Анвар Шер. Жан Пол Сартр ва бадиий ижод эстетикаси - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётАнвар Шер. Жан Пол Сартр ва бадиий ижод эстетикаси\nЧоп этилган 07.05.2019 01.02.2021 МуаллифZiyouz.uz\nЖан-Поль Сартр (1905–1980) – француз адиби, файласуф, даҳрий экзистенциячиликнинг асосчиси, ёзувчи, эстет, танқидчи, драматург ва эссенавис. Париждаги олий мактабни битиргач, Гаврдаги лицейлардан бирида фалсафа фани ўқитувчиси сифатида ўз фаолиятини бошлади. 1933 – 1934 йилларда Берлинда яшаб, олмон фалсафаси билан яқиндан танишди. Жумладан, Гуссерл ҳамда Ҳайдеггерни чуқурроқ ўргана бошлади. “Тасаввур” (1936), “Ҳаяжонлар назариясига чизгилар” (1939) унинг илк фалсафий асарлари саналади. Кейинчалик Сартр ўзининг фундаментал асари бўлмиш “Борлиқ ва йўқлик. Феноменологик онтология очерки”да (1943) экзистенциячилик ғояларини илгари сурди. У “даҳрий экзистенциячилик” ҳақида “Экзистенциячилик – инсонпарварлик дегани” асарини ёзади. Унга файласуфнинг “Борлиқ ва йўқлик” рисоласида илгари сурилган фикрлар асос қилиб олинган эди. Ва ниҳоят Сартр ўзининг яна бир фундаментал асари ҳисобланмиш “Диалектик ақлнинг танқиди”ни (1960) ёзди.\nСартр ўз фалсафий ғояларини “Беҳузурлик” (1938), “Озодликнинг йўллари” (1943 – 1949), “Пашшалар” (1943), “Ёпиқ эшик ортида” (1945), “Кўмилмаган маййитлар” (1946), “Ифлос қўллар” (1946), “Иблис ва Худо” (1951), “Некрасов” (1956) каби бадиий асарларида; танқидий фикрларини “Бодлер” (1947), “Авлиё Жене” (1952) асарларида илгари сурди. Ижтимоий-сиёсий ҳамда адабий-танқидий фикрлари эса унинг “Ҳолатлар” (10 жилдлик, 1947–1956) асарида баён қилинган. Файласуф ўзининг болалик ва ўспиринлик йилларига бағишлаб “Калом” (1964) деган ажойиб қиссасини ёзди. 1964 йилда Сартрга адабиётдаги хизматлари учун Нобель мукофоти берилди, бироқ у ушбу мукофотдан воз кечди.\nСартр эстетикасини академик ёки анъанавий деб бўлмайди. Унинг эстетикаси кўпроқ амалий табиатга эга; у бутун ижоднинг узвий қисмини ташкил этади ҳамда фалсафий ва бадиий ижодга боғланади. Шунинг учун унинг асарларига асосланиб фалсафий тизим тузиш мутлақо мумкин эмас. Лекин асосий эстетик ғоялари ва принципларини аниқлаб, қандайдир маънода унинг қўлланилиши ва ривожланишини кузатиш мумкин.\nФайласуфнинг эстетикасида муайян тизим йўқ, лекин асосий эстетик ғоялар ва тамойилларни кўриш қийин эмас. У ўзининг “Адабиёт нима?” рисоласида замонавий жамиятдаги санъаткор мавқеи ҳақида фикр юритиб, “Нимани ёзиш керак?” деган саволни ўртага ташлайди. “Носир ёзади – бу аниқ, шоир ҳам ёзади, – дейди Сартр. – Бироқ бу икки хил ёзиш жараёнида умумий нарса – фақат ҳарф суратини чизаётган қўллар ҳаракати мавжуд. Бошқа жиҳатдан уларнинг олами бир-бирига алоқасиз, бирига ярайдиган нарса иккинчисига ярамайди. Ўз табиатига кўра наср ўта амалий; мен носирни сўзлардан фойдаланадиган одам деб аташни истардим. Ёзувчи, бу – гапдон; у англатади, исботлайди, ишонтиради, ишора қилади… Носир айнан ҳеч нарса гапирмаслик учун гапиради. Наср санъати нутқда намоён бўлади, унинг предмети, табиийки, маънолилик, яъни сўз ибтидодаги объект эмас, балки объектнинг белгилари ҳисобланади”. Шеърият эса – бошқа гап. Сартр шоирларнинг сўз қўллаши ҳақида бундай дейди: “Шоирлар – сўздан фойдаланишни инкор этувчи одамлар… Шоирлар учун сўзлар – ерда ўт-ўлан ва дарахт сингари ўсадиган табиий нарсалардир”. Наср реаллик билан, шеърият тасаввур билан боғлиқ. Насрда ижод онгли ихтиёр, масъулият ва муаллифнинг ахлоқи билан шартланади, шеъриятда эса ижод – муаллифнинг англаб етмаган дунёси, англаб етмаган тажрибаси маҳсули: “Носир ўз суратини чизган бир пайтда, – дейди Сартр, – шеърият инсон ҳақида афсона яратади” .\nСанъат асари ундаги эстетика объекти сингари нореал. Сартр буни мусиқий асарни идрок этиш мисолида исботлашга ҳаракат қилади: “Симфония мен уни идрок этаётган жойда мавжуд эмас, у на мана шу деворлар оралиғида, на мана шу скрипка камонининг учларида мавжуд. У бор-йўғи “ўтмиш”: асар айнан ана шу ерда Бетховен ақлида маълум вақт ичида туғилган. У бутунича реалликдан ташқарида мавжуд. У ўзининг хусусий вақтига эга, яъни аллегронинг биринчи нотасидан финалнинг сўнгги нуқтасигача бўлган ички вақтга эга, бироқ бу вақт бошқа вақт ортидан келадиган, яъни бошқа давом эттирадиган ва аллегродан олдин мавжуд бўлган вақт эмас – унинг ортидан ҳам финалдан сўнг келадиган қандайдир вақт йўқ. Еттинчи симфония асло вақтда мавжуд эмас”.\nСартрнинг фаолиятида адабий ижод ва санъатга катта ўрин ажратилган. Ёзувчи ҳамма ижодкорлар каби, умуман, барча нарса ҳақида сўзлаши керак, шунингдек, субъектив ва объектив дунё ҳақида ҳам. Инсон ҳаётидаги ҳеч қандай муаммо унинг учун қоронғи ёки бегона бўлиши мумкин эмас. Инсоният ҳамда инсон дунёсига тегишли ҳамма нарса ёзувчи ва ижодкорнинг ижодий қарашлари соҳасига тегишлидир.\nФайласуфнинг тушунчасида наср бу – муҳим рамз, нишоналарни яратадиган идрок қуроли каби семантик тилдир. Шеърият – ассемантик тил. У тасвир ва куй каби ҳиссий ҳамда туйғун, жўшқин нарсаларнинг хусусиятлари ва маъносини очиб беради.\nБадиий асарни ўқиш, тинглаш, кўриш – идрок ва ижоднинг омухталигидир. Ушбу омухталик субъект ва объект маъносини белгилаб, айни пайтда уларнинг олам билан муносабатини бойитади. Идрок этиш ва ижоднинг омухталигини Сартр қуйидагича муайянлаштиради: “Ҳар қандай бадиий асар даъватдир. Ёзиш бу – китобхонни нимагадир даъват этиш… Ёзувчи шу тарзда китобхонни эркинликка чақиради, чунки бу эркинлик ёзувчи асарининг яратилишида иштирок этади”. Ижод жараёни – асарнинг нотугал ва мавҳум тарзда яратилиши. Шу боис санъатни идрок этувчи томонидан ҳам ижодкорлик талаб этилади.\nСартр “санъат санъат учун” деган назариянинг тарафдорларига қарама-қарши даъват санъати ҳамда Ҳорацийнинг дидактик ва педагогик концепциясига интилувчи мантиқий принциплар сифатида адабиётнинг ижтимоий функциясини биринчи ўринга қўяди. Сартр сўзнинг куч-қудратини таъкидлар экан, уни фаолият билан тенг кучга эга деб ҳисоблайди. “Сўзламоқ – бу ҳаракат қилмоқдир, ҳар қандай номи аталган буюм ёки нарса, ўз асл ҳолига қайтмагани каби ўзининг бокиралигини йўқотади”.\nБунда файласуф шуни айтмоқчики, адабий иш жуда муҳим ва ўта масъулиятлидир. Энг аввало, у ёзувчининг масъулиятини назарда тутади. Ёзувчининг қалами – бу кучли қурол, унинг ёрдамида кўп нарсани ўзгартириш мумкин. Қўлига қалам олган ёзувчи ўзининг барча асарлари учун шахсий масъулиятни ҳис қилиши лозим, чунки унинг фаолияти одамларнинг ҳаёти, муаммолари, ҳаракатлари ҳамда қизиқишлари билан бевосита боғлиқ. Бироқ Сартрнинг айтишича, адабиёт ёзувчи каби китобхонга ҳам масъулият юклайди: ахир инсоннинг ҳаракати “бир пайтнинг ўзида ҳам омад, ҳам омадсизликдан иборат”, яъни кўп ҳолларда асосан бир одам бошқа бир одамнинг ҳаракатига тобе бўлади; шу тарзда ёзувчининг асари китобхонга қарата ёзилади, ёзувчининг фаолияти китобхонга боғлиқ…\nАдабиёт ва санъат – мураккаб ҳодиса: бири учун қочоқлик, бошқаси учун эса – забт этиш воситасидир. Адабиёт ва санъатнинг моҳиятини тушунмоқ учун ёзувчи ва санъаткорни ҳаракатга келтирувчи сабабларни юзага чиқармоқ лозим.\nАсл санъат асари, Сартрнинг фикрига кўра, ижодкор ва санъатни идрок этувчи кишининг ҳаракати билан юзага келади; ўзга одамлар учун яратилади, ўзга одамлар учун мавжуд бўлиш имконига эга. Бунда бадиий санъатнинг асосий сабабларидан бири – бу дунёга нисбатан ўзининг кераклигини ҳис қилиш талаби ҳисобланади. Бу ҳис инсонда тасодифан ҳамда ташқи таъсир оқибатида эмас, балки ички сабаб натижасида вужудга келган. Аслида эса бу ерда жамиятнинг ўзи ҳамда унинг қизиқишларининг яширин кучлари ҳаракат қилади. Ёзувчи ва санъаткор эса ҳар доим ҳам уларнинг қизиқишлари ва генезисини тан олмайдилар. Кўпгина ҳолларда уларнинг фикрича, хоҳиш-ирода, субъективлик, илҳомланиш, кайфият ҳамда ижодкор табиати ижод жараёнига таъсир қилади, яъни ижод унгагина тааллуқли. Файласуф ижод учун ижтимоийлик муҳим аҳамиятга эга эканини тан олади.\nСартр, санъат бошқа инсонлар учун мавжуд деб таъкидлайди. “Ижод, бор-йўғи асарнинг яратилиш жараёнидаги чала ва абстракт ҳолат; агарда муаллифнинг якка ўзи мавжуд бўлганда эди, у ўзи истаганича ёзган бўлар эди… Санъат фақатгина ўзгалар учун ҳамда ўзгалар шарофати билан мавжуддир”. Санъат асари ўз асл тушунчасида, санъатни идрок қилувчи (китобхон, томошабин, тингловчи) ҳамда ижодкорнинг ҳаракати туфайли яратилади. Мутолаа, тингламоқ, бадиий асарларни кўздан кечириш идрок ва ижоднинг таҳлилидир. Ушбу таҳлил нафақат субъект ва объектнинг аҳамиятини белгилайди, балки бир вақтнинг ўзида уларнинг дунёга бўлган муносабатларини бойитади.\nМазкур таҳлил мақсад сари интилиш ва фаоллик характерига эга: у эркинликни яратувчи, шунингдек, санъатни идрок этувчи одамлар каби аниқ мақсадни кўзлайди. Шу сабабли Сартр, гўё эстетик объект эркин тасаввур ўйини ва кўринишдан иборат эканлигини таъкидловчи “сўнгги мақсад мақсадсиздир” деган кантча иборани танқид остига олади.\nАслини олганда, ижод ва идрок таҳлили чуқур диалектик характерга эга – санъатни идрок этувчи инсон ва ижодкор орасида мураккаб, чуқур ва ўта нозик ўзаро муносабатлар мавжуд. Ана шу мураккаб ва чуқур диалектикани Кант ҳисобга олмаган, деб таъкидлайди файласуф. “Кант формуласи ҳар бир сурат, ҳар бир ҳайкал, ҳар бир китобда янграйдиган чақириқни ҳисобга олмаган… Санъат асари бебаҳо ҳисобланади, чунки унинг ўзи чақириқдир”.\nИжод санъатни идрок қилувчи инсондан ижодий ҳамкорликни талаб этади. “Ўқимоқлик бу – индукция, интерполяция ва экстраполяциядир, айнан шулар муаллифнинг ихтиёр эркинлигида жамланган… Лаззатли куч бизни биринчи саҳифадан то охирги саҳифагача ушлаб туриб, бизга ҳамроҳ бўлади”. Сартр мутолаага китобхоннинг ўзига хос ижодий ҳамкорлик акти сифатида қарайди, чунки китобхон бу жараёнга ўзининг эҳтирослари, ҳислари, хавотирларини, қисқача айтганда, ўз ижодий қобилиятларини беради.\nКитобхон ва ёзувчининг ўзаро муносабатларидан Сартр қуйидаги қоидани келтириб чиқаради: адабиёт китобхоннинг эркинлигига даъватдир. Бу қоидани у ўзига хос қонун каби юқорига кўтарди. Кантда ҳам эркинлик қонуни тарихнинг сўнгги мезонини акс эттиради. Сартрга кўра, у инсонга ичдан одатий бўлиши учун бу қонунга аниқ ва онгли тарзда амал қилиш лозим. Шунда адабиёт доим рўёбга чиқадиган “олий ҳимматли” бўлади.\nШундай қилиб, мутолаа бу олий ҳимматнинг рўёбга чиқишидир; ёзувчи китобхондан талаб қиладиган нарса бу – бутунлай ўзини барча эҳтирослари, нотўғри фикрлари, ўз майллари, ўзининг жинсий тетиклиги, ўз қадр-қиммат миқёсийлиги, бу ўз абстракт эркинлигини қўлламаслик ва ўз шахсиятининг қобилиятли бўлишидир. Охир-оқибат мутолаа, Сартрга кўра, ёзувчи ва китобхон ўртасидаги ўзига хос биринчи ўринда бажариладиган шартномадир.\nАдабиёт ёзувчи билан китобхоннинг эркин ҳамкорлигисиз мавжуд эмас; табиийки, адабиётнинг вазифаси ушбу эркинликни ҳимоя қилиш ва тараққий эттиришдан иборатдир. Шундай экан, адабиётнинг тараққий этиш шарти эркинликнинг мақсади бўлиб қолади, яъни: “Инсон эркинлигини мақсад қилиб қўювчи эркинлик”.\nСартрнинг фикрига кўра, ҳар қандай ёзувчи ёки ижодкор шу даражада “универсал”ки, у ўз асарларида нафақат ўзининг индивидуаллигини, балки энг аввало, ўз шахсини, ўзи яшаётган ҳамда фаолият кўрсатаётган жамиятни ифодалайди. Худди шу тарзда адабиёт ва санъат асарлари ҳам “универсал”дир – улар ўзининг туб моҳиятигача универсал бўлишга интилади. “Эркинлик” тушунчасига келсак, бунда санъат асари китобхон, мухлис ва тингловчининг эркинлигига “мурожаат” бўлиб, ўзининг бош мақсади ва сюжетини олдиндан аниқлайди: бу эркинликдир, ташаббускор эркинлик, мустақил ва ўзича шаклланган эркинлик.\nТаъкидлаш жоизки, Сартрнинг эркинлик ҳақидаги қонуни, аввало, бошқа одамларнинг эркинлигига қаратилган. Зеро, ёзмоқлик – бу ёзиш билан бир вақтнинг ўзида дунёни очмоқ ҳамда уни китобхоннинг ҳимматига ҳавола этмоқдир…\nФайласуф тушунчасидаги адабиёт ахлоқий ҳамда маънавий тамойилларга таянган ҳолда бутун жамиятнинг маънавий ҳаётини ўзида мужассам этади.\nНасиҳатлар гирдобида қотиб қолган расмий ахлоқдан фарқли ўлароқ, адабиёт ва санъат индивид ва жамият онгида доимо янгиланиб турадиган ахлоқни намоён қилади. Бундай адабиёт жамиятнинг олийҳимматлиги ёки олижаноб ахлоқига, шунингдек, субъектнинг эркинлигини ўзгалар эркинлигига айлантиришга хизмат қилади.\nАлбатта, сартрчилик тушунчасидаги наср билан шеърият орасидаги фарқни англай билиш керак. Унинг тушунчасидаги наср эркинлик, даъват, масъулият сингари категориялар билан боғлиқ бўлса, шеъриятда эса англанмаганлик, миф дунёси, афсонавий ва ҳақиқатдан йироқ, сирли метафизикага мойиллик бор.\nНаср ҳақиқатга аралашишга ва унга таъсир ўтказишга интилса, шеърият ҳақиқатдан нари юради, бироқ унинг қизиқмаслилиги охир-оқибатда қандайдир қизиқишни ва қадриятни келтириб чиқаради. Агар қадрият бевосита ҳақиқат ва гўзаллик билан боғлиқ бўлса ёки ўз-ўзига хуш келса, у ҳолда, у эзгулик деб ҳисобланиши мумкин.\nКантдан қолган эзгулик ва гўзаллик, реаллик ва нореалликка қаратилган зиддиятлар ҳозиргача Европа эстетикасига сингиб кетган. Сартр ёвузликни тасаввур ва нореал тушунчалар орқали қадрият сифатида чуқурлаштириб, инсонни эзгулик ва ёвузлик орасидаги танлов ихтиёридан маҳрум қилади: ёвузлик – бу инсон билан юзма-юз қоладиган ягона қадриятдир. Ана шунда гўзаллик ёвузликка айланади, ёвузлик эса эркинликка.\nШуни ҳам таъкидлаб ўтиш жоизки, наср ва шеърият каби ёзувчи ва шоир ўртасида фарқ бор: ёзувчи реал ва конкрет дунёда, эркинлик дунёсида яшаса, шоир аксинча, жамият ва реалликдан воз кечиб, нореалликдан келиб чиққан ҳолда ўзининг индивидуал гўзал, ёвуз ва хаёлий дунёсини бутунича қоплаб, қамраб олади. Шунинг учун ҳам, наср ижтимоий ахлоқшуносликни, шеърият эса индивидуал ёки индивидуалистик ахлоқшуносликни ташкил этади, дейиш мумкин.\nСартр ижодининг илк даврларидаёқ адабиёт муаммоларини бутун жамиятнинг ижтимоий муаммоси деб тушунган, зеро унинг учун санъат тарих ва инсондан ажралмасдир. Бинобарин, адабиёт ва санъат Сартр учун мулоқот йўлининг энг универсал шакли бўлиб қолди; адабиёт ва санъат асарлари эса нафақат ёзувчи ёки ижодкор томонидан, балки айнан уларни идрок қилувчилар учун яратилади.\nФайласуф сўз ёрдамида ўзи яшаётган жамиятни ўзгартиришга ҳаракат қилди, шу билан бирга ўзини ва ўзгаларни қутқармоқчи бўлди. У хиралашган назарни ҳамда ўзиб кетишни эркинлик деб тушунди. Истеъдод ва тақдирни ўзгартириб бўлмас эди, фақат биргина йўл – ҳаммасини яна қайтадан бошламоқ керак: ёзиш, ёзиш ва яна ёзиш, ёзганда ҳам саробни реаллик, реалликни эса сароб деб қабул қилмаслик, кўп нарсалар фақат инсонга боғлиқ эканлиги ҳақида ўз-ўзига доимо ҳисобот бериб туриш – ёзишнинг асл мақсадидир… Инсон эса доимо инсонлигича қолиши лозим…\n Экзистенциячилик (лотинча exsistentia – мавжудлик сўзидан олинган) мавжудлик фалсафаси – ХХ асрда вужудга келган ва инсон борлиғининг мутлақ ноёб эканлиги, уни тушунчалар тили билан ифодалаб бўлмаслигини ўртага ташлаган фалсафий оқим.\n Долгов К.М. «Эстетика Жан-Поля Сартра». – М.: «Знание», 1990.\n Ўша манба, 17-бет.\n Ўша манба, 23-24-бет.\n Долгов К.М. “Эстетика Жан-Поля Сартра”. – М.: “Знание”, 1990. С. 27.\n Интерполяция – кўчирувчи ёки таржимон томонидан оргиналга ўзгартириш киритиш, унга сўз ёки жумлалар қўшиш.\n Экстраналяция – нарса ва ҳодисанинг бир қисмини кузатиш асосида олинган хулосаларни унинг бошқа қисмига ёйиш ёки татбиқ этиш.\nРукнларАдабиётТегларАнвар Шер, Жан Пол Сартр\n← Аввалги Аввалги Жалолиддин Давоний (1426-1502)\nКейинги → Кейинги: Аҳмаджон Мелибоев. Тарихнинг унутилмас хатолари


Пскентда янги масжид иш бошлади\nСўнгги вақтларда дин равнақи, соф Ислом таълимотини аҳолига етказиш борасида қатор ислоҳотлар амалга оширилмоқда.\nЎзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари, Тошкент вилояти бош имом-хатиби Хайруллоҳ домла Турматов ҳамда Пскент тумани имомлари иштирокида “Ўсмат Ота” жоме масжидининг янги биносига биринчи ғишт қўйилган эди.\nБугун, 2 январь куни 2016 йилда қилинган хайрли дуоларнинг ижобати сабабли “Ўсмат ота” жоме масжиди замонавий ва кўркам ҳолда қайта қуриб фойдаланишга топширилди. Масжид биносида намозхонлар учун барча шароитлар мужассам этилган бўлиб, келгусида кутубхона, музей ташкил этиш ва автотураргоҳ қуриш режалаштирилган. Масжидда бир вақтнинг ўзида 250-300 кишини сиғдира олади.\nМуфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари масжиднинг очилиш маросимида иштирок этиб, масжид аҳлини ушбу қувончли ва тарихий воқеа билан муборакбод этдилар.\nТуман ҳокими А.Акромов ташаббуси билан меҳмонлар ва масжид аҳли учун байрамона дастурхон ёзилди.\nДругие материалы в этой категории: « Довонда масжид очилди\tПрезидент Шавкат Мирзиёев янги йилдаги вазифаларни белгилаб берди »


Марказий Осиёда қарийб 2,5 млн киши иқлим мигрантларига айланиши мумкин — ЖБ – Газета.uz\nLotinchada На русском языке 20 сентябрь 2021, 08:55 Жаҳон\n2050 йилга келиб, иқлим ўзгариши дунёнинг олти минтақасидаги 216 мл кишини ўз мамлакатларининг бошқа қисмларига кўчишга мажбур қилиши мумкин. Бу ҳақда Жаҳон банкининг ўтган ҳафта чоп этилган Groundswell («Тўққизинчи тўлқин») янги ҳисоботида айтилган.\n«Иқлим ўзгариши ички миграцияни ҳаракатга келтирувчи қудратли куч бўлиб, у аҳолиниг даромад мабаларига чамбарчас боғлиқ ва унинг таъсири энг кўп сезиладиган ҳудудларда аҳолининг ҳаёт сифатига кескин таъсир кўрсатади», — дейилади ҳисоботда.\nҲисобот учта минтақа учун прогнозлар ва таҳлилларни ўз ичига олади: Шарқий Осиё ва Тинч океани, Шимолий Африка, Шарқий Европа ва Марказий Осиё. Унда давлат органларига узоқ истиқболдаги режаларни ишлаб чиқишга ёрдамлашиш учун келажакда юзага келиши мумкин бўлган ҳодисаларинг эҳтимолий ривожини тахмин қилишга имкон берувчи сценарийлар асосидаги ёндашувлардан фойдаланилган.\nМазкур ёндашув мамлакат ичидаги иқлим мигрантларининг чиқиб кетиш ва бориб жойлашиш «ўчоқлари», яъни сув танқислиги, экинлар ҳосилдорлиги пасайиши ва денгиз сатҳи кўтарилиши туфайли одамлар чиқиб кетиши кутилаётган жойлар, шунингдек ҳаётни янгидан бошлаш учун қулайроқ бўлган шаҳар ва қишлоқ туманларини аниқлайди.\nМутахассисларнинг огоҳлантиришича, бу минтақаларда ички иқлим миграцияси «ўчоқлари» 2030 йилгача шаклланиши мумкин ва 2050 йилга бориб бу жараённинг кўлами ва интенсивлиги ошади. Африка давлатларининг Саҳрои Кабирдан жанубга кўчадиган ички иқлим мигрантлари ички бу йилда 86 млн, Шарқий Осиё ва Тинч океани минтақасида 49 млн, Жанубий Осиёда 40 млн, Шимолий Африкада 19 млн, Лотин Америкасида 17 млн, Шарқий Европа ва Марказий Осиёда 5 млнга етиши мумкин.\n2050 йилга келиб Шарқий Европа ва Марказий Осиёда 5,1 млн нафаргача иқлим муҳожирлари пайдо бўлиши мумкин. Бу умумий прогноз қилинаётган аҳолининг 2,3 фоизини ташкил қилади. Улардан 2,4 млн нафаргачаси Марказий Осиёда яшайди (ўртача таянч пессимистик сценарий бўйича).\nМутахассисларнинг тахмин қилишича, Фарғона водийси (Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистон ҳудудида), Тошкент атрофида ва Тожикистон жанубидаги пасттекисликлар (шу жумладан Душанбеда), шунингдек, Қозоғистон шимолидаги аҳоли зич жойлашган шаҳарлар (Қарағанда, Нур-Султон ва Костанай) иқлим муҳожирлари оқими зонасига айланади. Бу Марказий Осиёнинг ушбу ҳудудларида сув таъминоти ва экинлар ҳосилдорлиги ортиши кутилаётгани билан боғлиқ, дейилади ҳисоботда.\nЭкспертлар Қозоғистон жануби, Ўзбекистон ва Тожикистоннинг Фарғона водийсига туташ ҳудудлари, шунингдек, Бишкек атрофидаги ерлар иқлим мигрантларининг чиқиб кетиш зонасига айланишини кутишмоқда. Бу минтақанинг ушбу қисмларида сув таъминоти ва экинлар ҳосилдорлигининг пасайиши билан боғлиқ, дейилади ҳисоботда.\nХудди шу сабабларга кўра, Амударё бўйида жойлашган Шарқий Туркманистон ва Ўзбекистон жанубининг айрим ҳудудлари ҳам иқлим муҳожирлари учун потенциал чиқиб кетиш жойлари сифатида қаралади, деб ҳисобламоқда экспертлар.\nҲисоботда айтилишича, глобал чиқиндиларни камайтириш ҳамда яшил, инклюзив ва барқарор ривожланишни қўллаб-қувватлаш учун зудлик билан биргаликда чоралар кўриш иқлим миграциясини 80 фоизга камайтириши мумкин.\nМутахассислар иқлим миграцияси таъсирини камайтирадиган ва кутилаётган миграция оқимига тайёргарлик кўрадиган бир қатор сиёсий тавсияларини бердилар, жумладан:\nглобал миқёсда чиқиндиларни камайтириш ва ҳароратга нисбатан Париж шартномаси (атмосферада карбонат ангидрид газини камайтириш бўйича чора-тадбирларни тартибга солувчи БМТнинг иқлим ўзгариши тўғрисидаги конвенцияси бўйича келишув — таҳр.) мақсадларига эришиш учун барча чораларни кўриш;\nэкологик тоза, барқарор ва инклюзив ривожланишни узоқ муддатли режалаштиришда ички иқлим миграцияси омили ҳисобга олинишини тўлиқ таъминлаш;\nмақсадли сиёсатни оқилона ишлаб чиқиш учун ички иқлим миграцияси сабабларини чуқур ўрганишга сармоя киритиш.\nЖаҳон банкининг 2018 йилда чоп этилган олдинги «Тўққизинчи тўлқин» ҳисоботи Саҳро Африкаси, Жанубий Осиё ва Лотин Америкасига бағишланган эди. Унда мутахассислар 2050 йилга келиб дунёнинг ушбу уч минтақасида ички иқлим муҳожирлари сони 143 нафарга етишини башорат қилишган.\nМарказий Осиё давлатлари ва АҚШ иқлим инқирозига қарши биргаликда курашади 24 сентябрь 2021, 10:28


Interfutbol.Uz | Алессандро Флоренци: «Оилам энг катта ютуғим»\n2017-02-24 15:16:57 968 0 Abdulloxon\n— Алессандро, майдонга қачон қайтасиз?\n— Тиззам аста-секин тузалиб бормоқда. Врачларнинг айтишларича, ҳаммаси жойида экан. Эндиликда тиззамнинг қанчалик «нагрузка»ни кўтаришини синаб кўрамиз.\n— Сиз учун «Рома» қандай аҳамият касб этади?\n— Клуб - иккинчи оилам ва уйим. Болалигимда ҳам қачонлардир «Рома» либосида майдонга тушишни орзу қилганман. Ниятим амалга ошиши учун эса барчасини қилдим. Ҳозир бундан фахрланаман.\n— Франческо Тотти мавсум тугагач, фаолиятини якунлаши мумкин. Шундан сўнг сардорлик боғичи сизга ўтадими?\n— Ким билади дейсиз? Балки Франческо ўйнашда давом этар. Айни пайт вице-сардор Даниэле Де Росси эканлигини унутманг. У ажойиб ишларни амалга ошириб, ҳақиқий етакчига айланган.\n— «Рома» 16 йиллик танаффусдан сўнг скудеттони қўлга киритиши мумкинми?\n— Албатта, бош совринни «Ювентус»дан олиб қўйиш учун қўлимиздан келганини қиламиз. Шу ўринда айтиш жоиз, жамоамиз кун сайин кучайиб бормоқда.\n— Ҳозир Римда истиқомат қиласизми?\n— Ҳа. Лекин марказда эмас, шаҳар ташқарисида яшайман. Рим — мўъжизавий шаҳар, менинг уйим. Бу ерда ҳар доим нимадир рўй беради. Шаҳарда ҳамма нарса бор: тарих, маданият, спорт.\n— Нима деб ўйлайсиз, «А» серияси бошқа чемпионатлардан нимаси билан фарқ қилади?\n— Лигамиз ишончли тарзда аввалги ўрнига қайтишда давом этмоқда. Менимча, бутун Италия, бу ердаги клублар шунинг учун меҳнат қилишмоқда. Тўғри, ҳозир «А» серия савия борасида Англия премьер-лигасига тенглашолмайди. Лекин яқин орада жаҳоннинг энг кучли биринчиликлари билан рақобатлаша оламиз. Топ-футболчилар яна Италия клублари билан шартномалар имзолашмоқда. Бунинг ўзи ҳам кўп нарсани англатади.\n— Италия терма жамоаси яна кучлилар қаторига кира оладими?\n— Бунга шубҳа бўлиши мумкин эмас. Таркибимизда тажрибали футболчилар билан бирга ёш иқтидорлар ҳам бор. Жамоанинг янги устози Жампьеро Вентура яхши ўйин кўрсатишимиз учун меҳнат қилмоқда. У тактик жиҳатдан анча кучли мутахассис.\n— Арриго Саккининг «Италия футболи ўта консерватив ва эскирган», деган фикрларига қўшиласизми?\n— Эскирган деган фикрга қўшилмайману, лекин тактика ҳақида гапирадиган бўлсак, итальян футболи шубҳасиз консерватив.\n— 2018 йили Россияда бўлиб ўтадиган жаҳон чемпионати ҳақида нима дейсиз?\n— Ҳар бир футболчи ўз терма жамоасининг йирик турнирда иштирок этишини истайди. Европа чемпионатида Италия ёмон ўйнамади. ЖЧ-2018 саралаш баҳсларида ҳам яхши ҳаракат қилмоқда. Лекин мени шахсан қачон оёққа туришим қизиқтиради. Аввалига жароҳатимни бартараф этай, кейин мундиал борасида бош қотираман.\n— Антонио Конте яна италиялик мураббийларга эътибор қаратишларига сабаб бўлди. Унинг ўйин услуби сизга ёқадими?\n— Жуда ҳам. «Челси»да унинг ишлари юришаётгани мен учун янгилик эмас. Конте жуда кўп ишлайди. Антонионинг услуби Англияда натижа бераётганидан хурсандман. Айнан у туфайли Италия футболи олдинга бир қадам ташлади. Еврода ҳам яхши ўйин намойиш қилганимиз унинг хизматларидир. Антониони жуда ҳурмат қиламан.\n— Футболчи сифатида яна нимани истардингиз?\n— «А» серияда ўйнашни бошлаганимданоқ истакларим амалга ошди, десам муболаға бўлмайди. Аммо яна бир-иккита соврин ютсам, камлик қилмасди.\n— Ёзда қиз фарзандли бўлдингиз. У ҳаётингизни қанчалик ўзгартириб юборди?\n— Бўлажак рафиқамни учратган ва қизим туғилган кунлар ҳаётимдаги энг яхшиларидир. Оталик масъулияти муҳим ва ўзгача. Турмуш ўртоғим, қизим ва оилам энг катта ютуғимдир. Умид қиламанки, улар учун ҳам шундай. Ишонмаслигингиз мумкин, жароҳат туфайли кўпроқ вақтимни қизалоғим Пенелопа билан ўтказдим.\n— Сиз ҳам «Рома»да 40 ёшгача ўйнамоқчимисиз?\n— (кулади) Билмадим. Яшасак кўраверамиз. Лекин бутун оиласи «Рома»га мухлислик қиладиган футболчи учун бу жамоа сафида ўйнаш катта шараф.


“Хожа Бухорий” ўрта махсус ислом билим юртида «Хатмул кутуб» тадбири – oliymahad.uz\n“Хожа Бухорий” ўрта махсус ислом билим юртида «Хатмул кутуб» тадбири\nШу муносабат билан жорий йилнинг 23 январь куни билим юртида «Хатмул кутуб» тадбири бўлиб ўтди. Унда билим юрти мудири Ў. Ғузаров, ўқув ишлари бўйича мудир ўринбосари Ў.Маҳмудовлар иштирок этишди.\nБилим юрти мудири Ў.Ғузаров гуруҳ талабаларини «Хатмул кутуб» муносабати билан муборакбод этиб, Республикамизда сўнг шарқ тилларини, хусусан, араб тилини ўрганишга катта аҳамият берила бошлангани, ҳозирги кунда араб тили мамлакатимиздаги бир қанча олий таълим даргоҳларида ҳам ўқитилиб келинаётгани шунингдек, араб тилига ихтисослашган мактаблар ҳам мавжудлигини айтиб, талабаларга араб тилини мукаммал ўрганиш лозимлигини таъкидлади.\nШундан сўнг гуруҳ талабаларига устозлари бошчилигида эзгу анъанани давом эттирган ҳолда араб тилининг отаси ҳисобланмиш Дурусун наҳв китобидан дарс бошладилар. Билим юрти мудири Ў.Ғузаров табаррукан мазкур китобни ўқиб бошлаб бердилар.\n1173500cookie-check“Хожа Бухорий” ўрта махсус ислом билим юртида «Хатмул кутуб» тадбириno\nОлдингиМурожаатнома – институт жамоаси эътиборидаКейингиПрезидентимиз Мурожаатномаси илм-маърифат тарқатишга мустаҳкам замин бўлади


St.Petersburg Open. Хачанов ўз ватандошлари кўз ўнгида ютқазди / Olamsport.com\nSt.Petersburg Open. Хачанов ўз ватандошлари кўз ўнгида ютқазди\nТеглар : Карен ХачановТеннис\nРоссиянинг Санкт-Петербург шаҳрида теннис бўйича ATP турнири давом этмоқда.\nМусобақанинг чорак финалида дунёнинг 17-ракеткаси бўлиб турган Карен Хачанов мағлубият аламини тотиб кўрди. Россиялик теннисчи 1 соату 26 дақиқа давом этган баҳсда рейтингнинг 21-поғонасидан жой олган канадалик Милош Раоничга имкониятни бой берди - 1/6, 6/7(1).\nКарен учрашув давомида 6 та, Милош эса 15 та эйс зарбасини амалга оширди. Бу теннисчиларнинг ўзаро илк учрашуви эди. Энди Раонич Санкт-Петербуг турнири ярим финалида хорватиялик Борна Чоричга қарши кортга чиқади.


Таваллуд топган сана: 1948 йил\nТоғай Мурод (1948-2003) — унинг асл исм-шарифи Тоғаймурод Менгноров бўлиб, Тоғай Мурод адабий таҳаллусидир. У 1948 йилда Сурхондарё вилояти Денов туманининг Хўжа Соат қишлоғида дунёга келган. Ўрта мактабни 1966 йилда тугатиб, Тошкент Давлат университетининг журналистика факультетида таҳсил олган. 1994 йил ёзувчи Абдулла Қодирий номидаги Республика мукофоти совриндори бўлган, 1999 йил унга “Ўзбекистон халқ ёзувчиси” унвони топширилган.\nТоғай Мурод республика радиосида муҳаррир (1972-1976), “Ўзбекистон жисмоний тарбиячиси” газетасида таржимон (1976-1978), “Фан ва турмуш” журналида бўлим бошлиғи бўлиб ишлаган (1982-1984). 1985-1987 йиллар Москвадаги адабиёт институтида таҳсил олган.\nИлк қиссаси – “Юлдузлар мангу ёнади” (1976) орқали китобхонлар орасида етук, ўзига хос ёзувчи сифатида танилган.\nТоғай Муроднинг ҳар бир янги асари республиканинг адабий ҳаётида муҳим воқеага айланади: “От кишнаган оқшом” (1979), “Ойдинда юрган одамлар” (1980) ва “Момо Ер қўшиғи” (1985).\n“Ойдинда юрган одамлар” қиссаси учун Ойбек номидаги мукофотга сазовор бўлган. 1993 йил “Ёшлик” журналида “Отамдан қолган далалар” романи чоп этилган. Барча газета ва журналларда Тоғай Мурод асарларининг ўзига хос характери ҳақидаги ажойиб тақризлар, мақолалар чоп этилган.\nТоғай Мурод Жек Лондоннинг ҳикояларини ва драмасини, Е.Сетон-Томпсоннинг машҳур “Ёввойи йўрға” китобини ўзбек тилига таржима қилган.\n2001 йил Тоғай Муроднинг иккинчи романи “Бу дунёда ҳатто ўлим йўқ” нашрдан чиқади.\nТоғай Муродни, аввалам бор, даврнинг ижтимоий масалалари, инсоннинг ахлоқий қиёфаси, меҳнатга, инсонларга бўлган муносабати ташвишга солади. Бурч, мажбурият, меҳнаткашлик, жасорат, ҳаққонийлик, самимийлик, меҳрибонлик – шулар ёзувчи бадиий сўз орқали ифода этган инсоний ҳислатлардир. Тоғай Муроднинг “От кишнаган тун” қиссасининг қаҳрамони – оддийгина чўпон йигити Зиёдилла ҳам шундай ҳислатларга эга бўлган.\n“От кишнаган оқшом” (1979)\n“Ойдинда юрган одамлар” (1980),\n“Момо Ер қўшиғи” (1985)


Ватан ҳимояси – муқаддас бурч | Ўзбекистон "Адолат" социал-демократик партияси\n11 Январь, 11:46 • Наманган вилояти, Тадбир, Янгиликлар • 226 марта кўрилди • Комментариев к записи Ватан ҳимояси – муқаддас бурч нет\nШу кунларда мамлакатимизнинг барча ҳудудларида бўлгани каби Наманган вилоятида ҳам Ўзбекистон Қуролли Кучларининг 26 йиллиги ва 14 январь Ватан ҳимоячилари куни муносабати билан кўплаб маънавий-маърифий тадбирлар ўтказилмоқда. Уларда Ўзбекистон “Адолат” СДП ташкилотлари ҳам фаол қатнашмоқдалар. Куни кеча Наманган шаҳрида вилоят ҳокимлиги, мудофаа ишлари бошқармаси ва бошқа қатор ҳамкор ташкилотлар билан биргаликда “Ватан ҳимояси – муқаддас бурч” мавзусида маънавий-маърифий тадбир ўтказилди.\nУнда сўзга чиққан вилоят ҳокимининг ўринбосари Пахриддин Маткаримов, ҳарбий хизматчилар, ёшлар ва жамоат ташкилотларининг вакиллари, фахрийлар Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари тизимида амалга оширилаётган изчил ислоҳотлар самарасида ёшларимизда ҳарбий хизматга қизиқиш тобора ортиб бораётгани, ҳарбий хизмат йигитларимиз учун юксак шон-шараф ишига айланганини қайд этдилар.\nШу куни шаҳар кўчаларида ҳарбий техника воситалари паради, Уч фаввора майдонида эса қурол-яроғлар ва аскар анжомларининг кўргазмаси ташкил этилди. Бу ерда тўпланган аҳоли вакиллари Наманган гарнизонида хизмат қилаётган ҳарбий хизматчилар билан учрашдилар. Улар ўзларининг жанговар ва сиёсий-маънавий тайёргарликда эришаётган натижалари ҳақида сўзлаб бердилар. Аскарлар намойиш этган кўргазмали чиқишлар барчада унутилмас таассурот қолдирди.\nИслом Каримов шоҳ кўчаси ва Ғирвонсой кўчаси чорраҳасидан бошланган марафон ҳам армия билан халқ бирлигининг ёрқин намойишига айланди. Унда аскарлар билан бирга спортчилар, талабалар ва ўқувчилар, фахрийлар иштирок этдилар. Улар шаҳар марказидаги юқорида тилга олинган Уч фаввора майдонигача бўлган олти километрли масофани қисқа муддатда босиб ўтдилар. Марафон ғолибларига турли номинацияларда совринлар топширилди.\nЎзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг 26 йиллиги ва 14 январь – Ватан ҳимоячилари кунига бағишлаб Наманган ва Хоразм вилоятлари ўртасида “Менинг дўстим – Ватан ҳимоячиси!” шиори остида ташкил этилган видеомулоқот ҳам кенг жамоатчиликда катта қизиқиш уйғотди. Унда ҳарбий хизматчилар, давлат ва жамоат ташкилотлари вакиллари, ота-оналар, ёшлар иштирок этдилар.\nҲар икки вилоятда йигитлик бурчини ўтаётган аскарлар, уларнинг ота-оналари, яқинлари ва дўстлари телекўприк воситасида ўзаро мулоқот қилдилар. Улар орасида Хоразмда йигитлик бурчини ўтаётган наманганлик Анваржон Набижонов ҳам бор эди. У ўз яқинларига мурожаат қилиб, ҳарбий хизматни муваффақиятли ўтаётганини, кўплаб янги дўстлар орттирганини, баён этди. Қуролли Кучлар сафида ҳаммамиз ҳар томонлома чиниқиб, Ватаннинг муносиб фарзандлари мақомига етишмоқдамиз, — дейди А.Набижонов. Телекўприк қатнашчилари бир-бирларига яқинлашиб келаётган Ватан ҳимоячилари куни муносабати билан эзгу ва самимий тилакларини йўлладилар.\n– Партиямиз фаоллари умумхалқ байрами – Ватан ҳимоячилари кунига бағишланган жуда кўп тадбирларда қатнашдилар, — дейди Ўзбекистон “Адолат” СДП Наманган вилоят Кенгашининг раиси вазифасини бажарувчи Исроил Жўраев. – Ўтказилган суҳбатларда Қуролли Кучлар сафидаги хизмат бугунги кунда ёшларнинг иродасини мустаҳкамлашда, жисмонан тоблашда ҳамда маънавий жиҳатдан камол топтиришда ҳақиқий мактаб вазифасини ўтаётганини ҳис этдик. Вакилларимиз байрам арафасида корхона, ташкилот ва муассасалар, ўқув юртлари, маҳаллаларда ўтказилаётган “Армия ва ёшлар”, “Ватан ҳимояси – муқаддас бурч!”, “Аскар оналарини шарафлаймиз”, “Менинг акам – ҳарбий” каби кўплаб мавзулардаги маънавий-маърифий тадбирларда ҳам фаол қатнашдилар. Улар аҳоли, айниқса, ёшлар қалбида Ватанга муҳаббатни оширишда, она-юртни муносиб ҳимоя қилиш туйғусини мустаҳкамлашда муҳим аҳамият касб этганига ишонч ҳосил қилдик.\nВатан ҳимояси – муқаддас бурч was last modified: Январь 11th, 2018 by matbuot\n« Эзгу ниятлар рўёби Партиядошимиз йилнинг энг фаол депутати деб топилди »


Танқидий материаллари учун заҳарланган фарғоналик блогер вафот этди - Darakchi\nТанқидий материаллари учун заҳарланган фарғоналик блогер вафот этди\nЖАМИЯТ 15.09.2021, 21:47\nАввалроқ, Қўқонлик блогерни танқидий материаллари учун заҳарлашгани ҳақида маълум қилгандик. Бугун, 15 сентябрь куни ушбу блогер Иқбол Комилжонов вафот этди. Бу ҳақда «Bugun.uz» маълум қилди.\nФарғона вилояти Соғлиқни сақлаш бошқармаси бошлиғи Ҳусан Мамажонов унинг ўлими тафсилотларининг бир қисмини маълум қилди.\n«Иқбол Комилжонов 8 кундан бери касаллик билан курашишимизга қарамасдан вафот этди. Ҳозирги кундаги барча диагностик даволаш ишларини амалга оширдик. Афсуски, касаллик ўз кучини кўрсатиб, ватандошимиз вафот этди. Иқбол Комилжонов 7 сентябрь куни оғир аҳволда шифохонага келиши билан реанимацияга олинганди. Унга икки томонлама пневмония, қандли диабетнинг 2-тури, юрак ишемик касаллигининг иккинчи тури ҳамда нафас ва қон айланиш тизимининг бузилиши ташхиси қўйилганди», — дейди Ҳусан Мамажонов.\nҚайд этилишича, Иқбол Комилжонов ижтимоий тармоқларда Қўқон шаҳридаги муаммоларни, камчиликларни ёритиб бориши билан танилган. Блогер касалхонага тушган вақтида унга овқатдан заҳарланиш ташхиси қўйилган. Беморнинг яқинларига кўра, у Фарғона вилояти шифохонаси реанимация бўлимида 4 кундан буён кома ҳолатида қолётганди.\nМаълум қилинишича, Комилжонованинг ўзи блогерни ўғли ва жиянлари билан шифохонага жойлаб кетган.\n«Биз шифохонага топширганда укамнинг қорин соҳасида оғриқ бор эди, лекин ҳуши жойида эди, гапираётган эди. Кечга бориб бирданига оғирлашиб қолган. Бунга нима сабаб, тушунмаяпмиз. Шифокорлар ичакларида муаммо кузатилаётганини тушунтирди», — дейди блогернинг опаси.\nТаъкидланишича, шифокорлар Иқбол Комилжоновга ковид ва қандли диабет касалликлари бўйича ташхис қўйган. Беморнинг яқинлари шифокорлардан тиббий экспертиза ўтказишни талаб қилган, бироқ улар буни кескин рад этган. Шоира Комилжоновага шифокорлар беморнинг ички аъзолари секин-аста сўниб, аҳволи ўта оғир ҳолда қолаётганини маълум қилганди.\nБемор даволанаётган вилоят кўп тармоқли шифохона шифокори Элмурод Йўлчиев марҳум ҳақида маълумот берган:\n«Бемор олти ой олдин бир қанча муддат Россия Федерациясида бўлиб қайтган. Унинг яқинлари заҳарланган деган масалани қўйяпти. Беморда қандли диабет хасталиги бўлган. ‘Сахар’и бор одамнинг қон плашкалари тўлиб қолади. Сўнг танани баъзи аъзоларида чириш бошланади. Ана шу чиришнинг орқасидан заҳар чиққан, бемор ўзини-ўзи заҳарлаган. Яъни касаллик организмни заҳарлаяпти. Бу ички заҳарланиш, у ташқаридан тушмаган. Қолаверса, бемор яқинда ковид ҳам бўлиб ўтган экан. Инфекция ўпкага ўтиб, икки томонлама пневмония ривожланган. Танадаги барча хасталиклар бирлашиб, бош мияга ишемия беряпти. Бош толалари қурияпти», — дея таъкидлаганди шифокор.\nШундан сўнг, бемор сунъий нафас олётгани, овқат бериш ҳам сунъий йўл билан амалга оширилаётгани ва кислородга улаб қўйилгани маълум қилинди.\nШунингдек, итимоий тармоқларда тарқалган хабарлар юзасидан Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Фарғона вилояти бошқармаси раҳбари Шоҳид Аслонов шахсий саҳифасида пост қолдирди. Унга кўра, ижтимоий тармоқларда билдирилаётган хабарлар мутлақо асоссиз.\n«Вилоят ҳокимининг ўринбосари Файзулло Қосимов билан бирга Фарғона вилояти кўп тармоқли тиббиёт муассасасида даволанаётган И.Комилжоновнинг аҳволидан хабар олгани бордик.\nСамарқанд халқаро аэропортидан режалаштирилган бир ойлик барча парвозлар бекор қилинди\nЎзбекистонда "стоянка"лар нархи бир ойда 0,6 фоизга ошди\nКелишувга эришилди: ўзбекистонликлар Пермь ўлкасидаги йирик қурилиш объектларига ишга юборилади\nАфғонистонда бир вақтнинг ўзида 3та масжид портлади. Қурбонлар сони ошмоқда...\nСолиқ қўмитаси президентликка номзод Алишер Қодировнинг мигрантлардан солиқ ундириш ташаббусига муносабат билдирди\nЭлдор Шомуродовда психологик муаммолар бўлиши мумкин\nТошкентда трактор тиркамаси "Cobalt" устига қулади\n«Тошкент йўлбарси»га уй қуриб берилмоқда (фото)\nЭнди ID-картага эга ҳайдовчилардан ҳайдовчилик гувоҳномасини кўрсатиш талаб этилмайди\nFacebook, Google ва Apple Ўзбекистонга қанча солиқ тўлагани маълум бўлди\nТошкентда учинчи замонавий ДХМ иш бошлади\nШавкат Мирзиёев МДҲнинг 30 йиллигига бағишланган мажлисда иштирок этди


Россия Украинадан ўғирланган донни Сурияга жўнатгани маълум қилинди\n08:36 / 11.05.2022\nУкраина Мудофаа вазирлиги бош разведка бошқармаси маълумотларига кўра, Россия қўшинлари томонидан олиб чиқиб кетилган Украина дони Ўрта Ер денгизидаги юк кемаларида сақланмоқда ва Сурияга жўнатиш учун тайёрланмоқда.\nРоссия қўшинлари Украинадан ўғирланган ҳосилни Россия ҳудудига, Қримга ва Ўрта Ер денгизидаги юк кемаларига олиб ўтмоқда, у ердан эса Сурияга жўнатиши мумкин. Бу ҳақда Украина Мудофаа вазирлиги бош разведка бошқармаси 10 май, сешанба куни хабар берди.\n«Ҳозирги вақтда Украинадан ўғирланган доннинг салмоқли қисми Ўрта Ер денгизида Россия байроғи остидаги юк кемаларида экани маълум бўлди. Юк Сурияга юборилиши мумкин. У ердан дон Яқин Шарқдаги бошқа мамлакатларга контрабанда орқали олиб ўтилиши мумкин», дейилади разведка ҳисоботида.\nРазведка маълумотларига кўра, Россия қўшинлари Запорожье вилоятидан Россия ҳудудига дон ва кунгабоқар уруғларини ташишга ҳам тайёргарлик кўрмоқда. Украина ҳарбийларига кўра, минтақадаги омборхоналардан олинган ғалла ортилган Россия юк машиналари карвони Қримга йўл олган.\nРоссия чегараси йўналишида Харков вилоятидан ҳам ғалла олиб чиқиб кетилмоқда, Херсон вилоятидан Қримга яна 1500 тонна ғалла олиб кирилган, дея хабар берди разведка. Украина ҳарбийларининг айтишича, Россия қўшинлари дондан ташқари, Қримга «Украинада ўғирланган катта ҳажмдаги сабзавотлар – лавлаги, картошка, карам»ни ҳам олиб кетмоқда.\nУкраина оммавий ахборот воситалари Россия ишғол қилинган ҳудудларда украиналик фермерлардан қишлоқ хўжалиги техникаси ва минглаб тонна ғаллани ўғирлаётгани ҳақида бир неча бор хабар берган. Бу ҳақда CNN ҳам манбаларга таяниб ёзган. Бу жараён сўнгги ҳафталарда мамлакат жанубида қишлоқ хўжалиги ҳосилига бой Херсон ва Запорожье вилоятларида Россия қўшинларининг кучайиши фонида ортди, деб таъкидлаган телеканал.\nКиев Иқтисодиёт мактаби маълумотларига кўра, Россиянинг ҳарбий ҳаракатлари арафасида Украинадан экспортга чиқариш учун 6 миллион тонна буғдой ва 15 миллион тонна маккажўхори тайёр турган, уларнинг аксарияти мамлакат жанубида бўлган.\nУкраина президенти Володимир Зеленский Россия Украинадан олиб чиқиб кетилган донни сотишни режалаштираётгани ва бунинг учун харидорлар топганини айтди. «Мен ҳозир бу ҳақда гапирмоқчи эмасман. Украинадан ўғирланган экинларимизни Россиядан сотиб олиш учун ортдан туриб шартнома тузаётган аниқ давлатларни айтишни истамайман. Бизда бу давлатларнинг номлари бор», - деди Зеленский Fox News телеканалига берган интервьюсида.\nУрушдан олдин Украина буғдой ва маккажўхори етиштириш бўйича дунёдаги энг йирик мамлакатлардан бири эди. 2020 йилда мамлакатда 30 миллион тонна маккажўхори ва 25 миллион тоннага яқин буғдой ҳосили йиғиб олинди. Шимолий Африканинг кўплаб мамлакатлари Украинадан ғалла экспортига боғлиқ эди.\nБирлашган миллатлар ташкилоти Жаҳон озиқ-овқат дастурининг Германиядаги директори Мартин Фрикнинг айтишича, Россия ҳарбий ҳаракатлари туфайли Украина портларида деярли 4,5 миллион тонна дон қолиб кетган.\nХалқаро ташкилотлар ва давлат раҳбарлари Украинадаги уруш туфайли дунёда реал озиқ-овқат танқислиги таҳдиди юзага келиши мумкинлигидан огоҳлантирди. Россиянинг Украинадаги ҳарбий ҳаракатлари оқибатида 1,7 миллиардга яқин одам қашшоқлик ва очарчиликка дучор бўлиши мумкин, дея огоҳлантирди БМТ бош котиби Антониу Гутерриш.


Қирғизистон: Парламент қўмитаси америкаликларнинг «Манас»да қолиш-қолмаслигини ҳал қилади - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n23:12 msk, 13 Июль 2020\nҚирғизистон: Парламент қўмитаси америкаликларнинг «Манас»да қолиш-қолмаслигини ҳал қилади\n13.05.2007 16:16 msk\nҚирғизистон парламентининг мудофаа, хавфсизлик, ҳуқуқ-тартибот ва ахборот сиёсати бўйича қўмитаси 2007 йилнинг 25 май кунигача Американинг «Манас» авиабазаси республика ҳудудида қолишининг мақсадга мувофиқлиги масаласини кўриб чиқмоқчи. Бу тўғрида “24.kg” агентлигига қўмита раиси Рашид Тоғаев хабар берган.\nТоғаевнинг сўзларига кўра, қўмита бу қарорни мустақил тарзда қабул қилган. Бу масала кўтарилиши сабабларидан бири, базанинг ҳарбий хизматчиси Закари Хэтфильд 2006 йил 6 декабрида қирғизистонлик Александр Ивановни отиб ўлдирганидир. Хэтфильдни америкаликлар ўз мамлакатларига олиб чиқиб кетдилар.\n“Фавқулодда ҳодисалар иштирокчилари бўлиб қолган америкалик ҳарбий хизматчилар 2001 йилда имзоланган ҳукуматлараро битимга кўра, ҳеч қандай жавобгарликка тортилмайдилар. Америкаликлар ҳар бир ножўя қадамлари учун жавоб беришлари лозим. Қўмитанинг қандай қарор қабул қилиши тайёрланган материалларга боғлиқ бўлади. Биз иложи борича масалани холисона ҳал этишга ҳаракат қиламиз“, – дея таъкидлади депутат.\nҚирғизистон парламенти 2006 йилнинг 17 декабридаёқ америка ҳарбий базасининг Қирғизистонда бўлиши шартларини қайта кўриб чиқиш ва ҳарбий хизматчиларни дипломатик иммунитетдан маҳрум этиш тўғрисидаги масалани кўтариб чиққан эдилар. Бунга ўша, америкалик ҳарбий хизматчининг 2006 йил 6 декабрида қирғизистонлик фуқарони отиб ўлдириши сабаб бўлган эди. Ўшанда парламентнинг Конституцион қонунчилик қўмитаси раиси Исҳоқ Масалиев америка авиабазасининг Манас халқаро аэропортига келиб ўрнашишига сабаб бўлган АҚШ билан 2001 йилда тузилган ҳукуматлараро битимни денонсация қилишни таклиф этган эди.\n“Буни талаб қилишга ҳақлимиз. Чунки база беш йил олдин ўз олдига қўйган вазифаларини бажариб бўлди”, – деди у. Парламент раисининг ўринбосари Қубоничбек Исабеков эса ундан ҳам кескин тарзда америкаликларнинг Қирғизистон ҳудудини тарк этишини талаб қилиш керак, деган эди.\nҚирғизистонлик Александр Ивановни отиб ўлдирган базанинг ҳарбий хизматчиси Закари Хэтфильд мамлакатни тарк этганини билиб қолган Қирғизистон президенти қошидаги инсон ҳуқуқлари бўйича комиссия раиси Турсунбек Ақун 2007 йилнинг 2 май куни “Ганси” авиабазаси ҳарбий хизматчиларидан дипломатик статусни олиб ташлашни талаб қила бошлади.\nБу масала кўтарилишига “Middle East Newsline”га ишорат билан “Азияинформ” сайти борди-ю, АҚШ Эронда ҳарбий амалиётларни бошлайдиган бўлса, бу мамлакатни Қирғизистон ҳудудида жойлашган “Ганси” авиабазасидан туриб бомбардимон қилиши мумкин, дея тарқатган хабар яна бир сабаб бўлган.\nПарламент қўмитаси раиси Рашид Тоғаев “Менинг бунга шубҳам йўқ эди, Эрон Ироқдан фарқли ўлароқ, “ташқи агрессияни қайтаришга тайёр,” – деб таъкидлади ва “Эрон масаласида, расмий Теҳрон Америка самолётлари учиб чиққан жойларга албатта қайта ҳужум қилиши тўғрисидаги ваъда берган. Агар шундай бўлса, Қирғизистонга битта ракетанинг ўзи кифоя қилади”, – деб айтди.\n“Middle East Newsline” нашри дипломатик доиралардаги манбаларга ишорат билан хабар беришича, америкалик ҳарбийлар АҚШнинг Қирғизистонда бўлишидан манфаатдорлар, негаки бу ҳол Эронга ҳаводан ҳужум қилишга қулайлик туғдиради. Манбаларнинг маълумотларига кўра, Американинг ҳарбий-ҳаво кучлари ўз ҳаракатларини кескин тарзда фаоллаштирмоқдалар. Бу, айниқса, Бишкек яқинидаги «Манас» авиабазасида сезилмоқда.\n“Америкаликларнинг Эронга ҳужум уюштиришда Қирғизистондан фойдаланиш эҳтимоли кўпроқ, негаки Ироқ, Туркия ва Форс қўлтиғи мамлакатларидан ҳужум уюштиришнинг имконияти йўқ”, – деди дипломатик манба. “Бу Эронга ҳарбий ҳужум албатта бўлади, дегани эмас, аммо ҳужум учун Қирғистондан бошқа фойдаланадиган жой йўқ”.\nАҚШнинг Қирғизистондаги элчиси Мари Йованович 3 май куни матбуотда пайдо бўлган «Манас» авиабазасида Эрон билан уруш олиб бориш учун, аниқроқ қилиб айтганда, Эроннинг ядровий объектларига ҳужум қилиш учун ядровий қуроллар сақланади, деган хабарларни инкор этди. У яна бир бор база Афғонистондаги экспедицион қўшинлар таъминоти ва гуманитар юкларни олиб бориш учун хизмат қилишини таъкидлаб ўтди.\nАммо, 2002 йилдаёқ турли экспертлар авиабаза ҳудудида ядро қуролларини жойлаштириш мумкин, деган гумонларини изҳор эта бошлаганлар. Негаки, базада жойлаштирилган французларнинг “Мираж-2000” қирувчи самолётлари айнан шу мақсад ва вазифаларни бажаришга мўлжалланган. Уларнинг фикрига кўра, базанинг ўзида Польша кимёвий ва радиациядан ҳимоя қилиш ротаси жойлаштирилиши бежиз эмас.\n“Интерфакс” агентлиги маълумотларига кўра, базада ядро қуроллари сақланаётган бўлиши мумкин, негаки, бу ерга келтирилаётган юклар божхона назоратидан ўтмайди.\nБишкекнинг «Манас» аэропортида жойлашган “Ганси” авиабазасининг статуси атрофидаги муаммолар ўтган йили Шанхай ҳамкорлик ташкилоти саммитида Россия ва Хитой маъмуриятлари томонидан кўтарилган. Ўшанда Афғонистондаги вазият барқарорлашгани сабабли Марказий Осиё ҳудудидан Американинг барча базаларини олиб чиқиб кетиш лозимлиги тўғрисида гапирилган эди. Натижада америкаликлар Ўзбекистондаги “Қарши-Хонобод” базасидан чиқиб кетишга мажбур бўлган, аммо Қирғизистон билан келишиб олишга муваффақ бўлган эди.\nАмериканинг ушбу ҳудуддаги манфаатларига иккинчи ҳужум ўтган йилнинг февраль ойида уюштирилди. Ўшанда Қирғизистон президенти Қурманбек Бакиев ҳарбий базадан фойдаланиш учун ижара тўлови нархини юз баробарга – 2 миллиондан 207 миллионга кўтармоқчи эканини эълон қилган эди. Узоқ давом этган музокаралар давомида америкаликлар ижара нархини туширишга муваффақ бўлгани тўғрисида хабар тарқалди. АҚШ гўёки Қирғизистонга 150 миллион доллар ёрдам пули бериб, йилига 15 миллион доллардан ижара пули тўлашга ваъда қилган, аммо АҚШнинг Қирғизистонда ҳозирлиги янги нархини белгиловчи Битим ҳозиргача имзолангани йўқ.\nБишкекниг юмшоқ кўнгиллигидан анчадан бери хурсанд бўлмай келган Россия Қирғизистонни АҚШ базасини мамлакатдан тезроқ чиқариб юборишга ундар эди. Қурманбек Бакиевнинг бу ишда сусткашлиги Москванинг жиғига тега бошлагани аниқ. Шунинг учун ҳам Россия ўтган йили ноябрь ойида мухолифат оммавий тарзда норозилик акцияларини уюштирганида, ўз давлат телеканалларида мухолифат етакчиларига сахийлик билан эфир вақти ажратиб берган ва Қирғизистон ҳукуматини аямай танқид қилган эди.\nЎша пайтдаги сиёсий буҳрон, кутилмаганда, Қурманбек Бакиев Владимир Путин билан телефон орқали сўзлашгач якун топди. Қирғизистон президенти мухолифат талабларининг бир қисмини қондирди ва норозилик акциялари иштирокчилари тарқалиб кетди. Қирғизистоннинг Россия Федерациясида тайинланган янги элчиси билан учрашувда эса, Владимир Путин “Қирғизистон раҳбариятини, президентини ва ҳукуматини қўллаб-қувватлаш лозим,” деб эълон қилди.\nШу билан бирга, “Азияинформ” нашри 8 май куни тарқатган хабарга кўра, АҚШ Давлат котиби Кондолиза Райс яна бир бор Буш маъмуриятининг Эронга қарши куч ишлатиши мумкинлигини айтиб ўтган. Дубайнинг «Ал-Арабия» телеканалига берган интервьюда Райс хоним “Президент Буш куч ишлатиш ниятидан қайтмайди ва менимча биз унинг бундай қилишини истамаймиз”, – деб айтган.\nШу боисдан ҳозирги вазиятда Россия Федерацияси мудофаа вазири Анатолий Сердюковнинг Қирғизистонга ташриф буюриши мантиқан тўғри кўринади. “Фарғона.Ру” мухбирининг хабарига кўра, у Бишкекка 14 май куни келади ва мамлакат президенти, бош вазир ва мудофаа вазири Исмоил Исоқов билан учрашувлар ўтказади.


ЯНГИ ДУНЁ » Blog Archive » Юсуф Расул: мухолифатнинг борлиги… фақат рамзий маънода яхши\nБундан ташқари Юсуф Расул ўзбек халқ достончилик мактаби асосчиси – Пўлкан шоир сулоласининг адабий меъроси тарғиботи билан ҳам шуғулланади.\nЮсуф Расул ва рафиқаси, Пўлкан шоирнинг эвараси Саодат Пўлканова билан бирга Пўлкан шоирнинг веб саҳифаси ва фондини ташкил қилган.\nАйни пайтда Швецияда яшайди.\nШу йил унинг шеърлари Британиянинг Оксфорд шаҳрида нашр этилган туркий халқлар адабиёти намуналари тўпламига киритилди.\nЮсуф Расул хориждаги ўзбеклар орасида анча танилиб қолган www.yangidunyo.com интернет нашри асосчиси ва муҳаррири ҳамдир.\nИкки ўғли бор: Ҳумоюн 18 ёшда ва Беҳруз 13 ёшда.\nЗоҳид, Прага: Юсуф Расул, ассалому алайкум! Сизнинг веб сайтингизга тез-тез кириб тураман. Лекин нега охирги пайтларда қўйилаётган мақолаларингиз сони камайиб бораяпти? Ёки чарчадингизми веб саҳифа юритишдан?\nЮсуф Расул: Раҳмат, саҳифамга қизиқиш билдирганингиз учун!\nСаволингиз ўринли, ҳақиқатдан саҳифага қўйилаётган мақолалар сони камайиб кетди. Бунинг бир қанча сабаблари бор. Ижозатингиз билан қисқача бунинг сабабларини тушунтирсам.\n“Янги Дунё” саҳифасини 2007 йилнинг май ойида ташкил этгандим.\nМақсадим, Ўзбекистонда таъқид ва тазйиққа учраган ёзувчи ва шоирларни, илмий изланувчиларни, санъаткорларни, умуман бадиий ижод билан шуғулланувчи кишилар асарларини эълон қилиб бориш эди.\nЖаҳонгир Муҳаммад ва Муҳаммад Солиҳни истисно қилганда хорижда яшайдиган ўзбек ижодкорларининг ўша пайтларда аниқ бир интернет саҳифаси йўқ эди.\nМухолифат сайтларида ёки халқаро радиоларда диссидент ёзувчи ва шоирларни катта асарларини эълон қилиш имконсиз.\nШу боис, ўшанда қувғинга учраган ижодкорларнинг алоҳида бир интернет нашри бўлиши керак, деган хулосага келгандим.\nБошланишида бироз қийин бўлганди. Саҳифанинг аниқ мақсад ва вазифаларини белгилаб олиш, ташқи кўриниши ёда қиёфасини яратиш жараёни …\nАввалига бу саҳифа устида жуда қизиқиш билан ишладим. “Янги Дунё”нинг хориждаги ўзбеклар орасида машҳур бўлишига мухлисларнинг ишончи, қўйилаётган материалларнинг салмоғи жуда катта рол ўйнади.\nАввалига, ўзбек мухолифати намояндалари билан қилинган суҳбатлар, турли мавзудаги баҳсу мунозаралар юзлаб ўқувчиларни жалб қилишда ёрдам берган бўлса, хориждаги ўзбек ижодкорларининг ҳеч қаерда эълон қилинмаган оригинал асарлари, ёзувчи ва шоирларнинг саҳифага эътиборларини ошишига сабаб бўлди.\nМасалан, саҳифа ташкил этилганидан кўп вақт ўтмай, АҚШда яшаб ўтган марҳум олим, филология фанлари доктори Хайрулла Исматуллаевнинг илмий ишлари, Ўзбекистон сиёсати билан боғлиқ туркум мақолалари, хорижни ҳайратга солган ўзбек маърифатпарварлари ҳақидаги туркум суҳбатлари кўпчиликда қизиқиш уйғотди. Марҳум домланинг жуда кўп оригинал асарлари, шахсий ёзишмалари “Янги Дунё” арихивидан ўрин олган ва насиб этса келажакда уларни китоб ҳолда нашр этиш ниятимиз бор.\nБундан ташқари, Канадада яшаб ижод қилаётган журналист ва адиб Исмат Хушевнинг “Оқланмаган ишонч қиссаси” асарининг биринчи ва иккинчи китоблари ҳам айнан “Янги Дунё” саҳифаси орқали дунёга танилди. Бу бебаҳо асар боис саҳифамиз ҳам анча машҳур бўлиб кетди. Бунинг учун Исмат акадан беҳад миннаддорман.\nКўплаб ўзбек ижодкорлари, жумладан Австрияда яшаётган диссидент шоир Ёдгор Обид, Канадада яшаётган шоир ва ёзувчи Холдор Вулқон, шоир ва журналист Фахриддин Худойқул, олдинига Туркияда яшаб кейинроқ Канадага кўчиб ўтган журналист ва ёзувчи Бахтиёр Шоҳназаров, Канададан мухолифатчи ёзувчи Насрулло Саййид, шоира Дилсора Фозилова, шоир Тоғбой Абдураззоқ, журналист Улуғбек Ҳайдаров, Швецияда яшаб ижод қилаётган дўстимиз Дўстназар Худойназар, шоир Муҳаммадсолиҳ Абутов, журналист Тўлқин Қораевларнинг ижодий ишлари намуналари айнан “Янги Дунё” орқали биринчи бўлиб ўқувчиларга етиб борганидан, уларни ижодкор ўлароқ дунё ўзбеклари ичида танилишларига ўз ҳиссамни қўшганимдан бахтиёрман.\nЎзбекистон ичида яшаб ижод қилиб келаётган, бироқ асарларига кучли цензура ўрнатилган мухолифатдаги ёзувчи ва шоирлардан Гулчеҳра опа Нуруллаева, шоир ва ҳофиз Дадахон Ҳасан, журналист , кинорежиссёр ва ёзувчи Абдулазиз Маҳмудовлар 90 йилларда ўзбек халқининг миллий уйғониш даврида жуда катта хизмат қилишган. Уларнинг ёзган асарларини топиб ўқиш, қўшиқларини тинглаш ёки филмларини кўриш имконияти деярли йўқ эди. Шу боис миллатимиз фахри бўлган шу уч ижодкорни саҳифага жалб қилишни ўз олдимга мақсад қилиб олгандим.\nГулчеҳра опанинг туркум шеърлари, Дадахон Ҳасаннинг шеър ва қўшиқлари, Абдулазиз Маҳмудовнинг ўзбек мухолифати тарихидан ҳикоя қилувчи бебаҳо филмлари “Янги Дунё” орқали минглаб ўқувчилар хонадонига кириб борди.\nДадахон Ҳасан ўз миллий, жанговорлик руҳидаги қўшиқлари билан халқимиз сиёсий онгини ошишига жуда катта хизмат қилдилар. Гулчеҳра опанинг мустақиллик, ўзбек тилига давлат тили мақоми бериш, демократия, сўз эркинлиги йўлидаги курашлари, ўтли шеърларини тарих саҳифаларидан ўчириб ташлаш асло мумкин эмас.\n90 йилларда Ўзбекистонда содир бўлган ижтимоий -сиёсий воқеалар, ўзбек мухолифатининг инқилобий кураш йиллари, шунингдек, Фарғона, Паркент, Ўш фожеалари акс этган нодир видео лавҳалар муаллифи Абдулазиз Маҳмудовнинг тарих олдида қилган улкан хизматларини ҳеч нарсага қиёслаб бўлмайди.\nШу боис улар учун “Янги Дунё”да алоҳида ички саҳифалар ташкил қилдим. Мана шу уч забардаст ижодкор асарларини халқимизга етказиб турганим учун мен ўзимни хориждаги фаолиятимдан қониқиш ҳосил қиламан.\nЭнди кейинги вақтда саҳифага қўйилаётган материаллар сонининг камайиб кетгани ҳақидаги саволга келсак. Бунинг асосий сабаби интернет оламида мен билан ҳамкорлик қилиб келган деярли барча ижодкорларнинг ўз веб саҳифаларига эга бўлганликларидир.\nАйни пайтда барча ёзувчи ва шоирларнинг ўз веб саҳифалари бор.\nМасалан, шоир Холдор Вулқоннинг “Мувозанат” саҳифаси кейинги бир йил ичида анча танилиб қолди. Журналист ва шоир Фахриддин Худойқулнинг “Муносабат”и, Улуғбек Ҳайдаровнинг “Янги Фикр”и, Насрулло Саййиднинг “Зарра”си, Дилсора Фозилованинг ижодий блоги хориждаги ўзбек адабиёти саҳифалари ичида салмоқли ўрин эгаллади.\n2012 йилда журналист ва адиб Исмат Хушевнинг “Дунё Ўзбеклари” интернет газетаси жуда катта янгилик бўлиб тарихга кирди. Қисқа фурсат ичида у хориждаги ўзбеклар ичида энг кўп ўқиладиган саҳифага айланди.\nХориждаги ижодкорлар орасида айниқса АҚШда яшаётган журналист ва ёзувчи Жаҳонгир Муҳаммад хос саҳифасининг алоҳида ўрни ва салмоғи бор. Европадаги ижодкорлардан шоир Ёдгор Обиднинг “Валфажр” саҳифаси, шоир Муҳаммад Солиҳнинг хос сайти, ёзувчи ва таржимон Шарифжон Аҳмедов ҳамда адиба Шаҳодат Улуғова асарлари жой олган шахсий блоклар, шоира Саодат Пўлканованинг “Пўлкан шоир сулоласи” саҳифаси ҳам ўз ўқувчиларига эга деб ўйлайман.\nИнтернет имкониятлари кўпайган сари, ижодкорларга ўз ёзганларини ўқувчиларга етказиш учун қулайликлар пайдо бўлди. Бугун истаган ижодкор ўз шахсий блогини очиб, мухлислари билан боғланиши мумкин. Айниқса, Facebook ёки Twitter бунинг учун жуда яхши имкониятдир. Бу тармоқлар орқали Ўзбекистон ичидаги ёзувчи ва шоирлар билан мулоқот қилиш, уларнинг асарларини ўқиб бориш учун жуда яхши йўл очилгани қувонарлидир.\nКўриб турганингиздек, хориждаги ўзбек ижодкорлари саҳифалари жуда кўпайган. Энди “Янги Дунё” саҳифаси уларни такрорламайдиган, ўзига хос саҳифа бўлиши учун изланишлар олиб боришим керак.\nЎқувчи, Тошкент: Жаноб Юсуф Расул, нега сайтингизда …. маданиятсиз, ахлоқсиз кимсаларнинг шармсиз «мақола» ва изоҳларини берасиз? Биз сизнингча фикр эркинлигими ёки сизнинг ўзингизга боғлиқ бўлмаган “нашр” политикангизми? Сайтингиз илк очилган йиллари анчайин яхши эди, кейин рейтинг изидан қувиб, ҳар-хил бўлмағур нарсаларни бера бошладингиз, оқибатда кўп ўқувчиларингизни йўқотдингиз, буни тан олишингиз керак. Оғзи бор гапирсин деб ҳаммани чоп қилиш нотўғри йўл.\nЮсуф Расул: “Ўқувчи” деб савол берган бу киши қайси саҳифа ҳақида гапираётганини тушунмадим. Мени фақат битта саҳифам бор. “Янги Дунё”да ҳеч қанақа маданиятсиз, ахлоқсиз кимсаларнинг мақолалари эълон қилинмайди.\nЁзувчи ва шоирлар, мухолифат намояндалари, олимлар, илмий тадқиқотчилар маданиятсиз, оми кишилар эмаску! Бизда изоҳлар қаттиқ назорат қилинади. Бировларнинг шахсига тегадиган сўзларга, диний, ирқий ва ё миллий низо қўзғовчи фикрларга ўрин берилмайди.\nУлуғбек Ҳайдаров, Ванкувер: Сайт муҳарирлари кўп ҳолатларда, ўз ўқувчилари сонини ошириш учун асоссиз тўҳмат ва иғводан иборат бўлган мақола ҳамда изоҳларни сайтларнинг кўринадиган ерида ушлаб туришади. Улар бунга эътироз билдирганларга “Биз шаффофлик тарафдоримиз,” дейишади. Таниқли бир сайт муҳарири сифатида айтингчи, шаффофлик ва фикр эркинлиги аслида қай кўринишда бўлиши керак? Эгаси номаълум изоҳлар ёки мақоладаги шаффофликка ишонса бўладими?\nЮсуф Расул: Мен ҳамиша демократия, сўз ва фикр эркинлиги тарафдори бўлиб келганман. Чунки, сўз эркинлигисиз, жамиятда йиғилиб қолган муаммоларни бартараф этиб бўлмайди.\nМасалан, таълим соҳасидаги порахўрликлар, коррупция, болалар меҳнатидан фойдаланиш каби муаммолар ҳақида жуда кўп гапирилар экан, ахийри бир кун келиб ҳукумат шу муаммоларни бартараф этиш йўлларини қидира бошлади.\nЁки, ўзбек матбуотидаги цензура ҳақида биз кўп йиллардан бери гапириб, ёзиб келамиз. Ҳукумат журналистларга, оз бўлса ҳам, эркинлик йўлини очмадими? Ёки, қишлоқ хўжалиги, саноат соҳаларидаги муаммолар-чи?\nМиллионлаб меҳнат муҳожирларининг жуда оғир аҳволда кун кечираётганликлари, уларнинг ҳуқуқлари масаласи, муҳожирларга нисбатан миллатчи гуруҳларнинг аксилинсоний муносабатлари ҳақида мустақил саҳифаларда чиқаётган мақолалар ўз натижасини бермайди, деб ўйлайсизми?\nАлбатта улар ўз натижасини беради… Буларнинг барчаси учун сўз ва матбуот эркинлигидан, аввало журналистлардан хурсанд бўлиш керак…\nЭнди Улуғбек Ҳайдаров сўраётган шаффофлик ва фикр эркинлиги масаласига келсак. Шаффофлик, очиқлик, объективлик бўлмаган матбуотга ишонч ва ҳурмат йўқолади. Журналистнинг фикри албатта асосланган, келтирган фактлари далилланган бўлиши керак.\nМатбуот орқали ўз рақибларидан ўч олиш, факт ва рақамларни сохталаштириш, жамоатчиликни алдаш ва узоқ вақт чалғитиб юриш мумкиндир. Лекин, албатта бир кун келиб ёлғонлар фош бўлади, ҳақиқат юзага чиқади.\nМени узоқ вақтдан буён қийнаб келаётган ва ташвишга соладиган бир ҳолат борки, у ҳам бўлса, айрим мухолифат гуруҳлари ва ўзини мустақил журналист деб атаган кимсаларнинг интернет сайтлари орқали бошқаларнинг шахсига тегиб, ўз рақибларига туҳмат ва ҳақоратлар ёғдириб келаётганидир.\nАлбатта, интернет орқали бир-бирига тош отишлар ўзбек мухолифати ичида юрган айрим кишиларнинг маънавий қиёфаси қанчалик хунуклигини ошкор этмай қолмайди. Уларни бу туҳмат ва ҳақоратлар учун бир кун келиб жавоб бериш ҳисси ҳамиша таъқиб қилиб юради.\nХориждаги айрим ўзбекча сайтлар ва баъзи “мустақил журналистлар” веб нашрлари бу каби хунук иллатдан халос бўлиши керак. Бу кўпроқ саҳифа муҳаррирларининг маънавияти, билим савиясига боғлиқ масала.\nБиз инсонларга ҳурмат ва эҳтиромни шоир Хуршид Давроннинг ёки журналист Исмат Хушевнинг интернет саҳифаларидан ўргансак ёмон бўлмасди.\nЗокиржон, Лондон: Юсуф ака, сиз “Фақат Яратувчи Ҳақдир” номли мақолангизда Европа давлатларининг тараққий этишига бу мамлакатларда дин ва давлатнинг бир-биридан ажралгани сабаб, дегансиз. Лекин ғарб давлатлари қолган бутун дунёни эксплуатация этиш,урушлардан олинган даромадлар ҳисобига ривожланмадимикан?\nЮсуф Расул: Рим империяси пайтидаги инкивизация даврида Европа халқлари бошига қандай қора кунлар келганини бугун тасаввур қилиш қийин. Ўша пайтда олимлар тириклайин ёқилган, бегуноҳ аёллар оёқ – қўллари боғланиб, сувга чўқтирилиб ўлдирилган. Черков бошқаруви ўзгача фикрдаги кишиларга шафқат қилмагани тарихдан маълум.\nМартин Лютер бошлаб берган протестантлик ҳаракати курашлари, кейин ислоҳотчи реформаторларнинг саъйи ҳаракатлари билан аста – секин Европада Черков бошқарувига чек қўйилди. Диний ақидалар устувор бўлган таълим соҳасида ҳам катта ўзгаришлар қилинди. Дунёвий фанларга катта аҳамият берила бошлади.\nХусусий мулкчиликка, ишлаб чиқаришга, янги – янги кашфиётларга катта ўрин берилди. Руҳонийлар даврида “ер қуёш атрофида айланади” деган фикри учун тириклайин ёқилган Жордано Брунонинг издошлари озодликка чиққан эдилар. Динни давлат ишларидан ажратилиши ҳақиқатдан Европада жуда катта ижтимоий- сиёсий ўзгаришларга олиб келди.\nЕвропа азал – азалдан инсоният тараққиёти бешиги бўлиб келган. Европа халқларининг иқтисодий-сиёсий ва маънавий жиҳатдан жуда катта ютуқларга эришишлари сабаблари жуда кўп. Европанинг денгиз йўли устида жойлашгани қадим-қадимдан савдо-сотиқнинг ривожланишига ёрдам бериб келган бош омилдир. Денгиз йўллари орқали Европага илм-фан, тараққиёт билан бирга инқилоблар ҳам кириб келган.\nСаноати жадал суръатлар билан ривожланган Европа давлатлари 16-асрдан кейин осонгина Африкани, айрим шарқ мамлакатларини ва Америка қитъасини тўла эгаллаб, ўзаро тақсимлаб олишди.\n19-асрнинг иккинчи ярмида руслар Ўрта Осиёга бостириб кирганларида инглизлардан сотиб олинган қўшотар милтиқлардан фойдаланишган эди. Диний маҳдудлик ичида яшаб келагн маҳаллий халқ эса ўша пайтда босқинчиларга қарши қилич кўтариб чиққан ва мағлуб этилган.\nИнсоният тарихи урушлар, жангу жадаллар тарихидир. Пул, мол-дунё, олтин, нефт васвасаси кучли давлатларни ожиз халқлар устидан гегемонлик ўрнатишларига сабаб бўлади. Ким кучли бўлса ўша ҳукмронлик қилади. Бу ҳолат ўтмишда бўлган, ҳозирги кунларда ҳам бўлмоқда ва келажакда ҳам шундай бўлиб қолади.\nМуҳаммад Ўзбек, Ню-Йорк: Юсуф Расулга саволим: Сиз нима учун етарли диний билимга эга бўлмай туриб, кўр-кўрона исломни ёмонлайсиз? Саволим оғир ботган бўлса, узр.\nЮсуф Расул: Муҳаммаднинг саволига тушундим. У нега мусулмонларни танқид қиласиз, деб сўрамоқчи шекилли. Чунки, мен баъзи мақолаларимда айрим мусулмон мамлакатларини қолоқликда, мусулмонларни диний маҳдудликда айблаганман. Алҳамдулиллоҳ, биз ҳаммамиз мусулмонмиз.\nДинимиз асоси бўлган исломни танқид қилиш, бу- Яратувчи иродасига қарши бориш билан баробардир. Лекин, ислом ва мусулмонлар бошқа-бошқа нарсалардир. Мусулмонларнинг қолоқлиги учун ислом дини айбдор эмаску!\nКейинги пайтларда интернетда дин номидан, Яратувчи номидан қўрқмай гапирадиган жуда радикал, реакцион фикрдаги мусулмонлар кўпайгани кузатила бошлади. Эътибор бериб қарасангиз шундай тоифадаги кишиларнинг аксарияти демократик давлатларда, Европада, АҚШ ёки Канадада яшашади.\nУлар ўзбекча саҳифаларга кириб олиб, инсонлар ўртасига нифоқ солувчи, диний низо, уруш-жанжал қўзғовчи фикрларни ёзиб қолдиришмоқда. Гўёки динимизни ҳимоя қилиш, динга даъват мақсадида шундай ҳаракат қилишаётгандек кўрсатишади ўзларини. Лекин, аслида улар ислом динига жуда катта зарба беришаётганини тушуниб етишмайди.\nУч-тўртта калимани ёдлаб олиб, халқимизни халифалик тузишга, дин учун жиҳод қилишга ундаётган бу хилдаги кимсаларнинг ёзган хатлари уларни қанчалик саводсиз, маънавий савияси паст кишилар эканлигини очиқ кўрсатади.\nАна шундай “дин ҳимоячиларининг” беминнат хизматлари сабабли дунё халқлари ислом дини деганда террорни тушунадиган бўлиб қолишди. Халқаро ташкилотлар томонидан террорчи гуруҳлар рўйхатига киритилган аксар ташкилотлар ислом дини номидан иш юритувчи гуруҳлардир.\nМен ҳаётда саводсиз одамни жуда қўрқоқ бўлишини кўп синаганман. Лекин айнан шу саводсиз одамлардан қўрқиш керак деб ўйлайман. Сабаби – уларни бошқариш осон… Истаган пайтда сизга ҳужум уюштириши, ҳаётингизга хавф солиши мумкин улар.\nАслида, ислом, бу – тинчлик динидир. Дин инсонлар қалбига қурқув, зўравонлик билан сингдирилса, одамлар Яратувчидан эмас, зўравон кимсалардан қўрқиб яшайдиган бўлишади.\nТолстой “Ҳаёт- бу Худодир” дейди. Биз ҳаётни қанчалик севсак, фарзандларимизга, оила аъзоларимизга, қариндошларимизга, миллатимизга ва халқимизга қанчалик меҳрли мурувватли бўлсак, Худони севган ҳисобланамиз. Бу тасаввуфдаги ваҳдадул вужуд фалсафасига яқин қараш. Европадаги уйғониш даври файласуфлари ҳам пантеизм каби шундай дунёқарашни илгари суришган эди.\nШараф, Тошкент: “Янги Дунё” сайтингизда қандай мавзуларни ёритишни яхши кўрасизу қайси мавзулардан қочасиз?\nЮсуф Расул: Мен асосан инсон қалби ва руҳий дунёсини акс эттирувчи бадиий асарларни яхши кўраман.\nТуркий халқлар тарихи, адабиётига жуда қизиқаман ва ҳамиша тарих мавзусига эътибор билан қарайман.\nМайда – чуйда мавзулардан кўз юмиб, абадий мавзуларга кўпроқ мурожаат қилгим келади. Кундалик воқеалар қанчалик ранг -баранг ва қизиқарли бўлмасин, негадир сокин ва маҳобатли ўтмишга интиламан.\nМанзума, Тошкент: Юсуф ака, сизни ёзган мақолаларингизни кўп ўқиганман. Сиз ҳам ўзбек, ҳам халқаро матбуотда ишлаган экансиз. Айтингчи, ўзбек ва ғарб журналистикаси бир-биридан нимаси билан фарқ қилади?\nЮсуф Расул: Ўзбек журналистикаси ҳукуматга хизмат қилувчи тарғибот машинасига ўхшаб қолган. Ғарбда эса ҳукумат журналистларга хизмат қилади.\nЎзбекистонда ҳукумат журналистларни назорат қилса, ғарбда журналистлар ҳукуматни қаттиқ назорат остида ушлаб туришади.\nБизни мамлакатимизда журналистлар ҳукуматдан қўрқиб яшаса, Еввропада ёки Ғарбда ҳукумат журналистлардан қўрқиб яшайди. Фарқи шу.\nМакс, Париж: Юсуф акага савол: Каримов режимини ҳамма ёмонлайди, лекин у ўзбек мухолифатидан ўлса ўлиги ортиқ эмасми? Сиз ҳалиям оппозициядамисиз? Раҳмат, Макс\nЮсуф Расул: Йўқ, мен мухолифатчи эмасман. Мен мустақил журналистман, холос.\nБиласизми, Макс, мухолифат ҳар қандай мамлакатнинг ичида, мавжуд ҳукуматга қарши турувчи сиёсий куч ўлароқ мавжуд бўлади. Ҳар қандай мухолифатдаги ҳаракатларни дастаклайдиган куч мамлакат ичидаги сайловчилар, шу давлат фуқароларидир. Мамлакатдан ташқарида туриб олиб, мухолифатчилик даъво қилаётган ҳаракатларнинг барча урунишлари охир – оқибатда нўлга тенг бўлиб чиқади.\n90-йиллар бошида шаклланган ўзбек мухолифати жуда катта сиёсий куч ўлароқ ўз тарихий вазифасини бажариб бўлди. Ўша пайтдаги мухолифат курашлари натижасида халқимизнинг асрий орзулари амалга ошди.\nЎзбекистон мустақил бўлди. Ўзбек тилига давлат тили мақоми берилди. Энг муҳими, ўзбек халқининг сиёсий онги, дунёқараши ошишига ўша йиллардаги мухолифатдаги ҳаракатларнинг таъсири катта бўлганди.\nАйни пайтда хорижда юрган мухолифатнинг қолган- қутган вакиллари Ўзбекистоннинг сиёсий ҳаётига таъсир кўрсатиш қудратига эга эмас.\nЛекин мухолифатнинг борлиги, шу оғир кунларда халқимизга руҳий – маънавий мадад берувчи халоскор сифатида, фақат рамзий маънода яхшидир..\nАлбатта, тарқоқ, ўзаро бирлаша олмайдиган, сиёсий мақсадлари бир- бирига тўғри келмайдиган жанжалкаш мухолифатдан, қанчалик қаттиққўл ва золим бўлмасин дунёвий демократик давлат сари оғишмай кетаётган Каримов режими минг бор афзал.\nЎтган 20 йил давомида Ўзбекистонда мисли кўрилмаган иқтисодий -сиёсий ўзгаришлар бўлди.\nПрезидент Каримовнинг қаттиққўллиги ва собитқадамлиги туфайли 90 йиллар бошида ҳуруж қилиб келаётган ислом фундаментализми хавфи йўқотилди.\nКаримовдан кейин ким президентликка сайланишидан қатъий назар, Ўзбекистондаги сиёсий режим ўзгармайди.\nЎзига Бек, Тошкент: Ўзбекистонда ижод қилиш осонроқмиди ёки Швецияда осон бўлаяптими? Ватандан йироқда ўзбек тилида ижод қилиш қийинчлик туғдирмайдими сизга?\nЮсуф Расул: Журналист ўлароқ Ўзбекистонда ишлаш жуда қийин эди. Чунки ҳамиша назорат остида ишлайсиз. Ортингиздан кузатувчилар изғиб юришади. Маълумот олиш жуда қийин. Фактларни тасдиқлаш, иккинчи томоннинг фикрини олиш осон кечмайди. Лекин нима бўлганда ҳам қайноқ ҳаёт ичида яшардик. Бадиий ижод билан шуғулланишга вақт ҳам бўлмасди.\nШвецияда эса ҳамма нарса жой-жойига қўйилган. Қонунлар ҳамма учун баробар. Журналистлар бекорчиликдан зерикиб қолмаслик учун бошқа ишларни қилиб юришибди. Кимдир дурадгорлик қилса, бошқа биров ошхонада ошпаз, яна бошқаси такси ҳайдовчиси.\nШвеция бадиий ижод билан шуғулланиш учун жуда яхши, тинч ва осойишта жой. Бу ерда тил ўрганиш мумкин. Шу пайтгача швед ёзувчилари асарлари, жумлададан Астрид Лингреннинг “Томда яшовчи Карлсон” номли машҳур қиссаси бизга рус тили орқали кириб борган бўлса, энди бу ва бошқа асарларни бевосита оригиналдан таржима қилиш мумкин. Лекин тайёр таржималарни Ўзбекистонда нашр этиш ҳам бир муаммо.\nҚодиржон, Бухоро: Юсуф Расулга шундай саволим бор. Бугунги ўзбек адабиёти қайси йўналишда кетаяпти? Қайси ёзувчи ва шоир қалами сизга манзур?\nЮсуф Расул: Ўтган 6 йил давомида ўзбек адабий муҳитидан анча узилиб қолдик. Ўзбекистонда кучли адабий муҳит шаклланган эди.\nБиз талабалик давримизда Рауф Парфи, Абдулла Орипов, Эркин Воҳидов, Муҳаммад Солиҳ, Шавкат Раҳмон, Усмон Азим, Хуршид Даврон, Азиз Сайид, Баҳром Рўзимуҳаммад, Абдували Қутбиддин, Муҳаммад Юсуф, Иқбол Мирзо, Зебо Мирзаева, Ҳалима Аҳмедова каби кўплаб таниқли шоир ва шоиралар ижодларини севиб ўқирдик.\nЁзувчилардан Асқад Мухтор, Одил Ёқубов, Аҳмад Аъзам, Олим Отахон, Мурод Муҳаммад Дўст, Шукур Холмирзаев, Хуршид Дўстмуҳаммад асарлари мухлислари эдик. Кейинчалик ўзбек адабиётида катта воқеа бўлган Назар Эшонқул ҳикояларини қидириб юрадиган бўлдик.\nКейинги беш-ўн йил ичида Ўзбекистонда янги замонавий ёшлар адабиёти пайдо бўлганини интернет орқали кузатиб турибмиз. Исажон Султонов, Улуғбек Ҳамдам, Сабоҳат Раҳмон, Қўчқор Норқобил, Хосият Рустамова каби ёзувчи ва шоирлар келажакда ўзбек адабиётига бўлган умидлар сўнмаслигига ишончимизни оширади.\nМанба: “ББС” радиоси\nPublished on november 14, 2012 · Filed under: Юсуф Расул;


Аллоҳ таоло жин ва инсонларни яратишдаги мақсадни баён этиб, шундай марҳамат қилади:\n«Жин ва инсни фақатгина Менга ибодат қилишлари учун яратдим» (Зарийат сураси, 56-оят);\n«Батаҳқиқ, ҳар бир умматга: «Аллоҳга ибодат қилинг ва тоғутдан четланинг», – деб расул юборганмиз.» (Наҳл сураси, 36-оят);\n« Подшоҳлик Ўз қўлида бўлган Зот баракотли, улуғ бўлди. У ҳар бир нарсага ўта қодирдир. У ўлим ва ҳаётни сизларнинг қайсиларингиз амалда яхшироқ эканингизни синаш учун яратди. У ўта иззатлидир, ўта мағфиратлидир» (Мулк сураси, 1–2-оятлар).\nБулардан бошқа одамзотнинг яратилиш ғояси Аллоҳ таолога ибодат қилиш эканини таъкидлаган кўплаб оятлар ҳам бор.\nАллоҳ таоло инсоннинг бошқалар билан аралашиш, бирга ўтириш ва тўпланишга табиатан мойил бўлишини тақозо қилди.\nБирга ўтириш ва унга менгзаган нарсаларнинг одамзотнинг фикрлаши, манҳажи ҳамда сулукига катта таъсири бўлиб, бу инсоннинг оқибати, дунёвий ва ухровий саодатининг фаол омилидир. Зеро, шахс ўзи билан бирга ўтирган кишидан таъсирланиб, ундан фикр, эътиқод, сулук ва амалда ўрнак олади.\nБунга шариат, ақл, воқеълик, тажриба ва мушоҳадалар далолат қилади.\nШариатнинг далолати – Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло қиёмат кунидаги пушаймонга, адашган кимсаларнинг адашишларига ва (тўғри йўлдан) оғишларига золимнинг дўсти сабаб бўлгани ҳақида шундай хабар беради:\n«У Кунда золим икки қўлини тишлаб: «Эҳ, қани эди Расул билан бир йўлни тутган бўлсам!» – дер. «Эвоҳ! Қани эди, фалончини дўст тутмаган бўлсам», – дер. «Батаҳқиқ, менга Зикр келганидан сўнг, у мени адаштирди. Шайтон инсонни ёрдамсиз ташлаб кетувчидир»\n(Фурқон сураси, 27−29-оятлар).\nИбн Жарир раҳимаҳуллоҳ ушбу оятнинг тафсирида шундай дейди: «У куни Аллоҳга бепарво бўлгани ва ўзи Роббининг йўлидан тўсган дўстига итоат этгани боис (кофир) куфр ҳалокатига улоқтирилгани учун пушаймон бўлиб: «Кошки эди, дунё ҳаётида пайғамбар билан бирга азобдан қутқарадиган йўлдан юрсайдим», дейди».\nАллоҳ таоло «Батаҳқиқ, менга Зикр келганидан сўнг, у мени адаштирди». (Фурқон сураси, 29-оят) қавли билан дунё ҳаётида дўстига итоат этиб, Роббига қилган осийлигига чеккан пушаймонлигидан «У мени Аллоҳнинг даргоҳидан келган зикр – Қуръондан тўсди!» дея дарак бермоқда [Табарий тафсири]. Суютий раҳимаҳуллоҳ ўз тафсирида ушбу оятнинг нозил бўлиш сабаби ҳақида Абдуллоҳ ибн Аббос разияллоҳу анҳудан санади саҳиҳ бўлган осорни зикр қилди. Унга кўра, оятнинг нозил бўлиш сабаби шундай эди: Уқба ибн Абу Муъайт мусулмон бўлди. Бироқ кўп манбаларда шомлик экани айтилган ҳамда Уқбанинг олдига келиб, ундан аччиқланган кофир дўстининг рағбатига қараб, Ислом динидан чиқди. Лекин «Усул» фанида «Ибрат – сабабнинг хослигида эмас, лафзнинг умумийлигидадир», деган қоида бор. Шунинг учун ҳам Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ: «Нозил бўлиш сабаби Уқба ибн Абу Муъайт ёки бошқа бахтиқаролар бўлишидан қатъий назар, ушбу оят(нинг ҳукми) барча золим учун умумийдир», деганлар (Ибн Касир тафсири, 6/116)].\n« Ўша Кунда тақводорлардан бошқа дўстлар бир-бирларига душмандир », деди (Зухруф сураси, 67-оят).\nАллоҳга итоатсизлик асосида бир-бири билан дўстлашган ва биродарлашган кимсалар қиёмат кунида ўзаро душман бўлишади. Бу душманлик ва адоватнинг сабаби эса бирларининг бошқаларига ботил ишларда ёрдамчи бўлишлари, (тўғри йўлдан) озиш ва залолатга чорлашларидир. Тақволи дўстларнинг қиёмат кунидаги ўзаро муҳаббатлари дунёдагидан кўра қувватли ва комил бўлади. Чунки улар дунё ҳаётида бир-бирларига ёрдамчи, (Аллоҳга) итоат қилишга рағбатлантирувчи ва ёмонликлардан огоҳлантирувчи бўлишган эди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: «Яхши ва ёмон суҳбатдошнинг мисоли мушку анбар ташиган (аттор) ва босқончининг мисолига ўхшайди. Мушку анбарни ташиган одам ё ундан сизга беради ёки сиз ундан сотиб оласиз ёхуд ундан хушбўй ҳидни оласиз (ҳис этасиз). Босқончи эса ё кийимингизни ёқади ёки ундан бадбўй ҳидни оласиз (ҳис этасиз)» (Имом Бухорий, Имом Муслим.).\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам суҳбатдошнинг яхшилик ва ёмонлик нисбатига қараб, салбий ёки ижобий таъсирлари борлигини айтиб ўтдилар ҳамда яхши суҳбатдошга мушку анбарни кўтариб юрган одамни ташбеҳ қилдилар. Чунки бу одам билан бирга ўтирсангиз, ундан сизга учта хислат кўчиб ўтади: ё у сизга мушкдан беради ёки ундан мушкни сотиб оласиз ёхуд ўзингиз, танангиз ва кийимларингизга унинг ширин ҳиди уради. Бинобарин, яхши суҳбатдошдан фойдаланасиз. Солиҳ ва саховатпеша одамлар билан бирга ўтириш манфаатлари ҳақида бир оздан кейин гапириб ўтамиз.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ёмон суҳбатдошни босқончига ўхшатдилар. Босқон – олов пуфланадиган ва ғализ теридан қилинган (темирчилик) асбоби(и) бўлиб («Умдатул Қорий»), ё ундан сачраган ёнилғи зарралари кийимингизни куйдиради ёки ҳеч бўлмаганда танангиз ва кийимингизга ундан чиққан қўланса ҳид ўрнашади. Бинобарин, сиз ёмон суҳбатдошлардан салбий таъсирлар оласиз ва бунинг тафсилотлари келгусида баён қилинади.\nИмом Нававий раҳимаҳуллоҳ мазкур ҳадис ҳақида шундай дедилар: «Ушбу ҳадисда солиҳ ва эзгу ишларни қиладиган одамлар, мурувватли ва намунали ахлоқ эгалари билан бирга ўтиришнинг фазилати, бадкирдор, бидъатчи, ғийбатчи, ишсиз, фосиқ ва бошқа бадхулқ нарсалар билан шуғулланадиган одамлар билан суҳбатдош бўлишни таъқиқлаш баён қилинган» («Шарҳу Саҳиҳи Муслим»).\nИбн Ҳажар раҳимаҳуллоҳ айтдилар: «Ҳадисда суҳбатдош бўлиш билан дин ва дунёга зарар берадиган одамлар ила бирга ўтиришга таъқиқ, дин ҳамда дунёга фойдаси бўлган одам билан бирга ўтиришга эса тарғиб бордир» («Фатҳул Борий»).\nСаъдий раҳимаҳуллоҳ ушбу ҳадис ҳақида шундай дейдилар: «Мазкур икки мисол билан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шуни баён қилдилар: «Сиз солиҳ суҳбатдошнинг барча ҳолатларида яхшилик ва катта фойдаларни қўлга киритасиз. У қўлидаги мушкини ё совға қилиш ёхуд сотиш билан сизга манфаат келтирадиган атторга ўхшайди. Унинг олдида озгина ўтирсангиз ҳам, келган мушк бўйларидан кўнглингиз фарах туяди. Солиҳ киши билан ҳамсуҳбат бўлиш эса ўткир ҳидли мушкдан кўра фойдалироқ бўлган яхшиликларга эришишга сабабдир. Чунки у сизга ё динингиз ва дунёингизга фойдали бўлган нарсани ўргатади ёки насиҳат қилади ёхуд зарарли ишларингиздан огоҳлантириб, Аллоҳ таолога итоат этиш, ота-онага яхшилик қилиш, қариндош-уруғлар билан борди-келиш қилишга ташвиқ қилади, хатоларингизни айтади, гаплари, ишлари ва ҳолатлари билан олийжаноблик ҳамда гўзал ахлоққа чақиради. Чунки одамзот ўз дўсти ва суҳбатдоши билан таъсирланадиган қилиб яратилган. Табиат ва руҳлар эса сафарбар қилинган аскарлар бўлиб, бир-бирини яхшилик ёки ёмонликка етаклайди. Ҳеч бўлмаганда солиҳ суҳбатдошдан оладиган ҳамда ҳеч камситилмайдиган фойда – у билан бўлган дўстликни ўйлаб, яхшилик қилишда рақобатлашиб, ёмонликлардан узоқ туриб, қабоҳат ва гуноҳларга қўл урмайсиз. У сизни борлигингизда ҳам, йўқлигингизда ҳам унутмайди ҳамда муҳаббати ва дуолари тириклигингизда ҳам, ўлганингиздан кейин ҳам фойда беради. Сизнинг унга боғлиқлигингиз ва унинг сизга бўлган муҳаббати туфайли сизни доимо мудафаа қилади. Чунки сизнинг бошингизга шундай ишлар келиши мумкинки, ўзингиз ўзингизни бевосита ҳимоя қила олмайсиз. Жумладан, у сизга фойдаси тегадиган шахс ва ишларни тавсия қилиши ҳам мумкин...».


Беш йил ер остида қолиб кетган хитойлик кончи тирик эканлиги маълум бўлди - zarnews.uz\nБеш йил ер остида қолиб кетган хитойлик кончи тирик эканлиги маълум бўлди\n2003 йилда Хитойнинг Цзиси шаҳри яқинидаги кўмир конида тўсатдан содир бўлган зилзила туфайли кончилар Ван Ху ва Лао Пенлар ишлаётган шахталар кўмилиб қолди, дея ёзади «Колмово.ру» нашри.\nЎн кун давомида юзлаб қутқарувчи ва кўнгиллилар томонидан олиб борилган излаш ишлари фойда бермади. Кончиларнинг оиласи ва яқинлари ҳам уларни тирик кўришдан умидларини узишди. Аммо, орадан беш йил ўтгач, 2008 йилда йўқолганларнинг бири Ван Ху конга туташ бўлган ғорлардан биридан тирик чиқиб келди. Унинг айтишича, у шу вақт давомида «буюк ктонлар» қабиласи билан яшаган экан.\nОлиб борилган тиббий текширувларда унинг танаси ҳам, ақли ҳам соғлом эканлиги аниқланди. Энг қизиғи, унда мавжуд кончиларга хос бўлган антракоз касаллигидан бутунлай халос бўлган. 39 ёшда бўлишига қарамасдан 26-28 ёшли йигитдек бақувват ва соғлом экан. Эндиликда Ван Хунинг ер остида номаълум қабила билан ўтказган беш йиллик ҳаёти хитойлик ҳарбийларни ҳам жиддий қизиқтириб қўйди.\nДил МУРОД тайёрлади.\nТеглар: ер ости кўмир кони


Ўзбекистонда шаҳмат мусобақалари авжида\n17 апрел 2021, Тошкент вақти: 13:18\n28 феврал куни Тошкент вилоятининг Янгийўл туманида жойлашган “Янгийўл” оромгоҳида гунг ва кўзи ожизлар ўртасида шаҳмат бўйича Ўзбекистон биринчилиги бошланди.\nМусобақаларда Ўзбекистоннинг турли вилоятларидан келган, жисмоний имкониятлари чекланган 50 спортчи иштирок этаётгани хабар қилинмоқда.\nМазкур тадбир 2 мартгача давом этади ва мусобақа натижаларига кўра ғолиблар аниқланади.\nШунингдек, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлигининг хабар қилишича, 28 феврал куни мамлакат ташқи ишлар вазирилигининг Қабуллар уйида Ўзбекистонда аккредитация қилинган дипломатик корпус ва халқаро ташкилотлар ваколатхоналари ўртасида шаҳмат бўйича бешинчи турнир ниҳоясига етган.\nМусобақада Россия, Ҳиндистон, Украина, Индонезия, Италия, Латвия, Руминия, Туркия, Эрон, Афғонистон каби давлатларнинг Ўзбекистондаги элчихоналари ҳамда БМТ ва ШҲТдан ўттиздан зиёд вакил ўзаро куч синашган.\nБешинчи турнир якунларига кўра, Индонезиянинг Ўзбекистондаги элчихонаси вакиллари биринчи ўринни, Афғонистон дипломатик корпуси вакиллари иккинчи ўринни, Қозоғистон ва Италия вакиллари эса учинчи ўринни эгаллаганлар.


UZCARD FAMILY – ОИЛАНГИЗ УЧУН ҚЎШИМЧА КАРТАЛАР ОЧИНГ!\n— «Э, афсус, картам биттагина, ахир бугун дўконга бозор-ўчар қилишга чиқишим керак эди, хотиним тиш шифокори қабулига ёзилган, болаларни мактабига ўқув қуроллари олишим керак эди... Ҳаммасига қачон улгураман!?».\nЭЛЕКТРОН ТЎЛОВЛАР РИВОЖИ\nТошкент молия институтида Ўзбекистон Марказий банки билан биргаликда "Банк тизимида электрон тўловлар ва интерактив хизматлар ривожининг долзарб муаммолари" мавзусида анжуман ўтказилди.\nТЎЛОВ ТЕРМИНАЛЛАРИНИ ОЛИШ УЧУН АРИЗАНИ ЭНДИлИКДА ЭЛЕКТРОН ШАКЛДА РАСМИЙЛАШТИРИШ МУМКИН\nЎзбекистон Марказий банки аҳоли билан ҳисоб-китоб қилишда тўлов терминалларини таъминлаш ва қўллаш тартиби тўғрисидаги Низомга ўзгартишлар киритди.\nPOS-ТЕРМИНАЛЛАР ОРҚАЛИ КОММУНАЛ ХИЗМАТЛАР УЧУН ТЎЛОВЛАР ТИЗИМИ ИШЛАБ ЧИҚИЛДИ\nUzcard да POS-терминаллар орқали коммунал хизматлар учун бир зумда тўловлар амалга ошириш учун IQFront тизими ишлаб чиқилди. Маълумки илгари Online ва Duet пластик карталари ёрдамида терминалдан коммунал хизматлар: газ, электр, сув ва х.к. учун тўлов амалга оширилганида, истеъмолчи ҳисобварақасига пул ўтказиш учун операторларга квитанция ва чекни тақдим этиш лозим бўлган, шу сабабли хизматларни ишга солиш дарҳол амалга ошмаган.\nЭНДИ UMS ОПЕРАТОРИНИНГ ХИЗМАТЛАРИ УЧУН ХОҲЛАГАН ИНФОКИОСКДА ТЎЛАШ МУМКИН!\nUzcard шуни маълум қиладики жорий йил 1 декабридан бошлаб Online ва Offline Duet пластик карта соҳибларида UMS мобил оператори хизматлари учун бутун Ўзбекистон бўйлаб банкомат ва инфокиосклардан тўлаш имкони пайдо бўлди.\nУшбу хизмат комиссия ҳақи тўловисиз амалга оширилади (фойдаланувчилар учун комиссия 0%)\nЭслатиб ўтамизки, ҳозирда бутун Ўзбекистон бўйлаб Uzcard карта соҳиблари учун 1 мингдан ортиқ инфокиосклар фаолият кўрсатмоқда.\nЎзбекистонда электрон савдо: инфографика ва фактлар\nЎзбекистонда интернет банкинг тўғрисида Uzcard статистикаси асосида хулоса чиқариш мумкин. 2013 йилнинг охиригача августдан бошлаб 5 ой давомида Uzcard тизимида хизмат етказиб берувчилари ва е-дўконлар томонидан 1,2 миллионта транзакция амалга оширилганлиги ҳисобланди. 2014 йилда январ ойидаёқ 750 минта транзакция амалга оширилди сентябр эса 4 баравар ошган рақамни яъни 3,4 миллионта транзакцияни кўрсатди.\nUzcard: (МИМ) миграцияси муваффақиятли ўтди\nUzcard «SmartVista» дастурий-аппарат мажмуасининг маълумотлар базасини Power сериясидаги IBM янги ва қувватли сервер ускуналарига кўчириш лойиҳаси якунланганлигини эълон қилади.


“Қарздорлик” - “Олдиндан тўлов”га айланди! - Ўзбекистон Республикаси Монополияга қарши курашиш қўмитаси\nЎзбекистон Республикаси Монополияга қарши курашиш қўмитаси истеъмолчилар томонидан табиий монополия субъектларининг хатти-ҳаракатлари юзасидан қилган мурожаатларини доимий равишда ўрганиб бормоқда. Қўмита ва унинг ҳудудий бошқармаларига келиб тушаётган мурожаатлар бўйича олиб борилган ўрганишларнинг кўрсатишича, кўпчилик ҳолларда табиий монополия субъектлари амалдаги қонунчилик талабларига етарлича эътибор бермаган ҳолларда истеъмолчиларга асоссиз қарздорликлар ҳисоблаш ҳолатларига йўл қўйилмоқда.\nИстеъмолчиларга асоссиз қарздорлик ҳисоблаш ҳолатларини йўл қўйилиши борасида фуқаро Р.Т.нинг (исми-шарифи қисқартирилган) мурожаатини мисол қилиб келтиришимиз мумкин.\nҚўмита фуқаро Р.Т. томонидан истеъмол қилинган табиий газ учун 11.0 млн. сўм қарздорлик ҳисобланган талабнома тўғрисидаги мурожаати белгиланган тартибда тегишли ташкилотлар билан биргаликда ўрганиб чиқилди.\nЎрганиш натижасига кўра, фуқаро Р.Т.нинг хонадонига ўрнатилган газни ҳисобга олиш прибори 2013 йил 5 февралда давлат қиёслов кўригидан ўтказилган бўлсада, “Ҳудудгазтаъминот” АЖнинг Юнусобод туман газ таъминоти участкаси ходимлари томонидан 2013 йил 1 февралдан 2014 йил 1 январгача бўлган давр учун истеъмол ўрта меъёр бўйича нотўғри ҳисоб-китоб қилинганлиги аниқланди.\nНатижада 2019 йил 26 сентябрда тегишли далолатнома расмийлаштирилиб, фуқаро Р.Т.нинг табиий газ истеъмоли бўйича ҳисобланган қарздорлиги бартараф этилиб, табиий газдан 3,9 млн. сўм олдиндан тўлови мавжудлиги аниқланди, бу билан истеъмолчининг манфаатлари ҳимоя қилинди.\nМурожаат учун телефон: (71) 207-48-00.


Тадбиркорларнинг ҳам бу фойда келтирувчи тармоққа қизиқиши ортган. Єулай иқлим шароити, табиий ер майдонларининг етарли экани қуёнчиликни ривожлантириш имконини беради.\nҚуёнчилик олинадиган маҳсулотга қараб икки гуруҳга ажратилади: гўшт ва тери берадиган қуёнлар. Юртимизда ҳозир уй шароитида қуёнбоқарлар кўпроқ «Оқ великан», «Кулранг великан», «Оқ момиқ» ва «Ангор» зотли қуёнлар кўпайтирмоқда.\n— Фаолиятимни 2017 йилда бошлаганман, — дейди Оҳангарон туманидаги «Зайнабхон онам» қуёнчилик фермер хўжалиги раҳбари Саломат ЎЛМАСОВА. — Унгача ҳам қизиқиб уй шароитида қуён боққанман, албатта. Ҳаммасини 2 бош қуёндан кўпайтирганман. Ҳозир қуёнлар сони 400 бошга етган. Қуён жуда тез кўпаяди, йилига 4-6 марта болалайди. Бўғозлик даври 28-30 кун, 8-12 тагача туғади. Ҳозир қуённинг «Оқ великан», маҳаллий «Қора жайдари» зотларини боқяпмиз. Хўжалигимизда 3 киши доимий иш билан банд.\nЖониворлар боқувга инжиқ эмас. Асосан, сабзи, беда, арпа, буғдой бериб парваришлаймиз. Вақтида профилактика қилиб турилса, турли касалликларга чалинмайди. Йўқса, ўлатга чалиниши, шамоллаб қолиши мумкин. Шунингдек, улар ичкетар касаллигига тез чалинади, қорни шишиб кетади ва ҳоказо.\nЯхши боқилса, урғочиси тўрт ойда 4,5 килограмм, эркаги 8 килограммгача тош босади. Бундан даромадни чамалаш қийин эмас. 1 килограмм қуён гўшти бозорда 30 минг атрофида туради. Масалан, 100 бош эркаги ўртача 800 килограмм гўшт қилади. Бу ўртача 24 миллион сўм, дегани. Эндиликда уларнинг терисини ошлаш, қайта ишлашни ўзлаштиряпман. Очиғи, ҳозирча фойда ҳақида гапиришга эрта. Шу пайтгача тушган даромадни фаолиятни ривожлантиришга, такомиллаштиришга йўналтиряпмиз. Энг муҳими, қуён гўшти ҳамиша харидоргир.\nЭнди қуёнларни янгича, илғор технологияга асосланган шароитда боқишни йўлга қўйиш ниятидаман. Бу борада ўйлаб қўйган режам, лойиҳам ҳам бор. Янги қуён боқиладиган жой Европа стандартларига мос бўлади. Шунингдек, 10 та янги доимий иш ўрни яратилади. Экспорт ҳақида ҳали ўйлаганим йўқ. Тўғри, Мўғулистон, Қозоғистон ва Хитойдан қизиқиш бўлди. Аммо улар билан ҳозирча ҳамкорлик қилганим йўқ. Олдин замонавий қуён боқиладиган жойни ишга тушириб, фаолиятни рисоладагидек йўлга қўйиб олишни кўзлаяпман.\nҲа, ғайрати тўлиб-тошган тадбиркорнинг ўз шиори бор: «Руҳан тушкунликка тушмаслик, фақат олға интилиш». Саломат опанинг айтишича, қуён боқиш учун сарфланган харажатлар ўзини бемалол оқлайди. Қуёнчилик сирларини Бекобод ва Янгийўлдан келиб ўрганиб кетишибди. Жониворлар учун ем-озуқа эса фермер хўжалигининг ўз ер майдонидан чиқади. Келгусида тадбиркорлик фаолиятини янада кенгайтириш ниятида. Ўғли ҳам уй шароитида 2 мингта ўрдак жўжасини боқа бошлабди. Суҳбат асносида тадбиркор опа бир қизиқ маълумотни айтиб қолди:\n— Илгари бир биолог мутахассисдан урғочи қуённинг бачадони иккита бўлади, деб эшитгандим. Буни ўзим қуённинг бачадонини ёриб текшириб кўрдим, тўғри экан. Биринчиси уруғлангач, 5 кун ичида иккинчи бачадон ҳам уруғланиши мумкин. Шунда урғочи қуён 10-12 эмас, 16 тагача бола туғиши мумкин. Урғочи қуён 28-31 кун ичида туғади, яъни бугун туғса, эртага ёки индинга ҳам туғиши мумкин. Яна бир шахсий кузатувим: боласига қарамай қўйган она қуённи яна эркагининг олдига қўйиб қочириш керак экан. Бўғоз бўлгач, оналик меҳри қайта уйғониб, яна боласига қарай бошлайди.\nҚиймати ва хусусиятлари\nҚуён гўштининг биологик қиймати, юмшоқлиги ҳамда ёғ ва холестерин моддаси камлиги сабаб тиббиётда аллергия, гипертония, ошқозон-ичак, меъда, ўт-пуфак, жигар касалликларини даволашда фойдали. Момиғидан тайёрланган буюмлар неврология, радикулит билан оғриган беморларга тавсия этилади. Момиғи иссиқни сақлаш хусусиятига кўра, қўй жунидан 10 баробар устун.


20/02/2019 - 29/03/2019\nМодул таркибининг қисқача мазмуни:\nФарход Каримов. Фарход Каримов.\nХасан Мамасаидов Хасан Мамасаидов\nАзиз Гаппаров Азиз Гаппаров\nЗафар Хашимов Зафар Хашимов\nУлугбек Хожиахмедов Улугбек Хожиахмедов\nМаркетинг Бошқаруви модулида, тадбиркорлар\nМаркетинг Бошқаруви асослари методикаси ва актуал стратегиялар ва уларни тажрибада самарали қўллаш интеграцияси;\nАмалиётда маркетинг-микс (7Ps) элементлари ҳисобланган маҳсулот, етказиб бериш тармоқлари ва маркетинг стратегияси;\nPақобатбардош имунитет хосил қилиш,бозор холатини рақобат шиддати нуқтаи назаридан тахлил қилиш;\nКомпанияда маркетингни тутган ўрни фаолиятининг тахрири ва реклама харажатларини унумдорлик нуқтаи назаридан такомиллаштириш;\nЕтакчи ташкилотлар тажрибасида хаётий мисоллар орқали маркетинг тактикаларининг қўллаш ва натижалар тахлили;\nТижорат таклифидаистеъмолчилар назаридаги қиймат тушунчаси ва унинг харид қароридаги тутган ўрни;\nИстеъмолчиларда маълум махсулот ёки хизматга талабни ошириш ва брендни бозорда самарали позициялаш;\nНархлаш сиёсати ва бозор иқтисодиёти шароитида ўз мижозлари билан ҳар томонлама манфаатли бизнес муносабатларини ўрнатиш усуллари;\nГлобаллаштириш тармоқларини ривожлантириш, экспорт бозорига чиқиш ва халқаро бозорларда позициялаш.\nTингловчи Тренингдан қуйидагиларни олади\nБизнес бошқарувида маркетингнинг аҳамияти ҳақида қарама-қарши фикрлар мавжуд. Баъзилар, маркетинг корхонадаги барча харакатларни қамровчи асосий жараён бўлиши керак деса, бошқалар эса уни алоҳида функция деб ҳисоблашади. Ушбу модулнинг мақсади, маркетинг фаолиятини амалиётга самарали тадбиқ этишни маҳаллий ва халқаро корхоналар доирасида ёритишдан иборат бўлиб, бунда ижтимоий-маданий, сиёсий ва технологик муҳитларни маркетингнинг амаиётига таъсирини тушуниш, шунингдек, бозорнинг ҳусусиятлари ва ривожланишини ҳисобга олган ҳолда, маркетинг ишларини амалиётда қандай амалга оширишини ўргатишдир.\nБизнес муваффақияти учун маркетинг стратегиясини тўғри шакллантиришнинг аҳамияти ёки Маркетинг микс (7Рs).\nБозорни махсулот ва хизмат нуқтаи назаридан сегментларга ажратиш, аудиторияни белгилаш ва бозордаги ўрнини туғри белгилаш.\nМаҳсулотлар ва хизматларда мижозлар эхтиёжи учун фойдали қиймат яратиш.\nНарх қўйиш стратегиялари орқали фойдали қиймат яратиш ва самарали савдо-сотиқ усуллари.\nМаркетинг каналларини ташкилот фаолиятига мослаштириш орқали мижозлар учун фойдали қийматни етказиб бериш йўллари.\nЮқори самара берадиган рекламалар бериш усуллари ва эффектив савдони йўлга қўйиш усуллари.\nИстеъмолчиларнинг харид қарорларини тахлил қилиш ва таклифнинг жозибадорлигини ошириш.\nДунё бозорларига чиқиш ва экспорт қилиш усуллари.\nТошкент Халқаро Вестминстер Университетида магистратура ва малака ошириш курслари учун15% чегирма\nТошкент Халқаро Вестминстер Университети Сертификати\nБошқа сохадаги тадбиркорлар билан танишиш ва хамкорлик қилиш учун қулай имконият\nЗамонавий истеъмолчиларнинг эхтиёжларини қондиришда маркетинг тамойиллариданунумли фойдаланиш;\nБизнесдаги муаммоларини тахлиллар асосида белгилаш ва уларга ечим топиш.\nЎзгарувчан бозор муҳитини ва технологияларни маркетинг стратегиясига таъсирини баҳолаш;\nМаркетингнинг бизнес бошқарувида тутган ўрнива ташкилот фаолиятидаги интеграцияси.\nБизнесдаги стратегик жараён доирасида маркетинг режасининг муҳим аҳамияти тушуниш.\nМаркетинг стратегиясини маҳаллий ва халқаро доирада қўллаш ва бу орқали бизнесда муваффақият қозониш.\nТренинг семинари амалий машғулот тарзида олиб борилади. Ундадарс фаоллигини кўтариш мақсадида тақдимот слайдларлари, видео-клиплар, рол ўйинлар, муҳокамалар, тестлар ва кейс таҳлиллари каби интерактив ўқитиш услубларидан фойдаланилади. Кичик-гуруҳ мунозаралари орқали тренинг қатнашчиларининг иштироки максимал таъминланади.\nҲар бир тренинг мавзуси бўйича амалиётда бизнес юритаётган тадбиркорни ўз тажрибаси билан ўртоқлашиши учун таклиф қилинади.\n1. Дастлабки тест орқали тингловчиларнинг тайёргарлик даражаси аниқланади.\n2. Якуний тест орқали тренингдан натижасида олинган малака ва кўникмалар баҳоланади.\n3. Маркетинг режаси ишлаб чиқилади ва тақдимот қилинади.\n4. Тингловчилар тақдимоти орқали уларда бизнесда вазифаларни мустақил бажариш малакаси шакллантирилади\nМаркетинг бошқаруви курси 20 февралдан 29 мартгача душанба, чоршанба ва жума кунлари соат 18:30 дан 21:00 гача бўлиб ўтади. Курс икки қисмга бўлинади ва иштирокчиларга 15 дақиқа кофе-брейкга чиқиш имкони берилади.\nЎқув курсининг нархи 1 900 000 сўм бўлиб, тўлов шартнома орқали амалга оширилади.\nТўловлар исталган усулда - нақд пул, UzCARD ёки пул ўтказиш йўли орқали қабул қилинади.\nЮридик ташкилотларга чегирмалар тақдим этилади.\nМурожат учун телефон +998 71 238 77 43\nFrom 20/02/2019 to 29/03/2019


Лиссабон трамвайлари – бутун дунёда машҳур ва ҳаёт учун хавфли\n17:11 / 26.01.2019 18728\nЛиссабонни тарихий трамвайларисиз тасаввур этиб бўлмайди. Бу шаҳарга ташриф буюриб, ушбу алмисоқдан қолган ёқимтой ҳаракатланиш воситасини бирор марта бўлса-да суратга олмаган киши бўлмаса керак. Улар шаҳарни ҳақиқатан ҳам безайди ва унинг ташриф қоғози саналади.\nДарҳол тан олиш керакки, Лиссабон трамвайлари ўзининг ташқи жозибадорлигига қарамай, фойдаланиш муддатини ўтаб бўлган, жуда ноқулай транспорт воситасидир. Уларнинг кўпчилиги 1936 ва 1947 йиллар оралиғида қурилган. Сўнгги марта 1995 йилда янгиланган. Шунда ҳам бор-йўғи қуввати бўйича созламалар ўрнатилган ва тўхташ тизимлари алмаштирилган. Ўшандан кейин фақат бўялган холос.\nҲозирда Лиссабонда 45 та ана шундай трамвайлар 6 та шаҳар маршрутларида шафқатсиз равишда эксплуатация қилинмоқда. Португалия пойтахтига келган ҳар бир янги меҳмон уларнинг қулайлигини муносиб тарзда баҳолай олади.\nЙўловчилар жуда аянчли шароитларда манзилларига етиб олишади. Трамвайнинг шифтида мана бундай тутқичли чарм камарчалар осилиб туради.\nТарихий трамвайлар тез-тез ишдан чиқади. Лиссабон трамвайларининг нозиклиги ва мукаммал эмаслигини тушуниш учун ҳайдовчининг қурилмалар тахтачасига назар солишнинг ўзи етарли.\nАгар олдиндан харид қилинган шаҳар карточкасидан фойдаланилса, йўл ҳақи 1,45 евро туради. Агар ҳайдовчининг ёнида тўланса, икки баравар қиммат.\nАйтганча, оддий трамвайлардан ташқари саёҳатлар учун махсус трамвайлар ҳам мавжуд. У ердаги нархлар умуман бошқача, бироқ қулайлик даражаси ҳам фарқ қилади.\nПортугалиянинг асосий шаҳри трамвай тарихига бироз назар соламиз. У мазкур шаҳарда 1873 йилда пайдо бўлган.\nЎша вақтларда улар Carro Americano деб номланган. Чунки рельслардаги вагонлар айнан АҚШда (1832 йилда Нью-Йоркда) пайдо бўлган ва у ердан бутун дунёга тарқалган.\n1901 йилда Лиссабонда Carro Electro-илк электр трамвайлар юришни бошлади. Узоқ ўн йилликлар давомида трамвай Лиссабондаги асосий транспорт воситасига айланди.\nМетрополитен қурилгач унинг машҳурлиги камайди. Бироқ ҳатто метро ҳам шаҳарнинг энг қизиқарли, тарихий туманларига олиб бормас эди. Шундай экан, трамвай Лиссабонда ҳозирги кунда ҳам рақобатчига эга бўлмаган ҳаракатланиш воситаси ҳисобланади. Пойтахтнинг сайёҳлар учун жозибадорлигини ошириш борасида кўп ҳисса қўшганини-ку айтмаса ҳам бўлади.\nШаҳарда Siemens компаниясининг анча замонавий трамвай вагонлари бор, бироқ улар сайёҳлар учун қизиқарли эмас. Шундай экан, қария Carros Electros’лар Лиссабон кўчаларидан тез орада йўқолмаслиги аниқ.\nФақат шаҳар ҳукумати уларнинг хавфсизлиги ва қулай фойдаланилиши ҳақида ўйлаб кўрса бўлгани. Чунки Лиссабон трамвайларидаги саёҳатлар кутилмаган оқибатлар келтирувчи ўлимга олиб борадиган аттракционга айланишини ҳеч ким истамайди.\nПранкни мактаб ўқувчилари амалга оширган. Самарқанддаги «трамвай воқеаси» бўйича расмий маълумот берилди\nСамарқандда трамвайдаги йўловчилар юзига суюқлик сепиб қочиш ўсмирларнинг пранки бўлиб чиқди. Улар кечирим сўрашди


ҚУРБОНЛИК ФАЗИЛАТИ ВА УНИНГ ҲУКМЛАРИ — XUTBA.UZ\n16 07 2021 - 8:52 / - Жумуъа мавъизалари\nاَلْحَمْدُ للهِ رَبِّ الْعَالَمِين وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِهِ الْاَمِين، وَعَلَى آلِهِ وَصَحَابَتِهِ الْعَارِفِين\nمَا عَمِلَ آدَمِيٌّ مِنْ عَمَلٍ يَوْمَ النَّحْرِ أَحَبَّ إِلَى الله مِنْ إِهْرَاقِ الدَّمِ إِنَّهَا لَتَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقُرُونِهَا وَأَشْعَارِهَا وَأَظْلاَفِهَا وَإِنَّ الدَّمَ لَيَقَعُ مِنَ الله بِمَكانٍ قَبْلَ أَنْ يَقَعَ عَلَى الأَرْضِ فطِيبُوا بِهَا نَفْساً\nأَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ يُضَحِّي\nاِنَّ اَوَّلَ مَا نَبْدَاُ بِهِ فىِ يَوْمِنَا هَذا اَنْ نُصَلِّىَ ثُمَّ نَرْجِعَ فَنَنْحَرَ فَمَنْ فَعَلَ فَقَدْ اَصَابَ سُنَّتَنَا وَمَنْ ذَبَحَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَاِنَّمَا هُوَ لَحْمٌ قَدَّمَهُ لِاَهْلِهِ لَيْسَ مِنَ النُّسُكِ فىِ شَيْءٍ\nمَنْ وَجَدَ سَعَةً وَلَمْ يُضَحِّ فَلَا يَقْرَبَنَّ مُصَلَّانَا\nنَحَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عام الحديبية الْبَقَرَةَ عَنْ سَبْعَةٍ وَالْبَدَنَةَ عَنْ سَبْعَةٍ\nяъни: “Сизларни қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарган эдим, энди истаганча еяверинглар…”, – деб марҳамат қилганлар. (Имом Табароний, “Ал- Мўъжам ас-сағир”)\nЖавоб: Имом Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳга кўра қурбонлик қилмоқчи бўлган киши соч ва тирноқларини олиши мубоҳ амал саналади. Хоҳласа олиши ёки олмаслиги мумкин. Ҳанафий мазҳабининг кейинги уламолари ҳадиси шарифдаги буйруқ мустаҳабни ифода қилади, деганлар. Бунга кўра қурбонлик қилмоқчи бўлган кишилар қурбонлик қилгунларига қадар соч ва тирноқларини олмасликлари мандуб — яхши амал саналади. Лекин соч ва тирноқларини олсалар ҳам макруҳ бўлмайди.\nАллоҳ таолога севимли бўлган бу кунларда эҳсонларни кўпайтириб, уни муҳтож оилаларга йўналтиришимиз айни муддаодир. Чунки байрам кунларида етимлар, бевалар, ногиронлар ва қаровчисини йўқотган кексаларга яхшилик қилиш, моддий ёрдам кўрсатиш катта савобдир. Ҳар соҳада мавсумлар бўлгани каби, шу ўтказаётган кунларимиз ҳам савоб ишлаш учун бир мавсумдир. Бундан унумли фойдаланиб қолишимиз, баданий ва молиявий ибодатларни имкон қадар кўпроқ қилиб қолиш керак. Зеро Пайғамбаримиз алайҳиссалом: “Сахийлик бир дарахтдир, унинг томирлари жаннатда, шохлари эса дунёга тушгандир. Ким унинг бир шохига осилса, уни жаннатга олиб боради…”, – деб марҳамат қилганлар.\nЗАМОНАВИЙ САВДО ТУРЛАРИ ВА УЛАРГА ОИД МАСАЛАЛАР