524 Ўқиш режими + -\nОта: «Бисмиллаҳ, барча мақтов ва шукрлар Аллоҳгадир, Аллоҳнинг Расулига салавоту саломлар бўлсин! Холид, бир нарса ҳақида сўрамоқчи бўляпсан. шекилли, шундайми?\nХолид: «Ҳа, отажон, қўлингизда доим бир нарса кўраман, таҳорат ё намозга киришсангиз ёки бирор манзилга кирсангиз уни оғзингизга солиб, тишларингизни тозалайсиз. Бу нарса нима, отажон? Ота: «Бу нарсанинг номи «мисвок», эй Холид. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Мисвок оғизни пок тутувчи ва Роббни рози қилувчидир» деганлар». (Насаий ривояти) Мисвок Ҳижоз деб номланувчи (Арабистон) ерларида ўсувчи «Арок» номли дарахтнинг шохчасидир. Ундан хушбўй ёқимли ҳид чиқади». Фотима: «Ота, уни тиш чўткасига ўхшатаман». Ота: «Мисвок ундан кўра яхшироқдир, эй Фотима. У оғизни хушбўй қилади ва табиблар айтганидек, тишлар ва милкни мустаҳкамлайди. Ва ҳаммасидан ҳам у Роббни рози қилувчи ва Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари ва ҳидоятларидандир». Холид: «Роббимни рози қилиш учун тишларимни тозалаб, оғзимни хушбўй қилиш учун мисвок тутишни хоҳлайман, отажон!» Фотима: «Мен ҳам мисвок тутишни хоҳлайман, отажон!» Ота:« Икковингизга чиройли мисвок бераман. Фақат Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ворид бўлган, тонгги ва кечки зикрлардан бўлган мана бу вирдни ёдлаб олганингиздан сўнг. Тонг отганда бундай деймиз:\nأَصْبَحْنَا وَأَصْبَحَ الْمُلْكُ للهِ وَالحَمْدُ للهِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ\n«Асбаҳна ва асбаҳал мулку лиллаҳ, вал ҳамду лиллаҳ, лаа илааҳа иллаллаҳу ваҳдаҳу лаа шарийка лаҳ»\nМаъноси: Тонг оттирдик, мулк ҳам Аллоҳники бўлган ҳолда тонг оттирди, барча мақтов ва шукрлар Аллоҳгадир, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқдир, У Зот ягонадир, шериги йўқдир.\nأَمْسَيْنَا وَأَمْسَى الْمُلْكُ للهِ وَالْحَمْدُ للهِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَه\n«Амсайна ва амсал мулку лиллаҳ вал ҳамду лиллаҳ лаа илааҳа иллаллаҳу ваҳдаҳу лаа шарийка лаҳ»\nМаъноси: Кеч киргиздик ва мулк ҳам Аллоҳники бўлган ҳолда кеч киргизди, барча мақтов ва шукрлар Аллоҳгадир, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқдир, У Зот ягонадир, шериги йўқдир. (Имом Муслим ривояти) Фотима:« Отажон, ҳар дарсда бизга Аллоҳнинг гўзал сифатларидан ўргатишга ваъда қилгандингиз, шундайми?» Ота: «Ҳа! Лекин мени шошилтирма. Шу исмлардан ўргатганларимни ёдлаб бўлдингми?» Фотима:«Ҳа, Аллоҳга ҳамд бўлсин, ёдлаб бўлдим. Аллоҳнинг гўзал исмларидан ўргатганингиз мана булар: АЛЛОҲ, РОҲМАН, РОҲИМ, МАЛИК, ҚУДДУС, САЛААМ, МУЪМИН, МУҲАЙМИН, АЗИЗ, РОББ, ИЛААҲ, АЪЛА, АКРОМ.» Ота:« Яхши, Фотима, Аллоҳнинг гўзал исмларидан яна ЖАББОР (ўта улуғ, ўзгалар унинг олдида ўзини хор тутади);\nМУТАКАББИР (кибриёси, улуғлиги баланд Зот, ўзгалар унинг олдида қул бўлиб турадилар);\nХОЛИҚ (яратувчи, комил суратда яратувчи);\nБОРИЪ (йўқдан бор қилувчи, пайдо қилувчи);\nМУСОВВИР (ҳар бир нарсага ўзига хос сурат берувчи).\nОта:«Сизларга ваъда қилганимдек, бугун Ислом асосларидан учинчи асос закот ҳақида суҳбатлашамиз. Закот бу мол-мулки кўп одам Аллоҳ унга бериб ризқлантириб қўйган мол-мулкдан ўзи ва фарзандлари учун озиқ-овқат ва кийим сотиб олишга пули етмаётган камбағалларга беришидир. Бу ҳар йили берилади. Фотима:«Мен Исломга муҳаббат қиламан, отажон! Бу буюк диндир. Мискин ва камбағалларга ғамхўрлик қилади». Ота:«Бу муборак дарсимиз охирида «мажлис одоблари» ҳақида ўрганамиз. 1. Солиҳ ва яхшилик аҳллари билангина ўтирамиз. 2. Кирар чоғимиз мажлисларга «Ассаламу аълайкум» (сизларга тинчлик ва омонлик бўлсин) деб исломий салом берамиз. 3. Хотиржамлик ва сокинлик ила ўтирамиз, баланд овозда гаплашмаймиз. 4. Сўзлаётган одамнинг гапини бўлмаймиз, эътибор билан унга қулоқ соламиз ва жим турамиз.\nسُبْحَانَكَ اللهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ\nСубҳанакаллоҳумма ва биҳамдик, Ашҳаду аллаа илааҳа иллаа анта астағфирука ва атуубу илайк (Аллоҳим, сен барча айбу нуқсонлардан покдирсан ва сенга ҳамд бўлсин, сендан ўзга илоҳ йўқ деб гувоҳлик бераман, гуноҳларимни кечиришингни сўрайман ва сенга тавба қиламан) (Абу Довуд ривояти)\n05:26 / 02.05.2019 1977\n20:57 / 11.02.2017 4422\nНима учун аёл эркакдан яратилган?\nИнсоннинг яралиши ва унинг эркакаёл жуфтлигидан иборат бўлиши ҳақида одамларда турли қарашлар бор. Кимлардир инсонни қайсидир ҳайвондан пайдо бўлган, деб давоми...\n09:36 / 05.02.2017 6599


25 май 2019, Тошкент вақти: 08:40\nОзодликка мурожаат қилган, ўзини тошкентлик 20 яшар Шуҳрат, деб таништирган йигит Россияда ишлаб топган пулидан 2 млн. сўмни ҳарбий хизмат учун тўлаганини, лекин “военкоматдагилар яна 1,5 млн. сўм талаб қилаётгани”дан шикоят қилди.\n“Мен нима учун пул тўлашим керак ўзи, тушунмаяпман”, деб ёзди Шуҳрат бундан икки ҳафта муқаддам.\nҚашқадарёнинг Касби туманида яшайдиган яна бир чақирилувчи У. А. Озодлик билан 22 май кунги суҳбатда бундай деди:\n“500 минг сўм ойлик оламан, рўзғорим бор. Уйим-жойим йўқ. 3 ой олдин мени чақиришди. Дўхтирдан ўтказишди. Шартномага қўл қўйдиришди. “Қўлни қўявер, ўзимиз тўғрилаймиз”, дейишди. Яқинда военкоматдан хат келди. Қарзим 1 миллиондан ортиб кетибди. Тўламасанг, Мажбурий ижрога ўтказворамиз”, деб ёзишибди, шундай қилишга ҳақлари борми?”- деди касбилик У.А.\nТингловчилар саволларини Мудофаа вазирлиги расмийларига беришга уриндик. Вазирликдан жўяли бир гап чиққмагач, вилоятларга мурожаат қилдик.\nХусусан, 22 май куни Самарқанд вилоят Мудофаа ишлари бошқармаси мулозими Озодликнинг “СЧРга чақирилувчилар тўлашга пули йўқлигидан арз қилмоқда, шунга нима дейсиз?” деган саволига жавобан бундай деди:\n“Ота-онаси бордирку?! Ёрдам қилишадида, тўлайдида! Ахир Конституциямиз бўйича хизмат қилиши керакку?! Касал бўлса, майли, касал дейлик. Лекин соппа-соғ бола бўлса, кўчага чиқиб, ҳаммоллик қилса ҳам, бир кунда 50 минг пул топади. Агар сиз айтаётган болалар шартномага қўл қўйган бўлса, тамом, пулни тўлайди, тўлмасликнинг иложи йўқ”,- деди Самарқанд вилоят Мудофаа ишлари бошқармаси мулозими.\nҲам хизмат қилиб, ҳам пул тўлашнинг қонуний асоси\nФуқароларни Сафарбарлик чақируви резервига хизматга чақириш, шунингдек, чақирилувчига пул тўлатиш Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил, 22 февралдаги 99-қарори билан амалга оширилади.\nҚарорда, жумладан мана бундай дейилган: “фуқароларнинг Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган миқдорда пул бадалларини тўлаши ва хизмат даврида бир марта бир ойлик ҳарбий йиғинда хизматни ўташи сафарбарлик чақируви резервида хизмат қилиш шарти ҳисобланади”.\nМирзиёев СЧР тўловини бу йил камайтирди\nТилга олинган қарорга биноан, СЧР хизматига қабул қилинган фуқаролар томонидан тўланадиган пул бадали энг кам ойлик иш ҳақининг 27,5 баробарини (жорий йил февралида 4 736 600 сўм) ташкил этарди.\nЎзбекистон Президентининг 2018 йилнинг 2 февралдаги фармонига мувофиқ, СЧР хизматига қабул қилинган фуқаролар тўлайдиган пул бадали 5 февралдан бошлаб энг кам ойлик иш ҳақининг 20 баробари (3 февраль ҳолатига кўра, 3 444 800 сўм) этиб белгиланган. Бу ҳақда ўз вақтида Мудофаа вазирлиги матбуот хизмати хабар қилган эди.\nҚирғизистонда ҳам бор СЧРга ўхшаш ҳарбий хизмат тури\nМаълум бўлишича, ҳарбий хизматга чақирилувчидан пул олиш амалиёти Ўзбекистоннинг баъзи қўшниларида ҳам мавжуд. Қирғизистон Мудофаа вазирлиги ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши аъзоси, давлат ва жамоат арбоби Тўқтағул Какчекеевнинг 22 май куни Озодликка айтишича, унинг мамлакатида ҳам ҳарбий хизматнинг Ўзбекистондагидай шакли мавжуд.\n“Бизда ҳарбий хизматнинг бу шакли Тезлатилган хизмат, деб аталади. 3 ой давом этадиган бундай хизмат давомида аскарлар ҳарбий таълим ва амалиётнинг асосларини ўзлаштиради”, деди Тўқтағул Какчекеев. Унинг айтишича, Тезлатилган хизматга чақирилган қирғизистонликлар, давлатга 50 минг қирғиз сўми (тақрибан 700 АҚШ доллари) ҳам тўлайди.\n“Бу пул аскарнинг кийими, озиқ-овқати, яшаш жойи ва ўқ-дорисига сарфланади”, деди Тўқтағул Какчекеев.\nҚирғизистонлик арбобнинг айтишича, бу мамлакат армияси шахсий таркибининг 70 фоизини контракт асосида хизмат қилувчилар ташкил қилади. Қолган 30 фоизнинг ярми муддатли хизматга чақирилганлар, ярми эса, 3 ойлик хизматга чақириладиганлардир.\nОзодликнинг “Бизга шикоят қилаётганлар нима учун биз давлатга пул тўлашимиз керак, деб хайрон бўлаяпти. Қирғизистонда ҳам бордир, шундай савол бергувчилар. Бас, шундай экан, бундай “ҳарбий солиқ”нинг мантиғи қаерда?” деган саволига Қирғизистон Мудофаа вазирлиги ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши аъзоси Тўқтағул Какчекеев бундай жавоб берди:\n“Конституцияда ватанни ҳимоя қилиш фуқаронинг бурчи эканлиги ёзиб қўйилган. Хўш, бу талабни қандай амалга оширамиз? Масалан, бизнинг армиямиз тахминан 20 минг кишилик. Резервдагилар сони эса, тақрибан 4 марта кўп. Демак, хизмат қилишни истайдиганлар кўп. Бундай шароитда, табиийки, ҳамманиям муддатли хизматга чақира олмаймиз. Шундай вазиятда 3 ой хизмат қилиб, 50 минг сўм тўлаб қўйиш билан ёш йигит ҳарбий билет олади, яъни ҳарбий хизматни ўтаган, деб ҳисобланади. Давлат идораларига эса, ҳарбий хизматни ўтаганларгина қабул қилинади. Ўзбекистонда ҳам шундай бўлса керак. Демак, бу ерда фуқаро билан давлат ўртасида ўзаро манфаатли шартнома бўлаяпти, дейиш мумкин”, деди Тўқтағул Какчекеев.\nЧиндан ҳам, қирғизистонлик арбоб айтган гапни Ўзбекистонга нисбатан ҳам айтиш мумкин. Ўзбекистонда ҳам ҳарбий хизмат ўтаганлар қатор имтиёзлардан фойдаланади, уларнинг давлат идораларига, ҳуқуқ-тартибот ва куч ишлатар идораларга ишга кириши осон.\nҚорақалпоғистонлик нимадан шикоят қилган эди?\nМақоламиз қаҳрамонларидан бири, жорий ой мартида СЧР сафида 1 ой хизмат қилиб қайтган, давлатга 3 444 800 сўмни тўлаб қўйган қорақалпоғистонлик 27 яшар Низомиддин кўп нарсага умид қилганини, инкассатор бўлиб ишга киришга умид қилганини айтди. Лекин уни бу ишга қабул қилишмабди.\nТўғри, Низомиддиннинг инкассаторликка кириши учун ҳарбий билет етарли эмасдир. “Лекин бошқа ишгаям олишмаябди. Ҳамма жойда гапни стажингиз борми?”, деган саволдан бошлашаяпти, деди Низомиддин.\nМақолани тайёрлаш жараёнида ижтимоий тармоқларда Искандар Македонский деган тахаллус билан танилган, Россияда яшаётган ўзбекистонлик блогердан фикр сўрадик.\n"Ҳарбий хизматнинг бундай турига мутлақо қаршиман. Биринчидан, бундай хизматдан маъно йўқ. Чунки 1 ойнинг ичида аскар бир нарса ўрганиш у ёқда турсин, аскар бўлганиниям ҳис қилишга улгурмайди. Иккинчидан бундай хизматга. асосан, бойларнинг болалари боради. 3 миллион сўм ўртача оила учун каттагина пул. Мантиқ оддийгина – бусиз ҳам камбағал халқ ҳисобидан давлат бюджетини тўлдириш холос, деб ёзди блогер Искандар Македонский.\nҲарбий хизмат муддати кичик офицерлар учун 2 йилга, катта офицерлар учун 5 йилга узайтирилди\nНаманганда “Жасорат” клублари ташкил этилди\nЎзбекистон Қуролли кучларига чақирув эълон қилинди


Сўзлашув одоби қоидалари\nБиз диққат билан Ушбу қоидаларнинг ҳар бир бандини етиборлик билан ўқиб чиқишингизни тавсия қиламиз - бу ерда сиз мунозараларда ва муҳокамаларда иштирок етиб барча саволларга жавоб топасиз деган умиддамиз\nУшбу қоидаларга биноан, Сиз сайт қоидаларига ва Ўзбекистон Республикаси қонунларига риоя қилишингиз шарт.\nМодераторларнинг фойдаланувчиларга кўрган чоралари муҳокама қилинмайди.\nМодераторларнинг чиқарган қарорлари устидан норозиликлар ҳеч қандай натижа бермайди.\nСайт маъмурияти янги қўшилган хабарлар ва изоҳлар билан боғлиқ тарзда мўтадил бир тизим асосида олиб боради. Модератор сизнинг хабар қизиқарли ёки мазмун жиҳатдан мос емас деб топса ушбу хабар ёки изоҳ олиб ташланади. Модераторнинг қарори юзасидан муҳокама ёки шикоят қилиш мумкин емас.\nМуҳокама вақтида нафақат ўзингизга, балки бошқа фойдаланувчиларга ҳам ҳурматлироқ бўлинг. Тизимида бошқа иштирокчиларга нисбатан ҳар қандай ҳақоратли ёки тажовузкор сўзлар (ирқий, етник, диний нафратни уйғотиш ва бевосита тарғибот қилиш) зудлик билан ўчирилади. Ҳақоратли сўзлардан фойдаланиш қатъиян тақиқланади.\nЎзбек тилини ҳурмат қилинг. Хабар қизиқарли ва диққатга сазовор бўлишидан қаъттий назар тил, имло қоидаларига риоя қилинмаса хабарлар ўчирилади.\nҲар қандай веб ресурсларини реклама қилиш ва уларга илова бериш мумкин емас. Реклама характерига ега деб топилган ҳар қандай материаллар дарҳол олиб ташланади.\nИнсонлар шахсиятига тегадиган, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларига зид муҳокамалар, ресурсларга ишоратлар, файллар ва тасвирлар нашр қилиш таъқиқланади.\nХабарлар, исм, фамилияларни тўлиқ бош харфлар билан ёзиш мумкин емас ва бундай хабарлар модераторлар томонидан рад етилади.\nТрансферлар тўғрисдаги турли миш-мишлар ва ўйинчиларнинг бошқа жамоага ўтиши юзасидан киритилган хабарларда изоҳ қолдиришда еътиборлироқ бўлинг. «У Манчестер Юнайтед даражасидаги ўйинчи емас уни сотиб юбориш керак» ёки «У яхши футболчи, уни сотиб олиш керак» мазмунидаги хабарлар дарҳол ўчирилади.\nСайт маъмурияти, модератор ёки бошқа маълумот муаллифлар шахсиятига қаратилган хабарлар дарҳол ўчирилади.\nСизнинг фикрингиз еркин бўлиши мумкин, лекин бир вақтнинг ўзида у, албатта, мунозарада бошқа иштирокчилар учун мазмунли ва қизиқарли бўлиши даркор.\nМанчестер Юнайтед ва рақиб жамоаси ҳамда футболчилари шанини очиқ ҳақорат қилиш шунингдек қўпол сўзлар ишлатиш таъқиқланади.


Жаҳонгир Отажонов дуэт айтишни истаган ва таклифини рад этган хонандалари кимлигини маълум қилди\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Жаҳонгир Отажонов дуэт айтишни истаган ва таклифини рад этган хонандалари кимлигини маълум қилди\t12:47, 07 октябрь 2016\tХонанда Жаҳонгир Отажонов 28-29 октябрь кунлари “Истиқлол” санъат саройида тақдим этиладиган “Куз гуллари” номли концерт дастури олдидан матбуот анжумани ўтказгани ҳақида хабар бергандик.\nТадбир давомида хонандага ким билан дуэт куйлаган бўлардингиз мазмунидаги савол билан мурожаат қилишди. Бугунгача дуэт куйламаган хонанда бунга жавобан дуэт айтишни рад этган ва ўзи таклиф этган хонандалар кимлигини айтди.\n“Тўғриси дуэт ким билан айта олишимни билмайман. Ижодкор дуэт айтишни истайди албатта, аммо бунинг учун дуэт айтаётган икки санъаткор бир-бирини ҳис қила билиши керак. Айрим санъаткорлардан дуэт куйаш таклифлари ҳам тушган. Масалан, менга Шаҳзода дуэт куйлашни таклиф қилганини айтишганди. Бироқ унинг ижод қилаётган жанри билан меники бир-биридан тамомила фарқ қилади, дуэт чиройли чиқмасди деган хулосага келдим. Тўғри, у мендан машҳурроқ, эҳтимол у билан қўшиқ айтсам рейтингим кўтариларди, лекин санъаткор бунинг учун ижод қилмайдику. Шу сабабдан мен бу таклифга жавоб бера олмадим. Ундан аввал ўзим Феруза Жуманиёзовага дуэт куйлаш таклифи билан чиққанман, бироқ “ашулангни эштиб кўрай” деган жавобдан сўнг айтмадим. Севара Назархонга ҳам Хивада бирга гастролда бўлган чоғимизда дуэт куйлашни таклиф қилганндим... Аммо у билан ҳам йўналишимиз тўғри келмайди.\nГулсанам Мамазоитова ва Согдиана (Оксана Нечитайло)га ҳам бир пайтлар дуэт куйлаш таклифини берганман, лекин дуэтларни яратишга қўлим тегмади. Дуэт айтиш осон нарса эмас. Дуэт куйлаётган хонандалар бошидан оҳиригача бирга бўлиши ва бир-бирини ҳис қила олиши керак.\nБалида саёҳат қилаётган Сардор Раҳимхон аллигатор билан “дўст тутинди”(Видео)\tЛола севган инсонини 2 йил аввал учратганини тан олди\tНилуфар Усмонова жаҳон саҳналарини забт этган афсонавий гуруҳ билан дуэт куйлади(Видео) Алишер Файз май ойида яккахон концерт дастурини тақдим этади\tНаташа Королёва нима учун бувисининг дафн маросимида қатнаша олмаслигини изоҳлади\tОзодбек Назарбеков Сергелида уй қураётгани ҳақидаги миш-мишларга ойдинлик киритди\tОтправить


07:18 / 27.04.2019 | Rasul Hakimov | 1444\nАссалому алайкум! Намозни Аллоҳга шукр яқинда бошладим ва динни ҳам иложи борича амал қилиш лозим бўлган фарзларини ўрганяпману лекин қалбимда бир шубҳа пайдо бўляпти. Бу Қуръон ёки ҳадисга нисбатанмас ҳозирги кундаги фатво у мумкинмас бу харом каби сўзлар назаримда кўпайди. Масалан: Nike фирмаси кийимларини кийиш мумкинмас, банкоматдан пул ечиш, товуқ ейиш чунки апаратда сўйилган, муҳтож бўлса ҳам банкдан кредит олиш мумкинмас судхўрлик, тўёна қанча берса 10 йилдан кейин ҳам шунча олиш ва хоказо. Ана энди саволим шуки бу ҳаммаси бугунги куннинг фатволари, ваҳоланки динни бунчалик қийин қилиш шартми? Мусо алайҳиссалом қавмлари сигир сўйишга буюрилганда ранги урғочими ёши қанақа деб ўзларига қийинлаштиришган. Ҳозир исломни қийинлаштириш шартми масалан пластик карточка нақд пул зарур лекин банкоматдан ечма, уйланиш ёки уйни чиройли қилиб ремонт қилиб покиза қилиш учун кредит олмоқчи бўлса судхнрлик, товуқ гўшти олиш учун уни ким сўйганлигини аниқлашдек мураккаблик. Нахотки Ислом шунчалик қийинлашиб бормоқда?\n- Ва алайкум ассалом! Ислом ниҳоятда содда. Инсонлар ҳар жабҳада ўзларини қийинчиликка тиқиб олганлар. Ҳатто ибодатларини ҳам қийин даражага келтириб олганлар. Оддий мисол эрталабки юз қўлни ювишга оёғини қўшиб қўйса шариатимиздаги намознинг фарзи бўлган таҳорат ҳосил бўлади. Эрталаб қилинадиган гимнастика ҳам қилади, шу билан бирга 8 бор сажда қилиб турса бамдод деган намознинг суннат ва фарз адо бўлади. Оёқ терлаб ҳидланишга келганда битта таҳорат қилиб 8 бор сажда қилса пешиннинг фарзи адо бўлади. Ёнида 6 ракаат суннатини ўқийди. Тушликда еган таомини саҳарлик ва шомдан кейинга кўчирса рўза деган фарз адо бўлади. Худди шунингдек Ўзбекистонда нари борса 5-6 та товуқ сўядиган фабрика бор. Россияга кетиб дарба-дар бўлиб юрган 10-15 та болани ўша ерга қўйилса Аллоҳ буюрганидек Бисмиллаҳ билан сўйилса ҳалол бўлади. Фабриканинг директорини фойдаси бироз камроқ бўлиши мумкин, эвазига халқнинг ейдиган таоми ҳалол бўлади ва топгани ҳам ҳалол бўлади. Гўшт емайдиган бутга сиғинадиган бир миллиарддан ошиқ халқ динини ҳурмат қилиб тўқима худосининг буйруғига итоат қилиб бир умр гўшт емасдан ўтаяпти. Унинг олдида сўйишни Бисмиллаҳ билан қилишнинг нима қийинчилиги бор?! Сиз айтгандек ношаръий тўёналар кўпайгани учун қанча қизлар эрга теголмай ва қанча йигитлар уйланолмай зинога ботиб юришибди. Халқ ўзи енгиллик томонини хоҳламаса, бошқаларга қийинчилик чиқараверади. Қийинчиликни домлалар эмас халқнинг ўзи ўзига қилиб олмоқда. Енгилликка қараб тортсангиз улар ҳаромга қараб тортишмоқда. Домлалар берадиган фатво ҳам Қуръон ва ҳадисдан ташқарига чиқмайди. Валлоҳу аълам!\nЗакот адо бўладими?\nДўстимга диндан гапирсам ишонмаяпти\nИнсон вафот этганда ўқиладиган дуолар\nГумондорларга Қуръон билан қасам ичириш\nИнститутда домла билан бахслашдим\nДиний ва дунёвий илм


Бош режа муҳокама қилинди\nТуркистон вилояти ҳокими Жансейит Туймебаев раислигида Туркистон шаҳрининг Бош режаси муҳокама қилинди. Йиғилишда сўзга чиққан минтақа раҳбарининг биринчи ўринбосари Қайрат Нукенов лойиҳаларнинг бажарилиш жараёни ҳақида маълумот берди.\n– Ҳозирги пайтда вилоят марказида қад кўтарадиган янги ижтимоий ҳамда маданий иншоотларнинг концепт-эскизларини тайёрлашга йўналтирилган “ТURKISTAN ARGHITECT AWARDS” халқаро меъморчилик танловига тавсия этилган ишлар сараланмоқда. Элбоши топшириғи бўйича қуриладиган иншоотлар учун жавобгар ҳар вилоят ҳокими ва йирик компания вакиллари билан биргаликда йўл харитаси тайёрланди. Иншоотлар жойлашадиган минтақаларда ер ажратиш ишлари юритилмоқда, – деди Қайрат Темиршўтули.\nЎз навбатида вилоят ҳокими ишларнинг сифатли ҳамда вақтида бажарилиши зарурлигини таъкидлаб ўтди.\n– Ҳар битта лойиҳанинг амалга оширилиш жараёни мунтазам маълум қилиниб турилсин. Ўз томонимиздан амалга ошириладиган ишлар тўлиғи билан бажарилсин. Қурилишнинг сифати ҳамда вақтига жуда катта аҳамият берилиши керак. Элбошининг Туркистонни тараққий эттириш борасида берган топшириғини бажаришимиз лозим, – деди Жансейит Қансейитули.\nУчрашув сўнгида шаҳар ҳокимига, вилоят қурилиш ҳамда меъморчилик ва шаҳарсозлик бошқармалари раҳбарларига, масъул шахсларга қатор топшириқлар берилди.\nТуркистон вилояти ҳокимининг матбуот хизмати., 2018-11-29, 09:52 341\n''Салом сенга, Туркистон!'' 61


Қўшма Штатлар ва унинг иттифоқчилари Кобулдан 90 мингга яқин одамни олиб чиқишди\nАҚШ ва унинг иттифоқчилари Кобул аэропортидан эвакуация бошланганидан бери Афғонистондан 90 мингга яқин одамни эвакуация қилган. Бу ҳақда 25 август, чоршанба куни АҚШ Мудофаа вазирлиги вакили маълум қилди.\nГенерал-майор Уилям Тейлорнинг сўзларига кўра, охирги 24 соат ичида АҚШ ҳарбий транспорт самолётлари Кобулдан 11 мингдан ортиқ одамни, АҚШ иттифоқчилари эса деярли 8000 кишини олиб чиққан. Ўтган кун давомида Афғонистон пойтахти аэропортидан 90 та рейс амалга оширилди. Ҳарбий транспорт самолёти Кобулдан ҳар 40 дақиқада бир марта парвоз қилди.\nТейлорга кўра, ҳозир 10 мингга яқин одам Кобул аэропортида эвакуацияни кутмоқда.\nШаҳар Толибон назорати остига ўтган 15 августдан бери Кобулдан кўчирилганлар орасида АҚШнинг 4400 га яқин фуқароси бор (ҳарбийларни ҳисобга олмаганда). Қолганлари дунёнинг бошқа мамлакатлари фуқаролари, шунингдек, хорижий давлатлар, халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик қилган ёки бошқа сабабларга кўра Толибон томонидан репрессия билан таҳдид қилинган афғонлардир.\nКеча Қўшма Штатлар қўшинларини олиб чиқиш, шунингдек, ўз фуқаролари ва иттифоқчиларини Кобулдан эвакуация қилишни 31 августгача якунлашга интилаётганини тасдиқлади.\nПентагон чоршанба куни, эвакуациянинг охирги кунларида, асосан, ҳарбий хизматчилар ва ҳарбий техникани олиб чиқишга эътибор қаратилишини айтди, бу эса тинч аҳоли эвакуацияси бутунлай тўхтатилади дегани эмас. Америка Қўшма Штатлари ва унинг иттифоқчилари Толибондан мамлакатни тарк этишни истаган афғонларга 31 августдан кейин чиқиб кетиш имкониятини беришини талаб қилмоқда. Германиянинг Афғонистондаги элчисига кўра, чоршанба куни Толибоннинг юқори мартабали расмийси бу имконият қолишини айтган.


Тафсири Нобулсий: "Масад" сураси | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nТафсири Нобулсий: "Масад" сураси\n20:00 01.03.2019 705\n1. Абу Лаҳабнинг қўллари қурисин (ҳалок бўлсин)! Ҳалок бўлди ҳам. 2. Мол-мулки ва топган-тутгани (бойликлари) унга асқотмади. 3. Яқинда (у) алангали оловда куяжак. 4. Шунингдек, ўтин ташувчи хотини ҳам. 5. Бўйнида пухта эшилган арқони ҳам бўлур.\nБу сура Аллоҳ таолонинг йўлидан адашган, ҳақ аҳлига қарши чиқадиган, уларни ҳақдан тўсиш учун турли ҳийла-найрангларни ўйлаб топадиган, Аллоҳнинг динига қарши курашишни ўзига касб қилиб тутган, Аллоҳнинг нури, яъни динини оғзи билан ўчирмоқчи бўлган ҳар қандай инсоннинг дунё ва охиратдаги ҳолатлари, шунингдек қилган ишларининг натижаси дунёда қандай якунланиши ва охиратда ундай кишига нисбатан қандай муомала қилиниши тўғрисида сўзлайди ва бундай кишиларнинг дунёдаги оқибати режаларининг пучга чиқиши, муваффақиятсизлик ва зиён кўришлари билан, охиратда эса алангали олов, яъни жаҳаннамга киришлари билан якунлашини баён қилади.\nБу сурада Абу Лаҳаб, унинг аёли ва уларнинг қилган ишлари ҳақида гап кетса-да, аслида Аллоҳ таоло бу бир қиссани барча инсонлар бундай қилмишлардан огоҳ бўлишлари учун ибрат тариқасида нозил қилди. Кимки Абу Лаҳаб ва унинг аёлига ўхшаса ва қилган ишлари каби ишларни қилса оқибати худди у иккисининг оқибати каби якун топиши муқаррардир.\nАбу Лаҳаб ва унинг аёлининг бу дунёда хор бўлиб ўлиши ва охиратда жаҳаннамга ҳақли бўлишига сабаб – ҳаққа қарши тургани, исломга қарама-қарши бўлгани, Аллоҳ таолонинг нурини оғзи билан ўчирмоқчи бўлгани, Аллоҳ таолонинг йўлига чорловчиларга ҳам қарши курашгани, уларни ўзига душман тутиб турли ҳийла-найранг қилгганидир. Бу қилмишлари сабаб нафақат охиратда азобга ҳақли бўлди, балки шу дунёнинг ўзида ҳам хорликка юз тутди.\nАбу Лаҳаб ўзи ким эди?\nЖавоб: Абу Лаҳаб Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг амакиси бўлиб, унинг асл исми Абдулуззо ибн Абдулмуттолиб ибн Ҳошимжир. У жоҳилиятда энг шижоатли аслзодалардан, ислом келгандан бошлаб мусулмонларга нисбатан энг кўп душманчилик қилганлардан бири эди. Абу Лаҳабнинг жияни Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга нисбатан шу даражада қабиҳ ишларни қилишга нима сабаб бўлган.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам пайғамбар бўлганларидан кейин Абу Лаҳаб дунёси ва обрўсидан ажралиб қолишдан қўрқди. Дунёси ва обрўсини сақлаб қолиш мақсадида жияни Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам олиб келган динга эътиқод қилишдан бош тортди. Қанча-қанча мусулмонларга бевосита, баъзан билвосита қарши чиқиб, азият етказди. Ўзи етмаганда, бошқаларни ҳам жияни келтирган дини ботил, деб ўз динларидан воз кечмасликларига тарғиб қилиб, бошқаларни ҳам мусулмонлар йўлига тўсиқ бўлишларига гиж-гижлади.\nАбу Лаҳаб кибри туфайли динга бўйинсунишдан бош тортди, натижада кўзи ҳақиқатларни, мўжизаларни кўришдан кўр бўлди. У аҳмоқлиги ва калтафаҳмлиги сабабли Аллоҳ таолонинг динига қарши чиқиб уни тўхтатмоқчи бўлди. Ҳолбуки Абу Лаҳаб бундай қилмишларини қилмай, тилининг учида бўлса ҳам жияни олдига келиб, шаҳодат калимасини келтирса эди, бундай хорликдан, яъни Қуръони каримда қиёматга қадар ёмонотлиқ бўлиб зикр қилинмаган ва лаънатланмаган бўларди.\nҚуйида “Масад” сурасининг нозил бўлиш сабаблари ҳақида келган ҳадисларни зикр қиламиз.\nАбдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинди, у киши айтдилар: “Яқин қaриндoшлaрингизни (Aллoҳ aзoбидaн) oгoҳлaнтиринг!” ояти нозил бўлганида Пайғамбар алайҳиссалом Сафо тепалигига чиқиб, Қурайш аҳлига шундай нидо қилдилар: “Эй Феҳр жамоси, эй Адий жамоаси... Қурайшнинг барча уруғи тўпланишди ҳатто кела олмайдиганлар нима гап эканини билиш учун ўзларидан элчи юборишди. Улар орасида амакилари Абу Лаҳаб ҳам келган эди. Шунда Ул зот алайҳиссалом: “Мана шу водий ортида сизларга қарши бир қўшин тўпланиб турибди, десам, мени тасдиқлайсизларми?”. Тўпланганлар: “Албатта тасдиқлаймиз, чунки шу кунгача сенда рост сўздан бошқасига гувоҳ бўлмаганмиз”, дейишди. Ул зот: “Албатта, мен олдиларизда турган аламли азобдан огоҳлантирувчиман”, дедилар. Бу гапни эшитиб турган Абу Лаҳаб: “Эй қуриб кетгур, шунинг учун бизни тўпладингми?”, деди. Шу вақт Аллоҳ таолонинг:\n“Абу Лаҳабнинг қўллари қурисин (ҳалок бўлсин)! Ҳалок бўлди ҳам. 2. Мол-мулки ва топган-тутгани (бойликлари) унга асқотмади...”, деган оятлари нозил бўлди.\n“Тафсири Табарий”да келишича, Абу Лаҳаб Пайғамбар алайҳиссаломга: “Агар сенга имон келтирсам, менга нима берилади”, дейди. Ул зот алайҳиссалом: “Мусулмонларга нима ваъда қилинган бўлса, шу”, дедилар. Абу Лаҳаб: “Менинг улардан афзаллигим бўлмайдими?”, деди. Ул зот алайҳиссалом: “Нимани хоҳлайсан?”, дедилар. Шунда Абу Лаҳаб: “Шу ҳам дин бўлибдими, келиб-келиб улар билан мен тенг бўламанми?!”, деган эди, “Масад” сураси нозил бўлди.\nБошқа тафсир китобларида зикр қилинишича, ҳаж қилиш учун Маккага турли қабила ва гуруҳлардан одамлар келган вақтида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам улар олдиларига бориб, Ислом динига тарғиб қилар ва шаҳодат калиммасини айтишларига чақирардилар. Абу Лаҳаб эса Ул зот ортларида туриб олиб, гапни тугатишларини кутиб турарди. Гапларини тугатганлари заҳоти: “Унга ишонманглар, у ғирт каззоб ва сеҳргар. Қурисин йўқ бўлиб кетсин”, дер эди. Шунда “Масад” сураси нозил бўлган.\n“Масад” сурасининг нозил бўлиш сабабларидан яна бири, Абу Лаҳаб тош отиб Пайғамбар алайҳиссаломга зиён етказмоқчи бўлади. Унинг бу қилмишидан Аллоҳ таоло Пайғамбар алайҳиссаломни сақлаб қолди. Абу Лаҳабнинг режаси барбод бўлди. Шунда “Масад” сураси нозил бўлди.\nОяти каримадаги “таббат” сўзининг турли маънолари бор. Қуйида шу маънолар ҳақида ўрганамиз.\n“Таббат” сўзи “зиён кўриш”, “ютқазиш” маънода келади. Ютқазиш, зиён кўриш одатда инсонни қайғуга солади, унга алам беради. Масалан, бир киши катта бир маблағ эвазига четдан мол олиб келиб уни йил бўйи сотса, кейин йил охирида ҳисоб-китоб қилиб кўрганида, не кўз билан қарасин, бу тижоратидан бирор фойда кўрмаган бўлса, қанчалар сиқилади, эзилади, ғамга ботади. Бу ҳолатни фақат бошидан ўтказган инсонгина ҳис қила олади. Ҳозир сўз у одамнинг бирор фойда кўрмагани ҳақида эди. Ана энди фойда кўрмаганига қўшимча ўз дастмоясидан ҳам қуруқ қолса, унинг бошидан кечадиган аламнинг қай даражада бўлишини тасаввур қилиб бўлмайди. “Таббат” сўзининг “ҳалок бўлиш”, “муваффақиятсизликка учрамоқ” “адашмоқ” деган маъноларда ҳам келади.\n“Абу Ҳалаб ҳалок бўлди” деган оят нозил бўлган вақтда Абу Лаҳабнинг ҳаёти ўзининг наздида бир текисда даво этарди, ҳатто ора-орада бу оятни масхара қилиб: “Қани, мен ҳалок бўлмадим, муваффақиятсизликка учрамадим, пулим кўп, обрўйим Қурайш орасида баланд”, деярди. Лекин Абу Лаҳаб ўзининг ҳалок бўлиши ҳақидаги ҳукм оламлар робби Аллоҳ таоло томонидан айтилганини унутган эди. Бунга тушунишингиз учун ҳаётий мисол келтирадиган бўлсак, ота ўз фарзандининг дарсларга бепарво бўлаётганини, дарс вазифаларини бажармаётганини, дарсларга, машғулотларга қатнашмаётганини кўрганида, кўз ўнгида фарзандининг келажакдаги ҳаёти гавдаланади. Унинг муваффақиятсизликка дучор бўлганинини кўргач фарзандига: “Эҳ болам, тамом бўлибсан, ютқазибсан”, дейди. Фарзанд бўлса, отасининг бу гапларига парво қилмайди. Чунки бу вақтда бола тажрибасизлик қилиб ўзининг ютқазганини, муваффақиясизликка юз тутганини тан олмайди. Орадан вақт ўтиб бола ёшликда дарсларга бепарволиги оқибатини кўрганида отасининг ўзи ҳақида айтган гаплари қулоғида жаранглаб туради. Бу оддий инсоннинг ўз тажрибасидан келиб чиқиб айтган гапи эди. Оятдаги “Абу Лаҳабнинг қўллари қурисин (ҳалок бўлсин)! Ҳалок бўлди ҳам, дейилган хабарни эса борлиқдаги барча нарсани Ўз илми билан қамраб олган, ўта билувчи Зот Аллоҳ таоло айтмоқда.\nОяти каримада Абу Лаҳабнинг қўллари қурисин, дея ҳалок бўлиш, қуриш нисбати қўлларига берилган. Аслида унинг қўлларидан Абу Лаҳабнинг ўзи назарда тутилган. Одатда кўп ишлар қўл билан бажарилгани учун қўл дейилиб инсоннинг ўзи назарда тутилади. Абу Лаҳабнинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга етказган азиятларининг аксари қўли билан бўлгани боис, ояти каримада қўли деб келтирилди.\nАбу Лаҳаб – асли исми Абдулуззо ибн Абдулмуттолибдир. “Абу Лаҳаб” деб куняланганининг сабаби ҳақида баъзилар: Абдулуззо хунуклиги, жаҳли чиққанда юзи қизариб кетиши туфайли жоҳилият даврида Абу Лаҳаб деб куняланган. Абдулуззо ушбу куня билан машҳур бўлган деб айтадилар.\nФокиҳий қуйидагиларни айтадилар: Абу Лаҳаб чиройлилигидан юзи (олов шуъласидек) чақнаб кетар эди, шунинг учун ҳам шу ном билан номланадиган бўлган.\nАрабларда бир одат борки, бир кишини кўп ҳолатларда бирор нарса билан машғул бўлиб турганига ёки бир кишида бир ҳолат кўп бор такрорланишига гувоҳ бўлсалар “ота” маъносини англатувчи “абун” калимасини ўша кўп такрорланаётган нарсага нисбат бериб ишлатардилар.\nБунга кўплаб мисоллар келтирса бўлади:\nИброҳим алайҳис салом меҳмоннавоз бўлганларидан “Абуз зийфон”, кўпинча Абдураҳмон ибн Сохр Давсий кўйлакларининг енгида мушукча кўтариб юрарганларидан Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам “Абу Ҳурайра” деб кунялаганлар. Рамозон ойида кўп баракот ёғилиши эътиборидан шу ой “Абул баракот” деб куняланган. “Абу Лаҳаб” ҳам шулар жумласидандир.\nАллоҳ таъоло Абу Лаҳабни исми билан эмас, балки куняси билан номлади. Бунинг сабаби ҳақида бир неча бир-бирини қувватлайдиган фикрлар билдирилган:\n1) Унинг исми “Абдулуззо – Уззонинг қули, Уззога қулчилик қилиш” деган маънони англатади. Ислом шариъатида қуллик қилинишга ёлғиз ҳақли Зот Аллоҳ таъоло бўлгани учун У Зотдан бошқага араб тилидаги “қул” маъносидаги “абд” калимаси нисбат қилинмайди. Шунинг учун ҳам оятда унинг исми келтирилмаган.\n2) Сура нозил бўлганида, унинг куняси машҳур бўлиб, исмидан ғолиб келган эди.\n3) Унинг кунясида келажакда жаҳаннамий бўлишлиги ҳақида белги бор. Чунки “Лаҳаб” деб - олов ловуллаб ёнганда, тутуни ғойиб бўлиб, оловнинг энг юқори қисмида пайдо бўладиган қип-қизил олов учқунларига айтилади. Шу эътибордан унинг кунясини айтилишида жаҳаннамий эканлигидан киноя ҳам бор.\nОяти каримани ўқисангиз, “таббат” сўзи икки маротаба такрорланганини биласиз. Бунинг маъноси, биринчи “таббат” билан Абу Лаҳаб бу дунёда ҳалок бўлиши, ютқазиши, муваффақиятсизликка учрашини назарда тутган бўлса, иккинчи “таббат” билан эса Абу Лаҳаб охиратда ҳам ҳалок бўлиши, зиён чекиши назарда тутилган.\nНима сабабдан Аллоҳ таоло Абу Лаҳабнинг фақат охиратда эмас, балки дунёда ҳам зиён кўриши, ҳалок бўлишини хоҳлади. Сабаби дунё аслида охират экинзори ҳисобланади. Дунё мусулмон одам Роббисига яқин бўлиб олиши, таниши, Аллоҳ таолонинг буйруқларини адо қилиш ва қайтариқларидан қайтиши учун энг қулай фурсатдир. Агар дунё бўлмаганида охират ҳам бўлмасди. Агар дунё бўлмаганида жаннат бўлмасди. Агар Аллоҳ таоло сизни дунёда яратмаганида ва ақл юритиш ҳамда тафаккур қилишни бермаганида Аллоҳ таолони танимаган бўлардиз. Аллоҳ таоло сизга молу дунё бермаганида ва сиз уни Аллоҳнинг йўлида инфоқ қилмаганизда эди, Аллоҳ таолонинг наздида даражангиз кўтарилмаган бўларди. Агар Аллоҳ таоло нафсингизга хоҳиш-истак туйғусини бермаганида ва сиз Аллоҳ таоло қайтарган ҳаром ишлардан тийилмаганизда эди, Ул Зотга яқин бўлиш лаззатини ҳис қилмаган бўлардиз. Охиратдаги саодатга эришишни дунёдан бошлайсиз. Шундай экан, дунёни ёмон кўрманг. Балки бу дунёда дунё ва охиратда зиён кўриш, муваффақиятсизликка учрашдан сизни сақлайдиган солиҳ амалларни қилинг. Инсоннинг охиратдаги саодати дунё ҳаётидаги қилган яхши амалларига боғлиқ экан, Аллоҳ таоло Абу Лаҳабнинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, мусулмонлар ва ислом динига қилган разилликлари сабаб, шу дунёда зиёнга учрашлигини хоҳлади ва охиратдаги азобдан қутилиб қолишига сабаб бўладиган амалларни қилишига муваффақ қилмади.\nАбу Лаҳаб дунёда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, мусулмонлар ва Ислом динига қарши эълон қилган урушида мағлуб бўлди. Абу Лаҳаб ушбу мағлубияти билан қутулиб қолмайди. Балки уни охиратда ловуллаб турган жаҳаннам кутмоқда! Бундай жазо фақат Абу Лаҳабга тегишли эмас, балки ҳаққа қарши чиқадиган, Аллоҳ таолонинг йўлига чорловчиларга қарши курашадиган ва уларни ўзига душман тутиб оладиган ҳар қандай кишиларга ҳам тегишлидир. Абу Лаҳабни бундай жазога гирифтор бўлишидан ҳеч нарса тўса олмади. Ҳатто унинг Пайғамбар алайҳиссаломга қариндошлиги, яъни амакилиги ҳам тўса олмади. Чунки Ислом динида алоқалар мезони қариндош-уруғчилик ёки бир жойда яшашга кўра белгиланмайди. Балки асосий мезон бу диндир. Ислом динида одамларнинг ирқи, насл-насаби, миллати, ранги, яшаш-жойи қандай бўлишининг қиймати йўқ. Ислом динида одамлар орасини фарқловчи ягона мезон бу тақводир. Аллоҳ таоло бу ҳақида шундай марҳамат қилади:\nЭй, инсонлар! Дарҳақиқат, Биз сизларни бир эркак (Одам) ва бир аёл (Ҳавво)дан яратдик ҳамда бир-бирларингиз билан танишишингиз учун сизларни (турли-туман) халқлар ва қабила (элат)лар қилиб қўйдик. Албатта, Аллоҳ наздида (энг азизу) мукаррамроғингиз тақводорроғингиздир. Албатта, Аллоҳ билувчи ва хабардор зотдир. ("Ҳужурот" сураси, 13-оят).\nАбу Лаҳаб “Масад” сурасининг нозил бўлган биринчи оятидан хабардор бўлгач: “Ўзини пайғамбарман деб даъво қилаётган жиянимнинг айтган сўзлари мабодо рост бўлган тақдирда, мен жонимни молу дунёйим ва фарзандларим ила сақлайман”, деди. Шунда “Масад” сурасининг кейинги ояти нозил бўлди:\n“Мол-мулки ва топган-тутгани (бойликлари) унга асқотмади”.\nКўп инсонлар мол-мулк эга бўлиш барча нарсадан беҳожат қилади, барча нарсани ҳал қилади, инсонни бахт-саодатли қилади деб ўйлайдилар. Мол-мулкка етишиш учун кеча ва кундуз тиним билмай ҳаракат қилади, унинг ортидан оч ҳайвондай югуради. Молу дунё топиш ҳаётининг мазмунига айланади. Бундай инсонлар ҳётининг кўпроқ қисмини шу тарзда ўтказадилар. Қизиғи шундаки, шунча машаққат ва сай-ҳаракатлар бўлмасин, ортидан югураётган мол-дунёдан Аллоҳ таоло тақдирларига битганидан ортиғига эриша олмайдилар.\nУмрларининг Аллоҳ таолога ибодат қилиб ўтказадиган энг бебаҳо вақтларини дунёнинг ортидан қувишга сарф қиладилар. Бироқ умрлари поёнига етган вақтда шу молу дунё – ўзлари орзу қилган саодатни таъмин этмаганини кўришганида жуда қаттиқ ҳасрат-надомат чекадилар. Шунча сай-ҳаракатлари бекорга кетганини, ўтказган ҳаётлари охир-оқибат бахтсизлик билан якунланганини англаб етадилар. Молу дунё улар учун дўст эмас, хатарли душман бўлганини тушуниб етадилар. Шунда: “Қани эди, ҳаётимнинг асосий қисмини дунёнинг ортидан қувиб ўтказмаганимда эди”, дея афсус-надоматлар қиладилар, бироқ афсус-надоматлар бу вақтда ҳеч қандай ёрдам бера олмайди, умрини ортга суриб бера олмайди.\nАбу Лаҳаб ҳам худди шундай молу дунёси, фарзандлари барча нарсани ҳал қилади, охиратда уни азобдан қутқазади, деб ўйлади. Лекин молу дунёнинг эвазига қутилиб қолиш фақат бу дунёга тегишли тушунчадир. Охиратда зинҳор фойда бермайди, қутқазиб қолмайди, ҳимоя қила олмайди.\nЮқорида Абу Лаҳаб ўзининг ҳалок бўлиши ҳақидаги ояти каримадан хабардор бўлгач, икки нарса ила ўзини сақлашини айтди. Бири молу дунёси бўлса, иккинчиси фарзандларидир. Одатда араблар молу дунёси ва фарзандлари ила фахрланишарди ва бу билан ўзларини куч-қудратли деб билишарди. Ҳақиқатда фарзанд катта неъматдир. Солиҳ фарзанд инсон вафотидан кейин унинг савоб амалларининг давомчисидир. Фарзанднинг тарбиясига эътибор қаратиш инсон қиладиган ишларнинг энг муҳими ҳисобланади. Тарихчилар ривоят қилишларича, Абу Лаҳабнниг учта ўғли бўлган. Уларнинг иккитаси, яъни Муаттаб ва Утба мусулмон бўлишиб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга эргашиб, Ул Зотга хизмат қилишган. Учинчи ўғли Утайба эса, отасига ўхшаб Пайғамбар алайҳиссаломга кўп азият етказарди. Абу Ақроб розияллоҳудан ривоят қилинади, Абу Лаҳабнинг ўғли Пайғамбар алайҳиссаломни сўкар эди. Шунда Пайғамбар алайҳиссалом баддуо қилиб: “Эй Аллоҳ, унга бирор итингни юбор”, дедилар. Бир куни Утайба Шом юртига кетаётган карвонга шерик бўлиб сафарга чиқди. Йўлда бир жойга тўхташганида: “Мен Муҳаммаднинг қилган баддуосидан қўрқаман”, деб шерикларини огоҳлантирди. Улар: “Бундай бўлмайди” дея унинг атрофида қўриқлаб ўтиришди. Орадан кўп вақт ўтмасдан бир йиртқич шер келиб, Утайбани уларнинг орасидан судраб чиқиб ўзи билан олиб кетди.\nАллоҳ таолонинг йўлига чорловчиларга қарши чиқадиган кимса билиб қўйсинки, у Аллоҳ таолога қарши курашга чиққандек бўлади. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Пайғамбар алайҳиссалом айтдилар: “Аллоҳ таоло шундай деди: “Ким менинг дўстимга душманлик қилса, мен унга қарши уруш эълон қиламан”, дедилар”.\nДемак, Аллоҳ таолонинг дўстига душманлик қилган кимса, Аллоҳ таолога қарши уруш қилган каби бўлса, энди Аллоҳ таолонинг энг севикли пайғамбари Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга душманлик қилган кимсанинг ҳоли қандай бўлади?\nАбу Лаҳабнинг ўғли Утайба Пайғамбар алайҳиссаломга қарши чиққан, душманчилик қилган эди, бунинг натижаси унинг хорларча ҳалок бўлиши билан якунланди. Эй Инсон, ҳаққа қарши чиқишдан, ўзинг билмайдиган нарсаларни гапиришдан, Аллоҳ таолонинг дўстларига қарши чиқишдан ўзингни сақлагин! Бирор кимсага унинг ботил йўлда эканини аниқ билмагунингча: “Сен адашгансан, сен кофирсан, сен бузғунчисан” деб айтма. Унинг ботил йўлда эканига очиқ-ойдин ҳужжатинг бўлмаса: “У киши ҳақида ёмон нарсани билмайман”, дегин. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\nЭй, имон келтирганлар! Ўзингизга қарангиз! Модомики, ҳидоят топган экансиз, адашганларнинг сизларга зарари йўқ. Қайтар жойингиз Аллоҳнинг ҳузуридир. Ўшанда Аллоҳ сизларни қилган ишларингиздан хабардор қилур. ("Моида" сураси, 105-оят).\nШундай экан, инсон фалончини адашган, фалончини тўғри йўлда деб одамларга қиймат, баҳо беришга мажбур эмас. Банданинг иши зоҳирига қараб иш тутиш. Инсонларнинг қалбини, ичини ёлғиз Аллоҳ таоло билади.\nБу сурадан олинадиган фойдалардан яна бири, инсон ҳаётда қанча ишламасин, қанча касб қилган бўлмасин мадомики, у мўмин-мусулмон бўлмас экан, бу топган-тутганлари, қилган касблари ўз эгасига вафотидан сўнг ҳеч фойда бермайди. Масалан, мўмин-мусулмон бўлмаган бир киши баланд бино қуриб ёки кўприк қуриб: “Бу ишим билан инсонлар манфаатини ўйладим”, деб қилган ишининг савобини умид қилади. Ёки бир адвокатни мисол тариқасида айтайлик. У бир жиноятчининг жиноятини яшириб, оқлагани сабабли жиноятчи озодликка чиқади. Адвокат бу иши билан савоб умид қилади. Ёки бир инсон бойликда энг юқори чўққига чиқади. Уни бутун дунё инсонлар танийди, у ўз бойлиги билан одамлар орасида шуҳрат қозонади. Бу бойлиги ва шуҳрати дунёдаги каби охиратда ҳам унга манфаат келтиради деб ўйлайди. Бироқ бу инсонларга ўлим келган вақтда қилган касблари, қурган бинолари, ноҳақлик билан жиноятчини оқлагани, одамлар орасида шуҳрати ўз эгаларига ёрдам берармиди? Йўқ, асло ёрдам бермайди. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\n“Мол-мулки ва топган-тутгани (бойликлари) унга асқотмади”. ("Масад" сураси, 2-оят).\nҚилинган касб, йиғилган мол-дунё, орттирилган обрў, қозонилган шуҳратларнинг илоҳий қоидаси шундан иборатки, мадомики, бу нарсаларга иймон шерик бўлмаса, буларнинг Аллоҳ таолонинг наздида ҳеч қандай қиймати йўқдир.\nЯқинда (у) алангали оловда куяжак – Аллоҳ таоло Абу Лаҳабни қизиб турган, алангали оловга киришининг хабарини бермоқда. Буни бироз бўлса ҳам ҳис қилиш учун бир мисол келтирайлик. Ёзнинг саратонида ҳаво ҳарорати 40о дан ошса инсонлар беҳузур бўлиб, кечалари уйқулари қочиб соя салқин жойларда жон сақлайдилар. Дунёдаги иссиқдан инсонлар соя-салқин жойларда, сувлар бўйида, кондиционерлар ёрдамида ҳамда салқин ичимликлар ичиш билан ўзларини сақлашлари мумкин. Бироқ жаҳаннам иссиқлиги бу дунёдаги иссиқликдан бир неча баробар иссиқ бўлади ва у ерда иссиқни совутадиган ҳеч қандай нарса бўлмайди. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\n(Жангдан сохта узрлар билан) қолганлар* Аллоҳнинг расулига хилоф қилиб ўтиришларидан (ўзлари) шод бўлдилар ва моллари-ю жонлари билан Аллоҳ йўлида жиҳод қилишни ёқтирмадилар ва (бошқаларга ҳам): «Иссиқ ҳавода қўзғалмангиз!» – дейишди. Айтинг: «Агар англасалар, жаҳаннам олови (ундан) иссиқроқдир». ("Тавба" сураси, 81-оят).\nШунингдек, ўтин ташувчи хотини ҳам – Аллоҳ таоло “Масад” сурасининг кейинги оятида Абу Лаҳабнинг хотини ҳам жаҳаннамга киришининг хабарини бермоқда. Унинг аёли ким эди? Абу Лаҳабнинг хотини Абу Суфённинг синглиси, Муовия розияллоҳу анҳунинг аммаси Урва бинти Ҳарб эди. Унинг куняси Умму Жамил эди. У Қурайшнинг насл-насаби энг шарафли аёлларидан эди. Бироқ унинг аслзодалиги, насл-насаби жаҳаннамга киришидан тўсиб қололмади. Ҳаётда бир қоида бор. Аёл хулқда, эътиқодда эрига тобеъ бўлади. Аёл бамисоли эрнинг кўзгусидир.\nМасалан, киши эрта тонгдан бомдод намозига уйғониб, аёли кўз ўнгида намозни қоим қилса, бу ҳолатнинг гувоҳи бўлган аёл кўп ўтмай эрига шерик бўлиб у ҳам намозларини ўз вақтида қоим қилади. Аксинча, эр бомдодга ухлаб қолиб қуёш чиққандан кейин намоз ўқиса, аёли ҳам у билан бирга ухлайди. Агар эр кўчада аёлларга гап отса, бориб-бориб аёли ҳам иффатини йўқотиб эркак кишилар билан гаплашишдан уялмай қўяди. Агар эр уйда бировларни ғийбат қилса, аёл ҳам ғийбат қилишдан тортинмайди. Эр кўчада бегона аёлларга назар солса, аёли ҳам бегона эркакларга назар соладиган бўлади. Эр саховатли бўлса, хотини ҳам бечораларга раҳмдил бўлади. Эр киши аёлига яхши муомала қилса, аёли ҳам эрига яхши муомалада бўлади. Агар эр аёлига нисабатан қўпол муомалада бўлса, аёли ҳам эрига нисбатан қўрс бўлади. Агар эр аёлини яқинларини ҳақорат қилса, аёл ҳам эрининг яқинларини ҳақорат қилади.\nШунга кўра Абу Лаҳабнинг хотини Умму Жамил эрининг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга қарши чиқиши, ҳақ аҳлини Аллоҳ таолонинг йўлидан тўсиши, Аллоҳнинг нури, яъни динини оғзи билан ўчирмоқчи бўлишини қўллаб-қувватлади, бу йўлда унга тиним билмай ёрдам берди, тоинки, эрининг қилган барча ишига рози бўлиб унга тобеъ бўлди. Натижада у ҳам эри каби жаҳаннамга киришга ҳақли бўлди.\nУмму Жамил Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга ва мусулмонларга нисбатан кўп азиятлар етказгани сабаб, Аллоҳ таоло ояти каримада уни ўтин ташувчи деб сифатлади. Оятдаги ўтиндан унинг қилган гуноҳлари назарда тутилган. Бу гуноҳлари сабаб Умму Жамил жаҳаннамда азобланади. Инсон ҳар қачон бирорта гуноҳ амал қилса, масалан, бировнинг молини зўравонлик билан олиб қўйса, бировнинг уйинини ёки оиласини бузилишига сабаб бўлса, ота-бола, эр-хотин, ака-ука ўртасидаги алоқаларнинг бузилишига сабаб бўлса, бировнинг молу-дунёсини алдов йўли билан ўзлаштирса, бировни мушкул аҳволга солиб қўйса ёки бировга зулм етказиши натижасида оғир касалликка чалинишига сабаб бўлса, бунга ўхшаш амалларнинг барчаси инсоннинг елкасига ортиб олган ўтинга ўхшайди. Шу ўтинлар унинг жаҳаннамда ёнишига сабаб бўлади. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\nКофир бўлганлар имон келтирганларга: «Сизлар бизларнинг йўлимизга эргашингиз,гуноҳларингизни биз кўтарурмиз»,– дейдилар. Ҳолбуки, уларнинг гуноҳларидан бирор нарсани кўтара олувчи эмасдирлар. Албатта, улар ёлғончидирлар. ("Анкабут" сураси, 12-13-оятлар).\nҲақиқий мўмин кечаси тўшакка ётар экан, тунни хотиржамлик ила ўтказади. Чунки унинг елкасида бирор кимсага нисабатан ноҳақлик бўлмайди. Ҳақиқий мўмин инсон бировнинг молини ҳаром йўл билан емайди, бирор инсонга ноҳақ азият бермайди, бирор бир оилани бахтсизлигига сабаб бўлмайди, ёлғончи бўлмайди, муғомбир бўлмайди, ёлғон қасам ичмайди ва ёлғон гувоҳлик бермайди. Ҳатто бирор чумолини қасддан босиб ўлдириб қўйса, кечаси хотиржам ухлай олмайди. Ҳақиқий мўмин ўзининг келажагини бошқаларнинг обрўсини ерга уриш, ўзининг бахт-саодатини ўзгаларни бахтсиз қилиш, бой бўлишини бошқаларни камбағал қилиш, ўзининг хотиржамлигини ўзгаларни нотинч қилиш эвазига барпо қилмайди. Шунинг учун ҳам у виждон азобида қийналмайди. Балки ҳақиқий мўмин инсонларга эзгулик улашади, яхшилик қилади, уларнинг бахтли бўлишига сабабчи бўлади, тинч-тотув, хотиржам ҳаёт кечиришларига имкон яратади.\nОяти каримада Умму Жамилнинг ўтин ташувчи экани зикр қилинди. Биз уни гуноҳларни бўйнида кўтариб юрувчи деб тафсир қилдик. Баъзи муфассирлар бу ояти каримадаги “ўтин ташувчи” иборасини “чақимчилик қилиб юрувчи” деб тафсир қилганлар. Умму Жамил чақимчилик ва ёлғон йўли билан инсонлар орасига душманчилик ва адоват соларди.\nҲузайфа розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Чақимчи жаннатга кирмайди”, дедилар.\nЯҳё ибн Касир: “Чақимчи бир соат ичида қиладиган ёмон ишларини сеҳргар бир ойда қила олмайди”, дедилар. Чунки сеҳргар чақимчи кишичалик инсонларни орасини буза олмайди.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади, у киши Пайғамбар алайҳиссаломнинг шундай деганларини эшитдилар: “Инсонларнинг энг ёмонлари иккиюзлиларидир. Буларга бир юз билан, бошқаларга эса бошқа юз билан келади”.\nБайзовий, Қуртубий раҳматуллоҳи алайҳим каби муфассирлар Умму Жамил ҳақида шундай дейишган: “У Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга азият бериш мақсадида Ул Зот юрадиган йўлларига тиконларни ташлар эди. Ҳолбуки Пайғамбар алайҳиссалом бу тиконлар устидан юмшоқ матолар устидан юргандай ўтиб кетардилар. Умму Жамил ҳар қанча Ул зотга азият етказмоқчи бўлса ҳам Аллоҳ таоло севикли Пайғамбарини сақлар эди”.\nБаъзи ривоятларда келишича, Умму Жамил бой бўлишига, Қурайшнинг шарафли аёли бўлишига қарамай, бахиллиги сабабли ўзи ўтинларни елкасига ортиб уйига ташир эди.\nБўйнида пухта эшилган арқони ҳам бўлур – Аллоҳ таоло бу ояти каримани келтиришидан мақсад, Умму Жамил дур ва маржонлардан ясалган шодаларни бўйинга тақиб зийнатланиб юрарди. Аллоҳ таоло ояти карима орқали унинг бўйнидаги гўзал шодаси ўрнида жаҳаннамда оловли арқон ёки қалин, ҳунук каноп ёки эшилган арқон бўлишини назарда тутмоқда. Баъзи муфассирлар “бўйнида пухта эшилган арқони ҳам бўлур” оятидан “уни жаҳаннамга судрайдиган гуноҳ амаллари” назарда тутилган, дейишади.\nИнсон ҳаёти давомида зийнат бериши, эътибор қаратиши лозим бўлган нарсаси унинг қалбидир. Кўпчилик инсон қалбини ислоҳ қилиш, уни зийнатлаш ўрнига ташқи кўриниши, жисмига оро бериш, уни зийнатлаш ҳаракатида бўлади. Ҳолбуки жисм ҳар қанча зиёнатланган бўлмасин, унинг охири борадиган жойи тупроғу қурт қумурсқадан иборат бўлган қабрдир. Инсон жисмини ҳар қанча ювиб, тозалаб, оро бериб, уни ҳушбўйлаб эътибор қаратмасин, агар унинг амаллари ёмон бўлса, бу жасаднинг охири борадиган жойи жаҳаннам бўлади.\n Имом Бухорий ва Имом Муслим раҳматуллоҳиалайҳим ўз “Саҳиҳ”ларида келтирганлар.\n Нахладаги Қурайш ва барча Бану киноналикларнинг энг катта бути эди.\n Имом Бухорий раҳматуллоҳи алайҳ ўз “Саҳиҳ”ларида келтирганлар.\n Имон келтириб, ҳидоят топганлар залолатда қолаётган кишиларга нисбатан ачиниб ташвиш чеккан пайтларида Аллоҳ таоло ўзингизни билингиз, сиз ҳидоят топган бўлсангиз, уларнинг ҳидоятдан узоқда бўлишларининг зарари йўқ, деб тасалли берган. Бу амри маъруф, наҳий мункар қилмаслик керак, дегани эмас, албатта.


Дунё олимлари “твиндемиа” хавфидан огоҳлантирмоқда - Darakchi\nДУНЁ 18.01.2022, 11:49\nКоронавируснинг “омикрон” штамми, айниқса Европа мамлакатларини анча “ҳолдан тойдирди”. Бироқ, олимларнинг айтишича, қитъа аҳолисини олдинда яна бир оғир синов кутиб турибди. Бу — грипп инфекцияси.\nМаълумотларга кўра, ушбу хасталик туфайли ҳар йили жаҳонда 650 мингга яқин одам ҳаётдан кўз юмади. Шунга қарамай, ўтган йили Европада грипп вируси нисбатан кам тарқалди.\nЧунки аввалги куз-қиш мавсумларида минтақада пандемия чекловлари ҳозиргига қараганда анча қатъий эди. Одамлар тиббий ниқоб тақиш, ижтимоий масофа сақлаш ва шахсий гигиена қоидаларига оғишмай амал қилаётганди. Бунинг устига, ўз-ўзини изоляция қилиш талаблари кучайтирилганди.\nАммо коронавирус инфекциясига қарши оммавий эмлаш кўрсаткичлари оша бошлагач, карантин талаблари юмшатилди, қатор чекловлар бекор қилинди. Бу эса аҳоли ўртасида грипп хасталиги кенг тарқалиши учун қулай муҳитни юзага келтирди.\nКасалликларни назорат қилиш ва олдини олиш бўйича Европа маркази (ECDC)нинг хабар беришича, ўтган йил декабрь ойи ўрталаридан бошлаб Европада грипп вируслари кутилганидан кўра анча тез тарқала бошлади.\nУшбу марказ бош эксперти Паси Пенттиненнинг фикрига кўра, минтақада яшовчилар ёзгача чўзилиши мумкин бўлган ғайриоддий “давомли грипп” мавсуми билан юзма-юз келишлари мумкин.\nФранция Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, мамлакатнинг уч вилояти, жумладан, Париж аҳолиси аллақачон грипп тўлқинига дуч келган. Бошқа ҳудудлар ҳам шундай эпидемия арафасида. Шу сабабли олимлар икки карра пандемия, яъни “твиндемиа” хавфидан огоҳлантиришмоқда.\n“Аҳвол ёмонлашиб кетса, бу йил тарқалаётган гриппнинг доминант штамми — H3 А вируси кўпроқ кексалар орасида энг оғир ҳолатларга сабаб бўлади” дейишмоқда мутахассислар.\nШундай мураккаб бир вазиятда “омикрон” билан боғлиқ хавотирлар ҳануз босилгани йўқ. Швеция академик лабораториясида уч беморда ушбу штаммнинг янги мутацияси аниқланди.\n“Омикрон”нинг бу турига BA.2 деб ном берилган. Қайд этишича, ҳозир янги мутация Скандинавия давлатларида жуда фаол тарқалмоқда. Масалан, BA.2 варианти аллақачон Дания ва Норвегияда ҳам аниқланган.


Киши ўз онасидан ҳам уяладими? Бу аёл менинг онам эмас, дея тониши, уни одамларга таништиришдан истиҳола қилиши мумкинми? Агар орамизда шунақа тоифадаги одамлар учраса уни ким деб атаган бўлардингиз? Инсон тоифасиданми у одам хам?\nЛекин ўз тилини ҳурмат қилмаган халқ тараққиётга чиқиши мумкинми? Халқимизда “Она тилинг омон бўлса, рангу рўйинг сомон бўлмас”, деган мақол бор. Аслида оддий кўринган ушбу нақл негизида қадим аждодларимиздан неча асрлардан бери шаклланиб келишаётган пурмаъно ҳикмат яширин. Она тилимизни соф холда сақламас эканмиз, уни ажнабий сўзлар билан қориштириб, ғализ жумлалар тузсак, кимларгадир маънавий муте бўлиб қолишимиз ҳеч гап эмас.\nБуюк бобокалонимиз Алишер Навоий форсий забон анча оммалашган бир паллада ўз асарларини туркий тилда битди. Бунга ўша замон зиёлилари эътироз билдириб, ҳатто ғазал мулкининг султони форсийчани тушунмаслиги, туркий тил қашшоқ тил эканлигини писанда қилишди. Аслида ҳам ўша даврда туркий тилимиз гўё жар ёқасига бориб қолган, ҳатто сиқиб чиқариш даражасига етиб қолган эди.\nҲозирги кунда давлат ва нодавлат телеканалларига назар ташласак, соф ўзбекча номли кўрсатувни камдан-кам кузатамиз.\nКўрсатувларнинг номини кўрган бувим, “Шу чет элча кўрсатувингни қўймагин, болам. Мен барибир тушунмайман”, дедилар. “Бувижон, бу чет элча кўрсатув эмас, шунчаки номи шунақа”, десам, “Вой тавба, бу кўрсатувга ўзбекча ном қуриб қолибдимикан? Ахир тилимиз сўзларга бойку. Эссиз..”, деб қолдилар.\nДарҳақиқат тилимиз жозибадорлигидан фойдаланган ҳолда, хоҳлаган сарлавҳани топса бўлар эди. Бундан ташқари пойтахтимиз ёки бошқа шаҳар кўчаларида баннерларга ёзилган сарлавҳани ўқиб, она тилимизда ёзилган номларни қидираман деб бошингиз айланиб кетиши турган гап. Чунки булардан ўзбек тилида ёзилган номларни камдан-кам учратамиз.\nБир вақтлар Ўзбекистон халқ шоири Абдулла Орипов ўзбек тилини “Онагинам, онажоним тили бу, Бешикданоқ сингган жону қулоққа”, деб эркалаган бўлса, Эркин Воҳидов эса ўша шўро замонида ҳам “Она тилим ўлмайди”, дея баралла айта олган. Ёхуд машҳур авар шоири Расул Ҳамзатов шеърида тушида ногаҳон вафот этганини, жонсиз танаси ҳеч нарсани ҳис қилмаётган бир пайтда, она тилидан янграган бир оғиз сўз руҳига қайта жон бахш этганлигини ажойиб тарзда баён этган. Ўша шоирнинг яна бир асарида эса “Ўз тилидан тонган ўғлидан воз кечган она” ҳақида ҳикоя қилинади.\nМаърифат фидойиларидан Абдурауф Фитрат 1919 йилда ёзган “Тилимиз” номли мақоласида “Энг бой ва бахтсиз тил қайси, биласизми? Туркча”, дея ўзбек тилига ишора қилган. Чунки бизнинг тил сўзга бой бўла туриб, унинг имкониятларидан фойдалана олмаймиз. Изланмаймиз. Ҳозирги кундаги баъзи ёшларнинг чет тиллардаги сўзларни бизни тилимиздаги муқобилини тополмай қолаётганларига нима демоғимиз мумкин? Ахир хорижий тилларнинг ёпирилиб келишига, ўзимизнинг тилимиз орқали қалқон бўлмасак, сўз бойлигимиздан тўғри фойдаланмасак, онажонимизнинг тили “соқов тилга” айланиб қолиши ҳеч гап эмас. Тилимизни асрашга фақат тилшунос, адабиётшунос олимлар, тил ўқитувчилари, маънавиятчилар ёки журналистларгина эмас, барча ўзбек фуқароси бирдек масъул бўлиши керак. Шундагина 33 миллиондан ортиқ тилда гаплашаётган, тарихи чуқур илдиз отган, дунё тан олган шоиру, адибларни илҳомлантирган тилимизни асраймиз, уни тоза сақлашга хизмат қиламиз.\n“Маърифат” тарғиботчилар жамияти


Оч юрган... муҳаддис бўлади\nimon.uz 2021-04-21 10:52:11 392\nЖисмнинг озуқаси жиҳатидан бироз эшитинг. Ким энг кўп оч бўлган бўлса, ўша энг буюк муҳаддис бўлган.\nСаҳобалар розияллоҳу анҳум ичида энг кўп оч юрган саҳоба ким эдилар? Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу эшик олдида ётар эдилар, ейишга бирор нарса топа олмаганлар. Лекин энг буюк муҳаддис бўлдилар.\nИмом Бухорий раҳматуллоҳи алайҳ бир кун касал бўлдилар. Табиб пешобни текшириб кўрди ва: “Бу одам ҳечам қора мурч истеъмол қилмаганми?” деб сўради. Шогирдлар: “Ҳазрат! Табиб шундай деяпти”, дейишди. Имом Бухорий раҳматуллоҳи алайҳ: “Ҳа, ўтган ўн саккиз йилдан бери ҳечам қайла ва нон емадим” дедилар. “Ҳазрат! Ундоқ бўлса, қандай кун кечирасиз?” деб сўрадилар. Шунда Имом Бухорий раҳматуллоҳи алайҳ: “Мен 5-7 дона бодом еб олиб, бутун кунимни ўтказиб оламан”, дедилар.\nЕйдиган таомлари шу эди, илмда эса қандай даража топдилар? Энг буюк муҳаддис бўлдилар.\nМаълум бўладики, илм ҳосил қилиш учун фақат бир қарашда миянинг озуқаси бўладиган нарсанинг фойдаси бўлмайди. Тўғри, бу нарсалардан ақл ривожланади. Ақл орқали ҳосил бўлган илм эса фойдали илм бўлавермайди. Ибодат ва тақво йўли ила эришилган илм боқий илм бўлади.\nАзиз талабалар! Сиз ибодат йўли ила илм ҳосил қилишга ҳаракат қилинг.Тақво орқали илм ҳосил қилинг. Суннатларни жамлаш орқали илм ҳосил қилинг. Илмга амал қилиш орқали илм ҳосил қилинг. Шу тарзда Аллоҳ таъоло сизнинг қалбингизга бутун умр фойда берадиган илмни туширади....\nЗулфиқор Аҳмад Нақшбандийнинг "Илмэ нафэ" китобидан


WSJ: демократлар Клинтонларни жамғармаси билан алоқани узишга чақирмоқда\n12:26 / 31.08.2016 3869\nАҚШ Демократик партиясининг бир гуруҳ аъзолари Клинтонлар оиласига мурожаат қилиб, президентлик сайловида Ҳиллари Клинтон ғалаба қозонгудек бўлса, Clinton Foundation билан алоқани узишга чақирган, деб ёзмоқда The Wall Street Journal.\nМаълумки, АҚШ собиқ президенти Билл Клинтон, рафиқаси мамлакат раҳбарлигига сайланса, жамғарма директорлар кенгаши раҳбарлигидан кетишини ва корпорациялар, хорижий компаниялар ва ҳукуматлар ўтказадиган маблағлардан воз кечишини билдирган эди.\nБироқ, Клинтонлар тарафдорларининг фикрича, бу чоралар жамғарма ҳомийлари томонидан таъсир ўтказиш эҳтимолини йўққа чиқариш учун етарли эмас.\n«Фонд сиёсий нуқта-и назардан чалғитувчи манёвр ҳисобланади. Оила билан алоқани узинг. Совринга Катта мукофот қўйилган. Ва бу Clinton Foundation эмас. Бу АҚШ президентлиги», — деб баёнот берган АҚШ вакиллар палатасининг Аризона штатидан аъзоси Рауль Грихальва.\nЖамғарма ҳомийларидан бири Уильям Гэлстоннинг фикрича, «Клинтон оиласи Фонд билан алоқасини узгач, президентликни бошлаш ақлли қарор ҳисобланади». Унинг қўшимча қилишича, албатта осонликча бундай қарор қабул қилиш мушкул, аммо Клинтон маъмурияти ва мамлакат учун шуниси яхшироқ.\nОилага яқин манбаларнинг фикрича ҳам Клинтонлар учун фонддан ажралиш осон бўлмайди. Оиланинг айрим иттифоқчилари, хусусан Лос-Анжелес демократлари раиси Эрик Бауманнинг таклифига кўра, Клинтонларнинг қизи Челси ташкилотда қолиши мумкин.\nАввалроқ, АҚШ президентлигига Республикачилар партиясидан номзод Дональд Трамп, мамлакат Адлия вазирлиги Клинтонлар Фондини молиялаштириш бўйича суриштирув ўтказиш мақсадида махсус прокурорни тайинлаши лозим, деб баёнот берганди.


Чиқиндихонага айланган археологик ёдгорлик\nЖаннатмакон юртимиз ҳамиша ўзининг бой тарихи, маданияти, осори атиқалари, меъморий обидалари ва ҳаёт тарзи билан дунё жамоатчилиги эътиборини тортиб келган. Дунёнинг қайси бурчагига борманг Самарқанд-у Бухоройи шарифни эшитмаган, билмаган инсон йўқ. Юртимизга ташриф буюрувчи сайёҳларнинг ҳам аксарияти маданий мерос объектларини, қадимий осори атиқалар ва меъморий обидаларни томоша қилиш учун келади. Юртимиз эса бундай маданий мерос объектларига ниҳоятда бой.\nҚадимий Шош воҳаси бўлган Тошкент вилоятида ҳам 721 та маданий мерос объектлари рўйхатга олинган.\nОҳангарон, Ангрен, Бўстонлиқ, Паркент, Пискент, Бўка, Зангиота, Бекобод, Чиноз, Нурафшон, Қуйи Чирчиқ, каби туман ва шаҳарларда аждодларимиз мангу қўним топган маконлар, маданий мерос объектлари айрим мутасаддиларнинг бепарволиги, лоқайдлиги оқибатида эътиборсиз қолган ёки маҳаллий халқ учун тураржой биноларига бериб юборилган. Бугунги кунда чиқиндихонага, чорва моллари боқиладиган майдонга айланиб қолиб, ачинарли ҳолатга солингани яна қанча?!\nЎзМТДП Тошкент вилояти кенгаши томонидан вилоят ҳудудида жойлашган маданий мерос объектларининг бугунги ҳолатини ўрганиш, уларни қайта инвентаризация қилиш ишлари бошлаб юборилди.\nПартия вилоят ва Нурафшон шаҳар кенгашлари вакиллари шаҳарда жойлашган Ахтам сахоба зиёратгоҳи, Бойтемиш тепа ва Чордара тепалигининг бугунги ҳолатини ўргандилар.\nТарихий манбаларда Чордара тепалиги ҳақида маълумотлар келтирилмаган. Маҳаллий аҳолининг айтишича, ушбу тепалик қадимда бошқа тепаликлар сингари, ёв келаётганлигини халққа етказиш мақсадида барпо этилган. Чордара тепалиги қадимий археологик ёдгорлиги бўлиб, аҳоли томонидан тепаликдан заргарлик буюмлари ва қадимий сопол буюмлар топилган. Бундан кўриниб турибдики, ушбу тепалик атрофи Шаҳристон (шаҳар) бўлган. Тепаликнинг бугунги ҳолатини қониқарли деб бўлмайди, унинг атрофига маҳаллий аҳоли томонидан чиқиндилар ташланган. Чордара тепа III-VIII асрларга тегишли бўлиб, ҳозирги Нурафшон шаҳар Гузар МФЙ да жойлашган.\nАхтам сахоба пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в)нинг амакисининг ўғли, Али (р.а)нинг дўсти бўлган. 630 йилда шу қабристонга дафн этилган.\nАхтам сахоба зиёратгоҳи 1983 йилда таъмирланган. Зиёратгоҳ атрофида 3 та шифобаҳш булоқ мавжуд. Лекин булоқларнинг бугунги ҳолати ёмон аҳволда.\nБойтемиш тепа манзилгоҳи ҳақида ҳеч қандай маълумот топилмади. Бойтемиш тепа манзилгоҳи устига сув минораси ўрнатилган, тепалик аянчли аҳволга келиб қолган. Бойтемиш тепа X-XII асрларга тегишли бўлиб, ҳозирги Нурафшон шаҳридаги Деҳқонобод маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида жойлашган.\nУшбу маданий мерос объектларида аниқланган камчиликлар юзасидан вилоят ҳокимлигига маълумот киритилди.\nШунингдек, партиянинг барча шаҳар ва туман кенгашлари томонидан ҳам маданий мерос объектлари ҳолатини ўрганиш, уларни қайта инвентаризация қилиш ишлари бошлаб юборилди.\nЎзМТДП Тошкент вилоят кенгаши Матбуот хизмати


АҚШ коронавирусга қарши кураш учун Ўзбекистонга қўшимча $3 млн ажратади – Газета.uz\n22 май 2020, 16:44 Коронавирус Сиёсат\nАҚШ ҳукумати, Халқаро тараққиёт агентлиги (USAID) орқали Ўзбекистонга короновирус пандемиясига қарши кураш учун қўшимча 3 млн доллар ажратади. Бу ҳақда АҚШнинг Ўзбекистондаги элчихонаси ҳабар берди.\nУнга кўра, Вашингтон соғлиқни сақлаш ҳамда диагностика муассасаларида инфекция тарқалишининг олдини олиш учун маслаҳатлар ва техник кўмак бериш орқали Ўзбекистоннинг COVID-19 га қарши олиб бораётган саъй-ҳаракатларини қўллаб-қувватлашини билдирди.\nМаълум қилинишича, мазкур 3 млн долларлик ёрдам билан АҚШ ҳукуматининг Ўзбекистонда коронавирусга қарши саъй-ҳаракатларни қўллаб-қувватлашда кўрсатган бевосита ёрдами 5,92 млн долларни ташкил этмоқда. Бундан, 3,8 млн доллари эса USAID ҳиссасига тўғри келиши маълум қилинди.\n«USAID нинг Ўзбекистондаги дастурлари кенг кўламли тест ўтказиш учун лаборатория тизимларини тайёрлаш ҳамда вирус юқтириб олган беморларга оид ҳолатни яхшилашга ҳам ёрдам бермоқда. Бундан ташқари, USAID дастурлари коронавирус тарқалишини тўхтатишга кўмаклашиш ва дезинформация ёйилишининг олдини олиш мақсадида аҳолининг заиф қатламларига аниқ ва тўғри маълумот етказиш орқали маҳаллий жамоалар билан муносабатларда ҳамкорлик қилмоқда», дейилади хабарда.\nЭслатиб ўтамиз, 8 май куни АҚШ ҳукумати Сардоба сув омбори ўпирилишининг оқибатларини бартараф этиш учун 100 минг доллар ажратгани ҳақида маълум қилинганди.


Эрон автомобиллари Қозоғистон бозорига кириб келади » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n12-10-2015 | 16:07\nZAMIN.UZ / Авто / 12 Октиябр 2015 года887\nЭрон автомобиллари Қозоғистон бозорига кириб келади\nОстонадаги AIAS-2015 халқар автосалонида Эроннинг IKCO автомобиль ишлаб чиқарувчи компаниясининг маҳсулотлари тақдим этилди, деб ёзмоқда Kun.uz сайти.\nҚозоғистон президенти ҳузуридаги марказий коммуникациялар хизматининг маълум қилишича, Эрон машиналари мамлакат автобозорининг тежамкор сегментига кириб келиши мумкин. Жумладан, Runnan седанининг нархи 8 минг долларни ташкил қилади.Кўргазмада Эрон машиналарининг 4 модели тақдим этилди.\nIKCO вакиллари Қозоғистонда ўз бўлимини очиш борасида музокараларни бошлаб юбордилар.\nЎқишни тавсия қиламиз Канада 2016 йил охирига қадар 10 минг муҳожирни қабул қилмоқчи


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - Муҳаммад ибн Ҳанафий\nМуҳаммад ибн Ҳанафий\nҲазрати Алидан (илм) олиб,\nундан энг кўп фойдаланган олим – Муҳаммад ибн Ҳанафийдир.\nМуҳаммад ибн Ҳанафий билан акаси Ҳасан ибн Али орасида негадир гап қочиб, бир-биридан аразлаб юришди. Муҳаммад ибн Ҳанафий ота бир акаси Ҳасанга хат ёзиб, дилидаги гапларини очиқ-ошкора шундай баён этди: “Аллоҳ таоло мендан кўра сизни фазилатли қилди... Сизнинг онангиз Фотима Муҳаммад ибн Абдуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қизи, менинг онам Бани ҳанифалик оддий аёл, она томондан бобонгиз Расулуллоҳ алайҳиссалом бўлади, менинг она томондан бобом Жаъфар ибн Қайс. Агар сизга бу хатим етиб борса, олдимга келсангиз ва мен билан ярашсангиз, ҳар бир нарсада мендан кўра сизга афзаллик бўлади”.\nБу мактуб Ҳасанга етиб бориши билан укаси олдига шошилди ва гина-кудуратни унутиб, у билан ярашди. Бу моҳир, закий ва хушхулқли адиб Муҳаммад ибн Ҳанафий ким бўлди?\nКелинг, унинг ҳаёт қиссасини аввалидан бошлай қолайлик.\nБу қисса Расулуллоҳ алайҳиссалом ҳаётининг охирги вақтларига тўғри келади. Бир куни Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу Набий алайҳиссалом билан бирга ўтирганида: “Ё Расулаллоҳ, агар сиздан кейин ўғил фарзанд кўрсам, унга исмингизни қўйсам ва кунянгиз билан куняласам, нима дейсиз?” деб маслаҳат сўради. У зот бу гапдан қувониб рози бўлдилар.\nШундан кейин бирин-кетин кунлар ўтиб, сувлар оқди. Бу гап шу ҳолича қолиб кетди. Расулуллоҳ алайҳиссалом рафийқул аълога рихлат этдилар. Шундан бир неча ойлар ўтиб-ўтмай, Ҳасан ва Ҳусайннинг онаси Фотима ҳам у муборак зотга эргашиб, бу дунёни тарк этди.\nСуюкли аёли вафотидан кейин Ҳазрати Али Бани ҳанифалик Жаъфар ибн Қайснинг қизи Хавлага уйланиб, уларга куёв бўлди. Бу аёлдан ўғил фарзанд кўрди, Пайғамбаримиз ижозатларига кўра, унинг отини Муҳаммад деб атади ва Абул Қосим деган ном билан кунялади. Шунга қарамай, одамлар Ҳазрати Алининг бу хотиндан дунёга келган ўғлини Фотимаи Заҳродан туғилган икки ўғли Ҳасан ва Ҳусайндан фарқлаш учун Муҳаммад ибн Ҳанафий деб аташда давом этди. Шу тариқа мана шу ном тарих саҳифаларига муҳрланди.\nМуҳаммад ибн Ҳанафий Ҳазрати Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳунинг халифалик йилларининг охирги пайтларида дунёга келди. У отаси Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳунинг бағрида ўсиб-улғайди, тарбияланди. У отасидан илм олди, ибодати ва зуҳдини ўзлаштирди. Ҳазрати Алидан айнан шу фарзандига бақувватлиги, қўрқмаслиги ва шижоати мерос бўлиб ўтди. Яна у отасидан фасоҳат ва балоғатни ҳам ўзлаштирди. Бу йигит жанг майдонларида ҳарбий маҳорати ва чапдастлиги билан довруқ қозониб, йиғин ва мажлисларда минбар “чавондози” бўлиб танилди. Тун борлиққа зулмат пардаларини ёйиб, кўзлар уйқуга кетган маҳалда кечанинг руҳбон – ибодат қилувчиларидан бирига айланди.\nОтаси ғайрат-шижоат билан киришган жангларга ана шу суюкли фарзандини ёнида бирга олиб борди, акалари Ҳасан ва Ҳусайн кўтара олмаган жанг оғирликлари ва машаққатлари шу ўғли зиммасига тушди. Керакли ўринда отасига найза ва баъзан қанот бўлди. Бир куни унга: “Отангга нима бўлдики, акаларинг Ҳасан ва Ҳусайнни қолдириб, нега сени ҳалокат сари бошлайди, сени қийинчиликларга мажбурлайди?”, деб қолишди. Бунга Муҳаммад ибн Ҳанафий фаҳм-фаросат билан шундай деб жавоб берди: “Бундай қилишларига сабаб шуки, акаларим отамнинг кўзлари ўрнида, мен отамнинг қўллари ўрнидаман. У киши қўллари билан кўзларини ҳимоя қилади”.\nАли ибн Абу Толиб билан Муовия ибн Абу Суфён розияллоҳу анҳумо ўртасида низо тегирмони айланган Сиффийн жангида Муҳаммад ибн Ҳанафий отасининг байроғини кўтариб майдонга кирди. Ҳарб тегирмони ҳар икки тарафдан одамларини бешафқат янчиб ташларди. Буни ўз кўзи билан кўриб турган Муҳаммад ибн Ҳанафий шундай айтиб беради: Сиффийн жангида отам билан бирга эдим. Биз Муовия қўшини билан тўқнашдик. Жанг қилдик. Жанг қаттиқ ва аёвсиз кетаётганини кўриб: “Биздан ҳам, улардан ҳам ҳеч ким қолмаса керак”, деб қаттиқ қўрқувга тушдим. Шундан кейин озгина ўтмай, орқамдан бир кишининг: “Эй мусулмонлар жамоаси, Аллоҳдан ҳазир бўлинглар, Аллоҳдан ҳазир бўлинглар, эй мусулмонлар жамоаси, аёллар ва болаларга ёрдам берадиган ким бор, дин ва обрў-эътиборни ҳимоя этадиган ким бор, Рум ва Дайлам учун ким бор? Эй мусулмонлар жамоаси... Аллоҳдан ҳазир бўлинглар, Аллоҳдан ҳазир бўлинглар, мусулмонларни қатл этманглар, эй мусулмонлр жамоаси”, деб қичқираётганидан қаттиқ таъсирландим. Шу кундан кейин бирон мусулмонга қиличимни асло кўтармасликка ичимда аҳд қилдим”.\nШундан кейин Али ризвонуллоҳи алайҳ золим жиноятчи қўли билан шаҳид қилинди (Абдураҳмон ибн Мулжам қўли). Халифалик бошқаруви Муовия ибн Абу Суфёнга ўтди. Муҳаммад ибн Ҳанафий бирдамликка дарз кетмаслиги, иттифоқни сақлаш, ислом ва мусулмонлар иззати учун байъат берди. Муовия розияллоҳу анҳу бу байъат чинлиги ва сидқидилдан берилганини билиб, байъат соҳибига қаттиқ ишонч билдирди. Шунинг учун Муҳаммад ибн Ҳанафийни зиёрат қилишини сўраб ҳузурига чақириб турарди. Дамашқда бир неча марта ва аксар сабабсиз уни зиёрат қилди.\nШулардан бири шундай бўлиб ўтди. Рум подшоҳи Муовияга хат жўнатиб унда: “Бизда подшоҳлар бир-бирларига одам жўнатиб, бир-бирларидаги ғаройиб нарсаларни туҳфа қилиб туради. Ўзаро мамлакатларидаги ажойиб нарсалар билан мусобақа уюштиради. Ўртамизда шундай ишларга рухсат берасизми?”, дейди.\nМуовия бу иш маъқул эканини ёзиб юбориб, унга рухсат берди. Рум подшоҳи дарҳол ўзининг ажойиб ва забардаст йигитларидан иккисини Муовия ҳузурига жўнатди: бирининг бўйи ҳаддан ортиқ узун, яна бири тенги йўқ бақувват. Бири ўрмонда тарвақайлаб ўсган дарахтга ёки қурилган баҳайбат иморатга ўхшарди. Иккинчиси қувватда тенги йўқ кучли, ёввойи ҳайвондек чайир ва эпчил эди. Шу иккови орқали бир хатни ҳам жўнатиб, унда шундай деган эди: “Мана шу икки одамимга мамлакатингда узун бўйда ва куч-қувватда тенг келадиган киши борми?”\nБуни кутмаган Муовия тараддудга тушди ва олдига Амр ибн Осни чақириб маслаҳат ундан сўради:\n– Узун одамига бас келадиган ва уни йўлда қолдирадиган одамимиз бор. Бунинг тенги Қайс ибн Саъд ибн Уъбода. Аммо бақуввати ҳақида фикрингга муҳтожман, – деди.\n– Бизда бу ишга муносиб икки киши бор. Лекин иккиси ҳам сизга рақиб бўлишган. Бири Муҳаммад ибн Ҳанафий ва яна бириси Абдуллоҳ ибн Зубайр, – деди.\nМуовия унинг муддаосини тушуниб:\n– Муҳаммад ибн Ҳанафий сўзимизни ерда қолдирмайди, – деди.\n– Лекин қадри улуғ ва обрў-эътибори юксак бўла туриб одамларнинг кўзи олдида румлик билан куч синашишга рози бўлади, деб ўйлайсизми? – деди. Шунда Муовия ўйланиб қолиб:\n– У бунга ва бундан кўпроғига ҳам рози бўлади. Агар шу ишда исломга азизликни кўрса, – деди тўлиқ ишонч билан.\nШундан кейин Муовия Қайс ибн Саъдни ва Муҳаммад ибн Ҳанафийни ҳузурига чақирди. Икки румлик иштирокидаги йиғин тугагач, Қайс ибн Саъд ўрнидан туриб, шалворини ечди-да, уни румликка ирғитиб, уни бир кийиб кўр-чи, дегандек ишора қилди. Румлик шалворни киймоқчи бўлиб, ичига кириб юқорига тортганда кўкрагига қадар ичига кириб кетди. Одамларнинг кулгусига қолиб, изза бўлди. Биринчи бас бойлашиш шу билан тугади. Мусулмонлар ғолиб бўлди.\nМуҳаммад ибн Ҳанафий ўрнидан турди-да таржимонга қараб: “Румликка айт, агар ўтиришни хоҳласа, мен тик тураман. Ё мен тик турай, ё у ўтирсин. Агар хоҳласа, у тик турсин, мен ўтириб куч синашайлик”, деди. Румликка ўтириб куч синашиш маъқул бўлди. Муҳаммад ибн Ҳанафий унинг қўлидан тутиб, кўтарганда румлик уни ўтирғизишга кучи етмади. Румлик норози ҳолда афти бужмайди. У бу курашдан қониқмай бошқадан куч синашишга ундаб, бу гал ўзи тик туриб, Муҳаммаднинг ўтиришини танлади. Муҳаммад қўли билан румликни ўзига қараб бир тортган эди, билаги елкасидан чиқиб кетаёзди ва ерга букчайиб олди. Икки румлик ҳам ўз мамлакатига мағлуб ва бош эгик ҳолда қайтишга мажбур бўлди.\nКунлар бирин-кетин ўтаверди. Муовия билан ўғли Язид ҳам Аллоҳнинг ҳузурига йўл олишди. Бани Умайянинг бошқаруви Абдумалик ибн Марвонга ўтди. У ўзини мусулмонларга халифа деб эълон қилди. Шом аҳли Абдумалик ибн Марвонга, Ҳижоз ва Ироқ аҳли Абдуллоҳ ибн Зубайрга байъат берди. Бу иккиси ўзига байъат бермаганни байъатга ундаб, одамларга ўзининг халифа бўлишга лойиқ ва муносиб эканини даъво қила бошлади. Шу тариқа мусулмонлар сафига иккинчи марта дарз етди.\nАбдуллоҳ ибн Зубайр Муҳаммад ибн Ҳанафийдан Ҳижоз аҳли байъат бергандек байъат беришини талаб қилди. Лекин у байъат берувчи зиммага кўп ҳақлар юклашини, унинг масъулияти ва жавобгарлиги борлигини яшириб ўтирмади. Шулардан бири ўзи байъат берган кишини деб қиличини қинидан чиқариш ва унинг рақиби билан урушишдир. Бунда байъат берувчига ижтиҳод этган мусулмонлардан бошқа душман йўқ. Улар у байъат берган кишидан бошқасига байъат берганлар. Узоқ йиллар ўзи қатнашган жангдаги ҳазин, улуғвор ва дағал овоз Муҳаммад қулоғидан кетмади: “Эй мусулмонлар жамоаси, Аллоҳдан ҳазир бўлинглар, Аллоҳдан ҳазир бўлинглар, эй мусулмонлар жамоаси, аёллар ва болаларга ёрдам берадиган ким бор, дин ва обрў-эътиборни ҳимоя этадиган учун ким бор, Рум ва Дайлам учун ким бор?”. Ҳа, Муҳаммад буни асло унута олмади. У Абдуллоҳ ибн Зубайрга: “Албатта, сен бу ишда менинг бирон мақсадим ва ниятим йўқлгини жуда яхши биласан. Мен мусулмонлардан бириман. Агар мусулмонлар сени ёки Абдумаликни танласа, мусулмонлар танлаган кишига байъат бераман. Аммо ҳозирча сенга ва на унга байъат бера олмайман”, деди. Абдуллоҳ баъзан у билан яхши муомалада бўлиб, юмшоқлик қилар, баъзан қўполлик билан дўқ-пўписага ўтарди. Бироқ бундай муомала Муҳаммад ибн Ҳанафийнинг фикрини ўзгартира олмади.\nЛекин Муҳаммад ибн Ҳанафий тутган йўлни маъқул топганлар унинг ортидан эргашди. Унинг фикри маъқул тушиб, фитнадан четланишни афзал кўрган кишилар сони етти мингга етиб борди. Улар ёнажак фитна оловига ўзлари тарафидан ўтин қалашдан бош тортганлар эди. Муҳаммад ибн Ҳанафийга эргашувчилар сони кўпайиб борган сари Абдуллоҳ ибн Зубайр унга қаҳр-ғазабини оширар ва байъатни талаб қилиб, унга қаттиқ тазйиқ ўтказарди. Аммо уларнинг байъат беришидан умид узгач, Муҳаммад Ҳанафийни, Бани ҳошимлик тарафдорлари ва бошқаларни Маккадаги бир дарага қамаб, улар устидан назорат қилиб турувчи посбонлар қўйди. Абдуллоҳ ибн Зубайр уларни бу ҳолга солиб: “Аллоҳга қасамки, ё менга байъат берасизлар, ё устингиздан ўт қўяман”, деб таҳдид қилди.\nШу тариқа ўзига қўшилмаган бу гуруҳни ҳибс қилиб, уларга ўтин тўплатди ва уйларини деворлари тепасига қадар етгунича ўтин билан ўраб қўйди. Агар ўтинга ўт қўйилса, ҳаммалари ёниб кулга айланарди. Ана шу вақтда Муҳаммад ибн Ҳанафий эргашган бир гуруҳ унинг олдига келиб: “Бизга рухсат берсанг, Ибн Зубайрни қатл этиб, одамларни унинг зулмидан халос этамиз”, деди. Муҳаммад ибн Ҳанафий уларнинг мақсадини тушуниб: “Биз ўзимизни четга олган фитна оловини ўз қўлимиз билан ёқамизми?! Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ алайҳиссалом асҳоблари ва саҳобаси ўғилларидан бўлган бир кишини қатл қиламизми?! Асло, йўқ. Аллоҳ ва Расулини ғазаблантирадиган бу ишни қилмаймиз”, деди.\nАбдулмалик ибн Марвонга Муҳаммад ибн Ҳанафий ва унинг тарафдорлари бошдан кечираётган бу азоб-уқубат хабари етиб боргач, уларни ўзига оғдириб олиш учун қулай фурсат келганини билиб, ундан фойдаланмоқчи бўлди. Тезда Муҳаммад ибн Ҳанафийга элчи орқали хат ёзиб жўнатди ва унда фикрини шундай баён этди: “Менга етиб келишича, Ибн Зубайр сен билан тарафдорларингни қийнаётган экан, раҳм-шафқатни унутиб, сенинг иззат-обрўйингга яраша иш қилмабди. Мана бу Шом шаҳри қачон келсанг, ҳар доим сенга очиқ. Агар тарфдорларинг билан бирга келмоқчи бўлсанг ҳам, марҳамат, сизларни қучоқ очиб кутиб оламиз. Келинглар, шаҳар аҳли билан бирга яшайверинглар. Бизнинг ҳақингизни таниган, фазлингизни муносиб тақдирлаган ва силаи раҳмни қилувчилардан эканимизгатезда ишонч ҳосил қиласизлар. Иншоаллоҳ”.\nБу таклиф маъқул тушиб, Муҳаммад ибн Ҳанафий билан тарафдорлари Шом диёри томон йўл олишди. Улар “Убла” деган жойга етиб келиб, у ерда ўрнашишди. Бу жойнинг қавми уларни илиқ кутиб олиб, яхши қўшничилик муомаласини қилишди. Айниқса, Муҳаммад ибн Ҳанафийнинг ибодати ва зуҳдининг чинлигини кўриб, уни яхши кўришар ва ҳурмат-эҳтиром кўрсатишарди. Муҳаммад ибн Ҳанафий уларни яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтарарди. Маросимларини қоим этиб, фирқа ва хусуматларини ислоҳ қиларди. Одамларнинг бир-бирларига зулм қилишига йўл қўйиб қўймасди. Бу нарса Абдулмалик ибн Марвонга етиб боргач, бу иш унга оғир ботди ва хос кишилари билан маслаҳатлашиб олди. Улар: “Ўз мулкингда унга имкон бериб қўйганингни кўриб турибмиз. Унинг ҳоли кўриб турганингдек. Ё у сенга байъат берсин, ё келган жойига қайтиб кетсин”, дейишди.\nАбдулмалик унга шундай деб хат ёзиб юборди: “Сен менинг шаҳримга келиб, унинг бир четига тушдинг. Мен билан Абдуллоҳ бин Зубайр ўртамизда не бўлганидан яхши хабаринг бор. Мусулмонлар сени яхши таниб, ҳурмат қилишади. Менга байъат берсанг, бу ерда туришинггга рухсат бераман. Агар таклифимга рози бўлсанг, кечагина “Қалзам” деган жойдан келган юзта кемани ичидаги моллари ва одамлари билан қўшиб олгин. Яна сенга бир миллион дирҳам ҳам бераман, буниси ўзингга. Фарзандларинг, яқинларинг, ёрдам берувчилар ва тарафдорларинг ҳам ўз улушларини олади. Агар таклифимдан бош тортсанг, менинг ҳукмим ўтмайдиган жойга кетавер”.\nБу хатни ўқиб, Муҳаммад ибн Ҳанафий шундай деб хат ёзди: “Муҳаммад ибн Ҳанафийдан Абдулмалик ибн Марвонга. Сенга салом бўлсинки, Аллоҳдан Ўзга илоҳ йўқ, деб ҳамд айтаман. Аммо баъд... эҳтимол, сиз мендан бекорга хавфсираётгандирсиз. Бу ишга (байъат)муносабатим қандайлигини яхши биласиз, деб ўйлайман. Аллоҳга қасамки, агар бир қишлоқ аҳлидан ташқари бутун уммат менга қарши тўпланса, албатта, бу байъатни қабул қила олмайман ва шуни деб улар билан жанг қилмайман. Агар Маккага борсам, Абдуллоҳ ибн Зубайр ҳам байъат беришимни талаб қилади. Агар бош тортсам, менга ёмон муомалада бўлиши аниқ. Шундан кейин Шом диёрига келишимга рози бўлиб хат ёздингиз. Султонлик марказидан узоқ, оддий ва тинч яшаш учун бу жойларга келдик. Хатингизда нима демоқчи бўлганингизни тушундим. Иншоаллоҳ, биз бу ердан қайтиб кетамиз”.\nМуҳаммад ибн Ҳанафий одамлари ва оила аҳли билан Шом шаҳридан қайтиб келди. Илгари ўзи мажбуран чиқарилиб, кўчишга ундалган жойга туша бошлади. Шунча сарсон-саргардонликлар унга кифоя қилмагандек, шунча ғам-ташвишлар унга етарли бўлмагандек эди. Аллоҳ таоло уни қаттиқроқ, оғирроқ имтиҳон ва ғам-ташвишлар билан синаётгандек эди. Бунга ўзига эргашган жамоа ичида динида заифлик ва узоқни кўра билмаслик сабаб бўлди. Шунга ўхшаганлар албатта, Расулуллоҳ алайҳиссалом Али билан унинг аҳли қалбида кўп илм сирлари, дин қоидалари ва шариат хазиналари жойланганлик хабарини берди. Албатта, у зот аҳли байтни бошқалар хабардор қилинмаган нарса билан алоҳида ажратди.\nҲар қандай зийрак, омил ва илмли киши бу сўз ўз зимнида сақлаган оғишни, ислом ва мусулмонларга қарши хатар ва зарарлар борлигини идрок этади. Бас, шундай вақтда Муҳаммад Ҳанафий одамларни тўплаб, Аллоҳ азза ва жаллага ҳамд ва Набий саллаллоҳу алайҳи васалламга салавот айтгандан сўнг уларга қарата шундай деди:\n– Баъзи одамлар аҳли байтда Расулуллоҳ хослаб берган ва бошқа биронтани хабардор қилмаган алоҳида илм бор деб даъво қилмоқда. Аллоҳга қасамки, биз Расулуллоҳ алайҳиссаломдан мана бу лавҳ (Мусҳафга ишора қилиб)дан нарсани мерос қилиб олмадик. Албатта, ким бизда Аллоҳнинг китобидагидан бошқа илмни бор деб даъво қилса, ёлғон айтибди.\nМуҳаммад ибн Ҳанафийга эргашганлардан баъзи бирлари уни олқишлаб: “Ассалому алайка, эй Маҳдий”, дейишарди. Бундай мақтовни эшитиб Муҳаммад бин Ҳанафий унга тузатиш киритди: “Ҳа, мен яхшиликка йўл кўрсатувчи Маҳдийман. Сизлар унга йўлланувчиларсиз, иншоаллоҳ. Агар сизлардан биронтангиз менга салом берса, мени исмим билан атасин. Ассалому алайка, эй Муҳаммад деб айтсин”.\nМуҳаммад ибн Ҳанафий билан қайтиб келганлар жойлашган ердаги оғирчилик ва машаққат узоққа бормади. Аллоҳ таоло Абдуллоҳ ибн Зубайр ишини Ҳажжож ибн Сақафий туфайли ҳал этишни хоҳлади. Ҳамма одамлар Абдулмалик ибн Марвонга байъат беришди. Муҳаммад ибн Ҳанафий Абдулмаликка шундай деб мактуб жўнатди: “Амирал мўминин Абдулмалик ибн Марвонга Муҳаммад ибн Алидан. Аммо баъд... албатта мен бу иш (халифалик) сизга ўтганини ва одамлар сизга байъат бераётганини кўргач, мен ҳам улардан бири бўлдим ва Ҳижоздаги волийингизга байъат бердим. Байъатим деб сизга мана шу хатни ёзиб юбораяпман. Ассалому алайка”.\nАбдулмалик ибн Марвон бу хатни асҳобларига ўқиб бергач, улар: “Агар у бизга қарши чиқишни ва бирон муаммони истаганида албатта бу унинг қўлидан келарди ва сен унга қарши чора тополмас эдинг... унга аҳдни, мийсоқни, омонликни, Аллоҳ ва Унинг Расулини деб у билан асҳобларини безовта қилмасликни ва хотиржам бўлишини ёзиб юборинг”.\nШундай деб битилган мактуб жўнатилиб, Ҳажжожга уни эҳтиром қилишни, ҳурматини жойига қўйиб, норози қиладиган ишдан тийилишни тайинланди. Лекин Муҳаммад бин Ҳанафий ундан кейин узоқ яшамади. Аллоҳ таоло уни рози бўлган ва ундан рози бўлинган ҳолда ўз ҳузурига олди.\nАллоҳ таоло Муҳаммад ибн Ҳанафийнинг қабрини нурга тўлдирсин ва унинг руҳини жаннатга киритсин. У ер юзида фасод бўлишини ва одамлар орасида шон-шуҳрат қозонишни хоҳламаган кишилардан эди.\nБобомурод Эрали нашрга тайёрлаган\n“Тобеъинлар ҳаёти” китобидан олинди.\n172 марта ўқилган.


Спорт 19:50 / 01.12.2019 13020\nУЕФА ҳакамлик қўмитаси вакили, собиқ халқаро тоифадаги ҳакам Николай Левников ўзбекистонлик ҳакам Равшан Эрматов ҳақида ўз фикрларини билдирар экан уни афсона деб атади. 2001-2006 йилларда Россия ҳакамлик кенгашини бошқарган Левников Эрматовдан кўп нарса ўрганиш мумкинлигини айтди.\n«Эрматов — афсона. Учта жаҳон чемпионатида ишлаш ажойиб натижа. Ҳа, Россияда ҳам яхши функционерлар бор, аммо Эрматов иштирокида семинар ўтказилса, бу жуда фойдали бўларди. Гап билимда эмас, тажрибада. Эрматов даражасидаги ҳакам собиқ иттифоқ давлатларида йўқ.\nЭрматов функционерликда ҳам муваффақиятли ишлаши мумкин. Масалан швециялик ҳакам Карл-Эрик Нильсон Швеция футбол иттифоқини бошқарган, у УЕФАда вице-президент ҳам ҳисобланади»,— дейди Левников.\nРавшан Эрматов ЎФА вице-президенти лавозимида иш бошлагач, бирорта ўйинда ҳакамлик қилмади. 27 ноябрь куни унинг фаолиятини якунлагани расман эълон қилинди ва ОФКда бу борада махсус йиғилиш ҳам ўтказилди. Эрматов жаҳон чемпионатларида 11 та ўйинни бошқарган ва бу борада мутлоқ рекордчи ҳисобланади.


01.02.2020 21:52 0 1516\n2019 йилнинг тўртинчи чораги учун молиявий ҳисоботи чиққанидан сўнг, 31 январь куни бўлиб ўтган савдоларда «Amazon» компанияси жами акциялари қиймати бир триллион доллардан ошди, деб хабар берди «Bloomberg».\nКомпания акциялари қиймати бир кунда 9,9 фоизга ошди — бу глобал бозорда 2017 йил октябридан бери кузатилган энг катта бир кунлик ўсишдир. Экспертлар компания акциялари ўсишини айнан охирги чоракнинг муваффақиятли якунлагани билан боғлашмоқда.\nХабарга кўра, «Amazon» соф фойда кўрсаткичи ўтган йилнинг охирги уч ойида 3,3 млрд. долларгача ўсган, жами даромади эса 87,4 млрд. долларга етган.\nИлгарироқ компания асосчиси ва раҳбари Жефф Безос 15 дақиқада 13 миллиард долларга бойигани ҳақида хабар берилганди.\nМаълумот учун: 2019 йилда дунёдаги энг бадавлат 500 инсоннинг жами бойлиги 5,9 трлн. долларни ташкил этган, яъни «беш юзлик» 2018 йилдагига қараганда 25 фоизга ёки 1,2 трлн. долларга бойиган.\nХориж 18/02, 09:36


18 апрел 2021, Тошкент вақти: 06:40\nАзимжон Асқаров суд жараёнида.\nҚирғизистон Жазони ижро этиш бош бошқармаси матбуот котиби Элеонора Сабатарованинг айтишича, Азимжон Асқаров очликни тўхтатгани тўғрисида 30 январь куни маълум қилди.\nУнга кўра, Жазони ижро этиш бош бошқармаси жамоатчилик назорати кенгаши вакиллари Азимжон Асқаров билан қамоқда учрашганидан сўнг ҳуқуқ фаоли очликни тўхтатгани тўғрисида қамоқхона бошлиғига билдирган.\nЖазони ижро этиш бош бошқармаси жамоатчилик назорати кенгаши аъзоси Аида Байжуманова бу маълумотни тасдиқлади.\nҚирғизистонлик ҳуқуқ фаоллари аввалроқ“Азимжон Асқаров ҳаётини сақлаб қолинг”, деб номланган акцияни бошлаган эдилар.\n-Асқаров очлик акциясини тўхтатиб, келажакка бўлган умидини қайта тиклаб, сўндирмасдан қолишига умид қилиб турибмиз. Асқаровнинг ўзи ҳар бир сўзида “Аллоҳ”, деб турибди. Биз у кишига Аллоҳдан умидини узмай туришни уқтиришга ҳаракат қилаяпмиз, -деди қирғизистонлик ҳуқуқ фаоли ва журналист Абдумўмин Мамараимов.\nАсқаров Ўш воқеаларида айбланиб 2010 йилда қўлга олинган ва умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинган. Лекин ўтган йил апрелида БМТ Қирғизистон Асқаровни озод қилиши кераклиги тўғрисида қарор қабул қилгач, Олий суд бу ишни қайта кўриб чиқиш учун Чуй вилоят судига жўнатган эди.\nТўрт ой давом этган жараёндан сўнг Чуй вилоят суди 24 январда умрбод қамоқ жазоси ҳукмини ўз кучида қолдиргач, Асқаров очлик эълон қилганди.\nБМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий Комиссарлиги Қирғизистоннинг Чуй вилоят суди ҳуқуқ фаоли Азимжон Асқаровга умрбод қамоқ жазоси ҳукмини тасдиқлаганидан ташвиш билдирди.\nОлий Комиссар Зайд Раад ал Ҳусайн бу қарор “Қирғизистон суд тизимида жуда катта камчиликлар бор эканини кўрсатди”, деб баёнот берди.\nОлий комиссарнинг айтишича, бу ҳукм БМТнинг Асқаров ноқонуний қамоққа олингани, қийноқларга солингани тўғрисидаги қарорига зид келади.\nБМТ расмийси Қирғизистон ҳукуматини Асқаровга нисбатан суд ҳукмини ўзгартиришга чақирди.\nБироқ Қирғизистон Олий суди 30 январда тарқатган баёнотида “Қирғизистон БМТ Инсон ҳуқуқлари қўмитасининг Азимжон Асқаров ишини қайта кўриб чиқиш тўғрисидаги мурожаатига тегишли даражада эътибор қаратди. Суд жараёни қонун талабларига риоя қилинган тартибда ўтказилди. Ҳукм чиқаришда Асқаровнинг касбий фаолияти ва миллатига боғлиқ босимлар бўлмади”, деб баёнот тарқатди.\nАйни пайтда Асқаров адвокатлари Чуй вилоят суди чиқарган ҳукм устидан Олий судга аппеляция беришга ҳозирлик кўрмоқда.\nАсқаров суди: Милиция Асқаровнинг айбини исботловчи видео йўқлигини тан олди\nАсқаров суди: Гувоҳлар аёвсиз қийноқлар ортидан Асқаровга қарши кўрсатма берганини айтмоқда