Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг 30 йиллиги олдидан – Фарғона ҳақиқати\nЁЗЁВОН ТУМАНИ: ЭЗГУ МАҚСАД, ТАШАББУС ВА АМАЛИЙ НАТИЖАЛАР\nЁзёвон вилоятимизнинг кенжа ва аҳоли сони жиҳатидан кичик туманлари сирасига киради. Аммо кўп асрлик тарихи бор. Шу кунларда туман тарихига бағишланган китоб ёзаётган адабиётшунос ва тарихчи олимлар Ёзёвон номи ҳатто Алишер Навоий достонларида учрашини аниқлашди. Албатта, бу ҳали илмий жиҳатдан исботланиши, тадқиқ этилиши зарур.\nҲақиқатан ҳам Ёзёвонга ижодкорларнинг меҳри ўзгача эканлиги яқин тарихимиздан яхши маълум. Ўзбекистон Қаҳрамонлари Саид Аҳмад, Эркин Воҳидов Ёзёвон ва ёзёвонликлар билан жуда қадрдон бўлган. Севимли шоиримиз Муҳаммад Юсуфни ушбу туманга боғлаб турувчи қадрдонлик ришталари мустаҳкам эди.\nАйни пайтда ҳам Ватан тараққиёти ва халқ фаровонлиги йўлидаги эзгу мақсад ва ташаббуслар бардавом эканлиги қувонарлидир. Мамлакатимиз мустақиллигининг қутлуғ 30 йиллиги олдидан тайёрланган мазкур саҳифа орқали Ёзёвон ва ёзёвонликларнинг баъзи ютуқлари хусусида сўз юритилади.\nЭНДИ ОҒИР ҲУДУД ЭМАС!\nЁзёвон тумани ҳокими\nЯқин йилларгача ҳам Ёзёвон тумани\nасосан пахта ва ғаллачиликка ихтисослашган, иқтисодий ривожланиши жиҳатидан қолоқ\nтуманлардан бири эди.\nзгу мақсадларни амалга ошириш учун биринчи нав-батда маблағ керак. Шу боис маҳаллий бюджет тушумларини кўпайтиришга астойдил ҳаракат қиляпмиз. 2021 йилнинг биринчи ярмида маҳаллий бюджет тушумлари режасини 5 млрд. сўмга ортиғи билан бажаришни мақсад қилганмиз. Бу туманни ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан ривожлантириш, тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш, кам таъминланган оилаларга ёрдам бериш сингари йўналишлардаги имкониятларимизни кенгайтиради.\nХуллас, мақсадлар эзгу. Яқин истиқболда Ёзёвон туманини “қизил ҳудуд”дан чиқариш, вилоятимизнинг ҳар томонлама жадал ривожланаётган, обод ва фаровон манзилларидан бирига айлантиришни устувор вазифа сифатида белгилаганмиз.\nЛИМОНЧИЛИК ВА БАЛИҚЧИЛИК\nДАРОМАДНИНГ ЯНГИ ИМКОНИЯТИ\nЮсуфжон Жўраев чорак аср аввал Ёзёвонга илк лимон кўчатларини олиб келиб, эккан эди. Унинг шогирди сифатида Аҳмаджон Исмоилов туманда лимончилик ҳаётий ва илмий тажрибалар асосида ривожланишига катта ҳисса қўшди. Тарихчи олим, цитрус мевалар етиштириш бўйича миришкор, 76 ёшли Аҳмаджон ота бугунги кунда ҳам қўлидан гулқайчисини қўйгани йўқ.\n— Ёзёвоннинг тупроғи лимон етиштиришга жуда мос, — дейди тажрибали боғбон. — Бизнинг шароитда 1 туп лимон кўчатидан 50 килогача ҳосил олиш мумкин. Лимон беш йилда роса мевага кириб, қирқ йилгача яхши ҳосил беради.\nҲозирги кунда 30 сотихли иссиқхонада лимонимиз бор. Лимон сақлаш учун 10 тонна сиғимга эга музлатгичли омбор қурганмиз. Лекин туманда ҳамон лимонни саноат усулида қайта ишлаш йўлга қўйилмаётгани ачинарли. Чунки Хонобод қишлоғи сингари юз фоиз лимон етиштиришга ихтисослашган маҳаллалар учун бу жуда муҳим.\n— Лимон етиштириш кейинги йилларда Қўқон гуруҳи туманларида жуда ҳам оммалашди, — дейди табаррук ёшда ҳам тиниб-тинчимас қаҳрамонимиз. — Аммо лимон Ёзёвоннинг ўзига хос “ташриф қоғози”га айланганига анча бўлди. Туманимиз келажаги учун ушбу тармоқни замонавий мезонлар асосида ривожлантиришга жиддий эътибор қаратиш керак.\nДарвоқе, туманнинг яна бир брэнди – балиқчилик тармоғини ривожлантириш ҳам доимий эътиборда. Айни пайтда туманда ташкил этилган балиқчилик кластери томонидан энг ноёб балиқ турларини кўпайтириш, қайта ишлаш тармоқларини йўлга қўйиш, бу борада жорий йилда ҳам бир неча истиқболли бизнес-лойиҳаларни амалга ошириш бўйича изчил саъй-ҳаракатлар олиб борилмоқда.\nҲАР БИР ОИЛАГА\n“Аёллар дафтари” билан ишлаш бўйича туманда ўзига хос тизим яратилди. Шу мақсадда 21 минг нафардан зиёд 30\nёшдан юқори бўлган аёллар билан юзма-юз мулоқотлар ўтказилди.\n— “Аёллар дафтари”га киритилган 1 минг 335 нафар хотин-қизларимиз билан ишлаш борасида алоҳида “йўл харитаси” тасдиқланган, — дейди туман ҳокими ўринбосари — маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш бўлими бошлиғи Зулфия Тешабоева. — Бугунги кунга қадар ижтимоий ҳимояга муҳтож ишсиз аёллар тоифасига киритилган 218 нафар хотин-қизларнинг 21 нафари ишга жойланди. 91 нафарига тадбиркорлик қилиш учун кредит ажратилди, 41 нафари касб-ҳунарга ўқитилди, 65 нафарига томорқасидан даромад олиш учун шароит яратилди.\nУмуман олганда, 9 тоифа бўйича “Аёллар дафтари”га киритилган хотин-қизларнинг барчасига ёрдам кўрсатилиб, ҳаёти, яшаш шароитини яхшилашга кўмаклашилди. Шу сабабли халқ депутатлари Ёзёвон туман Кенгаши қарори асосида ҳозиргача уларнинг 1166 нафари рўйхатдан чиқарилди.\n2021 йил ғалла ва эртаки экинлар ҳосилидан бўшайдиган 7040 гектар ер 18,5 мингдан ортиқ ҳамтуманларимизга иккиламчи шартнома асосида ижарага бериляпти. Уларнинг 8,5 минг нафари расмий ишсизлар бўлса, қолгани “темир дафтар”, “ёшлар дафтари”, “аёллар дафтари”га киритилганлар ҳамда 900 нафари мактаб битирувчиларидир.\nФАЙЗЛИ ВА ФАРОВОН МАНЗИЛЛАР\n“Обод қишлоқ” дастури дои-расида жорий йилда иккита қишлоқда замонавий шаҳарсозлик меъморчилиги анъаналари асосида қурилиш-бунёдкорлик ишлари давом этмоқда.\nастурда 12 млрд. 423 млн. сўм маблағ йўналтириш кўзда тутилган бўлиб, унинг 5 млрд. 803 млн. сўми республика бюджети, 5 млрд. 222 млн. сўми маҳаллий бюджет, 619 млн. сўм тармоқ корхоналари ҳамда 777,5 млн. сўм аҳоли ва тадбиркорлар ҳисобидан амалга оширилиши белгиланган.\n— Бугунги кунга қадар «Хонобод» ва «Тошҳовуз» МФЙда 11,7 км йўллар шағаллаштирилди, 6,3 км йўлларни асфальтлаштириш бўйича лойиҳа ҳужжатлари тайёрланмоқда, — дейди туман ҳокими ўринбосари Дилмурод Бекмирзаев. — Шунингдек, 4,4 км ичимлик суви тармоғи тортилди ҳамда 8,3 км сув тармоғи тортиш ишлари олиб бориляпти. Бешта ижтимоий соҳа объектлари – 13, 5-умумий ўрта таълим мактаблари, «Тошҳовуз» МФЙда мактабгача таълим ташкилотини таъмирлаш, иккита соғлиқни сақлаш муассасаларини мукаммал таъмирдан чиқариш бўйича белгиланган ишлар бажариляпти.\nШу билан бирга, 2 км ирригация тизимлари тозаланди, электр, газ таъминотини яхшилаш бўйича белгиланган вазифалар ижросига киришилди. Ҳудудларни ободонлаштириш мақсадида уй-жойларнинг ташқи фасадини таъмирлаш, кўчаларга манзарали гуллар экиш, дарахтларга шакл бериш ишлари олиб бориляпти. Айни жараёнда икки қишлоқ аҳлининг ўзи ҳам ғайрат-шижоат кўрсатаётгани эътиборга сазовордир.\nЁзёвон мамлакатимизда биринчилардан бўлиб фермерлик ҳаракатини йўлга қўйган ва амалий самарасини кўрсатган туман ҳисобланади. Ўтган йиллар мобайнида фермер хўжаликларида пахтачилик, ғаллачилик, боғдорчилик каби тармоқлар ҳаётий тажриба, илмий-амалий, инновацион ғоялар асосида ривожланди. Энг муҳими, ерга бўлган муносабат тубдан ўзгарди, боқимандалик кайфиятига буткул барҳам берилди.\nАйни пайтда Ёзёвонда икки юздан ортиқ фермер хўжаликлари самарали фаолият кўрсатаётган бўлиб, улар орасида нафақат вилоятда, балки республика миқёсида ҳам улкан ютуқларга эришаётганлари кўпчиликни ташкил этади.\n“Фарзулфиқор” фермер хўжалиги ҳам замон билан ҳамнафас фаолият юритиб, пахта ва ғаллачилик соҳасида ўзига хос мактаб яратди.\n— Хўжалигимизнинг асосий майдони Марказий Фарғона ерларида жойлашган, — дейди фермер Мақсуджон Ёқубов. — У пайтларда фермерлик ҳақида яхши тушунчага ҳам эга бўлмаганмиз. Отамиз шу ерда бригадир бўлган. У кишининг маслаҳатлари билан деҳқончилик қилишни бошлаганмиз. Аввало, ерни алдамаслик керак. Дастлабки йилда унумдорлик ниҳоятда паст бўлган. Оиламиз билан ер билан тиллашдик, меҳримизни бердик. Туманимизда пахта ва ғаллачилик бўйича клас-терларнинг ташкил этилгани бизга жуда қўл келди. Қийинчиликлардан қутилиб, асосий эътиборимизни мўл ҳосил олишга қаратяпмиз.\nФермер хўжалиги пахтачилик ва ғаллачилик тармоғининг ҳақиқий миришкори ҳисобланади. Кейинги уч йилда ғалладан 100 центнер, пахтадан эса 50 центнер ҳосил олаётгани фикримизни яққол тасдиқлайди. Бу йил ҳам 58 гектар ерда парваришланган буғдойдан кўзланганидан ортиқ ҳосил олинди. 63 гектар майдонда эса ғўзанинг “С-6570” нави агротехник тадбирлар асосида парваришланмоқда. 2,5 гектар майдондаги боғда ўрик, шафтоли, олма етиштириляпти.\nФермер биргина ўтган йилнинг ўзида 400 миллион сўм соф фойда олиб, замонавий техникалар харид қилди. Истиқболли тармоқлар сифатида парранда, балиқ боқишни йўлга қўйди.


«Одатда катта қизларни олиб чиқиб кетишади» — Қўқон воқеасининг янги тафсилотлари\n«Одатда катта қизларни олиб чиқиб кетишади»...\n30.10.2018 11:03 1 11546\nФарғона вилояти Қўқон шаҳридаги махсус енгил саноат касб-ҳунар коллежида таълим олувчи қизларнинг жинсий зўравонлик қурбони бўлган деб тахмин қилинаётган беш нафари ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимлари томонидан сўроққа олиб кетилган. Бу ҳақда «Turon24» АА хабар берди.\nДиректор вазифасини бажараётган аёл ўзини таништирмаган ва «Turon24» мухбири саволларига жавоб бера олмаслигини айтган. Зангиотадан келган кекса онахон неварасининг тақдиридан хавотирда эканини билдирган.\n«Неварам 9 ойлик бўлганида келиним уни менга ташлаб кетиб қолди, – дейди коллежда жорий йилнинг апрель ойидан буён тарбияланаётган 15 ёшли қизнинг бувиси. – Уни ўзим улғайтирганим учун меҳрим бўлакча. Ҳар ойда икки марта уни кўргани Зангиотадан келиб-кетаман. Бундай хунук ишлар бошланганидан сентябрнинг охирида хабар топдим. Кейин яна 9 октябрда келдим. Неварамдан: «Сен соғ-омонмисан, сенга ҳеч ким тегинмадими», деб сўрадим. У: «Йўқ, буви, одатда катта қизларни олиб чиқиб кетишади», дея жавоб берди. Неварам ҳозирда 9-синфда ўқийди, энди 15 ёшга тўлди».\n«Қизим 17 ёшда, бу ерда 11 ойдан бери ўқияпти, – дейди у. – Аввал соат нечада келсак ҳам, қизларимизни чақириб беришарди. Учрашув хонасида бемалол ўтириб, гаплашиб, овқатланиб чиқардик. Энди интернетда ҳар хил хабарлар тарқалгач, соат 14 дан кейин учрашасизлар дейишяпти. Айтишларича, ўша вақтда ўқиш тугар экан. Қизим мендан ниманидир яширяптими ё йўқми, билмадим. Телефонда суҳбатлашганимизда рўй берган ҳодисалар ҳақида индамади. Мен у билан юзма-юз гаплашиб олишим керак».\n«Ўзим ҳам, турмуш ўртоғим ҳам шу коллежда қоровул бўлиб ишлаганмиз, – дейди ҳозирда ишга чиқмаётган қоровул аёллардан бири. – Турмуш ўртоғим вафот этгач, мени унинг ўрнига ишга олишган. Ўғлим шу ерда тарбиячи бўлиб иш бошлаган эди. Ҳозирда ўғлим ҳам гумонланувчилар рўйхатида».\nҚўқон зўрлаш махсус коллеж\nЖамият 03/04, 21:35\nҲуқуқ 01/04, 17:12


“Ҳолва” деявериб оғизлар кўпирди, лекин чучимади\n03 июл 2022, Тошкент вақти: 09:51\nМДҲ Статистика қўмитаси Ҳамдўстликдаги мамлакатларда иш ҳақи тўғрисидаги маълумотларни эълон қилди. Бироқ унда Ўзбекистондаги иш ҳақига оид маълумотлар йўқ.\nҚўмита хабарида айтилишича, 2008 йилда МДҲ аъзолари орасида энг кўп иш ҳақи Россияда қайд этилган. Бу ерда ойлик миқдори ўртача 718 долларни ташкил этади. Бу кўрсаткич Қозоғистонда ўртача 485, Беларусда 396, Украинада 356, Озарбойжонда 317, Арманистонда 293, Қирғизистонда 137, Тожикистонда 63 долларни ташкил этади.\nБу рўйхатдан Ўзбекистон жой олмаган. Чунки МДҲ Статистика қўмитаси Ўзбекистон ҳақида маълумотларга эга эмас. Бироқ расмий Тошкентга ишонилса, Ўзбекистонни Арманистондан кейинги ва Қирғизистондан олдинги 7-ўринга қўйиш мумкин. Ўзбекистон президенти Ислом Каримов ўтган йили “жорий йил охирига бориб республикада ўртача иш ҳақи миқдори 200 доллар даражасига етиши кутилаётгани”ни билдирган эди. Жорий йил февралида эса у Вазирлар Маҳкамаси йиғилишида 2007 йил декабрда мамлакатдаги ўртача иш ҳақи 210 долларга етганини таъкидлаган.\nИслом Каримовнинг айтишича, мамлакат аҳолиси олаётган иш ҳақи турмуш кечириш минимумидан уч марта кўпдир. Бошқача айтганда, Ислом Каримов ўзбек халқи аллақачон фаровон турмушга етишганини эълон қилди.\nАйрим таҳлилчилар Ўзбекистоннинг айрим катта шаҳарларида иш ҳақи 200 доллардан ошмаслигини айтмоқда. Қишлоқлар ва кичик шаҳарлардаги вазият эса тамоман бошқача. Бу ерда қашшоқлик ҳукм сурмоқда.\n“Ишлайдиган бўлсак, ойликни вақтида бермаса. Фермернинг қўлида ишлайдиган бўлсам, эрта баҳордан кеч кузгача ишлатиб бир қоп буғдой беради. У нима бўлади менга? Икки марта хамир қилиб, қолган пайтда болаларим оч ўтириши керакми?”- дейди хорижда мардикорлик қилиб юрган ўзбекистонликлардан бири.\n1 сентябрдан Ўзбекистонда энг кам иш ҳақи миқдори 18,5 доллар, энг кам нафақа миқдори эса 36 долларни ташкил этади. Аҳоли орасида ойига 200 доллар иш ҳақи олувчилардан мана шу 18-20 долларга қаноат қилиб яшашга мажбурлари кўпроқдир. Қишлоқ аҳолиси қўшни давлатларга ўтиб мардикорлик қилишга ва қўшни давлатлардаги пулнинг қадри Ўзбекистон сўмига нисбатан баландроқ эканини эътироф этишга мажбур бўлмоқда.\nАйни пайтда Ўзбекистондаги ўртача иш ҳақи 200 доллардан ошганини таъкидлаган мамлакат президенти Ислом Каримов ўзбек халқининг бунданда фаровон яшашига ваъдалар бермоқда.\n“Яқин 3 йил мобайнида ишчи-хизматчиларимизнинг маошларини, пенсия, нафақа ва стипендиялар миқдорини 2-2,5 баробар кўтариш бизнинг устивор вазифамиз бўлиб қолиши шарт”,- дея эълон қилганди яқинда у.


ХАТЛОНДА ИСТИҚЛОЛ ИҚБОЛИ… - «ХАЛҚ ОВОЗИ» - Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг ӯзбек тилидаги расмий нашрияси\nХАТЛОНДА ИСТИҚЛОЛ ИҚБОЛИ…\nЧоп этилган 15 Сентябр 2016\tКӯришлар: 659\nМамлакатимизнинг энг йирик вилояти – Хатлон аҳолиси давлат мустақиллиги 25 йиллик байрамини юксак меҳнат ютуқлари билан кутиб олишмоқда. Қадимий ва ҳамиша навқирон Хатлон вилоятининг сиймоси мустақиллик йилларида тубдан ўзгарди. Халқнинг турмуш тарзи ижобий маънода моҳиятан янгича қиёфа касб этди. Вилоятнинг барча минтақаларида мустақиллик шарофати туфайли бунёдкорлик ва яратувчанлик ишларининг самараси яққол кўзга ташланади.\nДавлат ҳокимияти Хатлон вилояти раиси Давлатшоҳ Гулмаҳмадзода бошчилигида маҳаллий ҳокимият раислари Тинчлик ва миллий бирлик асосчиси – Миллат пешвоси, Тожикистон Республикаси Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмоннинг бунёдкорлик сиёсатини ҳаётга татбиқ этиш йўлида саъй-ҳаракат билан фаолият юритишаётганликлари ҳаётда ўз аксини топмоқда…\n- Мустақиллик йилларида Хатлон вилояти маркази – Қўрғонтепа шаҳри сиймоси тубдан ўзгарди, - дейди «Новый Хатлон» газетаси бош муҳаррири Мурод Сотиев. – Фақатгина давлат мустақиллиги 25 йиллиги байрами арафасида шаҳарда жуда кўплаб ижтимоий-маиший, саноат иншоотлари фойдаланишга топширилганлигининг ўзи ютуқларимизнинг исботи бўла олади. Тинчлик ва миллий бирлик асосчиси – Миллат пешвоси, Тожикистон Республикаси Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмоннинг яқинда вилоятга сафари жараёнида шаҳримизнинг Борбад кўчасида "Спитаменбонк" ЁҲЖ янги биноси, 15 қаватли турар жой биноси, Ички ишлар вазирлигининг Хатлон вилоятидаги уюшган жиноятга қарши кураш минтақавий бўлими биноси, Ато Муҳаммаджонов номли вилоят мусиқали комедия театри янги биносини фойдаланишга топшириш билан бирга, Қўрғонтепа шаҳри кўнгилочар - дам олиш спорт комплекси қурилишини расман бошлаб берди. Давлат бошлиғининг вилоят шаҳру ноҳиялари қўлга киритган ютуқлари намойиши, шунингдек, "Хатлон палов оши" фестивалида ҳамда Қўрғонтепа шаҳрининг марказий стадионида Тожикистон Республикаси давлат мустақиллигининг 25 йиллиги муносабати билан вилоят маданият аҳли томонидан тайёрланган театрлаштирилган намойишда иштироки эса, истиқлолият байрами арафасидаги тантаналарга ўзгача шукуҳ бағишлади. Юқорида фойдаланишга топширилганлиги эслатиб ўтилган иншоотлар жорий йилдаги бунёдкорлик ишларининг бир қисмигина холос. Аслида, йил бошидан буён шаҳарда юзлаб янги иншоотлар фойдаланишга топширилганлиги истиқлол туфайли эришилган иқбол нишонасидир…\n- Тинчлик ва миллий бирлик асосчиси – Миллат пешвоси иштирокида Душанбе-Қўрғонтепа темир йўлининг Ваҳдат-Ёвон участкасини тантанали тарзда расман фойдаланишга топширилиши Ёвон ноҳияси аҳли учун, дарҳақиқат, унутилмас воқеа бўлди, - деди Ёвон ноҳияси раиси Амирбеки Темур. – Умуман, давлат мустақиллигининг 25 йиллиги тантанали қайд қилинаётган жорий йил Ёвон ноҳияси учун жуда ҳам баракали бўлди. Ноҳиямизда жуда кўплаб саноат, маориф ва ижтимоий соҳа иншоотлари фойдаланишга топширилиши истиқболимизнинг ёрқинлиги кафолати бўла олади. Давлат бошлиғи илгариги сафарларидан ташқари, яқинда ноҳиямизга сафари давомида "Жунг-Цай Моҳир Цемент" МЧЖ цемент заводини ишга туширди. Бундан ташқари, мамлакат Президенти бир сменада 640 ўқувчи ўрнига эга бўлган ўрта умумтаълим муассасаси қурилишига биринчи ғиштни қўйди. Мустақиллик йилларида ноҳиямиз меҳнаткашлари эришаётган ютуқлар кўлами кенг бўлиб, барча соҳаларда бунёдкорлик ва ободончилик руҳияти ҳукмрон эканлиги қувонарли ҳолдир…\n- Мустақиллик йилларида ноҳиямизда маориф, соғлиқни сақлаш, ижтимоий-маданий соҳалар тараққиёти билан бир қаторда қишлоқ хўжалиги соҳасида ҳам қўлга киритилаётган ютуқлар кўзни қувонтиради, - дейди 3-ўрта умумтаълим муассасаси ўқитувчиси Қудратулло Ахмедов. – Биргина Асадулло фермер хўжалигида сўнгги 6 йиллар ичида 1700 гектардан зиёд майдонда янги боғлар ва токзорлар барпо этилган. Интенсив боғда олманинг 30 тури, жумладан, Новелла, Даря, Эрлимак, Редфри, Дейтон, Прима, Флорина, Либерти, Голдраш, Чемпион, Пинова, Фужи, Грани Смит ва бошқа турлари экилган. Умуман, хўжалик боғлари ва токзорлари 2017 гектарни ташкил қилади. Хўжаликда 1000 киши меҳнат қилади. Энди янги боғ барпо этилиши туфайли 300дан зиёд киши иш жойлари билан таъминланди. Хўжаликда интенсив боққа алоҳида эътибор қаратилиб, умуман, бундай боғ майдони 114,5 гектарни ташкил қилади. Яқин келажакда хўжалик меҳнаткашлари яна 500 гектар боғ яратишни ният қилганлар.\n- Шаҳар ва ноҳиялар ижроия органларидан олинган маълумотларга кўра, иқтисодий ва ижтимоий соҳаларни ривожлантириш ишлаб чиқариш корхоналарини кўпайтиришга доир бир нечта дастурлар амалга татбиқ этилмоқда. Бу борада Кўлоб, Дўстий, А. Жомий, Хуросон каби шаҳар ва ноҳияларда Тожикистон Ҳукумати томонидан тегишли қарорлар қабул қилинган, - деб қайд этилганди Хатлон вилояти иқтисодий-ижтимоий кўрсаткичлар ҳақидаги ҳисоботида. - Қўрғонтепа шаҳар миллий банки бўлимидан олинган маълумотга кўра, ўтган давр мобайнида иқтисодий соҳалар учун 999 миллион сомоний ажратилди.\n2015 йилда жамият ва деҳқон хўжаликлари 1140 минг гектар майдондаги ғаллани ўриб олиб, 466,4 минг тонна ғалла ҳосили қўлга киритилди. Бу ўтган йилга нисбатан 13,3 тонна зиёддир. Гектар бошига олинган ҳосил 33,3 центнерданни ташкил этди. 1893 гектар майдондаги шолизордан 7924,9 тонна маҳсулот етиштирилди, бу 2014 йилнинг шу даврига нисбатан 574 тонна зиёддир. Жорий – давлат мустақиллиги 25 йиллигида қишлоқ хўжалигида эришилган ютуқлар янада салмоқлидир.\nИстиқлолиятнинг 25 йиллиги байрами арафасида Бохтар ноҳиясида мамлакат Президенти иштирокида бир қатор иншоотлар фойдаланишга топширилди. Жумладан, Тожикистон энергетик институтининг электромеханика факултетининг янги корпуси тўлиқ қайта тикланганидан кейин тантанали тарзда очилди. Иншоот расмий очилиш маросимидан сўнг, иштирокчилар олдида сўзга чиққан давлат бошлиғи вилоят минтақавий ички ялпи маҳсулоти ўртача йиллик ўсиш суръати 6,5 фоизни ташкил қилиб, 2015 йилда қарийб 12,5 миллиард сомонийга етганлигини қайд қилиб ўтди. Бу мамлакат ички ялпи маҳсулотининг 25 фоизига тенгдир.\n- Мустақилликнинг 25 йили мобайнида Хатлон вилояти турли ижтимоий-иқтисодий соҳалари тараққиётига молиялаштиришнинг барча манбалари ҳисобидан 25 миллиард сомонийдан зиёд маблағ сарфланган.\n2016 йилнинг биринчи ярмида вилоят турли иншоотлари қурилиши ва қайта тикланишига 890 миллион сомоний ажратилган бўлиб, бу ўтган йил шу даври кўрсаткичидан 332 миллион сомоний ёки 58 фоизга зиёддир, - деди Эмомали Раҳмон.\nШунингдек, мамлакат Президенти Эмомали Раҳмон Файзали Саидов номли уруғ етиштириш бўйича ёрдамчи хўжаликда дала ишларининг бориши билан танишди. Бу ерда Мамлакат Президентига жорий йил хўжаликнинг ҳар бир гектар майдонидан 50 центнердан буғдой ва арпа, 44 центнер маккажўхори, 262 центнер картошка ва 268 центнердан сабзавот йиғиштирилгани маълум қилинди.\nИстиқлол байрами арафасида Тинчлик ва миллий бирлик асосчиси, Тожикистон Президенти Эмомали Раҳмон Хатлон вилояти сафари доирасида, Жалолиддин Балхий ноҳиясининг "Навобод" жамоатида жойлашган "Сомон" масъулияти чекланган яхна ичимликлар корхонасини ишга тушириш маросимида қатнашди. Бундан ташқари, Тинчлик ва миллий бирлик асосчиси - Миллат пешвоси, Тожикистон Республикаси Президенти Эмомали Раҳмон Жалолиддин Балхий ноҳияси Навобод қишлоқ жамоатидаги Ниёзмаҳмад Беков хўжалигида пахта йиғим-теримини бошлаб берди. Бу тадбирларнинг бариси Жалолиддин Балхий ноҳияси аҳлига байрамона кўтаринки руҳ бағишлади ва уларнинг келгусидаги ватанпарварлик билан меҳнат қилишлари ҳамда бунёдкорона ишларни давом эттиришларига ижобий туртки бўлди.\nДўстий ноҳиясида истиқлол байрами арафасида 1-рақамли давлат гимназияси янги биноси фойдаланишга топрилиши маросими бўлиб ўтди. Тантанали маросимда ноҳия раиси Салоҳиддин Ражабзода иштирок этди.\n- Гимназиямиз янги биноси фойдаланишга топширилиши Тожикистон Республикаси давлат мустақиллигининг 25 йиллик юбилейи арафасида фойдаланишга топширилаётган иншоотларнинг изчил давоми ҳисобланади, - деди гимназия директори Барно Одилова журналистларга. – Энг асосийси, таълим муассасамизда 150 нафар юқори синф ўқувчилари бир сменада замонавий таълим билан қамраб олинади. Муассасамиз тожик, рус, инглиз тиллари ва компютер синфхоналаридан иборат бўлиб, улар замонавий таълим ускуналари билан жиҳозлантирилган.\nПанж ноҳиясида мамлакат Бош вазири Қоҳир Расулзода иштирокида бир қатор юбилей иншоотлари фойдаланишга топширилди.\n- Мамлакат Бош вазири Қоҳир Расулзода иштирокида Панж ноҳиясида фойдаланишга топширилган иншоотлардан биринчиси ҳам 2-ўрта умумтаълим муассасаси эканлиги маориф соҳасига кўрсатилаётган ғамхўрлик нишонасидир. Мактаб Панж шаҳарча жамоати ҳудудида жойлашган бўлиб, икки сменада 1300 нафар ўқувчи таълим олишига мўлжалланган. Мактабнинг асосий биноси 2 қаватдан иборат бўлиб, унда 28та синфхона, 10та иш кабинети, мажлислар ва спорт заллари мавжуд, - дейди таниқли журналист Жайлов Ҳасанов. - Бундан ташқари, мамлакат Бош вазири Панж ноҳиясида солиқ бошқармаси янги биносини фойдаланишга топширди. Ноҳия солиқ бошқармаси янги маъмурий биноси қурилиши 2015 йилнинг ноябр ойида бошланган эди. Икки қаватли кенг ва шинам замонавий солиқ нозирлиги биноси 2,7 миллион сомоний эвазига қурилган бўлиб, ертўла, 8та иш кабинети, эъломиялар тақдимоти учун катта зал, мажлислар зали, архив ҳужраси ва бошқа техник ҳамда ёрдамчи ҳужралардан иборатдир. Шунингдек, Қоҳир Расулзода "Бонувони Панж" тикувчилик корхонасини фойдаланишга топшириш маросимида иштирок этди. Мазкур корхона маҳаллий тадбиркор Камолиддин Каримов томонидан бунёд этилган бўлиб, икки қаватда жойлашган ва 20та янги иш жойлари яратилишига мўлжалланган. Бу корхонага, асосан, маҳаллий аҳоли вакиллари ишга жалб қилинади.\nҚабодиён ноҳияси аҳолиси маърифатпарвар ва ташкилотчи раҳбар Саидумрон Абдураҳмонзода бошчилигида мамлакатимизнинг бошқа минтақалари каби давлат мустақиллигининг 25 йиллиги байрамидан руҳланиб, бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишларини яхши йўлга қўйишди. Республика пойтахтидан узоқда жойлашган бўлишига қарамай, ноҳияда ижтимоий-иқтисодий иншоотлар бунёди, маориф ва соғлиқни сақлаш соҳаси янги биноларини фойдаланишга топшириш ҳамда эскиларини таъмирлаш, автомобил йўллари таъмири йўналишида кўплаб ишлар бажарилди.\n- Носир Хусрав ноҳияси мамлакатимизнинг энг жанубий ноҳиясидир, - дейди ўқитувчи Бахтиёр Ҳайдаров. – Ноҳия иқлими қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш учун қулайлиги билан ажралиб туради. Шунинг учун ҳам, ноҳия деҳқонлари мавжуд имкониятлардан фойдаланиб, жорий йил мўл ҳосил етиштиришди. Деҳқонлар мамлакат Президентининг бир майдондан икки ва уч ҳосил олиш тўғрисидаги кўрсатмаларига амал қилган ҳолда, ҳалол меҳнат пайидан бўлишмоқда. Истиқлолиятнинг 25 йиллигида Носир Хусрав ноҳияси меҳнаткашлари катта ютуқларни қўлга киритишга азм этишган.\nКўлоб шаҳри мустақиллик йилларида ободонлашиб, шаҳарнинг қиёфаси тубдан ўзгарди. Айни пайтда Кўлоб шаҳри чорак аср илгаригисидан жуда фарқ қилиб, бу ерда ободонлаштириш ишлари кўлами салмоқли эканлиги кўзга ташланади. Айниқса, Кўлоб шаҳрининг 2700 йиллиги тадбирига тайёргарлик пайтида шаҳарда жуда кўплаб иншоотлар фойдаланишга топширилган эди. Кўлобликлар жорий йилда ҳам шаҳарни янада ободонлаштириш йўлида яратувчанлик ишларини яхши йўлга қўйишди. Бир сўз билан айтганда, Кўлоб шаҳри аҳолиси давлат мустақиллиги 25 йиллиги юбилейига атрофлича тайёргарлик кўрган.\nМустақиллик йиллари Данғара ноҳиясида эришилган ютуқлар чинданам кўзларни қувонтиради. Айниқса, ноҳия маркази ўзгача сиймо касб этди. Тожикистон Республикаси давлат мустақиллигининг 25 йиллиги арафасида Тинчлик ва миллий бирлик асосчиси – Миллат пешвоси, Тожикистон Республикаси Президенти Эмомали Раҳмоннинг ноҳияга навбатдаги сафари давомида яна бир қатор иншоотлар фойдаланишга топширилганлиги данғараликларнинг юбилей йилида қўлга киритган ютуқлари нишонасидир. Бу ерда Давлат бошлиғи иштирокида «Жунтай-Данғара Син-Силу Текстил» Ёпиқ ҳиссадорлик жамияти текстил мажмуасининг биринчи босқичи, катта спорт мажмуасининг очилиши, замонавий «Дарё-2015» меҳмонхонаси қурилишига тамал тоши қўйилиши, шунингдек, келгуси авлодга паём йўлланган капсула қўйилиши билан Хатлон Давлат медицина университети ва кўп тармоқли касалхонаси биноси қурилишига тамал тоши қўйилиши, Данғара давлат университетининг расмий очилиши ва бу муассасада Миллат пешвосининг 1 сентябр – Билимлар байрами тантаналарида иштироки ноҳиядаги бунёдкорлик ишларининг изчил давоми ҳисобланади.\nВосе ноҳиясида ҳам истиқлолиятнинг 25 йиллик тўйига атрофлича тайёргарлик кўрилди. Жорий йил Восе-Ховалинг автомобил йўлининг қурилиши катта суръатлар билан давом эттирилиши, ноҳия марказида «Султони Кабир» савдо мажмуасининг ишга туширилиб, мунтазам фаолияти йўлга қўйилиши, бир қатор муҳим иншоотларнинг фойдаланишга топширилиши ҳамда қишлоқ хўжалиги соҳасида эришилаётган ютуқлар кўлами ноҳияда байрамона руҳ ҳукмрон эканлигидан далолат беради. Восенинг бунёдкор аҳолиси мамлакатимизнинг бошқа минтақалари қаторида давлат мустақиллигининг 25 йиллик юбилейига ўзларининг муносиб ҳиссаларини қўша олганликлари қувонарлидир. Ноҳия раиси Мусо Ғафурзоданинг ташаббуси билан тадбиркорлар таълим иншоотлари қурилишига жалб этилмоқда.\n- Маҳаллий тадбиркор Назар Қосимов Мирзоали Вайсов қишлоқ жамоати ҳудудида 10та синфхона ҳамда битта спорт зали қурилишига жалб қилинган, - деди Восе ноҳияси маориф бўлими мудири Сирожиддин Гурезов журналистларга. – Гулистон қишлоқ жамоати ҳудудида 53-ўрта умумтаълим муассасаси директори М. Жумаев ташаббуси билан 5та синфхона, ноҳия бош хатиби С. Акрамов ташаббуси билан 8та синфхона қурилиши бошланди. Истиқлолият байрамининг 25 йиллиги арафасида 15, 29-умумтаълим муассасалари қўшимча таълим бинолари фойдаланишга топширилди.\nХатлон вилоятининг Темурмалик ноҳиясида истиқомат қилаётган 63 минг нафар аҳолининг турмуш тарзи мустақиллик йилларида Тожикистон Республикаси ва минтақалар ижтимоий-иқтисодий тараққиёти дастури самараси туфайли тобора яхшиланиб бормоқда. Давлат бошлиғининг ноҳияга сафарлари, айниқса, Миллат пешвосининг Танобчи интернат-уйига ташрифи ноҳия аҳолисига кўтаринки руҳ бағишлаб, уларнинг яратувчанлик билан ҳалол меҳнат пайидан бўлишларига туртки берди. Айни пайтда ноҳияда давлат мустақиллигининг 25 йиллик байрамига атрофлича тайёргарлик кўрилган бўлиб, ободонлаштириш ишлари изчил давом эттирилмоқда. Ноҳияда чорвачилик, ғалла етиштириш, боғдорчилик, токпарварлик ҳамда туризм соҳасини ривожлантириш учун қулай имкониятлар мавжуд. Мустақиллик шарофати туфайли бу соҳаларда эришилаётган ютуқлар самарали бўлмоқда.\n- Хуросон, Ёвон, Фархор ва Ҳамадоний ноҳияларида Германия тараққиёт банки ҳамкорлигида соғлиқни сақлаш муассасалари замонавий соҳавий техник жиҳозлар билан таъминланиб, тадбиркорлар томонидан Вахш ноҳияси соғлиқни сақлаш соҳасига иккита “Тез ёрдам” машинаси берилди, - деб қайд қилинди 2016 йилнинг биринчи ярмида вилоят иқтисодий-ижтимоий тараққиёти натижаларига бағишланган якуний мажлисда.\nТинчлик ва миллий бирлик асосчиси – Миллат пешвоси, Тожикистон Республикаси Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон олиб бораётган бунёдкорлик сиёсатини ҳаётга татбиқ этаётган Хатлон вилояти аҳолиси истиқлол ва мамлакатимизда ҳукмрон тинчлигу осойишталикнинг шукронасини қилиб, ободонлаштириш ишларини изчил олдинга олиб боришмоқда. Вилоятда кўтаринки кайфият ҳукмрон бўлиб, аҳоли байрамга атрофлича тайёргарлик кўрган…\nБугун: 17-01-2020 19:10:46


Ҳазм аъзолари касалликларида\nТиббиётда ҳазм аъзолари (ошқозон - ичаклар, жигар ва ўт пуфаги, озқозон ости бези) касалликларини гастроэнтрология фани ўрганади.\nРеспубликамизда ҳазм аъзолари касалликлари кўп тарқалган бўлиб, меданинг яллиғланиши – гастритлар, ўн икки бармоқ ичак яраси ва яллиғланиши – дуоданит, ингичка ва йўғон ичак яллиғланиши – энтероколитлар, жигар ва ўт пуфаги яллиғи – гепатит ва холециститлар, ошқозон ости бези яллиғи –панкреатитлар ва бошқа касалликлар шаклида учрайди.\nҲазм аъзолари касалликларини келиб чиқишида турли физик, кимёвий,микробиологик омилларнинг салбий таъсирлари, спиртли ичимликлар ва айниқса рационал оқватланиш тартибларини бузилиши сабаб бўлади. Оқват таркибида кўп миқдорда аччиқ, шўр, ёғли, дудланган, нордон маҳсулотларни бўлиши, овқат тайёрлаш технологиясини (тез тайёрланган таомлар), овқатланиш тартибини ва меъёрий таркибини бузилишлари ҳазм аъзоларини касалликларини ривожланишига олиб келади.\nУшбу касалликларни даволаш мажмуасида дори - дармонлар, физиотерапия, фитотерапия (шифобахш ўтлар ёрдамида даволаш) қаторида шифобахш овқатланиш – диетотерапия ҳам муҳим аҳамиятга эга.\nШифобахш овқатланиш меъёридагидан ўзининг таркиби ва тайёрлаш усуллари билан фарқ қилади. У касал организмнинг озиқа моддаларига бўлган эҳтиёжини таъминлаши, яъни физиологик томондан тўла қимматга эга бўлиши ва касал аъзонинг функциясини тиклашга ёрдам бериши керак.\nШифобахш овқатланиш ҳар бир касалликнинг ўзига хос хусусиятлари, клиник кечишини ҳисобга олган ҳолда тузилади ва унинг маълум даврига мўлжалланади. Чунки парҳез таомлар таркиби ва миқдори маълум чекланишларга йўл қўйилгани учун уларни беморга узоқ муддатга буюриш мумкин эмас.\nҲазм аъзолари касалликларида қуйидаги таом ва овқат маҳсулотлари тавсия этилмайди: иссиқ нон ва нон маҳсулотлари, ёғли гўшт, қовурилган таомлар, кучли гўштли шўрвалар, жўҳори, перловка ёрмалари, мош, нўхатдан тайёрланган таомлар, нордон шўр, аччиқ дудланган маҳсулотлар, спиртли ва газли ичимликлар, аччиқ чой, қаҳва, какао, музқаймоқ.\nШунингдек, мол ва қўй ёғи, консерва маҳсулотлари, маргаринда тайёрланган маҳсулотлар, хом мевалар, пиёз, саримсоқ, туруп, мариновка қилинган маҳсулотлар, шоколад ва тез тайёрланадиган таомларни ҳам истеъмол қилиш мақсадга мувофиқ эмас.\nСурункали гастрит. Сурункали гастрит Республикамизда кенг тарқалган касалликлардан биридир. Унинг келиб чиқишида жуда кўп омиллар рол ўйнайди. Ўткир гастритларни яхши даволамаслик, овқатланиш тартиби ва сифатининг бузилиши, дағал ва ўткир овқатлар истеъмол қилиш, овқатни яхши чайнамаслик, қуруқ овқатлар ёки ўта иссиқ овқатлар ейиш, спиртли ичимликлар истеъмол қилиш натижасида сурункали гастрит келиб чиқади. Кейинги йилларда озиқ - овқатлардан аллергик реакция оқибатида ҳам касалликлар кўпайди. Бу ўз навбатида сурункали гастрит кўпайишига сабаб бўлмоқда. Айниқса, меъданинг айрим озиқа моддаларига сезгирлиги —\nаллергик ҳолати катта аҳамиятга эга.\nТемир моддаси, оқсиллар ва витаминлар етишмаслиги ҳам касалликнинг сабабларидан бири бўлиши мумкин. Витаминлар, айниқса, В1 В2, В6, РР, А, аскорбин кислотаси етишмаса, ошқозон шираси ажралиши камаяди, унинг шиллиқ пардасида дистрофик жараён пайдо бўлади, организмнинг чидамлилиги пасаяди, гастрит пайдо бўлишини тезлаштиради. Бунда алкогол ва чекишнинг ҳам аҳамияти катта. Темир етишмаслиги камқонликни юзага келтириб, ҳазм аъзолари шиллиқ пардасида дистрофик, кейинчалик дистрофик яллиғланиш жараёнларига олиб келади. Касаллик келиб чиқишида ҳар хил дорилар таъсирининг ҳам ўрни бор.\nУшбу келтирилган касаллик сабаблари беморларнинг парҳез дастурхонини тузишда ҳисобга олинади.\nОшқозон фаолиятига қараб сурункали гастритларнинг қуйидаги турлари тафовут қилинади: шира ишлаб чиқариш фаолияти пасайган, сақланган ёки ортиқ бўлган сурункали гастрит. Касалликнинг бу икки хили клиник кечиши ва асоратлари билан ажралиб туради ва улар учун ҳар хил парҳез белгиланади. Ундан ташқари хасталикнинг ремиссия ва зўрайган даврлари фарқ қилинади.\nБеморларни ташқи кўринишида аксарият ҳолларда ўзгаришлар аниқланмайди. Фақат ошқозон соҳасидаги ўткир тўлғоқсимон оғриқлар вақтида улар мажбурий ҳолатни эгаллайдилар. Тилни илдиз соҳаси оқ ёки сарғимтир оқ караш билан қопланади. Баъзи ҳолларда юрак уришининг тезлашиши, кафтларнинг совуқ ва ҳўл тер билан қопланиши, сўлак ажралишини кучайиши каби белгилар кузатилади.\nКасаллик ўрта ва катта ёшли кишиларда учраганда унинг илк даврида гастритнинг белгилари кузатилмаслиги мумкин. Аммо аксарият беморлар қоринни юқори қисми соҳасида оғриқ, диспептик ўзгаришлар (ошқозонда оғирлик ҳисси, кекириш, кўнгил айниши, оғизда “темир” таъми, иштаҳа пасайиши ва бошқалар), ичак диспепсияси (қорин дам бўлиши, иш кетиши, қоринда ғулдираш) ва тана вазни камайиб кетишига шикоят қиладилар.\nОшқозон шиллиқ қаватида атрофик жараёнларнинг устунлик билан кечиши ва унинг безлари секретор фаолиятининг сусайиши оғриқ синдромининг ўзгаришига сабаб бўлади. Унинг шиллиқ қаватининг барча соҳаси зарарланганда овқат қабул қилган вақтда ёки тезда ундан сўнг кучли бўлмаган узоқ муддат давом этувчи ва симилловчи оғриқларнинг пайдо бўлиши характерли. Аксарият ҳолларда астено - невротик синдром – ҳолсизликни кучайиши, тез чарчаш, таъсирчанлик, депрессияга мойиллик\nБеморларни бир қисмини ҳаво билан ёки айниган тухум хиди билан кекириш, кўнгил айниши, ошқозон соҳасида оғирлик ҳисси каби диспептик ўзгаришлар безовта қилади. Оғриқ ушбу турдаги гастритга хос бўлган белги ҳисобланмайди. Баъзи беморларда овқат истеъмол қилгандан кейин 0,5 – 1,0 соат ўтгач (кўпроқ ўткир, зираворли, консерваланган) унча кучли бўлмаган эзувчи оғриқлар кузатилиши мумкин. Жараён ошқозонни антрал қисмида ёки у билан бирга ўн икки бармоқли ичак зарарланганда оғриқ белгиси кучлироқ намоён бўлади. Аксарият беморлар иштаха йўқлигига, оғизда ёқимсиз таъм баъзан эса эрталаблари кўнгил айниши ва қайт қилишга шикоят қиладилар.\nОшқозоннинг шира ишлаб чиқариш фаолияти бузилганлиги сабабли ичаклардаги нормал микрофлора ўзгариши сабабли беморларда ич кетиши яъни диарея кузатилади. Баъзан ич кетиш қабзият билан алмашиниб туради.\nКасаллик диспептик белгилар устунлиги билан кечганда беморларда зарда қайнаши, нордон кекириш, ошқозон усти соҳасида оғирлик ва тиқилиш ҳисси ҳамда қабзият кузатилади. Ушбу белгилар кўпроқ ёғли таомлар истеъмол қилгандан ёки спиртли ичиликлар ичгандан сўнг юзага келади.\nАксарият ҳолларда иштаха сақланган ёки юқори бўлади. Ошқозон шираси ишлаб чиқарилишининг меъёрида бўлиши ёки унинг ошиб кетиши билан кечувчи сурункали гастритнинг ушбу турида оғриқ аксарият ҳолларда овқат истеъмол қилгандан кейин пайдо бўлади.\nСурункали гастритларда (шира ишлаб чиқариш сақланган ёки юқори) яллиғланишни йўқотиш, шиллиқ қаватларда тикланиш жараёнини кечиши ва ярани битишини тезлатувчи шифобахш овқатланишнинг термик, кимёвий ва механик таъсирлари чекланган ҳолда кун давомида 5 маротаба илиқ ҳолда истеъмол қилинади. Асосан қайнатиб ёки буғда пишган таомлар тавсия этилади.\nТавсия этиладиган озуқа маҳсулотлари ва таомлар: бир кун олдинги ёки қуритилган нон, қуруқ печенье, қайнатилган мол гўшти, тухум, эзиб яхши пишган макка ёрмаси, гуруч, сули, қора буғдой бўтқалари (ширгуруч, шовла, ширқовоқ, макка бўтқаси), ёвғон хўрда, ширали шўрвалар, буғда пишган гўштли таомлар, қайнатилган тил, жигар, духовкада пиширилган гўшт, кефир, ёғсиз қатиқ, қаймоқ, чучук пишлоқ, чала пишган тухум, эзилган картошка, пиширилган қовоқ, сабзи, лавлаги ва чучук помидорлар. Ўсимлик ёғида димланган таомлар, пишган сабзавотлардан турли салатлар, ширин меваларни пишириб ёки димлаб тайёрланган десертлар, асал, мурабболар, шакар, шунингдек суюқ чой, кисел, ширин шарбатлар, наматак суви ва минерал сувлар тавсия этилади.


Иш бошида Мелания: Оқ уй Рождествога тайёрми? | Qalampir.uz\nИш бошида Мелания: Оқ уй Рождествога тайёрми?\nБу қизиқ\t16 Декабрь 2019 19:46 4679\nАҚШ Президенти Дональд Трамп ва биринчи хоним Мелания Трамп Оқ уйда учинчи Рождествони нишонламоқда. Мамлакатда Оқ уйни ҳар йили байрамона руҳда безатиш ва унда алоҳида мавзулар танлаб олиниши анънага айланган. Ўтган йили Ой уй алвон арчалар билан тўлган эди. Бу гал эса классик йўналиш танланган.\n“Бу йилги "Америка руҳи" мавзуси халқимизни улуғвор қиладиган урф-одатлар, урф-одатлар ва тарихга бағишланган совғадир. Биринчи хоним Мелания Трамп томонидан ишлаб чиқилган Оқ уй безаклари бизнинг мамлакатимизни шакллантирган ва Америка руҳини тирик сақлаган жасур шахсларни эслатади”, дейилади Оқ уй баёнотида.\nБу сафар Президентнинг рафиқаси ҳақиқий эртакни яратишга муваффақ бўлди: турар жой биносига пахмоқ арча ва авантёллар календарлари жойлаштирилди. Зиналар игнабаргли гулчамбар билан безатилган, музли ғорнинг атмосферасини ўзини намоён этувчи шиша ва қоғоз ўйинчоқлар компазицияни янада тўлдириб турибди.\nДекорацияда АҚШ рамзларини ҳам топишингиз мумкин: Олтин дарвоза кўприги, Оқ уй ва Озодлик ҳайкали.\nБайрамона безакнинг асосий ранги оқ, аммо қизил билан кесишган. "Американинг руҳи Оқ уйда порлайди", деб ёзган Мелания ўзининг Twitter’даги саҳифасида.\nОқ уй Рождество\n18 Сентябрь 18:04 43334\n18 Сентябрь 20:50 39502\n18 Сентябрь 08:06 39193\n18 Сентябрь 15:05 33292\n18 Сентябрь 23:26 28305


Нью-Йоркда дунёдаги энг катта томоша чархпалаги қурилади (ФОТО) - www.Voydod.net\nTylerbart, Hjalteon, breadlalemab, barca8616, GrokEi\nНью-Йоркда дунёдаги энг катта томоша чархпалаги қурилади (ФОТО)\nНью-Йорк шаҳар кенгашида дунёдаги энг катта томоша чархпалагини қуриш ҳақида қарорқабул қилинди. У Стейтен-Айлендда жойлашади.\nЧархпалакнинг баландлиги қарийб 190,5метрни ташкил этади. Ундан Озодлик ҳайкали, Нью-Йорк бухтаси ва Манхэттен манзараларини томоша қилиш мумкинбўлади.\nНью-Йорк мэри Майкл Блумбергнинг сўзларига кўра,ушбу лойиҳа туфайли фуқаролар учун деярли 2 мингга яқин янги иш ўринлари пайдо бўлади, бу ерга келадигансайёҳлар ҳақида эса гапирмасаям бўлади.\nҚурилиш ишлари 2014йилда бошланади. Лойиҳа икки йил ичида якунланиши кутилмоқда. Унинг қиймати 320 миллион долларни ташкилэтади.\nТомоша чархпалагида айланиш қарийб 40 дақиқа давом этади, бунинг учун мижозларўртача 15-30 доллар тўлаши керак бўлади. Бир пайтнинг ўзида чархпалакнинг 36 та кабинасида 1,4 минг киши айланишимумкин.\nХудди шунга ўхшаш лойиҳа Дубайда амалга оширилишикўзда тутилган. Баландлиги 210 метр келадиган “Dubai Eye” чархпалаги 2015 йилда очилиши режалаштирилган.Ҳозирча дунёдаги энг баланд томоша чархпалаги (164 метр) Сингапурда жойлашган.


Канадада қуролланган шахс камида 13 кишини отиб ўлдирди\nПолиция қотилни қуролсизлантириш учун 12 соат мобайнида амалиёт ўтказди.\nКанаданинг Янги Шотландия вилоятида 19 апрель куни қуролланган шахс камида 13 кишини, жумладан, бир нафар полициячини отиб ўлдирди. Полиция қотилни қуролсизлантириш учун 12 соат мобайнида амалиёт ўтказди.\nПолициянинг билдиришича, одамларга ўқ узишда гумонланаётган 51 ёшли Габриэль Вортман бир неча аҳоли пунктлари орасида ҳаракатланган. Айни пайтда у қанча одамни отиб ўлдиргани аниқ эмас, қурбонлар сони ҳозирда аниқланмоқда.\n“Ҳозиргача 13 одам отиб ўлдирилгани аниқланганини айтишим мумкин. Гумонланувчи ҳам отиб ўлдирилди”, - деди Канада Қирол отлиқ полицияси комиссари Бренд Луки.\nОтишма 18 апрель куни тунда Портапик шаҳрида бошланди ва 12 соат ўтганидан сўнг Энфилд шаҳридаги газ қуйиш шоҳобчасида якунланди. Бу шаҳар Янги Шотландия вилояти маркази Галифакс шаҳридан 35 километр узоқликда жойлашган.\nОдамларга ўқ отган шахс полиция кийимида бўлган ва полиция автомобилига ўхшайдиган автомашинада шаҳарма-шаҳар юриб, одамларни ўлдирган. Полиция қотиллик мотивларини маълум қилмади.


16 май 2021, Тошкент вақти: 04:12\nOzodNavigator дастурининг 28 январь, чоршанба куни Тошкент вақти билан соат 19:05 да эфирга чиққан сонида хорижда бўлиб қайтган ва у ерда яшайдиган ўзбекистонликлар ёрдамида “Сиз яшаётган мамлакат иқтисодини эркин деб айтса бўладими?” деган савол жавобини қидирамиз.\nАҚШдаги Heritage жамғармаси The Wall Street Journal газетаси билан ҳамкорликда тайёрлаган 2015 йилги "Иқтисодий эркинлик индекси"да Ўзбекистон 178 мамлакат орасида 160-ўринга қўйилди. Муаллифларга кўра, Ўзбекистон иқтисодий эркинлик бобида дунëдаги энг репрессив давлатлардан биридир ва кейинги бир йил ичида ижобий ўзгариш деярли кузатилмаган.\nЎзбекистон билан бирга Марказий Африка Республикаси, Экваториал Гвинея, Эритрея, Шимолий Корея каби мамлакатлар иқтисодиётга оид сиёсати репрессив, деб баҳоланган мамлакатлар сифатида қайд этилган.\nИндекс муаллифлари дунёдаги 178 мамлакатидаги иқтисодий эркинлик аҳволини ўнта кўрсаткич – мулкка эгалик ҳуқуқи, коррупциядан холилик, молиявий эркинлик, давлат ҳаражатлари, тадбиркорлар эркинлиги, меҳнат эркинлиги, монетар эркинлик, савдо эркинлиги, сармоя эркинлиги бўйича ўлчайдилар.\nБу йилги рейтингда Хонг-Конг, Сингапур, Австралия, Швейцария каби мамлакатлар иқтисодлари эркин бўлган мамлакатлар сифатида рўйхатда етакчилик қилмоқда.\nOzodNavigator дастурининг навбатдаги сонида “Сиз яшаётган мамлакат иқтисодини эркин деб айтса бўладими?” деган савол жавобини қидирамиз?\nҲар доимгидек, OzodNavigator дастурида Ўзбекистон ҳақида эмас, хориждаги ўзбекистонликлар ҳақида гаплашамиз.\nСиз яшайдиган мамлакатда хусусий мулк ҳуқуқи ҳурмат қилинадими?\nМолиявий эркинлик кафолатланганми? Масалан, банкдаги пулингизни истганча ишлата оласизми? Ҳисоб рақамингиздаги маблағни нақд қилиб олиш қийинми?\nСиз яшаб турган мамлакатда халқ давлат харажатларини назорат қила оладими? Ҳукумат давлат ҳаражатлари борасида халқдан маслаҳат сўрайдими?\nТадбиркорлар эркинликлари қай даражада? Давлат ва тадбиркор бир-бири олдидаги ҳуқуқ ва бурчларини қанчалик тушунади ва бажаради?\nСиз яшайдиган мамлакатда меҳнат эркинлиги деган тушунча борми?\nХориждаги тажрибангизга асосланган ҳикоянгизни шу мақола тагида ҳам шарҳ сифатида қолдирсангиз, албатта, дастурида ўқиб эшиттирамиз.


ХВЖ: Ўзбекистоннинг валюта ислоҳотларини ўтказишга захиралари етарли\n13:16 / 25.07.2017\n2017 йил 17-24 июль кунлари Халқаро Валюта Жамғармасининг Альберт Егер раҳбарлигидаги миссияси Тошкентда бўлди. Миссия иқтисодий вазиятни ривожлантириш ва расмий давлат органлари ишлаб чиққан ислоҳотлар режаларини муҳокама қилиш мақсадида ташриф буюрди. Миссия ўз сафарини якунлаши муносабати билан баёнот берди.\n«Миссия расмий давлат идораларининг Президент Шавкат Мирзиёев томонидан тасдиқланган «2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси» доирасида иқтисодиётни ислоҳ қилиш бўйича комплекс режаларини маъқуллайди. Ушбу режаларни ўз вақтида ва самарали амалга ошириш иқтисодиётда сифатли иш ўринлари барпо этиш ва барқарор ўсишни таъминлайди.\nМиссия расмий идораларнинг биринчи галда валюта тизимини ислоҳ қилиш борасидаги режаларини катта мамнуният билан қаршилади.\nВалюта курсларининг бир хиллаштирилиши ва валюта захираларини бозор қоидалари асосида тақсимлаш учун шарт-шароитлар барпо этиш Ўзбекистон Марказий банкига барқарорлик ҳамда инфляцияни самарали бошқариш имконини берувчи пул-кредит сиёсатига ўтишда қўл келади. Бу ислоҳот ташқи рақобатбардошликнинг ошиши, бевосита хорижий инвестицияларни жалб этиш ва ички захираларни тақсимлашни такомиллаштириш орқали янги иш ўринлари барпо этиш ва иқтисодий ўсишга олиб келади. Ўзбекистоннинг сезиларли валюта захиралари бу ислоҳотни ишонч билан ўтказиш имконини тақдим этади.\nВалюта тизимини ислоҳ қилиш давлат корхоналари ва давлат назоратидаги банкларни қайта ташкил қилиш, халқаро савдо ва бевосита хорижий сармояларни жалб этишга имкон бермаётган омилларни йўқотиш, иш ўринлари ташкил этишда муҳим аҳамиятга эга бўлган компаниялар, айниқса кичик ва ўрта корхоналарнинг амалий тарқатиш қийматларини асоссиз равишда ошиб кетишига сабаб бўлаётган қонунлар, қарорлар ва бошқа жараёнларни тартибга солиш зарур.\nХВЖ қўшимча техник ёрдам беришга ва расмий давлат органлари томонидан тайёрланган ислоҳотлар режасини қўллаб-қувватлаш мақсадида иқтисодий сиёсат масалаларида тавсиялар тақдим этишга тайёр.\nИслоҳотларни пул массаси ва кредитнинг тез суръатларда ўсиши туфайли вужудга келувчи инфляция босими шароитида ўтказишга тўғри келади. Шу муносабат билан миссия Ўзбекистон Марказий банкининг пул-кредит сиёсатига қатъий тус бериб, қайта молиялаш ставксини 9 фоиздан 14 фоизга оширганини қўллаб-қувватлайди.\nГарчи банк тизимида етарли миқдорда буфер захиралари бўлса-да, ликвидлик ва кредитлар ликвидлигига салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган эҳтимолий мураккабликлар хавотирларга сабаб бўлмоқда. Шу сабабли расмий идоралар давлат томонидан назорат қилинадиган банкларни қайта сармоялашга доир эҳтиёт чораларини кўришди. Ликвидлик меъёрларини ошириб, ЎзМБнинг ликвидлик ва банклар муаммоларини ҳал этиш борасида қўллайдиган қоидаларни қайта кўриб чиқиб, мослаштиришди.\n2017 йил бошидан буён эҳтиёткорлик билан солиқ-бюджет сиёсати олиб борилмоқда. Давлат бюджетининг профицити жорий прогнозларга кўра, ЯИМниг 0,2 фоизини ташкил этади. Шунга кўра, янги валюта курси тартиби ва пул-кредит сиёсати мувофиқлигини таъминлаш мақсадида 2018 йилги солиқ-бюджет сиёсатининг қатъийлиги сақлаб қолиниши керак.\nМиссия расмий идораларнинг иқтисодий статистика маълумотлари сифати ва шаффофлигини ошириш бўйича қадамларини ижобий баҳолади. Расмий идораларнинг 2018 йилдан инфляция суръатларини баҳолашда янги Истеъмол нархлари индекси (ИНИ, инфляция кўрсаткичи; Consumer Price Index, CPI)ни қўллаш ушбу муҳим статистика маълумоти сифатини ошириши керак. Миссия, шунингдек, Ўзбекистон расмий идораларининг ХВЖнинг кенгайтирилган маълумотларни тарқатиш умумий тизими қўшилиш истагини ҳам олқишлайди.\nХВЖ Келишувларининг IV моддаси доирасидаги навбатдаги маслаҳатлашувларни 2017 йил кузида ўтказиш борасида дастлабки келишувга эришилди.\nМиссия расмий идораларга илиқ қабул ва амалий муҳокамалар учун миннатдорлик билдиради».


06 июл 2022, Тошкент вақти: 03:03\nМаркази Берлинда жойлашган Transparency International ташкилоти эълон қилган янги ҳисоботда Ўзбекистон 180 давлат рўйхатининг 157-поғонасига қўйилди.\n“Коррупцияни қабул қилиш индекси” деб номланган ҳисоботда¸ экспертлар томонидан олигархик-авторитар давлат деб таърифланган Ўзбекистондаги аҳволга бу борадаги 100 баллик баҳолаш тизимида 22 балл берилган. Бу эса¸ Ўзбекистоннинг бу йилги умумбаҳоси бир баллга кўпайганини кўрсатади.\nАйни ташкилотнинг 2016 йилги вазиятга оид ҳисоботида Ўзбекистон 176 давлат орасида 156 ўринга қўйилган ва Марказий Осиëнинг энг коррупциялашган давлати деб топилган эди.\nБу йилги ҳисоботга кўра¸ минтақанинг энг коррупциялашган давлати деб Туркманистон топилди ва 180 давлат рўйхатининг 167-поғонасига қўйилди.\n2017 йилги кузатувларга кўра¸ коррупция нисбатан кам деб баҳоланган минтақа давлати Қозоғистон бўлиб чиқди ва 122 ўринга қўйилди.\nҚирғизистон рўйхатнинг 135¸ Тожикистон эса¸ 161-поғонасидан жой олди.\nРўйхатнинг биринчи қаторларини эгаллаган коррупция энг кам давлатлар тепасига Янги Зеландия¸ Дания ва Финляндия қўйилди.\n2017 йил 2 февраль куни президент Шавкат Мирзиëев 2017−2018 йилларда Коррупцияга қарши кураш Давлат дастурини тасдиқлаган бўлса-да¸ ҳозирча мамлакатда бу дастур доирасида қилинган ишлар ҳақида жамоатчиликка ҳисобот берилган эмас.


Шавкат Мирзиёев: «Ислом - нур эканини одамлар тарбиясига сингдира олмадик. Фожиамиз шунда»\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Сурхондарё вилоятига ташрифи давомида Термиз яқинидаги Султон Саодат мақбараси ҳам зиёрат қилинган эди.\nДавлатимиз раҳбари ушбу қадамжо улкан маънавий мерос, мусулмонлар учун табаррук маскан эканини қайд этиб, унинг тарихини мукаммал ўрганиш, халқимизга ва чет элликларга етказиш зарурлигини таъкидлаб ўтдилар.\n«Қаерга боришимиздан қатъи назар, Ислом цивилизацияси маркази, Самарқандда Имом Бухорий маркази, мана, Ҳадисшунослик мактабини очганимиз, бунинг тагида жуда катта илоҳий куч бор. Худди алифбога ўхшаб нолдан бошлаяпмиз.\nИслом цивилизация деганимиз - цивилизацияга асосланган нуқтаи назаридан, бу ҳақиқатдан буюк ерлигини асослаб бераётган манбаларни баралла айтишимиз керак. Араб тилини ҳам ўқита олмадик. Ҳозир араб давлатлари замонавий тилга ўтиб кетган. Иккинчидан, таржима қилиш нуқтаи назаридан, жуда катта қўлёзмаларимиз бор. Бироқ, уларнинг таржимасига ҳали қўл урмаганмиз.\nЁшларимизга, халқимизга, уларнинг онгига етадиган тилда, замонавий тилда айтишимиз керак. Мусулмон давлатларга борилса, уларда катта-катта кутубхоналар, марказлари бор, ҳавасинг келади. Улар 15-20 йилда анча олдинлаб кетди.\n«Султон Саодат» мажмуаси, саййидлар сулоласи Пайғамбаримизнинг бешинчи авлодига тегишли. Очиқ айтсак, шу билимимизни, шу бойлигимизни, Ислом - нур эканини одамлар тарбиясига сингдира олмадик. Фожиамиз мана шунда», - деди Давлатимиз раҳбари.\n«Ҳар йили ўнтагина мўмин-мусулмонни тарбия қилолсак, тасаввур қилинглар, муҳит қандай ўзгаради. Вақт-соати келди, саккиз юзинчи йилдан бошлаб мана шу тарихни тиклаб, одамларимизга ана шу илмий асосларни етказсак, бу ҳам маърифат бўлади. Бу ёшларимиз, халқимиз учун маърифат бўлади», - деб айтган Президентимиз.\nДругие материалы в этой категории: « Муфтий ҳазрат ёнғиндан жабр кўрган хонадонлардан хабар олдилар\tИмомнинг сўзлари сабаб Шоҳида ўз жонига қасд қилиш фикридан қайтди »


Япония гуруҳ фаворитини мағлуб этди (видео)\n19.06.2018 19:12 0 164\nРоссияда ўтаётган жаҳон чемпионатининг «H» гуруҳи 1-тур учрашувидан ўрин олган Колумбия ҳамда Япония терма жамоалари ўртасидаги баҳс ўз ниҳоясига етди. «Мордовия Арена»да бўлиб ўтган ўйинда қитъадошларимиз ғалабани қўлга киритдилар.\nУчрашув дебюти японлар учун омадли келди — тезкор ҳужумга ўтган кунчиқар юрт вакиллари илк дақиқалардан пенальти ишлаб олишди. Шинжи Кагаванинг деярли бўш дарвозага йўллаган зарбасини Карлос Санчес қўли билан тўхтатиб қолди ва тўғридан-тўғри қизил карточкага лойиқ кўрилди. Ўн бир метрлик жарима зарбасини Кагава аниқ бажариб, жамоасини олдинга олиб чиқди.\nУчрашувнинг 39-дақиқасида Хуан Кинтеро жарима зарбасидан чалғитувчи зарба йўллаб мувозанатни тиклашга муваффақ бўлди.\nИккинчи бўлимда колумбияликларнинг камчилик қолганлари ўз таъсирини кўрсатди ва устунлик Японияга ўтди. 73-дақиқада Осако бурчакдан узатиб берилган тўпни боши билан дарвозага аниқ йўналтирди.\nШу тариқа Япония терма жамоаси турнирни муҳим ғалаба билан бошлади. Гуруҳнинг иккинчи ўйинида Польша терма жамоаси Сенегал билан ўйнайди.\n«H» гуруҳи 1-тур\nКолумбия – Япония 1:2 (1:1, 0:1)\nГоллар: 0:1 – 6, пенальти Кагава, 1:1 – 39 Кинтеро, 1:2 – 73 Осако.\nХорватия Япония жаҳон чемпионати\nКоронавирус 19/10, 14:02\nОвқатланиш пайти коронавирус одамдан одамга қандай ўтиши кўрсатиб берилди (видео)\nХориж 04/10, 21:13\nКоронавирус машҳур модельерни бу дунёдан олиб кетди\nХориж 26/09, 14:33\nМактаб ўқувчиси ҳайвонот боғида панжарани кесиб, 70 та маймунни қўйиб юборди


Газета СБХ / 2018 год / № 30 / Амалий бухгалтерия\nКорхона (асосий фаолияти – қандолат маҳсулотлари ишлаб чиқариш) 2014 йилда янги импорт ускуна сотиб олиб, фойдаланишга жорий этди. Ҳисоб сиёсатига кўра амортизация тўғри чизиқли усулда ҳисобланади.\nКорхона ускуна ва бино учун пастроқ амортизация нормасини белгилаб, ўз ҳисоб сиёсатига ўзгартиришлар киритишга ҳақлими?\n– Асосий воситалар ҳисоби ва амортизация ажратмаларини ҳисоблаш тартиби 5-сон БҲМС «Асосий воситалар»да (АВ томонидан 20.01.2004 йилда 1299-сон билан рўйхатдан ўтказилган) белгиланган. Тўғри чизиқли усулда амортизация ажратмаларининг йиллик суммаси асосий воситаларнинг амортизация қиймати ва объектнинг фойдали ишлатилиш муддатидан келиб чиқиб аниқланади. Усул амортизация ҳисоблаш меъёри АВ фойдали хизмат муддатининг давомийлигига боғлиқлигига асосланган (5-сон БҲМСнинг 36-банди).\nФойдали хизмат муддати – корхона активдан фойдаланадиган вақт даври ёки корхона ушбу активдан фойдаланишдан олишни мўлжаллаётган маҳсулот (ишлар ва хизматлар) миқдори. Бу баҳолаш кўрсаткичи. Уни белгилашда кўп омиллар: технологик ўзгаришлар, сифатнинг меъёрида ёмонлашиши, ҳақиқатда физик фойдаланиш ва бошқалар эътиборга олиниши лозим.\nАВни фойдаланишга жорий этишда корхона фойдали хизмат муддатини мустақил равишда белгилашга ҳақли. У Солиқ кодексининг 144-моддасида кўрсатилган амортизация нормаларидан фарқланиши мумкин. Фойдали хизмат муддати ва амортизация ҳисоблаш усулини корхонанинг ҳисоб сиёсатида акс эттириш лозим.\nЯнги ускуна бўйича муддат техник ҳужжатлар асосида белгиланиши мумкин. Бино ёки иншоотлар бўйича қурувчилар ёки ваколатли органлар, масалан, Қурилиш вазирлиги томонидан, уларга мурожаат қилганда белгиланиши мумкин.\nФойдаланишда бўлган АВ бўйича фойдали хизмат муддати қайта кўриб чиқилиши мумкин.\nУ АВ ҳолатини яхшилайдиган ва, бинобарин, хизмат муддатини узайтирадиган ишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олган ҳолда оширилиши мумкин. Қўшимча қуриш, қўшимча жиҳозлаш, реконструкция қилиш, модернизациялаш ва техник қайта қуроллантириш натижасида АВдан фойдаланишдан кутилаётган иқтисодий наф анча ошса, муддат оширилиши муносабати билан амортизация ҳисоблаш нормалари камайтирилиши мумкин. Бундай АВ учун янги фойдали хизмат муддати белгиланади. Бу ушбу ишлар тугатилганидан сўнг фойдаланишга киритилган пайтдан бошлаб корхона томонидан асосий воситалардан фойдаланиладиган вақт даври ёки корхона уларни қўллашдан олишни кутаётган маҳсулот (ишлар, хизматлар) миқдори ҳисобланади.\nШунингдек АВнинг фойдали хизмат муддати уни қисқартирадиган технологик ўзгаришларни ҳисобга олиб, камайтирилиши мумкин (5-сон БҲМСнинг 45-банди). Бу ҳолда амортизация ҳисоблаш нормаси оширилади.\nЯнги фойдали хизмат муддатининг белгиланишига ҳисоб баҳолашидаги ўзгариш сифатида қараш лозим ва у фақат истиқболда ҳисобга олиниши керак (аввалги даврлар учун амортизация қайта ҳисобланмайди). Баҳолашнинг ўзгариши жорий йилда ва кейинги даврларда ҳисобга олинади.\nБаҳолаш кўрсаткичи – активнинг хизмат муддатини аниқлаштириш (ўзгартириш) ҳисоб сиёсатини ўзгартириш ҳисобланмайди. Бироқ уни ўзгартириш тўғрисида қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб у ҳисоб сиёсатида ўз аксини топиши лозим. Бунда молиявий ҳисоботга тушунтириш хатида сабаблари ва иқтисодий самараси очиб берилиши керак.


«XALQ SUG’URTA» компанияси аҳолига замонавий суғурта...\n19.06.2019 19:38 0 1629\nЖорий йилнинг 19 июнь куни Ўзбекистон Миллий матбуот марказида «Юридик ва жисмоний шахсларга «XALQ SUG’URTA» компанияси томонидан тақдим қилинаётган замонавий суғурта турлари» мавзусида матбуот анжумани ўтказилди. Бу ҳақда банк ахборот хизмати хабар берди.\nТаъкидланишича, «XALQ SUG’URTA» суғурта компанияси 2011 йил 16 майда Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган. Компаниянинг тўлиқ (100 фоиз) таъсисчиси Ўзбекистон Республикаси АТ Халқ банки ҳисобланади. Қисқа вақт давомида компания суғурта бозорида ўзининг рақобатбардошлигини исботлаб, йилдан-йилга ўзининг молиявий кўрсаткичларини яхшилаб бормоқда.\nКомпания умумий суғурта соҳасида ихтиёрий ва мажбурий суғурта тури бўйича 17 xилдаги суғурта хизматларини кўрсатиб келмоқда. Компаниянинг асосий мақсади Ўзбекистон суғурта бозорида микросуғурта суғурта маҳсулотлари бўйича хизмат кўрсатиш самарадорлигини оширишдан иборат.\nБугунги кунга келиб компания тизимида Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида 15 та филиал ва мазкур филиаллар негизида ташкил этилган 18 та ҳудудий бўлинмалари фаолият кўрсатмоқда. Ушбу таркибий бўлинмаларда 130 га яқин ходим меҳнат фаолиятини олиб бормоқда.\nСўнгги йилларда «XALQ SUG’URTA» томонидан аҳолини барча қатлами учун тушунарли бўлган, соддалаштирилган суғурта шартларини ўз ичига олган ва энг асосийси аҳоли учун қулай нархларни қамраб олган суғурта маҳсулотлари ишлаб чиқилиб, бугунги кунда реализация қилиб келинмоқда. Ушбу суғурта маҳсулотлари қаторига «Мигрант» суғуртаси, «Жисмоний шахсларни бахтсиз ҳодисалардан суғурталаш (географик ҳудуд)» ва «Шинам уй»ни киритиш мумкин.\nМазкур суғурта маҳсулоти бўйича суғурталанган фуқаро чет элда бахтсиз ҳодиса натижасида меҳнат қобилиятини йўқотганда ёки вафот этганда уни Ўзбекистонга қайтариш билан боғлиқ бўлган барча ҳаражатлар, шунингдек соғлиғини тиклаш ҳаражатлари суғурта пули доирасида суғурта компанияси томонидан тўлаб берилади.\nБундан ташқари, транспорт воситалари эгаларининг ва иш берувчининг ҳамда ташувчининг фуқаролик жавобгарликларини мажбурий суғурта қилиш хизмати янгидан ташкил этилди. Шунингдек, компания қурилиш-монтаж таваккалчилигини ҳам мажбурий суғурта қилиш ваколатига эга бўлди. «XALQ SUG’URTA» компанияси томонидан яратилган мазкур янги имкониятлар биринчи навбатда, тадбиркорларга ўз бизнесларини ҳимоя қилиш имконияти берибгина қолмай, фуқароларнинг сифатли турмуш кечиришларини кафолатлашга хизмат кўрсатади.\nҚайд этилишича, «XALQ SUG’URTA» компанияси юртимиздаги суғурта бозорини ривожлантириш, аҳоли ва тадбиркорларнинг мол-мулкларини кафолатлаш борасида бир қатор ижобий натижаларга эришмоқда.\nХалқ банки XALQ SUG’URTA


Саҳарлик қанчалик тонгга яқин қилинса, шунчалик афзал бўлади. Фақат тонг кириб қолгунга қадар кечикгирмаслик керак. Кечроқ саҳарлик қилган киши кўпроқ ажр олади, кундузи ҳам тўқроқ юради. Еб-ичиб ўтирган киши тонг кириб қолганини сезса, еб-ичишни тўхтатади ва рўзасини тутаверади. Вақт жуда кам қолганини билатуриб, ўзини ғафлатга солиб, еб-ичиб ўтириш узр бўлмай қолиши мумкин. Шунингдек, эҳтиёт юзасидан деб субҳи содиқдан анча илгари, масалан, бир соат олдин оғиз ёпиб олиш ҳам суннатга хилофдир.\n3. Ифторни эртароқ қилиш. Қуёш ботгани аниқ бўлганидан кейин дарҳол оғиз очиш лозим. Пайғамбар алайҳиссалом бу ҳақда шундай деганлар:\n«Одамлар ифторни эртароқ қилар эканлар, мудом яхшилик устида бўладилар» (Муттафақун алайҳ). Анас (р.а.) айтадилар: «Пайғамбар алайҳиссалом сув билан бўлса ҳам, оғиз очмагунларича шом намозини ўқимас эдилар» (Термизий ривояти).\n4. Ифтор маҳали дуо қилиш. Пайғамбар алайҳиссалом оғиз очганда қуйидагича дуо қилар эдилар: «Чанқоқ қонди, томирлар ҳўлланди ва ажр собит бўлди, иншааллоқ» (Имом Бухорий ривояти).\n1. Таҳорат олаётиб, оғиз ва бурунни чайганда, томоқ ва димоғнинг охиригача сув олиш. Пайғамбар алайҳиссалом: «Бурунга сувни чуқур олгин, аммо рўзада ундай қилма», деганлар («Сунан» соҳиблари ривоят қилишган).\n2. Ўпмоқ. Бўса шаҳватни қўзғатиб, рўза пайтида қатъиян ман қилинган жимўга олиб келиши мумкин. Шундан келиб чиқиб, айрим уламолар: «Киши ўзини тутиб тура олишига ишонса, бўса олиши жоиз, ўзига ишонмаса, ҳаромдир», дейишган.\n6. Сақич ёки шунта ўхшаш нарсаларни чайнаш.\n7. Қозонда турган таом мазасини татиб кўриш. (Аммо баъзилар наздида ошпазлар ўзларини эҳтиёт қилган ҳолда зарурат юзасидан таомнинг тузини татиб кўришлари жоиздир.)\n8. Қон чиқариш ёки оқизиш. Бу ерда зулук ёки бошка нарса воситасида кўп миқдорда қон олдириш назарда тутилган. Чунки бу иш инсон танасини заифлаштириб, рўзасини очишга мажбур қилиши мумкин. Баъзи аҳли илмлар қон олдиришни рўзани бузувчи амаллардан санаганлар. Тиббий таҳлил учун қўл учидан кам миқдорда қон олдиришнинг эса зарари йўқ. Чунки унинг танага таъсири сезилмайди.\n9. Висол, яъни икки-уч кун ифторсиз рўза тутиш. Пайғамбар алайҳиссалом висол қилишдан қайтарганлар. Айрим уламолар шу ҳадисдан келиб чиқиб, висолни ҳаром ҳам дейишган. Лекин макруҳ деган фикр кучлироқдир. Чунки бу ҳадисдан сўнг саҳобалардан айримпари Пайғамбар алайҳиссалом билан бирга висол қилишган. Шунда Пайғамбар алайҳиссалом уларга индамаганлар. Агар у ҳаром бўлганида, уларга сукут қилмасдилар.\n1. Жинсий алоқа. Бу иш рўзани бузувчи амалларнинг энг улканидир. Рамазонда кундузи қовушиш ҳаромлигини билатуриб, рўзадор экани эсида бўлган ҳолда, ўз ихтиёри билан жинсий алоқа қилган кимса қаттиқ гуноҳкор бўлади. Агар у бу ишини ҳалол санаса, диндан чиқиб, кофир бўлади (Аллоҳ асрасин).\n2. Манийни қасддан чиқариш. Аммо маний инсоннинг ихтиёрисиз, масалан, уйқуда чиқса, рўза бузилмайди.\n3. Ичга озуқа киритиш. Бу иш икки хил услуб билан бўлади:\nа) еб-ичиш. Ким қасддан, рўзалигини билиб туриб еб-ичса, қаттиқ гуноҳкор бўлади; б) еб-ичиш маъносидаги нарсалар. Масалан, қувват берувчи дори-дармонларни олиш.\n4. Қасддан қусиш. Пайғамбар алайҳиссалом:\n«Ким қасддан қайт қилса, қазосини тутиб берсин», деганлар. Аммо қайт қилиш беихтиёр амалга ошса, рўза бузилмайди.\n5. Ҳайз қонининг келиши. Аёлларда ҳайз қонининг келиши рўзани бекор қилиб, қазони вожиб қилади.\n6. Рўза тутиш ниятидан воз кечиш. Ким рўза ҳолида рўзасини очиб юборишни қалбдан қасд килса, рўзаси бекор бўлади.\nРЎЗА КИМЛАРГА ФАРЗ ЭМАС?\nБалоғатга етмаган бола, ақлини йўқотган мажнун, ҳушдан кетган кимса, касалга чалиниб рўза тутолмайдиган киши, рўза тутишга мадори йўқ кексалар, сафардаги мусофир, ҳайз ёки нифос кўрган аёллар, ҳомиладор, эмизикли жувонлар учун шариатимиз рўза тутмасликка рухсат этади.\nБалоғатга етмаган бола, ақл-ҳушини йўқотган киши ҳақида Пайғамбар алайҳиссалом шундай деганлар: «Уч тоифа инсондан қалам кўтарилган: ақлини йўқотган кимса, то ақли жойига келгунича, уйқуда ётган инсон, то уйғонгунича, ёш бола, то балоғат ёшига етгунича гуноҳ-савобдан фориғдир» (Аҳмад ва Абу Довуд ривояти).\nКасалга чалинган киши эса, ҳолатига қарайди. Агар рўза тутса, дарди янада кучаядиган ёки тузалиши орқага суриладиган бўлса, рўза тутмайди. Қолиб кетган кунларнинг рўзасини тузалганидан кейин тутиб беради. Агар бемор рўза тутса, қийналиб қолмайдиган, рўза сабабли дарди зўрайиб кетмайдиган бўлса, рўзасини тутаверади. Аммо тузалиши умид этилмайдиган дардга чалинган бўлса, рамазоннинг зўр бир куни учун фидя беради.\nКексалар рўза тутишга қийналсалар, рамазоннинг ҳар бир куни учун бир мискиннинг қорни тўядиган даражада фидя берадилар. Шунда улар рўза тутганлик савобини оладилар.\nМусофир одам рўза тутиш ёки тутмасликда ихтиёрлидир. Чунки Пайғамбар алайҳиссалом сафарда рўза тутган саҳобаларга ҳам, тутмаганларга ҳам индамаганлар. Мусофир учун қайси бири енгил бўлса, ўшани қилиши афзал. Агар тутма-са, қазосини кейин, муҳим бўлганда тутиб беради.\nҲайз ёки нифос кўрган аёлга келсак, унинг рўза тутиши ҳаром саналади. Ким ҳайз ва нифос пайтида ҳукмини билатуриб, рўза тутса, рўзаси ботил, ўзи эса гуноҳкор бўлади.\nҲомиладор ёки эмизикли аёл рўза туфайли ўзига, ҳомиласига ёки чақалоғига зарар етишидан қўрқса, рўза тутмайди. Бу узрлардан қачон ҳоли бўлиб, рўза тутиш имкониятига эга бўлса, ўшанда рўзанинг қазоларини тутиб беради. Агар кейин ҳам тутишга қодир бўлмаса, унда ҳар кунлик рўзаси учун фидя беради. Фидя деганда бир мискиннинг қорнини тўйғазадиган миқдордаги таом ёки унинг қиймати тушунилади.\nҚазо рўзаларини кетма-кет тутиш шарт қилинмаган. Узиб-узиб тутса ҳам бўлади. Агар қазолар кейинги рамазон келгунига қадар тутиб олинса, аъло иш бўлади.\nАгар инсон бепарво бўлиб, ҳеч қандай узрсиз қазо рўзаларини кейинги рамазонгача ҳам тутмаган бўлса, баъзи аҳли илмлар сўзи бўйича, ҳам қазоларини тутади, ҳам ўша кунлари учун бир мискинни таомлантиради.\nРЎЗАДОР УЧУН ЖОИЗ БЎЛГАН ИШЛАР\n1. Мисвок тутиш. Кўпчилик уламолар уни рўзада ҳам жоиз, деб айтишган. Фақат айрим олимлар уни тушдан кейин — ифторга яқин ишлатишни макруҳ санашган. Лекин улар ҳам мисвок рўзани бузувчи нарса деб эмас, балки: «Рўзадорнинг оғзидан келадиган эса Аллоҳ наздида мушкдан кўра, хушбўйроқдир», деган ҳадисга биноан макруҳ кўришган. Аммо тиш ювиш пасталарини рўза пайтида ишлатмаслик дурустдир. Чунки унинг таъми ўткир бўлиб, ичга сизиб кириши мумкин.\n2. Иссиқ тафтини олиш учун сув билан салқинланиш, яъни чўмилиш. Бунда устидан сув қуйиб ювинишнинг рўзага халали йўқ. Аммо сувнинг ичига тушиб чўмилишдан бир оз эҳтиёт бўлиш лозим. Чунки қулоқ бурун ё орқа тешикдан меъдага сув етиш эҳтимоли бор.\n3. Тонгга қадар еб-ичиш ва аёлига қовушиш.\n4. Эҳтиёж юзасидан сафар қилиш, ҳатто оғиз очишга тўғри келишини билса ҳам, жоиз. Фақат рўзадан кутиш мақсадида сафар қилмаса бас.\n5. Ичга кирмайдиган ҳалол дорилар билан даволаниш. Бунга нина орқали озуқа бўлмайдиган дориларни олиш ҳам киради.\n6. Гўдакка оғизда таом чайнаб бериш. Бунда рўзадор ўзининг ичига бирор нарса кетиб қолишига йўл қўймаслиги керак.\n7. Атир ва бошқа бўйлардан фойдаланиш.\n8. Аёллар кўзга сурма, қўлга хина қўйишлари.


Террордан қутулишнинг йўли « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nТеррордан қутулишнинг йўли\n28 March 2017 - 6:00\nСавол: Қирғизистон давлат арбоби Ашурқуловнинг Жума Намонгоний ҳақидаги чалкаш баёнотларига қандай баҳо берасиз? Умуман, бу хил баёнотлардан мақсад нима?\n– Қирғизистон давлат арбобининг Ўзбекистон Исломий ҳаракати лидери Жума Намонгоний ҳақидаги баёнотини эшитдик. Бу арбоб бир-икки кун сўнгра бу хабарнинг “унчалик тўғри бўлмаганини” эътироф этди.\nБундай баёнотлар 11 сентябрдан кейин энг кўп Ўзбекистонда удумга айланди. Антитеррор компаниясининг ажралмас қисми бўлди. Бундай беқарор баённомалар нима мақсадда қилинади, буларнинг сири нимада?\nБу баёнотлар Америкадан иложи борича кўпроқ маблағ ундириш учун қилинади. Бу хил баёнотлар одатда “бизнинг истихборотимиз (разведка) олган хабарларга кўра, Жума Намонгонийнинг қўшинлари фалон минтақага яқинлашмоқда”, деб бошланади. Ҳолбуки, бу “қўшин” деб айтилаётган гуруҳда 100 киши ё бор, ё йўқ. Ва “бизнинг минтақамиз” деб кўпиртирилаётган жой бир кичик қишлоқ, санаб чиқсангиз 6 та капада 6 та оила яшайди. Бу “бизнинг истихборотимиз” деб улуғланган ташкилотда эса бўғзигача коррупцияга ботган эски КГБ зобитлари ишлайди. Уларнинг душманни катта ва ваҳимали кўрсатиб, президентдан кўпроқ пул ундиришдан бошқа дарди йўқ. Ўз навбатида, президент ҳам душман образини кўрсатилганидан яна бироз таҳликалироқ тасвирлаб, иттифоқдош Америкага етказади. Қарабсизки, 100 кишилик мужоҳидлар гуруҳи минтақалараро хавф статусига чиқарилиб, уни йўқ қилиш учун ажратилган миллионлаб доллар режимларнинг дастурхонига оқа бошлайди.\nБундай системада режимлар янада кучлироқ, халқ эса янада эзилганроқ аҳволга тушиб бораверади, чунки режимлар фақат сиёсий эмас, моддий тарафдан ҳам мустахкамланиб боради. Ўрта Осиёда тоталитаризм 11 сентябрдан кейин икки мисли кучланди, десак муболаға қилган бўлмаймиз.\nҲолбуки, асл таҳлика эса Афғонистон ҳудудида эмас, мамлакат ичкарисидалар. Оиласига бир парча нон тополмай ўзларини осаётган оталарнинг фарзандлари режим учун таҳликалидир. Адолатсизликдан, ишсизликдан, йўқсилликдан қаерга қочишни билмаётган юзмингларча ёшлар режим учун энг яқин таҳликадир.\nЎзбекистон Исломий ҳаракати ва Ҳизбут-таҳрир шу ночорлик ва зулмдан қочган ёшлар эвазига ташкилланди. Аммо бу гуруҳ сафларига қўшилган ёшлар миқдори режимдан норозилар сони билан қиёсланганда, денгиздан томчидир.\nСавол: Ўзбекистон Исломий ҳаракати ва Ҳизбут-таҳрир партиясининг халқ орасида тарафдор потенцияли қанча сизнингча?\n– Исломий ҳаракатни катта таҳлика қилиб кўрсатиш дунё жамоатчилигини алдашдир. Бу ҳаракатнинг мамлакат ичкарисида социал базаси йўқ. Ҳизбут-таҳрир ҳақида ҳам шундай деса бўлади. Бу гуруҳлар атрофидаги ажиотаж ва шов-шувлар, юқорида кўрсатилганидек, режим тарафидан қилинган пропаганда ва бу гуруҳларнинг радикал чақириқлари оқибатидир. Бу гуруҳлар нормал шароитда Ўзбекистонда сайлов бўлса, халқнинг юзда 5 фоиз овозини ҳам ололмайди. Бу гуруҳларнинг халққа тақдим қилишга “ҳалифат давлати” каби хаёлпарастлик маҳсули бўлмиш ғоядан бошқа ҳеч нарсаси йўқ. Бу гуруҳларга эргашиб, жуда кўп ёшларимиз қурбон бўлди. Қурбон бўлаяпти. Шу нуқтаи назардан қараганда бу ғояларни халқимиз орасида тарқатиб, ислом динини суиистеъмол қилаётганлар ҳам айнан тоталитар режимнинг қилаётган гуноҳини ишлаяпти.\nБизнинг халқимиз диндор халқ, аммо у мутаассиб эмас. Бизнинг халқимиз ўз урф-одатларига боғлиқ халқ, аммо у жоҳил эмас. Туркистоннинг исломлашганига 1200 йилдан ошди, лекин шу замон ичида бу минтақада диний мутаассиблик, диний радикализм ҳеч қачон рағбат топмаган ва бундан кейин ҳам топмаяжакдир.\nСавол: Хўш, терроризмдан қутилиш йўлини сиз нимада кўрасиз?\n– Минтақамиз диний радикализмнинг манбаи бўлган атеистик тоталитаризмдан қанча тез қутилса, шунча яхши. Тоталитаризмдан қутулмай туриб, терроризмдан қутилиб бўлмайди. Қутилиш йўли – ҳур жамият ва демократик режимдир. Ҳур жамият иқлимида радикал оқимлар яшай олмайди, бу иқлимда улар нафас ололмайди.\nМуҳаммад Солиҳнинг 2013 йилда Истанбулда чоп этилган “Туркистон шуури” китобидан. (271-273-саҳифалар.)


Ўткир Ҳошимов. Мураккаб, аммо зарур муаммолар (1989) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҚайта қуриш даври матбуотиЎткир Ҳошимов. Мураккаб, аммо зарур муаммолар (1989)\nҚайта қуриш, ошкоралик насими ҳаётимизга чуқурроқ кириб боргани сари жамиятнмиздаги жуда кўп муаммолар, масалалар ўзининг янги қирралари билан намоён бўлмоқда. Шу маънода миллий масала ва миллатлараро муносабатлар кун тартибига долзарб қилиб қўйилмоқда. Бу бежиз эмас. Чунки бугунги демократия халқларнинг миллий ғурурини юксалтириш учун ҳам кенг йўл очиб бермоқда. КПСС Марказий Комитети шу йилнинг ўрталарида «Миллатлараро муносабатларни такомиллаштириш тўғрисида» махсус Пленум ўтказишга катта тайёргарлик кўрмоқда. Республикамиз меҳнат коллективларида, партия ташкилотларида, жамоатчилик, ижодкор зиёлилар вакилларн ўртасида, оммавий ахборот воситаларида эса миллий ва миллатлараро муносабатларга доир масалаларни муҳокама қилиш ташкил этилмоқда. Шу муносабат билан газетамиз маданият арбоблари, ёзувчилар ва санъаткорларга қуйидаги анкета саволлари билан мурожаат қилди:\n2. Кўпмиллатли давлатимизда миллий тилларнинг ўрни ва аҳамияти қандай бўлиши керак?\n1. Одамзот орол эмас, қитъа бўлиб яшашни ўрганса, кўп балоларнинг олди олинган бўларди. Бу кўҳна тарих ер юзидаги жамики миллатларнинг оға-ини бўлиб яшашини тарғиб этган бу йўлда ҳаракат қилган алломаларни ҳам, эллар орасига нифоқ солган олчоқларни ҳам кўрди. Бундан икки минг йил аввал яшаган файласуф Демокритдан миллатинг нима, деб сўрашганида «Инсон» деб жавоб берган экан. Ватанинг қаер, деб тағин сўраганларида «Ер курраси» деган экан. Тарих бу гапларни унутган эмас… Тарих бошқа далилларни ҳам эслайди. Ер юзида рўй берган талай қирғин урушлар гарчанд бошқа ижтимоий ва сиёсий сабаблар асосида бошланган бўлса-да, миллатчилик, ёмон маънодаги «миллий ғурур» бу урушларнинг баҳоналаридан бири бўлган. (Ақалли Гитлернинг немис халқини «орий миллат, олий ирқ», бошқа халқларни эса шунчаки ҳайвонсифат кимсалар, уларни қириб ташлаш ёки қул қилиш керак, деган «фалсафаси»ни эслаш кифоя).\nҲолбуки, жуда оддий, жуда ҳалол бошқа фалсафа ҳам бор: дунёдаги халқларни, миллатларни яхши ва ёмонга айириш мумкин эмас. Бу дунёда ёмон халқ, ёмон миллат йўқ. Ҳар қандай миллат ичида яхши ва ёмон одамлар бор.\nБугунги кунда, мамлакатимиз ҳаётида рўй бераётган жиддий ўзгаришлар даврида миллий муносабатлар кун тартибида асосий ўринлардан бирини эгаллади. Бу бежиз эмас.\nБуюк Ленин советлар юртида истиқомат қилувчи барча эллару элатлар баравар ҳуқуққа эга, ҳеч қандай «улуғ» ёки «иккинчи даражали» миллат йўқ, деган ғояни амалга оширишга жазм этди. Бир мақсад билан яшайдиган ҳамма халқларнинг ўз миллий тили, маданияти, тарихи, адабиёти ҳурмат қилинмоғи лозим, ҳар бир миллат ўз тақдирини ўзи белгилаш ҳуқуқига эга, деган энг инсонпарвар шиорни ўртага ташлади.\nХўш, нима учун миллий муносабатлар кейинги йилларда етакчи масалалардан бирига айланиб қолди?\nКПСС XXVII съезди, партиямизнинг съезддан кейинги ҳужжатлари, Бутуниттифоқ XIX партия конференцияси демократия ва ошкораликка, қарийб 70 йиллик тарихимизда йиғилиб қолган, айтиш «ноқулай» бўлган муаммоларни ўртага ташлашга имкон яратди. Ммллий муносабатлар — шундай нозик масалалардан бири эди.\nЭътироф этиш керак: Улуғ Октябрь ииқилобининг дастлабки йилларида Тарихий ўзгаришлар моҳиятини дарҳол англаб етмаслик ҳоллари ҳам, баъзан миллатчилик руҳи ҳам сезилди. Бироқ Сталин шахсига сиғиниш авж олган қарийб ўттиз йил мобайнида «миллат» деган сўзни тилга олишнинг ўзи хавфли бўлиб қолди. Талай энг ёрқин истеъдодлар «миллатчи» деган тамға остида қурбон қилинди. (Ҳолбуки, Улуғ Ватан урушида мамлакатимиздаги барча миллатларнинг дўстлиги оғир синовдан ўтди.) Сталинизмдан кейинги даврларда, айниқса, турғунлик йилларида эса ҳар бир халқ қисматига оид бўлган муаммолар халқлар дўстлиги деган умумий гаплар ва шиорлар билан хаспўшланди. Ҳолбуки, шиор ҳаётни эмас, ҳаёт шиорни туғдирмоғи керак. Ҳеч шубҳасиз, ҳар бир киши ўзи мансуб бўлган халқ билан фахрланишга тўла хақли. Матбуот ва телевидениеда «улуғ оғамиз», «тенглар орасида биринчи», «ҳақиқий рус қиши», «ҳақиқий рус арчаси», «соф рус тили» каби иборалар тез-тез ишлатилади, унга ғашлик қилмаслик керак. Инсоф билан айтганда, рус халқининг совет халқлари қисматида тутган ўрнини камситиш гумроҳлик бўлади. Бу халқнинг бағри кенглигини, самимийлигини ҳурмат қилиш керак. Шу ўринда бошқа бир ҳақиқатни ҳам айтишга тўғри келади. Модомики, бизда ҳар бир миллат тенг ҳуқуқли экан, демак, ҳар бир киши ўз халқи билан фахрланиши мумкин ва бундан қандайдир «миллатчилик» излаш тўғри эмас. Яқин-яқинларгача аҳвол ҳийла бошқачароқ эди.\nЭркин Воҳидовнинг «Ўзбегим» қасидасига «осилганлар» бўлдими? Абдулла Ориповнинг баъзи шеърларидан «номақбул» кайфият излашлар бўлдими? Расул Ҳамзатовнинг «Доғистоним» асари «Гулистон» журналида эълон қилинаётган пайтда «Бу китобдан миллатчилик ҳиди келяпти», деб тўхтатиб қўйганлар бўлдими? Пиримқул Қодировнинг «Юлдузли тунлар» романини ўтмишни улуғловчи асар, деб баҳолашлар бўлдими? Бўлди!\nСавол туғилади: нега бир халқ вакили бўлмиш шоир ўз халқининг фазилатларини ҳақли равишда улуғлаши мумкин-у бошқа бир халқ вакили ўз халқи ҳақида фахрланиб гапирса, «миллатчи» бўлади? Ахир бу ленинча сиёсатга зид эмасми?\nЎтган йили Москвада СССР Ёзувчилар союзи пленумида шу масалалар очиқ-ойдин ўртага ташланди. Машҳур украин адиби Б. Олейник куюниб шундай деди: «Ўз халқини, ўз тили, маданияти, тарихини ҳаққоний улуғлайдиган одамга нисбатан «миллатчи» ёки «шовинист» деб тамға босишга уринган кимсалар жиноий жавобгарликка тортилсин. Мен шуни талаб қиламан!»\nАлбатта, бир халқни (айтайлик, ўз халқини) улуғлаш бошқа халқларни камситиш ҳисобига бўлмаслиги керак. Бироқ қайсидир шоир ёки адиб ўзи мансуб миллатининг қувоич ва ташвишларини, шодлик ва изтиробларини, ютуқ ва муаммоларини куюнчаклик билан ифода қилса-ю, бундан «миллатчилик» изланса, буни «сталинчилик»нинг давоми деб баҳолаш керак.\nБу — масаланинг маънавий томони. Орада янаям муҳимроқ ижтимоий, иқтисодий жиҳатлар бор. Булар ниҳоятда катта масалалар. Шулардан фақат биттаси ҳақида тўхталиш мумкин. Оддий бир ҳақиқат бор, қайси республика, қайси регион, борингки, қайси мамлакат нуқул хомашё етказиб бермш билан овора бўлса, косаси оқармайди. Чунки хомашё тайёр маҳсулотга нисбатан ҳамиша бир неча баробар (ҳатто бир неча ўн баробар) арзон бўлиб қолаверади. Агар гап Ўзбекистон ҳақида кетадиган бўлса, бизда етиштириладиган пахтанинг 90 фоизидан кўпроғини фақат хомашё тарзида сотмасдан, ўзимизда тайёр маҳсулот даражасига олиб чиқиш, қазилма бойликларини ҳам хомашё сифатида (яъни жуда арзонга) сотмасдан, улардан шу ернинг ўзида маҳсулот яратиш имкони бўлса, республиканинг миллий даромади ўсган ва кўплар иш билан таъминланган бўлур эди. (Албатта, бу ишларни бошқа регионлар манфаатига зиён келтирмаган ҳолда, ақл билан қилмоқ зарур).\nБир нарсани аниқ айтиш мумкин. Сўнгги 20—30 йил ичида қилинган хатоларни уч-тўрт йилда, борингки, ўн йилда тузатиш осон бўлмайди. Бироқ пахта монокультураси, Орол денгизининг ўлими, болаларимизнинг касалманд ва саводсиз бўлиб қолганлиги, ерни аёвсиз заҳарлаш, экологик фожиалар — буларнинг барчаси бугун ва эртага ҳал этилиши лозим бўлган жиддий муаммолар!\nБу ўринда гап фақат битта миллат ҳақида бораётгани йўқ. Модомики биз — совет халқлари бир оила аъзолари эканмиз, хоҳлаймизми-йўқми, бугун бир халқ бошига тушган муаммо эртага бошқа бир қардош халқни ҳам оғир ақволга солиб қўйиши табиий.\nБундай мисолларни кўплаб келтириш мумкин. Лекин афсуски, турғунлик йилларидаги борки иллатларга нуқул Ўзбекистонни рўкач қилиш ҳам инсофдан эмас. Ўзбекистондан марказий районлардаги тўқимачилик корхоналарига тола ўрнига пора олиб борган олчоқлар ҳақида кўп ўқидик. (Булар адолатли гап.) Лекин ўша ерларда тола ўрнига пора олган олчоқлар ҳақида ёзилган мақолаларга, телекўрсатувларга кўзимиз тушмади.\nЁки бошқа бир мисол: Бундан бир мунча муддат аввал самарқандлик врач Ғаффоровнинг ҳаяжонли мақоласи деярли барча матбуот нашрларида эълон қилинди. Бу мақолада ўртага ташлангаи талай фикрларга қўшилиш керак. Ўзбек аёли йил оша туғишни ўйламай, ўз саломатлиги ҳақида ҳам бош қотириши керак. Йил сайин туғилган бола рамақижон бўлиши мумкин. Она, имкон бўлса, дам олиши эарур. Ҳаммаси тўғри. Аммо мақолада барча ҳақиқат тўлиқ айтилган, деб бўлмайди. Аёлнинг (айниқса, деҳқон аёлнииг) қандай шароитда яшаётгани, қандай меҳнат қилаётгани, нима еб, нима ичаётгани мақолада ҳисобга олинмаган. Ўрта Осиёда, жумладан, Ўзбекистонда болалар ўлими фақат кўп туғишга эмас, улар яшаётган шароитга ҳам боғлиқ эканлиги айтилмаган. Қолаверса, нега бошқа регионларда кўп бола кўриш маъқулланади-ю, айнан Ўрта Осиёда оилани «планлаштириш» керак бўлиб қолди, деган муаммо очиқ қолган. Бу эса турли тушунмовчиликларга, норозилик кайфиятларига сабаб бўлди. Мақолада ўқувчининг ғашини келтирадиган яна бир нарса бор: гўё ўзбек қишлоқларида одамлар сандалда ўтираркан ва шу боис ўйламай-нетмай туғдириб ташланган болалар танчага тушиб, майиб бўлиб қоларкан. Биз — бир гуруҳ ёзуачилар Шофиркон районида бўлдик. Шофиркон билан Газли ораси — бир қадам. Биласиз — Газли газ кони. Шофирконда эса табиий газ йўқ. Устига устак, «сенлар газ кони устида ўтирибсанлар», деб кўмир лимитини ҳам кесиб ташлашган. Хўш, одамлар нима қилсин?! Газ йўқ, кўмир йўқ, кесиб ёқай деса дарахт йўқ! Ғўзапоядан бошқа нима бор? Нақотки муаллиф ўзбек деққонини шунчалик калтабин деб ўйласа? Эшигининг тагига табиий газ келса-ю, ўша «аҳмоқ» уйини буғ билан иситишни хоҳламаса).\nКўнгилсиз мисоллар кўпайиб кетяпти. Бироқ тағин битта мисол келтиришга тўғри келади. Ўтган йил охирларида «Комсомольская правда» газетасида «Фарғонача футбол» деган хабар чиқди. Фарғонанинг маҳаллий «Нефтянник» командаси «Нистру» билан ўйнаганида стадионда безорилик рўй берган: ишқибозлар судьяга ҳар хил нарсалар отишган. Муаллиф бу ҳаракатни қоралайди ва жуда тўғри қилади. Лекин, афсуски, хабарда одамнинг энсасини қотирадиган жумлалар анча-мунча. Ишқибозлар ўз командасини гуллар ва «миллий музика» билан кутиб олибди. Бу ерда рақиб команда «сотиб олинар» эмиш, судьяларга «пора берилар»миш, ўз командасининг ўйинчиларига машиналар совға қилинармиш… Савол туғилади. Хўш, томошабинлар ўз командасини миллий музика билан кутиб олса, бунинг нимаси ёмон? Қайси рақиб команда сотиб олинибди? Қайси судьяга пора берилибди? Қайси ўйинчига машина совға қилинибди? Такрор айтаман: безориларни қоралаш керак. Жазолаш керак!\nЭсингизда бўлса, ўтган йили Киевнинг «Динамо» командаси Москванинг «Спартак» коллективи билан ўйнаганида «Динамо» мухлислари бўлмиш безорилар Москва поездининг деразаларини синдириб ташлагани матбуотда хабар қилинган эди. Аммо ўша мақолага «Киевча футбол» деган сарлавҳа қўйилган эмас ва тўғри қилинган. Бештами, юзтами безори туфайли бутун бошли Фарғонани қоралаб, «Фарғонача футбол» деган кинояли сарлавҳа билан чиқиш инсофданми?\nДемоқчиманки, миллий муносабатлар — ниҳоятда нозик масала. Бир қарашда арзимас бўлиб туюлган камситишлар катта тушунмовчиликларга, ҳатто нифоқларга олиб келиши мумкин.\nЎйлайманки, ҳозирги социал-сиёсий ислоҳотлар шароитида миллатларнинг ўз-ўзини англаб етиш жараёни давом этади.\n2. Москвада ёзувчилар пленумида миллий тиллар масаласида кўп гаплар бўлди. Атоқли рус адиби Г. Троепольский шундай деди: «Агар биз миллий тилларни камситсак, миллий тилларни йўқотиб қўйсак, одамларни фикрлаш қобилиятидан маҳрум қилган бўламиз. Негаки, одам аввало, ўз она тилида тафаккур қилади». Чингиз Айтматов билан Нил Гилевич эса ҳар бир халқнинг она тили давлат тили статусини олмоғи керак, деган таклифни ўртага қўйдилар.\nБу гаплар бежиз айтилгани йўқ. Кейинги пайтларда талай ҳолларда (бизнинг республикада ҳам) ҳатто ўз она тилида гаплашишдан «ҳижолат чекадиган» одамлар пайдо бўлди. Ўзбек мактабида ўқиганлар узоққа боролмайди, албатта, рус тилида ўқиш керак, дегаи фикр кучайди. Ҳеч шубқасиз, рус тилини мукаммал билиш (иложи бўлса, бирон чет тилини ҳам ўрганиш) ҳеч қачон зарар қилмайди. Лекин бир тилни улуғлаш иккинчи тилни камситиш ҳисобига бўлмаслиги керак. Ўзбек мактабларида ўқитиш савияси юқори бўлмаса, бунинг учун тил айбдор эмас. Мактаб айбдор, программа ва дарсликлар, педагоглар айбдор. Боланинг (айниқса, қишлоқ боласининг) ўқиш шароити айбдор. Демак, ўқитиш савиясини кўтариш керак. Тағин бир нарсани тан олайлик: яқин-яқинларгача рус тилида ўқитиладиган мактабларда ўзбек тилини ўрганиш ўз ҳолига ташлаб қўйилган эди. Бу масалага шунчаки ортиқча даҳмазадек қараб келинарди. Ҳолбуки, Ўзбекистонда яшовчи қардошларимиз ўзбек тилини билса, бунинг нимаси ёмон?\nБир нарсани кўп ўйлайман: нима учун китобхон улуғ Алишер Навоий асарларини луғат билан ўқийди? Бунинг сабаблари кўп. Биринчидан, Навоий «оҳори тўкилмаган» сўзларни энг кўп ишлатган. У сўз бойлиги уммондек теран ва кенг шоир. Унинг ижодида фақат туркий эмас, форсий, араб, мўғул, хитой сўзлари жуда ўринли ишлатилган. Иккинчидан, вақт ўтиши билан баъзи сўзлар истеъмолдан чиқиб кетиши ҳам мумкин. Лекин яна бир сабаб борки, буни ҳам айтмасдан илож йўқ.\nЎзбек алифбоси қисқа вақт ичида уч марта ўзгарди. Оддий халқ амалда уч марта саводсиз бўлиб, ҳамма нарсани «нолдан» бошлади. Устига устак Сталин репрессияси замонида эски ўзбек графикасида яратилган юз минглаб китоблар ёқилди, сувга оқизилди, ерга кўмилди. Натижада, биз улкан маданий хазинамизни йўқотдик. Китобга тушган сўз эса энг бебаҳо хазина. Ёэув графикаси ўзгармаган грузин ёки арман китобхони эса минг йил аввалги ёдгорликни ҳозир ҳам бемалол ўқийди ва бинобарин, луғат титкилаб ўтирмайди. Энг муҳими — ўз аждодлари яратган хазинадан бемалол баҳраманд бўлади. Баъзилар ҳалиям бўлса, эски алифбога қайтиш керак, дейдилар. Менимча (шахсий фикрим), халқни тағин бир марта саводсиз қилишнинг кераги йўқ. Лекин фарзандларимиз эски хатни изчил ўрганиб борса, ҳамма томонлама ютади.\nЭҳтимол, ҳозирги мавжуд графикамизга бироз ислоҳ киритилар. Шундай қилинсаки, мамлакатимиздаги туркий тилда сўзловчи ўзбек, қозоқ, қирғиз, туркман, қрим-татар, татар, озарбойжон халқлари яратган асарларни таржимонсиз ўқиш имконига эга бўлса. Бу унчалик қийин эмас.\nКейинги пайтда «икки тиллилик» деган ибора устида кўп фикрлар айтиляпти. Бу масалада менинг шахсий (такрор айтаман, шахсий) мулоҳазам қуйидагича: ҳаётда, шахсий мулоқотларда, илмда «икки тиллилик» шубқасиз, фойдали. Аммо бадиий ижодда «икки тиллилик» ғалати туюлади. Троепольский айтганидек, одам ўз тилида мушоҳада қилади. Тасаввур қилинг: мен ўзбек тилида тафаккур қилсам-да, ўша фикрларни хаёлан рус тилига таржима қилиб, асарни русча ёзсам. Бундан рус китобхони нима ютади-ю, мен нимага эришаман? Ёки русча тафаккур қилсам-да, ўзбекча ёзсам… Фикр тушунарли бўлиши мумкин, жумла ҳам маълум маънода ўзбекча бўлиши мумкин, аммо асар руҳи барибир ўзбекча бўлмайди-ку. Бадиий асарда миллий руҳ бўлмоғи лозим. Шоир қайси тилда ёзса, ўша халқ фарзанди бўлади, деган гап бежиз айтилган эмас. Менимча, бадиий асарда «икки тиллилик»дан кўра «бир тиллилик» кўпроқ ўзини оқлайди. Бу ўринда табиий савол туғилади: «хўш, Алишер Навоий сингари ҳам туркий, ҳам форсий ғазаллар ёзган шоирлар-чи? Гап шундаки, ўша ғазалларни ўқиган китобхонлар руҳий жиҳатдан, мушоқада жиҳатидан бир-биридан деярли фарқ қилмаган. Шунинг учуи ҳам мазкур шоирларнинг икки тиллилиги ўзини оқлаган.\nМиллий тилларга давлат тили статусини бериш ҳақидаги ленинча принципни тиклаш масаласи бежиз айтилаётгани йўқ.\n1977 йили қабул қилинган Грузия ССР Конституциясининг 75-моддасида шундай ёзилган: «Грузия Совет Социалистик республикасининг давлат тили грузин тилидир».\nАрманистон ССР Конституциясининг 72, Озарбойжон ССР Конституциясининг 73-моддаларида ҳам шу фикр таъкидланган. Афсуски, бошқа қардош республикалар, жумладан, Ўзбекистон ССР Конституциясида ҳам тил ҳақида ҳеч гап айтилмаган. Ҳолбуки, тил — жамият учун муҳим ижтимоий ҳодиса ва у албатта, Асосий Қонунда ўз ифодасини топиши керак. Менимча, ўзбек тили Ўзбекистон учун давлат тили бўлиши лозим. Айни пайтда, рус тили миллатлар ўртасидаги алоқа воситаси бўлиб қолмоғи ва рус тилини ўрганиш ва ривожлантириш учун ҳамма чораларни кўриш керак. Ҳаётнинг ўзи шуни тақоза қилади.\n3. Ҳеч қайси миллий маданият ўз ҳолича ривожлана олмайди. Маданий алоқаларни кучайтиришнинг йўллари кўп. Афсуски, кейинги пайтларда бу соҳада янги формаларни излаш тугул борларини ҳам унутяпмиз. Қардош республикаларнинг адабиёт ва санъат декадалари, маданият кунлари, ҳафталиклар камайиб кетди. Маданиятлар дўстлиги маданият арбоблари дўстлигига кўп жиҳатдан боғлиқ. Эслаб кўринг: Ғафур Ғулом у ёғи Москва, бу ёғи бутун Ўрта Осиёда барча шоиру алломалар билан шахсан дўст эди. Қозоғистон дейсизми, Тожикистон ёки Туркманистонми, қаерга борса, ўз уйидек эмин-эркин юрар, унинг хонадони ҳам бутун мамлакат ижодкорларига очиқ эди. Ёки Ойбекнинг Мухтор Авезов, Абдулла Қаҳҳорнинг Константин Симонов, Миртемир домланинг Абдулла Тожибоев билан, Шайхзоданинг талай озар шоирлари билан яқинлигини олайлик. Ҳозир шахсий борди-келдилар, бир-икки ижодкорларимизни ҳисобга олмаса, жуда камайиб кетди. Ҳаммамиз ўзимизча «даҳомиз».\nАдабий алоқаларни яхшилашда таржиманинг хизмати беқиёс. Бу — жуда кўп қиррали масала. Уни алоҳида ўрганиш лозим, шекилли. Ҳар қалай бу соҳада қилинадиган юмушлар кўп.\n«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетаси, 1989 йил, 13 январь\n← Аввалги Аввалги Гулчеҳра Асронова. Дилбанд (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Шойим Бўтаев. Мен, онам ва болам (ҳикоя)


Умарали Норматов. Куй таровати, тасвир латофати (2009) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиУмарали Норматов. Куй таровати, тасвир латофати (2009)\n“Бир асар тарихи” туркумидаги бу мухтасар хотира-мақола яхлит бир роман эмас, балки унинг биргина боби ҳақида\n1964 йил ёзининг илк кунлари. Дўрмондаги ёзувчиларнинг ижод уйи бамисоли сўлим бир гўшага айланган чоғлар. Бир оз ҳордиқ чиқариш, айни пайтда, Абдулла Қаҳҳор ижоди бўйича бошлаган тадқиқотимни давом эттириш ниятида бу ерга келганман. “Уч илдиз” романи билан элга танилган ёзувчи Пиримқул ака билан ёндош хонада турамиз. Яқиндан кузатиб билдимки, адиб янги романи — “Қора кўзлар” устида ишлаётган экан. Унинг ишлаш тарзи мени қизиқтирарди. У ниҳоятда батартиб, интизомли, гўё куннинг ҳар бир дақиқаси ҳисоб-китоб, қатъий режа бўйича тақсимлаб қўйилгандай: вақтида ишлар, ухлар, боғ айланиб сайр қилар, ҳамкасблар билан суҳбат қурар, табиийки, мутолаа билан шуғулланар, радио орқали куйлар тинглаб, ором олар… Гоҳо унинг рухсати ёки таклифи билан хонасига кириб янги асар қўлёзмаси устида ишлаш жараёнини кузатардим.\nБир гал Абдулла Қаҳҳор қўлёзма устида ишлаш тарзи хусусида сўз очиб, шундай деган эди: “Мен ёзилган жумлани, ҳатто саҳифани ҳам устидан тузатолмайман. Жумла, ҳатто бутун бир саҳифадаги бир сўзни ўчириб, ўрнига бошқасини ёзиш учун бошқа қоғозга ўша жумла, ҳатто саҳифани кўчириб ёзаман. Бир саҳифани ўрта ҳисоб билан 15-16 марта кўчираман, шубҳасиз, ҳар сафар саҳифага сайқал бераман”. Пиримқул ака ҳам айни устоз йўлини тутаркан, иш столининг ёни-бери ўчирилган, тузатилган қўлёзма варақларига тўлиб ётарди; фақат топ-тоза, бехато, аниқ-тиниқ чиройли саҳифа ҳолига етгунгача қайта-қайта кўчириб ёзар эканлар. Хона бурчагидаги саватча ҳар куни қоралама қоғозларга тўлиб кетар, фаррош аёл ёзувчининг илтимосига кўра уларни ташқарига олиб чиқиб ўчоқда ёқиб юборар эди. Бир гал адибга: “Асарнинг қоралама нусхаларини сақлаб қўйсангиз яхши бўларди” деганимда, у камтарлик қилиб: “Булар сақлаб қўядиган даражада эмас”, дея жавоб қилди.\nДам олиш куни эди. Пиримқул ака бу куни ижодий ишга дам берар экан. Эрталаб хонамга кириб: “Умарали, бугун бир мириқиб дам олсак, ошхонанинг овқати меъдага тегиб кетди, ошпазлик қўлингиздан келади, деб эшитдим, иккаламиз ўчоқда ош дамласак. Абдулла ака айтмоқчи, “гумбаз” ясасак. У кишини ҳам ошга таклиф этамиз. Ошпазга айтиб масаллиғини тайёрлатиб қўйдим”, дедилар. Бажонидил рози бўлдим. Нонуштадан кейин ишга киришиб кетдик. Ош кутилгандан ҳам яхши чиқди. Шайх ака дастурхон устида: “Ёзувчи билан танқидчининг ҳамкорлиги фақат адабиётга эмас, таомга ҳам файз киритар экан”, дея ҳазил қилди. Ошдан олдин қиттак шароб ҳам тортилган эди. Ошдан кейин ариқ бўйидаги чинорлар остидаги думалоқ стол атрофида поядан ясалган креслоларда яйраб-ёзилиб батареяли радиодан куй тинглаб ўтирибмиз. Шу пайт бирдан ўша кезлари бетакрор овози билан элга танила бошлаган ёш хонанда Олмахон Ҳайитованинг “Найлайин” ашуласи тарала бошлади. “Ошиқ Ғариб” достонидан олинган қўшиқнинг “Бир сўз билан ошно ёрим бегона бўлди, найлайин”, “Муҳаббат солган иморат вайрона бўлди, найлайин”, “Ёр йўлида кўзда ёшим равона бўлди, найлайин!” мисралари янграганда, Пиримқул ака сел бўлиб тебраниб хаёллар оғушига чўмди. Сезмай қолибмиз, бирдан ёнгинамизда таниш овоз эшитилди: “Олмахоннинг нолиши сизларни сеҳрлаб қўйибди-ку!”. “Ялт” этиб овоз чиққан томонга қарадик. Рўпарамизда бир қўлида қип-қизил гилос тўла вазани тутганича Абдулла ака жилмайиб турарди. Зарур тадбир туфайли ошхўрликка келолмагани учун узр сўраб, сўнг ҳазил-мутойибага ўтдилар: “Пиримқулнинг оёғи ерга тегмай қолганидан, зиёфат зўр ўтганга ўхшайди”. Кулишдик. Анчагача гилосхўрлик қилиб чақчақлашиб ўтирдик. Абдулла ака кетганидан кейин Пиримқул ака: “Бу одамнинг йўл-йўлакай айтган ҳар бир жумласи, ҳаттоки оддий беғараз ҳазил-мутойибалари ҳам тагдор, маънодор. Бояги ҳазили, бир жиҳатдан, биз учун сийлов, айни пайтда, қиттак шаробхўрлик қилганимизга, қолаверса, менинг бўй-бастимга ишора… Шунинг ўзиям бир мактаб… Сўз айтишда, ёзишда бу аломат зотдан кўп нарса ўрганиш мумкин”, деди.\nОрадан икки кун ўтиб Пиримқул ака “Қора кўзлар”нинг эндигина қўлдан чиққан ниҳоятда чиройли қилиб кўчирилган янги бобини ўқиб кўриш учун қўлимга тутқизди. Ўша заҳотиёқ ўқиб ниҳоятда завқландим. Бу қизлар базми тасвирига бағишланган “Ўткан кунлар”, “Меҳробдан чаён” романларидаги айни шу хил базмларни ёдга туширувчи ажиб бир сурур, айни пайтда, фиғон-алам билан йўғрилган, персонажлар қисмати, руҳиятини ниҳоятда тиниқ, таъсирчан бир тарзда очиб берувчи беназир бадиий лавҳалар эди. Икки кун олдин радиодан тинглаганимиз “Найлайин” ашуласи мисралари энди роман қаҳрамони Жаннатхон овозида ўзгача бир тарзда чуқур дард-алам билан янграрди: “Жаннатхоннинг бениҳоя соф ва жарангли товуши бор эди. Рубобдан чиқаётган оҳанглар қанчалик гўзал бўлмасин, Жаннатхон ашула бошлагач, улар ҳам иккинчи ўринга тушиб қолди. Чўлпонойнинг товуши унинг овозига бирпас эргашиб борди-да, ўзининг ожизлигидан уялгандай йўлда қолиб кетди”.\nҚаҳҳорона бошланган сиқиқ ифодалар Қодирийга хос жўшқин ва латиф мусиқий оҳанг билан йўғрилгани ҳолда “Найлайин” таронаси нағмалари худди моҳир рассомдек жонли чизиб кўрсатилади: “Жаннатхон овозини қўйиб бергиси келмас эди. Аммо юрагидан қуюлиб келаётган дардли ва жозибали ҳислар қафасдан учиб чиққан қушлардай энди унга бўйсунмас эди. Унинг тобора баландлашиб бораётган товуши уйчага сиғмай қолди. Очиқ деразадан ташқарига учиб чиқди-да, ойдин кечада сукутга чўмиб ётган қишлоқ бўйлаб таралиб кетди”. Ниҳоят, куйнинг сўнгги нидоси билан Жаннатхон кўнглидаги ҳамма дардларини тўкиб солгандай бўлади. Шу тариқа, қаҳрамонига қўшилиб ёзувчининг ўзи ҳам куй жўрлигида ич-ичини ўртаётган қалб туғёнларини тўкиб олади.\nКейинчалик танқидчиликда айни шу боб юксак баҳоланди, жумладан, устоз Озод Шарафиддинов “Қора кўзлар”га бағишланган “Улғайиш” сарлавҳали салмоқдор мақоласида “Ёзувчи 30-бобда қизлар базмини тасвирлар экан, Жаннатхоннинг рубоб чалиши ва қўшиғи орқали унинг қалбида туғён ураётган дардларни ҳам нозик ифодалайди”, деб ёзган эди. Камина ҳам айни ўша бобдаги куй таровати, тасвир латофатини баҳоли қудрат таҳлил этишга уринганман. Мен романдаги айни шу бобнинг яратилиш жараёнига гувоҳ ва унинг илк ўқувчиси бўлганим учун фахрланаман.\nИжод жараёни, унинг ҳаётий замини, руҳий ҳолатлари қизиқ, сирли-сеҳрли. Эҳтимол, ўша кунги мароқли давра, радиодан янграган аломат қўшиқ, хонанданинг беқиёс овозидаги дардли нолалар романдаги энг драматик лавҳалардан бири ифодаси ва ечими учун бир туртки, турмушнинг ўзи инъом этган бадиий топилма бўлиб хизмат этган бўлса ажаб эмас.\n«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасининг 2009 йил 1-сонидан олинди.\n← Аввалги Аввалги «Шарқ юлдузи» журналининг 1994 йил сонлари умумий мундарижаси\nКейинги → Кейинги: Мурод Абдуллаев. Тўрғай ва Зарафшон Оролга нажот бахш этиши мумкинми? (2009)


Душанбе ва Москвада миграция соҳасидаги «эрта ечимини талаб қиладиган» масалалар муҳокама қилинди\nДушанбеда миграция соҳасидаги масалаларни муҳокама қилиш учун Тожикистон — Россия музокаралари бўлиб ўтди. Тожикистон Ташқи ишлар вазирлигининг хабар беришича, учрашувда «тезроқ ҳал қилишни талаб қиладиган масалалар кўриб чиқилган».\nТашқи ишлар вазирлигининг хабар беришича, томонлар делегацияларига Тожикистон меҳнат, миграция ва аҳолини иш билан таъминлаш вазирининг ўринбосари Шаҳноза Нодирий ва Россия ташқи ишлар вазирининг ўринбосари Андрей Руденко бошчилик қилишган. Икки мамлакат делегациялари таркибига тегишли вазирлик ва идоралар вакиллари кирди.\n«Шунингдек, томонлар кўриб чиқаётган алоҳида ҳужжатлар лойиҳалари бўйича фикр алмашилди», дейилади ТИВ баёнотида.\nТашқи ишлар вазирлигининг тарқатилишида учрашув тафсилотлари ошкор этилмаган.\nМузокаралар яқинда Москванинг ноқонуний муҳожирларга Россияда бўлишларини қонунийлаштириш учун 15 июнга қадар муддат берилган баёноти фонида бўлиб ўтмоқда.\n16 апрель куни Россия Ички ишлар вазирининг ўринбосари Андрей Горовой Россия Федерацияси Ички ишлар вазирлиги МДҲ вакилларини мамлакат ҳудудида муҳожирларнинг ноқонуний қолиш масаласини «ҳал қилишга» чақирганини айтди.\n«Ҳозирда менинг мамлакатим ҳудудида бўлган сизнинг фуқароларингиз сони ноқонуний ҳисобланади. Агар президент фармони назарда тутганидек, биз ушбу рақамни 15 июнга қадар олиб ташламасак, бу одамлар чегараларни чиқариб юбориш ва ёпишгача жазоланади», — деди Горовой. У ушбу масалани оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликда ҳал қилишни таклиф қилди.\nРоссия Ички ишлар вазирлигининг маълумотларига кўра, ушбу мамлакат ҳудудида 1 миллиондан ортиқ ноқонуний муҳожир бор, уларнинг аксарияти Ўзбекистондан — 332 минг ноқонуний муҳожир, кейин Тожикистон, Украина, Озарбайжон ва Қирғизистон.\nРоссия Тожикистондан келган ноқонуний мигрантлар сони 247 минг кишини ташкил этганини билдирди, аммо Тожикистон Меҳнат вазирлиги бу кўрсаткич «бўрттирилган» эканлигини таъкидламоқда.