Марказий банкнинг ҳудудий Бош бошқармалари томонидан муомаладаги танга ва банкнотларга алмаштириб берилади.\nЎзбекистон Марказий банки 2019 йилнинг 25 февралдан бошлаб қиймати 100 000 сўм бўлган янги пул белгисини муомалага чиқарган эди.\nЙирик номиналдаги банкнотани чиқаришдан мақсад аҳоли учун нақд пул муомаласини қулайлатиш, нақд пул сақлаш ва ташиш ҳаражатини камайтириш, банкоматлар хизматини енгиллатиш, муомаладаги нақд пул таркибини оптималлаштириш, деб изоҳланганди.


Қозоғистонда бир суткада 1 471 одамда коронавирус аниқланди\n22 октябр 2020, Тошкент вақти: 15:10\nҚозоғистонда коронавирус юққанлар сони 27 541 кишига етди.\nҚозоғистонда бир суткада 1 471 одамда коронавирус аниқланди. Бу Қозоғистонда коронавирус илк марта аниқланган 16 мартдан бери рекорд даражадаги кунлик кўрсаткичдир.\nРасмий маълумотда қайд этилишича, Қозоғистонда коронавирус юққанлар сони 27 541 кишига етди. Беморлардан 12 нафари вафот этди. Соғлиқни сақлаш вазирлиги 22 июнга ўтар кечаси Олмаотада яна икки бемор вафот этганини маълум қилди.\nБилдирилишича, COVID-19 аниқланганидан сўнг ўлган ўнлаб беморлар бу статистикага киритилган. Соғлиқни сақлаш вазирлиги буни улар коронавирусдан эмас, бошқа касалликдан ўлгани билан изоҳламоқда.\nҚозоғистонда июнда карантин чоралари юмшатилгани ортидан коронавирусга чалинганлар сони кўпайгани кузатилди. Бунинг ортидан 20-21 июндан Олмаота, Нур-Султон, Қарағанда, Чимкент, Павлодар ва Экибастуз шаҳарларида чеклов чоралари кучайтирилди.\nҲукуматнинг билдиришича, 20-21 июндан бошлаб бу шаҳарларда бозорлар, савдо марказлари, парклар, аквапарклар, пляжлар, фитнес марказлар ёпилди. Транспорт ҳаракати чекланди. Кафе ва ресторанлар фақат очиқ осмон остида ишлайди ва мижозлар ўртасидаги ижтимоий масофа сақланиши шарт бўлади.\nБундан ташқари аҳолиси 50 мингдан кўп бўлган барча шаҳарларда ёши 65дан ошган шахсларнинг уйдан чиқиши тақиқланди. Шаҳарларнинг кириш-чиқиш жойларига блокпостлар қўйилди.


Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги фарғона политехника институти\nDownload 425 Kb.\nHajmi 425 Kb.\nБуёк ишлари янги\nэссе ёзиш тартиби ва тавсияси, ingliz tili metodika 5 uzb, ishlab chiqarishda xodimlarni boshqarish, 2 maruza Ta’lim to’g’risidagi Qonun” ning aha, Tohirmalik o‘zbekistonning eng yangi tarixi fanidan 7, Bunyodkor g`oyalar va mafkuralarning jamiyat hayotidagi ijobiy t, Muzyorar-usullari, paxta ishi uydurmasi yoxud jafokash xalq tarixidan bir lavha (1), paxta ishi uydurmasi yoxud jafokash xalq tarixidan bir lavha (1), 2 5393098675905889771, 11-seminar, Chiziqli dasturlash masalalari uchun simpleks usuli, Abdurayimov A pul va banklar topshiriq, Mamasidiqov Iskandar (Amaliyot)\nМАВЗУ: БЎЁҚ ИШЛАРИ, ГУЛҚОҒОЗ ЁПИШТИРИШ ВА ПОЛ ИШЛАРИ\n1. Бўёқчилик ишлари. бўёқчилик ишларини қўлланилиши ва турлари\n“Уй-жой коммунал ва маиший хизмат тармоқлари сервиси ”\n“Қурилиш жараёнлари технологияси”\nФАРҒОНА - 2011\n“____” ___ _____ 2011 й. № ___\n2 – МАВЗУ.\n1. Бўёқчилик ишлари, турлари, қўлланилиши,\n2. Бўёқ ишларига тайёргарлик.\n3. Бўяш ва ишни сифатини таoминлаш.\n4. Гулқоғоз ёпиштириш ишлари, турлари, иш бажариш технологияси.\n5. Гулқоғоз епиштириш учун зарур асбоб, жихоз ва мосламалар\nБўяш орқали пардозлаш – уч турга бўлинади: оддий, сифатли ва юқори сифатли. Сифатнинг бу турлари бинонинг фойдаланиш мақсади ва пардозига қўйилган талаблардан келиб чиқади.\nОддий бўяш – ёрдамчи бино иншоотлар, иккинчи даражали бинолар ва вақтинчалик биноларни бўяш учун қўлланилади.\nСифатли бўяш – турар-жой, ўқув, маoмурий маиший, саноат ва коммунал корханалар бинолдарни бўяшда қўлланилади.\nЮқори сифатли бўяш – теар, клуб, вокзал, маoмурий ва шунга ўхшаш жамоат биноларни бўяшда қўлланилади.\nБўёқ ишлари ўз вақтида ташқи ва ички бўёқ ишларига бўлинади.\nТашқи бўёқ ишларига ўзига хос совуққа ва хавога чидамлилик талаблари қўилади.\nБўёқлар ташқи фактурасига кўра силлиқ ва ғадир – будур турларга бўлинади. Ғадир – будур бўёқ ишлари зина ва бино ташқарисини бўяшда қўлланилади.\nБўялган юзаларни ярқираши бўйича: ярқирайдиган ва хира юзларага бўлинади.\nБўёқ ишларини бажаришда турли тартибдаги Бўёқ ва ёрдамчи ашёлар ишлатида.\nБўёқ ашёлари ўзига хос хоссаларига эга бўлиши, яoни у бўёқ, химоя ва декоратив вазифани бажариш зарур. Бундай хоссалрга бўёқларнинг ёруғлик, об-хаво шароити, ишқор ва кислотага чидамлилиги, ёпишқоқлилиги, қоплама пардасининг эгилиши ва чўзилишига мустахкамлиги киради.\nҚуйидаги бўёқ игларида ишлатиладиган ашёларнинг синфланиши келтирилган:\nБўёқ таркиби: ранг берувчи пигмент, боғловчи модда, тўлдирувчи ва бошқа ёрдамчи ашёларни аралаштириб, қуригандан сўнг бўялган юзада етарли даражада мустаъкам қоплама парда хосил қилиши тушунилади.\nПигмент – қуруқ бўяш талқони бўлиб, улар сув ва ёғда эримайди. Улар олиншига кўра табиий ва сунoийга келиб чиқиши бўйича эса маданли ва органик турларга бўлинади.\nБоғловчилдар – пигментларни ўзаро боғлаб, рангли юпқа бўёқ қатлама – пардасини хосил қилиш учун хизмат қилади.\nБоғловчи ашелар ўз навбатида сувли, сувсиз ва эмулpсияларга ишлатиладиган турларига бўлинади. Сувли таркибдаги бўёқлар учун ишлатиладиган боғловчиларга: хайвон елими, синтетик елим (КМЦ – карбоксил металциллюза) ва козеин елим киради. Сувсиз таркиблар учун боғловчи сифатида: алиф, турли қатлам эритмалари ва лаклар киради. Эмулpсия икки турга сув-ёғда ва ёғ–сувда шунингдек ПВА (Поливенилацетат)\nТўлдирувчилар – бўёқ таркибига унинг адгезия холатини яхшилаш яoни ўзаро боғланиши яхшилаш, мустахкамлигини ошириш ва бўёҚли арзонлаштириш учун хизмат қилади. Тўлдирувчи сифатида слюда, трепол талқони (талpк), туюлган асбест, қум ва х.к киради.\nЁрдамчи таркибларга – грунтовка, сурковчи ашё, шпатлевка, аралаштиргич, эритгич, эски бўёҚларни ювувчи ва силлиҚловчи ашёлар киради.\nГрунтовка – бўёқ таркиби бўлиб, у боғловчи ва пигментда ташкил топади. Унинг вазифаси бўяладиган юза ғоваклигини камайтириб, бўяладиган юзага бўёқни яхши епишини таoминлашдан, яoни адгезия холатни язшилашдан иборат. Сув таркибли грунтовкаларги – мис купароси ва силикат шунингдек квасли турлари, ёғли таркибли грунтовкаларга алиф, аралаштирилган ёғли бўёқ, ёғ – эмулpсияли таркиб, суoний грунтоакаларга\nэса – перхлорвинил ПХВ, поливинил ацстат (ПВА) ва стирол – бутадиенли турлари киради.\nШпатлевка ва суркаш ашёларини юқорида келтирилган боғловчилар асосида тайёрланади. Уларга қуюқлик бериш мақсадида тўлдирувчи кўпроқ қўшилади. Улар металл, ёғоч ва бетон юзалар грунтлаш учун ишлатилади. Суркакичлар эса ёриқ ва нотекисликларни йўқотиш учун қўлланилади.\nАралаштиргичлар – Қуюқ бўёқларни суюлтириш, эритгичлар эса бўёқни зарур епишқоқликка келтириш учун хизмат қилади. Эски бўёқларни ювувчи моддалар эса эски бўёқларни юзадан ювиб кўчириш ва асбобларни ишдан сўнг ювиш учун хизмат қилади. Бўёқни қотишини тезлаштириш учун сиккатив қўлланилади. Силлиқловчи материла, эса юзаларни силлқилаш учун ишлатилади, уларга қоғоз ёки мато асосли силлиқлигчлар киради.\nБўёқни таркиблар, уларга қўлланилган боғловчи турига қараб: сувли, ёғли ва синтетик турларга бўлинади.\nСув таркибли бўёқларнинг маданли ва елимли турлари бўлиб, уларни боғловчилари сифатида хайвон еки ўсимлик елими (мездра, суяк ва козеин) ва маданли боғловчи – охак цемент ва суюлтирилган шиша фойдаланилади. Бундан ташқари КМЦ хам қўлланилиши мумкин. Елимли бўёқлар асосан бино ички қисми пардозларида намлик бўлмаган хоналарда қўлланилади. Уларни асосини текислашда грунтовка сифатида охак, хўжалик совуни, елим ва алиф сифатида тайёрланган грунтовка қўлланилади.\nСиликат бўёқлар бинонинг ички ва ташқи юзаларини парзодлашда ишлатилиб, улар нам хона еки об хаво шарорити учун чидамлидир. Бундай бўёқлар остини грунтовкаси учун квасли таркиб танланади.\nЁғли бўёқ таркиблари бинонинг ички ва ташқи учун қўланилиб, улар қуюқ бўёқ, ранг, тўлдирувчи ҳамда табиий еки сунoий алиф аралашмасидан тайерланади. Улар юзага сифат берибгина қолмай, намдан ва чиришдан сақлайди. Уларга грунтовка сифатида бўёқ ва табий еки сунoий алиф ишлатилади. Агар ёғли колер ёғли-эмулpсияда аралаштирилса, уни фақат бино ички қисмида ишлатилади. Ташқи металл қопламаларини бўяшда ёғли лакда тайёрланган эмаллар қўлланилади. Уларга ранг берувчи сифатида алюминий талқони ишлатилиб, у қуёш нурини яхши қайтаради.\nСунoий синтетик бўёҚ таркиблар ўз навбпатида синтетик қатрон (ПХВ; кремний-органик в.х.к) стирол бутадиенли каучук; глифтал қатрони ва бошқа боғловчилар асосида тайерланади. Улар асосан бино ташқариси учун қўлланилиб, уларни асосини грунтовкалаш учун ПХВ қатронини эритмаси ишлатилади.\nБўяладиган юзаларга қўйиладиган талаблар:\nБўёқчилик ишлари бир неча оперцияларни қамраб оладиган иш циклидан иборат бўлиб, уларга қуйидагилар киради: юзаларни бўяшга тайерлаш, юзаларни грунтлаш, ериқ ва нотекисликларни суваб, текислаш, шпатлевкалаш ҳамда бўяш.\nБўялган юзаларнинг сифати технологик операциялар сонига ва навбатма навбат бажарилишига боғлиқ:\nБўяш сифатига қанчалик юқори талаблар қўйилса, тайергарлик ишлари ва юзаларига бўёқ бериш вақтида шунча кўп операция бажарилиши лозим.\nБўяш учун тайёрланадиган юзалар сифатига қараб 4 гурухга ажратилади.\n1 гурухга – шпатлевкалар текислаш талаб қилинмайдиган юзалар, 2 гурухга – ёғоч толаларидан пресслаб тайерланадиган плиткалар қопланган юзалар, шунингдек, жами майдоннинг 15 % ди ериқ тирқишлари сувалиш ва шпатлевкаланиши талаб қилинадиган юзалар, 3 гурухга суваб қўйилган юзалар ва жами майдоннинг 35% ида ёриқ тиркишлар текисланиши ва шпатлевкалиниши талаб қилинмайдиган юзалар, 4 гурухга ҳамма жойдаги ёриқ тирқишлари суваб беркитилиши лозим бўлган ёпппасига шпатлевкаланадиган юзалар киритилади.


Абадийлик муҳри - 17 Февраля 2017 - Мой любимый город - Навои !\nГлавная » 2017 » Февраль » 17 » Абадийлик муҳри\nЎзбек халқи ўтмишда ўтган кўплаб буюк даҳолари билан ҳақли равишда фахрланса арзийди. Уларнинг кўплари нафақат ўз диёрида, балки дунёнинг кўплаб мамлакатларида маълум ва машҳурдирлар. Ана шундай мўътабар зотлардан бири Заҳириддин Муҳаммад Бобурдир.\nБобур тарихда умри курашлар, уруш ва ғалаёнлар, нотинчликлар билан кечган шахс сифатида ҳам таниқли. У темурийлар салтанатини сақлаб қолиш учун ҳаракат қилди. Умри чет элларда кечди. Ҳаёти Афғонистон, Ҳиндистон каби давлатлар билан боғлиқ бўлди. Бобур йирик маданият арбоби сифатида маълум. У ёшлигидан илм билан шуғуллангани, форс, араб тилларини ўрганиши, адабиёт, тарих, тилшунослик, адабиётшунослик, мусиқа ва бошқа соҳалар билан шуғулланганлиги боис ҳам маърифатни англайдиган маданиятли киши бўлиб етишди. У фаннинг турли соҳаларига доир кўплаб асарлар ёзди. Бобурнинг лирик девонлари "Бобурнома", "Муфассал", "Хатти Бобурий", "Ҳарб иши", "Мусиқий илми", Ислом дини асосларининг баёни бўлган "Мубаййин", "Волидия" таржимаси ва бошқа асарлари унинг шуҳратини янада оширди.\nШарқнинг бу улуғ сиймоси 1483 йил 14 февралда Андижонда Амир Темурнинг ўғли Мироншоҳ набираси Абу Саид Мирзонинг ўғли Умаршайх Мирзонинг оиласида таваллуд топди. Онаси Қутлуғ Нигорхоним тошкентлик мўғул хонининг қизи эди.\n1494 йилда Умаршайх Мирзога қарши акаси Самарқанд ҳокими Султон Аҳмад Мирзо ва Тошкент ҳокими Маҳмудхон қўшин тортади. Фалокат рўй бериб, 1494 йил 7 июнда Умаршайх вафот этади. 11 ёшли Бобур Фарғона вилоятининг ҳокими бўлади. Гоҳ ғалаба, гоҳ мағлубиятга учраб турган Бобур Фарғона ва Cамарқанд мулкини қўл остига бирлаштириб тура олмади. Катта кучга эга бўлган Шайбонийхон Сарипул ва Ахсида Бобурга зарба бериб, у ерларни ишғол қилади. Шайбонийхон тазйиқи остида 1504 йили Бобур озгина аскар ва аъёнлари билан Қобулга бориб ўрнашади. Бобур ўз юртидан, тожу тахтдан воз кечиб кетолмайди. Бир неча марта Самарқандни қайта эгаллашга ҳаракат қилади. 1512 йилда шоҳ Исмоилдан ёрдам олиб, Самарқандга юриш қилади. Самарқандни учинчи марта эгаллаб олади. Убайдулло Султон ва Муҳаммад Темур Султон 1513 йилнинг бошларида катта қўшин билан Бобурга қарши юриш бошлайди. Бобур енгилади. Исмоил мадад учун Нажми Соний бошчилигида қўшин юборади. У ҳам енгилади.\nБобурнинг ўз салтанатини эгаллаш орзулари барбод бўлади. У Афғонистонда ҳокимиятини мустаҳкамлаб олади. Бобур Ҳиндистонга юриш режаларини тузади. Биринчи навбатда Панжоб вилоятини ишғол қилишни мўлжаллайди. Ҳиндистонга юриш фаолиятини 1519 йилдан амалга ошира бошлайди. 1526 йилгача беш марта юриш қилади. 1526 йил апрелида Деҳли Султони Иброҳим Луди билан жанг қилиб уни енгади. 27 апрелда Деҳлида Бобур номига хутба ўқилади. Бобур кенг дунёқараши, мукаммал ақл-заковати, билими билан Ҳиндистонда бобурийлар сулоласига асос солган бўлса, бу сулола Ҳиндистонда 332 йил ҳукмронлик қилди. Бобур авлодидан олти шахс Бобур, Ҳумоюн, Акбар, Жаҳонгир, Шоҳжаҳон, Аврангзеблар бу ерда узоқ вақт подшоҳлик қилдилар. Олимларимизнинг қайд этишларича, Бобур 47 йил умр кечирган бўлса, шундан 36 йилини уч мамлакат: Мовароуннаҳр, Афғонистон, Ҳиндистонда подшоҳ бўлиб ўтказади. 20 йил умри Мовароуннаҳр, 22 йили Қобул, 5 йили Ҳиндистонда кечади.\nБугунги кунда мамлакатимизда бобокалонимизга улуғ эҳтиром кўрсатилмоқда. Айни кунда Андижондаги муҳташам Бобур боғи ҳаммани лол қолдирмоқда. Бобур номидаги халқаро жамғарма, халқаро экспедициялар мавжудлиги, 1993 йилда шоир мероси бўйича халқаро анжуман қадимий ва ҳамиша навқирон Самарқанд шаҳрида ўтказилгани ҳам буни исботлайди.\nКатегория: Ўзбек тилида янгиликлар | Просмотров: 636 | Добавил: admin-1 | Теги: Заҳириддин Муҳаммад Бобур | Рейтинг: 0.0/0


Ўзбекистон 17:38 / 08.04.2021 32671\nЙиғилишда Қашқадарё ва Навоий вилоятларида кичик бизнес ишлаб чиқарган саноат маҳсулотлари ҳажми республика кўрсаткичидан икки баробар камлиги танқид қилинган.\nДавлат томонидан берилган ҳар 1 миллиард сўм молиявий кўмак ҳисобига Навоийда бор-йўғи 15та иш ўрни яратилгани маълум бўлди.\n«Мисол учун, салоҳияти юқори бўлган Қашқадарё вилоятида кичик бизнес ишлаб чиқарган саноат маҳсулотлари ҳажми аҳоли жон бошига атиги 1,9 миллион сўмга тўғри келиб, бу – республика кўрсаткичидан 2 баравар паст (3,5 миллион сўм).\nҚашқадарёда аҳоли жон бошига йиллик хизмат кўрсатиш ҳажми 3 миллион сўмдан ошмаган ёки бошқалардан 2 баравар кам.\nУшбу вилоятда ҳар минг нафар аҳолига тўғри келадиган кичик бизнес субъектлари сони атиги 4та, уларда ишловчилар сони 16 нафардан иборат (республикада ҳар минг аҳолига 6та тадбиркорлик субъекти ва уларда ишловчилар сони 30 нафарни ташкил қилади).\nСўнгги йилларда 6 нафар тадбиркор олиб келган 10 млн долларлик ускуналар ишлатилмаган.\nЁки, Навоий вилоятидаги 7 мингдан ортиқ тадбиркорлар (24 фоиз) муаммолар ечилмаётгани, улар фаолиятига тўсқинликлар бўлаётгани ҳақида мурожаат қилган. Бу – ҳудудлар ичида энг салбий кўрсаткич.\nНавоийдаги жами 10та кичик саноат зонасининг 72 гектар ёки 66 фоиз ерига бирорта лойиҳа жойлаштирилмаган.\nШунингдек, Навоийда ҳар бир кичик бизнес субъекти томонидан йилига 1 миллиард сўмлик маҳсулот ишлаб чиқарилиб, солиқ тушуми 30 миллион сўмни ташкил этган (Андижон, Жиззах, Самарқандда йилига 2 миллиард сўмлик маҳсулот, 50 миллион сўм солиқ тушуми)», дея давлат раҳбарининг сўзларини келтирмоқда Kun.uz мухбири.


2018 йилда Шаҳрисабзда 201 янги иш ўрни яратилади | O'zLiDeP\n2018 йилда Шаҳрисабзда 201 янги иш ўрни яратилади\nХалқ депутатлари Шаҳрисабз шаҳар Кенгашидаги O’zLiDeP депутатлик гуруҳининг навбатдаги йиғилиши бўлиб ўтди.\nЙиғилишда 2018 йилда иш ўринларини ташкил этиш ва аҳоли бандлигини таъминлаш дастури параметрларини бажарилиш аҳволини ўрганиш юзасидан шаҳар бандликка кўмаклашиш маркази бошлиғи А.Темировнинг ҳисоботи эшитилди.\nҲисоботда таъкидланганидек, ишсизлик муаммосини ҳал этиш борасида Шаҳрисабз шаҳар ҳокимининг “2018 йилда аҳоли бандлиги таъминлаш ва янги иш ўринларини ташкил этиш дастури” ишлаб чиқилди ва тасдиқланди. Дастурга кўра 2411, шундан янги иш ўринлари ташкил этиш прогноз параметрлари бўйича 127, аҳоли бандлигини таъминлаш бўйича 1140 та иш ўринларини ташкил этиш белгиланган.\n– Шунингдек, 2018 йилнинг январь-февраль ойларида 165 та янги иш ўрни яратиш кўзда тутилган бўлиб, ўтган ойлар давомида 201 та янги иш ўрни яратилди, – дейди А.Темиров ўз ҳисоботида. – Бундан ташқари, аҳоли бандлигини таъминлаш дастурига мувофиқ, жорий йил давомида 1140 нафар ишсиз фуқарони ишга жойлаштирдик. Шундан 657 нафари маош тўланадиган жамоат ишларига, 67 нафари квоталанган иш ўринларига, 139 нафари касбга ўқитиш ва қайта тайёрлаш ҳисобига, 277 нафари эса ташқи меҳнат миграцияси орқали хорижга ишга жойлаштириш ҳисобига бандлиги таъминланди.\nЙиғилишда кун тартибидаги масалалар юзасидан O’zLiDeP депутатлик гуруҳининг тегишли қарори қабул қилинди.


Tesla компанияси 1 март куни Tesla Model 3 седанининг 35 минг доллардан сотилиши бошланишини эълон қилди. Компания бу нархга ушбу моделни 2017 йилда ишлаб чиқаришни бошлагандан бери интилиб келган. Бу моделнинг нархи охирги вақтгача 45 минг долларни ташкил қилган.\nБироқ бу нархга машинанинг энг минимал комплектацияси таклиф қилинмоқда. Бу комплектацияда ўрнатилган батарея қайта қувватлашсиз 350 км йўл босиб ўтишга имкон беради. Бир қувватланишда 520 км йўл босишга имкон берувчи комплектация учун 43 минг доллар тўлашга тўғри келади.\nМоделнинг машинани бошқа машиналарнинг ҳаракатидан ёки тўсиқлар бор-йўқлигидан келиб чиқиб тезлаштирадиган ёки секинлаштирадиган автопилотли версияси учун қўшимча 3 минг доллар, машина белгиланган манзилга мустақил бора оладиган ва ўзи парковка қиладиган тўлиқ автопилотли версияси учун яна қўшимча 5 минг доллар тўланади.\nБундан ташқари, компания сайтида белгиланган нарх ўз ичига солиқ ва йиғимларни олмаслиги айтилган ва ҳақиқатда харидор машина учун каттароқ нарх тўлашига тўғри келади. Машинанинг буюртмачига етказиб берилиши муддати 2 ҳафтадан 4 ҳафтагача вақтни ташкил қилади.\n2019 йилда компания Model S ва Model X моделлари савдосини 2018 йилда уларга талаб юқори бўлгани сабабли қисқартирмоқчи. Компаниянинг тушунтиришича, 2018 йилдаги талаб максимал бўлган ва шу сабабли унинг пасайиши кутилмоқда. 2019 йилда Model 3’дан ҳафтасига 7 мингтагача ишлаб чиқариш мўлжалланмоқда.\n21:56 / 27.11.2019\nTesla ўз машиналаридаги ойна тозалагичлар ўрнига лазер қурилма қўллайди\n07:35 / 24.11.2019\n15:11 / 22.11.2019\nTesla ўқ ўтмайдиган электропикапини намойиш этди


«Ўзбекистонда тўп суришни истамадим». Жасур Яхшибоев ҳар куни поездда Тошкентга қатнагани, Арвеладзе билан келишмовчилиги ва Беларусга қандай бориб қолгани ҳақида\nТаиландда ўтган 23 ёшгача бўлган футболчилар ўртасидаги Осиё чемпионатидан кейин олимпия жамоамиз етакчиларидан бири Жасур Яхшибоев легионер бўлишга қарор қилди. Февраль ойида «Пахтакор» 22 ёшли яримҳимоячисини Беларуснинг ўртамиёна клуби «Энергетик-БГУ» клубига ижарага берди.\n«Шунга қарамай, Яхшибоев ҳали ҳамон «Пахтакор»га тегишли футболчи эканлигини тушуниш муҳим. «Пахтакор» бугунги кунда бор эътиборини Осиё чемпионлар лигасига қаратган. Шота Арвеладзе бошчилигидаги клубнинг асосий юлдузи Эрен Дердийўқ саналади. Тошкент клубига миллиардер Алишер Усмонов ёрдам бераётганлиги боис, пул ҳаммага етади», - дея ёзилади Беларуснинг «Прессбол» нашрида.\nКоронавирус пандемияси туфайли Европада миллий чемпионат ўйинлари тўхтатилган бир пайтда хавфга қарамай, Беларусь Олий лигасида янги мавсумга старт берилди. Жасур Яхшибоев дебют ўйинида мамлакат гранди, Европада ном қозона олган БАТЭ клубига қарши майдонга тушиб, дублга эришди ва якунда номдор жамоани мағлуб этиб, жамоаси билан дастлабки турдаёқ пешқадамга айланиб олди.\nКўҳна қитъада барча чемпионат ва лигалар тўхтатилган бир пайтда кўпчиликнинг диққат эътибори айнан Белоруссия Олий лигасига қаратилган. Сенсацион натижа орқали Жасур Яхшибоев лига ўйинларини ёритишни бошлаган Россиянинг «Матч ТВ» каналида ҳам эътироф этилди. Қолаверса, «Прессбол» ва «Parimatch» айнан ўзбекистонлик футболчини тур қаҳрамони, дея эълон қилди ва ҳамюртимиздан интервью олди.\n- Жасур, Чинозда туғилган экансиз. Футбол жамоаси бўлмаган шаҳарда қандай қилиб футболчи бўлиш мумкин?\n- Тўғри, чинданам у ерда жамоа йўқ. Аммо мен доимо «Пахтакор»га мухлислик қилардим. Чиноз Тошкент вилояти таркибида бўлиб, пойтахтдан 60 км чақирим узоқликда жойлашган. 7 ёшимдан бошлаб ҳар куни Тошкентга қатнаганман – «Пахтакор» мактабида шуғулланиш учун. Эрталаб бувим билан «электричка»да жўнаб, кечқурун яна 1,5 соатда шундай қайтардик. Ота-онамнинг ўз иши бор эди. Еттинчи синфда ўқиётганимда эса Тошкентга кўчиб, «Пахтакор» интернатида ўқишни бошлагандим.\n- Беларусга қандай келиб қолдингиз?\n- Ўтган мавсумнинг иккинчи даврасида «Пахтакор»дан ижара асосида Суперлиганинг бошқа клуби ОКМКга ўтгандим. Олмалиқ жамоасида Шаҳбоз Умаров билан бирга ўйнадик, у ҳам мен билан «Энергетик-БГУ» клубига ўтди. Олмалиқда беларуслик Владислав Косминин ҳам биз билан бирга тўп сурганди. Очиғи, Ўзбекистонда тўп суришни истамадим. Европага кетиш вақти келганлигини тушунгандим.\nИлья Шкурин сингари «Энергетик-БГУ»дан ЦСКАга ўтиш? Нега энди йўқ? Худо хоҳласа ҳамма нарса бўлиши мумкин. Агентим билан учрашгач, у Анатолий Иванович ҳақида гапирди: «Сени футболчи қилиб тарбиялайдиган бувани биламан. Сен билан ишлаб, жисмонан тайёр футболчига айлантиради. Яхши футболчи бўлиб етишасан».\nЎшанда Жанубий Корея клубига йўл олиш вариантим ҳам бор эди. Икки йил олдин Осиё чемпиони бўлган бир қатор жамоадошларим Кореяга кетишганди. Мен эса таклифни рад этиб, Европани танладим. Ҳар ҳолда бу ерда бошқа даража.\n- Кўринишидан яхши футболчига ўхшайсиз, нега «Пахтакор»да қолмадингиз?\n- Бош мураббий билан келиша олмадик. Жамоани Шота Арвеладзе бошқармоқда. Жуда кам ўйнардим. Мураббий мени фақат захирадан атиги 10 дақиқага майдонга туширарди, холос. Дарвоқе, ОКМКни ҳам таниқли мураббий Миржалол Қосимов бошқармоқда.\n- Осиё чемпионати ғолиблигини қўлга киритиш ёқимли бўлса керак?\n- Умуман бошқача ҳиссиётлар. Ўзбекистон чемпионатида тўп суриш бошқа, Осиё чемпионати эса умуман бошқа турнир.\n- БАТЭгача сўнгги марта қачон дублга эришгансиз?\n- Айнан Хитойдаги турнирда эди. Биз чорак финалда Японияни 4:0 ҳисобида мағлуб этганимизда иккита гол ургандим. Кейин эса яримфиналда Жанубий Кореяни 4:1 ҳисобида таслим этдик. Финалда эса Вьетнамни мағлуб этиб, чемпион бўлдик. Сон Хин Мин ўшанда корейслар таркибида йўқ эди. Аммо у билан 2018 йилги Осиё ўйинларида тўқнаш келганмиз.\n- Бош мураббий Владимир Белявский сизни бутун Осиё танишини айтди...\n- Балки, ҳар ҳолда Ўзбекистонда гоҳида кўчаларда таниб қолишади.\n- Беларусдаги дастлабки ўйинингизда дублга эришдингиз. Таассуротларингиз қандай?\n- БАТЭ – кучли жамоа. Бу клубнинг Чемпионлар лигасидаги ўйинларини кузатганман. Ўзи анчадан буён юқори савиядаги жамоага қарши тўп суришни истаётгандим. Ўйинда осон бўлмади. Ўйлашимча, БАТЭ бизга қарши барча имкониятларини ишга солмагандек туйилди – негадир юз фоиз кучи билан ўйнай олмади. Биз эса кучли иштиёқ эвазига рақибни мағлуб эта олдик. Чемпионатнинг гранд клубини мағлуб этиш жанговар руҳ ва кучимизга ишонч бағишлайди. Янада кучлироқ руҳлантиради. Ушбу ғалабадан кейин энди исталган жамоани мағлуб эта олишимизни тушунаяпмиз.\n- Фамилиянгизни қандай айтиш тўғри бўлади?\n- Мана паспортимда инглизчада Yakhshiboev ёзилган. Аммо ўқилиши бошқачароқ бўлади – Яхшибоев. Мана шундай ёзиш ва айтиш тўғри бўлади.


“Мен одам эдим-ку, инсон фарзанди…” | behzodfazliddin.uz\nМактабда, кейин дорилфунунда ўқиб юрган вақтларимиз баъзан исботи билан, баъзида шунчаки, йўл-йўлакай, бир тўп ижтимоий қонун-қоидаларни ёдлатишган. Зиёли одам шуларни албатта билиши лозим, деган ақида билан биз ҳам уларни кўр-кўрона миямизга сингдириб олаверганмиз. Бу қонун-қоидалар кейин ҳаётимизда керак бўладими, йўқми, буни ўйлаб кўрмаганмиз. Улар онгимизга ўрнашиб олиб, кейин бизни бошқаришини билмаганмиз. Ва, умуман, ўша олис шўро замонларида одамлардан кўпроқ, жиддийроқ ўйлаш талаб этилмасди ҳам. Юқоридагилар ҳамма нарсани ўйлаб, барча муаммони ҳал этиб қўйишган, биз каби абгор (афкор эмас – М.Н.) оммага эса ишониш ва шуларнинг тўғри эканига умид қилишдан бошқа касб қолмаган эди.\nЁши олтмишлардан ўтиб, нафақага чиқса ҳам ҳамон талабаларнинг миясини заҳарлашда давом этиб юрган фалсафа домламиз бошини эгиб, кўзойнаги устидан бизга қаради:\n– Чириб бораётган Ғарб дунёсининг идеалист файласуфлари онг бирламчи, борлиқ иккиламчи дейди. Биз материалистлар эса уларга қарши дунёнинг энг илғор фалсафий тафаккури етишган ҳақиқатни қўямиз – борлиқ бирламчи, онг иккиламчи! – Домламиз айтаётган гаплари биз каби думбул талабаларга қанчалик етиб бораётганини тушуниб олиш учунмикин, бир зум сукут сақлади. Кейин гапига урғу бериш учун кўтарган кўрсаткич бармоғини аста тушириб, лабига босиб ҳўллади, конспектининг кейинги варағини очди. Ҳеч балони тушунмасак ҳам, тушунгандай бўлиб ўтирганимизни билиб, ҳафсаласи пир бўлди, шекилли, сал зарда билан гапида давом этди. – Ёзиб қўйинглар буни. Ҳали имтиҳонда ҳаммангдан шуни битта-битта сўрайман: инсоннинг моддий ҳаёти унинг ижтимоий табиатини белгилайди, ҳаёт, яъни борлиқ ўзгариб боргани сари ижтимоий онг ҳам ўзгаради.\nҲамма қитирлатиб ёзишга тушди. Фақат, энг орқа партадаги мен каби бир-икки гап уқмас, ўзимизни ёзаётган кўрсатиб, фақат бизгагина қизиқ адоқсиз мавзуларда пичирлаб гурунгни давом эттирдик. Бу қилиғимизни домла ҳам кўриб турарди. Биз эса ўзимизни гўё у буни кўрмаётгандек тутганимиз унинг ғашини келтирди. Бироқ кўп йиллик тажрибаси давомида биз каби “қоқвош”ларни кўравериб, дийдаси қотиб кетган домла маънодор гап қилиш билан чекланди:\n– Баъзиларни эса ўзгараётган борлиқ ҳам ўзгартиролмайди. Ҳаётга қаққайиб келиб, серрайиб кетади. Шундай пайтда фалсафа ҳам хато қилар экан-да, деб ўйлаб қоласан киши.\nҲеч ким бу кесатишни ўзига олмади. Биз домланинг кесатиғини ички ғурур билан инкор қилдик.\nКечқурун ётоқхонада камбағалгина халфана ош устида шу домламизни бироз ғийбат қилдик. Дарси жуда зерикарли дедик. Ёшларга жой бўшатиб берса бўлмасмикин, минг йил олдинги гапларни айтиб, миямизни ғовлатади дедик. Ёшроқ домла дарс берса эди, балки фалсафа қонунларини бугунги кунга татбиқан тушунтириб, фойда ҳам етказиши мумкинлиги ҳақида гурунглашдик.\n– Менингча, онг бирламчи, борлиқ иккиламчи, – деди бухоролик ҳамсабағимиз шартта ғийбатни тўхтатиб. – Биз онгли ҳаётимиз билан атрофни, яъни борлиқни ўзгартирамиз, демак, борлиқ иккиламчи. У бизнинг онгли ҳаётимизнинг маҳсули! Биз қандай ўйласак, шундай яшаймиз, аксинча эмас. Қандай яшасак, шундай ўйлаганимизда эди, одамзот ҳали ҳам ғордан чиқолмаган бўларди.\n– Сен Лениндан ақллироқ эмассан, – деди унинг оғзига ургандай қилиб Мирзачўлдан келган сабоқдошимиз. – Сен қишлоғингдан шу ерга келиб буларни биляпсан, демак, сени, сенинг онгингни борлиқ ўзгартирди. Демак, борлиқ бирламчи, онг иккиламчи.\nБаҳсларнинг илмийлашиб кетишидан чўчиброқ турадиган самарқандлик гирдиғум курсдош қулочини кенг ёзиб, кичикроқ товоқдай кафтларини икки ҳамсабақнинг кўкрагига қўйди ва деди:\n– Ҳали ҳеч ким товуқ олдин пайдо бўлганми, тухумми, деган саволга жавоб топган эмас. Сенлар ҳам бас қилинглар. Домла айтдими, демак, онг иккиламчи.\n– Сен кўпам хапа бўма, – дея гапга андижонлик дўстимиз қўшилди. У онг бирламчи дея “чириб бораётган Ғарб фалсафаси”га мойиллигини сездириб қўйган курсдошнинг елкасига қоқди. – Имтиҳонга кирганда “Домла, тимсоҳ ҳам учади, фақат, сал пастроқ учади”, дейсан, олам гулистон.\nҲаммамиз гурр этиб кулишдик. Шу билан баҳс ҳам адоғига етгандай бўлди. Бироздан сўнг тарқалишдик.\nЯрим тунда негадир уйқум қочди. Хонамизнинг балкони бўлмагани учун коридорга чиқдим. Бир чеким тамаки хуморимни босади, кўнглимни тинчлантириб, алғов-далғов хаёлларимни жамлайди деб ўйладим. Уйқуси қочган ёлғиз мен эмас экан. Узун коридор сўнгида дераза рахига суяниб турган бухоролик ҳамсабоқни кўриб, ёнига бордим.\n– Биласанми, – деди у. – Биз атрофимиздаги оламни кўриб хулоса чиқарамиз, демак, борлиқ бирламчи, онг иккиламчи… деганларнинг гапи ростга ўхшайди. Аммо-лекин, – у кўнглидаги мантиқсизликдан мантиқ топмоқчи бўлгандай бир зум жим қолди. Деразадан Тошкентнинг хира осмонидаги сўник юлдузларга қаради. Кейин ўжарлик билан гапида давом этди. – Бироқ хулосани биз чиқарамиз, ахир! Демак, бизнинг онгимиз борлиққа нисбатан бирламчи! Борлиқ онг учун ўрганиш объекти, холос. Борлиқни фақат одам зоти ўзгартира олади, бинобарин, одамнинг онги борлиққа нисбатан бирламчи!\nМенинг шу тобда фалсафий мунозараларга тоқатим йўқроқ эди. Муаммоларим ўзимга етарли бўлиб турган эди.\n– Назаримда, фалсафа кераксиз фан, – дедим бошланиши мумкин бўлган баҳсга аввалбошдан нуқта қўйиш учун. – Қайси бирининг бирламчи эканидан қатъи назар, олам ва одам мавжуд. Улар бир-бировига таъсир кўрсатиб туради. Борлиқ онгга, онг борлиққа… – Мен қўлимни маятник мисоли уёқдан буёққа тебратдим. – Шундай навбат алмашаверади. Фалсафа эса шуни ўрганаман, ўргатаман деб бизнинг бошимизни қотиради, холос. Яхшилаб ўйлаб кўрсанг, шуларсиз ҳам яшаш мумкин.\n– Калта ўйлаяпсан, – деб бошини сараклади у. – Борлиқ бирламчи деб қабул қилган одам борлиқнинг ҳамма ифлослиги, разолати, жаҳолатига ҳам рози бўлади. Уларга қарши курашмайди. Аксинча, шуларнинг тўғрилигига исбот топишга интилади. Охир-оқибат ўзи ҳам тобора ифлосланиб боради ва разолат қурбонига айланади…\nЎртоғим орқага бурилиб, яна деразадан осмонга қаради. Ойнани тиқирлатиб, бироз хаёлга ботди. Кейин деди:\n– Балки унинг ўзи жаллодга айланар…\nМен бу суҳбатни унутиб юборганман, деб ўйлар эканман. Ҳолбуки, мана, орадан ўттиз-қирқ йил ўтиб хотирам юзасига аста қалқиб чиқяпти. Бугун, ўтган аждодларимизнинг ёзма бисотини қайта титкилар эканман, уларнинг орасида замонанинг қурбонига ва қўли қон жаллодларига айланганлари жуда кўп эканига амин бўлмоқдаман. Аввал жаллод бўлиб, кейин шу замонанинг қурбонига айланганларнинг саноғига етолмаяпман. Дор тагига бориб қайтганларнинг кейин севинч билан жаллодлик ҳунарини зиммасига олганини тушуниб етолмаяпман…\nЎзимга савол бераман, наҳотки онг бирламчими ё борлиқ бирламчими, деган саволнинг жавоби сўрагувчининг ўз нуқтаи назарига боғлиқ бўлса? Наҳотки, борлиқни бирламчи, деб тушунган ва шу қоидани қабул қилган одам замонанинг хизматкорига айланиб, уни ўзгартирмоқчи бўлган одамларга душманликни ҳунар қилса? Онг бирламчи, деб замонани ўзгартирмоқчи бўлган одамларнинг чекига фақат хорлик, зорлик ёзилганми?.. Тақдирнинг адолати қаерда?\nЭнг ёмони, бир вақтнинг ўзида ҳам қурбон, ҳам жаллод бўлганларнинг тақдири борасида нима дейиш мумкинлигини билмай иккиланмоқдаман.\nЎтган улуғларимиз ҳақида гап очилса, уларнинг хато-камчиликларидан кўз юмиш ё айбини ёпиш учун “Ҳа, энди, нимаям дердик, ўз даврининг фарзанди бўлган-да”, деб қўямиз. Бироқ қилмиши учун ҳар бир одамнинг ўзи, фақат ўзи жавобгар эканини ўша дамда “унутамиз”. Шу ишимиз тўғримикин?\nДейлик, саволни бошқачароқ қўйсак ҳам бўлар.\nБизнинг онгимиз, бинобарин, онгли хатти-ҳаракатларимиз ҳам, даврнинг маҳсули бўлар экан, бизнинг ўз иродамиз йўқми? Ирода эркинлиги деган тушунча қаёқда қолди?\nНаҳотки, материалистик фалсафа таъкидлагани каби, инсон онги бор-йўғи борлиқнинг инъикоси бўлса?\nНаҳотки ёвузлар замонида ҳамма ёвуз бўлишга мажбур бўлса?\nУнда замоннинг ўзгаришини қандай куч бошқараётир?\nМодомики, гапни олис замонлардан, шахсий хотираларимдан бошлаган эканман, яна шу йўсинда бироз давом эттирсам.\nДунёнинг маркази мен ўзим, мен борлигим учун дунё яралган, мен бўлмасам эди, дунёнинг бор-йўқлигининг аҳамияти бўлмасди, деб ўйлаб юрган ёшлик замонларимда недир бир шахсий муаммо туфайли тушкунлик домига тушдим. Дунё жуда рангсиз, совуқ ва ёқимсиз, яшашдан ҳеч бир маъно қолмагандай сезардим ўзимни. Тошкандай шаҳри азимда бемақсад тентираб, Чорсудаги улкан китоб дўконига кириб қолибман. Аксариятини аллақачон ўқиб чиққан китоблар оламида ҳорғин кезиниб, шеърият бўлимида тўхтадим. Катта-кичик, семиз-озғин тўпламларни беҳафсала варақладим. Ғафур Ғуломнинг “Виқор” деб номланган кичиккина бир сайланмаси диққатимни тортди. Янги чоп этилган экан. Варақлаб чиқдим. Беш-олти жойидан чўқилаб ўқидим.\nРости, мен бу шоирни ҳурмат қилмас эдим. Унинг нуқул ижтимоий мавзудаги, фақат партия ва Ленинни алқаган шеърларини ўқиш мен учун жуда азоб эди. Ва умуман, бу фақат менинггина қарашим эмас эди. Ўша замон зиёли қатлами вакиллари уни “қизил шоир” деб билар, замоннинг маддоҳи атар эди. Юқорида ёзиб ўтган мавзумга боғлаб айтадиган бўлсам, уни замоннинг, ҳукмрон мафкуранинг инъикоси деб тушунар эдик.\nБиз – ўша замон ёшларининг кўпчилиги эса ҳукмрон мафкурадан рози эмас эдик. Чунки бугунинг ҳам, эрта ва индининг ҳам олдиндан қатъий белгилаб қўйилган замонда яшаш эркин руҳ одамлари учун ҳар доим қийин. Ирода эркинлиги, ихтиёр эркинлиги, сўз эркинлиги инсоннинг энг асосий инсоний ҳақларидандир. Шўро давлати эса буларнинг ҳаммасини чеклаб қўйган эди. “Олға, фақат, менинг ортимдан!” деган шиор амалда эди.\nБир умр бировнинг орзусига қул бўлиб яшаш қийинлигини такрорлаш шарт эмасдир.\nАлқисса, мен шу тўпламни сотиб олдим.\nАйтиб ўтганимдек, тушкунлик гирдобида эдим. Ҳолимни ўзим тушунмай турган пайт эди. Бундай лаҳзаларда киши ўзига четдан қарагани тузук. Менда ҳам ўзимни, ҳолатимни шарҳлашга эҳтиёж бор эди. Дард кўз ёши билан фориғ бўлади, деганларидек, дардни англамоқ уни ўзингдан бегона қилмоқнинг биринчи шарти эканини савқитабиий англардим.\nКатта кўча бўйида машиналар оқими сусайишини пойлаб турар эканман, хаёл олиб қочди. (Асли, ҳозиргача бироз хаёлпарастлигим бор.) Тошкандай шаҳри азимда мени тушунгувчи бир кимса йўқ, деган фикр ўтди хаёлимдан. Шаҳарда милён-милён одам яшайди, лекин улар менга бефарқ, демак, уларни йўқ деб ҳисобласам ҳам бўлади. Демак, мен ёлғизман ва бир дўсти меҳрибонга муҳтожман, дея хаёл сурдим. Мен ёлғиз бўлсам, демак, Тошкент ҳам бийдай саҳро, дедим ўзимга. Ўхшатишим ўзимга ёқди. Илжайдим. Шу фикрларни ёзиб қўйишим даркор дедим пичирлаб. Кейин ҳолатимга бир тимсол ахтармоққа бошладим. Автолар пойгасини кузатиб туриб, қадим замонларда оҳиста виқор билан қум саҳроларини кечиб бораётган карвонни тасаввур қилдим. Ва шунда тилимга икки сатр шеър келди:\nБу менинг ҳолатим, дедим ўзимга ўзим. Мен ҳам замон карвонидан четда қолиб кетганим учун ниманидир интизор кутмоқдаман. Ўзим жавоб тополмаётган саволларга ойдинлик киритадиган бир марди худони излаяпман, деб ўйладим. Шу ўй баробарида шеърнинг кейинги сатрлари ёдимга тушди:\nЎзинг мураббийсан, хабар бер қуёш.\nУфққа қонталаш ботаётган қуёшга қарадим-у, у, барибир, менинг саволларимга жавоб беролмайди, деб ўйладим. Кейин хаёлим шеърга чалғиди. Ғафур Ғулом ғирромлик қилаяпти, қуёшнинг ҳеч бир саволга жавоб бермаслигини у яхши билади, лекин юрагидаги дарди беқиёс даражада улкан, шу боис унга малҳам излаганда, ёдига беихтиёр қуёш келмоқда, чунки ҳар иккиси жуда улкан, деб ўз фикримни хулосаладим. Кўнглимда шоир Ғафур Ғуломга нисбатан бир илиқлик уйғонганини ҳам сездим.\nОдамнинг чиқити бўлмайди, деган ҳақиқат ёдимга келди. Аллақайси китобда инглизларнинг машҳур ёзувчиси Редярд Киплинг ирқчи бўлган, деган гапни ўқиган эдим. Лекин бу унга “Маугли” сингари ўлмас асар ёзишга халал бермаган. Ёзувчи ёки шоир ўзига мажбуран сингдирилган турли “изм”лардан халос бўлишга куч топа олса, у иқтидори имкон берадиган даражада гўзал асар ёзиши мумкин. Мана, Ғафур Ғулом ҳам партия ва Ленин-Сталинни мадҳ этишдан бўшаган пайти шунақа инсоний асарлар ёза олибди…\nЎз-ўзимга жилмайиб қўйдим. Чунки бировни ёмонлагандан, ёмон томонини кўргандан кўра, унинг яхши томонини топиш ёқимлироқ ҳар доим.\nШу оқшом “Виқор”ни қўлдан қўймай ўқидим.\nАввал шоирнинг “Кузатиш, “Соғиниш”, “Боғ”, “Вақт”, “Куз келди”, “Аввал ўқи”, “Ассалом”, “Сиёҳдон”, “Алишер” сингари инжа туйғуларга чўмилиб оппоқ, пок-покиза бўлган шеърларини ўқидим. “Бир карра синалур толе жаҳонда, умр тасбеҳ эмас, ўгрилса такрор” деган жумлалардан донишманд ҳаётнинг маъносин ўқидим. Алишер Навоий бобомизга муносиб ташбеҳ – “Дурахшон юлдузлар сари ўкирган, бўйнида занжиру, қалби озод шер”, деган мисралар мени озод сўзнинг қудрати олдида таслим қилди. “Қўшнидан келарса жаранглаган сас, ҳушингни элитар ишқнинг ғаммози. Тентагим, бу қизнинг кулгуси эмас, жонон пиёланинг янгроқ овози”, каби шоҳбайтларда тирикликнинг ўлмас кучини ҳис қилдим.\nЎта инсоний туйғуларга лиммо-лим тўлган кўнгилнинг ҳар қалқинишидан менинг ҳам кўнглим қалқиб турди. Дунёни қамраб ололган улкан ақл чироғи шуъласидан ёришган оламда ўзимнинг кечаги ва бугунги кунимни кўргандай бўлдим. Мен учун адоқсиз туюлаётган, жуда қийинчилик билан ўтаётган вақт аслида нур каби югуриклигини ўйладим, вақтнинг қадрига етолмаётганимни, умримни беҳуда ўтказаётганимни ўйладим. Бобо-момоларимиз худо суйган бандасига дард беради, деб бекорга айтишмаган. Инсоний дард инсонлигингни англаш учун берилади, уни енгиш баробарида ўзлигингдаги қусурлардан халос бўласан, деб ўйладим. Ва яна кўп ҳоказоларни ўйладим. Ўйлаганим сари кўнглим ёришиб бораётганини тушундим. Қалбдаги қоронғилик чекина бошлаганини сездим.\nБаъзида бир нафас олғулик муддат\nКоинотни чексиз деймиз. Негадир бу қосир ақлимиз билан коинотнинг кенгайишини ўзимиздан ташқарига қараб ҳисоблаймиз. Кетаверсанг, кетаверсанг, чексиз вақт давомида йўл боссанг, коинотнинг четига етиб боролмайсан, чунки коинот чексиз, деймиз. Юриш не, ракеталарда учсанг, минг, милён, милярд йил, чексиз йиллар давомида учсанг, коинотнинг сарҳадларига барибир етолмайсан! Жисминг нурга айланса ва нур тезлигида доимо уфққа қараб учсанг-да, доимо уфқ на қўл, на хаёл етоладиган олисларда қолаверади…\nҲолбуки, биз маконда эмас, замонда ҳам хаёлан учишимиз мумкин…\nЯъники, бизга етмиш-саксон йиллик умр кам кўринади. Ҳолбуки, бир кунда туғилиб, яшаб, насл қолдириб, сўнг ўлиб кетадиган капалаклар бор. Ҳолбуки, ушбулар учун бир кун бир умр эканини тасаввуримизга сиғдира олмаймиз. Бир кун не – ҳаётда бир неча соат, дақиқа, сония яшаб ўтадиган тирик организмлар бор эканлигини илм-фан яқинда англаб етди. Улар учун ҳам шу соат, дақиқа, сония бир умр эканини тасаввур қиляпсизми?\nБиз учун бир кун, бир йил, бир аср бўлган вақт коинот учун сония қадарли аҳамиятсиз эканини тасаввуримизга сиғдира оламизми?\nШоир шуни тасаввур қила олган экан! “Баъзида бир нафас олғулик муддат минг юлдуз сўниши учун етгулик” эканини кўнгил кўзи билан кўриб, ўзининг шу қадар улканлигини юрак-юракдан туйиб, инсон умри боқий эканини баралла айта олган ва бизни ҳам шунга ишонтира олган экан:\nДамлар ғаниматдир, умрзоқ соқий.\nУмрнинг боқийлиги кўнгилга тасалли беради. Ахир, қилган гуноҳларингни ювишга, хатоларингни тўғрилашга, эзгу ишлар қилишга олдинда абадият қадар, мангулик қадар фурсат бўлади. Умрни боқий деб тушунган одамгина бу разолат ва жаҳолат тўла дунёдан охир-оқибатда ҳалол ва пок чиқиб кетиши мумкин…\nФикрларимга недир бир мантиқсизлик оралаганини сезиб, йўқ, дедим ўзимга, залолатдан қутулмай ўлиб кетаётганлар қанча?! Кейин фикрларимга кичик хулоса ясадим: худойим жасадни ўлувчи қилиб яратган бўлса ҳам, руҳимизга абадий умр берган, руҳ хаёл воситасида ўтмишга ҳам, келажакка ҳам сайр қилади ва ҳатто мана шу фоний дунёда ҳам абадият лаззатини ҳис қилишга қодир. Жаҳолатдан, разолатдан қутулолмай, эзгулик йўлига қайтолмай ўлиб кетганлар худойимнинг ғазабига учраганлардир. Аллоҳим, бундай тақдирдан ўзинг асрагин!\nШу кеча мижжа қоқмай шеър ўқидим. Хонадошларимни уйғотиб юбормайин дея ичимда ҳайқириб ўқидим. Зардобга тўлиб кетган кўнглимни бўшатдим.\nЕтимлик нимадир –\nВой, бечора жоним\nЕтимлик азобини ўзим бошдан ўтказмаганман. Бироқ юқоридаги сатрларни ҳайқириб ўқир эканман, инсоннинг кўнгли шунчалик юксакликка кўтарилиши мумкинми, деб ҳайратда эдим. Ўз боласи қолиб, бегоналарнинг боласига бунчалик ғамхўрлик қилиш учун инсоннинг юраги нечоғлик улкан бўлиши даркор?! Одам қачонки ўзининг майда ва тор манфаатларидан кечиб, инсонийлик рутбасида барқарор қола билсагина шундай сўзлар, туйғулар юракдан сизиб чиқиши мумкин! Ноинсоний муҳитдан қутилиб чиқишга ўзида куч тополган одамгина улкандир ва фақат шундай одамгина ўзгаларни ортидан эргаштиришга қодир, деб ўйладим. Ўйларим баробарида тобора кўнглим ёришганини ҳис қилдим. Юрагимдан ўзимнинг майда дард-ҳасратларим чекиниб, соф инсоний туйғуларга ошно бўла олганим учун шоирдан миннатдор бўлдим.\nКўнглимда жавобсиз саволлар тиқилиб кетгани учун у торайиб қолган, деб ўйлардим ўша пайтлар. Бу саволларга жавоб топмасдан бурун олдинга қадам қўйиш, олға босиш мумкин эмас, деб ўзимга таъкид этардим. Бироқ “Виқор”ни ўқир эканман, кўз олдимдаги ҳаёт соддароқ ва тушунарлироқ бўлиб бораётганини ҳам пайқар эдим.\nЮқоридаги сатрларнинг жуда содда фалсафа эканини тушунишга уқувим етарди. Айни чоғда у соддалиги учун ҳам тўғри ва уни мураккаблаштиришнинг сира жоиз эмаслигини англадим. Биз ўзимиз ҳаётни мураккаблаштирамиз, аслида, у жуда оддий ва тушунарли. Ақл ўйлаб топадиган шубҳаларга берилмасдан, ҳаётни борича қабул қилишга ўрганиш лозим. Ўшандагина биз инсоний фитратимизга мос ва муносиб яшаймиз.\nТушкун одам ким? Майда ва ожиз одам! У ҳаётнинг катта муаммоларига жавоб тополмагани учун ҳам тобора майдалашиб бораверади. Кўнгли тораяди, хаёллари саёзлашади, осмони пасайиб, тоғлари кичраяди, орзулари бадбинлашиб, ўзидан-да, ўзгалардан-да чўчимоққа бошлайди. Ожизлиги қошида ожиз қолганда каттароқ одам бўлишни орзу қилади. Каттароқ одамлардан улгу олишни истайди. Асли, ёндафтаримизга турли ақлли гапларни йиғиб юришимиз шундан…\nМени, айниқса, Ғафур Ғуломнинг “Бизнинг уйга қўниб ўтинг, дўстларим” шеъри буткул маҳв этди. Бутун дунёни ўзига дўст билган, одам айирмаган, ҳаммага бағрини очиб, уйига меҳмонга таклиф қилган шоир юрагининг улканлиги олдида лол қолдим. Ўзимдан, ҳолатимдан ғазабим келди, десам ёлғон айтган бўламан, чунки мен бу шеърни ўқий бошлаган дамларимдаёқ кўнглимдаги тушкунлик бутунлай ортга чекинган, шоирнинг тошқин туйғулари дарёсида менинг кўнглим ҳам ювилиб, топ-тоза бўлган эди. Яъники, шоир ёзганидай:\nТонг отар чоғида жуда берилиб\nБедил ўқир эдим, чиқди офтоб.\nПок-покиза юрак – бир қатра симоб.\nОрадан ўн йилми, шунга ёвуқми, давр ўтди.\nВақт ўтди демайман, бу – давр эди!\nЮртда ошкоралик бошланиб, жамият ва давлат тарихидаги илгари яширилган кўп ҳолатлар очиқланди. Яшашдан кўра ўқиш қизиқроқ замонлар бошланди. Миямизга сингдирилган ҳақиқатларнинг аксарияти ЁЛҒОН эканини англадик. Дунёқарашимиз пойдеворига ўрнатилган мафкура тошларининг кўпини жойидан қўзғатиб, тафаккур дунёмизни қайтатдан бунёд этишни бошладик. Камина ҳам ушбу жараёндан четда қолмай, деб икки-учта мақола битдим. Чоп эттирдим.\nБироқ тафаккурни янгилаш учун, онг борлиқни ўзгартиришга қодир куч эканини исботлаш учун дунё ва жамият ҳақида фақат ҳақиқат бўлган тарихни ўқишга эҳтиёж туғилди. Воқеликни бутунича, ҳеч қаерини яширмай, тўлиқ ўрганмасдан туриб, нафақат дунё тўғрисида, ҳатто, адабиёт борасида ҳам арзирли бир фикр айтиб бўлмайди, деган содда ҳақиқатга етишдим.\nЖумладан, Ғафур Ғулом ҳақидаги қарашларим “Виқор” тўплами баҳонасида шакллангани, ушбу тўпламдаги шеърлар таъсиридан ҳалигача қутулолмаганим учун шоирнинг ижодини бутун ўрганишга аҳд қилдим. Академия кутубхонасининг ўқув залида бир неча кун қадалиб ўтирдим…\nВа бу ишимдан кўп афсус едим. Шоирнинг бошқа асарларини ўқимаслигим керак эди, кўнглимдаги шундай ёруғ таассуротдан мосуво бўлдим, мана, деб ўзимга неча бор танбеҳ бердим. Чунки…\nЧунки Ғафур Ғулом “партиянинг солдати” бўлган шоир экан.\nКўп ёзишга, ҳамма билган гапларни такрорлаб ўтиришга эҳтиёж йўқ, деб ўйлаганим учун иккитагина фактни эслайлик. Ўтган асрнинг ўттизинчи йиллари шўролар давлатида қаттиқ очарчилик бўлиб, Украина ва Қозоғистонда, Россиянинг ноқоратупроқ ўлкаларида, Сибирда, Волга бўйларида миллион-миллион халқ қирилиб кетгани бугунги ўқувчиларга яхши маълум. Иқлими ғаллачилик учун энг қулай бўлган Украинада ўшанда совет ҳукумати бор ғаллани деҳқонлардан тортиб олгани учун одамлар аввал ит ва мушукларни, сичқон ва каламушларни, кейин эса… алҳазар, гўрдан кавлаб олиб ўликларни егани архивларда ёзиб қолдирилган. Манбаларда биргина 1932 йили Украинада 2,2 миллион одам қирилиб кетгани ёзилади, жами талафот 5 миллиондан 7 миллионгача деб кўрсатилган. Ахир, урушда ҳам бунча одам ўлмайди!\nМен ўқувчи, талаба бўлган пайтларим бу ҳақида айтилмас, ёзилмас, гапирилмас эди. Менинг ва тенгдошларимнинг онгини борлиқ ҳақиқатидан мосуво қилган эдилар. Яширилган архив маълумотлари ошкор бўлганда эса кўпчиликнинг бошига гурзи урилгандай бўлди. Одамлар очликдан қирилаётган бир дамда Украина портларидан хорижга ғалла экспорт қилинганини ўқиб, даҳшатга тушган эдим.\nХудди ўша 1930 йили Ғафур Ғулом “Нон” деган шеър ёзади. Ундаги мана бу мисралар шоирнинг объектив ҳақиқатни кўрмаслиги, кўришни истамаслиги, шундай бўлаётганига ич-ичдан, чин дилдан рози экани билан мени талмовсиратиб қўйган:\nКунлар қизин бўйнидаги\nҚозоқ оғам етаклаган\nПахта элин мўлжал олиб\nҲолбуки, Қозоғистондан Ўзбекистонга ғалла келтирилаётгани тасвирланган айни шу йиллари қозоқ халқи очликдан қирила бошлаган эди. Тарихнинг гувоҳлик беришича, 1925-27 йиллари Қозоғистонда аҳоли қўлида бўлган қирқ миллион бош чорва коллективлаштириш баҳонаси билан йиғиб олинади. Чорвасиз қолган қозоқлар қирила бошлайди. Бир жойга тўпланган бунча чорвани боқиш амалда мумкин бўлмагани туфайли тўхтовсиз сўйилади. Бинобарин, уч-тўрт йилдан кейин қозоқ халқи орасида ёппасига очарчилик бошланади. Тиланчиликни билмаган, бундан ор қилган қозоқ биродарларимиз аввал якка-якка, кейин овул-овул бўлиб қирилади. Ўликларни кўмадиган одам топилмай қолади. Поёнсиз қозоқ даштларида қарға-қузғунларга базм бошланади. Расмий манбаларда ўша йиллари икки миллионгача одам очликдан ўлгани, бир миллиондан зиёдроғи кўчиб кетгани қайд этилган. Кўчганларнинг ҳаммаси ҳам тирик қолган эмас, албатта.\nЎша замонлардан буён қозоқ халқи ҳалигача ўз нуфусини тиклаб ололмайди. Қозоқлар учун миллий фожиа бўлган эди бу сиёсат. Минглаб, ўн, юз минглаб қозоқ оилалари очлик балосидан қутилиш учун Қизилқум саҳроси оша Ўзбекистонга йўл олган пайтларда фақат виждонсиз, имонсиз кишигина шундай шеър ёзиши мумкин эди.\nШоир ўз халқини қирғин этишни бошлаган партия томонида туриб, оғзини тўлдириб қичқиради:\nБилингизким, сиз суянган\nУ чирик девор –\nБир умр даштда чорва ортидан юриб, бировга юкини ортмаган қозоқ халқи қачондан бери муштумзўр бўлиб қолди?! Шўро ҳукумати ўзининг чорваси, ғалласи, меҳнатига ишонган эрксевар қозоқларнинг барини муштумзўр санаб, уларга ғалла беришни тўхтатиши инсоний ақлга, виждонга тўғри келадими? Ҳолбуки, ҳатто, Гитлер ҳам босиб олинган ўлкаларда халқнинг очликдан қирилиб кетмаслиги учун кифоя қиладиган даражада озиқ-овқат қолдириб, бошқасини тортиб олишга фармон берган экан.\nШўролар ҳукуматининг юзсизлиги шунчалик бўлганки, улар фақат ким уларнинг сиёсатига қуллуқ қилса, ўшаларга “паёк” қилиб озгина ош-нон берган. “Паёги” йўқлар эса очликдан қирилишга маҳкум бўлган. Шўролар оч оломон “паёк”ли ҳудудларга бостириб кирмасин, қозоқ даштларидан қочиб кетмасин учун чегараларга аскар қўйган эди. Алҳазар…\nУзоғ йили баҳор пайти Навоий вилоятининг Қизилқум саҳроси бағридаги қозоқ чўпонлар овулида қўноқ бўлдим. Эт еб, қимиз-қимрон ичдик. Кенг даштда эрмакка от чоптирдик. Кейин соя-салқин бир жой топиб гурунг қилдик. “Қозоғистон ҳозир четдаги қозоқларни юртига қайтаряпти, – деб гап бошладим, – уларни ўролман, яъни қайтувчи дейишади, ҳар бирига келган заҳоти қўлига кўп пул бериб, ер-сув, уй-жой билан таъминлаяпти экан, сизлар ҳам қайтишни хоҳламадингизми”, деб сўрадим. Ёши етмишларга борган қозоқ мезбон бошини чайқади, пиёлага аччиқ сувдан тўлдириб қуйиб, бир кўтаришда бўшатди ва дедики, “Боболаримиз ўттизинчи йили очарчиликдан қочиб, аскарларнинг қўлига тушмайлик дея қум оша шу ерларга келиб қолган. Бир овулдан саксон ўтов пиёда кўчган экан. Чунки мол-ҳолни, от ва туяларни ҳукумат тортиб олган. Шу ергача олти уй етиб келган. Қолганларнинг ўлиги саҳро қумларида ғажирларга ем бўлиб қолиб кетган. Отам менга киндик қонинг томган тупроқ эмас, ўлигинг кўмилган тупроқ юртдир, деб ўргатар эди. Энди бу ерлардан кетолмаймиз, отамнинг, онамнинг, боламнинг хоки бор бу ерларда”, деди.\nҒафур Ғуломнинг шу воқеаларни кўрмаган, билмаган эканига ишонмайман, ишонолмайман. Кўрган, билган ва шундай бўлишини талаб этиб ёзганига қуйидаги мисралар гувоҳ:\nКўк бағрига калла урган\nМиллиард тонна арпа, буғдой\nЧоч бўлиб ётар.\nҲей, биз “очлик” сўзин кўмдик\nУч бармоқдан баҳамжиҳат\nЯъни, ўзимизникилардан ўзгаларга берма, демоқда шоир. Ўзининг қули бўлган пролетар ва колхозчидан бўлакка зорманда кўрсатган ва очликдан қирилиб кетишига йўл қўйиб берган давлатни фақат жиноятчи дейиш мумкин. Шу давлатнинг шу сиёсатини оқлаган, ёқлаган шоирни ким десак бўлади? Шоир ва умуман ҳар қандай ижод кишиси ҳар доим инсонпарварлик нуқтаи назарида собит туриши лозим эмасми?! Тўғри, ўтган асрнинг ўттизинчи йилларида ҳали шўролар давлатининг келажагига таҳдид бор эди. Одамлар бир-бирига қарама-қарши бўлган фикрдаги икки лагерга ажралиб кетган ва Ғафур Ғулом ҳам томонлардан бирини танлаган эди. Шоирни танлови боис бугун, орадан 80-90 йил ўтиб бизнинг қоралашимиз тўғри бўлармикин?!. Афсуски, бу саволга мен жавоб беролмайман. Унга ҳар кимнинг ўзи жавоб топиши даркор. Ҳар ким ўз позициясини ўзи белгилаши лозим.\nСўз атомдан кучли қурол. Элни яхшиликка, эзгуликка етаклаши лозим бўлган аҳли ижод шу қуролни зулмнинг тегирмонини юритиш учун ишлатиши ҳеч қачон яхшиликка олиб келмайди.\nТушунуман, одам – ожиз мавжудот. Бошини силаганнинг бир умр хизматини қилишга тайёр бўлганлар сони жуда кўп. Жумладан, Ғафур Ғулом ҳам етимликда ўсиб, кўп қийинчилик ва машаққатни бошидан ўтказгач, бизга хизмат қилар деган умидда шўро ҳукумати унинг бошини силаган эди. Ўз сафларига қўшиб олган эди. Комсомол бўлиб, “Тангрининг қуйруғига челак боғлаб” юрганини ифтихор билан эсалаши ҳам шоирнинг шу инсоний ожизлигидан нишона. Ўзини доимо шу мафкуранинг хизматчиси, деб бир умр шўро ҳукуматини куйлаб ўтишга ўзида мажбурият сезгани ҳам аниқ. Уруш йилларида боласини урушга кузатиб, оддий инсоний дард билан оғриган дамларида, урушдан кейинги нисбий тинчлик замонларида ўлмас асарлар яратгани эса унинг буюк ижодий қудратидан белги. Афсуски, бу қудрат халққа эмас, ҳукуматга кўпроқ хизмат қилди.\nАдабиёт нуқтаи назаридан қараганда, унинг ноинсоний мафкурадан холи шеърларини ажратиб олиб, халқимизнинг бадиий ғазнасига жойлаб қўйсак, тўғри иш қилган бўламиз, деб ўйлайман. Илло, буғдой етилиб, хирмон кўтарилгач, деҳқон иш битди, деб ўйламайди. Ғаллани шамолда совуриб, кейин ғалвирдан ўтказади. Бўлиқ донларни қопга жойлаб, хирмон тагини қурт-қумурсқанинг ҳаққи дея қолдириб кетади. Шу ташбеҳни давом эттирсак, Ғафур Ғулом ижоди бегона ўт босган далада кўкарган экан, бинобарин, хирмон тагида қоладигани ҳам кўп бўлади, дея содда хулоса чиқаришга мажбурмиз.\nЯна ўйлайманки, олам – борлиқнинг онгда инъикос этиши ҳукмрон мафкурага қуллик тарзида акс этмаслиги лозим. Айниқса, ижод аҳлига тааллуқли бу. Оламни кўнглимиздан ўтказиб олмасак, яхшисини ёмонидан фарқламасак, тафаккур тарозиси шайинига юк қилиб имон ва виждонни қўймасак, ёзганимиз, ўқиганимиз, курашларимизнинг бари бир пул.\n«Маънавий ҳаёт» журналидан.\nЎқишлар сони: 619\nНаписал: Sayt muallifi // Жамият ва маънавият, Ижод ва эътиқод, Ўзбек адабиёти // Май 6, 2018\n← Хорхе Луис Борхес. Икки ҳикоя: Гўлгота. Шумқадам Асқад Мухтор. Ўзим ва шеър ҳақида →


Доимий обуначимиз Файзулла Мирзаҳмедов билан «Чоштепа» мактабига бош суқдик. Файзулла ака шу ерда ўқиган. Устозлари ҳаққи ҳурмати мактаб кутубхонасига 100 дона китоб ҳадя этишга қарор қилганини эшитиб, беихтиёр «Баракалла, барака топинг!» деб юбордим.\nБунга қадар ҳам М. Қошғарий номли мактаб кутубхонасига 100 дона китобни жавони билан совға қилган фидойи инсоннинг ушбу ибратли иши таҳсинга лойиқ.\nДиректор Мансур Акешовнинг кутубхонани бойитиш мақсадида кўп жойларга мурожаат қилганидан ҳам хабардормиз. Хонадонларда бекорга чанг босиб ётган китоблар мактаб кутубхонасидан жой олиб, ёш авлод билими савиясини юксалтиришга хизмат қилса, қандай яхши!\nШу ўринда Файзулла акага яна бир карра миннатдорчилик билдириб, кўпчиликка ибрат қилиб кўрсатамиз. Унинг «Қарноқ» мактабига ҳам шундай ҳадя қилиш ниятим бор, деган сўзлари замирида қанчалик меҳр, маънавиятга ихлос жамланган. Қанийди, орамизда шундай инсонлар сафи кенгайса!\nДиректор Мансур Ғайбулла ўғлининг яқиндагина Алматидаги Назарбаев заковат мактаби қошидаги педагогика маҳорат маркази томонидан «100 китоб, 100 қўшиқ» лойиҳаси асосида интернет танловида ғолиб чиқиб, махсус диплом билан тақдирлангани ҳам диққатга сазовор. Бугунги шиддатли давримизда замон билан ҳамнафас бўлиш – ҳар қачонгидан ҳам муҳим.\nМактаб кутубхонаси мудираси Мақсуда Юсупова ҳам кутубхонага янги ва нодир бадиий адабиётлар келтирибди, бу ҳам яхшиликдан нишона. Ҳар томонлама саъй-ҳаракатлар пировардида мактаб юраги саналмиш кутубхонанинг янги ва керакли китоблар билан таъминланишига, демакки, ўқувчиларнинг билим савияси юксалишига, фаросатли, ақлли бўлиб вояга етишларига замин яратади. Элбошимиз «Келажакка йўлланма: маънавий янгиланиш» мақоласида айнан мана шу фазилатларни тилга олган.\nШ. МАДАЛИЕВ, 2018-05-12, 12:10 224


Омма олдига баланд пошнали туфли кийиб чиққан Дональд Трамп кулгига қолди » Sangzor.uz - Инновацион ахборот портали\nSangzor.uz » Дунё » Омма олдига баланд пошнали туфли кийиб чиққан Дональд Трамп кулгига қолди\nАҚШ президенти Дональд Трампнинг омма олдига баланд пошнали туфли кийиб чиқиши интернет фойдаланувчилари томонидан танқид қилинди. Бу ҳақда Twitter ижтимоий тармоғида тегишли фотосурат ва шарҳлар пайдо бўлди.\nМаълумотларга кўра, Дональд Трамп америкалик қора танли фуқаро Жейкоб Блейкка қарши отишмадан кейин оммавий тартибсизлик, аҳоли ва полиция ўртасидаги тўқнашувлар натижасида келиб чиққан вайроналикни баҳолаш учун Американинг Висконсин штатидаги Кеноша шаҳрига ташриф буюрган.\nПапарациялар президентни кўк рангли классик костюм, оқ кўйлак ва қизил бўйинбоғда суратга олган. Шунингдек, интернет фойдаланувчиларининг фикрича, у баландлиги 10 сантиметрни ташкил этадиган қора пошнали туфли ҳам кийган.\nИнтернет оламида тарқалишга улгурган фотосуратда Трамп кулги остида қолган. «Нега у пошнали туфли кийиб олган? Бироз пардоз, парик кийишини ҳам тушунаман, пошнали туфли нима учун?», − деб ёзади @Michael94891468.\n«Бу шунчаки пошна эмас, ундан ҳам баландроқ туфли», − дея таъкидлайди @PeterSue11.\n«Қачондан бери бўйи икки метрли одам пошнали туфли киядиган бўлди? У бундан бирон нимада фойдаланган», − деб хулоса қилди @SalemBinx.


Тошкент-Душанбе парвози яна қолдирилди - BBC News O'zbek\n4 апрель куни парвоз қилиши керак бўлган Тошкент-Душанбе учоғи йўловчи камлиги сабаб бекор қилинди. Бу ҳақда Би-би-сига "Ўзбекистон ҳаво йўллари" авиа ширкати матбуот котиби маълум қилди.\nЧорак асрда илк бор Тошкентдан Душанбега учиши керак бўлган учоқ парвози номаълум муддатга қолдирилди. Чипта олганларнинг пули қайтарилади.\n"Етарли йўловчи йиғилмади. Қанча одам чипта олгани ҳақида маълумот йўқ, лекин керакли йўловчи юкланмади. Чипталар яхши сотилмади. Чипта олганларнинг пули авиакассаларимиз орқали қайтариб берилади", - дейди "Ўзбекистон ҳаво йўллари" матбуот котиби Феруза Қурбонова.\nУнинг билдиришича, кейинги парвознинг ҳам амалга ошиши савол остида.\n"Қатновга ўрта магистральда учадиган Airbus самолётлари қўйилган. Унда камида 100 дан тошиқ пасажир бўлиши керак. Бу энг кичкина самолётимиз. Ил у ерга учолмайди. Душанбе ўрта магистраль ҳисобланади", дейди Феруза Қурбонова.\nШиркат ҳафтада икки марта- сешанба ва шанба кунлари Тошкент-Душанбе-Тошкент парвозларини амалга оширишни режалаштирган.\nРейс амалга ошмаганига қарамасдан Душанбе шаҳрида "Ўзбекистон ҳаво йўллари" ширкатининг расмий ваколатхонаси очилиш маросими бўлиб ўтган.\nAvesta хабар агентлигинг маълум қилишича очилиш маросимида Ўзбекистоннинг Тожикистондаги элчиси Шоқосим Шоисломов ҳам иштирок этган. У икки пойтахт ўртасида парвозларнинг амалга ошмаётганини сиёсийлаштирмаслик керак деган.\n"Қоронғу хонада қора мушукни излаш керак эмас. Бу масалани сиёсишлаштирманг", - деган у.\nЎзбек элчиси бир томонга учиш чипта нархлари - 145 доллар қиммат эканлигини ҳам айтган. Унга кўра, Тошкент-Душанбе-Тошкент рейси нафақат бизнесмен ва амалдорларга, юалки оддий одамлар учун ҳам бўлиши керак.\n"Ўзбекистон ҳаво йўллари" авиа компанияси матбуот котиби Феруза Қурбонова Би-би-си билан суҳбатда нархлар ҳаводан олинмаслигини айтди.\n"Бизда таърифларни белгилайдиган департамент бор. Улар ҳамма нарсани ҳисобга олиб чипталарнинг нархини қўяди. Бунақа баланд нарх ўз-ўзидан қўйилмайди", - деди у.\nШу йилнинг 20 феврал куни Тожикистоннинг "Сомон Эйр" авиаширкатининг илк учоғи Ўзбекистон пойтахтига парвоз қилиши эълон қилинган, йўловчиларга чипталар сотилган, бироқ парвоз амалга ошмаган эди.\nБунинг сабаби Ўзбекистон ва Тожикистон тарафи парвозга боғлиқ техник жиҳатлар пухта йўлга қўйилмагани, бунга масъул бўлган "Сомон Эйр"нинг масъул раҳбари ишдан бўшатилгани хабар қилинди.\nИкки мамлакат пойтахтлари ёки йирик шаҳарлари ўртасида авиақатнов йўлга қўйилишини ҳам Ўзбекистон ва ҳам Тожикистонда кўпдан буён орзу қилишади.\nТошкент ва Душанбе парвозлари қайта йўлга қўйилиши мумкинлиги ҳақидаги хабарлар 2015 йил ҳам тарқалган эди.\n25 йил кутилган Душанбе-Тошкент парвози амалга ошмади\nВидео Тошкент-Душанбе парвози нима учун амалга ошмади?\n"Тошкентдан Душанбега илк учоқ 4 апрелда парвоз қилади"


Тожикистонда қовун шаклида қурилган чойхона пайдо бўлди\n17:10 27.10.2015 (Янгиланган 17:33 27.10.2015)\nЧойхона кўриниш ва дизайн бўйича дунёда ягонадир.\nТОШКЕНТ, 27 окт — Sputnik. Тожикистоннинг Ҳиссор шаҳрида қовун шаклида қурилган биринчи “Миллий чойхона” очилди, деб хабар берди президент матбуот хизмати.\nЧойхонанинг биринчи қаватида мингдан зиёд одам бирданига овқатланиши мумкин. Асосий зал иккинчи қаватда, “қовун” ичида жойлашган. У ерда 1200 киши бирданига жойлашиши мумкин. Бу ғайриоддий бино майдони бўйича кўпроқ стадионга ўхшайди. Узунлиги – 100 метр, эни – 55 метр, баландлиги – 100 метр.\nМеҳмонлар залидан ташқари “Миллий чойхона”экологик тоза техника билан жиҳозланган бешта ошхона ва ходимлар учун икки алоҳида хона билан жиҳозланган. Чойхона ичи дарахтлар, ўсимликлар ва гуллар билан безатилган.\nЧойхона қурилиши бир йилдан узоқ давом этди. Лойҳа “Баракат” корпорациясининг буюртмасига биноан “Шахрофар” қурилиш компанияси томонидан қисқа вақт ичида қурилди. Тожикистон ҳукумати чойхона яқинида маданият ва истироҳат боғи қуришни режалаштирган.


СОЧ УЧУН НИКОБЛАР БОШ ТЕРИСИ УЧУН КЕРАКЛИ\nАвтор TUSHDA На чтение 8 мин Просмотров 133 Опубликовано 29.05.2018\nҚуруқ сочлар учуи никоб\nКанакунжут ёгили никоб\nТухум ва ароқли ниқоб\nТухум сариги қамда лимоадаи тайёрланган ниқоб\nМўътадил сочлар учун ниқоблар\nХина ва қатиқли ниқоб\nСоч тўкилишига қарши воситалар\nЁг ва спиртли ниқоб\nҚичитқи ўт дамламаси\nОлма уксуси аралашмаси\nАсалли аралашма СОЧ УЧУН\nКун тартибининг бузилиши, овқат рационида витаминларнинг етишмаслиги, стресслар ва ҳоказолар бош терисининг соғломлиги, сочларнинг жилоланишига салбий таъсир кўрсатади.\nСочларнинг парвариши, авваламбор, гигиена (бошни тўғри ювиш ва қуритиш, бўялган сочларни тўғри парвариш қилиш)га қатъий риоя етишдан бошланади.\nҲозирги вақтда кўпгина аёллар бир қанча соч парвариш қилиш воситалари: кондиционер, ниқоб, шампун ва балзамлардан фойдаланади, Ушбу воситаларни исталган дўкондан харид қилиш мумкин.\nЛекин айнан шу воситаларни уй шароитида тайёрлаб, бош терисига ва сочларга суртилса, янада яхшироқ натижаларга еришиш мумкин. Ҳар бир аёл кўзни қамаштирувчи сочларга ега бўлиши учун қуйидаги маслаҳатларга амал қилиши лозим.\nСочлар ҳам юз териси каби ёғли, қуруқ ва мўътадил турларга бўлинади. Уларнинг хусусияти билан оз бўлса-да таништириб ўтамиз.\nИлгари ёғли сочларни ҳар куни ювиш мумкин емас деган фикрлар мавжуд еди. Мутахассисларнинг таъкидлашларича, ёғли сочларни ҳар куни ювиш уларга салбий таъсир қилмас екан.\nБош терисй кўп миқдорда ёғ ажратиб чиқармаслиги ва сочларнинг чиройли кўриниши учун қуйидаги ниқоблардан фойдаланиш мумкин.\n1 дона тухумнинг сариғи оқидан ажратилади ва аралаштирилади. 1 чой қошиқ спирт ва 1 чой қошиқ қайнатилган Сув қўшилади. Барча масаллиқлар кўпиргунича аралаштирилади, сўнгра бошга суртилади. 10 дақиқадан кейин бошни илиқ сув билан ювиб ташлаш керак.\nТухумнинг оқи сариғидан ажратилади ва яхшилаб кўпиртирилади. Кўпиртма енгил айлана ҳаракатлар билан бошга суртилади. 15 дақиқадан сўнг бошни таркибида водород кўрсаткичи (рН) нормал мавжуд бўл- ган исталган атир совун билан ювиб ташлаш керак.\n4 ош қошиқ қуритилган ёки 10 ош қошиқ янги мойчечак 50 грамм қайнатилган сув билан дамланади ва 3-4 соат тиндирилади. 1 дона тухумнинг оқи кўпиртирилиб, мойчечак дамламасига қўшилади. Барча масаллиқлар яхшилаб аралаштирилгач, 15-20 дақиқага бошга суртилади. Шундан сўнг бош илиқ сув билан ювилади.\n1 ош қошиқ хамиртуруш 1 чой қошиқ сув билан аралаштирилади, 1 дона кўпиртирилган тухум оқи қўшилади. Барча масаллиқлар аралапггирилиб, бошга суртилади. Ниқоб қуригач, сочни атир совун билан ювиш мумкин.\n1 дона тухумнинг сариғи кўпиртирилади. Унга 2 чой қошиқ канакунжут, 2 чой қошиқ зайтун ёғи, шунингдек, ярим чой қошиқ коняк ва 2 чой қошиқ лимон суви қўшилади. Яхши аралаштирилгач, бошга суртилади. 15-20 дақиқадан сўнг ёғ қолдиқлари сочиқ билан олиб ташланади.\nҚуруқ сочлар жилоланишининг йўқолганлиги, тез- тез синиб кетиши билан бошқа соч турларидан фарқ- ланади. Бундай сочларнинг учи иккига ажралиб кетади. Бу каби сочлар озиқлантирувчи ва ёғли ниқобларга муҳтож бўлади.\n1 дона тухумнинг оқи купиртирилгач, 2 чой қошиқ канакунжут ёғи қушилади. Яхшилаб аралаштирилиб, 1-2 соатга бош терисига суртилади. Шундан сўнг, исталган атир совунини кўпиртириб бошни яхшилаб ювиш керак.\nТухумнинг оқи сариғидан ажратилиб, алоҳида-алоҳида идишларда кўпиртирилади. Сўнгра бошга аввал тухумнинг оқи, кейин сариғи суртилади. Ниқоб бошда яхши қуриганидан сўнг озгина туз қўшиб қайнатилиб, илитилган сув билан ювилади.\nБу ниқоб қуруқ сочларга чиройли кўриниш бериш билан бирга, қазғоқни ҳам камайтиради.\n2 ош қошиқ канакунжут ёги ва 2 ош қошиқ ўсимлик ёғи аралаштирилади, қуруқ сочлар учун мўлжалланган 2 чой қошиқ шампун қўшилади. Тайёр ниқоб поролон тампон билан бошга суртилади.\nСўнгра бошни полиетилен плёнка, унинг устидан еса сочиқ билан ўраб қўйилади. Ниқоб тахминан бир соатлардан кейин қайнатилган сув билан ювиб ташланади.\n1 дона тухумнинг сариги оқидан ажратилиб, яхшилаб аралаштирилади ва 2 ош қошиқ канакунжут ёғи ва 2 ош қошиқ зайтун ёғи, ярим ош қошиқ лимон суви қўшилади. Барча масаллиқлар бир хил масса ҳолига келганидан сўнг бош териси ва соч узунаси бўйлаб суртилади. 15-20 дақиқадан сўнг ёғ қолдиқлари сочиқ билан олиб ташланади.\n1 дона тухумнинг сариғи кўпиртирилади, унга 50 миллилитр ароқ ҳамда шу миқдордаги сув қўшиб яхшилаб аралаштирилади. Тайёр ниқоб бош терисига суртилади. Қуригач, илиқ сув билан ювиб ташланади.\n1 дона тухум сариғи кўпиртирилади, 1 ош қошиқ лимон шарбати, 1 ош қошиқ ўсимлик ёғи ҳамда ярим стакан қайнатилиб илитилган сув қўшилади. Барча масаллиқлар яхшилаб аралаштирилгач, бош ва соч узунлиги бўйлаб суртилади. Қуригач, илиқ сув билан ювиб ташланади. СОЧ УЧУН\nМўътадил сочлар ўзига алоҳида еътибор талаб қилмаса-да, уларни озиқлантириб туриш фойдадан холи бўлмайди. Бундай сочларни иложи борича, юмшатилган сув билан ювиш тавсия етилади. Бунинг учун қайнатиб илитилган сув ёки 1 литр сувга 1 чой қошиқ сода солинган аралашмадан фойдаланиш керак.\n2 дона олма қирғичдан ўтказилади ва ярим литр ёгсиз қатиқ билан аралаштирилади. Тайёр ниқоб 15-20 дақиқага бошга суртилади. Шундан сўнг, бош мўътадил сочлар учун мўлжалланган шампун билан ювилади.\nХина дамланади, унга ёғсиз қатиқ қўшиб аралаштирилади. Аралашма бошга суртилганидан сўнг бош аввал полиетилен плёнка, сўнг сочиқ билан ўраб қўйилади. Бош 15-20 дақиқадан сўнг қайнатилиб илитилган сув билан ювиб ташланади.\nБодринг ва петрушка қирқичнинг майда тишидан ўтказилади. Яхшилаб аралаштирилгач 20-25 дақиқага бош терисига суртилади. Сўнгра юмшатилган сув билан ювиб ташланади. СОЧ УЧУН\n1 ош қошиқ асал, 1 ош қошиқ лимон суви, 2 ош қошиқ қатиқ аралаштирилади ва бармоқлар билан бош терисига суртилади. Ниқоб 20-30 дақиқа турганидан сунг ювиб ташланади.\n1-2 дона қизил сабзи арчилади ва қирғичнинг майда тишидан ўтказилади. 1 чой қошиқ асал қўшилади. Ниқоб бошга 30 дақиқага суртилади. Шундан сўнг қайнатиб илитилган 2 литр сувга бир ош қошиқ уксус қўшиб ювилади.\n30~40 ёшдан ошгач, аёл ва еркакларнинг сочи тез- тез тўкиладиган бўлиб қолади. Бунинг сабаби жуда кўп. Масалан, екологиянинг ёмонлашуви, инсоннинг бўлар-бўлмасга асабийлашиши, стресс…\nҚуёш нурининг тик тушиши, шамол, чанг, қаттиқ турмаклаш ва ҳоказолар сочларга салбий таъсир кўрсатади.\nСочларни мустаҳкамлаш учун организмнинг умумий аҳволини яхшилаш, тоза ҳавода кўпроқ юриш, бадантарбия билан шугулланиш, шунингдек, қуйидаги ниқоблардан фойдаланиш мумкин.\n1 дона пиёз арчилади ва қирғичдан ўтказилади. Бўтқасимон масса бош терисига суртилади. Тахминан ярим соатлардан кейин бошни илиқ сув билан ювиб ташлаш керак.\nБу ниқоб сочнинг мустаҳкамланишига ёрдам берибгина қолмай, қазғоқ пайдо бўлишининг ҳам олдини олади.\n2 ош қошиқ канакунжут ёғи ва 2 ош қошиқ спирт аралаштирилади ҳамда бош терисига суртилади. 3-4 соатдан кейин бош водород кўрсаткичи мўътадил бўлган исталган атир совун билан ювиб ташланади. Соч чайилаётганда сувга озгина лимон шарбати ёки уксус қўшиб юбориш мумкин.\nУшбу ниқоблардан ташқари, сочларни ювгандан сўнг уларни қуйидаги дамламалар билан чайиш қуруқ сочларнинг мустаҳкамлигини янада оширишга ёрдам беради. СОЧ УЧУН\n4 ош қошиқ қуруқ ялпиз устига тахминан 1 стакан қайнаган сув қўшиб дамланади ва ярим соат тиндирилади. Бу дамлама билан ювилган ёки бўялган сочларни чайиш мумкин.\n3~4 ош қошиқ мойчечак устига 1-1,5 стакан қайноқ сув қуйилади. Озроқ тиндирилганидан кейин ювилган сочлар чайилади.\nҚичитқи ўт дамланади, илитилганидан сўнг 4 қават докадан ўтказилади ҳамда ювилган сочлар чайилади. Яхши натижага еришиш учун буни ҳафтасига бир марта 3 ой давомида бажариш керак.\n1,5 стакан қайнатиб илитилган сувга 50 миллилитр олма уксуси қўшилади. Яхши ювилган сочлар ушбу аралашма билан чайилади.\nСочларнинг бу усулда чайилиши уларнинг мустаҳкамлиги, жилоланиши ва чиройли кўринишига ёрдам беради. СОЧ УЧУН\n2 ош қошиқ табиий асал 1 литр қайнаган сувда еритилади. Ана шу аралашма илигач, ювилган сочлар чайилади. Бу усул билан сочлар ҳафтасига икки марта чайилса, сочларнинг аввалги жилоланиши тикланади.\nЮқоридаги ниқоблар билан биргаликда, соч мустаҳкамланиши учун қатиқ ёки кефирдан ҳам фойдаланиш мумкин. Бунинг учун озгина илитилган қатиқ ёки кефир бош терисига ҳамда сочларнинг узунаси бўйлаб суртилади. Бир неча дақиқадан кейин ювиб ташланади. СОЧ УЧУН


КАСАЛЛИКНИНГ ОЛДИНИ ОЛИНГ! » Кармана овози\nКармана овози » ТИББИЁТ » КАСАЛЛИКНИНГ ОЛДИНИ ОЛИНГ!\nКАСАЛЛИКНИНГ ОЛДИНИ ОЛИНГ!\nБулим: ТИББИЁТ 20-11-2017, 12:54\nБезгак — қонда бир ҳужайрали безгак паразитларининг кўпайиши натижасида келиб чиқадиган юқумли касалликдир.\nУнинг асосий манбаи безгак билан оғриган одам ҳисобланади. Касалликни одам қони билан оғриган чивинлар тарқатади. Чунки, безгак билан касалланган одам қонини сўрган чивин организмига безгак паразитлари ҳам ўтади. Паразитлар чивин танасида кўпаяди. Биргина безгак паразитидан неча минглаб паразитлар ҳосил бўлади.\nБезгак паразитини ташувчи чивинлар иссиқ иқлимли ўлкалардаги кўл, ҳовуз, қамиш босган зовурлар, сув омборлари, шоли экилган майдонларда етилади ва кўпаяди.\nБу касалликнинг баҳор, ёз, куз ойларида кўпайишининг сабаби шундан.\nПаразитнинг одам танасидаги ҳаёти ўзига хос. Чивин одам қонини сўраётганида унинг сўлагидаги бир неча минглаб паразитлар қонга ўтади. Улар жигар ҳужайраларида кўпаяди. Кейинги ўлжа — эритроцитлар. Оқибатда камқонлик ҳолати юзага келади.\nКасаллик эт увишиб қалтираш, иситма чиқиш, терлаш каби уч даврга бўлинади.\nБемор совқотади, эти увишади, қаттиқ қалтирайди. Беморнинг боши тинимсиз оғрийди.\nТана ҳарорати 38-410С гача кўтарилади. Болаларда тиришиш (судорог) ҳолати бўлиши мумкин, кейин қаттиқ терлайди.\nАгар ўз вақтида чора кўрилмаса бу жараён бир ойдан уч ойгача давом этади.\nМабодо, бемор ўз вақтида даволанмаса кома ҳолатига тушади, буйрак етишмовчилиги пайдо бўлади.\nБу касаллик ҳомиладор аёлларда жуда оғир кечиб, ҳомиланинг тушишига, боланинг вақтидан олдин туғилишига, ҳатто боланинг ўлик туғилишига, бола вазнининг кичик ва нимжон бўлиб туғилишига олиб келади.\nХўш, қандай қилиб, бу касалликнинг олдини олиш мумкин? Бунинг учун энг аввало, безгак касаллигини тарқатувчи чивинларга қарши курашиш керак.\nАҳоли яшаш жойларига яқин кўл, зовурларни ҳашаротларга қарши замонавий воситалар ёрдамида зарарсизлантириш мақсадга мувофиқдир.\nБарчани, айниқса, ёш болалар ва ҳомиладор аёлларни қуёш ботиши ва чиқиши оралиғида чивинлар чақишидан ҳимоя қилиш керак. Яхшиси, бундай пайтларда пашшахоналарда ухлаган маъқул.\nТуманимиз маҳаллаларида, таълим-тарбия муассасаларида, ташкилот ва корхонларида бу касалликнинг олдини олиш бўйича кенг кўламли тушунтириш ишларини олиб бораяпмиз.\nБУ КАСАЛЛИКНИНГ ЮҚМАСЛИГИ ЎЗИНГИЗГА БОҒЛИҚ...\nОдамзод бу ёруғ оламга қадам қўяр экан, уни ҳаёт қувончлари билан бирга турфа хил касалликлар ҳам "кутиб” олади. ...\nПАШША ОДАМНИ “ЙИҚИТИШИ” МУМКИН\nБезгак хавфли юқумли касаллик бўлиб, уни бир гуруҳ паразитлар — плазмодийлар чақиради. Улар фақат микроскоп остидагина кўзга кўринади....


07:50 / 23.11.2017\nҚоҳирада 2 кунлик учрашувга йиғилган Фаластиннинг сиёсий ҳаракатлари вакиллари 2018 йил охиригача Фаластинда президентлик ва парламент сайловларини ўтказишга келишиб олишди. Бу ҳақда учрашув якунларига бағишланган баёнотда айтилган.\n“Марказий сайлов комиссияси ва манфаатдор томонларга президентлик, парламент сайловларини 2018 йилдан кеч бўлмаган муддатда бир вақтда ўтказиш учун барча тайёргарлик ишларини амалга ошириш топширилсин”, дейилган ҳужжатда.\nБир қатор давлатлар, жумладан АҚШ ва Исроил томондан террорчилик ташкилотлари қаторига киритилган ХАМАС ҳаракати санкциялар, ташқи дунёдан яккаланиш, ҳарбий ихтилофлар шароитида Ғазо секторида 10 йилдан бери ҳокимиятни бошқариб келмоқда. ХАМАСнинг сиёсий рақиби – ФАТҲ ҳаракати эса халқаро ҳамжамият томондан қўллаб-қувватланувчи Фаластин миллий маъмурияти институтлари орқали Иордан дарёсининг Ғарбий соҳилини назорат қилади.\nсайловлар Фаластин ХАМАС ФАТҲ\nФаластин бош вазири кортежи ҳужумга учради. Ғазода вазият янада кескинлашиши мумкин


“Заковат” ёпилмайди – Комил Алламжонов - hudud24.uz\n2021, 09-Mart | 14:49\nБош саҳифа Янгиликлар Маҳаллий “Заковат” ёпилмайди – Комил Алламжонов\n“Заковат” ёпилмайди – Комил Алламжонов\n15:20 / 15-01-2021\nКун.уз сайтида” Комил Алламжонов муассислигидаги “Миллий” телеканали “Заковат” намойишини тўхтатди. Дастур тақдири энди нима бўлади?” сарлавҳали хабар чоп этилди.\n“Заковат” 20 йиллик тарихида учта телеканалда эфирга узатилди. “Ёшлар”да очилган теледастур “Ўзбекистон” телеканалига, охири “Миллий” ТВга ўтган. Аммо ижодий эркинлик ваъда қилинган бу каналда “Заковат”нинг намойиши бутунлай тўхтаб қолди, дейилади хабарда.\nКомил Алламжонов ушбу хабар юзасидан муносабат билдириб, “Заковат” ёпилмаслигини маълум қилди.\n“Заковат” ёпилмайди. Аксинча – гуллайди. Биз Саида Мирзиёева билан ушбу лойиҳани ўз оталиғимизга олдик. Бу йил иншааллоҳ ушбу медиа лойиҳа орқали республикамиздаги янгидан янги билимдон ёшларни кашф қиламиз”, дейди Алламжонов.\nАввалги мақолаШавкат Мирзиёев Чилонзор туманида фаолият бошлаган заргарлик корхонаси билан танишди\nКейинги мақолаДавлат харидлари тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик белгиланди


Дилноза Кубаевага спектаклда севги изҳор қилган томошабин йигит ким эди? - 30 Октября 2019 - Блог - WWW.SHERLAR.ORG - SMS SHERLAR, SEVGI SHERLARI, YANGI\nГлавная » 2019 » Октябрь » 30 » Дилноза Кубаевага спектаклда севги изҳор қилган томошабин йигит ким эди?\nАлишер Навоий номидаги Ўзбекистон миллий кутубхонасида маҳоратли актриса Дилноза Кубаева билан «Сирнинг сири самимиятда: Актриса Дилноза Кубаеванинг ижодий устахонасида бир кун» мавзусида ижодий учрашув бўлиб ўтди.\nАктриса Дилноза Кубаева спектаклда роль ижро қилаётган вақтида томошабин йигит «мен сизни севаман» дея барча мухлисларнинг эътиборини тортгани ҳақида гапириб берди.\n«Бир куни маза қилиб роль ижро қилаётсам, орқа қатордан кимдир «Мен сизни севаман!», деб қолса бўладими? Мен бу нарсага тайёр эмас эканман. Нима қилишимни билмайман. Вазиятдан чиқиб кетиш керак. Жим бўлиб қолдим. Ялангоёқман, совуқ. Режада бунақа нарсалар йўқ эди. Парданинг четига қарасам, спектаклни олиб борувчи режиссёр нималар биландир банд. «Нима қилай?» деб сўрамоқчиман. У ёққа қарасам, бошқалар ҳам ўзи билан ўзи.\nНима қиламан, кутаман-да. Худога шукур, сабрли қизман. Кутиб турдим, нима қилишимни билмайман. Парда ёпилмагунча чиқиб кетишга ҳаққим йўқ. Агарда чиқиб кетсам, у нопрофессионализм бўлиб қолиши мумкин. Ҳамма эътиборини ўша йигитга қаратди. Бир оғиз гап билан ҳаммани ўзиники қилиб олди. Ҳамма унинг гапини маъқуллаб, «бўларкан-ку, эркак», «маладес» , дейишарди.


"5G Fighting Championship": Galaxy Note 10 5G vs. Galaxy S10 5G - Terabayt.Uz\nХабарингиз бор, кейинги ой Galaxy S10 5G каби мобил интернетнинг 5 авлод технологиясида ишловчи Samsung флагманлари қаторига компаниянинг энг катта ҳажмли бўлиши кутилаётган Galaxy Note 10 5G смартфони ҳам қўшилади.\nКорейслар Note 10 ҳам 5G'да ишлашини хоҳлашди ва унда ўта катта дисплейларни қўллаб-қувватловчи платформадан фойдаланишди.\nБунга, компаниянинг изоҳ беришича, ўзига яраша сабаб бор: 5G маълумотлар оқими ўта катта реал вақт режимидаги стриминг, қотишларсиз ўйинлар, янада кўп виртуал ва тўлдирилган реаллик, интернетдан/интернетга сезиларли даражада тез юклашлар демакдир.\nКатта экран эса буларнинг барчаси янада яхши амалга ошишини таъминлайди. Ўзининг 6,7 дюймли S10 5G'си ва 6,8 дюймли Note 10'и билан Samsung "Қанча катта бўлса, шунча яхши", мазмунидаги янги трендни бошлаб берган бўлса ҳам не ажаб.\nКелинг, энди Terabayt саҳнасида 7 августда тақдим қилиниши кутилаётган Galaxy Note 10 5G'ни 8 мартда таништирилган Galaxy S10'га қарши “рингга туширсак“.\nGalaxy Note 10 5G vs. S10 5G:\nДизайни: оширилган экран-корпус нисбати, яъни Evan Blass томонидан ошкор қилган Note 10+ расмларига қараганда, қурилманинг кўпроқ қисми экран билан, камроғи эса ром билан қопланган. Бу S10 5G'дан бироз фарқ қилади (қуйидаги расмга қаранг).\nСелфи камераси: дисплейнинг юқори қисми марказида туйнук камера ўрнатилади. Таққослаш учун, S10 5G'да экраннинг юқоридан ўнг томонига тирқиш модул жойланган.\nХотираси: Ice Universe инсайдерига кўра, қурилманинг баъзи бозорлар учун чиқарилган версиясида хотиранинг энг кам ҳажми 12ГБ тезкор ва 512ГБ доимий хотира бўлади. Шунингдек, UFS (Universal Flash Storage) 2.1 технологиясидан UFS 3.0'га ўтилиши ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас.\nСиликон чипи: Exynos 9820 ёки Qualcomm Snapdragon 855, ёхуд 855 Plus бўлиши мумкин.\nҚувватлаш: қадоқда 25W қувватлагич бўлиши айтилмоқда.\nАккумулятори: Note 10 5G'да ҳам S10 5G'даги каби 4,500 мА/соат сиғимли аккумулятор бўлади.\nНархи: соф нархи $1,000. S10 5G нархи 256ГБ версияси учун $1299.99 дан бошланади.\n5G: мобил интернетнинг бешинчи авлодида максимал тезлик 20 Гбит/с бўлади, дея тушунтиради Qualcomm.\n#Samsung Galaxy #Samsung Galaxy S10 5G #Samsung Galaxy Note 10 Pro 5G


Бу ерда ҳар куни зиёфатлар, кўнгилочар томошалар, ва бир-биридан қизиқарли тўй-у тантаналар бўларди. Дастурхонларда бўш ернинг ўзи қолмас, ортиб қолган нарсаларни эса биров бир тийинга олмас эди...\nЖазирама кунларнинг бирида ўша бадавлат шаҳарнинг ичида бир нотаниш кимса пайдо бўлди. У оппоқ ёпинчиқ ўраб юзини беркитиб олган, кўчада кимни кўрса унга салом бериб кўнглини олган, одамларга илиқ сўзлар айтиб эзгуликка даъват қилар эди.\nБу ҳол шаҳар маъмурининг қулоғига етиб боргач, ўша ҳар йили бир пайдо бўладиган нотанишнинг мақсадини билмоқчи бўлиб, уни ҳузурига чақиришларини буюрди. Бироз ўтиб, нотанишнинг ўзи шаҳар маъмурининг ёнида пайдо бўлди. Ва унга қараб:\n− Салом сенга эй Аллоҳнинг бандаси, – гап бошлади у, − қутлуғ кунларинг муборак бўлсин!\n− Нималар деяпсан ўзинг?! Ўзи шундоқ ҳам ҳар кунимиз қутлуғ бўлса, яна қанақа кун ҳақида айтяпсан? – ҳайрон бўлиб сўради маъмур.\n− Қандай бўларди, Яратганга кечалари дуо қиладиган, ундан гуноҳларни кечиришликни сўраб илтижо қилинадиган, кечалари ибодатга қоим бўлиб, унга истиғфорлар айтиладиган, одамларга ҳайр-у саҳоват қилиб, уларнинг кўнгилларини оладиган, кўзни, қўлни, тил ва дилни гуноҳлардан муҳофаза қилиб, фақат яхшиликлар қилинадиган кунларни айтяпман-да! – жавоб берди нотаниш.\nМаъмур унинг сўзларини тинглаб, истеҳзоли кулиб қўйди. Ва деди:\n− Менга қара ҳой нотаниш йўловчи! Бизнинг ҳеч нарсадан кам жойимиз йўқ! Ҳар нарсамиз етарли, одамларнинг қорни тўқ, устлари бут! Ҳар кунимиз байрам, зиёфат! Энди менга айтчи, сен айтган ишларни қилишликдан бизга нима наф?! Сен яхшиси, йўлингдан қолма...\nНотаниш кимса бошқа сўз айтмади. Ва бир зум ўтмай кўздан ғойиб бўлди.\nОрадан бир неча кунлар ўтди. Шаҳар аҳли ҳар доимгидек «ширин» ҳаётида яшашда давом этди. Ҳар кунлари бир хилликда – базм-у жамшидларда ўтар, бу кунларнинг ўз поёнига етиши эса ҳеч кимсанинг ҳаёлига ҳам келмас эди.\nБир куни шундай бўлди: шаҳарда қурғоқчилик бошланиб, экинлар нобуд бўлди. Расталар тез орада бўшаб одамлар оч қола бошлади. Энди ўша тотли дамлар йўқ, ҳаммаёқни қаҳатчилик эгаллаб бўлган эди. Ушбу ҳолатни кўриб одамлар негадир ўша нотаниш кимсани йўқлаб қолишди. «Балки унинг айтганларини қилсак, Яратган бизларни кечириб, яна аввалги ҳолимизга қайтариб қўяр?!» деб ўйлашарди улар. Шаҳар маъмури зудлик билан ўша нотанишни олиб келишга буюрди. Бироқ...Энди кеч эди! Ўша нотанишни ҳеч қаердан топа олишмади...\nЎша нотанишнинг исми – Рамазони Шариф эди! Шаҳар аҳлининг ҳолига тушишликдан Аллоҳнинг ўзи сақласин...\nДругие материалы в этой категории: « Рўза тутмасликка сабаб бўлувчи узрлар\tРамазон ойидаги энг афзал амаллар »


Япониянинг Sony компанияси CES 2018 кўргазмасида кўплаб антиқа қурилмалар ва гаджетлар намойиш қилишда давом этмоқда. Улар орасида айниқса проекторлар ажралиб турибди. Япониялик муҳандислар деворнинг бевосита ёнида туриб, унга тасвирни проекция қилувчи 30 минг долларлик 4К-проекторидан ташқари, миттигина проекторни ҳам тақдим қилишди. У ўлчами бўйича замонавий смартфондан бироз қаттароқ бўлса-да, деворга 3 метргача катталикдаги тасвирни тушира олади.\nУшбу Sony MP-CD1 проектори бор-йўғи 280 грамм келади ва 8х14х1,6 см ўлчамларга эга. Проекторнинг алюмин корпуси тагликка маҳкам ўрнатилади ва уни тасвир шипга тушадиган қилиб ҳам жойлаштириш мумкин.\nПроекторга текис сиртга 3 метр диагоналлик тасвирни чиқариш учун бор-йўғи 3,5 метрлик масофа лозим. Бироқ тасвир сифати бироз пастроқ – 854 на 480 пикселни ташкил қилади. Проектор реал вақтда тасвир ёрқинлиги ва рангдорлигини яхшилай олади. Агар тасвир туширилаётган сирт қия бўлса, унда махсус алгоритм тасвир томонлари нисбатини у тўғри кўринадиган қилиб тўғрилайди. Проектор 105 ANSI-люмен ёрқинликда тўлиқ қувватланган ички ўрнатилган аккумулятордан 2 соат ишлай олади. Бонус сифатида, проекторни мобил қурилмаларни қувватловчи power bank сифатида қўллаш мумкин.\nПроекторга видео ва суратлар HDMI порти орқали узатилади. Проекторга ҳаттоки PlayStation 4 каби ўйин приставкасини улаб, ҳосил бўлган улкан экранда ўйинлар ўйнаш мумкин. Шунингдек, проектордаги 3,5 мм.лик порт орқали унга ташқи карнай улаш мумкин. Проектор чироғи қизигандан кейин ишлайди, бунга эса 5 сония кифоя қилади. Қурилма баҳорда 400 доллар нарх билан сотувга чиқарилмоқчи.\n22:56 / 02.02.2018\n13:41 / 16.01.2018


Тарих бугуннинг хизматида ёки учинчи Ренессанс пойдеворини яратиш мўъжизаси – HURRIYAT\nТарих бугуннинг хизматида ёки учинчи Ренессанс пойдеворини яратиш мўъжизаси\n6 oy oldin Behzod 281\nАйни пайтда ижтимоий-маънавий ҳаётимизда бир ҳол алоҳида бўртиб кўринмоқда. Жонажон Ватанимиз ўз истиқболи йўлида нурли марраларни забт эта бориб, инсоният тамаддунига улкан туртки берган, кўплаб алломаларни тараққиётга туҳфа қилган Ренессанс (Уйғониш даври)ни ХХI асрда юзага келтириш, бунинг учун барча асослар борлиги ва салоҳиятимиз шай ҳолда эканлигини дунёга маълум қилди. “Биз кенг кўламли демократик ўзгаришлар, жумладан, таълим ислоҳотлари орқали Ўзбекистонда янги Уйғониш даври, яъни учинчи Ренессанс пойдеворини яратишни ўзимизга асосий мақсад қилиб белгиладик”, деди Президентимиз Шавкат Мирзиёев жорий йил Ўқитувчи ва мураббийлар кунига бағишланган тантанали маросимдаги нутқида.\nДавлатимиз раҳбари томонидан айтилган бу формула узоқ йиллардан бери миллий тафаккуримизда рўй бераётган ўзгаришларнинг тадрижий ҳосиласи ва эътирофи сифатида кутиб олинди. Албатта, ҳар бир давлат ўз истиқболини белгилар, стратегик вазифалар қўяр экан, ўз жонажон тарихидан улги олади. Давлатлар бир-бирига ўхшамагани каби уларнинг тараққиёт йўли ҳам ҳар хил бўлади. Мамлакатнинг ривожланиш дастури ўз ўтмишидан вобаста ҳолда тайин этилар экан, бугунги Ўзбекистон учун Ренессанс модели тарихан қонуний ва адолатлидир. Негаки, биз умргузаронлик қилаётган заминда икки марта буюк уйғониш – Ренессанс рўй берганини тарихий далиллар сўзсиз тасдиқлайди. Ренессанс намунаси давлатимиз учун яқин келажакдаги асосий йўл эканини давлат раҳбари алоҳида таъкидлади: “Биз учун Ренессанс масаласини стратегик вазифа сифатида олдимизга қўйиб, уни миллий ғоя даражасига кўтармоқдамиз”. Албатта, бу тарихий ҳодисанинг барча ўлчамлари инкишоф этилади ва у давлатимиз учун тараққиёт дастурида эталон бўлиб қолади.\nДунё тамаддунида юксак уйғонишга сабаб бўлган даврлар ҳақида гапирганда уларнинг пайдо бўлиш шароитлари ва эволюциясини бир қур эслаш фойдадан холи бўлмайди. Табиатан қулай минтақада жойлашган юртимиз ҳудудлари азалдан инсоният цивилизациясининг қадимги ўчоқларидан бири бўлиб келган. Ривожланиш илк куртаклари шу заминда япроқ ёзган, инсон такомилининг босқичлари илк дафъа шу ўлкада юз кўрсатган. Бу ҳолни Селунғур ёки Тешиктошдан топилган одам суяклари тасдиқлайди. Ибтидоий қавмларнинг завқи, дунёқараши эса юртимиздаги тоғларнинг қоясида ўйилган тошбитиклар – петроглифларда ўз аксини топган. Маданий ривожланиш юзага келиб, ундан кейин ўтган минг йилликларда давлатчилик тарихида, инсон фаолиятининг кўп қиррали ривожида ҳам шу ҳудудлар асосий майдон, маскан бўлди. Тарих зарварақларида шунчаки қайд қилиб ўтилган Бақтрия, Парфия, Давон, Кушон сингари давлатларнинг дов-даскаси дунё маънавий уммонида пўртана ясагани, уларнинг шон-шуҳрати бугун ҳам мухлисларни ҳайратга солиши бежиз эмас. Ҳолбуки, ҳамон ер юзининг қай бир пучмоқларида уруғчилик ёки каннибализм учраб тураётган экан, неча минг йиллар олдин инсон тафаккурини юксалтирган, маданият оламида етук тараққиётга эришган, одамлар кийимини ўтюклаб кийган давлатларнинг тўла шаклланиб, давру дарон сурган далили бу тупроқни чинакам муқаддас деб аташга изн беради. Туронзамин ҳақиқатан ҳам инсониятнинг олтин бешигидир.\nТараққиёт тадрижида бугун “Буюк ипак йўли” деб аталадиган карвонлар сафари бошлангач, жўғрофий жиҳатдан чорраҳада жойлашган бу масканлардан савдогарлар муттасил ўтиб турган ва маданиятлар қоришувининг энг ўнғай йўли сифатида эътироф этилган цивилизациялар туташуви орқали жами баҳри-бардаги тамаддун шу нуқтада умумлашган (синтезлашган). Алоқалар ривожида форс, хитой, япон, ҳинд, юнон, савдо тармоқлари кенгайгач, Европа ва бошқа илғор маданият унсурлари кириб кела бошлаган ва қулай муҳитда томир отиб, ривожланган. Шундай қилиб, олис мозий бағрида Осиёнинг қоқ ўртасида бир маданият бўстони пайдо бўлган.\nАраб маданиятининг кириб келиши, ислом динининг ёйилиши эса тараққиёт томирларига “оби-ҳаёт”дек таъсир этган. “Ҳақни танишнинг энг биринчи воситаси маърифатдир” деган ақидага амал қилган ислом дини илм-фаннинг ривожига кучли омил бағишлади. “Бир соатлик илм исташ бир ойлик ибодатдан афзалдир” деган рағбат билан музайян этилган исломий таълимот илм-маърифат парвозига кенг уфқ очди. Ҳадисда “Илмдан ўзга нажот йўқ ва бўлиши ҳам мумкин эмас”, дейилган. Шундай қилиб, илғор маданият унсурлари билан тўйинган туркий турмуш тарзи исломий маърифат билан туташди ва бу ҳол дунёни лол қолдирадиган кашфиётларга, уларни тасдиқлаган алламоларга бешик бўлди. Албатта, биринчи Ренессанс деб шартли номланган бу давр ҳақида жуда кенг маълумотлар тарқалган, бу ўринда ўша шонли даврларни қайд этиб ўтиш билан чекланамиз.\nБу даврнинг таҳлилидан бизга Ренессанс тушунчасининг табиати анча таниш бўлиб қолди. Демак, илк Ренессансга маданиятлар қоришуви майдон бўлган экан. Иккинчи Ренессанснинг воқе бўлиш шароитлари эса бошқачароқ кечган. Бу ўринда кўп муҳокамаларга сабаб бўладиган мавзу – тарихда шахснинг роли масаласига алоҳида урғу беришга тўғри келади. Юртимизда кечган иккинчи Ренессанс тарихда бир буюк шахс нималарга эришиши, у бутун инсониятга қандай эзгуликлар туҳфа этиши мумкинлигига ёрқин мисолдир. Албатта, дунёда буюк зотлар кўп ўтган: лашкарбошилар, саркардалар, давлат арбоблари… Пайғамбарларни кўрган бу дунё. Улар амалга оширган ишлар ҳамон инсониятни ҳайратга солиб келади. Бу буюк зотлар ўзларининг саъй-ҳаракатлари билан умуминсоний тараққиёт минорасига ҳеч қуриса бир ғишт қўйганлар ёки уни бир бўғин юксалтирганлар. Ҳатто, ўз хатолари билан ибрат бўлган зотлар ҳам эсланади. Аммо гапнинг бўларини айтганда, бутун бир тараққиёт босқичини бошлаб берган, ўз ғояларининг барҳаётлигини ҳам назарий, ҳам амалий таъминлаб кетган, шунингдек, эътиқодининг кучини ўз авлодлари орқали юз йиллар оша кўрсата олган шахс тарихда кам. Ана шундай шарафга буюк бобомиз Соҳибқирон Амир Темур ҳазратлари мушарраф бўлди. “Ўн бешинчи асрда Соҳибқирон Амир Темур асос солган ва унинг муносиб авлодлари давом эттирган муҳташам салтанат юртимизда иккинчи Уйғониш, яъни иккинчи Ренессанс даврини бошлаб берди”, дея эътироф этди давлатимиз раҳбари. Иккинчи Ренессанснинг юзага келиши, ривожи ва тарихда қолиши бир шахс фаолияти билан боғлиқ. Темурийлар маданияти инсоният маънавий оламида беш юз йилдан кўпроқ амалий фаолиятда бўлди, улар қолдирган мерос эса жами инсониятнинг бебаҳо мулкига айланди.\nГапнинг сирасини айтганда, биз асосий мақсадга ўтишдан олдин бир тарихий саёҳатни амалга оширдик, холос. Асосий муддао эса бугунги кунларимизнинг қайноқ нафасига ҳамоҳанг тарзда мозий хазинасини титиб, ўтмиш бойликларини сарҳисоб қилиб, инсоният тарих сабоқларисиз яшай олмаслигини таъкидлашдир. Аммо тарихга муносабатда фикрлар бир хил эмас. Биз бироз эҳтирос билан тарихсиз яшаб бўлмайди, деб таъкидлаяпмиз, ҳолбуки, тарихни ўрганиш хавфли, зарарли, ҳатто уни ўрганмаслик керак, деган қарашлар ҳам бор. Француз шоири ва файласуфи, кўплаб афоризмлар муаллифи Поль Валери шундай таъкидлайди: “Тарих орзулар туғдиради, халқларни сархуш қилади, сохта хотираларни келтириб чиқаради, кимларнингдир эски яраларини қўзғатади, оромини бузади, ўзини улуғлашга олиб келади. Тарих ҳар қандай истакларни оқлайди. У, сирасини айтганда эса ҳеч нимага арзимайдиган ғаладондаги сарғайган қоғозлардир”. Агар тарихий далиллар манфаатлар нуқтаи назаридан баҳоланса, у фақат тарбиявий аҳамиятга эга бўлибгина қолмай, балки ундан чўкиб ётган миллий биқиқлик ҳисларини уйғотишда, бошқа халқларга нисбатан адоватга олиб келишда, тажовузкорлик сиёсати ва мақсадларини асослашда ҳам фойдаланилиши мумкин. Масаланинг бу томонини инкор этмаган ҳолда, ана шундай хавфлардан огоҳ бўлиб, тарихни ибрат, тажриба, дарсхона сифатида ўрганиш жоизлигини таъмин этиш лозим. Тарих, олайлик, 5-6 юз йил олдин қайсидир аждоди орқасига тепки еган ёки яхшигина тарсаки билан сийланган бўлса, энди бугун унинг аламини кимдандир олиш учун ўрганилмайди. Инсоният тарихи умуминсоният мулки. Уни халқ яратган, ҳар бир натижани қанча қонлар тўкиб, қурбонлар бериб қўлга киритган. Хулосалар эса йиллар оша воқеалар қайроғида чархланиб, тасдиқланган. Бу ўринда “кашф этилган велосипедни қайта ихтиро қилиш” йўлидан бориш эмас, балки хатоларни такрорламаслик тамойилини тутиш мақбул. Шу ўринда мустақиллик мафкураси талабларидан бири — халқларимиз учун фожиавий оқибатларга олиб келган ўтмиш сабоқларидан хулоса чиқариб, тарихий ифтихор ҳиссини миллий биқиқликка айланиб кетишига йўл қўймаслик, хусусийлик билан оламшумуллик ўртасидаги темир чегарани аниқлаб олиш, қатъий белгилаб қўйиш ҳамдир. Тарихни ўрганиш билан бирга тарихни идрок этиш маданиятини, тарихий тафаккур маданиятини шакллантириш ундан ҳам муҳимроқ бўлса керак. Албатта, тарихга мурожаат этиш маърифат белгиси, аммо уни истеъмол қилиш меъёрларини билмаслик бошни айлантириб қўйиши мумкин.\n“Тарих, бу — сабоқ” талабидан келиб чиқиб, икки Ренессанснинг юлдузли онларини кўз олдимизга келтирсак, қутбнинг иккинчи тарафида улар юлдузининг сўнган лаҳзалари ҳам қуюндек намоён бўлади. Илк Ренессанснинг инқирозига ташқи душманлар сабабчи бўлди. Иккинчи Ренессанс эса ички зиддиятлар туфайли заволга юз бурди. Мана, тарихнинг оддий, лекин улкан сабоғи. Ҳушёр одамлар учун бу икки қўнғироқ тинимсиз жаранглаб туриши шарт.\nМаълумки, тарихлар қайта-қайта ёзилган. Ҳатто, ким ғолиб бўлса, ўша тарихни ёзади, деган норасмий ақида ҳам урф бўлган. Бунга яқин ўтмишимиз гувоҳ. Демак, тарихни ўрганиш билан бирга ҳақиқий, чинаккам тарихни тақдим этиш ҳам муҳим. Тўғри, ҳар қандай мезонни писанд қилмай, қоядек чўнг юксалган ҳақиқатлар ҳар қандай мақсад билан ёндашилганда ҳам мағрур тураверади, лекин баъзи хусусий масалаларда турли қарашлар, талқинлар давом этаверади. Олайлик, кейинги йилларда Шайбонийхон ва унинг авлодларига қизиқиш кучайди ва бу борада турли фикрлар баён қилинмоқда. Бу ҳолнинг сабаблари кўп. Шулардан асосийси яқин ўтмишда бу даврга эътибор билан қаралмагани ва кўп ҳақиқатларнинг парда ортида қолиб кетганидир.\nШўро даврида тарихга муносабатнинг икки муҳим тамойили қарор топганди: синфий ва материалистик ёндашув. Шайбонийхон ҳамда авлодлари диний арбоб деб қаралган ва уларга эътибор берилмагани шундан бўлса керак. Бугун эса ҳамма тарихий ҳақиқатни очиқ-ойдин ошкора қилиш имкони бор. Кечаги кун хатоларини дастак қилиб, Шайбонийларни жабрдийда сифатида кўрсатувчилар кўпчилик. Ҳолбуки, уларнинг ҳаётий шиори, тутуми, ўзидан олдинги сулола – Темурийлар, демак, тараққиётга муносабатини таҳлил қилиб, ҳамма нарсани тушуниб олиш қийин эмас.\nМуҳаммад Шайбоний (Шоҳбудоқ султон) Абулхайрхоннинг набираси бўлиб (маълумки, Абулхайрхонга Мирзо Улуғбекнинг қизларидан бири узатилган ва икки нафар ўғил фарзанд кўрганди; демак, бу сулола ҳам Темурийларга бегона эмас), ўзини Дашти Қипчоқ хонлари, демак, Чингизхон авлоди деб билган ва юришларида катта бобоси Чингизхон қўллаган тутум билан ҳаракатда бўлган. Тўғри, у ислом динини қабул қилган, ҳатто “Жойнамозим тахтимдан афзал” деган эътиқодга эга эди. Унинг Самарқанд устига юриши бутунлай босқинчилик ҳарактерга эга бўлиб, муроса-ю мадорага ўрин қолдирмаган, мақсади Темурийлар ҳукмронлигини куч билан эгаллаб, уларни йўқ қилиш, ўз салтанатини тиклаш бўлган. Бу жиҳатдан унинг Чингизхондан фарқи кам. (Чингизийлар қолдирган излар тарихда аниқ муҳрланган. Улар ҳужумидан гуллаб турган Самарқанд култепага айланган, кейинчалик уни тиклаш керак бўлганда вайроналардан тозалаш иложи бўлмаган ва янги шаҳр ғарброқда бунёд этилган. Бухоро шунчалик ғорат этилганки, қарийб ўн йил шаҳарда тириклик унсури бўлмаган, одам яшамаган). Албатта, Шайбонийхон моҳир лашкарбоши сифатида мақсади йўлида ғалабаларни қўлга киритди, бироқ маърифат ва тараққиёт нуқтаи назаридан олдинги салтанатга раҳм-шафқат қилмади. Масалан, ўша пайтда Самарқанд тахтини эгаллаб турган Мироншоҳ Мирзо авлодларидан Султон Алининг онаси Зуҳрабегим омонлик тилаб, Шайбонийга хат ёзади, ўғлини тирик қолдирса, никоҳига ўтишга ҳам розилигини билдиради. Аммо шаҳарни куч билан эгаллаган Шайбоний аёлни ҳам, 17 ёшли шаҳзодани ҳам намойишкорона қатл этади. Ёки Хуросон учун бўлган жангларда Умаршайх Мирзо авлодларидан ака-ука Абулмуҳсин ва Муҳаммад Муҳсин, Фаридун Ҳусайн, Муҳаммад Қосим Мирзоларга ҳам шафқат қилмай, ҳаммасини қиличдан ўтказади. Ҳолбуки, улар билан муроса қилиши ёки тирик қолдириб, хорижга чиқиб кетишига рухсат бериши мумкин эди. Албатта, бундай ҳолни ўша давр учун одатдаги гап деб қараш мумкин, аммо булардан ташқари, Шайбонийнинг мудҳиш қисмати ҳам уни юксак мақомда улуғлашга изн бермайди.\nАбу Райҳон Беруний ўз пайтида тарих ҳақидаги асарларида инсониятга ибрат қилиб кўрсатишга лойиқ топиладиган буюк зотларга қўйиладиган талаблар ҳақида сўзлайди. Албатта, унинг насл-насаби, фаолияти, тақдири ва хотираси ҳар қандай шубҳадан холи бўлиши кераклигини алоҳида таъкидлайди. Ҳатто, бундай рутбага лойиқ кишиларнинг “кўринишидаги гўзаллик ва тузилишидаги баркамоллик“ уни ҳар бир одамга севимли қилиб кўрсатишини қайд қилади ва бундай фазилат лозимлигини шарт қилиб қўяди. Ҳатто, унинг исми эшитилганда ёқимли ва моҳиятан гўзал мазмунга эга бўлиши лозимлигини ўқтиради. Демак, кўплар “бобом” деб улуғлаётган Шайбонийхоннинг ҳам шахси шу даражада пурвиқор бўлиши лозим. Ҳолбуки, у 1510 йил 4 декабрда эронлик Исмоил Сафавий билан бўлган жангда енгилади. Ғолиб томон ўз рақибига нисбатан нафрати ифодаси сифатида унинг бош чаноғидан қадаҳ ясашни буюради. Шак-шубҳасиз, Шайбонийхон ва авлодларининг ҳам тарихда кўламли ўрни бор, аммо идеал сифатида танланганда ва тавсия этилганда қарор топган ўлчамларни инкор этмаслик керак, шундай эмасми?\nУмуман, тажриба тарихий воқеларга ҳам, тарихий шахсларга ҳам баҳо беришда шошма-шошарлик қилмаслик, етти эмас, етмиш марта ўлчаб баҳо беришни тақозо этади. Негаки, юқорида таъкидланганидек, тарихлар ғолиблару сиёсатдонларнинг таъби-талабига кўра қайта-қайта ёзилаверганидан мутлақ ҳақиқатни топиш осон бўлмайди (ҳатто топиш мумкин ҳам эмасдек туюлади). Шундай экан, ҳукм чиқаришдан олдин барча муқобил фикрлар (ҳатто рақиб томонидан билдирилган бўлса-да) билан ҳисоблашиш асло зарар қилмайди. Шундай бўладики, баъзан ният холис, ҳақиқат шундоққина кўриниб тургандек туюлади. Фикр жамоатчилик ҳукмига ҳавола этилганда эса кутилмаган муносабатлар юзага қалқиб чиқади. Кейинги йилларда генерал Собир Раҳимов хотирасига муносабат ҳаммамизнинг кўз ўнгимизда рўй берди. Бир пайтлар “биринчи ўзбек генерали” деб улуғланган шахс бирданига “бегона” бўлиб қолди. Ҳайриятки, ҳақиқат қарор топди, орада ҳайкалнинг сарсон бўлгани-ю, жамоатчиликнинг чалғиб қолгани ортиқча бўлди. Албатта, бундай ҳоллар ибрат бўлиши керак.\nЯқинда эса обрўли газеталардан бирида билдирилган фикр ҳали бу талаблар амалиётга етиб бормаганини кўрсатди ёки шундай таассурот қолдирди. Дабдурустдан Ўзбекистон Миллий университетидан Мирзо Улуғбек номини олиб ташлаб (ўз вақтида уни она юрти – Самарқандга жўнатиб), олий ўқув юртига Мунавварқори Абдурашидхонов номини бериш таклифи изҳор қилинди. Ўйлаб кўрадиган далил. Ўйлаганда ҳам чуқур ва атрофлича ўйлайдиган далил. Маълумки, Марказий Осиёдаги энг нуфузли ва биринчи ташкил этилган олий ўқув юртига 1994 йилда Мирзо Улуғбек номи берилганди. Ўша йили ЮНЕСКО шафелигида улуғ олимнинг 600 йиллик юбилейи бутун дунёда кенг нишонланганди. Бу ўринда Мирзо Улуғбекнинг буюклиги ҳақидаги маълум ҳақиқатларни таъкидлаб ўтириш ортиқча бўлса керак. Фақат унинг ўрнига тавсия этилаётган янги “номзод”нинг шахси ҳақида мулоҳаза юритиш лозим бўлади, чунки таклиф изҳор қилинаётганда бу ҳолатлар ҳисобга олиниши шарт эди.\nТўғриси, гапни чувалаштириб ўтиришнинг ҳожати йўқ, бундай муҳокама марҳум боболаримиз руҳи покларини безовта қилишга ўхшаб қолмасин. Аввало, муассасаларнинг номини ҳадеб ўзгартираверишдан нима маъни? Тўғри, Мунавварқори Абдурашидхоновнинг миллатимиз олдидаги хизматлари беназир, лекин ҳамма нарсада меъёр, мезон бор-да. Дунёдаги энг буюк ўн алломанинг бири сифатида эътироф этилган жаҳоншумул олимнинг олдига унча-бунча одам туша олмаслиги сир эмас. Жадид бобомизнинг Президентимиз фармонига кўра “Буюк хизматлари учун” ордени билан мукофотланиши ҳақиқат тантанаси бўлди. Ҳамма далиллар ҳисобга олиниб, миллий университетда Мунавварқори Абдирашидхонов номида энг нуфузли мукофот (олтин медал ёки стипендия) ташкил этилиши таклиф қилинганда, бу мантиққа анча тўғри келарди, чамаси.\nУмуман, юксак марраларнинг азми шижоати бўладими, қадриятларни тиклашу буюкларимизни улуғлаш бўладими, ҳар қандай маърифий ҳаракатнинг талаби ўтмиш сабоқларини эсдан чиқармаслик зарурлигини қайта-қайта ўқтираверади. Негаки, бу кўҳна дунё кўплаб сиру синоатларни кўрган, унда унча-мунча янгилик тан олинмайди, яъни биз учун биринчи мартадек бўлиб туюлаётган ҳар қандай “янгилик унутилган эскилик” бўлиб чиқаверади. Тарихдаги ҳар бир сатр қон билан ёзилган, ҳар бир ютуқда миллионлаб одамларнинг ҳаёти тикилган, битта хулосага бутун тамаддунлар бой берилиб эришилган, хуллас, сабоқлардан, тажрибалардан, хулосалардан тарихнинг сочи оқарган. Тарих бебаҳо хазина, бебаҳо бойлик. Шунинг учун тарихни ўрганиш, ундан амалий фаолиятда фойдаланиш ҳам фарз, ҳам қарз. Улкан ғалабаларнинг хамиртурушида ўтмишнинг, тарихнинг зуваласи қоришиқ, бусиз мумкин эмас. Агар келажак биноси ўтмиш пойдевори устига қурилмаса, таг-заминидан юқорига юксалмай, ер бағирлаб тураверади.\nPrevious Қадим ер юзи тили бу — бизнинг тил!\nNext Чинакам етакчи халқ манфаатларини ўйлайди ёки Лидернинг сиёсий имижи ҳақида