19:55 / 28.04.2017 2290 pdf Ўқиш режими + -\nУ зотнинг адолатлари масъулиятни ҳис қилганларидан эди. Зотан, Аллоҳ таоло Набий алайҳиссаломни ҳақ ва адолат узра яратиб, шу икки тушунча билан пайғамбар қилиб юборган эди.\nУ зотнинг аёлларига нисбатан адолатли бўлганларига ушбу саҳифада келтирилаётган барча маълумотлар ёрқин далилдир. Энди у зотнинг аёллари ўртасидаги адолатлари ҳақида ҳам тўхталиб ўтсак.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузуримизда бўлганларида тақсимда бизни бирбиримиздан устун кўрмасдилар. Бирор кун йўқ эдики, ҳар бир аёлга яқин бўлиб, бироқ, тегинмай, барчамизни айланиб чиқмасалар. Ниҳоят, навбати бўлган аёлга етиб бориб, унинг ҳузурида тунардилар».\nНабий соллалоҳу алайҳи ва салламнинг адолатлари сафарда ҳам, ҳазарда ҳам бирдек эди.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сафар қилмоқчи бўлсалар, аёлларининг ўртасида қуръа ташлар эдилар. Қайси бирларининг чекига чиқса, уни ўзлари билан олиб кетар эдилар. Уларнинг ҳар бирига ўзига хос кун ва кечани тақсим қилардилар».\nНабий алайҳиссаломнинг аёлларига бўлган адолатларининг яна бир кўриниши шу эдики, у зот янги уйланган аёллари киришиб олиши учун унинг ҳузурида уч кун турардилар. Кейин бошқа аёллар қатори унга ҳам бир кун тақсимлар эдилар.\nИмом Муслим Умму Салама розияллоҳу анҳодан ривоят қиладики, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга уйланганларида унинг ҳузурида уч кун турадилар. Кейин: «Сени пастга уриш эмас. Агар хоҳласанг, сенга етти кун ажратаман, бироқ, сенга етти кун ажратсам, (бошқа) аёлларимга ҳам етти кун ажратаман», дейдилар. Умму Салама: «Уч кун ажратинг», дейди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ушбу адолат тарозисини бир зум ҳам қўлдан қўймадилар. Ҳатто ҳаётларининг сўнги кунларида касалликлари кучайиб, аҳволлари ёмонлашганда Оиша розияллоҳу анҳонинг ҳузурида бўлишни истаб қолдилар. Шунда у зот бошқа аёлларидан ўзлари истаган уйларида бўлиш учун изн сўрадилар. Улар рухсат беришди.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этишдан олдинги беморликларида менинг кунимни ирода қилиб: «Мен эртага қаердаман? Мен эртага қаердаман?» деб сўрар эдилар. Завжалари у зотга истаган жойларида бўлишга изн беришди. Вафот этгунча менинг уйимда, менинг ҳузуримда бўлдилар. Навбатимга кирадиган кунлари менинг уйимда вафот этдилар. Аллоҳ у зотни бошлари менинг қучоғимда турган, тупуклари тупугим билан аралашган ҳолда қабз қилди».\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳар ишлари очиқойдин, самимий эди. У зот ўз қўлларида бўлган ишларда сўзсиз адолат қилганларини айтиш билан бирга, ихтиёрларидан ташқари бўлган қалбнинг мойиллиги борасида ҳисобга тутмаслигини сўраб, Аллоҳга ёлворардилар. Зеро, қалбдаги муҳаббат киши ўзи бошқарадиган нарса эмас, балки у табиий равишда ўзгарадиган туйғудир.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам тақсимлар ва адолат қилар эдилар ҳамда: «Аллоҳим! Бу ўзим эга бўлган нарсадаги тақсимимдир. Ўзинг эга бўлиб, мен эга бўлмаган нарсада мени айблама!» дердилар».\nИмом Абу Довуд ва Абу Ийсо Термизийлар ҳадисдаги «Ўзинг эга бўлиб, мен эга бўлмаган нарса» деган жумлада севгимуҳаббат назарда тутилганини айтадилар. Зотан, муҳаббат қалбнинг иши, инсон эса қалбига ҳукмрон бўла олмайди, у ҳамиша Аллоҳнинг қўлидадир. Лекин бу ҳол тасарруфда адолатсизлик қилишга асос бўла олмаслигини ҳадисдан тушуниш мумкин.\n28. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам аёлларининг дугоналарини, қадрдон ва қариндошларини ҳам эъзозлар, қадрлар эдилар.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қўй сўйсалар, «Хадижанинг дугоналарига ҳам юборинглар», дердилар».\n29. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам аёлларини мақтар ва уларга миннаддорлик билдирардилар.\nАлий ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу айтади:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «(Дунё) аёлларининг энг яхшиси Марямдир, (умматим) аёлларининг энг яхшиси эса Хадичадир», деяётганларини эшитдим».\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Оишанинг бошқа аёллардан афзаллиги сариднинг бошқа таомлардан афзаллиги кабидир», дедилар».\nСарид – таом тури. Уни ўзбек тилида «тўғрамча» дейиш мумкин. У арабларнинг энг ёқимли ва фойдали таомларидан ҳисобланган. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Оиша розияллоҳу анҳони ана шундай энг тансиқ, фойдали ва ёқимли таомга ўхшатмоқдалар.\n30. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам аёлларига камоли вафодорликларидан, улар ўтиб кетгандан кейин ҳам яхшиликларини эслаб, қадрлардилар. Уларнинг яқинларига ўзгача илтифот кўрсатардилар.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бирорта аёлларидан Хадижадан рашк қилганчалик рашк қилмаганман. Уни кўрмаганман, лекин Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам кўп эслар эдилар. Баъзан қўй сўйиб, бўлак-бўлак қилиб, кейин уларни Хадижанинг дугоналарига юборар эдилар. Баъзида у зотга: «Худди дунёда Хадижадан бошқа аёл бўлмагандек...», десам, «У бундай эди.., ундай эди.., ундан фарзандларим бор», дер эдилар».\n«Хадижанинг синглиси Ҳола бинт Хувайлид Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига киришга изн сўради. У зот Хадижанинг изн сўрашини эслаб, алланечук бўлиб кетдилар-да, «Аллоҳим! Ҳола бўлсайди-я!» дедилар».\n31. Сўнги пайтларда Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг аёлларининг адади кўпайгани билан уларга бўлган эҳтиромлари, эътиборлари ўзгармади.\nУларнинг барчасига эътибор қилиб, ҳаммаларини тенг кўриб, тарбияларини ўтаб, кўнгилларини олдилар. Аллоҳ у зотга, агар аёллари итоатсизлик қилса, улардан кўра яхшироқ, мўмина, тақводор ва итоатгўй жувону бокираларни насиб этишини ваъда қилди. Айрим аёллар у зотга ўзини бахшида ҳам қиларди. Шунда ҳам у зот алайҳиссаломнинг аёлларига бўлган эътиборлари сусаймади, оилаларини мустаҳкам сақладилар.\n32. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам аҳлу аёлларининг нафақасини ҳамиша таъминлаб турганлар.\nУшбу ҳадисдан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аҳлу аёлларини нафақа билан таъминлаб қўйганлари маълум бўлади. Шу билан бирга, у зот оилалари учун ҳам зуҳдни ихтиёр қилганлари тушунилади. Бироқ баъзан оилавий йиллик таъминотни қилиб қўйган ҳолатлари ҳам бўлган. Имом Бухорий Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилишича, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам Бану Назирнинг хурмосини сотар ва ўз аҳлларига бир йиллик озиқ овқатни ғамлаб қўяр эканлар.\n33. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам аёлларига мушфиқмеҳрибон бўлиш билан бирга, уларнинг тарбияларига, хатоларини тузатишга ҳам қаттиқ эътибор берганлар.\nТарбияткунандалик ҳам оила раҳбарига зарур бўлган хислатлардан бири саналади. Бундаги баркамоллик оила барқарорлигининг гаровидир.\nМуҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам пайғамбар бўлиш билан бирга оддий инсон эдилар, бинобарин, оилалари ҳам оддий инсоний оила бўлиши табиий эди. Зеро, одамларга оилавий намуна кўрсатиш шуни тақозо қиларди. Пайғамбарнинг бани одамдан бўлишининг ҳикмати ҳам шунда эди. Бошқа даҳо ва етакчилардан фарқли равишда, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оилавий ҳаётлари ҳам икирчикиригача очиқойдин, тўлатўкис ўрганилиб, ҳаммага намойиш этилиши эса пайғамбарликнинг мўъжизаларидан бири бўлди. У зотнинг аёллари ҳам инсоний хусусиятларидан келиб чиқиб, айрим хатоларга йўл қўйишлари табиий ҳол. Ана ўша камчиликларни нубувват ҳипчиси билан ислоҳ қилинишида эса буюк таълим акс этди. Бу ишга баъзан самовий ваҳийнинг аралашуви ҳам бўлиши оила тарбияси қанчалар муҳимлигини кўрсатар эди. Ана шундай олий мақом тарбия намуналаридан айримларини мисол тариқасида келтирамиз.\nБировни яҳудийлиги билан таҳқирлашнинг жазоси\nСафийя бинт Ҳуяй розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам аёллари билан ҳаж қилдилар. Улар юриб кетишар экан, Сафийянинг бўраси чўкиб олди. У (Сафийя аёллар ичида) улови энг чиройлиги эди. Йиғлашга тушди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундан хабар топганлари заҳоти келиб, қўллари билан унинг кўз ёшларини арта бошладилар. Бироқ қайтаришларига қарамай, Сафийянинг йиғиси ортаверди. Ўта кўпайтириб юборгач, у зот унга дўқ қилиб, уни койиб бердилар ва одамларни тушишга буюрдилар. У зот ўзлари тушмоқчи эмасдилар... Жўнаш пайти у зот Зайнаб бинт Жаҳшга: «Синглинг Сафийяни бирорта бўрага миндириб юбор», дедилар. У уларнинг (аёлларнинг) ичида туяси энг кўпи эди. У: «Яҳудийя аёлингизга мен улов миндирайинми?» деб юборди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ундан буни эшитиб, ғазабландилар ва уни ҳижронга қўйдилар. Сафарлари асносида то Маккага келгунча ҳам, Мино кунларида ҳам унга гапирмадилар. Мадинага қайтгач ҳам, муҳаррам ва сафарда ҳам унинг олдига бормадилар, унга (кун) тақсим ҳам қилмадилар. У эса у зотдан умидини узди. Рабиулаввал ойи бўлганда унинг ҳузурига кирдилар. У эса у зотнинг сояларини кўриб, «Бу эркак кишининг сояси, бироқ, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам менинг ҳузуримга кирмаётган эдиларку. Ким бу?» деди. Шу пайт Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам кириб келдилар...»\nЗайнаб розияллоҳу анҳонинг гаплари нотўғри бўлган эди. У киши беихтиёр сўзлаб қўйиб, кейин қаттиқ афсус қилдилар. Лекин ўша ҳолат руҳий нуқсон сабабли воқе бўлган эди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам, одатда, аёлларининг у зотнинг шахсларига қилган анчамунча гапларини, эркаликларини кўтарар, камчиликларини кечирардилар. Аммо бу ерда хато қалбдаги нуқсон, хулқий камчиликдан келиб чиққани, бу ҳол нубувват бекасига муносиб эмаслиги эътиборидан, бу ҳасталикни даволаш учун мазкур чорани кўриш раво кўрилди.\nАллоҳ ва Унинг Расули ҳақида ёмон гумон қилиб бўлмайди\nИмом Муслим ўз «Саҳиҳ»ида шундай нақл қилади:\n«Абдуллоҳдан ривоят қилинади:\n«Муҳаммад ибн Қайс ибн Махрама ибн Мутталиб бир куни: «Сизларга ўзим ва онам ҳақида сўзлаб бермайинми?» деди. Биз уни ўз онасини назарда тутяпти, деб гумон қилиб эдик, у эса бундай деди:\n«Оиша: «Сизларга ўзим ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳақларида сўзлаб бермайинми?» деди. «Оре», дедик. У шундай деди: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузуримда бўладиган кеча қайтиб келиб, ридоларини ечдилар. Ковушларини ечиб, оёқлари олдига қўйдилар ва изорларининг бир томонини тўшаклари устига ёзиб, ёнбошладилар. Мени ухлаб қолди деб гумон қилгунлари қадар турдилар да, оҳиста ридоларини олдилар ва оҳиста ковушларини кийдилар. Эшикни очиб, чиқдилар да, сўнг уни оҳиста беркитдилар. Мен кўйлагимни бошимдан солиб, рўмол қилиб, изоримни тўсдим да, кейин изларидан чиқдим. У зот Бақиъга келиб, тик турдилар ва узоқ турдилар. Кейин уч марта қўлларини кўтардилар. Кейин бурилдилар, мен ҳам бурилдим. Тезлагандилар, тезладим. Йўртгандилар, йўртдим. Йўрғалагандилар, йўрғаладим. У зотдан ўзиб юриб, кирдиму, ёнбошлаб олдим. У зот кириб: «Эй Оиша, сенга нима бўлди, ҳансираяпсан?» дедилар. «Ҳеч нарса», дедим. «Ё ўзинг менга хабар беражаксан, ё Латифу Хабир Зот хабар беражак», дедилар. Мен: «Ота-онам сизга фидо бўлсин», дедим ва у зотга айтиб бердим. «Олдимдаги шарпа сенмидинг?» дедилар. «Ҳа», дедим. Шунда кўксимга оғритадиган қилиб бир шапатиладилар да, сўнг: «Аллоҳ ва Расули сенга ноҳақлик қилади деб гумон қилдингми?» дедилар. «Одамлар ҳар қанча яширмасин, Аллоҳ билади, ҳа», дедим. У зот: «Сен кўрган пайтингда ҳузуримга Жаброил алайҳиссалом келиб, сендан яшириб мени чақирди. Мен ҳам сендан яшириб унга жавоб қилдим. Сен кийимингни ечиб олганинг ҳолда олдингга кирса бўлмасди. Мен сени ухлаб бўлгансан деб гумон қилиб, уйғотишни истамадим. Чўчиб кетишингдан қўрқдим. У: «Роббинг сени Бақиъ аҳлига бориб, уларга мағфират сўрашга буюрмоқда», деди», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уларга қандай сўз айтаман?» дедим. У зот: «Мўмин мусулмонлардан иборат диёр аҳлига салом! Аллоҳ бизлардан олдиндагилару кейиндагиларга раҳм қилсин! Иншоаллоҳ, албатта, биз ҳам сизларга етишгувчимиз», деб айт», дедилар».\nЮқорида «кўйлак» деб ўгирилган сўз арабчада «диръун» бўлиб, аёллар кийими, товонгача тушадиган узун кўйлакни билдиради.\nЛатиф – нарсаларни энг нозик жойларигача билиб турадиган, қалблардаги туйғуларни, хаёлдаги ўйларнида сарҳисоб қилиб турадиган Зот.\nХабир – барча каттаю кичик иш нарсалардан, ишҳаракатлардан бохабар Зот.\nОиша розияллоҳу анҳо Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни бошқа аёлларининг ҳузурига чиқиб кетяптилармикин деган гумонда ортларидан чиқади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам «ноҳақлик қилади деб гумон қилдингми?» деганда шуни назарда тутганлар ва Аллоҳнинг Расули ҳақида бундай гумон қилиш нодуруст эканини уқтириш учун қаттиқ танбеҳ берганлар.\nБу ҳадис нубувват хонадонларидан бирида тунларнинг бирида кечган бир ҳодиса ҳақида бизга маълумот бермоқда. Унда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёлларини қанчалар эҳтиётлашлари, ҳатто уйқусини бузмасликка ҳаракат қилишлари, шу билан бирга, улардан бирор хато содир бўлса, уни вақтида тузатганлари ва танбеҳ берганда ҳам гўзал йўл тутишлари намоён бўлган.\nИмом Бухорий ва бошқа муҳаддисларимиз ўзларининг саҳиҳ ҳадисларни жамлаган тўпламларида биз сўз юритмоқчи бўлган мавзуга доир ҳадисларни ўрганар эканмиз, қуйидагича хулоса келиб чиқади:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам асални, ширинликни яхши кўрар эдилар. У зот аёллари билан суҳбатлашиб, улардан хабар олиб, кўнгилларини кўтариш учун куннинг маълум вақтини тайин қилиб олган эдилар. Уларнинг ҳузурларига кириб, гаплашиб, уларни эркалаб, хушнуд қилар эдилар. Буни одатда аср намозидан қайтишда қилардилар. Бирикки гал аёлларидан бирининг ҳузурида кўпроқ қолиб кетадилар. Оиша розияллоҳу анҳо аёлларча рашк қилиб, бунинг сабабини аниқлайди ва кейинги сафарларда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўша аёлнинг олдида кўп қолиб кетмаслиги учун бир ҳийла ўйлаб топди.\nНабий соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзларида нохуш ҳид бўлишини сира хушламас, доимо бунинг олдини олиб юрардилар. Буни яхши билган Оиша розияллоҳу анҳо у зотдан нохуш ҳид келаётганини ва бунинг сабаби ўша асалдан ичганлари эканини у зотга сингдирмоқчи бўлади ва бунинг уддасидан чиқади ҳам. Бунинг учун кундошларига: «У зот сенга яқин келганларида: «Урфут ширасидан едингизми?» дейсан. Аниқки, у зот сенга: «Йўқ», дейдилар. Сен у зотга: «Сиздан келаётган манави ҳид нима?» дейсан. У зот сенга: «Асал ичгандим», дейдилар. Шунда сен у зотга: «Асалариси урфут еган экан да», дейсан. Мен ҳам шундай дейман. Сен ҳам шундай дегин, эй Сафийя», дейди.\nКундошлар келишувга кўра иш қилишади. Шунда у зот: «Энди ўша асалдан қайтиб ичмайман, онт ичаман», дейдилар. Шу билан бирга, бу гапни сир тутишни тайинлайдилар. Аммо оналаримиз ўзаро суҳбатда бу сирни фош қилишади.\nБу ерда зикр қилинган урфут – унча баланд бўлмаган, тиканли, бутасимон дарахт. Унинг шираси бадбўй бўлади. Асалари ундан еб қўйса, ўша ёқимсиз ҳид асалга ҳам уриб қолади. Оналаримиз мана шундан келиб чиқиб, мазкур гапни айтишган.\nБир ривоятда асал берган аёл Зайнаб бинт Жаҳш розияллоҳу анҳо экани, бошқасида эса Ҳафса розияллоҳу анҳо экани айтилади. Муҳаққиқ уламоларимиз, хусусан, Ибн Ҳажар Асқалоний раҳматуллоҳи алайҳнинг таъкидлашича, ҳодиса икки марта содир бўлган. Ҳафса розияллоҳу анҳо ҳақидагиси олдин ва Зайнаб онамиз ҳақидагиси кейин бўлган. Шу иккинчисидан сўнг оналаримизга танбеҳ ўлароқ бир сура – Таҳрим сураси нозил қилинади.\nСуранинг аввали Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга хитоб билан бошланади. У зот аёлларининг розилигини ўйлаб, ҳалол бўлган нарсани ўзларига ҳаром қилиб олган эдилар. Дастлабки оятлар шу иш тўғри бўлмаганини уқтиради. Кейинги оятларда оилавий сирни очиш танқид қилинади. Сўнг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёллари ўртасида бўлиб ўтган келишув, уларнинг бирбирларига рашк қилиб, Аллоҳнинг Расулини ташвишга солишлари нодуруст экани бевосита оналаримизга хитоб шаклида уқтирилади. Сура сўнгида эса мўмин эр қошидаги кофир хотин ва кофир эр ҳузуридаги мўмина аёл мисоллари келтирилади.\n«Эй Набий! Нима учун завжаларинг розилигини истаб,\nАллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани ҳаром қилиб оласан? Аллоҳ кечирувчи, раҳмлидир. Батаҳқиқ, Аллоҳ сизлар учун қасамларингизни бўшатишни шариатга киритди. Аллоҳ сизнинг хожангиздир ва У билувчи ва ҳикматлидир. Эсла, Набий хотинларидан бирига сир гап айтган эди. Бас, у(сир)дан хабар берди ва Аллоҳ у(иш)ни у(Набий)га билдирди. У баъзисини билдирди ва баъзисини қолдирди. Қачон у (Набий) унга (аёлга) буни маълум қилганида, у: «Буни сизга ким маълум қилди?» деди. У: «Менга билувчи, хабардор маълум қилди», деди. у зотнинг «Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз, батаҳқиқ, қалбларингиз (ҳаққа) мойил бўлибди. У зотнинг «У сизларни талоқ қилса, ажаб эмаски, Робби сиздан яхшироқ, муслима, мўмина, ўта итоатли, сертавба, ибодатли, рўзадор жувон ва қизларни ўрнингизга жуфти ҳалол қилиб берса» (Таҳрим сураси, 1–5оятлар).\nНубувват хонадони юз берган бу ҳодиса билан яқиндан танишиш, тафсилотини билиш учун имом Бухорий Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилган бир ҳадисни ўрганайлик.\n«Умар ибн Хаттобдан Аллоҳ таоло «Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз, батаҳқиқ, қалбларингиз (ҳаққа) мойил бўлибди», деб айтган икки аёл Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қайси завжалари эканини сўрашга қаттиқ иштиёқманд бўлиб юрардим. Ниҳоят, Умар ҳажга чиқиб, мен ҳам у билан бирга ҳажга чиқиб қолдим. (У йўлда кетаётиб) четга чиққан эди, мен ҳам чарм обдастани олиб, у билан четга чиқдим. У қазои ҳожат қилди. Кейин келган эди, қўлига ўшандан сув қуйдим. У таҳорат қилди. Шунда мен унга: «Эй мўминлар амири, Аллоҳ таоло «Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз, батаҳқиқ, қалбларингиз (ҳаққа) мойил бўлибди», деган икки аёл Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қайси завжалари?» дедим. У: «Ажойибсан да, эй Ибн Аббос! Улар Ҳафса билан Оиша да», деди. Сўнгра Умар воқеани айтиб бера бошлади:\n«Жоҳилиятда аёлларни одам санамас эдик. Ислом келиб, Аллоҳ уларни зикр қилгач, шу билан зиммамизда уларнинг ҳаққи борлигини билдик, лекин бошқа бирор нарсада уларни ишларимизга аралаштирмас эдик. (Бир куни) хотиним билан орамизда гап ўтиб, у менга қўполлик қилди. Унга: «Ҳали сен шунақамисан?!» дедим. У: «Менга шундай деяпсиз, ўзингизнинг қизингиз Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга озор беради!» деди. Ҳафсанинг олдига бориб: «Мен сени огоҳлантириб қўяй, яна Аллоҳ ва Унинг Расулига осий бўлиб қолма!» дедим. (У зотга бераётган) озорлари хусусида, дастлаб унинг олдига кирдим, сўнг Умму Саламанинг олдига бориб, унга ҳам айтдим. У: «Сенга ҳайронман, эй Умар, бизнинг ишларимизга ку, аралашиб бўлгансан, энди Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан завжалари орасига тушишинг қолувди», деб айтди.\nАнсорийлардан бир киши бор эди, агар у Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ёнларида бўлмай, мен у зот билан бирга бўлсам, нималар бўлганини унга айтиб келардим. Агар мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ёнларида бўлмай, у бирга бўлса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ёнларида нималар бўлганини у менга айтиб келарди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг атрофларидаги (қабила)лар у зотга бўйсунган бўлиб, фақат Шомдаги Ғассон подшоҳи қолган эди. Биз унинг (бостириб) келиб қолишидан қўрқиб турар эдик. Кутилмаганда бояги ансорий «Бир иш юз берди», деб келиб қолди. Мен унга: «Нима бўлди, ғассонлик келдими?» дедим. У: «Ундан ҳам каттароқ! Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам хотинларини талоқ қилдилар!» деди.\nКийимимни кийдим да, бомдод намозини Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам билан ўқидим. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам чордоқларига кириб, алоҳида бўлиб олибдилар.\nҲафсаникига кирдим. Қарасам, йиғлаётган экан. «Нега йиғлаяпсан? Сени бундан огоҳлантирмаганмидим?! Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам сизларни талоқ қилдиларми?» дедим. У: «Билмайман, у зот ана, чордоқда алоҳида бўлиб олганлар», деди.\nЧиқиб, минбарнинг олдига бордим. Қарасам, унинг атрофида бир тўп одам, баъзилари йиғлашяпти. Улар билан бир оз ўтирдим. Кейин мени ташвишга солган нарса устун келиб, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам турган чордоққа бориб, қоратанли ғуломларига: «Умар учун изн сўраб кўр», дедим. У кириб, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам билан гаплашди. Кейин чиқиб: «Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга сени айтдим, индамадилар», деди. Қайтиб, минбар олдида ўтирган гуруҳ билан ўтирдим. Кейин мени ташвишга солган нарса устун келиб, яна келдим. Ғуломларига: «Умар учун изн сўраб кўр», дедим. У кириб, қайтиб чиқди ва: «У зотга сени айтдим, индамадилар», деди. Қайтиб, яна минбар олдидаги тўп билан ўтирдим. Кейин мени ташвишга солган нарса устун келиб, яна ғуломнинг олдига келдим да: «Умар учун изн сўраб кўр», дедим. У кириб, кейин олдимга чиқиб: «У зотга сени айтдим, индамадилар», деди. Қайтиб, орқага бурилган эдим ҳамки, бирдан ғулом мени чақириб қолди. «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам сенга изн бердилар», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига кирдим. Қарасам, тўқима бўйрага ёнбошлаб олган эканлар, тагларида тўшак ҳам йўқ. Ёнбошларига тўқиманинг изи тушиб қолибди. У зот ошланган теридан қилинган, ичига хурмо пўстлоғи солинган ёстиққа суяниб олган эдилар. У зотга салом бердим. Кейин тик турганимча: «Аёлларингизни талоқ қилдингизми, эй Аллоҳнинг Расули?» дедим. Менга нигоҳ ташладилар-да: «Йўқ», дедилар. «Аллоҳу акбар!» дедим. Сўнгра тик турганимча шундай дедим: «Бир гап, эй Аллоҳнинг Расули! Биласиз, биз қурайшликлар аёллардан устун келар эдик. Мадинага келсак, улар аёллари устун келадиган қавм экан». Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам табассум қилдилар. Кейин: «Эй Аллоҳнинг Расули, биласизми... Ҳафсанинг олдига кириб, унга: «Қўшнингнинг, яъни Оишанинг сендан кўра хушрўйлиги, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга суюклироқлиги сени алдаб қўймасин», деб айтдим», дедим. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам яна бир табассум қилдилар. У зотнинг табассум қилганларини кўргач, ўтирдим. Уйларига кўз ташладим. Аллоҳга қасамки, уйларида учта ошланмаган теридан бошқа кўзга илингудек нарса кўрмадим. «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга дуо қилинг, умматингизга кенглик берсин. Форс ва Румга кенглик берилган, дунё ато қилинган. Ҳолбуки, улар Аллоҳга ибодат қилишмайди», дедим. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам суянган ҳолда ўтирган эдилар, ўтириб олдилар ва: «Сен ҳам шундаймисан, эй Ибн Хаттоб? Улар ҳузур ҳаловати бу дунё ҳаётидаёқ бериб қўйилган қавмдир», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, мен учун мағфират сўранг», дедим.\nХуллас, Ҳафса Оишага сирни фош қилиб қўйгач, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ўша ҳодиса туфайли аёлларидан йигирма тўққиз кун алоҳида бўлиб олдилар. Аллоҳ у зотни итоб қилганда, улардан қаттиқ аччиқланганларидан: «Уларнинг олдига бир ой кирмайман», деган эдилар. Йигирма тўққиз кеча ўтгач, Оишанинг олдига кирдилар, ундан бошладилар.\nОиша айтади: «Сўнгра Аллоҳ таоло «ихтиёр бериш» оятини нозил қилди. Аёллари орасидан биринчи бўлиб мендан бошладилар. Мен у зотни ихтиёр қилдим».\nСўнгра аёлларининг ҳаммасига ихтиёр бердилар. Улар ҳам худди Оишанинг айтганини айтишди».\nНақадар гўзал ҳаёт! Нақадар бахтиёр оила! Бошқалар учун оддий саналган бир хато учун осмондан ваҳий тушиб, камчиликни вақтида ислоҳ қилмоқда. Зотан, бу оилада бундай хатокорлик бўлмаслиги керак, чунки у бутун инсоният учун ўрнак бўлиши лозим.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам жуфти ҳалолларининг келишув асосида қилган мазкур тасарруфлари натижасида илоҳий итоб олгач, аёлларини тарбия қилиш учун улардан узлат қилишни лозим топдилар. Бу узлатга иккинчи бир сабаб ҳам бор эди. У ҳақда юқоридаги ҳадиснинг охирида сўз юритилган бўлиб, батафсил маълумот қуйида келади.\nДунё муҳаббатига қарши муолажа\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг жуфти ҳалоллари бўлмиш буюк оналаримизнинг ҳаётлари билан танишар эканмиз, уларнинг жуда кўп хислатларда муштарак эканларини кўрамиз. Масалан, серибодат, сернамоз, зокирлик, кўп рўза тутиш, саҳоват, олийжаноблик ва бошқа ҳислатларни уларнинг ҳар бирининг тавсифида учратамиз. Ҳақиқатан ҳам улар энг улуғ, баркамол аёллар эдилар. Уларнинг нубувват хонадонига бека бўлишлари ҳам бежиз эмас эди, албатта, улардаги буюклик боис Аллоҳ уларни охир замон Пайғамбарига жуфти ҳалол этиб сайлаган эди. Шу билан бирга, улар ҳам инсон, бошқалар қатори бу дунё зебзийнатларига ҳавас қилиб қолишлари мумкин. Даставвал мусулмонлар ўта камбағал эди, оналаримиз ҳам йўқлик ҳаётига кўниккан эди. Астасекин жамият тараққий топиб, мусулмонлар бойиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қўлларига ҳам молмулк келиб тушгач, оналаримизга, биз ҳам бошқалар қатори дунё матоҳларидан фойдалансакчи, деган ҳаёл келди шекилли, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга шу маънода мурожаат қилдилар. Исломда ҳалол молдунёдан қайтарилмаган бўлсада, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам уммат учун ўрнак бўлган ўз оилаларининг дунё билан банд бўлишини истамасдилар. У зот йўқликдан эмас, балки ўз ихтиёрлари билан бойликдан, дунёнинг ҳойу ҳавасларидан зуҳд қилгандилар. Шу боис, ҳожатдан ташқари нафақага ўтмасдилар. Бироқ оналаримиз аёлликларига бориб, динда рухсатли иш экани эътиборидан, бир овоздан мазкур талабда бироз қатъийроқ туриб олдилар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам тарбия мақсадида барча аёлларидан узлат қилдилар. Кейин ишга бевосита илоҳий ваҳий аралашиб, қатъий ечим тақдим этди.\nИмом Аҳмад ибн Ҳанбал Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилади:\n«Абу Бакр розияллоҳу анҳу Расулулоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига кириш учун келганида, одамлар у зот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг эшиклари олдида туришган эди. У зот ичкарида ўтирган эдилар. Абу Бакр розияллоҳу анҳуга изн берилмади. Сўнгра Умар розияллоҳу анҳу келди. Изн сўради, унга ҳам изн берилмади. Кейин Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳумоларга изн берилди, улар ичкарига кирдилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам жим ўтирардилар. Умар розияллоҳу анҳу (ўзича) бир гап қилай, шояд Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам хурсанд бўлсалар, деб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Зайднинг қизи (Ҳазрат Умарнинг хотини) ҳозиргина мендан нафақа сўраган эди, бўйнига боплаб туширдим», деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам кулиб юбордилар, ҳатто тишлари кўриниб кетди. Сўнг: «Манавилар ҳам атрофимни ўраб олиб, нафақа сўрашмоқда», дедилар. Абу Бакр розияллоҳу анҳу Оишани ургани турди. Умар розияллоҳу анҳу Ҳафсани ургани турди. Икковлари ҳам: «Расулуллоҳдан у кишининг ҳузурларида йўқ нарсани талаб қиласизларми?» дейишди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларни тўхтатдилар. Шундан сўнг «ихтиёр бериш оятлари» деб номланган қуйидаги ояти карималар нозил бўлди:\n«Эй Набий, жуфти ҳалолларингга айтгин: «Агар бу дунё ҳаётини ва унинг зийнатини истасангиз, келинглар, сизларни баҳраманд қилай ва чиройлилик билан бўшатиб қўяй. Агар Аллоҳни ва Унинг Расулини ҳамда охират диёрини истасангиз, у ҳолда, Аллоҳ сизлардан яхшилик қилгувчиларга улуғ ажрни тайёрлаб қўйган» (Аҳзоб сураси, 28–29оят).\nУшбу икки оятдаги буйруққа биноан Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳар бир аёлларига ё бу дунё ҳаёти ва унинг зебзийнатини ёки Аллоҳ, Унинг Расули ва охиратни ихтиёр қилишини сўраб чиқишлари керак эди. Ҳазрат Оиша розияллоҳу анҳонинг ёшликлари эътиборидан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ихтиёр беришни у кишидан бошладилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Оиша онамизга:\n«Мен сенга бир ишни айтаман. Шошилмасдан, ота-онанг билан маслаҳат қилиб жавоб бергин», дедилар. Оиша онамиз: «Нима экан у?» деди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Эй Набий, жуфти ҳалолларингга айтгин...» оятини ўқиб бердилар. Шунда Оиша розияллоҳу анҳо: «Ота-онам билан шуни маслаҳат қиламанми?! Йўқ! Мен Аллоҳни ва Унинг Расулини ихтиёр қиламан», дейди. У киши ёш бўлганидан доимо биринчи бўлишга, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга ҳаммадан ҳам суюкли бўлишга интилар эди. Шу боис, гапининг охирида: «Фақат, сиздан илтимос, нимани ихтиёр қилганимни бошқа хотинларингизга айтмасангиз», дея қўшимча қилиб қўйди. Шунда ҳар ишда адолатни шиор қила билган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аллоҳ мени қўполлик қилувчи, қийинчилик туғдирувчи қилиб эмас, муаллим ва енгиллатувчи қилиб юборган. Улардан ким сенинг нимани ихтиёр қилганингни сўраса, айтиб бераман», деб жавоб бердилар.\nДемак, эркак киши еталов бўлмай, ўз фикрига эга бўлиши, аёлини севиш, унга яхши муносабатда бўлиш билан бирга, шариатга амал қилишда, адолатда қатъий бўлиши лозим.\nКейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қолган аёлларига ҳам мазкур танловни таклиф қилдилар, ҳаммалари бир овоздан, ҳеч иккиланмай Аллоҳ ва Унинг Расулини, охират неъматини танлашди. Бу ҳам бўлса, уларнинг нубувват чироғи билан диллари мунаввар бўлганини, набавий ахлоқни ўзлаштира билганларини, чиндан ҳам ушбу муборак хонадонга муносиб бека бўлганларини кўрсатар эди.\nШундай қилиб, нубувват хонадонида молдунёга бўлган муносабатнинг энг олий намунаси шакллантирилди. Дунё зебзийнатларига нисбатан пайдо бўлган салгина рағбат ҳам бартараф этилиб, қалблар тўлалигича охират сари юзлантирилди. Уларни дунё ва унинг зийнатларидан устун тура олишга ўргатилди. Оналаримизнинг қалбларида Аллоҳ ва Унинг Расулидан бошқа нарсага ўрин қолдирилмади. Зотан, улар инсоният саййидининг ёстиқдошлари эдилар. Уларнинг хонадонларида инсониятга икки дунё саодат йўлини кўрсатиб берувчи илоҳий йўриқ – Қуръони Карим нозил бўлар ва бу зиё мана шу камтарона кулбалардан бутун дунёга таралар эди. Шунинг учун Аллоҳ таоло бу улуғ хонадон соҳибаларида дунёга мойиллик иллатидан заррача ҳам қолмаслигини истади ва уларни батамом пок ва баркамол бўлишларини ирода қилди. Ана шундай юксак масъулият ва оғирликни бўйнига олиб, Аллоҳ ва Расулини ихтиёр этган бу буюк момоларимизга Аллоҳ Ўзининг насиҳатларини, йўриқларини қуйидагича давом эттиради:\n«Эй, Набийнинг аёллари! Сиздан ким очиқ гуноҳ қилса, унга бериладиган азоб икки баробар кўпайтирилур. Бу эса Аллоҳга осондир. Сизлардан ким Аллоҳ ва Унинг Расулига қаттиқ итоатда бўлса ва солиҳ амал қилса, унинг ажрини икки баробар берамиз ва унинг учун шарофатли ризқни тайёрлаганмиз.\nЭй, Набийнинг аёллари! Сизлар аёллардан бирортаси каби эмассиз. Агар тақво қилсангиз, гапни нафислаштирмангки, қалбида касали бор бўлган тамаъ қилиб юрмасин ва маъруф гапни гапиринглар.\nУйингизда қарор топинг. Илгариги жоҳилиятнинг очиқ-сочиқлиги каби очиқ-сочиқ юрманг. Намозни тўкис адо этинг, закот беринг, Аллоҳга ва Унинг Расулига итоат қилинг. Албатта, Аллоҳ сиздан кирликни кетказиб, бутунлай поклашни истайди, эй, аҳли байт! Шунингдек, уйларингизда тиловат қилинаётган Аллоҳнинг оятларини ва ҳикматни эсланг. Албатта, Аллоҳ латиф ва бохабардир» (Аҳзоб сураси, 30–35оят).\nАллоҳдан бундай гўзал хитобларни тинглаган бу буюк сиймолар бир умр ушбу кўрсатмаларга оғишмай амал қилдилар ва бутун умматга она бўлиб, энг гўзал намуна кўрсатдилар.\nБу оятлардаги хитоб, гарчи Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёлларига қаратилган бўлсада, улардаги насиҳатлар, ахлоқий меъёрлар ўша улуғ оналар орқали барча муслималарга ҳам тегишлидир. Бинобарин, ҳар бир муслима гуноҳлардан четланиши, эзгу амаллар қилиши, иффатини асраши, фақат яхши сўз айтиши, заруратсиз, бўларбўлмасга уйдан чиқмаслиги, жоҳилиятнинг чиркин одатларидан сақланиши, авратини, гўзалликларини яшириши, намозни тўкис адо этиши ҳамда Аллоҳ ва Расулига итоат қилиши лозим. Шунингдек, ҳар бир мўмина уйида янграётган Қуръон оятлари ва ҳадиси шарифлардан насҳат олиши даркор. Айни пайтда бу ишда эркаклар ўзларидаги масъулиятни чуқур ҳис эта билишлари, шунга кўра иш кўришлари ва қатъиятли бўлишлари лозиму лобуддир.\nЮқоридаги сатрлардан яна шу нарса маълум бўладики, эркак киши оила таъминотида, сарфхаражатда исрофдан сақланиши лозим. Аҳли оиланинг нафақаси баҳонасида ҳойу ҳавасга, ортиқча зебу зийнатга ружу қўйиш, молпулни совуриш ярамайди. Агар аёллар шуни талаб қилганда ҳам эркак меъёрни ушлай билиши ва бунда қатъиятли бўлиши даркор.\n19:54 / 28.04.2017 2052\n19:57 / 28.04.2017 2676\n3082 20:03 / 26.03.2018\n3097 16:46 / 02.05.2018\n1598 16:00 / 19.07.2019\n2398 17:58 / 21.12.2017


Пафесан спрей инструкция по применению — Здоровье и лечение\nПрепаратнинг савдо номи: Пафесан\nТаъсир этувчи моддалар (ХПН): хлоргексидин + лидокаин\nДори шакли: томоқ учун спрей.\nфаол моддалар: 2 мг хлоргексидин глюконати (хлоргексидин биглюконати эритмаси шаклида), 0,5 мг лидокаин гидрохлориди;\nёрдамчи моддалар: глицерин, сувсиз этанол, сукралоза, лимон кислотаси моногидрати, «Лимон» ароматизатори, тозаланган сув.\nёрдамчи моддалар: глицерин, сувсиз этанол, сукралоза, лимон кислотаси моногидрати, эвкалипт мойи, левоментол, тозаланган сув.\nПафесан (лимон таъмли): лимон таъмли ва спирт ҳидли, ширин таъмли бир хил тиниқ, рангсиз эритма.\nПафесан (ментолли): ментол, эвкалипт ва спирт ҳидли, ширин таъмли бир хил, тиниқ, рангсиз эритма.\nФармакотерапевтик гуруҳи: Томоқ касалликларини даволаш учун қўлланадиган препаратлар. Антисептиклар.\nПафесан препарати маҳаллий оғриқсизлантирувчи ва антибактериал таъсир кўрсатади. Томоқда янада оғир кечувчи бактериал инфекцияларни ривожланиш эҳтимолини пасайтириб, томоқнинг яллиғланишини камайтиради ва томоқ таъсирланганда ва ютганда оғриқни енгиллаштиради.\nХлоргексидин бактерияларнинг цитоплазматик мембраналари билан боғланади. У тишларнинг манфий зарядланган юзасига сўрилади. Фаол моддаларнинг катта бўлмаган миқдори сўлак билан меъда-ичак йўллари (МИЙ) тушади. Хлоргексидин сўрилмайди. Лидокаин оғиз ва ҳалқумнинг шиллиқ қавати орқали сўрилиши мумкин. Бироқ, унинг катта қисми тизимли қон оқимига тушмасдан, парчаланади.\nЛидокаиннинг анестезия қилувчи самараси маҳаллий қўлланганида 2-5 минутдан кейин ривожланади ва 30-45 минут давомида давом этади. Анестезия юзаки бўлади ва шиллиқ ости тузилмаларга тарқалмайди. Лидокаин гематоэнцефалик ва йўлдош тўсиқлари орқали ўтади ва одамнинг кўкрак сути билан ажралиб чиқади. Жигарда бирламчи метаболизмга учрайди. Биринчи иккита метаболити моноэтилглицинэксилидиди ва глицинэксилидити фармакологик жиҳатдан фаолдир. Модда асосан метаболитлар кўринишида буйраклар орқали экскреция бўлади, 10% эса ўзгармаган ҳолда чиқарилади. Лидокаиннинг биологик ярим чиқарилиш даври катталарда 1,5-2 соатни ва янги туғилган чақалоқларда 3 соатни ташкил этади. Лидокаиннинг метаболитларини ярим чиқарилиш даври 2 соатдан 10 соатгача бўлган вақт оралиғида ўзгариб туради.\nоғиз бўшлиғи ва томоқнинг шиллиқ қаватини яллиғланиши (стоматитлар, гингивитлар) ни маҳаллий даволаш;\nоғиз бўшлиғининг шиллиқ қавати яллиғланганида кузатиладиган оғриқни бартараф қилиш;\nангинанинг симптомларини (ютганда оғриқ, таъсирланиш) енгиллаштириш учун қўлланади.\nКатталар ва 12 ёшдан ошган ўсмирлар: пуркагичнинг тугмачаси 3 дан 5 мартагача кетма-кет босилади; муолажа суткада 6 дан 10 мартагача такрорланади.\n2,5 ёшдан ошган болалар: пуркагичнинг тугмачаси 2 дан 5 мартагача кетма-кет босилади; суткада 3 дан 5 мартагача такрорланади.\nПуркагичнинг учлиги флаконга перпендикуляр равишда буралади.\nОғиз кенг очилади, пуркагич томоққа қаратилади, нафас ушлаб турилади ва пуркагичнинг тугмачаси босилади.\nАгар спрей бир қанча вақт давомида ишлатилмаса, пуркагичнинг учлигини ювиш тавсия этилади, бунинг учун қуйидаги ҳаракатларни бажариш керак:\nҚопқоқли спрей пастга тўнтарилади ва пуркагичнинг учлиги найча бутунлай бўшагунича босилади (эритма бошқа пуркалиб чиқмайди).\nСпрейнинг найчаси флакондан ечилади ва у иссиқ сувли чашкага бир неча минутга солинади.\nНайча сувдан олинади ва қуритилади.\nСпрейнинг учлиги блокланиши учун найча флаконга шундай ўрнатилиши керакки, у пастга қаратилган бўлиши керак.\nҲар сафар қўлланганидан сўнг, препарат пуркагичнинг учлигидан пуркалишини олдини олиш учун найча яна пастга қаратилиши керак.\nКатта одам учун максимал бир марталик доза 1 мг хлоргексидин (тана вазнига 0,02 мг/кг) ва 0,25 мг лидокаин (тана вазнига 0,005 мг/кг) ни ташкил этади.\nХлоргексидиннинг максимал суткалик дозаси 10 мг, лидокаинники эса – 2,5 мг ни ташкил этади.\nУчлик ҳар сафар босилганида 0,1 мл эритма пуркалади.\nНожўя самараларнинг учраш тезлигини қуйида келтирилган кўрсаткичлари қуйидаги тарзда аниқланган: жуда кам ҳолларда (< 1/10000), учраш тезлиги номаълум (маълумотлар етарли бўлмаганлиги туфайли, учраш тезлигини аниқлаш мумкин эмас).\nПрепарат тавсия этилган дозаларга риоя қилинган ҳолда, оғиз бўшлиғи ва ҳалқум соҳасига маҳаллий, чекланган вақт давомида ишлатилганида ушбу препарат яхши ўзлаштирилади. Жуда кам ҳолларда ўта юқори сезувчанлик реакциялари, масалан, терини таъсирланиши ва тошма тошиши ривожланиши мумкин, улар лидокаин каби, амид типидаги анестетикларга юқори сезувчанликни оқибати ҳисобланади. Жуда ҳам кам ҳолларда фотосенсибилизация реакцияси ривожланиши мумкин.\nХлоргексидин узоқ муддат ва давомли қўлланганида тишларни жигарранг рангга бўялиши вақтинчалик, номаълум учраш тезлиги билан пайдо бўлиши мумкин. Бироқ, ушбу карашни йўқотиш мумкин.\nпрепаратнинг исталган компонентига ўта юқори сезувчанлик;\n2,5 ёшгача бўлган болаларга қўллаш мумкин эмас.\nПафесан препаратини қўллаш вақтида пациентларга маҳаллий таъсирга эга бошқа антисептик препаратларни бир вақтда ишлатиш тавсия этилмайди, чунки улар ўзининг самарадорлигини йўқотади.\nПафесан холинэстераза ингибиторлари (яъни неостигмин, дистигмин, пиридостигмин билан) ва миастенияни даволаш учун қўлланадиган бошқа дори препаратлари билан бир вақтда қўллаш тавсия этилмайди. 1В тип антиаритмик препаратлар (токаинид) ни қабул қилаётган пациентларга препаратни эҳтиёткорлик билан қўллаш керак.\nТана ҳароратини ошиши билан кечувчи бактериал инфекцияларда Пафесан препарати қўшимча дори воситаси сифатида қўлланади.\nПрепарат таркибида ментол сақлайди, шунинг учун уни анамнезида мушак спазмларига эга бўлган кичик ёшдаги болаларга эҳтиёткорлик билан буюриш керак.\nПафесан таркибида глицерин сақлайди. Юқори дозаларда глицерин бош оғриғи, овқат ҳазм бўлишини бузилишини чақириши мумкин.\nПрепарат таркибида этанол сақлайди. Жигар касалликлари ва тутқаноқ билан хасталанган пациентларда ушбу фактни эътиборга олиш керак.\nЎта юқори сезувчанлик реакцияларига мойиллиги бўлган пациентларга Пафесан препаратини эҳтиёткорлик билан қўллаш керак.\nПациентлар ушбу дори воситасини узлуксиз равишда ёки жуда тез-тез қўллашлари мумкин эмас. Уни яллиғланиш оқибатида юзага келган томоқдаги оғриқ ёки таъсирланиш камайгунгача қўллаш тавсия этилади.\nАгар пациентнинг аҳволи препарат 3-4 кун давомида қўлланганидан сўнг яхшиланмаса, бошқа даволаш усулини буюриш керак.\nПрепаратни кўзлар атрофига пуркашдан сақланиш керак.\nПрепарат пуркалганидан сўнг пациентлар овқатланишлари, суюқлик ичишлари ёки тишларини ювишлари мумкин эмас.\nПрепаратни 2,5 ёшгача бўлган болаларга қўллаш мумкин эмас.\nАвтомобиль ёки потенциал ҳавфли механизмларни бошқариш қобилиятига таъсирини ўрганиш ўтказилмаган.\nОртиқча дозалари (суткада бир флакондан ортиқ спрей) юборилганидан сўнг ютишни бузилиши (ютиш рефлексини назорат қилинишини сусайиши) юз бериши мумкин.\nКатта одам учун лидокаиннинг токсик дозаси 0,5 г ва ундан юқори қийматни ташкил этади (бу бир қанча флаконларга тўғри келади).\nСимптомлари: тизимли интоксикация, бу марказий нерв тизими ва юрак қон-томир тизимига таъсирининг натижаси ҳисобланади.\nТизимли интоксикацияда: марказий нерв тизими ва юрак-қон томир тизимининг фаолиятини бузилишлари (асабийлик, эснаш, қўзғалувчанлик, қулоқларни шанғиллаши, нистагм, мушаклар тремори, тиришиллари, депрессия, нафас фаолиятини сусайиши), юрак-қон томир тизими томонидан бузилишлари (миокарднинг тонусини йўқолиши, периферик вазодилатация, гипотония, аритмия) ривожланиши мумкин.\nТомоқ учун спрей 30 мл дан механик пуркагичи бўлган сариқ рангли шиша флаконда.


1. Жанубий Помир-Олойдаги камёб эндемик ўсимлик.\nБўйи 20–45 см ли ярим бута. Илдизи қўнғир рангли. Пояси силлиқ, тўқ яшил. Барглари силлиқ, узунлиги 2–4 см, эни 1–1,5 мм, новдада қарама-қарши жойлашган, ёнбаргчасиз. Тўпгули монохазиалли, гули гулбандсиз. Гулёнбарги яшил, силлиқ, узунлиги 5–6 мм, эни 0,5 мм. Косачаси қорамтир, узунлиги 2,5–3 мм, 5 та бирбирига тенг бўлмаган тишчали. Гулқўрғонининг узунлиги 25–30 мм, у дастлаб сарғиш, кейинчалик пушти рангли, туксиз 5 қисмли. Чангчиси 5 та, тумшуқчаси билан бирга бўртиб чиққан. Тугунчаси силлиқ. Мерикарпийси силлиқ, жигарранг, узунлиги 4–5 мм, эни 1,5 мм. Июлда гуллаб, сентябрда мевалайди.\nСурхондарё вилояти: Келиф-Шеробод тепаликлари (Бойсун атрофида тарқалган).\nОлажинсли қолдиқ тоғлардаги соз тупроқларда ўсади.\n100 туп ўсимлик борлиги аниқланган.\nОлажинсли майдонларнинг қисқариши ва молларнинг кўплаб боқилиши туфайли қисқариб кетган.


Шавкат Мирзиёев «Росатом» корпорацияси бош директорини қабул қилди » Жаҳон - бизнинг нигоҳимизда!\nБош саҳифа Жаҳон - бизнинг нигоҳимизда! » Сиёсат » Шавкат Мирзиёев «Росатом» корпорацияси бош директорини қабул қилди\nСиёсат 15-05-2019, 23:43 0\n"Росатом" давлат корпорацияси бош директори Алексей Лихачёв самимий қабул учун давлатимиз раҳбарига чуқур миннатдорлик билдирди.\nАтом энергиясидан тинч мақсадларда фойдаланиш соҳасида эришилган келишувларни ўз вақтида ва кенг кўламда амалга ошириш борасидаги интилиш қатъий экани таъкидланди.\nСамарқандда ваҳшийларча ўлдирилган 5 киши қотиллигида тўрт киши айбланиб қўлга олинди\nЗеленский: “ишонаман, биз Қримни озод қиламиз”\nИсроилдаги «Евровидение» вақтида икки бор Фаластин байроқлари намойиш этилди\nДунёдаги энг кекса оиланинг бир аъзоси вафот этди. У рафиқаси билан қарийб 82 йил яшаган\nСирдарёлик аёл икки кунлик фарзандини икки млн. сўмга сотгани айтилмоқда\nСамарқандда Ички ишлар ходими 60 минг АҚШ доллари билан қўлга олинди\nТошкентлик фуқароларга почта орқали “марихуана” уруғи ва бошқа таъқиқланган маҳсулотлар юборилгани аниқланди\n“Украина беш йилдан сўнг йўқ бўлиши мумкин”\nТожикистонда аёл ўзи ва икки боласини Зарафшон дарёсига чўктириб юборди\nХитойда 10 киши девор босиб қолиши натижасида ҳалок бўлди\nАввалроқ, Зеленский штабида Қрим референдуми натижаларини тан олмаслигини маълум қилинган....\nБиринчи бор қўшиқчи Мадоннанинг Future таронасида, сўнгра Исландиянинг Hatari гуруҳининг чиқишида...\nЯпонияда дунёдаги энг кекса оила жудоликка учради. Бу ҳақда «Киодо» агентлиги ёзмоқда....\n“Агар можаро беш йилда янги президент томонидан тугатилмаса, Украина йўқ бўлиши мумкин”...


"Андижон" - "Навбаҳор" учрашувидан сўнг | "NAVBAHOR" FUTBOL JAMOASINING RASMIY WEB SAHIFASI\n"Андижон" - "Навбаҳор" учрашувидан сўнг\n"Андижон" - "Навбаҳор" учрашувидан сўнг ўтказилган матбуот анжуманида дастлаб "Андижон" катта мураббийи Олег Тюлькин журналистлар саволларига жавоб қайтарди:\n- Ўйин оғир бўлди. Йигитлар ўз майдонимизда қимматли уч очкони қўлга киритиш учун ҳаракат қилишди. Улар берилган кўрсатмаларни бехато бажаришди. Энг аввало жамоанинг руҳий холатини тиклаш лозим эди. Шуни инобатга олган холда футболчиларни ўйинга тайёрлагандик. Бу ўз самарасини берди. "Навбаҳор" оддий рақиб эмас. Наманганликлар сафида бўйдор футболчилар кўп. Ҳаводаги тўп учун курашларда уларни таслим этиш мушкул. Шундай жамоани мағлуб этганимиздан хурсандмиз. Ишонч ва характер эвазига ғалаба қозондик деб ўйлайман.\nМатбуот анжумани иккинчи қисмида "Навбаҳор" мураббийи Зоҳид Нурматов иштирок этди:\n- Ўзингиз кўрганингиздек йигтлар учрашувни ёмон бошлашмади. Лекин, баъзи вазиятларда ўйинчиларимиз томонидан йўл қўйилган хатолардан "Андижон" унумли фойдаланди. Бугун энг катта хато ҳимоячиларимизда бўлди. Чунки, биринчи бўлимда "Андижон" дарвозамиз олдида тўрт маротаба хавфли вазият содир этган бўлса, шундан учтаси гол билан якунланди. Бу йигитларга катта таъсир ўтказди. Биринчи таймда қисқа фурсат ичида икки гол ўтказиб юбордик. Ўйлайшимча, бугун "Андижон" футболчиларининг ғалабага бўлган иштиёқи шогирдларимга нисбатан кучлироқ бўлди ва улар шу туфайли зафар қучишди.\n- "Навбаҳор" тўпурари Шаҳбоз Эркинов бугун захирада қолдирилди. У ўйинга тушгач эса ўйин кучайди.\n- Мавсум бошидан буён Шаҳбоз "Навбаҳор"нинг тўпурар ўйинси ҳисобланиб келмоқда. Лекин, Качур иккинчи даврада жамоа сафига келиб қўшилган бўлса ҳам тўпурарлар рўйхатига кирди. Ўйлайманки, легионеримиз билан Шаҳбознинг кучлари бир хил. Олдинги чизиқда ким ҳаракат қилишини фарқи йўқ эди. Шунинг учун бугун Качурга ишонч билдирдик, Эркиновни эса захирада қолдирдик. Иккинчи бўлимда Шаҳбоз гол уришга муваффақ бўлди. Бу албатта жамоа руҳини оширди. Кўпгина қулай вазиятлар яратишимизга қарамай, бундан самарали фойдалан олмадик. Эркиновга тўхталадиган бўлсак у сўнгги учта ўйинда асосий таркибда 90 дақиқадан тўлиқ ўйин ўтказди. Футболчимизда толиқиш аломатлари сезилгани боис Качурни илк дақиқадан ўйинга қўйишга қарор қилдик.\n- Балки ўтган турда "Бунёдкор" билан ўйиндан сўнг йигитлар кўп куч сарфлашгандир...\n- "Қалдирғочлар" тўп билан муомила қилишда анча тезкор ўйин намойиш этди. Биз уларга қаршилик кўрсатиш билан бирга қарши ҳужумлар ҳам содир этиб турдик. Албатта, "Бунёдкор" билан бўлган кечган ўйинда кўп куч сарфладик. Лекин, ушбу жисмоний толиқиш бугун унча кўзга ташлангани йўқ. Йигитларнинг ўйинга бўлган тайёргарликлари ҳам ёмон эмасди. Юқорида айтиб ўтганимдек, биринчи ва иккинчи гол тез бўлгани жамоада тушунмовчилик ва палапартишлик юзага келтирди.\n- Бош мураббийисиз қолган жамоани бошқаришда қандай қийинчиликларга дуч келмоқдасиз?\n- Барчага маълумки, бош мураббийнинг жамоадаги ўрни барибир бошқача бўлади. Биз ёрдамчилармиз, лекин Бахтиёр Ашурматовни жамоада йўқлигини билинитирмасликка ҳаракат қилдик. Тўғри, бош мураббий йўқлиги қийинчилик туғдиради. Зеро бош мураббий ҳар нарсага қодир. Таркиб тузишда барибир Ашурматов билан маслахатлашамиз. Лекин, Бахтиёрнинг ўзи ҳам шу ерда бўлса, бу футболчиларга қўшимча далда бўлади. Ўйлашимча, йигитлар учун барибир бош мураббий ўрни ўзгача ахамиятга эга.\n- Рижко кўп хатоликларга йўл қўйди. Хатто унинг ўз жамоадошлари ҳам эътироз билдиришди унга.\n- Ҳар иккала гол дарвозамизга марказий худуддан киритилди. Бу чизиқларда айнан Акбаров ва Рико ҳаракат қилишади. Улар жисмонан баққуват эканликларига қарамасдан, керакли вақтда ўз позицияларида бўлишмагани учун балки ўйинлар эътироз билдиришигандир. Лекин, бунинг учун мураббий бор. Футболчилар эса эътироз қилишга хаққи йўқ.\n- Бахтиёр Ёқубов қанотда яхши ўйин кўрсатаётганди. Нима учун у алмаштирилди?\n- Ёқубов эндигина иккинчи учрашувини ўтказмоқда. Жарохатдан эндигина фориғ бўлган ўйинчи тўлиқ 90 дақиқа ўйнай олмайди. Шунинг учун ҳар сафар Бахтиёрга кўпроқ ўйин амалиётига эга бўлиш учун шароит яратиб беряпмиз. Бугун ҳам у яхши ўйнади, бироқ уни кейинги учрашувларга ҳам асрашимиз лозим. Унинг жарохати 100 фоизга битмаган.


6 йил аввал 4681 siyrat.uz\nСАҲОБА ВА ТОБЕИНЛАРНИНГ МАҚТОВИ\nАллоҳ таоло Ибн Аббос розияллоҳу анҳуга ноёб истеъдод, ўткир фикр, битмас илм ва ҳозиржавоблик каби ажойиб неъматларини ато қилган эди. Ибн Аббос ҳақларида «У ширин ва мазали асал йиғиш учун гулдан гулга қўниб юрадиган асаларига ўхшар эди», дейилган. Дарҳақиқат, Ибн Аббос розияллоҳу анҳу мақташга арзийдиган инсон эди. У киши барча нарсада пешқадам, илм борасида денгиз, Қуръон таржимони, илм талаб қилишдан тўхтамайдиган фазилат соҳиби эди. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам у киши ҳақида «Келажакда етук олим бўлади », деб хушхабар берган эдилар. Келинг, у киши ҳақида саҳоба ва тобеинлар айтган сўзлар билан танишиб чиқайлик: Саъд ибн Аби Ваққос розияллоҳу анҳу Абдуллоҳ ибн Аббос ҳақларида: «Ўткир фаҳм, ақлу идрок, илм ва ҳалимлик борасида Ибн Аббосдан кўра кучлироқ инсонни кўрмадим», дедилар. Убайдуллоҳ ибн Утба розияллоҳу анҳу: «Ибн Аббос бир неча хислатларда бошқалардан ўзиб кетган эдилар. Ибн Аббосда ҳеч ким эришолмаган илм, ҳамма унинг фикрига муҳтож бўладиган фиқҳ, ҳалимлик, олийнасаб ва топағонлик каби хислатлар бор эди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳадислари, Абу Бакр, Умар ва Усмон розияллоҳу анҳумнинг фатволарини у кишидан кўра кучлироқ биладиган одам йўқ эди. Қийин масалани ечишда у кишидан кўра ўткир фикрли инсон йўқ эди. Биз у кишининг илмий суҳбатларида бўлардик. Бир кеча тўлиқ ғазавотлар ҳақида, яна бир кеча тўлиқ араб насаблари ҳақида ва яна бир кеча тўлиқ шеър ҳақида гапириб берар эдилар», деди. Абу Воил розияллоҳу анҳу айтади: «Ибн Аббос бизга маъруза қилиб бердилар. У киши ўша йили мавсумнинг амири эдилар. Маърузани «Нур» сурасидан бошладилар. Сурани ўқиб тафсир қилар эдилар. У кишининг маърузаларини эшитиб, «Бунақа маъруза қиладиган одамни кўрмаганман, ҳатто эшитмаганман. Агар форс ва турклар мана шу маърузани эшитганида эди, аниқ Исломга кирган бўларди», дедим». Масруқ розияллоҳу анҳу айтади: «Ибн Аббосга қараганимда, «Бу инсонларнинг энг кўрками», дердим. Агар у киши гапирса, «Инсонларнинг энг ўткир нотиқи», дердим. Агар у киши ҳадис айтса, «Инсонларнинг энг кучли олими», дердим. Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан уч марта Қуръонни ўтказиб олдим. Ҳар бир сурада тўхтаб, бу ким ҳақида нозил бўлган ва ўша воқеа қандай бўлган», деб сўрар эдим». Қосим ибн Муҳаммад розияллоҳу анҳу айтади: «Ибн Аббос розияллоҳу анҳунинг мажлисларида бирор марта ботил (бўлмағур) нарсани кўрмадим». Товус ибн Кайсон розияллоҳу анҳу айтади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг беш юзга яқин саҳобаларини кўрганман. Улар бир масалада тортишиб қолишса, Ибн Аббос розияллоҳу анҳунинг сўзини қабул қилишарди». Абу Мулайка розияллоҳу анҳу айтади: «Мужоҳиднинг қўлида бир неча лавҳлар бор эди. Уни Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан Қуръон оятларининг тафсирини сўраётганини кўрдим. Ибн Аббос розияллоҳу анҳу унга: «Бу оят ҳақида мана бундай ёз», дер эдилар. Мужоҳид у кишидан Қуръон оятларини ҳаммасининг тафсирини сўраб олди». Урва ибн Зубайр розияллоҳу анҳу: «Ибн Аббосдек (илмли) бирор кишини кўрмадим», деди. Саид ибн Мусаййиб розияллоҳу анҳу: «Ибн Аббос розияллоҳу анҳу инсонларнинг энг кучли олимидир», деди. Саид ибн Жубайр розияллоҳу анҳу: «Ибн Аббос розияллоҳу анҳу менга ҳадис айтар эдилар. Агар менга изн берганларида эди, пешоналаридан, албатта, ўпиб олган бўлардим», дедилар. Мужоҳид розияллоҳу анҳу айтади: «Ибн Аббос розияллоҳу анҳу илмлари кўплигидан«денгиз» деган номни олганлар».


Ғасб сўзи луғатда бир нарсани зулм ила куч ишлатиб тортиб олишга айтилади. Шаръий истилоҳда эса: Арзугулик ва муҳтарам молни эгасининг рухсатисиз очиқ-ойдин унинг қўлидан тортиб олишга ғасб дейилади.\nҒасбнинг ҳаромлигига бир қанча далиллар бор:\n1. Аллоҳ таоло «Нисо» сурасида: «Эй иймон келтирганлар! Бир-бирларингизнинг молларингизни ботил йўл билан еманг. Магар ўзаро розилик ила тижорат бўлса, майли», деган (29-оят).\n2. Аллоҳ таоло «Бақара» сурасида: «Бир-бирларингизнинг молларингизни ботил йўл билан еманг. Билиб туриб одамларнинг молларидан бир қисмини ейишингиз учун ҳокимларга гуноҳкорона ташламанг», деган (188-оят).\n3. Имом Бухорий ва Муслим Абу Бакра разияллоҳу анҳудан қилган ривоятда Расулуллоҳ салаллоҳу алайҳи вассалам: «Албатта, қонларингиз ва молларингиз ушбу ойингиз, ушбу юртингиз ва ушбу кунингиз ҳурматидек ҳаромдир», деганлар.\nКўчмас мулкда ғасб бўлмайди. Агар у ғосиб – ториб олганнинг қўлида ҳалок бўлса ҳам тўлаб бермайди.\nИмом Муҳаммад, бу ҳам ғасб ва ҳалок бўлганда ғосиб тўлаб беради, деганлар.\nУ(ғосиб)нинг амали ила нуқсон етган бўлса зомин бўлади. Қулни хизматга солиш ғасбдир. Гиламнинг устига ўтириш ғасб эмас.\nБировнинг уловини унинг изнисиз минса ҳам ғасб қилган бўлади. Чунки бу ҳолда улов эгасининг қўлидан чиққан бўлади. Гиламнинг устига бировнинг ўтириши эгасининг қўлидан чиққанига белги эмас.\nҒасбнинг ҳукми билиб қилганга гуноҳ бўлишидир. Ўрнида турган бўлса қайтариб беради. Ҳалок бўлса тўлаб беради.\nКайл, вазн ва бир-бирига яқин адад билан ўлчанадиган нарсаларга ўхшаб мислийда мисл вожиб бўлади.\nМислий нарх деганда пул эмас, буғдой ёки шунга ўхшаш нарсаларга сотиш тушунилади.\nҒасб қилинган нарсанинг ўзи ҳалок бўлганда ғосиб унинг мисли-ўхшашани топиб тўлайди. Кайл билан ўлчанадиган бўлса кайлб билан, вазн ёки адад билан ўлчанадиган бўлса улар билан ўлчаб худди йўқолган нарсанинг ўзига ўхшатиб тўлайди.\nАллоҳ таоло «Бақара» сурасида: «Ким сизга душманлик қилса, сиз ҳам унга шунга ўхшаш душманлик қилинг», деган (194-оят).\nАллоҳ таоло «Наҳл» сурасида: «Агар иқоб қиладиган бўлсангиз, ўзингизга қилинган иқобга ўхшаш иқоб қилинг», деган (126-оят).\nАллоҳ таоло «Шуро» сурасида: «Ёмонликнинг жазоси ўз мислидек ёмонликдир», деган (40-оят).\nАгар ўхшаши топилмаса, хусуматлашган кундаги нархи ила қийматини тўлайди.\nМисол учун, ҳўл мевани ғасб қилиб еб юборган. Хусуматлашаётган пайтда ҳўл мева мавсуми чиқиб кетган. Ўша кундаги нархи ила қийматини тўлайди.\nТафавути бор ададий нарсага ўхшаш мислий бўлмаган нарсада қиймати тўланади.\nАгар ғосиб молнинг ҳалок бўлганини даъво қилса, то мол боқий бўлса айтиб бергудек муддатга ҳибсга олинади. Кейин бадалини беришга ҳукм чиқарилади.\nҒасб қилинган нарсанинг айни ўзини қайтариб олиш аввалги мақсад бўлади. Чунки кишилар ҳузурида ўзининг нарсасининг алоҳида қадри бўлади.\nҒосиб қўлга тушгандан кейин ғасб қилинган нарса ҳалок бўлди, деб даъво қилди. У бадал тўлаб осон қутулмоқчи ва нодир нарсани ўзиники қилиб олмоқчи бўлиши мумкин.\nШунинг учун, уни ғасб қилинган нарсанинг айни ўзини топасан, деб қамаб қўйилади. Қанча муддатга қамаш қозининг ихтиёрида. Аммо ғосиб қамоқда ҳам ўз даъвосидан қайтмади. Ғасб қилинган нарса ҳалок бўлган, деб туриб олди. Қози унинг гапига ишонч ҳосил қилганда кейингина бадалини тўлашга ҳукм чиқаради.\nБадал тўлашда, агар мол эгаси зиёда эканига ҳужжат келтира олмаса, ғосибнинг гапи қабул қилинади.\nҒосиб ўз гапи билан тўлаганидан ва эгаси уни олганидан кейин қиймати кўпроқ экани зоҳир бўлса, бадални олади ёки тўланган нарсага рози бўлиб қўяверади.\nЯъни, бу ҳолатда ихтиёр мол эгасида бўлади. Истаса аввалги тўланган нарсага рози бўлади. Истаса камини тўлашни талаб қилади.\nАгар ўз қавли ила зомин бўлмаган бўлса, у(зиёда) ғосибники бўлади.\nЧунки мол эгаси ўзи рози бўлиб талаб қилган миқдордаги тўловни олган. Энди зиёда чиқса, уни ҳам талаб қилишга ҳақи йўқ.\nАгар ғасб қилинган ёки омонат нарсани ижарага қўйса ёхуд иккисида тасарруф ила фойда кўрган бўлса, садақа қилиб юборади.\nАгар ғасб қилинган нарсани исми ўзгариб кетадиган даражада ўзгартиб юборган ва фойдасини кўпайтиб юборган бўлса, уни тўлаб беради. Унинг бадалини бергандан кейингина ўзига мулк қилиб олиши мумкин. Мисол учун, қўйни сўйиб пишириб юборган ёки мисни идиш қилиб юборган бўлса.\nТилло ва кумушда бунга хилоф ўлароқ иккисини ҳеч нарсасиз эгасига қайтариб берилади.\nАгар ғосиб кийимни йиртган ёки унинг ўзини ёхуд фойдасининг баъзисини йўқотган бўлса, эгаси уни ғосибга қолдириб қийматини олади. Ёки уни олади ва ғосиб камини тўлаб беради.\nОзгина йиртилганда эса, ғосиб нуқсонни тўлаб беради.\nКим ўзидан бошқанинг ерига бино қурса ёки дарахт экса, кўчириб олиб ерни қайтаришга амр қилинади.\nОиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким эгаси бўлмаган ерни обод қилса, у ҳақлидир», дедилар. Урва: «Умар розияллоҳу анҳу ўз халифалигида шунга ҳукм қилган», деди. Бухорий, Абу Довуд ва Термизий ривоят қилган.\nБошқа бир ривоятда: «Ким ўлик ерни тирилтирлса, у ўшаникидир. Золимнинг у ерга экишга ҳаққи йўқдир», дейилган.\nМолик кўчирилишига амр қилинган бино ёки дарахтнинг нуқсонини тўлаб беради.\nАгар ғосиб кийимни қизилга бўяб қўйган бўлса, эгаси истаса оқ кийимнинг қийматини олади, истаса бўялган нарсани олиб, бўёқ зиёда қилган қийматни тўлайди.\nАгар ғосиб кийимни қорага бўяб қўйган бўлса, эгаси истаса оқ кийимнинг қийматини олади, истаса бўялган нарсани оллади ва ғосибга ҳеч нарса бермайди.\nБу гап Абу Ҳанийфа р-ҳ.ники. Чунки у кишининг даврида Бани Умаяя халифалига бўлиб уларда қора ранг нуқсон ҳисобланар эди. Аммо имом Абу Юсуф ва Муҳаммадлар қора ҳам қизилга ўхшаш ранг деганлар. Чунки икковларининг даврида аббосийлар қора рангни шиор қилиб олган эдилар.\nҒасб қилинган нарсадан ажрамаган ёки ажраган зиёда ҳалок бўлса, фақат қасддан қилингандагина тўлаб берилади. Шунингдек, эгаси талаб қилгандан кейин ман қилган бўлса ҳам, тўлаб беради.\nҒасб қилинган нарсадан ажрамаган зиёдадан семириш ва гўзаллашиш каби нарсалар ирода қилинади. Ажраган зиёдадан эса ҳайвонинг боласи ёки дарахтнинг меваси кабилар тушунилади. Мазкур фойдалар ғосибнинг қўлидаги омонатнинг ҳукмида бўлади. Чунки улар айнан ғосибнинг қўлида турган пайтда пайдо бўлган. Шунинг учун, мазкур зиёдалар ғосибнинг қўлида туриб табиий ҳолда ҳалокатга учраса, тўлаб берилмайди. Аммо ғосибнинг ўзи уларни ҳалокатга учратса, тўлаб беради. Агар молнинг эгаси ғосибдан нарсасини қайтариб беришни талаб қилгандан кейин унда ҳосил бўлган зиёда ҳалок бўлса ҳам тўлаб берилади.\nМусулмоннинг хамри, чўчқаси ва ғасб қилинган нарсанинг фойдаси тўлаб берилмайди.\nЧунки хамр ва чўчқа мусулмон одам учун мол бўлмайди. Шунинг учун, мусулмоннинг хамри ва чўчқасига талофат етказган одам ким бўлишидан қатъий назар тўлаб бермайди. Аммо зиммийнинг хамри ва чўчқасига талофат етказган одам тўлаб беради. Чунки бу икки нарса зиммийлар учун мол ҳисобланади.\nҒасб қилинган нарсанинг фойдаси тўлаб берилмайди деганда, мисол учун, агар у ҳовли бўлса ундан ўтиргани учун ғосиб ҳақ бермаслиги тушунилади.\nКим ноҳақдан чақимчилик қилса ёки жарима соладиган ҳокимга мол борлиги ҳақида гапирса ва у жарима солса, зомин бўлади.


Қош қўяман деб кўз чиқариш… « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nҚош қўяман деб кўз чиқариш…\n01 August 2016 - 7:00\nКейинги йиллар тадбиркорлик соҳасида давлат ва ҳукумат миқёсида кўрилаётган чора-тадбир, чиқарилаётган қарор, қилинаётган хатти-ҳаракатларни кузатсангиз, давлат бозорда мана шу “хавф”нинг олдини олиш учун ўралашиб юрганини кўрасиз. Бозор аста-секин ва тўла-тўкис сиёсатга бўйин сундирилди. Бозордан намозни сиқиб чиқариш, намозхон савдогарларни хавфли табақа деб билиш, уларнинг ишхоналарига, дўконларига тез-тез солиқчиларни, хавфсизлик хизмати ходимларини юбориб чарчатиш, бозорда ҳижоб соттирмаслик, ўранган бозорчи аёлларнинг рўмолини зўрлаб ечтириш, ечмаганларининг молларини тортиб олиш… – булар ҳаммаси бозор эмас, сиёсатдир. Сиёсат бўлганида ҳам, қўпол, ғирром сиёсатдир.\nДавлат диндор бозорчи-тадбиркорларни доим назорат этиб туришига мисолни олдинги бобда келтирган эдик, бу ерда яна бир карра такрорлаймиз:\nЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасида 2011 йил 28 феврал куни ўтган “Таълим, соғлиқни сақлаш, ижтимоий муҳофаза, ахборот тизимлари ва телекоммуникациялар комплекси мажлиси” (Сарлавҳасида дин мавзуи тилга олинмаган бўлса-да, мажлис деярли тўласича динга, диндорларга алоқали гаплар билан кечган. ‒ Н.М.Р.) БАЁНида кўнгилдагидай олиб борилмаётган ишлар қаторида, жумладан, бундай “афсус” ҳам бор:\n“- аҳолининг специфик хусусиятларга эга ижтимоий қатламлари, яъни, кичик ва ўрта бизнесга мансуб диндор тадбиркорлар (савдогарлар)… билан тушунтириш ва умумпрофилактик тадбирлар суст ўтказилган;”\nБиз бу парчадан, давлат “кичик ва ўрта бизнесга мансуб диндор тадбиркорлар (савдогарлар)”ни ўзига хос тоифа (“специфик хусусиятларга эга ижтимоий қатлам”) деб қарашини ҳамда мутасадди ташкилотларга бу қатламни орқадан доим кузатиб туриш вазифасини топширганини билиб олдик.\nУларга нима тушунтирилади, “умумпрофилактик тадбирлар” деганда нима ишлар назарда тутилган – буларни биз унча англамаганимиз билан бу иш топширилган мутасадди ташкилотлар жуда яхши тушунади ва ортиғи билан бажарган, албатта.\nОлтинчи иш. “Ўзбекистон дон мустақиллигига эришди!” деган суюнчи хабар мамлакат бўйлаб ёйилган (лекин ишлатишга яроқли ун нимагадир ўшанда ҳам, ҳозиргача ҳам четдан келтирилади) кунлари республика телевидениеси (албатта, юқорининг “добро”си билан) шармандали туркум кўрсатувларни экранга чиқарди. Нима эмиш, бизда нон тақчиллиги ва нархининг кўтарилиб кетаётганига… қўшни қозоқлар айбли эмиш. Ўзларининг мамлакатларида “оч-наҳор юрган” қозоқ аёллари “тўкин-сочин” Ўзбекистонга ёпирилиб келиб, нонларимизни қоплаб-қоплаб юртига ташиб кетаётган эмиш…\n“Улкан жиноят илдизи очилди!”\n“Нон тўла қопларни ортмоқлаган “уюшган жиноятчилар”ни ҳушёр божхоначилар чегарада ушлашди!”\n“Мамлакатнинг нон мустақиллиги асраб қолинди!”\nАслида, бу кўрсатувлар қозоқларни эмас, Ўзбекистонимизни шарманда қилди. Иқтисоднинг энг содда қоидасини ҳам билмаслигимизни кўрсатдик!\nБиринчидан, Ўзбекистон ўзи унни Қозоғистондан сотиб олади. Қардош қўшниларимиздан ун оқиб келаётгани учун ҳам мамлакатимиз дўконлари ун маҳсулотларига тўла. Қозоқ уни орқасидан қанчадан-қанча тадбиркорнинг иши юриб турибди, қанча одам иш билан таъминланган ҳамда бу ишлаб чиқаришлардан давлатнинг чўнтагига солиқ келиб тушяпти. Ўнта хотин халтада олиб чиқиб кетаётган нон Ўзбекистон иқтисодини ўтирғизиб қўярмиди?!\nИккинчидан, ун ярим хомашё ҳисобланади. Нон эса, тайёр маҳсулот ‒ товар. Ҳар қандай давлат четдан хомашё ёки ярим хомашё олиб келиб, уни тайёр маҳсулотга айлантириб, қайтадан четга чиқариш пайида бўлади. Шунда мамлакатда: а) пул қолади; б) кўплар иш билан таъминланади; в) чет давлатлар билан алоқа яхшиланади. Иқтисод асосида мана шу айланма ҳаракат ётади ва у ҳартомонлама рағбатлантирилади.\nЎзбекистон эса, халққа (давлатга) катта даромад келтирувчи “Хомашё – маҳсулот – бозор” (“Чет эл ‒ ўзимиз ‒ чет эл”) айланма ҳаракатининг йўлини кесяпти! Ташиб кетмасин, деяпти! Буни иқтисод тилида “ташиб кетиш” дейилмайди, балки “ташқарига товар сотиш” (экспорт) дейилади!\nЧегарадаги нон можароси нимага керак бўлиб қолди? Телевизорда кўрсатиб элга ёйишдан мақсад нима эди?\nЎзбекистон бу ерда ҳам иқтисодий муомалаларга сиёсатни аралаштиргани бўртиб кўриниб турибди. Одамлар орасида “Орадан шунча август ўтди, аҳволимиз яхшиланиш ўрнига тобора орқага кетяпти…” деб юриб қолган висир-висирларга давлат ўзича гўё: “Кунда шунча нонимизни қозоқ аёллари овулига ташиб кетовурса, шунақа бўлади-да”, деб ишонтирмоқчи бўлди.\nҚош қўяман деб кўз чиқариш дейилади бу шов-шув! Биринчидан, халқ содда бўлса ҳам, бу эртакка ишонмади. Иккинчидан, ўзимизни тўқ, уларни оч кўрсатиш билан қўшниларимизнинг ҳамиятига, орига тегдик. Хафа қилдик. Тағин ҳам бағри кенг экан, озгина ўксинди-ю, кейин кечириб-унутиб юборди. “Биз ҳам ун бермаймиз Ўзбекистонга!” деб туриб олганида нима қила олардик?! Йўқ, ундай қилмади. Ўша кўнгилсиз кўрсатувлардан кейин ҳам Қозоғистондан Ўзбекистонга мошина-мошина, арава-арава ун тинимсиз ўтиб турди. Тўхтамади. Ҳозир ҳам Тошкентнинг ун бозорларини бир айланинг ‒ нуқул қозоқ унлари! Ўзбекистон унини деярли кўрмайсиз.\nАйтгандай, ўзимизнинг “Ўзбекистон” навли унга агар қозоқи 1-нав ун қўшмасангиз, тандирга нон ёполмайсиз. Узоққа бормайлик: уйимизда тандир бор, нонни ўзимиз ёпамиз. “Ўзбекистон” унидан нон қиламиз деб неча марта уриндик, чиқмади: ё оқиб кетади, ё гуллаб юборади. Ҳам ачқимтил. Сотувчилар ҳам: “Нонга ярамайди”, деб огоҳлантиришади.\nЯъни, Қозоғистоннинг унисиз Ўзбекистоннинг тандири нурайди. Бунинг нимаси уят?\nБиринчидан, ўзбек билан қозоқ бир-бирига бегона эмас, буюк турк уруғининг икки шохи. Олсак, қардошимиздан олибмиз. Ўзбекистон буғдой мустақиллигига эришмабди деб биров бизни айбламайди.\nИккинчидан, ёнгинамизда турган унни қўйиб, Ўрусиядан ё Канададан олганимизда, иқтисод илмини билмас экан деб кулгига қолардик. Бозор сифатни, осонни, арзонни, ранг-барангликни суяди. Қозоқ уни бу талабларга жавоб беради. Тамом, ўзимиз экишимиз шарт эмас, қўшнилардан олақоламиз.\nҲар бир мамлакат ўзининг иқлим шароитидан чиқиб келиб экин экади, товар ишлаб чиқаради. Бир юрт халқига керакли ҳамма нарсани барибир шу юртнинг ўзи етказиб беролмайди.\nТўқимачилик ва тикувчилик саноати анъанавий юксалган мамлакатлар ўз олдига ҳеч қачон “Пахта мустақиллигига эришишимиз керак!” дегандек бўлмағур мақсадни қўймайди. Нега? Дунёда пахта экадиган мамлакатлар бор ва етарли. Уларга уларда йўқ товарни сотади, пулига пахта сотиб олади.\nШу маънода бирон-бир мамлакатнинг дон мустақиллигига эришиши иқтисод нуқтаи назаридан катта қийматга эга эмас. Чунки бирида йўқ нарсани иккинчисидан олиш бозорнинг оддий қонуни. Дунё бозорига ҳар ким ўзининг товари билан киради: қозоқ – уни билан, ўзбек – пахтаси билан, ўрис – қуроли билан, туркман – гази билан, араб – нефти билан, украин – шакари билан, немис – мошинасию хитой… ҳамма нарсаси билан.


Британия бош вазири яқинда туғилган ўғлига коронавирусдан ҳаётини сақлаб қолган шифокорларнинг номини қўйди\nБритания бош вазири яқинда туғилган ўғлига...\n02.05.2020 21:43 0 1510\nБритания бош вазири Борис Жонсон ўғлига сиёсатчини COVID-19 дан даволаган икки нафар шикофор шарафига Уилфред Лори Николас деб исм қўйди.\nИжтимоий тармоқларда эълон қилинган тасвирларда бош вазирнинг қаллиғи Кэрри Саймондс қўлида чақалоқ ушлаб турганлигини кўриш мумкин.\n«Биз ҳақимизда қайғурган «University College London» шифохонасидаги Миллий соғлиқни сақлаш хизматининг ажойиб жамоасидан миннатдорман», — деб ёзади Саймондс.\nУнинг сўзларига кўра, Уилфред — бош вазирнинг бобоси, Лори — ўзининг бобоси, Николас эса шифохонада коронавирусга чалинган бош вазирнинг ҳаётини сақлаб қолган икки нафар шифокор шарафига қўйилган. Саймондснинг ўзи ҳам яқинда касаллик аломатлари билан икки ҳафта ётиб чиқди.\nУилфред Жонсон 29 апрель куни тонгда дунёга келди.\nБуюк Британия Бош вазир борис жонсон коронавирус COVID-19


Фарғона шаҳрида Миллий гвардия, вилоят ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари, давлат, жамоат ташкилотлари ҳамкорликда вояга етмаганлар иштирокида “Жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларга қарши бирга курашамиз!” мавзусида тадбир ташкил этилди.\nУнда иштирок этган Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардия ҳарбий-техника институти вакиллари сўз олиб, жиноятчиликнинг олдини олиш ва бу йўналишда ижобий натижаларга эришиш муҳимлигини таъкидладилар.\nТадбирда ёшларни ўқитиш, ҳунар ўргатиш ва иш билан таъминлашга қартилган аниқ мақсадли комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш бўйича ишларни янада жадаллаштириш зарурлиги айтиб ўтилди.\nЎқувчиларни назоратсиз юришларига чек қўйиш, эртамиз эгаларини турли тўгарак ва спорт турларига жалб қилиш, кам таъминланган оила фарзандларини қўллаб-қувватлаш борасида ҳамкорликда олиб борилаётган ишларни янада кучайтириш зарур, дейилди тадбирда.\n– «Турон-патриот» тарбияланувчисиман, – дейди Фарғона шаҳридаги 25-умумтаълим мактаби ўқувчиси Азамат Абдуғаффоров. – Спортнинг ўзбек жанг санъати ва таэквандо турлари билан шуғулланаман. Келажакда Миллий гвардия ҳарбий хизматчиси бўлишга қарор қилдим. Тенгдошларимни ҳам спорт билан астойдил шуғулланишга, кўпроқ китоб ўқишга чақираман.\n« Наврўз – баҳорнинг ёқут кўзи\nФарғонада рентген аппарати »


Валижон Қодиров. Бобур Навоий билан адашми? (2009) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётВалижон Қодиров. Бобур Навоий билан адашми? (2009)\nБу саволдан ҳайрон бўлишингиз табиий: исми бир хил кишилар адаш бўлади, бу ерда ундай нисбат йўқ-ку? Албатта, шакл жиҳатидан улуғ боболаримиз адаш эмаслиги аниқ. Лекин исмлари англатган маъноларга кўра номдошдирлар. Қанақасига дейсизми?\nАввало ҳазрат Навоийнинг исмлари келиб чиқиши — этимологиясига диққатни қаратамиз. Ўзбеклар орасида туғилган ўғил фарзандга Алижон, Алишер деб от қўйиш кўп учрайди. Умуман, Али бутун мусулмон юртларида кенг тарқалган исм. Бунинг сабаби пайғамбаримизнинг чаҳорёрларидан бири ҳазрати Али Абу Толиб ўғлига бориб тақалади. Бу зотнинг ислом тарихида алоҳида ўрни бор. Унинг баҳодирлиги, душманлар билан жангларда кўрсатган қаҳрамонликлари ўзи бир тарих. Шунингдек, маънавият борасидаги улуғлиги, жасорати ҳам тилларда достон бўлган. Шу боис, мусулмон халқлари орасида Муҳаммад алайҳиссаломнинг уни алқаб “Али — менинг шерим”, “Али — Аллоҳнинг шери”, деганлиги ҳақида нақл юради. Айрим диний манбаларда, оғзаки ривоятларда “Али — шери худо” (Али — худонинг шери) тарзида тавсиф учрайди. Ана шу тавсифнинг иккинчи қисми бўлган форсий изофа (шери худо) ихчамлашиб, туркийлар орасида жумла “Али — шер” тарзида (яъни “Али — бу шердир” маъносида) қўлланган. Кейинчалик улуғ зотнинг исми (Али) ҳамда у васф қилинган калом (шер) бирлаштирилиб, унга ҳурмат-эҳтиром ва ҳавас рамзи сифатида дунёга келган зурриётларига Алишер исмини қўйиш урфга кирган. Бу, шунингдек, халқимизнинг ҳазрати Алидек жисмонан етук, эътиқоди бут, маънавияти юксак авлод ҳақидаги орзусининг ифодаси ҳамдир. Навоийнинг ота-онаси ҳам мана шу эътиқод ва орзу ифодаси ўлароқ ўз дилбандларига Алишер, деб ном қўйган бўлсалар ажаб эмас.\nЭнди “Бобур”га келсак, бу сўз арабча бўлиб, “шер” деган маънони билдиради. Буюк ватандошимизга қўйилгунга қадар халқимиз орасида бу исм урф бўлмаган. Айрим мутахассислар шоирнинг асл исми Заҳириддин Муҳаммад бўлиб, ёшлигидан жасур, довюрак бўлгани учун кейинчалик унга Бобур лақаби берилган, дейдилар. Лекин тарихий манбаларга мурожаат қилинса, бу фикр унчалик тўғри эмаслиги ойдинлашади. Жумладан, Бобурнинг яқин қариндошларидан бўлган Муҳаммад Ҳайдар Кўрагоннинг “Тарихи Рашидий” асарида ёзилишича, ўғил кўрган Умаршайх мирзо ўз давридаги нақшбандийлик тариқатининг машҳур намоёндаси, улуғ пири комил Хўжа Аҳрори валийнинг ҳузурига бориб, бўлғуси тахт ворисига табаррукан исм қўйиб беришини сўрайди. Муршиди комил бир оз мушоҳада қилиб, чақалоққа Заҳириддин Муҳаммад ном бўлсин, дейди. Сўнг бошини қуйи солиб, бир муддат сукут қилади-да, оддий одамлар бу номни айтишга қийналишини андиша қилиб, халқ орасида Бобур аталиши маъқул, дейди. Бундан келиб чиқадики, саройда, зиёлилар даврасида валиаҳдни Заҳириддин Муҳаммад, халқ ичида Бобур исми билан аталиши ирода қилинган. Лекин кўп давраларда бу икки ном яхлит исм сифатида ишлатиладиган бўлиб қолди. Шоирнинг ўзи ҳам бир рубоийсида исмини шундай яхлит қўллайди:\nТуз оҳ, Заҳириддин Муҳаммад Бобур,\nЮз оҳ, Заҳириддин Муҳаммад Бобур!\nСарриштаи айшдин кўнгулни зинҳор,\nУз, оҳ, Заҳириддин Муҳаммад Бобур!\nХўш, бунинг Алишербекнинг исмига қандай нисбати бор?\nАдабиётшунос Ваҳоб Раҳмоновнинг Андижонда ўқитувчилар билан учрашувда билдирган фикрига кўра, “Заҳириддин Муҳаммад” бизнинг тилга ўгирилганда “Муҳаммад динининг таянчи”, деган маънони англатар экан. Диннинг таянчи дейилганда эса, ўспиринликдан Муҳаммад алайҳиссаломга йўлдош, оғир кунларида қўлдош бўлган, бутун ҳаётини исломни қувватлантириш ишига бағишлаган зот — Ҳазрати Али назарда тутилади, бизнингча. Бир муборак ҳадисда айтилишича, Муҳаммад алайҳиссалом у зотга қарата шундай деганлар: “Ё Али, сен менга Мусо алайҳиссаломнинг Хорун деган акаси каби яқиндурсан. Лекин Хорун каби пайғамбар эмассан. Чунки мендан сўнгра пайғамбар чиқмас”.\nШу ўринда иштибоҳ уйғониши мумкин: Заҳриддин Муҳаммад — диннинг таянчи деганда бошқа саҳобалар ҳам тушунилиши мумкин-ку! Қолган чаҳорёрларнинг учаласи ҳам ўз вақтида динга тиргак бўлганлар, буюк хизматлар қилганлар, қолаверса, бу зотлар ҳақида ҳам юқоридаги каби уларнинг улуғлигини тасдиқловчи ҳадислар бор. Бу — тўғри мулоҳаза. Бизнинг мазкур фикрга келишимизга Хўжа Аҳрори валий ҳазратларининг ном қўйишдаги кейинги тавсияси туртки бўлди. Ўйлаб кўрайлик, замонининг шариат ва тариқат пешвоси нима учун Заҳириддин Муҳаммадга муқобил равишда бошқа эмас, айнан Бобур исмини қўйишни маъқул кўрди? Бу зотнинг ҳар бир хатти-ҳаракати, сўзлари, ўй-фикрлари дин доирасидан ташқарида бўлмаганига ҳеч ким шубҳа қилмайди. У ҳеч вақт бир мусулмон одамнинг фарзандига йиртқич жонзот маъносига кўра исм қўймаслиги аниқ. “Бобур” луғавий маъносига кўра “шер” экан, бу шер Муҳаммадга келтирилган диннинг таянчи Алидир. Пайғамбаримизнинг кўп сафдошлари диннинг таянчи сифатида тан олинганлар, лекин ана шу тан олинганлар ичида ёлғиз Ҳазрати Алигина Оллоҳнинг шери сифатида улуғланганлар. Демак, Бобур исмида Алишер каби айнан шу зотга иқтибос бор.\nМумтоз адабиётимизнинг яна бир йирик вакили Шермуҳаммад Мунис ҳам бир рубоийсида ўз исмининг Навоийга маънодошлигини фахр билан қайд этган эди:\nСўз ичра Навоийки жаҳонгирдурур,\nМунисға маоний йўлида пирдурур.\nЙўқ ғайрат андин ўзгаким айтурлар:\n— Бу Шермуҳаммад, ул Алишердурур.\nШоир сўз билан жаҳонни забт этган Навоийни “маоний йўлида” ўзига пир деб билар экан, нафақат ижодда, ҳатто исмлари ҳам ҳам ўзаро уйғун эканлигини таъкидлайди: устоз Алишер бўлса, мен Шермуҳаммадман, дейди у. Муниснинг исми форсий изофа шаклидаги “шери Муҳаммад”дан олинган бўлиб, “Муҳаммаднинг шери” деганидир. Юқорида айтилганидек, бу – Абу Толиб ўғлининг алқов лақаби. Мазкур факт ҳам билдирилган фикрларни қувватлашга хизмат қилади.\nАлбатта, айтилганлар ушбу мақола муаллифининг бир мулоҳазаси. Кимдир бошқача фикрдадир, кимдир эътироз билдирар. Лекин нима бўлганда ҳам бир ҳақиқат борки, бизнингча, ҳамма унга қўшилади: шеърият султони Алишер ҳам, шоҳ ва шоир Бобур ҳам ўзбек миллатининг, умуман, туркий улуснинг маънавий шерларидирлар, алиларидирлар.\nАндижон давлат университети докторанти\n«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасининг 2009 йил 7-сонидан олинди.\n← Аввалги Аввалги Хосият Бекмирзаева. “Ҳурлар келур эрдилар анга…” (2009)\nКейинги → Кейинги: Низомиддин Маҳмудов. Сўз шайхининг мўъжизалари (2009)


Тез орада ўз смартфонларини бутун дунё бўйлаб сотаётган Lenovo, Huawei, Xiaomi, Meizu каби Хитой брендлари қаторига яна битта бренд келиб қўшилади. Ҳозирча унинг номи сир тутилмоқда. Интернетда пайдо бўлган тизерли суратда ҳам унинг номи яширилган. Бу ҳақда "Дарё" хабар берди.\nШунга қарамай, сирли савдо маркаси чиқарадиган модель номи аллақачон маълум бўлган — смартфонни Rio деб аташди. Дастлабки маълумотларга кўра, янги қурилма 5,5 дюймли АМOLED дисплей, металл корпус, Home тугмасидаги бармоқ изи сканери, 3000 мА/соат сиғимли аккумуляторга эга бўлади. Смартфон 129 доллар нархда сотилади.\nRio смартфонига дастлабки буюртмаларни бериш 10 сентябрдан бошланади. Модель тўрт хил — кумушранг, кулранг, тилларанг ва пушти рангида чиқарилиши тахмин қилинмоқда.\nТеглар: смартфонлар Lenovo Huawei Xiaomi Meizu Интернет Rio смартфони


Чиптачи қизнинг "йўли тўсилди" » "Kattaqo'rgon haqiqati" газетаси\nXarita: Демонстрационный сайт » Jamotatchilik nazorati » Чиптачи қизнинг "йўли тўсилди"\n21 май, 2019 0 340\nҚаҳрамонимиз 2018 йил июлда Пайшанба шаҳарчаси Алишер Навоий кўчасидаги бўш турган хонани ижарага олиб, ноқонуний равишда авиакасса фаолиятини йўлга қўйди. Табиийки, қўлида фаолият кўрсатиш учун бирор ҳужжат бўлмаса-да сотаётган чипталарининг асл баҳосига қўшимча 50 ёки 100 минг сўм қўшиб, чипталарни сохталаштириб, мижозларга "беминнат" хизмат кўрсата бошлади. Ўзининг айтишича, унинг бу фаолиятида Самарқанд шаҳридаги айрим ҳамкорлари яқиндан ёрдам берган.\nҚонунбузар фаолиятининг ноқонуний бўлиши мумкинлигини ўйлаб ҳам кўрмаган, хорижга чиқиш истагидаги фуқаролар унинг хизматидан фойдалана бошлади. Гавҳар осонгина уларнинг ишончига кирар ва фирибгарлик йўли билан пулларини оларди. Жумладан, ўтган йил давомида Раъно Сартоевадан 1700000 сўм, Феруз Ҳамдамовдан 5 миллион сўм, Шохрух Роупов ҳамда Сожида Роуповалардан 3400000 сўм, Шарофиддин Ориповдан 1700000 сўм, Назокат Отабоевадан 2400000 сўм, Муниса Дадаева ва унинг турмуш ўртоғидан 8200000 сўм пулларни фирибгарлик йўли билан қўлга киритган. Шунингдек, унинг навбатдаги мижозлари Тўлқин Холов ҳамда унинг турмуш ўртоғи Мавжуда Усмоноваларга ҳам 5 миллион сўм эвазига Россия Федерациясига бориш учун сохталаштирилган чиптани тақдим қилган.\nУддабурон чиптафурушнинг бу ҳийлалари узоқ давом этмади. Ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимларининг саъй-ҳаракати билан ноқонуний фаолият фош этилди.\nЖиноят ишлари бўйича Каттақўрғон туман судида Г.Абдуллаеванинг ғайриқонуний хатти-ҳаракатлари муҳокама этилиб, муносиб жазо тайинланди.\nКаттақўрғон туман суди раиси.


ЎзА - “Қишлоқ қурилиш банк” ўз мижозларини тақдирлади\n15.04.2019 15:19 Чоп этиш версияси\n“Қишлоқ қурилиш банк” ўз мижозларини тақдирлади\nАкциядорлик-тижорат “Қишлоқ қурилиш банк” томонидан ўз мижози бўлган кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектлари ўртасида республика кўрик-танлови ўтказилди.\nТанловни ташкил этишда кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектлари фаолиятини рағбатлантириш, ўз лойиҳаларини амалга ошириш орқали янги иш ўринлари яратиб келаётган ва аҳоли даромадларини оширишга фаол ҳисса қўшаётган банк мижозларини эътироф этиш, илғор тадбиркорлар ютуқларини тарғиб қилиш асосий вазифа сифатида белгиланди.\nПойтахтимизда ўтказилган “BANKEXPO-2019”- Молия-банк хизматлари, ускуналари ва технологиялари миллий кўргазмаси доирасида мазкур кўрик-танловнинг ғолиблари 6 та номинация бўйича тақдирланди.\n“Энг яхши инвестицион лойиҳа” номинациясида Тошкент шаҳрида фаолият кўрсатиб келаётган “Oloy gulzor servis” МЧЖ лойиҳаси тақдирланди. Мазкур корхона крахмал, фруктоза ва патока ишлаб чиқаради ва Марказий Осиёдаги ноёб корхоналардан бири ҳисобланади.\n“Энг яхши инновацион лойиҳа” номинацияси бўйича “Stimul Print” МЧЖ лойиҳаси ғолиб бўлди. Мазкур корхона янги турдаги реклама хизматларини кўрсатади ва банкнинг Тошкент вилояти минтақавий филиали мижози ҳисобланади.\n“Ишлаб чиқариш соҳасидаги энг яхши лойиҳа” номинацияси бўйича ғолиблик банкнинг Яккабоғ филиали мижози бўлган “Бону чевар” хусусий корхонасига насиб этди. Мазкур корхона ҳар хил турдаги пишириқлар ва нон маҳсулотлари ишлаб чиқариш билан шуғулланади.\nФарғона вилоятидаги“Тошлоқ Муҳаммадмирзо Файз” деҳқон хўжалиги раҳбари Шаҳзода Маматова“Энг яхши тадбиркор аёл”номинацияси ғолиби бўлди. 58 ёшни қаршилаган опанинг ғайрат-шижоати кўпларга ўрнак бўлгулик. Шаҳзода опа чорвачилик ва иссиқхона фаолияти билан шуғулланиб келмоқда.\n“Намунали оилавий тадбиркор”номинациясида ғолиб деб сирдарёлик Ҳусниддин Нуриддинов топилди. У ўз оила аъзолари билан беданачиликни ривожлантириб келмоқда. Шу орқали оилавий даромадлар ошиши таъминланмоқда.\n“Узоқ ва бориш қийин бўлган туманларда амалга оширилган энг яхши лойиҳа”номинациясида банкнинг Янгиобод филиали мижози “Салоҳиддин Муҳаммадризо” корхонаси лойиҳаси ғолиб бўлди. Мазкур корхона томонидан қишлоқ худудида мебель ишлаб чиқариш йўлга қўйилган ва шу орқали ёшлар бандлиги таъминланган.\nҒолиблар банк томонидан диплом ва эсдалик совғалари билан тақдирланди.\nМазкур кўрик-танлов АТБ “Қишлоқ қурилиш банк” ўз мижозларининг фаолиятига ва ривожланишига бефарқ эмаслигининг, тадбиркорларнинг ишончли ҳамкори эканлигининг яна бир бир амалий тасдиғи бўлди, дейиш мумкин.\n“Қишлоқ қурилиш банк” – фаровон ҳаётингиз хизматида!\nТелефон: (+99878) 150-93-39


4 йил аввал 1732 siyrat.uz\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзлари учун ҳам, оилалари учун ҳам жуда содда ва камтарона ҳаёт тарзини ихтиёр қилганлар. У Зот дабдабали ҳаёт кечириш имкони йўқлигидан эмас, ноилож қолиб ҳам эмас, агар бутун дунё бор зийнатлари билан оёқлари остида турганида ҳам фақирона кун кўришни афзал билардилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам оддий кун кўрар, дунё ва унинг зийнатларидан ўзларини юқори тутар эдилар. Пайғамбаримиз билан бир ёстиққа бош қўйган оналаримиз эса ана шу бутун оғирликларни бўйнига олиб, ҳамма муслима аёлларга ўрнак бўлиб, ҳаёт кечирар эдилар. Улар ер юзидаги энг улуғ Зот билан бирга оила қуриб яшаётганларини жуда яхши билар эдилар. Уларнинг уйларида инсониятга қиёматгача икки дунё саодатини кўрсатиб берувчи илоҳий дастур–Қуръони Каримнинг оятлари нозил бўлиб турар эди. Оналаримиз бошқалардан молу дунё, айшу ишратдагина эмас, масъулиятни сезишда ва охиратни бу дунёдан устун қўйишда ҳам фарқ қилишлари лозим эди. Оятда Аллоҳ таоло оналаримизга ана шу маънода алоҳида хитоб этади: «Эй Набийнинг аёллари! Сизлар аёллардан бирортаси каби эмассиз». Яъни эй Набийнинг аёллари! Сизларнинг бошқа ҳамма аёллардан фарқланасиз, сизлар Пайғамбарнинг аёлларисиз, мўминларнинг оналарисиз, ҳамма мўминалар учун ўрнаксизлар, сизлар бу мақомга эришишларингиз учун Пайғамбарга жуфти ҳалол бўлганингизнинг ўзи етмайди, тақво ҳам қилишларингиз керак, деб амр этилди. Оятнинг давомида оналаримиз қуйидаги нарсаларга амр қилиндилар: «Виқор билан уйингизда ўтиринг. Илгариги жоҳилиятнинг очиқ-сочиқлиги каби очиқ-сочиқ юрманг. Намозни тўкис адо этинг, закот беринг, Аллоҳга ва Унинг Расулига итоат қилинг. Эй аҳли байт, албатта, Аллоҳ сиздан кирни кетказиб, бутунлай поклашни хоҳлайди». «Виқор билан уйингизда ўтиринг». Албатта, ўрнак бўладиган одам доимо виқорини сақламоғи лозим. Шунинг учун оналаримизга ҳам виқорларини сақлаб, уйларида ўтириш амр қилинмоқда. Бундан Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёллари уйдан чиқишлари мумкин эмас экан, деган фикр тушунилмайди. Бу ояти карималар нозил бўлганидан кейин ҳам оналаримиз уйларидан чиққанлар. Нафақат уйдан чиққанлар, балки узоқ-узоқ сафарларга ҳам борганлар. Мисол учун Умму Салама онамиз Ҳудайбияга Расули Акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам билан борганлар. Оиша онамиз эса у Зот билан бирга ҳаж амалини адо этганлар. Улар Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан кейин ҳам уйдан чиққанлар, сафарларга борганлар. Бу ерда, араблар одати бўйича, аёл кишининг асосий жойи уй бўлиши кераклигига ишора қилинмоқа. Айниқса, мўминларнинг оналари бўлмиш Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аёллари виқор билан уйларида ўтиришлари, сабабсиз остона ҳатлаб чиқмасликлари, бу нарса улар учун зийнат ва фазилат экани таъкидланмоқда. «Илгариги жоҳилиятнинг очиқ-сочиқлиги каби очиқ-сочиқ юрманг». Жоҳилият – Исломдан олдинги тузум. У вақтда аёллар очилиб-сочилиб, ясан-тусан қилиб, эркакларнинг эътиборини ўзига тортишга интилиб яшар эдилар. Ўзларини бозорга солиб, таналарини ва зебу зийнатларини кўз-кўз қилар эдилар. Бундай очилиб-сочилиб юриш «табарруж» дейилади. Аллоҳ таоло Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг покиза аёлларини жоҳилият тузумининг хотинлари каби очиқ-сочиқ юрмасликка амр этмоқда. Бу амр ҳар бир муслима аёлга тегишли. «Намозни тўкис адо этинг...» Намозни тўкис адо этиш энг зарур амаллардан биридир. Айниқса, аёл кишилар учун яна ҳам аҳамиятли. Чунки фарзандлар доимо улар билан бўлади. Аёлнинг намозни тўкис адо этиши бола тарбиясига сўзсиз таъсир қилади. «...закот беринг...» Аёлларнинг молиявий ибодатга алоҳида эътибор билан қарашлари лозимлигини шу оятдан билиб оламиз. Одат бўйича, молиявий ибодатлар эркакларнинг ишига ўхшаб қолган. Лекин Аллоҳ таоло аёл кишига ҳам эркак киши билан тенг мол-дунё касб қилишига изн берганидан кейин, улардан молиявий ибодатни ўз ўрнида адо этишларини ҳам талаб этади. «...Аллоҳга ва Унинг Расулига итоат қилинг». Бу ҳамма амру фармонларнинг жамловчисидир. Аллоҳ таолога ва Унинг Расулига итоат қилиш доирасига юқорида зикр этилган ва зикр этилмай қолган бошқа ишлар ҳам киради. Ҳар бир мўмин ва мўмина Аллоҳга ва Унинг Расулига тўла итоат қилмагунича комиллик касб этмайди. Уларга айни комилликдан дарс берувчи зотлар эса мўминларнинг оналари–Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг завжаи мутоҳҳаралари бўлмоқлари лозим. Расули Акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бир ёстиққа бош қўйиб яшаётган аёллар, уйларида Қуръон оятлари тушиб турган бандалар Аллоҳга ва Унинг Расулига биринчи бўлиб итоат қилмасалар, ким қилар эди!


САВОЛ: Бизнинг ишхонамизда фаррош йўқ. Корхонамиз раҳбари ишдан бўшатиш билан таҳдид қилиб, ходимларни хизмат хоналарини тозалашга мажбурламоқда. Бу эса бизнинг хизмат вазифаларимизга ҳам кирмайди. Меҳнат шартномасида ҳам назарда тутилмаган ва бунинг учун ҳақ ҳам тўланмайди. Директорнинг ҳаракатлари қонунийми?\nЖАВОБ: Йўқ, директорнинг ҳаракатлари қонунга зид ва ушбу ҳолат мажбурий меҳнат сифатида баҳоланади. Меҳнат кодексининг 7-моддасига асосан мажбурий меҳнат, яъни бирон-бир жазони қўллаш билан таҳдид қилиш орқали (шу жумладан, меҳнат интизомини сақлаш воситаси тариқасида) иш бажаришга мажбурлаш тақиқланади.\nҳарбий ёки муқобил хизмат тўғрисидаги қонунлар («Умумий ҳарбий мажбурият ва ҳарбий хизмат тўғрисида»ги Қонун) асосида;\nқонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда бажарилиши лозим бўлган ишлар мажбурий меҳнат, деб ҳисобланмайди.\nюридик хизмат меҳнат шартномаси


Саид Аҳмад. Йўғон тепа (ҳажвия) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиСаид Аҳмад (1920-2007)Саид Аҳмад. Йўғон тепа (ҳажвия)\nСаид Аҳмад. Йўғон тепа (ҳажвия)\nБугун шанба, идора ходимларига маош берилаяпти. Одатда идора бошлиқларининг ҳурмати учун кассир кабинетга ведомость кўтариб киради.\nБу гап Нуралиевга ҳам ёқди. Қодиров стол ёнидаги тугмани босди. Секретарь қиз кирди.\nҚодиров соат икки яримларда идорага қайтиб келди. Қараса, кабинетининг кўча тарафга қараган деразасидан ёруғ тушиб турибди. Уборшица пол юваётган бўлса керак, деб ўйлади. Қоровул келинг ака, деб дарвозани очди.\n– Отчётга тайёрланадиган эдим, шу ерда тинчгина…\n← Аввалги Аввалги Саид Аҳмад. Бош оғриғи (ҳажвия)\nКейинги → Кейинги: Саид Аҳмад. Катайса (ҳажвия)


Корхонамизда йил бошидан ишлаб келаётган ходим (уруш қатнашчиси, Афгонистонда хизмат қилган) май ойида ишдан бўшади ва декабр ойида қайта лавозимига тикланди. Солиқ кодексининг 180-моддасига асосан ходимнинг даромадидан энг кам ойлик иш хақининг 4 баравари миқдорида имтиёз қўлланилиб даромад солиғи ушланмади. Ходим ўз лавозимига қайта тайинланса (ишчи май ойидан декабр ойигача хеч қайерда ишламаган) Солиқ кодексининг 180-моддасида кўрсатилган имтиёз ошиб борувчи якун тартибида қўлланиладими ёки ҳақиқатда ишланган ойларга мутаносиб равишда ҳисобланадими?\nАфғонистон Демократик Республикасида ўз байналмилал бурчларини адо этган ҳарбий хизматчилар уруш қатнашчиларига тенглаштириладиган шахслар ҳисобланади (ВМнинг 08.09.2011й. 252-сонли қарори 1-иловаси). Уларнинг даромадлари, шу жумладан иш ҳақи тарзидаги даромадлари ҳар бир ой учун энг кам иш ҳақининг 4-баравари миқдоридаги қисми солиқ солишдан озод қилинади (СКнинг 180-моддаси 2-қисми 2-банди).\nУшбу имтиёзлар даромад олинган ҳар бир ой учун қўлланилади.\nСизнинг ҳолатда имтиёзга эга бўлган ходим корхонангизда 6 ой давомида ишлаб, ушбу ойлар учун унга даромад (иш ҳақи) ҳисобланган бўлса, имтиёзлар ушбу даромад олинган ҳар бир ой учун қўлланилиши мумкин.


Шароф Рашидов туманида 20 нафар маслакдошларни бирлаштирган янги БПТ иш бошлади | O'zLiDeP\nБугунги кунда Шароф Рашидов туманида 4170 нафар маслакдошларимизни ўз сафларига бириктирган 96 та бошланғич партия ташкилоти фаолият олиб бормоқда. Пандемия шароитида қуйи бўғин аъзолари карантин қоидаларига қатъий амал қилган ҳолда “Саховат ва кўмак” тадбирларида фаол иштирок этишмоқда.\nТуманда бошланғич партия ташкилоти сони яна биттага ошадиган бўлди. ЎзЛиДеП фаоли Феруза Норпўлатова раҳбарлик қилаётган “BAHORA TEXTILE PLYUS” ишлаб чиқариш корхонасида 20 нафар маслакдошларимизни бирлаштирган янги БПТ иш бошлади.\nТашкил этилганига беш йилдан сал кўпроқ вақт бўлган мазкур корхона сўнгги йилларда туман ҳокимлиги, халқ депутатлари туман кенгаши депутатлари кўмагида фаолият кўламини кенгайтириб бормоқда. Яқинда ЎзЛиДеП Сиёсий Кенгаши Ижроия Қўмитаси раиси А.Ҳаитов, партия фаоллари, туман ҳокимликлари иштирокидаги ишчи гуруҳ ҳам корхона фаолияти билан яқиндан танишдилар.\nБугунги кунда корхонадаги тикув цехлари сони тўрттага етказилиб, уларда жами 100 нафардан ортиқ хотин-қизлар бандлиги таъминланди. Айни пайтда улар карантин қоидаларига тўлиқ риоя қилган ҳолда болалар кийимлари, тиббий ниқоб ва бошқа турдаги тайёр маҳсулотларни истеъмолчиларга етказиб бермоқдалар.\n- Тадбиркорлик фаолиятимни йўлга қўйишда ЎзЛиДеПнинг ёрдами жуда катта бўлган, - дейди корхона раҳбари Феруза Норпўлатова. – Ёшлигимдан “Ёшлар қаноти” фаоли сифатида партия томонидан ташкил қилинган кўплаб тадбирларда, кўрик-танловларда иштирок этдим. Тажрибали тадбиркорлардан маслаҳатлар олдим. “Ташаббус – 2019” республика кўрик - танловининг вилоят босқичида фахрли иккинчи ўринни қўлга киритишимда ҳам партия фаолларининг ёрдами катта бўлди. Айни пайтда ҳам ЎзЛиДеП вилоят, туман Кенгаши фаоллари, депутатларнинг эътиборини, қўллаб-қувватлашларини ҳар қадамда ҳис қилиб турибмиз. Айнан шу жиҳатларни эътиборга олиб, корхонамизда ҳам бошланғич партия ташкилоти ташкил этишга қарор қилдик.\nЎз фаолиятини бошлаган янги бошланғич партия ташкилоти аъзолари маҳаллалардаги хотин-қизларни иш билан таъминлаш, уларга касб-ҳунар сирларини ўргатиш, битирувчи қизлар муаммоларини ҳал қилишда депутатларга яқиндан кўмакдош бўлишни режалаштириб қўйишган.\nБПТ Актам Хаитов\nЯнги ташкил қилинган БПТда Конституциявий қонун лойиҳасининг мазмун-моҳияти тушунтирилди\nҒиждувон туманидаги “SAFIRA” МЧЖ клиникасида Конституциявий ислоҳотларга бағишланган тадбир ўтказилди\n“MAROQAND SIFAT TEXTIL” МЧЖ 10 нафар иштихонлик ёш йигит-қизларнинг контракт пулларини тўлаб берди\nБПТлар фаолияти танқидий-таҳлилий нуқтаи назардан кўриб чиқилди


Жамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари «Ўғлим жувонга ошиқ...»\t12:20, 21 октябрь 2016\tТаҳририятга бир неча кун давомида қўнғироқ қилиб, «Дардим бор, кимгадир юрагимдагиларни айтмасам, қийналиб кетдим», дея йиғлаб, сўзини давом эттира олмай, гўшакни қўйиб қўйган аёл охири ўзида журъат топди. — Синглим, гапни нимадан бошлашни ҳам билмайман. Шу кунларда бошим қотган. Нима қилиш, қандай йўл тутишни билмайман. Энг ачинарлиси эса қандай қарор қабул қилсам ҳам, кўнглимга қарши, ўзимга қарши бўлади. Боланинг дарди ёмон бўларкан-да. Не-не умидлар-ла улғайтирганинг бир куни юрагингдаги орзуларни топтаб, қўйнингни пуч ёнғоқ тўлдирса... Аммо илож топиш қийиндан қийин экан. Худди юрагим яраланган-у, уни кўксимдан юлиб олиб, отолмайман, кўтариб ҳам юролмайман.\nБир қизи билан саккиз йил олдин турмушидан ажрашган экан. Қизи қишлоқда ота-онасиникида туракан, аллақачон мактабга бораркан. Ўғлим билан интернетда танишиб қолишган. Олдинига Акмал унинг ёши катталигини билмаган. Чунки фақат интернет орқали ёзишар, телефонда гаплашарканлар. Орадан бир йил ўтгач, учрашишган. «Бизнинг муносабатларимиздан ким ҳам хабар топарди» қабилида бошланган ўйин ўзларининг тили билан айтганда «муҳаббат»га айланган. Аввалига уч-тўрт ойда учрашиб туришган. Тўрт йил деганда қиз пойтахтга, опасиникига кўчиб келган. Ўғлим билан никоҳ ўқитиб олишганмиш, бу гап ростми, йўқми, билмайман. Охири Акмал унинг учун ижарага уй олган. Жувоннинг айтишича, Маликанинг қишлоғига бориб, ота-онасидан фотиҳа ҳам олишган экан. Биз эса тўрт йил келинга деб сарпо йиғиб, тўй қиламиз дея орзуларга берилиб, кўз остимизга қизларни олиб юраверганмиз. Ўғлимга неча бор «Қанақа қилиб опангдан ҳам катта аёлни севишинг мумкин?! Ахир у оила кўрган жувон! ҳозир кўзинг кўр, бир-икки йилдан сўнг пушаймон бўласан», десам ҳам, индамайди. Аёлга ҳам гапирдим. «Укангиз тенг бола-ку! Ақалли қизингизнинг олдида уялинг», дедим. У ҳам жавоб бермайди. Фақатгина йиғлади. Ҳозир «Акмалнинг тарбиясида қаерда хато қилдик?» «Нима учун бундай бўлди? Энди нима қиламиз?» деган саволлар қуршовида қолганмиз. Аммо жавоб топилмаяпти бирортасига. Эл-юрт ичида жувонни тўй қилиб, келин қилишга ор қиламиз. Номига уйлантириб, таваккал қилишга виждонимиз йўл қўймайди. Туғилажак болани етим қилишга ҳам қўлимиз бормайди.


ОТМга кириш имтиҳонларининг илк кунида қандай об-ҳаво кузатилади? | Qalampir.uz\nОТМга кириш имтиҳонларининг илк кунида қандай об-ҳаво кузатилади?\nБу қизиқ\t04 Август 13:46 4382\nАввалроқ 2021-2022 ўқув йили қабулида олий таълим муассасаларига кириш тест синовлари 2021 йил 5 августдан бошланиши ҳамда тест синовлари очиқ стадион ва хиёбонларда ўтказилиши ҳақида хабар бергандик.\nГидрометеорология хизмати маркази эртага, 5 август куни Ўзбекистонда кузатиладиган об-ҳаво ҳақида маълумот берди.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах Сирдарё вилоятларида ҳаво бироз булутли бўлади, баъзи жойларда ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади, баъзи жойларда 15-20 м/с кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси 22-27°, кундузи 35-40° бўлади.\nРеспубликанинг тоғ олди ва тоғли ҳудудларида ҳаво бироз булутли бўлади, баъзи жойларда ўзгариб туради, баъзи жойларда қисқа муддатли ёмғир ёғади, момақалдироқ бўлади. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 15-20°, кундузи 25-30° бўлади.\n20 Сентябрь 18:17 43735\n20 Сентябрь 13:55 38601\n19 Сентябрь 11:57 36976\n19 Сентябрь 18:13 34650\n19 Сентябрь 16:53 23727


ИнтерФУТБОЛ :: Футболчи ва оила : Сара ва Икер муҳаббати якуни\nФутболчи ва оила : Сара ва Икер муҳаббати якуни\n«Реал Мадрид» афсонаси Икер Касильяс рафиқаси Сара Карбонеро билан ажрашди. Буни 37 ёшли журналист хонимнинг ўзи маълум қилди. «Икер оиламиздан жуда фахрланади, мен ҳам, албатта. Улкан муҳаббат бутун турмушимиз давомида бизни бахтга кўмди. Бироқ энди йўлларимиз бошқа-бошқа, тўғри, ришталаримиз буткул узилгани йўқ. Зеро, йўлларимиз айро эканлигига қарамай, ажойиб мажбурият - ота-оналик вазифасини олдингидек маромида бажаришда давом этамиз. Барчасини обдон ўйлаган ҳолда, ажрашишга қарор қилдик. Муҳими, ўртамиздаги ҳурмат, меҳр ва дўстлик абадий қолади. Фарзандларимизнинг фаровон яшашлари ва зарур таълим олишлари учун уларга биргаликда ғамхўрлик қилиш, барқарор, соғлом муҳитда улғайишлари, ҳамиша ҳимоямиз остида бўлишларини таъминлаш - устувор вазифамиз. Ҳаммадан шахсий ҳаётимизга ҳурмат билан қарашни сўраймиз. Бу - ягона очиқ баёнотимиз. Тушунганингиз учун катта раҳмат», - деб ёзди Сара хоним «Инстаграм»даги саҳифасида.\n2017 йили расман турмуш қурган жуфтликда 2 нафар ўғил фарзанди бор - 7 ёшли Мартин ва 4 ёшли Лукас. Икер ва Сара 2020 йили Испанияга қайтишди. Улар бунга қадар 5 йил Португалияда яшашди (Касильяс бу даврда «Порту» шарафини ҳимоя қилди). Сўнгги бир неча йил жуфтлик учун жуда оғир келгани кўпчиликка маълум. Биринчидан, Икер юрак хуружига учради ва шу муаммо ортидан фаолиятини ўзи режалаштирганидан олдинроқ тугатишга мажбур бўлди. Иккинчидан, Сара хонимнинг саратонга чалингани маълум бўлди. ОАВда уларнинг муносабатлари ёмонлашгани ҳақидаги хабарлар ўтган йилнинг бошида пайдо бўлди. Кейинчалик барчаси тасдиқланди - Сара ва Икер Испанияга қайтишгач, ўзларига алоҳида уй-жой излашга тушдилар. Карбонеро хоним ҳозирда ўғиллари билан шаҳар четидаги виллада яшамоқда (бу турар-жой иккисига тегишли), Икер эса Мадрид марказидаги квартирада.\nИкер Касильяс ўртадаги муносабат узилганига қарамай, февраль ойида Сарани «Инстаграм» орқали алоҳида табриклади. Шунинг таъсирида кўпчилик жуфтликнинг расман ажрашишига шубҳа билан қарай бошлади. Бундан бир неча ҳафта бурун Сара шифохонага ётқизилганди. Унинг нега яна шифохонага тушгани сабаби номаълум. Spletnik нашри хабарига қараганда, собиқ кипер бу вақтда шифохонада кўп кўриниш берган. Қисқаси, вақтни асосан Сара ёнида ўтказган. Қолаверса, жуфтлик клиникадан ҳам бирга чиқиб кетган. Бироқ инсайдерларнинг айтишларича, улар кечки овқатдан сўнг бошқа-бошқа томонга йўл олишган. Демакки, Икер фарзандлари онасини шунчаки, дўст сифатида қўллаб-қувватлаб турган. Ҳар ҳолда, Сара хонимнинг баёнотидан кейин бошқача ўйлашнинг иложи йўқ...


Россия Давлат Думаси АҚШ ва Россия ўртасида ядровий қуроллар ҳақидаги битимни ратификация қилиш масаласини кечга қолдиришга қарор қилди.\n19 январ 2021, Тошкент вақти: 20:19\nДуманинг Халқаро алоқалар қўмитаси раиси муовини Сергей Шишкарёв ратификация жуда муҳимлигини эътироф этар экан, айни вақтда “бу қарорга ҳозирча ҳожат йўқ”, деб айтди.\nРоссия Думаси депутатлари бундай қарорни АҚШ президенти Жорж Буш Саддам Ҳусайнга ҳокимият ва мамлакатни 48 соат ичида тарк этиш талабини қўйганидан сўнг қабул қилдилар.\nРоссия Думасида битим жума куни ратификация учун овозга қўйилиши керак эди. Ушбу ҳужжат ўтган йил май ойида Москвада АҚШ ва Россия президентлари томонидан имзоланган эди. Унга кўра, 2012 йилга қадар ҳар иккала мамлакат ўз стратегик ядровий арсеналинининг учдан икки қисмини йўқ қилиши керак. АҚШ Сенати битимни шу ойда бир овоздан ратификация қилган эди.


«Ростов» футболчиси: Асосийси футболчиларда қанақадир мельдоний каби препаратлар топилмаса бўлгани\n11:26 / 13.05.2016\nРоссиянинг «Ростов» клуби яримҳимоячиси Тимофей Калачёв РФПЛ 28-тури доирасидаги «Динамо»га қарши ўйиндан (3:1) кейин жамоа асосий таркиби футболчиларининг допинг-тестдан ўтказилиши бўйича ўз фикрини билдириб ўтди.\n«Бир йўла 11 нафар футболчининг допинг-тестдан ўтказилганига дуч келганманми? Мен жуда маротаба бундай текширувлардан ўтганман, лекин одатда бу каби текширувларда икки-уч киши бўларди. Бутун жамоа бўлиши… Менимча, улар, «Ростов» қандай қилиб бу даражада яхши ўйин кўрсатишаётганини тушунишмаяпти.\nАсосийси қандайдир мельдоний каби препаратлар топилмаса бўлгани, ёки ҳозир яна бошқа қанақаларини қидиришяпти? Ўйлашимча, ҳаммаси яхши бўлади. Биз одатий овқатланиш тартиби асосида яхши футбол кўрсатмоқдамиз», — дея «Матч ТВ» телеканалига интервью берган Калачёв.


23 январ 2022, Тошкент вақти: 04:13\nТошкентнинг 7- туғруқхонасида кўзи ёриган Гўзал Нинаралиеванинг Сафина исмли чақалоғи 2 апрель куни нобуд бўлди.\n22 март куни Тошкентнинг Чилонзоридаги 7-сонли туғруқхонада кўзи ёриган Гўзал Нинаралиеванинг Сафина исмли чақалоғи 2 апрель куни нобуд бўлди.\nТуғилишини интизорлик билан кутган онанинг илк фарзанди 10 кун ҳам яшамади.\nНинаралиева Озодлик билан суҳбатда туғруқхона шифокорларининг масъулиятсизлиги оқибатида фарзанди нобуд бўлганини айтди.\n- Қизим 21 март куни 5.2 кило вазнда, ҳеч қанақа патологиясиз туғилди. Кесар амалиёти билан туғилгани учун болани учинчи куни қўлимга беришди. Шу куни боламнинг бўйнида тошмаларни кўрдим. Бу ҳақда шифокорларга айтсам, “қўрқинчли эмас, бунақаси чақалоқларда бўлиб туради” дейишди. Кейин билсам, бу стафилококк инфекциясини белгилари экан. Роддом шифокорлари шуни пайқашмаган, бола соппа-соғ деб уйга жавоб берворишди, уларнинг масъулиятсизлиги туфайли болам нобуд бўлди, - дейди Гўзал Нинаралиева.\nОна-бола уйига келганидан сўнг чақалоқнинг аҳволи оғирлашган. 31 март куни болани Тошкентдаги 3- тиббиëт маркази жонлантириш бўлимига ётқизишган.\nКасалхона шифокорлари боланинг ҳаётини сақлаб қолишолмаган. Чақалоқнинг ўлим гувоҳномасига сепсис касаллиги оқибатида нобуд бўлган, деб ёзиб берилган.\nТошкентдаги 3- тиббиëт маркази шифкорларидан бири Озодлик билан суҳбатда бола жуда оғир аҳволда касалхонага олиб келиб келинганини айтди.\n- Баданининг ҳамма жойини тошма босиб кетган эди. Қўлимиздан келганича ҳаётини сақлаб қолишга ҳаракат қилдик, лекин жуда кеч эди. Бола бизга олиб келинганидан 42 соат ўтиб жон берди. Стафилококк инфекциясини юқтирган, у эса сепсисга айланиб, бола бунинг оқибатида нобуд бўлган. Лекин, болага инфекция қаердан ўтганини билмаймиз. Онаси хомиладор пайти ўткир респиратор касаллик билан оғриган экан, шунинг оқибатида ҳам бактерия болага ўтган бўлиши мумкин, - деди Тошкент шаҳрининг 3-сонли “Она ва бола” кўп тармоқли тиббиëт маркази шифокори.\nРезина қўлқоп бармоғи учини тешиб, болани эмизишган\nГўзал Нинаралиева қизалоғи соппа-соғ туғилгани, у инфекцияни туғруқхонада юқтирган бўлишини айтди.\n- Болани роддомда сунъий озиқлантиришди, эмизак ўрнига резина қўлқоп бармоғи учини тешиб, эмизишган, болага сунъий озиқа беришган. Болани, баданида тошмалари бўлса ҳам, уйга жавоб берворишди. Тўғри касалхонага жўнатиши керак эди. Уйга келганимизда боланинг аҳволи оғирлашди, - деди Гўзал Нинаралиева.\nЧилонзордаги 7- туғруқхона шифокорлари Гўзал Нинаралиева иддаоларини рад этишди.\nОзодлик суҳбатлашган туғрухона шифокорларидан бири бола соппа-соғ ҳолатда уйига юборилганини айтди.\n- Бола роддомдан чиққанидан беш кун ўтиб нобуд бўляпти. Роддомдан чиқаётганида болада камчилик йўқ эди, шунинг учун уйига жавоб берилди. Агар камчилик бўлса касалхонага жўнатилар эди. Бир кундан сўнг шифокоримиз уйига бориб қараб ҳам келди. Ҳаммаси дафтарига ёзилган. Резина қўлқопдан соска ясашган деган иддао ҳам асоссиз. Бизда унақа қилинмайди, - деди Тошкентдаги 7- туғруқхона шифокори.\nШифокорларнинг масъулиятсизлиги оқибатида фарзанди нобуд бўлганини иддао қилаётган Гўзал Нинаралиева бу ҳақда Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев қабулхонасига ҳам шикоят қилажагини айтди.\nЎзбекистон болани дунёга келтириш учун ҳавфли мамлакатлардан бири бўлиб қолмоқда.\nБританиядаги “Save the Children” ташкилотининг болалар ўлими бўйича эълон этган ҳисоботида Ўзбекистон 179 мамлакат орасида 118-ўринга қўйилган.\nТашкилотга кўра, Ўзбекистонда ҳар минг боланинг 4 - 5 таси туғилганидан сўнг ёки беш ёшга етмай ҳаётдан кўз юмади.\nЎзбекистон Давлат статистика қўмитаси хабарига кўра, ўтган йили бир ёшга тўлмаган болалар орасида ўлим сони 6,8 мингтани ташкил қилган.\nЎлим ҳолатларига нафас олиш органлари касалликлари, инфекция ва туғма касалликлар ҳамда бахтсиз ҳодисалар сабаб бўлгани айтилади.


Толибон АҚШ билан тинчлик келишувига амал қилмади¸ сўнгги ҳужумларда ҳукуматнинг 20 аскари ўлдирилди\n17 апрел 2021, Тошкент вақти: 07:06\n4 март куни Доҳада тўпланган Толибон етакчилари АҚШ президенти билан телефонда гаплашди.\nАфғонистон жанубидаги Ҳелманд вилоятида Афғонистон ҳукумат қўшинларига қарши уюштирилган ҳужумлар ортидан АҚШ қўшинлари “мудофаа” мақсадида Толибон истеҳкомларига қарши жавоб ҳаво ҳужумларини амалга оширди.\nБу ҳақда Афғонистондаги АҚШ қўшинлари матбуот котиби маълум қилди.\nТолибон уюштирган ҳужумлар оқибатида камида 20 нафар афғон аскарининг ўлдирилгани айтилмоқда.\nБу ҳужумлар арафасида АҚШ президенти Дональд Трамп Толибоннинг сиëсий раҳбари билан “жуда яхши мулоқот” қилганини айтган эди.\nЎзаро ҳужумларнинг қайта кучайиши 29 февраль куни Қатар пойтахти Доҳада АҚШ ва Толибон ўртасида имзоланган келишув ижросини савол остида қолдирди.\nМазкур келишувда Толибон Афғонистон ҳукумати билан музокара қилиш ва қатор хавфсизлик кафолатларини зиммасига олган¸ бунинг эвазига АҚШ ўз қўшинларини 14 ой ичида мамлакатдан олиб чиқишга рози бўлган эди.\nАйни пайтда¸ Афғонистон президенти Ашраф Ғани бу келишувнинг асосий бандларидан бири – ҳукумат қамоқхоналарида сақланаëтган 5000 га яқин Толибон жангарисини озод қилишга кўнмаслигини билдирди.\nТолибон¸ бу шарти бажарилмагунча¸ Кобул ҳукумати билан музокара бошланмаслигини таъкидламоқда.