Тарих: Рус империяси ва Туркистон\nPosted on 04/03/2014 by nurbek in Қадриятлар, Ўзбекистон with 0 Comments\nЖаҳон тарихида рус империяси нисбатан анча ёш империя ҳисобланади. Подшо Петр Биринчи 1721 йилда Россияни империя деб эълон қилган бўлса, 1917 йилги октябр тўнтаришини амалга ошириши билан В. И. Ленин бу салтанатнинг вориси, янада даҳшатлироқ давомчиси бўлган қизил империяга асос солди.\nҲолбуки, пайдо бўлган кунидан бошлаб (ҳатто ҳали ғоя даражасида бўлганида ҳам) бутун дунёда тўнтариш ясаб, танҳо ҳукмрон бўлиш нияти билан инсониятга дағдаға қилиб келган ўша «қизил империя» эгаллаб турган беҳад катта ҳудудда қадимда кўплаб империялар ҳукмронлик қилиб ёки таъсир ўтказиб келганлар: Рум, Юнон, Германия, Византия империялари, Полша, Литва, Швед қиролликлари, қатор Осиё, яъни Форс, Хитой, Турк империялари шулар жумласидандир. Шу ўринда айтиб ўтиш жоизки, туркий халқларнинг ота-боболари ўтмишда ўн олти буюк империя кўрганлар: Буюк Хун, Боти Хун, Оврупо Хун (эрамизнинг IV асрида Оврупода барпо этган туркий давлат), Кўктурк, Авар, Ҳазор, Уйғур, Қорахонийлар, Ғазнавийлар, Буюк Салжуқийлар, Хоразмийлар, Олтин Ўрда, Буюк Темур, Бобур, Усмонийлар империялари. Бу ўринда рус халқи уч юз йилга яқин давр мобайнида мўғул-татар хонликлари қарамлигида бўлганлигини ҳам унутмаслик керак.\nОлтин Ўрданинг Соҳибқирон Амир Темур томонидан парчалаб ташланиши рус ва бошқа халқларни татар-мўғул зулмидан озод этди. Эркинликка чиққан рус князликлари бирлашиб, тараққиёт йўлига тушишларига имкон яратди. Биринчи рус ҳукмдорлари сулоласидан бўлмиш Юриковичлар подшолиги пайтида кўп миллатли Россия давлати барпо этилди. Романовлар сулоласидан (1613-1917) бўлган Пётр Биринчи 18 аср бошларида Россия тарихида илк бор империя тузди. Шу даврдан бошлаб руслар босқинчилик сиёсатини юргизиб, дуч келган томонга – ғарбу шарққа, жанубу шимолга ҳарбий юриш қила бошладилар.\nИмперия гўёки ўзининг «табиий чегараларига чиқиш»га интиларди, бу чегаралар эса ғарбда Болтиқ денгизини, шарқда Тинч океанини ўз ичига олиши лозим эди. Жасоратли тарихчи олим Абдураҳмон Автархонов «Кремл салтанати» номли китобида ёзганидек, Россия дунё уммонининг дилтортар кенгликларига чиқиш имконини берувчи жанубий денгизларга ҳам йўл излай бошлади. Бу хусусда муаллиф шундай ёзади: «Марказлашган рус давлатини барпо этгач, Россия Волга, Сибир, Ўрта Осиё ва Кавказдаги мусулмон халқларини бўйсундиришга киришди. Бу осон кўчадиган иш эмасди, шунинг учун мазкур юртларнинг халқларини қарам қилиш жараёни анча узоққа чўзилди. Бу ерда нафақат икки дунё (Оврупо ва Осиё) бир-бирига қарши турарди, балки икки дин (насронийлик ва ислом) юзлашган эди.\nИкки томон ҳам урушга миллий-диний тус берарди: босқинчи рус қўшинлари православлик байроғи остида ҳужум қилсалар, ҳимояланаётган мусулмонлар исломнинг яшил байроғи остида «ўлган шаҳид, ўлдирган ғозий», дея «муқаддас уруш» («ғазоват») олиб борар эдилар. Барча мусулмон халқлари Россия босқинига узоқ вақт қуролли қаршилик кўрсатдилар. Қозон (1552 й.) ва Аштархон-Астрахон (1556 й.) хонликлари Иван Грозний 15 давридаёқ забт этилган бўлса, Екатерина 2 даврида Қрим хонлиги (1772 й.) босиб олинди. Кавказ халқларининг тобе этилиши ХИХ аср давомида кечди – 1813 йилда Пруссия урушидан кейин Озарбайжон қўлга киритилди, 1859 йилда Доғистон ва Чеченистон, 1864 йилда черкаслар юрти босиб олинди. Чеченлар билан 60 йил жанг қилинди. 19 асрнинг иккинчи ярмида Ўрта Осиёдаги мусулмон давлатларини забт этиш бошланди. Сал илгарироқ чор ҳукуматига бўйсундирилган татар ва бошқирдларни зўрлаб чўқинтириш, яъни насроний (христиан) динига киритиш сиёсати олиб борилди. Тарихда, ҳатто уч юз йилга яқин руслар устидан ҳукмронлик (қилиб келган Чингизхон ва чингизийлар ҳам руслариннг дини, урф-одатларига дахл қилмаган эдилар. Мусулмонларни православликка чўқинтириш хато бўлганлигини кўпчилик мусулмонлар (татар, бошқирд, қозоқ, қорақалпоқ ва бошқалар) қатнашган Емелян Пугачёв қўзғолонидан кейингина тушунишди. Россия ҳукмдори Екатерина 2, ниҳоят, ислом динини ошкора тан олди.\nБироқ ўша даврдаёқ турли баҳоналар билан ер юзи узра босқинчилик ниятларини амалга ошираётган Россия империясининг урушқоқлик сиёсатини қаттиқ қораловчи кучлар ҳам бор эди. Бу энг аввало оддий рус халқининг ўзи эди. Иккинчидан, илм-маърифат намояндалари, ақл-заковат эгалари чоризмнинг истилочилик юришларини қораладилар ва лаънатладилар. Кавказда чор ҳукуматининг 200-280 минг кишилик қўшини билан (1813-1859) тоғликлар қонини тўкаётган Ермолов, Фадеев каби рус генералларининг ваҳшиёна юриши ҳақида А. С. Пушкин:\nҲарбий тарихчилар А. Терентьев, М. Иванин, 3. Кастельская Қозоғистондаги шаҳар, қишлоқларни, Ўрта Осиёнинг маданий маркази бўлмиш Тошкент шаҳрини вайрон этиб, минг-минглаб бегуноҳ оддий одамлар қонини дарё қилиб оқизган генераллар Черняев, Скобелев, Ионов, Куропаткин, Ивановларни қаттиқ қоралашган. «Черняев ашаддий шовинист эди. Унинг назарида, Қўқон хонлигида яшаган ўзбеклар, қирғизлар, қипчоқлар ва бошқа халқлар фақат тўн (чопон) кийганликлари учунгина қириб ташлашга лойиқ»,- деб ёзган эди тарихчи зобит Кастелская.\nВ.Ленин «Туркистон мустамлакачиликнинг энг ёрқин намунасидир», деб ёзган бўлса, Ф. Энгелс ва Карл Маркс Чор Россиясининг Ўрта Осиёдаги мустамлакачилик ва талончилик снёсатини ўз асарларида қаттиқ танқид остига олдилар:\n«Шундай бир ахлоқ ўрнатиш мумкинки, бу ахлоққа мувофиқ маданий ва таловчи давлатларнинг қолоқ халқларга қилаётган ҳамма шармандали кирдикорларини, ҳатто Россиянинг Туркистондаги йиртқичликларини ҳам тўғри қилиб кўрсатса бўлади», – деб ёзади Ф. Энгелс «Анти-Дюринг» асарида (Т., Ўздавнашр, 1957, 125-бет).\nРус империяси ислоҳотчи, тадбиркор ҳарбий тактик ва стратег Петр 1 нинг Шарқни эгаллаш мўлжали, энг аввало Ўрта Осиё ва Қозоғистон ўлкаларини забт этиш режалари асосида иш кўрган Россия империясининг ҳукмдорлари ҳарбий куч билан босиб олиш мумкин бўлган ҳудудларда зудлик билан катта-кичик ҳарбий истеҳкомлар ва таянч пунктларини бунёд қилишга киришдилар. Шарқдан, Ўрта Осиёдан эртаю кеч кўзини узмаган, иложи бўлса, Туркияни тор-мор этиб, Ҳиндистонни ҳам забт этишга ҳозиру нозир турган подшо Петр 1 бу узоқни кўзлаган режаларини энг аввало тезда яқин-атрофдаги қўшниларнинг ерларини босиб олишдан бошлаб юбормоқ зарур, деб билди. Россия ҳукмдори шу мақсадда Ўрта Осиёдаги мавжуд хонликларга турли қиёфадаги жосуслар, айғоқчиларни юбориб, турли-туман катта-кичик экспедитсияларни йўллаб турди. Бу ёвуз ниятни амалга ошириш мақсадида император Петр 1 ўз ҳукмронлиги даврида, 18 асрда биргина Қозоғистоннинг ўзида 140 дан ортиқ катта-кичик истеҳкомлар, ҳарбий қалъа ва таянч пунктларини қурдирди. Жуда катта маблағлар эвазига барпо этилган бу истеҳкомларда уруш учун зарур бўлган қурол-аслаҳа, озиқ-овқат захиралари, босқинчилик юришларида қўл келадиган барча зарурий ашёлар тайёрлаб қўйилади. Айни вақтда Оренбург ҳарбий округи Ўрта Осиё ва Қозоғистон ерларини назорат қилиб туради. Ҳарбий қисмлар тайёргарлиги ва ҳарбий-тактик машқлар олиб борилади. Айни бир пайтда туркум ҳарбий экспедитсиялар уюштириб турилади.\nРоссия Шарқ мамлакатларига, биринчи навбатда Афғонистон, Ҳиндистон, Хитой, Туркия, Эрон, Ўрта Осиё, Кавказ ўлкаларига яқинлашишга уринди. Бу мақсадларига эришиш учун турли баҳоналар билан аввало Казказ, Кавказорти ўлкаларига суқилиб кириб, сўнгра уларни тўлиқ забт этмоқ лозим эди. Кавказда руслар 200-280 минг кишилик аскар билан озод тоғликларга қарши босқинчилик урушини олиб борди. Кавказ халқи ўз қаҳрамонлари-қози мулла Ҳамзатбек ва имом Шомил (181?-1859) бошчилигида чор Россиясининг босқинчи армиясига қарши шиддатли курашдилар. Кавказ, Туркистонда ва бошқа ўлкаларда рус босқинчилари бошлаган уруш туфайли кўплаб қон тўкилди, шаҳар, қишлоқлар вайрон бўлди. Шарқ оламида қуёшли ўлка – Ўрта Осиёдаги олтин, маъдан, кумуш, темир, рангли металл, ёқут, пахта, қоракўл каби ер ости ва ер усти бойликларини қўлга киритиш нияти Пётр 1 ва ундан кейинги рус подшоларига асло тинчлик бермади.\nПётр 1 ҳукмронлигининг илк давриданоқ Ўрта Осиёни Россияга қарам қилиш тўғрисида ўйлай бошлайди.17 аср бошларида металлургия саноатини ривожлантириш зарурияти қистовида рус ҳукмдорлари ва тадқиқотчилари бу ўлканинг маъдан қатламлари, жумладан, шу даврдаёқ овозаси чиққан Улуғтовнинг бой конлари тақдири билан астойдил қизиқадилар: Ўрта Осиёда тўлиб-тошиб ётган олтин сочмалари ҳақидаги маълумотлар ҳукуматнинг алоҳида эътиборини тортади ва натижада Пётрнинг шахсан ўзи ўзбек хонликлари ҳудудига кириб бориш режасини ишлаб чиқади.\nШу режага асосланган тажовузкор сиёсатни бевосита амалга оширишга киришиб, у Ўрта Осиёга 1714 йилда Преображенский полкининг поручиги княз Алекеандр Бекович-Черкасский бошчилигида. 1715 йилда капитан Иван Бухголтс раҳбарлигида Хивага ва Ёркентга бир неча минг кишилик ҳарбий отрядлар юборади. Жамоатчилик фикрини чалғитиш учун отрядларнинг мақсади Ўрта Осиё, Афғонистон орқали Ҳиндистон билан савдо-сотиқ алоқаларини кенгайтириш ҳамда Хива хонлиги билан тотув муносабат ўрнатишдан иборат деб белгиланади. Бухголтс бошчилигидаги отряд Балхаш кўлига етиб келиб, у ерда ҳарбий истеҳком қуради.\nАммо отряд қийинчиликларга дуч келиб, тезда изига қайтади. Княз Бекович-Черкасский бошлиқ ҳарбий экспедитсия отряди эса 3727 пиёда, 617 та отлиқ, 2000 казак аскарлар, 230 денгизчи ва 22 та тўп-замбарак (ҳаммаси бўлиб 6 мингдан зиёд аскар) билан Хоразм томон йўл олади. Ҳарбий отряд икки ой машаққатли йўл босиб, йўл-йўлакай қишлоқ ва овулларни вайрон қилиб, 1717 йилнинг кузида Хоразм чегараларига етиб келади. Чор аскарлари чақирилмаган меҳмон бўлиб, ёвуз ният билан келганликларини сезган Хива хони ватанпарвар инсон Шерғозихон бу ҳарбий отрядни юқотиш пайида бўлади. Шундай хушёрлик натижаси ўлароқ у отрядни турли туманларга бўлиб жойлаштиришга Бекович-Черкасскийни кўндиради.\nШу йўл билан хиваликлар бад ниятли рус отрядини мақсадига етказмасданоқ тезда қириб ташлайдилар. Бекович-Черкасский ҳамда унинг ёрдамчиси булган Замоновскийнинг кесилган каллалари Хива бозори дарвозасига илиб қўйилади. Отряднинг ўлимдан қочиб қолишга муваффақ бўлган аъзолари бу кутилмаган: фожиа тафсилотини подшо Пётр 1 га маълум қиладилар. Дастлабки юришлар муваффақиятсиз тугаганига қарамай, Пётр 1 ҳукумати Ўрта Осиёга таҳдид солишдан, уни тўлиқ эгаллаб, Россия куч-қудратини оширишга хизмат қилдириш мақсадидан воз кечмайди. Италиялик: Флорио Беневелини Бухорога элчи қилиб жўнатаркан, унга «олтин сочмалари» маконини, у ерга бориш йўлларини яхшилаб ўрганиш тўғрисида махсус топшириқ беради. Беневели ҳақиқатан ҳам бу диёр тарихи, жўғрофияси ва этнографиясига доир жуда кўп- қимматли маълумотлар тўплайди. Унинг фикрича, бу маълумотлар ўрганилгач, у ерларда ҳукмрон бўлиб ўрнашиб олиш учун биргина кучли ҳамла кифоя экан. Беневелининг сафари ҳам муваффақиятсиз якунланади, у Бухоро амири ғазабидан зўрға қочиб қутулиб, 1725 йилда, Петр 1 вафотидан кейин Россияга қайтиб келади.\nГап шундаки, 18 аср бошларида ҳар учала Жуз қозоқлари қалмоқ-жунгарларнинг доимий босқини остида қолган эди. 1723 йилга келиб қозоқ эли оғир очарчиликни бошидан кечираётганди ва ниҳоятда заифлашганлигидан у энди ўз мустақиллигини сақлаб қола олмайдиган аҳволга тушган эди. Оқибатда Катта жузжунларларга сиёсий қарам бўлиб қолганди. Ўрта жуз Бухорога кўчиб бориб, Бухоро хонлигига бўйсунди. Қалмоқлар хатаридан сақланиш ва ўз ҳокимиятини мустаҳкамлаш илинжи Катта жуз ҳамда Кичик жуз хони Абулхайрхонни чор ҳокимияти билан яқинлашувга ундарди…\nАбулхайрхон 1730 йилда Жузни рус фуқаролигига қабул қилишларини сўраб, Уфага элчи юборади. Россия ҳукумати Ўрта Осиёга ҳужум қилиш учун ишончли истеҳкомга эга бўлиш ҳамда ўз мустақиллиги йўлида курашаётган бошқирдларнинг қозоқлар билан иттифоқ тузншининг олдини олиш мақсадида хоннинг илтимосини кечиктирмай қондиради. Кўпчилик қозоқ оқсоқолларининг қаршилигига қарамай, 1730 йилда Кичик жуз билан бирга Семекхон бошчилигида Ўрта жузнинг бир қисми ҳам Россия империясига тобе бўлади. Қозоқларнинг Россия фуқаролигига ўтиши чор ҳукуматининг Ўрта Осиёга бундан кейинги юришлари учун катта имконнятлар яратиб беради. Петр 1 таъбири билан айтганда, Шарқ билан алоқада Қозоғистон калит, дарвоза ролини ўйнайди.\n19 асрнинг иккинчи ярмида (1853-1856) бўлиб ўтган Россия билан Қрим уруши, шундан кейин халқ халоскори Имом Шомил бошчилигида давом этган Кавказ жанглари ҳам чор Россиясининг Ўрта Осиёга ҳарбий юришига, мустамлакачилик сиёсатини амалга оширишига маълум муддат тўсқинлик қилиб турди. Бироқ Россия империяси подшо Петр 1 белгилаб кетган режа асосида Ўрта Осиёга ҳарбий юришни ҳеч тўхтатмай, шиддат билан амалга оширишни мақсад қилиб қўяди.\nАслида бу ишга император Николай 1 ҳукмронлиги даврида-ўтган асрнинг 1830-40-йилларидан бошлаб киришилади. Россия империяси турли йўллар, баҳоналар билан Оренбург ва Ўрол орқали аста-секин Қозоғистон ва Ўрта Осиё ўлкаларига кириб кела бошлайди.\nРоссия Қозоғистон ерларида ҳарбий истеҳкомлар қуришга маблағни аямай сарфлайди. 1734 йилда Оренбург губерниясининг котиби И. Кириловнинг зиммасига қалъалар қуриш, аввал Бухорога, кейинчалик Ҳиндистонга савдо карвони олиб бориш баҳонасида теварак-атроф ва йўллар харитасини чизиш, руда ва олтин қидиришни йўлга қўйиш каби қатор вазифалар юкланади. 1742 йилда қурилган Оренбург шаҳри ўзбек хонликлари ҳудудига кириб келиш йўлида ҳам ҳарбий, ҳам иқтисодий истеҳком бўлиб хизмат қилади.\nТуркистонни ҳарбий куч билан босиб олиш ниятида Россия империяси фақат 18 асрнинг ўзида Қозоғистон ҳудудида юздан ортиқ катта-кичик ҳарбий истеҳкомлар, таянч даргоҳлари қурдиради. Шимоли-шарқий Каспийбўйи ерларида ўз мавқеини мустаҳкамлаш мақсадида Ново-Александровск (ҳозирги Тўрткўл) ҳарбий истеҳкомини барпо этади. Империянинг Сибир томондан ҳаракатга тушган қўшинлари яқин атрофда бош кўтарган қозоқ, бошқирд, татар, қирғиз ҳамда қозоқ халқ халоскори Султон Кенисар Қосимов бошлиқ миллатпарварларни тор-мор қилиш учун Жениер Оғочга полковник Горский бошчилигида қўшин юборади. Оренбург томондан турли ҳужум ва босқинларга чек қўйиш ва турли йўллар билан асирга тушган дайди, қочоқ русларни озод қилиш баҳонасида генерал Перовскийнинг тўп-замбараклар билан қуролланган 51 минг 217 кишилик қўшини Хива томон юриш қилади. Оқбулоқда Хива хонлигининг 24 минг сарбози рус босқинчи жангарилари билан 1,5 ой давомида жанг олиб боради. Ватан ҳимоячиларидан 80 дан ортиқ киши, истилочилардан эса 5 киши қурбон бўлади. Лекин бу юриш ҳам руслар мағлубияти билан тугайди. Бироқ Россия империяси Англия, Хитой ҳужумидан хавфсираган ҳолда Ўрта Осиё ва Қозоғистон ўлкаларини тезроқ босиб олиб, ўз мустамлакасига айлантириш ниятидан қайтмай, ҳарбий изланишларини тинимсиз давом эттиради.\nПетр 1 томонидан империя деб эълон қилинган Россия ўз иқтисодий ва ҳарбий қудратини мустаҳкамлаш ҳамда тараққий, эттириш ниятида ўзга юртлар, мамлакатлар ерларинн аста-секин эгаллаб, бунинг ҳисобига ўз қаддини ростлаб боради.\n18-19 асрларга келиб, Россия империяси таркибида Болтиқбўйи, Украинанинг ўнг денгнз соҳили, Белоруссия, Полшанинг бир қисми, Бессарабия, Шимолий Кавказ, Финляндия, Кавказорти, Узоқ Шарқ, Сибир, Қозоғистон, Ўрта Осиё, Помир каби ўлкалар бўлиб, уларнинг умумий майдони 22,4 миллион квадрат километрга баробар эди. В. И. Ленин таъбири билан айтганда, «халқлар турмаси» бўлмиш чор Россияси ҳудудидаги 81 губерния, 20 вилоят, 931 шаҳарда яшаётган 100 дан ортиқ ғайрирус халқлар ва элатлар мамлакат аҳолисининг 57 фоизини ташкил қиларди.\nЕкатерина иккинчи ҳукумати 18 асрнинг 70-йиллари охирида Ўрта Осиё билан руслар учун ҳар томонлама фойдали бўлган савдо-сотиқ масалаларига катта эътибор бера бошлайди ва 19 асрнинг биринчи чорагидаёқ ўзбек бозорларида руслар мустаҳкам мавқега эга бўлиб оладилар. Чунончи, Бухоро амири Шоҳмурод Эрназар оталиқни Петербургга элчи қилиб жўнатади. Бунинг шарафига Екатерина Эрназар элчи мадрасаси қурилпшига 134 минг сўм ажратади.\nОвруподаги таранглашаётган халқаро вазият, 1805-1307 йиллардаги Наполеонга қарши кураш, 1806-1812 йиллардаги рус-турк уруши, 1808–1809 йиллардаги рус-швед уруши, 1805-1813 йиллардаги рус-форс уруши, 1812 йилги Ватан уруши чор ҳукуматининг Ўрта Осиёга нисбатан босқинчилик сиёсатини олиб боришига узоқ ееқтгача йўл бермай туради.\nНиколай иккинчи ҳукумати Ўрта Осиё бозорларини Россияга бутунлай қарам қилинг мақсадида Туркистонни босиб олишни тезлаштириш устида бош қотира бошлайди. Чунки Россия Ҳиндистонни эгаллаган инглизлар тезда Афғонистон ва Туркистонни ҳам забт этишлари мумкинлигидан хавфсирар ади. Ўрта Осиёни босиб олиш иштиёқмандлари ичида босар-тусаринн билмайдиган Оренбург ҳарбий губернатори генерал-маёр В. А. Перовский ҳам бўлиб, 1840 йил ноябр ойи охирларида 2 та замбарак, 40 та арава, ҳамда 5 минг пиёда аскар билан 10 минг туядан иборат карвонга бош бўлиб Ўрта Осиё томон юради. Оғир об-ҳаво шароити, ёнилғи, озиқ-овқат танқислиги, кийим-кечаклар яроқсизлиги оқибатида қўшинининг маълум бир қисмини йўқотгандан сўнг Перовский Хивага юришини тўхтатишга мажбур бўлади.\nИстилочилар 1841 йилда Хоников етакчилигида Бухорога отланишади. Бу юриш натижасида Бутенев икки хонликни қурол кучи билан босиб олиш имкониятлари, йўллари, мақсадга эришишга қаратилган ҳаракат режалари каби маълумотларни жамлаб нома ёзади. 1847 йилга келиб мустамлакачилар Сирдарё этакларини босиб олиш режасини тузишади ва у ерда Раим истеҳкомини барпо этадилар. 1853 йилда генерал Бларамберг отряди Оқмачитни (ҳозирги Қизил ўрдани) ҳужум билан забт этади. Айни пайтда Ғарбий Сибирдан Семипалатинскга қадар бўлган оралиқда ҳам шимоли-шарқ тарафдан юришлар бошланиб кетганди.\n1850-1854 йиллар ичида подшо қўшинлари Илиорти (Заили) ўлкасини эгаллайдилар, 1854 йилда эса Верний (ҳозирги Алмати) истеҳкоми қад кўтаради. Шундан сўнг Николай ҳукумати Қрим урушига (1853- 1856) чалғиганлиги туфайли Ўрта Осиёга босқинчилик қисқа муддат тўхтаб қолади. Бу уруш тугагач, Кавказ жанглари Николайнинг қўлини боғлаб қўйиб, у ўзбек хонликларига қарши ошкора босқинчилик сиёсатини юритолмаганлигидан, Бухоро ҳамда Хива хонликлари бирлашувига имкон бермайдиган айрим чоралар кўриш билан чегараланади.\nШундан кейин чор Россиясини Ўрта Осиёга нисбатан жадал мустамлакачилик сиёсатини юргизишга ҳарбий-сиёсий ва иқтисодий аҳволи мажбур қилади. Унинг ривожланаётган енгил саноати учун пахта, пилла, қоракўл тери ва бошқа хил хом ашёлар зарур эди. Бунинг устига фуқаролар уруши (1861 – 1862 йиллар) оқибатида Америкадан олинадиган пахта миқдорининг камайиб кетганлиги ҳам ўзбек пахтасига бўлган талабни ошириб юборади.\nЕнгил саноатдаги бўхронлар, уни арзон хом ашё билан таъминлаш зарурияти подшо ҳукуматнни безовта қила бошлайди. Оренбург генерал-губернатори Катенин ташқи ишлар вазирига ёзган хатида «Ўрта Осиё мулкига ҳукмронлигимизни ўрнатишимиз учун албатта Туркистон ва Тошкентни эгаллашимпз шарт», деб кўрсатиб ўтади. Унинг фикрича, Тошкентни қўлга киритиш Бухоро мулкига қуролли кучлар билан бориш учун ҳам зарур эди.\n1862 йилда «Русский вестник» журналида Ўрта Осиёни босиб олишни қатъий ёқловчи қатор шовинистик мақолалар босилади. «Голос» номли либерал журнал эса Ҳиндистонни забт этган инглизлардан ўрнак олиб, «Каспийни рус денгизига айлантириш, Ўрта Осиёнинг кўчманчи элатларини ўтроқ яшашга ўргатиш, бу саҳройилар билан пачакилашиб ўтирмай, уларни ҳаттоки террор қилиш»га чақирди. Ҳарбий юришларнинг доимий тарафдори бўлган ҳарбий вазир Д. А. Милютин 1864 йил окгябрида ташқи ишлар вазирлиги томонидан подшоҳ учун тайёрланган маъруза матнини қўллаб-қувватлайди. Бу матнда, жумладан, Россиянинг Шарққа сирли, лекин тийиқсиз интилиши ҳақида, ярим ёввойилар қабиласи билан тўқнашилган дамда ўта тинчликсевар сиёсатни сақлаб қолиш имкони йўқлиги хусусида, Қўқон хонплигининг табиий бойликлари бўлмиш пахта, ипак, қимматбаҳо маъданлар тўғрисида сўз юритилади. Шундай қилиб, олтмишинчи йиллар бошида Ўрта Осиёни босиб олишга ғоявий тайёргарлик кўриб бўлинади, энди бу истилони амалга ошириш навбати келганди.\nИмперия хорижий ўлкалар, Туркия билан бўлган урушда бандлигига қарамай, 1810-1860 йилларда Сибир ва Оренбург ҳарбий сафарбар кучларини ишга солиб, Қозоғистон ва Ўрта Осиё ерлари томон ҳарбий юриш бошлайди. Бундай босқинчиликларда катта тажриба орттирган Россиянинг юзлаб босқинчи генераллари ва зобитларининг тинч Туркистонга юриши даҳшатли тус олади. (Бу кучлар тафсилоти китобчамизга илова қилинаётган маълумотномада тулиқ баён этилган. М. Ҳ.) Шу мақсадда ташланган катта куч Марказий Осиё халқларини сўзсиз таслим қилишга ёки бу ўлкаларнинг кулини кўкка совуриб бўлса ҳам тўлиқ забт этишга «сўнгра Шарқдаги истилочиликни янада давом эттиришга қаратилган эди.\n1909 йилда Тошкент шаҳрида Туркистон ҳарбий округи типолитографияси томонидан жуда оз нусхада, фақат ҳарбий зобитлар учун нашр эттирилган бу тўплам «Ўрта Осиёнинг босиб олиниши ҳақида тарихий тадрижий маълумотнома. Георгий Хочи соҳиблари ва «жасорати учун» олтин қурол билан тақдирланганлар рўйхати иловаси билан» деб аталади. Туркистоннинг чоризм томонидан босиб олинишига доир бу энг ишончли манбада ўша жараённинг қандай давом этганлиги тўғрисида тўлиқ маълумот берилган. Китобчада босқинчилик йилномаси ҳарбий маҳкама маълумотлари асосида иштирокчилар, уларнинг қурол-яроғлари сони, амалга оширган ҳарбий хунрезликлари билан бирга йилма-йил, ойма-ой, кунма-кун аниқ ва холис кўрсатилган.\nБундан ташқари ўша китобча нашр қилинган йилга қадар ҳисоблаганда қарийб бир асрча давом этган мазкур босқинчилик, талончилик урушида маҳаллий халқни яксон қилишда «қаҳрамонлик» кўрсатган 200 га яқин рус генераллари, зобитлари қачон, қаерда ва қандай «жасоратлари» учун Россия империясининг олий мукофотлари билан тақдирланганликлари аниқ, лўнда ва сермаъно жумлаларда ифодалаб берилган. Улар орасида биз яқин-яқинларгача шаҳар ва қишлоқларимизга, кўчаларимизга номлари тақилган, тарих китобларида ҳадеб Ўрта Осиёни Россияга «ихтиёрий қўшиб олиш»да фидойилик кўрсатган халқ қаҳрамонлари сифатида таърифлаб келинган Фон Кауфман, Черняев, Скобелев, Куропаткин, Тротский сингари генералларни ҳам, бизга камроқ маълум бўлган юзлаб генерал ва зобитларни ҳам кўрамиз.\nБу ўринда шуни ҳам алоҳпда айтиб ўтиш керакки, бундай олий мукофотларга фақат ҳарбийлар эмас, балки кўкларга кўтариб мақтаб келинган ижодкорлар: рассом, истеъфодаги мичман Василий Василевич Верешчагин (бир қўлида қурол, бир қўлида мўйқалам билан ўз ватандошлари амалга оширган қонхўрликларни ҳаёлан бошқа халқларнинг миллий қаҳрамонларига, жумладан, Соҳибқирон Амир Темурга нисбат бериб расмлар чизган бу жангчи-рассом 1904 йилда Петропавловск зирхли кемасида фожиали ҳалок бўлган) ва таниқли рус ёзувчиси ва рассоми, ўқчи баталъон штаб капитани Карасин сазовор бўлган. Энг қизиғи шундаки, Россия имнериясининг дин пешволари: руҳоний ота Андрей Малоз, руҳоний ота Гаврил Ширяев, руҳоний ота Седачёвлар ҳам чор ҳукуматининг Ўрта Осиёни забт этишида қатнашган. Қўлидаги бут-хочни ўпиб, рус зобитлари, аскарларини маҳаллий халқ эрку озодлигини поймол қилиш учун қонли урушга ундаган бу руҳонийлар «ҳалол» хизматлари эвазига Георгий нишони тасмаларига тақиладиган хоч-нишон (наперсные) билан тақдирланадилар.\nШу манбалардан аёнки, Россия империяси яна ўша инглизлар яқин орада Ўрта Осиё ва Қозоғистон ерларини босиб олиш хавфи бор, деган нуқтаи назардан келиб чиқиб, ҳарбий ҳаракатларини шиддат билан олиб борадилар. Истилочилар бунинг учун маблағларни ҳам, қурол-аслаҳаларни ҳам аямайдилар. Чор Россияси ҳукумати бутун Кавказ ва Сибирда, Волга бўйларида босқинчилик урушлари билан банд бўлишига қарамай, Туркистонни ҳам қўлдан чиқармаслик учун бу ерда истилочилик фаолиятини тўхтатмади.\nТуркистондаги шу воқеалар қатнашчиси, рус ҳарбий тарихчиси генерал М. А. Терентьев «Ўрта Осиёни босиб олиш тарихи» номли 3 жилдлик китобида ёзишича, Россия империяси Ўрта Осиё ерларини босиб олишда ҳеч нарсани аямаган. Мамлакатдаги иқтисодий тангликка қарамай, камбағал халқ ризқидан қийиб, Ўрта Осиё ва Қозоғистонга ҳарбий юриш қилишга 1839 йилда 1 миллион 800 минг сўм маблағ ажратилади. Биргина Хива хонлигини забт этиш учун Туркистон ҳарбий округига 287300 сўм, Оренбург ҳарбий округига 200000 сўм маблағ ажратилган. Ҳарбий босқинчилик уруши олиб бориш учун шахсан Туркистон генерал-губернатори Фон Кауфман ихтиёрига 400000 сўм пул берилган. Хива хонлигига на бошқа хонликларга қарши ҳарбий юришда қатнашган кўп минглаб аскар, зобитларнинг озиқ-овқатлари, кийим-кечаклари учун ҳамда ҳарбий юришлар давомида маҳаллий халқдан тортиб олннган от, ҳўкиз, эшак, хачир ва туяларга ем-хашак сотиб олишга 465414 сўм 64 тийин маблағ ажратилган. Шунингдек, урушда зарур бўлган қўтос, хачир, эшак, от, туялар, аравалар сотиб олиш ҳамда йўл ҳаражатлари учун 513551 сўм 40 тийин пул маблағи ажратилганлигини кўрамиз. Артиллерия, тўп-замбарак захира қисмлари, таъмирлаш учун техник ускуналар, шунингдек, тиббий дори-дармонлар ҳамда лазаретлар унун 94285 сўм пул маблағи, кўприкларни тузатишга, арава (бричка)ларнинг ғилдирак захираларини ва бошқа зарурий ашёларни сотиб олишга 1475558 сўм 68 тийин пул мўлжалланган. (Қаранг: М. А. Терентев «История завоевания Средней Азии» Спб. 1806. 153, 283-бетлар).\nШунга ўхшаш ишанчли далилларни рус босқинни генераллари, зобитлари, ҳарбий мутахассисларининг кундаликлари ва эсдаликларндан ҳам кўплаб келтириш мумкин. Шу ўринда китобхонларимизни бир нарсадан огоҳ қилишни хоҳлардик. Назаримизда, рус босқинчиларининг Туркистондаги ваҳшийликлари тўғрисидаги кўпгина манбалар ноёб китоблар, рисолалар, эсдаликлар, кундаликлар йўқолиб кетаётганга ўхшайди. Тарихнинг аянчли сабоқлари унутилиб, бугунги ва келажак авлодлар ўтмиш хатоларини такрорламасликлари учун бу манбаларнинг сақланишини алоҳида назоратга олиш, имкон борича уларни қайта нашр қилиш зарур.\nЧор Россиясининг маъмурлари, ҳарбий губернаторлари туб ерли халқни қаттиқроқ эзиш мақсадида маҳаллий амалдорлар, бойлар, қозилар, савдогарлар, судхўрлар билан тил бириктириб ҳаракат қилдилар. Хонликлар олий ҳукмдорларининг бошини маккорлик билан силаб, ўзлари томон оғдиришга интилдилар. Чунончи, Россия подшоси Бухоро ҳукмдори амир Саид Музаффархонга (1860-1885) генерал-адъютант юксак ҳарбий унвонини, Бухоро амирлари Абулаҳад ва Сайид Олимхонга генерал, Хива хони Муҳаммад Раҳимхонга (1865-1910) генерал-маёр ҳарбий унвонларини берди. Мустамлакачилар бундай унвонлар ва арзимас совға-саломлар эвазига маҳаллий халқни бемалол эзиш ихтиёринигина эмас, унинг раҳбарлари хақ-ҳуқуқларини ҳам сотиб олган эдилар.\nБу ҳам камлик қилгандай чоризм истилосига қаршилик кўрсатганликлари учун Бухоро ва Хива хонликлари Россия ҳарбийларига миллионлаб сўм жарима тўлашга мажбур этиладилар. Масалан, босқинчиларнинг отрядлари 1868 йил 23 июнда Бухоро амирлигини мағлубиятга учратгач, Зирабулоқда имзоланган битимга кўра, Бухоро Россияга 500 минг сўм уруш товони тўлайдиган бўлди. Бу хил ноқонуний товонлар, жарималар Хива, Қўқон хонликларидан ҳам ундириб олинди. Табиийки, уларнинг юки меҳнаткаш халқ гарданига тушади. Чоризмнинг Туркистонга иккинчи юриши 1853 йилда генерал Перовский бошлиқ икки мингдан зиёд аскар ва зобитларнинг Оқмачит (Қизил Ўрда)га ҳужумидан бошланди. Бир неча кунлик ҳаёт-мамот жангида босқинчилардан 25 киши ўлиб, 46 киши яраланади. Оқмачит ҳимоясига чиққан бутун маҳаллий аҳолидан эса атиги 74 киши омон қолади, холос. Чор қўшинлари қуролсиз халқни раҳмсизларча қирғин қилади. Тошкентдан ҳоким Сабдалхўжа бошчилигида 8 минг аскар ва кўнгилли Оқмачитни қайта қўлга олиш учун қаттиқ жанг олиб боради. Бироқ истилочилар уруш тажрибасига эга бўлишлари билан бирга тиш-тирноғигача қуролланган эдилар. Ватанпарварлар жангда 192 кишидан айрилиб, яраланган 92 жангчини туя, от, арава ва эшакларга ортиб ғазаб ва алам билан орқага чекинишга мажбур бўладилар. Қўқон хонлиги Оқмачитни рус босқинчиларидан қайтариб олиш учун яна қўшин юборади. 1853 йилнинг охирида Ёқуббек қўмондонлигида 13000 кишидан иборат юрт ҳимоячилари ғанимлар билан қаттиқ жанг олиб борадилар.\nАтоқли тарихчи олим Ҳ. Зиёев «Чоризм истилоси» деган мақоласида («Шарқ» юлдузи», 1990, 8-сон; «Мулоқот», 1991, 3-сон) ёзганидек, босқинчилар 55 кишини йўқотганлари ҳолда юрт ҳимоячиларидан икки мингга яқин киши ўлдирилди ва яраланди. Чор Россиясннинг истилочи қўшинлари 1860 йилдан бошлаб 6-7 йил мобайнида зўр бериб аввал Пишпек, сўнгра Тўқмоқ қалъасига ҳужум қилиб, замбарак ва милтиқлардан ўқ ёғдириб, қуролсиз, ҳимоясиз, бечора тинч аҳолини зор қақшатиб, бегуноҳ қон тўкадилар. Бутун Ўрта Осиё халқлари босқинчилик уруши йўлини тўсиш учун оёққа туришади. Тошкент ҳокими Қаноатшоҳ бошчилигида урушга отланган ўзбек, туркман, қозоқ, қирғиз, тожик ва қорақалпоқлардан иборат 20 мингга яқин фидойи ватанпарвар Пишпек остонасида шиддатли жанг олиб боради. Чор Россияси генерал ва зобитлари буйруғи билан ҳимоячиларга қарши отилган 2051 та снаряд, 31879 та милтиқ ва 63 та тўп ўқидан 1500 ватанпарвар ўлдирилиб, кўплари яраланади, банди қилинади. Пишпек учун бўлган қирғинбарот жангида 574 ҳимоячи асир олинади. Улар орасидаги 82 савдогар, 92 аёл ва болалар тақдири ҳам ачинарли бўлди. Босқинчилар бандиларга ниҳоятда ёмон муносабат кўрсатадилар. Ҳар бир ўлдирилган чор Россияси аскарининг хуни учун маҳаллий халқдан шафқатсиз ўч олиш одат тусига кириб боради. Рус босқинчилари шу йўл билан ватан ҳимоячилари қалбига қўрқув ва ғулғула солишга ҳаракат қиладилар. Чор Россиясининг ҳарбий мутахассислари, генерал, зобитлари Авлиёота (Жамбул), Тўқмоқ, Пишпекни эгаллашга жон-жаҳдлари билан ҳаракат қиладилар. Китобчага илова қилинаётган маълумотномада ёзилганидек, полковник Симмерман отряди 6 та рота, 6 та юзлик казаклар, 2 та юзлик қирғизлар ҳамда 12 та оғир тўп-замбарак, 4 та ракета станоги, 8 та мартир билан 5 минг кишилик қўқонлик фидойиларни яксон этиб, Тўқмоқ ва Пишпек қалъаларини бузиб ташлайдилар. У ерда Олатов ҳарбий округи барпо этилади. Айни вақтда 1864 йилнинг кузида подполковник Колпаковский (қирғиндаги «жасорати» учун генерал унвони берилган) бошлиқ ҳарбий отряд-3 та рота, 2 та юзликдан иборат ва 6 та замбарак, 2 та ракета қурилмаси билан қуролланган чор аскарлари Узуноғочда Ватан ҳимоячилари билан юзма-юз жангга кирадилар. 20 мингдан зиёд ватанпарвар Россия империясининг замонавий ҳарбий техника билан қуролланган босқинчи аскарлари ҳужумига дош бера олмай, чекинишга мажбур бўлади. Босқинчилар мақсадларига эришиш учун Туркистон ҳудудида юзлаб ҳарбий истеҳкомлар қуришни давом эттирадилар. Уларга марказдан доимий ҳарбий ёрдам келиб туради. Авлиёотани қайта қўлга олиш учун Қўқон хонлигидан 1500 кишидан иборат халоскор 1864 йилнинг баҳорида чоризм жаллодлари билан яна тўқнашади. Бу гал ҳам қурол-аслаҳа бобида устун бўлган душман қўли баланд келади. Бу жангда ватанпарварлар 307 жангчисидан ажралади ва 390 сарбоз мажруҳ бўлади. Чор Россиясининг маккор генерал ва эобитлари ал-даш, қўрқитиш, ҳийла ишлатиш йўли билан оддий ва соддадил маҳаллий халқларни аста-секин бўйсундира борадилар. Бунинг учун улар «Бўлиб ташлаб, ҳукмронлик қил» қабилида иш тутиб, мусулмон динига мансуб туркий халқларни бирлашишга қўймаслик учун уларни бир-бирига гижгижлаш усулндан усталик билан фойдаланадилар.\nҲудудий жиҳатдан кенг майдонга эга бўлган Қўқон хонлиги мулкини босиб олиш учун чор Россияси қўшинлари (1864-1865 йиллари) асосий ҳужумни Верний (Алмати), Туркистон ва Чимкент шаҳарларини ишғол этишга қаратди.\nҲақиқатан ҳам турли юртлардаги босқинчилик ва талончилик урушларида маҳорати ошган рус генераллари, зобитлари ва аскарлари, шоир Камина ёзганидек, мўлжалга бехато уриб, ҳаммаёқни қонга ботирдилар. Қўлига қурол ушламаган, унинг билан муомала қилиш илмини эгалламаган оддий халқ эса душман мулжалига нишон эди. «Биз қурол ушлашни ва отишни билмайдиган ярим ёввойи одамларни қўйни отгандек отиб ўлдирардик», – деб фахр ва ғурур билан маҳаллий аҳолига нисбатан нафратинн яшира олмай ёзади рус зобитларидан бири ўз кундаликларида.\nЧор ҳукумати маҳаллий халқни ҳар қандай йўлларни ишлатиб бўлса ҳам, ҳатто энг муқаддас туйғуларига тажовуз қилиш билан қўрқитиб бош эгдиришга ҳаракат қилди. Масалан, генерал Черняев Туркистон шаҳри таслим бўлмаса, шаҳарнинг кўрки ва юраги бўлган, халқнинг азиз зиёратгоҳи ҳисобланмиш Хўжа Аҳмад Яссавий мақбарасини тўпга тутажаклигини эълон қилади. Ва бу фақат пўписа бўлиб қолмасдан, полковник Веревкин гуруҳи шундаи қабиҳ ишни чиндан ҳам амалга оширади. Шу тариқа улар инсониятнинг юксак ақл-заковати билан барпо этилган шаҳарлар, тарихий обидалар кулини кўкка совурдилар. Босқинчиларнинг бундан кўзлаган мақсадлари аниқ эди. Бой қадимий маданиятимизни йўқ қилиб, биз ўтмишда ҳеч нарса кўрмаган ва яратмаган ёввойи бир оломон бўлганмизу, бутун маданиятни бизга улар олиб келганлигига ўзимизни ҳам, бошқаларни ҳам ишонтириш ва эвазига доимо миннатдор бўлиб, қуллуқ қилиб, итоатда яшашга мажбур этиш – мана улар кўзлаган ва кейинчалик маълум даражада эришган мақсад. Туркистонни забт этиб, Чимкент ва кейин Тошкент шаҳри томон юриш ниятида бўлган генерал Черняев бошлиқ босқинчилар йўлини тўсмоқ зарур эди. Тошкентлик воқеанавис муаррих Муҳаммад Солиҳ қори ўзининг «Тарихи жадиди Тошкент» («Тошкентнинг янти тарихи») номли қўлёзма асарида (Абу Райҳон Беруний номли Шарқшунослик институтидаги 5732 рақамли қўлёзма) ёзишича, Қўқон хонлигига қарашли жами қишлоқ ва шаҳарлардан аскарлар, кўнгиллилар ва ватанпарварлар хонликнинг жасур лашкарбошиси Алимқул бошчилигида Чимкент ҳимоясига отланадилар. Бироқ генерал Черняев бош бўлган, босқинчи қўшинлар 1864 йил 22 сентябрда кўплаб тўп милтиқ, замбараклардан тинимсиз ўқ ёғдириб, юртимизнинг минг-минглаб; фарзандларини нобуд қилиб, Чимкентни ишғол этади.\nПрофессор Ҳ. Зиёев «Чоризм истилоси» мақоласида Тошкент мағлубияти ҳақида шуларни ёзади: «Тошкент шаҳри учун бўлган аёвсиз жангда чор аскарлари 72 солдатини йўқотган бўлса, мудофаачилардан ўн мингдан кўпроғи ўлдирилади, яраланади, кўплари Сибирга сургун қилинади. Генерал Черняев қўмондонлигида 1865 йилнинг январ ойида юртнинг 8-9-минг ҳимоячи фарзандини нобуд қилиш ҳисобига Қўқон хонлиги ихтиёридаги Чимкент шаҳрини қўлга киритиш билан босқинчилар аввал бошида кўзда тутган мақсад узил-кесил амалга ошади. Қаттол ва жаллод рус лашкарбошисининг эндиги ҳужуми Тошкентга, ундан кейин Бухоро, Қўқон ва Хивага қаратилган эди».\n1864 йилнинг кузида Черняевнинг Тошкентни босиб олишга биринчи уриниши муваффақиятсиз тугайди. 1865 йилнинг ёзида у Тошкентнинг сувбошиси бўлмиш Ниёзбек қалъасини эгаллаб олгач, шаҳарга навбатдаги юришини бошлайди. Черняев аввало анҳорнинг сувини бўғиб олиб, Тошкентни қирқ икки кун давомида сувсиз қолдиради. Руслар бостириб келаётганликлари тўғрисидаги хабарни эшитган тошкентликлар Қўқон хонлигига қарам бўлганликлари учун хондан ёрдам сўрайдилар. Шаҳар доруғаси Алимқул Тошкент аҳолисини ўз эрклари учун курашга чорлаб оташин нутқ сўзлайди. Қўқондан ёрдам келгач, Тошкент ҳимоячиларининг сони 30 минг кишига етади. Расмий маълумотларга қараганда, рус солдатлари 1950 нафар бўлган. Тартиб ва ташкилотчиликнинг йўқлиги, керакли ҳарбий техника билан таъминланмаганлик сабабли хонлик қўшинининг сон жиҳатидан устунлиги ҳам тўқнашувда фойда бермайди. Черняев ҳал қилувчи ҳаракатни жанубдан – Темур-дарвозаси тарафдан бошлайди. Бу билан у Қўқон ёки Бухородан келиши мумкин бўлган ёрдамчи кучларга халақит беришни мўлжаллайди. Илк тўқнашув 1865 йилнинг 9 майида бўлиб ўтади. Черняев Алимқул ҳалокатидан кейин шаҳар таслим бўлар, деган илинжда ҳужумни хиёл тўхтатиб туради. Бухоро амирининг қўшини яқинлашиб келаётганидан хабар топгач, 15 майга ўтар кечаси шаҳарга ҳужум бошлашга қарор қилинади. 16 ва 17 май кунлари ҳам кўча жанглари давом этади.\nРус генералларидан Фон Кауфман. Фондер Флит, Бардовский, Тронкий, Колпаковский, Веревкин, Ломакин, Головачев, Гродеков, Меллер-Закомелский, Константинович бошлиқ ҳарбий кучлар 1873 йилда Хивани эгаллаб, чор Россияси ҳукуматининг олий мукофотларини оладилар. Янги тузилган Туркистон генерал-губернаторлиги Тошкентни ўзига қароргоҳ этиб, Бухоро амирлиги, Қўқон ва Хива хонликларига қарашли барча ерларни тезроқ босиб олиш бош режаларини тузиб чиқади.\nРус қўшинлари босқинчиликни авж олдириб, 1868 йил 1 май куни Самарқанднинг Чўпонота тепалигида Бухоро қўшинларини енгишади, 2 майда эса Самарқанд шаҳри таслим бўлишга мажбур қилинади. Рус аскарлари Самарқанддан Бухоро томонга чиқишлари билан шаҳарда ғазоват бошланиб кетади. 2 июн куни шаҳар деворлари тагида Шаҳрисабз қўшини пайдо бўлганида озодлик қўзғолони авжига чиқади. Умархўжа ва Жўрабой бўлинмалари ҳеч бир қаршиликсиз Самарқандга кириб келишади, бу ерда уларга шаҳар аҳли ҳам қўшилади. 650 кишидан иборат рус гарнизони аскарлари қўрғонга кириб яширинадилар. Мужоҳидлар 5 кун давомида улар устига ҳужум уюштиришади. 8 июнда эса Кауфман қўшини шаҳарга бостириб киради ва унинг барча ҳимоячилари қатл этилади. Бухоро ва атрофидаги шаҳар, қишлоқларпи эгаллаш йўлида чор Россиясининт босқинчи аскар ва зобитлари Зирабулоқ тепалигида Бухоро амири Музаффарга қарши турадилар. Амирнинг 15 минг отлиқ, 6 минг пиёда ва 14 та тўпдан иборат кучлари генерал-губернатор К. П. Кауфман қўшинлари билан ниҳоятда оғир жангга киришади. Бу жангда Россия босқинчилари устун келаётганлигини сезган амир Музаффар бутун музофотни ғазоват урушига даъват этади (Қаранг: «Шарқ юлдузи» журнали. 1990, 8-сон, 185 -187-бетлар). Бироқ Зирабулоқдаги мағлубият, Самарқанд қўзғолонининг бостирилиши Бухоро билан бўладиган уруш тақдирини ҳал қилиб қўйган эди ва амирга Россия билан тузилган битимга имзо чекишдан бошқа чора қолмайди. Битим шартлари 1868 йил 23 июнда қуйидагича эди: Бухоро Россияга вассалликни тан олади ва 500 минг сўм уруш товонини тўлайди. Самарқанд ва Каттақўрғон вилоятлари Россияга бириктирилади. Бухоро чет давлатлар билан алоқа қилиш ва мустақил боғланиш ҳуқуқидан маҳрум бўлади. Шу йилнинг кузидаёқ Абдумалик бошчилигида кўтарилган қўзғолон ҳам истилочилар томонидан шафқатсизлик билан бостирилади.\nҚўқон хони Худоёрхоннинг оғмачилик сиёсати туфайли учинчи ўзбек хонлиги ҳам ўз мустақиллигини оегина муддат сақлаб туролди, холос. 1874-1876 йилларда марғилонлик Ишоқ мулла Ҳасан ўғли бошчилигидаги қўзғолон натижасида Қўқон мустақилликдан маҳрум қилинди. Воқеа тафсилоти бундай. 1872 йилда бир гуруҳ норози феодаллар Худоёрхоннинг қариндошларидан бўлган Пўлатбекни тахтга кўтармоқчи бўладилар. У тахтдан воз кечгач, фитначилар розилиги билан Пўлатбек исмини олган Исхоқ мулла ғазоватнинг бошида туради. 1873 йилда унга Абдураҳмон офтобачи, Қўқоннинг собиқ ҳукмдори Мусулмонқулнинг ўғли, бундан ташқари Худоёрнинг тўнғич ўғли Насриддин, Андижон хокими ва унинг акаси Муродбек келиб қўшиладнлар. Кўзғолонни бостиришга ожизлигини пайқаган Худоёрхон «пуштипаноҳ император ҳазрати олийлари»нинг қудратига суянади ва Фон Кауфманга дўстона мурожаат қилиб, иложи борича тезлик билан Кўқонга рус қўшини ва замбаракларини юборишини сўрайди. Юртни сотганлиги учун Худоёрхон ва яқинларига қарши ғазоват эълон қилинади. Хурдоёрхон 1875 йил 2 июл куни ўз оиласи билан Тошкентга, рус элчихонаси паноҳига қочиб боради. Тарихчи олим Ҳ. Бобобеков «Қўқон хазинаси қаерда?» сарлавҳали мақоласида («Халқ сўзи» газетаси, 1991 йил 20 феврал) ёзишича, 1875 йилнинг ёзида Қўқон хони Худоёрхон 70 кишилик аҳли аёли, 500 га яқин ҳамроҳлари, 40 арава хазина билан Тошкентга Туркистон генерал-губернатори Фон Кауфман ҳузурига паноҳ тортиб келади. Кауфман шу 40 арава халқ бойлигини олиб, Худоёрхоннинг ўзини Оренбургга сургун қилади. Кейинчалик хон Оренбург тутқунлигидан қочади. Тошкентдан чиққач, рус гуруҳи қўқонликларни Макарам қалъасида мағлубиятга учратади ва 29 августда Кауфман Қўқонга ғолиб сифатида кириб боради. Қўқон аъёнлари Худоёрнинг ўғли Насриддинбек бошчилигида ундан афв сўрайдилар. 22 сентябрда Кауфман билан битим тузилади. Бу битимга кўра Қўқон хони ўзини Россия императорининг қули деб тан олади ва генерал-губернатор рухсатисиз ҳеч қандай ташқи алоқалар ёки ҳарбий ҳаракатлар қилмасликка рози бўлади. Шундай қилиб, Қўқон феодаллари юртнинг эркини бой бериб, жонларини сақлаб қоладилар.\nХоннинг шармандали қочиши ҳақидаги хабар янги қўзғолонга сабаб бўлади. Бу гал унинг маркази Андижон эди. Қўзғолончилар Пўлатхон номи билан юрган Ишоқ муллани хон деб эълон қиладилар. Пўлатхонга қарши жўнатилган Кауфман отряди Андижон остонасида мағлубиятга учрайди. 1875 йилнинг 7 октябрида эса қўзғолончилар хон қўшинини енгиб, Қўқонни эгаллайдилар. Хўжандга, руслар паноҳига кочган исёнчилар 11 ноябрда Балиқчи яқинида генерал Скобелев аскарлари томонидан тор-мор этилади. Скобелев йўл-йўлакай қишлоқларга шафқатсизларча ўт қўйдириб, яксон қилдириб, олға бораверади. Андижон шаҳрини аёвсиз тўпга тутдириб, вайрон қилдиради, унинг ўз сўзларига қараганда, уч минг чоғли одам вайроналар тагида қолиб кетган. 9 январда Скобелев хароба Андижонга кириб борганида Пўлатхон қолган-қутган кучлари билан Учқўрғон қалъасига чекинганди. 1876 йилнинг 28 янваеига ўтар кечаси Скобелев томонидан юборилган отряд Учқўрғонни эгаллайди, барча ҳимоячилар ўлдирилади. Бу ердан қочиб улгурган Пўлатхон кўп ўтмай Марғилонда қўлга тушади.\nКауфман бир амаллаб халқ ҳаракатини бостиргач, Кўқонни мустақиллигидан маҳрум этшига аҳд қилади, 1876 йилнинг 19 февралида Қўқон хонлиги тугатилиб, унинг ўрнига Фарғона вилояти ташкил қилинади. Бўйсунмас қўқонликларни шафқатсиз қийратган жазо экспедитсиясининг бошлиғи генерал Скобелев эса ҳарбий губернатор қилиб тайинланади. Хуллас, Пўлатхон қўзғолони ўзбек халқининг ўз мустақиллигини сақлаб қолиш йўлидаги курашининг сўнгги босқичи бўлди ва шундан сўнг учала ўзбек хонлиги ҳам рус подшолигига тўла қарам бўлиб қолди.\nЎн мингдан ортиқ муриди бўлган Дукчи Эшон бошчилигидаги Андижон халқ қўзғолони (1898 й.) ҳам яқинларгача диний пардага ўраб, унинг синфий моҳияти яшириб келинди. Аслида эса бу чоризмнинг даҳшатли зулмига қарши олиб борилган миллий озодлик ҳаракати ва исёнкорлик кураши эдики, унинг натижасида қурбон бўлган, яраланган ва Сибирга сургун қилинган халқпарварларнинг аниқ сони маълум эмас. Айрим манбаларда мазкур қўзғолон қон билан бостирилгач, 226 киши ўлим, 777 киши эса қамоқ жазосига буюрилганлиги ёзилган, бошқа бир ҳужжатда 380 ватанпарвар ўлимга ҳукм этилиб, 208 киши Сибирга сургун қилинганлиги айтилади . Мустабид чор Россияси зулмига қарши андижонлик Дукчи Эшон бошчилигида бўлиб ўтган халқ қўзғолони бир жиҳати билан Россия тарихидаги Емелян Пугачев қўзғолонини эслатади.\nЎзбек халқининг асл ва ватанпарвар ўғли, етук олим Фозилбек Отабек ўғли Қозиев золим ва мустабид рус босқинчиларининг қонхўрлиги ва ваҳшийлигини фош этиб, «Дукчи Эшон воқеаси» (Ўздавнашр, Тошкент 1927 – Самарқанд) номли тарихий асар ёзди. Муаллиф ўз кўзи билан кўрган, билган воқеаларини холис бир муаррих сифатида қаламга олган. Кнтобнинг «Мингтепа қишлоғи», «Эшоннинг шакли ва ҳунари», «Кароматли меҳмонхона», «Ўт-оловсиз ош пишириш», «Чор ҳукуматининг қаршилик ҳаракати», «Эшоннинг ҳужумга ҳозирлик кўриши», «Халқнинг қўзғолонга чиқиши», «Андижон янги шаҳаридаги солдатларга ҳужум», «Оқ дўппи ила салла ҳалокати», «Эшоннинг қўлга тушиши», «Асир бўлғонлар ва қамалғон бечоралар», «Дор тагида», «Ҳукм кунлари», «Ўлим жазоси», «Кафан кийдириш», «Мингтепани тўпга тутиш», «Ўликфурушлар», «Вайрона ва «марҳамат» истибдодининг ўлими» маби боб ва бўлимларда чор Россиясининг Туркистондаги ва Андижондаги истилочилик тарихи батафсил баён этилган.\nМуаллиф бегуноҳ одамларни ўлдириш, қамаш, уриб майиб қилиш, мўъмин бечораларни ҳақоратлаб, сазойи қилиш воқеасини шундай тасвирлайди: «Эшонга қарашли» деб кимни тутиб берса, бесўроғ қамайдилар. Хусусан, тоғлардан Элатия катталарини ушлаб келиб, ҳарбий бошлиғи ҳар кун беш-олтитасини турмадан олиб чиқиб, ўртага ётқизиб калтаклайдилар. Узун қамчи сопидек тут-қайрағоч шохлари билан бандиларни олиб чиқиб, аскарлар ўртасида яланғоч қилиб, лўнгга етқизиб, тўрт солдат босиб туради. Тўртови ўшал калтак билан орқасига урадир. Агар калтак синиб кетса, бошқасини олиб урадир. Қирқ-еллик марта урганча «дод» деб турадир, бундан сўнг овози чиқмайди, беҳуш бўлғондан кейин иккинчисини ётқизадир, бошқалари қараб турадир. Шу хилда ҳаммасини уриб бўлуб, ўлгани бўлса, бошқа қўюб, тирик бўлса, зўр билан юрғизиб, турмага олиб кирадир». (Фозилбек. Дукчи Эшон воқеаси. Ўздавнашр, Тошкент-1927- Самарқанд.)\nХуллас, эрк ва озодлик деб чор Россиясининг мустамлакачилик зулмига қарши чиққан ҳимоясиз, ҳуқуқсиз, қурол-яроғсиз бечора халқни чор чиновниклари, амалдорлари, бағритош ва бераҳм зобитлари, аскарлари ана. шундай беаёв жазолаганлар, таҳқирлаганлар. Уларни оддий ҳақ-ҳуқуқлардан маҳрум қилганлар. Туркистон ўлкасининг қаерида бўлмасин, Россия империясининг босқинчилик ва талончилик сиёсатига қарши кўтарилган ҳар қандай куч ўн ва юз баробар ортиқ ҳарбий куч зарбасига учрар эди. Яна бир мисол сифатида Туркманистоннинг Кўктепа қалъасидаги қонли фожиани эслайлик. Яна бир мисол сифатида сал орқароқ қайтиб, Россиянинг Ўрта Осиёни босиб олиши тарихидаги сўнгги ва энг қонли саҳифани – Туркманистоннинг Кўктепа ва Динглитепа қалъаларидаги мислсиз фожиаларни эслайлик.


Москвадаги оммавий муштлашувда ҳалок бўлган ўзбекистонликларнинг исмлари маълум қилинди\n02 март 2021, Тошкент вақти: 10:57\nПетербургда 2016 йилда юз берган мигрантлар ўртасидаги оммавий муштлашув пайтида олинган сурат.\nТашқи ишлар вазирлиги Москвадаги оммавий муштлашувда ҳалок бўлган ўзбекистонликларнинг исмларини маълум қилди.\nВазирликнинг консуллик-ҳуқуқий департаменти 19 февралда берган маълумотда айтилишича, ҳалок бўлганлар 1989 йил 29 октябрда туғилган Нусратов Нодирбек Ғуломқодирович ва 1992 йил 11 майда туғилган Жамолитдинов Зиёдулла Рузибой ўғлидир.\nБундан ташқари 1987 йилнинг 24 октябрида туғилган Нусратов Отабек жароҳати туфайли касалхонага ётқизилган.\nАввалроқ Ташқи ишлар вазирлиги муштлашувда ҳалок бўлган иккинчи шахс Отабек Нусратов эканини маълум қилган эди. Бироқ бу маълумот нотўғри бўлиб чиқди.\nОзодлик радиоси Москванинг жануби-шарқидаги Волгоград проспектида 17 февралда камида ўн нафар ўзбекистонлик иштирокида оммавий муштлашув бўлгани тўғрисида хабар берган эди.\nМаиший жанжал ортидан юзага келган муштлашувда икки нафар ўзбекистонлик ҳалок бўлгани айтилган.


Ёмғир ва совуқ: синоптиклар ҳафта охири об-ҳаво ҳақида хабар беришди\nДам олиш кунлари Ўзбекистонда кескин совуқ бўлиб, ёмғир ёғиши кутилмоқда\n3 Dekabr 19:01 Ўзбекистон янгиликлари\n4 5 ДЕКАБР ОБ-ҲАВО ПРОГНОЗ ЎЗГИДРОМЕТ\nСиноптиклар 4—5-декабр кунлари дам олиш кунлари Ўзбекистон ҳудудида қандай об-ҳаво кутилишини ма’лум қилди.\nИссиқ кунлардан сўнг, Кавказ минтақаларидан босқин антициклони бугун шимоли-ғарбий ҳудудларга киради, қолган ҳудудлар ҳали ҳам иссиқ секторда бўлади.\nРеспублика ҳудудининг аксарият қисмида ёғингарчилик бўлмайди, фақат Қорақалпоғистон, Хоразм, Бухоро, Навоий вилоятларида ёғингарчилик бўлиши мумкин, жойларда ёмғир ёғиши мумкин. Ҳаво ҳарорати 15-20° С гача қизийди.\nЎзгидрометнинг хабар беришича, 4-декабр, шанба куни Бухоро ва Навоий вилоятларида қисқа муддатли ёмғир давом этмоқда. Қолган ҳудудларда ёғингарчилик кузатилмайди. Ҳароратнинг фон ҳарорати пасайиб, кечаси 5-10, кундузи 9-14 даража илиқ бўлади.\nЯкшанба куни бутун Ўзбекистон ҳудудига салқин ҳаво массалари тарқалади. Республика бўйлаб ёмғир ёғади, тоғли ҳудудларда ёғингарчилик (ёмғир, қор) бўлади.\nҚорақалпоғистон, Хоразм, Андижон, Наманган, Фарғона вилоятларида ёғингарчилик кутилмайди. Ҳаво ҳарорати шу кундаги меʼёрларга нисбатан пасайиб, кечаси 2—7° илиқ, кундузи 5—10° илиқ, шимолий ҳудудларда 3—8° совуқгача илиқ боʻлади. кундузи 0-5° C.\nҚозоғистон, Ўзбекистон ва Россия қўшма мултфилм яратади\nЎзбекистонда 5 йилдан ортиқ тажрибага эга иқтисодчилар суҳбат асосида олий ўқув юртларига киришлари мумкин бўлади


Тошкент шаҳар Ички ишлар бош бошқармаси Амир Темур хиёбони олдида рўй берган жанжал юзасидан расмий хабар берди. Маълум қилинишича, жанжал диний мазмундаги низо бўлмаган.\n«Бугун, 28 март куни тахминан соат 15:00-15:15ларда Юнусобод туманидаги Амир Темур хиёбони олдида 3-4 нафар фуқаролар Т.С. исмли йигит ва Б.Р. исмли қизни ЛГБТ фаоллари деб гумонлаб, уларни уришга ҳаракат қилган. Ушбу фуқароларга 20-25 нафар бошқа шахслар қўшилиб, жамиятда юриш-туриш қоидаларини қасддан менсимасдан, безорилик ҳаракатларини содир этишган.\nҲуқуқни муҳофаза қилувчи орган ходимларининг ҳамкорликдаги чора-тадбирлари натижасида низонинг оммалашиб кетишининг, шунингдек, бошқа оғирроқ оқибатларнинг олди олинди ҳамда ҳеч кимга шикаст етмади», дейилади хабарда.\nЖанжални бошлаган ва фаол иштирокчиси бўлган фуқароларнинг 12 нафари ушланган.\nМазкур ҳолат юзасидан Миробод тумани ИИО ФМБ Тергов бўлими томонидан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 277-моддаси 2-қисми («Безорилик») аломатлари билан жиноят иши қўзғатилган. Тергов ҳаракатлари давом этмоқда.\nАниқланишича, мазкур жанжалда диний мазмундаги низо бўлмаган.\nБундан аввалроқ ижтимоий тармоқларда Амир Темур хиёбони олдида ЛГБТ фаолларига тўсқинлик қилиш учун бир гуруҳ фаоллар тўплангани ҳақида видеолар тарқалганди.\nЎзбекистоннинг барча ҳудудларида «Қорадори-2020» тадбирлари ўтказилмоқда\nИккиюзламачиликнинг учинчи юзи. «Давактив» агентлиги нимага раддия берди?


21 Авг 2019 2829\nДавлатимиз раҳбарининг жорий йил март ойида вилоятга ташрифи чоғида Навоий вилоятини инвестиция ва инновация марказига айлантириш борасидаги улкан режалар ҳақида гапирди ва ўлкани комплекс ривожлантириш бўйича вазифалар белгилаб олинди. Бундан буён Навоий вилояти ишбилармонлар ҳудуди бўлиши керак, деди Президентимиз ва тажриба тариқасида «Навоий - тадбиркорлар вилояти» лойиҳасини амалга оширишни таклиф қилди. Президентимизнинг мазкур ташаббуси мавжуд имкониятлардан максимал даражада фойдаланган ҳолда йирик лойиҳаларни бошлашга туртки берди.\nЗамонавий форматдаги оммавий маконни яратиш Навоий вилояти учун 2019-2020 йилларга мўлжалланган дастур билан белгиланди. Стратегик дастурий ҳужжатдаги асосий ўсиш нуқталари умумий қиймати 26,3 триллион сўмлик 511 та инвестиция лойиҳаларига тўғри келади. Ана шулар доирасида бир миллиард долларлик тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар ва кредитларни ўзлаштириш, 15 964 иш ўрни яратиш режалаштирилган. Шунингдек, Навоийнинг учта етакчи корхонасида, жумладан, «Qizilqumsement» акциядорлик жамиятида ҳам, ўн иккита йирик лойиҳани амалга ошириш режалаштирилган бўлиб, унда давлатимиз раҳбарининг вилоятга ташрифидан сўнг бир ҳафта ўтгач, қурилиши икки йилга мўлжалланган клинкер (куйдириб, тошга айлантирилган цемент) ишлаб чиқаришнинг тўртинчи технологик линияси қурилиши бошлаб юборилди. Кўп миллиардли лойиҳа энергия ресурслари истеъмолини сезиларли даражада камайтириш ва иш ўринлари яратиш имконини беради. Навоий цементчилари ишга туширадиган технологик линия – жуда яхши таассурот қолдирувчи саноат мажмуасининг тайёр маҳсулотларидан атом станциясини қуришда фойдаланиш режалаштирилмоқда.\nНавоий вилоятининг потенциал бренди тарғиб қилишга муҳтож эмас. Ўзбекистоннинг жадал ривожланаётган индустриал ҳудуди ҳамиша катта қизиқиш уйғотади ва бугун кенг бизнес доираларида, жумладан, хорижда ҳам танилган. Инвестиция объекти сифатида минтақанинг рақобатбардошлиги замирида қулай географик жойлашув, ривожланган транспорт инфратузилмаси, катта ва кичик лойиҳаларни амалга ошириш учун иқтисодий ва инсон ресурсларининг мавжудлиги ётади. Эътиборли жиҳати шундаки, мазкур мавзу вилоят раҳбариятининг устувор вазифалари сирасига киради ва минтақанинг инвестицион жозибадорликни ошириш борасидаги ҳар қандай таклифлар учун очиқлиги ҳамиша таъкидланиб келинади. Биргина йил бошидан буён вилоят маъмурияти раҳбари кўплаб давлатлардан юзлаб хорижий компаниялар вакиллари, ишбилармонлар ва хусусий инвесторлар билан музокаралар олиб борди. Охирги ташрифлардан бири - хомашё етказиб бериш бўйича таклиф олган Гомель области делегациясидир. Маҳаллий бозоримиз мамлакатимизда рўй бераётган иқтисодий ўзгаришлар нуқтаи назаридан беларусликлар учун қизиқарли. Жорий йил баҳори охирида бўлиб ўтган иккита йирик халқаро бизнес-тадбир - «Invest in Navoi» ва Ўзбекистон-Америка-Канада бизнес-форуми иштирокчилари ҳам шулар ҳақида сўз юритдилар. Ташкилотчилар - минтақавий ҳокимиятлар Инвестициялар ва ташқи савдо ҳамда Ташқи ишлар вазирликлари кўмагида тадбирларни сифатли майдончада ўтказдилар. Бунга иштирокчилар таркиби ҳам мос келди. Натижалар, айниқса, инвестицияларни жалб қилишда, ўзини узоқ куттирмади. Маълум қилишларича, икки бизнес-форум якунида 370 миллион долларлик 33 лойиҳани амалга ошириш бўйича келишувларга эришилган.\nХорижий капитал иштирокидаги корхоналар йил бошидан буён 76 та, шундан саккизтаси 2019 йил июль ойида ташкил этилган. Ўзлаштирилган хорижий капиталнинг қарийб чорак қисми Жанубий Корея инвесторлари ҳиссасига тўғри келди, ундан сўнг Хитой ва Россия ишбилармон доиралари ҳамда Туркия бизнеси вакиллари инвестициялар бўйича деярли тенг позицияларда жалб этилди. Инвестицияларнинг асосий қисми қурилиш материаллари, электротехника, енгил саноат каби соҳаларга йўналтирилган. Жорий йил охирига қадар вилоят марказида сунъий қоплама тоши ишлаб чиқарувчи қўшма корхоналар, Зарафшонда - мармарни қайта ишлаш, Кармана туманида - МДФ ва ДСП ишлаб чиқариш корхоналари қувватларининг ишга тушиши кутилмоқда. Хатирчи туманида - замонавий иссиқхонага асос солинади. Бу ерда мутахассислар бугун минтақада 20 қўшма корхона фаолият кўрсатаётган Хитой капитали фаоллигига эътибор қаратмоқдалар, улардан олтитаси «Навоий» ЭИЗда модем ва IT-маҳсулотлар, кабель, гигиена воситалари, кенг кўламдаги металл конструкциялар ишлаб чиқармоқда. Буюк ипак йўли мамлакатлари ўртасидаги савдо-иқтисодий ҳамкорликни янада ривожлантиришга қаратилган «Бир макон, бир йўл» лойиҳаси доирасида «Navoiyazot» акциядорлик жамиятида поливинилхлорид, каустик сода ва метанол ишлаб чиқариш заводи қурилиши борасидаги кенг кўламли лойиҳа амалга оширилмоқда.\nҲамкорликка янада улкан динамика ва ҳажм қўшишда навоийликларга хорижий иш сафарлари кўмаклашмоқда. Улар географияси қуёшли Хитойдан тортиб, Финляндиянинг совуқ қирғоқларига қадар чўзилади. Бизнес вакиллари билан мулоқотни йўлга қўйиш бўйича амалга оширилган мураккаб ва машаққатли ишлар натижалар бермоқда. Масалан, жорий йил бошида Хитой инвесторлари билан имзоланган умумий қиймати 287 миллион долларлик лойиҳалар цемент, лифт, металл конструкциялар, сэндвич-панеллар ишлаб чиқариш, мармар, гранит, кахолонг (заргарликда ишлатиладиган опалнинг сутранг тусли тури), ферузани қайта ишлаш корхоналарини ташкил этишни назарда тутади.\nЗарафшон маъмурияти раҳбари Анвар Ражабов минтақага хорижий капитални жалб қилиш учун ҳар қандай имкониятдан фойдаланмоқда. Жорий йил бошидан буён Хитой билан келгусида ҳам ҳамкорлик қилиш бўйича тўртта шартнома ва Қозоғистон билан иккита келишув вилоят ҳудудида инвестиция лойиҳалари сони кўпайишининг ижобий якунидир. Хитой компанияси билан тузилган шартномага кўра, олтин қазиб олувчилар шаҳрида пигмент бўёқлар ишлаб чиқарадиган кимёвий завод очиш режалаштирилмоқда. Қозоғистон корхоналари кутилаётганидек, Навоий вилоятида қишлоқ хўжалиги экинларини етиштириш, кварц қумдан шиша ишлаб чиқариш ва «Zarafshon-city» лойиҳасини амалга оширишни мақсад қилган. Кейинги икки йилда Зарафшонда қиймати 2,111 триллион сўмлик 37 та инвестиция лойиҳасини амалга ошириш дастурлари ишлаб чиқлган.\nПрезидентнинг май ойидаги фармони билан белгиланган минтақавий ривожланишнинг долзарб шакли мисли кўрилмаган ва ижодийдир. 2019 йил 15 майдан бошлаб Навоий вилоятининг бутун ҳудуди 2030 йил 1 январга қадар эркин иқтисодий зона, деб эълон қилинди ва ана шу давр ичида тадбиркорликни очиш ва йўлга қўйишдаги ғовлар минимум даражага туширилади. Республиканинг етакчи саноат ҳудудида бизнес юритиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш, инновацион тадбиркорлик ва юқори технологияли саноатни ривожлантириш, шунингдек, минерал-хомашё ресурсларини чуқур қайта ишлаш ҳамда ички ва ташқи бозорларда рақобатбардош маҳсулотлар ишлаб чиқариш бўйича қўшимча қувватларни ташкил этиш - аниқ мақсад қилиб қўйилган.\nБугун «Навоий» эркин иқтисодий зонаси - бу сармоядорларни кутаётган улкан ва ҳали ўзлаштирилмаган қўриқдир. Саноат парклари билан ўхшашликларга эга бўлган ҳолда, сўнгги бир ярим-икки йил ичида Навоий ЭИЗ ижобий ўзгаришларни бошдан кечиряпти. Унинг иқтисодий харитасида саноат объектлари бинолари бирин-кетин қад ростламоқда. Хорижий инвесторлар ишлаб чиқариш соҳасида ишлаётган корхоналарга жуда фаол инвестициялар киритмоқдалар. 2019 йил 1 август ҳолати маълумотларига кўра, 50 тадбиркорлик субъекти томонидан 206,8 млн доллар миқдорида инвестиция киритилган. 22 корхона, улардан ўн бештаси қўшма корхоналар, қиймати 18,8 миллион долларлик лойиҳаларни амалга оширди. Улардан бири ПВХ-профилларини ишлаб чиқариш мажмуасидир. Бу ерда йилига 55,2 минг тоннагача тайёр маҳсулот ишлаб чиқариш режалаштирилганининг ўзиёқ корхонанинг қанчалик миқёсга эга бўлишидан далолат. Бу «Навоий» эркин иқтисодий зонаси ҳудудида «Akfa Group» компаниясининг иккинчи лойиҳасидир.\nДавлатимиз раҳбарининг 2018 йил 5 июндаги қарорига биноан «Навоий» ЭИЗ таркибига киритилган собиқ ишлаб чиқариш мажмуаси негизида қурилиш материаллари бозорида юқори талабга эга бўлган автоклав газбетон ва темир-бетон маҳсулотлари ишлаб чиқарадиган иккита завод қурилиши бошланди. Корхоналарни технологик ускуналар билан таъминлаш Испания, Хитой ва Туркия компаниялари томонидан амалга оширилади. Автоклав газбетон ишлаб чиқариш заводи қуввати 150 минг дона, темир-бетон маҳсулотлари эса йилига 400 минг кубометрни ташкил этади. Лойиҳа ташаббускорлари замонавий технологиялардан фойдаланган ҳолда заводларни ишга тушириш аҳоли учун қулай, чиройли ва, энг муҳими, хавфсиз уйларни қуришда талаб этиладиган материаллар ишлаб чиқариш ҳажмини бир неча баробар ошириш, объектлар қуриш муддатини сезиларли даражада камайтириш имконини беради, дея таъкидламоқда. Ишларни якунлаш ва заводларни ишга тушириш йил охирига режалаштирилган.\nПрезидентимизнинг Навоий вилоятига ташрифи чоғида тасдиқланган дастур ўзининг аниқ чизгиларига эга бўлмоқда. Расмий статистика маълумотларига кўра, 511 та лойиҳадан 217 таси ишга туширилган, 2106 та янги иш ўрни яратилган. Лойиҳалар тижорат банклари томонидан 252,6 млрд. сўм миқдорида молиявий қўллаб-қувватланди. Навоий шаҳрида очилган йирик пахта ип-калава, Қизилтепа туманидаги Хитой технологияси асосида балиқ етиштириш, Карманада тут ипак қурти ишлаб чиқариш корхоналари кенг кўламли режалар тузмоқда.\nЎзбекистон Республикаси Фанлар Академияси Навоий бўлими тимсолида йирик илмий марказнинг минтақада инвестициявий жозибадорликни ошириш вазифасини ҳал этишга жалб этилиши кўзда тутилмоқда. Бўлим қошида ХХРдан инвестиция оқимини мувофиқлаштириш бўйича Ўзбекистон-Хитой ахборот марказини ташкил этиш ҳақида хабар берилмоқда, у энг истиқболли йўналишлар бўйича потентциал инвесторларга зарур маълумотларни тақдим этади ва икки мамлакат ишбилармон доиралари вакиллари ўртасида воситачилик вазифасини бажаради. Бошқа янгилик ҳам хурсанд қилади. Навоийлик ёш олим Аҳмад Бурҳонов мамлакатимиз Фанлар Академияси тизимидаги барча иштирокчилар ўртасида докторантура таълим дастури бўйича ягона ғолиб ва «Эл-юрт умиди» жамғармаси сертификати соҳиби бўлди. Жорий йил кузи бошида у лойиҳалаш, эксплуатация қилиш ва эксплуатациядан чиқаришни ўз ичига олган ядровий энергетика қурилмалари мутахассислиги бўйича ўқиш учун Москвага, «МИФИ» Миллий ядровий тадқиқотлар университети аспирантурасига йўл олади. Ушбу етакчи университет атом энергетикаси соҳасида энг юқори даражадаги мутахассисларни тайёрлайди. Таълимини муваффақиятли тугатгач эса, А.Бурҳонов маҳаллий кадрлар ва янги авлод атомчиларни ўқитиш ҳуқуқини берадиган PhD доктори илмий даражасини қўлга киритади.\nСергея Никоненко сурати.\n«Правда Востока» газетасининг 2019 йил 21 августдаги 167-сонида «Инвестиционный магнит республики» сарлавҳаси билан чоп этилган.


Архивы 8-martga she'rlar ⋆ WWW.SAVOL-JAVOB.COM\n8-martga she’rlar Аёллар-қуруқликда яшовчи жуда кам ўрганилган мавжудоддир.уларнинг бош чаноғи одамлар бош чаноғининг худди ўзгинаси.Аёллар бўйича энг кўп ўзбек олимлари тадқиқот олиб борган. афсуски ҳали олимларимиз бирор бир натижага эришгани йўқ. Аёлларга рост гапирсанг жанжал қилади, алдасанг хурсанд бўлади. Аёлларнинг энг катта ютуғи уларнинг хотини йўқлигида. Аёллар хеч қачон одамга биринчи бўлиб хамла қилмайди.Улар кўпроқ …\n8-martga she’rlar Читать полностью »


Олтиариқда қиморхона ташкил этган шахс қўлга олинди\n15:38 / 07.05.2020\nҲолат юзасидан Жиноят кодексининг 278-моддаси билан жиноят иши қўзғатилди.\nФарғона вилоятининг Олтиариқ туманида 4 май куни ИИБ ходимлари томонидан тезкор тадбир ўтказилган. Фарғона вилояти ИИБ ахборот хизмати хабар бермоқда.\nУнинг давомида Ёрқин кўчасида яшовчи О.А. яшаш хонадонида қонунга хилоф равишда қиморхона ташкил қилиб, танишлари М.Х., Н.Х. ва А.У.ни қимор ўйнашлари учун шароит яратиб берганлиги аниқланиб, улардан 880.000 сўм пул ва ўйин карталари далилий ашё тариқасида олинган.\nМазкур ҳолат юзасидан Олтиариқ тумани ИИБ ҳузуридаги тергов бўлими томонидан Жиноят кодексининг 278-моддаси 1-қисми (қиморхона ташкил этиш) билан жиноят иши қўзғатилиб, тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.\n“Қимор ва таваккалчиликка асосланган бошқа ўйинларни қонунга хилоф равишда ташкил этиш ёки ўтказиш, ана шундай ўйинлар учун қиморхоналар ташкил этиш етти йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланиши мумкинлиги ҳақида эслатиб ўтамиз”, - дейилади маълумотда.\nФарғонада гиёҳвандлик моддасини 20 000 000 сўмга сотаётган шахс ушланди\n08:15 / 12.09.2020\nФарғонада 41 000 000 сўмлик узумни сотиб олиб, пулларини бермаган шахс жавобгарликка тортилди\n11:37 / 12.08.2020\nНавоийда қиморхона ташкил қилган шахс ушланди\n08:40 / 08.08.2020\nУйида қиморхона ташкил қилган шахс ашёвий далиллар билан ушланди


Ички валюта бозорида Этика кодекси қабул қилинди - Ўзбекистон Республикаси Марказий банки\nЯнгиланган сана: 15 Апр 2022, 15:51\nИчки валюта бозорида валюта олди-сотди операцияларининг амалга оширилишини янада такомиллаштириш, жумладан, бозор иштирокчилари томонидан юқори стандартларга асосланган бозор фаолиятини ташкил этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ва тижорат банклари томонидан “Ички валюта бозорида Этика кодекси” ишлаб чиқилди.\nКодекс ички валюта бозори иштирокчиларининг барқарор фаолият кўрсатишига асос бўлиб, барча манфаатдор томонларнинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳисобга олган ҳолда ҳалол ва холис фаолият юритишлари учун шаклланган умумахлоқ нормалари жамланмаси ҳисобланади.\nМазкур Кодекс ички валюта бозорининг яхлитлиги ва самарадорлигини таъминлаш ва такомиллаштиришга қаратилган бўлиб, қонунчилик ҳужжатларида тўғридан-тўғри кўзда тутилмаган масалаларни тартибга солиш бўйича тавсиявий характерга эга.\nКодекс ички валюта бозорида қуйидаги асосий тамойилларни ўз ичига олади:\nПрофессионализм − ички валюта бозорида фаолият олиб борувчи масъул ходимларнинг профессионал даражада тегишли тажриба, техник билим, малака ва кўникмаларга эга бўлиши;\nМаълумотлар конфиденциаллиги − бозор иштирокчилари томонидан ўз мижозларига хизмат кўрсатиш жараёнида олган конфиденциал маълумотларни сақлаш, ҳимоя қилиш ва улардан фойдаланиш;\nМанфаатлар тўқнашуви − ички валюта бозори иштирокчиларининг хизмат мажбуриятларини объектив ва холисона бажаришига таъсир кўрсатадиган бевосита ёки билвосита шахсий манфаатлар тўқнашуви;\nБозор манипуляцияси − бозор иштирокчилари томонидан бозорнинг бошқа иштирокчиларини чалғитиш ва бозор фаолиятини барқарор ишлашига тўсқинлик қилиш мақсадида чалғитувчи нархларда буюртмаларнинг киритилиши ёки талаб, таклиф ва савдолар ҳажмининг сунъий равишда оширилиши;\nАхборот алмашиш ва комуникация − бозор иштирокчилари ўртасида маълумотлар шаффофлиги таъминланиши, ахборот алмашинувида профессионал ёндашилиш ҳамда нотўғри маълумотлар тарқатилмаслик;\nМижозлар билан муносабатлар − бозор иштирокчилари ва ўз мижозлари ўртасидаги ахлоқий меъёр ва профессионалликка амал қилинган муносабатлар.\nБугунги кунда “Ички валюта бозорида Этика кодекси” тижорат банклари томонидан қабул қилинган ҳолда ички валюта бозоридаги фаолияти Кодекс қоидаларига мувофиқлаштирилмоқда.\nКодекс билан танишиш


Яндекс.Навигаторда овозли активация ишга тушди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nЯндекс.Навигаторда овозли активация ишга тушди\nЯндекс компанияси Яндекс.Навигатор дастурининг янгиланмасини чиқарди. Унда овозли активация (ишга тушириш) функцияси пайдо бўлди. Бу функция ёрдамида ҳайдовчилар йўлдан чалғимаган ҳолда дастурга овоз билан буйруқ беришлари мумкин бўлади. Бунинг учун “Яндекс” сўзини айтиш керак ва Навигатор унга мурожаат қилинаётгани англайди.\nҲайдовчининг “Уйга кетдик” ёки “Ўнг қаторда аварияни кўряпман” сўзларини эшитиб Навигатор уйгача йўлни қуриб чиқади ёки йўл-транспорт ҳодисаси ҳақида харитада белги қўяди. Овоз билан оддий ва мураккаб йўналиш қуриш мумкин, мисол учун, “Ишга АЁҚШ орқали кетдик” дейиш ва харитани бошқариш, яъни йўлдаги тирбандликларларни кўрсатиш ёки яшириш мумкин. Навигатордаги овозли бошқариш негизида Yandex SpeechKit нутқ технологиялари мажмуаси ётади.\nҲозирда овозли бошқарувга эга Яндекс.Навигаторнинг iOS ва Android операцион тизимлари учун версияси чиқарилиб, iOS учун версиясини App Store’дан, Android учун версиясини Google Play’дан юклаб олиш мумкин.\nМаълумот учун, Яндекс.Навигатор ҳайдовчилар учун мўлжалланган дастур бўлиб, унда ҳайдовчилар бирор манзилга боришларида босиб ўтадиган йўлларини қуришлари мумкин.\n16:30 «Яндекс» ҳайдовчисиз таксини илк бор кўрсатди (видео)\n14:05 Шошилинч хушхабар: Telegram’да Ўзбекистон учун ҳам овозли қўнғироқлар ишга тушди!\n20:17 Яндекс Windows 10 қурилмалари учун Яндекс.Карты иловасини чиқарди\n15:24 «Яндекс» иш қидириш учун мўлжалланган мобил дастур чиқарди\n16:05 “Яндекс” “Google” устидан Россия Федерал антимонополия хизматига шикоят аризаси берди


Президент: «Ўзгартишлар киритилмаган давлат бюджетига қўл қўймайман» – Газета.uz\nШавкат Мирзиёев 2018 йилги давлат бюджети ҳар томонлама ва чуқур ўйланмас экан, унга қўл қўймаслигини маълум қилди.\n22 декабр 2017, 23:57 Иқтисодиёт\nЎзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев депутатлар қабул қилган ва сенаторлар тасдиқлаган 2018 йилги давлат бюджетига ўзгартишлар киритилмаса, унга қўл қўймаслигини маълум қилди.\nДавлат раҳбари давлат бюджетининг парламентдаги муҳокамасидан, давлат бюджетини тақдим этган бош вазир ўринбосари, молия вазири Жамшид Қўчқоровга берилган ўткир саволлардан рози бўлганини, бироқ тасдиқланган ҳужжатга қўл қўймаслигини маълум қилди.\n«Бюджетнинг эгаси Молия вазирлиги, у ерда ўтирган ноинсофлар эмас. Мен одамлар ҳаётини осонлаштирадиган бюджетга қўл қўяман. Сизлар қўллайсизларми ёки йўқ?» - дея сўради Президент жума куни Олий Мажлисга мурожаатномасини тақдим этар экан.\n«Нима учун мен Молия вазирлигида 15-20 йил ишлаган, лекин молиянинг „м“ ҳарфини ҳам тушунмаган одамларнинг ҳаммасини ҳайдавордим? Лекин раҳбарларни ҳайдавордим, пастдаги ўтирибди - „каламушлар“, қўпол бўлса ҳам. Яна ўша гап. Ҳар бир одамни бой қилайлик, ўзи солиқ тўлайди. Уни олдин талон-тарож қилсак қандай солиқ тўлайди? Энди-энди одамлар ўзгараяпти, энди-энди ишонаяпти, дарров унинг бошига…» - дея мурожаат қилди Шавкат Мирзиёев.\n«Атрофингдагиларнинг ҳаммасини ҳайдавор, - дея ноябрь охирида молия вазири лавозимига тайинланган Жамшид Қўчқоровга юзланди Президент. - Кеча у гоҳлантирилди, агар ўзгариш қилмаса бир ойда уни ҳам ишдан оламан. Менга бундай молия керак эмас».\n«[Элла] Острогожскаяни (Молия вазирлиги Давлат бюджети бош бошқармасини бошқарган — таҳр.) деган ноинсофни ҳайдаганман, ҳалиям унинг „ҳиди“ келиб турибди менга. Ташқаридан туриб бир-иккиталар ишлаяпти. Менга Ватанни севган, ўзбек миллатини, ўзбек давлатини севган, Ўзбекистонда яшаётган ҳар бир фуқаронинг эртанги кунига бефарқ бўлмаган молия бошлиғи керак», - деди давлат раҳбари.\nПрезидент Жамшид Қўчқоровга 10 кун муддатда «барча эски касалликлардан халос бўлиш» ва кадрларни «тозалаш» вазифасини топширди. «Ёшлар керак, тажрибаси муҳим эмас, энг муҳими миллатидан қатъи назар Ватанни севсин», - деди у.\nПрезидент парламентга юзланар экан: «Энди сизлар ҳам уйғонинглар. Талаб қилинглар, сизлар ҳам обрў қозонинглар», - деди. У оёққа туриб олганига қадар айрим тадбиркорлар тоифасига солиқ солишда енгилликлар бериш зарурлигини таъкидлаб ўтди.\n«Газета.uz» 3 592


3. Маҳсулот (иш, хизмат) ишлаб чиқариш жараёнида юзага келган барча харажатлар жами харажатлар таркибига киритилади.\nДавлат функцияларини амалга ошириш учун белгиланган тартибда давлат ҳокимияти органларининг қарорига кўра ташкил этилган, Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан сақлаб туриладиган нотижорат ташкилот бюджет ташкилотидир (Бюджет кодексининг 4-моддаси).\nБюджет томонидан молиялаштириш шуни назаода тутадики, бюджет ташкилотининг ўзига юклатилган вазифаларни амалга ошириш билан боғлиқ харажатлари республика давлат бюджети маблағлари ҳисобига шакллантирилади ва қопланади. Яъни, бюджет маблағлари бюджет ташкилотларининг асосий молиявий манбаи ҳисобланади.\nАгар бюджет ташкилоти Тартиб (АВ 25.01.2000й. 880-сон) га мувофиқ товарлар (ишлар, хизматлар) ишлаб чиқарса ва реализация қилса, улар тижорий фаолият билан боғлиқ харажатлар ҳисобини алоҳида юритишлари керак.\nФикримизча, кўрсатилган бандда жами харажатларга тижорий фаолият давомида маҳсулот (ишлар, хизматлар) ишлаб чиқариш ва сотиш бўйича юзага келадиган жами харажатлар киритилади.\nЖами харажатлар ўз навбатида ишлаб чиқариш харажатларига ва давр харажатларига ажратилади.\nМаҳсулот (ишлар, хизматлар) таннархи калькуляциясини тузишда бюджет ташкилотлари Бюджет ташкилотлари томонидан товарлар (ишлар, хизматлар) ишлаб чиқарилиши ва сотилиши тартибига (АВ 25.01.2000 й. 880-сон) асосланишади.\nШундай қилиб, бюджет ташкилотларининг ишлаб чиқариш харажатлари Низомга (ВМ 05.02.1999й. 54-сон Қарорига илова, кейинги ўринларда Низом деб юритилади) мувофиқ гуруҳлаштирилади.\nИшлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган меҳнатга ҳақ тўлаш харажатлари таркибига қуйидагилар киритилади:\n- иш ҳақи, шу жумладан, мукофотлаш тўғрисидаги низомларда назарда тутилган рағбатлантирувчи тусдаги тўловлар (Низомнинг 1.2.1.-банди),\n- касб маҳорати ва мураббийлик учун тариф ставкаларига ва окладларга устамалар (Низомнинг 1.2.2.-банди),\n- авбатдаги (ҳар йилги) ва қўшимча таътиллар, навбатдаги (ҳар йилги) фойдаланилмаган ва қўшимча таътиллар учун компенсациялар (Низомнинг 1.2.5.1.-банди).\nИшлаб чиқариш тусидаги бошқа харажатларга қуйидагилар киради:\n- ишлаб чиқариш жараёнида иштирок этувчи ходимларга тўланадиган вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик нафақаси, ҳомиладорлик ва туғиш нафақалари (Низомнинг 1.5.13.-банди).\nДавр харажатлари, айнан бошқа операцион харажатлар ўз ичига қуйидагиларни олади:\n- бир марта бериладиган мукофотлар (Низомнинг 2.3.8.2-банди);\n- ходимларнинг овқатланиш харажатларини қоплаш (Низомнинг 2.3.8.8-банди);\n- ходимларга тўланадиган моддий ёрдам(Низомнинг 2.3.9.4-банди).\n2. Ходимларни ижтимоий ҳимоя қилиш ва моддий рағбатлантиришга тўлов турлари кўп бўлиб, улардан фақат бюджет ташкилотида белгиланган тартибда назарда тутилган ва тасдиқланган тўловларгина қўлланилади.\nУмумбелгиланган тартибда моддий рағбатлантиришга: мукофотлар, устамалар, бонуслар ва меҳнатни рағбатлантирувчи тўловлар киритилади.\nСолиққа тортиш мақсадида рағбатлантирувчи тусдаги тўловларга қуйидагилар киритилади (СК 173-моддаси):\n1) йиллик иш якунлари бўйича мукофот;\n2) юридик шахснинг мукофотлаш тўғрисидаги қоидасида назарда тутилган рағбатлантириш хусусиятига эга тўловлар;\n3) касб маҳорати, мураббийлик учун тариф ставкаларига ва маошларга устамалар;\n4) таътилга қўшимча ҳақлар ҳамда моддий ёрдам (СК 178-моддасининг 16-бандида назарда тутилмаган);\n5) кўп йил ишлаганлик учун пул мукофоти ва тўловлар;\n6) рационализаторлик таклифи учун тўлов;\n7) меҳнат натижалари билан боғлиқ бўлмаган бир йўла бериладиган мукофотлар.\nИжтимоий ҳимояга корхонанинг ходим манфаатларини кўзлаб қилган харажатлари ёки компенсация тўловлари киритилади. Масалан,\nкоммунал хизматлар, ходимларга берилган уй-жой ҳақини, уй-жойдан фойдаланиш харажатлари ҳақини, ётоқхонадаги жойлар ҳақини ёки уларнинг ўрнини қоплаш қийматини тўлаш.\nжисмоний шахсларнинг болаларини мактабгача таълим муассасаларида ўқитиш, тарбиялаш;\nсанаторий-курортларда даволаниш йўлланмалари қийматини, дам олиш, стационар ва амбулаторияга қатнаб даволаниш ҳақини ёки уларнинг ўрнини қоплаш қийматини тўлаш;\nюридик шахснинг маблағлари ҳисобидан тўланадиган пенсиялар ва нафақаларга қўшимчалар, стипендиялар;\nқонун ҳужжатларига мувофиқ ходимларга темир йўл, авиация, дарё, автомобиль транспорти ва шаҳар электр транспортида юриш бўйича бериладиган имтиёзлар суммаси.\nИжтимоий ҳимояга тегишли тўловлар одатда меҳнат натижаларига боғлиқ бўлмайди. Солиққа тортиш мақсадида улар жисмоний шахсларнинг моддий наф тарзидаги даромадлар ёки бошқа даромадлари таркибига киритилади.\nБюджет ташкилотини ривожлантириш жамғармаси маблағларини ишлатиш аниқ тартиби юқори ташкилот томонидан тасдиқланиши керак..\nБюджет ташкилотлари томонидан маблағларнинг сарфланишини, шу жумладан Бюджет ташкилотини ривожлантириш жамғармаси маблағларидан мақсадли фойдаланилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг Назорат-тафтиш бош бошқармаси, унинг ҳудудий органлари ва ҳудудий молия органлари томонидан қонун ҳужжатлари билан берилган ваколатларга мувофиқ амалга оширилади (ВМҚ 03.09.1999й. 414-сон Қарорга илованинг 35-банди).\n1.Бюджет ташкилотини ривожлантириш жамғармасини шакллантириш мажбурий тусга эга эмас.\nАммо, унинг шакллантирилишида бюджет ташкилотининг ҳам, юқори турувчи ташкилотининг ҳам манфаати бор. Чунки бюджет ташкилотини ривожлантириш жамғармаси бюджетдан молиялаштириш билан биргаликда бюджет ташкилоти томонидан қўшимча даромад олиш мақсадида шакллантирилади.\nИнобатга олиш керакки, агар олдин бюджет ташкилоти қўшимча даромад олса, давлат бюджетидан олинадиган маблағлар ушбу даромад суммасига тўғирланар эди. “Бюджет ташкилотларини молиялаштириш тартибини такомиллаштириш тўғрисида”ги Қарорга мувофиқ (ВМҚ 03.09.1999й. 414-сон) юридик шахс мақомига эга бўлган бюджет ташкилотларини молиялаштириш механизмига бутунлай янгича ёндашилган.\nбюджет маблағларидан тежаб, самарали ва аниқ фойдаланиш ҳамда ўз ривожи учун даромад топишга рағбатлантириш мақсадида уларга товарлар (ишлар, хизматлар)ни фаолият йўналиши бўйича пулли асосда ва бюджет маблағлари ҳисобига ишлаб чиқариш ва сотиш ҳуқуқи берилган (АВ 25.01.2000й. 880-сон). Ишлаб топилган ва/ёки тежаб қолинган маблағлар ушбу бюджет ташкилотини ривожлантириш жамғармасини шакллантиришга йўналтирилади.\nБюджет ташкилотини ривожлантириш жамғармаси маблағлари қуйидагилар ҳисобидан шакллантирилади:\n1) ҳисобот чорагининг сўнгги иш куни охирида харажатлар сметаси бўйича тежалган маблағлар ҳисобидан, бундан капитал қўйилмаларни молиялаштириш учун назарда тутилган маблағлар мустасно;\n2) фаолият ихтисослиги бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) реализация қилишдан олинган даромадлар ҳисобидан;\n3) бюджет ташкилоти балансида турган мол-мулкни ижарага беришдан олинган маблағларнинг бир қисми ҳисобидан;\n4) белгиланган тартибда бюджет ташкилотлари тасарруфида қолдириладиган маблағлар ҳисобидан;\n5) ҳомийликдан олинган маблағлар ҳисобидан.\nБюджет ташкилотининг ривожлантириш жамғармасига бюджет ташкилотларининг товарларни (ишларни, хизматларни) реализация қилишдан олинган даромадлари товарларни (ишларни, хизматларни) реализация қилишдан тушган тушумлар ва уларни ишлаб чиқариш бўйича харажатлар ўртасидаги ижобий фарқ сифатида аниқланади (Бюджет кодекси 60-моддаси).\nАгар бюджет ташкилоти бундай маблағларга эга бўлмаса, мос равишда, жамғармани шакллантирмайди.\nБюджет ташкилотининг ривожлантириш жамғармасини маблағларини шакллантириш ва сарфлаш махсус Низом билан тартибга солинади (АВ 13.11.2012й. 2400-сон .).


Нархлар - Carzone.Uz\n561 2017-07-21 08:12\n486 2017-07-24 07:16\n284 2017-07-23 10:04\nGM Uzbekistan: Malibu 2 автомобилининг нархи 220 миллиондан ошди\nСаид Мамуров 612 2017-07-14 21:26:54\n11 июль куни Ўзбекистон Республикаси Марказий банки хорижий валюталарнинг сўмга нисбатан янги қиймати эълон қилгани ҳақида хабар берилган эди. Аввал хабар берилганидек, эндиликда ҳар...\nБакир Назаров 2 211 2017-07-13 19:52\n“Роҳат” автосалонининг Телеграмдаги каналида автосалондаги автомобилларнинг янгиланган нархлари ҳақида маълумот берилмоқда. Қуйида ушбу нархлар билан танишиб олишингиз мумкин. Диққат, нархлар жадвалимизда ўзгариш бор: нафақат жисмоний...\nБакир Назаров 1 381 2017-07-09 21:29\n“Чирчиқ” автосалонининг Телеграмдаги каналида савдодаги автомобилларнинг янгиланган нархлари ҳақида тезкор маълумот берилмоқда. Қуйида ушбу нархлар билан танишиб олишингиз мумкин. Тел: +99897-715-41-08 Эслатиб ўтамиз,...\nБакир Назаров 3 704 2017-07-07 08:34\n“Роҳат” автосалонининг Телеграмдаги каналида автосалондаги автомобилларнинг янгиланган нархлари ҳақида маълумот берилмоқда. Қуйида ушбу нархлар билан танишиб олишингиз мумкин. Тел: +998(71) 129-10-09 Эслатиб ўтамиз, жорий...\nDrivers Village автосалонининг янги нархлари\nБакир Назаров 2 219 2017-06-24 19:48\nАвто русуми Опцияси АҚШ доллари курси 3930,91 Янги нархлар (долларга эквивалент равишда) Damas VAN 11 526 45 307 669 STD 11 728 46 100...\n«Роҳат» автосалони миллий валютада жисмоний шахслардан буюртмалар қабул қилмоқда (янгиланган нархлар)\nБакир Назаров 3 388 2017-06-22 19:23\n“Роҳат” автосалонининг Телеграмдаги каналида автосалондаги автомобилларнинг янгиланган нархлари ҳақида маълумот берилмоқда. Қуйида ушбу нархлар билан танишиб олишингиз мумкин. Тел: +998(71) 129-10-09 Эслатиб...\n«Чирчиқ» автосалони миллий валютада жисмоний шахслардан буюртмалар қабул қилмоқда\nБакир Назаров 1 507 2017-06-20 13:52\n“Чирчиқ” автосалонининг Телеграмдаги каналида савдодаги автомобилларнинг янгиланган нархлари ҳақида тезкор маълумот берилмоқда. Қуйида ушбу нархлар билан танишиб олишингиз мумкин. Тел: +99897-715-41-08 Эслатиб...\n«Андижон Автосавдо Сервис»нинг миллий валютадаги автомобиль нархлари\nБакир Назаров 2 645 2017-06-17 18:38\n«Андижон-Автосавдо сервис»нинг Телеграмдаги каналида автосалондаги автомобилларнинг янгиланган нархлари ҳақида тезкор маълумот бериб борилмоқда. Нархлар миллий валютада белгиланган. Қуйида улар билан танишиб олишингиз мумкин. Эслатиб...\n«Роҳат» автосалони миллий валютада жисмоний шахслардан буюртмалар қабул қилмоқда\nБакир Назаров 1 374 2017-06-16 23:37\nСирғали автомобиль бозоридаги нархлар (2017 йил, 11 июнь)\nБакир Назаров 5 336 2017-06-12 04:19\nСирғали машина бозоридаги нархлар манзарасини кузатишда давом этамиз. Якшанба куни бозор оралаганда нарх бир оз юқорилагани сезилди. Сотувчилар эса ўз молининг таърифи...


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - БАРАКА ЁШИ УЛУҒЛАР БИЛАНДИР\nБАРАКА ЁШИ УЛУҒЛАР БИЛАНДИР\nДуогўйларимиз бўлмиш кекса ва ёши улуғларни ҳурмат қилиш ва эъзозлаш ҳар биримизнинг бурчимиз ва динимиз амридир. Ёши улуғлар билан кўпроқ суҳбатда бўлганларда виқор ва босиқлик ҳамда ҳамма нарсага ақл билан ёндашиш каби хислатлар шаклланади.\nЗайнул Обидин ёши улуғлар тўғрисида бундай дейди: “Кексаларни ёши сабабли улуғлаш, Исломни биздан олдин билган ва таниганлари учун ҳурмат– икром қилиш бурчимиздир”.\nИбн Аббос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай дедилар: “Яхшилик (барака) катталарингиз билан биргадир” (Ибн Ҳиббон ривояти).\nАбу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: “Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Сизларнинг яхшиларингиз – ёши улуғларингиз ва амаллари гўзалроғингиздир”, дедилар (Ҳоким ривояти).\nАбу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: “Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай огоҳлантирадилар: “Кичикларимизга раҳм қилмаган ва катталаримизнинг ҳақларини билмаганлар биздан эмас” (Имом Бухорий ривояти).\nИбн Аббос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: “Набий (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай марҳамат қилганлар: “Қайси ўсмир йигит кексаларни ҳурматласа, у қариганида уни ҳам ҳурматлайдиганларни Аллоҳ таоло тақдир қилади” (Имом Термизий ривояти).\nМуоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: “Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) айтдилар: “Сизларга бирор қавмнинг улуғи келса, уни икром қилинглар” (Табароний ривояти).\nАбу Мусо Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Сочига оқ тушган қарияни ҳурматлаш Аллоҳни улуғлашдандир”, дедилар (Табароний ривояти).\nСаид ибн Мусайяб (раҳматуллоҳи алайҳ) айтади: “Иброҳим (алайҳиссалом) ... энг аввал сочига оқ тушган одам эдилар. Шунда у зот: “Эй Раббим! Бу (яъни, сочдаги оқ) нима?” дедилар. Аллоҳ таоло: “Виқор, ё Иброҳим!” деди. Иброҳим (алайҳиссалом): “Раббим! Менга виқорни зиёда қил!” дедилар (Имом Аҳмад ривояти).\nИбн Умар (розияллоҳу анҳу)дан шундай нақл қилинади: “Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) айтдилар: “Яхши ишларнинг энг яхшиси киши отасининг қадрдонлари билан алоқаларни боғлашидир” (Имом Муслим ривояти).\nТошкентдаги “Аҳмаджон қори” жоме масжиди имом ноиби Жаҳонгир УБАЙДУЛЛОҲ тўплади.\n1006 марта ўқилган.


Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси » Фарғонада яна бир қутлуғ байрам!\nАсосий Адабий ҳаёт Фарғонада яна бир қутлуғ байрам!\nБугун Фарғона шаҳрида жойлашган Ўзбекистон ИИВ Ички ишлар ходимларини бошланғич тайёрлаш ва малакасини ошириш Фарғона шаҳар Марказида Ўзбекистон халқ шоири Энахон Сиддиқованинг ижтимоий буюртма асосида ёзилиб яқинда нашр этилган “Барҳанларда унган гул” ҳамда “Она ҳақида қўшиқ” китоблари тақдимоти бўлиб ўтди.\n“Барҳанларда унган гул” китоби Ўзбекистонда хизмат кўрсатган қишлоқ хўжалик ҳодими, таниқли фермер Лолахон Муродова ҳаёти ва иш фаолиётига бағишланган бўлиб, тақдимот маросимида китоб қаҳрамони ҳам иштирок этгани йиғилганларда ўзгача таассурот қолдирди. Шоиранинг ушбу китоблари орқали аёл бардоши, туйғулари давр силсилалари, машаққат бўронларида парчаланмайдиган мўжиза эканлигини англаб етиш мумкин.\nУшбу китоблар билан танишиб чиққан китобхонлар қаҳрамонлар тимсолида жиддий меҳнатсиз ҳалол ғалабага эришиб бўлмаслигини алоҳида таъкидлаб ўтдилар.


Ҳар сафар янги йил кириб келиши олдидан одамзод яхши ниятлар қилади, келгуси йилда эзгуликларга умид боғлайди. Аммо афсуски орзуларимизнинг, ёки белгиланган режаларнинг ҳаммаси ҳам амалга ошавермайди.\nБу ўзига хос рейтинг ҳам интернет оламидаги муҳокамаларга асосланган ва табиийки бирор расмий маълумотларга таянмаган. Шу боис, «сўнган умидлар»нинг бу тарзда жойлашуви айрим ўқувчиларимизга тўғри туйилмаслиги ҳам мумкин. Лекин уриниб кўрамиз.\n7. Чироқ ўчиши яна одатий ҳолга айланди\nЖадал ислоҳотлар натижаси ўлароқ 2017 йилда республиканинг барча вилоятларида электр таъминоти яхшилангани ҳамма ҳис қилган эди. Аммо 2018 йил охирига келиб яна узилишлар кузатила бошланди. Бу ҳолат электр энергияси Қирғизистондан импорт қилиниши тўхтагани билан боғланди.\nУмуман, «свет ўчиши» Ўзбекистоннинг янги тарихида ҳам одатий ҳолга айланиб улгурган. Айниқса, аҳоли зич бўлган водий аҳлининг умидлари бир ёниб, яна ўчган.\n6. Метанга километрлик навбатлар\nЯна водий, яна ўша ҳолат... Ўтган йилларда ҳам қиш ойларида бу вазият кузатилган ва ўшанда кейинги йилларда бундай ҳолат рўй бермаслиги учун олдиндан ҳаракат қилиниши ҳақида эшитилар-эшитилмас ваъдалар берилганди.\nАммо «ҳар изғирин шу бўлар такрор» деганларидек, яна қувурларда газ «қотиб қолди», яна 5-6 километрлик навбатлар пайдо бўлди ва улар кундан-кунга узайиб бормоқда.\n5. Арзон авиаташувлар\nЎзбекистоннинг 33 миллиондан ортиқ аҳолиси бўлгани ҳолда бирорта лоукостери йўқлиги ҳақидаги гап-сўзлар анчадан бери юрарди. Ақтўбедаги автобус ёнғинида 52 нафар юртдошимиз жизғанак бўлиб, аянчли ўлим топганидан сўнг бу масалага жуда жиддий ёндашилди. Арзон авиаташувларни йўлга қўйиш бўйича қатор йиғилишлар бўлди. Аммо бу режаларнинг бирортаси 2018 йилда амалга ошмади, мавсумий қисқа муддатли акцияларни айтмаса, етакчи йўналишларда нарх тушиши кузатилмади.\n4. Руслан ва Ҳасанбой\nБу икки йигит 2016 йилдаги Рио-де-Жанейро олимпиадасидаги шонли ғалабалари билан бутун Ўзбекистон халқининг кўзларини шодлик ёшларига тўлдирган эди. Шон-шуҳратга кўмилиб кетган спортчиларимиз кейинчалик ҳам айрим ғалабаларга эришишди. Аммо кейинчалик сўниш кузатилди – Ҳасанбой Дўсматов муҳим жангларда мағлуб бўлган бўлса, Руслан Нуриддинов янаям қийин вазиятга тушди: допинг муаммосига ўралашиб қолди.\n3. Арзон уй жойлар\nАрзон уй-жойлар қурилиб, фойдаланишга топширила бошланиши билан бу лойиҳанинг нақадар муҳимлиги ҳис қилинди. Чунки бундай бошпаналарга муҳтожлар ниҳоятда кўп, узоқ йиллар бу иш билан ҳеч ким шуғулланмаган эди. Телевидение ижтимоий дастурларининг деярли ҳар бирида ёш оилалар, ногиронларга бундай уйлар топширилаётгани ҳақида лавҳалар намойиш этилди.\nАммо кўпчилик кутган бу уйлар одатда сифатсиз бўлиб чиқди, ёки керакли миқдорда қуриб битказилмади. Шунингдек, 2018 йилда Тошкент, Сирдарё, Навоий ва Хоразм вилоятларида қурилиши режалаштирилган 4539та уй-жойдан бирортаси ҳам фойдаланишга топширилмагани маълум бўлди.\nБошқа вилоятларда рўйхатда турувчилар учун Тошкент шаҳрида доимий прописка қилиш бўйича чекловлар олиб ташланиши ҳақида эълон қилинган, бундан жуда кўпчилик хурсанд бўлган эди. Бироқ амалда бундай бўлиб чиқмади. Гарчи прописка бериши мумкин бўлган давлат ташкилотлари сафи кенгайган, янги уй-жойлар харидидаги минимал баҳо олиб ташланган бўлсада, асосий чеклов ўз кучида қолаверди.\n1. Тезлиги 10 баробар «ошган» интернет\nЎзига хос «рейтинг»имизнинг чўққиси кўплаб муҳокамаларга, турли-туман мемларга сабаб бўлган, қисқа муддат ичида сўнган умидларнинг энг зўрига айланган интернет тезлигидир. Бу масалага жуда юқоридан эътибор қаратилди, турли туман йиғилишлар ўтказилди.\nШундан сўнг 2018 йил 1 декабрдан бошлаб интернет тезлиги 10 баробар ошиши ҳақида ҳаммани ҳайратлантирган ва умидлантирган баёнот берилди.\nАммо, лекин, бироқ... Қаердадир, қайсидир соатлардадур озгина тезлашишни айтмаса, деярли ўзгариш бўлмади, facebook.com, youtube.com каби дунёвий тармоқларга кириш амалда имконсиз бўлиб қолди.


Миньоле: "Сейчас наша цель - просто выйти из группы" / CHAMPIONAT.asia\n01:44Ва ниҳоят унга ҳам эътибор қаратишди. “Реал” Обамеянг учун 70 миллион евро тўламоқчи 13 01:25“Барселона” маош тўлаш бўйича жаҳонда биринчи ўринда (ФОТО) 15 01:05Испания кубоги. “Атлетико” ўз майдонида “Севилья”га ютқазди. “Валенсия” эса ғалаба қозонди 8 01:00Даҳшат! “Реал” ёзда Неймар—Левандовски—Азардан иборат янги трио тузмоқчи 28 01:00Спортчилар ижтимоий тармоқларда 6 00:45Зидан: Ҳамма Роналдуни яхши кўради 10 00:23Англия кубоги. “Челси” — “Норвич” Таркиблар маълум. LIVE 3 00:10Испания кубоги. “Эспаньол” — “Барселона” LIVE 48 00:05Olamsport: Ўзбек боксчиси янгиланган рейтингда бешинчи ўринга чиқиб олди, Шоҳжаҳоннинг олдида қизиқарли таклиф пайдо бўлди 0 00:00Зидан Пересдан “Манчестер Сити” ўйинчисини сотиб олишини сўради 6 23:27“Ювентус”дагиларнинг боши қотди. Ўзил ёки Эриксен? 5 23:12Расман: Тео Уолкотт “Эвертон”га ўтди 16 22:40Санчес “МЮ”га ўтади. Шартнома шартлари аниқ бўлди 10 22:24“Манчестер Сити” бразилиялик Фредни харид қилади 5 22:08Тўпураридан айрилган “Бешиктош” “Лестер” ҳужумчисини сотиб олмоқчи 3\nМиньоле: "Сейчас наша цель - просто выйти из группы"\n30 май 00:52\nВратарь сборной Бельгии Симон Миньоле отказался записывать свою команды в фавориты предстоящего чемпионата мира, несмотря на то, что многие предрекают бельгийцам очень успешное выступление в Бразилии.\nБиз аввалига Жаҳон чемпионтига чиқишни мақсад қилгандик. Кўпдан буён буни амалга оширолмай келаётгандик. Бразилияда бўлаётган мундиалда иштирок этишимиздан мамнунмиз. Бизнинг биринчи мақсадимиз бу гуруҳдан чиқиш. Агарда бу амалга ошадиган бўлса, унда қолгани босқичма-босқич бўлади.


Ёз фасли ўз ниҳоясига етиб бомоқда. Олдинда эса бизни олтин куз кутмоқда. Кунлар совуши билан кўпчиликда шамоллаш, ҳолсизлик, кайфиятнинг ўзгариши, стресс ҳолатлари кузатилади. Бу муаммоларни фойдали маҳсулотлар билан ҳал этиш мумкин.\nСизларнинг эътиборингизга инсон организми учун фойдали бўлган 5 та маҳсулотни ҳавола этамиз.\n1. Карам. Бу энг фойдали ва ҳар доим ҳам топиш мумкин бўлган сабзавот маҳсулотидир. Карам сурункали касалликларни олдини олишда ёрдам беради. Карамда барча витаминлар жамланмаси мавжуд. Булар: С, В1,В2, В3, В6 ва К. Карамнинг барра ёки тузланган ҳолатда истеъмол қилишнинг фарқи йўқ. У ҳамма ҳолатда ҳам фойдали ва мазалидир.\n2. Қовоқ. У ҳам кузнинг ширин ва фойдали маҳсулотларидан бири. Қовоқни пархез вақтида истеъмол қилиш айни муддао бўлади. Унинг таркибида бета-каротин бўлиб, кўз нури ўткирлиги учун жуда яхши маҳсулотдир. Анемияси борлар учун уни истеъмол қилиш маслаҳат берилади. Таркибида РР, Е,Т,К витаминлари мавжуд. Қовоқдан турли ҳил шириндан-ширин таомлар тайёрлаш мумкин эканлиги сир эмас. Шунинг учун уни мунтазам равишда қабул қилиш мақсадга мувофиқ бўлади.\n3. Ловлаги. Унинг таркибида жуда ҳам кўп калория борлиги сабабли пархезли озиқланишда истеъмол қилиш маслаҳат берилади. Яна унинг таркибида фосфор, магний, темир витаминлари мавжуд. Ловлагини димланган, қайнатилган ёки дудланган ҳолда истеъмол қилиш тавсия этилади. Ловлагининг барча фойдали витаминлари сақланиб қолиши учун бутунлигича тайрлаш мақсадга мувофиқ бўлади.\n4. Олма. Ҳа олманинг фойдали тарафлари ҳақида қанча гапирсак ҳам оз бўлади. Олма таркибидаги витаминлар: С, РР, В, Н, Е, ҳамда темир, магний, кальций, йод, фосфор. Ўзингизнинг овқат рационингизга олмани доимий равишда қўшинг ва албатта унинг фойдасини сезасиз. Бу маҳсулотни ўзини ҳам ёки бўлмаса ундан турли ҳил салатлар тайёрлаб истеъмол қилиш мумкин.\n5. Селдер. Бу кўкатнинг илдизи ҳам барглари ҳам фойдалидир. Юқоридаги маҳсулотларимиз каби унинг ҳам таркибида кўпгина фойдали витаминлар мавжуд. Булар: А,С,РР, Е, шунингдек калий, темир, рух. Селдер ҳазм қилишни яхшилайди. У яна артериал босимни мувофиқлаштиради, ревматизмда ҳам жуда фойдали.\nДўстлар нафақат мазали овқатланишни, балки фойдали бўлган маҳсулотларни ҳам истеъмол қилишни унутманг. Доим ўз соғлиғингизга эътиборли бўлиб, юқорида келтирган маҳсулотларни тановвул этиш ёдингиздан кўтарилмасин.


4031 Ўқиш режими + -\nАллоҳ таоло: «Уларни ўз оталари номи билан чақиринглар. Ана шу Аллоҳнинг наздида тўғридир. Агар оталарини билмасангиз, улар сизнинг дин қардошларингиз ва дўстларингиздир», деган.\nБу оят нозил бўлгунча, одамлар бировнинг боласини ўғил қилиб олиб юрганлар. Инсонлар жамиятдаги мавжуд тушунча, урф-одатлар ила иш тутишган. Энди эса оят нозил бўлиб, бу одатни ботил қилди. Ўз-ўзидан одамларда, «Нима қилиш керак?, «Аввал асраб олинган фарзанд хусусида нима қиламиз?», «Олдинги ишларимиз учун ҳам жавоб берамизми?» каби саволлар пайдо бўлади. Ушбу ояти карима ана шу саволларга жавоб бермоқда.\n«Уларни ўз оталари номи билан чақиринглар. Ана шу Аллоҳнинг наздида тўғридир». Яъни асраб олинган фарзандларни асраб олган одамнинг номи билан эмас, ўзининг ҳақиқий отаси номи билан чақиринглар. Имом Бухорий ва имом Муслимлар ўз китобларида Ҳазрати Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳудан қуйидагиларни ривоят қиладилар: «Расулуллоҳнинг мавло-дўстлари Зайд ибн Ҳорисани фақат «Зайд ибн Муҳаммад» деб чақирар эдик. Қуръони Каримнинг «Уларни ўз оталари номи билан чақиринглар. Ана шу Аллоҳнинг наздида тўғридир» ояти нозил бўлганидан кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайдга: «Сен Зайд ибн Ҳориса ибн Шарҳабийлсан», дедилар». «Агар оталарини билмасангиз, улар сизнинг дин қардошларингиз ва дўстларингиздир». Мабодо, асраб олинган боланинг ҳақиқий отаси ким эканлиги маълум бўлмаса, улар сизга Ислом дини бўйича қардош бўладилар. Дин қардошим, деб мурожаат қилинглар. Ёки мавло-дўстларинг бўладилар. Эй дўстим, деб мурожаат қилинглар. Аммо зинҳор, ўғлим, фарзандим, деб мурожаат қилманглар. Демак, ҳар кимни ўз исми ва ўз отасининг исми билан аташ керак.\nАбу Дардо розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Албатта, сизлар қиёмат куни исмларингиз ва оталарингизнинг исми ила чақирилурсизлар. Бас, исмларингизни гўзал қилинг», дедилар». Абу Довуд ривоят қилган.\nИбн Аббос розияллоҳу анҳу: «Албатта, Аллоҳ қиёмат куни одамларни ўз бандаларини сатр қилиш учун оналарининг номи ила чақирур», деди». Тобароний ривоят қилган. Шарҳ: Баъзи бир тоифа одамларни айбини беркитиш учун онасининг номи билан чақирилиши ҳам мумкин экан. Шунинг учун оналарнинг номлари ҳам гўзал бўлиши яхшидир.\nИбн Умар розиаллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Албатта, Аллоҳ учун исмларингизнинг энг маҳбублари Абдуллоҳ ва Абдурроҳмандир», дедилар». Муслим,Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.\nАбу Ваҳб ал-Жушаъий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Анбиёларнинг исмлари ила номланинглар. Аллоҳ учун исмларингизнинг энг маҳбублари Абдуллоҳ ва Абдурроҳмандир. Энг содиқ исмлар Ҳорис ва Ҳаммомдир. Исмларнинг энг қабиҳи Ҳарб ва Муррадир», дедилар». Абу Довуд ва Насаий ривоят қилган. Шарҳ: Ҳорис – касб қилувчи. Ҳаммом – аҳамият берувчи. Ҳарб – уруш. Мурра – аччиқ. Ўтган ҳадиси шарифлардан яхши исмлар уч даражага бўлиниши аён бўлмоқда; 1. Абдуллоҳ, Абдурроҳман ва шунга ўхшаш Аллоҳ таолога бандалик ва ҳамд маъносини англатувчи Абдурроҳим, Абдуссалом, Ҳамидуллоҳ, Азизуллоҳ каби исмлар. 2. Анбиёларнинг исмлари. Муҳаммад, Аҳмад, Иброҳим, Исҳоқ, Юсуф кабилар. 3. Эзгуликни акс эттирувчи маънодаги ҳамда ўтган азизлардан қолган яхши исмлар. Саҳобаи киромлар, машҳур имомлар ва Ҳорис, Ҳаммом каби исмлар.\n00:54 / 27.02.2017 3080\n10:40 / 21.03.2017 75189


"Нурчилик" учун 200 йиллик қамоқ\nЎзбекистонда бораëтган маҳкамалар курсисида бугун аввалги ваҳобий ва ҳизбчилар ўрнини нурчиликда айбланаëтганлар эгалламоқда.\nБухоро суди “нурчилик”да айбланган 9 киши устидан чиқарилган аввалги ҳукмни ўзгаришсиз қолдирди. Судланувчилар яқинлари айбловлар исботсизлигича қолгани ҳақдаги сўровлари суд ҳайъати томонидан эътиборга олинмаганини айтмоқда.\n2 июн куни Бухоро вилоят судида “нурчилик”да айбланган 9 киши устидан ўқилган ҳукмга нисбатан аппеляция тартибидаги маҳкама бўлиб ўтди ва суд ҳукмни ўз кучида қолдирди.\nБу 9 киши ўртасида энг узоқ қамоқ жазосини олган физика-математика фанлари номзоди Икром Мерожовнинг акаси Илҳом Мерожов қуйи суд ҳайъати очиқ қолдирган саволларни аппеляция суди ҳам жавобсиз қолдирди, дейди.\n- Икромга сўз берилди. У “Айбим исбот қилинсин. Мен исботини кўрмаяпман. Бизнинг уйдан китоблар топилган экан. Шу китобларни олиб келиб менга кўрсатинг. Бу китобларнинг қаерида ва қайси саҳифасида давлатга қарши сўзлар бор? Шу варақаларни келтиринг¸ бизга кўрсатинг” деганида¸ судя ҳеч қандай жавоб топа олмаган.\nҲамма энди “Буларни озод қилишади. Судя жавоб топа олмаяпти” деб ўйлаган¸ дейди Илҳом Мерожов.\nИлҳом Мерожовга кўра, укасига тиркалган айбловга асос қилиб олинган асосий ашёвий далиллар – китоб, варақа ва дискларнинг давлат тузумига тажовуз, дея талқин қилиниши тегишли тартибда исботлаб берилмаган.\nАммо, шунга қарамасдан аппеляция суди ҳайъати тўққиз нафар ёш бухоролик устидан ўқилган беш ярим йилдан то тўққиз йилга қадар қамоқ жазосига тортиш тўғрисидаги ҳукмни ўзгартиришсиз қолдирган.\n“Нурчилик”да айбланган тошкентлик ёш журналистлар устидан ўтган аппеляция судида ҳам судланганларнинг яқинлари айбловга асос қилиб олинган китоб, варақа ва бошқа даллилар бўйича экспертиза хулосасидан бехабар қолган.\nСудланганлардан бири – “Етти иқлим” газетаси ходими Даврон Кабиловнинг акаси Рустам Кабилов шундай дейди:\n- Судга экспертлар келмади. Уларнинг иши асосан экспертиза бўйича эдию. Командировкада дейишди. Суд уларни кутиб ўтирмас экан.\nАдвокатлардан сўрасам “Буни судя ҳал қилади. Бизлар курашиб кўрдик. Фойдаси йўқ” дейишди.\nБитта адвокат “Мана укангнинг айбсиз эканлигини исботлайдиган битта справка” деди.\n“Қанақа справка?” десам¸ “Шу китобнинг битта нусхаси Навоий кутубхонасида сақланиши тўғрисида” деди. 19 февралдами олишган экан¸ дейди Рустам Кабилов.\nРустам Кабилов республикадаги энг йирик Навоий кутубхонасида ўқувчиларга тақдим қилинган туркиялик Ислом олими Бадиуззамон Саид Нурсийнинг “Рисолаи нур” китоби қандай қилиб унинг укасига берилган 12 йиллик қамоқ жазосига асос қилиб олингани ҳақдаги саволларига ҳанузга қадар тўлиқ жавоб ололмаган.\n“Айбловнинг асоссизлигини тасдиқлаши мумкин бўлган шундай далилларни тақдим қилишимизга қарамасдан Давронни қамаган экан, бу ҳукуматнинг бир асоси бордирда”, деган гумон билан, қолаверса, моддий имконияти чеклангани боис Рустам Кабилов укасининг ҳимояси учун югур-югурни тўхтатганини айтади.\n- Адвокатга пул тўлаш керак. Балки турмада кечирим сўраб хат ëзар¸ яна билмадим. “Ëзгин. Барибир қайсидир даражада айбинг бор” деб тушунтирдик. Бошқа иложимиз йўқ¸ дейди “Етти иқлим” газетаси ходими, “нурчилик”да айбланиб 12 йилга озодликдан маҳрум қилинган Даврон Кабиловнинг акаси Рустам Кабилов.\n“Форум 18” ташкилоти тўплаган маълумотларга қараганда, 2009 йилнинг бошидан бери 25 киши устидан “нурчилик”да айлаб, ҳукм ўқилган ва уларга берилган қамоқ жазоси жамланганда қарийб 200 йилга етган.\n- Бухорода Икром Мерожов ва яна саккиз киши устидан маҳкама жараёнлари бўлиб ўтди ва узоқ муддатли қамоқ жазолари ўз кучида қолдирилди.\nШунингдек, Тошкентда ҳам бир неча маҳкама жараёнлари бўлди, ҳануз давом этмоқда.\nШу кунларда яна Фарғона водийсида бир неча одам ҳибсга олингани ҳамда судга тортилиш арафасида экани ҳақида маълумот олган эдик.\nБироқ, бу борада тўлиқ тафсилотларни аниқлаш имкони бўлмаяпти, дейди “Форум 18” ташкилотининг Марказий Осиё бўйича муҳаррири Феликс Корли.\nЎзбекистондан олинган, аммо, расман тасдиқланмаган маълумотларга кўра, шу кунларда Тошкент, Бухоро ва Наманган шаҳарларида “нурчилик” да айбланиб, ҳибсга олинган бошқа шахслар устидан тергов давом этмоқда.\nТошкент шаҳрида яна тўрт киши устидан суд бошлангани, Наманган шаҳрида эса тўрт кишининг суд мажлисини кутаётгани ҳақида хабар пайдо бўлган эди. Бироқ, бу хабарларга ойдинлик киритишнинг имкони бўлмади.\nБоиси, судланаётганлар ёки ҳибсга олинганларнинг яқинлар қаттиқ қўрқувда. Ҳатто, айбланаётганларнинг адвокатлари ҳам оммавий ахборот воситалари билан мулоқотдан қочмоқда, дейди наманганлик мустақил журналист Носир Зокир.\nУ Наманганда қўлга олинганлардан бирининг адвокати билан бўлиб ўтган мулоқотидан кейин шундай хулосага келган.\n- Мен бу иш билан шуғулланмай қўйганман¸ деди. Мен “Нечта одам қамалган? Нима бўлаяпти ўзи? Ҳеч бўлмаса шуни билайлик” десам¸ “Ака¸ шу тўғрида гаплашмайлик. Ош десангиз қилиб берай¸ фақат бу тўғрида гаплашмайлик” деб телефонни қўйиб қўйди.\nАдвокатлар ҳам бу ҳукуматнинг олиб бораëтган сиëсати эканлигини билиб турибди. Вилоят¸ шаҳар судларини текшириб турибмиз. Ҳали суд бўлгани йўқ¸ дейди мустақил журналист Носир Зокир.\nШу йил май ойида “Нурчилик” ҳаракати Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилоти томонидан террорчи ташкилот, деб эълон қилинган эди.\nТашкилот расмийлари “КХШТга аъзо давлатлар суди террорчи ëки экстремист деб топган ташкилотлар¸ табиий равишда¸ бу рўйхатдан ўрин олади”¸ дея бунга изоҳ берган эди.\n“Форум 18” ташкилотига кўра, шу кунларда Россияда ҳам “нурчилик”да гумон қилинган фуқаролар ортидан қидирув ва қўлга олинганларнинг дастлабки гуруҳи устидан маҳкама жараёнлари бошланган.\n- 4 июн куни Россиянинг Красноярск ўлкасида маҳакама жараёни бошланди. Айбланувчиларга қўйилган айблов далилларидан бири Саид Нурсийнинг “Рисолаи Нур” китоби ва бу китоб Россияда таъқиқланган адабиётлар рўйхатининг аввалида турибди.\nҲозир КХШТ ташкилоти доирасида бу адибнинг бошқа китобларини ҳам рўйхатга киритиш устида иш олиб борилмоқда, дейди “Форум 18” ташкилоти вакили Феликс Корли.


18:01 / 06.03.2018 21082\nҚисқа муддатда биргина тиббий қурилма ёрдамида текширувдан ўтиб, бутун организмингиз фаолияти ва унга хавф солиши мумкин бўлган таҳдидлар ҳақида маълумотга эга бўлишни истайсизми? У ҳолда "Олмазор тиббиёт маркази"га ташриф буюринг ва бунга шахсан ўзингиз ишонч ҳосил қилинг!\nРоссиянинг "Альтаим" илмий-ишлаб чиқариш корхонасидан Ўзбекистонга келтирилган "РОФЭС-диагностика" қурилмаси психолог, шифокор, валеолог, муҳандис-дастурчи каби қатор мутахассислар томонидан ишлаб чиқилган.\n"РОФЭС-диагностика" тиббий қурилмаси билан сифатли тиббий ва психологик назоратдан ўтиш имкони мавжуд, зеро у сизнинг нафақат муайян органлардаги касалликларингизни, балки айни дамдаги психологик ҳолатингизни ҳам аниқлаб, даволаш муолажалари учун тўғри йўналиш беради.\nТиббий қурилма клиник синовлар асосида Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган.\nЗамонавий диагностика қурилмаси бир вактнинг ўзида 20 аъзони текширади:\n- Бош мия;\n- Иммун тизими;\n- Юрак-қон томир тизими;\n- Умуртқа, буйин зонаси;\n- Кўкрак қафаси;\n- Бел-думғаза соҳаси;\n- Йўғон ичак;\n- Ошқозон ости бези;\n- Қалқонсимон без (бўқоқ);\n- Буйрак усти бези;\n- Сийдик пуфаги;\n- Бачадон найчаси;\n- Психо-эмоционал ҳолат.\nОрганларнинг функционал ҳолати касалликлар ва уларнинг яширин даврини аниқлаб беради.\nТекширув нархи: 150 000 сўм. Тўлов – исталган усулда.\nШифокор маслаҳати бепул.\nМурожаат учун телефон: +998977231134\nМанзил: Тошкент шаҳри, Олмазор тумани, Талабалар-54\nМўлжал: Чимбой чорраҳаси, Халқ банки бўлими ёнида\nҚашқадарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази аҳолига малакали тиббий хизмат кўрсатмоқда\nТошкент тиббиёт академиясининг Кўп тармоқли клиникаси ташкил этилади\nТор мутахассисликлар бўйича шифокорларни тайёрлашда янгича тартиб ўрнатилади