Қозоғистон йўлларида ёмон об-ҳаво туфайли 39 киши вафот этди – Газета.uz\nФото: Қозоғистон ИИВ\nЎтган ҳафта Қозоғистонда қор бўрони ва яхмалак сабабли 104 та ЙТҲ содир бўлиб, уларда 39 киши вафот этди.\nLotinchada 24 декабр 2019, 17:55 Жаҳон\n16−22 декабрь кунлари йўлларда об-ҳаво ёмон бўлгани сабабли 104та бахтсиз ҳодиса рўй берди, унда 39 киши ҳалок бўлди, 158 киши жароҳатланди, деб хабар берди Tengrinews.kz ички ишлар вазири Ерлан Тургумбаевга таяниб.\nОб-ҳаво шароити йўллардаги вазиятга салбий таъсир кўрсатди: ҳароратнинг нолга қадар кескин тушиши, яхмалакнинг пайдо бўлиши, кейин туман, шунингдек, ёмғир ва қор ёғиши натижасида кўришнинг чекланиши деярли барча йўлларда аварияларнинг кўпайишига олиб келди.\nБундан ташқари, кўплаб ҳайдовчилар ҳаракат тақиқланган йўлларни носоз автоуловлар ва ёзги шиналарда айланиб ўтиш мақсадида хавфли участкалардан юришга ҳаракат қилган.\n«Олма Ота вилоятида Олма Ота-Шинжар магистралида MAN юк машинаси ҳайдовчиси яхалак шароитида бўлувчи тўсиқни уриб ўтиб, қарама-қарши йўналишга чиқиб кетди ва қарийб бутун йўлни тўсиб қўйди. Натижада, автоҳалокат содир бўлган жойда тирбандлик юзага келди, йўлда 15 га яқин юк машиналари тўпланиб, улар бешта транспорт воситаси иштирокидаги яна иккита автоҳалокатга сабаб бўлди, оқибатда икки киши ҳалок бўлди ва иккитаси жароҳатланди. Худди шундай ҳолат Ақтўбе вилоятида ҳам содир бўлди, у ерда яхмалак ва кўриниши чекланган жойда 12 та машина иштирокида бахтсиз ҳодиса содир бўлган», — деди Ерлан Тургумбаев.\nҲаммаси бўлиб, тирбандликда 1000 дан ортиқ машина бўлган. Қор машинасида 120 машина ва 905 дан ортиқ киши эвакуация қилинди.


ФАРҒОНА – “Сувоқова” корхонасини давлат ва хусусий шерикчилик тизимига ўтказишни таклиф қилиб балога қолдим”\n09 декабр 2019, Тошкент вақти: 05:33\nБУВАЙДА. “Мен – С. Деҳқонов, “Сувоқова” ДУК Бувайда туман филиали раҳбариман. Корхонамиз 55 та МФЙда яшовчи 222 304 нафар аҳолининг 160 058 нафари ёки 71,8 фоизига ичимлик сув хизмати кўрсатади. Туманда мавжуд 204 та сув минорасидан 45 таси таъмирга муҳтож, 204 та сув насосларидан 85 донасининг муддати ўтган. Қолаверса, тумандаги мавжуд 443 км ичимлик сув тармоғининг 86,8 км ёки 21 фоизи алмаштирилиши керак. Шу каби омиллар сабаб истеъмолчиларни узлуксиз тоза ичимлик суви билан таъминлаш даражаси пасайиб, кўплаб эътирозларга сабаб бўлмоқда.\nМавжуд вазиятни ўнглаш учун Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлигига “Сувоқова” ДУК Бувайда туман филиалини давлат-хусусий шерикчилигига ўтказишларини сўраб мурожаат йўлладим. Аммо балога қолдим. Ташаббусим вилоят “Cувоқова” ДУК раҳбари Ф.Қодировга ёқмади. У мени ўз идорасига чақириб ҳақорат қилди. “Мен шу ерда раҳбар эканман, давлат-хусусий шерикчилик тизими бўлмайди” деди. Вилоят “Cувоқова” ДУК раҳбари ноқонуний хатти-ҳаракатлари юзасидан ҳуқуқ идораларига мурожаат қилганман. Шу боис ҳозирча улар ҳақида батафсил тўхталмоқчи эмасман. Аммо вилоят раҳбари мен билан қасдлашиб, корхонамизга 50 кишилик текширувчи юборди. Улар айни пайтда ноқонуний текширув ўтказмоқда. Вилоят “Cувоқова” ДУК раҳбарининг менга нисбатан қилган ноҳақ муносабати ва унинг фаолиятига қонуний баҳо берилишига ишонаман. Туман “Cувоқова” ДУКнинг давлат ва хусусий шерикчилик тизимига ўтказишда ҳам амалий ёрдам кутиб қоламан”.


Шавкат Мирзиёев: Экспортбоп маҳсулотлар чиқариш мамлакатимизнинг ривожланиш нуқталаридан бири бўлиши керак\n20:36 / 12.08.2019 10864\nБугун, 12 август куни Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев раислигида иқтисодиёт тармоқлари ва ҳудудларнинг экспорт салоҳиятини ошириш ва улардан самарали фойдаланиш, инвестицияларни, аввало, тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб қилиш ва ўзлаштириш, ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш кўламини кенгайтириш масалаларига бағишланган видеоселектор йиғилиши ўтказилди. Бу ҳақда Президент матбуот хизмати хабар берди.\n“Давлатимиз раҳбари бу масалаларга алоҳида эътибор қаратиб, доимий муҳокама қилиб бормоқда. Ушбу соҳаларга доир ҳужжатлар қабул қилиниб, зарур шарт-шароитлар яратилмоқда. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 20 декабрдаги “Экспортга кўмаклашиш ва уни рағбатлантиришни кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига мувофиқ, Экспортни қўллаб-қувватлаш миллий тизими яратилди. Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги ҳузурида Экспортни рағбатлантириш агентлиги ташкил этилди. Шунингдек, 205 номдаги товарларни экспорт қилишда транспорт харажатларининг 50 фоизини қоплаб бериш йўлга қўйилди. Бундай реал, амалий чора-тадбирлар албатта ўз натижасини бермоқда. Экспорт билан шуғулланадиган субъектлар сафига 2 мингта янги корхона қўшилди, экспорт географияси 42 та давлатга кенгайди, 59 турдаги маҳсулот биринчи марта экспортга йўналтирилди. Жорий йилнинг етти ойида товарлар ва хизматлар экспорти 7 миллиард 331 миллион долларни ташкил этган, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 23 фоиз кўпдир”, дейилади хабарда..


Жиззах шаҳри марказидаги “Кўк бозор” атрофидаги Paynet ва уяли телефон дўконлари бузилаётгани шу дўкон эвазига кун кўриб келган тадбиркорларнинг норозилигига сабаб бўлмоқда. Тадбиркорларнинг айтишича, расмийлар дўконлар бузилиши ҳақида олдиндан хабар беришмаган.\nОзодлик билан суҳбатда бўлган тадбиркорлардан бири дўконлар олдиндан огоҳлантирилмасдан бузилаётгани уларни анча ноқулай аҳволга солиб қўйганини айтди.\n- Шавкат Мирзиёв келади, будкалар тез-тез олиниши керак, бозор олдидаги йўл очилиши керак, дейишди ҳокимиятдагилар. Ҳозир “Кўк бозор” атрофида будка бўлса олиняпти, - дейди исми сир қолишини истаган жиззахлик тадбиркор.\nОзодликка шикоят қилган бошқа бир жиззахлик эса: “Шу “Кўк бозор” ҳудудида мени ҳам будкам бор эди, олдириб ташлашди. Ислом Каримов номи берилган кўчалардаги 20дан ортиқ дўконлар олинмаяпти. Шаҳар ҳудудида будка қўйиш мумкин эмас экан, нима учун ҳаммага баробар ишламайди бу тартиб”, - деб ёзди.\nОзодлик тадбиркорларнинг бу шикояти юзасидан Жиззах шаҳар ҳокимлигининг Капитал қурилиш ва ободонлаштириш бўлимига боғланди.\nҲокимлик мулозими Озодлик билан суҳбатда Paynet дўконлари юқоридан тасдиқланган генплан асосида бузилаётганини айтди.\n- Тошкентда Лойиҳалаштириш институти ва шаҳарсозлик институти тасдиқлаган Жиззах шаҳрини 2030 йилгача реконструкция қилиш генплани асосида шаҳар қиëфасига халақит берувчи барча иморатлар бузилади.“Кўк бозор” атрофидаги дўконлар шунинг учун бузиляпти. У ердаги дўкон эгаларига Улуғбек маҳалласидан ер ажратиб берилади, - деди ҳокимлик мулозими.\nЛекин жиззахлик тадбиркорлар ҳокимиятдан “Кўк бозор” ёнидан жой беришни талаб этмоқда.\n- Улуғбек маҳалласига ким боради. Ҳаридорларимиз шу ерга ўрганишган. Узоқ йиллар давомида биз бизнесимизни йўлга қўйсак, ҳокимият келиб бир кунда "тур бу ердан!" деса. Унда мамлакатда тадбиркорлик ҳеч қачон ривожланмайдику, - дейди Озодлик билан суҳбатда жиззахлик тадбиркор.\nЖиззах ҳокимлиги мулозими эса тадбиркорлар бозордаги расталарни ижарага олиб ҳам фаолиятини давом эттириши мумкинлигини билдирди:\n-Ҳеч ким уларнинг фаолиятига тўсқинлик қилаётгани йўқ. Исташса бозорда расталарни ижарага олишлари мумкин. Дўконни хоҳлашса Улуғбек маҳалласида очишлари мумкин, - деди ҳокимлик мулозими.\nЖиззахда реконструкция ишлари шахар марказидаги “Кўк бозор” ҳудудидан бошланган.\nҲокимият келажакда шаҳар қиёфасига халақит бераётган шаҳарнинг бошқа қисмидаги дўконлар ҳам бузилиши мумкинлишгини билдирди.


Яшаш учун дунёдаги энг арзон мамлакатлар рейтинги тузилди\n14:34 / 22.02.2016\nGOBankingRates халқаро агентлигининг талқинига кўра, Қозоғистон яшаш учун энг арзон бўлган мамлакатлар рейтингида бешинчи ўринни эгаллади. Мутахассислар ижара уйлари, озиқ-овқат ва хизматлар учун кетадиган харажатлари бўйича аҳолининг сотиб олиш имкониятларини баҳолашди.\nРейтинг дунёнинг 112 давлати орасида 50та энг арзон мамлакатни аниқлади. Агентлик мутахассислари яшаш шароитини баҳолаш учун Нью-Йоркдаги ҳаёт даражасига мезон қилиб олишди. Шундай қилиб, қозоғистонликларнинг харидоргирлик қобилияти Нью-Йорк аҳолисиникидан 38,2 фоизга паст. Бироқ уларнинг маҳаллий озиқ-овқат маҳсулотлари 774,8 фоизга, товар ва хизматлар эса 68,7 фоизга арзонроқдир.\n“Қозоғистон Россия ва Хитой билан чегарадош бўлиб, 18,2 миллион аҳолига эга. Маҳаллий иқтисодиёт нефть, кўмир ва темир рудаси каби табиат ресурсларига таянади. Қозоғистонда яшаш арзонлигини аҳолининг истеъмол моллари ва озиқ-овқат учун сарфлаётган харажатларига назар солиб, билиш мумкин”, - дея қайд этади агентлик мутахассислари.\nЯшаш учун энг арзон мамлакат сифатида Жанубий Африка Республикаси қайд этилди.\nРўйхатни Ҳиндистон, Косово ва Саудия Арабистони давом эттиради. Россия 39-ўринни, Украина 24, Беларусь эса 50 ўринни эгаллади.


«Муншаот» муаллифининг журналистларга ибрати - Уч илдиз\n«Муншаот» муаллифининг журналистларга ибрати\nby Тўлқин Эшбек · 10.03.2019\nДаҳо шоир ва давлат арбоби Мир Алишер Навоий публицист сифатида ҳам\nжурналистларнинг энг буюк Устозидир, дейди Дониш домла. Баъзилар журналистикани касб қилиб, тузикроқ мақола ёзишга вақт топа олмайди. Ўз замонасининг саройида масъул лавозимларда фаолият кўрсатган буюк аждодимиз шунча бадиий ва публицистик асарлар ёзишга қандоқ улгурган экан-а? Қуйидаги мақолани қунт билан ўқиганлар ўзларига тегишли хулоса чиқариб олсалар ажабмас, дейди яна умид билан Дониш домла.\nМИР АЛИШЕР НАВОИЙ САБОҚЛАРИ\nАлишер Навоийнинг болалиги Шоҳрух ҳукмронлигининг сўнгги йилларига тўғри келган. У темурийзодалар, хусусан бўлажак подшоҳ Ҳусайн Бойқаро билан бирга тарбияланган. 4 ёшида мактабга бориб, тез савод чиқариб, туркий ва форсий тилдаги шеърларни ўқиб, ёд ола бошлаган. Ўзбек тили билан бир қаторда форсий тилни ҳам мукаммал эгаллаган. 1447 йил 12 мартда мамлакат подшоҳи Шоҳрух вафот этгач, тахтга даъвогарлар орасида ўзаро кураш бошланади. Уруш-жанжаллар кўп кишиларни Хуросондан турли томонга кўчиб кетишга мажбур этди. Алишер Навоийлар оиласи ўз тинчлигини кўзлаб, Ироққа кўчишди (1449). Таф шаҳрида Алишер машҳур «Зафарнома» тарихий асари муаллифи, шоир Шарафиддин Али Яздий билан учрашади. Бу учрашув болада ёрқин таассурот қолдиради. Ғиёсиддин Баҳодир оиласи Ҳиротга, қарийб икки йил муддат ўтгач, қайтади. Абулқосим Бобур Ғиёсиддин Баҳодирни Сабзавор шаҳрига ҳоким қилиб тайинлади. Алишер Навоий Ҳиротда қолиб ўқишни давом эттирди.\nматлаъли ғазалини тинглаб: «Агар муяссар бўлса эди, ўзимнинг ўн-ўн икки минг форсий ва туркий байтимни шу ғазалга алмаштирардим…» деган. Алишер Навоий 15 ёшида шоир сифатида кенг танилган. Шеърларини туркий (Навоий тахаллуси билан) ва форсий (Фоний тахаллуси билан) тилларида ёзган.\nБу вақтда мамлакатда таниқли шоир бўлиб қолган Алишер Навоийни Абу Саид таъқиб қилиб, Ҳиротдан чиқариб юборади. Шоир Самарқандга кетишга мажбур бўлади. Алишер Навоий Самарқандда 1465 йилдан 1469 йилнинг баҳоригача яшади, Фазлуллоҳ Абу Лайс мадрасасида ўқиб, турли фанларга оид билимларини янада чуқурлаштирди. Самарқанднинг кўзга кўринган шоирлари — Шайхим Суҳайлий, Мирзобек, Мавлоно Ховарий, Мир Қарший, Ҳарими Қаландар, муаммогўй Улойи Шоший, олим Мавлоно Муҳаммад Олим ва бошқалар билан ҳамсуҳбат бўлди ва дўстлашди. Самарқанд шаҳри ҳокими Аҳмад Ҳожибек асли ҳиротлик бўлиб, Вафоий тахаллуси билан шеърлар ёзарди, у Алишер Навоийга алоҳида ҳурмат ва эътибор билан қаради. Унинг ёрдамида Алишер Навоий давлат ишлари билан ҳам шуғуллана бошлади. У давлат ишларини бошқаришда дастлабки тажрибани шу ерда орттирди ва бу унга кейинчалик асқотди. Алишер Навоийнинг Самарқанддаги сиёсий ва давлат фаолияти юқори баҳоланиб, унга «Чиғатой амири» унвони берилган.\n1469 йил бошларида Султон Абу Саид Қорабоғда ўз аскарлари томонидан ўлдирилади. Кўпдан буён шундай вазиятни кутиб юрган Ҳусайн Бойқаро зудлик билан келиб, Ҳирот тахтини эгаллайди. Алишер Навоий ҳам Ҳиротга етиб келади. 1469 йил 14 апрель куни, рамазон ҳайити муносабати билан уюштирилган қабул маросимида Алишер Навоий ўзининг Ҳусайн Бойқарога янги ёзган «Ҳилолия» қасидасини тақдим этади. Подшоҳ Алишер Навоийни муҳрдорлик мансабига тайинлайди.\nАлишер Навоий Ҳусайн Бойқаронинг энг хавфли сиёсий рақиби — Ёдгор Муҳаммад Мирзони тунда қўлга олишда шахсий жасорат кўрсатади. Янги ҳукуматнинг ортиқча солиқларидан норози бўлиб, қўзғолон кўтарган халқ оммасини тинчитишда адолат ва мардонаворлик билан иш тутади. Шу воқеалардан сўнг маълум вақт ўтгач, Ҳусайн Бойқаро ҳукуматидаги муҳрдорлик вазифасига Алишер Навоийнинг розилиги билан унинг самарқандлик дўсти, шоир Шайхим Суҳайлий тайинланади. Алишер Навоийнинг мақсади саройда маслаҳатчи бўлиб қолиш, кўпроқ ижодий иш билан шуғулланиш эди. Бироқ Ҳусайн Бойқаро 1472 йилнинг февраль ойида уни ўз саройининг бош вазири қилиб тайинлайди ва унга «Амири кабир» унвонини беради.\nХондамирнинг қайд қилишича, 80-йиллар давомида Алишер Навоий ўз маблағлари ҳисобидан Ҳиротда ва мамлакатнинг бошқа шаҳарларида бир неча мадраса, 40 та работ, 17 масжид, 10 хонақоҳ, 9 ҳаммом, 9 кўприк, 20 га яқин ҳовуз қурган ёки таъмирлаттирган. Улар орасида Ҳиротдаги «Ихлосия», «Низомия» мадрасалари, «Халосия» хонақоҳи, «Шифоия» тибгоҳи, Қуръон тиловат қилувчиларга мўлжалланган «Дорул-ҳуффоз» биноси, Марвдаги «Хусравия» мадрасаси, Машҳаддаги «Дорул-ҳуффоз» хайрия биноси ва бошқа ноёб меъморлик ёдгорликлари бор.\nБу даврда Ҳиротда адабий ҳаёт жўш урган. Алишер Навоий атрофида Шайхим Суҳайлий, Хожа Осафий, Биноий каби ўнлаб шоирлар, Ҳасан Ноий, Хожа Абдулло Марворий, Қулмуҳуммад Удий, Шоҳқули Ғижжакий каби ўнлаб созандалар, Мирхонд, Хондамир каби тарихчилар, Султонали Машҳадий, Абдужамил Котиб, Хожа Ҳофиз Муҳаммад, Султонали Коиний, Муҳаммад Хандон, Мавлоно Ҳижроний каби машҳур котиблар, Беҳзод каби мусаввирлар қизғин ижодий меҳнат билан банд эдилар. Ҳиротда, умуман Хуросон мулкида маънавий ҳаётнинг бақувват устунларидан Абдураҳмон Жомий билан Алишер Навоий ўртасидаги ижодий ҳамкорлик — устоз-шогирдлик кўп масалаларда ҳамфикрлиликка олиб келди. Алишер Навоийнинг ўзбек тилидаги дастлабки йирик асарларидан «Ҳилолия» қасидаси Султон Ҳусайн Бойқарога бағишланган бўлса, форсий тилдаги биринчи йирик асари «Туҳфат ул-афкор» (1476) қасидаси Жомийга бағишланган эди.\n1470-йилларнинг охирларида Алишер Навоий ўзининг ўзбек тилида ёзган шеърларидан иборат илк девони — «Бадоеъ ул-бидоя» («Бадиийлик ибтидоси»)ни тузди. Мазкур девонда 777 ғазал, 85 рубоий, 52 муаммо, 46 қитъа, 53 фард, 10 туюқ, 10 луғз, 3 мустазод, 5 мухаммас, 3 таржеъбанд, 2 мусаддас бўлиб, бундай мукаммал девонни тузиш Навоийгача камдан-кам ўзбек шоирига насиб бўлган. Алишер Навоий «Бадоеъ ул-бидоя» тузилгандан кейинги даврда ёзилган ўзбекча шеърлари асосида 1480 йилларнинг охирида «Наводир ун-ниҳоя» («Беҳад нодирликлар») девонини тузди. 1841 — 82 йилларда Алишер Навоий «Чихл ҳадис» («Қирқ ҳадис» ёки «Арбаин») асарини ёзади. Бунда Муҳаммад пайғамбар(сав) нинг қирқ ҳадиси тўртлик билан шеърий ифодалаб берилган.\nАлишер Навоий мансуб адабий ҳаётда шеърий жанрлардан ғазал, қасида, айниқса муаммо ёзишга қизиқиш кучли эди. Алишер Навоий форсий девонига 373 муаммо киритган. Шундай адабий майллар туфайли 1485 йил муаммо ёзиш қоидалари ҳақида махсус «Муфрадот» асарини яратди.\nАлишер Навоийда ўзбек тилида «Хамса» — беш достон яратиш мақсади ёшлигидан бўлган. Бу мақсадини 1483—85 йилларда амалга оширди. Асар ўзбек адабиёти шуҳратини оламга ёйиб, жаҳон адабиётининг дурдоналаридан бирига айланди.\n«Хамса»дан кейин Навоий яна бир қанча асарлар яратди. 1485 йил ўзининг машҳур «Назм ул-жавоҳир» асарини ёзди, бунда биринчи халифалардан бўлмиш Ҳазрат Алининг 266 та ҳикматли гапи рубойи тарона (тўрт мисраси ҳам қофияланган) шаклида баён этилган. Ўша давр китобхонлари, шу жумладан, тарихчи Хондамир бу асарни ғоят юксак баҳолаган.\nАлишер Навоий доим Ҳусайн Бойқарони адолатли ва маърифатли ҳукмдор қиёфасида кўриш орзуси билан яшади. Астрободдан Ҳусайн Бойқарога ва бошқа амалдорларга ёзган мактубларида уларни инсоф ва адолатга чақирар, давлат идора усулида мустаҳкам тартиб ўрнатиш ва айрим ислоҳотлар ўтказишга ундар эди. Лекин Алишер Навоийнинг истаклари тўла амалга ошиши қийин эди. Астрабодда Навоий билан Ҳусайн Бойқаро муносабатларига путур етказувчи гаплар юзага келгач, подшоҳ Алишер Навоийнинг Ҳиротга қайтишига рухсат беради. Ҳусайн Бойқаро Навоийга бир нечта юксак лавозимларни таклиф қилади. Алишер Навоий рози бўлмагач, унга «Муқарраби ҳазрати султоний» («Султон ҳазратларининг энг яқин кишиси») деган расмий унвон берилади. Бу билан у давлатнинг ҳамма ишларига аралаша олар ва подшоҳ билан кўришиш имконига ҳам эга бўлар эди. Бинобарин, сарой амалдорлари, шу жумладан, Муҳаммад Маждиддин ҳам ҳар бир муҳим масалани кўп вақт у билан келишишга мажбур эди. Лекин Алишер Навоий билан Маждиддин ўртасидаги нодўстона муносабатдан кўпчилик хабардор эди. Навоийнинг Балхда ҳоким бўлиб турган укаси Дарвешали Маждиддиндан ранжиб, бош ҳукуматга қарши исён кўтаргани ҳам маълум. Бу исён Навоийнинг аралашуви билан тинчитилган. Айнан шу воқеа 1490 йилдан Маждиддиннинг сиёсат майдонидан кетишига асосий сабаб бўлган.\nАлишер Навоий ҳамиша кўпроқ ижодий ва илмий ишлар билан шуғулланиш, бу борадаги режаларини амалга ошириш хаёли билан яшарди. Ҳаёт эса унинг режаларига ўз тузатишларини киритар эди. 1488 йил Саййид Ҳасан Ардашер, 1492 йил Жомий, 1493 йил олим ва шоир Паҳлавон Муҳаммад бирин-кетин ҳаётдан кўз юмдилар. Навоий ўзи учун қадрдон бўлган бу инсонлар хотирасини абадийлаштириш, уларга ўз ҳурматини изҳор этиш учун «Ҳолоти Саййид Ҳасан Ардашер», «Хамсат ул-мутаҳаййирин» («Беш ҳайрат»), «Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад» номли рисолаларини ёзди. Астрободда ёза бошлаган «Тарихи мулуки Ажам» («Ажам подшоҳлари тарихи») асарини туғаллади (1489).\n1490 йил у ўзига замондош шоирлар ҳақида Жомийнинг «Баҳористон», Давлатшоҳ Самарқандийнинг «Тазкират уш-шуаро» асарлари шаклида «Мажолис ун-нафоис» («Нафислар мажмуаси») тазкирасини тузишга киришиб, 1492 йилда тугаллади. Шу вақтнинг ўзида Алишер Навоий ўзбек тилида шеърият назарияси, аниқроғи, аруз вазни қоидалари ҳақида «Мезон ул-авзон» («Вазнлар ўлчови») илмий қўлланмасини яратди. 1494 йилда туркий тилдаги мактубларини тўплаб «Муншаот» («Мактублар») мажмуасини тузди. 1495 йил Жомийнинг «Нафаҳот ул-унс» асарини «Насойим ул-муҳаббат» («Муҳаббат шабадалари») номи билан таржима қилиб, уни қайта ишлаб, туркий машойихлар ҳақидаги янги маълумотлар билан бойитди. Шу боисдан «Насойим ул-муҳаббат»га Алишер Навоийнинг мустақил асари сифатида қараш мумкин.\nАлишер Навоий 1491—92 йиллардан бошлаб туркий тилда ёзилган ҳамма шеърларидан янги, йиғма девон тузишга киришди ва бу иш 1498—99 йилда ниҳоясига етди. Девоннинг умумий номи «Хазойин ул-маоний» («Маънолар хазинаси») бўлиб, 4 қисмдан иборат бўлганлиги учун «Чор девон» деб ҳам аталган. Девон шоирнинг бутун ҳаёти давомида ёзилган шеърларини қамраб олган, уларда Алишер Навоий нинг барча даврларидаги кайфияти, дунёқараши, орзу-умидлари ифодалаб берилган. Тахминан шу йилларда Алишер Навоий форсий шеърларидан ташкил топган «Девони Фоний» («Фоний девони»)ни, форсий тилдаги 2 қасидалар мажмуаларини тузиб, форсий шеърият тараққиётига ҳам ўзининг муносиб ҳиссасини қўшди. Хуросонда форсийзабон халқлар кўпчилликни ташкил этганлиги инобатга олинса, Алишер Навоийнинг бу тилда ҳам самарали ижод қилгани мамлакат маънавий эҳтиёжини яхши ҳис этганлигини билдиради.\nАлишер Навоийнинг шеърий даҳоси 15-аср охирларига келиб яна жўш урди. У 2 йил мобайнида 2 та йирик асар — «Лисон ут-тайр» («Қушлар тили») достонини ва «Муҳокамат ул-луғатайн» («Икки тил муҳокамаси») номли илмий асарини яратди. Алишер Навоийнинг сўнгги буюк асарларидан яна бири насрий панднома йусинида ёзилган «Маҳбубул-қулуб» («Қалблар севгани»)дир. У Шарқ адабиёти тарихида Шайх Саъдийнинг «Гулистон», Кайковуснинг «Қобуснома», Низомий Арузи Самарқандийнинг «Чор мақола» каби асарлари қаторида туради. Бу асарида Алишер Навоий ўзининг ҳаёт йўлини, бошидан кечирган турмуш машаққатларини ёрқин тасвирлаб берган.\nАлишер Навоийнинг ўзбек тилида яратган шеърий мероси асосан «Хазойин ул-маоний» девонига жамланган. Асар 4 қисмдан иборат. Девоннинг биринчи қисмига «Ғаройиб ус-сиғар» («Болалик ғаройиботлари»), иккинчи қисмига «Наводир уш-шабоб» («Йигитлик нодиротлари»), учинчи қисмига «Бадоеъ ул-васат» («Ўрта ёш бадиалари») ва ниҳоят, тўртинчи қисмига «Фавойид ул-кибар» («Кексалик фойдалари») деган номлар берилди. «Хазойин ул-маоний» инсон боласининг мураккаб ва юксак тафаккури ҳамда беҳисоб ҳис-туйғулари билан боғлиқ мингларча шеър ва ўнларча шеър турларини ўз ичига олган мажмуа бўлиб, Шарқ адабиёти тарихида ноёб ҳодисадир. Бу хил мажмуа Алишер Навоийга қадар Амир Хисрав Деҳлавий томонидангина тузилган. Ушбу девонга кирган мингларча шеърларни Алишер Навоий бутун умри давомида турли шароитларда, ҳар хил сабаблар билан ёзган бўлиб, улар шоир ҳаёти ва у яшаган давр билан сонсиз-саноқсиз иплар орқали боғланган. Алишер Навоий «Хазойин ул-маоний» га қадар «Илк девон», «Бадоеъ ул-бидоя», «Наводир ун-ниҳоя» девонларини тузган. «Хазойин ул-маоний» ана шу 3 девонга кирган ҳамда «Наводир ул-ниҳоя» тузилгандан кейин ёзилган шеърлар асосида юзага келган.\nАлишер Навоийда кексалик чоғларида барча шеърларини йиғиб, хронологик тартибда 4 девон тузиш ғояси бўлган. Бироқ «Хазойин ул-маоний»ни тузишда муҳаррирлик вазифасини бажарган Ҳусайн Бойқаро бу ғояни қўллаб-қувватламаган кўринади. Унинг «Ғаройиб ус-сиғар» девони болалик машқларидан, «Наводир уш-шабоб» йигитлик шеърларидангина иборат бўлмай, бу бошланғич девонларда шоирнинг кейинги давр шеърий мўъжизаларидан ҳам намуналар борки, Ҳусайн Бойқаро шуни маъқул кўрган. Шу сабабдан «Хазойин ул-маоний» таркибидаги 4 девон номининг мазмунини шартли маънода тушуниш, бунда шеърлар кўп ҳолда аралаш ҳолда жойлаштирилганини назардан қочирмаслик зарур.\n«Хазойин ул-маоний»даги 4 девоннинг ҳар бирида 650 тадан 2600 ғазал, умуман 4 девонда 210 қитъа, 133 рубоий, 86 фард, 52 муаммо, 13 туюқ, 10 мухаммас, 10 чистон, 5 мусаддас, 4 таржеъбанд, 4 мустазод, 1 мусамман, 1 таркиббанд, 1 қасида, 1 маснавий, 1 соқийнома мавжуд бўлиб, Шарқ шеъриятининг 16 тури намоёндир.\nАлишер Навоийнинг муҳаббат ва бу билан боғлиқ туғёнлари, хусусан ғазаллари унинг йигитлик даврида ёзилган. Бунга унинг «Илк девони»га киритилган, халқ орасида «Қаро кўзум», «Келмади» («Муножот») номлари билан машҳур бўлган ва куйланадиган ғазаллари яхши мисол бўла олади. Бу каби шеърларида шоир пок ва юксак ишқий кечинмаларни баланд эҳтирос ва фалсафийлик билан ифодалаб бера олган.\nУнинг «Топмадим» радифли ғазали ҳам шу даврда, аниқроғи, Машҳаддан Ҳиротга қайтиб, шахсий турмушини изга солиш тараддудида юрганда, лекин унинг моддий жиҳатдан ночор аҳволдалиги туфайли оила қуриши қийинлашган, Султон Абу Саид эса уни таъқиб қилган пайтда ёзилган бўлиб, унинг ҳар байти юракни тирнайди. Алишер Навоийнинг ишқий шеърларини фақат бир субъектга қаратилган, дейиш қийин. У ҳаётга кенг нигоҳ билан қараб, барча гўзалликларни назокатли туйғуларни қадрлаган, ноёб сўз ва иборалар билан қалбдан ифодалай билган. Лекин ҳаёт қийинчиликлари ва зиддиятлари орқасида ўз орзу-умидларига етиша олмаган шоир ўзининг инсоний норозилик туйғуларини оловли шеърий сатрларда баён этади.\nАлишер Навоийнинг ишқ билан боғлиқ тасвирлари ранг-баранг ва бой бўлиб, биз унда инсон ҳаёти ва ҳолатининг чексиз кўп қирраларини — шодликни ҳам, хафачиликни ҳам, такрорланмайдиган лаҳзаларни ҳам, ҳар кун, ҳар соатда юз берувчи кўнгилсизликларни ҳам кўрамиз. Зотан ўзбек шеъриятида инсон дарди ва ҳасратларини, ўз севгилисига талпинишларини Навоийдан ўтказиб ифодалаган шоирни топиш қийин. Алишер Навоийнинг ишқий мавзуда ёзган шеърларининг ўзига хос хусусиятларидан яна бири шундаки, улардаги кўп ғоя ва тимсоллар, тасвирий деталлар анъанавий характерга эга. Шу билан бирга ишқ ва ишқий образлар талқинида ҳам бошқа мумтоз ижодкорлар каби Алишер Навоий рамзийликка кўп ўрин беради. «Ёр» — бу дунё гўзалигина эмас, унингча, бу — бутун борлиқни яратган ва ҳамма нарсани ҳаракатга келтириб турган Аллоҳ ҳамдир. Шоир ўзининг тасаввуфий шеърларида ёрнинг қоши, кўзи, зулфи, сочи (ва ҳ.к.) деганда Аллоҳнинг куч-қудрати, меҳри, олий даражадаги гўзалликларини кўзда тутади. Алишер Навоийнинг барча лирик жанрларга оид шеърлари юксак маҳорат билан ёзилган бўлиб, инсон манфаатларига, унинг эътиқодини мустаҳкамлашга, руҳини соғломлаштиришга хизмат қилади. Унинг фалсафий, ахлоқий мазмундаги ҳаёт нафаси уфуриб турган ҳар бир шеъри бу жанрнинг ўлмас намуналаридир.\nУлуғ шоир ижодининг шоҳ асари «Хамса» 5 достондан иборат. Булар «Ҳайрат ул-аброр» («Яхшилар ҳайрати»), «Фарҳод ва Ширин», «Лайли ва Мажнун», «Сабъайи сайёр» («Етти сайёра»), «Садди Искандарий» («Искандар девори») достонларидир. Форс адабиётидаги хамсачиликка жавоб сифатида ўзбек тилида биринчи маротаба яратилган Алишер Навоий «Хамса»си бу тилнинг чексиз имкониятларини амалда исбот этди. 52 минг мисрадан иборат бу бешлик 15-аср ислом тафаккурининг борлиқ ва табиат, инсон ва жамият, ахлоқ ва камолот ҳақидаги ўзига хос қомуси эди. Шоир воқеаларни қадим Шарқ тарихининг Хусрав, Баҳром, Искандар каби номлари афсоналар билан чулғанган шахслар, Лайли ва Мажнун каби ошиқлар ҳаётидан олди. Уларга янги мазмун берди, туркона руҳ киритди. Даврнинг дардли масалаларини, авлодларнинг орзу ва армонларини кўтариб чиқди. «Хамса» замондошларига ниҳоятда зўр таъсир кўрсатди. Абдураҳмон Жомий уни ҳаяжон билан олқишлади. Султон Ҳусайн эса шоирни ўзининг оқ отига миндириб, жиловдорлик қилди.\n«Лисон ут-тайр» — Алишер Навоийнинг сўнгги достони «Хамса»дан 14 йил кейин — 1498—99 йилда яратилган. Бу асарини шоир «Фоний» тахаллуси билан ёзган. Чунки бу даврда унинг ҳаёти кексаликка юз ўгирган, аниқроғи, бу дунёсидан кўпроқ у дунёсини ўйлай бошлаган эди. Мазкур асар болалигида севиб ўқигани — Фаридиддин Атторнинг «Мантиқ ут-тайр» («Қушлар тили») достонига жавоб тарзида, шоирнинг ўз таъбири билан айтганда, «таржима расми била» юзага келтирган шеърий мўъжизаси эди. «Лисон ут-тайр» арузнинг рамали мусаддаси мақсур (фоилотун — фоилотун — фоилон) вазнида ёзилган бўлиб, 3598 байтдан иборат. Достондаги бош ғоя, бош муаммо тасаввуфдаги имон, эътиқод ва маънавият масалаларидир. Алишер Навоийнинг нияти оддий инсонларга инсонийликнинг илоҳий моҳиятини тушунтириб бериш, уларни оғир синовлардан ўтказиб, комил инсон даражасида кўриш. Шоир асарда қушлар тимсолида тасаввуф йўлига кирган ва Аллоҳни кўришга, унга етишишга астойдил киришган художўй инсонларни тасвирлашга интилган. Ҳудҳуд деган қуш номидан сўйланган юзларча ҳикоялар тасаввуфий мазмунда бўлиб, улар ҳаммаси ҳаётий, бири биридан қизиқарли. Қушларнинг ранг-баранг тимсоллари орқали Алишер Навоий ўзининг тасаввуф таълимоти билан боғлиқ ғояларини, Аллоҳнинг ҳамма нарсанинг ташқарисида эмас, балки ичида, ўзида эканини кўрсатиш ва исботлашга ҳаракат қилади. Инсоннинг улуғворлигини мажозий услуб билан, таъсирли қилиб, реал ижтимоий, ахлоқий ҳодисалар ила боғлаб тасвирлаган. Тасаввуфнинг вахдат ул-вужуд назарияси ҳам шу тарзда ўзининг бадиий инъикосини топган. Бу билан Навоий тасаввуф ғояларини кенг китобхонлар оммасига бадиий куркам ва жонли етказишда олий даражада санъаткорлик кўрсатган.\nАлишер Навоий бутун ҳаёти давомида ўзбек тили билан бир қаторда форсий тилда ҳам ижод қилиб, баракали мерос яратди. Унинг бу тилдаги шеърлари 1490-йилларнинг ўрталарида, Эрон олими Юсуф Шерозий тахминича, 1495—1500 йиллар орасида муаллиф томонидан девон ҳолига келтирилган ва «Девони Фоний» номи билан машҳур. Мазкур девони 1963 йилда Теҳронда, 1965 йилда Тошкентда, 1993 йилда Душанбада нашр этилган. Ўзбек олими Сулаймонов тавсифи бўйича, «Девони Фоний»да, «Дебоча»дан ташқари, 7 қасида, 554 ғазал, 1 мусаддас, 1 марсия, 72 қитьа, 73 рубоий, 16 тарих, 373 муаммо, 9 луғз бор. «Девони Фоний»даги ғазалларнинг аксарияти машҳур форс шоирлари шеърларига татаббулардан иборат. Жумладан Жомийнинг 52, Ҳофиз Шерозийнинг 237, Хисрав Деҳлавийнинг 33, Саъдий Шерозийнинг 25, Мавлоно Котибийнинг 5, Шоҳий Сабзаворийнинг 5, Камол Хўжандийнинг 4 ва бошқа ғазалига татаббу боғланган. Алишер Навоий форс тилида ёзган оригинал ғазалларига «Мухтара», «Ихтиро» деб сарлавҳа қўйган бўлиб, уларнинг сони 50 дан ортиқ.\nАлишер Навоий ўзининг форсий касидаларидан алоҳида тўпламлар ҳам тузган бўлиб, уларнинг бири «Ситтаи зарурия» («Олти зарурат»), иккинчиси «Фусули арбаа» («Тўрт фасл») деб аталади. «Ситтаи зарурия» тўпламига 6 қасида киритилган бўлиб, уларни Хисрав Деҳлавий, Жомий, Анварий, Ҳақоний, Солмон Соважий ва бошқа қасиданавислар таъсирида яратган. У даврларда шоирнинг шеърий маҳорати кўп вақт қасида ёзиш билан белгиланганини ҳисобга олсак, Алишер Навоийнинг ҳам қасиданавислик салоҳияти юқори бўлган. Алишер Навоийнинг «Фасули арбаа» тўпламига 4 қасидаси киритилган бўлиб, улардан «Баҳор» 57 байтдан, «Саратон» 71 байтдан, «Хазон» 33 байтдан, «Дай» 70 байтдан иборат. Уларда йилнинг 4 фасли — баҳор, ёз, куз ва қиш, бу фасллардан ҳар бирининг ўзига хос гўзаллиги завқ билан тасвирланган ва тўртталови ҳам замон подшоҳи — Султон Ҳусайн Бойқарони подшоҳ ва шахс, яхши дуст ва яхши инсон сифатида васф этишга бағишланган. Умуман, Алишер Навоий ўзининг форсий тилдаги асарлари билан замондошларининг, биринчи навбатда, Жомийнинг юқори таҳсинига сазовор бўлган ва форс-тожик адабиёти, хусусан шеърияти ривожига муносиб ҳиссасини қўша олган.\nАлишер Навоий шоир бўлиш билан бирга ўз даврининг улуғ олими, мутафаккири ҳам эди. Навоийсиз бу давр фани ва маданияти тараққиётини тасаввур этиш қийин. Алишер Навоий илмий тадқиқотлари ва изланишларининг катта қисми, табиийки, тил ва адабиёт масалалари билан боғланган. Шу маънода «Мажолис ун-нафоис» тазкирасини яратиш билан Алишер Навоий ўз даври адабиётига, унинг ижодкорларига ўзига хос ҳайкал ўрнатди. Унда ўзбек ва форсий тилларда ижод қилган 359 шоирнинг ҳаёти ва ёзган асарлари ҳақида ноёб маълумотлар берилган, бу ижодкорларнинг ютуклари ва камчиликлари, ўзига хос хусусиятлари кўрсатилган.\nАлишер Навоийнинг «Хамсат ул-мутаҳаййирин», «Ҳолоти Саййид Ҳасан Ардашер», «Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад» асарлари «Мажолис ун-нафоис»нинг давомидай бўлиб, бу давр адабиёти, фани ва маданиятининг йирик намояндалари ҳаётини ўрганишда энг қимматли манбалардир. Бу асарлар бадиий-тасаввуф адабиётининг маноқиб (ёки манқаба) жанрига тегишли бўлиб, услубининг самимийлиги билан ажралиб туради.\nАлишер Навоийнинг энг муҳим асарларидан бири «Вақфия» бўлиб, бир қарашда, шоир ва буюк давлат арбобининг ўзи қурган иморатларига вақфи, яъни расмий ҳужжатидек кўринса ҳам, аслида унда Султон Ҳусайн Бойқаро даври давлат тизими, Алишер Навоийнинг бу давлатни бошқаришдаги ўрни, унинг таржимаи ҳоли, ижтимоий-сиёсий ва ахлоқий қарашлари катта билимдонлик ва аниқлик билан ёритилган. Шунинг учун ҳам навоийшуносликда бу асарга Алишер Навоий насрининг ажойиб намунаси сифатида қаралади. Муаллиф фикрларининг баъзиларини шеър билан, хусусан рубоий шаклида баён қилиши унинг қайси масалага қўл урмасин, ўзини шеъриятдан ҳеч узоқ турмаганини, доим шеърият билан нафас олганини намоён этади.\nАлишер Навоийнинг «Мезон ул-авзон» («Вазнлар ўлчови») ва «Муҳокамат ул-луғатайн» («Икки тил муҳокамаси» ёки «Икки тил тадқиқи») асарлари бошқа илмий тадқиқотларидан фарқли ўлароқ умумтуркий аҳамиятга эга ва бошқа туркий халқларнинг шеърияти ва тилларини ўрганишга ҳам хизмат қилиб келмоқда. Алишер Навоий «Мезон ул-авзон»ни арузнинг биринчи тадқиқотчиси Халил ибн Аҳмад, кейинги давр олимларидан Шамс Қайс, Хожа Насриддин Тусий, замонавий тадқиқотчилардан Жомий тажрибаларидан ижодий истифода этиб яратган. Аруз вазни бўйича ўзбек тилидаги бу биринчи илмий қўлланмада унинг асосий рукнлари ва бошқа унсурлари, 19 баҳрининг тузилиши, рубоий вазнларини аниқ таърифлаб, туркий шеърий мисоллар opқали асослаб, изоҳлаб берилган. Асарда аруз вазнига тушмайдиган шеърий вазнлар — туюқ, чинга, мустазод, арузворий, буди-будойи ва бошқа туркий шеърий вазнларга ҳам изоҳ ва талқинлар берилган. Бу асар аруз бўйича бугунги кунда ҳам ўз илмий қиммати ва амалий аҳамиятини йўқотмаган.\nАлишер Навоий ҳаётининг охирларида «Маҳбуб ул-қулуб» насрий асарини езди. Асар 3 қисмдан иборат. Унинг биринчи қисми 40 фасл. Ҳар бир фаслида муаллиф ўзи яшаган даврдаги бир табақа ҳаёти, ахлоқи ва вазифалари ҳақида суҳбат юритади. У ушбу табақа вакилларининг яхши ишлари ҳақида ҳам, айб ва нуқсонлари ҳақида ҳам гоҳ ҳалимлик билан, гоҳ ғазаб-нафрат билан мулоҳаза юритиб, уларни инсофга чақирмоқчи, тарбияламоқчи бўлади. Асарда Алишер Навоийнинг инсон ахлоқига ва тарбиясига доир энг ноёб панд ва насиҳатлари халқ мақоллари ва ҳикматли сўзлари шаклида баён қилинган. Кўп ўринда шоир ўз фикрларини байт, қитьа, маснавий, рубоий шаклида ифодалаши асарга ранг-баранглилик бағишлаган. «Тарихи мулуки Ажам» ва «Тарихи анбиё ва ҳукамо» Алишер Навоий Султон Ҳусайн Бойқаро даври ижтимоий-сиёсий тарихига бағишлаб ёзмоқчи бўлган асарининг бошланғич бўлакларидир.\nАлишер Навоий «Тарихи мулуки Ажам»да қадимги Эрон подшоҳлари, уларнинг тарихда муҳрланиб қолган ишлари ва шахсиятлари тўғрисида ҳикоя қилади. Бундаги маълумотларни Навоий кўпроқ Абулқосим Фирдавсийнинг «Шоҳнома» достонидан ҳамда «Тарихи Табарий» китобидан олган.\nАлишер Навоийнинг «Тарихи анбиё ва ҳукамо» асари эса ислом дини тарихи билан боғлиқ ривоятлар ва адабий асарларни, хусусан бир қатор пайғамбарлар ҳаётини Буқрот (Гиппократ), Афлотун (Платон), Батлимус (Птолемей) каби донишмандларни билиб олиш учун муҳим манбадир. Айни вақтда Алишер Навоийнинг бу асарлари ўзбек бадиий насрининг қадимий ва гўзал намуналаридир.\nАлишер Навоий ўзидан бой шеърий, насрий ва илмий мерос қолдирган бўлиб, бу мероснинг ҳажми, «Лисон ут-тайр» достонида шоирнинг ўзи таъкидлашича, 100 минг байтдан иборатдир. Бу бой мерос билан Алишер Навоий ўзбек адабиётини жаҳон юксаклигига кўтарди ва ўзбек адабий тилига асос солди. Ўзбек адабиётида лирик жанрлар ва достончиликнинг энг юқори тараққиёти Алишер Навоий номи билан боғлангандир.\nАлишер Навоий асарлари ўнлаб халқларнинг тилларига таржима бўлган. Macалан, «Мажолис ун-нафоис» 16-асрдаёқ форс тилига Фахрий бин Султон Муҳаммад Амирий, Муҳаммад Қазвиний ва Шоҳали Абдуали Нишопурий томонидан 3 марта таржима қилинган. Алишер Навоийнинг бошқа тилларга таржима қилинган дастлабки бадиий асари «Сабъаи сайёр» бўлди. Христофор Арманийнинг 1557 йилда итальян тилида нашр этилган «Сарандиб шоҳи уч ўғлонининг зиёрати» асарида Алишер Навоийнинг «Сабъаи сайёр» достонидаги қолипловчи ҳикояси — «Баҳром ва Дилором» ҳикоя қилинади. Бу асар немис, француз ва голланд тилларига таржима қилиниб, 11 марта нашр этилган. Шунингдек, 17-аср Грузин шоири Цицишвили Алишер Навоийнинг «Сабъаи сайёр» достонини эркин таржима қилиб, «Етти гўзал» достонини яратди. 19-асрнинг охири ва 20-асрнинг бошларида Алишер Навоийнинг «Муҳокамат ул-луғатайн» асари турк ва татар тилларига таржима қилинди.\nАлишер Навоий ижодиётига қизиқиш, уни ўрганиш Европа ва Россияда ҳам ҳийла катта тарихга эга. Француз шарқшуноси Катрмер 1841 йилда босилган хрестоматиясида Алишер Навоийнинг «Муҳокамат ул-луғатайн» ва «Тарихи мулуки Ажам»ини эълон қилган, И.Н. Березин «Турк хрестоматияси»да унинг бир неча асарларидан парчалар берган. М. Никитский 1856 йилда биринчи манбалар асосида «Амир Низомиддин Алишер. Унинг давлат ва адабиёт соҳасидаги аҳамияти» мавзуида магистрлик диссертациясини ёзади. Шу билан бирга, Н.И. Илъминский, В.В. Вельяминов-Зернов, В.В. Бартольд, Е.Э. Бертельс, С.Н. Иванов, Н.И. Конрад, М. Белен, Паве де Куртейль, Э. Браун ва бошқа шарқшунослар Алишер Навоийнинг фаолияти ва мероси билан шуғулландилар.\nТуркистонда 20-аср бошидан бошланган, ташаббускори жадидлар бўлган маърифий уйғониш Алишер Навоийнинг ҳаёти ва фаолиятини ўрганишда ҳам ўз ифодасини топди. 1919 йилда Тошкентда Фитрат нашрга тайёрлаган «Инсоният ҳақинда Навоийнинг фикри» номли рисола босилиб чиқди. Бу китобча Алишер Навоийнинг «Ҳайрат ул-аброр» достонининг «Салотин бобида» («Султонлар ҳақида») деган қисмидан парча эди. Шундан сўнг Алишер Навоий ижодини ўрганиш ва оммалаштириш кенг тус олди. Адабиётшунослик фанининг навоийшунослик соҳаси юзага келди. Бу соҳада олимлар ва адиблардан Ойбек, О. Шарафиддинов, С. Айний, В. Зоҳидов, Иззат Султон, А. Қаюмов, П. Шамсиев, Ҳ. Сулаймонов, Н. Мамаев, С. Ғаниева, А. Ҳайитметов, А. Абдуғафуров, А. Рустамов ва бошқа салмоқли ишлар қилдилар, Алишер Навоий ижоди бўйича ўнлаб номзодлик ва докторлик диссертациялари ёзилди. Ёзувчи Ойбек «Навоий» романини, Иззат Султон «Навоийнинг қалб дафтари» ҳужжатли қиссасини, Л. Бать «Ҳаёт бўстони» қиссасини, Миркарим Осим ҳикоялар туркумини яратди. Айниқса, кейинги 50 йил навоийшуносликда сермаҳсул йиллар бўлди. Алишер Навоий асарларининг мамлакатимиз китоб фондлари ва чет эллардаги кутубхоналарда сақланаётган деярли барча нодир нусхалари ўрганилди.\nАлишер Навоийнинг кўпгина асарларининг илмий танқидий матни ишлаб чиқилди. «Девони Фоний» ва бошқа асарларининг нодир нусхалари топилиб, нашр этилди. 20-асрда Алишер Навоийнинг чинакам саҳнавий ҳаёти бошланди. Иззат Султон ва Уйғун «Алишер Навоий» драмасини (1945, 1948), И. Маҳсумов бастакорлар Ю. Ражабий ва С. Жалил билан ҳамкорликда «Навоий Астрободда» мусиқали драмасини (1967) ёздилар. Алишер Навоий образи киноэкранда ҳам мужассамлашди. Алишер Навоий достонлари асосида яратилган «Фарҳод ва Ширин» мусиқали драмаси (1937), «Лайли ва Мажнун» операси (1942), «Суҳайл ва Меҳри» балети (1967), «Дилором» операси (1958), «Искандар» драмаси (1991) театр санъатининг энг яхши асарларидан бўлиб қолди.\nБироқ қарийб бир ярим аср давом этган мустамлакачилик даврида, айниқса шўро тузуми даврида маданий меросимизни халқимизга ёт мафкура қолипига солиб талқин қилишга уринишлар бўлди. Бу ҳодиса Алишер Навоий ижодига муносабатда ҳам ўз ифодасини топди. Уни йўқсилларнинг дўсти, мулкдорларнинг мухолифи қилиб таърифлашга интилишди. Жаҳон адабиётининг дурдонаси бўлган асарларидаги (масалан, «Ҳайрат ул-аброр» достонидаги) ажойиб боблар қисқартириб нашр этилди. Алишер Навоий нинг ҳаёти ва ижоди Аллоҳга имон келтирган, Қуръони каримдаги ҳар бир оятни муқаддас деб билган, нақшбандия тариқатини қабул қилган адиб ва мутафаккирнинг ҳаёти ва ижодидир. Унинг ижоди моҳиятини англаб етмоқ учун дин тарихини яхши билган, Қуръони каримни ўқиб, маъносини англаб етган киши бўлиш керак. Шўро тузумида эса диний илмларни тарғиб қилиш таъқиқланди. Шу боис, гарчи навоийшунос олимлар шоир ижодини тарғиб қилиш бўйича анча ишлар қилган бўлсалар ҳам, Алишер Навоий ижоди кўпчилик китобхонлар учун тушунарсиз бўлиб қолди. Мустақиллик бизга барча қадриятларимиз қатори Алишер Навоий меросини ўрганишнинг кенг уфқларини очди. Эндиликда унинг ижодини аслича, моҳиятини тушуниб ўрганиш имконияти юзага келди.\nСочингни бошдин-аёғ чин ила шикан қилғил.\nХазон сипоҳига, эй боғбон, эмас монеъ\nОРАЗИН ЁПҚАЧ КЎЗИМДИН…\nҒорати дин этти ногаҳ бир балолиқ кўзу қош.\nЎН САККИЗ ЁШ ҲАЙРАТЛАРИ\nНе ажаб, чун сарвинозим ўн саккиз ёшиндадур.\nДеса бўлғайким, яна ҳам ўн саккиз йил ҳусни бор,\nЎн саккиз ёшина мунча фитнаким бошинадур.\nҲусн шоҳи, ул балоларким, кўзу қошинадур.\nҲайрат этмон ҳусни нақшидаки, ҳар ҳайратки, бор,\nБарчаси эзид таоло сун`и наққошинадур.\nТан анга сийму ичина тош музмар кўнглидин,\nАқлға юз ҳайрат, ул ойнинг ичу тошинадур.\nМай кетур, эй муғки, юз ҳайрат аро қолмиш Масиҳ,\nБул ажабларким, бу эски дайр хуффошиндадур.\nТо Навоий тўкти ул ой фурқатидин баҳри ашк,\nҲар қачон боқсанг, қуёш акси анинг ёшиндадур.\nМУБТАЛО БЎЛДИМ САНГА\nКўргали ҳуснунгни зору мубтало бўлдум санга,\nНе балолиғ кун эдиким, ошно бўлдум санга.\nҲар неча дедимки кун-кундин узай сендин кўнгул,\nВаҳки, кун-кундин батаррак мубтало бўлдум санга.\nМен қачон дедим: «Вафо қилғил манга» зулм айладинг,\nСен қачон дединг: «Фидо бўлғил манга» бўлдим санга.\nҚай пари пайкарга дерсен телба бўлдунг бу сифат,\nЭй пари пайкар, не қилсанг қил манга, бўлдум санга.\nЭй кўнгул, тарки насиҳат айладинг овора бўл,\nЮз бало етмаски, мен ҳам бир бало бўлдум санга.\nЖоми Жам бирла Хизр суйи насибимдур мудом,\nСоқиё, то тарки жоҳ айлаб гадо бўлдум санга.\nҒусса чангидин навоэ топмадим ушшоқ аро,\nТо Навоийдек асиру бенаво бўлдум санга.\nЛАБЛАРИНГКИМ ҲАЙФ ЭРУР…\nЛабларингким ҳайф эрур тенг тутмоқ они қанд ила,\nСиндирур юз қанд бозорини шаккар ханд ила.\nТоки ҳайронмен сенга номус ила итмиш кўнгул,\nТелба янглиғким, қочар эл ғофил ўлғач банд ила.\nОдам ул соатки жаннат ичра авлодин кўрар,\nНе қувонғай дам-бадам сен нозанин фарзанд ила.\nҚўй насиҳат, зоҳидо, ўтлуғ дамимдин ваҳм қил,\nТелба ит имкони йўқтурким, соғалғай панд ила.\nҲожатингни элга арз этмакка ҳожат бўлмасун,\nХуш чиқишсанг лаҳзани бу зори ҳожатманд ила.\nЛабларинг ҳажринда юр паркандким бўлмиш кўнгул,\nЛаъл эрур маҳлул қон ўрниға ҳар парканд ила.\nЧун Навоий кўнгли синди, эмди лутфинг не асиғ?\nКим ушатса шишани битмас яна пайванд ила.\nОшиқ ўлдум, билмадим ёр ўзгаларга ёр эмиш,\nОллоҳ-оллоҳ, ишқ аро мундоқ балолар бор эмиш.\nҚаддиға эл майли бўлғондин кўнгул озурдадур,\nУл алифдин зорларнинг ҳосили озор эмиш.\nЭлга новак урди, мен ўлдим эрур бу турфаким,\nЖоним этган реш эл бағриға кирган хор эмиш.\nРиштаким, муҳлик ярам оғзиға тиктим англадим,\nКим кафан жинси қироғидин сувурган тор эмиш.\nКўйи деворидин оғриқ танға тушган соядек,\nСел ғамидин эмди соя ўрниға дилдор эмиш.\nЖонға тахвиф айладим тиғи ҳалокидин анинг,\nЭй Навоий, хўбларни кўрма осонлиғ билан,\nКим биравким солди кўз, узмак кўнгул душвор эмиш.\nҚон ютуб умри жаҳон аҳлида бир ёр истадим,\nЛекин ул камрак топилди, гарчи бисёр истадим.\nКимга ким жоним фидо айлаб соғиндим дам-бадам,\nЭрмас эрди ёрлиқда чун вафодор истадим.\nБилмадим олам элида йўқтурур мутлақ вафо,\nВаҳки, умри улча йўқтур соғиниб ёр истадим.\nУлки, топилмас башар жинсида ваҳ ғафлат кўрунг,\nКим пари хайлида мен девонаи зор истадим.\nСирри ишқимни кўнгул кўз бирла фош этмак не тонг,\nҚалбу тардоманни мен чун соҳиб асрор истадим.\nШайх бирла хонақаҳдин чун ёруғлуқ топмадим,\nДайр пири хизматиға кўйи хаммор истадим.\nЭй Навоий, чун рафиқи топмадим, бу ғуссадин,\nЎзни бекаслик балосиға гирифтор истадим.\nМEНИ МEН ИСТАГАН КИШИ…\nМени мен истаган ўз суҳбатига аржуманд этмас,\nНе баҳра топқамен андинки, мендин истагай баҳра,\nЧу улким баҳраи андин тилармен баҳраманд этмас.\nНетай ҳуру пари базминки, қатлим ё ҳаётимға,\nАён ул заҳр чашм айлаб ниҳон, бу нўшханд этмас.\nКеракмас ой ила кун шакликим, ҳусну малоҳатдин,\nИчим ул чок-чок этмас, таним ул банд-банд этмас.\nКерак ўз чобуки мажнунваши қотил шиоримким,\nБузуғ кўнглумдин ўзга ерга жавлони саманд этмас.\nКўнгул уз чарх золидин, фирибин емаким, охир\nАжал сарриштасидин ўзга бўйнунгға каманд этмас.\nУл ой ўтлуғ юзин очса, Навоий тегмасун деб кўз,\nМуҳаббат тухмидин ўзга ул ўт узра сипанд этмас.\nКEЧА КEЛГУМДИР ДEБОН…\nКеча келгумдир дебон ул сарви гулрў келмади,\nКелди жон оғзимғаву ул шўхи бадхў келмади.\nОразидек ойдин эрканда гар этти эҳтиёт,\nРўзгоримдек ҳам ўлғонда қоронғу келмади.\nКимса бормуким анга кўрганда кулгу келмади.\nКўзлариндин неча сув келгай деб ўлтурманг мени,\nКим бори қон эрди келган бу кеча сув келмади.\nТолиби содиқ топилмас, йўқсаким қўйди қадам,\nЙўлғаким аввал қадам маъшуқа ўтрў келмади.\nЖОНҒА ЧУН ДEРМEН\nЖонға чун дермен: «Не эрди ўлмаким кайфияти?»\nДерки: «Боис бўлди жисм ичра маразнинг шиддати».\nЖисмдин сўрсамки: «Бу заъфингға не эрди сабаб?»\nДер: «Анга бўлди сабаб ўтлуқ бағирнинг ҳирқати».\nЧун бағирдин сўрдум, айтур: «Андин ўт тушти манга\nКим, кўнгулга шуъла солди ишқ барқи офати».\nКўнглума қилсам ғазаб, айтурки: «Кўздиндур гунаҳ,\nКўрмайин ул тушмади бизга бу ишнинг туҳмати».\nКўзга чун дерменки: «Эй, тардомани юзи қаро,\nСендин ўлмиш телба кўнглумнинг балою ваҳшати».\nЙиғлаб айтур кўзки: «Йўқ эрди манга ҳам ихтиёр\nКи, кўрунди ногаҳон ул шўхи маҳваш талъати».\nЭй Навоий, барча ўз узрин деди, ўлгунча куй\nКим, санга ишқ ўти-ўқ эрмиш азалнинг қисмати.\nХИЛЪАТИН ТО АЙЛАМИШ…\nХилъатин то айламиш жонон қизил, сориғ, яшил,\nШуълайи оҳим чиқар ҳар ён қизил, сориғ, яшил.\nГулшан эттим ишқ саҳросин самуми оҳдин\nКим, эсар ул дашт аро ҳар ён қизил, сориғ, яшил.\nШишадек кўнглумдадур гулзори ҳуснунг ёдидин,\nТобдоннинг аксидек алвон қизил, сориғ, яшил.\nОразу холинг била хаттинг хаёлидин эрур\nКўзларимнинг оллида даврон қизил, сориғ, яшил.\nЛаългун май тутқил олтун жом бирла сабзада\nКим, булардин яхши йўқ имкон қизил, сориғ, яшил.\nФақр аро беранглиқ душвор эрур беҳад, валек\nХирқада тикмак эрур осон қизил, сориғ, яшил.\nЭй Навоий, олтину шингарфу зангор истама,\nБўлди наминг рангидин девон қизил, сориғ, яшил.\nИстаганлар, бизни саҳрои балода истангиз,\nВодийи ҳижрон ила дашти фанода истангиз.\nВомиқу, Фарҳоду Мажнундеклар ул водий аро\nБўлсалар пайдо, мени ҳам ул арода истангиз.\nЮз аларнинг ишқича дарду, балоу ғуссаға\nТолиб эл бошиға келган можарода истангиз.\nЭйки, истарсиз саводул важҳ фиддорайидин,\nБохабар бўлмоқ мени юзи қарода истангиз.\nКўнглим ул зулф ичрадур, зинҳор ишқим шарҳини\nИстаманг мен телбада, ул мубталода истангиз.\nНуқта янглиғким, вафо узра қилур котиб рақам,\nИшқ ўтининг доғини аҳли вафода истангиз.\nЁ адам даштида, ё мулки фанода истангиз.\nСарвқад лолаузорим келгай.\nИл гадо жониға ўт тушкайким,\nМасти девонашиорим келгай.\nЭй Навоий, тиламон ҳуру пари,\nКЎЗ БИРЛА ҚОШИНГ ЯХШИ\nКўз бирла қошинг яхши, қабоғинг яхши,\nЮз бирла сўзинг яхши, дудоғинг яхши.\nЭнг бирла менгинг яхши, сақоқинг яхши,\nБир-бир не дейин боштин-аёғинг яхши.\nГАР ОШИҚ ЭСАНГ\nГар ошиқ эсанг меҳру вафо қилма ҳавас,\nДард истаю дафъиға даво қилма ҳавас.\nҲижрону висол мутлақо қилма ҳавас,\nДилдорингдан ғайри ризо қилма ҳавас.\nЗоҳид, сенга – ҳур, манга – жонона керак,\nЖаннат – санга бўлсун, манга – майхона керак.\nМайхона аро соқию паймона керак,\nПаймона неча бўлса тўла, ёна керак.\nЖондин сени кўп севармен, эй умри азиз,\nСондин сени кўп севармен, эй умри азиз.\nҲар неники севмак ондин ортуқ бўлмас,\nОндин сени кўп севармен, эй умри азиз.\nЖонимдаги «жим» икки долингға фидо,\nАндин сўнг «алиф» тоза ниҳолингға фидо,\n«Нун»и доғи анбарин ҳилолингға фидо,\nҚолғон ики нуқта икки холингға фидо.\nДедим: Зақанинг тутуб сақоғингни ўпай,\nКўз-қошингга суртубон қабоғингни ўпай,\nГулдек юзинг ислабон дудоғингни ўпай,\nЙўқ, йўқ, йўқ, агар десанг, аёғингни ўпай.\nЁ раб,ул шаҳду шакар ё лабдурур,\nЁ магар шаҳду шакар ё лабдурур.\nЖонима пайваста новак отқали,\nҒамза ўқин қошига ёлабдурур.\nНеча дедим ул санамға: Бормоғин!\nҚилмади ул тарк охир бормоғин;\nПардани рухсорасидан олмангиз,\nҲоҳақ ўлтурди мени шул олмангиз;\nГар анористонға сунса илгини,\nАйтур: — Ул турсун,амонат,олмангиз!\nҚоши қаддимни жафодин ё қилур;\nМен вафоси,ваъдасидин шодмен,\nУл вафо, билманки, қилмас, ё қилур.\nОЛМАНИ ОТТИ НИГОРИМ\nОлмани отти нигорим, «ол»,-деди\n«Олма бирла бу кўнгилни ол»,-деди\nСўрсам эрса оламсини рангини\n«Олма рангин не сўрурсан, ол»,-деди\nФАРҲОД ВА ХИСРАВ АЙТИШУВИ\nДеди: қайдинсен эй мажнуни гумраҳ?\nДеди: мажнун ватандин қайда огаҳ.\nДеди: недур сенга оламда пеша?\nДеди: ишқ ичра мажнунлиқ ҳамиша.\nДеди: бу ишдан ўлмас касб рўзи,\nДеди: касб ўлса басдур иш сўзи.\nДедиким: ишқ ўтидин де фасона!\nДедиким: куймакингни айла маълум!\nДеди: андин эрур жоҳ аҳли маҳрум!\nДеди: қай чоғдин ўлдунг ишқ аро маст?\nДеди: руҳ эрмас эрди танға пайваст.\nДеди: бу ишқдин инкор қилғил!\nДеди: бу сўздин истиғфор қилғил!\nДеди: ошиққа не иш кўп қилар зўр?\nДеди: фурқат туни ишқи балошўр.\nДеди: ишқ аҳлининг недур ҳаёти?\nДеди: васл ичра жонон илтифоти.\nДедиким: Дилбарингнинг де сифотин!\nДеди: тил ғайратидин тутмон отин!\nДедиким: ишқиға кўнглунг ўрундур?\nДеди: кўнглумда жондек ёширундур.\nДеди: васлиға борсен орзуманд?\nДеди: бормен хаёли бирла ҳурсанд.\nДеди: нўши лабидин топқай эл баҳр?\nДеди: ул нўшдин эл қисмидур заҳр.\nДеди: жонингни олса лаъли ёди?\nДедиким: ушбудур жоним муроди.\nДеди: кўксунгни гар чок этса бебок?!\nДеди: кўнглунг фидо қилса жафоси?\nДеди: жонимни ҳам айлай фидоси.\nДедиким: ишқдин йўқ жуз зиён буд.\nДеди: бу келса савдо аҳлиға суд.\nДеди: бу ишқ тарки яхшироқдур!\nДеди: бу шева ошиқдин йироқдур!\nДеди: ол ганжу қўй меҳрин ниҳоний,\nДеди: туфроққа бермон кимёни!\nДеди: жонингға ҳижрон кинакашдур,\nДеди: чун бор васл уммиди хушдур.\nДедиким: шаҳға бўлса ширкат андеш!\nДеди: ишқ ичра тенгдур шоҳу дарвеш!\nДеди: жонингға бу ишдин алам бор,\nДеди: ишқ ичра жондин кимга ғам бор?!\nДеди: кишвар берай, кеч бу хавасдин!\nДеди: бечора, кеч бу мултамасдин!\nДеди: ишқ ичра қатлинг ҳукми этккум!\nДеди: ишқида мақсудимға еткум.\nДеди: бу ишда йўқ сендин йироқ қатл,\nДеди: бу сўзларингдин яхшироқ қатл.\nЧоп этилган 17.12.2017 МуаллифZiyouz.uz\nОлий таълим муассасаларига тест синовисиз ва қўшимча имтиҳонсиз қабул имкониятлари!\nPrevious story Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Халқаро хотин-қизлар кунига бағишлаб ўтказилган тантанали маросимдаги нутқи


ЎЗБЕКИСТОН – “Дронлар бўйича мантиқсиз тақиқ бекор қилинсин”\n19 ноябр 2019, Тошкент вақти: 18:08\nЎЗБЕКИСТОН. “Кўп йиллардан бери видеочилик қилиб келаман. Халқимизнинг тўй маросимларида хизматда бўламиз. 4-5 йил олдин мамлакатимизга дронлар кириб келгач, ишимиз анча енгиллашди, тасвирга олиш сифати ҳам ошди. Илгари кранда қийинчилик билан олинган тасвирларни дрон ёрдамида тез ва соз ола бошладик. Аммо 2014 йилда дронларда фойдаланиш тақиқлангач, мамлакатимиз бўйлаб қанчадан-қанча видеочиларнинг оиласи қақшади. Шу кунга қадар дрондан фойдаланиб келаётган эдик. Яқинда эса дрондан ноқонуний фойдаланганлик учун жиноий жавобгарлик жорий этилди. Айни пайтда мамлакатимизда деярли барча видеостудиялар дрондан фойдаланади.\nДрондан фойдаланишни тақиқлаш мантиқсизликдир. Айримлар ушбу ҳолатни хавфсизлик мақсади билан изоҳламоқда. Нима, одамлар дрондан фойдаланса, кўп сонли ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари мамлакатимизни ҳимоя қилолмай қоладими?!\nҚолаверса, мамлакатимизга чет эллик сайёҳларни кўпроқ жалб этиш мақсадида чора-тадбирлар кўрилаётган бир пайтда дроннинг тақиқланиши ҳам бемаврид ва мантиқсиз қарордир.\nЎзбекистондаги операторлар номидан илтимос қилмоқдамиз: жаноб президент, дрондан фойдаланиш борасидаги тақиқ ва жавобгарликни бекор қилиб беринг!”\n(Бу хабар Озодликка 5 март куни келган.)


Испания соҳилига улкан акулалар сузиб келди - олимлар ташвишда\n12:52 06.05.2020 (Янгиланган 12:54 06.05.2020)\nОлимлар Ўрта ер денгизида Испания курорти соҳили яқинида узунлиги тўрт метр бўлган акулаларни кўришди.\nТОШКЕНТ, 6 май — Sputnik. Олимлар Ўрта ер денгизида Испания курорти соҳили яқинида улкан акулаларни кўришди, деб хабар беради The Sun.\nМалагадан шарқ томонида Костанинг тропик қирғоғида, Калахонда пляжи яқинида тўрт метр узунликдаги йиртқич видеога олинди.\nИлгари олимлар беш метрли акулани кўришган эди. Айтилишича, ҳудудда тажовузкор акула турларини аниқлашган.


Таиландда ўзбекистонликларни фаҳшга зўрлаган қўшмачи ушланди\nТаиланд полицияси ўзбекистонлик аёлларни фоҳишалик қилишга мажбурлаган эронлик шахсни ҳибсга олди.\nБу ҳақда Марказий Осиё янгиликлар хизмати Таиланд медиасига таянган ҳолда хабар қилади.\nМаълумотларга кўра, 19 декабрга ўтар кечаси полиция эронлик 33 ёшли Жасем Муҳаммад Абдулла Алмазроийни қўлга олган. У Таиланднинг туристик шаҳри бўлган Паттайяга фоҳиша етказиб берганликда айбланмоқда.\nЭронлик шахс 20 ёшлар атрофидаги ўзбекистонлик уч аёлдан ариза тушганидан сўнг ҳибс этилгани айтилмоқда. Аризачилар Жасем Муҳаммад Абдулла Алмазроий уларни алдов йўли билан Паттайяга олиб келгани, кейин эса фоҳишалик қилишга мажбурлаганини маълум қилганлар.\nАёллардан бири эронлик қўшмачи талабларини бажаришдан бош тортгани учун жисмоний зўравонликка дучор бўлганини ҳам билдирган.\nЎзбекистонлик аёллар Паттайяга уқаловчи (массажчи) бўлиб ишлаш учун келганларини, бу ерга келишга йўлкира харажатлари учун эронликдан 10 000 Таиланд бати (тақрибан 320 АҚШ доллари – таҳр.) миқдорида пул олганларини эътироф этганлар.\nАризачиларга кўра, Паттайяга келишлари билан уларни фоҳишалик қилишга мажбур қилганлар, бу ишдан бўйин товлаган пайтларида уларни калтаклаш ва баданига сигарет босиш билан жазолаганлар. Улар келишлари билан паспортлари қўшмачи томонидан тортиб олинганини қўшимча қилганлар.\nЭронлик Жасем Муҳаммад Абдулла Алмазроий полиция рейди чоғида Жанубий Паттайядаги меҳмонхоналардан бирида қўлга олингани айтилмоқда. Маълумотларга кўра, мазкур рейд чоғида бу жиноий гуруҳ ишларида иштирок этган яна 7 нафар шахс ҳибсга олинган.\nТаиланднинг жанубий-шарқида жойлашган Паттайя курорт шаҳрида, расмий маълумотларга кўра, 100 минг аҳоли, норасмий маълумотларга кўра эса, сайёҳлар билан бирга қўшиб ҳисоблаганда 500 минг чоғли киши истиқомат қилади. Пойтахт Бангкокдан тахминан 165 километр узоқликда, Сиам кўрфазининг шарқий қирғоқларида жойлашган бу шаҳарга ҳар йили ўртача 5 миллион турист келиб кетади.


"Президентдан дарак йўқ. Сайлов баннерлари ҳам йўқ" - BBC News O'zbek\n"Президентдан дарак йўқ. Сайлов баннерлари ҳам йўқ"\nЎзбекистонда 29 мартда бўлиб ўтадиган президентлик сайловлари арафасида номзодлар жойларда тарғибот ишларини бошлаб юборган. Президент Ислом Каримовнинг ўзидан бошқа барча номзодлар сайловчилар билан учрашмоқда.\nУч номзод бир куннинг ичида иккита вилоятдаги сайловчилар билан учрашган. Хасталиги тўғрисида хабарлар чиққанидан бери жаноб Каримов халққа кўриниш бергани йўқ.\nЎзбек матбуоти ҳам мамлакат раҳбарининг қаердалиги хусусида сукут сақламоқда. Тошкентдан журналист Абдураҳмон Ташановнинг айтишича, ўзбекистонликлар Каримовнинг тўсатдан "икки ҳафта ё бир ойга йўқолиб қолишига кўникиб қолишган".\nУнинг айтишича, жамоатчилик ва зиёлилар орасида сайловолди кампанияси бошланганига қарамай, нима учун Каримов кўзга кўринмаётгани ҳақида саволлар туғилаяпти.\nАслида, журналистга кўра, бутун сайловолди вазияти мавҳумдир, президентликка номзодлардан бирортасининг ҳам қиёфаси телевидение ё газеталарда пайдо бўлмаяпти.\n"Умуман, сайловолди шукуҳи Ўзбекистонда йўқ. Мана ҳозир президент ўтадиган катта кўчалардан бирида турибман. Бу кўчада ҳам сайловни эслатадиган бирорта баннер ё афиша йўқ. Қандайдир сукунат. Изоҳлаб бўлмайдиган сайловолди кампанияси давом этаяпти", - дейди журналист.


Вейналдум «Ливерпуль»нинг асосий муаммосини айтди\nЖума, 22 Январ\n«Ливерпуль» яримҳимоячиси Жоржиньо Вейналдум Премьер-лига доирасида «Бёрнли»дан учралган мағлубиятдан (0:1) кейин муваффақиятсизлик сабаблари ҳақида гапирди.\n«Ўйиндан олдин яхши режага эга эдик – тўп билан кўпроқ ҳаракат қилишимиз лозим эди. Ўйин давомида гол уриш учун етарлича имкониятларга эга бўлдик, шу жумладан яққол голли вазиятлар ҳам юзага келди. Бироқ бу сафар ҳам рақиб дарвозасини ишғол эта олмадик. Вазиятни якунлашга аниқлик етишмади, рақиб эса пенальтидан гол урди.\nБиздаги муаммо вазиятлардан фойдалана олмаётганимизда. Буни тушунтириш қийин. Эҳтимол, четдан қараганда ўзимизга бўлган ишончни йўқотгандек кўринаётгандирмиз, аслида эса бундай эмас. Бизда гол учун вазиятлар етарлича яратиляпти. Балки голга бўлган кучли иштиёқ етишмаётгандир.\nГол кирита олмаётганимиз ёки вазият қийинлашаётгани ҳақида ўйламай, фақат ўйнашимиз керак. Навбатдаги учрашув кубок доирасида «Манчестер Юнайтед» билан. Ғалаба қозонишга интилиш лозим», – дейди Вейналдум.\nМаълумот учун, «Ливерпуль» 2021 йилда АПЛ доирасидаги сўнгги 4 ўйинда бирорта ҳам гол кирита олганича йўқ. Клуб 19-турдан кейин 34 очко билан 4-ўринда бормоқда.\nЛиверпуль Жоржиньо Вейналдум\nКлопп Салоҳ ва Роналдуни таққослади\nМанба: Ван де Бек қишда «МЮ»дан кетади\n«Ньюкасл» португалиялик мураббий билан музокара олиб бормоқда


Volvo юк машинаси 750 тоннали автопоездни судради. Видео » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nVolvo юк машинаси 750 тоннали автопоездни судради. Видео\nКомментариев: 0 Просмотров: 767 Дата: 13-04-2016, 12:12 Volvo FH16 паҳлавон юк машинаси автопоездни юз метр масофага тортиб бориб, I-Shift узатмалар қутиси имкониятини намойиш қилди. Видеони Volvo Trucks тарқатди. Воқеа Швециянинг Гетеборг шаҳрида бўлиб ўтди. Юк машинасини “Сайёранинг энг бақувват одами” унвони соҳиби Магнус Самуэлсон бошқарди. Автопоездга 20 тиркама уланган бўлиб, жами 40 контейнер юкланган. Уламанинг тўла узунлиги 300 метр, вазни 750 тонна. Бу Volvo FH16 (расман) тортиши мумкин бўлган юкдан икки баробар оғирроқдир. Контейнер юклаш Юк машинасининг 16 литрли двигатели 750 от кучига эга, айлантириш моменти 3550 Н·м. 12 поғонали механик трансмиссия ўрнатилган. Ўта оғир юк машиналари учун секин юриш режими бор, йўлсиз шароитда соатига ярим км босиб ўтади. “Сайёранинг энг бақувват одами” унвони соҳиби Магнус Самуэлсон Аввалроқ, Volvo Trucks “Қаранг, ким бошқаряпти” номли видеолавҳа тарқатган. Унда тўрт яшар қизча радиопулт воситасида 18 тоннали FMX самосвалини масофадан бошқаргани акс этган. Намойишдан мақсад машинанинг ишончлилиги ва олд етакловчи кўприги автоматик уланишини кўрсатиш бўлган. - деб хабар бермоқда Carzone.uz нашри.


Мақсуд Ҳамроев. Тафаккур эҳтиёжи (2007) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиМақсуд Ҳамроев. Тафаккур эҳтиёжи (2007)\nРангларни, товушларни секин-аста фарқлай бошлаган гўдак қуралай кўзчаларини гоҳ катта-катта очганча, гоҳ узун-узун киприкларини пирпиратиб, атрофга чексиз қизиқиш ва ҳайрат ила боқади. Бу — Олам ва Одамни англаш сари илк интилиш! Ана-мана дегунча тили чиқади, ота-онаси, яқинларини ҳоли-жонига қўймайди: “Нега ундай?”, “Нега бундай?..” Ҳамма нарсага қизиқади. Ҳамма нарсани билгиси келади. Сир-синоатга тўла оламни шу тариқа англай боради, шабнамдек шаффоф онгида ёшига хос тасаввурлар зоҳир бўлади, хаёлот дунёсининг сарҳадлари тобора кенгаяверади.\nБолаликда шитоб билан кечадиган бу жараён кошки умрнинг охиригача шундай давом этса! Унда Инсон тафаккури не мўъжизалар кўрсатган бўларди?!\nТоғ қоялари орасидан пастлик томон ошиқиб келаётган дарё текис ва кенг ўзанга тушгач, ёйилиб, секин оқади. Ёинки ўрнидан қўзғалаётган самолёт аввал жуда катта тезлик ила елиб, осмонга кўтарилиб олади-да, сўнгра манзил томон бир маромда интилади. Болаликдан кейинги билиш ва англашга бўлган қизиқишни ана шуларга қиёслагим келади.\nБолаликнинг беғубор онларида шиддат билан кечаётган соддагина фикрлаш жараёни ҳали ТАФАККУР босқичига кўтарилиб улгурмай сокин бир ҳолга келиб қолишининг сабаби нимада? Эҳтимол, бола “Нимага шундай?”, “Нима учун?..” деган кўпдан-кўп саволларга биз, катталардан жўяли бир жавоб ололмагач, билим ва англаш сари қизиқиши сусайиб борар. Эҳтимол…\nЙиллар ўтаверади, болаларимизнинг ёшига ёш қўшилаверади. У ёки бу масала хусусида энди улар ўз муносабатларини билдиришни хоҳлайдилар. Бироқ уларнинг шахсий фикрларини тузукроқ қадрлаймизми, инобатга оламизми? Фикр юритишини қай тарзда рағбатлантирамиз?\n— Яхши биласиз, оила даврасида эру хотин бирор масалани муҳокама қилиб турганимизда, —дейди бу мавзу юзасидан фикрини билдирган бир ўқитувчи танишим, — суҳбатимизга қулоқ тутиб турган ёш боламиз ҳам беихтиёр ўз муносабатини билдиради. Шунда кўпинча нима қиламиз денг? “Жим ўтир, катталарнинг гапига суқилишни ким қўйибди сенга!” ёки “Сен ўзи нимани ҳам билардинг, бошимни қотирма, қоч!” қабилидаги дашномлар билан ҳафсаласини пир қиламиз. Оиладаги уруш-жанжаллар натижасида боланинг руҳан изтироб чекиши ҳам фикрлашига ёмон таъсир кўрсатади. Шундай ота-оналар борки, важоҳатидан от ҳуркади. Болалари устига ўшқириб келсалар улар қўрққанларидан қалтираб, дудуқланиб гапира олмай қоладилар. Бу жуда ёмон, зарарини ҳатто тасаввур қилиш ҳам қийин!\nБундай муносабатлар боланинг кўнглини мажруҳ қилади. Бежизга буюк олмон адиби Ромен Роллан “Тафаккурни нобуд этган одам уч карра қотилдир” дея таъкидламаган эди.\n“Бизнинг оилада бундай эмас, болага муносабатимиз ўзгача” дейсизми? Яхши. Хўш, фарзандларига ҳуда-беҳуда танбеҳ бермай, уларнинг фикрини Сиз каби сабр ва эътибор билан тинглаб, тўғрисини қўллаб-қувватлайдиган, нотўғрисини эса “Ундай эмас, болам, бундай бўлади” дея ётиғи билан тушунтирадиганлар кўпми, озми?\nХуллас ана шу ва бошқа кўп сабаблар туфайли болаларимиз фикрлашга, фикрини эмин-эркин айтишга рағбат сезмайдилар. Оқибатда нарсалар, воқеа ва ҳодисалар моҳиятини чуқурроқ англашга, тўғри хулосалар чиқаришга ёрдам берадиган саволлар энди уларни камроқ ва яна… яна камроқ қизиқтира боради, назаримда. Билдирилган фикрга беписандлик ҳукмрон бўлган, тафаккур рағбатлантирилмайдиган оилада ўсадиган бола келажакда тез ва тўғри фикрлайдиган, фикр-муддаосини дадил ва равон баён қила оладиган инсон бўлиши ҳақиқатдан узоқ.\nБалоғат ёшига етганда ва ундан кейин аксарият йигит-қизлар ақл-идрокда ўзларини катталардан кам эмасдек ҳис қила бошлайдилар. Нима, бу ёшга келиб, улар учун ҳамма нарса аён, тушунарли бўлиб қолдими? Ҳамма нарсага ақл-шуурлари етадими? Ортиқча фикр-мушоҳада юритиб, “мияни қотиришнинг” ҳожати қолмадими энди? Асло!\nИнсон КОМИЛЛИК сари интилар экан ҳеч қачон теран мушоҳада юритишдан, тахайюл дунёсида сайр этишдан, тафаккур сарҳадларини кенгайтиришдан тўхтамайди. Зеро Абу Али ибн Синодек қомусий билим соҳиби бўлган аллома умрининг охирларида қуйидаги сатрларни бежизга битиб қолдирмаган:\nҲеч бир гап қолмади\nЖуда оз сир қолди\nБилдимки, ҳеч нарса\n“Муъжам ал-удабо” (“Адиблар қомуси”) китобида ёзилишича, буюк олим Абу Райҳон Беруний “анча кексайганлиги ва мункайиб қолганлигига қарамай… қўли қаламдан, кўзи китобга қарашдан, кўнгли фикрлашдан бўшамаган”. Шу китобда Берунийнинг замондоши, қонуншунос ал-Волволижийнинг ҳикояси ҳам келтирилган: “Бир куни Абу Райҳоннинг олдига кирдим, —деб ёзади Волволижий, — қарасам у жон бераётган, ғарғара билан нафас олиб, кўкраги сиқилаётган эди. Ўшандай ҳолда туриб, менга қараб:\n— Сен бир куни менга “ал-жаддат ал-фосида” ҳисоби ҳақида нима деган эдинг? — деди.\n— Эй сен, — деди Абу Райҳон, — мен бу дунё билан хайрлашаётибман, ўша масалани билмай кетганимдан кўра билиб кетганим яхшироқ эмасми?!\nМен ўша масалани унга тушунтириб бердим, у бўлса, уни ёдлаб олди ва ўзи ҳам ваъда берган нарсасини менга ўргатди. Шу билан мен унинг олдидан чиқдим, ҳали уйга етмай, йўлда кетаётганимда Абу Райҳоннинг уйидан йиғи овозини эшитдим…”\nДарҳақиқат, улуғ аждодларимиз “Бешикдан қабргача илм изла” дейилган ҳадиc ҳикматини дилларига ана шундай жо этганлар. Бу, аввало, уларнинг теран тафаккур салоҳиятига мушарраф бўлганликлари натижасидир. Фикрлаши суст кишилардан бундай ҳолни кутиш қийин.\nЖамиятнинг тараққиёти, Ватанимизнинг ҳар томонлама юксалишини ақлан, жисмонан ва руҳан етук, фан чўққиларини дадил забт этиб бораётган, янгича фикрловчи, тафаккур доираси кенг ёшларсиз тасаввур этиб бўлмайди. Шу сабабли ёшлар камолоти вазифаси давлатимизнинг изчил ва уcтувор сиёсатига айланган. Илму фан, санъат, спорт ва бошқа соҳалардаги натижалари, ютуқлари билан бизнинг замонда ҳам бутун дунёни қойил қилаётган шундай ёшларимиз борки, буюк боболаримизга хос бўлган ўткир заковат ва тафаккур, ноёб истеъдод улар учун ҳам бегона эмаслигини кўриб фахр этамиз.\n— Тафаккур шунчаки ўйлаш онлари эмас, бу жараён чуқур фикрлаш, мушоҳада юритиш ва мантиқий хулосалар чиқаришдир, — дейди психология фани мутахассисларидан бири.\nУнинг фикрича, тафаккур жараёни идрок этиш, қиёслаш, таҳлил ва синтез қилиш, абстракциялаш, умумлаштириш, конкретлаштириш ва тўғри деб ҳисобланган бирор тўхтамга, фикрга келиш каби босқичлардан иборат. Ана шу жараёнларда обдон пишитилмаган у ёки бу масала ҳақидаги фикр жўяли, мантиқли чиқмаслиги мумкин.\nАфсуски, кўп ҳолларда фикрлашимиз енгил-елпи, моҳиятга теранроқ кириб бормаймиз, юзаки хулосалар чиқарамиз. Нега?\nНегаки, чуқур ўйлаш, мушоҳада юритиш ҳам озми-кўпми меҳнат, машаққат талаб қилади. Биз ана шу машаққатдан қочамиз, миямизни ишлатгимиз, чарчатгимиз келмайди! Натижада фикрат танбаллиги деб номласа бўладиган касалликка мубтало бўламиз. Энди биз учун ҳам бошқалар ўйласин, бошқалар фикрласин, бошқалар муносабат билдирсин! Биз эса уларнинг тўғрию нотўғри, маъқулу номақбул фикрларини кўр-кўрона қабул қиламиз. Нима десалар тасдиқ маъносида бошимизни қимирлатиб ўтираверамиз. Тафаккур чиғириғимиздан мундоғ ўтказиб кўрмаймиз. Негаки, бу чиғириқ анчадан буён яхши айланмай қолган!..\nИшхонада бошлиқлар “У ишни ана ундай, бунисини мана бундай бажаришимиз керак, тўғрими, сиз нима дейсиз?” деб фикримизни сўраганда ҳам кўпинча “тўғри-тўғри” деб қўл қовуштирганча тураверамиз. Раҳбар олдида истиҳола қилганимиз, ножўя фикр айтиб қўйишдан ҳадиксираганимиз учун эмас, балки бамаъни, кўпчиликка манзур бўладиган фикримиз йўқлиги учун ҳам ўзимизни шундай тутамиз. Тўғри, ходимининг фикрини эшитишга тоқати йўқ бошлиқлар ҳам учраб туришидан кўз юмиб бўлмайди. Баъзан бирор муаммо, мушкулот туғилганда “Мендан катталар (ёш ва лавозимда) бор-ку, ўшалар бош қотирсинлар” деб ўз ҳаловатини кўзлайдиганлар топилади. Бундайлар энг аввало шахсий манфаат кўринмагани учун таклиф ва мулоҳазаларини пинҳон тутадилар.\nБаъзан радио қулоғини бурасангиз, маълум тўлқинда эшиттириш олиб бораётган дунёдаги турли радиостанциялар бир-бирининг овозини “босиб”, ўзиникини “тиқиштириш” ҳолатига гувоҳ бўласиз. Катта-кичик давраларда ҳам шунга ўхшаш манзараларни — бир-бирининг сўзини бўлиб, ўз фикрини тезроқ айтиб қолишга уринишларни ва “меники тўғри” қабилидаги уқтиришларни кўп кузатамиз. Бировнинг ўз муддаосини билдиришига ҳамиша ҳам имкон бермаймиз. Яна бир қусуримиз шуки, сўзловчининг нима демоқчилигини эмас, нима деганини инобатга оламиз. Ахир “Тушунаману лекин айтиб беролмайман” дегувчи кишилар озми? Фикрини чиройли ифодалаш — фазилат. Бироқ бунинг уддасидан чиқа олмаслик айб эмас, бу, нари борса, бир камчилик, холос. Донишманд боболаримизнинг сўзловчининг ўзига эмас, сўзига боқ, деган ўгитини кенг маънода тушунишга интилмаймиз. Хуллас, бизда ўзгаларнинг фикрига эътибор ва ҳурмат, эшитишга сабр етишмайди. Буларнинг ҳаммаси ҳали фикрлаш, фикримизни ифода этиш ҳамда тинглаш маданиятимиз тарбияга ва такомилга муҳтож эканлигини англатади.\nФикрлаш учун ҳам аввало ақл-заковат зарур. Ўткир заковат ирсий омиллардан ташқари теран фикрлашлар, мушоҳада юритишлар, ўта зийрак ва нозик кузатишлар натижаси ҳамдир.\nЭҳтиёжлар, ҳал этилиши осон кечмайдиган турли-туман муаммолар кучли фикрлашни талаб этади. Ана шу жараёнда, табиийки, ақлимиз ҳам ўткирлашиб боради. Китоблар ўқиш, турли илмларни ўрганиш ақлни пешлайдими? Шубҳасиз! Бироқ буюк донишмандлардан Декарт айтганидек, “Ақлни ўстирмоқ учун ҳадеб ўқийвермай, кўпроқ фикрлаш керак”. Ўнта китобни шунчаки ўқиб, мушоҳада этмагандан кўра, биттасини ўқиб ва уқиб, чуқур фикр юритган минг бора афзал. Яна шуни айтиш керакки, фикр юритишда мўътадиллик, яъни меъёр бўлгани маъқул. Беҳуда, узуқ-юлуқ, ноизчил фикрлаш — мияни ғовлатишдан бошқа нарса эмас. Ҳадеб ўйлайверган билан иш битмайди. “Ўйчининг ўйи битгунча — таваккалчининг иши битади” деган нақлни ҳам унутмаслигимиз керак.\nЁшларни чуқур фикр юритишга ўргатиш учун адабиёт муаллимлари асар воқеаларини баён этишдан кўра кўпроқ таҳлил этишни ўргатсалар, тез-тез иншолар ёздириб турсалар фойдаси беқиёс бўлиши шубҳасиз. Тўғри, тест саволлари ҳам ўқувчиларни фикрлашга ўргатади. Лекин, назаримда, иншонинг фойдаси тестдан кўпроқдир.\nМактаблар, лицейлар, коллежлар, олий ўқув юртларида ўтказилаётган “Заковат”, “Нима? Қачон? Қаерда?” деб аталувчи баҳсларда савол-жавобларнинг асосий қисми “Фалон воқеа қачон рўй берган?” мазмунидаги статистик маълумотлардан иборат бўлиб қолмоқда. Бу билимни оширишга озми-кўпми ёрдам берса-да, фикрлаш қобилиятини ўстиришга деярли таъсир кўрсатмайди. Асосий эътиборни мазмунида “Нега шундай?”, “Нима учун?”, “Қандай қилиб?” деган сўроқлар мужассам бўлган ва уларга жавоб талаб қилинадиган, фикрлашга ундайдиган саволларга қаратиш керак.\nОдам қорни очганда овқатланади, уйқуси келса, ухлайди ва бу табиий эҳтиёждир. Фикрлаш ҳам аслида ана шундай эҳтиёж. Нафақат эҳтиёж, балки лаззат ҳамдир. Лаззат бўлганда қандоқ — тенги йўқ лаззат! Афсуски, фикрлаш лаззатини ҳис қилмайдиганлар ва ҳатто ундан бебаҳралар оз эмас.\nФан ва техника тараққиётининг айрим қулайликлари болаларимизнинг билим эгаллашларида тенгсиз имкониятлар очаётган бўлса-да, фикрлаш эҳтиёжларининг сусайишига ҳам ўз таъсирини кўрсатмасдан қолмаяпти. Оддийгина мисол. Бугун калкулятор, назаримда, ўқувчилар, талабаларнинг энг зарур ўқув қуролига айланиб қолди. Вақтни тежаши жиҳатидан бу яхши, албатта. Бироқ ёмон томони шуки, озгина фикрлаб кўрилса, жавоби осонгина топиладиган содда амалларни ҳам улар калкулятор ёрдамида ечмоқдалар. Шу сабабли 1 дан 9 гача бўлган сонларни ёддан кўпайтиришни билмайдиган болалар (ҳатто юқори синфларда ҳам!) учраб туришига ажабланмаса бўлади. Бироқ уларнинг аксарияти тўрт амалга доир содда ҳисоб-китобларни калкулятор ёрдамида бемалол бажара оладилар. Бундай ҳолни катталар мисолида ҳам кўриш мумкин. Айтайлик, 200 сўмга 300 сўмни қўшиш учун ҳам қўлига калкулятор оладиган баъзи кишилар борки, бу ҳол улардаги тафаккур танбаллигидан бошқа нарса эмас.\nБугун инсон тафаккури маҳсули бўлмиш компютерлар, таъбир жоиз бўлса, инсон ақл-заковати билан баҳслашмоқда. Компютер билан шахмат ўйинлари, компютер таржималарини эслаш кифоя. Ҳатто инсон миясидаги фикрни ўқийдиган ва “айтиб берадиган” компютерлар ихтиро қилинганидан ҳам эҳтимол хабардорсиз. Лекин “сунъий ақл” деган ном олган бу қулайликдан аксарият ёшлар асосан ҳар хил ўйинлар ўйнаш, бир-бирларига мактублар йўллаш мақсадида фойдаланмоқдалар. Интернет-кафеларга кирсангиз бунга яққол гувоҳ бўласиз. Интернет саҳифаларидаги материаллар билан танишганда ҳам уларнинг тўғри-нотўғрилиги, нима мақсадда берилгани хусусида чуқур фикр юритиб кўрадиганлар кам. Ваҳоланки, “дунё ўргимчак тўри” деб аталаётган бу тармоқда кишини чалғитадиган, ғоявий-ахлоқий жиҳатдан зарарли бўлган маълумотлар ҳам учраб туради.\nБугунги глобаллашув жараёнида, ахборот хуружлари чалғитувчи, мафтункор жилоларда намоён бўлаётган бир даврда бундай маълумотларни тафаккур чиғириғидан ўтказиб, сарасини саракка, пучагини пучакка ажрата олиш учун аввало кишининг фикрлаши ва дунёқараши тўғри шакллантирилган бўлиши керак.\nҲар бир кишининг тафаккур жараёни ўз салтанатидир. Бу салтанат сирларини билишга уринувчилар қанчалик ҳаракат қилишмасин, ҳатто энг “ақлли” компютерларга-да умид боғлашмасин, ўзгалар учун у қоронғу дунёлигича қолаверади. Фақат Яратгангаю фикрловчининг ўзига равшан. Нима ҳақида, қай тарзда фикр юритади, қандай хулосалар чиқаради — эрки ўзида. Бир қарашда, ҳеч ким бу эркка дахл қилолмайди ва ҳақи ҳам йўқ. Бироқ, дунё саҳнасига назар ташласангиз, қанчадан-қанча эзгу ишлар билан бирга ана шу дахлсиз салтанатга тажовузкорликнинг турли кўринишларини ҳам илғаб оласиз. Бу ғоялар курашида, эътиқодлар ва ахлоқий қарашлар тарғиботида намоён бўлмоқда. Шундай тажовузлар таъсирига тушиб қолган киши ўзгача фикрлай бошлаб, секин-аста фикрини, дунёқарашини ва ҳатто эътиқодини мутлақо ўзгартириши ҳам мумкин. Зомбилар, камикадзелар, террор ижрочилари, энг аввало, дахлсизлик салтанати бўлмиш фикрлаш эркини тажовузкорларга бой бериб қўйган кишилардир. Хотира ва тафаккурдан мосуво бўлиб, манқуртга айланишнинг оқибати қанчалар даҳшатли эканлигини улуғ қирғиз адиби Чингиз Айтматов “Асрга татигулик кун” асарида юксак маҳорат билан кўрсатиб берган.\nИнсон, энг аввало, ақл-заковати, тафаккури билан — Инсон! Фикрлашдан узоқлашиш инсонликдан чекинишдир. Халқимизда кишини фикрлашга ундовчи нақллар кўп. Жумладан “Ўйнаб гапирсанг ҳам ўйлаб гапир”, “Бирни кўриб фикр қил, бирни кўриб шукр қил”, “Фикрли одам зўр бўлур, фикрсиз одам ғўр бўлур”, “Ўн ўйла, бир сўйла” каби мақолларда фикру мушоҳада билан иш тутиш инсон учун нечоғлик муҳимлиги ўз ифодасини топган. Шундай экан тафаккур унинг доимий ҳамроҳи бўлмоғи лозим. Машҳур муҳаддислардан Ҳасан Басрий бир соатлик тафаккур ибодат учун тун бўйи қойим туришдан яхшироқ эканлигини таъкидлаган эди. Атоқли адиб Ойбек ҳам “Навоий” романида шунга ўхшаш фикрни билдирган.\nФикрдан фикр туғилади, фикр фикрдан қувват олади, дейдилар. Ҳақиқатан тафаккур мўъжизалари янгидан янги мўъжизаларга йўл очади. Чунончи Низомиддин Ганжавийнинг юксак тафаккури дурдонаси бўлмиш “Хамса” асари шу мавзудаги қанчадан-қанча бебаҳо достонларнинг юзага келишига туртки бўлганидан воқифсиз.\nБуюк мутафаккир шоир Жалолиддин Румий:\nҲар не истарсен, ўзингда жам эрур,\nдеган эканлар. Бу байтнинг тасаввуфий ва фалсафий маъноси бениҳоя кенг бўлса-да, фикр юритаётган мавзуимизга ҳам дахлдордир. Истаганимиз ўзимизда жам экан, ҳар ишга тадбиру имкониятни, энг аввало, ўзимиздан излаганимиз маъқул.\nНима, ўзимизда имконият, яширин қувват шу даражада кўпми? Ҳа, кўп! Тасаввур қилган даражамиздан ҳам кўп! Буни юзага чиқарувчи куч, шубҳасиз, фикрлашдир.\nФикрлаш бош миямиз фаолияти экан, биз унинг имкониятидан қандай фойдаланаяпмиз? Миямиз қай даражада ишлаяпти?\nДунёда бир қанча инсоншунослик тадқиқот марказлари бор. Олимларнинг аниқлашича, нормал ривожланган одамнинг бош мияси ўртача 3-5 фоиз (!), даҳолар, яъни генийларники 15 фоиз қувват билан ишлар экан. Табиийки, бу кўрсаткич турли вақтларда кўтарилиб ё тушиб туради.\nЭътибор беринг: бош миямизнинг жуда катта қуввати “заҳирада”! Ундан фойдаланишни 100 эмас, айтайлик 70-80 фоизга етказа олсак, неларга қодир бўлишимизни ҳис эта оласизми? Тасаввуримиздаги оддий инсон даражасидан юксалиб, мукаммаллик тимсолига, беқиёс салоҳият соҳибига айланмаймизми?!\nДиққат аро фикри қаёнким кетиб,\nНуқтаи мавҳумни юз қисм этиб.\nҲазрат Навоий тафаккур қудратига ана шундай юксак баҳо берган. Инсон ҳатто мавҳум нуқта(!)ни ҳам идрок этиб, ақл-заковати билан уни юз қисмга бўлиб таҳлил этишга қодир.\nКўҳна тарих юртимизда ноёб салоҳиятга эга қанчадан-қанча азиз авлиёлар, мутафаккирлар яшаб ўтишганидан гувоҳлик беради. Улар комилликнинг шундай чўққисига кўтарилганларки, кўп нарсаларга ботиний нигоҳ ташлаб, қалб кўзи ила кўрганлар, яқин ва узоқ келажакда содир бўладиган воқеа-ҳодисаларнинг қачон, қай тариқа рўй беришини олдиндан башорат қила олганлар.\nБуюк мутафаккир Жалолиддин Румийнинг “Кўзни юмгил, кўзга айлансин кўнгил” деган ҳикматли сўзларида ана шу фикр исботи мужассам. Шунинг учун баъзи мўътабар китоблардан азиз авлиёларимизнинг қай бирлари ҳақида “Фалон воқеани бутун моҳияти ва тафсилоти билан ёки кимнингдир қандай мақсадда қачон келишини олдиндан аниқ айтиб берган эдилар” деган сўзларни ўқиганимизда ажабланмаслигимиз, бу ҳол бизга эртакдек туюлмаслиги керак. Кўнгил кўзи ила кўриш дунёни нурдайин пок, мунаввар ва беғубор кўришдир.\nУмуман, инсонни камолотга чорловчи, комилликка мушарраф этувчи таълимотларимиз замирига энг аввало Ўзингни англа, ўзингни кашф эт, деган ғоя сингиб кетган.\nМашҳур олим ва ихтирочи Томас Эдисон “Цивилизациянинг буюк вазифаси одамни фикрлашга ўргатишдир” деган эди. Назаримда тамаддун ўзининг ҳозирги босқичида ана шу вазифани уддалай олаётгани йўқ. Негаки инсониятнинг катта қатлами ТЕРАН фикрлашга у қадар эҳтиёж сезмаяпти. Шунинг учун олимнинг юқоридаги фикрига бугун кимдир қўшилиши, кимдир қўшилмай “Бундай қарашлар энди ўз аҳамиятини йўқотди”, дейиши ҳам мумкин. Замонавий техника воситалари, иш ва турмуш шароитидаги ҳузурбахш қулайликлар ялқовликни юзага келтирмоқда. Ялқовлик фақат вужудимизга хос эмас. Вужуд ялқовлиги фикрлаш ялқовлигидан бошланади.\nБаъзи мулоҳазаларимизга эътироз билдириб, чуқур фикр юритиш давом этаётган эканки, тараққиётда ҳозирги натижаларга эришилди, дея қатор мисоллар келтиришингиз, бугунги кунни ўтмиш билан қиёслашингиз мумкин. Сиз ҳақсиз! Шубҳасиз XX аср бошидаги тараққиёт кўрсаткичларини, айтайлик, ХV аср, ҳатто ХХ аср аввали билан таққослаганда ҳам жуда кўп соҳаларда, таъбир жоиз бўлса, ер билан осмонча фарқни кўриш мумкин. Лекин тараққиётнинг ҳозирги даражаси, фикримча, кўп ҳам ҳайратланарли эмас. Масалан, тиббиёт соҳасидаги беқиёс ютуқларни асло инкор этмаган ҳолда, бир қанча касалликларга ҳанузга қадар самарали даво чоралари топилмаганлиги илмий тафаккур кўлами ва ривожи қай ҳолатда эканлигини кўрсатади, деб ўйлайман.\nХуллас, ҳар бир давр кишиларнинг фикру дунёқарашига ўз таъсирини кўрсатади. Шу аснода одамлар жамиятни такомиллаштиришга интилаверадилар. Тафаккур тирик экан, замин айланишдан тўхтамай, “қуёш фалакда кезиб юраркан”, тараққиёт тўхтамайди.\n← Аввалги Аввалги Пирмат Шермуҳамедов. Эзгулик яшайверади (2007)\nКейинги → Кейинги: Исмоил Бекжон. Навоийга йўлланган мактуб (2007)


18 январ 2022, Тошкент вақти: 00:23\nРон Клайн (чапда) ва Жо Байден.\nАҚШнинг сайланган президенти Жо Байден узоқ йиллик ёрдамчиси Рон Клейнни Оқ Уй маъмурияти раҳбари лавозимига тайинлашини эълон қилди. Бу Оқ Уйдаги энг юқори мансаблардан бири ҳисобланади.\n“Рон Клейннинг турли сиёсий доиралардаги одамлар билан ишлаш бўйича катта тажрибаси Оқ Уй маъмурияти раҳбарида мен кўрмоқчи бўлган асосий ҳислатдир. Бугун биз инқирозга қарши туриб, мамлакатимизни бирлаштирмоқчи бўлаётган бир паллада менга айнан мана шундай одам керак”,-деб ёзди Байден Twitter саҳифасида.\nБайден президент сифатида коронавирусни жиловлашга ва иқтисодий беқарорликдан чиқишга асосий эътибор қаратмоқчи. Бу масалаларни ҳал қилишда Клейн тажрибаси қўл келиши мумкин.\nКлейн 2014 йилда Ғарбий Африкада Эболага қарши курашнинг асосий мувофиқлаштирувчиси бўлган. Шунингдек, у 2009 йилда президент Барак Обама маъмуриятида глобал молиявий инқироз ортидан заифлашган иқтисодни барқарорлаштириш режасини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этган.\nУ Обаманинг биринчи президентлик даврида вице-президент Байден маъмуриятини бошқарган. Клейн 1990 йилларда вице-президент Эл Гор маъмурияти раҳбари бўлган ва Конгресда ишлаган.\nПрезидент маъмурияти раҳбари сиёсий ва қонунчилик стратегиясини ишлаб чиқади ва президентни Конгресс билан боғлаб турувчи асосий шахс ҳисобланади.


Чиқарувчи вентиляция тизимини лойиҳалаш - SERVER-SERVICE\nЧиқарувчи вентиляция, номидан англашилиб турганидек, бинодан ифлосланган ҳавони олиб чиқиб кетади. Умуман олганда, бино учун ҳам чиқарувчи, ҳам таъминловчи вентиляция тизими лойиҳалаштирилади. Уларнинг самарадорлиги мувозанатини таъминлаш лозим, бунда аралаш хоналарга кирувчи ёки ундан чиқувчи ҳаво ҳисобга олинади.\nФақатгина чиқарувчи вентиляция назарда тутилган бинолдар ҳам мавжуд. Бу ерда ҳаво мажбурий тарзда чиқариб юборилади, унинг кириши эса эшиклар ёки ойналар орқали табиий амалга ошади. Айтганчи, агар чиқарувчи вентиляция иш жойига қурилса – бу маҳаллий вентиляция, агар вентиляция барча хоналарни қамраб олса – бу умумий айланувчи вентиляция.\nServer Service компаниямиз вентиляция, кондиционерлаш, турар-жойлар, ишлаб чиқариш бинолари ва офислар учун ҳавони намлатиш ва қуритиш тизимлари билан 10 йилдан ортиқ вақт давомида шуғулланиб келмоқда. Бизниинг лойиҳаларимиз дунёнинг Systemair, Ostberg, Wolf, Ventrex, Dantherm, Hoval, Remak, Carel сингари вентиляция ва автоматика ишлаб чиқарувчиларига тегишли.\nБошқа хизматлар қаторида биз вентиляция тизимларини лойиҳалаш, ҳисоб-китоб қилиш, сервис хизмат кўрсатиш ва қуриш хизматларини амалга оширамиз. Компаниямиз мутахассислари исталган мураккабликдаги вентиляция тизимларини лойиҳалаштиради ва бу турар-жой биноси, умумий овқатланиш шаҳобчаси, ишлаб чиқариш заводи ёки офис экани муҳим эмас. Улар орасида иссиқлик рекуперациясига эга ҳамда ҳавони намловчи, ҳаво оқимларини кондициялаш ва қиздирувчи маиший ва саноат тизимлари мавжуд. Ҳисоб-китоб қилингаётганида барча омиллар, асосийси, “Қурилиш меёрлари ва қоидалари”га мос келиши ҳисобга олинади.\nВентиляция тизимини лойиҳалашда қуйидаги асосий босқичларни ўз ичига олади:\nВентиляциянинг умумий схемасини лойиҳалаш\nВентиляцияни лойиҳавлаш учун иссиқлик киритилишини ҳисоблаш\nВентиляцияни лойиҳалаш талабларини ҳисобга олиш.\nВентиляция лойиҳасиниинг техник-тежамкорлигини асослаш\nВентиляция тизимнинг ишчи лойиҳаси\nВентиляция, иситиш ва кондиционерлаштириш тизимлари учун кўплаб меъёрий ҳужжатлар мавжуд. Вентиляция тизимини лойиҳалашда қўлланиладиган бундай ҳужжатларнинг асосийлари СНиП 2.04.05-91 (2000) “Иситиш, вентиляция ва кондиционерлаш” ва биз учун зарур бино турлари регламенти СНиП. Кирувчи ҳаво сарфи ва ҳарорати, албатта, ҳисобларнинг аниқ усули кўрсатилган СНиП 2.04.05-91 (2000) нинг 17 иловасига мос равишда лойиҳаланади. Зарур ҳаво айланиш даврийлиги “Бинолар СНиП” дан олинади. Масалан, административ биноларга вентиляция тизимни ўрнатиш учун СНиП 2.09.04-87 нинг 4 қисми – “Ҳавони иситиш, вентиляция қилиш ва кондиционерлаш” қўлланилади.\nБу билан, қуйидаги 3 та асосий манба:\nБу бинолар вентиляцияси схемаси учун маълум тўплами\nМеъёрий ҳужжатлар (СНиП ва бошқалар)\nБуюртмачининг талаби хусусиятлари\n-бино вентиляцияси тамойиллари ва ҳаво алмашишининг меъёрий даврийлиги аниқланади.\nВентиляцияни лойиҳалаш учун иссиқлик киришини ҳисоблаш\nТашқи иссиқлик босими бино ташқарисида юзага келади. Улар ижобий ҳамда салбий бўлиши мумкин.\nОдамлар ва механизмлар таъсирида ҳосил бўлган ички иссиқлик босими. Улар, аксинча, мунтазам ижобий.\nВентиляцияни лойиҳалаш талаблари\nҚуйидаги пунктларни ҳисобга олиш лозим:\nВентиляция лойиҳасининг техник-тежамкорлик асослари\nТехник-тежамкорлик асосларда вентиляция тизимининг аниқ ҳисоб-китоблари мавжуд эмас, бироқ қуйидагилар белгиланган:\nВентиляция схемасининг қайси тамойили танланган\nИшлаб чиқаришнинг хусусиятлари асоси қандай\nВентиляцион қурилмалар, тахминан, қандай ўрнатилиши назарда тутилмоқда\nУскуналарни қаерга ўрнатилиши назарда тутилмоқда\nБундай вентиляция тизими қанча туради.\nВентиляция тизимининг ишчи лойиҳаси\nИшловчи лойиҳага, албатта, қуйидагилар киради:\nВентиляцион қурилмаларнинг жойлашиш схемаси\nВентиляцион тизимнинг ишчи лойиҳасини тегишли ташкилотларга тасдиқлатиш (СЭС, ёнғин инспекцияси ва бошқалар), зарур бўлса, камчиликлариини тўлдириш.\nСиз учун ишончли ва сифатли чиқарувчи вентилчция қурилмалари лойиҳасини яратиб берамиз – қўнғироқ қилсангиз бас: +998 (71) 207-33-32


Косметикани сунъий интеллект танлаб беради\n14.06.2022 20:37 0 984\n1 Косметикани сунъий интеллект танлаб беради 00:46\nРоссиялик олимлар юз, тирноқ, соч ҳолатига мос келувчи косметика танлаб берадиган сунъий интеллект тизимини яратдилар. У айни вақтда мамлакатдаги 14 та дўконда ишламоқда.\nТанловда юз парвариши билан бирга косметик воситанинг хусусиятлари ва таркибидаги витаминлар ҳисобга олинади. Бу учун компьютер кўз нуридан фойдаланилади.\nТизим мижоз томонидан киритилган маълумотлар ва фотосуратларга таянган ҳолда ишлайди. Юздаги муаммоли нуқталарга мақбул парваришни тавсия этади. Базада 250 мингта тери расми, 65 мингта тирноқлар расми, 11 мингта косметологик ингредиентлар тўпланган.\nСунъий интеллект косметикаларнинг тез сотилишига кўмакчидир.\nсунъий интеллект дўкон косметика\nКомпаниялар 24/06, 15:31\nАвтомобиллар техник кўригида сунъий интеллектдан фойдаланилади\nIT олами 21/06, 17:33\nСунъий интеллект юрак касалликларига ташхис қўяди\nIT олами 06/06, 15:30\nНейротармоқ Мона Лизани охиригача чизиб қўйди


Ливия миллий армияси фелдмаршали Халифа Хафтарнинг штабида икки марта портлаш бўлди. Хабарда айтилишича, Дерна шаҳридаги штаб яқинида иккита ... натижасида 18 ҳарбий яраланган. Эслатиб ўтамиз, Хафтар 4 апрелда Ливия портахти Триполига юриш бошлаган эди. Шундан буён мамлакатда ҳарбий ...\nЛивиядаги махсус вакили Ғасан Саламе мамлакат фуқаролар уруши бўсағасида тургани ҳақида баёнот берди. Унинг айтишича, ҳозиргача етказилган зарарнинг ... узоқ йиллар керак. «Низо оқибатлари ва хавфи нақадар даҳшатли, буни Ливияликлар яхшироқ билишади: 460 киши ҳалок бўлди, шундан 29 нафари тинч ...\nЛивиядаги энг йирик Аш-Шарара нефть конига қуролланган номаълум шахслар ҳужум уюштирди. Бу ҳақда «Анадолу» агентлиги бугун, 29 апрель куни хабар ... Бу ҳақда «Анадолу» агентлиги бугун, 29 апрель куни хабар берди. Ливия жанубидаги ушбу кон жойлашган ерлар шу йилнинг февраль ойида маршал ...\nпрезиденти Доналд Трамп Ливия миллий армиясига қўмондонлик қилаётган фельдмаршал Халифа Ҳафтар билан мулоқот қилди.15 апрелда бўлиб ўтган суҳбат чоғида Трамп ва Ҳафтар ... мулоқот қилди.15 апрелда бўлиб ўтган суҳбат чоғида Трамп ва Ҳафтар Ливиядаги нотинч вазиятни барқарорлаштириш ва терроризмга қарши кураш ҳақида ...\nТриполи учун жанг: қурбонлар сони кўпаймоқда\nЛивия пойтахти Триполи атрофидаги жангларда камида 121 киши ҳалок бўлган, 561 киши турли даражада жароҳат олган. Бу ҳақда «France-Presse» агентлиги ... томонларни муросага чорламоқда. Маълумки, 4 апрель куни Ливия миллий армияси қўмондони Халифа Ҳафтар пойтахт Триполини эгаллаш ...\nЛивияда ишлаб турган ягона аэропорт бомбардимон қилинди\nЛивияда ишлаб турган ягона аэропорт генерал Халифа Хафтар кучлари томонидан бомбардимон қилинди.Мамлакат пойтахти Триполи шаҳридан 8 километр ... терминалдан чиқиб кета бошлаган.Халифа Хафтар қўмондонлиги остидаги Ливия миллий армиясининг ҳарбий ҳаво кучлари аэропортнинг учиш-қўниш йўлагини ...\nАҚШ Ливиядан қўшинларини олиб чиқиб кетишини эълон қилди\nАфрикадаги қўшинлари қўмондонлиги Ливия ҳудудидан ўз аскар ва офицерларини олиб чиқиб кетишга қарор қилди. Бунга сабаб сифатида мамлакатда вазият қалтислашгани кўрсатилган. Бу ... Африка қитъасидаги ҳарбий гуруҳи матбуот хизмати хабар қилиб ўтган.— Ливияда юзага келган қалтис вазият туфайли Америка қўшинлари контингенти ...\nЛивия миллий армияси қўмондони маршал Халифа Хафтар Ливия пойтахти Триполи сари юриш бошлади. Юриш давомида Халифа Хафтар қўл остидаги кучлар ... Бугун БМТ хавфсизлик кенгаши йиғилиши бўлиб ўтган ва шошилинч тарзда Ливиядаги ҳолат муҳокама қилинди. Кенгаш Буюк Британия ташаббуси билан ...\nЛивия соҳилларида муҳожирлар ўтирган 2 та резинали қўлбола қайиқнинг ботиши оқибатида 100 киши ҳалок бўлди, дея хабар беради «Sabah.com.tr» нашри. Бу ...\nТрамп «Ливия модели» ҳақида гапира туриб, адашиб кетди\nтаҳдид қила туриб оммавий қирғин қуроллари сиёсати масаласида «Ливия модели»ни чалкаштириб юборди. Бу ҳақда «Hurriyet» хабар бермоқда. АҚШ ... оммавий қирғин қуролларини йўқ қилишни худди 2003 —2004 йилларда Ливияда қўллагани каби кун тартибига келтирган эди. Журналистлар «Ливия ...


АҚШ ва Британия Ливия исёнчиларини қуроллантирмоқчи\n31 октябр 2020, Тошкент вақти: 07:20\n30 март куни Қаддафий кучлари исёнчиларни бир неча йирик шаҳардан сиқиб чиқарди.\nҚўшма Штатлар ва Британия Ливия етакчиси Муаммар Қаддафийни ағдаришга уринаётган исёнчиларга қурол-аслаҳа етказиб беришни эҳтимолдан соқит қилмаётганларини айтмоқда. Бу ҳақда Лондонда НАТО ва Араб лигаси давлатлари Қаддафийга босимни кучайтиришга келишиб олганларидан кейин маълум бўлди. Бироқ сешанба кунги халқаро анжуманда ливиялик исёнчиларни қуроллантириш борасида бирор келишув имзоланмади. Исёнчиларга қурол етказиб бериш масаласи халқаро коалиция ичида келишмовчиликларни келтириб чиқармоқда.\nҚаддафийга содиқ кучлар контр-ҳужумга ўтаётган бир пайтда АҚШ билан Британия ливиялик исёнчиларга қурол-аслаҳа етказиб беришлари мумкинлигига ишора қилмоқда.\nСешанба куни АҚШ Президенти Барак Обама Ливияни 40 йилдан ортиқ бошқарган Қаддафий атрофидаги “сиртмоқ” тораймоқда, деди.\nNBC телеканалига берган интервьюсида Обама халқаро коалиция Ливияда амалга ошираётган операция охир-оқибат Қаддафийни ҳокимиятдан четлатишини таъкидлади.\nУнинг мухолифларини қуроллантириш хусусида Оқ уй раҳбари бундай деди:\n- Мен буни эҳтимолдан соқит қилганим йўқ, лекин бундай эҳтимол бор деяётганим ҳам йўқ. Биз ҳозирча Қаддафий кучлари қандай йўл тутишини таҳлил қилмоқдамиз,- деди Обама.\nЧоршанба куни исёнчиларни қуроллаш эҳтимоли ҳақида Британия Бош вазири Дэвид Кэмерон ҳам гапирди. Парламентда қилган чиқишида бош вазир Ливия мухолифатига ўзини ҳимоя қилишга ёрдам бериш БМТнинг Ливияга нисбатан жорий қилган қурол эмбаргосига зид бўлмаслигини таъкидлади.\n- Қурол эмбаргоси бутун Ливия ҳудудига тааллуқлидир, лекин айни пайтда БМТ Хавфсизлик кенгашининг 1973 сонли резолюцияси тинч фуқаролар ва фуқаролар яшайдиган ҳудудларни ҳимоя қилиш учун барча воситалар ишга солинишига рухсат беради ва бизнинг фикримизча, бу маълум вазиятда тинч фуқароларни ҳимоя қилаётганларга ярдам кўрсатилишини эҳтимолдан соқит қилмайди. Демак, мен парламент вакилларига аввал ҳам айтганимдек, биз буни эҳтимолдан соқит қилмаймиз, лекин бундай қарорни қабул қилганимизча йўқ,- деди Британия раҳбари.\nЛекин Ливиядаги, ҳозирча шубҳали деб қаралаётган, исёнчиларни қуроллантириш таклифи НАТО ичида турлича қабул қилинмоқда.\nОбаманинг ўзи ҳам ливиялик жанггарилар борасида аниқ фикр шаклланмаганини айтган. Бундан ташқари, АҚШ адмирали Жэймс Ставридис разведка маълумотларига кўра исёнчилар орасида Ал-Қоида ва Ҳизбуллоҳ аъзолари борлиги аниқланганини маълум қилди.\nНАТО Бош котиби Андерс Фог Расмуссен сешанба кунги чиқишида ливиялик исёнчиларни қуроллантиришга қарши эканига ишора қилди. “Биз у ерда одамларни қуроллантириш эмас, ҳимоя қилишни мақсад қилганмиз”, деди у.\nЛивия ҳаво ҳудудида учиш тақиқланган зонани таъминлаш операциясида иштирок этаётган Бельгия билан Дания ҳам исёнчиларга қурол етказиб бериш ғоясига қарши чиқмоқда.\nБу ғояга кескин қаршилик қилаётганлар орасида Россия ҳам бор. Ташқи ишлар вазири Сергей Лавров Ливия мухолифатига қурол-аслаҳа етказиб бериш БМТ мандати доирасидан чиқади, дея огоҳлантирди.\nХитой эса, умуман коалициянинг ҳаво ҳужумларини қоралаб келмоқда.\nАйни пайтда, мухолифат сўзчиси Маҳмуд Шамман¸ агар исёнчиларнинг ихтиёрида кўпроқ қурол бўлганида Қаддафийни бир неча кун ичида ағдаришлари мумкинлигини тъкидлади.\nЛивиялик исёнчиларга қурол билан ёрдамлашиш масаласи сешанба куни Лондонда Ливия келажагига бағишланган халқаро анжуманда муҳокама қилинмади. Анжуманда қатнашган 48 давлат вакиллари Қаддафийга қарши ҳарбий ҳаракатларни давом эттиришларини ваъда қилдилар.\nКонференция Ливияда жанглар авжига чиққан пайтда ўтказилди.\nМухолифат жангчилари БМТ Хавфсизлик кенгаши 17 март куни Ливия ҳаво ҳудудини парвозлар учун ёпиб қўйиб, халқаро коалицияга фуқароларни ҳимоя қилиш операциясини амалга ошириш мандатини берганидан бери жиддий ютуқларга эришди.\nЛекин чоршанба куни Муаммар Қаддафийга содиқ кучлар Ливия шарқидаги учта йирик шаҳарни исёнчилардан қайтариб олди.\nҚаддафий кучлари танклар ва артиллерия ёрдамида чоршанба куни Рас Лунуф, Уқайла ва Брега шаҳарларини ишғол қилиб, исёнчилар истеҳкоми бўлган Бенғозидан 160 километр шарқроқда жойлашган Аждабия шаҳрига яқинлашди.


Саҳнани орзу қилиб, жанг майдонида муҳим роль ўйнаган Зебо » Новости Узбекистана сегодня: nuz.uz\nНовости Узбекистана → Ўзбекистон → Саҳнани орзу қилиб, жанг майдонида муҳим роль ўйнаган Зебо\n06-05-2020 13:52 0 589 Рейтинг0 Чоп этиш\nИккинчи жаҳон уруши йилларида кўплар қатори Ўзбекистон аёллари ҳам фашизм устидан қозонилган ғалабага катта ҳисса қўшган. Баъзилар фабрикаларда, далаларда ва фермаларда 16 соат ёки ундан кўпроқ вақт ишлаб, фронтни зарур нарсалар билан таъминлаган. Мамлакатимизнинг олти мингга яқин фидойи қизлари ва аёллари фашист босқинчиларига қарши жангларда қатнашган. Улар орасида ҳужум авиация полки кузатувчиси Сайёра Шукурова, мерган Раҳима Алимова, жасур жангчилар Роза Ибрагимова ва Сабира Мажидова, бутун ҳарбий қисмни ўз ҳаёти эвазига қутқарган радио оператори Елена Стемпковская каби қаҳрамон аёллар бор эди деб ёзади xalq so'ziнашри .\nЗебо Ғаниева (тўлиқ исми Зиба Пошо қизи Ғаниева) ана шундай қаҳрамонлардан биридир. У Озарбайжонда туғилган, онаси ўзбек, отаси озарбайжон. 15 ёшида ота-онасидан айрилган. Бу жудоликдан сўнг Зебо Тошкент филармонияси (ҳозирги Ўзбекистон давлат филармонияси)га ўқишга киради, сўнгра Москвадаги Россия давлат театр санъати институтининг актёрлик бўлимида таълим олади.\nЎқитувчилар истеъдодли ва мафтункор қизда ажойиб актёрлик истиқболини кўрадилар. Аммо уруш қизнинг ўқиши ва келажак режаларини тубдан ўзгартириб юборади. Ғаниева саҳна санъатидан ҳам кўпроқ ҳарбий санъатни ўрганиши керак эди. Ўша оғир йилларда кўплаб ёшлар сингари 18 ёшли Зебо ҳам иккиланмасдан фронтга кетди. У юртини фашистлар ҳужумидан ҳимоя қилишни ўз бурчи деб ҳисоблади.\nДушман шаҳар ва қишлоқларни эгаллаб олган бир вақтда қизнинг навқирон юраги ва душманга нафрат туйғулари билан тўлган эди. Шу боис у миналардан, автоматлардан, ўқлар ва портлашлардан қўрқмади. З. Ғаниева қисқа вақт ичида бир нечта ҳарбий ихтисосликни — қуролчи, пулемётчи, мерганлик каби бир неча ҳарбий билимларни пухта ўзлаштирди.\nТез орада бутун мамлакат 28 та фашистни йўқ қилган жасур қиз ҳақида хабардор бўлди. Мерган Ғаниеванинг фотосуратлари ва унинг эксплуатациялари ҳақида материаллар марказий ва фронт газеталарида эълон қилинди. Довюрак мерган қиз жанговар ҳаракатларда иштирок этган ҳолда 130 га яқин душман аскарларини йўқ қилди.\n1942 йилда фашистлар Кавказ бойликларига интилганида Ғаниеванинг минтақадаги аёлларга қилган мурожаатлари матбуотда кенг овоза бўлди. Бу фронтга ёрдам бериш, душманга қарши курашаётган жангчиларга озиқ-овқат, кийим-кечак, ўқ-дориларга ёрдам бериш учун ҳар томонлама ўйланган мурожаат эди. Ўша йили май ойида Ленинград вилоятининг қишлоқларидан бирида бўлган жангда Зебо яна бир жасорат кўрсатди. Нацистларнинг ўт очадиган жойини йўқ қилди, бу билан эса кўплаб жангчиларнинг ҳаётини сақлаб қолди. Ўқдан жароҳат олганига қарамай, Зебо душманга қарата ўқ узишдан тўхтамади.\nКасалхонада ҳам жангчи қиз Яратгандан фашистларга қарши курашиш учун куч ва соғлиқ беришини сўрагани тўғрисида ҳақиқатлар бор. Ғаниева қанча жароҳатларни бошдан кечирганига қарамай, доимо фронтга қандай ёрдам бериш ҳақида ўйлаган...\nУрушдан сўнг газета ва журналларда Зебо Ғаниева ҳақида кўплаб очерклар ёзилди, машҳур ёзувчилар ушбу бетакрор жасоратли қиз тўғрисида бадиий портретлар яратди. Унинг орзулари кинода рол ижро этиш эди. 1945 йилда Тошкент киностудиясида Наби Ғаниев томонидан суратга олинган “Тоҳир ва Зуҳра” фильмида рол ижро этди. Кейинчалик у Москвага кўчиб кетиб, тарихни ўрганди, шарқшунослик доктори, кейинчалик профессор бўлди.\nАфсуски, бешафқат йиллар инсонларни орамиздан бир-бир олиб кетаверади. Инсоният тарихидаги энг қонли давр — Иккинчи жаҳон уруши фахрийлари сафи тобора камаймоқда. Бугун фидойилик, қатъиятлилик, жасорат ва ватанга фидокорона муҳаббатнинг ёрқин намунаси бўлган Зебо Ғаниева орамизда йўқ. Аммо унинг ўша оғир кунлардаги қаҳрамонликлари тирик ва абадий яшайди. Зеро, хотира ҳеч қачон ўлмайди.