“Интерньюс” бошига Сорос жамғармасининг куни тушди\n9 сентябрь куни Тошкент шаҳри фуқаролик ишлари суди Ўзбекистонда ўн йилдан буён фаолият кўрсатиб келаётган “Интерньюс нетуорк” ташкилоти ваколатхонасини ёпиш тўғрисида қарор чиқарди.\nСудда иштирок этган журналистларнинг айтишича, суд жараёни узоққа чўзилмаган. Суд прокуратуранинг ваколатхона ўз фаолияти давомида Ўзбекистон қонунчилигини бузгани тўғрисидаги даъвосини узоқ ўрганиб ўтирмасдан инобатга олган ва судья шундоққина қарорни эълон қилиб қўя қолган.\n“Интерньюс” ташкилоти, асосан, журналистларни қайта тайёрлаш ишлари билан шуғулланган. Ташкилот Ўзбекистоннинг деярли барча вилоятларида маҳаллий телевидениелар журналистлари учун семинар тренинглар ўтказган, шунингдек, журналистлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш йўлида фаолият юргизган.\n“Арена” сайти раҳбари Инера Сафаргалиева 2004 йилда Ўзбекистонда Сорос жамғармаси ёпилишининг қисмати “Интерньюс” бошига ҳам тушиши аввалдан кутилганини билдирди.\n“Чунки ҳукумат турли соҳаларда, жумладан, журналистлар билан озми-кўпми эркин ишлайдиган мустақил ташкилотларни ёпмас экан, хотиржам бўла олмайди. Аслида Сорос жамғармаси ҳам, “Интерньюс” ҳам ҳукуматнинг ғашини келтирадиган ҳеч қандай иш қилгани йўқ. Улар эркин фикрловчиларни қўллаб-қувватларди, холос”, - деди И.Сарфаргалиева.\nМустақил кузатувчи Алимардон Аннаевнинг тахминича, “Интерньюс”нинг ёпилишига Ўзбекистонда “рангли инқилоб”ларнинг олдини олиш йўлидаги ҳаракатлар сабаб бўлиши мумкин. Чунки ҳозир ҳукумат кишилар, айниқса, зиёли ва журналистлар онгига ҳурфикрлиликни сингдирадиган “Интеньюс”га ўхшаган халқаро ташкилотларни Ўзбекистондан чиқариб юбориш ёки фаолиятини тўхтатишга ҳаракат қиляпти.\n2004 йил 13 сентябрь куни суд қарори билан “Интерньюс” нодавлат нотижорат ташкилоти фаолияти ҳам 6 ойга тўхталиб қўйилган эди. Бироқ орадан бир йил вақт ўтса ҳам ННТ ўз фаолиятини тиклаёлгани йўқ. Аксинча, ушбу ННТ раҳбари ва “Интерньюс нетуорк” ваколатхонаси ижрочи директори Холида Анорбоева ҳамда ваколатхона ҳисобчиси Ольга Нормуродова устидан жиноят иши қўзғатилди. Яқинда улар лицензия олмасдан видео ва аудиоматериаллар тарқатишда айбдор топилди, лекин амнистия бўйича жазони ўташдан озод этилди.


562-II-сон 11.12.2003. Электрон рақамли имзо тўғрисида\n2-модда. Электрон рақамли имзо тўғрисидаги қонун ҳужжатлари\n4-модда. Электрон рақамли имзодан фойдаланиш соҳасини давлат томонидан тартибга солиш\n5-модда. Махсус ваколатли орган\n6-модда. Рўйхатга олиш маркази\n7-модда. Электрон рақамли имзо билан қўлда ўзи қўйган имзонинг бир хил аҳамиятга эга эканлигини эътироф этиш шартлари\n8-модда. Электрон рақамли имзо воситалари\n9-модда. Электрон рақамли имзонинг ёпиқ калитларини ва очиқ калитларини яратиш\n10-модда. Электрон рақамли имзонинг ёпиқ калити эгаси\n11-модда. Электрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг жавобгарлиги\n12-модда. Электрон рақамли имзо очиқ калитининг фойдаланувчиси\n13-модда. Электрон рақамли имзо калитининг сертификати\n14-модда. Электрон рақамли имзо калитининг сертификатини бериш\n15-модда. Электрон рақамли имзо калити сертификатининг амал қилишини тўхтатиб туриш\n16-модда. Электрон рақамли имзо калитининг сертификатини бекор қилиш\n17-модда. Электрон рақамли имзо калитининг сертификатини рўйхатга олиш марказида сақлаш тартиби\n18-модда. Рўйхатга олиш марказини тугатиш\n19-модда. Чет давлатларнинг электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларидан фойдаланиш\n20-модда. Муҳр ўрнида ишлатиш\n22-модда. Электрон рақамли имзо тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун жавобгарлик\n1.09.00.00.00 Тадбиркорлик ва хўжалик фаолияти / 09.01.00.00 Тадбиркорлик тўғрисидаги қонунчилик / 09.01.07.00 Электрон тижорат. Электрон рақамли имзо (шунингдек, 12.03.02.02, 12.03.02.03ларга қаранг);\n2.12.00.00.00 Ахборот ва ахборотлаштириш / 12.03.00.00 Ахборот ресурслари. Ахборот ресурсларидан фойдаланиш / 12.03.02.00 Ахборотни ҳужжатлаштириш. Электрон ҳужжат айланиши / 12.03.02.03 Электрон рақамли имзо]\nУшбу Қонуннинг мақсади электрон рақамли имзодан фойдаланиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.\nЭлектрон рақамли имзо тўғрисидаги қонун ҳужжатлари ушбу Қонун ва бошқа қонун ҳужжатларидан иборатдир.\nАгар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг электрон рақамли имзо тўғрисидаги қонун ҳужжатларида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.\nэлектрон рақамли имзо — электрон ҳужжатдаги мазкур электрон ҳужжат ахборотини электрон рақамли имзонинг ёпиқ калитидан фойдаланган ҳолда махсус ўзгартириш натижасида ҳосил қилинган ҳамда электрон рақамли имзонинг очиқ калити ёрдамида электрон ҳужжатдаги ахборотда хатолик йўқлигини аниқлаш ва электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгасини идентификация қилиш имкониятини берадиган имзо;\nэлектрон рақамли имзонинг ёпиқ калити — электрон рақамли имзо воситаларидан фойдаланган ҳолда ҳосил қилинган, фақат имзо қўювчи шахснинг ўзига маълум бўлган ва электрон ҳужжатда электрон рақамли имзони яратиш учун мўлжалланган белгилар кетма-кетлиги;\nэлектрон рақамли имзонинг очиқ калити — электрон рақамли имзо воситаларидан фойдаланган ҳолда ҳосил қилинган, электрон рақамли имзонинг ёпиқ калитига мос келувчи, ахборот тизимининг ҳар қандай фойдаланувчиси фойдалана оладиган ва электрон ҳужжатдаги электрон рақамли имзонинг ҳақиқийлигини тасдиқлаш учун мўлжалланган белгилар кетма-кетлиги;\nэлектрон рақамли имзонинг ҳақиқийлигини тасдиқлаш — электрон рақамли имзонинг электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгасига тегишлилиги ва электрон ҳужжатдаги ахборотда хатолик йўқлиги текширилгандаги ижобий натижа;\nэлектрон ҳужжат — электрон шаклда қайд этилган, электрон рақамли имзо билан тасдиқланган ҳамда электрон ҳужжатнинг уни идентификация қилиш имконини берадиган бошқа реквизитларига эга бўлган ахборот.\nЭлектрон рақамли имзодан фойдаланиш соҳасини давлат томонидан тартибга солишни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ва у махсус ваколат берган орган амалга оширади.\nэлектрон рақамли имзодан фойдаланиш стандартлари, нормалари ва қоидаларини ишлаб чиқади;\nэлектрон рақамли имзолар калитларини рўйхатга олиш марказларини (бундан буён матнда рўйхатга олиш маркази деб юритилади) давлат рўйхатидан ўтказади;\nрўйхатга олиш марказлари ваколатли шахсларига тегишли электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларининг ягона давлат реестрини юритади ҳамда юридик ва жисмоний шахсларнинг ундан эркин фойдалана олишини таъминлайди;\nрўйхатга олиш марказларининг ваколатли шахсларига электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларини беради;\nюридик ва жисмоний шахсларнинг мурожаатига биноан рўйхатга олиш марказлари ваколатли шахсларининг электрон рақамли имзоси ҳақиқийлигини тасдиқлайди;\nРўйхатга олиш маркази махсус ваколатли органда давлат рўйхатидан ўтган ва ушбу Қонунда назарда тутилган вазифаларни бажараётган юридик шахсдир.\nРўйхатга олиш маркази:\nэлектрон рақамли имзоларнинг ёпиқ ва очиқ калитларини яратади;\nэлектрон рақамли имзо ёпиқ калити муҳофаза қилинишини таъминлайди;\nэлектрон рақамли имзолар калитлари сертификатларининг реестрини юритади, унинг ўз вақтида янгиланишини ҳамда ундан юридик ва жисмоний шахсларнинг эркин фойдалана олиш имкониятини таъминлайди;\nюридик ва жисмоний шахсларга электрон рақамли имзолар калитларининг сертификатларини электрон ҳужжатлар шаклида ва қоғоз ҳужжатлар шаклида беради;\nэлектрон рақамли имзолар калитлари сертификатларининг амал қилишини тўхтатиб туради ва қайта тиклайди, шунингдек уларни бекор қилади;\nюридик ва жисмоний шахсларнинг мурожаатига биноан электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларининг кўчирма нусхалари берилишини, шунингдек электрон рақамли имзолар калитларининг тўхтатиб турилган ва бекор қилинган сертификатлари тўғрисидаги маълумотлардан эркин фойдаланилишини таъминлайди;\nюридик ва жисмоний шахсларнинг мурожаатига биноан электрон ҳужжатлардаги электрон рақамли имзонинг ҳақиқийлигини тасдиқлайди;\nэлектрон рақамли имзоли қоғоздаги электрон ҳужжатларнинг кўчирма нусхаларини тасдиқлайди;\nэлектрон рақамли имзо калитининг сертификатидан бундан буён фойдаланиш имкониятига таъсир этиши мумкин бўлган ҳоллар ҳақида электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгасини хабардор қилади;\nэлектрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаларини электрон рақамли имзодан фойдаланиш қоидаларига ўқитиш имкониятини таъминлайди.\nРўйхатга олиш маркази билан юридик ва жисмоний шахслар ўртасидаги муносабатлар шартнома асосида амалга оширилади.\nРўйхатга олиш марказининг юридик ва жисмоний шахслар учун яратилган электрон рақамли имзоларнинг ёпиқ калитларини сақлаши ҳамда электрон рақамли имзо калитининг сертификатини бериш мақсадига тўғри келмайдиган маълумотларни сўраб олиши тақиқланади.\nЎзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги рўйхатга олиш маркази томонидан берилган электрон рақамли имзо калити сертификатига эга бўлган шахслар давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ҳамда тижорат банклари томонидан кўрсатиладиган барча турдаги хизматлардан эркин фойдалана олади.\n(6-модда Ўзбекистон Республикасининг 2015 йил 20 августдаги ЎРҚ-391-сонли Қонунига асосан бешинчи қисм билан тўлдирилган — ЎР ҚҲТ, 2015 й., 33-сон, 439-модда)\nРўйхатга олиш марказлари фаолиятининг тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.\nҚаранг: Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 10 майдаги 348-сон қарори билан тасдиқланган «Давлат хизматлари марказлари орқали давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ҳамда тижорат банклари томонидан кўрсатиладиган барча турдаги хизматлардан эркин фойдаланишни таъминлайдиган электрон рақамли имзо калитининг сертификатини бериш бўйича давлат хизматлари кўрсатишнинг маъмурий регламенти».\nЭлектрон ҳужжатдаги электрон рақамли имзо айни бир вақтнинг ўзида қуйидаги шартларга риоя этилган такдирда қоғоз ҳужжатга қўлда ўзи қўйган имзо билан бир хил аҳамиятга эгадир, агар:\nэлектрон рақамли имзонинг ҳақиқийлиги тасдиқланган бўлса;\nэлектрон рақамли имзонинг ҳақиқийлиги тасдиқланган пайтда ёки имзолаш пайтини белгиловчи далиллар бўлганда электрон ҳужжат имзоланаётган пайтда электрон рақамли имзо калитининг сертификати амал қилиб турган бўлса;\nэлектрон рақамли имзодан электрон рақамли имзо калитининг сертификатида кўрсатилган мақсадларда фойдаланилаётган бўлса.\nЭлектрон рақамли имзо воситалари электрон ҳужжатда электрон рақамли имзо яратилишини, электрон рақамли имзонинг ҳақиқийлиги тасдиқланишини, электрон рақамли имзонинг ёпиқ ва очиқ калитлари яратилишини таъминлайдиган барча техникавий ва дастурий воситалардан иборат бўлади.\nЭлектрон рақамли имзо воситалари қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда сертификатлаштирилиши лозим.\nЭлектрон рақамли имзонинг ёпиқ калитлари ва очиқ калитлари юридик ва жисмоний шахслар томонидан ёки уларнинг мурожаатига биноан рўйхатга олиш маркази томонидан электрон рақамли имзо воситалари ёрдамида яратилиши мумкин.\nЭлектрон рақамли имзони яратган (электрон ҳужжатга имзо қўйган) ва рўйхатга олиш маркази томонидан унинг номига электрон рақамли имзо калити сертификати берилган жисмоний шахс электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси бўлади.\nЭлектрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси:\nэлектрон рақамли имзонинг ёпиқ калитидан фойдаланиш устидан назоратни таъминлаши;\nэлектрон рақамли имзо калити сертификатини берган рўйхатга олиш марказига электрон рақамли имзонинг ёпиқ калитидан фойдаланиш режими бузилганлиги ёки бузилиши эҳтимоли борлиги тўғрисида хабар қилиши ва электрон рақамли имзо калити сертификатининг амал қилишини тўхтатиб туришни ёхуд мазкур сертификатни бекор қилишни талаб қилиши;\nўзи вакил бўлган юридик шахснинг қайта ташкил этилиши ёки тугатилиши тўғрисида рўйхатга олиш марказига хабар қилиши шарт.\nЭлектрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси ушбу Қонун 10-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган мажбуриятларни бажармаганлиги оқибатида электрон рақамли имзонинг ёпиқ калитидан рухсатсиз тарзда фойдаланилиши туфайли етказилган зарар учун тегишли электрон рақамли имзо очиқ калитининг фойдаланувчиси олдида жавобгар бўлади.\nЭлектрон рақамли имзонинг ҳақиқийлигини тасдиқлаш учун электрон рақамли имзонинг очиқ калитидан фойдаланаётган юридик ёки жисмоний шахс электрон рақамли имзо очиқ калитининг фойдаланувчиси бўлиши мумкин.\nЭлектрон рақамли имзо очиқ калитининг фойдаланувчиси электрон рақамли имзонинг очиқ калити электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгасига тегишлилигини ва электрон рақамли имзонинг ҳақиқийлигини текшириш учун электрон рақамли имзо калитининг сертификатини берган рўйхатга олиш марказига мурожаат этишга, шунингдек электрон рақамли имзонинг ҳақиқийлиги тасдиқланмаган ҳоллар ҳақида электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгасига хабар қилишга ҳақли.\nЭлектрон рақамли имзо очиқ калитининг фойдаланувчиси электрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг шахси тўғрисидаги маълумотлар муҳофаза қилинишини таъминлаши керак.\nЭлектрон рақамли имзо калитининг сертификати электрон рақамли имзонинг очиқ калити электрон рақамли имзонинг ёпиқ калитига мослигини тасдиқлайдиган ва электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгасига рўйхатга олиш маркази томонидан берилган ҳужжатдан иборат бўлади.\nЭлектрон рақамли имзо калитининг сертификати электрон ҳужжат шаклида ва қоғоз ҳужжат шаклида тайёрланиши мумкин.\nЭлектрон рақамли имзо калитининг сертификатида қуйидагилар кўрсатилиши керак:\nэлектрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси бўлган жисмоний шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми;\nагар электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси юридик шахснинг вакили бўлса, шу юридик шахснинг номи;\nунинг тартиб рақами ва амал қилиш муддати;\nэлектрон рақамли имзонинг очиқ калити;\nэлектрон рақамли имзонинг очиқ калитидан фойдаланишда ёрдам бериши мумкин бўлган электрон рақамли имзо воситаларининг номи;\nмазкур сертификатни берган рўйхатга олиш марказининг номи ва жойлашган манзили;\nэлектрон рақамли имзодан фойдаланиш мақсадлари тўғрисидаги маълумотлар;\nэлектрон рақамли имзолар калитлари сертификатлари реестрининг электрон манзили.\nЭлектрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси ташаббуси билан электрон рақамли имзо калити сертификатига бошқа маълумотлар ҳам киритилиши мумкин.\nЭлектрон рақамли имзо калитининг сертификати рўйхатга олиш маркази томонидан берилади.\nЭлектрон ҳужжат шаклидаги электрон рақамли имзо калитининг сертификати берилаётганда у рўйхатга олиш маркази ваколатли шахсининг электрон рақамли имзоси билан тасдиқланади.\nҚоғоз ҳужжат шаклидаги электрон рақамли имзо калитининг сертификати икки нусхада расмийлаштирилади. Бундай сертификатнинг ҳар бир нусхаси рўйхатга олиш марказининг ваколатли шахси томонидан имзоланиши ва рўйхатга олиш марказининг муҳри билан тасдиқланиши керак. Электрон рақамли имзо калити сертификатининг бир нусхаси электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгасига берилади, бошқа нусхаси эса рўйхатга олиш марказида сақланади.\nЭлектрон ҳужжатлар шаклидаги электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларининг кўчирма нусхаларини беришга доир хизматлар рўйхатга олиш маркази томонидан бепул кўрсатилади.\nЭлектрон рақамли имзо калити сертификатининг амал қилиши электрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг аризаси асосида, аризада кўрсатилган муддатга, лекин мазкур сертификатнинг амал қилиш муҳлатидан кўп бўлмаган муддатга рўйхатга олиш маркази томонидан тўхтатиб турилиши мумкин.\nЭлектрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг электрон рақамли имзо калити сертификатининг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги аризаси тушганда рўйхатга олиш маркази электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларининг реестрига тегишли ёзув киритади ва айни бир вақтнинг ўзида бу ҳақда электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгасини хабардор қилади.\nЭлектрон рақамли имзо калити сертификатининг амал қилиши тўхтатиб турилган муддат ичида рўйхатга олиш маркази электрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг аризасига биноан мазкур сертификатнинг амал қилишини қайта тиклаши мумкин.\nЭлектрон рақамли имзо калитининг сертификати электрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг аризаси асосида рўйхатга олиш маркази томонидан бекор қилиниши мумкин.\nРўйхатга олиш маркази, электрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг розилигидан қатьи назар, қуйидаги ҳолларда электрон рақамли имзо калитининг сертификатини бекор қилиши шарт, агар:\nмазкур сертификатнинг амал қилиш муддати тугаган бўлса;\nэлектрон рақамли имзо калитининг сертификати берилишига асос бўлган ҳужжатнинг амал қилиши тугатилганлиги аниқ маълум бўлса;\nэлектрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси ушбу Қонун 10-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган ўз мажбуриятларини бажармаган ҳоллар аниқланган бўлса.\nЭлектрон рақамли имзо калити сертификатининг амал қилишини тўхтатиб туриш муддати тугаган ва электрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг уни қайта тиклаш ҳақида аризаси бўлмаган тақдирда ҳам электрон рақамли имзо калитининг сертификати бекор қилиниши керак.\nЭлектрон рақамли имзо калитининг сертификатини бекор қилиш электрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг аризаси олинган ёки ушбу модданинг иккинчи ва учинчи қисмларида баён қилинган ҳолатлар юзага келган кунда рўйхатга олиш маркази томонидан амалга оширилади.\nЭлектрон рақамли имзо калитининг сертификатини бекор қилиш тўғрисидаги ёзув рўйхатга олиш маркази томонидан электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларининг реестрига киритилиб, бу ҳақда электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси хабардор қилинади.\nЭлектрон ҳужжат шаклидаги электрон рақамли имзо калитининг сертификатини рўйхатга олиш марказида сақлаш тартиби ҳамда муддати рўйхатга олиш маркази ва электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси ўртасидаги шартнома билан белгиланади.\nЭлектрон ҳужжат шаклидаги электрон рақамли имзо калитининг бекор қилинган сертификати рўйхатга олиш марказида камида уч йил сақланади.\nЭлектрон ҳужжат шаклидаги электрон рақамли имзо калитининг сертификатини сақлаш муддати тугаганидан кейин, у рўйхатга олиш марказининг электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларининг реестридан чиқарилади ва архивда сақлаш режимига ўтказилади.\nҚоғоз ҳужжат шаклидаги электрон рақамли имзо калитининг сертификати қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда сақланади.\nЭлектрон рақамли имзо калитининг сертификати йўқолган тақдирда, рўйхатга олиш маркази электрон рақамли имзо калити сертификатининг дубликатини бериши мумкин.\nРўйхатга олиш маркази қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тугатилиши мумкин.\nРўйхатга олиш маркази тугатиш тўғрисида қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан бир ой мобайнида бу ҳақда махсус ваколатли органга, шунингдек мазкур рўйхатга олиш марказининг электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларининг реестрига киритилган электрон рақамли имзо ёпиқ калитларининг барча эгаларига хабар қилиши шарт.\nРўйхатга олиш маркази тугатилган тақдирда, мазкур рўйхатга олиш маркази томонидан берилган электрон рақамли имзолар калитларининг сертификатлари электрон рақамли имзо ёпиқ калитлари эгаларининг розилиги билан бошқа рўйхатга олиш марказларига топширилиши мумкин.\nБошқа рўйхатга олиш марказларига топширилмаган электрон рақамли имзолар калитларининг сертификатлари бекор қилинади ва махсус ваколатли органга сақлаш учун топширилиб, бу ҳақда электрон рақамли имзолар очиқ калитларининг фойдаланувчилари хабардор қилинади.\nЧет давлатларнинг электрон рақамли имзолар калитлари сертификатларидан фойдаланиш қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.\nМуҳр билан тасдиқланган ва электрон ҳужжатга айлантирилган қоғоз ҳужжатнинг мазмуни қонун ҳужжатларига ёки тарафларнинг келишувига мувофиқ рўйхатга олиш маркази ваколатли шахсининг электрон рақамли имзоси билан ёки электрон рақамли имзо ёпиқ калити эгасининг электрон рақамли имзоси билан тасдиқланиши мумкин.\nЭлектрон рақамли имзодан фойдаланиш соҳасидаги низолар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.\nЭлектрон рақамли имзо тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.\n2003 йил 11 декабрь,\n(Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2004 й., 1-2-сон, 12-модда; Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2015 й., 33-сон, 439-модда; Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 19.04.2018 й., 03/18/476/1087-сон)


Зиёратчиларимизнинг дастлабки гуруҳи Маккага йўл олмоқда – Alhidoya.uz\nБош саҳифа Медиа Фотолавҳалар\nЗиёратчиларимизнинг дастлабки гуруҳи Маккага йўл олмоқда\nМадина шаҳридаги ибодатларини бекаму кўст адо этаётган юртдошларимиз бугун муқаддас қадамжоларга зиёрат уюштирдилар. Бу ҳақда ziyo.uz интернет нашри ўзининг ижтимоий саҳифаларида хабар бермоқда. Дастлаб Уҳуд тоғи этагида саҳобалар дафн этилган макон, Қиблатайн масжиди ҳамда Қубо масжидини бориб кўрдилар. Уларга ишчи гуруҳ аъзолари ва Саудия Арабистонидаги ҳамкор ширкат «ал-Ҳидоя» вакиллари ҳамроҳлик қилдилар. Фуқароларимиз бундай муқаддас жойларни зиёрат қилар эканлар, юртимизга тинчлик, халқимизга фаровонлик ва оилаларига бахту саодат тилаб дуои илтижолар қилмоқдалар.\n«Жавҳар ар-Рашид» меҳмонхонасида истиқомат қилаётган юртдошларимиз беш вақт ибодатларини Пайғамбаримиз (а.с.)нинг масжидларида адо этмоқдалар. Расулуллоҳ (с.а.в.) муборак ҳадиси шарифларида: «Уйим билан минбарим ўртасида жаннат боғларидан бир боғ» дея марҳамат қилганлар.\nБугун ҳожиларимизга янада юқори даражада ишларни ташкил қилиш мақсадида ишчи гуруҳ ва гуруҳ бошилар иштирокида йиғилиш бўлиб ўтди. Унда сўзга чиққан Ўзбекистон мусулмонлари идораси бўлим бошлиғи Муҳаммад Назар Қаюмов тегишли тавсияларни билдириб ўтди ва Мадинадаги шарт-шароитлар бўйича тегишли кўрсатмаларни берди.\nЭслатиб ўтамиз, бугун дастлабки кун келган Тошкент ва Фарғоналик зиёратчиларимиз Мадинаи мунавварадаги ўз ибодат ҳамда зиёратларини адо этиб, эрта тонгдан ташкилий равишда Маккаи мукаррама томон йўл оладилар.\nЗиёратчиларни кузатиш ишлари бошланди\nКаъба ёпинчиғи кўргазмаси


Ўзбекистон чегарадаги вазиятга изоҳ берди - BBC O'zbek\nЎзбекистон чегарадаги вазиятга изоҳ берди\nЎзбекистон Қирғизистон билан чегарадаги вазиятга ойдинлик киритган.\nЎзбекистон Миллий Хавфсизлик Хизматининг Чегара Қўмитасига кўра, 21 март Наврўз байрами муносабати билан мамлакат чегараларида хавфсизлик чоралари кучайтирилган.\nЖумладан, Қирғизистон чегарасида ҳам МХХ нинг чегара қўшинлари кучайтирилган ҳолга келтирилган.\nЎзбек расмийларининг билдиришича, ҳарбий техника олдинроқ хабар қилинганидек Қирғизистон ҳудудига кирмаган, мамлакат чегарасини қўриқлаб турибди.\nХавфсизлик хизмати қўшимча зирҳли техника воситалари жалб қилинганини тасдиқлаган. "Барча кўрсатилган ҳарбий техника мамлакат ҳудудида турибди, давлат чегара ҳудудларини қўриқлаш баҳсли ҳудудларга кирмаслик бўйича икки томонлама шартнома асосида амалга оширилади", дейилади расмий хабарда.\nЎзбекистон томонига кўра, 28 мартда "Маданият-автойўл" назорат маскани таъмирлаш ишлари боис, бир томонлама ёпилган. Бу тўғрисида ўз вақтида Қирғиз томон хабардор қилинган, деб қайд этган Қўмита.\nЎзбекистон Чегара Қўмитаси қирғизистонлик ҳамкасбларини воқеликка зид хабарларни тарқатишдан тийилиб, томонлар ўртасидаги муносабатни мураккаблаштирмасликка чақирган.\n18 мартда Ўзбекистон Қирғизистон билан чегарадаги баҳсли Мўғул ҳудудига ҳарбий техника ва аскарларини олиб киргани Қирғиз чегара хизмати томонидан хабар қилинганди. Ўзбекистон томони бунга дарҳол муносабат билдирмаган.\nБироқ воқеа ҳар йили кузатиладиган Наврўз байрами олдидан хавфсизлик чораси бўлиши мумкинлиги тахмин қилинганди.\nЎзбекистон баҳсли ҳудудга ҳарбий техника киритган


Флексид® | medu.uz - Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Флексид®\nПрепаратнинг савдо номи: Флексид®\nТаъсир этувчи модда (ХПН): левофлоксацин/Levofloxacin\n50 мл эритмали пакет 250 мг левофлоксацин қуйидагиларни сақлайди:\nфаол модда: 1 мл эритма 5 мг левофлоксацин (5,12 мг левофлоксацин гемигидратига эквивалент) сақлайди;\n100 мл эритмали пакет 500 мг левофлоксацин қуйидагиларни сақлайди:\nТаърифи: яшил-сариқ рангли, заррачалар сақламайдиган тиниқ эритма.\nФармакотерапевтик гуруҳи: хинолон антибиотиклари, фторхинолонлар.\nЛевофлоксацин фторхинолонлар синфига мансуб синтетик антибактериал препарат, офлоксацин рацемик дори моддасининг S (-) энантиомери бўлиб ҳисобланади.\nЛевофлоксацин барча фторхинолонлар каби, бактерияларнинг ДНК-ДНК-гираза комплекси ва топоизомераза IV га таъсир кўрсатади.\nЛевофлоксациннинг бактерицид фаоллигининг даражаси қон зардобидаги максимал концентрацияси (Cmax) ёки фармакокинетик эгри чизиқ остидаги майдон (AUC) ва минимал сусайтирувчи концентрация (МСК) нинг нисбатига боғлиқ.\nЛевофлоксацинга резистентлик иккала II тип топоизомераларни (ДНК-гираза ва топоизомераза IV) кодловчи бактериялар генларидаги кетма-кет мутация жарёнлари оқибатида юзага келади. Левофлоксацинга сезувчанликка шунингдек микроб хужайрасининг ўтказувчанлигини пасайиши (Pseudomonas aeruginosa кўк йиринг таёқчаси учун характерли) ва ундан антибиотикни фаол ажралиб чиқиши (эффлюкс) каби резистентликни ривожланишининг бошқа механизмлари таъсир кўрсатади. Левофлосацин ва бошқа фторхинолонларга микроорганизмларнинг кесишган резистентлиги кузатилади. Левофлоксациннинг ўзига хос таъсир механизми туфайли, у ва антибиотикларнинг бошқа синфлари орасида кесишган резистентлик одатда кузатилмайди.\nАсосан сезгир бактерияларнинг турлари\nАэроб граммусбат бактериялар: Bacillus anthracis, метициллинга сезгир Staphylococcus aureus, Staphylococcus saprophyticus, Streptococci C ва G гуруҳи, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes.\nАэроб грамманфий бактериялар: Eikenella corrodens, Haemophilus influenzae,\nHaemophilus para-influenzae, Klebsiella oxytoca, Moraxella catarrhalis, Pasteurella multocida, Proteus vulgaris, Providencia rettgeri.\nБошқалар: Chlamydophila pneumoniae, Chlamydophila psittaci, Chlamydia trachomatis, Legionella pneumophila, Mycoplasma pneumoniae, Mycoplasma hominis, Ureaplasma urealyticum.\nРезистентлик ривожланиши потенциалига эга турлар\nАэроб граммусбат бактериялар: Enterococcus faecalis, метициллинга чидамли Staphylococcus aureus, коагулаза-манфий Staphylococcus spp.\nАэроб грамманфий бактериялар: Acinetobacter baumannii, Citrobacter freundii, Enterobacter aerogenes, Enterobacter cloacae, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Morganella morganii, Proteus mirabilis, Providencia stuartii, Pseudomonas aeruginosa, Serratia marcescens.\nАввалдан резистент микроорганизмлар\nМетициллинга резистент S. aureus фторхинолонлар, шу жумладан левофлоксацинга юқори эҳтимоллик билан резистент бўлиши мумкин.\nБактерияларнинг резистент штаммларини тарқалганлиги географик соҳа ва вақт минтақаси бўйича ўзгариши мумкин, шунинг учун резистент бактериялар ҳақида маҳаллий маълумотларни, айниқса оғир инфекцияларни даволаганда олиш керак. Агар резистент штаммларнинг маҳаллий тарқалганлиги камида бир неча инфекция юзасидан препаратнинг фойдаси шубҳали бўлса, тегишли мутахассисларга мурожаат этилади.\nЛевофлоксацин перорал қабул қилинганда тез ва деярли тўлиқ сўрилади, плазмада максимал концентрацияга эришиш вақти – 1-2 соат. Мутлоқ биокираолишлиги – 99-100%.\nОвқат қабул қилиш сўрилишга деярли таъсир кўрсатмайди.\nПрепаратни 500 мг дозада суткада бир ёки икки марта қўллагандан кейин мувозанат концентрациясига 48 соат давомида эришилади.\nЛевофлоксациннинг тахминан 30-40% қон плазмаси оқсиллари билан боғланади. Левофлоксациннинг ўртача тақсимланиш хажми – 500 мг доза бир ёки кўп марта қабул қилгандан кейин тахминан 100 л ни ташкил қилади.\nБронх шиллиқ қавати, бронхальвеоляр лаваж суюқлиги, альвеоляр макрофаглар, ўпка тўқималари, тери (пуфак ичидагиси), простата бези тўқимаси ва сийдикка ўтади. Орқа мия суюқлигига ёмон ўтади.\nЛевофлоксациннинг бироз қисмигина метаболизмга учрайди. Десметил-левофлоксацин ва левофлоксацин N-оксид метаболитлари дозанинг <5% ни ташкил қилади ва сийдик билан чиқарилади. Левофлоксацин стереокимёвий барқарор ва хирал инверсияга учрамайди.\nЛевофлоксацин перорал қабул қилингандан кейин ва вена ичига юборилгандан кейин қон плазмасидан нисбатан секин чиқарилади (t½: 6–8 соат). Асосан буйрак орқали чиқарилади (қабул қилинган дозанинг >85%).\n500 мг доза бир марта юборилгандан кейин левофлоксациннинг ўртача тахминий хажми 175 +/-29,2 мл/минутни ташкил қилган.\nЛевофлоксацинни перорал ва вена ичига юборилганда фармакокинетикасида аҳамиятли фарқлар йўқ, бу перорал ва вена ичига юборишни ўзаро алмаштириш мумкинлигини тахмин қилади.\n50 дан 1000 мг гача дозалар диапазонида фармакокинетикаси пропорционал.\nБуйрак функцияси пасайганида препаратни буйрак орқали чиқарилиши ва клиренси камаяди, шунингдек ярим чиқарилиш даври қуйидаги жадвалда кўрсатилганидек узаяди:\nКреатинин клиренси (мл/мин) <20 20–49 50–80\nБуйрак клиренси (мл/мин) 13 26 57\nt1/2 (соат) 35 27 9\nЁш ва кекса пациентларда креатинин клиренси билан боғлиқ фарқлардан ташқари, левофлоксациннинг фармакокинетикасида аҳамиятли фарқлар аниқланмайди.\nЖинс билан боғлиқ фарқлар\nКлиник манзара учун муҳим бўлмаган жинс билан боғлиқ левофлоксациннинг фармакокинетикасидаги аҳамиятсиз фарқлар аниқланган.\nКатталарда қуйидаги инфекцияларни даволаш:\n(юқорида санаб ўтилган инфекцияларни даволаш учун левофлоксацинни фақат одатда бошланғич даволаш сифатида тавсия этиладиган бошқа антибактериал воситаларни қўллаш мақсадга мувофиқ бўлган ҳоллардагина қўллаш керак)\nкуйдиргининг ўпка шакли: постконтакт профилактика ва даволашда қўлланади.\nБуюрганда антибактериал препаратларни адекват қўллаш юзасидан расмий тавсияларни эътиборга олиш керак.\nДоза инфекциянинг типи ва оғирлик даражаси, шунингдек тахмин қилинаётган қўзғатувчининг препаратга сезгирлигига боғлиқ. Пациентнинг ҳолатига қараб, левофлоксациннинг вена ичига шаклидан бошланган даволаш перорал чиқариш шакли билан якунлаш мумкин. Парентерал ва перорал чиқариш шаклининг ўзаро биоэквивалент бўлганлиги туфайли, ҳудди шу дозаларни қўллаш мумкин.\nҚуйидаги дозалар тавсия этилган\nБуйрак функцияси нормал бўлган пациентлар (креатинин клиренси > 50 мл/минут)\nКўрсатмалар Суткалик дозалаш тартиби\n(инфекциянинг оғирлик даражасига қараб) Даволашнинг умумий давомийлииг1\n(инфекциянинг оғирлик даражасига қараб)\nКасалхонадан ташқари пневмония 500 мг суткада бир ёки икки марта 7–14 кун\nПиелонефрит 500 мг суткада бир марта 7–10 кун\nСийдик чиқариш йўлларининг асоратланган инфекциялари 500 мг1 суткада бир марта 7–14 кун\nСурункали бактериал простатит 500 мг суткада бир марта 28 кун\nТери ва юмшоқ тўқималарнинг асоратланган инфекциялари 500 мг суткада бир ёки икки марта 7–14 кун\nКуйдиргининг ўпка шакли 500 мг суткада бир марта 8 хафта\n1 даволаш давомийлигига вена ичига юбориш ва перорал қабул қилиш киради. Вена ичига юборишдан перорал қабул қилишга ўтиш пациентнинг клиник ҳолатига боғлиқ, лекин 2-4 кун ўтгач амалга оширилади.\nБуйрак функциясини бузилиши бўлган пациентлар (креатинин клиренси ≤ 50 мл/минут)\nКреатинин клиренси биринчи доза:\n50–20 мл/мин сўнгра:\n125 мг/24 соат сўнгра:\n250 мг/24 соат сўнгра:\n19–10 мл/мин сўнгра:\n125 мг/48 соат сўнгра:\n(шу жумладан гемодиализ ва УАПД)1 сўнгра:\n1 Гемодиализ ёки узлуксиз амбулатор перитонеал диализда (УАПД) қўшимча дозаларни юбориш талаб этилмайди.\nДозага тузатиш киритиш талаб этилмайди, чунки левофлоксацин жигарда деярли метаболизмга учрамайди, асосан буйрак орқали чиқарилади.\nБуйрак функциясини бузилиши кузатилиши мумкин бўлган ҳолатлардан ташқари ҳолларда, дозага тузатиш киритиш талаб этилмайди (“махсус кўрсатмалар ва эҳтиёткорлик чоралари: Тендинит ва пайларни узилиши ва QT интервалини узайиши” га қаранг).\nБолалар ва ўсмирларда препаратни қўллаш мумкин эмас.\nСуткада бир ёки икки марта фақат секин вена ичига инфузия йўли билан юборилади. Инфузия давомийлиги 250 мг доза юборилганда камида 30 минутни, 500 мг доза юборилганда эса – камида 60 минутни ташкил қилиши керак.\nПрепаратни физик номутаносиблик сабабли, гепарин ва ишқорий эритмалар (масалан натрий гидрокарбонати) билан аралаштириш мумкин эмас.\nПрепарат инфузия учун қуйидаги эритмалар билан мутаносиб:\n0,9% ли инфузия учун натрий хлориди эритмаси\n5 % ли инъекция учун глюкоза эритмаси\n2,5% ли глюкоза эритмаси билан Рингер эритмаси\nПарентерал озиқлантириш учун мажмуавий эритмалар (аминокислоталар, углеводлар, электролитлар).\nЮқорида санаб ўтилган эритмалардан ташқари, бошқа дори препаратлари билан аралаштирилмасин.\nАгар препарат бошқа дори препаратлари билан бир инфузион тизим орқали юборилса, левофлоксацин ва левофлоксацин билан номутаносиблиги исботланган (гепаринлар ёки ишқорий эритмалар) ёки мутаносиблиги аниқланмаган дори препаратларини юбориш орасида инфузион тизимни яхшилаб (масалан 0,9% ли натрий хлориди эритмаси билан) ювиш керак.\nИшлатишдан олдин рангни ўзгариши ва заррачаларни мавжудлиги юзасидан эритмани кўздан кечиринг. Фақат яшил-сариқ рангли, заррачалар сақламайдиган эритмани ишлатинг. Фақат бир марта қўллаш учун мўлжалланган.\nҚолган эритма ва сарф материалларини тегишли маҳаллий талабларга мувофиқ утилизация қилиш керак.\nҚуйидаги келтирилган маълумот 8300 нафар пациент иштирокидаги клиник тадқиқот маълумотларига, шунингдек препарат савдога чиқарилгандан кейин кенг қўллаш тажрибасига асосланган.\nНохуш реакцияларни юзага келиш тез-тезлигини таснифлаш учун қуйидаги номенклатура ишлатилган: жуда тез-тез (≥1/10), тез-тез (≥1/100, <1/10), тез-тез эмас (≥1/1 000, <1/100), кам ҳолларда (≥1/10 000, <1/1 000), жуда кам ҳолларда (<1/10 000) ва номаълум (мавжуд маълумотлар асосида аниқлаб бўлмайди).\nҲар бир кичик гуруҳ ичидаги нохуш реакциялар оғирлик даражасини камайиши кетма-кетлигида берилган.\nТез-тез эмас: замбуруғли инфекциялар, шу жумладан кандидоз, патоген организмнинг резистентлиги.\nТез-тез эмас: лейкопения, эозинофилия; кам ҳолларда: тромбоцитопения, нейтропения; номаълум: панцитопения, агранулоцитоз, гемолитик анемия.\nКам ҳолларда: ангионевротик шиш, ўта юқори сезувчанлик; номаълум: анафилактик шок*, анафилактоид шок*.\nТез-тез эмас: анорексия; кам ҳолларда: гипогликемия, айниқса қандли диабети бўлган беморларда; номаълум: гипергликемия, гипогликемик кома.\nТез-тез: уйқусизлик; тез-тез эмас: хавотирлик, онгни чалкашиши, юқори қўзғалувчанлик; кам ҳолларда: психотик реакциялар (масалан галлюцинациялар ва паранойя билан кечувчи), депрессия, қўзғалиш, патологик туш кўришлар, даҳшатлар; номаълум: ўз-ўзига шикаст етказиш билан кечувчи психотик реакциялар, шу жумладан ўз жонига қасд қилиш фикри ёки ҳаракати.\nТез-тез: бош оғриғи, бош айланиши; тез-тез эмас: уйқучанлик, тремор, таъм билишни бузилиши; кам ҳолларда: тиришишлар, парестезия; номаълум: периферик сенсор нейропатия, периферик сенсомотор нейропатия, паросмия, аносмия, дискинезия, экстрапирамид бузилишлар, таъм билишни йўқолиши, ҳушдан кетиш, идиопатик бош мия ички гипертензияси.\nКам ҳолларда: кўришни ноаниқлиги каби кўришни бузилиши; номаълум: кўришни ўткинчи йўқолиши.\nТез-тез эмас: вестибуляр бош айланиши; кам ҳолларда: қулоқларда шовқин; номаълум: эшитишни йўқолиши, эшитишни бузилиши.\nКам ҳолларда: тахикардия, кучли юрак уриши; номаълум: қоринчалар тахикардияси, у юрак фаолиятини тўхташига олиб келиши мумкин, қоринчалар аритмияси ва “пируэт” типдаги тахикардия (асосан QT интервалини узайиши хавф омили бўлган пациентларда), электрокардиограммада QT интервалини узайиши.\nТез-тез: флебит; кам ҳолларда: артериал гипотензия.\nТез-тез эмас: ҳансираш; номаълум: бронхоспазм, аллергик пневмонит.\nТез-тез: диарея, қусиш, кўнгил айниши; тез-тез эмас: қоринда оғриқ, диспепсия, қоринни дам бўлиши, қабзият; номаълум: қонли диарея, у жуда кам ҳолларда энтероколит, шу жумладан сохтамембраноз колит белгиси бўлиши мумкин, панкреатит.\nТез-тез: жигар ферментлари (АЛТ/АСТ, ишқорий фосфотаза, гамма-глутаминтрансфераза) фаоллигини ошиши; тез-тез эмас: қонда билирубин даражасини ошиши; номаълум: сариқлик ва жигарни оғир шикастланишлари, шу жумладан ўткир жигар етишмовчилигининг ўлим билан якунланган ҳолатлари, асосан оғир ёндош касалликлари бўлган пациентларда, гепатит.\nТери ва тери ости тўқималари томонидан бузилишлар*\nТез-тез эмас: терида тошмалар, қичишиш, эшакеми, кучли терлаш; номаълум: токсик эпидермал некролиз, Стивенс-Джонсон синдроми, кўп шаклли эритема, фотосезувчанлик реакциялари, лейкоцитокластик васкулит, стоматит.\nТез-тез эмас: артралгия, миалгия; кам ҳолларда: пайлар патологияси, шу жумладан тендинит (масалан Ахилл пайи), мушак кучсизлиги, бу айниқса миастения гравис бўлган пациентлар учун муҳим; номаълум: рабдомиолиз, пайларни узилиши (масалан Ахилл пайи), бойламларни узилиши, мушакларни узилиши, артрит.\nТез-тез эмас: қонда креатинин даражасини ошиши; кам ҳолларда: ўткир буйрак етишмовчилиги (масалан интерстициал нефрит оқибатида).\nУмумий бузилишлар ва юбориш жойидаги бузилишлар: Тез-тез: юбориш жойидаги реакциялар (оғриқ, қизариш); тез-тез эмас: астения; кам ҳолларда: иситма; номаълум: оғриқ (шу жумладан белда, кўкрак қафасида ва қўл-оёқларда).\n* ҳатто айрим ҳолларда препаратнинг биринчи дозасидан кейин юзага келиши мумкин.\nФторхинолонларни қўллаш билан боғлиқ бошқа нохуш реакциялар: порфирия касаллиги бўлган пациентларда ушбу касаллик хуружлари.\nлевофлоксацинга, бошқа хинолон ҳосилалари ёки препаратнинг ҳар қандай ёрдамчи моддаларига ўта юқори сезувчанлик;\nанамнезида фторхинолонлар гуруҳи препаратларини қўллаш билан боғлиқ пайлар патологияси;\nболалар ва ўсмирлар;\nБошқа дори препаратларининг таъсири\nТеофиллин, фенбуфен ёки шунга ўхшаш ностероид яллиғланишга қарши дори препаратлари\nЛевофлоксациннинг теофиллин билан фармакокинетик ўзаро таъсирлари кузатилмаган. Лекин хинолонларни теофиллин, ностероид яллиғланишга қарши препаратлар ёки бош миянинг тиришишга тайёргарлик бўсағасини пасайтирувчи бошқа препаратлар билан бир вақтда қўллаганда айрим ҳолларда бош миянинг тиришишга тайёргарлик бўсағаси сезиларли даражада пасайиши мумкин.\nФенбуфен мавжудлигида левофлоксациннинг концентрацияси тахминан 13% га ошган.\nПробенецид ва циметидин организмдан левофлоксациннинг чиқарилишига статистик аҳамиятли равишда таъсир кўрсатади. Циметидин ёки пробенецид билан бир вақтда қўллаганда левофлоксациннинг буйрак клиренси аҳамиятли даражада – мувофиқ равишда 24% ва 34% га пасайган. Бу иккала дори препарати левофлоксациннинг буйрак каналчалари секрециясини блоклаш қобилиятига эга эканлиги билан боғлиқ. Лекин, тадқиқотда ўрганилган дозаларни эътиборга олиб, аниқланган статистик аҳамиятли кинетик ўзгаришлар клиник аҳамиятли эга эканлигининг эҳтимоли кам.\nЛевофлоксацинни пробенецид ва циметидин каби буйрак каналчалари секрециясини издан чиқарувчи препаратлар билан бир вақтда қабул қилганда, айниқса буйрак функциясини бузилиши бўлган пациентларни даволаганда эҳтиёткорликка риоя қилиш керак.\nЛевофлоксацинни қуйидаги препаратлар: кальций карбонати, дигоксин, глибенкламид, ранитидин билан бирга қўллаганда унинг фармакокинетик кўрсаткичларини клиник аҳамиятли ўзгариши аниқланмаган.\nБошқа дори препаратларига таъсири\nЛевофлоксацин билан бир вақтда қўлланилганда циклоспориннинг ярим чиқарилиш даври 33% га ошган.\nҚон ивиши кўрсаткичларини назорат қилиш керак (“Махсус кўрсатмалар ва эҳтиёткорлик чоралари” бўлимига қаранг).\nQT интервалини узайтириш қобилиятига эга дори препаратлари\nЛевофлоксацинни бошқа хинолонлар каби QT интервалини узайтириш қобилиятига эга дори препаратлар (масалан IА ва III синф аритмияга қарши препаратлар, трициклик антидепрессантлар, макролидлар, антипсихотик воситалар) билан бирга эҳтиёткорлик билан қўлланади (“Махсус кўрсатмалар: QT интервалини узайиши” бўлимига қаранг).\nЛевофлоксацин теофиллиннинг (CYP1A2 фенотиплаш учун маркер субстрат) фармакокинетикасига таъсир кўрсатмаган, бу левофлоксацин CYP1A2 ни сусайтирмаслигидан далолат беради.\nМетициллинга резистент S. aureus (MRSA) фторхинолонлар, шу жумладан левофлоксацинга юқори эҳтимоллик билан резистент бўлиши мумкин. Шунинг учун метициллинга резистент S. aureus тахминан чақирган ёки аниқ чақирган инфекцияларни даволаш учун левофлоксацинни фақат ушбу қўзғатувчини препаратга сезгирлиги лаборатор тасдиқлангандан кейингина қўллаш мумкин (шунингдек агар метициллинга резистент S. aureus ни даволаш учун одатда буюриладиган бошқа антибактериал воситаларни қўллаш имкони бўлмаса).\ncoli (сийдик чиқариш йўллари инфекциясининг энг кенг тарқалган қўзғатувчиси) нинг фторхинолонларга резистентлиги ўзгариб туради. Фторхинолонларга резистент E. coli нинг маҳаллий тарқалганлигини эътиборга олиш керак.\nКуйдиргининг ўпка шакли: куйдиргини даволаш бўйича миллий ва (ёки) ҳалқаро келишилган эксперт тавсияларига мурожаат этиш керак.\nИнфузиянинг тавсия этилган давомийлигига риоя қилиш керак (“Қўллаш усули ва дозалари” бўлимга қаранг). Агар левофлоксацин инфузия вақтида артериал босим сезиларли даражада пасайса, препаратни юборишни дарҳол тўхтатиш керак.\n100 мл эритма 354,2 мг (15,4 ммоль) натрий (3,54 г/л) сақлайди. Буни натрийни истеъмол қилиш юзасидан назоратли парҳезга риоя қилаётган пациентларга препаратни буюрганда эътиборга олиш керак.\nКам ҳолларда тендинит юзага келиши мумкин. Кўпинча у Ахилл пайини зарарлайди ва пайларни узилишига олиб келиши мумкин. Тендинит ва пайларни узилиши, айрим ҳолларда икки томонлама, левофлоксацин билан даволаш бошланганидан кейин 48 соат давомида, шунингдек препарат бекор қилингандан кейин бир неча ой ўтгач юзага келиши мумкин. Кекса ёшдаги пациентларда (60 ёшдан ошган), препаратни суткада 1000 мг дан юқори дозада қабул қилаётган, кортикостероидлар қабул қилаётган пациентларда тендинит ва пайларни узилиши ривожланиши хавфи юқори. Кекса одамларда креатинин клиренсига қараб, суткалик дозага тузатиш киритиш керак (“Қўллаш усули ва дозалари” бўлимига қаранг). Бундай пациентларни синчковлик билан кузатиш керак. Тендинит симптомларни юзага келганда пациент дарҳол шифокорга мурожаат этиши керак.\nТендинитга шубҳа қилинганда Флексид дарҳол бекор қилинади.\nClostridium difficile чақирган касалликлар\nClostridium difficile чақирган касаллик симптоми бўлиб диарея бўлиши мумкин, у айниқса оғир, давомли, қон аралаш ёки усиз, Флексид билан даволаш вақтида ёки даволаш тўхтатилгандан кейин (ҳатто даволаш якунлангандан кейин бир неча хафтадан кейин) юзага келади. Шунинг учун Флексид билан даволаш вақтида ёки даволагандан кейин диарея ривожланганда бундай касаллик кузатилиши мумкинлиги ҳақида ёдда тутиш керак. Унга гумон қилинганда ёки ушбу ташҳис тасдиқланганда препарат дарҳол бекор қилинади ва шошилинч равишда тегишли даволаш бошланади. Ичак моторикасини сусайтирувчи препаратларни қўллаш мумкин эмас.\nХинолон ҳосилалари тиришиш бўсағасини пасайтириши ва тиришиш хуружини чақириши мумкин. Тутқаноғи бўлган пациентларда Флексидни қўллаш мумкин эмас (“Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимига қаранг). Тиришиш реакцияларига мойиллиги бўлган, шунингдек теофиллин каби бош миянинг тиришиш тайёргарлик бўсағасини пасайтирувчи препараталар билан ёндош даволанаётган пациентларда уни эҳтиёткорлик билан қўлланади (“Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимига қаранг). Тиришиш хуружи юзага келганда Флексид билан даволаш дарҳол тўхтатилади.\nГлюкозо-6-фосфатдегидрогеназа фаоллигининг яширин ёки яққол бузилишлари бўлган пациентлар хинолонлар гуруҳига мансуб антибактериал препаратлар билан даволаганда гемолитик реакцияларга мойилликка эга бўладилар. Бундай пациентларда гемолиз белгилари пайдо бўлишини кузатиш керак.\nБуйрак функциясини бузилиши бўлган пациентлар: “Қўллаш усули ва дозалари” бўлимига қаранг.\nЛевофлоксацин айрим ҳолларда ҳатто биринчи марта юборилгандан кейин жиддий, ҳаёт учун потенциал хавфли ўта юқори сезувчанлик реакциялари (масалан ангионевротик шиш ёки анафилактик шок) чақириши мумкин. Бундай ҳолларда препарат билан даволашни дарҳол тўхтатиш ёки шошилинч чора кўриш учун навбатчи шифокорга мурожаат этиш керак.\nЛевофлоксацинни қўллаганда Стивенс-Джонсон синдроми ёки токсик эпидермал некролиз каби оғир буллёз тери реакциялари ҳолатлари кузатилган. Терида ва (ёки) шиллиқ қаватларда реакция юзага келганда дарҳол шифокорга мурожаат этиш керак.\nГипо- ёки гипергликемия кўринишида қонда глюкоза даражасини бузилиши- кўпинча перорал гипогликемик препаратлар (масалан глибенкламид) ёки инсулин қабул қилаётган қандли диабети бўлган беморларда кузатилиши мумкин. Гипогликемик кома ҳолатлари кузатилган. Қандли диабети бўлган беморларда қонда глюкоза даражасини синчковлик билан назорат қилиш керак.\nЛевофлоксацин билан даволанганда фотосенсибилизация ҳолатлари кузатилган. Шунинг учун Флексид билан даволаш даврида, шунингдек уни тўхтатгандан кейин 48 соат давомида зарурати бўлмаганида қуёш нури остида ёки сунъий ультрабинафша нурланиш (масалан ультрабинафша нурлари ёрдамида даволаш, солярий) дан сақланиш керак.\nК витамини антагонистлари билан даволанаётган пациентлар\nЛевофлоксацин ва К витамини антагонисти (масалан варфарин) қабул қилаётган пациентларда қон ивиши кўрсаткичларини (протромбин вақти/ҳалқаро нормаллашган нисбат) ва (ёки) қон кетиши хавфини ошиши мумкинлиги туфайли, бундай пациентларда қон ивиши кўрсаткичларини кузатиш керак (“Дориларнинг ўзаро таъсири” бўлимига қаранг).\nПсихотик реакциялар ҳақида хабар берилган, улар жуда кам ҳолларда, баъзида левофлоксацинни бир марта юборгандан кейин ўз жонига қасд қилиш фикрлари ва пациентнинг ҳаёти учун хавф солувчи ҳулқ-атворгача авж олган. Бундай реакциялар ривожланганда Флексид билан даволаш тўхтатилади ва тегишли чоралар кўрилади. Препаратни руҳий касал беморларга ва анамнезида руҳий касалликлари бўлган пациентларда буюрганда эҳтиёткорликка риоя қилиш керак.\nQT интервалини узайиши хавф омиллари бўлган пациентларга фторхинолонларни (шу жумладан левофлоксацинни) буюрганда эҳтиёткорликка риоя қилиш керак. Бундай омилларга қуйидагилар киради:\nQT интервалини туғма узайиши синдроми;\nQT интервалини узайтириш қобилиятига эга дори препаратларини (масалан IА ва III синф аритмияга қарши препаратлар, трициклик антидепрессантлар, макролидлар, антипсихотик воситалар) ёндош қабул қилиш;\nэлектролитлар мувозанатини мувофиқлаштирилмаган бузилишлари (масалан гипокалиемия, гипомагниемия);\nюрак касалликлари (масалан юрак етишмовчилиги, миокард инфаркти, брадикардия).\nКекса одамлар ва аёллар QT интервалини узайтирувчи препаратларга сезгирроқ бўладилар. Шунинг учун бундай пациентларда эҳтиёткорликка риоя қилиш керак.\nФторхинолон препаратларини, шу жумладан левофлоксацинни қабул қилган пациентларда сезиларли даражада тез ривожланиши мумкин бўлган сенсор ёки сенсомотор периферик нейропатия кузатилган. Қайтмас бузилишлардан сақланиш учун нейропатия симптомлари пайдо бўлганида препаратни қўллаш тўхтатилади.\nЛевофлоксацин билан даволаганда (асосан оғир ёндош касалликлари, масалан сепсис бўлган пациентларда) ҳатто ҳаёт учун хавф солувчи жигар етишмовчилигигача ривожланувчи жигар некрози ҳолатлари кузатилган. Анорексия, сариқлик, сийдикни тўқлашиши, қичишиш ёки қорин соҳасида оғриқ билан кечувчи жигарни шикастланишининг клиник белгилари намоён бўлганда препаратни қўллашни тўхтатиш ва шифокорга мурожаат этиш керак.\nМиастения грависни зўрайиши\nФторхинолонлар, шу жумладан левофлоксацин нерв-мушак ўтказувчанлигини блоклаши ва миастения гравис бўлган пациентларда мушак кучсизлигини кучайтириши мумкин. Препаратни рўйҳатдан ўтказилгандан кейинги даврда қўллаганда кузатилган ўлим ва ўпкани сунъий вентиляцияси заруратини ўзи ичига олувчи жиддий нохуш реакциялар миастения гравис бўлган пациентларда фторхинолонларни қўллаш билан боғлиқ бўлган. Анамнезида миастения гравис бўлган пациентларда Флексид тавсия этилмайди.\nКўришни ёмонлашишида, шунингдек агар кўзларга бирон-бир таъсири сезилса, дарҳол окулистга мурожаат этиш керак.\nФлексидни қўллаш, айниқса узоқ вақт қўллаш ушбу препаратга сезгир бўлмаган микроорганизмларни ҳаддан ташқари ўсишини чақириши мумкин.\nЛаборатор таҳлил натижаларига таъсири\nСийдикда опиоидларни мавжудлигига тестнинг сохтамусбат натижалари кузатилиши мумкин. Бундай ҳолларда опиоидларни мавжудлигига скрининг ижобий натижаларини тасдиқлаш учун спецификроқ тестларни ўтказиш талаб этилиши мумкин.\nПрепарат Mycobacterium tuberculosis ўсишини тутиб туриши мумкин, бунинг натижасида туберкулёзнинг бактериологик диагностикасининг сохтаманфий натижалари кузатилиши мумкин.\nЛевофлоксацинни ҳомиладор аёлларда қўллаш ҳақида маълумотлар чекланган. Левофлоксацинни кўкрак сутига ўтишини тасдиқловчи маълумотлар чекланган. Лекин фторхинолон қаторининг бошқа препаратлари кўкрак сутига ўтади. Ўсувчи организмда таянч бўғимларининг тоғай тўқимасини фторхинолонлар томонидан шикастланиши хавфини кўрсатувчи маълумотлар мавжудлиги туфайли, ҳомиладор ва эмизикли аёлларда Флексидни қўллаш мумкин эмас.\nАйрим нохуш реакциялар (масалан бош айланиши, шу жумладан вестибуляр бош айланиши, уйқучанлик, кўришни бузилиши) диққатни жамлаш ва реакциялар тезлигини издан чиқариши мумкин.\nПрепаратнинг дозасини ошириб юборилишининг энг муҳим белгиси бўлиб онгни чалкашиши, бош айланиши каби нерв тизими томонидан симптомлар, кўришни бузилиши, тиришиш хуружлари, QT интервалини узайиши, галлюцинациялар ва тремор бўлиши мумкин.\nДаволаш симптоматик. QT интервалини узайиши мумкинлиги туфайли ЭКГ ни назорат қилиш керак.\nЛевофлоксацин гемодиализ, перитонеал диализ ёки УАПД ёрдамида чиқарилмайди. Специфик антидоти йўқ.\nФлексид® 250 мг; Флексид® 500 мг инфузия учун эритма, 5 мг/мл\nПластик қопқоқли полиэтилен пакет (“InsoCap” типдаги).\n50 ёки 100 мл дан инфузия учун эритма пакетда.\n1 ёки 5 пакетдан тиббиётда қўллаш бўйича йўриқномаси билан картон қутида.\nЁруғлик тушишидан сақланиш учун пакет ташқи ўрамида, 25°С дан юқори бўлмаган ҳароратда сақлансин.\nЗавод ўрамида: 2 йил. Ўрамида кўрсатилган яроқлилик муддати ўтгач ишлатилмасин.\nЭритма 0,9% ли натрий хлориди эритмаси, 5% ли глюкоза эритмаси, 2,5% ли глюкоза эритмаси билан Рингер эритмасида суюлтирилганда хона ҳароратида 8 соат давомида барқарорлигини сақлайди.


Таъзим сизга, биринчи устоз! | Сурхон тонги\nБош саҳифа / Таълим / Таъзим сизга, биринчи устоз!\nСентябр 25, 2018\tТаълим Изоҳ қолдириш 223 Кўрилди\nЭндигина биринчи синфга қадам қўйган фарзандингизга бирор ҳарфни ўргатишга ҳаракат қилиб кўрганмисиз? Борди-ю ҳаракат қилиб кўрган бўлсангиз, бу ҳақиқий машаққат эканини бошингиздан ўтказгансиз. Ҳа деганда ўргатганингизни ўргана олмаган болани асабларингиз чидамай уруша кетасиз.\nАммо бир неча соатларингиз ҳайф кетган ҳарфни эртасига булбулигўёдек ёдлаб, ёзишни ҳам ўрганиб келганига ҳайратланасиз. Ўқитувчиси сеҳргардек, бир варакайига бир синф ўқувчига мавзуни шунчалик тушунтирганки, болаларнинг онгида устози айтганидек муҳрланган. Ана шундай устозлардан бири Қумқўрғон туманидаги 9-умумтаълим мактабида 32 йилдан буён ўқувчиларга таълим-тарбия бериб келаётган Зайнаб Жўраевадир. Юзидаги табассум, кўзларидаги маъсумлик қаҳрамонимизнинг нақадар болажон ва бағрикенг инсон эканидан далолатдир. Устоз мазкур ўқув йилида олтинчи бор биринчи синф ўқувчиларини ёруғ юз билан қабул қилди.\nЎттиз нафар бола ўттизта характер, ўттизта дунё. Уларнинг ҳар бирининг кўнглига йўл топиш, ўз таъсирини ўтказа олиш мураккаб вазифа. Шунинг учун ҳам Зайнаб Жўраева ҳар гал биринчи синф ўқувчиларини кутиб оларкан, илк дарсидаёқ болаларнинг психологиясини ўрганишни бошлайди. Ким қандай тинглаяпти, сабоқларга қизиқиши қандай? Барини инобатга олиб, қизиқарли ўйин ва услублардан фойдаланиб, ўқувчиларни дарсга қизиқтиришга уринади.\n— Шу пайтгача маҳалламизда боғча бўлмаган. Тупроқда кўча чангитиб ўйнаб юрган болани партага ўтирғизиб, бир неча ой давомида ҳарфларни ўргатишимиз керак бўлади, — дейди Зайнаб Жўраева. — Бу эса шаҳар мактабларида ишлаётган ўқитувчиларнинг ишидан бироз кўпроқ меҳнат талаб қилади. Болани ўрганиб, шунга қараб муомала қиламан. Товушларни танитаётиб ҳам талаффуз қилишни ўрганамиз, болалар билан биргаликда ҳавода ёзиб кўрамиз. Ёзув тахтасида ҳам такрорлагач, дафтарларида бу ишни бемалол уддалай олишади. Баъзида эртасига бир кун олдин ўрганганини унутиб қўйганлар ҳам бўлади. Ана шундай пайтда ўзлаштирганларга янги мавзуни тушунтириб топшириқ бераман ва унутганларга олдинги мавзуни эслатиб қайта шуғулланаман. Ахир, айтишади-ку, такрорлаш — билимнинг онаси деб.\nҚаҳрамонимиз уйда бўш вақти қолди дегунча, эртанги кунги дарсга тайёргарлик кўра бошлайди. Дарсни эса, энг аввал, юртимизда юз бераётган янгиликларни айтишдан бошлайди. Болаларда муносабат пайдо бўлишини, содир бўлаётган воқеаларга қизиқишини истайди. Ана ўшандагина уларнинг дунёқараши кенгаяди, дейди устоз.\nЗайнаб опа ўз дарсларида педагогиканинг “занжир”, “кетма-кетлик” усулларидан кенг фойдаланади. Ўқувчилар гуруҳларга бўлиниб, ўтилган ва янги мавзуни нечоғлик ўрганишганини намойиш этиш учун бу усуллар ўзини оқлаяпти, дейиш мумкин. Гуруҳлар мусобақалашади, рақобат кучаяди, барча бир-биридан кам эмаслигини кўрсатади. Ўз ўрнида устоз мусобақа сўнггида рағбатлантиришни ҳам унутмайди.\n— Ғолиб гуруҳларни рағбатлантирганимда, фаолликни қўлдан бой берган гуруҳ кейинги сафар пухта тайёрланиб, яхши иштирок этишга ҳаракат қилади, — дейди устоз. — Дарсларимиз қизғин ўтади. Аммо ўқувчилар тез чарчаб қолмаслиги учун дам олдириш мақсадида ҳам ўқувчиларга турли шеърлар айттирамиз, ўринларидан туриб, ҳаракатли ўйинларни бажариб олишади. Шундан сўнг, диққатлари жамланиб кейинги мавзу ёки дарсни ўзлаштиришга шай бўлишади.\nЗайнаб Жўраева мактабда метод бирлашма раҳбари вазифасини ҳам бажариб келади. Ўқитувчиларнинг дарс тақсимоти, ўқитувчилик лаёқати, дарсларга тайёргарлигини назорат қилиб боради. Жонкуяр инсоннинг меҳнатига берилган энг яхши мукофот бу эл-юртнинг олқиши, эътирофидир. Зайнаб Жўраевани ҳам туман аҳли жуда яхши танийди ва у кишини яхши устоз деб айтишади. Ўқитувчилик касбини танлаганимдан ҳеч қачон афсусланмаганман. Яна қайта туғилганимда ҳам яна ва яна ўқитувчиликдек бебаҳо касбни танлаган бўлардим. Касбим менга ҳаётни севишни, болаларни севишни ўргатди. Чин инсонийлик қандай бўлишини ўргандим ва ўргата олдим, — дейди устоз мамнунлик билан.\nҲаётнинг ўзи катта мактаб дейишади. Ўша мактабда Зайнаб Жўраевадек устозларнинг билим ва тажрибаси келажак авлоднинг етук ва кучли бўлишида асқотиши шубҳасиздир.\nОлдинги Китоб завқи\nКейинги Симобнинг сирлари\nЖойларда ислоҳотлар самарадорлигини таъминлаш, ўқитувчиларнинг касбий маҳоратини ошириш, таълим сифати назоратини кучайтириш ҳамда тарбия соҳасида …\nАпрел 27, 2018\t1,024\n16 миллиард сўмлик қарздорликлар ундирилди


Аҳолини рўйхатга олиш тартиби – КЕГЕЙЛИ РАЙОНЫ ҲӘКИМЛИГИ\nКЕГЕЙЛИ РАЙОНЫ ҲӘКИМЛИГИ > My Blog > Жаңалықлар > Аҳолини рўйхатга олиш тартиби\n15.06.2021 14:44:13 13 Баспаға шығарыў\nМазкур жараён уч босқични қамраб олади.\nБиринчиси – тайёргарлик босқичи. Бу уч йилга яқин вақт давом етади.\nИккинчиси – асосий босқич. Бунда бевосита аҳолини рўйхатга олиш амалга оширилади, яъни аҳоли тўғрисидаги маълумотлар йиғилади, назорат текшируви ўтказилади ва рўйхатга олиш материаллари топширилади. Мазкур жараён тахминан икки ой давом етади.\nУшинчиси-қарийб уч йил чўзиладиган сўнгги босқичда эса олинган маълумотлар кодлаштириш ёрдамида таҳлил этилиб, натижалар расман эълон қилинади. Рўйхатга олиш жараёнида тўпланадиган статистик маълумотлар ягона электрон ахборотлар тизимига киритилади.\nШу ўринда айтиб ўтиш керакки, аҳолимиз ўзларининг келажаги учун бундай муҳим жараёнларда фаол равишда иштирок этишлари лозим бўлади.\n15.06.2021 14:44:13 14


Уч ойда халқ таълими тизимида 11,4 млрд сўмлик молиявий хато ва камчиликлар содир этилган - Халқ сўзи\n14:21 23 Апрель 2019 Жамият\nХалқ таълими вазирлиги ахборот хизмати хабарига кўра, ўтказилган чора-тадбирлар натижасида 1 444 та ташкилот ҳамда мактабларда жами 11 413,7 млн. сўмлик молиявий хато ва камчиликлар аниқланган.\nЎтказилган таҳлиллар натижасида ортиқча ва қўшимча режалаштирилган маблағлар 4 276,9 млн. сўм (37,5 фоиз аниқланган умумий маблағдан), ҳақиқатда ишламайдиган ходимларга, ортиқча сақланган штат бирликлари ҳамда ишчи-ходимлар томонидан бажарилмаган иш ҳажмлари учун амалга оширилган тўловлар 2 071,7 млн. сўм (18,2 фоиз), малака тоифаларини белгилаш сертификатларини қалбакилаштириш ҳамда устама ва мукофот пулларининг ортиқча тўланиши натижасида аниқланган тўловлар суммалари 2 018,0 (17,7 фоиз)ни ташкил этганлиги аниқланган.\nМазкур ҳолатлар бўйича таркибида жиноят аломатлари бўлган 190 та умумий суммаси 3 865,7 млн. сўмлик ўрганиш материаллари ҳуқуқ-тартибот органларига топширилиб, 279 нафар масъул шахсга нисбатан қонунчиликда белгиланган тартибда интизомий чоралар кўрилди.


Марказий Осиёдаги илк лаванда фестивали Ўзбекистонда бўлиб ўтди • EastFruit\nБош саҳифа › Янгиликлар › Марказий Осиёдаги илк лаванда фестивали Ўзбекистонда бўлиб ўтди\nМарказий Осиёдаги илк лаванда фестивали Ўзбекистонда бўлиб ўтди\nМуаллиф: EastFruit 3 Июл 21 010\n2021 йилнинг 6-16 июнь кунлари Ўзбекистоннинг Фарғона вилояти, Учкўприк туманида Марказий Осиёдаги илк лаванда фестивали бўлиб ўтди. Бу хусусда «Фарғона ҳақиқати» газетаси хабар берди.\nЛаванда фестивали ҳар йили Франция, Италия ва Венгрияда ўтказилади. Мазкур фестивални ўтказиш вақти ҳар доим ҳам лаванданинг гуллаган даврига тўғри келавермайди. Масалан, Францияда ушбу байрам июлдан августгача – Прованснинг турли шаҳарларида, турли вақтларда нишонланади. Италия август ойида «лаванда даври»ни нишонлайди ва бу маросим Венцонеда ўтказилади. Венгрияда эса ушбу фестиваль июнь ойида Тихань ярим оролида бўлиб ўтади.\nЭнди бу анъана Ўзбекистонга етиб келди ва чамаси, байрамона фестиваль венгер анъаналари бўйича ўтказилди, яъни маросим июнь ойида бўлиб ўтди.\nБайрам «Меҳригиё» кичик корхонасининг лаванда плантацияларида ташкил қилинди. Эҳтимол, фестиваль ташкилотчиси ҳам худди шу корхона бўлиши мумкин. Тадбир дастури, умуман олганда, бошқа мамлакатларда ўтказиладиган дастурларга ўхшаш бўлди. Тадбир қатнашчилари ва меҳмонлар «Меҳригиё» саломатлик боғида сайр қилиш, кичик корхонанинг мини-плантацияларида етиштирилган экзотик ўсимликлар – гожи, киви, папайя, банан, зайтун, қизил (корнус) кабиларни томоша қилиши мумкин эди. Бундан ташқари, меҳмонларга лавандадан музқаймоқ ва яхна ичимликларни татиб кўриш, гуллар орасида фотосессия қилиш таклиф қилинди, концерт ва шоулар намойиш этилди. Ва, албатта, ҳар бир меҳмон лаванданинг беқиёс гўзаллиги ҳамда ёқимли ифоридан баҳраманд бўлди.\nШунингдек ўқинг: Тожикистонда лавандани муваффақиятли етиштириш учун барча шароитлар мавжуд\nБайрам доирасида лавандадан тайёрланган дори-дармонлар кўргазмаси ҳам ташкил этилди. Меҳмонлар кўргазмадаги маҳсулотларни бемалол харид қилишлари мумкин бўлди. Бундан ташқари, тадбир иштирокчиларига бошқа доривор ўсимликлардан тайёрланган дамламалар ҳам таклиф этилди.\n«Меҳригиё» кичик корхонаси доривор ўтлар ва мевалардан дори-дармон ишлаб чиқарувчи корхона бўлиб, юздан ортиқ номдаги маҳсулотларни сотувга чиқаради. Уларнинг хом ашёси умумий майдони 25 гектарлик плантацияларда етиштирилган мевалар ҳамда ўсимликларнинг гулидир. Шундан лаванда даласи 1 гектар майдонни эгаллайди. Компания маҳсулотлари ассортиментига қуйидагилар киради: 113 турдаги чой, 12 турдаги мой, 14 турдаги шарбат ва асал, 7 турдаги косметик ва антисептик воситалар, шунингдек, 10 турдаги зираворлар.\n«Бизнинг маҳсулотларга талаб катта, чунки, улар экологик тоза хом ашёдан тайёрланади. Корхонамиз Қозоғистон, Хитой, Қирғизистон, Россияга доривор маҳсулотларни экспорт қилади. Ва энди биз янги савдо майдонларини қидирмоқдамиз, маҳсулотларимизни Европа мамлакатлари ва Саудия Aрабистонига етказиб бериш бўйича музокаралар олиб бормоқдамиз », дейди «Меҳригиё» кичик корхонасининг ижрочи директори Хондамир Нуриддинов.\nЎзбекистон «лаванда ниша»сини ўтган йилдан бошлаб ўргана бошлади. 2020 йилнинг июнь ойида 110 гектар майдонга Самарқанд вилоятининг Қўшработ туманида 1 миллион туп лаванда кўчатлари экилди. Ушбу плантациялар эгаси хорижлик «ALIHAN ОRGANIC AGRO LLC» корхонасининг режаларига кўра, яқин уч йил ичида лаванда плантациялари майдони 500 гектаргача кенгайтирилади.\n2021 йил бошида 40 гектар майдонда лаванда майдонларини барпо қилиш пойтахт Тошкентдан унча узоқ бўлмаган ҳудуд – Тошкент вилоятининг Юқоричирчиқ туманида ҳам бошланди. Яна бир шундай плантация Наманган вилоятида, тахминан, «Косонсой-фарм» эркин иқтисодий зонаси ҳудудида яратилади.\nдоривор ўтларқайта ишлашлавандаЎзбекистон\nПластик ўрнига бодринг – АҚШда салқин ичимликлар учун еса бўладиган идишлар таклиф қилишди


Ришод Собиров: Олимпиададаги бронза медалларимни олтинга алмашмаган бўлардим\n20 июль, 2017, 08:52\nКуни кеча Ўзбекистон дзюдо федерациясида ҳисобот-сайлов йиғилиши бўлиб ўтди. Унда узоқ йиллар юртимиз шарафини Осиё ва жаҳон ареналарида муносиб ҳимоя қилиб келган ва Рио Олимпиадасидан сўнг фаолиятини якунлаган Ришод Собиров дзюдо федерацияси бош котиби этиб тайинланди.\nSPORTS.uz интернет ахборот портали мураббийлик қилиб, ёшларга ўзининг тажриба ва маҳоратларини ўргатаётган спортчимизнинг келажак режалари билан қизиқиб, суҳбат ташкил қилди.\n– Ришод ака, спортчилик фаолиятинингизни якунлаганингиздан сўнг нималар билан банд бўлдингиз?\n– Спортчилик фаолиятимни тугатганимдан кейин асосан мураббийлик билин шуғулландим. Яқинда муҳтарам президентимизнинг “Ришод Собиров мактабини очиш тўғрисида” қарори мени жуда хурсанд қилиб юборди. Ҳозир мактаб очилиш арафасида турибди. Шу кунларда очилиш жараёни билан боғлиқ ташкилий ишлар билан бандман.\n– Будапештдаги жаҳон чемпионатида терма жамоамиз таркиби ва иштирокини қандай тасаввур қилмоқдасиз?\n– Сўнгги ёзги Олимпиада ўйинлардан кейин терма жамоамиз аъзолари билан кўп маротаба учрашиб, суҳбатлар уюштирдик. Машғулот жараёнларида қатнашиб шунга амин бўлдимки, Будапештдаги жаҳон чемпионатида терма жамоамиз яхши натижалар кўрсата олади, чунки ҳозирги таркибдаги спортчилар айни кучга тўлган, шижоатли, иқтидорли йигитлар. Ўйлайманки, уларнинг келажаги порлоқ.\n– ЖЧга ҳам бир ой қолди. Тайёргарлик режаларида яна қандай босқичлар бор? Ўқув-йиғин машғулотларими ёки дзюдочилар ўзларининг мураббийлари билан шуғулланишадими?\n– Ҳозирда ўқув-йиғин машғулотлар кетмоқда. Яқиндагина терма жамоамиз спортчилари Испанияга бориб, йиғинда иштирок этиб келишди. Бундан ташқари Франция терма жамоасидан икки давлат вакиллари ўртасида йиғин ташкил этиш борасида таклиф тушди ва эндиликда спортчиларимиз Париж сафарига ҳозирланишмоқда. Ундан кейин ўзимизда яна бир йиғин ташкил қилинади. Шундан кейин дзюдочиларимиз дунё биринчилигига йўл оладилар.\n– Тан олиш керак, сиз кетганингиздан сўнг термамизда -66 кг. вазн тоифаси қолганларга қараганда заифроқ бўлиб қолди. Бу бўшлиқ қанчада беркилиб кетади?\n– Ростдан ҳам терма жамоада айтганингиздек, -66 кг. вазн тоифасида бўшлиқ пайдо бўлган эди, лекин ҳозир унинг ўрни янги спортчилар билан тўлдирилмоқда. Ҳозирги кунда -60 кг вазн тоифасида 3 нафар кучли вакилларимиз бор. -66 кг вазндаги спортчиларимиз асосан ёшлар. Уларга халқаро мусобақаларда кўпроқ курашиш имкониятини берсак, малакаларини оширсалар яқин ойлар ичида бу бўшлиқ анча беркилиб кетади.\n– Ички рақобат кучли вазнларимиздан бири ҳозир -60 кг. бўлиб турибди. Бу вазнда Лутфиллаев, Ўрозбоев бор. Мана энди Тиловов, Султонбоев каби ёш йигитларимиз қўшилишмоқда. Лутфуллаев ёки Ўрозбоевни бир поғона юқори тоифага ўтказиш қандай таъсир кўрсатар экан?\n– Айнан шу масала бўйича ҳозир мураббийлар билан маслаҳатлашаяпмиз. Албатта, Лутфуллаев ёки Ўрозбоевдан бирини -66 кг. вазнга ўтказмоқчимиз. Ҳар иккиси ҳам жуда қобилиятли спортчилар. Юқори вазни ҳам эплаб кетишига ишонаман, лекин бу нарсани, аввало, спортчининг ўзи хоҳлаши керак, чунки вазнга мослашиш бироз қийинчилик туғдиради. -66 кг. вазнда кураш умуман бошқача кечади. Юқори вазнга ўтишга нафақат жисмонан, балки руҳан ҳам тайёр бўлиш керак.\n– Олимпиадан кейин Мирали Шарипов кўринмай кетди. У ҳам фаолиятини якунладими?\n– Ҳа. Мирали Шарипов ҳам спортчилик фаолиятини тугатди. Тез кунларда уни мураббий қилиб оламиз. Бундан ташқари, Федерациямиз раҳбарлари билан келишган ҳолда уни ва унга ўхшаган мураббийларимизни чет давлатларга малака оширишга жўнатмоқчимиз.\n– Сизнингча, дзюдога киритилган сўнгги ўзгаришлар ўзини қандай оқламоқда?\n– Бугунги кунда дзюдо қоидаларига янгилари жорий этилиб, кўплаб ўзгаришлар киритилмоқда. Ростини айтсам, бунга спортчиларнинг мослашиши бироз қийин бўлмоқда. ЖЧдан кейин бу қоидалар Халқаро дзюдо федерация томонидан спортчилар ва уларнинг мураббийлари билан маслаҳатлашиб қайтадан кўриб чиқилади.\n– Тассавур қилинг, икки дзюдочи татамида. Бирининг қўллаган усули эски қоидалар бўйича юко берилса бўладими йўқми, дегандек ўйлантирадиган ҳолатда. Якунда юко берилади. Орадан бироз ўтиб, нариги спортчи ишлатган усул эски қоида бўйича вазари ёки иппон ўртасидаги баҳсли ҳолатда. Якунда вазари берилди. Ҳозир шундай бўлса, икки вазият учун ҳам бир хил баҳо берилади. Бу адолатдан эмас-ку?\n– Ҳа, бу иккинчи дзюдочи учун адолатсизлик. Шу ва бошқа ҳолатларни мисол қилиб айтсак, охирги киритилган ўзгаришлар шахсан менга умуман ёқмади. Иппонга тортадиган усулни 3-4 бора, борингки, 10 марта бажарсангиз ҳам ҳакамлар вазари кўрсатиб туравериши мумкин, лекин якунда рақибингизнинг биргина қўллаган усули баҳс тақдирини ҳал қилиб қўйиши ҳеч гап эмас. Аввал 2 та вазари олсангиз, ғалаба сизники бўларди. Қоиданинг айнан шу жиҳатлари айтиб ўтганимдек, жаҳон чемпионатидан қайтадан кўриб чиқилади.\n– Ҳар циклда қоидалар ўзгартирилади. Фикрингизча, қайси даврдаги тизим дзюдочилар учун энг оптимал вариант эди?\n– 2012 йилги Олимпиадан кейин дзюдога қонун-қоидаларига янги ўзгаришлар киритилганди. Менимча, бу жуда ўринли бўлган. Айниқса, оёқдан фойдаланиш ман қилингани ўзбек спортчилари учун анчайин қулайлик туғдирди, лекин ҳозир жорий этилаётган қоидалар, очиғи, менга унчалик манзур емас. Бундан ташқари уларга спортчиларимиз мослашишига улгура олишмаяпти.\n– Ўғилларингизга Муҳаммадали ва Элшод деб исм қўйгансиз. Машҳур боксчиларга ҳавас қилиб шундай қилганмисиз?\n– Фарзандларимга исм қўйишда кўп ўйлангандим. Ота-онам, яқин инсонларимдан маслаҳат сўраганман. Ёшлигимдан боксга қизиққаним, Элшод Расулов ҳам яқин дўстим бўлганим учун катта ўғлимга Элшод деб исм қўйганман. Фарзандларимнинг бири боксчи, бири дзюдочи бўлишини хоҳлайман.\n– Фарзандларингизга қанчалик тез-тез вақт ажратасиз?\n– Рио Олимпиадасидан кейин деярли ҳар куни фарзандларим, оилам билан биргаман, чунки бу дамларни сал кам 20 йил кутдим. Бир йил давомида узоғи йигирма ёки ўттиз кун уйда бўлардик. Бошқа пайтлар машғулотлар, мусобақалар ва чет эл сафарларида бўламиз. Шунинг учун ҳам оилага жуда кам вақт ажратар эдик.\n– Спортчилик фаолиятингизда сиз учун энг муҳим ва ҳал қилувчи баҳс қайси бўлган?\n– Рио Олимпиадаси мен учун энг муҳими бўлган, чунки бу фаолиятимдаги энг охирги баҳс бўлди. Пекинда Олимпиаданинг нуфузини у қадар ҳис қилмагандим. Лондондан кейин яна битта Олимпиадам бор-ку, деб ишлашда давом этдим. Риога келганда жуда катта ҳаяжон бўлди. Сабаби бу мен учун сўнгги Олимпиада бўлишини билардим. Шунинг учун боримни беришга мажбур эдим. Мана, якунда меҳнатимга яраша тақдирландим. Ким билади дейсиз, балки ўшанда медалсиз қолганимда ҳали ҳамон курашиб юрган бўлармидим?! (кулади) . . .\n– Дзюдодан ташқари яна қайси спорт турларини томоша қилиб турасиз?\n– Боксни катта қизиқиш билан кўраман. Бундан ташқари футбол бўйича миллий терма жамомиз ўйинларини ҳам кузатиб бораман.\n– Шу ўринда, терма жамоамизнинг Россияда мундиалига чиқиш имкониятларини қандай баҳоласиз?\nJanubiy Koreya yana "o‘yin" boshladi. Koreyaliklar Eron bilan uchrashuv vaqtini o‘zgartirdi\n– Олдиндан бирон нарса деб бўлмайди. Омадимиз келса, ЖЧга бориш футболчиларимизга ҳам насиб этади. Мен ҳам вазият қандай бўлишидан қатъи назар, мухлислар сингари фақат ва фақат омад тилаб қола оламан холос.\n– Яқинда Мейвезер ва Макгрегор ўртасида баҳс бўлиб ўтади. Бу жанг ҳақида қандай фикрдасиз? Кимнинг ғалабасини тахмин қиласиз?\n– Шубҳасиз, жуда чиройли жанг бўлади. Ҳар иккиси ҳам ажойиб спортчилар, лекин ғолиб томон номини айтишга шошмаган бўлардим. Сабаби уларнинг ҳар иккиси ҳам профессионал спортчилар. Ҳа, кўпчилик учун Флойд фаворитдир, бироқ бунда кимнингдир ғалабасига ишониб қолиш қийин масала. Кутилмаган вазият барчасини тубдан ўзгартириб юбориши ҳеч гап эмас.\n– Шу пайтгача курашган ареналар ичида қайси бирининг муҳити сизга кўпроқ ёққан?\n– Ҳаммаси ҳам ўзига яраша яхши, аммо энг ёққани Франциядаги арена. Жуда катта зал, юқори даражадаги қулайлик, томошабинларнинг ўриндиқларни тўлдириб ўтириши менга ўзгача завқ берган. 2011 йилги жаҳон чемпионатида, қолаверса, ўша даврда Париж Катта дубулға турнирларида иштирок этиб юрганимда менинг франциялик мухлисларим жуда кўп эди. Бундан ташқари Лондонда бўлган Олимпиада ҳам менга жуда манзур бўлган.\n– Олимпиадада 3 карра бронза медали соҳибисиз. Шу 3 та бронзани 1 та олтин медалига алмашармидингиз?\n– Олимпиадада олтин медаль менга армон бўлиб қолди, бироқ бронза медалларимни олтинга алмашмаган бўлар эдим. Негаки, уларнинг орқасида тинимсиз меҳнат, машаққат бор. Қўлга киритган ҳар бир бронза медалим мен учун олтинга тенг!\nЮлдуз Раҳматова ёзиб олди


"Лилль" гол уриш учун Одил Аҳмедовнинг дўстини чақирди\n12 январь, 2017, 09:11\n"Лилль" раҳбарияти "Антальяспор" ҳужумчиси Самуэль Это'О Франция чемпионатига олиб келишга ҳаракат қилмоқда. Камерунлик ҳужумчи ҳам "Лилль"да тўп суришга розилик берди.\nБу трансфер жамоа бош мураббийи алмашганидан кейин амалга оширалади. Ҳозир жамоани бошқараётган Фредерик Антонетти тез орада жойини Марсело Бьелсага бўшатиб беради. Франция чемпионатида 19 та учрашувдан сўнг "Лилль" футболчилари 21 очко билан 12-ўринда бормоқда. Бу клуб раҳбариятини қониқтираётгани йўқ.\nСамуэль Это'О "Антальяспор"га келгунга қадар "Мальорка", "Барселона", "Интер", "Анжи", "Челси", "Эвертон" ва "Сампдория" жамоаларида тўп сурган. Камерунлик тўпурар Россия чемпионатида Ўзбекистон терма жамоаси етакчиси Одил Аҳмедов билан бирга ўйнаган.


Молия бозорлари сешанба куни бироз тинчиди\nАҚШ ва Европада давлат қарзлари билан боғлиқ вазиятга доир хавотирларга қарамасдан, иккала қитъа молия бозорларида кўрсаткичларнинг ўсиши кузатилди.\nБир кун аввал акциялар кескин тушиб кетганидан кейин, АҚШнинг асосий кўрсаткичи ҳисобланмиш Dow Jones учун сешанба кунги савдолар ижобий якунланди. Standard & Poor's 500 ва NASDAQ қоғозлари нархлари ҳам кўтарилди.\nЛондон ва Париждаги савдолар ҳам акцияларнинг кўтарилиши билан якунланди, бироқ Фракнфурт биржасининг асосий индекси бироз пастлади.\nАҚШ Марказий банки сешанба куни мамлакат иқтисодини қўллаб-қувватлашга доир янги режаларни эълон қилмади, лекин АҚШдаги устама фоиз даражасини 2013 йилгача 0,25 фоиз даражасида ушлаб қолиш ниятини маълум қилди. Кредитлар учун белгиланган бу ҳақ жаҳон молиявий бўҳрони авж олган пайтда - 2008 йилнинг декабрида жорий қилинган эди.\nЎтган жума куни Standard & Poor's молиявий ширкати Қўшма Штатларнинг кредит рейтингини ААА даражасидан бир поғона пастроққа АА+ кўрсаткичига туширгани жаҳон бўйлаб молиявий бозорларда саросимага сабаб бўлди.


Воизлик 98 — Dilkashradio.com\nАссалому алайкум ҳурматли радио тингловчилар. Микрофон олдида мен Ғолиббек. Албатта сиз ҳурматли тингловчиларимиз билан соғ-саломат радио орқали учрашиб турганимиздан Худойимизга шукроналар айтамиз. Дарвоқе, келинг азизлар, бугунги сизлар билан бўлишмоқчи бўлган ваъзимизни ҳам шукроналик мавзусига бағишласак.\nОламда нималар содир бўлмаяпти дейсиз, шунга қарамай кунларимиз ўтяпти. Ҳар бир инсонни яратган Худованд кундалик рисқимизни бериб турибди. Шунинг учун ҳам қорнимиз тўқ, устимиз бут. Ватанимизда эса энг муҳими тинчлик ҳукм суряпти. Мана шу марҳамат учун Худовандга шукроналар бўлсин. Раббимиз олдида ўз гуноҳларимиз учун тавба-тазарру қилдик, У эса Ўз навбатида ҳар биримизга кечирим берди. Мана шу учун Унга шукроналар айтайлик.\nҲаётимизда нимаики содир бўлмасин, яхши кунларми, нохушликларми, барчаси учун шукрона айтишимиз керак. Ҳа, айтгандек, баъзи пайтларда муаммоларга дуч келганимизда ёки кайфиятимиз йўқ бўлганида қандай қилиб шукрона айтишимиз мумкин. Хатто энг яқин кишиларимизга бир оғиз ширин сўз айтишга ярамайдиган даражага бориб қоламизку.\nЛекин азизлар, қанчалик ҳаракат қилиб чирансак ҳам шундай пайтларда ҳеч нарсани ўзгартира олмаймиз. Ҳаммаси Самовий Отанинг қўлидадир. Инсон ҳаёти қачон бошланиб қачон якунига етишини ҳам Худованд ҳал қилади. Баъзи пайтларда оғир касалларни қутқариб қолиш учун куплаб врачлар, профессорлар ҳаракат қилишаётганини эшитиб қоламиз.\nАзизлар, агар Худованд хоҳласа ўлик инсон ҳам тирилади. Барчаси Отамиз Худованддан деб шукроналар билан қабул қилишга ўрганишимиз лозим. Шу билан бирга бошқа имонли биродaрларни ҳам ўз юрaгини ҳaр доим тeкширишигa вa Ярaтгувчиси, Қутқaрувчиси,Тaъминловчиси вa Куч бeрувчисигa нисбaтaн шукронaдa бўлишни дaвом эттирa олишига ўргатайлик.\nРaббимиз Исо Мaсиҳ, Сенгa ҳaмду-сaно вa шукронaлaр aйтaмиз. Сeн бизнинг Қутқaрувчимизсaн. Колосaликлaргa мактубининг 2:6-7 шундай ёзилган оятни топишимиз мумкин: “Энди сизлaр Исо Мaсиҳни Рaббимиз дeб қaбул қилгaн экaнсизлaр, У билaн aлоқaдa бўлиб яшaнглaр. Олгaн тaълимотингизгa мувофиқ, Ундa томир ёйиб, қaрор топинг, имонингиздa қaттиқ туринг, шу йўлдa ривожлaниб бориб, Xудогa шукронaлaр тилингиздaн тушмaсин”.\nКелинглар азизлар, ҳар қандай шароитда ҳам Худога шукроналар айтайлик! Ҳар доимги бизнинг ибодатларимиз фақат Худованддан сўраш бўлиб қолмасин. Шукрона ибодатларини ҳам айтишга, Худовандни мақтаб Уни номини улуғлашга ҳам эътибор берсак , Самовий Отамиз биздан янади хурсанд бўлади. Муаммоларга дуч келганимизда ҳам Отамизга раҳмат айтайлик. Зaбур 106:1-43 ўқинг, шу оятларда Забур куйловчисининг шукронасига эътибор беринг. Худди шу Забур куйловчисидек ҳамма нарсага шукроналар айтайлик. Хайр соғ бўлинглар.


Хоразм халқ совет республикасининг ташкил бўлиши ва унда юз берган ўзгаришлар\n1920 йил 30 апрелда Хоразм миллатидан ва динидан қатъи назар барча меҳнаткашларнинг республикасидир, деб эълон қилинди. Шундай қилиб 1920 йил апрель ойида Хоразмда мустақил Халҳ Республикаси эълон қилиниб, барча халқлар билан биродарликда яшашга катта умид боғланди.\n1920 йил 1 февралда Хиванинг охирги хони тахтдан туширилиб, ҳужжатга имзо чеккандан кейин, 2 февраль куни инқилоб ғалабаси эълон қилинди ва инқилобий қўмита тузилди. Ана шу тариқа Хоразмда янгича ҳаёт ва бошқариш тартиби эълон қилинди. Турли ташкилотлар вужудга кела бошлади. Хоразм давлатининг дастлабки ҳужжатларидан бири мачитни давлатдан ажратиш бўлди.\n1920 йил 2 апрелда эса туркман уруғ бошлиқлари Қўшмуҳаммад, Ғуломалихон, Бахши ва бошқалар иштироқида Гельбарт котиблигида, Оллоқулов таржимонлигида мажлис ўтказилиб, биринчи навбатда ўзаро низоларга чек қўйиш масаласи муҳокама қилинди. Чунки Хоразм воҳаси халқлари ўртасидаги муносабатларни тўғри йўлга қўйишда асосий масала илгариги Хива хонлиги худудидаги ўзбек, туркман, қозоқ. қорақалпоқ миллат меҳнаткашлари ўртасида ўзаро ишончни мустаҳкамлаш, қўшни Амударё вилояти билан уларнинг ўзаро ҳамкорлигини кучайтириш, умуман Хоразм меҳнаткашлари билан Туркистон Республикалари меҳнаткашлари ўртасидаги дўстликни юқори даражага кўтаришдан иборат эди.\nБу кенгашда ўзаро низоли ҳаракатларнинг айбдори чор Русияси бўлиб келгани айтилди. Келгусида меҳнат билан ҳарбий мажбурият тенг тақсимланса ўртадаги низоларга чек қўйилиши аниҳ кўрсатилди. Г.И. Бройда ташаббуси билан бошланган бу кенгашда иштирок қилган ўзбек ва туркман уруғ бошлиқлари, оқсоқоллари бунга тамоман рози бўлдилар. Шу билан туркман меҳнаткашларининг вакилларини ҳам марказий ҳокимиятга сайлашни зарур топдилар. Оилавий алоқалар ўрнатишни илгари сурдилар. Бутун Хоразм вакилларининг биринчи қурултойига сайланадиган 200 нафар вакилларнинг 80 нафари туркманлар вакиллари бўлиши белгиланди.\nХоразмда эндигина шаклланаётган ҳокимиятнинг шу мажлисида давлат тузилиши, нозирликлар ташкил қилиш, мактаб, касалхона очиш, янги лавозимлар сайлов низоми ҳақидаги масалалар муҳокама қилинди. Хоразмдаги 20-йиллардаги ўзгаришларнинг энг муҳим натижадари: ўзбеклар билан туркманлар ҳамкорлиги вужудга келиб, меҳнат армияси ташкил қилинди. Сайлов қонуни, судхўрликка қарши декрет, вакуф ерлари ҳақида низом, олий суд ҳақида, хон ерлари ва мулкларини мусодара қилиш ҳақида конунлар эълон қилинди.\n1920 йил 27 апрелда Хива шаҳрида Бутун Хоразм вакилларининг биринчи қурултойи чақирилиб (бунинг иштирокчилари турли миллатга мансуб кишилар эди) барча миллат меҳнаткашларининг манфаатига мос келадиган масалаларни муҳокама қилдилар ва бу борада зарур қарорлар қабул қилдилар. Кўп йиллардан буён давлат номи «Хива» шаклида ишлатилиб келинган бўлса, энди Хоразм номи бу қурултойда қайта тикланди, Хоразм Халҳ Совет Республикаси (ХХСР) тузилгани эълон қилинди ва унинг Конституцияси қабул қилинди. Бундан ташқари Хоразм ХСР нинг Нозирлар Советини сайладилар. 8 та нозирлик ташкил қилиниб, 5 нафар коммунист, бир ёш Хивалик ва 2 нафар партиясиз киритилди. 1920 йил 28 апрелда эса ХХСР эълон қилинди.\n1920 йил 30 апрелда Хоразм миллатидан ва динидан қатъи назар барча меҳнаткашларнинг республикасидир. деб эълон қилинди. Шундай қилиб 1920 йил апрель ойида Хоразмда мустақил Халҳ Республикаси эълон қилиниб, барча халқлар билан биродарликда яшашга катта умид боғланди. Эндигина сиёсий харитада пайдо бўлган мустаҳил Хоразм республикасига қўшни халҳлар ёрдам қўлини чўздилар. Қўшни Жумҳуриятлар 700 минг киши ҳаёт кечираётган Хоразм воҳасини маҳсулотлар ва техника ускуналари билан таъминлашни ўз зиммасига олди ва қайтиб олмаслик шарти билан 20 миллион сўм ажратди. Туркистон комиссиясининг қарори билан 1920 йил апрель – май ойларида яна 150 миллион сўм ёрдам берилди. Жойларда янги ташкилотлар ташкил қилишга киришдилар. Тезда янги замон мактаблари, болалар боғчаси, қариялар уйи, интернат-мактаблар вужудга келтирилди.\n1920 йил 7 мартдан нашр қилинаётган «Инқилоб қуёши» рўзномаси, 3 апрелдан иш бошлаган «Маориф саройи», апрель ойи охирларида биринчи томошабинларни қабул қилган Хива тарихий музейи, биринчи бўлиб Хивада иш бошлаган ўзбек, татар, рус театр труппалари янги ҳаёт устунликларини ташвиқот қила бошладилар. «Маориф саройи» очилиши маросимига Тошкент шаҳарининг охуни Мулла Қориев иштирок қилишининг ўзи катта воқеа эди. Шундай қилиб, мачит давлатдан ажралгани билан хокимият дин эгаларига қарши тазйиқ қилмади. Диндорлар ҳам партия, совет ташкилотларида хизмат қила бошладилар. Анъанавий ўқув юртлари – мачит ва мадрасалар ўз фаолиятини давом қилдирдилар ва уларда минглаб ёшлар таълим-тарбия олдилар.\n1920 йил июль ойида Саид Абдуллахон ва машҳур Хисматуллонинг Хивадан сургун қилиниши ўлканинг йирик диндорлари ўртасида баъзи норозиликларни келтириб чиқарди. Аммо янги ташкил қилинган хокимият ижобий ишлар қилишни давом қилдирди. Кўп хотинликка чек қўйиш тўғрисида қонун тайёрлашга киришилди. Меҳнат интизоми тўғрисида қўлланма тайёрланди. «Ер–уни ишлаганга» деган кўрсатмалар берилди.\n4 августда Тошкент шаҳрига ўқишга 20 нафар ўқувчи юборилди. 16 августда эса Хива шаҳрида биринчи марта якшанбалик ўтказилди. Бундан тушган даромад ободонлаштириш ишларига сарфланди. Шу йили декабрь ойида эса Хива шаҳрида қизил ўқитувчилар уюшмасининг биринчи мажлиси ўтказилди. Хоразм вакилларининг биринчи қурултойида эса барча вакуфниниг маданият ва маориф ихтиёрига берилиши, диндорларнинг норозилигини анча оширган эди. Бу янгиликларнинг барчаси анъанавий ҳаёт тарзимизга тамоман мос келавермади. Шу сабабдан ҳам қатор диндорлар марказий шаҳар Хивадан чекка нохияларга, бошқа ўлкаларга кета бошладилар. Баъзи диндорлар халҳ хокимиятига қарши курашни давом қилдираётганлар сафига қўшилдилар.\n1920 йил июнь ойидан Хива шаҳрида «Роста», «Красноармейский листок» рўзномаларининг нашр қилина бошлаши, ўқитувчилар тайёрлаш курсининг ишбошлаши, айрим китобчаларнинг нашр қилиниши каби тарихий воқеалариинг юз бериши Хоразмда фан ва маданиятнинг ривожланаётганини кўрсатар эди. Булардан ташқари, Хоразмда социал масалалар бўйича тенги йўқ ишлар қилинди. 1920 йил бошларида Хоразм худудидаги ўзаро низолар сабабли минглаб хотин-қизлар бандиликда сақланаётган эдилар. Халқ ҳокимияти ана шу хўрланган хотин-қизларни ўзаро мунозаралар йўли билан ўз ота-оналари қошига, ўз оилаларига қайтарди. 20-йилларнинг биринчи кунидан бошлаб Хоразм воҳасида янги ҳаёт қурилишида машҳур ташкилотчилар, маданият ходимлари Матёқуб Отажонов, Полвонниёз Ҳожи Юсупов, Мулла- бекжон Рахмонов, Бобоохун Салимов, Одамохун Ортиқов, Жуманиёз Султонмуродов, Орозгалди Ҳожимамедов, Афзол Тагиров, Ҳусайн Қўшоев, Отажон Абдолов, Сафо Оллоберганов, Матёқуб Ахангаров, Рўзмат Юсупов, Юсуф Аҳмадов, И.Хонсуворов, Зокир. Бикчурин, Хакимбой Муҳаммадиев, Мулланаврўз Рўзибоев, Г.И. Бройдо, Сергей Малишев алоҳида катта хизмат қилдилар. Бу илғор ташкилотчиларнинг тарихда из қолдирган энг муҳим хизмати шуки, улар халқ оммаси орасидан ҳақиқий қобилият эгаларини танлаб олабилдилар ва тарбиялай олдилар. Уларнинг ҳадиқий тарбиясини олган қобилият эгалари Давлат Ризаев, Карим Болтаев, Қурбон Оллоберганов, (Берегин), Соиб Назарий, Онабиби Сафоева, Аҳмаджон Иброҳимов, Хайрулбанот Сайдошова, Қосим Зарипов, Машарип Полвонов, Эшмурот (Шухрат) Диванов, Умар Қурбоний, Болта Шарипов каби ёшлар давлат ишларига иштирок қилиб, таълим-тарбия соҳасида фаол кўзга кўрина бошладилар.\n1921 йил бутун Хоразм вакилларининг иккинчи қурултойининг чақирилиши Хоразм воҳасининг кейинги тараққиёт йўлини кўрсатиб берди. Жумладан, қурултой чиқарган хулосада шундай сўзларни ўқиймиз:\n«Хоразм республикасида бундан кейин меҳнат қилмасдан омманинг қонини сўрадиган паразитлар бўлмаслиги керакки, мамлакат бўйича декрет эълон қилиниб, ер-уни ишлайдиганларга берилсин, ерни ижарага бериб кун кўрувчилар ердан маҳрум қилинади».\nБундай қонуннинг қабул қилиниши меҳнаткаш омманинг меҳнат фаолиятини кучайтирди. Деҳқончилик соҳасида эса катта ижодий уйғониш бошланди.\nБу даврда халқаро муносабатларда ҳам катта ўзгаришлар юз бера бошлади. 1920 йил июнь ойида Хоразм республикасининг илғор Давлат вакиллари Тошкент Москва шаҳарларига келиб, қатор учрашувлар ўтказдилар ва битимлар туздилар. 1920 йил 1 сентябрда Хоразм делегацияси Боку шаҳрида чақирилган Шарқ халқлари съездида иштирок қилиб, шу съезд қарорларини қабул қилишда актив иштирок этдилар. 13 сентябрь куни ХХСР ва РСФСР ўртасида давлат шартномалари имзоланди, 13 ноябрда эса ХХСР билан Бухоро халқ совет Республикаси ўртасида икки томонлама шартнома имзоланди. ХХСР билан РСФСР ўртасида имзоланган шартномага биноан Чор Русияси Хива хонлигига нисбатан илгари қўлланиб келган барча ҳуқуқлардан Совет Русияси «воз кечди». Чор Русияси даврида Хоразмда вужудга келтирилган барча бойликлар маҳаллий меҳнаткашларнинг ихтиёрига берилди ва Хоразм республикасига 500 млн. сўм ёрдам уюштирилди. 1920 йил 20 сеитябрда РСФСР билан ХХСР ўртасида иқтисодий шартнома имзоланиб, ўзаро савдога кенг имкониятлар очилди. Совет Русиясидан Хоразмга келтирилаётган ва Хоразмдан Русияга чиқарилаётган маҳсулотлар, товалар ҳар қандай солиқ ва божлардан озод қилиндилар ва Хоразмга 100 дона дурадгорлик станоклари, 20 дона токарлик станоклари юбориш планлаштирилди.\nБулардан ташқари, РСФСР ва ТАССР Хоразм республикасини хўжалик асбоблари, озиқ-овқат, қишлоқ хўжалик қуроллари, уруғлик билан таъминлашни ўз зиммасига олдилар. Хоразмга юзлаб мутахассислар кўчиб кела бошладилар. Шу даврда «Хоразмга доимий ишга келган ҳар бир европалик бор имкониятлар билан ёрдам бериши бизнинг асосйй мақсадимиз» деган шиор остида иш кўрдилар.\nРСФСР билан иқтисодий алоқани кенг йўлга қўйган Хоразм республикаси Туркистон АССР ва Бухоро республикалари билан ҳам ўзаро муносабатларни яхшилай борди. 1921 йил 1 июлда Туркистон АССРда Хоразм республикасининг ваколатхонаси ташкил қилинди. Шу йили 4 декабрда ваколатхона Бош консулликка айлантирилди. РСФСР билан ХХСР ва ТАССР ўртасида ўзаро ҳамкорлик муносабатларининг кенг йўлга қўЙИЛИШИ Хоразм республикаси билан Амударё бўлими (1920 йил декабрь ойидан Амударё вилояти) ўртасидаги алоқаларни янги босқичга кўтарди.\nХоразм республикасидаги ўзбеклар билан туркманлар ўртасида, манғишлоқлик қозоқлар билан красноводсклик туркманлар ўртасида биродарлик шартномаларининг имзоланиши Хоразм воҳасида ҳаёт кечираётган ўзбек, туркман, қорақалпоқ ва қозоқ меҳнаткашларининг кайфиятига ҳам ижобий таъсир ўтказди. Хоразм республикаси билан Амударё вилояти ўртасида савдо ва маданий алоқаларга кенг йўл очилди. Натижада Амударё кирғоқлари бўйлаб қўйилган соқчилар ортиқча бир нарса бўлиб қолмоқда эдилар.\n1920-1921 йиллар жаҳоннинг турли худудларидан Хоразмга «Маданий юриш» эълон қилинди. Худди янги ер ўзлаштирганлари сингари қўшни халқларнинг вакиллари халқ хўжалигининг ҳамма соҳаларига кириб келдилар. Рус усталари ташаббуси билан янги Урганч ва Хива шаҳарлари оралиғида тўртта темир кўприк қурилди. Туркия гражданлари Абдулла Мамедов, Ҳусайн Исмоилов, Баҳри Камол маданият ва маориф ишларида жонбозлик кўрсата бошладилар. Ҳ.Ҳ. Ниёзий саҳна санъати соҳасида катта ташкилотчилик қилди. Бошқирд Афзал Тагиров, Кашшоф Поти Хоразмда ўрта махсус билим юртларини вужудга келтиришда катта хизмат қилдилар. Бузилган заводларни тиклаш, қадимий ҳунармандчиликни кенг йўлга чиқариб қўйиш ишлари кучайтирилди. Фидокорона ҳалол меҳнат қаҳрамонларини мукофотлаш мақсадида 1922 йил февралдан Хоразм «Меҳнат нишони» таъсис қилинди. Аммо янги ҳаёт қурилиши ҳаммага ҳам бир хил кайфият бермади. Анъанавий ҳаёт нашъаларига содиқ бўлган қатор кишилар ўз йўлида маҳкам туриб, тарки ватан қилдилар. Баъзилари янгиликларга қарши ташвиқот қилишни давом қилдиравердилар.\nХоразм халқи янги ҳаёт қурилишининг дастлабки йилларида турли йўналишлар бўйича ҳаракат қилди. Чунки улар янги ҳаёт қай тарзда юз беришини билмасдилар. Шунинг учун ҳам кундалик сиёсатда кўпроқ ёшлар фаоллик кўрсатдилар. Биринчи бор вужудга келган идораларнинг ходимлари орасида катта кўпчиликни шу ёшлар ташкил қилди. Инқилоб ғалабасининг дастлабки йиллари ёшлар билан кексалар ўртасидаги муносабатда ажралишнинг бошланиши даври бўлди. Бу масала хотин-қизларга ҳам тааллуқли эди.\nХива хонлиги даврида 132 мадраса, 2169 анъанавий мак- таб, 8 та жадид мактаби бўлиб, уларда 60 мингдан ортиҳ ёшлар ўҳитилаётган эдики, ислом ғоясини ўтказиш марказий масала ҳисобланарди. Инқилоб ~ ғалабаси билан бу 'диний мактабларга, диндорларга ҳарши ҳужум бошланмаган бўлса ҳам янги сиёсатнинг ўзи бу ўҳув юртларининг ярмидан кўпро- ғининг ўз фаолиятини тўхтатишларига олиб келди. Ўҳиётган ўғил-ҳизлар сафи 10 марта ҳисҳариб кетди. Бу анъапавий тар- бия соҳасидаги ишларга катта зарар етказди.\n1920-1921 йилларда Хоразм маданият ва маориф нозири лавозимида кўп кишилар ишладилар. 1921 йил Туркия граждани даврнинг фаол кишиларидан Баҳри Камол ҳам шу вазифада ишлади. У Хоразмда миллий мактабларни кўпайтиришга ҳаракат қилди ва ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда гуруҳларга ажратиб ўқитишни тавсия қилди. Баҳри ташаббуси билан Хива шаҳрида янги партия мактаби ташкил қилиниб, кейин шу мактаб дорилфунунга айлантирилди.\nБаҳри маданият ва маориф нозири сифатида қўшни ўлкалардан мутахассислар таклиф қила бошлади.\nФақат Саратов губернасидангина 38 нафар маориф ходимлари Хоразмга келдилар. Ана шу мутахассисларнинг ёрдами билан 1922 йил Хива шаҳрида ўқитувчилар семинарияси ташкил қилинди. Унинг биринчи директори қилиб Кашшоф Поти тайинланган эди. Хива ўқитувчилар семинарияси Туркиядаги шунга ўхшаш ўқув юртларининг ўқув планлари асосида ишлай бошлади. Ана шу низом ва дастуруламалларга асосан бу ўқув юртида маънавий тарбия биринчи ўринга қўйилди.\nТарбия соҳасидаги ишларда катталарга ҳурматда бўлишга алоҳида эътибор берилди.\nХива шаҳрида ташкил қилинган ўқитувчилар семинариясига Хива, Янги Урганч, Тўрткул шаҳридан кўп ёшлар жалб қилиндилар. Қишлоқ деҳқонларининг фарзандлари талабаларнинг фақат 5 фоизини ташкил қилдилар. Инқилоб ғалабасининг дастлабки йилларидан бошлаб Хоразмда кадрлар таиёрлаш ишларига алоҳида эътибор берилди. 1922 йил Хоразм маданият ва маориф нозири лавозимига Султон Қори кўтарилар экан, кадрлар тайёрлаш масаласи илгаригича муҳим вазифа сифатида қолмоқда эди.\nИнқилоб ғалабасидан кейин Хоразм маданият ва маориф соҳасидаги муҳим ютуқ ҳар бир халқнинг ўз она тилида мактаб, театр коллективлари, рўзномалар, қисқа муддатли курслар ташкил қилиниши бўлди. Хоразм республикаси худудида 1920-1922 йилларда ўзбек, туркман, қорақалпоқ, қозоқ тилларида мактаблар ташкил қилинди. Муҳими яна шундаки, мактабларда бир неча тилда бемалол сўзлаша биладиган ўцқтувчилар дарс бердилар. 1922 йил сентябрь ойидан бошлаб Хоразм халҳ доридфунунида Афзол Тагиров, Давид Бакиров, Аҳмон Абдолов, Ҳусаин Қўшаев, Собир Ҳакимов каби илғор педагоглар дарс бериб, хоразмликлар орасидан ўқитувчилар ва жамоатчи кадрлар тайёрлашга катта ҳисса ҳўшдилар. Улар хоразмлик илғор ёшларга қонунлар асосидан, тарих, социология, жуғрофия, араб тили, табиат, рус тили фанларидан таълим бердилар. Хоразм республикаси маданият ва маориф соҳасида энг байналминал тармоқ бўлйб қолди. Чунки бу соҳа турли миллат вакилларини ўзаро ҳамкорликка уюштирадиган энг муҳим тармоқ сифатида шаклланиб борди.\n1921 йил май ойида чақирилган бутун Хоразм вакилларининг II – қурултойда умрбод бир-бирларига қўл берган ўзбек, туркман, қорақалпоқ, қозоқ халқларининг вакиллари биродарликка, дўстликка содиқ бўлиб қолдилар. Қурултойга таклиф қилинган вакилларнинг эллик олти нафари туркман халқининг вакиллари бўлиб, уларнинг иштирокида советлар марказий ижроия комитети (МИК) ташкил қилинди. Хоразм республикаси конституциясига ўзгаришлар киритилди. 1922 йил Хоразм советларининг III-қурултойи чақирилиб, 24 райондан 339 вакил таклиф қилинди. Шу даврда туркман меҳнаткашларининг алоҳида қурултойи чақирилиб, 200 вакил ва қозоқ, қорақалпоқ меҳнаткашлари вакилларининг қурултойи чақирилиб, 40 вакил иштирок қилди.\nХоразм республикаси меҳнаткашлари вакилларининг қурултой ва кенгашларининг ўтказилиши янги ҳаёт қурилиши соҳасида катта изланишлар бўлган эди. Шунинг учун бўлса керак бу даврда Хоразм шароитида янгилик кўп юз берди. Ана шу юз берган янгиликлар биродарликда қилинган меҳнат натижаларидан эди. Хива инқилобининг ғалабаси кишиларни бир-бирига яқинлаштириб, халқаро ҳамкорликни янги босқичга кўтарди. Бундай холатни 1921-23 йиллардаги очликка қарши кураш ҳаракатида аниқ кўриш мумкин.\nУч йил давомида хоразмликлар Русиянинг очликдан қийналаётган халқларига миллион сўмлаб пул тўпладилар, озиқ-овдат юбордилар. Волга бўйи халқларидан Хоразмга юборилган ташаккурномалар кўп нарсалардан далолат берарди.\nХоразм меҳнаткашлари халқлар ўртасида мустаҳкам биродарлик юзага келтирмоқ учун катта ишлар қила бошладилар. 1922 йил Генуя конференцияси очилиши муносабати билаи Хива шаҳрида 500 кишилик мажлис чақирилиб, Русия, Озарбайжон, Бухоро республикаларининг шу конференция ишида иштирок қилаётган вакилларига муваффақиятлар тиладилар. Генуя конференцияси иши яхши натижалар билаи тугагани учун Хива шаҳрида 1922 йил 11 апрелда манифестация эълон қилиниб, шаҳарнинг бир кўчасига Г.В. Чичерин номи берилди.\nХоразмнинг халҳ хўжалиги ишлари бу даврда жуда оғирлашган эди. 1920 йилларнинг бошларида Хоразмда жами 35 мииг чиғир ишлади. (1913 ййл 80 минг), 55-60 минг десятина ер экилди. (1913 йил 175 минг десятина), пахта майдонлари 3 минг десятинани ташкил қилди. (1913 йил 18,5 минг десятина). 20 минг оила жойсиз қолди. Фақат туркман аҳолиси ҳаёт кечираётган худудларда ўзаро низолар натижасида 5 минг оила хонавайрон бўлди. Ҳали 1920 йил 29 май куни Хива шаҳридан Тошкентга Турккомиссияга юборилган телеграммада «Хиванинг илгариги озгина саноати ҳам вайрон қилинган, кейинги 2 йил давомида халқ хўжалигига кучли зарар етказилганки, яқин вақтларда тўғрилаб бўлмас... Амударё бўлимида аҳвол жуда ёмон ўлка хонавайрон, пул билан ёрдам керак, энг оғир очликда қолганлар Хива томонидир» деб таъкидланган эди. Ана шундай ҳолатга тушиб қолган худудда уч йил ичида озиқ-овқат масаласи ижобий ҳал қилинди, бу катта ғалаба эди. Бу ўзаро ишончни мустаҳкамлади.\n1923 йил РСФСР Хоразмга ёрдамлашиш учун 100 нафар агроном, инженер, техник, механик, электрик, матбуотчи, чарм тайёрлаш усталари ажратди. Татаристон ўз ўқув юртларидан Хоразм учун 10 ўрин ажратди. Шу йили 29 январдан Москва шаҳрида ХХСР нинг савдо ва саноат нозирлигининг савдо идораси очилиб, 4 сентябрдан бошлаб бу идора ХХСР нинг иқтисодий кенгашининг савдо ваколатхонасига айлантирилди. Бундай алоқалар Хоразм республикаси халқлари ҳамкорлигини оширди. 1923 йилдан миллий масалага эътибор кучайиб Хива, Хўжайли, Тошҳовуз вилоятлари вужудга келди ва сув масаласида уч вилоят вакилларидан кенгаш тузилди. Хоразмда юз бераётган ўзгаришлар ҳақида 1923 йил шўндай деб ёзган эдилар: «Хоразмда инқилоб бошлангандан то 1922 йил охиригача бўлган даврни бутунлай сиёсий курашдан иборат бўлган давр деб айтиш мумкин».\nЭнди ҳозирги кунда илгаригидек ҳар бир айрим шахслар томонидан тутилган шахсий сиёсатлар, бу кунгача юқумли касалдек бўлиб келган расмий ва шахсий курашлар йўқ... Биз ҳам энди бутун жумҳуриятларда давом этмоқчи бўлган иқтисодий ва хўжалик ишларимизни йўлга солишга киришдик. Маориф, маданиятнинг кўтарилишига тиришмоқдамиз»...\n1923 йил ўрталарида Туркистон АССР, Бухоро ва Хоразм совети республикалари Кўнгилли флот ширкатининг Ўрта Осиё бўлимини ташкил қилиб: Тошкент, Олма-Ота, Бухоро, Хива ҳаво йўлида қатнайдиган 6 та самолёт сотиб олдилар. Шу йили Хива шаҳри қошида самолёт станцияси ташкил қилмоқ учун махсус кишилар келдилар. 1923 йил Хива шаҳрида рус давлат банки очилди ва Хоразм деҳқонларининг Москвадаги қишлоқ хўжалиги кўргазмасига сафари уюштирилди.\nМосква кўргазмасида Туркистон, Хива, Бухоро меҳнаткашлари ҳаётини акс эттирувчи буюмлар, материаллар қўйилган махсус бўлим ташкил қилинди. Ана шу тариқа Хоразм ҳаёти жаҳон халқлари кўз олдида яна ҳам яққолроқ кўрина бошлади.\n1920 йил Хоразмда биринчи марта май байрамининг нишонланиши, 1921 йил Ўрта Осиёда биринчи бор Хоразм халқлари биродарлик байрамининг ўтказилиши, 1922 йил Хива шаҳрида Урта Осиёда биринчи давлат театрининг ташкил қилиниши, 1923 йил Хоразмда халқаро ёшлар кунининг нишонланиши каби воқеалар сиёсий ҳаётда тарихий воқеалардан бўлди. 1921-1922 йиллар Хоразм ёшлар уюшмаси билан қўшни Амударё вилояти ёшлар уюшмаси ташкилоти ўртасида кучли ҳамкорлик ўрнатилган давр бўлди. А.Т. Пескунов, Муҳаммадназар Одамов, Қурбон Берегин, Соиб Назарий, Рўзмат Юсупов, Кутлимурод Маҳмудов каби ёшлар, уюшма фаолиятида катта роль ўйнадилар. Хоразм воҳаси ёшлари Волга бўйи халқлари ҳаётида юз берган очлик маҳаллий воқеа бўлиб қолмасдан ҳаммани ўйлантирадиган ва ҳаракатга келтирадиган воқеа эканини биринчилардан бўлиб англаб етишди. 1922 йил 3 майда ёшлар ўртасида музика, адабиёт, спорт тўгараклари иш бошлаганини ҳисобга олдилар. Кўчманчи қозоқ, туркман ёшларини сиёсий ҳаётга тортиш муҳим масала қилиб қўйилди. 1923 йил 28 январда Хоразм хотин-қизлари учун алоҳида мактаблар ташкил қилиш масаласи илгари сурилди. Шу йили Хоразмда хотин-қизлар уюшмаси ташкил қилиниб, унга раҳбар қилиб Хайрулбанот Сайдошова сайланди. Хотин-қизлар уюшмаси масаласи 1923 йил 11 ноябрда Хоразм компартияси Марказий Комитети ҳузуридаги партия ячейкаси мажлисида муҳокама қилинди. Шундай қилиб, асрлар давомида сиёсатдан четланиб келинган Хоразм хотин-қизлари халқ хўжалигининг деярлик барча соҳаларига ишга жалб қилина бошладилар. Хотин-қизларнинг халҳ хўжалиги ишларига жалб қилинишда баъзи қийинчиликларни енгиб ўтишга тўғри келгал бўлса ҳам бу сиёсат ижобий роль ўйнади. Чунки ишлаб чиқариш соҳасида ва маданий ҳаётда уларнинг ўрни ҳам алоҳида аҳамият касб қилади.