Якшанба мутолааси: Эркаклар учун энг яхши совға | "Адолат" СДП\nИшдан қайтган турмуш ўртоғимнинг қовоғидан қор ёғиб, овқатни ҳам ичмасдан, фақат қошиқ билан кавлаб ўтирди.\n- Ҳа, дадаси, тинчликми? Нега кайфиятингиз йўқ?\n- Сен менга мутлақо бефарқсан. Сен учун қоп-қоп рўзғор қилиб, қорин тўйдирадиган одамман холос.\n- Ия, нечун тўсатдан бундай фикрга келдингиз?\n- Рост-да, эрингнинг кўнглини олишни билмайсан. Бугунги байрамга совға тайёрлаш у ёқда турсин тилак ҳам билдириб қўймадинг.\n- Қанақа байрам?\n- Ана! Хатто хабаринг ҳам йўқ.\n- Уфф... Уйда ўтирсам. Қайси сана, қайси кунлигини ҳам адаштириб юбораман. Бугун нечанчи январь ўзи?\n- 14-январь, хоним! Ватан ҳимоячилари куни. Тўғри, ҳарбий эмасман, лекин армияга борганман-ку. Умуман олганда, эркаклар байрами сифатида табриклаб қўйсанг бўларди.\nМум тишлаб қолдим. Аслида бу қандай кунлиги менга маълум, лекин, юқорида айтганимдек, ишда ишлаб ёзув-чизув қилмаганимдан кейин саналарни эслаб қололмайман. Эрим дардини айтишда давом этди:\n- Бугун эрталабдан ишхонамизда байрам бўлди. Хотин-қизлар табриклашди, совғалар беришди. Кўрсанг, барча аёллар бир-бири билан пичирлашиб, эрини қандай табриклашни муҳокама қилиш билан банд. Бири тушлик пайти бозорга югурган, бошқаси кечки овқатга қандай шохона таом пишириш ҳақида бош қотиряпти. Сен эса бугун мошхўрда пиширганингни қара.\n- Мошхўрда ёмон овқат эмас-ку. Қатиқлаб ичиб олинг.\n- Ҳамма гап эътиборда, хотин! Жамоамиздаги аёллар эрига табрик жўнатиш учун интернетдан шеърлар қидиришди. Бир пайт менинг ҳам телефоним овоз чиқариб қолди. SMS сендан эканини кўриб, энди ўқиб беришга, аёлларимизга “шпаргалка” қилишга шайланган эдим, ёзган нарсангни қара: “Нон, олма, қатиқ, кир совун”. Шунақаям тўмтоқ хабар жўнатадими ахир? Хабарингда на кириш, на хотима бор.\n- Нима, мен иншо ёзаётганмидим, кириш-хулоса қилсам? Ўзингиз керакли нарсаларни ёзиб юбор, деб тайинлайсиз-ку.\n- Барака топгур, аввалида салом-алик, табрик, сўнгида ҳеч бўлмаса “Пулингиз кўпайсин” деб қўйиш қийинмиди? Бир дўстим айтарди: “Аввал хотиним “Севаман. Соғиндим”, деб SMS ёзарди, хозир “Картошка, пиёз”дан нарига ўтмайди”. Ошнам ҳам ношукр экан, шу нолиган аёли бугун галстук совға қилибди. Сен-чи?!\nБу эркаклар сира аёлларни тушунмас экан-да. Бошимда мингта ташвиш, байрам эсга келарканми? Эрталабдан кечгача иккита боламнинг кетидан юраман. Тўғрироғи, югураман. Баъзида овқатланишга ҳам вақтим бўлмайди. Эргинамга байрам, шохона таом, романтик табрик керак эмиш. “Қўшнининг хотини қиз кўринар” деганларидек, бошқа аёллар билан солиштирганидан баттар жаҳлим чиқди. Ишидаги аёлларни кўрмасам ҳам аниқ биламан: ҳеч нимадан ками йўқ, эрининг топганини ясан-тусанга совуришдан бошқасини билмайдиган таннослар. Пул топиш учун эмас, куйлагини кўрсатиб кетиш учун ишлайди. Боласи боғчада ёки катта ёшда, яна бир гуруҳи умуман фарзанд кўрмаган, турмушга чиқмаган қизлар. Албатта, уларда байрам нишонлаш-у совға тайёрлашга вақт бор. Мендек иккита ёш болали, уйида иш қайнайдиган аёл билан уларни солиштириш умуман нотўғри. Лекин хўжайним хозир буни тушунармиди...\n- Мен ўзим сизга совғаман! Оилангиз тинч, болаларингиз соғлом, хонадонингиз саришта бўлса, бундан ортиқ байрам бўладими? – дедим лабимни буриб.\n- Эй, бўпти. Хуллас, ўша гап-да! – хонтахта олдидаги ёстиққа ёнбошлаб, уйқуга кетди.\nМен эса келаси йил 14-январни унутиб қўймайман, болаларимнинг отасига бир байрам қилиб берай, деб кўнглимга тугиб қўйдим. Ғиз этиб бир йил ўтиб кетди. Ўтган йили “Ватан ҳимоячилари куни”да ҳар доимгидан ҳам барвақт турдим. Лекин табриклашга шошилганим йўқ, чунки ҳали совға олиб улгурмагандим. Шунинг учун “Дадаси, бугун эртароқ келинг, сизга сюрприз бор” дедим. Турмуш ўртоғим мийиғида кулиб қўйди. Бу кулгиси менга “Табриклашни ҳам қотирасан” оҳангидаги кесатиқдек туюлди. Ҳа, биз бир-биримизни сўзсиз тушунадиган бўлиб қолганмиз. Мен ҳам жавобан юз ифодам орқали “Ҳали қараб туринг!”, деган гапни гавдалантирдим.\nЎғлим 4 ёш, қизим 3 ёшда, боғчага боришмайди. Ўзи бугун буларни онамникига жўнатиб, бемалол байрамга тайёргарлик кўрмоқчи эдим, онам ҳам тўйга бориши керак экан. Майли, ўзим бир амаллайман. Аввало пуфаклар пуфлаб, уйни безатдим. Бунга болалар ҳам қизиқиб қолиб, ўзларича ёрдамлашган бўлишди. Дадаси ҳамирли овқатларни яхши кўради, деб лағмонга ҳамир қориб, тиндириб қўйдим. Орада тортга ҳам тайёргарликни бошладим. Энди совға масаласини ҳал қилишим керак. Бозорга бориш учун болалар ухлаган пайтдан фойдаланолмайман. Чунки иккаласининг кун тартиби икки хил. Бири ухлаганида иккинчиси уйғонади. Ён қўшним билан яқинмиз. Уникига чиқиб, болаларга қараб туришини илтимос қилдим.\n- Пардаларни ечгандим, бугун ювишим керак. Олдингизда ҳижолатдаман... Тўхтанг, қизим қараб турса-чи.\n- Нима, Барно бугун мактабга бормадими?\n- Касал, даволанаётган эди. Эртадан боради.\n- Касал бўлса, болаларга қаролмаса керак – ичимда кўпроқ унинг касали болаларимга юқиб қолишини ўйладим. Буни қўшним ҳам фаҳмлади шекилли.\n- Унчалик касал эмас. Буйраги оғриганди, шунга уйда қолиб укол оляпти.\nКўнглимни тўқ қилиб, 6-синфда ўқийдиган қўшни қизга болаларни топширдим-у, бозорга югурдим. Нима олишга ҳам ҳайронман. Эримга совға олиб ўрганмаганман-да. Кийим-кечаклар растасининг бошида эркаклар қўлқопига кўзим тушди. Совға учун ёмон нарса эмас. Энди танлаётган эдим ҳамки, қўл телефоним жиринглаб қолди. Экранга чиққан уй телефони рақамини кўриб, юрагим шув этди.\n- Келинойи, тез келинг. Шерзод Шаҳинанинг сочига сақич ёпиштириб қўйди. Ҳеч ололмаяпман. Кейин Шаҳина ошхонадаги торт кремидан яламоқчи эди, тоғорачаси билан ерга тўкилиб кетди. Кейинчи...\nҚизнинг қолган гаплари қулоғимга кирмади. Сотувчи “Кўринг, арзон қилиб бераман”, деса ҳам, бир жуфт қўлқопни жойига қўйиб, қушдек учдим. Чиндан ҳам уйда аҳвол чатоқ. Эрталаб ҳамма ёқни чиннидек қилиб тозалаган эдим, мана, бир ойдан бери қаралмаган уйдек ивирсиб кетибди. Шаҳинанинг сочидаги сақични мен ҳам кўчиролмадим. Кесишдан бошқа илож йўқ. Аттанг, туғилганидан бери қайчи теккизмагандик, дадаси шаршарадек бўлишини орзу қилиб, калталатишимизга рухсат бермасди. Қизчамнинг сочлари чиройли бўлиб елкасига тушганди, энди кесилиб, ўғил болаларникига ўхшаб қолди. Торт креми билан бежалган ошхона гиламини айтмайсизми?! Ювганимда хўл бўлиб қолгани учун устидан қоп тўшаб қўйдим. Ўғлимни ухлатдим. “Шаҳинанинг бир ўзи бўлса, эплаш осонроқ”, деб, озодликка чиққандек уйига отилаётган Барнони тўхтатдим. Ахир бозордаги ишим битмади-ку. Байрам совғасиз бўлармиди?! Шошма, кўчага чиқишдан аввал лағмонни чўзиб кетақолай, келиб зирвагини пишираман. Саотга қарасам, ҳали вақт бор, тортга янги крем қилишга ҳам улгурдим.\nКулсангиз ҳам айтаман, уйдан ҳовлиқиб чиқиб, устимга пальтомни илиш ёдимдан кўтарилибди. Юпқа куйлакда бирам совидим-ки, ўша куни қор совуғи, роса изғирин эди-да. Одамлар ҳам менга ғалати қараб қўйишяпти. Яна ўша қўлқоп растасига бордим.\n- Боя арзон қиламан, дегандингиз, укам.\n- Инсоф билан ўзингиз сўранг-чи, келинойи.\n- Нархини тушириб бер – қўшни растадаги сотувчи йигит сўз қотди – Опам бечора поччага совға оламан деб пальтони сотган кўринадилар.\n- Совимаяпсизми? – қўлқоп сотувчиси менга бош-оёқ разм солди.\n- Йўқ, исиб кетяпман! – ёш йигитларнинг калакасига қолганимдан аччиқландим – Беринг, қўлқопни. Ўзининг нархига оламан, арзон қилмай қўяқолинг.\nҚўлқопни олдим-у, пулимни қидириб ҳалакман. Қаерга қўйгандим? Эй, ҳа, пальтомнинг чўнтагида эди-ку. Буни сотувчига хижолатомуз айтиб, қўлқопни қайтариб бердим.\n- Поччага айтиб қўйинг, 8-мартда сизга кармон совға қилсинлар – сотувчилар орқамдан кулганча қолишди.\nЯхшиямки, бозор яқин, пиёда борилади, бўлмаса таксига ҳам пулим бўлмасди. Болалар яхши ўтирганмикин? Қўнғироқ бўлмаяпти-ку, тинчдир-да. Ия, қўл телефоним қани ўзи? Йўқ, пальто чўнтагида эмас, хозиргина қўлимда эди. Демак, боя қўлқопни кийиб кўраётиб, бозорда қолдирганман. Яна ўша бетига қарагим келмаётган сотувчилар олдига боришга мажбур бўлдим.\n- Укалар, илтимос, телефонимни беринглар. Шу ерда унутиб қолдирибман.\n- Биз ҳеч қандай телефонни кўрмадик. Қанақа аппарат эди ўзи?\n- Айпўн 7. Хўжайним туғилган кунимга совға қилгандилар. Йўқолганини билсалар, қаттиқ ҳафа бўладилар – ёш боладек йиғлаб юбордим.\n- Опа, ростдан ҳам биз кўрганимиз йўқ. Атроф тўла одам, олдимиздан мижоз аримайди, кимнингдир кўзи тушган бўлса, дарров чўнтагига солволган-да.\n- Милицияга хабар қилинг – бояги қўшни растадаги йигит доноларча маслаҳат берди.\n- Эй, фойда йўқ, хозирги ўғрилар анойи эмас. Майли, опажон, ҳафа бўлманг, поччам бошқасини олиб берадилар.\nҚўлтиғимдан тарвузим тушиб, уйга келдим. Эшик олдига яқинлашиб, яна бир можарони бошлаганимга амин бўлдим. Эшигимиз қаттиқ ёпса қулфланиб қоладиган хилидан. Мен шошганча ёпиб кетаверибман, калит эса пальто чўнтагида қолибди. Ана холос! Худди болалар ичкаридан очишни биладигандек тақиллатдим.\n- Келинойи, келдингизми? Шерзод телевизорни ағдариб юборди. Шаҳина лағмон ҳамирини олиб...\n- Барно, тепадаги қора темирни кўраяпсанми? Ўшани чапга бурагин.\nҚизалоқ бир нималар қилди, лекин эплолмади. Бу ёқда иккита болам “Қамалиб қолибмиз”, деб йиғини бошлашди. Харчанд овутмай овозларини тиндиролмадим.\nБарнога пальтом чўнтагидан калитни олиб, пастга улоқтиришни буюрдим. Кўчага чиқиб, илишга шай турдим. Иккита болам “Мен отаман, мен отаман”, деб талашишди. Охири ўғлим зўр чиқиб, калитни маҳорат билан чирпирак қилганди, тепадаги дарахт шоҳига илиниб қолди. Мана сизга навбатдаги саргузашт!\nҚўшнимникига чиқиб, турмуш ўртоғимга қўнғироқ қилдим.\n- Дадаси, илтимос, тез келинг!\n- Шошмасанг-чи, борганда кўраман ўша сюрпризингни – кайфияти яхшилиги овозидан билиниб турарди.\n- Қанақа сюрприз?! Эшикни ёпиб, калитни ичкарида қолдирибман. Уйга киролмаяпман, болалар қўрқиб йиғлашяпти. Бўлақолинг, нима қилиб ўтирибсиз?!\nТурмуш ўртоғим бир зумда етиб келди. Кейин ўт ўчирувчиларга қўнғироқ қилди. Барака топгурлар узун нарвонида бешинчи қаватга чиқиб, ойнадан ошиб тушишди. Лекин эшигимизни ичкаридан ҳам очиб бўлмади. Боя Барно очишга уриниб, қулфни бузиб қўйган экан. Яқиндагина уй таъмирланганда ўрнатилган яп-янги эшикни бузишга мажбур бўлдик. Ичкарига кирсак, эримнинг суюкли телевизори ағанаб ётибди. Йўлаклар бўйлаб лағмон ҳамири сочилган. Торт креми бу гал меҳмонхонадаги гиламни бежабди.\n- Болаларни ёлғиз қолдириб, қаёққа кетгандинг? – эрим ғазаб билан бақирди.\n- Бозорга, сизга совға олгани. Байрам билан табрикламоқчийдим – дедим сувга тушган мушукдек.\nХўжайним оғиз жуфтлаб, навбатдаги “ширин сўз”ини айтмоқчи эди, бадабанг овоздан сесканиб тушди. Бу шумтакаларим ёрган сўнгги пуфак эди. Энди эр-хотин пачакилашиб ўтиришга вақтимиз йўқ, мен уйни йиғиштиришим, дадаси телевизорни тузатиши керак. Ҳа, айтганча, эшикка буюртма бериб, уни ҳам ўрнатиб қўйиш лозим.\nАгар кечки пайт хўжайним хужумга ўтса, ҳамма айб ўзидалиги – ўтган йили мендан гина қилиб, табриклашга мажбур этгани, шунинг ортидан олам жаҳон можаро чиққанини айтаман, деб ичимда “репетиция” қилиб турган эдим, аммо у чурқ этмади. Ўзини айбдор санагани учун эмас, мендан шу даражада ҳафа бўлдики, койишга ҳам арзитмади. Буни нигоҳидан уқиб олдим.\nТонгда бир парча қоғозга хат ёзиб, костюмининг чўнтагига солиб қўйдим. Ахир телефоним йўқ, SMS ёзолмайман. Номамда қуйидаги сўзлар битилган эди: “Ассалому алайкум, дадажониси! Ўтган бўлса ҳам, байрамингиз билан табриклайман! Доим бизнинг суянчимиз бўлиб юринг! Шу десангиз, бугун ишдан қайтишда антибиотик укол, тумовга қарши дори, исириқ ва ниқоб олиб келсангиз. Иситмам чиқиб, томоғим оғрияпти. Кеча совуқда шамоллаб қолибман. Олдиндан раҳмат! Пулингиз кўпайсин!”.\nВақт учаётганини қаранг, яна бир йилни тугалладик. “Ватан ҳимоячилари куни”га ҳам оз қолди. Бугун турмуш ўртоғимнинг ўзи эслатма берди:\n- Онаси, сен байрам-пайрам, совға-повға деб бош қотириб юрма, хўпми? Ўзинг менга катта совғасан! Оилам тинч, болаларим соғлом, хонадоним саришта бўлса, бундан ортиқ байрам бўлармиди?!\nДУРДОНА ёзиб олди


Биз, ўзбеклар, меҳмондўст, болажон халқмиз. Кенг ва ёруғ уйимиз бўлишини, унда ширин-шакар фарзандларни тарбиялаш, яқинларимиз дийдоридан баҳраманд бўлишни орзу қиламиз. Аммо бу орзулигича қолиб кетмаслиги, яқин келажакда амалга ошадиган мақсадга айланиши керак. Бизда мақсадингизни тезроқ амалга ошириш учун ҳамёнбоп таклиф бор.\nБундан бир неча ой олдин Limonaria Village’нинг 52 та коттежлари сотуви йўлга қўйилганлиги хабар қилинганди. Айни вақтда сотилганларидан атиги 10 та коттеж қолди ва айнан сиз ушбу хонадонлардан бирини 20 фоизгача чегирма билан харид қилишингиз мумкин. Шошилинг, чегирмадаги хонадонлар сони атиги 10 та!\nБунёдкор кўчаси, Локомотив истироҳат боғига яқин ҳудудда Hi-Tech услубидаги эксклюзив коттеж уйлар ўз эгаларини кутмоқда. Коттежлар комплекси 52 та хонадондан иборат шаҳарча кўринишида бўлиб, замонавий хавфсизлик тизими билан тўлиқ жиҳозланади. Бу билан оила аъзоларингиз саломатлиги, мол-мулкингиз хавфсизлиги тўлиқ таъминланади.\nШаҳарчада кундалик ҳаёт учун зарур бўлган турли маиший хизмат кўрсатувчи шохобчалар, жумладан, болалар майдончаси, футбол стадиони, спорт тренажёр заллари, гўзаллик салонлари, озиқ-овқат дўконлари мавжуд. Бу эса вақт жиҳатидан анча қулайдир.\nҲар бир коттеж Hi-Tech услубида қурилган бўлиб, одатий ва биз ҳар куни кўзимиз тушадиган, ҳатто инсонни зериктирадиган кўринишдаги хонадонлардан тубдан фарқ қилади. Битта Limonaria коттежи умумий 307 кв.м майдонни эгаллаган бўлиб, 2 та қават ва битта ерости майдонига эга. Ҳовли эса 35.2 кв.м яшил ҳудуд ва 18 кв.м майдон эса автомобиль қўйишга мўлжалланган усти ёпиқ майдонча (навес)дан ташкил топган.\nАгар сиз тайёр таъмирланган коттежлардан бирини харид қилсангиз, у фақат 2 қават (ерости қисми бундан мустасно)дан иборат бўлади. Яъни бу билан сизда уйни ҳамёнбоп нархда сотиб олишга имконият пайдо бўлади. Уй ички қисми учун тақдим этилаётган 3 хил турдаги (Silver, Gold, Platinum) дизайн лойиҳаларидан бири – Gold лойиҳаси асос қилиб олинади.\nШошилинг! Атиги 10 та коттеж қолди. Ҳозирдан ҳаракатни бошланг.\nҚолган батафсил маълумотни қуйидаги телефон рақамлари орқали билиб олишингиз мумкин: +998 55 500 88 22\nLimonaria Village – келажак уйлари


Вафот этган коронавирус беморлари мутахассислар назоратида дафн этилади – Газета.uz\nКоронавирусдан вафот этганларнинг дафн маросимидан.\nФото: Шаҳноза Ҳасанова\nLotinchada 17 август 2020, 09:20 Коронавирус\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги матбуот котибининг хабар беришича, коронавирус билан касалланган бемор вафот этса, беморни дафн этиш жараёни мутахассислар назоратида ўтади.\nХабарда айтилишича, бемор вафот этган тақдирда ҳеч қачон бирор шифокор уни шундай чиқариб яқинларига бериб юбора олмайди. Бундай ҳолат юз берган тақдирда, ўша ходимга нисбатан чора кўрилади.\n«Биринчидан, жасадни унинг яқинларига бериш жараёнига даволовчи шифокор аралашмайди. Иккинчидан, барча ишлар патологик анатомия муассасасида белгиланган тартибда бажарилади. Қолаверса, муассаса ходими жасадни ўрашдан олдин, албатта унинг юзини яқинларига кўрсатиб, аниқлик киритади. Барча жараёнлар ҳужжатда тўла акс этади», — дейди Республика патологик анатомия маркази директори, профессор Ражаббой Исроилов.\nҲозирги кунда коронавирусдан вафот этган беморларни дафн этиш жараёни Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Республика санитария эпидемиологик осойишталик агентлиги ходимлари иштирокида амалга оширилади.\nВазирлик вакили ушбу шароитда аҳолидан турли хил миш-миш ва асоссиз хабарларга ишониб қолмасликни сўради.\nОлдинроқ, Ўзбекистон мусулмонлари идораси пандемия шароитида маййитни, хусусан коронавирусдан вафот этган марҳумларни ювиш, кафанлаш ва дафн этиш маросимлари қандай ўтказилиши борасида тушунтириш берган эди.\nПандемия шароитида дафн маросимлари қандай ўтказилиши керак? 4 август 2020, 11:22


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - “Бизга ҳам ўргатинглар...” деб қолишди\n“Бизга ҳам ўргатинглар...” деб қолишди\nҲунармандларимиз асарлари халқаро кўргазмаларда\n2011 йил ҳунармандларимиз бир неча халқаро кўргазмаларда иштирок этишди. Июл ойида улардан ўн беш нафарининг асарлари Санта Фе шаҳрида (АҚШ), яна уч нафарининг асарлари Теҳронда ўтказилган кўргазмаларда намойиш этилди. Эрон Ислом Республикаси президенти Теҳрон кўргазмасига ташриф буюриб, ҳунармандларимизни алоҳида табриклади.\nЎтган йилнинг 25 ноябр – 4 декабр кунлари бир гуруҳ ҳунармандларимиз Анқара шаҳрида ўтказилган “Қўл санъатлари” халқаро кўргазмасида иштирок этиб қайтишди. Ўзбекистон Ҳунармандлари уюшмаси, Туркиянинг Ўзбекистондаги элчихонаси ушбу сафар ташкилотчилари бўлишди. Кўргазмада ўттиздан ортиқ мамлакатдан усталар қатнашди.\nЎзбекистонлик Муҳсин Фасиҳиддин ўғли заргарлик, Дилором Ғуломова миллий либослар безаги, Сайёра Умарова зардўзлик, Зафаржон Рустам ўғли ёғоч ўймакорлиги, Лазизхон Музаффар ўғли шарқ миниатюраси, Баҳодир Ҳабибуллоҳ ўғли хаттотлик, Дониёр Абдуманнон ўғли наққошлик, Мирҳамид Мирзиёд ўғли лок миниатюраси, Хайруллоҳ Қудратуллоҳ ўғли терига бўртма ёзув ва нақшлар бериш, Файзуллоҳ Баҳромхўжа ўғли ёғоч ўймакорлиги йўналишида иштирок этишди.\nЁғоч ўймакор усталаримизнинг санъати жуда нозик ва жилвакорлиги билан ажралиб турди. Айниқса, бир бўлак ёнғоқ тахтасидан елимсиз ва михсиз ишланган 16 хил кўринишга кирадиган ўймали лавҳлар, қалам қутилар, ёнғоқ ёғочидан ўйилган лаганлар мухлислар эътиборини қозонди. Миниатюрачиларимиз ва наққошларимизнинг ниҳоятда нозик ишланган асарларини кўрганда ҳатто: “Булар қўл иши эмасов!..” дея ажабланганлар ҳам бўлди. “Бизнинг ёшларга ҳам нақш санъатини ўргатинглар, керакли шарт-шароитни яратиб берамиз”, деб илтимослар қилишди.\nТуркия телевиденияси ўзбек ҳунармандлари ҳақида жонли эфир учун кўрсатув тайёрлади. Кўргазма якунида Туркия жумҳурияти Маданият ва сайёҳлик вазирлиги қошидаги “REMFUAR” ташкилоти мудири Ремзи Чайир ўзбек усталарига миннатдорлик билдирди ва халқаро кўргазманинг махсус фахрий ёрлиқларини топширди. Бундай мукофот фақат ўзбек ҳунармандларига насиб этди.\nХайруллоҳ ҚУДРАТУЛЛОҲ ўғли


Фарғонада кимёвий модда ичиб вафот этган ўқувчи ҳақида ахборот берилди\nБош прокуратура Фарғона вилоятида кимёвий модда ичиб вафот этган ўқувчи билан боғлиқ ҳолат юзасидан расмий ахборот тарқатди.\n15.02.2019 йил куни соат 17:00 ларда Ўзбекистон тумани, Ўқчи МФЙ, Ўқчи-дашт қишлоғи, Сой бўйи кўчаси 104-уйда яшовчи, 23.01.2003 йилда туғилган вояга етмаган С.А. яшаш хонадонида номаълум кимёвий моддани эҳтиётсизлиги оқибатида ичиб юборишини натижасида тан жароҳати олиб, туман марказий шифохонасига олиб келинган.\nҲолат юзасидан туман прокуратураси томонидан терговга қадар текширув олиб борилмоқда. 18.02.2019 йил куни судга оид тиббий экспертизаси ҳамда олинган номаълум кимёвий модда бўлаги таркибини аниқлаш бўйича судга оид кимёвий экспертизалар тайинланган.\nСудга оид тиббий экспертизанинг 19.02.2019 йил кунги №63-сонли хулосасида вояга етмаган С.А.да геморрогик перитонит ва ошқозон деворлари бутунлигининг бузилиши билан кечган ошқозон ва 12 бармоқли ичакнинг бир қисми кимёвий куйиши бўлиб, бу оғиз орқали қабул қилинган кимёвий модда таъсири натижасида юзага келганлиги қайд этилиб, ушбу жароҳатлар ҳаёт учун хавфли оғир шикастлар тоифасига киришлиги кўрсатилган.\nҲолат юзасидан вояга етмаган С.А.нинг ўзи тушунтиришида, 17-сонли умумтаълим мактабининг 10 а-синфида ўқийдиган М. исмли бола номаълум дори моддасини бериб ичиши кераклигини айтганлигини ва кейин номаълум дори моддасини яшаш хонадонига келиб ичганлигини билдириб ўтган.\nБундан ташқари, ҳолатни ҳар томонлама текшириш мақсадида 20.02.2019 йил куни вояга етмаган С.А. ўқиган тумандаги 17-сонли умумтаълим мактабининг кимё лаборатория хонасида мавжуд моддаларнинг сақланишини қонунийлигини ўрганиш юзасидан вилоят ХТБга текширув тайинланган.\nТерговга қадар текширув давомида 26.02.2019 йил куни вояга етмаган С.А. туман шифохонасининг реанимация бўлимида вафот этган ва шу кундан унинг ўлими сабабларини аниқлаш мақсадида судга оид тиббий экспертиза тайинланган.\nҲозирда мазкур ҳолат юзасидан терговга қадар текширув ҳаракатлари давом этмоқда.


Туркияда украиналик топ-модель аёвсиз калтакланди - видео\n15:47 05.08.2020 (Янгиланган 17:16 05.08.2020)\nУкраиналик топ-модель Дарья Кирилюк Туркияда пляж қоровуллари томонидан калтаклангани юзасидан шикоят қилди.\nТОШКЕНТ, 5 авг — Sputnik. Украиналик топ-модель Дарья Кирилюк ва унинг йигити ва дўстлари Туркияда пляж қоровуллари томонидан калтаклангани юзасидан шикоят қилди.\nТуркиянинг Snob Magazin нашри “Чешме” курортида Кирилюк билан боғлиқ ҳодиса акс этган видеони эълон қилди.\nБундан аввал Кирилюк инстаграмда Момо пляжида қоровуллар ҳужумига учрагани ҳақида маълум қилганди. Унинг сўзларига кўра, тўрт нафар аёл калтакланган.\nПляж маъмурияти ушбу ҳолат ҳудуд ташқарисида юз бергани ва унинг ходимлари бунга алоқаси йўқлигини маълум қилган.


Коррупция 22.07.2020 12:39\nМансабдорларга берилган ҳар қандай шаклдаги «мукофот ёки совға», бу - коррупция! СИНГАПУР ТАЖРИБАСИ...\nКоррупция – бу жамиятни турли йўллар билан исканжага оладиган даҳшатли иллат.\nУшбу зарарли ҳодиса катта ва кичик, бадавлат ва камбағал бўлишидан қатъи назар, барча мамлакатларда учрайди. Бу иллатни бартараф этиш бўйича жаҳон ҳамжамияти томонидан бир қатор самарали ишлар амалга оширилмоқда. Шу нуқтаи назардан, бу борада илғор мамлакатлар тажрибасига тўхталиб ўтиш мақсадга мувофиқ.\nСингапурда доимий фаолият кўрсатувчи ихтисослаштирилган орган – сиёсий ва функционал мустақилликка эга бўлган Коррупция ҳолатларини қидириш бюроси (ингл. Corrupt Practices Investigation Bureau) 1952 йилда ташкил этилган бўлиб, коррупцияга қарши курашишда муҳим бўғин ҳисобланади. Ушбу мустақил орган Сингапур иқтисодиётининг давлат ва хусусий секторларида коррупциянинг олдини олиш чораларини кўради, бунда мансабдор шахсларга берилган ҳар қандай шаклдаги «мукофот ёки совға» коррупция сифатида қаралади.\nКорея Республикасида Коррупцияга қарши курашиш бўйича мустақил комиссия (ингл. Anti-Corruption and Civil Rights Comission) фақат Президент олдида ҳисобдор ҳисобланади, ушбу комиссия мамлакатда антикоррупцион сиёсатни мувофиқлаштиради, коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги қонунчиликни такомиллаштириш билан шуғулланади, коррупциявий хавф-хатарлардан хабардор этиш масалалари бўйича халқаро ҳамкорликни амалга оширади, антикоррупцион дастурларнинг амалга оширилиши юзасидан даврий ҳисоботлар тақдим этади ҳамда бошқа бир қатор вазифаларни бажаради.\nКоррупцияга қарши курашиш бўйича алоҳида давлат органлари Европа давлатларида ҳам мавжуд. Масалан, Финляндияда коррупцияга қарши курашиш билан президент томонидан лавозимига тайинланадиган ҳамда бошқа давлат органларидан мустақил бўлган Адлия омбудсмани (фин. Justice-Ombudsman) шуғулланади.\nШу каби, Францияда Коррупциянинг олдини олиш марказий хизмати (фр. Service central de prevention de la corruption, SCPC), Руминияда Миллий антикоррупцион директорат (ингл. National Anti-Corruption Directorate), Латвияда Коррупцияга қарши курашиш ва олдини олиш бюроси, Литвада Махсус тергов хизмати, Украинада Миллий антикоррупцион бюро порахўрликка қарши фаол кураш олиб боришади.\nШу ўринда, Сингапур тажрибасига алоҳида тўхталиб ўтадиган бўлсак, 1867 йилдан 1958 йилгача Сингапур Британия империясининг мустамлакаси эди. 1959 йилдан бошлаб Британия империяси таркибида ўзини ўзи бошқарадиган давлатга айланди. Ли Куан Ю ўзининг «Халқ ҳаракати» социал-демократик партияси билан сайловларда ғалаба қозониб, бош вазирликни эгаллади. Инглизлар кетиб, Сингапур автономияга эга бўлганида, у жуда оғир аҳволда эди. Мамлакатда ишсизлик даражаси юқори, саводхонлик даражаси паст, ресурслар ва ер етишмовчилиги мавжуд эди. Шунингдек, Африка мамлакатлари даражасидаги ўта коррупциялашган давлат эди. 1963 йилда референдум натижасида Сингапур Малайзия Федерацияси таркибига киритилади, аммо Малайзия ҳукумати Сингапурдаги вазият оғирлиги туфайли ундан воз кечишга қарор қилади. Натижада, 1965 йил 7 август санасида у ундан чиқарилди ва 1965 йил 9 августда Сингапур мустақиллиги эълон қилинди.\nТаъкидлаш керакки, Ли Куан Ю 1959 йилдан 1990 йилгача бош вазир бўлиб ишлаган. Йиллар давомида бой табиий захиралардан маҳрум бўлган Сингапур кўплаб ички муаммоларни, шу жумладан, коррупцияни енгиб, ҳаёт даражаси юқори бўлган ривожланган давлатга сакраб чиқишга муваффақ бўлди. Ҳозирги вақтда Сингапур коррупция йўқлиги учун, иқтисодий эркинлик ва ривожланиш даражаси бўйича жаҳон рейтингида етакчи ўринларни эгаллаб турган давлат ҳисобланади.\nЛи Куан Ю «Сингапур тарихи: учинчи дунёдан биринчисига» китобида Сингапурнинг мустақил давлат сифатида шаклланишининг қийин йўллари, қарорлар қабул қилишдаги муҳим қадамлар, ёш суверен давлат ҳокимияти ва гуллаб-яшнаши учун кураш ҳақида гапириб, коррупцияга қарши қандай курашиш мумкинлиги ҳақида сўзлаб беради.\nСингапур мисоли шуни кўрсатадики, сиёсий ирода, самарали коррупцияга қарши қонунчилик ва коррупцияга қарши мустақил коррупция органи ёрдамида коррупция бир неча йил ичида жуда паст даражага туширилиши мумкин.\nМустақиллик йилларида Сингапур камбағал мамлакат бўлиб, ҳатто тоза сув ва қурилиш қумини импорт қилишга мажбур эди. Сингапур оғир иқтисодий аҳволда эди ва қонунсизлик, коррупция билан овора бўлди.\nМамлакат раҳбарлари коррупция ва ўзбошимчаликка қарши курашиш зарурлигини англаб етдилар, шуларсиз мамлакатнинг келажаги йўқлигини англади. Бу қатъийлик ва изчиллик билан ажралиб турадиган чора-тадбирларнинг бутун тизимини қабул қилиш учун асос бўлиб хизмат қилди. Мансабдор шахсларнинг хатти-ҳаракатлари тартибга солинди, бюрократик процедуралар соддалаштирилди ва қатъий назорат юқори ахлоқий меъёрларга риоя қилиниши таъминланди. Ушбу чора-тадбирларни амалга оширган ва бугунги кунда ўз ваколатларини сақлаб қолган орган коррупцияга оид ишларни тергов қилиш бўйича ихтисослаштирилган бюро эди. Кучли ҳаракатлар, шу жумладан барча божхона ходимларини ишдан бўшатиш кўплаб давлат идораларида амалга оширилди. Ушбу чоралар ҳукуматнинг иқтисодиётга аралашувининг пасайиши, мансабдор шахсларнинг иш ҳақи оширилиши ва давлат хизмати ходимларини тайёрлаш билан бирлаштирилди.\n1965 йилда Сингапур мустақилликка эришгач, Ли Куан бошчилигидаги сиёсий раҳбарлар ўзларининг бойликлари, даромадлари, тижорат манфаатлари ва молиявий операциялар тўғрисидаги барча маълумотларни очиқ қилиш орқали амалдорлар ва фуқаролар шаффофлик моделига айланишга қарор қилишди. Коррупцияга қарши курашиш ва фуқароларнинг ҳукуматга бўлган ишончини ошириш ҳукуматнинг асосий вазифаларидан бири бўлди. Ли Куан Ю бошчилигидаги Халқ Ҳаракати Партиясининг «Агар сиз коррупцияни енгмоқчи бўлсангиз, дўстларингиз ва қариндошларингизни қамоққа юборишга тайёр бўлинг» асосий шиори ҳам коррупцияга қарши курашга қаратилган эди.\nТарихнинг кейинги йиллар шуни кўрсатдики, Сингапур ҳукумати ўз режалари ва ниятларини амалга ошириш учун етарли сиёсий ирода бор эди. Сингапур раҳбарлари коррупция ва қонунсизликка қарши курашмасдан мамлакатнинг келажаги йўқлигини тушунишди.\nЛи Куан Ю ҳукумати коррупцияга қарши курашишда бир қатор қийинчиликларга дуч келди. Коррупцияга қарши қонун кескин заиф эди. Кўплаб коррупцион жиноятлар унинг доирасидан ташқарига чиқди ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари ходимлари ўз вазифаларини самарали бажаришга қодир эмас эдилар. Бундан ташқари, самарасиз қонунчилик ва кўп сонли мансабдор шахсларнинг коррупцияга аралашгани сабабли жиноятларнинг далилларини топиш жуда қийин бўлди.\nДавлат амалдорлари тижорат секторидаги ишчиларга қараганда анча кам ойлик маош олар эдилар. Уларнинг кўплари ўз лавозимларидан шахсий манфаатлар учун фойдаланишар, аҳолининг билим даражаси ва ҳуқуқий маданияти паст бўлганлиги туфайли бу иллат яна ҳам ривожланиб борар эди.\nДастлаб, инглизлар томонидан тузилган Коррупция ишларини тергов қилиш бюроси ходимлари маҳаллий полиция таркибидан тузилганлиги ва ушбу ҳодисага қарши жиддий курашга руҳий жиҳатдан тайёр эмаслиги билан мураккаблашди.\nАммо ушбу бюро фаолияти такомиллаштирилиши ёрқин келажакка йўл очиб берди.\nБюро давлат ва хусусий секторлардаги коррупцияни текширувчи ва жиноий жавобгарликка тортадиган давлат ташкилоти бўлиб Буюк Британиянинг мустамлака ҳукумати томонидан 1952 йилда ташкил этилган эди. Кейинчалик 1960 йилда кучга кирган Коррупциянинг олдини олиш тўғрисидаги қонун Бюрога кенг қамровли тергов ваколатини берди.\nБюронинг асосий вазифалари: давлат ва хусусий соҳалардаги коррупция тўғрисидаги аризаларни ўз ичига олган шикоятларни кўриб чиқиш, мансабдор шахслар томонидан қилинган бепарволик ҳолатларини тергов қилиш, шунингдек уларнинг ҳаракатлари ва қарорларининг қонунийлигини текшириш кабиларни қамраб олар эди.\nБюро агар қонун ҳужжатларига мувофиқ бундай асослар мавжуд бўлса, ҳаттоки суднинг қарорисиз коррупцияда айбланганларни ушлаб туриш ва қидириш ҳуқуқига эга. Нафақат гумон қилинувчини, балки унинг қариндошлари ва кафилларини ҳам текшириши, уларнинг ҳар қандай банк ҳисоб рақамлари ва молиявий ҳисоб-китобларини текшириши мумкин.\nБюро кўплаб сингапурликларнинг, айниқса коррупцияга мойил бўлганларнинг қалбида қўрқувни уйғотди. Бюронинг самарали ишлаши ва аёвсиз жазолаш усуллари учун ҳурматга сазовор бўлди.\nБюро ҳар қандай фуқарони, мақомидан, мансабидан ёки динидан қатъи назар, судга олиб боришга ҳақли. Юқори давлат амалдорлари учун истиснолар мавжуд эмас.\nИшбилармонлик муҳитининг шаффофлигини қўллаб-қувватлаш учун Бюро хусусий секторда коррупцияни текширади, пора ва пул ювиш билан шуғулланади. Қонунга мувофиқ муайян етказиб берувчидан товар сотиб олиш учун таклиф қилган, берган ёки пора берган ёки «бонус» олган ҳар қандай шахс жаримага тортилиши ёки вақтинча қамоққа олиниши мумкин. Бундан ташқари, суд олинган пора эвазига жарима ундиради. Бошқа бировнинг номидан пора таклиф қилган ёки қабул қилган ҳар бир киши, худди ўзи учун ҳаракат қилгандек жазоланади.\nБош вазир девони билан боғлиқ ҳолда Бюрони бевосита унга ҳисобот берадиган директор бошқаради. Аслида, бу Сингапур Бош вазири маъмуриятининг бўлинмаси. Шундай қилиб, агентлик полиция ва бошқа ҳукумат идораларидан мустақил бўлиб, бутун бюрократиядан, шу жумладан, вазирлар мансабдор шахсларидан муҳим сиёсий ва функционал мустақилликка эга.\nБюронинг ахборот ва қўллаб-қувватлаш хизмати давлат лавозимларига тайинланиш учун номзодларни танлаш ва уларни кейинчалик лавозимга кўтариш, ҳаттоки давлат хизматчиларининг малакасини ошириш учун жавобгардир. Давлат хизматига номзодлар танлов асосида ўтказилади. Бу мутахассисларга чет элликларга Сингапур фуқаролигини олганда ёки давлат контрактларини олиш учун тендер пудратчиларига рухсат бериш тартибига ўхшайди.\nБюро терговчилари қуйидаги ваколатларга эга: қонунга мувофиқ ҳибсга олиш, коррупция жиноятларида гумон қилинган ҳар қандай шахсни, агар ишончли манбалардан маълумот олинса, унга қарши даъволари бўлган ҳар қандай шахсни чақиртирмасдан ҳибсга олиш, терговчи ҳар қандай ҳибсга олинган одамни ноқонуний фаолиятга оид далиллар мавжуд бўлса, қидирув уюштириш, полицияни сафарбар этиш.\nБюро терговчилари ашёвий далилларни тортиб олиш, берилган чақирув асосида Бюро ходимлари исталган хонага, ҳаттоки куч билан кириб, тинтув ўтказиш, коррупция билан боғлиқ ҳар қандай ҳужжатлар, буюмлар ёки мулкни тортиб олиш ҳуқуқига эга.\nСингапур қонунчилигида пора тушунчасининг зарур элементи «коррупцион тақдирлаш» бўлиб, унга қуйидагилар киритилган:\nпул ва ҳар қандай совғалар, гонорарлар, займлар, мукофотлар, комиссион ва қимматли қоғозлар, кўчмас ва кўчар мулклар;\nҳар қандай мансаб, амал ва контракт;\nқарзларни сўндириш ва улардан озод этилиши, ҳар қандай мажбурият ва вазифалардан воз кечилиши;\nолдинги ва келажакдаги жарималардан озод этилиш;\nҳар қандай турдаги мукофотлашга ваъда бериш каби ҳолатлар.\nШунингдек, давлатнинг амалдорларига коррупцияга алоқадор тақиқланган хатти-ҳаракатлар ҳам аниқ ва лўнда қилиб белгиланган. Улар:\nбажарилган иш учун ҳар қандай «миннатдорчилик ҳақи» олиш;\nбирор ҳаракатдан тийилиш учун совға-саломлар олиш;\nдавлат зарари ҳисобига қонундаги «бўшлиқлардан» фойдаланиш ва тадбиркорларга ўргатиш;\nрасмий муносабатдаги шахсдан қарз олиш;\nатайин расмий ҳужжатларда хато қилиш;\nрасмий муносабатда бўлган бошқа шахслар билан тушлик қилиш ёки биргаликда ҳар қандай кўнгилхушлик қилиш;\nрасмий муносабатда бўлган ҳар қандай шахснинг бизнесига пул киритиш;\nўз шахсий ҳаётидаги бирор ишни бепул қилиб беришларига кўндириш;\n• расмий муносабатда бўлган ҳар қандай шахс билан муносабатда бўлиш ёки мухлислик қилиш;\n• бирор компания ҳисобидан ўқиш баҳонасида хорижга юбориш;\n• расмий муносабатдаги шахснинг уйига ёки офисига ташриф буюриш;\n• бирор шахсга ўзининг займлари ёки бошқа тўловларини қилишига рухсат бериш.\n1959 йилда Сингапур жуда камбағал давлат ҳисобланган. Коррупцияга қарши курашиш сиёсати ва унда Бюро фаолиятига таяниш Сингапурга кўплаб ижобий ўзгаришлар олиб келди.\nЎтган асрнинг 90-йиллар охирида Сингапур иқтисодиётида юқори ўсиш суръатлари кузатилди. Нефтни қайта ишлашда дунё миқёсида 3-ўринда турувчи марказга айланди. Компьютерлаштириш ва роботларни реализация қилиш бўйича Осиёда Япониядан кейинги ўринга чиқди. Ушбу кичик шаҳар-давлатга (майдони 725,1 км кв – дунёда 171-ўринда) йилига 8 миллион нафар сайёҳлар ташриф буюради. Аҳоли сонига нисбатан бизнес юритувчилар миқдори бўйича дунёда АҚШдан кейинги ўринни эгаллайди. Яъни умумий аҳоли сонидан тадбиркорлик субъектлари сони кўп. Аҳоли саломатлиги билан самарали ишлаш бўйича ҳам дунёда иккинчи ўринда дея тан олинган. Сингапур фуқароларининг паспортининг кучи ҳам дунёда иккинчи ўринни банд қилган, яъни бу паспорт билан дунёнинг жуда кўп давлатига визасиз киришингиз мумкин. Мамлакат ялпи ички маҳсулотнинг аҳоли жон бошига нисбати бўйича 1959 йил 400 АҚШ доллари бўлган бўлса, Ли Куан Ю Бош вазирликдан кетган йили, 1990 йилда бу рақам 12,200 АҚШ долларига етган. 2019 йилда эса номинал ялпи ички маҳсулот 362 миллиард долларни ташкил этган.\nБу натижалар ниманинг ортидан деб ўйлайсиз? Албатта, коррупцияга қарши курашнинг самарали ва амалий чоралари туфайли Сингапур бугун оламга машҳур!\nТошкент давлат юридик университети Тил ўргатиш кафедраси ўқитувчиси


COVID-19 ЖАМИЯТ | ОБЩЕСТВО\nCAAN – caa-network.org вебсайтида «ПостСоветистон» лойиҳаси ишга туширилди. Ушбу лойиҳа доирасида Марказий Осиё мамлакатлари жамиятлари, иқтисодиёти ва маданиятидаги чуқур, аммо ҳар доим ҳам тушунарли бўлмаган ўзгаришлар муҳокама қилинади. Турли соҳаларда фаолият юритаётган мутахассислар иштирокидаги суҳбатлар подкаст шаклида вебсайтга жойлаштириб борилади.\n“КОВИДдан сўнг” деб номланган 1-мавсумнинг 1-эпизоди пандемия даврида рақамли таълимнинг ижобий ва салбий жиҳатлари муҳокамасига бағишланган.\nЭпизод 1. Рақамли таълим: масаланинг ижобий ва салбий жиҳатлари\nАссалому алайкум, «ПостСоветистон» подкастига хуш келибсиз. Мен унинг бошловчиси Дониёр Мўлдаханов бўламан.\nБизнинг синов мавсумимиз коронавирус пандемиясига – айнан пандемия постсовет жамиятларининг 3 та соҳаси: таълим, соғлиқни сақлаш ва иқтисодиётга – қандай таъсир кўрсатганига бағишланади. Ушбу 3 та соҳанинг барчаси кескин тарзда ўзгариб кетади, лекин қандай қилиб? Қайси йўналишда? Биз ушбу масалаларни муҳокама қилиш учун Марказий Осиё мамлакатларидан айрим фаоллар, экспертлар, шифокорлар, ўқитувчилар ва иқтисодчиларни дастуримизга таклиф қилдик. Барча эпизодларни Фейсбукдаги “ПостСоветистон” саҳифаси ва CAAN − caa-network.org вебсайтидан топишингиз мумкин.\nШундай қилиб, дастлаб КОВИДдан сўнгги таълим ҳақида сўз юритамиз. Жорий йилда дунёнинг кўплаб мамлакатлари илк марта онлайн таълим билан боғлиқ тажрибаларни амалда қўллаб кўрди. Бу ким учундир оғриқли тажрибага айланди, бунга биринчи навбатда интернетга уланиш сифати ёмонлиги ҳамда етарли даражада техник ва дастурий жиҳозланмаганлик сабаб бўлди. Бошқа мамлакатлар учун онлайн ўқитиш ўқиш самарадорлигининг ошиши, ўқитиш жараёнининг шахсийлаштирилиши ва ҳатто тенгсизликнинг бартараф қилиниши сингари янги имкониятлар очди.\nАнтрополог Дэвид Гребер шундай деган эди: “Ҳозирги ҳолатдаги бошланғич мактаб XIX асрда одамларни саноат меҳнатига тайёрлаш учун шаклланган эди, деган назария мавжуд. Шунинг учун мактабларда қўнғироқлар бор ва ҳамма кабинетдан кабинетга кўчиб юриши керак – табиийки, умуман олганда, бу мажбурий нарса эмас. Барчаси фабрикада ишлаш учун кўникма ҳосил қилишга мўлжалланган бўлиб, кўплаб турли-туман таълим муассасалари фаолияти шунга асосланган. Бироқ битирувчиларнинг жуда оз фоизи фабрикада ишлаши инобатга олинса, бунинг нима кераги бор, деган савол туғилади. Нега уни бошқа нарса билан алмаштириш мумкин эмас? Энди биз саноат жамиятида яшамаётган бўлсак, бунинг нима зарурати бор? Бу одамларни ўзини ишлаётган қилиб кўрсатиш ва ишга келиб кетганини белгилаш муҳим бўлган бемаъни ишга тайёрлаш учун керак”.\nБугун каттароқ мақсадларга эришиш учун қарорлар қабул қилиш: инсоният сўнгги пайтларда орттирган барча янги кўникмалар ёрдамида мактаб таълимини ислоҳ қилиш вақти етган бўлса ажаб эмас. Замонавий болалар компьютерда ишлашни жуда тез ўрганиб олмоқда, видео жойлаштириш ва “дастурлаш”ни эплайди. Сунъий ақл эса уларнинг эҳтиёжларини, эҳтимол, анъанавий ўқитувчилардан ҳам яхшироқ тушуниб олади. Лекин бу ҳозирча Хитой ва Япония сингари мамлакатларда эҳтимол тутилаётган истиқболдир. Бизнинг минтақа – Марказий Осиёнинг бу борадаги истиқболини унчалик қувончли деб бўлмайди.\nБиз вазиятни ойдинлаштириб олиш учун қозоғистонлик, қирғизистонлик ва тожикистонлик бир неча мутахассис ва фаолларга мурожаат қилдик.\nИнтернет барқарор бўлмаган мамлакатларда қандай қилиб рақамли мактаб таълимини йўлга қўйиш мумкин? Биз ушбу савол билан Тожикистоннинг жанубий минтақаларида инглиз тилидан сабоқ бераётган Эражга мурожаат қилдик. Айтишича, фаолият юритаётган 65 та мактабидан фақат 12 тасида электрон доскалар бор. Бироқ у таълим бераётган гимназия биринчи бўлиб рақамли медиа орқали таълим беришга ўтган.\n− Эраж, сизга биринчи саволим: Тожикистонда пандемия даврида онлайн ўқитиш қандай йўлга қўйилди?\n− Ассалому алайкум, менинг исмим – Эраж. Саволларингиз учун раҳмат. “Рақамли таълим ҳақида фикрингиз қандай?” деган биринчи саволингизга жавоб берсам. COVID пандемияси Тожикистондаги рақамли таълим айни пайтда ривожланиб бораётганини кўрсатди, бироқ, масалан, рақамли жиҳозлар ва интернет билан таъминланмаган қишлоқ жойларда, олис туманларда чала ишлар кўп. Ушбу муаммо (мактабларнинг жиҳозланганлик масаласи) бўйича кўплаб мураккабликлар бор, шунинг учун ўқувчилар фундаментал нуқтаи назардан билим ола билмади. Масалан, ўзим 28 апрелда тил ўргатиш марказимни ёпиб, Zoom дастури орқали онлайн ўқитиш усулига ўтдим. Шу тариқа болаларни 1 ой инглиз тилига ўқитдим, алоқа сифати ёмон бўлгани сабабли кўпчилиги смартфони, планшети ва компьютери орқали дарсларга улана олмади. Алоқадан фойдаланиш сифати ҳамма жойда ҳам бир хил эмас, яъни ҳамма жойда ҳам 4G сигнали уланмаган, кўп жойларда фақат 3G сигналини тутиш мумкин, холос. Кўпчилик то шу кунгача ушбу масаланинг муҳимлигини тушунмайди, шунинг учун марказдан узоқ жойларда жиҳозланганлик даражаси жуда заиф.\n– Шундан сўнг Тожикистонда онлайн ўқитишни тажриба қилиб кўрмасликка қарор қилиниб, болалар узоқ муддатли таътилга чиқариб юборилди. Қирғизистондаги вазият қандай? Бу ҳақда Бишкек шаҳридаги хусусий мактаб асосчиси Екатерина Қосимова сўзлаб беради.\n− Биласизми, албатта, бу масалада бизга осон бўлди, чунки мактабимиз Бишкекда жойлашган ҳамда бу ердаги ота-оналар ва ўқувчиларнинг аксариятида, озми-кўпми, барқарор интернетга уланиш имконияти бор. Ўқувчиларимизнинг ота-оналари фарзандларини зарур қурилмалар, билан таъминлай олади, бироқ пандемия нафақат мамлакатимизнинг узоқ ҳудудларида, қолаверса, бошқа жойларда ҳам рақамли технологиялардан фойдаланишда тенгсизлик мавжудлигини фош қилди. Онлайн ўқитиш, дарсларни ретрансляция қилиш билан боғлиқ муаммолар юзага келди, чунки битта оилада бир неча ўқувчи бўлган ҳолда 1 – 5-синф дарслари одатда бир вақтда олиб кўрсатилди, оилада эса фақат битта телевизор бор эди. Айрим оилаларда телевизор йўқлиги сабабли болалар қўшнилариникига чиқиб турди. Техник воситалар билан зарур даражада таъминланмаган узоқ туманлардаги масофадан ўқитиш тизими моделида олдиндан ҳаммаси ҳисобга олиниши керак эди. Таассуфки, бундай модель ишлаб чиқилгани йўқ эди, барча қарорлар шишилинч тарзда қабул қилингани учун уни ишлаб чиқиш ҳам мушкул бўлди. Ихтиёримизда таълим беришнинг бутунлай бошқа усулига ўтиш учун фақат уч ярим ҳафта вақт бор эди. Бизга “синф-дарс” парадигмасидан шошилинч масофавий таълимга ўтиш таклиф этилди. Узоқ вақтдан бери жағ ураётганимиз, амалга ошмай келаётган таълим соҳасини рақамлаштириш, бор-йўғи, 3,5 ҳафта мобайнида воқеликка айланди. Ушбу воситаларни, камдир-мўлдир, жорий этган мактаблар у ёки бу тарзда иш услубини ўзгартириб олишга муваффақ бўлди, аммо аксарият мактаблар – Бишкекдан ташқаридаги мактаблар ҳақида сўз юритадиган бўлсак – улар таълим жараёнидан четда қолиб кетди.\n– Ҳа, рақамлаштириш бошимизга ҳеч бир огоҳлантиришсиз айнан дўлдай ёғилди. Кейинги воизимиз Камила Ковязина “Сорос” жамғармасининг Қозоғистондаги лойиҳаси доирасида онлайн ўқитишга ўтиш муаммоларини тадқиқ қилди. Қозоғистонда онлайн ўқитиш имкониятлари олдинроқ синовда ўтказилган ва интернет бу вазифани бажаршни уддала олмаслиги тушуниб етилгандан сўнг, телевидение имкониятларидан фойдаланган ҳолда теледарсларга ўтишга қарор қилинган эди.\n– Ўқув таътили узайтирилгандан сўнг Қозоғистонда онлайн ўқитиш имкониятлари қандай экани, интернет нечоғли кучлилигини синаб кўришга ҳаракат қилинди, чунки бундай ғоя (онлайн ўқитиш назарда тутилмоқда) аввалбошданоқ мавжуд эди. Zoom дастури орқали 2 – 3 миллион бола, яъни барча ўқувчилар интернетга уланган илк дарслар вақтида у дош бера олмай, ишдан чиқди. Назаримда, таълим вазирлиги раҳбарияти муаммони яширишга уринмай, вилоят таълим бошқармасига, “нима қилсаларинг, қилинглар, бироқ таълим онлайн бўлиши шарт”, деб буйруқ бермай, тан олгани журъатли иш бўлди. Шундан сўнг таълим бериш учун телевидениени тайёрлаш тўғрисида ўз вақтида қарор қабул қилинди. Уларга сценарийни ишлаб чиқиш ва тасвирга олиш зарур эди. Булар ҳаммаси вақт талаб этади. Мен камчиликни ўз вақтида тан олиб, бошқа йўлни танлашга ўтишни жуда яхши ҳолат деб ҳисоблайман. Албатта, интернетимиз тайёр эмаслиги ҳаммамиз учун зарба бўлди.\n– Модомики, интертнет ҳатто Қозоғистондай мамлакатда ҳам рақамли ўқитишга тайёр эмас экан, гарчи мажбурий бўлса-да, КОВИД давридаги онлайн таълим билан боғлиқ тажриба бутун бошли Марказий Осиё минтақасида барбод бўлди, дейиш мумкинми? Афтидан, ота-оналар айнан шунақа деб ўйлаяпти. Бишкеклик Екатеринанинг фикрларига қулоқ тутамиз.\n– Бу ҳам руҳий, ҳам ҳиссий жиҳатдан оғир вақт бўлди, ота-оналар ғайриихтиёрий тарзда таълим жараёнининг иштирокчисига айланди. Бир тарафдан, ота-оналарнинг таълим жараёнига теран аралашуви яхши бўлди, аммо бошқа тарафдан, бу, умуман олганда, улар ишига салбий таъсир кўрсатди, чунки кўпчилиги уйидан узоқда ишлар, машғулотларда ҳозир бўлишнинг доимий зарурати – айниқса, бу кичик ёшдаги ўқувчиларга тегишли – уларни ишидан чалғитар ва бу оилаларда асабий ҳолатни пайдо қилар эди. Ҳа, бизда ота-оналарнинг салбий ҳиссиётлари ортиб кетган лаҳзалар ҳам бўлди.\nЯна шуни ҳам қайд этиш зарурки, ўқитувчиларнинг ҳаммаси ҳам масофавий таълим беришга тайёр эмас экан. Қирғизистондга ўқитувчилар ўртача 50 – 60 ёшда ва албатта ҳаммаси ҳам ахборот технологияларидан фойдаланишни билмайди. Улар – ўз ишининг усталари, ўқитиш методикасини яхши билади, унвонига кўра эмас, истеъдодига кўра чин маънодаги халқ ўқитувчиларидир, бироқ масофавий таълимга ўтиш тез орада барчасини мослашувга мажбур қилди. Бу ҳам ўқитувчилар корпусидаги ўзига хос инқироз эди. Барчасига қўшимча қилиб яна шуни айтиш мумкинки, онлайн ўқитиш тенгсизлик муаммосини бўрттириб кўрсатиб берди. Шаҳардаги таъминоти яхши оилалар фарзандлари компьюьтер ёрдамида осон ўқимоқда, Ютюбдан, махсус дастурлардан ва иловалардан янги билимларни илғор ўқитувчилар ва тенгдошларидан кўра ҳам яхшироқ олмоқда. Аксарият ҳолларда юқорида санаб ўтилган имкониятлар қишлоқ жойлардаги ўқитувчилар учун етиб бўлмайдиган орзулигича қолмоқда.\n– Камила, тенгсизлик ҳақида сиз нима дейсиз?\n– Муаммо – шундоқ кўзга ташланиб турган нарса, у ҳақда давлат идоралари вакиллари ҳам, депутатлар ҳам кўп гапирмоқда, энг катта муаммо эса “шаҳар – қишлоқ” линияси бўйича яққол кўринмоқда. Айни муаммо фақат интернетга эмас, ўқитувчиларнинг малакаси ва моддий-техник инфратузилмани қандай ишлата олишига ҳам боғлиқ. Расмий маълумотларга таяниб, ҳатто айтиш мумкинки, қишлоқ мактаблари, кўпроқ жиҳозланган, уларда компьтютерлар сони кўпроқ, бироқ аслини олганда, ўша компьютерлар кўпинча эски, яроқлилик муддати тугаган бўлади. Улар орқали интернетга уланиб бўлмайди, лекин ўша мактабларга интернет ўтказилса ҳам, у қанчалик сифатли бўлади?\nНазаримда, тенгсизликнинг энг йирик муаммоси ўқитувчиларнинг нечоғли малакали эканидир. Расман олиб қараганда, фарқ унча катта эмас, фақат тўлиқ комплектланмаган мактабларнинг ўқитувчилари бундан “анча четда қолган” эди, бироқ бундай ўқитувчилар бизнинг Қозоғистонда жуда кўп, бироқ улар ўқитаётган мактабларда ўқувчилар жуда кам, контингент ҳам кўп эмас, шунинг учун хавотирга ўрин йўқ, чунки улар – кам комплектланган мактаблар ва сони жуда оз. Ўртача олганда, қишлоқ ўқитувчилари шаҳарлик ҳамкасбларидан расман фарқ қилмайди, лекин аслида орадаги фарқ жуда катта, яъни интернетдан фойдаланиш имконияти йўқлиги марказлаштирилган ёндашувсиз ўқитувчилар малакасини ошириши имкониятини камайтиради. Одам ўзи қандайдир ахборотни излаб топиши, видео томоша қилиши ёки болалар учун қизиқ нарсаларни қидириши, бошқалардан тажриба ўрганиш имконияти йўқ. Мен “Сорос” жамғармаси учун ўтказган тадқиқот кўрсатишича, шаҳарлик ўқитувчилар жипсроқ бўлади, улар ўзаро учрашиб, қандайдир семинарлар ўтказади, бир-бирига нималарнидир тушунтиради. Ҳозирги кунда бизда ўрта таълимнинг янгиланган контенти жорий этилмоқда ва улар (шаҳарлик ўқитувчилар) ўқитишнинг ушбу ўта мураккаб парадигмасини ўзаро муҳокама қилиб, бир-бирига тушунтирмоқда ва уни тушунишга ҳаракат қилмоқда, қишлоқ ўқитувчилари эса фақат ўз мактаби қобиғида қолиб кетган, чунки қишлоқлар ўртасидаги масофа жуда узоқ.\n– Қозоғистоннинг таълим соҳасидаги тадқиқотчиларидан яна бири Жаслан Нурбаевдир. У ёзаётган нарсаларида асосий эътиборни таълимга оид тенгсизликка қаратади. Нурбаев биз билан суҳбатида шаҳар билан қишлоқ ўртасидаги тенгсизлик Қозоғистон мактаб таълимининг халқаро баҳоларига қандай таъсир кўрсатиши ҳақида ҳикоя қилади.\n– Биласизми, гап бу борада минтақалар ўртасида, шаҳар ва қишлоқ мактаблари ўртасида қанчалик катта тафовут борлиги ҳақида кетмоқда. Мабодо фақат шаҳар мактабларида тест олинса, кўрсаткичларимиз аъло ёки Иқтисодий ҳамкорлик ва ривожланиш ташкилотига (ИҲРТ) аъзо мамлакатлар кўрсаткичларига яқин бўлади, деб айта олмайман, лекин шунга қарамасдан, улар анча яхши бўлиши мумкин, чунки сўнгги маълумотлар қишлоқ ўқувчилари шаҳарликлардан деярли бир йил ортда қолаётганидан далолат бермоқда. Бу – PISA – Ўқувчиларнинг таълим соҳасидаги ютуқларини баҳолаш бўйича халқаро дастурнинг 2018 йилга оид маълумоти.\n– Марказий Осиё мамлакатлари ҳудудида таълим соҳасида пандемия сабаб бой берилган имкониятлар қанчалик катта бўлиши ҳақида ўйлаб кўришга ҳам қўрқади одам. Камила Ковязина Жаҳон банки маълумотларини билан таништиради.\n– Жаҳон банки жуда ташвишли маълумотларни келтириб, саводхонлик даражаси пасайишини башорат қилмоқда. Бизда функционал саводхонлик кўрсаткичлари шусиз ҳам паст. Улар фикрича, бутун минтақа бўйича ўқувчиларнинг 78 фоизи ушбу саводхонликка эга эмас. Кўрсаткич ҳозирча 78 фоиз, аммо пандемиядан кейин мактабда 5 ой ўқимагач, болаларнинг 86 фоизи функционал саводхонликка эга бўлмайди. Кўрсаткич 8 фоиз пасаяди. Шусиз ҳам ёмон аҳволимиз янада баттарлашади. Улар Марказий Осиё бўйича PISA кўрсаткичи 425 баллдан 409 баллгача пасайиши мумкинлигини айтмоқда. Билим пул эканини ҳисобга олсак, бу ҳол ушбу болалар учун молиявий зарарга сабаб бўлиши, келгусида эса 44 миллиард АҚШ долларилик зиён кўрилишига олиб келиши мумкин.\n– Бу биринчи навбатда ўсиб келаётган авлод учун улкан зарардир! Кўпгина ота-оналар сифатли таълим аҳамиятини тушунган ҳолда индивидуал – уй таълими ёки хусусий таълимга ўтишга қарор қилмоқда. Бунинг ўзига яраша қандай ижобий ва салбий жиҳатлари бор? Жаслан, сиз нима дейсиз?\n– Ҳа, шу ўринда ҳар қандай оила ҳам уйда ўқитиш имконини топа олмаслигини қайд этиш лозим. Бундай имкон ўзига тўқ ва бой одамларда мавжуд, уларга бундай танлов учун нима туртки беради? Албатта, бу ижтимоийлашув (ўзаро мулоқот қилиб туриш) эмас, улар, энг аввало, фарзандига сармоя ётқизишни истайди. Табиийки, бунақа оилалар фарзандлари бошқалардан яхши бўлишини, ривожланишда тенгдошларидан олдинлаб кетишини истайди, индивидуал ўқитиш эса ота-оналарнинг истакларига мос тушади. Лекин ижтимоийлашган, бошқа тенгдошлари билан мулоқот қиладиган болалар яхшироқ ривожланишини исботловчи тадқиқотлар ҳам бор. Бир-бирига зид қарашлар мавжуд, бироқ шунга қарамасдан, ушбу масалага жуда мўл омиллар таъсир кўрсатади. Энг аввало шуни қайд этиш лозимки, оддий умумий таълим мактабларида, ҳатто шаҳар мактабларида ҳам таълим сифати мутлақо талабга жавоб бермайди. Шу сабабли фарзандларига кўпроқ нарса беришни истаган оилалар бундай мактабларга ишонмайди. Ўқув жараёни яхшироқ бўлган хусусий мактаблар ҳақида гапирадиган бўлсак, улар ҳамма нарса билан таъминланган, яхши/энг яхши ўқитувчилар ўша ерга йиғилган, қолаверса, у ердаги тўлов миқдори ҳам жуда баланд. Уйда индивидуал ўқитиш харажатлари икки марта арзон бўлиши ва ота-оналар шу сабабга кўра ўқитишнинг айни шаклини танлаётган бўлиши мумкин. Агар кўпгина умумий таълим мактабларидаги таълим сифати юқори даражада бўлганида, ҳозирги босқичда қўшимча ёки индивидуал таълим бунчалик оммалашиб кетмаган бўлар эди.\n– Жаслан, агар таълим соҳасида рақамлаштириш йўналишида ҳаракатланадиган бўлсак, бизга замонавий технологиялардан фойдаланишда ишнинг кўзини биладиган ўқитувчилар зарур бўлади. Шунга қарамай, дунёда ўқитиш жараёнида сунъий ақлдан фойдаланиш ортиб бормоқда – ушбу дастурий таъминотларнинг на яхши кўрган ўқувчиси, на ёмон кайфияти бор ва улар ўқитишга ёндашувларни йўл-йўлакай мослаштириш билан ўқувчининг эҳтиёжларига жуда тез ва самарали мослаша билади. Биз ўқитувчилар билан сунъий ақл имкониятларини биор-бирига қовуштира оламизми? Умуман олганда, ҳозир ўқитувчининг ўрни қандай?\n– Умуман ўқитувчининг ўрни ҳақида гапирадиган бўлсак, бугунги кунда бу –алоҳида мавзу, улкан муаммо. Назаримда, бу нафақат Қозоғистоннинг, балки бутун Марказий Осиёнинг, эҳтимол, бутун дунёнинг бошоғриғидир, чунки ўқитувчилик касбини кимлар танлаётгани ҳақида гапириш керак. Яна статистика маълумотларини ва фақат Қозоғистон билан боғлиқ мисолларни келтираман, лекин такрор бўлса ҳам айтаман: ушбу маълумотлар минтақанинг бошқа мамлакатларига ҳам тааллуқли деб бемалол айтиш мумкин. Масалан, Қозоғистондаги ўқитувчиларни олсак, ким бу касбни эгаллаяпти? Аввало, улар – мактабда ёмон, “уч” баҳога ўқиганлар ёки давлат гранти асосида ўқишга кирмоқчи бўлганлар, чунки давлат педагогика ихтисосига “бюджет жойлари”га кўпроқ грант ажратади. Бинобарин, мактабни аъло баҳоларга битирган ўқувчи педагогика мутахассислигига ишлаш учун бормайди. Нега? Чунки, биринчидан, бу – айни пайтда кам ҳақ тўланадиган касб, иккинчидан эса, унинг обрўси йўқ. Яна санаб ўтиш мумкин бўлган кўплаб сабаблар бор.\n– Тушунарли. Дарҳақиқат, бизда кадрлар ва инфратузилма билан муаммолар ошиб-тошиб ётибди. Бироқ ҳали онлайн ўқитишнинг баҳридан ўтишга эрта. Ҳа, интернет, дастурлар ва дастурий таъминот, ўқитувчилар ва ҳк. билан боғлиқ муаммолар кўп. Лекин суҳбатимизнинг бошида айтганимиздай, мактаблар рақамли келажакка мослашиши керак. болалар ҳам, катталар ҳам янги билим манбаларини қидириб топмоқда. “Duolingvo” сингари дастурлар чет тилларни яхши ўргатмоқда, интернетга ва ҳатто Ютюбга минг-минглаб китоблар жойлаштирилган. Ipad’да (Айпад) бир неча доллар эвазига ўқиш, математика ва пианино чалишни ўрганиш мумкин. Хитойда онлайн-тюторлар – репетитор дастурлар аниқ фанларни анъанавий мактабдан кўра яхшироқ ўргатмоқда. Кўпчилик суҳбатдошларим онлайн ўқитиш муқаррар келажак экани ҳақидаги фикримга қўшилади. Бишкеклик Екатеринанинг сўзларига қулоқ тутамиз.\n– Биласизми, давлат мактаблари ҳақида гап кетганда, масофадан ўқитиш бир вақтда бир неча муаммоларни ҳал этишини қайд этиш лозим. Биринчидан, ўқув муассасалари етишмаслиги бугунги кунда долзарб масала бўлиб турибди, Қирғизистонда аҳоли сони ўсиб бормоқда ва Худога шукрки, биздаги демографик вазият яхши, бироқ давлатнинг янги мактаблар қуриш учун пули йўқ. Бу кадрлар етишмовчилиги муаммосини ҳам ҳал қилиши мумкин, чунки меҳнатга кам ҳақ тўланаётгани учун ўқитувчилик касбининг обрўси паст. Шу сабабли муаммони масофадан ўқитиш орқали ҳал этиш мумкин бўлади. Яна ижтимоийлашув масаласини ҳал этиш йўллари ҳам ишлаб чиқилса, масофадан ўқитиш, албатта, мавжуд “синф – дарс” парадигмасига яхши муқобил бўлиши мумкин. Бунинг учун ўсиб келаётган авлоднинг ижтимоийлашув билан боғлиқ муаммосини ҳал этиш даркор. Биз болаларнинг ижтимоий тармоқларда осонликча дўст орттириш сингари виртуал мулоқот қила билишидан хабардормиз, бироқ уларнинг реал ҳаётда жамоа бўлиб ишлаш, омма олдига чиқиб гапириш кўникмалари йўқ, улар уятчан ва фикрини оғзаки ифода қила олмайди. Ҳа, улар постни жуда яхши ёзиши, бирор ишни ёзма равишда бажариши мумкин, лекин оғзаки нутқи ривожланмаган. Маълум бўлишича, айрим болаларга ойлайн ўқитиш формати кўпроқ мос келар экан, улар қанча фанларни ўқишни, дарс жадвалини ўзи белгилайди, фаолиятини ўзи ташкил этади. Бир тарафдан, бу интизомини ўзи назорат қилиш учун синовдир ва кўпчилик кўз ўнгида ўқувчиларнинг катта ёшлилар ва ишини режа асосида қиладиган кишилар сингари бошқа фазилатлари намоён бўлди ҳамда кичик ёшдаги мактаб ўқувчилари барча платформалар, иловалар ва онлайн технологиялар билан таниш экан. Улар бу технологияларни ота-оналари ва ўқитувчиларидан кўра тезроқ ўзлаштириб олди ва биз кўз ўнгимизда ушбу жараёнга осонлик билан шўнғиб кетган янги – Х авлодни кўряпмиз.\n– Шунақа денг! Бошқа воизларимизга мурожаат қилсак. Камила, сиз рақамли ўқитиш усулининг афзал жиҳатлари ҳақида қандай фикр билдирасиз?\n– Бутун дунё фақат рақамли ўқитиш деб бўлмас-ку, аммо blended learning – аралаш ўқитиш деб аталадиган ўқитиш усулига келади, деб ўйлайман. Биз ўқитувчилар ўртасида сўров ўтказганда, сиз буни қандай кўрасиз? – бунинг кераги борми? (рақамли ўқитиш назарда тутиляпти) – деб улардан сўраган эдим. Қизиғи шундаки, ўқитувчилар сиз билан биз билган Ютюбдаги видео қидирувлар, қандайдир масалани ечишга оид ахборот қидириш, кимёвий тажрибани қандай ўтказиш сингари “дунё”ни ўзи учун кашф қилди. Сиз билан биз буни билган бўлишимиз мумкин, аммо улар ушбу янги, қизиқарли ва фойдали “дунё”ни энди-энди билиб олмоқда. Завқ-шавққа тўла жавоб берган ўқитувчилар бу имкониятлардан кейинчалик ҳам фойдаланади, лекин ҳаммада бунга қаттиқ қизиқиш уйғонди деб бўлмайди.\n– Ўқитувчининг рақамли таълим инфратузилмасига саводли интеграцияси инсоният эволюциясига туртки бўлиши мумкин. Жаслан Нурбаев ҳатто онлайн ўқитиш қишлоқ ва шаҳар мактаблари ўртасидаги тенгсизлик ва тафовутни қисқартириши мумкин, деб ҳисоблайди.\n– Эпидемологик вазият, яъни COVID-19 пандемиясини ҳисобга олмаса, онлайн ўқитишнинг биз ҳамкасблар билан муҳокама қилган афзалликлари шу бўлдики, у масофадан туриб ишлаш имконини беради, масофа билан вақтни қисқартиради, яна у мавжуд тизимга майда қишлоқлардан мактабга қатнайдиганларнинг, ўқувчилар ва ўқитувчилар ҳаётини енгиллатиши мумкин, чунки улар мактабга кўпинча ўз ҳисобидан қатнайди, буни эса чўнтаги ҳар доим ҳам кўтармайди. Агар интернет сифати яхши бўлса ва масофавий технологиялардан фойдаланилса, муаммо тез, яхшироқ ва сифатли ҳал бўлар ҳамда ўша ерлардаги таълим сифати кўтарилар эди.\n– Раҳмат! Подкастимизнинг иккинчи қисмида биз ўқитишнинг рақамли технологияларига ишонадиган ва ҳатто уни олға силжитиш учун қандайдир ишлар қилаётган фаоллар ҳақида ҳикоя қиламиз.\nРустам Курбатов Москва шаҳридаги онлайн мактаб асосчиси – у яна марказий осиёлик мигрантларнинг фарзандлари билан ишлаш баробарида уларга ҳам, катта ёшлиларга ҳам масафадан туриб, рус тилини ўргатмоқда. Бироқ унинг асосий ғояси ўқитишни онлайн режимга кўчириш, уни барча учун тенг, қизиқарли ва чўнтакбоп қилишдир. “Ковчег” (“Нажот кемаси”) онлайн мактабида 400 ўқувчи таълим олмоқда. У онлайн ўқитиш имкониятлари ўзи ва педагогларига берган “иккинчи нафас йўли очилиши” ҳақида сўз юритади. Рустам, карантин даврида ўқитишга қандай мослашганингизни гапириб берасизми?\n– Бошқа иложи бўлмагани учун тез мослашиб кетдим, мен 400 нафар ўқувчиси бор “Ковчег” сингари умумий таълим мактаби директори сифатида тезроқ мослашишга мажбур эдим. Бизда 80 киши 3 кун ичида онлайн ўқитишга ўрганиши ва ўтиши керак эди, шунга эришдик ҳам. Қонга педагогик адреналин тошиб чиқди ва “иккинчи нафас йўли очилди”. 30 – 40 йиллик иш стажига эга бўлган барча кишиларнинг ичида нимадир питирлаб қолди ва улар янги кучни ҳис қилди. Балки айтсам ишонмассиз – одамларда кўпроқ ишлашга иштиёқ уйғонди, чунки “Ковчег” ҳамма учун эшикларини очиб қўйди, мактабимизга турли шаҳарлардан янги ўқитувчилар кела бошлади ва биз кўзлари ёниб турган кўплаб ўқувчиларни кўрдик. Буни ҳатто экрандан ҳам кўриш мумкин эди. Шу сабаб бир ҳафта ичида жуда тез ишимизни қайта ташкил қилдик ва у юришиб кетди.\n– Ижтимоийлашув муаммосини қандай ҳал қилдингиз?\n– Айтишим мумкинки, боланинг ижтимоийлашувига асосий тўсиқ умумий ўрта таълим мактабидир, айнан мактаб мулоқот ва ижтимоийлашувга халақит беради. Келинг, ўз-ўзимизга савол берайлик: қачон ижтимоийлашув ва мулоқот рўй бериши мумкин? Бола ўтириб, тинглаб ва бир марта доскага чиқадиган 40 дақиқалик дарсдами? Ижтимоийлашув нима дегани? Ижтимоийлашув ўтириб ўқитувчининг гапларига қулоқ солишми? Ёки мендан ўтилган дарсни сўраб қолиши мумкин, деб қўрқиб титраб ўтиришми? Мактаб билан уйга берилган вазифани ёмон кўришми? Фақат сафда туриш интизомига кўникиш ижтимоийлашувми? Бошқа ўқувчилар билан фақат танаффус вақтида мулоқот қилиш мумкин, шунинг учун бунинг ҳеч қандай қўрқинчли жойи йўқ. Жонли мулоқотдан яхшироқ нарса йўқ, деган гап тўғри – албатта шундай, лекин мактабда жонли мулоқот йўқ. Бошқа тарафдан қарайдиган бўлсак, интернет орқали ҳам жонли мулоқот қилиш мумкин. Агар биз онлайн лекциялар ўқишни тўхтатсак ва монологлардан воз кечсак, болалар билан диалог – мулоқот қилсак, уларнинг гапларига қулоқ тутсак, муҳокама қилсак ва баҳслашсак, мана шу жонли мулоқот бўлади. Бу унчалик қўрқинчли эмас, баъзан қийин бўляпти, товуш шовқин сабаб эшитилмай қолади, лекин техника яхшиланиб бормоқда, шунинг учун мен онлайн режимда ҳақиқий жонли мулоқот мумкин деб ҳисоблайман ва бунга ишончим комил. Бунинг учун фақат бир нарсани такрорлашни: машқлар бажариш, ёдлаш, лекциялар ўқишни бас қилиб, мактаб расмиятчилигидан воз кечиб, ўқувчи билан суҳбатлашаётганда, унинг сўзларига қулоқ тутиш зарур бўлади. Ҳа, бу ўриндаги энг муҳим нарса мулоқотдир. Буни онлайн амалга оширса ҳам бўлади ва бу – жуда яхши. Назаримда, энг муҳими пандемия мактаб қотиб қолган шакл – тошга айланиб кетганини кўрсатиб берди, лекин таълим учун турлича вариантларни қўлласа бўлади; кўплаб ота-оналар – балки кўпчилиги эмас, баъзилари – ҳақиқий таълим кунлик 5 соатлик дарс, ҳар бир чорак сўнггида имтиҳон топшириш шарт эмаслигини, унинг шакллари турлича бўлиши мумкинлигини тушунади. Масалан, кўплаб ота-оналар масофавий таълимни танламоқда, чунки бугунги мактабдаги бюрократия ва электрон кундаликлар ёрдамида ҳар бир қадамни назорат қилиш, ҳафталик назорат ишлари, компьютер орқали бажариладиган вазифаларга мутлақо чидаб бўлмай қолди. Бу ерда ҳеч қандай ўзгариш бўлмайди, шунинг учун кўплаб ота-оналар тизимдан чиқиб кетишни афзал билмоқда – бор гап шу.\n– Илон Маск келажак ҳақида гапириб, инсон онгини рақамлаштириш мумкинлигини айтган эди. Агар бизни чиндан ҳам онгни рақамлаштириш кутаётган бўлса, виртуал дунёдаги ижтимоийлашув истиқболидан чўчимасак ҳам бўлади. Дониёр Кусаинов ўнлаб болаларга компьютер ва планшетлар олишда кўмаклашган лойиҳаси ҳақида ҳикоя қилаётган яна бир фаолдир. У янги асрда планшет сув сингари зарурат эканига ишонади.\n– Биз карантин вақтида уйда ўтириб, ишончли компьютер билан барқарор интернет алоқаси муҳимлигини тушунган пайтимиз Гулноз билан бирга “Connected” лойиҳасини ишга туширган эдик. Қатъий карантин вақтида уйида компьютери йўқ 300 минг нафар бола борлиги ҳақида жуда кўп хабарлар ўқидик. Шу сабабли ҳар қандай техникани (ноутбук, планшет, смартфон, қулоқчинлар) йиғиш, сўнгра уларни таълим билан боғлиқ алоҳида эҳтиёжи бор ва ота-онасининг қаровисиз қолган болаларга бериш эълон қилинадиган ташаббус ва платформа яратишга қарор қилдик. Биз улар орасидан икки тоифани ажратиб олдик, чунки эҳтиёжманд болалар сони кўп, шунинг учун асосий эътиборни мана шу икки гуруҳга қаратишга ва уларга устувор аҳамият беришга қарор қилдик. Бугунги кунгача 60 та қурилма совға қилдик, яқин кунларда яна 68 та планшет ҳадя этилади, шунингдек, 15 – 20 тача янги қурилма сотиб оламиз. Биз GoFundMe онлайн платформаси орқали пул йиғдик ва қурилмаларни ушбу пул эвазига харид қиламиз. Масофавий таълим йўқлиги, онлайн ўқитиш йўқлиги, оиланинг моддий аҳволи, ота-оналарнинг ҳиссий ҳолати – ҳамма-ҳаммаси боланинг таълим олишига таъсир кўрсатади. Боланинг алоҳида хонаси, зарур қурилмаси йўқлиги ҳам умумий манзара бўлаклари бўлиб, тенгсизликни кучайтиради. Мен карантин вақтида айрим болаларнинг ўқитувчиси билан алоқага чиқиш учун ҳеч қандай имконияти йўқлиги ҳақида жуда кўп хабарларни эшитдим. Алмати вилоятининг Баканас қишлоғилик бир ўқитувчи билан гаплашдим ва у ўқувчилариннг бир қисми таълим тизимидан четга чиқиб қолганини гапириб берди. Улар (ўқувчилар) тўлиқ lockdown (изоляция) вақтида тўртинчи чоракни ўқимай ўтказди, чунки ноутбук у ёқда турсин, оддий смартфони ҳам йўқлиги учун ўқитувчилари билан алоқага чиқа олмаган. Хомчўтимизча, бундай болалар уй ишлари билан машғул бўлган, ота-онаси билан ўтириб, ўтилмай қолган дарсларни мустақил ўқиб-ўзлаштиргани даргумон. Мавжуд тадқиқотларга кўра, шаҳарлик, моддий таъминоти етарли оилалар фарзандлари яхши ўқийди, дарсларни ўзлаштириши ҳам яхши, чунки улар 3 ойлик ёзги ўқув таътили ва ўқув йили давомида қўшимча таълим олади. Албатта, бу – shadow education’нинг (қўшимча хусусий репетиторлик) бошқа бир муаммоси. Бунга давлат тизими зарур ҳажмдаги билимни, ҳамма тенг равишда сифатли таълим олишини таъминлаб бера олмаётгани сабаб бўлмоқда, давлат таълим тизимининг шу каби нуқсонлари сабаб моддий имконияти катта бўлган ота-оналар фарзандига зарур қурилмалар харид қилиш ва қўшимча таълим беришга мажбур бўлмоқда. Масалан, фарзандингиз учун инглиз тили сабоқларига Italk тил ўрганиш тизими орқали буюртма бериш пул туради. Фарзандингиз билан Skype илова дастури орқали шуғулланадиган ўқитувчи ёллаш учун пул керак, маблағ керак. Акс ҳолда қандай қилиб қўшимча таълим билан, зарур жиҳозларсиз инглиз тилини ўрганиш билан шуғулланиш мумкин? Бунинг иложи йўқ. Болалар билан суҳбатдан маълум бўляптики, аксарият оилаларда 3 – 4 нафардан бола бўлиб, улар орасида ота-онаси қаровисиз қолганлари ҳам бор. Васийлари кўпинча бувилар/боболар, аммалар/амакилар ёки тоғалар/холалардир, уларнинг бу қарамоққа олган болалардан ташқари биологик фарзандлари ҳам бор. Кўрдикки, бундай оилаларда ноутбук ёки смартфон бўлган тақдирда ҳам ундан 3 ёки 4 киши фойдаланади ва айтишларича, қурилма доимий тарзда қувват манбаига уланган бўлади, уни ҳар бир киши навбати билан ишлатади, Whatsapp иловаси орқали ўқитувчилар билан боғланади, яъни бундай ҳолат ўта ўнғайсизлик туғдиради. Мен смартфон узлуксиз қувват манбаига қантарилган ва ушбу шароитда дарс қилиш мумкин бўлган кўп фарзандли оилада яшашимни тасаввур қила олмайман. Ўқиш вақтида одамнинг ҳеч қандай сири қолмайди, у ерда ўқиш учун бирор жойга чиқиб туриш ҳақида гап ҳам бўлиши мумкин эмас.\n– Балки ҳар бир фарзанд туғилганда, ҳатто у туғруқхонадалигидаёқ, планшет тарқатишимиз керакдир?\n– Ҳа, бу – яхши фикр, бироқ чақалоқ катта бўлгунча, қурилма эскириб бўлади (кулади).\n– У ҳолда анъанавий мактабнинг офлайн тарзда қандай келажаги бўлиши мумкин?\n– Замонавий технологиялар тинимсиз ривожланиб бораётгани ҳисобга олинган тақдирда ҳам ўқитувчининг муқобилини яратиш осон бўлмаса керак. Бироқ хаёлга эрк бериб кўрилса ҳамда технологиялар ёрдамида ўқитувчи аватари ёки виртуал ҳудудлар яратилса, бола нафақат синфдошлари, қолаверса, ўқитувчиси билан бирга ижтимоийлашув жараёнини ҳис қилса, тўлиқ бўлмаса-да, аста-секин офлайн таълим фақат билим беришга эмас, фақат ижтимоийлашув мақсадларига хизмат қилади, деб ўйлайман. Аслини олганда, ҳатто мустақил ўқиб-ўрганиш билан шуғулланиб ҳам билим олиш мумкин, бу гапим учун ўқитувчилар мендан хафа бўлса, ажаб эмас (кулади). Энг бошидаги маълум босқичда бола масофадан туриб билим олиши учун уни зарур қўникмалар билан таъминлайдиган ўқитувчи керак бўлади, лекин кейинчалик ушбу билимларни ўқитувисиз ҳам олиш мумкин ва эҳтимол ўқитувчи ўзининг билим беришдаги ролини руҳий кўмакка, мураббийликка айлантирар, яъни унинг роли ўқитиш билан эмас, ушбу йўналишдаги ҳаётий кўникмалар бериш билан кўпроқ боғлиқ бўлар. Онлайн режимдаги мураббийлик, офлайн режимидагидан кўра самаралироқ бўлади. Фикримча, умуман олганда, технологиялар виртуал воқеликка, ўқитувчиси бор виртуал синфни, яъни алмаштиртиш мумкин бўлган нарсаларни аста-секин қайта яратишга интилмоқда. Бепул таълим ресурслари бисёрлиги сабаб кўпгина болалар бепул ресурсларни ишлатиш имкониятига эга бўлгандан сўнг айнан бепул контентлардан фойдаланаётгани учун қобилиятини кўпроқ рўёбга чиқара бошлайди. Негаки, узоқ бир қишлоқда яшаётган боланинг ҳатто смартфони ҳам йўқ бўлган бизнинг воқелигимизда офлайн репетитор ёллаш учун етарли пули бўлмайди, чунки ҳамма нарса унинг қишлоғи ҳадлари билан чегараланади. Мен айтган ҳолатда эса унинг учун глобал ресурсларга йўл очилиши мумкин.\n– Муҳтарам экспертлар, гапирилган гаплардан қандай хулоса чиқарсак бўлади? Жаслан, марҳамат.\n– Мен тиббиёт ва таълимни олиб, ўзаро солиштиришим мумкин: нега бундай вазиятда минтақадаги тиббиёт вазиятни назоратга ола билмади? Жавоб оддий: кейинги йилларда тиббиёт ҳам, таълим соҳаси ҳам етарли даражада молиялаштирилгани йўқ. Ҳамма бало шунда: мамлакатларимиздаги таълим билан тиббиёт тизими бор нарсани, яъни совет тизимидан қолган ва сийқаси чиқиб кетган тезисга кўра, ривожланган мамлакатлардан олиш мумкин бўлган барча янги нарсаларни ўзлаштириш имкониятини қўлдан чиқарди. Бинобарин, иккита қуён ортидан қувилгани учун ҳеч вақосиз қолинди. Нега оғир вазиятда эсанкираб қолинди, деб савол берилса, ривожланган мамлакатлардаги мавжуд ҳолатга қараб шундай жавоб бериш мумкин: у ерларда тиббиёт билан таълимнинг умумий тизимига, айниқса, ИҲРТга аъзо мамлакатларда ялпи ички маҳсулотнинг 14 – 15 фоизи ажратилади, бизда эса бу кўрсаткич 3 фоиздан ошмайди. Улкан тафовут ва етарли даражада молиялаштирмаслик ҳозирги вазиятга олиб келгани тушунарли. Яна бир гап. Ахборот-коммуникация технологияларини ривожлантиришга пул ажратилмади деб бўлмайди, бунинг учун жуда кўп миқдорда пул сарфланди. Дейлик, “Узайтирилган кун” ёки “Рақамли Қозоғистон” сингари дастурларга миллардлаб маблағ берилди. Унда нега бунчалик ғариб аҳволга тушиб қолдик? Сабаби – оддий – коррупция. Коррупция – мамлакатларимизнинг энг катта муаммоси.\n– Булар барчаси бизга кундай равшан эди, фақат бугунги кунда каттароқ миқёсда бўртиб кўзга ташланди. Булар барчаси аниқ, бизнинг вазифамиз муаммоларни тезроқ ҳал этишдир, мени буни камида Қозоғистон қилиши керак, деб биламан, чунки таълим – нефть, ҳозир нефть нархи тушиб бормоқда, таълим эса келажагимизни таъминлаб беради. Таълим бўлмаса, ҳеч нарса бўлмайди, шунинг учун соғлиқни сақлаш ва таълим соҳасига сармояни кўпайтиришимиз зарур. Тамом – вассалом. Ушбу икки соҳадан бошқаларининг устуворлиги камроқ бўлса ҳам зиён қилмайди.\n– Ҳозир шу нарсаларни хаёлдан бир-бир ўтказиб, ҳар бир мамлакатнинг энг узоқ ҳудудларини ҳам энг юқори сифатли таълим билан таъминлаш мумкин деган хулосага келдим, чунки оддий ноутбук ва барқарор ишлайдиган интернет бўлса, қишлоқда яшаётган бола ҳам энг тажрибали ўқитувчилардан сабоқ олса бўлади, ўқитувчилар эса ўқувчиларга эга бўлиш учун мамлакат миқёсида рақобатлашади. Улар ўзининг сифатли контент/таълимини жуда кўп одамларга трансляция қилиши мумкин. Агар оддий мактабда офлайн режимда кўз ўнгингда фақат битта синф, яъни 25 ўқувчи турса, идеал ҳолатда фақат ўша ўқувчиларга ёрдам беришинг мумкин. Барча ресурслардан фойдаланиш имконияти бўлганда эса, ҳар бир бола бошқаларнинг синфига қўшилиши ва улар сингари сифатли таълим олиш имконига эга бўлади.\n– Таълим Марказий Осиё мамлакатлари учун ўта муҳим соҳадир ва биз ўсиб келаётган ёш авлодга энг яхши таълим бериш учун қўлимиздан келган ҳамма ишни қилишимиз рарур. Энди эскича ўқита, инсон капитали сифатини йўқотишда давом эта олмаймиз.\nБир неча марта “рақамли келажак” деган сўз бирикмасини ишлатдик, аммо рақамли келажак мажбурий тарзда ҳозирги кунга айланганини англаб етиш вақти келди. Минбарлардан рақамлаштириш ҳақида оташин нутқлар сўзлашнинг ўзи кифоя эмас, белимиз майишиб бўлса ҳам, шафқатсиз рақамли воқеликка қандай интеграциялашув йўлини шошилинч топишимиз шарт, акс ҳолда Марказий Осиё учун ёрқин келажак хомхаёллигача қолиб кетиши ҳеч гап эмас.\nПодкастимизга обуна бўлинг – саҳифамизда транскриптлар ва фойдали ҳаволаларни кўришингиз мумкин. Эътиборингиз учун раҳмат ва кейинги қисмда учрашгунча хайр!


"Реал" Неймар учун рекорд миқдорда маблағ таклиф қилмоқчи\n8 март, 2019, 22:09 675\nТеглар:Неймар | Реал | ПСЖ\nУ яна Ла Лигага қайтиши мумкин.\nМадриднинг "Реал" клуби ёзда ПСЖ форварди Неймарни сотиб олишни режалаштирмоқда. Бу ҳақда Sport.es нашри хабар бермоқда.\nЮқоридаги манбаага кўра “қироллик клуби” 27 ёшли бразилиялик футболчи учун Париж грандига 350 млн евро тўлашга тайёр. “Реал” вакиллари футболчининг яқинлари билан боғланишган ва ўзларининг бу режаларини маълум қилишган. Эътиборлиси, мадридликлар Неймарга йилига 45 млн евро маош ваъда қилишмоқда.\nМаълумот учун, Неймар ПСЖ сафига 2017 йилнинг ёзида 222 млн евро эвазига “Барселона”дан кўчиб ўтган эди. У жорий мавсум 23та ўйинда майдонга тушди ва ўз ҳисобига 20та гол ҳамда 11та голли узатма ёздириб қўйишга эришди.\nДракслер: Неймар ва Мбаппе ПСЖда қолишига шубҳам йўқ\nНеймар қачон майдонга тушади?\nНеймар умумий гуруҳда шуғулланмоқда (ФОТО)


СамДЧТИдаги журналистика факультетига 10-20 нафар талаба қабул қилинади - zarnews.uz\nСамДЧТИдаги журналистика факультетига 10-20 нафар талаба қабул қилинади\nСамарқанд давлат чет тиллар институти ректори Илҳомжон Тўхтасиновнинг айтишича, талаб ва таклифлардан келиб чиқиб, 2020-2021 ўқув йилида институтда журналистика факультети очилади. Факультетга 10-20 нафар талаба ўқишга қабул қилинади.\n- Кўпи билан 30 нафаргача талабани ўқишга қабул қилишимиз мумкин. Биз талабаларнинг сонига эмас, сифатига эътибор қаратамиз. Уларга профессор-ўқитувчилар ҳамда тажрибали журналистлар дарс беришини таъминлаймиз, - дейди ректор.\nСамДЧТИда АҚШнинг Вебстер университетига яна 60 нафар талаба қабул қилинади\nСамДЧТИ ўзини ўзи молиялаш тизимига ўтишга тайёрми?\nСамДЧТИ қошида туризм маркази ташкил этилади


Бердимуҳамедов Туркманистонда коронавирус борлигини ҳалигача инкор этмоқда, аммо эпидемиологик хавфсизликка жавобгар вазирларни ишдан бўшатди - Daryo\n23:41, 27.08.2021 34660\nБердимуҳамедов Туркманистонда коронавирус борлигини ҳалигача инкор этмоқда, аммо эпидемиологик хавфсизликка жавобгар вазирларни ишдан бўшатди\nТуркманистон президенти Гурбангули Бердимуҳамедов 25 август куни Вазирлар Маҳкамасининг кенгайтирилган йиғилишини ўтказди ва амалдорлар билан Туркманистон Фавқулодда комиссиясининг касалликлар тарқалишига қарши курашиш бўйича фаолиятини муҳокама қилди.\nТелевизион кадрлардан кўриниб турибдики, йиғилишда президентдан ташқари барча иштирокчилар ниқоб таққан.\nДавлат раҳбарининг баёнотига кўра, «ҳозир бутун дунёни қамраб олган коронавируснинг Туркманистонга кириб келиши ва тарқалишининг олдини олиш чораларини кучайтириш зарур; вазирликлар, идораларда, мулкчилик шаклидан қатъи назар, барча корхоналарда ушбу вирусга қарши кураш чоралари тўғри ташкил этилиши, санитария ва эпидемиология қоидаларига қатъий риоя қилиниши шарт.\nШу билан бирга, Бердимуҳамедов эпидемия Туркманистонга ҳали кириб келмаган, дея таъкидлашда давом этмоқда. Шунга қарамай, президент оилавий шифокорлар ва оммавий ахборот воситалари орқали фуқароларга «мамлакатнинг ҳамма бурчакларида» профилактик чора-тадбирларини кўриш зарурлиги ҳақида тушунтириш ўтказишни буюрди, оммавий тадбирлар ўтказишни чеклаш бўйича таклифлар тайёрлашга кўрсатма берди.\nЙиғилишда, шунингдек, давлат раҳбари бир қатор мансабдор шахсларнинг ишдан олинишини эълон қилди.\nБош вазирнинг фан ва таълим, соғлиқни сақлаш ва спорт масалалари бўйича ўринбосари Мамметмурат Гелдиниязов ишидаги жиддий камчиликлари учун ишдан олинди. Унинг ўрнига Сапартурди Тойлиев тайинланди. У бир вақтнинг ўзида Туркманистон Фанлар академияси раҳбари вазифаларини бажаради.\nТаълим вазири Ўразгелди Қурбонов ҳам ишидаги жиддий камчиликлари учун лавозимидан озод қилинди, унинг ўрнига Гурбангул Атаева тайинланди. Бунга қадар Атаева Аёллар уюшмаси марказий кенгаши ва Туркманистон касаба уюшмалари миллий марказини бошқарган.\nАрсланқилич Қиличов соғлиқни сақлаш ва тиббиёт саноати вазирининг ўринбосари — Давлат санитария-эпидемиология хизмати раҳбари лавозимидан озод этилди. Унинг ўрнига Мурат Маммедов тайинланди. Маммедов бунгача юқумли касалликлар марказлари бошқармаси бош директори бўлган, унинг ўрнини Аннамурат Режепов эгаллади.\nИшидаги жиддий камчиликлари учун Туркманистон Давлат миграция хизмати раиси, подполковник Бекмурат Овезов вазифасидан олинди. Унинг лавозимини Назар Атагараев эгаллади.\nМустақил ОАВ хабарларига кўра, Туркманистонда COVID-19 пандемиясининг навбатдаги авж олиши кузатилмоқда. Ашхободда бозорлар ва кафелар қайта ёпилган, жамоат транспорти дезинфекция қилинмоқда, полиция ниқобсиз одамларни жаримага тортмоқда, корхона ва ташкилотлар ходимларидан эмланганлик гувоҳномаси талаб қилиниб, акс ҳолда уларга ишдан бўшатиш билан таҳдид қилинмоқда. Ҳудудларда шифохоналар тўлган ва ходимлар етишмаяпти. Туркманистон мустақиллигининг 30 йиллигига бағишланган тантаналарда давлат хизматчиларининг иштирок этиш-этмаслиги савол остида.\nАввалроқ Россиянинг Ашхободдаги элчихонаси масофадан ишлашга ўтишини эълон қилган.\nТуркманистон пойтахтида савдо марказлари, бассейн ва спорт заллари ёпилди. Мамлакатда ҳалигача коронавирус расман қайд этилмаган\nТуркманистон президенти мамлакатда коронавирус билан касалланганлар йўқлигини маълум қилди\n16:30, 05.05.2022 70455\n12:05, 25.04.2022 69761\n18:10, 14.05.2022 51300\n07:30 Бугун 1388\n07:09 Бугун 2364\n06:29 Бугун 2924\n22:45, 17.05.2022 40989


Афғон муаммоси муҳокама қилинди - hudud24.uz\n2021, 22-Yanvar | 12:02\nБош саҳифа Янгиликлар Жаҳон Афғон муаммоси муҳокама қилинди\nАфғон муаммоси муҳокама қилинди\n15:19 / 02-08-2020\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 2 август куни Афғонистон Ислом Республикаси Президенти Ашраф Ғани билан телефон орқали мулоқот қилди.\nСуҳбат аввалида давлат раҳбарлари муқаддас Қурбон ҳайит айёми муносабати билан бир-бирларини самимий табриклаб, биродар халқларимизга тинчлик-осойишталик ва фаровонлик тиладилар.\nКейинги йилларда мустаҳкам дўстлик ва анъанавий яхши қўшничилик ришталарига, тарих, анъана ва урф-одатлар муштараклигига асосланган Ўзбекистон-Афғонистон муносабатлари изчил мустаҳкамланиб бораётгани катта мамнуният билан қайд этилди.\nМулоқот чоғида икки томонлама ҳамкорлик, аввало, иқтисодиёт, энергетика ва транспорт-коммуникация соҳаларидаги амалий шерикликни кенгайтиришнинг долзарб масалалари кўриб чиқилди. Минтақавий аҳамиятга молик энг муҳим масалалар юзасидан ҳам батафсил фикр алмашилди.\nДавлат раҳбарлари иккала мамлакатда коронавирус инфекцияси тарқалишига қарши курашиш ва эпидемиологик вазиятни назорат қилиш борасида кўрилаётган қатъий чора-тадбирларни тўлиқ қўллаб-қувватлашларини билдирдилар.\nПандемиянинг салбий оқибатларини камайтириш ҳамда мамлакатлар ўртасидаги савдо-иқтисодий алоқалар суръатини сақлаб қолиш муҳимлиги қайд этилди.\nПрезидентлар Афғонистоннинг барқарор тараққиётига, минтақавий иқтисодий жараёнларда фаол иштирок этишига хизмат қиладиган устувор инфратузилма ва инвестиция лойиҳаларини илгари суриш борасидаги саъй-ҳаракатларни фаоллаштиришга муҳим эътибор қаратдилар.\nБулар чегараолди ҳудудларда замонавий савдо-логистика инфратузилмасини яратиш, “Сурхон – Пули Хумри” электр узатиш линиясини барпо этишдек йирик лойиҳаларни амалга ошириш ва Афғонистон ҳудудида самарали транспорт йўлакларини ташкил этиш, жумладан, халқаро молиявий институтлар ва донор мамлакатлар имкониятларини фаол жалб қилишни назарда тутади.\nТаълим ва маданий-гуманитар алмашинув бўйича қўшма дастурларни амалга ошириш давом эттирилади.\nЎзбекистон ва Афғонистон раҳбарлари афғон муаммосини тинч йўл билан ечиш масалаларини кўриб чиқдилар ҳамда афғонлар ўртасида ўзаро музокараларни тез фурсатда бошлаш бўйича олиб борилаётган ҳаракатларни тўлиқ қўллаб-қувватладилар.\nПрезидент Ашраф Ғани 2018 йил март ойида бўлиб ўтган ҳамда натижалари афғон инқирозини сиёсий йўл билан ҳал этишда салмоқли силжишга эришиш имконини берган Афғонистон бўйича Тошкент халқаро конференциясининг тарихий ролини алоҳида қайд этди.\nМулоқот якунида давлат раҳбарлари икки мамлакат ва бутун Марказий Осиё минтақаси манфаатлари йўлида кўп қиррали шерикликни янада кенгайтириш борасида қатъий эканликларини таъкидладилар.\nСуҳбат ҳар доимгидек очиқ ва дўстона руҳда ўтди.\nАввалги мақолаҚорақалпоғистонга коронавирус тестини таҳлил қилувчи кўчма аппарат топширилди\nКейинги мақолаХодим розилиги билан иш вақтидан ташқари қанча ишлаши мумкин?\n“Ёшлар пресс клуби”нинг навбатдаги сессияси айрим сабабларга кўра қолдирилди\nЖо Байден — Американинг 46-президенти\nНотариат соҳасида автоматлаштирилган тизим коррупцияга барҳам берди\nПенсия олишда иш стажи қандай ҳисобланади? 10:50 / 22-01-2021\n“Ёшлар пресс клуби”нинг навбатдаги сессияси айрим сабабларга кўра қолдирилди 20:13 / 21-01-2021\nАдлия вазирлиги жамоатчиликни чалғитмасликка чақиради 17:38 / 21-01-2021\nЖо Байден — Американинг 46-президенти 17:24 / 21-01-2021\nНотариат соҳасида автоматлаштирилган тизим коррупцияга барҳам берди 17:17 / 21-01-2021\nЯккабоғлик фуқаронинг аёвсиз калтакланиши устидан жиноий иш очилди 16:52 / 21-01-2021\nШавкат Мирзиёев Бухорода аҳоли вакиллари билан учрашди 16:31 / 21-01-2021\nМаданий фаолият соҳасида давлат органларининг ваколатлари белгиланди 15:29 / 21-01-2021\nАдлия вазирлиги жамоатчиликни чалғитмасликка чақиради\nDilfuza Ergasheva - 17:38 / 21-01-2021 0\n2021 йилги Давлат дастури лойиҳаси халқ муҳокамасига қўйилди\n18:27 / 19-01-2021\nЁлғон хабар тарқатганлик учун жавобгарлик бор\n11:41 / 17-01-2021\nНима учун ривожланган давлатларда бутун жамият коррупцияга қарши?\n17:30 / 13-01-2021\nҲар бир ҳудуднинг ҳуқуқ устуворлиги индекси жорий этилади\n11:40 / 13-01-2021


19 май кунининг об-ҳаво маълумоти | Qalampir.uz\n19 май кунининг об-ҳаво маълумоти\nЖамият\t18 Май 15:26 8673\nГидрометеорология хизмати маркази эртага, 19 май куни Ўзбекистонда кутилаётган об-ҳаво ҳақида маълумот берди.\nҲаво ўзгариб туради, қисқа муддатли ёмғир ёғиши, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол шарқдан 5-10 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 13-15°, кундузи 22-24° бўлади.\nҲаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 12-17°, кундузи 22-27° бўлади.\nҲаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 13-18°, кундузи 22-27° бўлади.\nҲаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қисқа муддатли ёмғир ёғиши, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади, баъзи жойларда 15-20 м/с гача кучаяди, баъзида 23-28 м/с гача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси 13-18°, кундузи 22-27° бўлади.\nҲаво ўзгариб туради, ёғингарчилик кутилмайди. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади. Ҳарорат кечаси 13-18°, кундузи 23-28° бўлади.\nҲаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қисқа муддатли ёмғир ёғиши, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади, баъзи жойларда 15-20 м/с гача кучаяди, баъзида 23-28 м/с гача кучайиши мумкин. Ҳарорат кечаси 10-15°, кундузи 20-25° бўлади.\nҲаво ўзгариб туради, баъзи жойларда ёмғир ёғиши, момақалдироқ бўлиши мумкин. Шамол шарқдан 7-12 м/с тезликда эсади, баъзи жойларда 15-20 м/с гача кучаяди. Ҳарорат кечаси 5-10°, кундузи 10-15° бўлади.\n25 Май 16:12 34347\n25 Май 23:18 31814\n26 Май 14:40 23949\n26 Май 09:01 20318\n25 Май 11:09 19816


Euronews телеканали Ўзбекистонни яна реклама қилишни бошлади\nEuronews телеканали 1 ноябрдан бошлаб Ўзбекистоннинг сайёҳлик салоҳияти ҳақида туркум кўрсатувларни беришни бошлади.\nШу кўрсатувлардан дастлабкиси “Самарқанд-маданият чорраҳаси” деб номланди. Кейинги кўрсатув Бухоро ҳақида бўлади.\nЎзбекистоннинг Euronews орқали реклама қилинишида мамлакат Иқтисодий алоқалар, инвестициялар ва савдо вазирлигининг ҳомийлик қилиши айтилади.\nҲозирча реклама характерида экани айтилаëтган бундай кўрсатувлар учун Ўзбекистон томонининг қанча пул тўлагани маълум эмас.\nEuronews вакиллари ҳозирча бу юзадан Озодлик юборган саволларга жавоб беришмади.\nУшбу кўрсатувлар намойиши Ўзбекистонда қатор хориж ширкатлари муаммоларга юз тутиб¸ бу мамлакатни тарк этаётган, айрим ширкатлар халқаро арбитраж орқали Ўзбекистондаги сармояларини қайтариб олишга уринаётган бир пайтга тўғри келмоқда.\nЎзбекистоннинг “иқтисодий, сармоя ва сайёҳлик салоҳияти” ҳақидаги реклама роликлари Euronews телеканалида биринчи марта берилаётгани йўқ.\n“Welcome To Uzbekistan” “Ўзбекистонга хуш келибсиз” реклама ролиги шу йилнинг 13 май куни, Андижон қатлиомига айнан 8 йил тўлган кунда Euronews каналида намойиш этилган эди.\n“Ўзбекистон Шарқнинг марвариди, буюк икмкониятлар диёрига хуш келибсиз”, деган сўзлар билан бошланувчи 35 секундлик ушбу видеолавҳанинг айнан 13 май куни Euronews телеканалида фирга узатилиши шунчаки тасодиф бўлганми ёки Ўзбекистондаги буюртмачиларнинг талаби асосида қилинганми, бу маълум эмас.\nEuronews халқаро телеканали 1993 йилда ташкил этилган. Бош қароргоҳи Франциянинг Лион шаҳрида жойлашган. Телеканал ўз кўрсатувларини 15 тилда жаҳоннинг 150 дан зиёд мамлакатига узатади. Ҳозирда¸ айтилишича¸ Euronews 350 миллиондан ортиқ томошабинга эга.


Мурод Исмоилов: "Вазиятлардан унумли фойдаландик" / CHAMPIONAT.asia\nМурод Исмоилов: "Вазиятлардан унумли фойдаландик"\n"Пахтакор" - "Металлург" ўйинидан кейин Мурод Исмоилов беллашув ҳақида фикрларини билдириб ўтди.\nМурод ИСМОИЛОВ (“Пахтакор” бош мураббийи): - Аввалги учрашувларда вазиятлардан унумли фойдалана олмаётгандик. Машғулотларда айнан шу жиҳат устида ишлагандик ва бугун рақиб дарвозасига беш бор тўп киритдик. Бу ғалаба биз учун жуда муҳим эди. Тўғри, голларни ҳуужмчилар уришмади, лекин замонавий футболда қанот ярим ҳимоячилари деярли ҳужумчи вазифасини бажариши зарур. Каримов ва Қиличев шундай вазифани адо этишди. Ҳали олдинда яна 3 тур ўйинлари бор ва биз охиригача курашмиз. Лекин тақдиримиз қолган клубларнинг ўйинларига боғлиқ.\nОхирги икки уй ўйинида дарвозамиздан беш тўп ўтказиб юбордик. Бу яхши кўрсаткич эмас, албатта. Ҳимояда ҳам ишларимизни яхшилашимиз шарт. Энди машғулотларда ҳимоячилар билан ишлашга киришамиз, афтидан.


«Машъал» - халқаро турнир ғолиби\nКиритилган сана: 24.09.2010.\nШу йилнинг 16-22 сентябрь кунлари Қозоғистоннинг Чимкент шаҳрида ҚФФ ижроқўми аъзоси Мухтор Оразалиев хотирасига бағишланган халқаро турнир бўлиб ўтди. Унда 1995-1996 йилларда таваллуд топган футболчилардан иборат 12 та жамоа қатнашди. Унда мамлакатимиздан "Машъал" футбол академияси тарбияланувчилари иштирок этишди.\nЎз гуруҳларида юқори ўринларни эгаллаган жамоалар 21 сентябрь куни ярим финал учрашувларини ўтказишди. "Машъал" Чимкентнинг ОСДЮСШОР-96 жамоасини мағлуб этиб, финалга чиққан бўлса, иккинчи ярим финалда ОСДЮСШОР-95 "Цесна" устидан ғалаба қозонди.\nФиналда эса муборакликлар мезбонларнинг 95 йилда туғилган футболчилардан иборат жамоаси мағлуб этиб, мусобақанинг бош совринини қўлга киритди. 3-ўрин эса "Цесна"га насиб этди. Ушбу мусобақада "Машъал" академияси жамоасига Дилшод Андаев ва Александр Ильинлар мураббийлик қилишди.\nТурли номинациялар бўйича мусобақанинг энг яхши футболчилари:\nЭнг яхши дарвозабон — Грошев Владимир («Цесна», Олма-ота)\nЭнг яхши ҳимоячи — Ермекули Асхат (ОСДЮСШОР-95, Чимкент)\nЭнг яхши ярим ҳимоячи — Маккамбоев Аббос (ОСДЮСШОР-96, Чимкент)\nЭнг яхши ҳужумчи — Койкибасов Даурен (ОСДЮСШОР-95, Чимкент)\nЭнг яхши бомбардир — Абдиев Аслиддин («Машъал», Муборак)\nЭнг яхши ўйинчи — Шукуров Отабек («Машъал», Муборак)


11:42 / 12.02.2020 | Jurat Sagdullayev | 683\nАссалому алайкум! Бир яқин дўстим жуда кўп қарз олади. Энг қизиғи қарз олиб қийналган инсонларга ҳам ёрдам беради. Лекин қарзини беришга келганда ўзини жуда ҳотиржам ҳис қилади. Саволим шуки: қарз беришда савоб борлигини биламиз, лекин қарз олишда ҳам қандайдир кўрсатмалар борми? Шариатимизда қарз сўрашга кимни ҳаққи бор?\n– Ва алайкум ассалом! Қарз муомаласи ўта ва ўта оғир муомала. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам “Қодир бўлатуриб қарзни кечиктириш зулмдир” деганлар. Яъни ҳар кечиктирган лаҳзаси учун зулм қилган ҳисобланади. Зулм эса шаръан ҳаром. Ундай инсон тўхтовсиз ҳаром амалини қилиб турган бўлади. Шунинг учун ҳам ўлса ҳам жаннатга киролмайди. Афсус(баъзи) қанча-қанча инсонлар аёлим ва фарзандларим орзу ҳавасига эришсин деб қарздор ҳолатда ўлиб кетишмоқда. Ўша аёли бошқага эрга тегиб, фарзандлари унинг зиммасидаги қарзга олинган уларда яшаб отасининг қарзини узишни хаёлларига ҳам келтиришгани йўқ. Қарзни сўраб келганларга “ҳеч нарсамиз йўқ” деб баҳона қилишади. Ваҳоланки ўша ўтирган уйи ҳам тижорати ҳам ўша отаси олган қарздан бўлади. Улар учун шунчалик фидокорлик қилса ҳам аёли ва фарзандлари унга жаннатни ҳам раво кўришмайди. Агар ҳақиқатан отасига мусулмонни мусулмонга раво кўрадиган даражада муҳаббати бўлганида албатта қарзини узишга ҳаракат қилиб жаннатни раво кўрган бўлар эди.\nЧунки қарз банданинг ҳаққи, бу ҳақни фақат ўз эгаси кечади, холос. Аллоҳ таоло кечмайди. Қарз олиб, уни узмай юрганлар бу ҳақиқатни яхшилаб англаб олмоқлари лозим. ("Ҳадис ва Ҳаёт" китобидан).\nУстозимиз раҳимаҳуллоҳнинг “Қарз” деган китоблари бор. Валлоҳу аълам!


Қозоғистонда 2022 йилда овул округлари бюджетига қандай солиқ турлари ўтказилади NUR-SULTAN. Кazinform – ҚР Президенти Администрацияси раҳбари ўринбосари Малик Мирзалин 2022 йилда овул округлари бюджетига қандай турдаги солиқлар ўтказилишини маълум қилди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nПрезидент Қасим-Жомарт Тоқаев Қозоғистон Молиячилари конгресси иштирокчиларига видеомурожаат қилди NUR-SULTAN. Kazinform - Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаев Қозоғистон Молиячиларининг IХ конгресси иштирокчиларига видеомурожаат йўллаб қутлади, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nҚозоғистонда 2022 йилда энг кам пенсия қанча бўлади NUR-SULTAN. Kazinform - «Очиқ НҲҲ» порталида «2022-2024 йилларга мўлжалланган республика бюджети тўғрисида» ги қонун лойиҳаси эълон қилинди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nҚозоғистон Президенти: Бюджет сектори ходимларининг маоши ҳар йили 20 фоизга ошади NUR-SULTAN. Kazinform-2022-2025 йилларда бюджетдан молиялаштириладиган ишчиларнинг иш ҳақи ҳар йили 20 фоизга ошади. Бу ҳақда Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаев Қозоғистон халқига Мурожаатномасида маълум қилди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nҚозоғистонда бюджет даромадлари режаси 22 млрд тг ортиғи билан бажарилди NUR-SULTAN. Kazinform – Даромадлар режаси 22 миллиард тенгега ортиғи билан бажарилди. Бу ҳақда Қозоғистон Республикаси Молия вазири Ерулан Жамаубаев Мажлиснинг ялпи йиғилишида ҚР Ҳукуматининг 2020 йилги республика бюджетининг ижроси тўғрисидаги ҳисботини муҳокама қилиш пайтида маълум қилди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\nҚР Президенти аниқлаштирилган республика бюджети тўғрисидаги фармонни имзолади NUR-SULTAN. Kazinform – Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаев 2020 йил 8 апрелдаги 299-сонли «2020 йилги аниқлаштирилган республика бюджети тўғрисида» Фармонни имзолади, деб хабар беради Акорда.\nҚозоғистонда давлат бюджетига 1 трлн 381 млрд тг ортиқча тушум тушган NUR-SULTAN. Kazinform – 2019 йил якунларига кўра, давлат бюджетига 1 трлн 381 млрд танга ортиқча тушум тушган. Бу ҳақда бугун ҚР Молия вазирлиги Давлат даромадлари қўмитасининг раиси Марат Султанғазиев маълум қилди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\n2019 йилда пулли йўллардан 5,4 млрд танга йиғилди NUR-SULTAN. Kazinform – 2019 йил январь-декабрь ойларида юртимизда ишга туширилган тўртта пулли автобанлардан олинган йиғим 5,4 млрд тангани ташкил қилди, деб хабар беради Kazinform.