Тафсири Нобулсий: “Фалақ сураси” тафсири — KUKALDOSH.UZ\n28.02.2019 / - Мақолалар, Тафсир, Янгиликлар\n(Эй, Муҳаммад!) Айтинг: «Паноҳ тилаб илтижо қилурман бутун борлиқ Парвардигорига. 2.Яратган нарсалари ёвузлигидан. 3. Зулматга чўмган тун ёвузлигидан. 4. Тугунчаларга дам солувчи аёллар ёвузлигидан. 5. Ҳамда ҳасадчининг ҳасади ёвузлигидан.\nБу сура ва ундан кейинги сураларнинг фазилати борасида Пайғамбар алайҳиссаломдан кўплаб ҳадислар ворид бўлган. “Фалақ” ва “Наас” суралари икки паноҳ сўралувчи суралар деб номланган. Уқба ибн Омир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Пайғамбар алайҳиссалом: “Бу кеча мисли бўлмаган оятлар, яъни “Қул аъуузу бироббил фалақ” ва “Қул аъузу бироббиннаас” суралари нозил бўлганидан хабаринг борми?”, дедилар.\nЖобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Пайғамбар алайҳиссалом: “Ўқи, эй Жобир”, дедилар. “Ота онам сизга фидо бўлсин нимани ўқай?”, дедим. Ул зот: ““Қул аъуузу бироббил фалақ” ва “Қул аъузу бироббиннаас” сураларини ўқи”, дедилар. “У иккисини ўқидим”, шунда Пайғамбар алайҳисслом: “Бу иккисини ўқиб юришни лозим тут. Сен ҳаргиз (фазилатда) бу иккисига ўхшаганини ўқимайсан (учратмайсан)”, дедилар.\nОяти карима “қул” (Маъноси: айтинг) деб буйруқ феъли билан бошланишининг ҳикмати шуки, Пайғамбар алайҳиссалом бу оятларнинг матнларини қандай нозил қилинган бўлса, худди шундай ўқишга буюрилганларидир. Бу эса Қуръони карим ҳар битта ҳарфи, ҳаракати, матни ва тартиби билан Аллоҳ таоло томонидан нозил қилинганини ифодалайди. Бу ҳақида Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\n(Яна у Қуръонни) хомхаёлдан олиб сўзлаётгани ҳам йўқ! 4. У (Қуръон) фақат (Аллоҳ томонидан) нозил қилинаётган (туширилаётган) бир ваҳийдир. (Нажм сураси, 3-4-оятлар).\n“Фалақ” сўзи “Ёрилиш”, “кесилиш” ва “парчаланиш” каби маъноларда келади. Ояти каримадаги “фалақ” сўзини тафсир уламолари “бутун борлиқ” деб тафсир қилишган. Бундан кўринадики, бутун борлиқ — ёрилиш маъносига тўғри келмоқда. Чунки борлиқ ва ундаги барча махлуқотлар ёрилиш туфайли пайдо бўлади. Мисол учун тонгни олайлик, у тундан ёрилиб чиқади. Демак тонг фалақдир. Ёмғир осмондан ёрилиб тушади. Ёмғир ҳам фалақдир. Ўсимликлар ердан ёриб чиқади. Улар ҳам фалақдир. Куртаклар дарахт шоҳларидан ёриб чиқади, у ҳам фалақ ҳисобланади. Гул куртакдан ёриб чиқади. Демак гул ҳам фалақдир. Мева гулдан ёриб чиқади, у ҳам фалақ саналади. Фарзанд онадан ёриб чиқади. Демак бола ҳам фалақдир. Йўқликдан борлиққа пайдо бўлган ҳар бир кўзга кўринган ва кўринмаган, ҳис қилинадиган ва ҳис қилиб бўлмайдиган нарсаларнинг ҳаммаси мана шу ёрилиш сабабли пайдо бўлади.\n“Фалақ” сурасида Аллоҳ таоло ила яратган барча нарсаларининг ёмонлигидан паноҳ сўрашга ундалаётган бўлса, “Наас” сурасида эса шайтон васвасасининг ёмонлигидан паноҳ сўрашга ундов бордир. Инсон ҳаёти давомида даф қилишга қудрати етмайдиган турли ҳодисалар, табиий офтлар ва касалликлардан сақланмоқчи бўлса, “Фалақ” сураси ила, турли инсонлар тарафидан етадиган хавф-хатарли ҳодисалардан сақланмоқчи бўлса, “Наас” сураси ила паноҳ сўрасин.\nАллоҳ таоло ила паноҳ сўрашнинг маъноси шуки, Аллоҳ таолодан бошпана излаш, Ул Зотдан ҳимоя сўраш, ёрдам сўраш, нажот сўраш ва тинчлик, хотиржамлик сўрашдир. Шундай экан, мўмин киши ҳар қандай ёмонликдан сақланмоқчи бўлса, фақатгина Аллоҳ таоло ила паноҳ сўрасин, фақатгина Ул Зотдан умид қилсин. Инсонни қўрқитиб турган ҳар қандай нарса Аллоҳ таолонинг измида эканини унутмасин! Зеро, борлиқни яратган Зотгина паноҳ тиланишга ҳақлидир. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\nАллоҳ барча нарсанинг яратувчисидир. У барча нарсага вакил (ҳомий)дир. (Зумар сураси, 62-оят).\nЎрмаловчи (жонивор) борки, унинг инон-ихтиёри (тасарруфи) Унинг қўлидадир. (Ҳуд сураси, 56-оят).\nҚайси бир инсон Аллоҳ таолодан бошқа ила, яъни ўзининг куч-қуввати, шон-шуҳрати ёки бирор мансабдор шахс ила ёки молу дунёси ила паноҳ тиласа ва шу нарсалар барча ташвишни даф этади деб эътиқод қилса, Аллоҳ таолога ширк келтирган бўлади.\nЎзимизга бир савол бериб кўрайлик. Бошингизга оғир мусибат келиб, дунё кўзингизга тор бўлиб кўринганида кимдан ёрдам, ҳимоя кутгансиз? Амалдор, куч-қудратга эга, обрўли, бой-бадавлат яқинларингизданми? Ёки оламлар Роббиси Аллоҳ таолоданми?\nҲузайфа розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Қачонки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни бирор иш ташвишга солса, дарҳол намоз ўқирдилар” (Имом Абу Довуд раҳматуллоҳи алайҳ ўз “Сунан”ларида келтирганлар). Бу борада Пайғамбар алайҳисслом ўрнак бўлишга кифоя қилмайдиларми?\nАллоҳ таоло ила паноҳ сўраш, Ул Зотга талпиниш мўминлик белгисидир. Ким бошига мусибат тушганида Аллоҳ таолодан ёрдам сўрашдан ўзини катта олса, у ҳақиқий мутакаббирдир. Бундай мутакаббир инсонни Аллоҳ таоло аниқ ҳалок қилади. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Аллоҳ таоло: “Кибр менинг ридойим, улуғворлик менинг изоримдир. Кимки бу иккисидан бирида мен билан талашса, уни жаҳаннамга ташлайман”, деди”( Имом Абу Довуд ва Имом Можа раҳматуллоҳи алайҳим ўз “Сунан”ларида келтирганлар ).\nЯратган нарсалари ёвузлигидан – бу ояти каримада эътибор қаратиш керак бўлган муҳим фойда бор. Аллоҳ таоло биз бандаларга Ўзи яратган нарсаларининг ёмонлигидан паноҳ сўрашимиз керак эканини буюурмоқда. Ваҳоланки, соғлом эътиқодга кўра яхшиликни ҳам ёмонликни ҳам яратувчиси Аллоҳ таолодир. Бироқ Аллоҳ таолога ёмон нарсаларнинг нисбати берилмайди.\nҲазрати Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Пайғамбар алайҳиссалом: “Лаббайк ва саъдай (Маъноси: Лаббай Аллоҳим, хизматингга тайёрман.), барча яхшилик сендандир, ёмонлик эса сенга нисбати берилмас”, деб дуо қилардилар.( Имом Муслим раҳматуллоҳи алайҳнинг “Саҳиҳ”ларида келган.)\nЁмонликларни аслида Аллоҳ таоло яратган бўлса-да, ҳадиси шарифда Пайғамбар алайҳиссалом Аллоҳ таолога нисбатан одобга риоя қилиб ёмонликнинг нисбатини Ул Зотга бермадилар.\nШу ўринда ҳақли савол туғилади? У ҳам бўлса ёмонлик қаердан келади, ёмонликка нима ёки ким сабаб бўлади?\nБунга жавоб: инсон яратган Роббисини унутиб хоҳиш-истакларини ношаръий йўл билан қондирган вақтда ундан ёмонликлар содир бўлади.\nШунинг учун ҳам Аллоҳ таоло инсон ёмонликларга дучор бўлмаслиги ва ўзидан ҳам ёмонликлар содир бўлмаслиги учун ғафлатда қолмасликка чақиради.\nМисол тариқасида охирги русумдаги бир маркабни олайлик. Бу маркаб ўз вазифасини бажариши, кўзланган жойга олиб бориши учун уни минадиган киши моҳир, доно бўлиши керак. Шунда кўзланган мақсад амалга ошади. Бироқ ҳаёдовчи маст бўлса ёки маркабни бошқара олмайдиган киши бўлса, автоҳалокатга учрайди ва албатта кўзланган мақсад ҳам рўёбга чиқмайди. Худди шундай инсон ҳам Аллоҳ таолонинг буюрганини қилиб, қайтарганидан қайтар экан у яхшилик узра бўлади. Аммо Аллоҳ таолодан юз ўгирса, Ул Зотдан узоқлашиб, ўз хоҳиш-истакларига бўйсунса, ёмонликларга гирифтор бўлади ва айни пайтда ўзгаларга ҳам ёмонлик етказади.\nИнсон фитратидаги асл нарса яхшилик қилишдир. Қачон инсон ҳадидан ошса, ўз хоҳиш-истакларига кўр-кўрона эргашса, шундагина ундан ёмонлик содир бўлади.\nҚачонки, инсон ўзининг хоҳиш-истакларини шариъатга мувофиқ қондирса, ундай одам ёмон бўлмайди, ундан ёмонлик ҳам содир бўлмайди. Мисол учун бир инсон жинсий шаҳватини зино йўли билан эмас, балки никоҳ йўли билан қондирса, ҳаёти хайр-баракага тўлади. Жуфти ҳалоли билан бахтли ҳаёт кечиради. Кўплаб фарзандлар ота-онаси бўлишади. Фарзандларни Аллоҳ ва расулини яхши кўрадиган қилиб тарбиялайди. Бу оила жамият учун фойда келтирадиган оилалардан бўлади. Кўриб турганингиздек бу ҳолатларнинг барчасида фақат яхшилик бордир.\nҲар бир инсонда жинсий шаҳват, ейиш-ичиш, яхши кўриш, ёмон кўриш, бировдан қўрқиш, бировдан умид қилиш каби хоҳиш-истаклари мавжуд. Бу хоҳиш-истаклар инсондан ажралмайдиган ғаризаси ҳисобланади. Инсон бу хоҳиш-истакларини қандай йўл билан бўлса ҳам қондиради. Ё буни ҳалол йўл билан қондириб, Роббисининг розилигига эришиб, яхшилик узра ҳаёт кечиради. Ё ҳаром йўл билан қондириб, Роббисининг ғазабига ҳақли бўлиб, ёмонликка дучор бўлади.\nИнсон Аллоҳ таоло хоҳлаганидай ҳаёт кечирса, у доим яхшиликда бўлишини билдик. Аммо шу ҳолда ҳам инсон ҳаётида унга ёқмайдиган айрим ишлар содир бўлса, шуни билсинки, Аллоҳ таоло Ўз ҳикмати ила бандасини тарбиялаётган бўлади. Устоз ва шогирдни мисол тариқасида олсак, устоз шогирдига кўп вазифалар юклайди, кўп китоблар ўқишни буюради. Шогирд вазифаларни бажариш асносида қийинчиликларга рўбаро кеоади. Уйқудан қолиши, овқатини вақтида емай қолиши, дўстлари билан кўриша олмаслиги мумкин. Устоз бу вазифаларни юклаши билан аслида шогирдини келажакда кўп яхшиликларга тайёрлаётган бўлади. Шунинг учун ҳам шагирд сабр қилиши ва устозига нисбатан ёмон гумонда бўлмаслиги даркор. Худди шундай инсон ҳам шариъатга мувофиқ ҳаёт кечираётган вақтида айрим ноҳушликларга дуч келса, сабр қилиши, бу нарсаларда яхшилик бор деб Аллоҳ таолога нисбатан яхши гумонда бўлиши лозим бўлади. Бу билан бандалик вазифасини бажарган бўлади. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\nБалким, сизлар ёқтирмаган нарса (аслида) ўзларингиз учун яхши, ёқтирган нарсангиз эса (аслида) сизлар учун ёмон бўлиб чиқар. Аллоҳ билур, сизлар эса билмайсизлар. (Бақара сураси, 216-оят).\nҲаётда инсон учун энг зарур бўлган неъмат бу тинчлик-хотиржамликдир. Одатда одамлар буни ҳар қаёқдан излашади. Бироқ бунга эришишнинг ягона йўли Аллоҳ таолони таниш, Аллоҳ таоло хоҳлаганидай ҳаёт кечириш, Аллоҳ таолодан паноҳ сўрашдир. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\n(Бу) икки гуруҳнинг қайсиниси (қўрқмай) хотиржам бўлишга ҳақлироқдир? Биладиган бўлсангиз (айтинг!). Имон келтирган ва имонларига зулм (ширк)ни аралаштирмаганлар – айнан ўшаларга хавфсизлик (бордир) ва улар ҳидоят (тўғри йўл) топган зотлардир. (Анъом сураси, 81-82- оятлар).\nЮқорида биз инсондан қачон ёмонлик содир бўлиши ҳақида сўз юритдик, энди Аллоҳ таолонинг бошқа махлуқотларидан қачон ёмонлик содир бўлиши ҳақида гаплашамиз. Ҳайвонлар ҳам инсон каби ўзига белигланган чегарадан чиқса, ундан ёмонлик содир бўлади. Мисол учун илонни олайлик. Агар ўзига белгиланган жой, яъни ер остида ҳаракат қилса, бировга ёмонлиги тегмайди. Мабодо илон ер устига чиқадиган бўлса, шундагина бировга азият етказиши мумкин. Шунинг учун ҳам илоннинг азиятидан, чақишидан сақланиш мақсадида шариъатда уни ўлдиришга рухсат бор. Шуни таъкидлаш жоизки, бутун махлуқотлар қанча ёвуз ва ёмон бўлмасин, улар тарафдан содир бўладиган ёмонликларнинг барчаси Аллоҳ таолонинг хоҳишига боғлиқ бўлади. Аллоҳ таоло хоҳласагина улар азият етказиши мумкин. Агар бундай бўлмаганида эди, ҳамма махлуқотлар ўзича қилиб, бунинг натижасида ер юзи изидан чиқарди.\nАллоҳ таолонинг яратган яна шундай махлуқотлари борки, уларни жамодот олами дейилади. Булардан ҳам ёмонлик содир бўлиши мумкинми?\nЖавоб: Ҳа, содир бўлади. Улардаги ёмонлик — уларни нотўғри истеъмол қилиш ва ўз ўрнида ишлатисмаслик ўринларида кўринади. Масалан, шакар, туз ва кир ювиш кукунини олайлик. Шакарни овқатга солинса, тузни эса чойга солинса ёки кир ювиш кукунини эса сутга қўшилса, бу моддаларни нотўғри истеъмол қилингани сабабли овқат ҳам, чой ҳам, сут ҳам бузилади, уни ейиш, ичиш эса зарар келтириб чиқаради. Ақлни ҳам тўғри ишлатилмаса, зарарлар келтириб чиқаради. Бунга атом бомбаси, наркотик моддалар, психатроп дарилар, ўйлаб топилган вирусларни мисол қилсак бўлади. Шулар ҳам ақл туфайли топилган, ихтиро қилинган нарсалардир. Бироқ бу нарсалар бугун глобал муаммога айланиб улгурди.\nЮқорида биз инсон, ҳайвон ва жонсиз махлуқотларнинг ёмонликлари ҳақида сўз юритдик. Ояти каримадаги Аллоҳ таоло яратган барча махлуқотларининг ёмонлигидан паноҳ сўрашга бўлган буйруқ – юқорида биз зикр қилган барча ёмонликларни ўз ичига олади.\nХулоса ўрнида шуни айтиш лозимки, инсонга етадиган барча мусибат, кулфат, кичик ёки катта зарарларга инсоннинг ўзи сабаб бўлади. Бунга қуйидаги ояти карима ва ҳадиси шарифлар далолат қилади:\nСизга қандай яхшилик етса, у Аллоҳдандир. Сизга қандай нохушлик етса, у ўзингиздандир. Сизни одамларга пайғамбар қилиб юборганмиз. Гувоҳликка (эса) Аллоҳ (Ўзи) етарлидир. (Нисо сураси, 79-оят).\nСизларга (Уҳуд жангида) бир мусибат етган бўлса – сизлар (уларга Бадр жангида) унинг икки баробарига тенг мусибат етказгансиз. «Бу (мусибат) қаёқдан келди?» – дейсизми?! «У – ўзингиздан», – деб айтинг! Албатта, Аллоҳ ҳар нарсага қодирдир. (Оли Имрон сураси, 165-оят).\n(Эй, инсонлар!) Сизларга не мусибат етса, бас, ўз қўлларингиз қилган нарса (гуноҳ) сабаблидир. Яна У кўп (гуноҳлар)ни афв этиб турур. (Акс ҳолда мусибат бундан ҳам кўп бўлур эди). (Шўро сураси, 30-оят).\nАбу Зарр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Пайғамбар алайҳиссалом айтдилар: “Ким яхшиликка эришса, Аллоҳ таолога ҳамд айтсин, ким яхшиликдан бошқа нарсаларга йўлиқса, ўзидан бошқани маломат қилмасин”( Имом Муслим раҳматуллоҳи алайҳнинг “Саҳиҳ”ларида келган.).\nАллоҳ таоло Ўзи яратган нарсаларининг ёмонлигидан паноҳ сўрашга буюрар экан, нима сабабдан инсоннинг ҳаётига хавф соладиган ёмон инсонлар, ҳайвонлар, ўсимликлар ва жонсиз моддаларни яратди, деган ўринли савол туғилади. Бунга жавоб: “Инсон зоти бу дунё ҳаётида саодатга эришиши учундир. Бинобарин Аллоҳ таоло ер юзида инсон ҳаётига хавф соладиган ёмон ишлар, уни безовта қиладиган табиий офтлар, касалликлар, уни ташвишга қўядиган оғир қийинчиликларни яратмаганида эди, инсон зоти яратган Роббисини унутиб, Ул Зотдан беҳожат бўларди. Юқорида санаб ўтилган ёмонликлар туфайли инсон Роббисига муҳтож бўлади, Ул Зотга талпинади. У Зотдан ёрдам кутади. Тушунарли бўлиши учун мисол келтириб ўтамиз. Ёш бола онасидан узоқроққа кетиб қолса, ҳеч қандай хавф бўлмаса, онасини эсламай юраверади. Мабодо йўлидан бирор ҳайвон чиқиб қолса, шу заҳоти онасининг бағрига қочади. Худди шунингдек инсоннинг бошига келадиган мусибатлар, ноҳушликлар, бало-офатларнниг барчаси уни Роббиси томон етаклайди. Роббисидан илтижо қилиб паноҳ сўрашга, ёрдам сўрашга ундайди.\nВа яна инсонни қўрқитадиган нарсалар гоҳида инсон роҳати йўлида хизмат қилади. Масалан, инсон кўричак бўлса, бу дарддан, бу оғриқдан қутулиш учун инсон жароҳат амалиётини бошидан ўтказиши керак. Ваҳоланки, бу амалиётда қорин ёрилиши, қон тўкилиши каби кўринишидан қўрқинчли жараён кузатилади. Шундай бўлса-да, бу амалиётнинг натижаси инсон роҳати билан якунланади. Бунга яна тиш оғриқ касалини мисол қилсак бўлади. Инсон бу дарддан халос бўлиш учун уни суғуриб олиб ташлашдан бошқа чораси бўлмайди.\nЗулматга чўмган тун ёвузлигидан – Аллоҳ таоло ояти кариманинг давомида туннинг ёвузлигидан паноҳ сўрашга буюрмоқда. Чунки одатда аксар ёмонликлар, ёвузликлар тунда содир бўлади.\nБаъзи тафсир уламолари ояти каримадаги тун маъносини ифодаловчи сўзни шайтон деб тафсир қилганлар. Чунки шайтон Аллоҳ таолодан узоқдир. Шайтоннинг бу узоқлиги уни зулмат қаърига улоқтирди. Худди шунингдек, инсон ҳар қачон Аллоҳ таолога юзланар экан, доим ёруғлик узра бўлади.\nАбу Молик Ашъарий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда: “Намоз нурдир, садақа ҳужжатдир, сабр зиёдир”, дейилган.\nДемак, Аллоҳ таоло буюрган барча амаллар нурдир. Бунинг зиди, яъни Аллоҳ таоло буюрган амаллардан юз ўгириш эса зулматдир. Ҳолбуки юз ўгирувчиларнинг энг каттаси шайтон ҳисобланади. Шунинг учун баъзи тафсир уламолари тун маъносини ифодаловчи сўзни шайтон деб тафсир қилганлар.\nАгар тун маъносини ифодаловчи араб тилидаги “ғосиқ” сўзини шайтон десак, ояти кариманинг маъноси қуйидагича бўлади:\nИнсоннинг кўксига жойлашган шайтоннинг ёмонлигидан паноҳ сўрайман деб айтинг.\nИнсоннинг кўксига жойлашган шайтоннинг ёмонлигидан – Аллоҳ таоло инсоннинг кўксига жойлашадиган шайтоннинг ёмонлигидан паноҳ сўрашга бюурмоқда. Сабаби, шайтон инсоннинг кўксига жойлашганда уни ёвуз инсонга айлантиради. Бундай инсон энди, шаҳватини қандай йўл билан бўлмасин қондирадиган бўлади. Жинсий хоҳиш-истагини бир аёлни оиласини бузиш эвазига бўлса ҳам, молга бўлган хоҳиш-истагини ўғирлаш, талон-тарож қилиш эвазига бўлса ҳам, бошқаларнинг ўлими эвазига ўзининг тирик қолиши, ўзгаларнинг оч қолиши эвазига ўзининг тўқ бўлиши учун, бошқаларнинг ҳаётини ташвишга солиш эвазига ўзининг тинч бўлиши учун, бошқаларни хор қилиш эвазига ўзининг азиз бўлиши учун ҳаёт кечирадиган жирканч, худбин инсонга айланади.\nАгар сизнинг хаёлингизга бировни алдаш, ғийбат қилиш, ҳасад қилиш, ўзгалардан ўзини устун қўйиш, бировнинг молига тажовуз қилиш каби Аллоҳ таолони рози қилмайдиган ўй-хаёллар келса, билингки, бу кўксингизга жойлашган шайтоннинг васвасасидан бошқа нарса эмас. Ёдингизда тутинг! Сизда бундай ўй-хаёлларни бартараф этиш учун кучли қуролингиз бордир. Агар шу заҳотиёқ “Ъауузу биллааҳи минаш шайтоонир рожиим” десангиз, албатта, васвасадан қутуласиз”.\nАллоҳ таоло шундай марҳамат қилади: “Агар сизни шайтоннинг шарри тутса, Аллоҳдан паноҳ тиланг! Албатта, У эшитувчи ва билувчидир”. (Аъроф сураси, 200-оят).\nАйтинг: «Эй, Раббим! Мен Сендан шайтонларнинг васвасаларидан паноҳ беришингни сўрайман. 98. Яна мен Сендан, эй, Раббим, улар менинг ҳузуримга келишларидан паноҳ сўрайман». (Мўминун сураси, 97-98-оятлар).\nБу шайтоннинг ўзингизга қиладиган васвасалари бўлса, энди сиз доимий муомала қилиб юрадиган шеригингиз кўксига шайтон кирса, уни азият берувчи, қўпол, сизга нисбатан ёмон муомала қилувчи инсонга айланганини кўрасиз. Шунинг учун шайтоннинг васваса қилишидан паноҳ сўрашда нафақат ўзингизни, балки оила-аъзоларингиз, яқинларингиз ва дўсту биродарларингизни ҳам шайтон кўксига кириб васваса қилишидан доимо паноҳ сўраб юринг. Чунки инсон ўз дўстига шайтонга қарши ёрдам бериши ва ўз дўстига қарши шайтонга ёрдам бериб қўйишдан эҳтиёт бўлиши лозим бўлади. Бунинг мисоли: дўстингиз бирор нарсадан ғазабланса, унга сукут сақлаш билан ёрдам беринг. Шундай қилиб, сиз дўстингизга шайтоннинг йўлига юрмаслигига ёрдам берган бўласиз. Бироқ дўстингиз ғазабланган чоғида, унга қўполлик билан гап қайтарсангиз, шайтоннинг йўлига киришига кўмаклашган бўласиз. Шундай экан сиз оила-аъзоларингиз, яқинларингиз, қўшниларингиз, дўсту биродарларингиз ва ҳамкасбларингизнинг барчаларига шайтонга қарши ёрдам беринг. Асло шайтонга ёрдам бериб қўйманг!\nТугунчаларга дам солувчи аёллар ёвузлигидан – бу ояти каримадаги аёллардан деб сеҳргар, афсунгар ва фолбин аёллар назарда тутилмоқда. Буларнинг ёвузлиги нима-да, дейилса, бунга жавоб: уларнинг амалга оширадиган сеҳрларидир. Сеҳрнинг асли турли ҳийла ва алдов йўли билан кўзбўяшдир.\nОяти каримада Аллоҳ таоло Пайғамбар алайҳиссаломни сеҳр қилувчиларнинг ёмонлигидан паноҳ сўрашга буюрмоқда. Шариъатга кўра, сеҳр билан шуғулланганлар куфр келтирган бўлади. Чунки сеҳргарлар инсонларни йўлдан адаштиради, жамиятда кўплаб муаммоларга сабаб бўлишади. Бироқ сеҳргарларнинг сеҳрлари фақат Аллоҳ таолонинг изни билан таъсир қилади. Аллоҳ таолони унутиб, шариъатга мувофиқ ҳаёт кечирмайдиган инсонларгагина қилинган сеҳрларнинг таъсири кучи кўпроқ бўлади. Инсон Роббиси ила сеҳрдан паноҳ сўраб дуо қилса, унга қилинган сеҳр бекор бўлади.\nБулар ҳақида Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\nЯна, (улар) Сулаймон подшоҳлигидаги шайтонлар (жинлар) ўқийдиган нарсаларга эргашиб кетдилар. Сулаймон кофир бўлмади, лекин одамларга сеҳр (жоду)ни ҳамда Бобилдаги Ҳорут ва Морут номли фаришталарга туширилган нарсаларни ўргатадиган шайтонлар кофир бўлдилар. (У икки фаришта): «биз фақатгина синов (воситаси)миз, (бизга ишониб) кофир бўлиб қолма!», – деб (огоҳлантирмагунча) ҳеч кимга (сеҳрни) ўргатмас эдилар. Иккисидан эр-хотиннинг ўртасини бузадиган нарсани ўрганар эдилар. Лекин улар Аллоҳнинг изнисиз у билан ҳеч кимга зарар етказа олмаслар. (Хуллас) ўзларига фойдаси йўқ, балки зарарли нарсаларни таълим олар эдилар. Уни (Аллоҳ китобини сеҳрга) алмашганларга охиратда насиба йўқлигини ҳам яхши билар эдилар. Ўз (насиба)ларини қанчалик ёмон нарсага сотиб юборганларини билсалар эди! (Бақара сураси, 102-оят).\nОяти каримадаги тугунлардан мақсад – мустаҳкам алоқалардир. Бундай мустаҳкам алоқаларга – эр-хотин ўртасидаги муносабат, дўсту биродарлик алоқаси, оталик алоқаси, икки киши ўртасидаги шерикчилик муносабати, қўшничилик муносабатларини мисол қилсак бўлади. Бу инсоний мустаҳкам алоқалар эгалари Ўз Роббиларидан узоқлашса, уларга қилинган сеҳр ўртага тушиб бундай алоқаларни мустаҳкам бўлишига қарамай, узади.\nҲамда ҳасадчининг ҳасади ёвузлигидан – ҳасад икки хил бўлади. Бири шариъатда мақталган бўлса, бошқа бири ёмонлангандир. Мақталган ҳасад қуйидаги ҳадисда ривоят қилингандир. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади, у киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларини эшитдилар: “Ҳасад фақат икки нарсада бўлади: бир кишики, Аллоҳ таоло унга Қуръоннни ато қилган бўлиб, у тунни Қуръон билан ўтказади. Ва яна бир кишики, Аллоҳ таоло унга мол-дунё ато қилган бўлиб, мол-дунёни эртаю кеч (Аллоҳ таоло йўлида) инфоқ-эҳсон қилади.( Имом Бухорий ва Имом Муслим роҳматуллоҳи алайҳим ўз “Саҳиҳ”ларида келтирганлар.)\nҲадиси шарифда зикри келган икки кишига ҳасад қилсангиз, бу мақталган ҳасад ҳисобланади. Бундай ҳасадни уламолар ҳавас деб номлаганлар. Шу маънода Фузайл ибн Иёз роҳматуллоҳи алайҳ: “Ҳавас қилиш имондандир, ҳасад қилиш эса мунофиқликдир. Мўмин киши ҳавас қилади, мунофиқ эса ҳасад қилади”, деб айтганлар.\nҲадисдаги икки кишига ҳавас қилишни Аллоҳ таоло мусобақа деб номлаган. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\nБас, мусобақачилар шу (неъматлар) йўлида мусобақа қилсинлар! (Мутоффифиин сураси, 26-оят).\nБас, айнан мана шундай ютуқ учун амал қилувчилар амал қилсинлар! (Соффот сураси, 61-оят).\nЁмонланган ҳасадга келсак, бир мусулмон биродарингиздан неъматни йўқ бўлиб, ўзингизда бўлишини орзу қилишингиздир. Мана шу ҳақиқий ҳасаддир. Еру осмонда Аллоҳ таолога нисбатан қилинган энг аввалги осийлик ҳасад сабабидан бўлган. Бу ҳақида Қуръони каримда шундай дейилган:\n(Аллоҳ) айтди: «Сенга буюрганимда сажда қилишингга нима монелик қилди?» У деди: «Мен ундан яхшиман, мени оловдан яратгансан. Уни (Одамни эса) лойдан яратдинг». (Аъроф сураси, 12-оят).\nУларга Одамнинг икки ўғли (Қобил ва Ҳобил) ҳақидаги хабарни ҳақиқати билан ўқиб беринг! Иккиси қурбонлик қилганларида, биридан қабул қилинди, унисидан эса қабул қилинмади. (Қурбонлиги қабул бўлмаган Қобил укаси Ҳобилга): «Сени, албатта, ўлдиражакман!» – деди. (Ҳобил) эса: «(Қурбонликни) Аллоҳ аслида тақволи кишилардан қабул қилур. (Моида сураси, 27- оят).\nШунинг учун биз ҳасаддан ва ҳасад қилувчининг ҳасади ёвузлигидан паноҳ сўрашлигимиз ҳамда Аллоҳ таолога тоат-ибодат қилиш, динда мустаҳкам бўлиш, Қуръони каримни ёд олиш, инфоқ эҳсон қилиш каби солиҳ амаллар борасида мусобақалашиш ва солиҳ инсонларга ҳавас қилишга муваффақ қилишини сўрашимиз лозим бўлади.\nИнсонлар нима сабабдан ўзгалардаги неъмат йўқ бўлиб, ўзида бўлиб қолишини хоҳлайдилар? Бунинг ўрнига Аллоҳ таолодан ўзини бой қилишини, ўзига ҳам неъматларни беришини, мартабасини юқори қилишини, гўзал хулқ ато қилишини, ёмон хулқлардан сақлашини сўраса бўлади-ку! Бундай инсонлар Аллоҳ таолонинг фазли карами кенг эканини билиб қўйишлари ва буни доимий ёдда тутишлари лозим.\nҲасад нима сабабдан ёмонланган? Чунки ҳасад эгаси ҳасад қилиши билан Аллоҳ таолога нисбатан ёмон гумонда бўлади, яъни Аллоҳ таоло неъматни унга бермай, бошқа бир бандасига берганини ҳикматсиз иш қилган деб айблаётгандай бўлади. Бу эса куфр, ширк ҳисобланади. Ҳасад қилган инсон Аллоҳ таолонинг қисматига норози бўлиб, яратган Роббиси ғазаб қилган бўлади. Роббиси қилган ишига таслим бўлмасдан ёмон кўрган бўлади. Шунинг натижасида ҳасадгўй Аллоҳ таолонинг дўст бандаларидай бўлишга интилмоқ ўрнига улар билан алоқани узади, уларни қўллаб-қувватлаш ўрнига ёмонлайди. Бундай иши билан шайтонга ёрдам берган бўлади. Ҳасадгўй одам ёлғиз қолганида фақат ғам-ташвиш, дунёда фақат надомат, охиратда эса фақат маҳзунлик ва аламли азоб, фаришталар томонидан фақат лаънат ҳамда Аллоҳ таолонинг наздида фақат қаҳр ва узоқликдан бошқа нарсага эришмайди.\nШуни унутмангки, ким “фалақ” Роббиси ила паноҳ сўраса, унга ҳеч қандай ёвузлик етмайди. Шайтон ҳам васваса қилиш учун унинг кўксига кира олмайди. Сеҳргар унга таъсир ўтказа олмайди ҳамда бирор ҳасадчининг ҳасади ёвузлиги асло етмайди.\n“Фалақ” сураси тафсири тугади.\n Имом Муслим раҳматуллоҳи алайҳнинг “Саҳиҳ”ларида келган.\n Имом Ибн Ҳиббон раҳматуллоҳи алайҳнинг “Саҳиҳ”ларида келган.\n Бу ўриндаги ҳаракатдан мақсад ҳарфлардаги\nАдабиётимизнинг етук намоёндалари\nҚуръонни хатм қилиш қачон бошланган?\nҚуръонни ёдлашга ёрдам берадиган таомлар


ҲИКМАТ ёки Олмос шамшир ҳақида достон | ДУНЁ ЎЗБЕКЛАРИ | Mobile Version\nҲИКМАТ ёки Олмос шамшир ҳақида достон\n09/16/2012 Ismat Khushev Тошкентда шов-шув бўлаётган асар\nҒаффор Хотамов (7)\nҲали шоирнинг “Қодир овчи ўлими” шеърини эсга олдик. Кучли ва ҳароратли бу асар фавқулодда шиддат билан бошланади, юракни ларзага солиб, оддий-одатий кўникмаларни бузиб ўтади.\nКес-сак бўлиб кетаяпти,\nҚодир овчи ўлим тўшагида. Лекин, у сўнгги лаҳзада ҳам хорлик ва чорасизликка чидай олмайди.\nБургут менинг аждодим –\nЕрда нима, бойланиб?!.\nУ бургут сўнгги дамида беқиёс юксакликка кўтарилиб, сўнг ўзини қояга уришини таъкидлайди. Ва қисматига шундай якун ясайди.\nБу – куфру исён эмас!\nБу ўша даврнинг зидди!\nЎша иқлимга ҳадд уриш – жасоратни улуғлаш, демак.\nБургут менинг аждодим,\nЎлим деган нима гап?\nЙўқ, йўқ, менинг авлодим\nЁтмас ҳеч қачон титраб!..\nБу – шеър.\nУ хаёлга каманд ташлайди. Чекланган ва тескари ўзанга солиб қўйилган ҳаёт тарзини титиб-тўзғитиб, исканжа ва таъбуларни бузиб-парчалаб юборади.\nВа қаддингни кўтариб, юлдузни кўзлаб, юксакликка кўтарилиб яшашга ундайди, Абдулла Орипов хитоб этгани каби:\nЮксакларда чарх уриб айлан,\nРуҳинг мангу турсин ёришиб.\nЎлганда ҳам вужудинг билан,\nКетмагайсан ерга қоришиб.\nМана шу руҳдаги асарлар заифликка, мўтеликка нафрат уйғотиб, Озодликка чанқоқлик қўзғайди. Бир ўт каби жисми-жонингда сўниб бораётган ҳиссиётни аланга олдиради.\nИнсонни бир инсондай, миллатни бир миллатдай мағрур бош қўтариб яшашга ундайди…\nШеърият ёлқинли нафаси ва тириклик саси билан боқий ва беқиёсдир. У руҳни бедор ва безовта этади, муқаддас туйғуларни, олий туйғуларни қўзғаб яшнатиб юборади.\nШоирнинг илоҳий нафаси кезган жойда ғафлат ва хусумат, кирлик ва бадкирдорлик бўлмайди. У шунинг учун шеър ёзади.\nЮракдан отилиб чиққан шеър жаннат боғларининг ҳурлари кабидир, шунинг учун одамлар унга маҳлиё бўлади, шунинг учун шоирларни севиб-эъзозлаб яшайди. Шунинг учун биз Байронни ёд этамиз, Румийни қўлдан қўймаймиз, Навоийга ҳавас қиламиз…\nМумтоз шоиримиз Абдулла Орипов: “Азим Суюн дунёсига бир назар солайлик, – деб мираат қилади. – У қандай ўй билан яшаётир ва қандай шеър ёзаётир?\nАзим Суюн шеъриятида Ватанимизнинг тенгсиз ва беқиёс чиройи ўзининг жозибали ифодасини топган, она тилимизнинг мафтункор латофати ва сеҳрли қудрати унда мужассам. Ҳар биримиз учун жондан азиз бўлган урф-одатимиз, халқимизнинг ҳеч бир миллат, ҳеч бир эл-улусда бўлмаган хислат ва фазилатлари, жуда баланд хулқ-атвори унда ўз жилосини топгандир.\nШоир киндик қони томган она Ватанини битмас-туганмас бир муҳаббат билан севиб-ардоқлайди. Дўсти-ҳабиби билан, устоз Миртемир каби, халқнинг ўзидай содда, халқнинг ўзидай самимий тилда суҳбат қилади.\nШоирнинг юрагида бир асов туғён бор. Бу туғён ҳеч қачон сарҳад ва чекланиш билмайди. Ва унинг ҳар бир зарби-тўлқини жавоҳир янглиғ ноёб ва бебаҳо ҳикматни соҳилга олиб чиқади.\nХалқимизнинг азим ва ўктам шоири Азим Суюн садоқатли дўст, ишончли сафдош ва забардаст сиймодир. У Мустақиллик майдони ҳақида муҳташам бир достон ёзиб, она юртимизга асллик қайтаётганини баланд овозда таъкидлаб айтди. Дунёдаги ҳеч бир ёдгорликга ўхшамаган, яшиллик билан уйғунлашиб кетган бу мумтоз меъморий обида чинакам илоҳий зиёратгоҳ бўлиб, озодлигимиз ва давлатчилигимиз рамзи-тимсоли эканини бор овозда айтиб улуғлади. Жон томири шу мўътабар заминга боғланиб кетган улкан шоиргина эзгулик ва гўзалликда мана шундай теран ва умрибоқий ҳикмат кўради”.\nУлуғлар йўл бошлайди!\nЙўл бошлайди Асл Сийрат ва Суврат!\nУлуғлари бўлсин Ватаннинг,\nУлуғларсиз харобадир Юрт!\nОзод ва Обод Юрт қолур улуғлардан!\nСавоб қолур улардан! – деб ёзади Азим Суюн “Ўзбек давлати” достонида.\nАсар сиёсий мавзуда.\nМустақиллик майдони, ундаги кўркам обидалар, унда силқиб турган меҳр-муҳаббат ёлқинида Асиллик ва Озодлик улуғланган.\nУ Ватанга арзи ихлос ифодаси.\nКиндик қони томган заминни онам, синглим ва ёки ёрим деб билмоқ ва ота-бобом хоки поки деб гардини кўзга суртмоқ, ҳар бир заррасида ўзини, орзу-ҳавасини ва интилишини кўрмоқ, уни севиб-ардоқламоқ ҳар кимга ҳам насиб этмайди.\nБу бир саодатдир.\nБуни билган билади, билмаган ўзига маҳлиё бўлиб ўтаверади.\nШу маънода, Азим Суюн яхши ният билан ерга уруғ қадаётган заҳматкашга ўхшайди.\nКатта бобоси Одам Атодан мерос бўлиб қолган бу эзгу амал ҳеч бир одамга ҳеч вақт панд берган эмас. У сочган ҳар бир уруғ ҳовуч-ҳовуч дон бўлади, хирмон бўлади, ризқу насиба бўлади.\nАзим Суюннинг хирмони ҳам, оғушида ўзи туғилиб ўсган пурвиқор тоғлар каби кўкка бўй чўзиб, юксалиб, бамисоли тиллодек товланиб турса, не ажаб!\nЯратган Эгамнинг йўриғи – ёрлиқ:\nОфтоб Замин узра гулхан ёқади.\nДарёга айланиб, тоғдаги қорлик,\nЧегара нелигин билмай оқади.\nБаландназар қушлар, о, озод қушлар,\nКўрдим: ҳур-ҳур, эркин-эркин кўчади.\nБугун Ғарбда, эртан Машриқда қишлар –\nЧегара нелигин билмай учади.\nСарҳад не – билмайди митти болари,\nБол йиғар дунёда бор чечаклардан.\n…Кўкларга ўрлайди юрагим зори –\nОдамзод яратган Чегаралардан.\nҲар сафар Азим Суюннинг “Чегара билмас шеър”ини ўқиганда, дунёни у бошидан кириб, бу бошидан чиқаман, у менинг юрагимда бир олам ўй-кечинма қўзғайди. Эҳтимол, мазкур ҳикояга ҳам аслида шу нидо сабаб бўлгандир. Эҳтимол, унинг қуйидаги чорлови:\nҲайҳот, бундай эл кўрмадим,\nБир-бирин ковлашиб, ерлар.\nЎҳ, ботирим, қайдасан?!\nАзим Суюн ўзимизники! Қолаверса, ҳар қандай юкни кўтара олади. Шунинг учун унинг баҳонасида юрагимни ўртаб ётган бир ҳасратни охиригача айтмоқчиман.\nЭй дўст, сиз нимани билар эдингиз!\nБоғу боғчаларда хазон ўйнаган шу кунларда ўликлар ўз йўли билан, тириклар ўз йўли билан, ёмонлар ўз ёмонлигига, яхшилар ўз яхшилигига етиб бормоқда.\nҚуёшнинг тафти қайтгач, изсиз кетган сароб янглиғ зулмат қаърига сингиб бораётган бўлса-да, сиз билган ўша муртадлар хонумони, бола-чақасини эмас, балки ҳамон ўзгаларга зулм қилмоқни ўйлайди.\nТириклар ҳам зулмат қаъридан чиқаётир.\nДунёда неки иш бор, ниятга яраша бўлгай!..\nМен бир ғарибу бечора ўша, япроқдек бола билан зулмат ва зиё салтанатининг қоқ ўртасида турибман, қўлимда у тутқазган қирқ газлик олмос шамшир.\nЭҳтиёт бўлинг, эй дўст!\nСиз бу шамшир нима эканини қаёқдан билар эдингиз!\nБир даюс “ўйин” қилганида, унга айтдим:\n– Эй ҳаёсиз, менинг шамширимни олиб, ҳадд урганинг нимаси? Сен уни сермашга ярайсан, холос. Аммо мен уни шундай ўйнатаманки, ҳатто белингни кесиб ўтгач, амалингга маст бўлиб, йўлингда давом этасан, токи вақти-соати келиб, оёғинг осмондан бўлиб тушмагунча ва тариқдек тирқираб кетмагунча!..\nЯратган зот айтадики: – Мендан қўрқинглар, эй ақли расолар!..\nҲузуримда жам бўладиган Қиёмат кунидан қўрқинглар!\nОдам авлоди мана шу Кун ва мана шу Сония учун яшайди, аслида!\nНима у – урҳо-ур, мулки давлатлар!\nКунига ярайдими – наинки у дунёда, ҳатто шу дунёда – олтин юлдузлар?!.\nМуҳаммад алайҳиссалом авлодини ёд этганим учун, бир тарих хаёлдан нари кетмайди, сира!\nЎша, золим Язиднинг отаси – Муовия, унинг отаси эса, Абу Суфён бўлган. Ва у Расулуллоҳ замонида яшаб ўтган. Худдики, Эркин Воҳидов ёки Салай Мадаминов каби шеър-ғазал ёзган.\nДўстингиз Ҳаким хон, эҳ-ҳэ, бу мақомга яқин йўлай олмайди, хонатласдек товланган сеҳр-жодуга иркит ямоқ бўлиб қолади. Нимага десангиз, у ҳам Кўчим каби дўст бўлиб кўриниш ва мол-дунё йиғиш учун борки кучни бу ёққа ташлаган. Аслида ҳаммасининг зоти бир, амали ва илдизи бир, худдики Язид билан Муовия ва Абу Суфён каби…\n– Биз параллел чизиқлармиз,\nКесишмаймиз ҳеч қачон, – деб фироқ қилади, ҳоли-жонимга қўймайди, сира.\nЎзингиз бир ўйлаб кўринг, бу – нима дегани?\nҚаранг, бир мўлтони, параллел чизиқман деб даъво қилади!\nОёқ остида ўралашади, айғирга ўхшаб кетини тутади! Ахийри кесиб юбордим, ўша “параллел чизиқ”ни! Аммо нима бўлганини билмайди, ҳали!\nШундай экан-да, дунёнинг иши!\nЎша Абу Суфён ҳам аввал-охир Расулуллоҳ ризқу насибасига ёпишиб яшаган, Унга ва энди оёққа туриб келаётган Исломга қарши муттасил курашган, беадад қон тўккан! Қаранг, яна тарихга у қандай таъриф-тавсиф билан кирган! Эмишки, саййид! Эмишки, Икки олам сарвари билан бир оилада униб-ўсган!..\nМен сизга ҳайрон қоламан: Ҳаким Саъдулладан ўксиб юрасиз! Тарихни билмоқ, ўрганмоқ керак! Ҳақиқат қат-қат парда ичида! Уни илғаш осон эмас!\nУ ким бўпти сизга?\nЕтти ёт бегона!\nБир итирқин, валади зино!\nДиндан қайтган муртад!\nУнутманг, шоир айтгани каби, Ҳар учраган эшон-у, ҳар саллалик пир эмас!\nҲамон “хон”ман, “эшон”ман деб юрган, уялмай-нетмай “хўжа”лик ва “саййид”ликни даъво қилган аҳл, нима, сизнингча, имом Зайн ал-Обидин бинни имом Ҳусайн авлодими?!\nМен айтдим-ку, Язид Расулуллоҳ оила ичини тўлиқ қиличдан ўтказган, деб!\nШунча аслзода имом Зайндан кўпайган, деб ўйлайсизми?\nНима, сизнингча, Расулуллоҳ авлодини қиличдан ўтказган Язид ёки унинг отаси Муовия, ёки бўлмаса, Абу Суфён аслзода бўладими, саййид ё хўжа бўладими?!\nБу жуда ғалати тарих. Биласиз, Ҳошим билан Уммия Абду Маннофнинг ўғли! Улар эгизак бўлган, ҳатто орқаси бир-бирига ёпишиб туғилган.\n“Расул алайҳиссаломнинг тўртунчи отаси Абди Маннофнинг эгиз ўғли бўлди, орқалари ёпишук, – деб хабар беради Рабғузий. – “Муни нетак қилғу?”, теб кенгаш қилдилар” . Ҳакимлар узоқ маслаҳат қилиб, биридан воз кечмаса бўлмайди, соябон остида жой ҳозирлаб, бирини кўмса, кечгача эт этдан ажралади, дейди. Шунда Абду Манноф жаҳл билан эгизаклар орасига қилич солади. Уларнинг орқаси жиққа гўшт бўлса-да, иккиси ҳам омон қолади…\nҲолбуки, ҳакимлар ризққа ишора қилган! Болаларнинг бирида ризқ йўқ, демоқчи бўлган!\nАбду Маннофнинг машъум хатоси асл насли бошига бало орттирган!\nМуҳаммад алайҳиссалом ҳошимийлар, Абу Суфён эса, уммавийлар шажараси давомчисидир! Шу боис, Абу Суфён ҳақида гап очилса, билганлар ҳам, билмаганлар ҳам, авлиёю уламолар ҳам оғир сукут сақлайди.\nКўрдингизми, бу қандай бало!\nАбу Суфён Расулуллоҳга қарши охиригача курашган. Макка фатҳида у асир тушган. Ўлим хавф солгач, яна қиёматлик қариндошларни ўртага қўйиб, тавба қилиб, калима келтирган ва жон сақлаган.\nМаълумки, Исломга дили илитилсин дейилган ёвлар қатори Абу Суфён ҳам зикр этилган. Ва ўлжа тақсимотида у Расули акрамдан беҳисоб ҳадя, ҳам бунинг устига, хос маош олиб келган. Шу тариқа у катта мол-мулк орттирган, ўғли Муовия эса, Шом ҳукмдори этиб тайинланган.\nБунинг бари Расулуллоҳ шарофати билан бўлган, албатта. Ва шу ҳимматга қандай жавоб қилган, улар? Уммавийлар!..\nБу – бир тарих.\nУни билмай туриб, Ҳақиқатнинг илдизига етиш қийин!\nШу боис, бу ҳақда гап очдим.\nАммо мен айтмоқчи бўлган воқеа бу эмас! Гап шундаки, Тоиф қалъаси қўлга олингач, Абу Суфён ҳаддидан ошиб, ҳам ўзи, ҳам ўғли, ҳам набираси учун ҳақ даъво қилади. Гарчи улар қамалда қатнашмаган бўлса-да! Ва уч юз туя тортиқ олади.\nТасаввур қилинг: ҳар бир туя баҳоси бир “Матиз”дан кам бўлмаган!\nУ каби дили Исломга илитилсин деган ҳар қайси ғанимга Расули акрам юзлаб туя ҳадя этади.\nКўраяпсизми, қўлга олинган ўлжа фақат уларга бўлиб берилади. Ҳолбуки, улар йигирма йил давомида Сарвари оламга ёвлик-золимлик қилган! Уни сеҳргарга чиқариб, ўлдирамиз, деб изидан тушган. Ҳаққа-ҳақиқатга қарши курашган!\nШунинг учун Муҳаммад Мустафонинг бу ҳиммат-марҳамати ансорларни ўкситади. Ва улар: “Қавмининг, қабиласининг севгиси Расулуллоҳни маҳлиё этди”, “Бу – Яратганнинг ризолиги бўлмаган бир тақсимотдур”, – деб гина-кудурат қилади.\nШунда Ҳазраж қабиласи оқсоқоли Саъд ибн Убода ансорлар даъвосини Сарвари оламга етказади.\nТақсимот якун топгач, Расули акрам ансорларни бир чинор остига йиғади. Ва:\n– Ортимдан маломат қилганингиз нимаси? – деб ўкинади. – Адашиб юрганингизда мен сизни топмадимми? Ва Раббул оламийн элчиси шарофати билан ҳақ йўлга юрмадингизми?\n– Ё Расулуллоҳ, Мавло ҳақи, Оллоҳ таолонинг ва Сизнинг марҳаматингиз билан шундай бўлди!\n– Мен сизни учратганда оч-наҳор эмасмидингиз? Эй ансорлар! Қани, айтинг, Оламларни Яратган зот ўз Элчиси шарофати билан сизни бой ва беҳожат қилмадими?!\n– Валлоҳи, Оллоҳнинг ва Расулининг фазлу карами билан шундай бўлди!\n– Жоҳил ва бадбин, бир-бирингизга ғаним ва ёв эдингиз! Мен сабаб бўлиб, Яратган сизни бир-бирингизга меҳрли-оқибатли қилмадими?\n– Мавло ҳақи, Оллоҳ таоло ва Унинг Элчиси шарофати билан шундай бўлди, ё Расулуллоҳ!\nРасули акрам мутаассир бўлиб бошини кўтаради ва уларга юзланади. Ва айтади:\n– Нега индамайсиз? Ҳақингиз бор бўлган ростликни айтмайсизми?\n– Нима дейлик, эй Набийуллоҳ?\n– Мавло ҳақи, “Сен ўз қавминг томонидан сеҳргарга чиқарилдинг ва қувилдинг! Биз эса, Сенга ва Исломга ишондик ва қучоқ очиб сени бағримизга олдик, таважжуҳ ила Яратганнинг йўлини тутдик!\nСен ҳақир ва паришон бир ҳолда эдинг, биз ҳақ Расул эканингга иймон келтирдик ва сени қувватладик, сидқидилдан нажот бердик, ҳаттоки жон аямадик!” – дейишга ҳаққингиз бор-ку!\nЭй ансорлар, Исломга дили илисин деб уларга дунё молини бериб, сизга ўз динингизни ҳавола этганим кўнглингизга оғир ботдими?\nУлар қўй ва туя суруви билан бу жойдан айрилар экан, сиз Оламга яхшилик бўлмиш Яратганнинг Элчиси билан уйингизга қайтишга рози эмасмисиз?\nЖоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар ҳижрат бўлмаса, ўзим ҳам ансорлардан бири бўлиб қолар эдим.\nАгар, дунёдаги борки одам бир манзилга талпинса, ансорлар ўзга бир манзилни афзал билса ва шу йўлни тутса, ҳеч шубҳасиз, мен ҳам уларга эргашган бўлар эдим!\nҲаётим – сизнинг ҳаётингиз, ўлимим – сизнинг ўлимингиздир!..\nДунёда шундай ишлар бўлиб ўтган, Мулла Азим!\nВа ўшанда юракдан силққан нидо Ислом аҳлини ҳам нақ иккига бўлиб юборган.\nБундай бўлиниш ҳар қайси халқ ва ҳар бир миллатда бор. Ва бу узоқ тарих…\nКечмиш шундай бўлган! Ва ҳар қайси оқим ўз йўлида ҳамон давом этади…\nХабар шундайки, икки олам Сарвари, айни шу лаҳзада ҳам, сиз кабилар бош устида, худди ўшанда бўлгани каби нидо қилаётир…\nЯна ривоятнинг давомига қайтсак. Зеро, унда буюк бир ҳикмат яширин. “Ҳошимнинг ўғли бўлди Абдул Муталлиб отлиғ. Абдул Муталлибнинг ўғли бўлди Абу Толиб отлиғ. Абу Толибнинг ўғли бўлди Али отлиғ. Алининг ўғли бўлди Ҳусайн отлиғ.\nУммиянинг ўғли бўлди Ҳарс отлиғ. Ҳарснинг ўғли бўлди Суфён отлиғ.\nСуфённинг ўғли бўлди Муовия отлиғ. Муовиянинг ўғли бўлди Язид отлиғ.\nУл кун Абди Манноф ул икки ўғлон орасига қилич кигурди. Тирик боринча Ҳошимли Уммияли аро қилич эрди. Яна Абдул Муталлибли, Ҳарсли аро қилич эрди. Яна Ҳусайнли, Язидли аро қилич эрди. Асли адоват бу эрди” , – деб хабар беради Носируддин Рабғузий.\n680 йили Язиднинг йигирма икки минг қўшини Имом Ҳусайнни, у билан бирга, Расули акрамнинг оила ичини, жами саксон икки нафар муборак зотни Карбало даштида исканжага олади ва уч кун ташналикда тутиб, кейин қиличдан ўтказади.\nИмом Ҳусайннинг қонли боши асъасаю дабдаба билан Дамашққа олиб келинади ва тилла лаганга солиб, ҳукмдорга инъом этилади.\nШундан сўнг Язид виқор ва дабдаба билан буни нишонламоққа, буюк салтанатга мос ва мувофиқ тантана қилмоққа ва шароб ичмоққа бошлайди.\nШу алфозда ўттиз тўққиз кун шоду хуррамлик ва байрам билан ўтади.\nқирқинчи куни у ҳушёр тортади. “Вақтики, Ҳазрат имомнинг бошларини кўрди, бир ваҳшат пайдо бўлди”, деб ёзади Рабғузий. Қилган ишим тўғри бўлдими, ёки нотўғрими, деб ўйлаб қолади у.\nҲар бир кас вақти-соати келиб, шундай ўйга толиши муқаррар, ҳар қанча ёвуз ва қонхўр бўлмасин!\nДунё ҳаёти шундай!\nШунинг учун мен айтаманки, одам маймундан тарқаган эмас! Агар, шундай бўлса, ўша қонхўр вақти келиб қилмиши олдида масъул бўлмас эди!\nДунёнинг Эгаси, Сўровчиси бор.\nУндан қочиб қутулиб бўлмайди!\nСиз нима деб ўйлаяпсиз?\nЎн саккиз минг олам бор.\nЯна шундай ўнта коинот мавжуд. Ва ҳар қайсининг ўз Ойи, ўз Қуёши ва ўн саккиз минг олами бор! Аммо, Яратганнинг ғазабига учраган бадбахт учи-қуйруғи йўқ шу дунёга сиғмайди!\nОлам тор бўлиб қолади, унга!\nАна шундай тангу тор вазиятда Язид қилмишидан фол очмоқ истайди. Усмон Қуръонини қўлга олиб, кўнгли тилаган саҳифани очиб, кўнгли буюрган ояти каримага шаҳодат бармоғини босади. Ва ўқиб кўрса, “(Сўнгра расуллар Яратгандан) мадад тилади, оқибатда саркаш ва золим кимсалар ноумид бўлди”, деган ояти карима чиқади.\nКўнгли ғаш бўлиб, яна базмга қайтади. Кун ярим бўлганда яна ичи қизийди. Худдики, ангашилмовчилик бўлган. Худдики, яна фол очса, кўнгли тилаган ҳақиқат рўёбга чиқади. У бориб яна фол очди. Ва яна шу ояти карима йўлини тўсади. Пешинга томон тоқати тоқ бўлиб, яна Қуръонга ёпишади, бахтга қарши яна ўша оят тақдирига ишорат қилади. Алал-оқибат, у асабий ҳолда, Мусҳафни айлантириб ерга уради. Ва оёғи остига олиб тепади. Ва айтадики, нима, сен мени ўз Раббинг билан қўрқитмоқчимисан? Ўша, Қиёмат куни чин бўлса агар, ўша кун айт Раббингга, Язид мени хор қилди деб, тепкилади, деб! Керак бўлса, менинг ўзим Худодурмен!\nБу – ўша, Соҳибқирон Амир Темур Дамашқ фатҳидан сўнг, 1401 йили чексиз иззат ва икром билан Самарқандга олиб келган Усмон Қуръони,\nСоҳибқиронга уни ибн Холдун инъом этган. Ва бу тенгсиз аллома Расулуллоҳ наслидандир, Абу Ҳанифа билан имом Мотуридий каби…\nНизомиддин Шомий билан Шарафиддин Али Яздий гувоҳлик беришича, ўшанда Соҳибқирон амирлари ва давлат арконларига таъкидлаб айтадики:\nЯна ривоятнинг давомига қайтсак.\nШундай қилиб, бошидан ҳуши учган Язид яна базмгоҳга қайтади ва қутуриб ичмоққа бошлайди, саркаш ўйинга тушади, шундан сўнг ичбуруқ тутиб, хала жойга ошиғич ўзини уради, шошилинчда оёғи тойиб беихтиёр тубанга қулайди.\nВа нажосатга ботиб ўлим топади!\nҲолбуки, у дунёнинг ярмига ҳукмдор бўлган!\nБундай даюсларни эсламоқ таъбни кир қилади. Лекин, нима қилай, ёмонни айтмай, яхши йўқ.\nҲақиқат шундайки, бугун ўзини “саййид” ё “хўжа” сифатлаб, биз Муҳаммад (с.а.в.) авлодимиз, деяётган табақанинг аксарияти унинг қон душмани – уммавийлар сарқитидир!..\nҚаранг, ҳаёт дарёси қандай қулоч отиб, қандай ҳайбат солиб оқади. Унга жон ато этган тириклик суви борлиққа қандай кўрку тароват улашиб, қандай зебу жозиба бағишлайди.\nБу азим дарё қаердан бошланиб, қаёққа оқиб бораётганини биров билмайди, худдики беэга, худдики ўз-ўзидан шундай бўлиб қолган. Аммо уни Яратган бор, Сўровчиси бор. Ва у мудом Чарх узра ҳозир, мудом бош устингдадир.\nМуҳаббатга муносиб зотлар сазовор бўлади. Ва Яратганнинг қаҳр-ғазабига ҳам!\nБугун хорлик ва зорлик сизга ёвузлик қилган муртадларга юз бурди! Ва набийлар, расуллар ғазаби аланга олиб, Ҳусайннинг қотили ва унга ён босганлар, токи Уммиягача жаҳаннам ўтида ёниб кул бўлди…\n“У кунда Ҳақ йўлдан озганлар бир-бирига ёв бўлур…”\nАлбатта, мен Азим Суюн ҳақидаги ҳикоя ғамли-ғуссали якун топишини истамайман. Токи у шундай бўлсинки, кўнгилни очиб юборсин! Ва ундан жаннат гулларининг ифори келиб турсин. Ва баҳраманд бўлган одамки бор: “Ў-ў, ко-о-ор, биз ҳам юрган эканмиз-да, дунёнинг тубига етдик, деб, бу ёқда шундай шоирлар бор экан!” – десин! Ва ҳайрат бармоғини тишласин!\n“Булоқ кўзидан отилиб чиқаётган сув не-не машаққатли йўлларни босиб, не-не тошларни ёриб чиққанлиги учун тотлидир!” – дейди шоир.\nАслида ҳам шундай.\nВа унинг ўзи ҳам шундай йўлни босиб ўтди.\nАзим Суюн муҳаббатга сазовор шоир. Мудом у дилларни яхшилик билан, сабр ва шеър билан олади.\n(Яратган) суйган бандасига ҳикмат ато этади. Кимгаки ҳикмат етган бўлса, бас, муҳаққақ, кўп яхшилик етибди (Қуръон).\nҚаранг, шоир ғамли-аламли ҳикоямизга чиройли хотима бўлсин деб, белги-аломат бўлсин деб кўркам бир шеър ёзибди:\nБунда йўл йўқ эди,\nЎзича қайгадир шу ердан ўтди.\nЁз келган мисол\nКўп ўтмай каттакон йўл бўлиб кетди…


КУЗНИНГ 5 ТА ФОЙДАЛИ МАҲСУЛОТИ | Суғдиёна биринчи аёллар электрон журнали\nКунлар совиши билан кўпчиликда шамоллаш, ҳолсизлик, кайфиятнинг ўзгариши, стресс ҳолатлари кузатилади. Бу муаммоларни фойдали маҳсулотлар билан ҳал этиш мумкин. Сизларнинг эътиборингизга инсон организми учун фойдали бўлган 5 та маҳсулотни ҳавола этамиз. 1.Карам сурункали касалликларни олдини олишда ёрдам беради. Карамда барча витаминлар, жумладан, С, В1,В2, В3, В6 ва Клар мавжуд. Барра ёки тузланган карам бирдек фойдали ва мазалидир.\n2.Қовоқ — кузнинг ширин ва фойдали неъмати. Қовоқни парҳез вақтида истеъмол қилиш айни муддао бўлади. Унинг таркибида бета-каротин бўлиб, кўзни ўткирлаштиради. РР, Е, Т, К витаминлари эса анемияга даво ҳисобланади. 3.Лавлагининг камлиги сабаб, у парҳез озуқадир. Унинг таркибида фосфор, магний, темир витаминлари мавжуд. Лавлагини димланган, қайнатилган ёки дудланган ҳолда истеъмол қилиш тавсия этилади. Унинг барча фойдали витаминлари сақланиб қолиши учун бутунлигича тайёрлаш мақсадга мувофиқ.\n4.Олманинг фойдали тарафлари ҳақида қанча гапирсак ҳам оз бўлади. Олма таркибидаги витаминлар: С, РР, В, Н, Е, ҳамда темир, магний, кальций, йод, фосфор. Ўзингизнинг овқат рационингизга олмани доимий равишда қўшинг, ва албатта, унинг фойдасини сезасиз.Â 5.Селдер кўкатнинг илдизи ҳам, барглари ҳам фойдали. Юқоридаги маҳсулотларимиз каби унинг ҳам таркибида кўпгина фойдали витаминлар мавжуд. Булар: А, С, РР, Е, шунингдек, калий, темир, рух. Селдер ҳазм қилишни яхшилайди. У яна артериал босимни мувофиқлаштиради, ревматизмда ҳам жуда фойдали.Twitter НравитсяSocButtons v1.5


GM Uzbekistan янги русумда яна 2та автомобилни ишлаб чиқаради\n10 август 2020, Тошкент вақти: 04:26\nGM Uzbekistan ширкати Ravon автомобилини тақдим қилмоқда\nGM Uzbekistan ширкати янги русумдаги иккита автомобилни кенг кўламда ишлаб чиқаришни йўлга қўйиши хабар қилинмоқда.\nUzDaily.uz нашрининг хабар қилишича, янги русумдаги автомобиллар Ўзбекистонда автомобил ишлаб чиқариш саноатини ривожлантиришга оид 2017- 2021 йилги давлат дастури асосида ишлаб чиқарилади.\nGM Uzbekistan ширкати ҳозирча янги моделларга оид маълумотларни тақдим қилмаган. Аммо, экспертлар булар сўнгги йилларда ширкат бозорида яхши сотилган Kaptiva ва Malibu русумларига ўхшаган, S-тоифали бозорбоп седан бўлиши мумкинлигини айтмоқда.\nЯнги автомобиллар конвейрини 2020-2021 йилларда бошлаш ва йилига 46 мингтагача машина ишлаб чиқариш режаланган.\nДавлат дастурига киритилган бу лойиҳа учун 270 миллион доллар маблағ ажратилиши хабар қилинмоқда.\nБундан ташқари, ширкат йилига 5 минг дона Labo минивани, 400 дона автобусини ишлаб чиқаришни режаламоқда.


Чўмилаётган қизларни уятсиз ҳолатда суратга олган эркак қўлга олинди\nAвстралиянинг Вуллонгонг шаҳрида яшовчи эркак қизларни пляжда суратга олди ва судга берилди. Бу ҳақда Daily Mail ёзмоқда.\nГазетанинг ёзишича, 52 ёшли эркак шаҳар яқинидаги портда ич кийимида чўмилаётган 11 ёшдан 14 ёшгача бўлган қизларни суратга олган. Кейинроқ у бу иши учун жамоат аъзолари томонидан қўлга олинган ва полицияга топширилган.\nҲуқуқни муҳофаза қилиш идоралари гумонланувчининг телефонида 2020 йил декабридан 2021 йил январигача Вуллонгтон ва Тауражи қирғоқ бўйидаги дам олиш зоналари ҳудудида олинган вояга етмаганларнинг кўплаб фотосуратларини топишди.\nҚайд этилишича, номаълум шахс, хусусан, вояга етмаганларнинг беҳаё тасвирлари туширилган материаллар тайёрлаган ва тарқатган.\nКиритилди: 16:54 27.01.2021. Ўқилди: 9753 марта. Фикрлар сони: 0 та.\nДунёда нечта миллиардер борлигини биласизми?


«Вазир ўринбосарининг иккинчи хотини» жаримага тортилди - Anhor\nAnhor Все посты «Вазир ўринбосарининг иккинчи хотини» жаримага тортилди\n«Вазир ўринбосарининг иккинчи хотини» жаримага тортилди\nТошкентда Мадина Э. ЙТХ инспекторига ҳужжатларини тақдим этишдан бош тортган, унинг укаси эса хизмат ходимларига таҳдид қилиб, ўзини тажовузкор тута бошлаган. “Мен замминистрнинг иккинчи хотиниман, ҳозир унга қўнғироқ қиламан, сизларга кўрсатиб қўяди”, – деган ЙПХ ходимларига аёл. Тошкент шаҳар ИИББ ушбу воқеага изоҳ берди.\n– ҳайдовчи транспорт воситаси рўйхатдан ўтказилгани ҳақидаги шувоҳномадан бошқа ҳеч қандай зарур ҳужжатларни тақдим этмаган;\n– ҳайдовчи Мадина Э. (1996 йилда туғилган) ва унинг укаси – Умид Э. (1999 йилда туғилган) туман ички ишлар бўлимига етказилган;\n– транспорт воситаси жарима майдонига жойлаштирилган.\nСуд ушбу фуқароларни Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 194-моддаси 1-қисмида кўзда тутилган ҳуқуқбузарликни (ички ишлар органлари ходимининг қонуний талабларини бажармаслик) содир этганликда айбдор деб топди. Уларга 0,5 БҲМ, яъни 122 500 сўм миқдорида жарима тайинланди.\nБундан ташқари, Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 135-моддаси 2-қисмига мувофиқ (транспорт воситаларининг йўл ҳаракати қоидаларида кўзда тутилган ҳужжатларга эга бўлмаган шахслар томонидан бошқарилиши) ҳайдовчи Мадина Э. 5 БҲМ га (1,2 млн сўм) суммага жаримага тортилган.\nТекширув давомида Мадина Э. ҳеч қайси вазир ўринбосарига алоқаси йўқ экани аниқланган.\n“Аэрофлот”дан кейин «Уральские авиалинии» Ўзбекистонга барча рейсларни бекор қилмоқда


Ўзбекистондан меҳнат мигрантларини хорижга жўнатиш билан бизнес шуғулланадиган бўлди - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n04:01 msk, 13 Июль 2020\nЎзбекистондан меҳнат мигрантларини хорижга жўнатиш билан бизнес шуғулланадиган бўлди\nЎзбекистондан Россияга ташкилий ёлланиш орқали келган ишчилар. Nuz.uz сайти фотоси\nЎзбекистон Сенати сентябрда хусусий бандлик агентликлари тўғрисидаги қонунни маъқуллади. Энди мигрантларни чет элларда ишга жойлаштириш билан нафақат давлатга қарашли Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги, балки тадбиркорлар ҳам шуғулланишлари мумкин бўлади. Парламент аъзоларига кўра, хусусий агентликлар мигрантларни чет элда ташкиллаштирилган ҳолда ишга жойлаштириш ишини сезиларли даражада кенгайтириши мумкин.\nЎзбекистонда миграция масалалари билан қонун чиқариш органлари миқёсида шуғуллана бошладилар, мамлакатда чет элда ишлайдиган фуқароларни қўллаш ва уларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича фонд тузилди. Давлат ушбу фонд эҳтиёжи учун бюджетдан 200 млрд сўм ($25 млн) ажратди. Бу каби чоралар президент Шавкат Мирзиёев 5 июль куни имзолаган ташқи меҳнат миграциясини тизимини такомиллаштириш тўғрисидаги қарорида кўзда тутилган.\nФонд бирор одам касалланиши ёки жароҳат олиши ортидан даволанишга пули бўлмаса, тиббий ёрдам билан таъминлайди, бунақа аҳволга тушган фуқаролар тузалгандан сўнг уларга сарфланган харажатларни қоплаб бериши лозим бўлади. Бундан ташқари, фонди ватандан йироқда вафот этган мигрантларнинг жасадларини ёки иш пайтида мажруҳ бўлиб қолганларни уйга етказиб бериш бўйича харажатларни тўлашга мажбур бўлади. Фонд, шунингдек, депорт қилинган фуқароларни ёки иш берувчилар томонидан шартномада кўзда тутилган шароитлар билан таъминланмаган фуқароларнинг Ўзбекистонга қайтишини молиялаштиради.\nОлий Мажлис Сенати 27 сентябрь куни “Хусусий бандлик агентликлари тўғрисида"ги қонунни маъқуллади. Қонунга кўра, эндиликда, Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги билан бир қаторда хусусий бандлик агентликлари ҳам фуқароларни чет элда ишга жойлаштириш бўйича фаолият билан шуғулланиши мумкин.\nХусусий бандлик агентликлари (ХБА) реестрини юргизиш ва уларнинг фаолияти устидан назорат Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги зиммасига юкланади. Депутатларга кўра, ХБА фаолияти меҳнат бозоридаги чинакам аҳволни яхшироқ билиш ҳамда ишсизлик бўйича аниқ маълумотларга эга бўлиш имкониятини беради.\nЧет элда иш билан таъминлаш бўйича фаолият олиб бориш ҳуқуқини берувчи лицензия хусусий бандлик агенликларига нафақат ҳуқуқлар беради, балки зиммасига мажбуриятларни ҳам юклайди. Мисол учун, лицензия эгалари Ташқи меҳнат миграцияси агентлигига чет элдаги мигрантларнинг меҳнат ва маиший шароитлари, тузилган меҳнат шартномалари, фуқароларнинг почта орқали жўнатган иш ҳақлари тўғрисидаги ҳамда бошқа маълумотларни ўз ичига олувчи ҳисоботларни тақдим этиб турадилар.\nКадрларни қўлдан чиқармаслик учун, уларга шароит яратиб беринг\nMigranto.ru порталининг раҳбари Светлана Саламова ўзбек ХБАларига меҳнат мигрантларини ташкилий равишда ёллаб хорижда ишга жойлаштириш фаолиятига жалб этиш ташаббусини қўллайди.\nСветлана Саламова. Facebook саҳифасидаги фото\n— Гап шундаки, ХБАлар бизнеснинг эҳтиёжларини яхшироқ биладилар, - дейди Саламова. – Улар номзодларнинг малакасига сифатли баҳо беришни, яхши ишчиларни қаердан излаш кераклигини биладилар. Ташқи меҳнат миграцияси агентлигида номзодларни танлаш учун қандай ресурс бор? Оммавий ахборот воситаларидан олинган ишчи ўринлари ҳақидаги эълонлар ва уларга қолдирилган муносабатларни қайта ишлаш натижалари, холос. ХБАлар нафақат ОАВдан фойдаланадилар, улар керакли мутахассисларни тайёрлайдиган ОТМ ва ўрта-махсус таълим муассасаларига ҳам чиқадилар, корхоналарга борадилар. Улар ҳатто қаердадир ишлаб турган одамларни ҳам ўзларига оғдиришга ҳаракат қиладилар, шундай ҳолатлар ҳам учраб туради. Албатта, бу ҳолат корхона раҳбарларининг норозилигини келтириб чиқаради, бироқ бу ерда рақобат, бозор қонунлари амал қила бошлайди. Ходимларингизни қўлдан чиқармоқчи бўлмасангиз, уларга яхши шароитларни яратиб беринг.\nСаламовага кўра, Ўзбекистонда одам савдоси муаммосига ҳар доим жиддий муносабатда бўлишган ва бунга қарши қаттиқ кураш олиб боришган. Айнан шунинг учун ҳам хусусий бандлик агентликларига йўл берилмаган.\n-\tОдам савдоси масалалари ҳозирги кунда иккинчи даражага тушиб қолди, деб бўлмайди. Ўзбекистон ҳукумати меҳнат бозори операторлари билан ўзаро ҳамкорликнинг турли шаклларини топишга ҳаракат қилмоқда ва шу билан мигрантларни хорижга жўнатишда иштирок этмоқчи бўлган номзодларнинг сифатини яхшиламоқчи, - дейди эксперт.\nЎзбекистон фуқароларини хорижда ишга жойлаштириш ҳуқуқига эгалик лицензияси бериш мезонлари ҳақида тўхталиб ўтган Саламова уларнинг рўйхатини кенгроқ қилиш мумкин, деб ҳисобламоқда. Мавжуд қоидаларга мувофиқ, ХБА энг кам иш ҳақининг 5000 баробарида низом капиталига, фуқароларнинг агентликка мурожаатларини ёзиб олиш имкониятига эга бўлган видеокузатув тизими билан жиҳозланган бинога эга бўлиши, шунингдек, мигрантлар юборилаётган мамлакат тилини билувчи юридик маълумотга эга ходимлар ишлайдиган бўлиши керак.\n-\tМен бу мезонларга яна албатта ташкилотнинг меҳнат бозорида иш стажига ҳамда йирик иш берувчи мижозларга эга бўлишини шарт қилиб қўйган бўлардим. Бу агентликнинг ҳалол ишлаши учун қўшимча кафолат бўларди, - дейди Саламова. – Албатта кўп йиллардан бери кадрлар агентлиги бўлиб ишлаб келаётган, профессионал обрўга эга, номи чиққан агентлик хорижда ишга жойлаш билан машғул бўлгани бутунлай бошқа ва низомдаги капитални шакллантиришга, бинога эгалик қилишга пули бор бўлган ҳеч кимга номаълум номзоднинг бу ишга қўл уриши бошқача бўлади.\nКўпчилик ғалвирдан ўта олмайди\nХБАларни лицензиялаш бўйича белгиланган тартибга мувофиқ, ишчи кучини ташкилий ёллаш ва хорижда ишга жойлаштириш билан фақат энг кам иш ҳақининг 5000 баробарида низом капиталига эга бўлган юридик шахслар шуғулланиши мумкин бўлади. Ҳозирги кунда энг кам иш ҳақининг 5000 баробари 921,5 миллион сўмга ($114 минг) тенг. Шу билан бирга, компания чет элда ишлайдиган фуқароларни қўллаш ва уларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича фондига 50 минг долларни захирага қўйиши зарур бўлади.\n“Migrant” порталининг муаллифи, юрист Ботиржан Шермуҳаммад Ўзбекистон ҳукуматининг ХБАларнинг хорижда ишга жойлаш фаолияти билан шуғулланишга рухсат бериш ниятини маъқуллаб, низомдаги капитал миқдори кўпчиликни бу ишдан четда қолиб кетишига сабаб бўлишини қайд этиб ўтди.\nБатиржон Шермуҳаммад. News.tj сайти фотоси\n— Ишга ташкилий йўл билан одам ёллаш миграция билан ишлашда Ўзбекистон учун янгиликдир, шунинг учун ҳам бу соҳада иложи борича, айниқса вилоятларда кўпроқ компанияларга ишлаш имкониятини бериш лозим, - дейди Шермуҳаммад. – Бизнес ўз хатоларида тажриба орттиради ва ташкилий ёллаш схемасини такомиллаштириб боради, шунинг учун ҳам бу йўналишда қанчалик кўп компаниялар иштирок этсалар, бутун бошли тизим ҳам шунчалик тез ишлаб кетади. Бироқ 100 минг доллардан зиёд низомдаги капитал ва боз устига мигрантларга кўмак берувчи фондга топшириш учун яна 50 минг доллар ҳаддан зиёд катта пул саналади. Кўпчилик тадбиркорлар бу ғалвирдан ўта олмайдилар. Бунақа иш билан ҳар ким ҳам шуғулланишни истамайди, одамларни ташкилий ишга ёллаш ишида бошқа мамлакатда ишлаш ҳисобига кўп таҳликалар мавжуд, шунинг учун ХБАларнинг олдига бажариб бўлмайдиган талабларни қўйиб ғалвирдан ўтказмай, уларнинг ушбу бозорга киришини рағбатлантириш лозим.\nТашқи меҳнат миграцияси агентлиги фаолиятини шарҳлай туриб, юрист бу ташкилот хўжалик ҳисобида эканлигини, “давлат тузилмаси сифатида унчалик яхши ишламаётганини ҳамда тижорат соҳасида ҳам муваффақиятга эришмаётганини” қайд этиб ўтди.\n-\tУларда бюрократия кўп, пул ва ишлайдиган қўллар оз. Улар ўтган йилнинг ўзида Росссия вилоятларида ваколатхоналарни очиб ташлашлари керак эди, бироқ шу чоққача бу ишни амалга оширганлари йўқ. Уларда Ўзбекистон вилоятларида ҳам ишни йўлга қўйиш, шунингдек, Россияга бориб у ерда мигрантлар қанақа қийинчиликларга дуч келаётганини кўриш ва бу ердаги ишларини шунга қараб мослаш имконияти йўқ.\nБунинг исботи сифатида Шермуҳаммад рақамлар бўйича қатор маълумотларни келтирди, улардан маълум бўлишича, Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги ўтган йили Россияга 922 кишини ишга юборган, бу йил режадаги 50 минг ўрнига бор-йўғи 500 кишини жўнатган, холос.\nЮристга кўра, ҳозир ушбу соҳада учта муаммо мавжуд: мигрантларга нормал меҳнат шароитини кафолатлайдиган иш берувчиларнинг етишмаслиги, иш берувчининг талаби бўйича тезда топиш ёки ўқитиш мумкин бўлган малакали мигрантларнинг етишмаслиги ҳамда ҳужжатларни расмийлаштиришга узоқ вақт сарфланиши. Ушбу учта муаммони, дейди Шермуҳаммад, Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги ҳал қилишга эриша олмади. Энди уларни ХБАлар ҳал қилади.\nЮристга кўра, бизнесменлар Ташқи меҳнат миграцияси агентлигидан фарқли ўлароқ инсофли иш берувчиларни топиш ва мигрантларни тайёрлашдан манфаатдорлар, чунки бу уларнинг оладиган даромадларига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатади. Бироқ ҳозирча мигрантларда воситачилар ёрдамида Россияга боришга рағбат йўқ, ёппасига ташкилий тарзда ёлланишга қизиқиш кузатилмаяпти.\n-\tМигрантлар учун ҳужжатлар масаласи ҳал этилмас экан, ташкилий тарзда одам ёллаш маъносиз бўлиб қолаверади. Мигрантлар ва иш берувчилар ҳужжатлар расмийлаштирилишини 20 кунлаб кутишлари нотўғри. Оқибатда, Ўзбекистонда ариза беришдан Россияда расман иш бошлашгача бир неча ой ўтиб кетади. Россия билан виза тартиби йўқлигида мигрантларда ташкилий ёлланиш орқали ишга бориш учун рағбат йўқ. Бундан ташқари, ташкилий ёлланиш катта маошни кафолатламайди. Бу жараёндан ўтган мигрантларнинг айтишларича, маош 30-35 минг рублдан ошмайди. Танишлари бошқа жойда кўпроқ пул топаётганини эшитган мигрантлар иш жойини ташлаб кетишларидан ҳайрон бўлмайман. Одамларни рағбатлантириш керак. Мисол учун, ҳужжатлар 20 кун эмас, 5 кунда тайёрланса яхши бўларди. Йўлга чиқиш, ўқитиш, ҳужжатларни расмийлаштириш атрофидаги муаммоларни ҳал қилиш лозим, одамлар ташкилий ёлланиш орқали ишга боришга қизиқсин, - дейди Батиржан Шермуҳаммад.\nМигрантларни етказиб бериш учун пора\nХусусий бандлик агентликлари хорижда иш излаётган мигрантлар ҳамда ишчи-ходимларни излаётган хорижий компанияларга пуллик хизмати кўрсатадилар. Хизмат ҳақи энг кам иш ҳақининг бир баробарига тенг деб белгиланган (184.300 сўм ёки $23)\nВалентина Чупик. Facebook саҳифасидаги фотосурат\nМигрантлар учун бепул юридик хизматлар кўрсатувчи Валентина Чупик 23 доллар нархни номзодлар учун мақбул деб ҳисоблайди. Унга кўра, Россиядаги кадрлар агентликлари қуйи малакали персонални топиб бериш учун 2000 рублдан 4000 рублгача, яъни 30 доллардан бошлаб хизмат ҳақи оладилар.\nУнга кўра, Ташқи меҳнат миграцияси агентлигига қараганда хусусий агентликлар орқали ташкилий ёлланиш “ҳар қанақасига яхшироқ бўлади”.\n-\tМигрантларнинг ташкилий ёлланишига ишонмайман, бироқ Ўзбекистондаги хусусий бандлик агентликлари иш берувчилар билан алоқа ўрнатиб, (Ўзбекистонда қонун билан мустаҳкамлаб қўйилган) меҳнат миграциясини ташкиллаштириш қоидасига эътибор бермай иш олиб боришларига умид қиламан, чунки бу қоидаларга риоя қилиб бўлмайди.\nБордию, ХБАлар ҳақиқий бўлмаган, Ташқи меҳнат миграцияси агентлигида ишлайдиган мулозимларнинг хотинларига ёки жиянларига қарашли “дўкон”га айланган тақдирда ҳам яхши бўлади, негаки улар ўртасида рақобат бўлади ва мигрантлар учун тўловларни пасайтирадилар. Шундай қилиб, Ташқи меҳнат миграцияси агентлигида мигрантлардан Россияда ишга жойлаб қўйиш имконияти учун пора олишга имконият қолмайди, - дейди Чупик.\nЮрист, шунингдек, қонун Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги зиммасига юкланган вазифаларни яхши бажара олмагани ҳамда меҳнат бозорида обрўсини йўқотиб қўйгани учун қабул қилинди, деб ҳисобламоқда.\n-\tИнтернет майдонида 2003 йилда чиққан мақола бор, унда Ўзбекистонда ташкилий ишга одам ёллаш атрофида юзага келган жанжал ҳақида ҳикоя қилинади. 2003 йилда Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги тузилганида, унинг ходимлари турли мамлакатларга сафарга чиқиб шартномалар туза бошлайдилар. Бироқ улар фақат Корея билан шартнома тузишга эришдилар ва бу воқеа катта тантаналар билан ёритила бошланди. Шундай сўнг Австралиянинг бандлик агентлиги Ўзбекистон Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги билан муносабатлари тарихини чоп этди. Маълум бўлишича, ўзбек мутасаддилари у ерга мигрантларни етказиб бериш учун пора таъма қилишган экан. Ишлашга яхши шароитлар ва яхши маош таклиф қилган Австралия пора тўлашга рози бўлмаган ва жанжал кўтарилган, - дейди Чупик.\nТашқи меҳнат миграцияси агентлиги орқали ташкилий ишга ёлланиш меъёрлари тўғрисида сўз юритиладиган бўлса, бу мисол учун, мигрантни нафақат иш ва маош билан, балки ётарга жой, уч маҳал овқат ва иш берувчи ҳисобидан медицина хизмати суғуртаси билан таъминлаш тушуналади. Иш берувчилардан камдан-ками бунақа шартларга кўнадилар. Бажарилиши қийин бўлган талаблардан яна биттаси –ўзбек тилига таржима қилинган ҳамда иш берувчи фирмаси таъсис этилган мамлакатдаги Ўзбекистон элчихонасида тасдиқланган шартномадир.\n-\tБританиянинг Exxon Mobil Corporation корпорацияси раҳбари Россиядаги объектига ишчи олмоқчи бўлса, Лондондаги Ўзбекистон элчихонасига бориб, шартномаларни тасдиқлатиши ва ўзбек тилига таржима қилдиришини тасаввур қила оласизми? – дейди юрист.\nВа бу Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги томонидан иш берувчига қўйган талабларнинг охиргиси эмас.\nБу каби ажабтовур талаблар қоидага нега киритилгани ҳамда Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги тўғрисидаги қонун нега янгиланмайди, деган саволга Валентина Чупик эҳтимол бунақа шартлар атайлаб бирорта ҳам мигрант, мисол учун, Россияга қонуний тарзда кета олмаслиги ҳамда давлат мигрантлар учун масъулиятни ўзининг зиммасига юкламаслиги учун яратилган бўлиши мумкин, деб жавоб қилди.\n-\tСиз ўзбек мутасаддиларининг мигрантларга нисбатан ҳаёсизлик даражасини тасаввур ҳам қила олмайсиз. Нега қонунчилик меъёрлари янгиланмайди? Ўзбекистонда 27 йил давом мустақиллик давр мобайнида 8.864 та қонун қабул қилдилар. Россияда бир йилнинг ўзида кўпроқ қонунлар қабул қилинади! Гап шундаки, Ўзбекистонда ҳамма нарса ўзаро муносабатлар даражасида тартибга солинади, шунинг учун ҳам бу ерда ҳеч ким қонунларни ўзгартиришни истамайди, - дея хулоса қилди юрист.\nТашкилий одам ёллаб хорижга жўнатиш ишини хусусий қўлларга топширилиши агентликлар ўртасида рақобатни келтириб чиқаради ва оқибатда мигрантлар учун яхшироқ шароитлар яратилишига олиб келади. Ҳар қандай ҳолатда ҳам бу Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги йўналиши орқали монополияли ташкилий одам ёллашдан самаралироқ бўлиб қолади. Эҳтимол, хусусий бандлик агентликлари мигрантлар учун ёқимли бўладиган схемани яратиши ва мигрантлар Россияга ўз ҳолича, мустақил тарзда боришдан воз кечишлари мумкин бўлиб қолади.


Жорий йилнинг 5-августидан бошлаб автомобил ойналарига ранг бериш имконияти учун тўлов ставкалари сезиларли даражада пасайтирилгандан сўнг, кўплаб хайдовчилар рухсат олишга қарор қилишди. Пойтахт йўлларида қорайтирилган ойналар билан тобора кўпроқ автомобиллар пайдо бўлмоқда, аммо шу\nИИВ мутасаддиси: «Биз билмаймизку, ойнасини рухсатномасиз қорайтирган ҳайдовчи нима иш қилиб юрганини»\nАввал хабар қилинганидек, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигида Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги мутасаддилари иштирокида журналистлар билан очиқ мулоқот бўлиб ўтди.\nишлаб чиқарилган машиналарга рухсат берилган – мустақил равишда ойнани қорайтириш мумкин эмас. Қоидани бузганлар 250 долларгача жаримага ... Стандартларга риоя қилмаганлик учун 35 доллар жарима солинади. ойнани қорайтириш ишқибозларига энг кўп Россияда эркинлик берилган – нотўғри ...\nтайёрланган, деб хабер бермоқда «Repost». Ҳужжат матнига кўра, орқа ойнани қорайтириш 3,44 миллион сўмга, орқа ва ён ойналарни қорайтириш 6,9 ...


Гитлер наркотик истеъмол қилганми, унинг амалга ошмаган режалари ҳақида фактлар...\nАдольф Гитлер болаликдан рассом бўлишни орзу қиларди.\n2. Немислар генерали Эрвин Роммель Гитлернинг асирликдаги еврейларни оммавий тарзда ўлдириш ҳақидаги буйруғини бажаришдан бош тортган.\n3. Адольф Гитлер болаликдан рассом бўлишни орзу қиларди. Аммо Венадаги архитектура мактабига кириш имтиҳонларидан ўта олмаган.\n4. Гитлер 1942 йилдан то ўлимигача, аниқроғи, 1945 йилга қадар наркотик истеъмол қилган. Шу сабабли қўл остидаги армия фашистларига ҳам доимий равишда наркотик тарқаттирган.\n5. 1936 йили Гитлер Берлинда ўтган олимпия ўйинлари ғолибларига чинор кўчатларини ҳадя қилган.\n6. Гитлер тиш дўхтиридан ўлгудек қўрққан. Худди қизлар каби чиройли ёзганлиги учун мактабдагилар маълум вақт уни ҳезалак бўлса керак деб ўйлашган.\n7. У Уинстон Черчиллни шоколад конфетига жойланган бомба ёрдамида ўлдирмоқчи бўлган.\n8. Гитлер ўсмир пайтида еврей миллатига мансуб қизни севарди. Аммо ҳеч қачон муҳаббатини қизга изҳор эта олмаган.\n9. Гитлернинг фамилияси Шикльгрубер бўлиши лозим эди. Аммо отаси 1877 йили Гитлер фамилиясига ўзгартирган.\n10. Гитлер вегетариан бўлган. Шу сабабли ҳайвонларни ҳимоя қилишга оид кўплаб қонунлар ўйлаб топган.\n11. Гитлер 1924 йили Ландсберг турмасида жазо муддатини ўтаётиб, “Мерседес” компанияси офисига автомобиль сотиб олиш учун кредит беришни сўраб мурожаат этган.\n12. Гитлернинг кабинетида Генри Форднинг портрети осиғлик турган. Гўёки Форднинг суратига боқса, фашистлар етакчиси илҳом олармиш.\n13. Америка махфий хизмат ташкилоти ходимлари кўп маротаба Гитлернинг овқатига эстроген — аёллар гармонини қўшишга, шу йўл билан уни аёлсифатга айлантириб қўйишга уринган. Бироқ уддасидан чиқа олмаган.\n14. Гитлер “Айлурофобия” хасталиги (Мушукдан қаттиқ қўрқиш) билан оғриган. Бундан ташқари, “Метеоризм”дан ҳам азобланган. Бу хасталикка қарши курашиш йўлида 28 хил дори воситасидан фойдаланиб кўрган. Барибир тузалиб кетмаган. Эслатиб ўтамиз, метеоризмга чалинганлар ҳаво ўзгариши туфайли турли оғриқларни бошдан ўтказади. Ўзини ёмон ҳис эта бошлайди.\n15. Тўрт ёшида Гитлер сувга чўкиб кетган. Аммо уни бир руҳоний қутқариб қолган экан.\n16. 1913 йили Гитлер Сталин билан Венада қўшни бўлиб яшаган. Ҳатто, кафега кофе ичиш учун бирга кириб юришган.\n17. Гитлер ва Усама бин Ладеннинг ўлими ҳақидаги хабар бир кунда — 1 май куни эълон қилинган.


Ислом ҳамкорлик ташкилоти Бош котиби Ияд Амин Маданий “Ҳазрати Имом” мажмуасига ташриф буюрди\n13:44 / 10.06.2015\n8 июнь куни Ислом ҳамкорлик ташкилоти Бош котиби Ияд Амин Маданий “Ҳазрати Имом” мажмуасига ташриф буюрди, деб хабар бермоқда Ўзбекистон Мусулмонлар идораси халқаро алоқалар бўлими. Меҳмонларни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари шайх Абдулазиз Мансур кутиб олди.\nШайх меҳмонларни ташрифи билан самимий қутлаб, уларни “Ҳазрати Имом” мажмуаси билан яқиндан таништирди. “Ҳазрати Имом” масжиди ва усталар томонидан амалга оширилган ишлар меҳмонларда катта таассурот қолдирди.\nШундан сўнг, Ияд Амин Маданий “Мўйи муборак” мадрасаси музейида сақланаётган “Усмон Қуръони”ни зиёрат қилди. Шунингдек, Қуръони карим маъноларининг турли тиллардаги таржималар билан таништирилди.\nИслом ҳамкорлик ташкилоти Бош котиби Ияд Амин Маданий “Ҳазрати Имом” мажмуасига қилган ташрифи давомида олинган маълумотлар ва таассуротлар учун ўз миннатдорчиликларини билдирди.


Жасур Ҳасанов "Насаф"дан пул учун кетдими ёки бошқа сабаб туфайлими?\n30 май, 2018, 21:03\nЖасур Ҳасанов “Насаф”дан пул учун кетдими ёки бошқа сабаб туфайлими? У ёзда чиндан “Сўғдиёна”га ўтадими? “Насаф” уни эркин агент мақомида қўйиб юбордими ёки уни сотиб пул ишлайдими? Шу ва яна бошқа саволларга жавоб топишни истайсизми? Унда SPORTS.uz сайтини кузатиб боринг.\nТез орада тажрибали футболчи билан уюштирилган эксклюзив интервьюни эътиборингизга ҳавола этамиз.


Жиззахда С ставкасининг туширилиши натижасида хўжалик юритувчи субъектлар ихтиёрида 15 миллиард сўмдан орти айланма мабла олади » Жиззах буюм бозори\nЖиззахда С ставкасининг туширилиши натижасида хўжалик юритувчи субъектлар ихтиёрида 15 миллиард сўмдан орти айланма мабла олади\n31-окт, 2019, 12:56\nХабарингиз бор, Президентимиз Ш.Мирзиёевнинг 2019 йил 26 сентябрдаги “Ўзбекистон Республикасининг соли сиёсатини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўрисида”ги фармонига мувофи, соли сиёсатида айрим ўзгаришлар амалга оширилмода. Президентимиз фармонига биноан, 1 октябрдан ўшилган иймат солии ставкаси амалдаги 20 фоиздан 15 фоизгача пасайтирилди.\nЎтган йилги соли концепциясида 2019 йил 1 январдан иш аи фондига бўлган соли юкини камайтириш кўзда тутилганди. Натижада ушбу санадан бошлаб жисмоний шахсларнинг даромад солии 22 фоиздан ягона 12 фоизга туширилди. Саккиз фоизлик иш аидан суурта бадали олиш умуман бекор илинди. Бу бир араганда, бюджетга тушумнинг сезиларли камайишига олиб келишини англатади. Шу боис мутахассислар бу ўзгаришни катта таваккал, дея баолаганди.\nАммо Президент Шавкат Мирзиёевнинг узони кўзлаб иш тутиши натижасида тадбиркорлар яратилган соли имтиёзларидан оилона фойдаланиб, ўз фаолиятини янада жонлантирди. Бунинг натижасида жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиининг давлат бюджетига тушуми икки бараварга ортиши кузатилди. Йилнинг биринчи ярмида ўшимча кўплаб соли тўловчилар кўпайишидан дарак бўлди. Даромад солии давлат бюджетини шакллантирувчи учинчи соли тури эканини инобатга олсак, бу муим аамиятга эга экани ойдинлашади.\nДавлатимиз рабари бу амалиётни 1 октябрдан жорий илиш ва итисодиётда бизнес учун енгилликлар яратиш бўйича топширилар берди.\nўшилган иймат солии ставкасининг туширилиши натижасида республика миёсида хўжалик юритувчи субъектлар ихтиёрида 10 триллион сўмдан орти айланма мабла тежаб олса, биргина Жиззах вилоятида эса 15 миллиард сўмдан орти мабла тежалади.\n15 фоизли ўшилган иймат солии амалиётга жорий этилиши чоида тадбиркорлик субъектлари олдида турган биринчи галдаги вазифаларга назорат-касса аппаратлари хотирасига ёзилган формулага мувофи, харид илинган масулотлар учун 20 фоизлик ўшилган иймат солии салаб олинарди. 1 октябрдан бу амалиёт 15 фоиз этиб белгилангани боис назорат-касса аппаратларини айта тизимлаш зарурати туилади. Муддати тугамаган шартномаларга эса тузатиш киритилади. Шунингдек, бизнес субъектлари имзолаган ар бир шартномани айта инвентаризация илиши керак. Шу боисдан мазкур фармон моиятини тадбиркорлик субъектларига етказиш, ишло хўжалиги корхоналарини ўшилган иймат солиига ўтиш бўйича тушунтириш ишларини амалга ошириш, иш ўринларини легаллаштириш масадида Жиззах вилояти давлат соли бошармаси ва удудий соли инспекцияларидан 89 нафар соли ходимлари 1993 та фермер хўжаликлари рабарларига кўмакчи сифатида бириктирилди. Шунингдек жойлардаги удудий давлат соли инспекцияларнинг масъул ходимлари томонидан фаолиятини ватинча тўхтатган тадбиркорлик субъектларининг фаолиятини тиклашда амалий ёрдам кўрсатадилар.шаблоны для dle 11.2


Ўзбекистон баҳоий жамоасининг таъзия билдириши\nЎзбекистон Баҳоий жамоаси, Ўзбекистон Мусулмонлар Идораси Раиси, таниқли дин арбоби, Муфтий Усмонхон Алимовнинг бевақт вафотлари туфайли чуқур қайғуда. Ушбу оғир жудолик муносабати билан мамлакатимизнинг барча фуқароларига чин юракдан ҳамдардлигимизни билдирамиз. Мамлакатда ва халқаро майдонда тинчлик, бағрикенглик ва динлараро тотувлик ғояларини тарғиб этишда эришган ютуқларига баҳо бериш қийин. Аминмизки, хушфеъллиги, ажойиб маънавияти ва сахий қалби у кишини таниган ҳар бир шахснинг ёдида узоқ вақт қолади.\nИшончингиз комил бўлсинки, у кишининг олижаноб руҳлари Оллоҳнинг Оламлари бўйлаб абадий сафарларида ривож топиши учун дуо ва ибодатдамиз. Биз, шунингдек, у кишининг ҳамкасблари ва сафдошлари, яқинлари ва қариндошларига бу оғир жудолик вақтда, Оллоҳнинг раҳмати ва мадади билан, сабр ва осойишталик топишларини сўраб, дуо қиламиз.\nЎзбекистон Баҳоий жамоаси


Денис Истомин Сиднейдаги турнирни муваффақиятли бошлади\n25 ноябр 2020, Тошкент вақти: 05:15\nЎзбекистоннинг биринчи ракеткаси Денис Истомин Австралияда ўтаётган Apia International Sydney ҳалқаро турнирининг иккинчи босқичига чиқди.\nБиринчи босқичда Истомин испаниялик теннисчи Пабло Андухарни икки сетда 6:1, 6:2 ҳисобида мағлуб этди.\nТурнирнинг иккинчи босқичида ўзбекистонлик теннисчи хорватиялик Марин Чилич ва германиялик Леннард Штруфф жуфтлиги ғолиби билан беллашади.\nЭслатамиз, ўтган ҳафта Австралиянинг Брисбен шаҳрида ўтган АТР Brisbane International турнирида 27 ёшли Истомин айнан Марин Чиличга мағлуб бўлган эди.\nСиднейда ўтаётган халқаро турнир мукофот фонди 511 минг АҚШ долларини ташкил этади.


Турдимов карантин тугамаганини эслатди ва Ургутдаги махсус шифохона ҳақида маълумот берди\nБугун, 17 август куни Самарқандда вилоят эпидемияга қарши курашиш фавқулодда комиссиясининг навбатдаги йиғилиши бўлиб ўтди. Унда нутқ сўзлаган вилоят ҳокими Эркинжон Турдимов карантин чекловлари юмшатилганига эътибор қаратиб, вилоят аҳолисига карантин ҳали тугамагани, балки унинг бир қатор чекловлари юмшатилганини эслатди ва одамлардан карантин қоидаларига амал қилишда давом этишларини сўради.\n«Ҳурматли самарқандликлар, карантин тугамади, балки унинг чоралари енгиллаштирилди. Шундай экан сизлардан карантин қоидаларига риоя қилишни, жумладан ниқоб тақиш ва одамлар билан ўзаро мулоқотда ижтимоий масофани сақлашда давом этишни сўрайман», деди вилоят ҳокими.\nВилоятда коронавирусга қарши кураш ҳақида гапирар экан Эркинжон Турдимов шифокорларнинг малакаси анча ошганини айтди. Шунингдек, у вилоятда тиббиёт соҳасини янада ривожлантириш ва мукаммал кўринишга келтириш учун қилинадиган ишлар кўплигини, яқин келажакда ана ўша ишлар навбати билан бажарилишини маълум қилди.\nТурдимов тиббиёт ходимларига тош отаётганларга мурожаат қилиб бугун шифокорлар учун оғир вақтда уларни ёмонлаб, руҳиятига таъсир қилмасликни сўради: «Тиббиёт ходимлари орасида ўз касбига нолойиқ ходим йўқ демайман, аммо бир кишининг айби учун бутун тизимни айблаш жуда нотўғри иш», деди Эркинжон Турдимов.\nСамарқанд вилоятида коронавирусга чалинган беморларни даволашга ихтисослашган шифохоналар ҳақида гапирган вилоят ҳокими Ургутда ташкил этилаётган тиббий муассасани алоҳида таъкидлаб ўтди.\n«Ургут аҳолиси кўп туман ҳисобланади. Шу учун у ерда тиббиёт коллежи негизида 500 ўринга мўлжалланган коронавирус ва пневмонияга чалинган беморларни даволайдиган махсус шифохона ташкил этилаяпти. Нега бу ишни қилаяпмиз? Мабодо Ургут туманида коронавирусга чалинган беморлар сони кескин кўпайса, илоҳим ундай бўлмасин, бу туман аҳолиси узоқ йўл босиб, сарсон бўлиб ўз беморларини Самарқанд шаҳрига олиб келмайди. Улар Ургутнинг ўзида даволанади», деди Турдимов.\nВилоят ҳокимининг маълум қилишича бугун вилоятда барча ихтисослашган шифохоналар ўз соҳаси бўйича беморларни қабул қиляпти. Коронавирус ва пневмония билан оғриган беморлар учун эса алоҳида шифохоналар тайёрлаб қўйилган.


Трамп Ислом давлати террорчилик уюшмасини йўқ қилишга ваъда берди - 11.07.2017, Sputnik Ўзбекистон\nТрампнинг сўзларига кўра, Мосул шаҳрининг террорчилардан озод қилиниши - бу Ироқда ва Сурияда Ислом давлатининг куни битганлигидан далолат бермоқда 11.07.2017, Sputnik Ўзбекистон\n12:58 11.07.2017 (янгиланди: 13:13 11.07.2017)\n© Sputnik / Стрингер / Фотобанкка ўтишИнаугурация избранного президента США Д. Трампа в Вашингтоне\nТрампнинг сўзларига кўра, Мосул шаҳрининг террорчилардан озод қилиниши - бу Ироқда ва Сурияда Ислом давлатининг куни битганлигидан далолат бермоқда\nТОШКЕНТ, 11 июл — Sputnik. АҚШ президенти Дональд Трамп "Ислом давлати" террорчилик уюшмасини йўқ қилишга ваъда берди, деб хабар қилди РИА Новости.\nКуни кеча Ироқ бош вазири Хайдер ал-Абади Мосул шаҳри "Ислом давлати" жангариларидан озод этилганлигини ҳақида баённот қилган эди. Ушбу ғалаба билан Трамп Ироқ ҳукуматига табрик йўллади.\n"Сўнгги 6 ой ичида биз "Ислом давлати" террорчилик уюшмасига қарши курашишда катта муваффақиятларга эришдик. Биз "Ислом давлати"ни бутунлай йўқ қилиш бўйича ишларни давом эттирамиз", — деб таъкидлади АҚШ президенти.\nТрампнинг сўзларига кўра, Мосул шаҳрининг террорчилардан озод қилиниши — бу Ироқда ва Сурияда Ислом давлатининг куни битганлигидан далолат беради.\nМосул шаҳрини террорчилардан озод қилиш операцияси 2016 йил октябр ойида бошланган эди. Ушбу шаҳар 3 йилдан ортиқ муддат террорчилар қўлида бўлган. Шаҳарни озод қилиш операциясида АҚШ махсус кучлари, федерал полицияси ҳамда Ироқ қуролли кучлари иштирок этишди.\nИроқ бош вазири сўзлари кўра, Мосул шаҳридаги энг асосий масжиди Ан Нурининг озод этилиши бу Ислом давлатининг "соҳта давлатнинг" куни якунланаётганлигидан далолат бермоқда.\nЭслатиб ўтамиз, Ислом давлатининг етакчиси Абу Бакр ал-Бағдодий 2014 йилда айнан Мосул шаҳридаги ан-Нури масжидида "халифатлик"ни эълон қилган эди.


Эркин Аъзам. Еттинчи тулки (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиЭркин Аъзам (1950)Эркин Аъзам. Еттинчи тулки (ҳикоя)\nУни кўрмай ўтиб кетиши ҳеч гап эмасди. Кеч эди, қоронғи эди. Машинани катта тезлик билан ҳайдаб борар, кўзи йўлда, хаёли ҳам паришон эди.\nКеч эди, коронғи эди, лекин уни кўрдн, дафъатан кўзи илди. «Оббо, — деди ичида, — буларнинг уясига бир бало оралаганми? Бешинчисими бу, олтинчиси? Олтинчиси шекилли, олтинчиси! Чорак соат ичида олтитаси учрабди-я! Йўлнинг четида чўнқайибгина ўтирибди, бемалол. Ўтирибди, бемалол?!»\nУ шартта тезликни пасайтириб, орқанги чироқларни ёқди, бир зумга ўгирилиб қаради: кеч, қоронғилик.\nСўнг машинани ўттиз-қирқ қадамча тислантириб борди-да, чироқларини йўлнинг сўл ёқасига тўғрилади Ҳа, ўтирибди! Тулки. Ўзгинаси. Ана, кўзлари ёнади, мушукникидек. Чироққа бир сескангандек бўлди-ю, яна ўша алфоз пинак бузмай ўтираверди.\nУ ажабланиб сигнални босди. Жонивор безовталанди, қулоқларини чимирганча бир-икки бор қўзғалиб қўйди, кейин сеҳрланган каби яна қотиб қолди «Тавба, тамакизорни оралаганми бу?!»\nМоторни ўчирди, машинадан тушиб аста унга яқин борди. Тулки ҳамон қимир этмасди. Қўриниши жуда хароб, афтодаҳол: эти суягига ёпишган, ярғоқ терисини букилган бошмалдоқдек туртиб чиққан елкалари туксиз — оқариб турибди. Шарпани сездими, танаси алланечук жунжикканга ўхшади, буралиб ётган пахмоқ думи билинар-билинмас титраб кетди. Аммо жойидан жилмади.\nҲайрати ошганча у бир лаҳза иккиланиб турди («Нима жин урган буни? Ёки айёрлик қиляптими? Тулки-да, касби»), сўнг оёғининг учи билан авайлаброқ думини босди. Жонивор заиф, мадорсиз ириллаб олға силтанди, тузокдан қутулишга уринди. Гавдаси ичак мисол чўзилиб, қилтиллабгина жойидан турди ҳам. Турди-ю, олдинги бир оёғи ерга тегмай шалпиллаб қолди: тиззадан пасти келига солиб туйилгандек мажақ, мажруҳ эди.\nДуми халос бўлгач, тулки яна боягидек чўнқайиб олди.\n«Э, шўрлиг-э, айбинг бор экан-да, бундай ётибсан. Қопқондан қочдингми ёки машина-пашина уриб кетдими? Балки ғаниминг ғажиб ташлагандир? Тулки бўлсанг ҳам тажрибанг йўқ экан-да ҳали, тажрибанг!»\nУ «Москвич»нинг юкхонасини титкилай-титкилай, бензин ҳиди анқиб турган увада бир чопон топиб келди. (Болалигидан қолган одат: ҳатто хонаки ҳайвонлардан ҳам ирганади, кучук ёки мушукка қўли тегиб кетса, дарҳол совунлаб ювишга тушади. Уйларига амма-холалари келганда-ку, «Бир ўпай, айланай», дея кетидан югуриб сарсон бўлишарди. «Бетимни ҳаром қиласиз!» деб дод соларди у. Шундан, ўзи қорача бўлса-да, ҳамма уни «Оппоқвой» деб чақирарди.) Орқасидан писиб тулкини шаппа чопонга ўради-да, олиб келиб юкхонадаги ашкол-дашқоллар орасига жойлаштирди. Копқоқни беркитаётганида тулки бир-икки ғингшиди-ю, кейин жимиб қолди. «Эркалик қилишларини! Қўрқма, пастда ҳаво кирадиган туйнукчалар бор, димиқиб кетмассан!»\nБуларнинг уясига бўрими ёки шунга ўхшаш бир жондор оралаган-ов. Она тулки бошлиқ ҳаммаси жонталваса ҳар ёққа тирқираб қочган. Тетикроқлари дарё бўйидаги қамишзор томон югурган, қолгани бу ёққа — катта йўлга қараб жуфтак ростлаган. Бирин-кетин бештаси йўлни кесиб ўтди-ку. Бу шўрлик эса, тажрибасизлик қилганми, қонидаги табиий эҳтиёткорлик бир зумгина панд еганми, қоронғини тилкалаб келаётган чироқ нурларига маҳлиё бўлиб, ўзини ғилдирак тагига урганини билмай қолган. Ҳа, шундай бўлган. Мана энди, оёғидан ажраб, тақдирга тан берган каби йўл ёқасидаги шағалда навбатдаги мўъжизани кути-иб ўтирибди. Бу ерда-чи, мўъжиза кўп, мўъжизакорлар кўп!\nЙўлида тулки учраган одамнинг иши ўнгидан келармиш! Бундай экан, шу олти тулки унта эрталаб — йўлга чиқкан чоғида учраса кима қиларди?! Иши олти баробар ўнгидан келармиди?\nТермизга у автоколоннага ажратилган эҳтиёт қисмларни расмийлаштириш учун борган, аммо иши битмай, хуноб бўлиб қайтмоқда эди. Бир уй хотин-халажнинг орасига тушиб гангиб колди. Ҳар ёқдан гап отиб шошириб қўйишди. Нимани сўрашди, ўзи нима жавоб қилди — билмайди. Ҳиринглашгани ҳиринглашган.\nҲаммасининг олдида бир уюмдан қоғоз, мўъжазгина ҳисоблаш машинкаси, қаҳва ичиладиган митти финжонлар. Ҳаммасининг қўлида олма — кавшаб ўтиришибди. «Янги таъминотчимиз сиз экансиз-да? Ёшсиз-ку жуда? Бош механик эдингиз шекилли?» дейди кафтидаги ойначага қараб лаб-лунжини ҳар мақомга буриб кўраётган жувон. «Иложи йўқ, йигитча, — деди тўрдаги столнинг бекаси, ёши ўтинқираганроқ кўзойнакли аёл қоғозларини қайтиб қўлига тутқазаркан. — Харажатларингиз ортиб кетибди. Директор ёки бош инженер билан гаплашмасангиз бўлмайди». Унинг ёнида ўтиргани Ўрин шипирмани сўради, «Бечорагина!» деб ачинган бўлди, кейин оғзидан бол томизиб таърифлади. Хонадан чиқаётганида биттаси қўлидаги қизил элик юқи қолган олмани кўрсатиб, «Сизлар томонда жуда ширин бўлармиш-а?» дея маънодор илжайди.\nУни ана шундай ғалати ҳиринг-ҳиринг билан кузатиб қолишди.\nДиректор Тошкентда экан. Бош инженер трестга кетибди. «Тушдан кейин келсалар керак», деди котиба қиз. Кутишдан бошқа чораси йўқ эди. Ҳовлига чиқиб, япроқларини шира босган тол тагидаги коржома кийган бир тўп одамга кўзи тушди, бориб уларнинг гурунгига қулоқ тутди. Ариқ лабида чордана қурган чўтир юзли кексароқ киши латифага уста экан. Кулдириб ҳамманинг ичагини узади-ю, ўзи тишининг оқини кўрсатмайди.\nКейин ўшаларга қўшилиб ҳовли этагидаги ошхонада тушлик қилди. Латифагўйлик овқат устида ҳам давом этди. Ошхонадан чиққач, қорнини силай-силай ҳамма ўз юмушига кетди, у бош инженернинг ҳузурига ошиқди. Котиба қизнинг айтишича, ҳозиргина телефон қилибдилар. Обкомда ишлари бор экан, бугун келолмасмишлар.\nБоши қотиб ўйланиб қолди.\n«Янги таъминотчимиз сиз экансиз-да? Ёшсиз-ку жуда? Бош механик эдингиз шекилли?»\n«О-о, Ўрин Жумаевич! Ана таъминотчи, ана одам!» Элик юқи қолган олма, «Сизлар томонда жуда ширин бўлармиш-а?»\nҚайтди. Қуруқ қайтди, пушаймон бўлиб қайтди.\nМашина чироқлари аввал йўл бўйидаги «Жониворларни асранг!» деб ёзилган, синф доскасидек келадиган мармар лавҳани, сўнгра қизғиш тошдан тикланган улкан супа устида олдинги оёқларини баланд кўтарганча тоғ томонга интилиб турган кийик ҳайкалини ёритди.\nСакратма довонининг тепаси. Шофёрлик кезлари узоқдан қайтаётганида доим шу ерда бир нафас тўхтаб, чекиб олишга одатланган эди. Машинани йўлдан чиқариб, тўхтатди. Тушди. Тоғ тарафдан ғир-ғир илиқ шабада эсади. Кўкда юлдуз кўринмайди. Юлдузлар пастга, тоғу адирлар қўйнида ястанган район марказига кўчиб тушгандек. У, кийик пойидаги супага суяниб, ана шу «юлдузлар»га хаёлчан тикилган кўйи сигарет тутатди. Бугунги югур-югуру ташвишлари эсидан чиқкандек бўлди. Доим шундай, Сакратмага келиб битта чекадию йўл чарчоғи бутунлай ёзилиб; ўзини бмрдан тетик, беташвиш сезади. Иши унмай қайтаётган бўлса-да, кўнгли ҳозир алланечук равшан, хотиржам эди.\nЎлжаси ёдига тушди, сигарет қолдиғини олисга чертиб, машина томон юрди. Юкхона қопқоғини хиёл кўтарган эди, қитир-қитир товуш, тулкининг ириллагани эшитилди. «Тирик, келяпти,— деди ичида бир қаноат билан қопқоқни қайтиб тушираркан. — Лекин янги камеранинг дабдаласи чиқди-ёв. Яна нима бор эди?»\nЭ, шуни нега олди ўзи? Нима қиларди соғ бошига сақич ёпиштириб? Ўлимтиккина нарса экан, кўриниши ҳам бир аҳволда, бунинг устига — чўлоқ! Қаерга олиб боради? Кимга керак бу? Қўйиб юбора қолса-чи?\nКўзи қиймади. Азза-базза шунча жойдан олиб келиб-а? Ахир, бу ҳам худонинг бир махлуқи, ёрдамга муҳтож махлуқ. Ана, «Жониворларни асранг!» деб ёзиб қўйишибди, жониворга ҳайкал ўрнатишган!\nШофёр оғайнисини эслаб, қувониб кетди: «Исмоилга олиб бораман! Ўшандан бирор маслаҳат чиқар, ов-повга ишқибоз, гапирган гапи — бўри, тулки».\nИсмоил дарвозаси оғзидаги, ерга чўккан туядек баҳайбат тўнкада чордана куриб ўтирган экан. Машина чироқлари кўзига тушиб, ҳай-ҳайлаганча иккала қўлини баланд кўтарди. Кейин чопони барларини қоқа-коқа келиб кўришди, оғзида нос.\n— Э, Шамад! Теймижданми? Бўйими, туйки?\n— Туйки,— деди кулиб Самад.\n— Йоштданми? Ешшор ҳам бойми? — У машинасининг ғамида эди: рессори синган.\n— Оғзингдагини тупурсанг-чи! — деди Самад энсаси қотиб.— Бўлмади. На рессор, на бошқаси. — Сўнг машинага ишора қилди: — Сенга тулки олиб келдим.\n— Чатоқ бўпти. Хабаринг бор, икки ҳафтадан бери бир томоним билан юрибман, — деди Исмоил унинг гапига бепарво, ўзининг дардини чўзиб. — Бир қариндошимиз тўй қиляпти, жўра. Бормаса бўлмайди: бизнинг тўйга келган, хеш-таборчилик, кўз кўзга тушади. Шопир ҳам одам, у ҳам онадан бир марта туғилади. Одамгарчилик керакми, керак. Бугун уч марта Шўрчига қатнадим. Бир ёғим қийшайе-еб. Чарчаб ўлдим, қимирлашга мадор йўқ. «Нима қилсам эка-ан?» деб каллага зўр бериб ўтирган жойим. Келганинг яхши бўлди-да, бирга борамиз. Ҳа, уйга кир аввал. Ё хўжайин бўлиб олдим деб бизнинг кулбаларни писандинг илмайдими? Хўжайин бўлиб рессор ундириб келолмабсану!\nУнинг сергаплиги Самаднинг тоқатини тоқ қилди:\n— Сенга тулки олиб келдим, деяпман!\n— Қанақа тулки? Тулкингни бошимга ураманми?!\nБирдан Самаднинг ҳафсаласи пир бўлди. У тулки деган гапни эшитиб. Исмоилнинг кўзлари чақнаб кетишини қутган эди. Исмоил эса парво ҳам қилмади, ҳатто «Тулкингни бошимга ураманми?» деяпти!\nСамад уни машина томон бошларкан, чор-ночор ўлжасининг тарихини айтиб берди.\n— Бор-йўғи олтита кўрибсан-да? Мен бир сафар кетма-кет йигирма учтасини санаганман йўлда! Кўз олдимдан худди подадай сурувлашиб ўтган. Тулкилар подаси! — дея тағин ўз тажрибасига мурожаат қилди Исмоил. — Қани, кўрайлик-чи олиб келган матоҳингни! Самад юкхонанинг қопқоғини кўтараркан, ҳадиксирагандек четланиброқ турди. Исмоил энгашган кўйи бамайлихотир қўл суқиб, тулкини бўйнидан ғижимлаб олди-да, деразадан тушаётган шуълага тутди. Тулки соғ оёқларини типирлатганча оғзини катта очиб ириллади. Исмоил уни завқ билан қўлида айлантириб кўра бошлади — на ирганади, на чўчийди!\n— Э, бунинг мушук боладай нарса-ку! — деди қийқириб. — Боласи экан-да, боласи. Қара, туллаб кетибди. Дум ҳам сичқонникидан фарқи йўқ. Саратон, айни туллайдиган пайти-да буларнинг. Э жонивор-э, товуқларни қандай тирқиратасан энди бу оёқ билан? — Сўнг уни қайтиб юкхонага қамаркан: — Бекор қипсан, жўра, — деди. — Қўйгин эди, юрсин эди дала-даштда, даврини суриб. Ана кейин бир кун паймонаси тўлганда қопқонга тушарди-қўярди. Бу аҳволда кимга керак дейсан?\n— Чўлоқ-ку, кандай даврини суради? Раҳмим келди-да.\n— Тулкини билмас экансан. У любой дўхтирингдан зўр. Анави Қодир тулумнинг хода ютган ўғлидан ҳам! Керакли ўтними, гиёҳними топиб ейди — тамом-вассалом. Бекор қипсан, жўра!\n— Қўйиб юборайлик бўлмаса? — деди иккиланиб Самад.\n— Хўш-э! Кейин аканг бутун маҳалла-гузарга товуқтовон тўлаб юрсин, шундайми? Соғдир, чўлоқдир, барибир тулки-да, тулкилигига боради.\n— Нима қилай бўлмаса, айт, ахир! — Исмоил атайин ғашига тегаётгандек туюлиб, Самаднинг жаҳли чиқди. Бояги ўлжа ҳозир унинг учун қутулиб бўлмас бир дардисарга айланган эди. — Қайтиб жойига ташлаб келайми?\n— Йўқ, — деди тадбиркор Исмоил. — Буни Дороб Назаровичга совға қиламиз!\n— Дороб Назарович? Анави ўт ўчирувчиларнинг каттасими? Боғнинг орқасида турадиган? У нима қилади буни?\n— Э, сен уни билмайсан! — дея жайдари гурунгга ишқибоз Исмоил энди Дороб Назаровични таърифлашга тушди: — Зўр мерган-да уккағар. Учириб отади. Бирга кўп овга чиққанмиз. Сильва деган ити ҳам бор. «Бўридан айниган, ўзим қўлга ўргатганман», дейди, қайдам. Овга мотоцикл миниб боради. Қўлидан келмайдиган ҳунар йўқ ҳисоби. Ҳайвонотга ўчлигини айт. Ҳовлиси-ку зоопаркка ўхшайди. Каклик дейсанми, ҳилол дейсанми — бари топилади. Ўзиям битиб кетган-да. Уйини кўрганмисан? Билмайман, бунча мол-дунёни нима қилади. Бир ўзию бақириб гапирадиган галдир хотини. Бола-чақаси йўк бечоранинг. Сиқилганиданми, бекорчиликданми овунади шекилли-да. Пожарнийнинг ишини биласан-ку! Лекин карабини зўр-да уккағарнинг! «Урушдан олиб келган», дейишади.\n— Карабини ҳам борми? Шу Дороб Назаровичнинг-а?\n— Э, унинг пушкаси ҳам бор!\n— Тулкини нима қилади?\n— Тулкини? Оборайлик-чи. Керакдир-да. «Тулким ўлиб қолди», деб йиғлаб юрган эди қайси куни. Даволаб олар. Говмишларини ўзи операция қилади-ю! Бўпти, мен кийиниб чиқай. Уйга ҳам кирмадинг, ҳа, майли. Лекин шарт шу: кейин мен билан тўйга борасан! Хўпми? Биласан-ку, қариндошчилик ёмон нарса, бир умр ўпкалаб, тескари қараб юради. Самад кўнишга мажбур бўлди.\nДороб Назаровичнинг серҳашам темир дарвозаси олдида узоқ туриб қолдилар. Қўнғироғини бот-бот босиб кўрдилар: Исмоил ердан тош олиб, дарвозани каттиқ-қаттиқ қоқди, Самад чўзиб-чўзиб сигнал берди. Ичкарида ит — Сильва бўлса керак — вовуллади; ҳовли этагида ниманингдир тарақлагани, товуқларнинг басма-бас қағиллагани эшитилди. Бироқ ҳеч ким эшикка яқин келмади. Диққат бўлганидан ошнаси Дороб Назарович, унинг темир дарвозасини, кўрғондек ҳовлисини, вовуллаган итию қағиллаган товуқларини қаторлаштириб сўккан Исмоил охири тор кўчанинг нариги бетидаги толга тирмашиб, баланд деворлар оша ичкарига мўралади.\n— Чироқ кўринмайди,— деди тушиб кафтларини бир-бирига уриб қоқаркан.— Нима бало, аввали оқшомданоқ ётиб олишганми? Бола-чақанг бўлмагандан кейин шу-да, жўра. Ёки хотини юртига кетгану ўзи уйда зерикиб, постда қолганмикан? Ҳа, шундай бўлиши керак. Юр-чи, ўша ёққа борайлик.\nЎт ўчирувчилар идораси район марказидан чиқаверишдаги сой бўйида. У ерга кириб борганларида кенг ҳовлининг ўртасида, ўрик тагидаги пастак сўрида беш-олти йигит майкачан бўлиб олиб домино ўйнаш билан банд, дарахтзорга яқин жойдаги ўчоқда ланғиллаб олов ёнар, йўл-йўл желак кийган, соқоли чўлтоқ супургига ўхшаш кўк кўз чол, қўлида кафтгир, қозон теварагида айланиб юрар эди.\n— Ошхўрлик! — деди Исмоил шипшигандек қилиб. — Шуларга маза-да, ҳаммаёқ ёниб кул бўлганда етиб боришади. Қолган вақт — доминою ошхўрлик!\nУ ўчоқ томон юриб, шўх шовқин солганча: «Қалайсиз, Эшон?» дея қўл бериб чол билан саломлашди ва Дороб Назаровични сўради.\n(Ҳовлисига ёндош шу жойда ғимирсиб юриб кунини кеч киладиган бу одамни каттаю кичик ҳамма «Эшон» деб атарди; унинг оти шундаймиди ёки зотими — Самад билмасди.)\n— Каттаконми? — деди Эшон ўчоқ оғзида тутаб ётган тарашани калишининг учи билан туртиб ичкари киритаркан. — Катта-а тоққа кетганлар. Чағатда асаларилари бор-да, шундан хабар олгани.\n— Биз унга тулки олиб келган эди-ку?\n— Тулки? — деди Эшон оловдан кўзини олиб: — Қандайчигин тулки?\n— Тирик тулки! Уйига борсак, ҳеч ким йўқ.— Чолнинг афти тириша бошлаганини кўриб, Исмоил топқирлик билан илова қилди: — Ўзи сўраган эди.\n— Ўзлари сўраган бўлсалар, ҳай, ташлаб кетинг, — дея ноилож таслим бўлди Эшон. — Лекин бу ерда… Ҳув палакни кўряпсиз…\nИсмоил у ёқ-бу ёқка аланглаб, ён-верига кизил челагу белкураклар осиғлиқ, сандиқсимон катта ёғоч қутига кўзи тушди\n— Анавининг ичида нима бор? Ёнғинлардан қолган кулни солиб қўядиган қутиларинг шу эмасми? — деди у ҳазиллашиб. — Сизларнинг ҳам қилган ишларинг кўриниб туриши керак-ку, ахир! Бўлмаса нима билан исботлайсизлар — ошхўрлигу доминобозлик биланми?!\nЭшон бу гапга кулишнинг ўрнига хўмрайиб олди.\n— Бўш, ҳеч нима йўқ.\n— Қопқоғи бордир?\n— Орқасини қаранг.\n— Ўша ерга қамаб қўямиз-да, Эшон, майлими?\n— Ҳай, қаманг. Ўзингиз биласиз. — Чол совуққина кўл силтаб, ўчоққа ўт қалашга тутинди.\nТулкини кўриб сўридаги доминобозлар чаппарастасига гап ота бошлашди:\n— Дороб акага овунчоқми бу, Исмоил?\n— Йўқ, товуқларига қоровул!\n— Қоровул чўлоқ бўларкан-да, бизнинг Эшон бутун-ку?!\n— Бутун бўлмаса, қўшчорбоққа ким қарарди? Бунинг устига — ошпазлик!\n— Эшон, анавини олиб ошга босмайсизми?!\n— Чўлоқ оёғини Дороб акага колдиринг, Эшон, Кабобликка!\n— Ҳали тоғдан очиқиб келади, янгамиз бўлса юртига қидириб кетган, ўзингизга чанг солиб юрмасин тағин!\nТулкини қутига қамаб қайтган Исмоил ўчоқбошида тўхтаб, чолга пўписа қилди:\n— Билиб қўйинг, Эшон, қочиб кетса — тўлайсиз! Эртага ўзим келиб хабар оламан.\nЧол ғиқ этмади, чўнқайганча оловга тикилиб ўтираверди.\n— Эртага бир келиб кетарсан, — деди Исмоил Самадга, кўчага чиқишгач. — Мабодо Дороб Назаровичга керак бўлмаса, Хурсандовга олиб борамиз. Уни биласан, табиатга берилган. Мактабида «Жонли бурчак» ҳам ташкил қилган, дейишади. Ўша ерда оёғини тузатиб, чурвақаларига кўрсатиб дарсини ўтаверади. Тўғри-да, жонли мисол. Болалар тулки билан бўрининг фарқига бориб ўсгани яхши-ку, жўра, нима дединг?\nЭртаси куни тулкини эслашга ҳам Самаднинг вақти бўлмади. Гаражга кирган заҳоти алламбалоларни сўраб, «52 — 91» билан «35 — 46»нинг шофёри икки ёғидан тармашди. Улар билан ғижиллашиб турганида колонна бошлиғи Бозор Қаҳҳор чақириб қолди.\n— Харажатимиз ортиб кетганмиш, — деди Самад кўришиш учун унга қўл узатаркан, гапнинг олдини олиб.\n— Харажатнинг ажратилган фондга нима алоқаси бор?! — деди ажабланиб Бозор Қаҳҳор. — Директорга кирмадингизми?\n— Тошкентда экан. Бош инженер билан гаплашай десам, трестга кетибди. Кўп кутдим, келмади.\n— Қуруқ қайтдингизми ҳали? Самадбой, Самадбой-э! Шунча жойга бориб, қуп-қуруқ қайтдим, денг? Ғўрлик қипсиз-да, ука, ғўрлик. Ўрин Жума бўлганда, ҳечқурса бирон-бир хасни-ку судраб келарди.\nСамад тили қичиб, «шунинг учун терговга қатнаб юрибди-да», дегиси келди-ю, дамини ичига ютди, бошқа гап оғзидан чиқди:\n— Бозор ака, очиғи, бу ишлар менинг қўлимдан келмас экан. Механиклик ҳам. Бошқа кишини юборинг. Мен шу шопирлигимни қилиб юраверсам бўларди.\n— Э, ана, э, ана! Бу боланинг гапини қаранг! Дарровдан-а? — Бозор Қаҳҳор худди кенжатойи билан ҳазиллашаётган каби эрмакка кулимсиради. Сўнг бирдан қовоғи солинди. — Майли! Техникумнинг дипломини икки бўлак қилиб мана бу ерга кўйинг, кейин ўйлаб кўрамиз. Машина десангиз машина-да. Ўша эски аравангизни судраб юраверасиз! — Бир зум жимиб қолдию бошқа оҳангга ўтди: — Ука, бундай четга чиқаверсак, ишни ким қилади? Ёшсиз, қайнаб турган вақтингиз, техника ўзингизники, дипломингиз бор — қиласиз! Хоҳламасангиз — мажбур этамиз, ҳа! Ничево, бошида шундай ҳам бўлади. Тажриба етишмайди, муомала қурғур ёмон нарса-да. Бориб-бориб, эҳ-ҳэ, тошдан мой оладиган бўлиб кетасиз ҳали! Кейин, — дея у овозини пасайтирди, — унча-мунча харажатидан қочманг, бу ёқдан чиқариб оласиз. Маслаҳат-да бу.\nСамад ерга қаради, тишланган жойида қизил элик юқи қолган олма кўз олдига келди.\n— Ҳозир жўнайсиз, — деди Бозор Қаҳҳор маслаҳатини якунлаб. — Мен бош инженерга телефон қилиб қўяман. Ўзим борардиму, кўриб турибсиз — қимирлаёлмайман: ҳали райкомдан сўрашади, ҳали ижрокомдан. Ана шундай, укавой, кўнгил ҳар ёқли бўлмасин! Кедишдикми?\nСамад наридан-бери тушлик қилиб олди-да, «Москвич»га ўтириб Термизга жўнади. Бозор ёнидан ўтаётиб бир лаҳза секинлади-ю, сўнг ижирғаниб газни босди,\nМарказдан чиқаверишда кечаги тулки эсига тушди. Машинани сой томон бурди. Дарвоза ланг очиқ экан, тўппа-тўғри кириб борди.\nҲовлида ҳеч зоғ кўринмасди. «Ичкарида уйқуни ураётган бўлишса керак», деб ўйлади ўзича. Ойнадан бошини чиқариб:\n— Эшон, ҳў, Эшон! — дея чақирди. Дарахтзор оралаб йўл-йўл желак кўзга чалинди.\nЭшон Самадни кўрдию алланечук саросимага тушиб, бир зум тўхтаганга, ииманидир орқасига яшириб олганга ўхшади.\n— Дороб Назарович шу ердами?\n— Дарбандга кетганлар. Балиқ овига,— дея негадир ўчоқбошидан бери ўтмай тўнғиллаб жавоб қилди Эшон.\n— Тулки нима бўлди?\n— «Териси ярамайди», дедилар у киши.\n— Териси? — дея тушунолмай сўради Самад. — Ҳа, ўзи қани?\n— Ўзи… ўзи… — Эшон четга қаради. — Қочиб кетди.\n— Қочиб кетди?!\nЭшон ердан кўз узиб, унга ўқрайди:\n— Нима, анави палакларнинг устига бўйра ёпиб қўяйми?!\n«Ажаб бўпти!» деди ичида Самад, моторни ўт олдириб. Машинани юргизаркан, ойнадан бошини чиқариб негадир яна сўради:\n— Ростдан ҳам қочдими?\nШунда Эшоннинг орқасида нимадир тарақ этиб ерга тушди. Самад аллақандай қизил таёқни кўришга улгурди — белкуракнинг дастасига ўхшарди…\nДарвозадан отилиб чиққан машина катта йўлда кўндаланг бўлган сариқ «Жигули»ни уриб кетишига салгина қолди. «Жигули» чаққонлик билан чап бериб ўтдию нарироққа бориб тўхтади, эгаси ойнадан бошини чиқарди. Турди Қурбон, район газетасининг абжир мухбири.\n— Шопирларнинг каттасига саломлар! — дея ҳайқирди у. — Бу ёқларда юрибсиз? Намунча, гараж-паражга ўт кетмадими ишқилиб?\n— Кетди! Лекин гаражга эмас…\n— Ие, ие, нима бўлди? Қаерга?\n— Йўғ-э, шундай, — деди Самад бўшашган кўйи. — Дороб Назаровичда иш бор эди.\n— Самаджон, бу аккумулятор масаласини нима қилдик, а?\n— Аккумулятор? — деди гангиб Самад. — Аккумулятор йўқ, Турдибой.\n— Кеча йўлда бирваракай олтита тулки кўрганмишсиз? — деди Турди Қурбон ишшайганча ялтоқиликка ўтиб. — «Олти тулкини кўрган одам» деб ёзамиз-да энди, а?\n«Қаёқдан эшита қолди дарров?» дея ажабланди Самад ва унинг муғамбирона йилтиллаб турган кўзларига тикиларкан, кулгиси келди:\n— Ёзсангиз, Турдибой, «Етти тулкини кўрган одам», деб ёзинг!\n— Э, шундайми? Еттитамиди? — деди Турди Қурбон машинасини юргизиб. — Олтита, деб эшитган эдик-ку?\nСамад машинани шитоб билан ҳайдаб олдиндаги «Жигули»дан ўтаркан, дилида касд килди: «Аждаҳонинг комидан бўлса ҳам ундириб келаман бугун! Энди йўлда тулки зоти учраса босиб кетаман, янчиб кетаман!»\nШундай деган бўларди — унга тулки учраганида, тулкига забон битиб, у тилга кирганида. Яна нималар деган бўларди?..\n← Аввалги Аввалги Беш қалдирғочнинг бири (Тошхон Султонова)\nКейинги → Кейинги: Матёқуб Қўшжонов. Моҳият ва бадиият