ҚУРЪОНИ КАРИМ МУСОБАҚАСИНИНГ АҲАМИЯТИ - Fitrat.uz\nБош саҳифа / Мақолалар / ҚУРЪОНИ КАРИМ МУСОБАҚАСИНИНГ АҲАМИЯТИ\nҚУРЪОНИ КАРИМ МУСОБАҚАСИНИНГ АҲАМИЯТИ\nFevral 24, 2018\tҚУРЪОНИ КАРИМ МУСОБАҚАСИНИНГ АҲАМИЯТИda fikr bildirishni o'chirish 182 Кўришлар\nОламларга хушхабар берувчи ҳамда огоҳлантирувчи бўлиши учун пайғамбарлар сўнггисига Қуръонни нозил қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар бўлсин!\nОламларга раҳмат этиб юборилган, унга Қуръон нозил қилинган набийимиз Муҳаммад мустафога ҳамда у зотнинг саҳобаларига салавоту саломларимиз бўлсин!\nҚуръони Карим Аллоҳ таолонинг каломи бўлгани учун у энг улуғ ва энг шарафли каломдир. Шунга кўра уни улуғлаб ёд олган бандалар ҳам умматнинг энг шарафли ва энг улуғ кишилари ҳисобланади. Хусусан, Қуръон одоби билан зийнатланган қорилар Аллоҳ таолонинг ер юзидаги аҳли ва хос бандалари бўлиш шарафига эришадилар. Бу ҳақида ҳадиси шарифда қуйидагича хабар берилган:\nАнас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Албатта Аллоҳ учун инсонлардан аҳллар бордир”, дедилар. Шунда: “Эй Аллоҳнинг расули, улар кимлар?” – дейишди. У зот: “Улар Қуръон аҳли, (улар) Аллоҳнинг аҳли ва хос (банда)ларидир”, дедилар”. Ибн Можа ривоят қилган.\nУшбу ҳадисдаги “Аллоҳнинг аҳли” деган сўздан банда ўз аҳлини ҳимоя қилганидек, Аллоҳ таоло ҳам Қуръон аҳлини ҳимоя қилади, уларни раҳматига олади ва уларни яхши кўради маънолари тушунилади. Ҳа, Қуръон аҳли бўлиш ана шундай улуғ мақомдир.\nҚуръони Карим нозил қилинишидан асл мақсад бандаларни ёлғиз Аллоҳ таолога ибодат қилишлари ва ҳаётларини Роббилари кўрсатганидек ўтказишларини таълим бериш билан бирга уни кеча-ю кундуз тиловат қилиб, Аллоҳ таолога севимли бандага айланишлари учундир. Зеро, Аллоҳ таоло Ўзининг каломини тиловат қиладиган бандаларини қуйидагича мадҳ этган:\n«Аллоҳнинг Китобини тиловат қиладиган, намозни баркамол адо этадиган ва Биз уларга ризқ қилиб берган нарсалардан махфий ва ошкора эҳсон қиладиган зотлар сира касод бўлмайдиган тижоратдан (ажру савоб бўлишидан) умидвордирлар» (Фотир сураси, 29-оят).\nҚуръони Каримнинг нозил қилиниши бандалар учун бир неъмат бўлса, уни Аллоҳ таолонинг Ўзи муҳофаза қилиши яна бир неъматдир. Бу ҳақида Қуръони каримда қуйидагича хабар берилган:\n«Албатта, бу зикрни (яъни Қуръонни) Биз Ўзимиз нозил қилдик ва уни Ўзимиз асрагувчидирмиз» (Ҳижр сураси, 9-оят).\nҚуръони Каримнинг тиловати, ёд олиниши ҳамда ундан насиҳатланиш осон қилиб қўйилгани – уни нозил қилинганидек сақлаш воситаларидан бири ҳисобланади. Бу ҳақиқат Қуръони Каримда қуйидагича баён қилинган:\n“Ҳақиқатан, Биз Қуръонни зикр (эслатма) учун осон қилиб қўйдик. Бас, эслатма олувчи борми?!” (Қамар сураси, 9-оят)\nШу маънода Аллоҳ таоло юртимиз раҳбарини, уламоларимизни Қуръони Каримга эътиборли ва эҳтиромли қилиб қўйганини ҳам Қуръони Каримни муҳофаза қилиш воситаларидан биридир дейишимиз мумкин.\nЮртимизда Қуръон мусобақаси ўтказилаётгани, Қуръон ҳофизларининг моддий ва маънавий равишда рағбатлантирилаётгани ва бу билан уларни янада астойдил бўлишга ундалаётгани – буларнинг барчаси – Қуръони каримга бўлган раҳбарларимизнинг эҳтиромидир, десак муболаға қилган бўлмаймиз.\nҚуръони Каримга бўлган ушбу эътибор давлатимизнинг шаънига шаън, шавкатига шавкат қўшиши тайиндир.\nУшбу мусобақанинг бошқа мусобақаларга нисбатан фарқли жиҳати шуки, бу мусобақа башариятга нозил қилинган самовий китобларнинг энг афзали ва энг охиргиси бўлмиш Аллоҳнинг каломи Қуръони Карим борасида бўлиб ўтадиган мусобақадир.\nБу мусобақанинг аҳамияти шунчалар улуғки, у эртанги кунимизнинг таянчи бўлган ёшларимизнинг тарбиясига, ахлоқининг сайқалланишига, ўзаро иноқликда бир бирига ёрдамчи бўлган ҳолда ҳаёт кечиришларига сабаб бўладиган Китобни ўқиш ва уни ёдлаш мусобақасидир. Зеро, бу улуғ Китоб ҳақида уни нозил қилган Зотнинг Ўзи бундай хабар берган:\n“Албатта, бу Қуръон энг тўғри йўлга ҳидоят этур ва эзгу ишларни қиладиган мўминларга катта мукофот борлиги ҳақида башорат берур” (Исро сураси, 9-оят).\nҚуръони Каримни тўғри тиловат қилиш ҳар бир мусулмон учун фарздир. Аллоҳ таоло қуйидагича марҳамат қилади:\n“Энди Қуръондан муяссар бўлган даражада ўқинглар” (Муззаммил сураси, 20-оят).\nЯна бир оятда эса қуйидагича марҳамат қилинган:\n“… ва Қуръонни тартил билан (дона-дона қилиб) тиловат қилинг” (Муззаммил сураси, 4-оят).\nТартил билан тиловат қилиш – Қуръони Каримни шошмасдан, ҳар бир ҳарфлари ва лафзларининг ҳаққини адо қилган ҳолда, тиловат қоидаларига риоя қилиб ўқишдир.\nҚуръоннинг қироати ўта муҳимлигидан Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ҳар йили Жаброил фариштага Қуръонни ўқиб бериб, ўтказиб турганлар. Ҳадиси шарифда бундай хабар берилган:\nИбн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: “Жаброил алайҳиссалом Рамазоннинг ҳар кечасида Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам) билан учрашиб, Қуръонни бир бирларига ўзаро ўқиб берар эдилар”. Бухорий ривоят қилган.\nБу ҳадис шарҳида уламолар қуйидагиларни айтганлар: Жаброил алайҳиссаломнинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан дарс қилишининг фойдаси Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга Қуръонни тажвид билан ўқишни ва ҳарфларини ўз махражларидан чиқаришни ўргатиш ҳамда умматга Қуръонни устоздан оғизма-оғиз ўтказиб олиш лозим эканини билдириш учун бўлган. Чунки Қуръон мустақил ўрганиб олинадиган китоб эмас. Балки шогирд устоздан оғизма-оғиз таълим олиб ўрганиши фарз бўлган китобдир.\nҲар бир мусулмон киши Қуръон ўқишни билиши зарур бўлгани учун балоғатга етмаган ёш болаларга Қуръони Каримни таҳоратсиз ушлашга ҳам рухсат берилган. Бунинг сабаби агар Қуръон ёдлаётган ёш болалар ҳам таҳоратга буюриладиган бўлса, улар таҳорат қилишга малолланиб, Қуръон ўқишдан тўсилиб қолади. Ҳа, Қуръонни ёдлаш ўта аҳамиятли бўлгани боис болалар ундан узоқлашиб кетмасликлари учун динимиз ёш болаларга Қуръонни таҳоратсиз ушлашга рухсат берган.\nМаълумки, Қуръон қироати намознинг рукни ҳисобланади. Шунинг учун намоз қироатида йўл қўйилган баъзи бир хатолар сабабли намоз бузилади. Айрим намозхонларнинг қироат ва баъзи намоз зикрларини тўғри талаффуз қила олмасликлари ҳамда уни ўрганиб олишга ҳам бепарволиклари оғриқли нуқталаримиздан биридир.\nШунинг учун Қуръони Каримни ўрганган ва ўзгаларга ҳам ўргатадиганлар энг афзал бандалар саналадилар. Бу ҳақда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай марҳамат қилганлар:\nУсмон ибн Аффон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сизларнинг энг яхшиларингиз Қуръонни ўрганиб, уни ўргатганингиздир”, дедилар”. Бухорий ривоят қилган.\nШунинг учун Қуръонни ўрганишга, уни ўзгаларга ўргатишга, энг муҳими, унга муҳаббат уйғотишга имкон қадар ҳаракат қилмоғимиз лозимдир.\nҚуръони Каримни тўғри тиловат қилишни ўрганиш халқимизнинг доимий орзуси бўлиб келган. Яқин кунларда ушбу орзу ҳам ушалиб, масжид ва мадрасаларимизда Қуръони Каримни тажвид билан ўқишни ўргатадиган ўқув курслари ташкил қилинишини умид қиламиз.\nҚуръони Карим мусобақасининг фойдалари жуда ҳам кўпдир. Бу мусобақа туфайли халқимизнинг Қуръонга бўлган муҳаббати зиёда бўлади, уларни Қуръон ёдлашга тарғиб қилади, ёш авлоднинг ахлоқини энг гўзал ахлоқ билан, яъни Қуръони Карим ахлоқи билан зийнатланишига сабаб бўлади.\nЮртимизда ўтказилаётган Қуръон мусобақаси барокатидан Аллоҳ таоло юртимизни тинч, омон қилсин! Мусобақага ташаббус кўрсатган, уни ташкиллаштирган, унга хайрихоҳ бўлиб турган барча раҳбарларимиз ҳамда уламоларимизга доимо Аллоҳ таолонинг офиятида бўлишларини сўраймиз. Аллоҳ таоло уларни дунё ва охират саодатига муваффақ қилсин!\n“Аҳмаджон қори” жоме масжиди имом ноиби\nАввалги Бир инсонни ёқтирмаслик унга адолатсизлик қилиш дегани эмас…\nКейинги Зиё масканига саёҳат


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - "ЎТКАН КУНЛАР" ҲАЙРАТИ\n"ЎТКАН КУНЛАР" ҲАЙРАТИ\nАбдулла Қодирийнинг "Ўткан кунлар" романи XX аср ўзбек адабиётининг асл дурдонасидир. Асарнинг бошиданоқ ўзига хос бир оҳанг, тасвир сизни асир этади. Юсуфбек ҳожининг вазминлиги, унинг "ҳайтовур" сўзи билан бошланадиган маънодор сўзлари, Ўзбекойимнинг ўзини баланд тутишлари, Ҳасаналининг очиқкўнгиллиги, Мирзакарим қутидорнинг Отабекка меҳри тушиб: "Киройи куёвинг шундоғ бўлса" дейиши, Офтобойимнинг: "Кундош – кундош-да", дея куюниши, гўзалликда тенги йўқ Кумушнинг Отабекка: "Сиз ўшами?" деб термилишлари, инсоний муҳаббатни қадрлайдиган Отабекнинг унга жавобан: "Мен – ўша!" деган жавоби, Ҳомиднинг чақимчилиги, хиёнатлари... қўйингки, буларнинг ҳаммаси хотирага, дилга муҳрланиб қолади.\nРомандаги ҳар бир қаҳрамон – алоҳида бир дунё. Энг гўзал ва аксинча, энг тубан феълли қаҳрамонлар ҳам ўткир бўёқларда кўрсатилган. Барчаси умрбод эсда қоладиган ҳаётий лавҳалар. Улар асносида муаллиф сизни аста-секин тарихий ҳаёт манзаралари – ўтган XIX аср ўрталарида содир бўлган ҳодисалар, воқеалар ичига олиб киради. Асар саҳифаларида ўша даврдаги ҳаёт ҳам, одамлар ҳам шу қадар жонлики, табиийки, адибнинг юксак иқтидори ва ижодий салоҳиятига тан бермай илож йўқ.\nҲабибулла Қодирийнинг таъкидлашича, отаси бу асарини ёзиш олдидан шаҳарлар кезиб, ўша давр халқ ҳаётини кўрган, эшитган шахслари ҳақида маълумотлар излаган, улар билан суҳбатлашган ва китобдаги воқеалар содир бўладиган жойларни танлаган.\n– Мен Марғилон кўчаларида юриб, карвонсарой, эски Ўрда ўринларини белгиладим. Мирзакарим қутидор, уста Олим, Ҳомид, Содиқлар уйини тахминладим ва "Хўжа Маъоз"да бир кеча тунадим, – дерди дадам менинг роман ҳақидаги майда-чуйда, эзма саволларимга ҳам жавоб бериб... ("Шарқ юлдузи", 1965 йил 11-сон. 221–222-бетлар).\nАдиб ўғлининг бу хотирасидан романнинг бадиий жозибаси манбалари янада аниқроқ аён бўлади. Демак, адиб ўз асарини ёзишдан олдин катта тайёргарлик кўрган, юрт кезган, воқеалар тизими ва қаҳрамонларни узоқ кузатувларга асосланиб яратган. Шунинг учун ҳам "Ўткан кунлар" ўқувчиларнинг энг севимли китобларидан бири бўлиб қолди.\nМенга дастлаб етти ёшлигимда "Ўткан кунлар" асари ҳақида раҳматли бувим Ҳакимахон отин сўзлаб бергандилар: "1926–30-йилларда "Ўткан кунлар"ни қўлма-қўл олиб, қайта-қайта ўқиганмиз. Айниқса, ўша очлик, қаҳатчилик йилларида қиш кечалари танча атрофида тизилишиб ўтириб, асар воқеаларини қаҳрамонлар билан бирга бошдан кечиргандек бўлардик".\nЎзбекистон халқ ёзувчиси Тоҳир Малик ёзганидек, "абадият мартабасини олган" асар – "Ўткан кунлар" XXI асрда ҳам ўз қадр-қимматини асло йўқотгани йўқ. Вақт ўтгани сайин унинг биз англаб етмаган бадиий жилолари, китобхонни ҳайратга солувчи янги қирралари очилса, ажаб эмас. Зеро, Абдулла Қодирийнинг ўзи "Ўткан кунлар" ва "Меҳробдан чаён" асарлари тўғрисида: "Бу икки китобни бир марта эмас, беш марта ўқиш керак. Шунда сиз тарихни, турмушни, сиёсатни, одобни, тилни ўрганасиз", деган эди.\nҲақиқатан ҳам, "Ўткан кунлар" ўзбек халқининг миллий ўзига хослигини, гўзал фазилатларини, урф-одатларини, тарихда тутган ўрнини жаҳон халқларига кўрсатадиган мумтоз асардир.


Рахмат Акилов умрининг қолган қисмини энг қаттиққўл қамоқхонада ўтказади - 22.07.2018, Sputnik Ўзбекистон\nСтокхолмда теракт уюштирган Рахмат Акилов умрининг қолган қисмини Швециянинг энг қаттиққўл қамоқхонасида якка камерада ўтказади. 22.07.2018, Sputnik Ўзбекистон\n15:26 22.07.2018 (янгиланди: 15:30 22.07.2018)\nСтокхолмда теракт уюштирган Рахмат Акилов умрининг қолган қисмини Швециянинг энг қаттиққўл қамоқхонасида якка камерада ўтказади.\nТОШКЕНТ, 22 июл – Sputnik. Юк машинасини одамлар устига ҳайдаган Рахмат Акиловга бир умрлик қамоқ жазоси берилди, деб хабар қилмоқда Швециянинг SVT телеканали.\nЭслатиб ўтамиз, 2017 йилнинг апрел ойида Стокхолмда Акилов уюштирган терактда 5 киши қурбон бўлган 15 киши жароҳатланган эди.\nРахмат Акилов бир умрлик қамоқ жазосини "Кумла" қамоқхонасининг махсус бўлимида ўтказади. Ҳуқуқни сақлаш органлари хулосасига кўра, Акилов қамоқхонадан қочишга уриниши мумкин, шу сабабдан у Швециянинг энг ишончли қамоқхонасига жойлаштирилган.\nШунингдек, бошқа маҳбуслар онгини ўзининг зарарли ғоялари билан “заҳарламаслиги учун”, террорчига маҳбуслар билан мулоқот таъқиқланган, дейилган телеканал хабарида.


Мустақилликнинг илк йиллариданоқ юртимизда оналар ва болалар саломатлигини мустаҳкамлаш давлатимиз сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланди. Кенг кўламли умуммиллий дастурлар доирасида амалга оширилаётган ишлар, тиббий муассасаларда яратилаётган шарт-шароитлар, оилаларда тиббий маданиятни юксалтириш бўйича қилинаётган ишлар мазкур йўналишдаги самарали тадбирлар сирасига киради. Жумладан, Самарқанд тиббиёт бирлашмаси қошидаги 45 ўринли акушерлик бўлимида ҳам оналик ва болаликни муҳофаза қилиш, ҳомиладор аёлларга юқори сифатли тиббий хизмат кўрсатиш борасида тизимли ишлар йўлга қўйилган.\nЖорий йилда бўлим биноси бюджет ҳисобидан 500 миллион сўм мабла- эвазига тўлиқ таъмирланиб, замонавий қиёфа касб этди. Асосан юрак, қон-томир касалликлари билан оғриган ҳомиладор аёлларни даволашга ихтисослашган мазкур бўлимда 90 нафар малакали тиббиёт ходими фаолият кўрсатмоқда.\n- Ҳукуматимиз эътибори туфайли юртимизда оналик ва болаликни муҳофаза қилиш борасида амалга оширилаётган улкан ишлар рўёби натижасида туғруқ комплексимиз энг сўнгги русумдаги тиббий асбоб-ускуналар билан тўлиқ таъминланди. Натижада охирги уч йил давомида оналар ўлими қайд этилмади. Бу кўрасаткичга эришишимизда шифокорларимиз малакаси изчил ошириб борилаётгани, даволанишнинг илғор усулларини қўллаётганимиз муҳим аҳамият касб этаяпти, - дейди шифохона неонотологиябўлими бошлиғиНаргиза Юсупова.


Қибрайда юз берган ёнғинда Nexia ёниб кетди - 6 Ноября 2018 - www.SheJoT.CoM\nГлавная » 2018 » Ноябрь » 6 » Қибрайда юз берган ёнғинда Nexia ёниб кетди\nТошкент вилоятининг Қибрай туманида 2018 йил 5 ноябрь куни Дўрмон қишлоғида яшовчи А.Қ.нинг уйида ёнғин содир бўлган. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси ИИВ Жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар бошқармаси хабар берди.\nКўрилган чоралар натижасида ёнғин ўчирилган. Ёнғин натижасида уйнинг 150 кв.м. майдонда том, шифт ва дарвозахонаси ҳамда уй дарвозахонасида турган Nexia русумли автомашинаси ёниб зарар кўрган. Жароҳат олганлар йўқ.\nЁнғин келиб чиқиш сабаби ва моддий зарар миқдори аниқланмоқда. Суриштирув ишлари олиб борилмоқда.


Туркия Фаластин фуқароларини ҳимоя қилиш учун халқаро механизм ишлаб чиқишни таклиф қилди - EFFECT.UZ\n. 20:40 | 16.05.2021\nТуркия ташқи ишлар вазири Мевлуд Чавушоғлу Фаластинда бирдамликни кўрсатиш вақти келганини ва Туркия зарур бўлган ҳар бир қадамни ташлашга тайёрлигини билдирди. Бу ҳақида Anadolu нашри маълум қилди.\n«Биз шунчаки деклорациялар ва баёнотлар беролмаймиз. Амалда нимадир иш қилишимиз керак. Халқаро ҳамжамият Фаластин тинч аҳолисини ҳимоя қилиш учун масъулдир. Айнан шу жиҳат ИҲТ га катта масъулият юклайди.\nБиз Фаластин фуқароларини ҳимоя қилиш учун халқаро ҳимоя механизмини яратишга интиламиз», – дейди вазир Чавушоғлу.\nУнинг қайд этишича, ушбу механизм ихтиёрий давлатларнинг молиявий ва ҳарбий ҳиссалари билан ўрнатилиши мумкин. Шунингдек, у ҳарбий ва инсониятга қарши жиноятлар учун Исроил жавобгар бўлиши кераклиги, шу нуқтаи назардан Халқаро жиноий суднинг алоҳида ўрни борлигини маълум қилган.\n«Агар биз ўз оиламиз ичида мақсадсиз баёнотлар қилсак, бошқаларни қандай танқид қиламиз? Ким бизни жиддий қабул қилади? Бизнинг муносабатимиз аниқ бўлиши – инсоният ва адолатни ҳимоя қилиб тарихнинг ўнг томонида туришимиз керак», дейди Туркия ТИВ вазири.\nМаълумот ўрнида, Сўнгги ҳужумлар натижасида Ғазода 188 нафар фаластинлик, шу жумладан, 55 бола ва 33 аёл ҳаётдан кўз юмган. Жароҳат олганлар сони эса 1230 дан зиёдни ташкил этмоқда.\nTeglar:Falastin, Turkiya, Мевлуд Чавушоғлу\nМиллионлаб олаётган “ЗАМ”лар ёхуд Ўзбекистонда туғруқхонадан-қабристонгача коррупция...ми?!


Дурузларнинг сири ва уларнинг яшаш жойлари\nBy Муҳаммад Ҳабибуллоҳ on 03/23/2017 АҚИДА ДИНЛАР ВА ОҚИМЛАР ДУРУЗЛАР\nЎтган мақоламизда дурузлар ўз эътиқодларини сир тутишларини айтиб ўтган эдик. Уларнинг сирини фош қилишнинг оқибати қатл билан тугайди. Агар сирни фош қилган кишини қатл қила олмасалар, унга турли хил туҳмат тошларини ёғдириб, ҳақорат қила бошлайдилар. Бунинг сабаби ойдек равшан: улар эътиқодлари қанчалар бузуқ экани ҳамда бу эътиқодни одамлар олдида ҳимоя қилишга кучлари етмаслигини яхши биладилар. Шунинг учун ўз эътиқодларини очиқ айтиб, баҳс-мунозара қила олмайдилар.\nДоктор Хатибнинг айтишича, шайх Зайд ибн Абдулазиз Файёз Жидда ва Риёз шаҳарларида чоп этилаётган “Манҳал” ҳамда “Роятул ислом” журналларида дурузларнинг баъзи эътиқодларини ёритиб, улар мусулмон эмасликларини ёзган. Шунда дурузлар шайх Файёзни ҳақорат қила бошлашган. Шунингдек, дуруз олимларидан бири ҳисобланган Абдуллоҳ Нажжор “Дурузлар мазҳаби ва тавҳид” номли китобини чоп қилиб, бу фирқанинг асл башарасини очиб берганида унинг ҳаққига ҳам турли хил туҳматлар қилишган. Дуруз шайхлари уни бу фирқанинг сирини фош қилишда айблаб маҳкамага беришган ва мазкур китобнинг барча нусхасини тўплаб, ёқиб юборишган. Ливанда бўлиб ўтган нотинчликлардан фойдаланган ҳолда Нажжор ҳаётига суиқасд уюштиришган.\nУларнинг бу қилмишларидан шу маълум бўладики, улар ўз эътиқодлари ботил эканини ўзлари ҳам яхши биладилар. Негаки, ҳақ йўлдаги инсон ўз эътиқодини яширмайди. Балки бошқаларни ҳам шу йўлга очиқчасига даъват қилади, ўз эътиқоди одамлар орасида тарқалишини хоҳлайди.\nШайх Муҳаммад Аҳмад Хатиб “Дурузларнинг эътиқоди” номли китобини чоп этганидан сўнг унга нисбатан қилинган таҳдидлар ҳақида шундай дейди: “Менга кетма-кет қўнғироқлар келиб, мени ўлим билан қўрқитар эдилар. Ортидан бу китобим ва ундаги маълумотлар учун узр сўрамаган тақдиримда ҳолим вой бўлиши битилган мактублар келарди. Шу билан чекланиб қолмай, кучлари етганича китобимнинг нусхаларини йиғиб, ёқиб юбордилар. Шунингдек, бир неча араб давлатларидаги масъуллардан бу китобни тақиқлашни талаб қилдилар. Натижада, бир неча араб диёрларида китобим тақиқланди”.\nДурузларнинг яшаш жойлари\nДурузлар бир неча давлатларда бор. Дурузлар ҳақида изланган олимларнинг сўзларига қараганда, улар асосан қуйидаги минтақаларда яшашади:\n1) Суриянинг Сувайдо вилоятидаги Ҳурон тоғида (бу тоғ Араб ёки Дуруз тоғи деб ҳам аталади) яшашади. Бу минтақада дурузларнинг етмиш учдан ортиқ қишлоқлари мавжуд.\n2) Ливаннинг Ғарбул-аъло, Ғарбул-асфал, Шаҳҳор, Маносиф, Жарад, Арқуб, Борук ҳамда Шавф минтақаларида истиқомат қилишади.\n3) Фаластинда эса Кармал ва Сафад тоғларида яшашади.\n4) Жазоирнинг Тилимсон шаҳри яқинида Бани Абас номли қабила бўлиб, улар дурузлар эътиқодини ўзларига дин тутишган.\nМуҳаммад Комил Ҳусайн мазкур минтақаларни санаб ўтганидан сўнг: “Ким билади, изланувчилар араб диёрларида дуруз эътиқодидаги бошқа минтақаларни ҳам топишлари эҳтимолдан холи эмас” – дейди. Аллоҳ таолодан бу ботил эътиқоддаги бошқа тоифалар чиқмаслигини сўраб қоламиз!\n “Дурузлар эътиқоди” китоби, 299-бет.\n “Дуруз тоифаси” китоби, 5-6-бетлар.\nAvvalgi maqolaДушанба ва пайшанба кунлари рўза тутиш\nKeyingi maqola Абу Бакр розияллоҳу анҳу: Сиддиқ шахсиятининг айрим қирралари (1)


04:47 / 01.01.2011 · Жаҳон адабиёти\nФотима бу йил ўн тўққизга қадам кўйди. Бу ёшга пок, виждони олдида уялмайдиган бир ҳолда кирди. Қуръон ўқимоқни отасидан, намоз ўқимоқни ота-онасидан,тарбия ва одобни улар билан биргаликда ўз вижодонидан ўрганди. Ҳар жихатдан аёл деган номга муносиб бўлди.\nОтасидан етарлича диний маълумот олди. Аллоҳ ҳар нарсани кўргувчи, эшитгувчи, билгувчи эканини, яхшиёмон қилган ишлари ҳусусида унинг ҳузурида бир кун хисоб беражаги, бу ишларни чап ва ўнг елкасидаги икки котиб фаришта ёзиб боражагини билиши билан кўзлари ёшланди. Шу кундан бошини ўради, кўпчилик орасида ўзини қандай одобли тутса, ёлғиз қолганда ҳам шунга қаттиқ амал қилди.\nАёллар тўпланишгач, бемалол очиқ-сочиқ ўтираверадилар. Ҳатто Фотима яхши танийдиган адабли, тарбияли бир нечта хотинлар ҳам шундай иш тутишди. Дугоналари, уни ҳам бошини очиб, рўмолнни ечиб ўтиришга қисташарди. У қабул қилмасди.\n— Бу ерда ҳеч ким йўқ-ку, Фотима, ким кўриб ўтирибди?! Бунча талабчан бўлмасанг?!\nАллоҳ кўради, — деб жавоб берарди Фотима.\nХўп, сен ўраганинг билан сочингни Аллоҳ кўрмайдими? — дея эътироз этди дугонаси.\nУнда нечун бу таассуб, мутаассиблик?! Нимадан бунча сақланасан, Фотима?!\nИстайманки, Аллоҳ мени уялишимга сабаб бўлган ҳолатда кўрмасин. Ўзи амр этган, рози бўладиган қиёфада кўрсин.\nҲеч қандай эътирозга ўрин қолмади. Фотима ёдланган қоидаларни шунчаки гапирмади, балки шу қадар саммий жавоб бердики, очилган тиззалар ва бошлар дарҳол ёпилди, бу сўзлар виждонларга қадар етди, қалблар титратиб юборди. Шу кундан сўнг Фотимага бундай так лиф билан мурожаат қилишга ҳеч ким ботинмади. Ҳатто уни зиёрат қилгани келишган дугоналари бошқа жойлардагидай ва аввалгидай эмас, тартибли ва назокатли бўлган ҳолда ўтирадиган бўлдилар.\nБолаликдан хотирасида қолган бир воқеа бор: бир кун боққа боришди. Олти ёшга кириб-кирмаган Фотима боғдан у ёқ бу ёққа югураётиб бир олма топиб олди ва «она сенга олма келтирдим "деди севиниб, сўнг токлар орасига кириб кетди. Ён қўшнининг боғидан бир бош чиройли узум уларнинг боғига осилиб турарди. Энди узаман деб турганида отасининг овози дарҳол кўл тортишга маж этди:\n— Фотима,узма қизим! Бу узум бизга ҳаром!\nУнинг жажжи шуурида узум қора бўлганлиги учун ҳаром деган фикр қолди. Орадан йиллар ўтди, лекин Фотима бир дона ҳам қора узум емади. Узумнинг қоралиги учун эмас, бировнинг моли бўлгани учун ҳаром эканини йиллар ўтиб билгач ҳам оқ ва қора узум кўйилса, унинг кўллари беихтиёр оқга узалаверарди...\nБу йил ўн тўққизга кираётган Фотима кичиклигидан шундай ўсди. Қалбидаги Аллоҳдан қўрқиш, одоб ва тарбия ҳисси виждонидаги иффат туйғуси, инсоний нозткликлар... Ёхуд суҳбатлари, уялишлари, ҳаракатларию муомаласи...Уни ўзидан катта-кичик, барча аёлларга ўрнак қилиб кўрсатиш мумкин. Чунки Фотима ўзини, сўзлари ва ҳаракатларини назорат қилишга қодир қиз бўлиб етганди.\nФотима бўй етган қизлар каби атрофдан сўрала бошланди. Сўраганлар орасида бой-бадавлатлар, фақиру ўртаҳоллар бор. Булардан ҳар бири бир баҳона билан этиларди. Фотима турмушга чиқиши керак бўлган олам дини бутун бир мусулмой, пок, гўзал ахлоқли, инсоний фазилатлар билан зийнатланган инсон бўлиши керак. Бой ёки фақир бўлиши унинг учун айтарли аҳамиятга эга эмас. Маҳалласида бой деб танилган ва замона зайли билан фақирлашган кишилар бор. Бир замонлар кунлик овқатини зўрға топиб, эртанги қуни учун кўлида ҳеч вақо бўлмаган,лекин серғайратлиги туфайли бошқаларга ёрдам берадиан даражада бойиб кетган одамларни ҳам билади. Шу туфайли Фотима мол-мулк каби бугун келиб, эрта кетадиган нарсаларга аҳамият бермасди.\nБир куни уни икки болали бева эркакка сўраб келиши. Хотини бир йил бурун вафот этган бу одамнинг болалари паришон бир ҳолда қолганди. Бувиси,яъни мархум хотиннинг онаси бу паришонликни бироз бўлсада камайтириш учун анча уринди, лекин ўзи ҳам хасталаниб қолди. Шундан сўнг Одилбек болаларининг ахволини бироз бўлсада яхшилаш умидида иккинчи бор уйланишга истар-истамас рози бўлди.\nОдилбек намозхон, хушфеъл, хушбичим, файзли бир инон эди. У ҳақда эшитилган қисқа маълумот — шу. Фотиманинг онаси бундай турмушга рози бўлмайдиганга ўхшарди. Икки етимга қараш осон бўптими?! Уни муамолар камроқ,ҳар жиҳатдан тўкин оилага узатмоқчи эди. У тўғрида қизи билан маслаҳатлашди:\nУ одам яхшиликка яхши эмиш, аммо икки етимн ор, қизим, нима қиласан?\nУларга фарзандимдай қарайман, она бўлиб тарбиялайман.\nОна бўлиб қараш осонми, қизим? Саниҳа нима қилди? Исмоил еган таёқларни кўрмаяпсанми? Бола шунча зулм кўряпти, Саниҳа шунча гуноҳ орттиряпти. Хўш, Саниҳахоним оналик қилдими, буни истадими,бунга тиришдими? Келганининг учинчи куниёқ Исмоил уйдан йиғлаб чиқмаганмиди? Қачон Исмоил Салмадай гўзал, тоза либослар кийди? Қачон Салма билан тенг кўрилди? Салмага қарашдан ортиб, бирор марта дўстлари билан ўйнадими? Аминманки, у уйда Салма Саниҳахонимнинг боласи, Исмоил эса унинг хизматкоридай кўрилади. Ҳатто хизматкорга ҳам бундай муомала қилмайдиларку.\nҚизим, бир нарса менга маълумки, етимнинг қаҳри қаттиқ бўлади. Қанча уринма, ўзингни уларга она сифатида тан олдиролмайсан. Сенга бир нарса айтайми? Етимғесирсиз, қайнонасиз, боласиз оилага келин бўлишинг керак. Нега ўзингни захматга урасан,ел қилмаганни қиласан?\nҲўш, унда бу болалар нима бўлади, она? Биронта ўзини билмайдиган келиб ҳар хил зулмлар ўтказса, бечора болаларнинг ҳоаи не кечади, уларнинг айби нима, она?\nСенга нима, Фотима? Бировнинг боласи бўлса, ўйлаган нарсангни қара. Қанча чидайсан, бир ҳафта, бир ой сабр қилдинг, хўш, охири нима билан тугайди? Бир кун келиб бошқача ўйлаб қоласан. Пушаймон бўласан, ҳаётинг сўнгигача уларнинг дардига ўралашиб ўзини жабр қиласан, ё Санихага ўхшаб, оғизларига уриб, ташқарига қувиб, ҳайдайсан. Бундан бошқа йўл борми?\nБор, она. Уларни ўз фарзандимдай ўстириб, савоб олиш бор. Ўз боласини парвариш қилиш ҳайвоннинг ҳам қўлидан келади. Инсон бир поғона устун бўлиши керакмасми? Инсоннинг хайвовдан устунлиги ғариб етимни боласидай бағрига боса олишида эмасми? Зулмнинг ҳар қандай тури ҳам ёмон, аммо етимга қилингам зулм, золимни, яъни зулм қилгувчи инсонни ҳайвондан пастроқ тушириб кўйса керак.\nБу суҳбат Фотиманинг истаги амалга ошиши билан яқунланди. Қизини сўратган бу одамнинг ёмон одам эмаслигини билган отаси ихтиёрни Фотимага берди Етимларни парваришлаш Фотиманинг қўлидан келади Агар Фотима хохлаётган инсон ахлоқий бузуқ, ичкилибоз, қиморбоз, дин душмани бўлса, қизини унга бермаслик отанинг бурчи. Акси бўлса, Фотимани ўз ихтиёрига қўйиш керак. Шу сабабдан совчиларга мувофиқ ва муносиб жавоб берди.\nБайрамдан бир ойлар кейин Исмоилнинг аҳволини кўрганлар унинг секин-аста ўнгланиб бораётгани ҳақида хулоса чиқаришлари мумкин эди. Баъзан отаси уни бозорга олиб борар, баъзан Исмоил ўртоқлари билан ўйнарди. Уйда яна уни калтаклашяптими, йўқми билиб бўлмасди. Фақат илгаригидай таёқ ейишлар ниҳоясига етган!\nеДИ. Буни биринчилардан бўлиб Фотима англади.Аслида Фотиманинг икки етими бўлган кишига турмушга ишига сабабҳам Исмоил эди. Тўғрироғи, Исмоил чеккан изтиробларнинг унинг кўнглида қолдирган теран таъсири эди бу. Икки етимнинг қўнглини олиш—уларни золим кўлига тушишдан кутқариш эди унинг нияти. ЙЎқса, Фотимадай ҳам руҳий, ҳам жисмоний гўзаллик соҳибаси,ишчан қизга уйланмоқчи бўлганлар кўп эди. Яна кўплаб топиларди ҳам. У уйланган одамга турмушга чиқаркан, унинг марҳум хотини хотираларига боғланиб қолиши мумкинлигини билгани ҳолда, бу гўдакларни қутқариш фикрида эди. Модомики, бўлғуси эр муросали инсон экан, муаммо йўқ ҳисоб. Ҳар ҳолда ўлган билан тирик бир эмас. Энди уйланган хотини ҳам севади, ҳурматлайди. Бунинг устига, Фотима эри бўладиган одамга, биринчи хотинига нисбатан хурматни унутишини таклиф этадиган, уни эсидан чиқармагани учун хафа бўладиган, тирғаладиган қиз эмас. Ўзи бир вақтлар кичиклигидан боқиб катта қилган мушуги йўқолганда унинг хотирасини кўнглидан чиқариб ташлаёлмаган Фотима, икки боласини омонат қолдирган бир инсонни унутиб юборишни тасаввурига сиғдиролмасди. Бу тўғридан-тўғри мурувватсизлик бўларди. Ўзининг у хонимни унуттирадиган нима бор? Балки у хотин кўп устун, савияли, фазилатли бўлгандир. Уни унутиш— у қолдирган гўдакларни ҳам ёддан чиқариш демакдир. Ҳолбуки, Фотима бу хонадонга шу гўдакларни деб келмоқда эди, токи улар унутилмасин, изтиробда қолмасин.\nФотиманинг икки етими бор одамга тегишга рози бўлишидан қариндош уруғ беҳад ҳайрон бўлиб қолди. Улар болани эплаш мушкуллигидан сўзлар, ўйламасдан иш тутилаётганлигини айтиб, куйинишарди. Ёш, келишган у одамнинг қусур ва камчиликлари деярли йўқ аксинча, у бир талай фазилатларга эга. Қариндошларнинг баъилари дўстона ачинишиб, озорланишар, баъзилари эса қарор қабул қилган Фотимани айблашар эди. Ҳали ҳам фикридан қайтиш учун кеч эмаслигини, аксинча, бу энг тўғри йўл эканини айтишарди. Онаси келганларнинг дашномларига жавобан:\nҚанча ҳаракат қилмай кор қилмади, тушунтиролмадим. Не қилай, қўлимдан нимаҳам келарди. Ана ўзингиз чақириб гаплашинглар, —демоқдан бошқа чора тополмасди. Улар Фотиманинг ўзи билан гаплашишди:\nФотима, сени яхши кўрганимиздан куйинамиз. Бўлмаса, бизга нима? Ке, ўзингни қийнама. Хоҳласат поччанг аралашади. Кеч бўлмасдан олдини олайлик.\nФотиманинг юраги сиқилди. Нега ҳар ким аралашаверади? Борадиган, яшайдиган ва буни кўнгил ризолиги билан истаган унинг ўзи-ку. Ҳар ҳолда ўз зарарини ўз ҳам уларчалик ўйлар ва тушунарди.\nҲола, — деди, — мени яхши кўрганингиз учун гапиряпсиз, аммо менинг қарорим қатий. Менинг мақсадим икки гўдакка қараш ҳамда уларни изтиробдан, машаққатдан кутқариш. Мен пушаймон қилмайман. Бунинг учун беҳуда азият чекманг.\nИшқилиб пушаймон бўлиб қолмасанг бўлгани, Фотима!\nПарвардигорим мени уялтирмас. Ёмон иш қилмоқчи эмасманку! Сўз шу ер да тўхтади.\nТўйни оддийгина ўтказиш таклифи келди. Фотиманин отаси бу таклифни маъқуллаб қарши олди.\n— Хотини яқинда вафот этган одам, дабдабанинг бугун ва умуман ҳожати йўқ, — дедилар.\nФотима ҳам бу таклифни ўринли деб билди. Ҳатто бундан Одилбекнинг тушунган бир инсон экани кўринарди.Ҳурматли инсон бўлмасайди, марҳум хотинининг хотирасини хаёлига ҳам келтирмасди.\nЙиллар бўйи инсон кўли тегмаган, парваришдан узоқ, бегона ўтлардан кўринмас ҳолга келган боғча билан исталган маҳалла ва ҳаттоки шаҳар аёллари аҳволи ўртасида катта ўхшашлик бор. Бу боғчада етишган нарсаларнинг кўпи истеъмолга яроқли маҳсулот бўлиб етишиши қийин. Боғбон тарбияси боғча учун бегона эди. Шу сабабдан ҳар ниҳол, ўзича — қандай йўл топса, шундай ўсиб ётарди.\nМаҳалла аёллари ҳам шундай. Кичик ёшдан қулоқлари тарбия учун бурилмаган, Фақат бетакаллуф бир турмушнинг бепарво тарзи қулоқларига қуйилиб,қалбларига қадар ўрнашган. Шу сабабдан улар ҳисларига, орзуларига тўқри келган нарсаларни ўзлари билганича, ўзлари хоҳлаганича қойиллатиб бажаришарди. Фақат ақл ва мантиқ заруратига, ахлоқ ва фазилат амрига келганда лоқайд қолишлари кўзга ташланади. Ўтириб бировни ғийбат қилишда, чоғиштиришда, чақимчиликда, баҳслашишда, урушишда барча маҳоратларини ишга солиб, ўртага чиқарадиганлар кўп. Аммо ўзларини бундан сақлайдиган аёллар оздир. Аёлларнинг ҳаммаси шундай дейиш инсофдан бўлмаса керак. Улар орасида ҳам орзу-умидлари, мақсад ва туйғулари, фаолиятларини Аллоҳ ризоси учун қиладиган, иродасини ҳислари қаршисига қудратли бир қўмондон каби оладиганлар бор. Гўё тасодифан ёввойи ўтлар исканжасида қолган ноёб боғ гули каби. Баъзан бу гул атрофини қичитқи ўтлар қоплайди, чирмовиқлар ўрайди, тиканлар куршайди ва гулни ёнига яқинлашиб бўлмас ҳолатга келтиради. Лекин, барибир, унинг хуш бўйи атрофга ёйилишидан, гўзал ранги йироқларга жозиба таратишидан кўз қувнайди, димоғ чоғ бўлади, жон хузур қилади.\nФотиманинг турмушга чиқишини эшитиб, табриклагани келганлар орасидаги ( ) Хонимни\nҳам Фотималар малҳалласининг гули дейиш мумкин. Бу хоним Фотиманинг жасоратли қарорини қутлагани ва унга бу қарорда собит қолмоқни ташвиқ қилгани келганди. Икки кунлик ҳузур-ҳаловат учун фазилат ва хақиқат йўлини тарк этмасдан, ёлғиз қолиб машаққатларга дуч келса ҳам сабр этишни маслахат ва насиҳат қилгани келган бу аёл хуш қаршиланишга арзигулик, яхши кутиб олинишга муносибдир.\nҚалби хаққа боғланган, ёмонлиқдан юз ўгирган инсонларда бошқларга ўхшамаган, порлоқ бир виждон бор. (...) Хоним фазилатсизликни, файзсизяшамоққаташвиқни, ҳақсизликни, ҳуқуқсизликни кўрганда қўл силтаб, кўз юмиб кетмайдиган, иложи борича чора топишга, тадбир қилишга киришадиган, ҳеч бўлмаганда ич-ичдан изтироб чекадиган виждон сохибаси эди. Кўпчилик хато манзил томон ким ўзарга шошган бир даврда уларни ҳақ йўлга юришга ундашни амр этган бир виждон соҳибаси эди у. Фотйманинг эшигида бир хоним турарди. Кўринишида сокинликдан бошқа нарсани ифода этмаган, самимиятдан бошқа нарса ўқилмаган чехрасидан қалбига боқсангиз вулқонлар оташли, уммонлар каби безовта бир оламнинг акс этганини кўришингиз мумкин.\nЕшик очилди. Қирққа якранлашган, ўртадан баланд, узунга яқин бўйли, бошини шарф билан яхшилаб ўраган бир аёл кўринди. Ҳеч қачон келмаган, бир узоқ кўшни ташриф буюрди. Фотима ҳар куни бир неча меҳмонлар келишига одатланганлиги ва уларнинг келиш сабабини билгани учун уйига илк бор мехмон бўлиб келган узоқ қўшнининг ташрифидан хайрон бўлмади, уни бегоналардек қаршиламади.\nМеҳмон хонимда хар кун келадиганларда учрамаган бир хусусият кўзга ташланиб турарди. Ҳаракатларида, туришидаёқ рўпарасидаги одамни ҳурмат билан муомала қилишга мажбур этадиган виқор ва жиддият сезиларди. Бир қаҳва ичгунча қанча «заҳмат чеккани»ни такрорлайдиган ёки минг турда ғийбат қиладиганлардан эмаслиги билиниб турарди. Аёл жимгина қахва ичди, ташаккур айтди, Аллоҳ зиёда этсин, дея дуо қилди. Сўнг Фотиманинг турмушга чиқиш ҳақидаги қароридан жуда мамнунлигини айтиб, табриклади. Бу ҳақда сухбатлашиш мумкин бўлган биронта меҳмон келишига умид қилмаган Фотима шошиб қолгандай бўлди. Мехмон хоним давом этди: «Фақат, қизим, инсонлик шарафи хайрли қарор қабул қилишдагана эмас, балки турли азиятлар қаршиида қабул қилинган қарорда сабр билан давом эта билмоқдадир. Бу гўдакларга берадиган ҳар бир луқма таоминг, айтадиган ҳар сўзинг Аллоҳ хузурида зое кетмаслигини, қийматли бўлишини унутма. Уларга қиладиган хар яхшилигинг, Пайғамбарингга қилинган яхшилик эканини ёдингда тут. Билурсанки, у зотҳам туғилмаслариданоқ оталаридан, олти ёшларида онадан етим қолдилар. Етимларнинг кўз ёшларини сенинг меҳр-шафқатинг тўхтатса, сендан бахтли одам йўқдир. Ҳа, бу йўлда анча захмат ва азият чекасан.\nСабр этсанг, бу захматлар эртага раҳмат бўлиб қаршингдан чиқади. Пешона терини тўкиб инсонлигини исбот этганни, Пайғамбари хурматига етимларга кўз-қулоқ бўлганни Аллоҳ кўз кўрмаган неъматлар билан сийлайди. Уларга оналари йўқлигини «Фотима яхши аёл экан", дейишлари учун эмас, Аллоҳ рози бўлиши учун сездирмасликка кириш». Фотима қабул қилган қарори учун шу кунга қадар илк маротаба қутланаётганини тушунди. Уйларига илк бор келган бу хонимнинг сўзлари риёдан йироқ, ғоят самимий эди. Кетаётганда, ҳалигача танишиб суҳбатлашмаганидан хижолат бўлиб қўлини ўпаркан, хонимдан дуо қилишинн сўради, бу хил насиҳатларни кутганини билдирди. Кўк юзидаги булутларни шамол атрофга тарқатганн каби инсоний вазнфасини ижро зтгач, вазмин қадамлар билан уйига йўналган бу хонимнинг орқасидан ердаги чанг тўзонларни кўкка совурадиган бир шамол турди. Бир онда одам-одамни танимайдиган ҳолат вужудга келди. У тўзонва қуюн ичра сокинлик билан одимлаётгани қўзга ташланиб турарди. Бу манзара Фотимага ботилнинг келиб-кетишини, чанг-тўзон каби эканини, фақат ҳақ қудратли ва боқий бўлиб қолаверишини эслатди.\nКим эди бу аёл? Исмини айтишни лозим топмаган, ҳатто айтмаслиқдан кўнглида ҳузур туйган бир аёл. Сабаби нима эди? Уяладиган иш қилдими ёки «нечун бундай қилдинг?» —деб сўраб кетадиганлардан бири эканлиги учун шундай йўл тутганмикан? Албатта, йўқ.\nАгар: «Ажабо, бу хоним ушбу ишни Аллоҳ ризолиги учун қилганидан ва фақат У билиши етарли эканига ишонганидан ўзини танитишни истамагандир?»—дейилса, жавоб саволнинг ўзида акс этган бўларди.\nИнсонда бир дард бор. Амалларини бошқаларга билдириш дарди. Бу дард баъзан тарбия ва одоб доирасидан чиқиб кетади. Инсон бир яхшилик қилади. Фақат бу яхшилик мукофотини Аллоҳдан кутмасдан, бошқаларнинг бошларини қотириб, кулоқларига етказмагунча роҳат топмайди. Келажак наслларга қандай етказишади? Бунинг ҳам чораси бор, йўли осон. Дарҳол мармар лавҳага кўрсатилган ёрдам ва ўзининг исмини ёздиради, Тамом. Ким нима дейди?\nБаъзан бировга эрталаб яхшилик қилиниб, кечқурун юзига солинади. Лекин бу жаҳонда билдирмасдан яхшнлик қилиб, бу яхшилигини ёдида сақлаб юрмайдиганларнинг ҳам борлиги аниқ. Ҳақиқат шуки, Фотиманинг меҳмони — ҳар сўзи гавҳардан зиёда бу аёл дунёнинг исмсиз жаноблари орасидан ўрин олишга лойиқлигини ўз ҳаракатлари билан исбот этганди. Аллоҳ ундан рози бўлсин.\nУнинг мукофоти уни танимаган, фақат ортидан бу йўлда дуо қилганларнинг Аллоҳ ҳузурида қабул бўлинган ниёзларидир.\nОдилбек бир неча хонадонга бош уриб, ниҳоят муваффақиятли жавоб олди..Унинг аввал уйланганини, бунинг устига икки етими борлигини эшитганлар дарҳол рад этардилар. Однлбек тул хотинлар балки бу турмушга рози бўлар деб ўйлар, бироқ ҳеч кимдан ижобий жавоб ололмасди. Ниҳоят Фотима исмли бир қизнинг оиласи бу таклифни: — Бир ўйлаб кўрайлик... — дея қаршилашди ва бир ҳафтадан кейин рози бўлишди. Хотини ўлганига бир йил бўлди . Ундан хотира бўлиб уч ёшли қизалоқ ва беш яшар ўғил қолди. Одила ва Ҳусайин. Бу бир-бирвдан севимли, бир-биридан гўзал ва ширин, шу билан бирга бир-биридан толесиз икки гўдак унинг кўлида қодди. Не қиларини билмайди. Хотинининг хасгалиги кучайган сайин, ҳаётдан умиди узиларкан, гўдакларни аввало\nАллоҳга, қолаверса эрига омонат қолдирганини бир лаҳза бўлсин ёдидан чиқармайди. Сўнгги кеча эди. Хаста қийналиб нафас олар, ҳар нафас олганда тили зўрға қимирлар, бир нарсалар айтаётгандек бўларди. Одилбек унинг аҳволи ёмонлашганини сезиши билан қулоғига бир неча бор Аллоҳ... Аллоҳ деди. У жавоб бермади. Миннатдор кўзларини эридан олиб, қўллари билан ишорат қилди.\nОдила беланчакда ётар, Ҳусайин уни кулдириб, ўйнарди. Хаста аёл эрига қаради, сўнг кўли ўйнаётган болаларни кўрсатгандай узалди. Фақат узалган қўл ҳавода қолмади, кўрпа устига тушди. Бу орада чукур нафас билан Аллоҳ калимаси эшитилди. Кўл бошқа қимирламади. Фақат ҳамма нарсадан бехабар ўйнаётган болаларини кўрсатгандай олдинга узаниб қолди. Балки бу харакати билан сўнгги ҳаётининг ғунчаларини, куртакларнни омонат қолдираётганини яна бир бор билдириб, уйланадиган хотинига бу гўдакларни эздирмасликни васият қилмоқчи бўлгандир.\nОдилбек кўзларида қалққан ёшларни сассиз сидираркан, бир неча сония аввал онаси бўлган бу етимларга изтироб ва ачиниш билан қаради. Одила акаси тебратаёган беланчакда қулгидан тўхтамасди...\nУнинг кулгиси яна қанча давом этади? Буни тушунишга ҳали ожиз эди. Ҳар қандай инсон оиласидан ўлимдан қаттиқ таъсирланади, ниҳоят бу таассурот кундан-кунга камаяди. Бироқ шундай пайт келадики, унга алоқадор нимадир хотиралар чўғини қўзғаб, ўт олдириб юборади, кўнгил изтироб алангаси ичра қолади...\nОдилбекнинг аҳволи, таъсироти бошқачароқ кечди. Узоқ вақтлар кўнглида Хайриянинг алоҳида бир жой банд этиб турганини ҳис этди. Бу унинг оиласига, хотинига вафосидан эдими ёки ундан ёдгор қолган икки нўдакнинг кундан-кун оналарини қўмсашларига, излашларига боқиб, қон йиғлаб, яраси янгиланиб, кўнгли зирқирашиданми? Одилбек учун вафо ҳиссидан кўра икки норасиданинг аччиқ ҳоли кучлилик қилгандек эди, гўё. Бироқ уни вафосиз дейиш инсофсизликдир. Тунлар онасизлик туфайли ғарибликда қийналган етимларни кучоғига олиб севмоқнинг таъриф этилиш мумкин бўлмаган бир хис пайдо қилишини бошидан кечирганлар яхшироқ билсалар керак. Аслида булар мусибатда қолганми? Қучоқларида бошлари эгик турган, севгалиси тарк этган бир ошиқ, махзунлиги оғушида жим қолган гўдакларми аслида? Барчасининг бағри ярим. Барчаси куйган. Кўнгиллари ярали. Шу билан бирга хотинидан жудо бўлгач, бир-икки йил ўтиб уйланганларнинг чехраси очилганини кўрганлар кўпдир. Бунга акси ўлароқ уйда кўчада, мактабда доимо ғуссали, йиғламоққа тайёр етимнинг қош-кўзи кулиб туриши нодир ҳодисадир. Ота кўнгли бир аёл билан тўлиши мумкин. Фақат бола кўнглини оладиган, кўнглини тўлдирадиган аёл энди дунёда йўқ. Ота севгиси бир инсонга бўлган севгидан иборат, боланинг меҳр-муҳаббати эса фақат онага боғликдир. Она ер юзида бир донадир, ягонадир. Унинг онаси ўлгач, уйга янги бир она келади. Отанинг айтишича, бу онанинг аввалгисидан камчилик тарафи йўқ. Фақат боланинг фикрича, бу она билан аввалги онани қиёслаш инсон билан унинг соясини тенглаштиришдек гап. Бири бутун борлиғи билан шафқат ва марҳаматдан иборат бўлса, бошқаси фақат моддий ва шаклий жихатдангина онага ўхшайди. Бири севса, иккинчиси уради, бири бағрига босса, ўзгаси кўксидан итаради, Биринчиси — она, иккинчиси—ўгай она.\nОдилбек болаларида онасизлик туйғуларини кўрган сайин, дарди ҳам ортиб борди. Уларни ҳар оқшом, ҳар тун кучоғига оларкан, кўли кўзёшлардан нам бўларди. Айниқса, Ҳусайин:\n—Ота, онам келмадику, ҳали тузалмадими?—деб сўраганида дарди янада кучаяди Тун-кечалаб қийналса ҳам уларга қарар, шафқатини, мехрини аямас, кундузлар қайнонаси, яъни хотинининг онасиникига қолдириб, ишига кетарди. Бир кун у ҳам болаларга қараёлмайдиган даражада хасталанди ва у яна уйланиш мажбуриятида эканини хис эта бошлади. Фотимахонимга уйланиш масаласи ҳам ҳал бўлгунга қадар болаларига бир ўгай онакелишини тузукроқ ўйлаб ҳам кўрмаган экан. Ёхуд болалари билан овора бўлиш, уларнинг ҳолига ачиниб, яхши ният билан ҳаракат қиляш бундай ўй суришлардан чалғитгандир. Энди бу кун тартибидаги кўндаланг масала кун сайин улканлашар, барча йўллар болаларга ўгай она топиш маъносида бирлашарди. Ўгай она... Бу номни бугунгичалик ҳақикий маънода тушунмаган эди. Бошга тушмагунча билмас деидилар. Пешонадаги яра билан девордаги ковакнинг қандай фарқи бор? Одилбек неча бор хотини ўлиб уйланганларни эшитган.Аммо ўша уйланганларнинг ўз болаларига бугун англаганидек, ўгай она олиб келтшни тушунмаганди.Ҳозир ўгай онани бир олов сифатида қабул қиларди:етимларнинг овқатини пишириш ёки иситиш ўрнига ёқиб юборадиган олов.Ёҳуд у бир шамол-гўдакларга ором бериш ўрнига а уларни жунжиктириб, юз-кузларини чанг-тўзон билан тўлдиргучи шамол...\nБолалар бошига шундай она келиши эҳтимоли бор. Бундай эҳтимол катта. Бутун ихтиёр кўлдан кетиши мумкин. Шу ўй Одилбекни эговларди. Она ҳасратида юраклари доғланган гўдакларга қараши билан ўзини уларга зулм фармонини имзолаган ҳаким ўрнида кўрарди. Ҳамма ўгай инсонлар ҳам болаларга зулм қилишдан завқ олмаса керак деб ўзини овутишни истайди. Мингтадан битта бўлса ҳам яхшиси учраб, болаларнинг чеҳраси очилиб қолар дея умид қилади.Охири:"Нега бекорчи ҳаёл,беҳуда ўй сураман. Яхши ўгай она менинг болаларимни кутиб турибдими?» — деб яна ғуссаси ортади. Тўйга бир ҳафта қолди. Чигал ўйлар қуршовида кун сайин Одилбекнингумидиузилиб борди. Уйланишни истаганига пушаймон бўлди. Тўйга тайёргарлик кўрилмаган, сўз бермаган бўлсайди, шу кўйи бўйдоқ ўтишга рози эди. Оҳ, қарши тарафдан қайтиш таклифи келсайди, тўй зарарини тўлаб, барча алоқани тўхтатган бўлурди. Аксига олиб, утарафдан бундай садо йўқ эди.\nКунлар шундай ў лар билан ўтди. Хотинининг бир йил аввал вафот этгани сабаби билан чолғули-солғули тўй қилмоқчи эмас. Фақат келин келган оқшом дўстлари билан бир таом еб, ўтириш қилмоқчи — мавлуд, маснавий ўқитмоқчи. Қиз тарафга ҳам бу таклиф маъқул бўлди.\nБир кеча аввал... Эртасига келин келиши керак.Тўғрироғи, балки очиқроғини айтиш керак бўлса, болаларнинг ҳаётида онасизлик даври тугаб, ўгай она даври бошланади. Бу кеча тўйиб-тўйиб яхши кўриб қоладиган кечасидир. Бозордан келтирган бир халтачани узатаркан.\nНима олиб келдингиз менга, ота? — деган болаларига ичи зирқираб қаради. Энди бундай нарсаларни фақат ўгай она розилиги билан келтиришини ўйлаб кўнгли бузилди. Гўё айрилмоқ учун хайрлашаётгандай уларнинг гул юзларидан ҳидлаб-ҳидлаб ўпди. Халтачаларни очди. Писта, қандлар, ўйинчоқлар... қандларни едирди. Ўйинчоқларни берди.\nҚани, болаларим булар билан ўйнанг, мен намозимни ўқийин! —деди. Намоздан сўнг сув иситди ювинтирди, сочларини таради, уст-бошини кийдирди. Кечгача уларни ўйнатди, Уйқулари келиши билаи ухлатдк. Ўзи ҳам ёнларига аузалди. Етимларини ҳидлаб-ҳидлаб кўзларини юмди. Ухлади... Тун ярмида даҳшат ичра уйғондн. Қаради. Болалари пиш-пиш ухлашмоқда. Кўргани туш эканига шукр этди.\nТушида Ҳусайин очқоганмиш, ўгай онасидан овқат сўраганмиш, у эса:\nҲозир овқатланадиган вақт эмас!.. — дермиш ва овқат бермаганмиш. Бироздан кейин болатакрор сўраса:\nЗаққум е.Ҳаммамиз очмиз. Кутсанг, ўласанми?! —деб озор берармиш. Бу сўз Ҳусайиндан зиёд Одилбекка ёмон таъсир қилиб:\nХоним, болаку бу, бироз овқат берсангиз бўлмайдими деса:\nУнинг тарбияси менга оид экан, ишимни қийинлаштириш не ҳожат? Оғзига икки уриш ўрнига овқат тутиш керакми? Бугун индамасанг, эртага бошимга чиқади.Нимаси бола бунинг? Кўрмайсанми, ҳар нарсага ақли етади деб Ҳусайинга шундай бир ғазабли қараш қилганмишки...\nОдилбек бу туш эртага ҳақиқатга айланажагини ўйлаб ўртанди. Пешонасини силаркан кўркувдан совуқ тер пайдо бўлганини сезди. Бу терлар туш таъсири ва виждон мухосабасига оид эди.\nВу орада Одила уйқу аралаш қўлларини узатгандай бўлди:\n— Она, сув... — деди. Одилбек туриб, сув келтирди. Лекин қизи яна яхшигина ухларди. Уйғотмоққа кўзи қиймади. Пиёлани кўл етадиган жойга кўйди, уйғониб, сув ичгиси келиши мумкин. Болалари ёнига узалди. Бир пас болаларининг нафас олишини тинглаб ётди, ҳатто Одиланинг сув сўрашини кутди ва секин-секин уйкуга кетганини билмай қолди. Вомдодни ўқигач, ётмади. Болаларининг уйғонишини кутди. Овқатларини ҳозирлади. Уйғонгилари келмасди, Уйғонмасликка хақлари бор, бундай роҳат яна қачон насиб ким билсин.. ўйлади Одилбек. Яна қутмоқчийди... Қариндошлари келиб қолишлари керак. Нима бўлганда ҳам тўй, бир йил орзиқиб кутилган она (!) уйга роҳат, ҳузур келтирмоқ учун ташриф этади.\nФотиманинг уйдан айрилиши қийин бўлди. Тўи яқинлашгани сайин изтироби ҳам ортиб борди. Бу маҳзунлик тотув турмуш кечириш-кечирмаслик хавотиридан кўпроқ ота-онадан алоҳида яшаш, улардан ажраш туйғуси эди.\nФотима ўзига тасалли бериш учун ҳаракат қилди.Ҳар бўй етган қизнинг бошида турмушга чиқишдан боз чора йўқлигини ўйлади. Умрининг охиригача ота уйида қололмаслигини бу ўйга улади. Икки етимга оналик қилишини ва бу билан савоб қозонишини хотирига келтирди. Улар билан машғул бўлиб вақт қандай ўтганини билмай қолишини, бу мутлақо айрилиқ бўлмай, истаган пайтда қизлик уйидагиларини кўриб кета олишини тушунса-да, бу махзунликка монелик қилолмади. Ниҳоят тўй онаси билан бирга сўнг бор овқатланаётганини ўйлагач, таом томоғидан ўтмади. Кўзлари ёшга тўлди. Отасининг қисташига қарамасдан овқат еёлмаслигини айтди ва емади. Шошилинч юришлар, келиб-кетишлар, ўринли-ўринсиз бақириб-чақиришлар ва шунга ўхшаш ҳодисалар билан бир неча соат ўтди. Бу соатлар Фотимага узунмиди ёки қисқа? Буни Фотима билолмасди. Фақат эшикка машина келишини кутиб турган болалар такси узоқдан кўриниши билан:\n— Келишмоқда... —дея бақиришиб,у томон югурди. Фотима кўнглида ғалати кечинмалар пайдо бўлаётганини,тиззалари мажолсизланаётганини ҳис қилди. Бироздан сўнг ёнига икки аёл келди. Бу орада ташқаридан, «Овмин» овозлари келди. Қўллар дуога очилди. Дуоларни эшитмас, фақат овмин деганлари қулоғига чалинарди. Сўнг яна жимлик. У ҳам қўлларини кўтарди. Ўз ризолиги билан шу турмушни танлаганини кўнгил таржимони бўлган тиллари енгилгина қимирлаб англатар, кўзларидан оққан инжулар упа-еликка эҳтиёжсиз гул юзидан сирғалиб кўксига гўзал бир ҳолда томчилаб тушарди:\n— Раббим, сабр бер. Хайрли оқибат ато қил. Етимларимга зулм этмоқдан, золимликдан, уларнинг ҳаққига хиёнат қилмоқдан Ўзингга сиғинурман. Поко Парвардигоро, номус билан яшамоқни, хайрли зуриётларни, болаларим ўртасида адолатга риоят этмоқни насиб айла, ё Роббил аъламийн! Сендан сиҳат-саломатлик, афият, хусни хулқ тилайман, динимга, ибодатимга лойиқ куч-қувват сўрайман. Ҳузурингга уяладиган ҳолда бормоқдан Ўзинг асра, Ҳабибинг ҳурмати...\nБу орада ташқаридан дуо сўнгига етганини билдиргувчи «Фотиҳа саловат!» деган овозлар эшитилди ва Фотиманинг кўллари ҳам юзларига сурилди. Кейин ҳоласининг қизи кўлларидан тутганча, тўйга келган кексаларнинг, қариндошларининг қўлларини ўптирди. Пастки боғчада ота-онаси, тоғаси, амакиси бир қатор туришарди. Улар билан хайрлашди. Олдинда гўзал жилди ва муқовали Қуръони Каримни тутиб кетаётган аёл изидан юриб ёнидаги аёллар билан бирга таксига ўтирди.\nФотима учун йиғлаганлар орасида бир четдан унга маҳзун-маҳзун термулиб қолган Исмоил ҳам бор эди. Фотиманинг қалбидаги ғалаёнлар ва ғуссасининг ҳозирга даражаси ҳақида сўзлаш хуқуқи фақат бу ҳолатни бошидан ўтказган, бошига ёпинчиқ ташлаб, ота уйи билан хайрлашиш аламини тотган келинлардагина мавжуддир.\nФотимани бир ҳовлига туширдилар. Янги эмас. Лекин хароб ҳам эмас. Уч хонаси, бир зали, боғи бор. Боғча қаровсиз. Ҳовли (уй ва боғ) тўй олдидан йиғиштирилганига қарамасдан, кўп вақтлардан бери аёл қўли тегмагани билиниб турарди. Фотиманинг кўнгли зирқиради. Хаста, заиф, ҳолсиз бир ёш аёл кўз олдига келди. У болаларига қандай таомлар берган, ҳовлини қанчалар ораста қилган... Фақат хасталигидан боғ оёқ босолмайдиган ҳолга келган.\nАслида тўй дейиш унчалик жоиз бўлмаган бу йиғинга келган қўшнилар бирпасдан сўнг тарқалишди. Уйда фақат Одилбекнинг қариндошлари — тўрт-беш аёл қолди. Бироздан сўнг эшикдан бир аёл ва икки бола кирди. Фотима бу хотинни икки марта кўрганини эслади. Одилбекнинг ҳоласи. Ёнида қора қош, қора кўз, қирра бурун, чиройли, ширин икки гўдак. Янга либослар кийдирилган, сочлари таралган. Агар уларга диққат билан боққанларида юзларида изтироб белгиларини кўрмасалар, бу уларда изтироб йўқлигидан эмас, балки нотўғри қараш, яхшилаб қарамасликдандир. Одилбек нингҳоласи уларнинг қўлларини тутиб олган. Фотиманинг ёнига келишди. Мулойим,аммо кўп вақт дард чеккани билиниб турадиган овозда:\nХуш келибсиз, қизим—деди.\nХушвақт бўлинг, ҳола! Аёл ёнидаги болаларга ишорат қилди:\nМана, қизим, болаларинг. Аввал энаси қаради — катта онасидан кейин, ким келса шу, унинг-бунинг қўлида қолди. Қўғирчоқдай кўлдан-кўлгаўтиб юришди бечора болалар. Энди сенга топширдик. Омонат. Шундай омонатки, кўнгиллари жаннат эшигига боғланган, бир омонатки, бошидан бир тук тушиб, жони қийналса, ҳисоби катта. Бу гулғунчаларни хохла яйрат, хоҳла уз. Ихтиёр сенда. Ўзинг биласан.\nБуларни шикаста оҳангда сўзлаётган хоним бир ўзига бир Фотимага ҳайрон қараётган болалар ёнига борди:\nҚаранг, болаларим, онангиз келди. Энди яхши бўлади. Қани, кўлларини ўпинг. Ҳусайин Фотиманинг онаси эканини яхши англамади, шу билан бирга тарбия натижаси туфайли, одоб юзасидан унинг қўлини ўпди. Чекинмоқчи бўлди. Аммо янги она унинг қўлини қўйиб юбормади. Чап кўлига олгач, деди:\nҚани сен ҳам келчи, Одила.\nОдила ҳоласига қаради. Фотима аввалдан тайёрлаб қўйган, рангли қоғозларга ўралган икки халтача чиқарди. Бирини Ҳусайинга берди. Кейингисидан бешлик, ўнли бир қанча майда пуллар чиқариб Ҳусайиннинг ҳовучини тўлдирди Сўнг:\n_ Энди Одиланинг кўнглини оламиз, унга ҳам берамиз, — деди. Ҳусайин Одиланинг кўлидан ушлаб , секин тортди:\nКел, синглим, сенга ҳам берадилар, — деди. Одила зўрға яқинлашди. Гуё кулоғидан судралган улоқча. Берганларини оларкан, Фотима уни қучоқлади. Олдига ўтқазди. Одила туриб, қочмоқчи бўларди. Фотима уни кўйиб юбормади.\nМен сенинг онанг эмасманми? Нега мендан қочасан, қизим? Сени шунчалик ўзимники, десамам, нега сен онам деб учмайсан? Мана, келдим. Энди ҳеч кетмайман. Қочсанг хафа бўламан, онанг бўлмай кўяман. Аканг, мана, шу ерда. Кел, Ҳусайин, кел, ўғлим. Сен олдида ўтир, синглинг ҳам бағримда бўлсин. Ҳусайин тортиниб-уялиб келди. Фотиманинг бир тиззасига ўтирди. Янги она икковини ҳам бир-бир ўпиб, бағрига босди. Болалар димоғига хушбўй урилди. Бу ҳид болаларга гўзал таъсир этди.\nБошқа аёллар аралашмасдан қузатиб туришарди. Икки етимга келар-келмас ҳадялар бериб, ўпиб, бағрига босган она билан, тиззаларида ўтирган икки гўдак ҳолати уларнинг кўзларини ёшлади.\nИкки кўли билан икки гўдакни кучганча Фотима Одилбекнинг ҳоласига қайрилиб қаради:\nҲали сўзларингизни тингладим . Жуда тўғри ва яхши гапирдингиз. Ишончингиз комил бўлсин, мен ҳам бу уйга уларнинг дардига чора бўлиш, бағримга босиб, қийинчиликларини кетказиш учун келдим. Сабрим етгунча тиришаман, ўз онаси бўлиш ниятидаман. Болаларга мендан нима истаган, кутган бўлсангиз, зиёда бажаришга киришаман. Дуо қилинг. Аллоҳ мени уялтирмасин, — деди. Бу сўзлар ҳолани ва бошқа аёлларни мамнун этди. Ҳатго улардан бири ёнидаги хотинга:\nЭшитяпсизми? — деб оёғи билан енгилгина туртиб қўйди.\nБир соатлардан кейин Фотима билан болалар ўртасида самимий муносабатлар бошланди дейиш мумкин.\nОқшомга қадар турли ўйлар билан ўзини еб битирган Одилбек оҳиста одимлар билан, истар-истамас уйга келиб, болаларга кўзи тушмасдан, ғалати ахволда қолди. Ўзини ғариб хис этди. Энди бу уйда уни кулиб, югуриб чиқадиган болалар ўрнига тунд ҳолда қарши оладиган бир хотин ва ундан қўрқиб бирор бурчакка бекинадиган болалар мавжуд. Мана, ҳозирдан бу ўртада кўринишмайди.Балки ҳоласи хафа бўлишмасин, хўрланмасин дея ўзининикига олиб кетгандир. Уларнинг йўқлиги, бўлса ҳам кўзларида ёш тўла эканлиги бу уйни канчалар файзсиз, фароғатсиз қилиб қўйган-а, ё Раббий...\nХайрия ўлмаган, бугун бир шифохонадан тузалиб чиққан бўлсайди, нақадар гўзал бўларди. Оҳ, нақадар деб ўйлади. Сўнгра бу Аллоҳ такдирига қарши, одобдан ташқари бир ўй (шайтон васвасаси)еканини ва мусулмон бундай фикрламаслигини хотирлаб, Аллоҳ Таолодан афв тилади. Бундай ўйламоқдан не фойда бор эди? Бўлмайдиган ўйлар билан бошини қотиргунча, ҳақиқатга алоқадор бир нарса билан машғул бўлиш афзал эмасми? Масалан, ўгай она кўнглини қандай олади, болаларини унинг зулмидан қандай қутқаради, қандай йўл топиш мумкин? Ўйлаши ва чора топиш керак бўлган нарсалар мана шулар эди.\nБир сигарет тутатди. Илгари чекмасди. Сўнгги бир йил ичида шу зақкумга йўлиқди. Бир-икки тортди. Бироз кейинроқ бир дўсти келиши керак эди. Ўзининг бу аҳволини унга биддирмаслик лозим. Зотан, тонгдан оқшомга қадар ўйлашдан ва куйган кўнгил билан Аллохга дуо этишдан бошқа ҳеч иш қилмади, бир луқма бўлсин таом емади. Кечгача икки қути сигаретни булғашга асло ҳаққи бўлмаган тоза ҳавога пуфлади. Ўчини ундан олди. Сабр косасини тўлдираёзган изтироб уни ўз-ўзига атрофини ўраган пашшалар таловида кўллари боғланган, бечораҳол, ғариб аҳволда кўрсатди. Бу орада ҳоласи боққа чиқди. Уни кўриб, яқинлашди:\nХуш келибсан! Беадад шукрки, бу иш ҳам битди, деди. Одилбек:\nБолалар қани, ҳола? Нима қилишяпти?\nИчкарида. Оналари билан ўйнаб овуниб ўтиришибди. Одилбек сарчиб тушди.\nОналари тиззасида ўйнаб ўтиришибди.\nБу ҳайрат нидоси Одилбекнинг оғзтдан чиқиши баробарида кўзлари ҳам ёшланди,ғалати бўлиб кетди.\n— Ҳа ўғлим,баъмани хонимга ўхшайди. Келар-келмас гўдакларга ҳадялар берди, ўпди, қучоқлади. Бу уйга келишдан мақсади ҳам уларга етимлик машаққатларини чектирмаслик эканини айтди. Менимча, буларни чин дилдан гапирди.\nБир неча кунлардан буён болалари ғамида эзилиб келаётган Одилбек бу сўзларга жуда-жула ишонишни ҳоҳларди. Қаршисида хазилни ҳуш кўрмайдиган ходаси сўзларкан , ишонмасдан бўлмасди. Аммо шуурига бери ўрнашиб қолган чигал ва оғир ўйларини бирдан улоқтириш осонми? Ундаги карахтлик ва турғунликни қўрган ҳоласи:\n— Кел, эшиқдаги калит ўрнидан уларга ўзинг қара,-деди.\nҲоласи олдинда, Одилбек орқада, уйга киришди. Келиннинг хонаси ёпиқ эди. Ҳола балки ичкаридан очилгандир деб ўйлаб аввал эшикни туртди, сўнг Одилбекка қара дегандай ишора қилди. Одилбек кўзининг бирини юмиб, иккинчисини калит жойи(тешиги}га тўғрилади. Фотимахоним ён тарафдан кўриниб турарди. У чўк тушган, Одила ва Хусайин олдида ўтирарди. Фотимахоним кўлини тиззасига кўйди. Одиланинг кўзи Фотимахонимнинг қўлида. Бирдан унинг кўлини тутди. Фотимахоним атай қўлини тортмади. Одила қўлини силкиб:\n— Тутдим , ушладим , — деб қичқирарди . Бошқа қарашнинг ҳожата йўк, Бир ойлик виждон азоби ниҳоя топганга ўхшайди. Кичрайиб, торайиб бир зиндон ҳолига келган дунё бир зумда унут бўлиб, «Кал Алининг боғига айланган қаровсиз ҳовлиси кўзига саройдай кўрина бошлади.\nУч кун ўтиб, нонушта тайёрлаёттн Фотимахоним ота ўғил ўртасида кечаётган суҳбатдан хабарсиз эди. Қўли иш билан, қалби эса шу неъматларни ато этганга, яратгам шукрона билан машғул. Кун келиб ушбу неъматлар у ҳам жавоб беражагини ўйлайди. Фотимахонимдан мамнун бўлсада, ҳали уни тамом бу уй одами сифатида қабул қилолмаётган Ҳусайин сир айтмоқчи бўлгандай отасига яқинлашди. Секингина:\nОта, бу опа қачон кетади?\nҚайси опа, ўғлим?\n—А, онани опа дейишганини сендан эшитяпман. Одам онасини ҳам опа дейдими ҳеч замонда?\nБу менинг эски, аввалги онам эмас, ота.\nНега эски онанг эмас, ўғлим? Касал бўлгунча шундай эди, ҳозир ҳам шундай. Ёки сизни яхши кўрмайдим?\nБу орада Фотимахоним ичкарига кириб қолиб суҳбат тўхтади. У бир иш учун қайтиб чиқиб кетгач, Одилбек:\nЕнди бундай гапларни эшитмайин, ўғлим. Агар, она демас экансан, мени ҳам ота дема!\nНега энди, ота?\nОнангни опа деганингдан кейин, мени ота дейишнинг не ҳожати бор?! Онанг хафа бўлиб, сени ўғлим демай кўйса, нима қиласан? Онанг бўлмаса, сени яхши кўрармиди? Сизларни ўпиб ётқизармиди? Онанг бўлмаса, бу ишларни қилармиди?\nБу орада Фотимахоним хонага яна кирди. Ўтган қунлар Ҳусайинни Фотимахонимга кўпроқ яқинлаштирди. Одила эса ҳали кичик. Аввал ўтганларни эслаёлмайди. Икки кун ўтмасдан Фотимахонимни она деб яхши муносабатда бўлиб кетди. Ўйнамоқ учун чиққанларида дераза олдида кузатиб,кутиб ўтирадиган, қайтганларида югуриб эшикни очадиган оналари бор эди энди уларнинг уйида.\n— Келганимизни қандай билдингиз, она?\n—Деразадан қараб, кутиб ўтирувдим, болаларим келсин деб.\nБизни жудаям яхши кўрасизми, она?\nКейин бу яхши кўришнинг катталигини, даражасини кўрсатиш учун ёнига ёзилган қўллар ва уларга меҳр билан қараб қолган кўзлар...\nБу кўзларнинг соҳиби, болаларининг бошқа болалардан кам эмаслиги, паст келмаслик кераклигини, баъзи ўзини билмаганлар: «Ҳа, энди, нима бўларди, етим шундай бўладида!» —демасликлари учун бутун куч-куввати ва ғайратини сарфлар, хар иккисини ҳам гулдай тоза қилиб ташқари чиқарарди. Уйда ҳам кундалик ишларидан ташқари, уларни ўйнатар, қўнгил очишларини тартибга солиб борарди.\nОдилбек ҳаётидан мамнун кўринарди. Кўринади эмас, хақиқатан мамнун. Чунки Фотима ўгай она эмас, ўз оналаридай болаларга талабчанлик ва меҳр билан қарамоқда. Энди болалар узоқ давом этган дардли ҳаётдан фориғ бўлдилар. Одилбек азонда уйдан хавотирсиз, хотиржам чиқади. Ишига кўнглида роҳат, қалбида хузур билан келади. Буюк фалокат ўрнига саодат келганини,тушида кўрганлари туш бўлиб қолганини англаган ва шукр айтган бир қул қай ахволда бўлса, Одилбек ҳам шу ҳолда. Гўдакларига боқиб раҳматлидан бир омонат эканини, бирга аччиқ-чучук кунларни кечирган хотинини хотирлайди. Баъзан чарчаган пайтларида: «Фотима!» дейиш ўрнига «Хайрия» деб юборай дейдию, ақлини йиғиштириб олади. Баъзан уйқу аралаш ёнидага Фотимани Хайрия деб ўйлаб кўярди. Хавфли томони шунда эдики, уйку аралаш оғзидан унинг исми чиқиб кетиши мумкин эди. Унда Фотимахоним ўзини яхши кўрмаслигини, ҳануз у Хайрияга боғлиқ эканини ўйлаб қолиши мумкин. Бунинг оқибати яхши деб бўлмайди. Қайси эркак уйланган хотинини аввалги эридан сўз очишини, очганда ҳам унга боғланиб қолганини эшитишни истайди?\nАввалги эрини ҳар кеча мақтайверган хотинини «уччовимиз бир ўринга сиғмаймиз» деб уриб ётоқдан улоқтирган Афандинин�


Беш камерали LG V40 ThinQ тақдим этилди: 900 долларлик мустаҳкам смартфон! - Terabayt.Uz\nБеш камерали LG V40 ThinQ тақдим этилди: 900 долларлик мустаҳкам смартфон!\nLG компанияси, ниҳоят, ўзининг V40 ThinQ русумли флагманини расман намойиш этди. Ушбу смартфон бир қатор хусусиятлари билан рақобатчиларидан устун келади.\nЎҚИНГ: LG бешта камерали V40 ThinQ флагманини илк расмий видеода кўрсатди\nLG V40 ThinQ ультра кенг бурчакли расмлар олувчи ва оптик зумга эга бўлган дунёдаги илк смартфон бўлди. Асосий камерасидаги 107 даражали ультра кенг бурчакли объектив, 78 даражали асосий линза ва 45 даражали телеобъектив эвазига бу флагман уч каррали оптик зумни қўллаб-қувватлайди.\nСмартфоннинг бош камерасидаги асосий датчик 12 мегапикселли ва янада сезгир – f/1.5 диафрагмали бўлиб, яхши ёритилмаган шароитларда ҳам тасвирларни оптик барқарорлаштириш хусусиятига эга. Бу – қўшалоқ пикселли автофокусировкани таклиф этаётган илк LG камерасидир. Оптик зум учун эса иккинчи – 12 мегапикселли ва f/2.4 апертурали телефото-объектив масъул. Камеранинг учинчи – 16 мегапикселли ва ўта кенг бурчакли модули эса G7 моделидаги билан бир хил.\nLG янги флагманининг асосий камерасидаги ҳар учала датчик ҳам “сунъий идрок” билан таъминланган ва оптик барқарорлаштириш функциясига эга. Улар 4К сифатида, сониясига 60 кадр тезлигида (секинлаштирилган съёмкада эса 1080p сифатида, сониясига 240 кадр тезлигида) HDR-видео тушира олади.\nЎҚИНГ: LG V40 смартфони уч модулли «идеал» камерага эга бўлади\nСелфи учун бу флагманда қўшалоқ камера ўрнатилган: унинг 8 мегапикселли (f/1,9, 80 даража) ҳамда 5 мегапикселли (f/2,4, 90 даража) иккала модули ҳам “сунъий идрок”ка эга.\nV40 смартфони Android 8.1 Oreo талқинидаги операцион тизим бошқаруви остида ишлайди. Унинг самарадорлигини Snapdragon 845 процессори ва 6 гигабайтлик тезкор хотира таъминлаб беради. Флагман фақат 64 гигабайтлик ички хотирали вариантда чиқарилади, аммо унга microSD картаси ўрнатиш мумкин.\nГаджетнинг 6,4 дюймлик, “кемтик”ли OLED-дисплейи QHD+ форматида, томонлари ўзаро 19,5:9 нисбатда. Шунингдек, LG компанияси мазкур флагманининг овоз имкониятларига ҳам жиддий эътибор берган. Товушлар учун 32 битлик QuadDAC технологияси ҳамда BoomBox динамиклар тизими масъул.\nLG V40 ThinQ флагмани яна IP68 стандарти бўйича ҳимояланган. Бу ҳам ҳали ҳаммаси эмас: у MIL-STD-810G ҳарбий стандарти сертификатига ҳам эга!\nСмартфон аккумуляторининг ток сиғими 3300 мА/соатга тенг бўлиб, тезкор симсиз қувватлаш ҳамда QuickCharge 3.0 технологияси бўйича симли тезкор қувватлаш технологияларига эга. LG V40 ThinQ флагмани 18 октябрдан қора ва кўк рангли корпусларда сотувга қўйилади. Унинг нархи эса 900 долларга тенг.


Наманганда коронавирусга учраган бемор миокард инфарктидан вафот этди\nНаманганда коронавирусга учраган бемор миокард инфарктидан...\nКеча, 26 март куни коронавирусга учрагани тасдиқланган бемор бугун миокард инфарктидан вафот этди. Бу ҳақда Соғлиқни сақлаш вазирлиги жамоатчилик билан алоқалар бўлими томонидан хабар берилди.\n«Шу йилнинг 26 март куни сурункали касалликлари билан диспансер назоратида бўлган наманганлик 72 ёшли Р. коронавирус инфекцияси ташхиси билан вилоят юқумли касалликлар шифохонасига ётқизилган эди. Шу куни соат 23:00 лар атрофида махсус лаборатор таҳлиллар натижасида унда ушбу инфекция аниқланган. Беморга ушбу инфекция 12 март куни Туркия сафаридан қайтган ва касаллиги тасдиқланиб, карантинга олинган қизи М.дан юққанлиги далилланган.\nБемор узоқ йиллар давомида қандли диабет, сурункали ўткир юрак етишмовчилиги ва бошқа касалликлар билан даволаниб келган. Бугун тонгда соат 4:30 да шифокорларнинг реанимацион муолажаларига қарамасдан ўткир миокард инфарктидан вафот этган», — дейилади хабарда.


«Агар сўзи чиндур — кўринур юзи...» (адабиётшунос олим Иброҳим Ҳаққул билан суҳбат) (2009) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Суҳбатлар«Агар сўзи чиндур — кўринур юзи…» (адабиётшунос олим Иброҳим Ҳаққул билан суҳбат) (2009)\n«Агар сўзи чиндур — кўринур юзи…» (адабиётшунос олим Иброҳим Ҳаққул билан суҳбат) (2009)\nЧоп этилган 04.11.2015 06.01.2017 МуаллифZiyouz.uz\nЎзбек адабий тилининг бошқа халқлар тилларидан қолишмаслиги, унда ҳам исталган жанрда беназир, бадиий, етук илмий асарлар яратиш мумкинлигини Алишер Навоий ўзининг ижодий меросида исботлаб берди. Шу боис шоир асарлари неча асрдан буён адабиётимиз хазинасини бойитиб келмоқда.\nАтоқли адабиётшунос олим Иброҳим Ҳаққулнинг Навоийнинг шахсияти, дунёқараши, ижодининг бадиий жозибаси ҳақида олиб борган илмий тадқиқотлари ва мақолаларини мароқ билан ўқимаган китобхон бўлмаса керак.\n– Кўнглумда не маъни ўлса эрди пайдо,\nТил айлар эрди назм либосида адо.\nСолурлар эди гумбази гардунға садо…\nНавоий шеъриятини теран англаган кишилар кўнглида мана шундай садо янграйди, — дейди суҳбатимиз аввалида Иброҳим Ҳаққул.\n— Мана, беш юз йилдан ортиқ муддатки, Алишер Навоий шеърият мулкининг султони сифатида халқимизнинг фахрига айланиб келмоқда. Лекин Навоийнинг Навоий бўлишида темурийзода Ҳусайн Бойқаро бошқарган салтанат ҳам муҳим ўрин тутади. Бу икки буюк зотни боғлаган улуғ ришталар, муштарак мақсадлар талайгина. Келинг, суҳбатимизни ана шу мавзудан бошласак…\n— Ҳусайн Бойқаро ва Навоий муносабати, улар орасидаги ахлоқий, сиёсий, маданий алоқалар навоийшуносликдаги долзарб мавзулардан бири. Бу ҳақда маълум бир фикрлар айтилган бўлса ҳам, шўро мафкураси эркин гапириш ва Бойқаронинг тарихий хизматларини холис баҳолашга тўла имкон бермаган. Ҳолбуки, Бойқаронинг ҳукмдорликдаги ютуқ ва зафарларини Навоийсиз, Навоийнинг ижоддаги оламшумул натижаларга эришишини Бойқаросиз тасаввур этиш мумкин эмас. Навоий ва Бойқарони энг аввало болалик, ўсмирликнинг беғубор ҳислари ўзаро яқинлаштирган. Кейин уларни давлат, салтанат, миллат манфаатлари камарбаста айлаган. Албатта, шоҳликнинг ўзига хос мураккаблик ва кескинликлари бўлган. Лекин Навоий буларнинг аксариятига чидаб, Бойқарони эзгу ишларга чорлашдан ҳеч чекинмаган. Бойқаронинг улкан салтанат соҳиби сифатида шуҳрат топишида Навоийнинг хизматлари беқиёсдир.\n— Хуросон ва Мовароуннаҳр тарихида Навоийнинг нафақат буюк шоирлик сифатлари балки қудратли шахс бўлгани, сиёсий фаоллиги, бунёдкорлик ишларидаги ғайрати алоҳида тилга олинади. Бугун Навоийнинг қайси жиҳатларини чуқур ўрганмоқ муҳим, деб ўйлайсиз?\n— Одамлар ҳаётини умумий тарзда иккига ажратиш мумкин. Биринчиси, табиий, яъни содда, тўғри, ҳалол, самимий, айни пайтда бир қадар қийинчилик, азият, андуҳ ва армондан холи бўлмаган турмуш тарзи. Кўпчилик доим шундай яшаган. Иккинчиси, сунъий, яъни алдам-қалдам, ёлғон, алдов ва ҳар турли найрангбозликларга асосланган ҳаёт тарзидир. Гапнинг очиғини айтадиган бўлсак, одамлар олдинги даврдагиларга нисбатан бир-биридан кўпроқ чўчийдиган, бир-бирига инонмайдиганроқ бўлиб қолишди. Нега? Чунки табиий ҳаёт тарзи қанақа-ю, сунъий ҳаёт йўли қанақа – буни фарқлаш, бунга муносабат билдириш истаги сезиларли зайлда сусайди.\nТабиий ҳаёт тушунчасини чуқур англаш ва уни чидам ила амалда жорий эта билиш ҳикматини, менимча, бугун кўпроқ Навоийдан ўрганиш зарур. Ана шунда адашиш, чалғиш, иккиланишлар анча камаяди. Миллат, юрт, ҳақиқат, илм-маърифат дарди билан яшашда Навоий шахси ва фаолияти энг улуғ ибратдир…\n– Навоий ва Жомий ўртасидаги устоз-шогирдлик ришталари ҳақида ҳам сўзлаб берсангиз…\n— Ҳазрат Жомийнинг пурмаъно ижод хазинаси бизга нечоғли қадрли бўлса, унинг Алишер Навоий билан дўстлиги, устоз-шогирдлиги шу даражада эътиборли ва эҳтиромли. Бу – халқлар, адабиётлар, илм-фан, маданиятлар тарихида ниҳоятда сийрак учрайдиган ҳодиса. Жомий ва Навоийга ўхшаб дунёқараши-дунёқарашига, шахсияти-шахсиятига, маслаги-маслагига боғланиб, ижодиёти ва маҳорати ўзаро уйғунлик касб этган икки миллат, икки адабиёт вакилини адабиётимиз тарихида кам кўрганмиз. Асарларида Навоий Жомий таърифида, Жомий Навоий мадҳида сўз юритар экан, уларнинг ҳар иккаласи ҳам гўё бир тафаккур иқлимида нафас олиб, бир дард ва шодлик гулшанида кезиб улуғ истеъдод, мислсиз бадиий кашфиётларни шарафлаётганга ўхшайди. Навоийнинг Жомийга, Жомийнинг Навоийга қалб яқинлиги, меҳр-муҳаббати, ишончи қандай бўлса, уни ўшандоқ ўрганиш лозим. Жомий ижодиётини ўқиб-ўрганмай, Навоий шаънига мадҳия тўқиш тарихий, ҳаётий, бадиий ҳақиқатга қанчалик зид бўлса, Навоий даҳосининг куч-қувватини ҳис қилмай, ижодиётининг моҳият оламига кириб бормай Жомийнинг Навоийга таъсири хусусида мубоҳаса бошлаш шунчалик бемаъниликдир.\n— Навоий «Насойим ул-муҳаббат» асарида энг кўп келтирган китоблардан бири Али бин Усмон Абу Али Жўлобий Ҳужвирийнинг “Кашфуъл маҳжуб”идир. Бу нодир асар нимаси билан шундай улуғ шоирнинг эътиборини қозонган?\n— Али бин Усмон Абу Али Жўлобий Ҳужвирий ХИ асрнинг иккинчи ярмида Ғазнавийлар давлатининг пойтахти Ғазнада яшаб ижод қилган. У ҳам шоир, ҳам сермаҳсул олим бўлган. Лекин унинг энг машҳур асари “Кашфуъл маҳжуб”дир. Ҳужвирий бу китобни ёзишда Суламийнинг “Табақоти сўфийя”, Абу Наср Саррожнинг “Ал-Лумъа”, Қушайрийнинг машҳур рисоласидан фойдаланган. Ва ўз навбатида тасаввуф масалалари тадқиқига бағишланган бу бебаҳо китоб Атторнинг “Тазкиратуъл авлиё”, Абдураҳмон Жомийнинг “Нафоҳат ал-унс”ининг ёзилишига таъсир ўтказган. У етти қисмдан таркиб топган. Учинчи қисмда тасаввуфий фирқалар (мазҳаблар) ва қарашлар ёритилган бўлса, тўртинчи қисмда тасаввуфий ҳақиқатлар ва муомалалар хусусида фикр юритилган. Менимча, “Кашфуъл маҳжуб”нинг ниҳоятда қизиқарли саҳифалари етти бўлимдан иборат сўфийларнинг ҳол таржималарига доир фикр-мулоҳазалардир.\nКитобдан ўрин олган маломатийлар тўғрисида айтилган гаплар ҳам алоҳида диққатга лойиқ эрур. Олмониялик машҳур тасаввуфшунос олима Анна Мария Шиммелнинг таъкидлашича, “Ҳужвирийнинг энг муҳим янгилиги “Кашфуъл маҳжуб”ни форсийда ёзгани ва тасаввуф адабиётида янги бир даврнинг бошланишига эришганидир”. Бу китоб аввало ана шу жиҳатдан Навоийнинг диққатини ўзига жалб этган. Шунингдек, тасаввуфнинг бир қатор мураккаб ва мунозарали муаммоларини осон англашда буюк шоирга яқиндан ёрдам кўрсатган. Умуман, Навоийнинг Ҳужвирийга муносабатини тадқиқ этиш бир қанча янгиликларга йўл очиши шубҳасиздир. Боз устига Ҳужвирий Фарғонага ҳам саёҳат қилиб, турк машойихлари тўғрисида гапирган.\n– Навоийшунос олимларнинг кўпчилиги «Навоий хослар шоири» дейишади. Сиз улуғ шоир асарларининг ирфоний моҳияти, илоҳий ҳақиқатлари ҳақида нима дейсиз?\n– Чекланиш, маҳдудлик майда шахсиятли ижодкорларга хосдир. Навоий эса даҳо санъаткор, яъни бутун миллат ва инсоният шоири. Унинг ирфоний қараш ва ифодаларида ҳам ҳеч қанақа чегараланиш йўқ. Фақат Навоийни англашда оқсамасак бўлгани. Ана шунда хосу авомга ажратишга ҳеч ҳожат қолмайди.\n— Навоий ижодига бўлган қардош халқларнинг бугунги муносабати, эътирофи ва асрий алоқалари ҳақида гапириб берсангиз?\n— Навоий қардош халқлар томонидан ҳамиша меҳр-муҳаббат билан ўқилган, бундан сўнг ҳам шундай бўлаверади. Бунинг бир далили ўлароқ ўтган йили Озарбайжоннинг маркази Боку шаҳрида буюк бобомизга қўйилган ҳайкални эслатиш мумкин.\n— Навоий нафақат ғазалларини, балки, замондошларининг ҳам минглаб мисраларини ёддан билган. Бугунги айрим шоирлар Навоийни ўқиш у ёқда турсин, ўз шеърларини ҳам ёддан айтиб беролмайдилар. Умуман, бугунги ижодга бўлган талаб сизни қониқтирадими?\n— Шеър ҳақиқий завқ, юксак илҳом маҳсулидан яралса, хотирада албатта сақланиб қолади. Нафсоний майллардан пайдо бўлган қофияли мисралар эса деярли ҳеч кимнинг ёдида қолмайди. “Ижодга бўлган талаб”га келсак, менимча, бундай тушунчанинг ўзи бугун деярли унутилди. Адабиётнинг ҳозирги ҳолати – қаровсиз бир аҳволда. Ким нимани хоҳласа, шуни ёзаётир. Ким эпласа, ўша китоб чиқараётир. Яроқлиси қайси, қай бирлари яроқсиз – бу хусусда бош қотирувчи ҳам, гапирувчи ҳам топилмайди. Бу ҳолат яна маълум бир муддат давом этса, адабий танқид ва адабиётшуносликни эслатишга ҳам ҳожат қолмайди. Бунақа лоқайдлик, бунақа бетарафлик қаёндан бош кўтарди – буни изоҳлаш қийин.\n– Китобхонларимизга Навоий асаридаги энг яхши кўрган байтингизни шарҳлаб берсангиз?\n— Агар сўзи чиндур — кўринур юзи,\nКўринмас юзи — бўлса ёлғон сўзи.\nБу байт “Садди Искандарий” достонидан. Унда фақат рост сўздагина инсон мустақил қиёфа касб эта олиши, ёлғон сўзлаш эса маънавий-ахлоқий қиёфадан маҳрумлик экани таъкидланган. Бизнингча, энг ёмон юзсизлик ҳам мана шу.\n← Аввалги Аввалги Марко Полони ҳайратга солган Озарбайжон шойиси\nКейинги → Кейинги: Абдулла Қаҳҳор. Сохта фактлар тўғрисида (1940)


Главная "БИРЖА" Биржада мобиль рақам сотилмоқда\n“UNITEL” МЧЖ (Beeline) Ўзбекистон республика товар-хомашё биржаси (“ЎзРТХБ” АЖ) www.mobilraqam.uzex.uz савдо тизими орқали пуллик тоифадаги мобиль рақамларни сотишни бошлади.\nМазкур лойиҳа “ЎзРТХБ” АЖ ва “UNITEL” МЧЖ (Beeline) ўртасида тузилган келишув доирасида амалга оширилмоқда.\nМобиль телефон рақамларининг сотувга қўйилиши сотувчи, яъни “UNITEL” МЧЖ (Beeline) уяли алоқа оператори томонидан “ЎзРТХБ” АЖнинг ахборот тизимидаги шахсий кабинет орқали амалга оширилади. Аукцион онлайн-режимда бошланғич нархларнинг кўтарилиш тартибида ўтказилади. Иштирокчилар онлайн-аукционда қатнашиш учун www.mobilraqam.uzex.uz сайтида рўйхатдан ўтиши ва гаров маблағини киритиши керак бўлади.\nБиржанинг www.mobilraqam.uzex.uz савдо платформаси B2B ва B2C электрон тижорат модели бўлиб, бу юртимиздаги уяли алоқа операторларининг талаб юқори бўлган мобиль рақамларидан фойдаланиш имкониятларини кенгайтиришга имкон беради. Биржадаги барча электрон савдолар ва онлайн-аукционлар ошкоралик, шаффофлик, соғлом рақобат ва барча савдо иштирокчилари учун тенг шароитларни яратиш тамойилларига асосланган.


Машҳур афғон дала қўмондони Аҳмад Шоҳ Масъуд "Толибон" ҳақида нима деган эди 10-08-2021, 18:00 | Zamin.uz\n18:00 / 10.08.2021\nМашҳур афғон дала қўмондони Аҳмад Шоҳ Масъуд "Толибон" ҳақида нима деган эди?\nСалкам 50 йилдан буён урушлардан боши чиқмаётган афғон халқининг бир миллий қаҳрамони бор. У мамлакатнинг барча уездларини, барча миллат ва ёшу қарининг ҳумати ва муҳаббатига сазовор бўлган дала қўмондони - Аҳмад Шоҳ Масъуд.\n“Панжшер шери” номи билан маҳсур бўлган ушбу дала қўмондони ўқимишли, маданиятли ва одил раҳбар сифатида афғон халқининг эсида қолган.\nҚуйида 1997 йилда “Совершенно Секретно” газетаси мухбири Маркеловнинг Аҳмад Шоҳ Масъуд билан ўтказган интервьюсидан бир парча келтирамиз. Ўшанда тажрибали дала қўмондони толибон ҳаракати ҳақида нима деган эди.\n- Сиз бир нарсани тушунинг, толибон бу шундай куч-ки, у ўзи мустақил оёқда тура олмайди. Бу кучни Покистон афғон ҳукумати бошига олиб келди. Уларнинг мақсади Марказий Осиё ҳудудида ўз манфаатларини ҳимоя қилишдир. Россия учун асосий хавф шундаки – уруш қўшни Тожикистон ҳудудига ҳам тарқалиб кетиши мумкин, - деган эди дала қўмондони 24 йил олдинги интервьюсида.\nШунингдек, Аҳмад Шоҳ толибон Афғонистон президенти Нажибуллони осиб ўлдирганини эсга олиб, уларни ҳаддан ортиқ шафқатсизликда ҳам айблаган эди.\nУ 1953 йилда Панжшер уездида туғилган, миллати – тожик, Қобулдаги Абу-Ханифия ислом мактабини битирган, кейинчалик 1973 йилда Қобул Политехника институтига ўқишга кирган, лекин уруш бошланиб қолгани туфайли битиришга улгурмаган. Шундан сўнг у Покистонга қочиб кетади. У ерда у ислом мухолифат отрядларига қўшилади. Орадан 2 йил ўтиб кичик отряд мужоҳидлари билан Афғонистон ҳудудига қайтиб келади.\nАйрим манбаларда айтилишига кўра, совет ҳарбий қўмондонлиги Аҳмад Шоҳ Масъудга қарши 9та кенг кўламли ҳарбий операциялар ўтказган, лекин уларнинг бирортаси ҳам муваффақият билан тугамаган.\nСССР қўшинларини олиб чиқиб кетган вақтида Аҳмад Шоҳ Масъуд Афғонистон шимолида энг катта куч бўлган. Ўша вақтлар унинг қўл остида 15 мингга яқин аскар бўлган. Афсонавий дала қўмондони 2001 йилда машҳур дала қўмондонини журналист кўринишида келган 2 нафар худкуш террорчи қўлидан вафот этади.\nЯнгиликлар » Дунё » Машҳур афғон дала қўмондони Аҳмад Шоҳ Масъуд "Толибон" ҳақида нима деган эди?


2022 йил январ ойида ЕОИИдан товарлар экспорти 76,5 фоизга ошди\n24 Март 09:29\nNUR-SULTAN. Кazinform – 2022 йил январ ойида Евроосиё иқтисодий иттифоқи мамлакатлари ташқи савдоси ҳажми 76,3 миллиард долларни ташкил этди, бу 2021 йил январига нисбатан 62,6 фоизга кўпдир. Бу ҳақда Kazinform Евроосиё иқтисодий комиссияси матбуот хизматига таяниб хабар беради.\n2022 йилнинг январида ЕОИИга кирмаган мамлакатларга товар экспорти 2021 йилнинг январига нисбатан 76,5 фоизга ошиб, 50,8 миллиард долларни ташкил этди. Ташқи бозорга экспорт ҳажмининг ўсиши Қозоғистондан – 94,1 фоизга, Россиядан – 76,8 фоизга, Арманистондан – 59,5 фоизга ва Белоруссиядан – 41,5 фоизга товарлар экспорти етказиб бериш ҳажмининг ўсиши билан боғлиқ.\nЕОИИдан экспорт қилинадиган товарларнинг асосий харидорлари Европа Иттифоқи мамлакатлари (уларнинг улуши экспорт етказиб беришнинг 48,2 фоизини ташкил этди) ва АТЭC (25,5 фоиз) бўлди. ЕОИИдан маҳсулот экспорт қилувчи давлатлар орасида Хитой (13,2 фоиз) ва Нидерландия (10,9 фоиз) етакчилик қилмоқда. Иттифоқ бозорига товарларнинг асосий импортчилари Хитой (33,3 фоиз) ва Германия (6,9 фоиз) ҳисобланади.


У опасини бахтли қилиш учун, борини берди. » www.Yangilar.uz - Первый Музыкальный!\nСкачат ПСД исходники\nГлавная » Дополнительный » Рассказы » У опасини бахтли қилиш учун, борини берди.\nУ опасини бахтли қилиш учун, борини берди.\nСотувчи дўкон пештахтаси ортида туриб, кўчага паришонхотир қарар эди. Бир қизалоқ дўкон ёнига келиб, витринага ёпишиб қолди. У излаган нарсасини кўрганида кўзи ҳайратдан қинидан чиқай деди. Қизча дўконга кириб, феруза тошли мунчоқни кўрсатишларини сўради.\n— Мен опам учун мана шу феруза тошли мунчоқни сотиб олмоқчиман. Сиз уни чиройли қилиб ўраб бера оласизми? – сўради қизалоқ.\nДўкон эгаси қизчага шубҳа билан қараб, қизиқди:\n— Қанча пулинг бор?\nҚизалоқ чўнтагидан рўмолча олиб, уни очди ва пештахтага бир уюм майда пулларни сочди. Умидвор овоз билан деди:\n— Мана шу етадими?\nУ ерда жуда кам пул бор эди. Бироқ қизалоқ ҳаяжон билан давом этди:\n— Биласизми, мен опамга совға олмоқчиман. Онамиз бу дунёни тарк этганига анча бўлди, опам шундан бери бизга ғамхўрлик қилади. У ўзи учун деярли вақт ажратмайди. Бугун унинг туғилган куни, агар мен унга мана шу мунчоқни совға қилсам, у жуда хурсанд бўларди. Мунчоқ опамнинг кўзларига жуда мос тушади-да.\nДўкондор мунчоқни олди, у учун қути олиб келиб, мунчоқни унинг ичига жойлади. Лента билан боғлаб, бант ҳам ясади.\n— Ма, ол! – деди у қизалоққа. – Эҳтиёт қилиб олиб бор!\nҚизча дўкондан югуриб чиқиб, хурсанд бўлиб уйига отилди. Иш куни охирида дўконга гўзал бир қиз кириб келди. Дўкондорнинг уни кўриши билан яқинда келиб кетган қизалоқ билан алоқаси борлигини кўнгли сезди. Қиз сумкасидан таниш қутини чиқариб, дўкон пештахтасига қўйди. Сўнгра гулқоғоз ва лентани ҳам қайтарди.\n— Мана бу мунчоқ шу ердан сотиб олинганми? Неча пул туради бу?\n— А? – ҳайрон деди дўкондор. – Дўконимдаги ҳар қандай молнинг нархи мен ва харидор ўртасида сир бўлиб қолади.\n— Лекин синглимда жуда кам пули бор эди-ку. Мунчоқ ҳақиқий ферузадан ясалган бўлса? У қиммат бўлса керак? Буни биз сотиб ололмаймиз.\nСотувчи пештахта ёнига келиб, мунчоқни олди ва самимийлик билан уни яна қутига жойлаб, безади. Уни қизга тутқизди ва деди:\n— Синглингиз менга энг қиммат пулни берди. Катталар бера олганидан юз марта кўпроқ пул тўлади. У бор-йўғини менга берди.\nДўконни жимжитлик қоплади ва қизнинг кичик қутичани ушлаб турган қўллари қалтираб, кўзларидан ёш оқди.\n"Агар куни келиб, бутун дунё ва муҳаббатдан бирини танлашга тўғри келса, ёдда тутинг: агар дунёни афзал кўрсангиз, муҳаббатсиз қоласиз, мободо муҳаббатни танласангиз, бутун дунёни забт эта оласиз”.\nwww.Yangilar.uz | для предварительного ознакомительного прослушивания


Мева, гилам, тиш чўткаси: “Ўзмиллийбанк” ишлаб чиқаришнинг кўплаб соҳаларини қўллаб-қувватламоқда | Qalampir.uz\nМева, гилам, тиш чўткаси: “Ўзмиллийбанк” ишлаб чиқаришнинг кўплаб соҳаларини қўллаб-қувватламоқда\nРеклама\t04 Ноябрь 2019 18:37 3015\n"Ўзмиллийбанк"нинг самарқандлик аҳоли учун хизмат кўрсатадиган бўлими 1992 йилда ўз фаолиятини бошлаган бўлиб, ҳозирги кунда 325.000дан зиёд мижозга эга. Октябрь ойи ҳолатига кўра бўлим томонидан 2 трлн. 243,2 млрд сўм маблағ аҳоли учун ажратилган.\nТИФ Миллий банк Самарқанд бўлими аҳолининг банк хизматларига бўлган талабини қондириш билан бир қаторда, маблағларни мақсадли йўналтириш орқали иқтисодий тараққиётга, хизмат кўрсатиш ва ишлаб чиқариш сифатининг яхшиланишига ҳам ҳисса қўшмоқда.\nҚишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш ва экспортга йўналтириш билан шуғулланаётган Urgut Agro Vet Servis корхонаси 2015 йилда ўз фаолиятини бошлаган. Миллий банк томонидан ажратилган боғ учун 3,5 млрд сўм ва тайёрлаш технологиялари учун 2,5 млрд сўм маблағ асосида ўз ишини бошлаган корхона бугунги кунда 6та йўналишда фаолият олиб бормоқда. Соли Маҳмудов бошчилигидаги Urgut Agro Vet Servis 26 нафар ходимни иш билан таъминлаган. Корхона раҳбарининг сўзларига кўра, корхона тўлиқ қувватда ишлай бошлагач, иш ўринлари сони 200тадан оширилади.\n2002 йилда дастлаб ўз фаолиятини 30 нафар ишчи билан механик тарзда бошлаган Urgaz Carpet корхонаси бугунги кунда тўлиқ компьютерлаштирилган тизимга ўтган. "Ўзмиллийбанк" томонидан ажратилган маблағлар асосида хориждан, хусусан, Туркия, Англия, Германия, Италия, Австриядан олиб келинган замонавий асбоб-ускуналар асосида юқори сифатли гиламларни ишлаб чиқармоқда. Ҳар бир гиламнинг ўзгача кўринишга эга бўлиши учун 30 нафар дизайнер меҳнат қилади, тайёр андоза Бельгиянинг Van Die Wiele ускунаси ёрдамида гиламга туширилади. Юқори технология асосида ишлайдиган ускуна гиламни тўқишга сарфланадиган 20 тонна ипнинг бир толаси ҳам узилмаслигини кафолатлайди.\nХомашё дастлаб қўшни давлатлардан олиб келинган бўлса, 2009 йилдан бошлаб канопни Бангладешдан, ип учун талаб этиладиган полипропен гранулани Қорақалпоғистондан сотиб олиш ҳамда 8 хил рангда ишлаб чиқариш йўлга қўйилган.\nМаҳсулотининг 40 фоиздан ортиғини экспортга йўналтирадиган корхона бундан йилига 7-8 млн доллар даромад олади. Экспорт асосан Қозоғистон, Афғонистон, Қирғизистон, Доғистон, Латвия, Тожикистон, Афғонистонга йўналтирилади.\n2018 йилда "Ўзмиллийбанк" томонидан йўналтирилган 1 млн 600 минг доллар асосида ўз фаолиятини бошлаган Urgut Micro Metal корхонаси тиш чўткаси, скотч, нейлон, акрил елими ишлаб чиқаришни йўлга қўймоқда. Ҳозирги кунда ишчилар сони 35 нафарни ташкил этади, йил якунига қадар иш ўрнини 60тага етказиш режалаштирилган. Корхона тиш чўткаси ва скотч ишлаб чиқаришни тўла ишга туширган бўлиб, 1140 дона скотч ва 2004та чўтка тайёр бўлиши учун 1 соат вақт сарфланади.\nМаҳсулотларнинг 20дан ортиқ кўринишдаги дизайни устида 3 нафар мутахассис меҳнат қилмоқда. Корхона яқин кунларда ўз логотипини ишлаб чиқади ҳамда Қирғизистон ва Афғонистон билан илк экспорт ҳамкорлиги йўлга қўйилади. 2020 йилда "Ўзмиллийбанк"дан қўшимча 1,5 млн долларни жалб қилиш орқали арзон ва сифатли тиш пасталарини тайёрлаш кўзда тутилмоқда.\n"Ўзмиллийбанк" Матбуот хизмати\nЎзмиллийбанк Ташқи иқтисодий фаолият миллий банки\n02 Апрель 13:06 46462\n02 Апрель 16:02 40814\n02 Апрель 16:25 39421\n04 Апрель 18:05 30424\n04 Апрель 14:33 29277


16 декабрь 2019, 16:16\nБугун Ўзбекистон бўйича қуруқ ва 3-8 даража ҳароратли илиқ ҳаво сақланиб туради. Эртага республика ҳудудида об-ҳаво барқарор бўлиб ҳарорат 10-13 даража илиққача кўтарилишда давом этади ва шу куннинг меъёридан 2-4 даражага юқори бўлади.\n«Ўзгидромет»нинг ёзишича, чоршанба куни мамлакат ҳудудининг катта қисмида об-ҳавонинг ўзгариши кутилмоқда айрим жойларда ёғган ёмғир қорга айланиши мумкин. Бу Туркманистон туманларидан нам ҳаво оқимлари кириши билан боғлиқ. Республиканинг айрим жойларида шамолнинг тезлиги секундига 15-20 метргача кучайиши мумкин. Фақат Қорақалпоғистонда, Хоразм, Андижон, Наманган ва Фарғона вилоятларида ёғингарчилик бўлмайди. Ҳарорат кечаси 0-5 даража илиқни ташкил қилади, кундузи 3-8 даража илиққача пасаяди ва меъёрдан 4-6 даража паст бўлади.\nПайшанба (19 декабрь) куни Қорақалпоғистон, Хоразм, Тошкент, Самарқанд, Жиззах, Сирдарё, Андижон, Наманган, Фарғона вилоятларида мамлакат ҳудудига Волга бўйидан кираётган совуқ ҳаво фронти таъсирида кучсиз ёғингарчилик кузатилиши мумкин. Республиканинг қолган ҳудудида ёғингарчилик бўлмайди, ҳарорат шу чегарада сақланиб қолади.\n15:03 «Ўзгидромет» ҳафта давомида қандай об-ҳаво кутилаётганини маълум қилди\n19:21 28 август куни Ўзбекистонда кутилаётган об-ҳаво маълумоти


"Академияда хорижий ўқитувчилар сафи яна бир нафарга кўпайди"\nЎзбекистон халқаро ислом академияси хорижий ўқитувчилари сафига яна бир мутахассисни жалб этди.\nМотуридийшунос олим, Султон Муҳаммад ал-Фотиҳ университети устози Аҳмад Саъд Иброҳим Абдурраҳман Усман Даманҳурий академия талабаларига таълим бериши учун ишга қабул қилинди.\nҲозирги пандемия шароитида талабаларга онлайн дарслар бериб боради.\nОлий маълумотни Мисрнинг Қоҳира университетида олган. Магистрлик курслари ва PhD илмий даражаси бўйича тадқиқотни ал-Азҳар университетида тамомлаган.\nИлмий фаолиятига тўхталадиган бўлсак, мотуридий таълимоти ва тафсир борасида бир қатор китоблар нашр қилган. Жумладан, “Имом Мотуридий ва унинг тафсирдаги услуби” (2019), “Ҳидоят байроғи Абу Мансур Мотуридий ҳақидаги эътирозларга раддиялар тўсиш” (2018), “Аҳли сунна наздида маърифат маърифат назарияси” (2018) ва б. Шунингдек Ҳадис энциклопедияси, Фиқҳ энциклопедияси, Қуръон энциклопедияси каби нашрларда иштирок этган.\nБундан ташқари, Миср, Баҳрайн, Туркия каби давлатларда бир қатор маҳорат дарслари, семинар-тренинглар ўтказган, илмий-амалий анжуманларда иштирок этган ҳамда илмий мақолалар чоп этган.


18 январ 2022, Тошкент вақти: 05:27\nРоссия президенти Владимир Путин ва Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тоқаев Қозоғистон-Россия Минтақалараро ҳамкорлик форумида. 7 ноябрь, 2019.\nРоссиялик мухолифатчи Алексей Навальний сафдошлари Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тоқаев оиласига тегишли ҳашаматли кўчмас мулкларга оид маълумотлар Россия кадастр хизматининг ягона базаси – “Росреестр”дан ўчириб ташланганини аниқлади.\n2 декабрь куни эълон қилинган “Путин кимларни яширяпти? “Давлат сирлари”ни фош этамиз” номли суриштирувга кўра, Қозоғистон президентининг ўғли Тимур ва собиқ рафиқаси Надежда Тоқаеванинг квартиралари ҳақидаги маълумотлар Россия давлат мулозимлари ҳамда махсус хизматлар ходимларининг кўчмас мулкларига доир маълумотлар билан бирга махфийлаштирилган.\nАлексей Навальнийнинг Коррупцияга қарши кураш фонди (ФБК) томонидан тайёрланган тасвирлар президент Владимир Путин "шахсий сарой" сифатида ишлатиши иддао қилинаётган Қора денгиз соҳилидаги қасрнинг кўлами ва ҳашаматини очиб берди.\nСуриштирув ҳаммуаллифи, Алексей Навальнийнинг яқин сафдошларидан бири Георгий Албуров Озодликнинг қозоқ хизмати билан суҳбатда Қозоғистон президентининг қариндошларига оид кўчмас мулклар ҳақида маълумотлар кўздан пана қилинганини тасодифан билиб қолишганини айтади.\n“Тоқаевнинг сирини очиб қўйганимиз рост. Лекин бу ишни режалаштирмаган эдик. Биз ФСБ ходимлари, мулозимларга тегишли мол-мулклар тўғрисидаги маълумотларнинг “Росреестр”дан ўчирилгани юзасидан суриштирув олиб бораётгандик. Улар орасида Қозоғистон президентининг оиласига тегишли кўчмас мулклар ҳақидаги маълумотлар ҳам чиқиб қолди”, дейди у.\nМухолифатчига кўра, Навальний ва жамоасининг шов-шувли суриштирувлари ортидан Россия ҳукумати юзлаб давлат амалдорлари ва махфий хизматлар ходимларига тегишли мол-мулкларни жамоатчилик кўзидан яширмоқда.\nАлбуров айтишича, Тоқаевнинг ўғли Тимурнинг квартираси жойлашган Хамовники Москванинг энг қиммат туманларидан бири саналади, бинобарин квартиранинг бозор қиймати юзлаб миллион рублни ташкил қилиши мумкин.\nОзодликнинг “Росреестр”да Тоқаев оиласига доир маълумотлар махфийлаштирилгани сабаби хусусидаги саволига жавобан Албуров шундай дейди:\n“Ҳақли савол. Масалан, ФСБ ходимларининг мулклари махфийлаштирилганини, дейлик, “улар Америка махсус хизматлари қўлига тушишининг олдини олиш учун” деган баҳона билан хаспўшласа бўлар балки. Аммо Қозоғистон президентининг собиқ хотини ва ўғлига тегишли квартираларни яшириш Россияга нега керак? Менда битта изоҳ бор фақат: бу Россия президентининг Тоқаевга дўстона хизмати, деб ўйлайман. Қозоғистон президенти “Москвада мулким бор, бошқалар бундан хабар топишини хоҳламайман, ёрдам қилинг”, деб илтимос қилган бўлса, Путин бир оғиз гап билан қўғирчоқ “Росреестр”дан маълумотларни ўчиртирган, қўйган”.\nМухолифатчига кўра, суриштирувларда у собиқ президент Нурсултон Назарбоев оиласининг Россиядаги кўчмас мулкларига доир маълумотларни ҳам қўлга киритган. Унинг фикрича, “кўчмас мулклар кўп, диққат билан ўрганилса, яна кўп қизиқ нарсаларни топиш мумкин”.\nБундан ташқари, Албуров Майдан воқеаларидан сўнг Россияга қочиб келган Украина собиқ раҳбарлари ҳам Москвада анча-мунча ҳашаматли уй-жойлар харид қилганини аниқлашганини билдирган. Умуман, унга кўра, постсовет мамлакатлар барча президентларининг Москвада “нимасидир бор”.\n“Чунки Москва – тортиш маркази. У ерга пул сарфлаш учун боришади. Россиядагилар ўғирлаган пулларини Майамида сарфлашни хуш кўришса, постсовет республикаларнинг коррупционер мулозимлари Майамидан аввал Москвада ул-бул сотиб олишни маъқул топишади”, дейди Георгий Албуров.\nҚозоғистон ҳукумати ҳанузгача Навальний жамоасининг мазкур суриштируви юзасидан расмий изоҳ бергани йўқ. Президент маъмурияти вакили Озодлик сўровига жавобан “видеони ҳозирча кўрмаган”ини айтган.\nПутин қароргоҳи ёнида қиймати ўнлаб миллиард рублга тенг янги бинолар қурилмоқда


«Манчестер Юнайтед» Рамос ва Швайнштайгер билан қизиқишда давом этмоқда\n06:17 / 23.06.2015\n“Манчестер Юнайтед” клуби ёзги трансферлар пайтида ҳимоя ва майдон марказини кучайтирмоқчи.\nМанкунианлар “Реал” ҳимоячиси Серхио Рамос ва “Бавария” яримҳимоячиси Бастиан Швайнштайгерни сотиб олиш имкониятини кўриб чиқмоқда.\n“Манчестер Юнайтед” Рамосга “Реал” қизиқиш билдираётган ўз дарвозабони Давид Де Хеани алмашишга тайёр. Аввалроқ Рамос “Реал”ни тарк қилишга қарор қилгани, Де Хеа эса Испанияга қайтишни истаётгани маълум қилинганди.\nЛуи ван Гал Швайнштайгерга “МЮ”нинг майдон марказини кучайтириши мумкин бўлган ўйинчи сифатида қарамоқда. Футболчининг “Бавария” билан шартномаси бир йилдан кейин тугайди, шунинг учун унинг трансфери 10 млн еврога баҳоланмоқда.


ЕСЛЕЎ БАР ЕКЕН МИЛЛЕТ ЖАСАЙДЫ – Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси\n11 Июнь 2021 01:06:36\n09.05.2021 16:22:42 1879 Әҳмийетли\tБаспаға шығарыў Жүклеп алыў\n9-май – Еслеў ҳәм қәдирлеў күни ҳәмде Екинши жер жүзилик урыста ерисилген жеңистиң 76 жыллығы белгиленди.\nПайтахтымызда байрам мүнәсибети менен өткерилген ушырасыў қатнасыўшылары онлайн видеобайланыс арқалы Ташкент қаласында шөлкемлестирилген Еслеў ҳәм қәдирлеў күни ҳәмде Екинши жер жүзилик урыста ерисилген жеңистиң 76 жыллығына бағышланған байрам илажында қатнасты.\nҲүрметли Президентимиз уллы Жеңистиң 76 жыллығы ҳәмде еслеў ҳәм қәдирлеў күни мүнәсибети менен халқымызды қутлықлады.\nИлажда Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң Баслығы М.Камалов Президентимиз ҳәм халқымызды байрам менен қутлықлады. Елимизде урыс қатнасыўшылары ҳәм мийнет фронты ветеранларына ғамқорлық көрсетиў, оларды ҳәр тәреплеме қоллап-қуўатлаўға айрықша итибар қаратылып атырғанлығын атап өтти.\nПрезидентимиздиң усы жыл 20-апрельдеги «Екинши жер жүзилик урыс қатнасыўшыларын хошаметлеў ҳаққында»ғы пәрманы тийкарында урыс қатнасыўшылары ҳәм фронт арты мийнет ветеранларын хошаметлеў мақсетинде республикамыздың барлық қала ҳәм районларында қатар илажлар әмелге асырылды. Урыс ветеранларының ҳалынан хабар алынып, оларға баҳалы саўғалар тапсырылды.\nБайрам мүнәсибети менен пайтахтымыз Нөкис қаласындағы «Ҳәсиретли ана» естелиги майданына елимиз басшылары, мәмлекетлик ҳәм жәмийетлик уйымлар, сондай-ақ, кең жәмийетшилик ўәкиллери топланды.\nҚарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң Баслығы М.Камалов байрам мүнәсибети менен «Ҳәсиретли ана» естелигине гүлшеңбер қойып, Екинши жер жүзилик урыста қурбан болғанлардың естелигине ҳүрмет көрсетти.\nСондай-ақ, Қураллы Күшлер системасына кириўши структуралар ўәкиллери де естеликке гүл қойды.\nИлажда Ўатанымыз ҳәм тынышлығымыз қорғаўшыларының әскерий сап тартып жүриў салтанаты болып өтти.\nОннан соң байрам қатнасыўшылары “Ўатансүйиўшилер бағы”ның ашылыў мәресиминде қатнасты.\nҚарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси Президиумының 2019-жыл декабрь айындағы қарары менен тастыйықланған жол картасы тийкарында қурылған бағ 9-май – Еслеў ҳәм қәдирлеў күни ҳәмде Екинши жер жүзилик урыста ерисилген жеңистиң 76 жыллығы байрамына өзгеше саўға болды.\nБул жерде Екинши жер жүзилик урыста жеңиске ерисиўде үлкен әҳмийетке ийе болған ҳәмде бүгинги күндеги заманагөй әскерий техникалардың көргизбеси шөлкемлестирилди. Соның менен бирге, урыста қаза тапқан мәрт Ўатан перзентлерине тийисли мағлыўматлар жәмленген «Еслеў үйи» де орын алған.\n11.06.2021 00:01:56 16\n09.06.2021 19:12:07 10


Фитр садақаси кимларга берилади? - Zamin.uz\nЎзбекистон мусулмонлари идораси Фатво ҳайъати Рамазон ойи бошланишида 2020 йилги фитр садақа ва фидя миқдори бўйича қарорини қабул қилган эди. Унга мувофиқ, нисоб миқдорида молга эга бўлган ҳур мусулмон киши 2020 йилги Рамазон ойида қанча миқдорда фитр садақаси бериши маълум қилинганди.\nМазкур маҳсулотларнинг Тошкент шаҳар бозорларидаги нархлари ўрганилганда 1 кг буғдой ўртача тўрт минг сўм, 1 кг арпа ўртача уч минг сўм, 1 кг майиз ўртача ўттиз беш минг сўм ва 1 кг хурмо ўртача ўттиз минг сўм экани аниқланди.\n≈ 4 килограмм хурмо 120 000 (бир юз йигирма минг) сўм деб белгиланди.\nҲар ким ўз имкониятига қараб ушбу тўрт маҳсулотнинг хоҳлаган бир туридан фитр садақасини бериш кифоя бўлиши таъкидланди.\nФитр садақаси ўзи нима?\nФитр садақасининг вожиб эканлигида ўзига хос ҳикматлар бор. Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, у зот: “Расуллуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам фитр садақасини рўзадор учун беҳуда гап-сўз ва ҳаракатлардан покланиш ва мискинлар учун таомланиш бўлиши учун фарз қилдилар. Ким уни ҳайит намоздан олдин адо қилса, у мақбул садақадир. Ким уни ҳайит намоздан кейин адо қилса, садақалардан бир садақани бўлади”-дедилар. Абу Довуд ва Дорамий ривоят қилади.\nУшбу ҳадиси шарифдан фитр садақасининг ҳукмини ва унинг савобини топиш билан биргаликда иккита ҳикмат ва фойда кўзда тутилиши маълум бўлади.\nБиринчи ҳикмати ва фойдаси фитр садақаси Рамазон рўзасини хато ва камчиликлардан поклайди. Шунинг учун Вакеъ ибн Жарроҳ “Рамазон ойининг фитр садақаси худди намознинг саҳв саждасига ўхшайди. Намознинг вожиб амали тарк бўлган вақтда саҳв саждаси намозни тўғрилагандек, фитр садақаси рўзанинг камчиликларини тўғрилайди”, - дейди. Лекин бирор узр билан рўза тутолмаган кишилар ҳам рўза тутиш вожиб бўлмаган ёш болаларга ҳам фитр садақасини бериш вожиб бўлади.\nИккинчи ҳикмати ва фойдаси ҳайит кунида камбағал ва мискинлар, етим ва бечораларни хурсанд қилиш, уларнинг очликларини кетказиб, ҳақиқий байрам кайфиятини уларга беришдир. Шунинг учун ҳам фитр садақасини ҳайит куни тонг вақтида бериш вожиб бўлади. Аммо, рамазоннинг аввалида, олдиндан берса жоиз. Ҳайит намозидан кейинга қолдирмаслик керак. Намоздан кейинга қолса ҳам соқит бўлмайди. Ҳаттоки, зиммасига вожиб бўлгандан сўнг инқирозга учраб камбағал бўлгандан кейин ҳам фитр садақа соқит бўлмайди.\nФитр садақаси вожиб бўлиш шартлари\nҲур бўлиш. Фитр молиявий ибодатлардан бўлгани учун ҳур бўлмаган кишиларга вожиб бўлмайди. Чунки қулнинг мол-мулки бўлмайди. Балки, қул хожасининг мулки бўлади. Агар хожасига фитр садақа вожиб бўлса, хизмат қилиб турган қулнинг ҳам фитр садақасини бериш хожасига вожиб бўлади.\nМусулмон бўлиш. Фитр садақаси ибодат ва у билан қурбат (савоб) ҳосил бўлади. Ибодатларнинг тўғри бўлиши учун холис Аллоҳ учун деган ният бўлиши лозим. Бундай ният эса фақат мусулмон кишидангина дуруст бўлади.\nНисоб миқдоридаги мулкка эга бўлиш. Фитр садақаси молиявий ибодат бўлгани учун маълум бир миқдордаги мол-мулкка эга кишига вожиб бўлади. Фақир ва мискинларга вожиб бўлмайди.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расуллуллоҳ соллалоҳу алайҳи васаллам садақа бойликни орқасидан вожиб бўлади”, –деди. Имом Аҳмад ривоят қилади.\nРасуллуллоҳ соллалоҳу алайҳи ва саллам ушбу ҳадиси шарифда фитр садақани вожиб бўлиши бой бўлган, маълум бир моддий қуввати бор кишига вожиб бўлишини баён қилмоқда. Ислом дини енгил, унинг молиявий ибодати ҳам енгил бўлиши керак. Садақани енгил адо қилиниши маълум миқдордаги нисобга эга бўлгандан кейин бўлади.\nФитр садақасининг нисоби закотникидан фарқ қилади\nАммо, шу нарсани билиш керакки, закотнинг нисоби бошқа, фитр садақасининг нисоби бошқа. Закот нисоби фақат закот чиқариладиган ўсувчи моллардан ҳисоб қилинади. Фитр садақасининг нисоби эса аслий ҳожатдан (ишлатилиб турган мол-мулкдан) ташқари мол-мулклар ҳам ҳисоб қилинади. Ушбу фитр садақасини нисобига эга кишига ўзининг ва балоғатга етмаган фақир фарзандининг фитр садақаси вожиб бўлади.\nХотинининг, балоғатга етган фарзандининг ва балоғатга етмаган бой фарзандининг фитр садақаси вожиб бўлмайди. Лекин мазкурларни фитр садақасини берса адо топади. Шу бойликка эга кишига бошқаларнинг закотини, садақасини ва назрини олмоқ ҳаром бўлади. Шунингдек қурбонлик қилиш ва нафақасиз қолган маҳрам қариндошларнинг нафақасини қилиш вожиб бўлади.\nФитр садақаси закот бериладиган кишиларга бериш билан адо этилган ҳисобланади.\n“Кўкалдош” ўрта махсус билим юрти, Тошкент ислом институти ўқитувчиси\n2020 йилги фитр садақа ва фидя миқдори маълум бўлди\nКоронавирус нарса-буюмлар юзасида қанча вақт яшайди?


15:15 / 03.09.2017\n«Корзинка.уз» супермаркетлар тармоғи раҳбари Зафар Ҳошимов телеграмдаги каналида валюта бозорининг эркинлаштирилишига оид ўз фикрларини баён қилди.\nВалюта бозорини эркинлаштириш нима ва бу миллий валюта расмий курсининг долларга нисбатан девальвациясидан сўнг импорт истеъмол товарларининг нархи ошадими, деб мендан тез-тез сўрашади.\nМенинг жавобим: йўқ.\nГап шундаки, истеъмол товарларининг импорти анчадан буён расмий конвертация билан молияланмаётган эди ва уларнинг нархи параллел (қора) бозор курсида шакллантирилаётган эди. Бундан ташқари, бу импортни амалга ошираётган корхоналар турли комиссион тўловлар ва биржа курси туфайли бозор курсидан ҳам ортиқроқ тўлашга мажбур эдилар. Бу ҳолатда маълум бир тузилма ва шаффофлик йўқлиги туфайли ҳамма ҳам бундай операциялардан фойдалана олмасди. Бундай савдо корхорналарининг раҳбарлари савдо операцияларини такомиллаштириш ва нархларни пасайтириш ўрнига, импортни молиялаштириш учун валюта манбаларини топиш учун кўп ресурс ва вақт сарфларди.\nЭнди барча тадбиркорлик субъектларига ўз банкларидан бозор шароитларида валюта харид қилиш учун тенг шароитлар яратилгач, бозорда қатнашувчилар сони ортади, рақобат ошади, бу операциялар учун самарадор курс рухсатнинг енгиллаштирилгани ва шаффофлик туфайли ҳаттоки бироз тушади ҳам.\nПрезидентнинг валюта бозорини либераллаштириш ҳақидаги фармонида муҳим истеъмол товарларининг нархлари барқарорлигини таъминлаш бўйича алоҳида бандлар киритилган. Бу давлатимизнинг аҳоли учун озиқ-овқат маҳсулотларининг барқарор нархларини таъминлаш ташвиши ва салбий оқибатларни бартараф этиш билан тушунтирилади.\nЛекин мен аминманки, ушбу фармон шарофати билан юзага келадиган тенг шароитларда импорт қилинадиган истеъмол товарларининг нархи яқин уч ой-ярим йилда пастга туша бошлайди.\nP.S. Фармонда божхона божлари ва тўловларининг муштараклашиши ҳақида ҳам сўз боради. Бу жуда муҳим ҳол, чунки Марказий банк курси девальвация қилинганида ўз-ўзидан божларнинг миқдори кескин ортади. Яқинда қабул қилинган ҳукумат қарорига кўра, ана шундай ошишнинг олдини олиш мақсадида импорт билан юртимизга кириб келадиган бир қатор маҳсулотлар — ун, гўшт, ўсимлик ёғи, ёрмалар каби товарларнинг божхона божлари ва акцизлари олиб ташланди ёки пасайтирилди.\nБироқ биз ҳанузгача кўплаб бошқа истеъмол товарларининг импортига боғлиқмиз, агар бож ва тўловлар ҳисобланаётганида уларнинг миқдори икки баробар ошадиган бўлса, бу нархларга ўз таъсирини ўтказмасдан қолмайди.\nЭркин валюта курси


Элнуранинг ҳикояси – SEN.UZ\nЭлнура Қашқадарё вилоятининг Косон туманида дунёга келган. Туғилганидан 20 кун ўтгач қизалоқнинг юрагида шовқинлар аниқланди, олти ойлигида эса унга туғма юрак нуқсони ташҳиси қўйилди. Касаллик сабабли Эльнура ҳансираб, юзлари кўкиш тусга кира бошлади.\n2015 йилнинг март ойида Лола Каримова-Тилляеванинг “Sen Yolg'iz Emassan” Фонди кўмагида Франциялик жарроҳлар томонидан Элнуранинг юрагини даволаш бўйича биринчи операция амалга оширилди. Сўнгра, 2017 йилнинг декабрь ойида қизалоқ иккинчи маротаба операция қилинди.\nҲозирда Элнура тузалиб соғлом ҳаёт кечира бошлади.


Ёнғин хавфсизлиги хизмати Марғилон бозоридаги ёнғин бўйича баёнот берди\nЁнғин хавфсизлиги хизмати Марғилон бозоридаги ёнғин...\n09.06.2019 21:13 0 1962\nФарғона вилояти Марғилон шаҳридаги бозорда ёнғин келиб чиққани ҳақида хабар берган эдик. Давлат ёнғин хавфсизлиги хизмати томонидан бу борада расмий маълумот бериб ўтилди.\n2019 йилнинг 9 июн санасида, тунги соат 02:05да Фарғона вилояти Марғилон шаҳар ЁХБ диспетчерлик хизматига Марғилон шаҳар, Пичоқчи МФЙ, Хиёбон кўчаси 174-уйда жойлашган «Марғилон умумий улгуржи савдо комплекси» МЧЖда ёнғин содир бўлаётгани ҳақида хабар келиб тушган.\nХабар асосида биринчи бўлинмалар соат 02:10да воқеа жойига етиб борганда савдо комплексининг кенг майдонда қурилиш конструкциялари ва савдо дўконларининг том қисмидан қуюқ тутун аралаш аланга чиқиб ёнаётгани маълум бўлган. Кўрилган тезкор ҳаракатлар натижасида ёнғин соат 04:20да қуршаб олиниб, 05:40да батамом ўчирилган. Ёнғинга жами 19 та асосий ва 3 та махсус ёнғин ўчириш автомобиллари жалб этилган. Тан жароҳати олганлар ва ҳалок бўлганлар йўқ.\nЁнғин оқибатида савдо комплекси биносининг (тим) таҳминан 1575 кв.м майдонидаги қурилиш конструкциялари ва тадбиркорларга тегишли бўлган савдо расталар, тез ёнувчи материаллардан (тахта-ёғоч, ДВП, пластик ва ҳ.) қурилган савдо дўконлар ва улар ичида сақланган озиқ-овқат маҳсулотлари ёниб зарарланган. Амалга оширилган тезкор ҳаракатлар натижасида савдо комплексининг 8.865 кв.м майдони сақлаб қолишга эришилди.\nЁнғинни келиб чиқиш сабаби ва етказилган моддий зарар аниқланмоқда.\nёнғин бозордаги ёнғин ДЁХХ