(Қуръонни кўтаргувчилар одобининг баёни)\nАбу Закариё Яҳё ибн Шарофиддин Нававий\nБарча ҳамду сано Аллоҳгадир, биз ундан ёрдам беришини, ҳидоятга бошлашини ва барча гуноҳларимизни кечиришини сўраймиз, нафсларимиз ва амалларимизнинг ёмонлигидан паноҳ тилаймиз. Аллоҳ кимники ҳидоят қилса, уни залолатга бошлагувчи йўқдир, кимники залолатга бошласа, уни ҳидоятга бошловчи йўқдир. Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлиги, у ёлғиз, шериксиз эканлигига, Муҳаммад унинг бандаси ва расули эканлигига гувоҳлик бераман. Унга, аҳли байтига ва саҳобаларига кўпдан-кўп саловотлар ва саломлар бўлсин.\nУшбу китоб Имом Раббоний Абу Закариё Яҳё ибн Шарофиддин Нававий(раҳматуллоҳи алайх)нинг «Қуръонни кўтаргувчилар одобининг баёни» номли асарларидаги баъзи муҳим бобларни ўзида жамлаган. Уни ўзим ва мўмин биродарларим учун Қуръони Каримни ўқиш ва ёдлашда манфаатли бўлсин деб қисқартирган ҳолда тақдим қилдим.\nМазкур китобнинг муаллифи бўлмиш Имом Нававий ҳазратлари ҳижрий 631 йили Дамашқнинг Наво шаҳрида дунёга келдилар. У киши доимо ҳақиқат устида қоим бўлганлар. Имом Нававий билан Зоҳир Бибрус ўртасида бўлиб ўтган воқеа ҳаммага маълум ва машҳурдир. Подшоҳ Зоҳир Бибрус ислом душманларига қарши курашда ўз қўшинини молиявий томондан таъминлаш мақсадида халқдан солиқ йиғишга амр этади ва бир қанча фақиҳ олимларни чақириб, улардан фатво ҳам олади, илло Имом Нававий бунга норози бўлиб, фатвога имзо чекмайдилар. Буни эшитган султон Бибрус ғазабланади ва бир мажлис чақиришга аҳд қилади. Кўпчилик ҳозир бўлган бу йиғинда подшоҳ у кишига қараб: «Фақиҳ уламолардан бўлган дўстларинг уруш учун халқдан солиқ йиғишга фатво берганларида нима учун сен қаршилик кўрсатмоқдасан?» - дейди. Шунда Нававий ҳазратлари шижоат билан ва жасурона оҳангда шундай деб жавоб қайтарадилар: «Маълумки, мингта қул ва икки юзта жорияга эгасан. Қулларинг ҳар бири ўз отга эга бўлиб, отининг айили олтиндандир. Жорияларинг эса олтин ва кумушдан бўлган қимматбаҳо тақинчоқлар билан безанган. Агар шуларни ишлатиб, уруш ҳаражатларини тўлдирсанг ҳам уларнинг ҳеч нарсаси камайиб қолмайди(оч қолмайдилар). Шундай экан, яна нима сабабдан халқдан солиқ йиғиш учун фатво беришим керак?!».\nБу гапларни эшитган султон, тоқатсизланиб: «Агар бир юртда мен билан яшай олмайдиган бўлсанг, менинг мамлакатим (Дамашқ)дан чиқ»,- деб бақирди. Лекин ғазаби босилгач, Зоҳир Бибрус ўз фикридан қайтди ва Нававийдан «сенга қолишлик рухсат берилса ҳам, нима учун кетмоқчисан?» деб сўради. У киши сабот ва олимларга хос бир тарзда «Сенинг ҳузурингда қолишга рози бўлишимни қаердан билдинг. Лекин мен албатта кетишим лозим» дея ҳаммани ҳайрон қолдириб чиқиб кетдилар.\nИмом Нававийнинг тасниф этган асарларидан\nИмом Нававий бир қанча машҳур китобларни тасниф қилганлар. Улардан энг машҳури Имом Муслимнинг саҳиҳларига ёзган шарҳлари, «Риёзус - солиҳийн» («Солиҳлар боғи»), «Ал-азкор ал-мунтаҳаба мин калами саййидил аброр» («Яхшилар саййидининг каломидан танлаб олинган зикрлар»), «Шарҳул - арбаъийн» («Қирқ ҳадис шарҳи») ҳамда фиқҳга оид бошқа китоблар. Имом Нававий ҳижрий 676 йил, ражаб ойида вафот этганлар\nУшбу мухтасар китобда Имом Нававийнинг ибораларини ўзгартирмай беришни лозим топдим ва баъзи муҳим бобларни унга қўшимча тарзда киритдим. Мазкур китобга аҳамият бериб, уни ўқувчиларга етказишга мени ундаган нарса шу бўлдики, ҳозирги пайтда аксарият Қуръон аҳли (Қуръон ўқитувчи ва ўрганувчилар) орасида Қуръонга бўлган ҳурмат пасайган, унинг одоблари унутилган, лағв, фойдасиз гаплар ундан устун қўйилмоқда.\nАллоҳ Таолодан Қуръон ҳақиқати билан басират кўзларимизни очишни ва унинг хурматини бажо келтиришимни насиб этишини сўрайман.\nЭй, Карим, Маннон ва Улуғ фазилат эгаси бўлган Аллоҳим, бизларни Китобингга чиройли тарзда қайтаргин, уни қалбларимизга ошно ва кўзларимизга нур қилгин ва унинг шарофати билан бизларни ғам-ташвиш ҳамда кулфатлардан аритгин. Эй раҳмлиларнинг раҳмлиси!\nАллоҳим, ушбу китобни барчамизга манфаатли қил, Қиёмат кунида яхшиликлар мезонида бўлсин. Ушбу китобнинг соҳиби Имом Нававий ҳазратларини ҳам улуғ ажр-мукофотлар билан тақдирла. Бизни у киши ва бошқа суйганларимиз билан жаннатда мангу қолдир! Омин.\nАбу Яҳё Закариё Саъид ҳижрий 1411 йил, ражаб ойининг 28 куни\n(милодий 1991 йил 13 феврал)\nЎзга динлардан динимизни устун қилиб, иймон йўлига бошлаган, пайғамбарларнинг энг афзали бўлмиш – ҳабиби, халили, бандаси ва расули Муҳаммад (с.а.в.)ни бизларга юбориб, унинг шарофати билан бут-санамларга ибодат қилиш ва ширк амалларга барҳам берган ҳамда ул зотни замонлар оша ўз муъжизаси билан одамларни лол қолдираётган Қуръони Карим билан азизу мукаррам қилган – куч-қудрат, фазлу каромат, хайр-саҳоват соҳиби бўлмиш раҳмдил ва меҳрибон Аллоҳга беҳад ҳамду санолар бўлсин\nҚуръони Каримни тиловат қилиш фазилатлари хусусида\n«Албатта Аллоҳнинг китоби(Қуръон)ни тиловат қиладиган, намозни тўкис адо этадиган ва Биз уларга ризқ қилиб берган нарсалардан маҳфий ва ошкора инфоқ-эҳсон қиладиган зотлар ҳаргиз касод бўлмайдиган олди-сотди (яъни, улардан яхши амал ва инфоқ-эҳсон, Аллоҳдан ажр-мукофот бўлиши) дан умидвордирлар. Зеро (Аллоҳ) уларнинг ажрларини комил қилиб берур ва ўз фазлу карамидан уларга яна зиёда (мукофотлар) ҳам берур. Албатта У мағфиратли ва шукр қилгувчи (озгина яхши амал учун кўп мукофот ато қилгувчи) дир ». (Фотир сураси, 29-30 оятлар)\nУсмон ибн Аффон (р.а.) Расулуллоҳ (с.а.в.) дан ривоят қиладилар: «Сизларнинг яхшиларингиз Қуръонни ўрганиб, сўнг уни (бошқаларга ҳам) ўргатувчилардир». (Бухорий ривояти)\nОиша (р.а.) ривоят қиладилар: Расулуллоҳ (с.а.в.) шундай деганлар: «Қуръонни маҳорат билан тиловат қилгувчи қори улуғ фаришталар билан бир мақомдадир, тили қийналиб тиловат қилгувчига эса икки баробар кўп ажр бўлади». (Бухорий ва Муслим ривояти)\nАбу Мусо Ашъарий (р.а.) Набий (с.а.в.) шундай деганларини ривоят қиладилар: «Қуръонни қироат қилгувчи мўмин ҳудди утружжа (лимон)га ўхшайди, унинг ҳиди ҳам, мазаси ҳам яхши. Қуръонни ўқимайдиган мўмин эса хурмо кабидир, унинг ҳиди йўқ, аммо мазаси ширин. Қуръонни ўқийдиган мунофиқ(фожир, нопок одам) хусусига келсак, у райхон каби хушбўй, аммо мазаси аччиқ. Қуръонни ўқимайдиган мунофиқ эса ҳудди ханзала (таъми ва ҳиди ёқимсиз бўлган ўсимлик) янглиғ таъми аччиқ, ҳидсиздир». (Бухорий ва Муслим ривояти)\nУмар ибн Хаттоб (р.а.) Набий (с.а.в.) дан ривоят қиладилар: «Дарҳақиқат, Аллоҳ Таоло бу Калом (Қуръон) билан баъзи қавмларни (уларнинг даражаларини) кўтариб, бошқаларни туширади». (Муслим ривояти)\nАбу Умома Бохилий (р.а.) ривоят қилишларича, Расулуллоҳ (с.а.в.) шундай марҳамат қилганлар: «Қуръон ўқинглар, зеро у Қиёмат куни ўз сохибларини шафоат қилиб олади». (Муслим ривояти)\nИбн Умар (р.а.) Набий (с.а. в.)дан ривоят қиладилар: «(Ҳасад килиш мумкин эмас, аммо) икки кишига ҳасад қилса бўлур: биринчиси, Аллоҳ унга Қуръон илмларини берган бўлиб, у кеча-ю кундуз уни тиловат қилиб, у асосида иш тутувчи киши бўлса, иккинчиси, Аллоҳ унга ҳалол мол-дунё ато этган бўлиб, у ўз бойлигини кеча-ю кундуз инфоқ-эҳсон қилаётган кишидир». (Бухорий ва Муслим ривояти)\nАбу Масъуд Бадрий (р.а.) дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ (с.а.в.) айтадилар: «Аллоҳ Таолонинг Китоби (Қуръонни)ни яхшироқ ўқигувчи қори қавмга имомлик қилади». (Муслим ривояти)\nЖобир ибн Абдуллоҳ (р.а.) ривоят қиладилар: Расулуллоҳ (с.а.в.) Уҳуддаги жангда шаҳидларнинг ҳар иккитасини бир қабрга қўйдирар эдилар. Аввал: «Буларнинг қай бири Қуръонни кўпроқ ёд билар эди?» - деб сўрар, сўнг қайси маййитни кўрсатишса, ўшани лаҳадга олдин қўйдирар эдилар. (Бухорий ривояти)\nI боб. Қуръон ўргатувчи ва ўрганувчининг одоби\n1. Қуръон ўргатувчи(муаллим)нинг одоби.\n• Авваламбор, Қуръон ўргатувчи ва ўрганувчилар ушбу амални Аллоҳ таолонинг розилиги учун қилишлари лозим.\n«Ҳолбуки, улар фақат ягона Аллоҳга, у Зот учун динни холис қилишга, тўғри йўлдан оғмаган ҳолларида ибодат қилишга ва намозни тўкис адо этишга ҳамда закотни(ҳақдорларга) беришга буюрилган эдилар. Мана шу тўғри (йўлдаги миллатнинг) динидир». (Баййина, 5)\nСаҳиҳайнда Расулуллоҳ (с.а.в.) дан шундай ривоят қилинади: «Дарҳақиқат, барча амаллар ниятга боғлиқдир ва ҳар бир кишининг ният қилган (нарсаси)и бўлади».\nИбн Аббос (р.а.) шундай дейдилар: «Кишига ният қадрича (савоб) берилади».\nАбулқосим Қушайрийдан эса: «Ихлос – тоатда ният билан ёлғиз Аллоҳ таолонинг розилигини исташдир. Ва бу билан у одамларнинг мақтови, гап-сўзлари, мадҳларидан йироқ бўлиб, фақатгина Аллоҳ таолога яқин бўлишни хоҳлайди» - деганлар.\nАйтиладики, Ихлос – одамларнинг мулоҳазаларидан ўзини узоқ тутиб юриш(парво қилмаслик)дир.\nСаҳл Тустарий айтадилар: «Ихлос (банданинг) ҳаракатда ҳам, тинч ҳолатда ҳам, хоҳ маҳфий бўлсин хоҳ ошкора, ёлғиз Аллоҳ таолонинг ўзи учун амал қилишидир ва унга нафс хоҳишлари, ҳою ҳавас ва дунё (ташвишлари) халал беролмайди».\n• Қуръон ўргатувчи-устоз ушбу амали ила дунёвий мақсад (неъмат) ларга эришишни ният қилмаслиги керак. Бинобарин, мол-дунё, (одамлар устидан) бошчилик қилиш, шон-шуҳрат, дўсту душманидан устун келиш, бировлардан мақтов эшитиш ёҳуд бирор бир қилган ишини миннат қилиш ва шу каби ёмон иллатлардан сакланмоғи лозим.\n• Қуръон ўргатувчи муаллим ўз қўл остидаги шогирдларидан оз бўлса-да яхшилик (манфаат)ни таъма қилмасин, хоҳ у пул ёки хизмат шаклида бўлсин. Бироқ шогирд кўнгилдан чиқариб бирор бир совға ҳадя этса олиши мумкин.\n«Ким (ўз амали билан) Охират экини(савоби)ни истар экан, Биз унга экини(ҳосили)ни мўл-зиёда қилурмиз. Ким дунё экинини истар экан, Биз унга ўшандан (дунё матоҳларидан) берурмиз ва унинг учун Охиратда бирор насиба бўлмас!» (Шўро сураси, 20)\n«Ким нақд(дунё)ни кўзловчи бўлса, Биз (шу дунёда улардан) ўзимиз истаган кимсалар учун ўзимиз хоҳлаган нарсани нақд килиб берурмиз». (Исро сураси, 18)\n• Қуръон муаллимининг шогирдлари кўпчиликни ташкил қилса, уларни айтиб мақтанишдан сақлансин. Агар муаллимнинг шогирди ўзга муаллимлардан бирон нарса сўраб, уларнинг илмидан фойдаланса, бунга унинг жаҳли чиқмасин, зеро бу баъзи жоҳил олимлар мубтало бўлган иллатдир ва бу унинг нияти ёмон эканлигига очиқ ҳужжатдир ва шу илмни Аллоҳ таолодан ўзганинг розилиги учун берганига қатъий далилдир. Агар унинг нияти яхши бўлганида, нафсига шундай хитоб қилган бўлур эди: «Мен, ушбу илм билан Аллоҳнинг розилигини истадим ва унга эришдим ҳам».\nАли ибн Абу Толиб айтадилар: «Эй, Қуръон (ёҳуд илм)ни кўтаргувчилар, илмингизга амал қилингиз, билганига амал қилган ҳақиқий олимдир ва унинг амали илмига мувофиқдир. Сизлардан кейин бир қавм келади, улар илмни кўтариб юрадилар, аммо илмлари елкаларидан тепага кўтарилмайди, амаллари илмларига, айтган гаплари дилларидагига хилофдир.Улар ҳалқа-ҳалқа бўлиб ўтирадилар, лекин ораларидан фитна чиқиши сабабли бир-бирларидан ғазабланиб мажлисни тарк этадилар. Уларнинг ўша ўтиришларида амаллари Аллоҳ таолога кўтарилмайди».\nИмом Шофеъий (р.а.): «Одамлар Ушбу илм(яъни Қуръон)ни ўрганишларини ва ундан менга бирор ҳарф насиб этмаслигини хоҳлардим». (Бу ерда Қуръон ёки илмни бирор ҳарфини ҳам қолдирмасдан яхшилаб ўрганишга тарғиб қилинмоқда – тарж.)\n• Қуръон муаллими шариатда кўрсатилган чиройли хулқлар, мақталган сифатлар, барчага маъқул бўлган хусусиятлар билан хулқлансин. Шунингдек, дунёда зуҳд қилиш, орзу-ҳавасни камайтириш, ўзини ва аҳлини дунёнинг ўткинчи матоҳларига бепарво бўлишга чақириш, саҳоват, бағрикенглик, ҳуснихулқ, одобсизлик чегарасидан чиқмаган ҳолда одамларга очиқ юз билан муомала қилиш, ҳилм(мулойимлик), сабр ва ҳар хил ахлоқсиз одатлардан сақланиш, доимо Аллоҳ таолога тақво қилиш, калбнинг доим хушуъ, хузуъ ҳолатида бўлиши, сокин, виқорли, мутавозе(камтар) бўлиши, баланд овозда кулиш ва бошқаларни мазаҳ қилишдан сақланиши, ўзининг шаръий вазифалари (ўзидан ҳар хил нопокликлар(ёқимсиз ҳидлар)ни кетказиш, мўйлабни қисқартириш, тирноқларни олиш, соқолни тартибга келтириш, ношаръий кийимларни кийишдан сақланиш)ни бажариши лозим.\n• Ҳасад, риё, ўзига бино қўйиш ва ўзгаларни тахқирлашдан сақлансин.\n• Дуо ва зикрлар, яъни таҳлил ва тасбеҳ айтишда ворид бўлган ҳадислардан фойдалансин. Доимо Аллоҳ таоло унинг маҳфий ва ошкора ишларини кузатиб турганлигини қалбига жойласин ва бу ишда собитқадам бўлсин. Барча ишларида Аллоҳ таолога таваккул қилсин.\n• Ўз шогирдларига яхши муносабатда бўлсин ва вазиятга қараб рағбатлантириб ва руҳлантириб турсин.\nАбу Ҳорун Абдий (р.а.) ривоят қиладилар: «Абу Саъийд Худрий (р.а.) хузурларига борар эдик ва у киши: «Хуш келибсиз Расулуллоҳ (с.а.в.)нинг васиятлари, Набий (с.а.в.) айтар эдилар: «Дарҳақиқат, одамлар сизларга тобедирлар, улар дунёнинг турли чеккаларидан динда фақиҳ бўлиш учун хузурингизга келадилар, ўшанда сизлар уларга яхши муносабатда бўлинглар». (Термизий, Ибн млжжа ва бошқалар ривояти)\nШунга ўхшаш ҳадисни Имом Доримий ўз Муснадларида Абу Дардодан ривоят қиладилар.\nТолиби илмга қандай муамала қилинади?\n• Муаллим шогирдарига насиҳат қилишдан вақтини аямаслиги лозим.\nЧунки, Расулуллоҳ(с.а.в.) шундай марҳамат қиладилар: «Дин насиҳатдир». (Муслим ривояти)\nАллоҳ йўлида шогирдларига ва толиби илмларга насиҳат қилсин ва фойдали ишларга иршод қилсин, қўлидан келганча илм олишда унга кўмаклашсин ва таълим беришда сабр – қаноатли бўлсин.\n• Уни дунёга кўнгил қўйиб, у билан мағрурланмаслиги, шижоатли ва илмда янада рағбатини ошириш ва дунёда зуҳд қилишга ундаш мақсадида яхши фазилатлар (Қуръони Карим ва бошқа шаръий илмларни ўрганиш) ни эслатиб туради. Бу орифлар ва Аллоҳнинг солиҳ бандалари тутган йўлдир ҳамда барча анбиёлар (а.с.) рутбасидир.\n• Илми толибга шафқат қилади, ҳудди ўз фарзанди ва ўзига қайғургани каби унга ғамхўрлик қилади, унинг баъзи шўхлик ва одобсизликларига сабр қилади, баъзи бир хатоларини кечиради, чунки инсон хатолардан холи эмас, айниқса кичик ёшда бўлса.\n• Ўзи ёқтирган яхши нарсани унга ҳам раво кўриши, шунингдек, ўзи ёмон кўрган нарсани унга ҳам раво кўрмаслиги лозим. Расулуллоҳ (с.а.в.) айтадилар: «Сизлардан бирор киши ўзига раво кўрган нарсани биродарига раво кўрмагунча (ҳақиқий) мўмин бўла олмайди». (Бухорий ва Муслим ривояти)\n• Ўз шогирдларига кибрланмасин, балки камтарлик билан муносабатда бўлсин, зеро камтар инсонлар одамларнинг энг авали бўлганликлари ҳақида кўп нарса маълум, ўз қулида таълим олаётган шогирдлари унга ўз фарзандлари каби бўлиб қолган бўлса, қандай қилиб ўларга кибрлансин?!\nҲадисда шундай дейилади: «Илм ўрганаётган (шогирд)ларингизга ва сизга илм бераётган (устозлагиргиз) га мулойим муносабатда бўлинг».\nАйюб Сихтиёний (р.а.) айтадилар: «Олим одам Аллоҳ (азза ва жалла)га камтарлик юзасидан ўз бошига тупроқ сепсин».\n(Шогирдларни) тарбиялаш усули\n• Устоз ўз шогирдларини Суннат одоблари, мақталган хулқлар руҳида тарбиялаши лозим. Шунингдек, нафсини одамлар наздида кичик кўринган хато-камчиликлардан сақлаб юришга ундайди. Барча махфий ва ошкора ишларида эҳтиёткорликка, гап-сўзлари ва доимий амали билан ихлос, сидқ, ниятни поклашга чакириб, аллоҳ таоло уни ҳар лаҳзада кузатиб турганлигини эслатади. Чунки шундагина унга (шогирдга) маърифат эшиклари очилиб, кўнгли равшанлашади, қалбидан ҳикмат булоқлари кўз очади, устози ҳам унинг барча ишларига барака тилаб, қилган амалларидан рози бўлади.\n• Муаллим илм беришда жидди-жаҳд қилади ва зурур бўлмаган дунёвий ишларини ундан(таълимдан) устун қўймайди. Таълим бериш жараёнида қалбини чалғитувчи барча нарсалардан фориғ қилади. (Дарсни) тушунтиришда бор куч-ғайратини аямайди, ҳар бир талабанинг қобилиятига қараб, кучи етадиган нарсани беради, яъни илмда кучсизроқ бўлганларга кўпайтирмайди, аксинча қобилиятлиларидан эса ўз илмини қизғонмайди. Ўрганган илмларини такрорлашга буюради ва қобилияти зоҳир бўлган, аммо бу қобилиятидан заррача ҳам ажабланмайдиган халим талабаларни оз-оздан мақтаб туради. Агар шогирдларидан бири ўз устозидан ўзиб кетадиган тақдирда уларга ҳасад килмайди, Аллоҳ таолонинг унга берган неъматларига (қобилият) ёмон кўз билан қарамайди, чунки ўзгаларга ҳасад килиш ҳаром ва катта гуноҳдир. Ўз фарзанди ўрнида кўрадиган шогирдига қандай қилиб ҳасад килиш мумкин?! Холбуки, унинг фазилати билан муаллимга катта ажру савоб, дунёда эса ҳурмат-эҳтиром кайтади. Аллоҳ муваффақ қилгувчидир.\n• Дарсни ўқитишда биринчи келган талабадан бошлайди, агар биринчи талаба рози бўлса, бошкаларга ўтиши мумкин. Уларни мамнуният, очиқ юз билан кутиб олади, ҳол-аҳволини суриштириб, дарсда қатнашмаган талабаларни йўқлайди.\nУлардан бирортасининг нияти яхши эмаслигини кўриб, илм беришдан тўхтамайди, зеро илм фақатгина Аллоҳ таоло йўлидаберилади ва олинади.\n• Қатъий таъкидланган одоблар қуйидагилардир:\n- дарс бериш жараёнида қўлни ҳар томонга уравермаслик;\n- ҳожатсиз кўзларини у ёқ-бу ёққа қаратмаслик;\n- қиблага юзланиб, таҳоратлик ҳолатда бўлиши;\n- топ-тоза, оппоқ кийимда виқор билан ўтириши;\n- дарсхонага келганда ўтирмасидан олдин 2 ракат намоз ўқиши(дарсхона масжид ёки бошқа жой бўладими фарқи йўқ). Агар у ер масжид бўлса, бу амр янада таъкидлироқдир. (Кўпчилик наздида масжидга кириб 2 ракат намоз ўқимай ўтириш ёмон одатлардандир);\n- муаллим дарс асносида чордана қуриб ўтириши мумкин. Ибн Масъуд (р.а.) масжидда одамларга Қуръондан таълим бераётиб, тиз чўккан ҳолатда ўтирар эдилар.\n• Дарсхона (мажлис) ҳамма талабалар сиғиши учун каттароқ бўлгани маъқул.\nНабий (с.а.в.) айтадилар: «Мажлисларнинг энг яхшиси уларнинг энг катта ва кенг бўлганидир». (Абу Довуд Саҳиҳ исноди билан «Одоб китоби»нинг бошларида Абу Саъид Ҳудрий (р.а.) дан ривоят қиладилар)\n2. Қуръон ўрганувчи(мутааллим)нинг одоби.\n• Барча зикр қилинган одоблар муаллимлар билан бир қаторда шогирдларга ҳам тегишлидир. Ва буларга қўшимча қилиб, баъзиларини эслатиб ўтамиз. Дарс давомида ҳожатдан ташқари (яъни муҳим бўлмаган), Халақит берувчи нарсаларни ўзидан узоқлаштириши лозим.\n• Куръонни қабул қилиш, ёдлаш ва унга амал қилишда осон булиши учун қалбини ҳар хил нопокликлардан поклайди. Расулуллоҳ (с.а.в.) айтадилар: «Огоҳ бўлингки, жасадда 1 парча гўшт бор, агар у яхши бўлса, бутун жасад яхшиланади, агар у бузилса, бутун жасад бузилади, огоҳ бўлингки у қалбдир». (Бухорий ривояти)\nАйтиладики: «Ер экишга қандай тайёрланса, қалб хам илмга шундай тайёрланади».\n• Агар у ёш жиҳатдан кичик, насаб, тақво ва шуҳрат жиҳатидан пастроқ бўлса, ўз муаллимига одоб ва камтарлик билан муносатда бўлади, шунингдек, илм олишда ҳам камтар бўлади, бу унинг даражасини юксалтиради.\nЯна айтиладики: «Такаббур одамга илм бериш, баланд жойга сув чиқариш каби қийиндир».\n• У муаллимининг сўзига қулоқ тутади, ҳар бир ишини у билан маслаҳатлашиб амалга оширади, ҳудди ақлли бемор ўз ишига уста табибнинг маслаҳатларига амал қилгани каби унинг насиҳатларини қабул қилади. Бу унинг учун кўпгина манфаат келтиради.\n• Фақатгина қобилиятли, диёнатли, маърифати камол топган ва тақволи устоздан илм олади. Муҳаммад ибн Сийрийн, Молик ибн Анас ва бошқа салаф уламолар айтадилар: «Бу дин илмидир, динингизни кимдан олаётганингизга эътибор беринг».\n• У муаллимига ҳурмат кўзи билан қарасин, ўзининг зеҳнли, қобилиятли эканлиги ва илмда аста-секин кўтарилиб бораётганлигига шубҳа қилмасин, чунки у ўрганаётган илмидан манфаат олиш арафасида. Баъзи ўтган уламолар талабалик даврларида ўз устозларининг хузурига борганларида шундай дердилар: «Аллоҳим, устозимнинг айбини мендан яширгин ва менга (илм) берганлиги туфайли унинг илмининг баракасини кетказма».\nРобиъ – Шофеъий (р.а.)нинг дўстлари – шундай дейдилар: «Шофеъий ҳайбат билан қараб турганларида мен сув ичишга ҳам ботинолмасдим».\nАмирул муъминийн Али ибн Абу Толиб айтадилар: «Мажлисга кирганда шогирд барчага салом бериши ва устозига ўзгача ҳурмат кўрсатиши лозим. Шогирд муаллимининг олдида ўтиради, унинг қошида (ўзгаларни) қўли билан кўрсатмайди, кўзи билан имо-ишора қилмайди ва «фалончи сизнинг гапингизга хилоф тарзда бундай деди» деб айтмайди, унинг хузурида ҳеч кимни ғийбат килмайди, мажлисда ўз тенгдошлари билан ўзаро маслаҳатлашмайди, устози ўрнидан турса, одоб саклаб туради, агар устози озроқ толиққан бўлса, уни маломат қилмайди, агар суҳбати чўзилиб кетса, сабр қилади, агар устозини ғийбат қилсалар уларни қайтаради, агар бунга қодир бўлмаса, ўша мажлисни тарк этади».\n• Устозининг хузурига одоб-ахлоқ билан, таҳоратлик, қалбини машғул қилгувчи, чалғитувчи нарсалардан холи қилган ҳолатда киради. Агар устози руҳсат сўраладиган ҳолатда бўлса, хузурига унинг изнисиз кирмайди.\n• Мажлисда одамлар кўп бўлса, уларни хатлаб ўтмай, бўш жой топиб ўтиради, илло агар устози унга руҳсат берса ёки бошқа талабалардан уни афзал деб билса, олдинга ўтиши мумкин. Ҳеч кимни жойидан турғизмайди. Заруриятсиз халқани ўртасида ўтирмайди, рухсатсиз 2 суҳбатдошнинг орасига ҳам ўтирмайди, бўш жой унинг ўрнидир ва ўша жойни ўзи билиб эгаллайди.\n• Шунингдек, ўз дўстлари ва мажлисда ҳозир бўлганларга ҳам одоб билан муносабатда бўлади. Бу эса унинг устоз ва мажлисга бўлган ҳурматидан далолатдир. Ўз устозининг олдига толиби илмларга хос тарзда ўтиради ва ҳожатсиз овозини баланд кўтармайди, кўп гапирмайди, бировларнинг устидан мазаҳ қилмайди, қўли ёки бошка аъзолари билан ҳар хил ножўя ҳаракатлар қилмайди. Ҳожатсиз ўнгга ва сўлга қарамайди, балки устозига юзланиб, унинг гапларига қулоқ тутиб ўтиради.\n• Устозининг қалби бирор нарса билан машғул бўлса (чарчоқ, ғам-ташвиш, мудроқ, хавотир) ёки ҳаёли жойида бўлмаган ҳолатларида шогирд унга дарс топширмайди. У устозининг тетик ва дарсга иштиёқманд бўлган ҳолатини ғанимат билиши лозим.\n• Устозидан баъзи қўполлик ёки одобсизлик ўтадиган бўлса, уларга сабр қилади, бу нарса шогирднинг устозга бўлган ҳурматига таъсир қилмаслиги лозим. Устози унга азият етказиб қўйса, шогирд уни маъзур тутади, шунда гуноҳ ҳам маломат ҳам ўзида бўлади. Агар у шу йўлни тутса, дунё ва охиратда унинг манфаатини кўради.\nАйтадиларки: «Кимки илмнинг қийинчиликларига сабр қилмаса, умри жаҳолат зулматида қолади. Кимки сабр қилса, дунё ва охиратда иззат топади». Абдуллоҳ ибн Аббос (р.а.): «Толибни эмас, матлуб(илм)ни азиз билдим» - деганлар.\nЯна шундай дейилади: «Кимки бир соат бўлса ҳам машаққат чекмаган бўлса, у учун замон иплари узилгандир.»\n• Шунингдек, илми толиб илм олишда барча вақтини ғанимат билиб жидди-жаҳд қилади, кўп илм эгаллаш мумкин бўлгани ҳолда ози билан қаноатланмайди. Зерикиш ёки эгаллаган илмини йўқотиш хавфи бўлса, нафсига ортиқча юк юкламайди. Бу ҳар бир инсонда ўз холатига қараб ҳар хил бўлади.\nАгар мажлис(дарсхона)га кириб, у ерда устозини топмаса ва устози унга қаршилик билдирмаган бўлса, унинг эшиги олдида қачон (қай вақт) топшириши(ўқиши)ни аниқ билган ҳолда кутиб туради, чунки устози уни бошқа пайтда ўқитмайди. Агар устозини ухлаётган ёки бошқа талабалар билан машғул ҳолатида топса, киришга изн сўрамайди, балки сабр қилиб кутиб туради ёки кетади. Сабр қилиб кутиш афзалдир, зеро ибн Аббос (р.а.) ва бошқалар ҳам шундай қилган эдилар.\n• Шогирд бўш вақтида, куч-қувватга тўлиб-тошган (ёшлик) пайтида ҳаёли чалғимасдан, турмуш ташвишлари кўпаймасдан ёки бирор мансабга кўтарилмасдан олдин илм олишга бор куч-ғайратини сарфлаб, жидду жаҳд қилиши лозим.\nАмийрул муъминийн Али (р.а.) айтадтлар: «Бошлиқ этиб сайланмасингиздан олдин динда фақиҳ бўлинглар». Ушбу жумланинг маъноси шуки, инсон кимгадир тобелик пайтида бошлиқ бўлмасидан олдин қобилияини сарфлаб, илм олишга жиду жаҳд қилсин. Чунки инсон бирор бир мансабга кўтарилса, ишлари кўпайиб кетиб, илм олишга вақт ажратолмай қолиши мумкин. Имом Шофеъий (р.а.) ҳам шу хусусда: «Бошлиқ бўлмасингдан олдин илм ўрган, чунки бошлиқ бўлсанг, илм олишга имкон бўлмайди».\n• Бомдод намозидан сўнг, яъни наҳор пайтида илм олиш фазилатли ва баракалидир.\nБу борада Набий (с.а.в.) шундай марҳамат қиладилар: «Аллоҳим, умматимнинг барвақт қилган ишларини баракали қилгин». (Абу Довуд ва Термизий ривояти)\n• Ўртоқлари ёки бошқаларга Аллоҳ таоло берган фазилат (иқтидор, зеҳн)га ҳасад қилмасин ва ўз нафсидан ҳам ажабланмасин, чунки Аллоҳ таоло унга шуни маъқул кўрган.\n• Ҳасаддан тийилишнинг йўли бу – унга берилган фазилат Аллоҳ таолонинг ҳикмати эканлигини билишдир.\n• Ўз нафсидан ажабланишнинг олдини олиш йўли эса барча эришаётган ютуқлари, ўз куч-қуввати билан эмас, балки Аллоҳ таолонинг унга берган фазлу карами туфайли эканлигини ёдда тутишдир, зеро барча яхшиликни Аллоҳ ато этади.\n1. Қуръонни кўтаргувчилар одоби\n• Уларнинг одоблари қуйидагилардир:\n- доимо гўзал хулқ-одобни ўзида намоён қилиш;\n- Қуръонга бўлган ҳурмат юзасидан унда наҳий қилинган нарсалардан қайтиш;\n- ёмон хулқлардан тийилиш;\n- дунё аҳлидан етган жабру жафоларга сабр қилиб, уларни авф этиш;\n- солиҳ, аҳли фазл ва мискинларга камтарона муомалада бўлиш;\n- қалблари доимо хушуъли, ўзлари эса сокин ва виқорли бўлиш (ва шу каби) лардир.\nУмар ибн Хаттоб (р.а.) айтадилар: «Эй, қорилар жамоаси, бошингизни кўтаринг, сизларга (Қуръон орқали) йўлингиз белгилаб берилди, яхшиликларга шошилинг ва (дунё ва охират ишларини баробар олиб боринг) одамларга ҳожатманд бўлиб қолманг».\nАбдуллоҳ ибн Масъуд (р.а.) шундай дейдилар: «Қуръонни кўтаргувчи инсон бошқа одамлардан қуйидаги сифатлар билан ажралиб турмоғи лозим:\n- одамлар уйқудалик вақтида намозда қоим туриши;\n- одамлар рўза тутмаган вақтларида у соим бўлиши;\n- одамлар хурсандчиликдан кулганларида унинг (охират) ғам-ташвишида бўлиб, кўзи намланиши;\n- одамлар беҳуда лағв сўзларга берилганда у сукут сақлаши;\n- одамлар мағрурланиб кибр-ҳавога берилганларида унинг хушуъли бўлиши».\nҲасан ибн Али (р.а.) айтадилар: «Сизлардан олдинги қавм Қуръонни Роббиларидан келган мактуб деб билиб, уни кечалари ўқиб тадаббур қилар, кундузи эса уни ҳаётга тадбиқ этардилар».\nФузайл ибн Иёз (р.а.) айтадилар: «Қуръонни кўтаргувчи ўз ҳожатини чиқариш мақсадида халифа, султон ва бошқаларнинг эшигини қоқмасин».\nУ киши яна шундай дейдилар: «Ҳомилул Қуръон Ислом байроғини кўтариб юргувчидир. У Қуръон ҳаққига эҳтиром юзасидан беҳуда ўйин-кулгига берилмаслиги, хато қилгувчилар билан бирга хато қилмаслиги ва лағв – бемаъни гаплар билан машғул одамлар ила бирга лағв сўзларини сўзламаслиги лозим».\n• У Қуръонни тирикчилик манбаи қилиб олишдан эҳтиёт бўлмоғи лозим. Абдураҳмон ибн Шубайл (р.а.) Расулуллоҳ (с.а.в.) дан ривоят киладилар: «Қуръонни ўқинглар, лекин унинг оркасидан ризқ еманглар, уни ташлаб ҳам қўйманглар ва унда ғулув (ҳаддан ошиш) га ҳам кетманглар».\nҚуръондан таълим берганлик учун ҳақ олиш борасида уламолар ўртасида ихтилофлар мавжуд. Имом Абу Сулаймон Хаттобий бу учун ҳақ олишни манъ қилганлар. Зуҳрий ва Абу Ҳанифа (р.а.) лар ҳам шу фикрдалар. Ҳасан Басрий, Шаъбий ва ибн Сийрийнлар эса, агар олдиндан шартлашиб олинмаса, (кўнгилдан чиқариб берилган нарсани) олишга ижозат берганлар. Ато, Молик, Шофеъий ва бошқалар ҳақни шартлашиб, сўнг уни олиш ҳам жоиз эканлигини айтадилар. Бу ҳақда саҳиҳ ҳадислар ворид бўлган.\n• Қуръонни кўтаргувчи тиловатда бардавом бўлиш ва кўпроқ вақтини унга ажратиши лохим. Салаф уламолар (р.а.)нинг Қуръонни хатм қилиш тарзлари турлича эди. Баъзи салафлар (р.а.) икки ойда бир марта, баъзилар бир ойда бир марта, баъзилар ҳар ўн кунда бир марта, баъзилар ҳар саккиз кунда бир марта, баъзилар етти кун, олти кун, беш кун, тўрт кунда бир марта, кўпчилик уламолар ҳар уч кунда бир марта, баъзилар бир кунда уч марта, ҳаттоки бир кунда саккиз маротаба хатм қилгувчилар ҳам бўлган, яъни тунда тўрт марта, кундузи тўрт марта.\nУшбу муддатлар ҳар кимнинг фикр теранлиги, қобилияти ва маърифатининг етуклигига қараб турлича бўлади. Кимки илм тарқатиш ёки бошқа муҳим дин ишлари ва мусулмонларга манфаат келтирадиган бир амал билан машғул бўлса, ишига ҳалақит бўлмаслиги учун тиловат муддатини ўзи қодир бўлганча белгилайди. Агар юқорида зикр қилиб ўтилганларидан бошқа, унча муҳим бўлмаган ишлар билан машғул бўлса, дунёвий ишига ҳалал бермаган ҳолда тиловатни кўпайтирган маъқул.\nЎтган уламолардан кўпчилиги бир кунда бир марта хатм қилишни кариҳ кўришган. Бунга Амр ибн Ос (р.а.)дан қилинган саҳиҳ ҳадисни далил қилиб келтиришган. Расулуллоҳ (с.а.в.)айтадилар: «Қуръонни уч кундан кам (муддат ичида) ўқиб чиққан одам унинг (маъноларини) тушунмайди». (Абу Довуд, Термизий. Насоий ва бошқалар ривояти, Термизий ушбу ҳадисни ҳасан-саҳиҳ деганлар)\n• Қуръонни бошлаш ва хатм қилишнинг ҳафта кунларидаги вақти турличадир, ҳар кимнинг ўз ихтиёрига боғлиқ. Абу Довуддан қилинган ривоятда айтилишича, Усмон ибн Афон (р.а.) Қуръон тиловатини жума куни кечаси бошлаб, пайшанба куни кечаси хатм қилар эдилар. Умар ибн Мурра тобеъин айтадилар: «Улар Қуръонни туннинг ёки куннинг аввалида хатм қилишни яхши кўрар эдилар». Талҳа ибн Мусарриф тобеъин айтадилар: «Кимки Қуръонни наҳорнинг бирор бир соатида хатм қилса, бир малоика унга кечга қадар, шунингдек, туннинг қай бир соатида хатм қилмасин бир малоика унга тонг отгунга қадар саловот айтиб туради».\n2. Кечалари Қуръон тиловат қилишнинг фазилати\n• Қуръон ўқигувчилар учун ихтиёр қилинган вақтларнинг энг афзали кечасидир.\nАллоҳ таоло айтади: «Аҳли Китоб орасида сажда қилган ҳолларида тунлари Аллоҳнинг оятларини тиловат қиладиган тўғри (йўлдаги) жамоат ҳам бор. (Ўша зотлар) Аллоҳга ва Охират кунига иймон келтирадилар, яхши амалга буюриб, исён-гуноҳдан қайтарадилар ва яхшиликлар қилишга шошиладилар. Анна ўшалар солиҳ бандалардир». (Оли – Имрон , 113-114)\nРасулуллоҳ (с.а.в.) дан собит бўлган саҳиҳ ҳадисда, у киши (с.а.в.) айтадилар: «Абдуллоҳ яхши йигитку, қанийди кечалари намоз ўқиса эди».\nЯна бир ҳадисда у зот (с.а.в.) шундай дейдилар: «Эй Абдуллоҳ, кечалари намоз ўқиб юриб сўнгра уни тарк қилган фалончи каби бўлмагин».\nСаҳл ибн Саъд (р.а.) Расулуллоҳ (с.а.в.)дан ривоят қиладилар: «Мўминнинг шарафи – кечаси қоим бўлишлигидадир». (Имом Табароний ва бошқалар ривояти)\nБу хусусда кўпгина ҳадис ва уламоларнинг қавллари бор. Абу Аҳвас Жушаммий айтадилар: «Бир киши кечаси аҳли аёлининг эшигини тақиллатиб, у ерда ҳудди асаларининг ғўнғиллаши каби овоз эшитди. Сўнг айтдики: Эй, сизларга нима бўлдики, (Аллоҳдан) қўрқиб, унга тоат-ибодат қилиш ўрнига тинч, ҳамма нарсадан беғам ва ғофил ҳолда ўтирибсизлар?!»\nИброҳим Нахаъий шундай дер эдилар: «Қўй ёки эчкиларни соғиш сизларни чарчатиб қўйса ҳам, кечаси Қуръондан тиловат қилинглар».\nЯзид Раққоший айтадилар: «Агар мен ухласам, сўнг уйғонсам ва яна ухласам, лекин икки кўзим ухламайди».\nКечалари намоз ўқиш ва қироат қилишнинг афзал кўрилишига сабаб шуки, кечаси қалб тинч ҳолатда, ҳар хил чалғитувчи, фитнага солгувчи нарсалардан узоқ бўлади, инсон дунё ташвишларидан бўшаб роббисига сиғинади ва бундай ҳолда риё ва амалларни ҳабата (бекор) қилгувчи иллатлардан асраниши осонроқ кечади. Расулуллоҳ (с.а.в.)нинг энг ката мўъжизаларидан бўлмиш Исроъ ва Меърож воқеалари ҳам кечаси содир бўлган эди. Расулуллоҳ (с.а.в.) айтадилар: «Раббингиз ҳар кечаси туннинг ярми ўтганида дунё осмонига тушиб шундай дейди: «Бирор дуо қилгувчи борми, мен унга ижобат қиламан…» (Саҳиҳи Муслимга қаралсин)\nШуни билингки, кечаси қоим бўлиш ёки Қуръон қироат килиш фазилати оз амални кўпайтиради. Агар янада кўп бўлса, шу афзалроқ, лекин бутун тунни қоим ҳолда ўтказишга одатланиш, унга қийинлик қилади, у бу ишда давомли бўла олмай, ўз нафсига ҳам зарар етказиши мумкин.\nТуннинг маълум бир қисмини қоим ўтказиш тўғрисида Амр ибн Ос (р.а.) Расулуллоҳ (с.а.в.) дан қилган ривоятида: «Кимки (кечаси) Қуръондан ўн оят ўқиса, «ғофиллардан эмас» деб ёзилади, кимки юз оят ўқиса, «тақводор-ихлосли бандалардан» деб ёзилади». (Абу Дардо ва бошқалар ривояти)\nСаълабий ибн Аббос (р.а.) дан ривоят қиладилар: «Кимки кечаси икки ракат намоз ўқиса, Аллоҳ йўлида сажда қилган ва қоим бўлган ҳолида тонг оттирибди». Қуръонга катта масъулият билан қараш, уни унутиб юборишдан огоҳлантириш хақида Абу Мусо Ашъарий (р.а.) Набий (с.а.в.)дан ривоят қиладилар: «Қуръонни такрорлаб туринглар, Аллохга қасамки, у ўз арқонига боғлаб қўйилган туядан ҳам кўра қочгувчироқдир». (Бухорий ва Муслим ривояти)\nИбн Умар (р.а.) Расулуллоҳ (с.а.в.)нинг шундай деганларини ривоят қиладилар: «Ҳофизи Қуръон ҳудди боғлаб қўйилган туянинг эгасига ўхшайди, агар уни маҳкам тутса, ушлаб қолади, агарда бўш қўйса, у қочиб кетади». (Бухорий ва Муслим ривояти)\nАнас ибн Молик (р.а.) Расулуллоҳ (с.а.в.)дан ривоят қиладилар: «Менга умматимнинг ажр-мукофотлари, ҳаттоки бир кишининг масжиддан олиб чиқиб ташлаган кичкинагина ҳас чўпи (учун олган савоби)гача кўрсатилди. Ва менга умматимнинг гуноҳлари ҳам кўрсатилди, улар орасида бир кишига Қуръондан бир сура ёки оят берилиб, сўнгра уни унутиб юборганичалик катта гуноҳни кўрмадим». (Абу Довуд ва Термизий ривояти)\nСаъд ибн Убода (р.а.) Набий (с.а.в.)дан ривоят қиладилар: «Кимки Қуръонни ўқиб-ўрганиб, сўнгра уни унутиб юборса, Аллоҳ (аззава жалла)га Унинг ғазабига дучор бўлган ҳолида йўлиқади».\n3. Кечаси ўз вазифаси (Қуръон тиловати, таҳажжуд намозини ўқиш) ни адо этмай ухлаб қолган киши хақида\nУмар ибн Хаттоб (р.а.) Расулуллоҳ (с.а.в.)дан ривоят қиладилар: «Кимки кечаси белгиланган вазифасини бажармай ухлаб қолса, ва уни бомдод ва пешин намозлари орасида ўқиса, ҳудди кечаси ўқиганлик савобига эга бўлади». (Муслим ривояти)\nСулаймон ибн Йасар (р.а.) Абу Усайд (р.а.)нинг шундай деганларини ривоят қиладилар: «Кеча Қуръондан ўқишим лозим бўлган вазифамни адо этмай, ухлаб қолибман, ҳатто тонг отибди. Уйқудан тургач, истиржоъ айтдим, ўқишим лозим бўлган вазифам «Бақара» сураси эди ва ўша куни тушимда бир сигир мени сузаётганини кўрдим». (Абу Довуд ривояти)\nИбн Абу Дунёдан ривоят қилинишича, баъзи Қуръон ҳофизлари кечаси кунлик вазифаларини ўқимай ухлаб қолганларида, уларга тушларида шундай дейилар эди: «Тани бақувват, соғ-саломат йигитнинг саҳаргача ухлаб ётишидан ажабланаман, зеро кеч киргач, тун қоронғулигида ўлимнинг шиддат билан бостириб келмаслигига ҳеч ким кафолат беролмайди».\nБу боб китобнинг асосий қисмларидан бўлиб, бу тўғрисидаги маълумотлар ҳаммага яхши маълумдир. Мен бу ерда фақатгина Қуръон ўқигувчига керакли бўлган энг муҳим нарсаларни эслатиб ўтиш билан чекланаман.\n• Аввал айтиб ўтганимиздек, энг биринчи галда Қуръон ўқигувчи - қори ихлосли бўлмоғи, Қуръон одобларига тўлиқ амал қилмоғи лозим.Тиловат асносида ўзини Аллоҳ таолога муножот қилаётгандек тасаввур қилсин ва Аллоҳни кўриб тургандек ҳолатда бўлсин, гарчи у кўрмаса ҳам Аллоҳ таоло кўриб тургувчидир.\n• Қироат қилишдан аввал оғзини мисвок ёки бошка воситалар билан тозалайди. Мисвокнинг энг афзали Арок дарахтидан бўлганидир.\n- Мисвок ишлатишни оғизнинг ўнг томонидан бошлайди ва бу билан суннатни адо этаётганини ният қилади.\n- Мисвок чўпи ўртача бўлиши, жуда қуруқ ёки жуда ҳўл ҳам бўлмаслиги керак. Агар мисвок ўта қуруқ бўлса, уни сув билан юмшатилади.\nБундан ташқари бошқа дарахт шохлари ва тишни тозалаши мумкин бўлган воситаларни ҳам ишлатса бўлади. Чунки оғиз қон ёки бошқа нарсалар билан кирланган бўлса, уни ювиб ташламасдан олдин Қуръон тиловат қилиш кариҳ (ёмон) саналади.\n• Қуръон таҳоратлик ҳолатда қироат қилинади. Бу хусусда ҳадиси шарифлар бисёр. Агар сув топмаса, таяммум қилади. Жунуб бўлган (одам) ва ҳайз кўраётган аёл бир ёки ундан кам миқдорда бўлган оятни ўқишлари харомдир. Аммо ҳарфларни талаффуз қилмасдан уни қалбдан ўтказсалар бўлади, шунингдек, улар мусҳафга назар солсалар ҳам жоиздир. Жунуб киши ва ҳайз кўрган аёл тасбеҳ, таҳлил, таҳмид, такбир айтишлари ва пайғамбаримиз (с.а.в.)га саловотлар йўллашлари мумкин. Бунга уламолар иттифоқ қилишган.\nҚуръон оятини ният қилмаган ҳолда, мусибат етган пайтда «Инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожиъун» дейишлари, уловга минаётганда «Субҳаналлазий саххоро лана ҳаза ва ма кунна лаҳу муқринийн» деб айтишлари ва дуо қилаётган пайтда Қуръонни ният қилмаган ҳолда «Роббана атина фид-дуня ҳасанатан ва фил-ахирати ҳасанатан ва кина азабан-нар» дейишлари ҳам жоиздир.\n• Жунуб киши ёки ҳайзли аёл сув топа олмасалар, улар ҳам таяммум қиладилар, шундай қилиб уларга қироат килишлари, намоз ва бошқа амалларни бажаришлари мумкин бўлади. Агар таяммум қилиб сўнгра намоз ўқиса ёки қироат қилса, шундан кейин сув топилиб колса, яна бошидан таҳорат олади ва агар сув топилгач таҳоратини янгиламаса, унга ҳам юқорида санаб ўтилган амал ҳаром ҳисобланади.\n• Қироат қилиш учун пок ва тоза жой танланиши лозим. Шунинг учун кўпгина уламолар «масжидда қироат қилиш мустаҳабдир» деганлар, чунки у ерда доимо озода бўлади, бошқа бир тарафдан масжиднинг ҳурмати ва шарафини ҳам эътиборга олмоқ лозим.\nАбу Майсара шундай дейдилар: «Аллоҳ фақтгина пок жойда зикр қилинади».\n• Йўлда ёки сафарга кетаётганда қироат қилиш, агар қироат килаётган одам адашиб кетмаса, жоиздир. Агарда қироатда ҳаёли чалғиса ёки янглишса, у ҳолда йўлда тиловат қилиш макруҳ. Набий (с.а.в.) мудроқ ҳолдаги кишига қироат килишдан қайтарганлар, чунки бунда одам адашиб, нотўғри қироат қилиб қўйиши мумкин.\nАбу Дардо (р.а.) йўлда қироат қилиб кетар эдилар. (Абу Довуд ривояти)\n• Намоздан ташқарида ҳам қиблага юзланиб тиловат килиш мустаҳабдир. Ҳадисда шундай ворид бўлган: «Мажлисларнинг энг яхшиси унда қибла томонга қараб ўтиришдир». Қуръон ўқигувчи қори сокин ва виқор билан, бошини қуйи солиб, ҳудди устози олдида одоб сақлаб турган шогирддек ўтириши лозим. Қироатни туриб ёки тўшагида ётган ҳолда ҳам қилса бўлади, лекин ўтириб қироат қилишлик афзалроқ.\nАллоҳ таоло айтади: «Албатта осмонлар ва Ернинг яралишида ҳамда кеча ва кундузнинг алмашиниб туришида ақл эгалари учун (бир Яратувчи ва Бошқариб тургувчи Зот мавжуд эканлигига) оят-аломатлар бордир. Улар турганда ҳам, ўтирганда ҳам, ётганда ҳам Аллоҳни зикр қиладилар ҳамда осмонлар ва Ернинг яралиши ҳақида тафаккур қилиб (дейдилар): «Парвардигоро, (борлиқ)ни бехуда яратганинг йўқ! Сен (беҳуда Бирон иш қилиш айбидан) поксан! Ўзинг бизни жаҳаннам азобидан асрагин!» (Оли-Имрон сураси, 190,191)\nСаҳиҳ санадли ҳадисда Оиша (р.а.) ривоят қиладилар: «Расулуллоҳ (с.а.в.) мен ҳайз кўраётган ҳолатимда ҳам тиззамга суяниб Қуръон ўқир эдилар». (Бухорий ва Муслим ривояти)\nБошқа бир ривоятда эса, «Бошларини тиззамга қўйган ҳолда Қуръон ўқир эдилар» деб айтилган.\nАбу Мусо Ашъарий (р.а.) айтадилар: «Мен Қуръонни намозда ҳам, ётоғимда ҳам ўқийман».\nОиша (р.а.)эса шундай деганлар: «Дарҳақиқат мен Қуръонни тўшагимда ётган ҳода ҳам ўқийман».\n• Қуръон ўқигувчи қироатни бошлашдан аввал «Аъузу биллаҳи минаш-шайтонир рожийм» деб айтади. бу жумҳур уламоларнинг қавл (гап) ларидир.\nБаъзи уламолар эса таъаввузни қироатдан кейин айтади, дейишади. Бунга Аллоҳ таолонинг қуйидаги оятини далил қилиб келтирадилар.\nАллоҳ таоло айтади: «Қачонки Қуръон ўқисанг, албатта малъун шайтон (васвасаси)дан Аллоҳ паноҳ беришини сўрагин!» (Наҳл сураси, 98)\nЛекин кўпчилик уламолар фикрича таъаввузни қироатдан олдин айтилади.\nЭнди таъаввузни қандоқ айтилишига келадиган бўлсак, кўпчилик салаф уламолар «Аъузу биллаҳис-самийъул алийм минаш-шайтонир рожийм» тарзида айтишарди. Ушбу сийға (шакл) ҳам мақбул, лекин энг афзали биринчиси (яъни «Аъузу биллаҳи минаш-шайтонир рожийм») дир.\nҚироат аввалида таъаввузни айтиш мустаҳабдир, вожиб эмас, хоҳ у намозда ёки бошқа ҳолларда бўлсин. (Баъзи тоифадаги уламолар уни айтишлик вожиб деганлар, шу сабабли, айтмасликдан кўра, айтишлик афзалдир). Шунингдек, «Тавба» сурасидан бошқа ҳамма суралар аввалида «Бисмиллаҳир-роҳманир-роҳийм»деб айтиш лозим. Агар басмалани тарк қилса, кўпчилик уламоларнинг фикрича Қуръоннинг одобини бузган ҳисобланади.\n• Қироат давомида ўзини хушуъ ҳолатида тутиб, тадаббур билан ўқиши лозим. Бу ҳар бир қорийдан матлубдир. Шундай қилинса, кўнгиллар очилиб, қалблар нурланади ва иймон янада зиёдалашади.\nАллоҳ (азза ва жалла) шундай дейди: «Ахир улар Қуръонни тадаббур қилмайдиларми?» (Нисо сураси, 82)\nАллоҳ таоло айтади: «(Эй Муҳаммад(с.а.в.), Ушбу Қуръон барча одамлар) оятларини тадаббур қилишлари учун Биз Сизга нозил қилган бир муборак Китобдир». (Сод сураси, 29)\nБу хусусда ҳадислар кўп ва салафларнинг қавллари ҳам маълум ва машҳурдир. Баъзилар биргина оятни тадаббур қилиб, уни тонггача такрорлаб чиқар эдилар. Баъзи солиҳлар айтадилар: «Қалбнинг давоси беш нарсадир:\n- тадаббур билан Қуръон ўқиш,\n- қориннинг бўш бўлиши,\n- кечалари (нафл) намозларида қоим туриш,\n- саҳар пайтида Аллоҳга тазарруъ (дуо-илтижо) қилиш,\n- орифлар суҳбатидан баҳраманд бўлиш».\nАбу Зар (р.а.) дан ривоят қилинади: Набий (с.а.в.) биргина оятни ўқиб, уни тонг отгунча қайта-қайта такрорлаб чиқардилар. У оят ушбудир:\n«Агар уларни азобласанг, улар сенинг (ожиз) бандаларинг». (Моида сураси, 118)\nТамим Дорий (р.а.) ҳам Ушбу оятни такрорлаб тонг оттирар эдилар: «Балки ёмонлик-гуноҳ касб этган кимсалар Биз уларни ҳам иймон келтирган ва яхши амаллар қилган зотлар каби қилишимизни ўйлагандирлар?!» (Жосия сураси, 21)\nУбода ибн Ҳамза айтадилар: Мен Оиша (р.а.)нинг ҳузурларнига кирдим, у киши эса, «Мана, Аллоҳ бизларга марҳамат кўрсатди ва бизларни Самум (яъни, бандаларни илма-тешик қилиб юборгувчи дўзахий шамол)дан сақлади» (Тур сураси,27) оятини ўқиб туриб, уни яна қайтарар ва дуо қилар эдилар, ҳатто вақт чўзилиб кетиб, бу менга малол кела бошлади ва баъзи бир хожатларимни бажариш учун бозорга кетдим. Сўнгра қайтиб келсам, у киши ҳали ҳам ўша оятни қайтариб ўқиб, дуо қилар эдилар. (Ушбу ривоят Оиша (р.а.) тўғриларидаги қиссаларда келтирилади).\nИбн Масъуд (р.а.) «Айтинг: Парвардигорим илмимни янада зиёда қилгин» оятини кўп такрорлар эдилар.\nСаид ибн Жубайр эса, «Ва (барчангиз) Аллоҳга қайтариладиган Кундан қўрқингиз» оятини қайта-қайта ўқир эди. Шунингдек, у киши\n«Улар (кофирлар) яқинда боражаклар Ўшанда (яъни, дўзахга ташланганларида) улар бўйинларида кишан ва занжирлар (билан) қайноқ сув томонга судралурлар, сўнгра оловда ёндирилурлар» (Ғофир сураси, 70-72) оятини кўп такрорлар эдилар.\nТаржимонлар: Раҳимов Зиёвуддин


Окленддаги мусиқий кечада чиққан ёнғинда ҳалок бўлганлар сони 33 нафарга етди\n08:43 / 05.12.2016\nФото: © AP Photo/Josh Edelson\nАҚШнинг Окленд шаҳридаги омборхонада мусиқий кеча ўтказилаётган вақтда чиққан ёнғин оқибатида ҳалок бўлганлар сони 33 нафарга етди. Бу ҳақда шаҳар ҳокимияти маълум қилди, деб хабар бермоқда Reuters ахборот агентлиги.\nМаълум қилинишича, ҳалок бўлганлар сони ошиши мумкин. Ўт ўчирувчилар икки қаватли омборни текшириш вақтида 30 дан кўпроқ жасадни аниқлашган, бироқ улар омборнинг фақатгина ярмини кўздан кечириб чиқишган. Таъкидланишича, қурбонлар орасида балоғатга етмаганлар ҳам бўлган.\nМаълумотларга кўра, ёнғин вақтида омборда 50-100 нафар одам бўлган. Ёнғин сабаби ҳали ўрнатилмаган.\nОмбор биносида шунга ўхшаш бирор-бир тадбирни ўтказишга рухсат берилмаган. Бундан ташқари, бино ёнғинга қарши тизим билан жиҳозланмаган бўлган. Бу ерда ноқонуний равишда бир неча киши яшаган. Окленд маъмурияти ушбу ҳолат юзасидан тергов бошлаган. 17 ноябрда терговчилардан бири бинога киришга ҳаракат қилган, бироқ бунинг уддасидан чиқа олмаган. Омборда ким яшагани ҳақида аниқ ахборот йўқ. Ёнғинда омон қолганлардан бирининг айтишича, омборда 18 рассом яшаган.\nЁнғин шаҳар тарихида қурбонлар сони бўйича энг йирикларидан бири бўлди.\nАҚШ ёнғин Окленд


Барчага бағрини очган Швеция нега ўзбекистонликларни қабул қилмаяпти? Швецияда саккиз йилдан бери яшаётган Аиша Алиева ҳикояси - Daryo\n11:22, 30.10.2020 158054\nҲар йили дунё бўйлаб ўтказиладиган рейтингларга кўра, Швеция энг бахтли инсонларлар яшайдиган давлатлар ўнталигига киради. Бундан ташқари мамлакат Европадаги муҳожирлар яшайдиган энг яхши давлат сифатида кўп бора эътироф этилган. Хўш, Швецияда мигрантлар учун қандай имконият ва имтиёзлар бор? Мамлакатда яшаш ва ишлаш учун нималар қилиш керак? Бу ҳақда «Дарё»га кўп йиллардан буён Швециянинг Стокгольм шаҳрида истиқомат қилаётган Бобур Умурзаков ва Аиша Алиева батафсил ҳикоя қилиб берди.\nМен Аиша Алиева, ёшим 23 да. Бу ерга 8 йил олдин оилам билан кўчиб келганмиз. Швецияга келганимизнинг биринчи йилидаёқ доимий яшаш гувоҳномаси олганмиз.\nФото: Instagram / @Aishaliieva\nБошидан батафсил айтиб берадиган бўлсам, онам асли ўзбекистонлик. Қирғизистонга келин бўлиб тушганлар. Мен Бишкекда туғилганман. Ота-онам кўп ўтмай ўз бизнесларини бошлаш учун Қозоғистонга кўчиб кетишди. Мени эса холамникига – Тошкентга юборишган. Пойтахтдаги мактабда 6-синфгача таҳсил олганман.\nОта-онам ўзларини моддий жиҳатдан тиклаб олганидан сўнг мени ёнига чақирганлар. Шундай қилиб, 6-синфдан бошлаб Қозоғистонда оилам бағрида ўқишимни давом эттирдим. Бир неча йилдан кейин уйдагиларим маълум бир сабабларга кўра бошқа давлатга, яъни Швецияга кўчиб кетишга қарор қилишди. Ўшанда 15 ёшда эдим.\nКўпчилик янги давлатга кўникиб кетишга қийналмаганмисиз, деб сўрайди. Очиғини айтганда, ота-онам ёнимдалиги учун мен бошқа давлат ҳаяжонини, қийинчиликларини сезмаганман. Умуман олганда, янги муҳитга мослашиш қийин кечмаган. Икки йил давомида швет тилини ўргандим. Кейинчалик Бобур ака билан совчи орқали танишиб, оила қурдик. Ҳозир икки фарзандимиз бор.\nШвецияга бориш йўллари ҳақида\nШвецияга кўчиб келганимизда жуда ёш эдим. Ота-онам қандай ҳужжатлар тайёрлаган, қандай муаммоларга дуч келишган, очиғи, билмайман. Лекин турмуш ўртоғим 15 йилдан бери шу ерда яшайди. У бу ҳақда батафсил маълумот бериши мумкин.\nШвеция аслида мигрантларга тўла давлат. Мамлакатга кунига турли хил йўллар билан минглаб муҳожир кириб келади.\nМасалан, мен бу ерга 15 йил олдин келганман. Ўшанда ўзбек санъаткорлари билан биргаликда Германияга гастролга борганмиз. Кейин Германия элчихонасидан Швецияга бориш учун бизга ҳужжат тайёрлаб беришган. Шундан кейин бу ерда ишлаб, доимий яшаш гувоҳномаси олганман.\nКўпчилик давлатга сайёҳлик визаси билан ёки Польша, Норвегиянинг бир йиллик иш визаси билан келади. Лекин ҳозир миграция анча қийин бўлиб қолган. Польша иш визаси билан ҳеч ким бу ерда ишлолмайди.\nМамлакатга келган муҳожир дастлаб миграция хизматига келиш сабабини айтиб, мурожаат қилади, керакли ҳужжатларини топширади. Масалан, сурияликлар юртидаги зиддиятлар, босимлар ҳақида ёзиб, ёрдам сўрайди.\nМиграция агентлиги ҳужжатларни кўриб чиқиб, лозим топса, муҳожирни узоқ қишлоқларга юборади. Ишлаши учун карточка беради. Яшаш учун етадиган пул ва бошпана билан таъминлайди.\nАвваллари Ўзбекистондан келадиганлар учун вазият ва ҳолатдан келиб чиққан ҳолда қўшимча имкониятлар бўларди. Лекин 2016 йил Шавкат Мирзиёев президент бўлгандан буён қўмита Ўзбекистонда одамларни яшашига тўсқинлик қилувчи муаммони кўришмаяпти. Ўзбекистон тинч, яшаш учун керакли шароитлар бор деб тезроқ ҳужжатини чиқариб, ортга қайтариб юборишяпти.\nКундан кунга миграция қийинлашиб бормоқда\nАвваллари муҳожир бу ерда кимгадир уйланса, мамлакатда қолиш имконияти бўларди. Шунинг учун айримлар ёлғондан бўлса ҳам оила қурарди. Лекин ташкилот ҳам аҳмоқ эмас. Улар бирга яшаяптими, йўқми билиш учун ташкилот келиб, керак бўлса интим саволлар бериб бўлса ҳам буни текшириб туришади.\nЎқиш учун ҳам Швецияга келиш мумкин. Бу ерда университетлар асосан текин. Ҳар бир олийгоҳнинг белгиланган баллари бор. Абитуриентлар шунга қараб ҳужжатларини топширишади. Талабларга жавоб берса бўлди, ўқишга киради.\nЛекин бир нарсани очиқ айтишим керак, Швецияда 15 йилдан буён яшаётган бўлсам, ҳалигача бирор марта ўқишга келиб, қолдим деган гапни эшитмадим.\nМамлакатда ишлаш қоидалари\nШвецияда ишчи визаси икки йилга берилади ва буни муҳожир ишлаётган ташкилот тайёрлаб беради. Мамлакатнинг қонунларига кўра кейинги икки йилни ҳам ўша ташкилотдан олиши керак. Бошқа жойга ишга ўтса, яна бошидан бошлашига тўғри келади. Икки бор ишчи визасини олган одам кейингисини бошқа ташкилотдан олиши мумкин. Учинчи ишчи визасидан олиб, солиқларни ўз вақтида тўлаб борса, кейинроқ фуқаролик олиш учун топшириши мумкин.\nТил билган муҳожир пул топишга қийналмайди\nШвецияда ҳам Россиядагидек қора иш қиладиганлар бор, лекин агар мигрант тил биладиган бўлса миграция берган ҳужжат билан ҳам яхши жойда ишлаши мумкин.\nҚўшимча қилсам, мигрантлар одатий юмушлар - тозалаш билан шуғулланадиган фирмаларда, қурилишда ишлаши мумкин. Мамлакат қонунларига кўра, талабаларнинг ишлашига ҳам рухсат берилган. Талабалар кўпроқ официантлик қилишади, офис ва меҳмонхона қабулхоналарида ишлайди. Яна бир муҳим факт - швет тилини билиш шарт эмас. Инглиз тили билан ҳам пул топса бўлади.\nШвецияда ўртача ойлик – 2,5-3 минг доллар\nШвецияда ўртача ойлик долларга ҳисоблаганда 2,5-3 минг доллар атрофида бўлади. Лекин бу ерда ҳам бошқа жойларга ўхшаб, касбларнинг минимум бериладиган суммаси бор. Масалан, қурилишда минимал қонун бўйича белгилаган нархи соатига 140 крон (14 евро), меҳмонхона тозаловчиларининг соати эса 100 крондан (10 евро) бошланади. Албатта, бу солиқни ҳисобламаганда.\nШвециядан ўрнак оладиган жойларимиз кўп\nОчиғини айтганда, нафақат Ўзбекистон, балки бошқа давлатларнинг ҳам Швециядан ўзлаштирадиган жиҳатлари жуда кўп. Айнан уч категория бўйича изоҳлаб бермоқчиман:\nБиринчидан, тиббиёт ҳамма учун текин. Масалан, турли хил оғир касалликлар, 3 ёшдан 21 ёшгача стоматологлар хизмати ва умуман барча хизматлар текин. Ўзбекистонда ҳам тиббий хизматлардан фойдаланиш текин дейишингиз мумкин, лекин текин жойига ҳеч ким бормаслигини яхши биламиз. Бу ерда эса текинлиги билан бирга сифати ҳам аъло даражада.\nИккинчидан, мактаблар, университетлар бепул ва 65 ёшгача ўқиш мумкин. Ўқишдан бериладиган овқатлар ҳам текин. Аниқ фактлар мисолида айтадиган бўлсам, мактаблар ҳар бир ўқувчи учун ойига минг евро сарфлайди. Ҳозир Fölkhögskola коллежида ўқийман. Ўқишим ҳар ой 1 100 доллар стипендия беради.\nУчинчидан, фуқароларни ижтимоий ҳимояси ҳам юқори даража. Försäkringskassa деган бир ташкилот бор. Агар бирорта инсон касал бўлиб қолса ёки қўли синиб бир ой ишлолмай қолса, икки ҳафта ишхонаси қолган икки ҳафта Försäkringskassa пул билан таъминлайди. Ёки нимадир бўлиб ишини йўқотса, яна ўша ташкилот ёрдам беради.\nЯна бир тарафи ҳомиладор аёлларга ҳомиладорлик таътили пули ва болаларни ногиронлик, 18 ёшгача бўлган ёрдам пуллари ҳам Försäkringskassa’дан олинади.\nШвецияда миллат, дин ажратилмайди\nМамлакатда ҳар бир дин вакилларига яхши муносабатда бўлишади. Мусулмон, атеист, буддист деб ҳеч қачон ажратилмайди. Умуман диннинг аҳамияти йўқ. Энг муҳими, бировга зарар етказмаса бўлгани.\nШвецияда ўзбеклар жуда кўп. Қирғизистон, Қозоғистондан келган ўзбекларни ҳам кўп учратиш мумкин. Адашмасам, Швецияда 20 мингга яқин ўзбек яшаса керак. Чунки автобус, метро ва жамоат жойларида ўзбекча мулоқотлар кўп қулоққа чалинади.\nЎзбеклар орасида муносабат яхши эмас\nОчиғини айтганда, ўзбеклар, гуруҳ-гуруҳ бўлиб юрганларни айтмаганда, бир-бирлари билан яхши муомала қилмайди. Кўча-кўйда ўзбекча сўзлар қулоққа чалинса ҳам бориб, ҳеч ким танишмайди. Бошқа миллатларга қараганда ўзбеклар орасида муносабат унчалик яхши эмас деб ўйлайман. Сабаби, озарбайжон, чечен, арманларни кўраман, юртдошлари билан жудаям аҳил, оқибатли...\nМисол учун, бир озарбайжонлик танишим бор эди. Бир куни ватанидан ёш оилани кўчиб келганини қаердандир эшитиб қолиб, уларни телефон рақамини топиб, уйига борган. Ҳол-аҳвол сўраб, эҳтиёжи бўлган телевизор ва диван олиб бориб берган. Аслида бир-бирларини умуман танимайди, лекин бир жойдан бўлгани учун шунчалик меҳрибонлик қилган. Афсуски, бизда ундай эмас.\nАгар ўзбек кўчада қолиб кетса...\nИлоҳим, бу ҳеч кимнинг бошига тушмасин, лекин агар бирор юртдошимиз бу ерда кўчада қолиб кетса, албатта ёрдам берамиз. У хоҳ ўзбек бўлсин, хоҳ бошқа миллат инсонийлик юзасидан ҳам кўмак берилади.\nИшонч билан айтаманки, Швеция ҳукумати ҳеч кимни кўчада қолдириб қўймайди. Уларни янги келганлар учун ажратилган уйга жойлаштиради, уч маҳал овқат билан таъминлайди. Кийими бўлмаса, олиши учун пул берилади.\nХуллас, Швецияга келган одам кўчада қолиб кетмаслигига кафолат бор.\nШвецияда давлат квартирасида ижарада турамиз. Бу каби уйларни олиш учун одамлар йиллаб навбатда туради. Бу давлатнинг уйи тўғри, лекин агар сиз шовқин қилиб, қўшниларнинг тинчини бузмасангиз, уйни сиздан ҳеч ким олиб қўёлмайди. Ҳайдаб чиқариб юборолмайди.\nАлҳамдулиллаҳ, бу ерда ҳаётим ўзим хоҳлагандек. Ота-онам ёнимда, турмуш ўртоғим мени ҳамиша қўллаб-қувватлайди. Болаларим боғчага боради. Шу давлат яратиб берган барча шароитдан жудаям мамнунман. Ўзимни бу ерда жуда эркин ҳис қиламан.\nҲозирда Fölkhögskola коллежининг 3-босқичида таҳсил оламан. Ўқиш ва болалар тарбиясидан ортиб, YouTube’да влогерлик қиламан. Швецияда яшаш, мамлакатдаги ўзбекларнинг ҳаёти,турмуш тарзи ҳақида турли хил влоглар олиб, каналимга жойлаб бораман.\nКелажакдаги ниятларим жудаям кўп. Ўзим орзу қилган касбга ўқишни, Қуръони каримни ёдлашни ҳамда ҳамма оналар каби фарзандларимга чиройли тарбия бериб, уларнинг яхши инсон бўлишларини истайман.\n23:44, 27.09.2020 158101\n15:20, 07.10.2020 219587\n01:54, 06.05.2021 4450\n23:58 Бугун 8770\n23:54 Бугун 7644\n23:42 Бугун 3927\n22:28, 04.05.2021 84167\n22:26, 03.05.2021 80665\n23:58, 04.05.2021 63395\n17:59 Бугун 62237


«Арсенал» хўжайини жамоанинг узоқ вақт совринсиз қолишига муносабат билдирди » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\n«Арсенал» хўжайини жамоанинг узоқ вақт совринсиз қолишига муносабат билдирди\nКомментариев: 0 Просмотров: 143 Дата: 13-03-2016, 10:03 «Арсенал» жамоаси хўжайини Стэн Кронке жамоанинг узоқ йиллардан буён катта совринларсиз қолаётгани ўзини ташвишга солмаслигини билдирди. Унинг айтишича, лондонликлар клуби совринлардан кўра муҳимроқ молиявий даромад келтирмоқда. «Менинг фикримча, футбол жамоаси сотиб олувчилар ҳақиқат билан ҳисоблашиши керак. Агар сиз шунчаки титулларга эга бўлишни истасангиз, футбол жамоаси сотиб олмаганингиз маъқул. Ўйлайманки, спорт жамоалари хўжайинлари даромад кўриш ҳақида ўйлаши ва шунга интилиши керак. Агар бизнесингиз яхши йўлга қўйилмаган бўлса ва бошқа даромад манбаингиз бўлмаса, сиз жамоага савияли футболчиларни жалб эта олмайсиз», — дея қайд этади Кронке. Айни вақтда, 29 тур ўйинларидан кейин «Арсенал» АПЛ турнир жадвалида пешқадам «Лестер»дан 8 очко ортда қолган ҳолда учинчи ўринда бормоқда. Жамоа охирги марта 2004 йилда Англия чемпиони бўлган, ЕЧЛда эса охирги марта 2005 йилда финалда ўйнаган. - деб хабар бермоқда Stadion.uz нашри.


Тошкент вилоятида кўмир ортилган юк поезди ағдарилди — видео - Bugun.uz\nТошкент вилоятида кўмир ортилган юк поезди ағдарилди — видео\n18:19 | 19-12-2021\nТошкент вилояти Ангрен шаҳридаги «Ангрен кўмир кони» ҳудудида 19 декабрь куни юк поезди ағдарилиб кетди. Бу ҳақда Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ахборот хизмати хабар берди.\nҚайд этилишича, Ангрен шаҳридан 19 километр шарқий йўналишда жойлашган «Ўзбеккўмир»га қарашли «Ангрен кўмир кони» ҳудудидаги темир йўлда 010-сонли локомотив состав электровознинг сиқилган ҳавосиз қолиши оқибатида бошқарувсиз ҳаракатланган ва 1-йўлда ҳаракатланиб кетаётган 017-сонли локомотив составига урилган.\nШундан сўнг жами 33 та юк вагонидан 20 та вагон (010-сонли локомотив составидан 14 та кўмир ортилган юк вагон ва 017-сонли локомотив составидан 6 та бўш юк вагони) темир йўл изидан чиқиб, ағдарилган.\nҲодиса оқибатида 010-сонли локомотив состави машинисти ва унинг ёрдамчиси енгил тан жароҳати олган. Улар «Темир йўл транспорти» филиали ҳуддудидаги тиббий ёрдам пунктига олиб борилиб, ёрдам кўрсатилган ва Ангрен шаҳар шифохонасига юборилган.\nМазкур ҳолат оқибатларини баратараф этиш мақсадида воқеа жойига «Ўзбеккўмир» АЖ тасарруфидаги «Темир йўл транспорт» филиалидан 2та юк крани, 2 та погрузчик ва 50 нафар ишчи-ходимлар жалб этилган. Бартараф этиш ишлари давом этмоқда. Содир бўлган холат юзасидан дастлабки терговолди суриштирув ишлари олиб борилмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, Қашқадарё вилояти Чироқчи туманида 2 ноябрь куни ҳайдовчи бошқарувни йўқотиши сабаб «Nexia» пастликка ағдарилганди.


Ёш авлодни баркамол вояга етказишда бошқа омиллар қаторида мусиқа санъатининг ўрни алоҳида. Жумладан, куй - инсон туйғуларига жон бағишлайди. Қалбнинг энг нозик торларини чертиб, дилга ором бахш этади. Эътибор берсангиз, табиат буюк санъаткор. Ёмғир шитирлаши, япроқлар шивири, қушлар нағмасида куй бор, сеҳр бор. Ҳар бир жисм ўзидан маълум бир товуш тарқатади. Бу - бизни қуршаб олган олам оҳанги.\nОлимлар нафис куй таралган хонадаги гуллар ўзгача барқ уриб яшнаши, аксинча, ёвузлик, қабоҳат, ваҳима уйғотувчи овозлар таъсирида сақланган ниҳол сўлиб қолишини аниқлашган. Замонавий тиббиётда мусиқа терапеядан фойдаланилмоқда. Бу каби фикрларни яна давом эттириш мумкин. Ҳар ҳолда, жон инсон танасига куй сеҳри ёрдамида жойлангани ҳақидаги афсона бежиз тўқилмаган.\nТўрқўрғон туманидаги 10-болалар мусиқа ва санъат мактабига кириб борганимизда хаёлимиздан ана шу фикрлар кечди. Сабаби бу даргоҳга қадам қўйишингиз билан руҳингизда ажиб ҳаловатни сезасиз. Зич ёпилган эшиклар бўйлаб юрарканмиз мусиқа хона деворларини ёриб ўтиб, вужудимизга сингаётгандек туюлади. Болалар турли йўналишларда куй-қўшиқларни ижро этишмоқда. Кимдир миллий чолғу асбобларида маҳоратини ошираётган бўлса, бошқаси устоздан ноталар бўйича сабоқ оляпти. Яни биров овозини мумтоз қўшиқларга созлаяпти. Ўзига хос, бетакрор машғулотлар.\nМактаб директори Умиджон Алиев бизни, ёшларга ҳалал бермайлик дегандек, ўз хонасига бошлади. Деворларни саънат оламининг машҳур дарғалари портретлари безаган. Турли кўрик-танловларда қўлга киритилган ютуқлар тасдиғи бўлган диплом, фахрий ёрлиқ, рамзий эсдаликлар диққатимизни тортади.\n- Мактабда ўқувчилар санъат турларидан таълим олишлари учун барча шароитлар яратилган, - деди у биз билан суҳбатда, - машғулотлар ҳар куни давом эттирилади. Санъатга истеъдодли ўқувчиларни жалб қилганмиз. Уларнинг кўпчилиги мутахассисларда умид уйғотмоқда.\nДиректор гап орасида Мўминжон Алиев, Дилдора Дадабоева, Юлдуз Ўринбоева сингари бир қатор ўз касбининг устаси ҳисобланган ўқитувчилар номини тилга олади. Улар эришаётган ютуқлар, олиб борилаётган машғулотлар, ёш истеъдод эгалари ҳақида тўлқинланиб сўзлайди.\nМактабда 9 та йўналиш бўйича 177 нафар ўқувчи мусиқа ва санъат йўналишидан сабоқ олмоқда. Шундан 67 нафарини қизлар ташкил этади.\nХореография бўйича мутахассис Ёқутхон Хумойдинованинг қизлар билан ўтказаётган машғулотини бир лаҳза кузатамиз. 9-12 ёшлар атрофидаги қизалоқлар рақс санъатини қизиқиш билан ўрганмоқдалар. Уларнинг аксарияти мана шу қишлоқдан. Улар орқали санъат оилаларга кириб бормоқда. Ёшларнинг бу борадаги тушунчаси кенгаймоқда, ҳаёт йўлини жуда ёшликдан танламоқдалар. Бу-катта санъат сари ташланган илк қадамлар.\nДиректор мактаб жамоаси эришган ютуқларни ифода этувчи бир даста фахрий ёрлиқ, дипломларни кўз-кўз қилади. Улардан бирига кўз ташлаймиз: "Ўзбекистон Республикаси халқ таълими вазирлиги Наманган вилоят халқ таълими бошқармаси Тўрақўрғон туманидаги 10-сонли БМСМ ўқувчиси Ғуложонова Шаҳзодани болалар қўшиқлари, шеърлар ва куйларини яратиш бўйича Республика ижодий танловининг вилоят босқичида шеър йўналиши бўйича фахрли 1 ўринни эгаллагани учун ушбу диплом билан тақдирлайди. Бошқарма бошлиғи В. Ражапов. 2016 йил 22 апрель". Булар қаторига Қундузхон Маткаримова, Шоҳруҳ Аҳаджонов Содиқжон Тўхтабоев сингари ўнлаб ўқувчиларни ёки фольклор, анъанавий ижрочилик, зарбли чолғулар каби кўплаб жамоалар номига битилган ёрлиқларни қўшиш мумкин.


Ургутлик мактаб ўқитувчилари ва шифокорлар бир ойлик ҳарбий чақирув учун шартнома тузишга мажбурланаётганликлари ҳақида шикоят йўллашган. Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари Наврўз Ризаев ва Ғайрат Абдиев мазкур мурожаатни ўрганиш учун туманга етиб боришди.\nМурожаатга кўра, туман ҳокимлиги томонидан маълум миқдордаги ўқитувчи ва шифокорларни зудлик билан сафарбарлик чақирув резерви (халқ тилида бир ойлик ҳарбий хизмат)га юбориш, мазкур ҳарбий хизмат тури учун тўланадиган маблағни уларнинг ойлик маошидан ушлаб қолиш топшириғи берилган.\nМазкур мурожаатни бевосита жойида ўрганиш учун Ургут туманига етиб келган депутат Наврўз Ризаев Kun.uz мухбирига берган интервьюсида ҳолатга ўз муносабатини билдирди.\n«Қонунчиликка кўра, сафарбарлик чақирув резерви шундай тушунчаки, фуқаро ўзи ҳарбий хизматга кетишни хоҳласа туманлардаги ҳарбий бўлинмаларга мурожаат қилади. Белгиланган миқдорда қонуний равишда пулини тўлайди. Кейин бир ойлик ҳарбий хизматга бориб келади. Шу тарзда ҳарбий мажбуриятини бажарган бўлади.\nЭнди Ургутда нима бўляпти? Бизга фуқаролар мурожаат қилишяпти. Улар билан суҳбатлашиб, ўрганиш ўтказмоқдамиз. Вазият қуйидагича: тиббиёт ходимлари ва ўқитувчиларга СЧР мажбуриятини тўлдириб берасизлар, деган озгина босим бўлган. Агар ҳарбий хизматга жалб этилган фуқаронинг маблағи бўлмаса, ойлигидан ушлаб қолиш ҳисобига қопланаркан.\nЛекин бугун, пандемия шароитидан энди чиққан вақтимизда, давлатимиз раҳбари ҳаммани ҳар томонлама қўллаб турган бир шароитда СЧР учун маблағи бўлмаган одамларни мажбурлашнинг нима ҳожати бор экан? Мана шунга ҳайрон қоляпмиз.\nКейин яна топшириқ бериляпти: Биздаги маълумотга кўра, тумандаги ҳарбий бўлинмада жадвал қилиб берилган экан. Яъни режа шундай бўлгач, албатта, уни бажариш керак-да.\nКечирасиз-у, бундай режа қилишга кимнинг ҳақи бор? Бу масалага ўзи озгина маош олиб турган тиббиёт ходими билан ўқитувчининг қандай алоқаси бор? Ким бундан манфаатдор?\nМана шу саволлар очиқ қоляпти. Биз, албатта, ўрганишда давом этамиз ва саволларга аниқлик киритамиз.\nОдамларда озгина истиҳола ҳам бор, айримлар масалани очиқ айтишга чўчиб тургани ҳам бор гап. Аммо биз уларнинг ёнида турамиз ва масалани тўлиқ ўрганиб яна натижалар билан ўртоқлашамиз», — деди депутат.\nKun.uz ҳолат юзасидан Ургут туман халқ таълими бўлими вакилидан изоҳ олди. Шахси сир қолишини истаган ХТБ вакилига кўра, туман ҳокимлигида бўлиб ўтган йиғилишда бу ҳақда сўз борган.\n«Йиғилишда раҳбарият (айнан қайси раҳбарият экани очиқланмаган) томонидан туман «военком» бошлиғига топшириқ берилди. Туманнинг СЧР бўйича режаси бажарилмаган экан чоғи, ҳарбий хизмат бўйича тегишли ҳужжатлар ижросига эътибор қаратилди ва ёши тўғри келадиган, ҳарбий хизматга лаёқатли, давлат ташкилотларида ишлайдиган ходимлар ватан олдидаги ҳарбий мажбуриятини ўташ керак, дейилди.\nШундан сўнг, «военкомат» биздан (туман халқ таълими бўлимидан – таҳр.) ҳарбий хизмат ёшидагиларнинг рўйхатини олиб, ёш бўйича ажратиб олиб, ўзлари чақиришган.\nТуман ҳокимлиги бир ойлик ҳарбий хизматга маблағи етмаганларга имтиёзли кредит бериш бўйича банкларга топшириқ берди. Чунки ҳали ойликлар чиққан эмас.\nШу тарзда ҳарбий хизматга бормоқчи бўлганлар ўзлари ҳарбий бўлимга бориб, шартнома тузиб, бу учун банкдан кредит олишга ҳам мажбур бўлмоқда, тумандаги айрим мактаб ўқитувчилари ҳам ҳокимлик томонидан ҳар бир мактабдан икки нафар ўқитувчи зудлик билан бир ойлик ҳарбий хизматга жўнатиш талаби қўйилди», — деди Kun.uz мухбири билан суҳбатда Ургут туман ХТБ ходими.\nУргут туман ҳокимлиги ахборот хизмати эса ҳокимлик томонидан бу бўйича ҳеч қандай топшириқ бўлмаганини маълум қилди.\nОлий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатларининг жорий ўрганишлари ниҳоясига етгач бу масалага яна қайтамиз.\n2019 йил декабр ойида ҳам Ургут туманида яшовчи фуқаролар таҳририятга мурожаат қилиб, ҳокимлик томонидан ўқитувчиларнинг маошларидан бир ойлик ҳарбий хизматга чақирилганларнинг шартномаси учун пул ўтказиш топшириғи берилганини айтганди. Бу бўйича мақола эълон қилинган, маълум муддат ўтиб, асоссиз равишда тўланган 45 миллион сўм пуллар эгаларига қайтарилгани айтилганди.\nЭслатиб ўтамиз, сафарбарлик чақирув резерви учун тўлов базавий ҳисоблаш миқдорининг 20 бараварини ташкил этади ва у 4 миллион 706 минг сўмга тенг.\n#ҳарбий хизматга чақирув


Россия ва Ўзбекистон миршаблари ҳамкорликни кучайтирмоқчи\n27 май 2020, Тошкент вақти: 11:26\nИИВлар орасидаги баённома Россия ички ишлар вазири Владимир Колоколцевнинг Ўзбекистонга ташрифи чоғида имзоланди.\n23 май куни Тошкентда Ўзбекистон ва Россия Ички ишлар вазирликлари ўртасидаги ҳамкорликка оид баённома имзоланди. 2017-2018 йилларга мўлжалланган бу ҳужжат Ўзбекистон Ички ишлар вазири Абдусалом Азизов ва Россия ички ишлар вазири Владимир Колоколцев томонидан имзоланган.\nЎзаро ҳамкорлик доирасида икки мамлакат ИИВ уюшган жиноятчилик ва банг моддалари трафигига қарши курашга алоҳида эътибор қаратиб, экстремистлар бўйича маълумот алмашишни йўлга қўймоқчилар.\n“Ҳозирда Россия Федерациясида 1 миллион 700 минг нафар ўзбекистонлик истиқомат қилмоқда. Шу йил бошида 600 мингдан кўпроқ ўзбекистонлик келди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 10 фоизга кўпдир. Ҳаётнинг ўзи алоқаларимизни айнан шу ҳамкорлик участкасида мустаҳкамлаш зарурлигига ундаяпти”, дея иқтибос келтиради рус вазири Владимир Колоколцевдан “Мир 24” телеканали.\nВазирлар учрашувида ўзбекистонлик миршабларнинг Россияда таълим олиш имконияти бўйича ҳам келишиб олинган.


Жиззахда янги қурилаётган кўп қаватли уйнинг бир қисми қулаб тушди\n22 май 2022, Тошкент вақти: 12:42\nМазкур бино хусусий тадбиркор томонидан қурилган. ФВВ фотоси.\nЖиззах шаҳар Зилол маҳалласи Мустақиллик кўчасида 2020 йилнинг март ойида қурилиши бошланган кўп қаватли уйнинг бир қисми 10 январь куни соат тахминан 17:15 да қулаб тушди.\nФавқулодда вазиятлар вазирлиги матбуот хизматининг маълум қилишича, ҳозирда воқеа жойига вилоят Фавқулотда вазиятлар бошқармаси, ички ишлар ва тиббиёт ходимлари етиб боришиб, ҳолатни ўрганишмоқда.\nОлти қаватли бино ҳали фойдаланишга топширилмаган эди. Жиззах вилоят фавуқулодда вазиятлар бошқармаси ахборот хизмати раҳбари Фаррух Абдураҳмоновга кўра, бино хусусий тадбиркор томонидан қурилган. Бинонинг дастлабки 2 қавати дўконлар ва қолган 4 қавати яшаш учун мўлжалланган.\nБирламчи маълумотларга кўра, воқеа натижасида жабрланганлар ва ҳалок бўлганлар йўқ. Шундай бўлишига қарамасдан, ҳозирда қидирув-қутқарув ишлари олиб борилмоқда.


Талабалар — Latifa.uz\nТалабалар ҳақида латифалар\nИмтиҳон саволига жавоб тополмай ўтирган талаба ёнига ўқитувчи келиб:\n— Бу фандан билиминг ёмон экани кўриниб турибди. Кел, сенга бошқа савол бераман. Мана шу хонада нечта чироқ бор? - дебди.\nТалаба саволга жавоб топа олмай ўтирганида, тепадаги чироқларни санаб чиққан экан. У дарров, - саккизта, - дебди.\n— Тополмадинг. Мени портфелимдаги билан тўққизта. Имтиҳондан ўтолмадинг, - дебди.\nТалаба иккинчи мартта имтиҳонга кириб, яна шу ҳолатга тушибди. Энди у профессорни саволига, - тўққизта чироқ бор, - деб жавоб берибди.\n— Топа олмадинг. Бугун мени портфелим бўш, - деса,\n— Лекин мени сумкамда бор!, - деган экан талаба.\nИлму толиб пиру комилдан сўрабдур:\n— Айтингчи устоз, нечун сессия йилига икки маротаба бўлур?\nПиру комил жавоб берибдир:\n— Агар сессия йилда уч маротаба бўлса, у талабага оғирлик қиладир. Агар сессия йилда бир маротаба бўлса, бу домуллага оғирлик қилган бўларди.\nБой ота ўғлини институтдаги имтиҳонларни топшириб олиши учун ўқитувчилар билан "келишиб" қўйибди.\n— Ўғлимни билими сал пастроқ. Сиздан илтимос, осонроқ савол берсангиз...\nЎқитувчи рози бўлибди. Имтиҳон бошланибди. Навбат бойнинг ўғлига келибди.\n— Сизга осон савол бераман. Абдулла Ориповнинг "Ўзбекистон" шеърини ким ёзган? - дебди ўқитувчи.\nҲалиги йигит ўйланиб туриб:\n— Шукур Бурхонов, – дермиш.\n#Ота-она #Ўқиш-мактаб #Устоз-шогирд #Талабалар #Калтафаҳмлар\n— 1565 йили нима бўлган?\n- 1566 йилда-чи?\nИкки абитуриент институтга ҳужжатларини топшириб бўлиб, уйга қайтишда кечки овқатга товуқ олиш учун дўконга кирибдилар. Қарашса, товуқ ва тухум сотаётган сотувчи рус аёл экан.\n— Сен рус тилини биласанми? – сўрабди дўсти.\n— Йўқ, - дебди шериги.\n— Майли, ҳозир шошмай тур! – деб, сотувчини ёнига борибди-да, тухумни кўрсатиб “Мама где?” – дебди дўсти.\n#Миллатлар #Дўкон-бозор #Талабалар\nБўйи етган йигит адасининг калишини ичига сабзи солиб, “дадам мени тушуниб оладиган” деган ҳаёл билан институтга ўқишга кетибди. Кечқурун қайтиб келса, ўзини калишини ичида тўлов-контракт шартномаси турган эмиш.\n#Ота-она #Ёшлар #Талабалар\nБитта домла айтган экан:\n— Ўқиб, талабаликни олтин даврини топдингми?\n— Йўқ, - жавоб берибди талаба.\n— Нонга пулинг қолмаган пайт - ўша олтин давр бўлади. Қолгани эсдан чиқиб кетади, - деган экан ўқитувчи.\nБитта абитуриент тайёргарлик кўрмасдан имтиҳонга кирибди. Умуман ҳеч нарсани билмас экан. Ҳудди тест саволларини ишлаётгандек ўтираверибди. Қараса, ёнида бир йигит ўзини вариантини ишлаб бўлиб, ўтирган экан. Ҳалиги абитуриент аста туртиб, шивирлабди:\n— Илтимос, мени тестимни ҳам ишлаб бер! Қанча сўрасанг бераман!, - деган экан, ҳалиги йигит унга учта бармоғини кўрсатибди.\n— Розиман!, - деган экан, дарров уни масалаларини ҳам жавобларини топиб ташлабди.\nИмтиҳондан чиқгач, — Қанча берай? - деб, ҳозир ёки уч ёки ўттиз миллион сўраса керак деб ичида ўйланиб турса, бояги йигит:\n— Эрталаб имтиҳонга кеч қолмаслик учун таксида келгандим. Уйга кетишга пулим қолмади, уч минг сўм бер!, - дермиш.


Тошкентликларни икки кунлик магнит бўрони кутмоқда | Qalampir.uz\nТошкентликларни икки кунлик магнит бўрони кутмоқда\nБу қизиқ\t14 Июнь 12:46 8349\n15-16 июнь кунлари пойтахт Тошкент аҳолиси шимолий ярим шардаги фаол магнит бўронининг кучсизроқ таъсирини ўзларида ҳис қилишади. Бу ҳақда Ўзгидромет мутахассиси Эркин Абдулахатов ўз Telegram-каналида маълум қилди.\nУнинг қайд этишича, Тошкент шаҳрида 15-16 июнь кунлари G3 даражали кучга эга 4 баллик магнит бўронлар кузатилиши прогноз қилинмоқда.\nG3 даража – кўпчилик учун хавфли даража эмас.\n“Магнит бўронларининг юқори хавфли даражаси нафақат инсон саломатлиги, унинг кундалик иш фаолиятига, балки алоқа, энергетика тизимларига ҳам сезиларли таъсир кўрсатади.\nМагнит бўронлари G3 даражали даврда айримларда бош қисмининг орқа томонида кучсиз оғриш кузатилади. Бу пайтда шу каби инсонларга камроқ ҳаракат қилиш ҳамда уйда кўпроқ ўтириш тавсия этилади”, дейди Абдулахатов.\nУнинг қўшимча қилишича, бу вақт оралиғида юқоридаги омилни ўзида сезаётган кишиларга чекиш, алкоголь маҳсулотлари ва кофе ичиш ҳамда жисмоний зўриқиш тавсия этилмайди. Овқатланиш рационига балиқ ва кўкатларни киритиш маъқул.\n29 Июнь 00:26 68742\n28 Июнь 17:57 43860\n28 Июнь 20:16 38796\n29 Июнь 08:19 38526


Пешқадам мағлубиятга учради – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Спорт / Пешқадам мағлубиятга учради\nАвгуст 9, 2019\tСпорт Изоҳ қолдириш 463 Кўрилди\nМамлакат кубоги нимчорак финалида Термизниг “Сурхон” жамоаси чемпионат пешқадамларидан бири, Тошкентнинг “Локомотив” клубини қабул қилди.\nТажрибали мураббий Самвел Бабаян раҳбарлигидаги, таркибида мамалакат терма жамоасининг бир қанча аъзолари бўлган “Локомотив” дастлабки дақиқаларданоқ ҳужумга ўтди ва 7-дақиқадаёқ Сардор Мирзаевнинг голи эвазига олдинга чиқиб олди.\nАммо “Сурхон” жамоаси ҳам бўш келмади. Кетма-кет ҳужумлар ташкил қилди. Натижада, Владимир Андреев шогирдлари биринчи бўлимнинг 39-дақиқасида ҳисобни тенглаштирдилар. Азамат Исроилов бу гол муаллифи бўлди.\nИккинчи бўлимда ҳам термизликлар кўтаринки руҳда тўп тепдилар. Натижада, ўйин тугашига 8-дақиқа қолганида “Сурхон”нинг истеъдодли ҳужумчиси Абдулазиз Юсупов меҳмонлар дарвозасини забт этди.\nФутболчилар бежиз ўйин 90 дақиқа давом этади, деган гапни айтишмайди. Ҳакам Асқар Нажафалиев ўйинга уч дақиқа қўшиб берди. Меҳмонлар энди ҳисоб ўзгармаса керак, деган кайфият билан ўйин суръатини сусайтиришди. “Сурхон” шиддатли ҳужумга ўтди. “Локомотив” сардори Ислом Тўхтахўжаев “Сурхон” ҳужумчисини чалиб йиқитиши етмагандай, ҳакам билан тортишди ва бунинг оқибатида ўйиндан четлатилди. “Сурхон” ярим ҳимоячиси Дарко Станоевич 11 метрли белгидан тўп киритиб, мезбонлар ғалабасини мустаҳкамлади. Ҳисоб 3:1 бўлди.“Локомотив” кубок ўйинларини тарк этди. Энди “Сурхон” чорак финалда Тошкентнинг “Пахтакор” жамоаси билан сафарда ўйнайди.\nОлдинги Энг инсонпарвар жамият\nКейинги Қурбонликнинг фазилатлари\nҚабристонларни зиёрат қилиш


Ўзбекистон ва ФТА санитария ва чорвачилик лойиҳалари бўйича иккита шартномани имзолади – Газета.uz\nФото: ФТА матбуот хизмати\nЎзбекистон ва ФТА санитария ва чорвачилик лойиҳалари бўйича иккита шартномани имзолади\nЎзбекистон ҳукумати ва Франция тараққиёт агентлиги ўртасида Навоий ва Қашқадарёда сув таъминоти инфратузилмасини ривожлантириш ҳамда чорвачилик тармоғига иқлимий инвестицияларни молиялаштириш бўйича қўшма ишларни амалга оширишга қаратилган иккита битим имзоланди.\nLotinchada На русском языке 31 март 2022, 11:32 Иқтисодиёт\nЎзбекистон ҳукумати ва Франция тараққиёт агентлиги (ФТА) 25 март куни Навоий, Китоб ва Шаҳрисабз шаҳарларида сув инфратузилмасини ривожлантириш ҳамда чорвачилик соҳасини инклюзив ва иқлимий инвестицияларни молиялаштириш бўйича ҳамкорликда ишлашга қаратилган иккита келишув имзолади, деб хабар берди «Газета.uz»га ФТА.\n«Газета.uz» илк лойиҳа ҳақида аввалроқ хабар берган эди. Унга кўра, келгуси олти йил ичида Навоий вилоятининг Кармана, Қашқадарёнинг Шаҳрисабз ва Китоб шаҳарларида марказий канализация тизими қурилади ва реконструкция қилинади. Ушбу дастур учун ФТА кредити 105 миллион еврони ташкил қилади.\nЧорвачиликни ривожлантириш лойиҳаси учун Европа Иттифоқининг грант молиялаштириш бўйича келишуви 7,6 млн евро миқдорида маблағни назарда тутади. Аввалроқ, 2021 йилнинг июнь ойида ФТА худди шу лойиҳа учун 100 млн евро ажратган эди.\nБиргаликда бу маблағлар иқлимий барқарор амалиётларни қўллашга қодир ва мослашувчан бўлган кичик ишлаб чиқарувчиларнинг ўсиш потенциалига асосланган чорвачиликни ривожлантиришнинг янги моделини молиялаштиришга сарфланади.\nЕвропа Иттифоқи гранти иштирокчи молия институтлари ва чорвачилик соҳасига алоқадор бошқа институтлар учун техник ёрдам дастурини қамраб олади. ЕИ маблағлари, шунингдек, кичик фермер хўжаликларининг кредит олиш имкониятларини рағбатлантириш учун инвестиция грантини молиялаштиришга ҳам йўналтирилади. Дастур ҳақида қўшимча маълумотни ФТА сайтидан топиш мумкин.\nЛолагул Қаллиханова, «Газета.uz» 546\n#франция тараққиёт агентлиги\nФТА Ўзбекистонда чорвачиликни ривожлантиришга 100 млн евро қарз беради 19 январ 2022, 17:31


Mavluda Asalxo'jayeva hayotidan 22 fakt » Sahro.NET - Узбекский мультимедиа портал\nSahro.NET » Биографии звезд » Mavluda Asalxo'jayeva hayotidan 22 fakt\nMavluda Asalxo'jayeva hayotidan 22 fakt\nЖурналист Назира ИНОЯТОВА: - Энг қутлуғ байрамнинг 22 йиллик санасини нишонлаш арафасида ўзгача интервью тайёрлашга бел боғладим. Бунинг натижаси ўлароқ Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Мавлуда АСАЛХЎЖАЕВА билан бўлган суҳбат 22та фактга бориб тақалди. Қай бир фактларни бор-йўғи шахсий нуқтаи назар, дея қабул қилишингиз мумкин. Аммо, унутманг, инсоннинг сўзлашиши ўзига берган таърифидан-да муҳимроқ.\n1. Илк бақириб айтганим - “Алла”. Ҳабиба Оҳунованинг “Алла”сига касал бўлганман. Мактабдан югуриб келиб, уйда бўш қолдим дегунча, шу қўшиқни овозим борича айтардим. Бақириб-бақириб қўшиқ куйлаганларим билан бирга фақат ва фақат санъаткор бўламан, деган ҳаёл билан юрганларимни ҳам яхши эслайман. Ўзимни саҳнада тургандай тасаввур қилиб, озарбайжонлик хонанда Зайнаб Хонларованинг қўшиқларини ҳам ҳиргойи қилиб қўярдим.\n2. Илк куйлаганим - мақом. Дастлаб, у қадар тушунмасдим мақомни. Биринчи босқичда ўқиётган кезларим янги гуруҳ очилганди. Шунда дугонам Муножат Тешабоева қўярга қўймай, “Ўртоқ, сен ана шу гуруҳга ёзилгин, афсусланмайсан”, дея тортиб кетган. Қарасам, бир қўшиқни 20 дақиқа айтишаяпти. Ташқарига чиқиб, “Менга қара, бунақа қўшиқ айтишда ухлаб қоламан-у”, дея ҳазиллашгандим. Лекин бора-бора қўшиқларнинг матнини тушиниб, мағзини чақа бошлаганимда мақомга нисбатан меҳрим жўшиб кетди. Аслида, хориждаям куйласам, эмоционал нуқтаи назардан энг кучли таъсир этадигани - мақом.\n3. Ҳам ария, ҳам эстрада, ҳам мақом. Илк талабалик йилларим бир вақтнинг ўзида учала йўналиш бўйича “отни қамчилаганман”. Институтдаги устозим Эдуард Қаландаров “Мақомга кучли нафас даркор ва уни ўзгача йўналишда айтиш лозим. Эстрадада эса мақомдайин кучли нафаснинг хожати йўқ, бунисини енгилроқ айтиш керак”, дерди. Мақомдан эстрадага бирдан ўтиб кетиш ҳам осонмас: бирида кучли овоз, иккинчисида ширали нафас даркор. Мен эса классика ва эстрадани бирин-кетин ўрганганман. Шу билан бирга вокалнинг ҳурматини ҳам жойига қўйганман. Вокал деганда арияларни назарда тутаяпман. Учта йўналишни бир вақтнинг ўзида олиб борганим - ютуғим бўлган.\n4. Беш юзта ичра - ягона-ю бир дона. Талабалик йилларим асли сермахсул эди. Ёшгина бўла туриб Ялтадаги Умумиттифоқ қўрик танловига йиғилган 500 та иштирокчи ичра ғолиблар сирасига кирганим ўзим учун ҳам кутилмаган хол бўлган. Саҳнадан туриб “Мавлюда Асалходжаева”, деб чақиришса, дастлаб, “Ие, исми меникига ўхшаш эканми?!”, деганман. Кейин мен эканлигимни билиб, ишонқирамаганман. Сўнг хурсандчилигим ичимга сиғмай кетган! Устозим Эдуард Қаландаровга ҳам алоҳида соврин беришган: “Шогирдингиз куйлаган қўшиқ - кичкина бир спектаклга ўхшайди”, дейишган. Ўша дамларда Лев Лешченко, Александр Серов, Ян Френкель билан бир саҳнада туриш имкони бўлган.\n5. Дунёга достон бўлган “Дестан”нинг солисти. Ўқишни битирганимдан кейин “Ким қаерга, билмадим, мен эса Ашхободга!”, деганман. Нега айнан Ашхободга ишлашга кетганман? Ялтадлаги танловда Ашхободлик санъаткорларнинг маҳоратини кўриб, уларда кучли мактаб борлигига ишонч хосил қилдим. Шу сабабли, орттирсам орттираман-ки, асло кам бўлмайман, дея Туркманистонга йўл олган эдим. Очиғи, аввалига у ерда жуда қийналганман: тил билмасам, дил билмасам... Мен учун мутлақо ёд бўлган рок йўналишида ижод қиладиган “Дестан” ансамблига тушиб қолиб, ўзимни йўқотиб қўйдим... вақтинчалик.\n6. Рок ила мақом - шунақаси ҳам бўлган. Собиқ Иттифоқ бўйлаб ижодий сафарларимизда ўзимизнинг “Чоргоҳ”дан куйласам, нолаларимга “Дестан” созандаларининг жўшқин созлари қўшиларди. Тасаввур қилинг, минг-минглаб томошабин йиғилган майдонда бунақа кутилмаган уйғунликни сукут сақлаб эшитишарди. Ишонасизми, жуда бир бошқача синтез чиққан. Ўзим ҳам кутмагандим. Шу йўсинда кўпдан-кўп концертларни ўтказишга муваффақ бўлдик.\n7. Бир ойда 45та концерт. Ҳам кундузи, ҳам кечаси концерт берардик. Тиним билмасдик. Шу қадар талаб кучли бўлган. 90 йилларнинг боши. Концертларимизда умуман бўш жой бўлмасди. Кейинчалик турмушга чиқиб ҳам концертлардан қолмаганман. Ҳаттоки тўққиз ойлик ҳомилам билан гастроль сафарида бўлганим ёдимда. Қизим Маржона туғилгандан кейин ҳам чилласи чиқиши билан гастролга олиб кетганман. Мен ашула айтгунимча, қизимни парда ортида ушлаб туришарди. Кимдир девона, кимдир ақлсиз, дейиши мумкин. Аммо шу қадар санъатга шайдо бўлганман-ки, ҳеч нима мени тўхтатолмасди.\n8. Санъаткор эканман, мени тушунадиган жуфт керак. Ашхободдалигимда қўшни аёл бўларди. Катта ёшдаги Сафаргул опага челакда сув ташиб, уй ишларида ёрдам бериб турардим. Кейин билсам, у аёлни ўғли бор экан. Давлет билан гапимиз гапимизга мос тушиб, ўша тўртинчи қаватдаги қўшни ҳаётимдаги ҳамрохимга айланди. Йиллар ўтиб Давлет Қиличев менга нафақат умр йўлдош, балки санъатда қўмакдош ҳам бўлди.\n9. Илк ҳомийим - қайнонам. Санъатга бўлган иҳлосимизни кўриб қайнонам бор тиллаларини сотиб, аппаратура олишимизга пул берган. Санъаткорга кучли аппаратура керак бўлишини яхши тушунарди. Очиғи, унақа аппаратура унча-бунчасида йўқ эди ва табиийки, уни Ўзбекистонга олиб келганмиз. Кулгилиси, энг сўнгги русумдаги аппаратурамиз бор-у, лекин турадиган уйимиз йўқ эди.\n10. Икки кунда йигирмата қўшиқ. Туркманистондан она юртимга қайтишдан аввал, бўш кетмай, деган мақсадда икки кун ичида тўхтамай йигирматача қўшиқ ёзганмиз. Аслида, у қўшиқларни Ўзбекистонни соғинган дамларим, сал бўш қолдим, дегунча, қоралаб қўйгандим. Хўжайиним мусиқа ва аранжировкасини қилди, мен эса овоз ёздим. Шу қисқа фурсатда ёзилган қўшиқларни битта кассета қилиб Ўзбекистондаги танишларга бериб юборганмиз, совға тариқасида. Қизиғи, у танишимиз “яна бер”, деб сўради. Биттани уч-тўртта қилиб кўпайтирдик..\n11. Машҳурлик мени трамвай бекатида қаршилаган. Ўзбекистонга қайтишимми биламан, ҳамма жойда мени қўшиқларим... Жуда ажойиб бўларкан. Турмуш ўртоғим билан трамвай бекатида турибмиз. Ёнимизда қизил чироқга бир машина тўхтади, ундан “Моҳигул” қўшиғим янграётганини эшитиб қолдим. Бир пайт иккинчи машинадан “Йиғлама” қўшиғим эшитилса бўладими? У ҳам майли. Учинчи машинадан “Унутма” қўшиғимни эшитиб, шокка тушганман. Хўжайиним менга қараб, “Мавлуда, ҳозир машинадагиларга “Шу ашулаларни мана шу қиз айтган”, десак, ҳеч бири ишонмайди”, деганди.\n12. Бир йилда босиб ўтилган олти йиллик масофа. Ўзбекистондан кетганимга олти йил бўлган. Қайтгач, мен билан бирга ўқиган курсдош ва дўстларимнинг шу олти йил ичида қўлга киритган муваффақиятини кўриб ҳавас қилдим. Лекин мени элга танилишим улардан фарқли ўлароқ тезкор ва шиддатли кечди. 1991 йилда бирдан тарқалиб кетган кассеталарим ўша олти йиллик масофани босиб ўтишдан мени халос қилди. Ўзим кутмаган холда бирдан танилиб кетдим. Ўзбекистонга келганимга ҳали уч ой бўлмаганди-ки, мени қидириб топиб катта концертда иштирок этишга таклиф қилишган. Концерт, ижодий сафар, тўй-тантаналар бири-бирига уланиб кетган.\n13. Энг катта сир - одамлар билан мулоқотда бўлиш. Бир маромда ҳаракатланиш осон эмас. Тақдир йўлларимиз гоҳида ундоқ, гоҳида бундоқ... Аммо санъатда бир меъёрда ҳаракатланишнинг сири, менимча, камтаринликда, оддий одамлар билан мулоқот қилишдан чарчамасликда. Ҳалигача “Қиладиган ишларим кўп, ўрганадиганларим бисёр”, дейман. Мен томон янграётган олқишлар кучайган сари “Шукр, лекин буниям бугуни бор, эртанги куни бўлмаслиги мумкин”, деб ўйлайман.\n14. Мақташса - сергак тортаман. Мақтовларнинг боши бўлгани каби оҳири ҳам бўлади. Ўзимга-ўзим “Хушёр бўл, бу мақтов ортидан манманлик келмасин яна”, дейман. Лекин ошиғидан ортиқ кўп мақтаб юборишса, сергак тортаман. “Жуда мақтаворди, демак, бир гап бор!”, деб ўйлайман. Аслида, камчиликларим кўп.\n15. Бор гапни шарта-шарта гапираман. Бу энг катта камчиликларимдан бири. Биламан, олди-ортига қараб гапириш керак. Лекин, баъзида бировларни ноҳақ ҳаракатларига қараб, чидолмайман. Ичим қайнаб кетади. Шунда бор гапни юзига айтаман. Аммо “қайнашим” учун битта эмас, камида 3-4 та сабаб йиғилиб қолиши керак. Дабдурустдан “ёнмайман”. Ўша одамни камчилигини маълум вақт ўтибгина, ичимга сиғмаса, айтаман. Кейин эса “бекор айтибман”, деб афсусланаман.\n16. Кибрли аёл деб ўйлашади мени. То гаплашгунимча, кўпчилик шунақа деб ўйлар экан. Кўринишим шунақа бўлса керак-да. Аслида, унақа эмасман. Ҳамма билан гаплашиб кетавераман. Манманлик менга бегона. Оддийликни яхши кўраман, аҳамият берган бўлсангиз, хатто сўзлашишда ҳам оддийликни яхши кўраман. Юзи очиқ, кўнгли очиқ, қўли очиқ инсонларни жуда ёқтираман.\n17. Санъатда ғаразгўй кўп дейишади... аслида, нияти бузуқ инсонни ҳар соҳада учратиш мумкин. Менга келсак, ғараз қилиш нималигини билмайман. Биздан олдин ҳам яхши санъаткор бўлган, биздан кейин ҳам яхшиси чиқади. Ўзим ҳеч кимнинг санъатини ёмонламаслик тарафдориман, хоҳ у ёш бўлсин, хоҳ кекса. Ҳаммага бирдай бўлишга интиламан. Лекин ўзимни ортимдан гапирганнинг гувоҳи бўлганман. Шунда “ҳа, тўғри, камчиликларим кўп, балки яхши санъаткор ҳам эмасдирман”, дея ўзимни ишимни қилавердим. Негаки, ким биландир уришиб, талашишдан наф йўқ. Мен ҳеч бир санъаткорни “баҳолашга” интилмаганман. Баҳони халқ беради.\n18. Қўполликдан қора кўзойнакгача бир қадам. “Шунақа замонга келиб қолдикми”, дея яқиндагина қаттиқ хафа бўлдим. Куни кеча халқ хизматига боргандим. Кўзим оғриб қолганидан қора кўзойнак тақиб, тўйхонага кириб бордим. Ўтиришимни биламан, ҳизматга келган ёшгина раққосалардан бири “Ҳе, кўзойнагингга сени...”, дея сўка бошлади. Аввалига, тушунмадим. Кейин билсам, мени сўкаётган экан. Ўзи муштдаккина, аммо гапиши эшитсангиз, ёқа ушлаб қоласиз. Ҳайрон қолдим. Аччиғим келдим. Наҳотки, ҳурматни жойига қўйиш шу қадар оғир бўлиб қолган бўлса?\n19. Ҳозирги санъаткорлар дўпписи осмонга отса, арзийди. Бугунги ёшлар учун зўр замон келди, улар учун кўпдан-кўп имкониятлар пайдо бўлди. Техника томонлама давр илғорланиб келди. Авваллари биз қанақа шароитларда ижод қилганмиз?! Қай бир мўъжиза билан ҳозирги ёш санъаткорлар бизни даврга тушиб қолганда, балки биттасиям ашула айтолмаган бўлармиди. Фонограммада айтиш у ёқда турсин, агар сал ноътўғри нола қилсанг, бирон нима билан отиб қоларди томошабин. Яхши айтолмасанг, тўйдан ҳайдалардинг. Шу қадар талаб кучли бўлган. Ҳозир эса техника туфайли овозинг мисоли булбули гўё, клипларингда эса осмонгаям учиб кетасан, пароходдаям сузиб кетасан.\n20. Санъаткор бўлиш учун кўп нарсадан воз кечиш керак. Шу сабабли қизимнинг санъат йўлини танламагани менга тушунарли. Тўғри, мени санъатдаги йўлим омадли келди. Бунга сабаб - турмуш ўртоғимнинг санъаткорлиги. Санъатдаги машаққатларни фақатгина санъаткор тушиниши мумкин. Қизимиз Маржона эса Шарқшунослик институтининг журналистика факультетини тамомлаган. Ҳозир болалари билан овора. Бундан-да ортиқ бахт борми... болангнинг боласини камолини кўриш?\n21. Энг кучли релакс - набиралар қучоғи. Тўртта набирам бор: бири-биридан яхши. Бир кун кўрмай қолсам, қаттиқ соғиниб қоламан. Набира бошқача бўларкан. Иккита ўғил, иккита қиз бир ерда йиғилса, уйимиз яхши маънода “жиннихонага” айланади. Лекин мен учун бу энг ажойиб, энг ёқимли, энг мароқли ҳордиқ. Улар билан кучга тўламан, завқланаман.\n22. Кадрдаги қайноналик. Аслида-ку, Театр ва рассомчилик институтини тамомлаганман. Актёрлик мен учун бегона эмас, шу сабабли ўзимда янги бир қиррани кашф қилишга киришдим. Яқинда “Қайнона-келин” деб номланган комедия жанридаги сериал телеэкранларга чиқади, ана шу бир йиллик лойиҳада бош ролни - қайнонани ўйнаяпман. Билмадим, қанчалар бу роль менга ярашган, аммо ўзим жуда катта қизиқиш билан ўйнаяпман. Ажабмас, ҳазил-ҳузурга тўла бу комедия томошабин учун севимли бўлиб қолса?!\n- Сал кам бир соатлик интервью кўз очиб юмгунча ниҳояланди. Шу вақт оралиғида Мавлуда опа камида 5-6та қўшиқни ҳиргойи қилиб берди. Афсус, сиз бу нолаларни эшитмадингиз. Негаки, улар ўта самимий эди. Дарвоқе, Мавлуда Асалхўжаева ўзгача куйлашни ҳам, сўзлашни ҳам, яшашни ҳам билмайди чоғи...\nМавлуда Асалхужаева: “Кани энди, бахтли булсам!”\n8-09-2013, 22:03Просмотров: 6616Комментариев: 0


2010 йил воқеаларида айбланган қирғизистонлик ҳуқуқ ҳимоячиси умрбод қамоқда қоладиган бўлди\n19:24 / 24.01.2017\nҚирғизистоннинг Чуй вилоят суди ҳуқуқ ҳимоячиси Азимжон Асқаровга нисбатан умрбод қамоқ жазосини ўз кучида қолдирди. У 2010 йил Қирғизистон жанубида содир бўлган этник тўқнашувларда миллатлараро зўравонликларга ундаш ҳамда милиция ходимини ўлдиришга алоқадорликда айбдор деб топилган ва умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазосига маҳкум этилган эди. Бу ҳақда РИА Новости хабар қилмоқда.\nТаниқли ҳуқуқ ҳимоячиси, асли ўзбек Асқаров 2011 йили Қирғизистон Олий суди томонидан суд қилинганди. 2016 йил июль ойида БМТ инсон ҳуқуқлари бўйича қўмитасининг хулосасига кўра, Асқаров "қийноқларга солинган ва одил суд имкониятига эга бўлмаган". Шундан сўнг, Қирғизистон Олий суди ўз қарорини бекор қилган ва уни қайтадан кўриб чиқиш учун юборган эди.\nЯнги суд қарори ўқилганидан сўнг, Асқаров муддатсиз очлик эълон қилишини маълум қилди.


Экспертлар: Мўсулга ҳужум қилиш Клинтон сайловолди кампаниясининг бир қисми бўлиши мумкин\n15:25 / 20.10.2016\nИроқнинг Мўсул шаҳрини ИШИД жангариларидан озод қилиш амалиёти АҚШдаги президентлик кампанияси билан боғлиқ. Террорчиларнинг Ироқ ҳудудини тарк этиши эса, Сурия, Эрон ва Россияга бошоғриғи бўлади, деб ҳисобламоқда россиялик экспертлар.\n17 октябрда бошланган ҳужумда Ироқ қуролли кучлари ва полиция бўлинмалари, курд ҳарбий гуруҳлари иштирок этмоқда. Улар, халқаро коалиция авиацияси кўмагида Мўсулга шиддатли юришларни давом эттирмоқда.\nАҚШ президентлиги учун сўнгги телебаҳсдан аввал, Демократик партия номзоди Ҳиллари Клинтон Мўсулни қайтариш учун оғир жанглар бўлишини айтган эди.\n"Ўйлайманки, биз Мўсулни қайтариб оламиз, сўнгра Раққани озод қилиш учун Сурияга юрамиз", — деган Клинтон ушбу амалиётга фикрини билдирар экан.\nРеспубликачилар номзоди Дональд Трамп эса, ўз навбатида Мўсулни озод қилиш амалиёти Клинтонни қўллаб-қувватлаш мақсадида амалга оширилаётганини айтганди.\n"Биласизми, Мўсулда ким ғолиб бўлади ва нима учун ҳужум қилинмоқда? Чунки, Клинтон президент бўлмоқчи. Шу боисдан улар шижоатли кўринишни хоҳлашмоқда", — деган Трамп АҚШнинг амалдаги президенти Барак Обама маъмуриятини назарда тутиб.\nРоссия стратегик тадқиқотлар институти директори маслаҳатчиси, шарқшунос Елена Супонинанинг РИА Новости билан ўтказган суҳбатида таъкидлашича, Мўсулни озод қилиш амалиёти сентябрь ойида ҳам ўтказилиши мумкин эди. Аммо, у техник мураккабликлар ва сиёсий мақсадлар туфайли ортга сурилган.\n"Сиёсий мақсадлар орасида, АҚШ президентлик сайлови арафасида ижобий таассурот уйғотиш фикри борлиги аниқ. Америка етакчиси Барак Обама учун Яқин ва Ўрта шарқда қандайдир муваффақиятга эришиш жуда муҳим. Шу пайтгача, Эрон ядро дастури бўйича музокаралардан ташқари бошқа эътиборли натижага эришилмаган эди", — деган Супонина.\nРоссия иқтисодиёт олий мактаби жаҳон иқтисодиёти ва жаҳон сиёсати факультети декани муовини Андрей Суздальцевнинг агентликка билдиришича, Мўсулдаги ИШИД жангарилари " ҳеч қаёққа ғойиб бўлишмайди, балки Сурияга йўл олишади". "Бу ерда уларни кутиб туришибди. Аммо, Сурия армияси беш йилдан бери уруш олиб бориш билан анча заифлашган".\nСуздальцевнинг ҳам қайд этишича, амалиётни бошлаш муддати тасодифан танланган эмас, у АҚШдаги сайловлар билан боғлиқ. "Октябрь ойи охиригача чўзишди, аслида унчалик ҳам қулай об-ҳаво эмас, шунга қарамай, сайловлар муаммоси туфайли бошлаб юборишди",- деган эксперт.\nУнинг сўзларига кўра, Мўсулни озод қилиш бўйича ҳарбий амалиёт натижасининг сайловларга таъсири сезиларли бўлади. "Бу сафарги сайловлар ноёблиги шундаки, ички муаммолар тўлиғича унутилган ва ташқи сиёсат катта ўрин тутмоқда. Россия ва АҚШнинг қарама-қаршилиги шунчалик жиддийки, демократлар росмана уруш таҳдиди остида Клинтонни Оқ уйга келтиришни истаётгандек кўринади. Бу ҳолат, АҚШнинг сўнгги 30 йиллик тарихида кузатилмаган воқелик", — деган Суздальцев.\nАҚШ ИШИД президентлик сайлови ҳарбий амалиёт Мўсул


“Динамо” – “Навбаҳор” учрашуви превьюси\n31 март,2017, 09:25 428\nОлий Лига 4-турида Самарқанднинг “Динамо” жамоаси ўз майдонида “Навбаҳор” футболчиларини қабул қилади. Наманганликлар матбуот хизмати учрашувга оид фактларни тақдим қилди.\n“Навбаҳор” футболчилари Ислом Каримов қабрини зиёрат қилишди\nРақиблар олий лигада 44 бор тўқнаш келишган. 23 учрашувда “Навбаҳор”ғалабани қўлга киритган. Самарқандликлар ҳисобидаги ғалабалар сони эса 13 тани ташкил этмоқда. Саккизта учрашувда томонлар муроса кўчасини танлашган. Тўплар нисбатидаги кўрсаткич эса 80:41, наманганликлар фойдасига.\n“Динамо” – “Навбаҳор” учрашуви чипталари сотувга чиқди\nЎтган мавсумни биринчи лигада ўтказиб яна олий лигага қайтган “Динамо” жамоаси дастлабки учта учрашувда юз фоизли натижа қайд этган ҳолда мусобақа жадвалида пешқадамлик қилмоқда. Мезбонлар навбатдаги турда ҳам зафарли юришларини давом эттиришга уриниб кўришади. “Навбаҳор” эса учта ўйинда тўрт очко жамғарган. Жорий йилги таркиб маҳоратли футболчилардан ташкил топганлиги сабабли Самарқандда футболчиларимиз ижобий натижа қайд этиш учун ҳаракат қилишади. Юқоридаги жиҳатлар “Динамо” ўйингоҳидаги баҳсни кескин ва муросасиз ўтишига замин яратади десак хато бўлмайди.\nСамарқанддаги “Динамо” ўйингоҳида соат 16.00да бошланадиган “Динамо” ва “Навбаҳор” учрашувини тошкентлик Владислав Цейтлин бошқариб боради. Цейтлинга қанотлара қаршилик Артём Калинин ва бухороликлик Бобур Қодировлар ёрдам беришади. Қаршилик Фирдавс Норсафаров эса захирадаги ҳакам вазифасини бажаради. Назоратчи сифатида навоийлик Шамиль Жумаев қайд этилган бўлса Самарқандга ПФЛ вакили сифатида Бобур Ҳайдаров ташриф буюради.\nФакт! "Нефтчи" Фарғонадаги 16 ўйиннинг 13 тасида "Машъал"ни мағлуб этган 68 18.11.2017\nУсмон Тошев ЎФФнинг янги ислоҳотлари ҳақида нималар деди? 222 18.11.2017\n“Нефтчи” клуби ЎзПФЛ талабларини бажаришга киришди 693 17.11.2017\nТеглар: Олий Лига Динамо Навбаҳор\n“Нефтчи” клуби ЎзПФЛ талабларини бажаришга киришди 693


Антон Чехов (1860-1904; Россия) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологияси Антон Чехов (1860-1904; Россия)\nЧоп этилган 04.06.2020 16.02.2019 МуаллифZiyouz.uz\nТонг пайти. Ҳали соат етти ҳам бўлмаган, аммо Макар Кузьмич Блесткиннинг сартарошхонаси очиқ. Сартарош йигирма учларга кирган, юз-қўллари кир, устивоши ислиқи, аммо олифта кийинган йигит — сартарошхонани йиғиштирмоқда. Йиғиштирадиган нарса ҳам йўқ-ку, шундай бўлса ҳам, сартарош терлаб пишиб кетган. Сартарошхонанинг давоми…\nАнтон Чехов. Уйда (ҳикоя)\nЧоп этилган 02.02.2020 14.02.2019 МуаллифZiyouz.uz\n— Григорьевларникидан қандайдир китоб сўраб келишган экан, уйда йўқсиз деб юбордим. Почтачи газета билан икки хат ташлаб кетди. Айтмоқчи, Евгений Петрович, Серёжкага икки оғиз гапириб қўйинг демоқчи эдим. Ўтган куни ҳам, бугун ҳам папирос чекканини кўрдим. Мен унга насиҳат қилсам, давоми…


Жанубий Қорақалпоғистонда сув ресурсларини бошқаришни яхшилашга 376.7 млн доллар сарфланади\n12:20 / 02.07.2015\nЎзбекистон президентининг “Ўзбекистон Республикасининг 2015 йилги инвестицион дастури тўғрисида”ги қарорига мувофиқ “Жанубий Қорақалпоғистонда сув ресурсларини бошқаришни яхшилаш” лойиҳаси амалга оширилмоқда. Жаҳон банки делегацияси Қорақалпоғистонга ташриф буюриб, ушбу лойиҳа ўтказиладиган ҳудуд билан танишиб чиқди. Меҳмонлар учун Беруний туманига танишув сафари уюштирилди.\nЛойиҳа 2016-2021 йилларга мўлжалланган бўлиб, Жаҳон банкининг имтиёзли кредитлари ҳамда ҳукумат томонидан ажратилган маблағ ҳисобига молиялаштирилади. Унинг умумий қиймати 376.7 млн долларни ташкил қилади, шулардан 260 млн доллари кредит маблағларидир.\n“Правда Востока” газетасида ёзилишича, лойиҳадан кўзланган асосий мақсад Беруний, Тўрткўл, Элликқалъа туманларида 69.5 км узунликдаги Бўстон каналининг қурилишидир. Канал 105 м3/с ўтказиш қобилиятига эга бўлади. Шунингдек, Туямўйин каналининг ўнг қирғоқ магистрали (узунлиги – 31.1 км, ўтказиш қобилияти – 160 м3/с), Пахтаарна магистраль канали (узунлиги – 27.5 км) реконструкцияси, 375 км умумий узунликка эга умумхўжалик каналларини қуриш, таъмирлаш ва реконструкция қилиш кўзда тутилган.\nЛойиҳа реализация қилинган тақдирда, фермер хўжаликлари ва сув истеъмолчилари уюшмасига тегишли 544 дона насос агрегатлари ўчирилади, бу йилига 14.5 трлн сўмлик электр қувватини тежашга ёрдам беради.\nШунингдек, ҳосилдор майдонлардан олинадиган маҳсулотнинг кўпайиши ҳисобига йилига 35.3 млрд сўм қўшимча даромад қилинади. Лойиҳа таркибига бизнес-лойиҳаларга эга фермер хўжаликларига кредит ёрдамлари кўрсатиш, сув истеъмолчилари уюшмасига эса янги хизмат кўрсатиш ускуналари тақдим қилиш бўйича режалаши киритилган.\nОролни қутқариш халқаро жамғармаси ижроия қўмитаси Нукус филиали директори Умурбой Оқназаровнинг сўзларига қараганда, республика бундай йирик лойиҳаларни амалга ошириш тажрибасига эга. Жумладан, 2003-2013 йилларда Халқаро тараққиёт ва тикланиш банки кредити ҳисобидан Жанубий Қорақалпоғистон сув таъминоти бўйича йирик лойиҳа ижро этилган эди. Лойиҳанинг умумий қиймати 76 млн долларни ташкил қилган эди.