Манзилингиз:Муслимаат»Бош саҳифа»Янгилик ва хабарлар»«Тафсири Ҳилол»нинг қайта нашри тақдим қилинди\nBy Muslimaat on\t May 26, 2016 Янгилик ва хабарлар, Тадбирлар\nБугун, шаъбон ойининг 17-куни, «Ҳилол-нашр» нашриёт-матбаасида фазилатли шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратларининг қаламига мансуб «Тафсири Ҳилол» асарининг қайта нашри тақдимоти бўлиб ўтди.\nТақдимот маросимига юртимизнинг дин арбоблари, аҳли илмлар, диний идорамизнинг масъул ходимлари, имом-хатиблар, толиби илмлар ҳамда кўпгина азиз меҳмонлар ташриф буюрдилар.\nБугун қайта нашри сиз, азизларга тақдим қилинаётган «Тафсири Ҳилол» шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратларининг Қуръонни етказишдаги улкан меҳнатлари маҳсули бўлса, «Ҳадис ва ҳаёт» туркуми Суннати набавийяни етказишдаги фидокорона хизматлари бўлди.\nМуаллиф ҳазратлари ушбу тафсир «жаҳолат зулматида янги ойдек порлаб, маърифат ёғдусини сочсин» деган умидда яхши ният билан «Ҳилол» деб ном қўйган эдилар. Алҳамдулиллаҳ, орзулари ушалиб, бугунги кунда «ҳилол» атрофида юзлаб «илму ирфон юлдузлари» ҳам порламоқда.\n«Тафсири Ҳилол» асарининг яна бир ўзига хос жиҳати, муҳим хусусияти унинг муқаддимасидир. Ушбу муқаддимадан динимиз Ислом ҳақида, унинг дастури Қуръони Карим ҳақида комил ва шомил маълумотлар ўрин олган. Муқаддима ўқувчини Қуръони Карим билан таништиради, уни ўқиш, англаш ва ундаги илоҳий кўрсатмаларга амал қилишга ундайди. Шу боис, муаллиф Қуръон ўқиш инсоннинг умридаги энг савобли, энг баракали ва энг фойдали фаолиятнинг ибтидоси деб атайди. Ушбу тафсирни ўқишни оддий фаолият эмас, балки Роббул оламиннинг каломини ўқиш, Қуръони Карим оятларининг маъносини уқиш, илоҳий дастурнинг тафсирини ўқиш эканини таъкидлаб, бундай улуғ иш учун алоҳида ҳозирлик, ҳиммат, ғайрат, эътибор ва саъй-ҳаракат зарурлигини айтади. Зеро, Каломуллоҳни биринчи бор Аллоҳ таолодан қабул қилиб олган Зот, Аллоҳ таолонинг каломига энг биринчи рўбарў бўлган Зот, Каломуллоҳни инсониятга етказган Зот – севимли Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Каломуллоҳнинг бошқа каломлардан фазли Аллоҳ таолонинг барча махлуқотлардан фазличадир», деганлар.\nБиз ҳам ўз навбатида «Тафсири Ҳилол»нинг қайта нашрини халқимизга чуқур ҳаяжон билан, мамнуният билан тақдим этар эканмиз, сиз, азизлардан падари бузрукворимизнинг ҳақларига холис дуоларда бўлишингизни сўраймиз. Ҳазрат бу китобнинг қайта нашрини ниҳоятда илҳақлик билан кутаётган эдилар, қалбларининг туб-тубидан отилиб чиққан самимий дуоларида Каломуллоҳнинг маъноларини сиз, азизларга тезроқ етказишни сўраб, Аллоҳ таолога илтижо қилар эдилар. Алҳамдулиллаҳ, бугун ушбу дуолари ижобат бўлиб турибди.\nУшбу кунда буюк олимимиз, барчамизнинг устозимиз, миллатимиз фахри Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратлари — Падари Бузрукворим раҳимаҳуллоҳнинг таълифларидан бири бўлмиш «Тафсири Ҳилол» асарини сиз, азизларга тақдим қилиш бахтига муяссар бўлиб турибмиз, Аллоҳга шукрлар бўлсин. Ҳазратимнинг таълифлари ичида «Тафсири Ҳилол» шоҳ асар ҳисобланади. Сабаб — аввало, у Аллоҳ таолонинг Каломининг маънолари бўлгани, қолаверса, бу илмий мероснинг дунёга келиши ўзига хос тарих, алоҳида ҳолатга эга бўлганидир.\nТарихдан маълумки, машҳур таълифотлар ютуғининг сири унинг яратилишидаги муаллифининг руҳияти, маънавий ҳолатидаги ўзгачалик бўлган. Имом Моликнинг ҳадис айтиш учун алоҳида таҳорат олиб, безаниб ўтиришлари, Имом Бухорийнинг «Саҳиҳ» асаридаги ҳар бир ҳадисни ғусл қилиб, икки ракъат истихора намози ўқиб, сўнг китобга киритишлари, Имом Замахшарий ўзларининг машҳур тафсирларини битишларида Каъбаи Муаззама қўшнилигида бўлиб, «Жоруллоҳ» лақабини олганлари, Имом Марғилонийнинг «Ҳидоя» асарини бошлаб ниҳоялагунларича рўзадор бўлишлари, Имом Сарахсийнинг Ўзгандаги зиндонда ҳанафий мазҳабини ёддан баён қилгани ва бу баёнлари кўп жилди Мабсут номли йирик асар бўлиб дунёга келгани ва ҳоказо каби мисоллар бисёр.\nДунёдан жафо кўрган муфассир ундан буткул юз ўгириб, Аллоҳ таоло томон юзландилар ва ўзларини У Зотга топширдилар. Иброҳим алайҳиссаломдек: «Албатта, мен Роббим сори борурман, ҳали У мени ҳидоят қилади», Мусо алайҳиссаломдек: «Ажаб эмаски, Роббим мени тўғри йўлга ҳидоят қилса» дедилар.\nЖаҳолат босган дунёдан юз буриб, гўё «таҳаннус» ибодатини қилароқ Аллоҳ таоло билан ёлғиз қолишни ихтиёр этдилар ва ўз «ғор»ларига — хилватхоналарига бош урдилар. Мана шу пайт «ғор»да нур порлади, ҳа, «Тафсири Ҳилол» нури!\nПадари Бузркуворим дастлаб ушбу тафсирнинг 28, 29 ва 30- (саналари имкон бўлса) жузларини ўз юртларида битиб, нашр қилган эдилар. Зотан Қуръони Карим тафсирини тўла нашр қилиш нияти бурундан бўлган эди. Айни фурсат келганини англаб етиб, Қуръони Карим тафсирини тамомига етказиш учун тездан ишга киришдилар.\nШундан сўнг асар котиби қаттиқ режага тушадилар. Аҳолиси, одатда, тушгача ухлайдиган бу диёрда таҳажжудга турган бўйи ухламайдилар. Атроф сукунат босиб, оромга кетган пайтда ёлғиз ўзлари ишлайдилар ва бу одатни ҳеч қачон тарк этмайдилар. Ишдан фақат ибодатга нидо келган пайтда узиладилар ва беш вақт намозга жамоатга қатнайдилар. Таомланишда ҳам вақтни тежайдилар. Тез-тез таомланиб, хилватхонага равона бўладилар. Душанба ва пайшанба кунлари тавоф қиладилар. Ташқарига фақат намоз ва тавоф учун чиқадилар. Тафсир бўйича фикр алмашиш мақсадида баъзи олимларнинг зиёратига боришларини ҳисобга олмаганда, бошқа пайт ташқарига чиқмайдилар. Ҳузурларига келган меҳмонлар ҳам иш тартибини буза олмайди. Дунё ғавғога тўлса ҳам, бурилиб қарамайдилар. Дунё ишларидан сўз айтмайдилар. Чунки у киши бу оламни ташлаб, бошқа бир оламга — Илоҳий оламга, Каломуллоҳ оламида саёҳат қиладилар. Ҳаттоки ҳамхоналари, оилаларини ҳам сезмай яшайдилар. Таналари улар билан, аммо қалбан, руҳан Аллоҳ ва Унинг каломи билан бўладилар. Оила даврасида ўтирган озгина муддатда ҳам қалблари бошқа нарса билан банд бўлади.\nДунёга назар солгилари келмайди. Ўз хилватларидан бир зум ҳам ажрашни хоҳламайдилар. Хилватхонадаги бойлик, иймон ҳаловати, Қуръони Карим нури ва мўъжизаларини ҳеч нарсага алишмайдилар.\nБу ҳолат эътикофни ҳам эслатарди. Ибодатдан бошқа барча нарса бир четга сурилган, эътикоф еридан фақат жамоат намози ва зарурий ишлар учун чиқилади, холос.\nҲазрат ўша кезлари: «Дунёга қарасам, бошқа ҳаёт, Қуръонга қарсам, бошқа…», деб кўп айтардилар. У киши бу ҳолатдан қийналардилар, инсонлар Яратувчилари буюрган тарзда Қуръоний ҳаёт кечиришларини жуда-жуда истардилар.\nМана шундай қилиб, «Тафсири Ҳилол» дунёга келди. Унгача оиламиз ҳам бирор нарсага эҳтиёжманд бўлмади. Қуръони Каримни нозил қилган Зотнинг Ўзи ризқларимизни мўл-кўл қилиб, барча шароитни муҳайё қилиб берарди. Илоҳий риоят яққол сезилар, кароматлар зоҳир бўлар эди. Зотан Падари Бузрукворим забони ҳол билан Қуръони Каримда зикр қилинган «мўмин банда»нинг илтижосини қилардилар: «Ишимни Аллоҳга топширдим. Албатта, Аллоҳ бандаларни кўриб тургувчидир».\nУшбу иш, аввало, Аллоҳ таолонинг мадади ила амалга ошганини яна бир бор таъкидлаб, У Зотга ҳамду санолар айтаман.\nАллоҳ таолонинг тавфиқи ила сиз, муҳтарамларга «Тафсири Ҳилол»нинг навбатдаги нашрини тақдим этмоқдамиз. Бу нашрни тайёрлашда аввалги тажрибалар, кўпчиликнинг фикр-мулоҳазалари ва ўқувчиларнинг тайёргарлиги ҳисобга олинди, қўшимчалар киритилди. Умуман, ҳар тарафлама қўлдан келганича асарни яхшилашга ҳаракат қилинди. Шу билан бирга, бу иш мукаммал даражада бажарилди, дейиш даъвосидан йироқмиз. Зеро, баркамоллик Аллоҳ таолонинг Ўзигагина хосдир.\nСўзимизнинг якунида сиз, азизлардан волидаи меҳрибонимиз ҳақларига ва хусусан, биринчи устозимиз – отамиз Муҳаммад Юсуф ҳазратлари ҳақларига дуолар умидида эканимизни ҳам айтиб ўтишни лозим деб биламан.\n«Азизлар, «Ҳилол-нашр» нашриёт-матбааси олти жилдлик «Тафсири Ҳилол»нинг мазкур нашрини Сиз, азизларга имкон қадар тезроқ етказиш мақсадида жуда катта жонбозлик кўрсатди. Ушбу нашрни шаъбон ойида якунлаб, уни ўзига хос Рамазон туҳфаси ўлароқ тақдим этиш ниятида барча нашриёт ходимлари, босмахона жамоаси кунни кун демай, тунни тун демай меҳнат қилишди. Биргина китобни нашрга тайёрлаш қанчалик кўп меҳнат талаб қилишини кўпчилигимиз биламиз. Аммо ҳар бири 600 бетдан ортиқ ҳажмли олти жузнинг матнини тайёрлаш, уни таҳрир ва тасҳиҳ қилиш, ояти карималарни жойлаштириб чиқиш, сўнг саҳифалаш, қоғозга чоп этиш – буларнинг барчаси ҳар бир ходимдан юксак маҳорат ва катта куч-ғайрат талаб қилади. Босмахонада эса чоп этилган саҳифалар тахлаш, буклаш, кесиш, саралаш, тикиш, сўнг тайёр китобни муқовалаш босқичларини босиб ўтади. Қўлингиздаги муҳташам китоб ана шундай сермашаққат меҳнат маҳсулидир.\nTafsiri hilol tadbir taqdimot


Мармар кесиш ускунаси - UZCHINATRADE.COM\nСўнгги йилларда тош, гранит ва мармардан қуриладиган бинолар жадал оммалашмоқда. Бироқ ушбу материаллар билан ишлаш енгил кечмайди. Бунинг учун махсус аппаратлардан фойдаланиш талаб этилади.\nМармар ва гранитни кесадиган станоклардан тошни қайта ишлаш саноати ва қурилиш ишларида фойдаланилади. Ускунага ўрнатилган иккита хромланган йўналтирувчиларда ҳаракатланадиган кесиш каллаклари орқали материлани юқори аниқлик билан арралаш мумкин. Бундай станокларнинг замонавий турларида лазерли наметчик ишлатилади. Ҳаракатланиш учун уларга таянч оёқлар ва роликлар ўрнатилган.\n— Арралаш столи;\n— Ҳимоя экран;\n— Дискни совитиш ва суни қайта циркуляция қилишга мўлжалланган сувга тушириладиган электронасос.\nКесма чуқурлиги, мм 130.\nКесма узунлиги, мм 800.\nОлмос доиранинг айланиш буорчаги, 0 – 45 градус.\nНоминал кучланиш, В 220.\nҚувват, кВт 2,2.\nАйланиш тезлиги – 2800 ай/ дақ .\nДоиранинг тушиш диаметри, мм 25,4.\nКесиш доирасининг диаметри, мм 350-400.\nСув насосининг ишлаш қуввати, 10 л/дақ.\nОнлайн сўров Мармар кесиш ускунаси


ТОШПУЛАТ РАХМАТУЛЛАЕВ СОГДИАНА: Нарпайлик тадбиркор аёлни амалдорлардан ким ҳимоя қилади?\nНарпайлик тадбиркор аёлни амалдорлардан ким ҳимоя қилади?\nБир йил давомида судма-суд югурган тадбиркор Надежда Мирзаева охири адолат тантанасига эришиб, суд унинг фойдасига қарор чиқарди. Энди ноқонуний тортиб олинган ер участкаси ўзига қайтарилишига ишонган эди. Аммо уч ойдан ошибдики, суд қарори бажарилмай келинмоқда.\nНадежда Мирзаева Самарқанд вилоятининг Нарпай туманида “Omonqul Mirza” ва “Nadejda Servis Trans” масъулияти чекланган жамиятлар таъсисчиси бўлиб, автомобил транспортида йўловчи ташиш билан шуғулланади. Бир йилдан ортиқроқ вақт давомида у ўз ишини бажаролмасдан, адолат истаб, ташкилотма-ташкилот юришга мажбур бўлмоқда.\n2017 йил май ойида “Самарқандтранс маркази”га қарашли “Самарқанд Рудакий” шўъба корхонасига Мирбозор чорраҳасида автошоҳбекат қурилиши учун Нарпай туман хокимининг қарори билан 0,89 га ер майдони ажратилиб, қурилиш ишлари бошлаб юборилган эди. Янги объектни деб чорраҳада жойлашган музей биноси, хотира майдони ва она ҳайкали бузиб ташланди ва ажратилган 0,89 га ер майдони ўрнига 1,30 га ер эгаллаб олинди.\nТадбиркор Надежда Мирзаева таъсисчиси бўлган “Omonqul Mirza”га тегишли 0,513 га ер майдонини ҳам “Самарқанд Рудакий” ШК ўзбошимчалик билан эгаллаб олади. Шундан сўнг тадбиркор прокуратура ва иқтисодий судга мурожаат қилади. Суд ноқонуний эгаллаб олинган ер майдонини эгасига қайтариш тўғрисида қарори чиқаради.\n“2018 йил 14 майда суд қарорини бажариш мақсадида ижро варақасини МИБ Нарпай туман бўлимига топширдим. Қонунчиликда суд қарорини ижро қилиш учун икки ойлик муддат белгиланган, аммо уч ойдан кўпроқ вақт ўтишиги қарамасдан, суд қарорини бажариш пайсалга солиб келинмоқда”, – дейди Н.Мирзаева.\nНа МИБ, на Нарпай туман ҳокимлигидан амалий мадад ололмаган табдиркор адолат излаб Самарқанд вилояти ҳокими вазифасини бажарувчи Эркинжон Турдимов қабулига киради. Ҳоким муаммо билан танишгач, ўша заҳоти тегишли ташкилот раҳбарларига уни зудлик билан қонун доирасида ҳал этишга кўрсатма беради.\nЎшандан кейин ҳам бир ой вақт ўтди. Н.Мирзаеванинг ҳар кунлик югур-югури оқибатида унга бир неча марта аниқ кунини белгилаб, ўша куни тегишли ташкилот вакиллари иштирокида ўртадаги девор бузилиб, унга қарашли бўлган ер майдони қайтариб берилиши маълум қилинди. Белгиланган жойга тадбиркор, айрим пайтлар тез ёрдам ходимлари ва ёнғин ўчирувчилар келиб, кутишди. Аммо мутасадди ташкилотлар вакилларидан дарак бўлмади. Қисқаси, Нарпай туман мажбурий ижро бюроси хил баҳоналар билан суд қарорини бажаришни пайсалга солиб келмоқда.\nНима учун қонун талабларини менсимасдан, қонун посбонлари суд қарорини бажаришни пайсалга солиб, “Самарқанд Рудакий” ШКнинг томонида туришибди, деган ҳақли савол туғилади. Бунинг сабабини Надежда Мирзаева қуйидагича изоҳлайди: “Ушбу корхона “Ўзавтодарётранс” агентлиги Самарқанд вилоят ҳудудий бўлимининг шўъба корхонаси бўлиб, унинг раҳбари асли Нарпай туманидан бўлган Инатилла Хамраевдир. Кўп йиллардан бери ушбу вазифани эгаллаб юрган раҳбарнинг гапи қонун талабидан ҳам устунлик қилмоқда”.\nН.Мирзаеванинг “қайсарлиги”, яъни қудратли корхонани судга бериб, уни ўзига тегишли ер майдонидан чиқаришга эришганлиги тадбиркор ва унинг меҳнат жамоаси учун айянчли оқибатга олиб келди. Юзага келган вазиятни у шундай изоҳлайди: “И.Хамраев томонидан менга ердан воз кечиш тўғрисида таклифлар бўлди. “Ерингдан воз кечсанг, фирмаларинг ишлайди, рози бўлмасанг сени ишлашга қўймайман” деб, ҳар хил воситалар билан тадбиркорлик фаолиятимни бўғиш ҳаракатига тушди. Унга қўшилган Нарпай туман хокимлигининг амалдорлари томонидан мен ва ходимларим таъқиб остига олиндик.”\nН.Мирзаеванинг уқтиришича, айни пайтда “Ўзавтодарётранс” агентлиги унга тегишли бўлган “Омонқул Мирза” ва “Надежда транс сервис” МЧЖларнинг йўловчи ташишга рухсат берувчи лицензияларини бекор қилишга, корхоналарга аъзо бўлган такси ҳайдовчиларига лицензия варақаларини бермасликка, йуналишда қатнашиш учун ўтказилаётган тендерга чақирмасликка ҳаракат қилмоқда.\n“Каттакон”нинг бир оғиз “суддан аризангни чақириб ол” деган таклифини қабул қилмаганлигим учун мени банкрот қилиб, мулкимни йўқ қилиб товбамга таянтирмоқчи бўлишяпти”, – дейди тадбиркор опа. Унинг сўзларига қараганда, судни юта олмаслигини англаган Агентлик бошлиғи туман ҳокимлиги билан ҳамкорликда ҳаракат қилишга ўтиб олди.\nНарпай туман ҳокимининг жамиятга шоҳбекат биносига эгалик хуқуқини берувчи 2005 йил 11 апрелдаги қарори шу туман хокимининг 2017 йил 23 октябрдаги қарори билан бекор қилинди. Ваҳоланки, мавжуд қонунчилигимиз бўйича ҳокимга ўз қарорини бекор қилиш хуқуқи берилмаган. Бу эса амалдорларнинг тадбиркорга босим ўтказиш, уни таъқиб остига олишга уринишнинг намунаси эмасми? Одил суд ушбу масалага қонуний ёндашди. Самарқанд вилоят иқтисодий судининг 2018 йил 18 январдаги қарори билан Нарпай туман хокимининг 2017 йилдаги қарори хақиқий эмас деб топилди.\nҲозирда жамиятга қарашли 60га яқин автотранспорт воситалари йўналишга чиқмай қўйди. Натижада 70та иш ўринлари қисқариб, худди шу миқдордаги оилалар тирикчилик манбаисиз қолди. Ачинарлиси шундаки, Агентлик томонидан лицензия шартлари бажарилиши талаб қилинмоқда, лекин тадбиркор аёлнинг шартлар бажарилганлиги тўғрисидаги хатлари умуман эътиборсиз, мурожаатлари жавобсиз қолмоқда.\nҲаммаси бориб суд қарори билан Н.Мирзаевага эгалик хуқуқи белгиланган 513 кв.м ерга бориб тақалмода. “Амалдорлар ана шу ер майдонидан воз кечишимни талаб қилиб, уларнинг ноқонуний шартига рози бўлган тақдиримда жамият фаолиятини тиклашга, лицензияларимизни қайтариб беришга ваъда қилишмоқда. Агентлик бошлиғининг бу харакати тадбиркорликка тўсқинлик қилиш эмасми?”, – дейди ўкинч билан Н.Мирзаева.\nНадежда Мирзаева Самарқандда адолат ва ҳақиқат томон қўйилаётган қадамлар, ўзгариб бораётган сиёсат унинг ишига ҳам ижобий таъсир кўрсатади деб умид билдирмоқда.\nАвтор: Тошпулат Рахматуллаев на 09:37


Ўзбекистоннинг ширин-шакар мевалари, тилими тилни ёрадиган қовун-тарвузлари, витаминга бой сабзавотлари бутун дунёга машҳур. Улар мазали эканлиги билангина эмас, балки табиийлиги, шифобахшлиги бўйича ҳам чет элларда алоҳида қадрланади. Шу боис юртимизда етиштирилаётган ноз-неъматларга бўлган эҳтиёж тобора ортиб бораётир. Натижада улар хорижлик буюртмачилар талабларига кўра, йил давомида сархил, музлатилган ва қуритилган ҳолда етказиб берилмоқда.\nЧиндан ҳам, мамлакатимизда ҳар йили ўртача 18 млн. тонна мева-сабзавот маҳсулотлари етиштирилиб, шундан 4 млн. тоннадан кўпроғи экспорт қилинади. Қувонарлиси, кейинги йилларда бу кўрсаткичлар муттасил равишда ўсмоқда. Масалан,\n2020 йилнинг охирига бориб, мева-сабзавот маҳсулотлари етиштириш ҳажмини 25 миллион тоннага етказиш мўлжалланаяпти. Мутахассислар фикрича, бунинг учун ҳам табиий, ҳам иқтисодий имкониятлар етарли. Зеро, серқуёш юртимизда фасллар ўз ўрнида алмашиб, бир йилда ўртача 320 кун офтоб чарақлаб туради.\nТаъкидлаш жоизки, мева-сабзавот маҳсулотларимиз экспорти миқдори ортишида 2012 йилда иш бошлаган Тошкент шаҳридаги “Gold Dried Fruits Export” масъулияти чекланган жамияти жамоаси муносиб ҳисса қўшмоқда. Яъни бу ерда ўтган қисқа вақт ичида етакчи хорижий мутахассис ва технологлар жалб этилган ҳолда, кўплаб истиқболли лойиҳалар рўёбга чиқарилди. Натижада мева-сабзавот етиштириш, уларни сархил сақлаш ҳамда қуритиш йўлга қўйилди.\nКомпания экин майдонлари, боғ ва иссиқхоналарида замонавий томчилатиб суғориш тизими жорий этилган бўлиб, уларнинг умумий майдони янада кенгайтирилиб, 2250 гектарга етказиш устида қизғин иш олиб борилаяпти. Боғларда олча, гилос, шафтоли, ўрик, олхўри, анор, беҳи, нок, ёнғоқ каби мевали дарахтлар парваришланса, экин майдонларида бақлажон, булғор қалампири, маккажўхори, помидор, пиёз, оддий ва рангли карам ҳамда турли кўкатлар етиштирилади. Бунинг учун зарур ускуналар, уруғлик ва кўчатлар Европа мамлакатларининг етакчи компанияларидан келтирилаётир.\nСўнгги пайтларда компаниянинг ўзида кўчат етиштириш ўзлаштирилди. Пировардида маҳсулот сифатини назорат қилишнинг ўзига хос, яъни экин-тикин давридан то тайёр маҳсулотларни истеъмолчиларга етказиб беришгача бўлган бутун жараённи тўлиқ қамраб олган тартиби жорий этилди.\nКомпания таркибидаги инфратузилмалар ҳам ҳавас қилса арзигулик. Хусусан, Тошкент вилоятидаги уч гектар ва Сурхондарё вилоятидаги 105 гектарлик иссиқхоналар томчилатиб суғориш тизими билан жиҳозланган. Етти гектар майдонни эгаллаган заводда ҳам илғор ускуналар ўрнатилганки, улар ёрдамида мева-сабзавотларни бирламчи ҳамда чуқур қайта ишлаш, музлатиш, қуритиш мумкин. Мисол учун, Италиянинг “Unitec” фирмасида ишлаб чиқарилган замонавий технологик линия ёрдамида гилос, олча, олма, олхўри каби данакли меваларни ҳажми, вазни бўйича саралаш мумкин.\nКомпаниянинг универсал совитиш мажмуаси эса Голландиянинг “Celtic Cooling” компанияси мутахассислари томонидан қурилган бўлиб, у Ўзбекистонда ягонадир. Тошкент ва Термизда барпо этилган ушбу мажмуа совитиш ҳамда қуритиш цехларидан иборат бўлиб, бир йўла 20 минг тонна маҳсулотни сақлаш қувватига эга. Режага мувофиқ, эндиликда бундай мажмуа Наманган вилоятида ҳам ишга туширилади.\nМузлатилган маҳсулот тайёрлаш линияси тайёрлов, саралаш, музлатиш, қадоқлаш ва махсус совуқхоналарда сақлаш бўлинмаларидан иборат. Бу ерда мевалар, шунингдек, қулупнай, маймунжон, қорағат каби резаворлар алоҳида катакларда музлатилади. Линияга ўрнатилган ускуналар Дания, Швеция ва Бельгиядан келтирилган.\nҚуритилган маҳсулотлар тайёрланадиган линиядаги ускуналар, жумладан, маҳсулотларни элаб саралаш ускуналари Германиядан, илдизмеваларни кесиш ва сабзавотларни лазер усулида саралаш дастгоҳлари Бельгиядан, булғор қалампирини қайта ишловчи технологиялар Туркиядан, қуритиш линияси эса Хитойдан олиб келинган.\nШу билан бирга, мажмуа ҳудудида лаборатория ҳам мавжуд бўлиб, бу ерда мутахассислар етиштирилаётган маҳсулотларнинг хусусиятлари ҳамда сифатини ошириш имкониятларини ўрганишади.\nКомпаниянинг экспорт салоҳияти йилдан-йилга юксалиб бораётгани, айниқса, диққатга сазовордир. Бу йил 15 минг тонна янги узилган, 3 минг тонна қуритилган маҳсулотларни экспорт қилиш режалаштирилган. Келгуси йили хорижга сотиладиган сархил мева, сабзавот ва резаворлар ҳажмини 20 минг тоннага, қуритилган маҳсулотларни 2600 тоннага, музлатилган маҳсулотларни эса 20 минг тоннага етказиш кўзда тутилган.\n— Қисқа вақт ичида халқаро стандартлар бўйича барча зарур сертификатларни қўлга киритганимиз компаниямиз салоҳияти нақадар юксак эканлигини яққол кўрсатиб турибди, — дейди унинг директори Мурод Валиев. — Ишни замонавий тамойиллар ҳамда меҳнатсевар халқимизнинг кўп асрлик зироатчилик анъаналарини уйғунлаштирган ҳолда ташкил этганимиз туфайли шундай ютуқларни қўлга киритдик. Томчилатиб суғориладиган экин майдонларимиз, унда етиштирилаётган сабзавотлар, резавор ва кўкатлар, интенсив боғларимиз, қайта ишлаш заводимиз, илғор техника ҳамда технологияларимиз, энг муҳими, юқори малакали мутахассисларимиз билан фахрланамиз.\nЧунончи, мақсадимиз аниқ ва улкан: юқори сифатли маҳсулотлар етиштириш ҳамда уларни экспорт қилишни йил сайин кўпайтириш орқали жаҳон бозорида деҳқончилик маданияти билан танилган Ўзбекистонимизнинг нуфузини янада оширишдир.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Ноёб лойиҳанинг амалий самараси\tИқтисодиётнинг стратегик сектори »


Россия президенти Ислом Каримовни Мустақиллик куни билан табриклади\n23:52 21 Май 2018\n09:44 31.08.2015 (Янгиланган 10:28 31.08.2015) Ҳавола олиш\nДунё мамлакатлари раҳбарлари Ислом Каримовга миллий байрам мунособати билан табрикномалар юбораяпти.\nТОШКЕНТ, 31 авг – Sputnik. Мамлакат ва ҳукумат раҳбарлари, халқаро ташкилот вакиллари Ўзбекистон президенти Ислом Каримовга Мустақиллик куни мунособати билан табрикномалар юбораяпти, деб хабар берилган ТИВ сайтида.\nИслом Каримовни аллақачон Россия президенти Владимир Путин ва Франция президенти Франсуа Олланд табриклашди. Туркия президенти Режеп Эрдоган хам Мустақилликнинг 24 йиллиги билан табриклаб энг яхши ниятлар тилади.\nУндан ташқари ХХР раҳбари Си Цзинпин, АҚШ ва Канаданинг Бухоро ёҳудийлари конгресси президенти Борис Кандов ва Европа Иттифоқининг Ўзбекистондаги вакили Юрий Штерк ҳам табрикномалар юборишди.\nТабрикномалар келиши ҳали ҳам давом этомқда деб хабар берди ТИВ матбуот хизмати.


14:19 / 07.04.2017\nЎзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Инвестициялар бўйича давлат қўмитасига раҳбар тайинлади. Президентнинг 2017 йил 6 апрелидаги фармонига мувофиқ, Азим Аҳмадхўжаев қўмита раиси лавозимига тайинланган.\nАзим Аҳмадхўжаев бунгача «Асака» банки бошқарув кенгаши раиси лавозимида ишлаб келган.\nЭслатиб ўтамиз, Инвестициялар давлат қўмитаси Президентнинг 2017 йил 31 мартдаги фармони билан ташкил этилган эди.\nМаълумот учун, Азим Аҳмадхўжаев ўз вақтида Ўзбекистон ССР КП МҚ мафкура масалалари бўйича котиби бўлган Раъно Абдуллаеванинг набираси ҳисобланади. Раъно Абдуллаева эса академик Ҳабиб Абдуллаевнинг фарзанди.\nРаъно Абдуллаева 1963-1971 йилларда ВЛКСМ биринчи котиби, Ўзбекистон ССР КП МҚнинг мафкура масалалари бўйича котиби бўлган.


Камбағал ва ишсиз аҳолини касбга ўргатиш тизими жорий этилади — Sof.uz\n12.08 17:37 143 Ўзбекистон\nкамбағал ва ишсиз аҳолини касб-ҳунарга ўргатиш ҳамда уларнинг меҳнат фаоллигини ошириш бўйича республика ишчи гуруҳи таркиби;\nаҳоли бандлигини таъминлаш ва ишчи кучининг рақобатбардошлигини ошириш дастури;\nРоссия Федерациясида фаолият юритаётган меҳнат мигрантларини ўқитиш чоралари тасдиқланди.\nҚорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги тизимидаги касб-ҳунарга ўқитиш марказлари;\nТошкент шаҳри туманларида қисқа муддатли касб-ҳунарга ўқитиш курслари;\nмаҳалла аҳолисини касб-ҳунарга ўқитиш масканлари;\nнодавлат касб-ҳунарга ўқитиш муассасалари.\nбитирувчиларнинг касбий малакаси халқаро WorldSkills стандартлари асосида баҳоланади;\nбаҳолашдан муваффақиятли ўтган битирувчиларга Ўзбекистон ва хорижда тан олинадиган Skills паспорти берилади.\nМономарказлар ва касб-ҳунарга ўқитиш марказлари томонидан битирувчиларга берилган ўқишни тамомлаганликни тасдиқловчи ҳужжат ҳамда Skills паспорти ўрта махсус, касб-ҳунар таълими дипломи даражасига тенглаштирилади.\nБундан ташқари, таъкидланишича, 800 мингдан ортиқ фуқаро ва иш берувчиларга бандлик ва меҳнат соҳасида давлат хизматлари кўрсатилади, шу жумладан 410 минг аёллар ва 300 минг ёшларнинг бандлиги таъминланади.\nинқироз камбағаллик “Ишга марҳамат” мономарказлари ишсизлар\n23.09 11:25 3025\nКеча, 17:44 2274\n23.09 11:53 2104\n24.09 16:17 1967\n24.09 12:06 1675\n23.09 14:58 86 Ўзбекистон\n23.09 14:46 51 Ўзбекистон\n19.09 08:11 121 Иқтисод\n8.09 14:10 1829


Муносиблар партия сафида\nТуркистонда Nur Otan партияси вилоят филиалининг “Open Space” шаклидаги жамоат қабулхонасида ҚР Тўнғич Президенти куни муносабати билан байрам тадбири ўтказилди.\nУнда мазкур партия вилоят филиали раисининг биринчи ўринбосари Бейсенбай Тажибаев иштирок этиб, йиғилганларни байрам билан табриклади.\n– ҚР Тўнғич Президенти куни республика аҳамиятга эга байрам. Чунки, давлатимиз тараққиётида Элбоши Нурсултан Назарбаевнинг меҳнати катта. Мен Элбошининг чегарани мустаҳкамлаш, янги пойтахтни барпо этиш, ядровий қуроллардан воз кечиш, қозоқ тилининг нуфузини ошириш ва Туркистон вилоятини қуриш борасидаги бешта меҳнатини алоҳида таъкидлаб ўтгим келади. Элбошимизнинг Туркистонни ривожлантириш, туркий оламнинг маънавий-маданий марказига айлантиришга йўналтирилган ташаббуслари тарихда қолиши аниқ. Яқиндагина партия Раиси, Элбоши партияни қайта янгилаш, Ватанга садоқат билан хизмат қилиш, муҳим масалаларни ҳал этишга ҳисса қўшиш тўғрисида кўрсатма берди. Шунга мувофиқ ғайратли, шижоатли, ватанпарвар фуқароларни партия сафига қабул қилиш лозимлигини таъкидлади. Жорий йил партия билан алоқани узган 3 мингдан ортиқ киши партия сафидан чиқарилиб, 2407 киши янгидан қабул қилинди. Бугун қаторимизга қўшилган сафдошларимиз биз билан бирга иш олиб боришига ишонаман, – деди у.\nТадбирда Б. Тажибаев партия сафига қабулланган 20га яқин кишига партия билетларини топширди. Улар сафида кўпболали оналар, ёшлар, таниқли журналистлар, ноҳукумат ташкилотлар аъзолари, тадбиркорлар, устозлар, шифокорлар ҳамда бошқа соҳа вакиллари бор. Масалан, моҳир улоқчи, тажрибали мураббий Жанисбек Саев партияга расман қабул қилинди.\nШунингдек, вилоят миқёсида янгидан фаолият бошлаган 10та бошланғич партия ташкилоти етакчиларига ҳам гувоҳномалар топширилди.\nБайрам муносабати билан уюштирилган йиғинда “Менинг байроғим – менинг Ватаним!” акцияси доирасида Давлат Байроғини кўтариш маросими ўтди.\nБугунги кунда вилоятда Nur Otan партиясининг 88 минг нафар аъзоси ва 263та бошланғич партия ташкилоти мавжуд. Байрам арафасида мингдан кўпроқ киши партия сафига қабул қилинди.\nМ. САФАРОВА, 2019-12-05, 04:03 95


Энди амалдорлар фақат «UzAuto Motors» машиналарини\nАйрим мансабдор шахслар бугунги мураккаб пандемия шароитида давлат маблағларининг самарали сарфланиши нақадар муҳим эканини тўла англаб етмаётгани кўп бор кўзга ташланмоқда. Жумладан, бунга ҳали-ҳануз кенг муҳокамаларга сабаб бўлаётган ҳолат — қиммат нархлардаги хизмат автотранспортларини харид қилиш жараёни яққол мисол бўла олади. Бундай ҳолларда давлат хизматчиларига «Ҳалоллик вакцинаси»ни норматив ҳужжатлар қабул қилиб, тегишли чекловларни қўллаш орқали сингдиришдан бошқа чора қолмаяпти.\nКуни кеча қабул қилинган «Давлат органлари ва корхоналарини енгил тижорат автотранспорт воситалари, махсус ва қишлоқ хўжалиги техникалари билан таъминлашга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги Президент қарори ҳам айни йўналишдаги дастлабки қадамлардан бири бўлди. Унга кўра, 2021-2023 йилларда давлат органлари томонидан жами 2 минг 770 та техника харид қилинади ва ушбу мақсадлар учун 1,934 трлн. сўм ажратилади. Энг муҳими, бунда ташкилотлар фақат маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг автомобиль ва махсус техникаларини харид қилиши мумкин.\nБу нима дегани? Бу шуни англатадики, энди амалдорлар ҳам чет эл «иномарка»ларидан воз кечиб, «миллий маҳсулотимиз» — «UzAuto Motors» АЖ автомобилларидан фойдаланади. Бунинг яна бир яхши томони шуки, мансабдорларимиз ўзбекистонликлар қандай тақиқлар остида яшаётган бўлса, шу тақиқларни ўз баданида ҳис қилишади ва бу харажатларни қисқартиради, улар ёқтирган миллий машиналаримизни қўллаб-қувватлайди ҳам.\nОчиғи, шу вақтгача раҳбарларнинг чет эл машиналарида юриши уларнинг ўзи ҳам «UzAuto Motors»га ишонмайди, деган қарашларни туғдирарди. Тўғри-да, давлат мансабдорлари ишонмайдиган машиналарга нима учун оддий халқ ишониши керак? Кўп бор таъкидланади: «Давлат — халқ учун ишлайди». Демакки, халқ учун ишлайдиган давлат ташкилотлари ҳам халқдан устун бўлмаслиги керак. Улар ҳам Ўзбекистонга ишлаб чиқарилган машиналарда юриб кўриши лозим. Шоядки, шунда «UzAuto Motors» ҳам ўз маҳсулотларининг сифати, дизайни, энг муҳими, нархлари борасида ишлай бошласа...\nБу ўринда яна бир қатор таклифларни ҳам илгари суриш мумкин. Масалан, янги сотиб олинган машинани янгисига алмаштириш камида 4-5 йилни ташкил этиши керак. Шундагина, дейлик, ўринбосарнинг машинаси вилоятларга, раҳбарники ўринбосарга, «биринчи»га эса янги машина сотиб олиш каби «амалиётлар тизими»га чек қўйилармиди?\nЯна бир муҳим жиҳат — хизмат автомобилларини сунъий йўлдош орқали кузатиш (GPS навигатор) тизимини яратиш керак. Бу орқали улардан иш билан боғлиқ бўлмаган мақсадлар(оила эҳтиёжлари ва ҳоказолар)да фойдаланганлик учун жавобгарликни аниқ белгилаш мумкин бўлади. Бу борада жамоатчилик назорати ҳам муҳим, албатта. Масалан, хизмат машинасидан бошқа мақсадларда фойдаланилганда, бу ҳақда тегишли органларни хабардор қилиш учун махсус бот, веб-портал яратилиши ва унга фото-видео материалларни узатиш имконияти бўлиши даркор. Шундагина ортиқча харажатларга чек қўйилармиди.\nP/S. Хизмат автомашиналари ойналари қорайтирилиши тақиқланиши лозим. Аввало, бу шаффофликка хизмат қилади. Агар амалдорларга қорайтирилган ойналар керак бўлса, марҳамат, улар ҳам ўз чўнтагидан пул сарфлаб, буни амалга оширишлари лозим. Шундагина, юқоридан айтилганидек, улар ҳам фуқаролар қандай тақиқлар остида яшаётганини ўз танасида ҳис қилиши, буни аввал ўзларига татбиқ этишлари керак бўлади.\nСайтни ташқи кўринишини қандай баҳолайсиз?


“Халқаро Амнистия” ташкилоти ҳисоботининг Ўзбекистонга оид қисми\nАзизулло Арол "Халқаро Амнистия" ташкилотининг дунë мамлакатларидаги инсон ҳуқуқлари вазиятига оид йиллик ҳисоботининг умумий мазмуни хусусида ўтган дастуримида тўхталиб ўтган эдик. Бугун эса ҳисоботнинг Ўзбекистонга оид қисми ҳақида батафсилроқ сўз юритамиз. Ҳисоботда Ўзбекистон қамоқхоналарида олти мингга яқин сиëсий маҳбус жуда оғир¸ ноинсоний шароитларда сақланаëтгани ва улар орасида ўнлаб аëллар борлиги қайд этилади. Ҳисоботда шунингдек¸ Ўзбекистон ҳукумати инсон ҳуқуқлари борасидаги халқаро ва миллий меъëрларга риоя қилаëтгани ҳам таъкидланади.\nЎзбекистонда қонунчилик соҳасида чекланган равишда ислоҳотлар ўтказилганига қарамай¸ ҳукумат инсон ҳуқуқларини яхшилаш бўйича деярли ҳеч нарса қимаяпти¸ дейилади Халқаро Амнистия ҳисоботида.\nҲисоботда айтилишича¸ Ўзбекистон Президенти Ислом Каримов ўтган йили Тошкентда бўлиб ўтган Европа Тараққиëт ва Тикланиш Банкнинг йиллик йиғилишида мамлакатда қийноқлар қўлланишини эътироф этмаган ва бу ҳолатни қораламаган.\n2002 йилда Ўзбекистонга сафар қилган БМТнинг қийноқлар бўйича махсус вакили Тео Ван Бовен республикада маҳбусларнинг систематик қийноқларга солинаëтганининг гувоҳи бўлган эди.\nТашкилотнинг Марказий Осиë бўйича мутахассиси Майси Вайчердингнинг Озодлик радиосига айтишича¸ Халқаро Амнистияни Ўзбекистонда ўлим жазоси ҳамон қўлланаëтгани катта ташвишга солмоқда.\n"Ўбекистонда 2003 ва 2004 йилларда қўлланилган ўлим жазоси энг катта ташвишларга сабаб бўлмоқда. Биз бу борада кампания олиб бордик. Чунки Ўзбекистон суд тизимидаги камчиликлар туфайли адолатли ҳукм чиқориш анча мушкул. Айбдор бўлмаган шахс содир қилмаган жинояти учун жавобгарликка тортилиши мумкин" - дейди мутахассис.\nХалқаро Амнистия ҳисоботида шунингдек¸ жиноий жавобгарликка тортилган шахсларнинг оила аъзолари ҳукумат томонидан таъқиб-тазйиққа ўчрагани қайд этилади. Айни пайтда ҳисоботда Ўзбекистон қамоқхоналаридаги маҳбуслар тез-тез қийноққа солиниши¸ калтакланиши¸ уларга ўзларини ҳимоя қилиш учун адвокат ëллашга имкон берилмаслиги ва яқинларининг келиб кўришларига рухсат этилмаслиги таъкидланади.\nТашкилотнинг Марказий Осиë бўйича вакиласи Вайчердингга кўра¸ Ўзбекистондаги мавжуд коррупция жиддий муаммолардан биридир. Жуда кўп ҳолларда пул орқали оғир жазони енгиллаштириш мумкин. Прокурор ëки судя айбланувчини ўлим жазосига ҳукм қилмаслик учун ундан пора талаб қилиш ҳоллари ҳам кўп учрайди.\nМайси Вайчердинг Ўзбекистонда санкциясиз қамоққа олиш муаммоси ҳам Халқаро Амнистия ташвишига сабаб бўлаëтганини маълум қилади.\n"Ўзбекистондаги бошқа бир жиддий муаммо бу Ҳизбут Таҳрир ëхуд Ваҳобий оқими каби диний гуруҳларга аъзоликда гумон қилинган кишиларни санкциясиз қамоққа олишдир. Бу ҳолат адлия тизимидаги адолатсизликдан далолат беради"\nХалқаро Амнистия вакиласига кўра¸ Ўзбекистон суд тизимидаги камчиликлар туфайли кўп ҳолларда одамлар далилсиз қамоққа олинади¸ таҳқир ва таҳдидларга учрайди.\nУнинг айтишича¸ кейинги пайтларда сиëсий мухолифат аъзоларини қамоққа олиш ҳоллари кўпаймоқда. Мисол учун сўнгги пайтларда Эрк ва Бирлик партияларининг бир неча ааъзоси ҳибсга олинди¸ дейди Вайчердинг.\nУнга кўра¸ Ўзбекистондаги дунëвий мухолиф партиялардан айримларига рўйхатдан ўтишга рухсат этилган бўлса-да¸ декабр ойида бўладиган Парламент сайловларида уларнинг қатнашишларига йўл қўйилмайди. Демак сайловлар ҳақиқий мухолиф партиялар вакиллари иштирокисиз ўтади¸ дейди Халқаро Амнистия инсон ҳуқуқлари ташкилоти вакиласи Вайчердинг.


Qalampir.uz | Франция фожиаси: жазирама шароб ва крувасанларни урди\nФранция фожиаси: жазирама шароб ва крувасанларни урди\nОлам\t31 Июль 18:14 2031\nАномал иссиқ ҳарорат Европани тарк этди ва бизнес йўқотишларни ҳисоблаш бошланди. Бу ҳақда “Газета.ru ” хабар бермоқда.\nФранция фермерлари қурғоқчилик, кучли шамол ва дўлдан кўпроқ азият чекди. Табиийки, ўрим-йиғим билан боғлиқ муаммолар бўлади: бу йил кузда французлар крувасан ва шароб учун нархларнинг кўтарилишини кутаётганга ўхшайди.\nЁз жазирамасида Франциянинг айрим ҳудудларида ҳарорат рекордлари бузилди. Термометрлар +49,5 даражага кўтарилди. Ҳаттоки, кунгабоқар далалар ҳам аномал иссиқликка дош беролмади.\nOil World мутахассисларининг фикрига кўра, июнь ва июль ойларида юқори ҳарорат туфайли Францияда кунгабоқар ва бошқа мой ўсимликлари ишлаб чиқариш 1,4 миллион тоннани ташкил этади, бу аввал кутилган анча даражадан паст.


Ўзбекистон қўшни мамлакатларга узатилаётган газ ҳажмини қисқартирди\n12 май 2021, Тошкент вақти: 06:13\nСўнгги бир неча кун ичида Ўзбекистондан Қозоғистонга узатилаётган газ ҳажми 190 минг куб метрга қисқарган. Бу ҳақда кеча Қирғизистон Энергетика ва саноат вазири Автандил Қалманбетов маълум қилди.\nМамлакат шимолига мўлжалланган газни Қозоғистондан олаётган Қирғизистон учун бу муҳим аҳамият касб этади.\nВазир Қалманбетов сўзларига кўра, аввалроқ Ўзбекистон Қозоғистонга кунига тақрибан 450 куб минг метрдан газ етказиб бераётганди.\n«Сўнгги кунларда етказиб берилаётган газ ҳажми 300 минг куб метргача пасайди, кеча эса 260 минг куб метрга тушиб кетди. Шундан келиб чиққан ҳолда, Қозоғистоннинг Олмаота ва Жамбул вилоятлари ҳамда Бишкекдаги истеъмолчиларга газ узатишда чекловлар жорий қилинди», - деди вазир якшанба куни.\nГаз ҳажми камайгани боис Қирғизистон пойтахтидаги муқобил иситиш манбаи бўлган, яъни кўмир ёқиладиган маҳаллаларга газ узатиш тўхтатилган.


Ўзбекистон тикланиш кўрсаткичларида — Review.uz\nИқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази директори Обид Хакимовнинг мақоласида иқтисодиётдаги тикланиш жараёнларини кўрсатувчи асосий макроиқтисодий ва янги қўшимча кўрсаткичлар ҳақида.\nМамлакатимиз пандемиянинг энг оғир йилини муваффақиятли тугатди: коронавирус тарқалишига қарши курашда ва салбий иқтисодий ва ижтимоий оқибатларни минималлаштириш нуқтаи назаридан. Ўтган йили иқтисодий ўсиш 1,6 фоизни ташкил этди, қишлоқ хўжалиги соҳасида ишлаб чиқариш ҳажми 3 фоизга, хизмат кўрсатиш соҳаси 2,3 фоизга, саноат 0,7 фоизга ўсди. Жорий йилда эса иқтисодиёт ва аҳоли даромадлари тикланмоқда.\nШунга қарамай, оммавий ахборот воситаларида кундалик ҳаётда иқтисодий тикланиш бўлмайди деган фикрлар баъзан учраб туради. Шунингдек, расмий иқтисодий кўрсаткичлар иқтисодий вазиятни тўлиқ акс эттирмаслиги ва бошқа мамлакатларда иқтисодий кўрсаткичлар сони Ўзбекистондаги кўрсаткичлардан анча юқори эканлиги кўрсатилган.\nУшбу нуқтаи назар тўғри эмас. ЯИМ, инфляция, ишсизлик ва бошқалар каби асосий макроиқтисодий кўрсаткичларга келсак, сўнгги йилларда уларни ҳисоблаш методологияси сезиларли даражада такомиллаштирилди. Шу муносабат билан, 2018 йилда ЯИМ қайта ҳисоблаб чиқилган. Ва бугунги кунда ушбу кўрсаткичлар бўйича ҳисоб-китобларнинг ишончлилиги халқаро талаблар ва стандартларга тўлиқ мос келади.\nСўнгги пайтларда Ўзбекистонда реал вақт режимида ва доимий равишда кузатилаётган кўплаб янги кўрсаткичлар пайдо бўлди, бу эса иқтисодий ва ижтимоий соҳаларда содир бўлаётган жараёнлар ва тенденциялар тўғрисида тўлиқ ва холисона тасаввурга эга бўлишга имкон беради. Aсосий макроиқтисодий ва янги қўшимча кўрсаткичлари иқтисодиётда жадал ривожланиб бораётган тикланиш жараёнларидан далолат беради.\nИқтисодий кўрсаткичлар - бу миллий иқтисодиётнинг ҳолати ва ривожланиши ва иқтисодий циклнинг у ёки бу босқичида жойлашишини акс эттирувчи кўрсаткичлар. Энг оммабоплар қаторига ЯИМ, инфляция, олтин-валюта захиралари ҳажми, қайта молиялаш ставкаси, ҳукумат қарзлари ҳажми, тўлов балансининг ҳолати, ишсизлик даражаси, шунингдек, бир қатор пул кўрсаткичлари киради.\nМустақил ташкилотлар ва муассасалар томонидан ҳисоблаб чиқилган иқтисодий кўрсаткичлар ҳам мавжуд. Булар ишлаб чиқариш фаолияти кўрсаткичлари, истеъмолчиларнинг кайфияти, бизнесга бўлган ишонч, иқтисодий кутишлар ва бошқалар. Умуман олганда, иқтисодий кўрсаткичлар ялпи иқтисодий фаолиятдаги ўзгаришларни кўрсатади.\nЮқорида таъкидлаб ўтилганидек, иқтисодий баёнотларда аниқланган асосий макроиқтисодий кўрсаткичлар Ўзбекистон иқтисодиётининг тикланишига ишора қилмоқда.\nСўнгги йилларда киритилган янги қўшимча кўрсаткичлар қуйида келтирилган.\nЎзбекистон фуқароларини тинглаш\n2018 йилдан бошлаб Жаҳон банки кўмагида Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази ва Тараққиёт стратегияси маркази томонидан амалга оширилаётган "Ўзбекистон фуқароларини тинглаш" лойиҳаси амалга оширилмоқда. Ушбу лойиҳа доирасида республика бўйлаб ҳар ой 1500 хонадондан респондентлар ўртасида сўровномалар ўтказилади, унда Ўзбекистон ҳудудларидаги 600 та маҳалла раислари ҳам иштирок этади.\n2020 йилнинг март ойида биринчи умуммиллий карантин жорий этилиши ортидан лойиҳа пандемиянинг фуқаролар ижтимоий-иқтисодий фаровонлиги ва психологик саломатлигига таъсирини ҳам кузатишни бошлади. Инқироз бошланганидан буён жами 18 000 дан ортиқ уй хўжаликлари ўртасида сўровлар ўтказди.\n2021 йил 12 мартда пандемиянинг 2020 йил апрелидан 2021 йил январигача бўлган даврда мамлакат фуқароларининг ижтимоий-иқтисодий ҳолати ва соғлиғига таъсирини ўрганиш натижалари тақдим этилди.\nШундай қилиб, тадқиқот натижаларига кўра, 2020 йилнинг сўнгги ойларида маҳалла раислари фуқароларнинг ижтимоий ёрдам бўйича мурожаатлари сони камайгани ҳақида хабар беришди. Болали оилаларга (0 ёшдан 2 ёшгача) болаларни парвариш қилиш бўйича нафақа олиш учун янги мурожаатлар сони камайди: маҳаллаларнинг 58 фоизида (2020 йил) кузатилган бўлса, 2021 йилнинг январь ойида бу рақам 28 фоизни ташкил этди. Болали кам таъминланган (2 ёшдан ошган) оилалар учун имтиёзлар бўйича янги аризалар сони шу давр мобайнида маҳаллаларнинг 51 фоиздан 32 фоизга тушган.\nШуни таъкидлаш керакки, фуқароларнинг шошилинч ва ижтимоий ёрдам сўраб қилган мурожаатларининг камайиши ижобий тенденция сифатида қаралиши мумкин, чунки бу аҳолининг иқтисодий аҳволи изчил яхшиланаётганлиги кўрсаткичларидан биридир, бунда уй хўжаликлари томонидан ташқи ёрдамга эҳтиёжи камайиб бораётганлигидан дарак беради. Умуман олганда 2020 йил апрель ойидан буён, тахминан 5,2 миллион кишига шошилинч ёрдам кўрсатилган. Уларга нафақалар, ваучерлар (68%) ёки бир марталик пул маблағи (29%) шаклида давлат томонидан ёрдам берилган.\n2020 йилнинг апрель ойида респондентларнинг ярмидан камроғи уларнинг оила аъзоларидан бири карантин бошланганидан кейин ишни давом эттириш имкониятига эга бўлганини қайд этди. Иш билан бандлик бўйича дастлабки узилишларнинг аксарияти вақтинчалик бўлган бўлсада, 2020 йилда тикланиш даражаси карантингача бўлган даражадан паст бўлган.\nУшбу “Ўзбекистон фуқароларини тинглаш” лойиҳасини амалга ошириш давомида тўпланган маълумотлар фуқаролар ўртасида камбағалликни камайтириш, аҳолининг заиф қатламлари учун пандемиянинг ижтимоий-иқтисодий оқибатларини юмшатиш бўйича ҳукумат чора-тадбирларини ишлаб чиқишда, шунингдек, инқироздан кейинги даврда Ўзбекистон иқтисодиётини тиклаш дастурларини режалаштиришда ҳисобга олинади.\nПандемиянинг кичик ва ўрта бизнесга таъсири\nРеспублика иқтисодиётида муҳим рол ўйнайдиган кичик ва ўрта бизнес COVID-19 ва карантин чекловлари шароитида энг заифлардан бирига айланди. Пандемиянинг ушбу соҳасига салбий таъсирининг оқибатлари ва уни қўллаб-қувватлаш бўйича ҳукумат томонидан кўрилган чора-тадбирлар самарадорлигини баҳолаш учун Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Ўзбекистондаги Тараққиёт Дастури (БМТТД) билан биргаликда 2020 йил июнь ва октябрь ойларида Ўзбекистоннинг барча 14 та ҳудудларида кичик ва ўрта бизнес субъектлари ўртасида ўтказилган сўровлар асосида тадқиқотлар олиб борди.\nИюнь ойида ўтказилган сўров натижаларига кўра, ушбу соҳадаги корхоналарнинг асосий қисми (78 фоиз) ўз бизнес фаолиятини тўхтатмаган. Ишдан бўшатиш камдан-кам учраган. Aҳолига турар жой (меҳмонхона бизнеси) ва овқатланиш учун хизмат кўрсатиш соҳалари энг кўп зарар кўрган. Қишлоқ хўжалиги, ўрмон хўжалиги ва балиқчилик энг кам зарар кўрган. Кичик ва ўрта бизнеснинг сезиларли қисми (64 фоиз) пандемия бошланганидан бери ўз бизнесини ривожлантириш режаларини ўзгартирмаган. Корхоналарнинг атиги беш-олти фоизигина бизнес юритишнинг янги шаклларини ўзлаштиришни бошладилар ва товар ва хизматларнинг янги турларини ўзлаштиришни жадаллаштирдилар.\nТадқиқот давомида, шунингдек, бизнесни қўллаб-қувватлашга қаратилган ҳукумат чора-тадбирлари самарадорлиги баҳоланди. Самарали чора-тадбирлар гуруҳига қисқа муддатли кредитлар (бир йилгача), давлат активлари учун ижара тўловлари, ижтимоий тўловлар ва меҳнат даромадлари бўйича солиқлар, ҚҚС ва акциз солиғи, шунингдек, компаниялар ходимларига ижтимоий ёрдамнинг (ҳар бири 5 миллион сўмдан) бир марталик тўловлари бўйича фоиз ставкаларининг пасайиши киради. Нисбатан самарали чора-тадбирларга кредит ва солиқ таътиллари, ҳукумат кафолатларини узайтириш (барчаси бир йил муддатга), божхона таърифларини ошириш орқали импортдан ҳимоя қилиш ва ходимларга солиқ таътиллари киради.\nТадбиркорларнинг ишбилармонлик фаолияти\nИқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази ҳар ойда республикадаги ва ҳудудий даражадаги ишбилармонлик фаолияти ҳолатини мониторингини ўтказиб, Ўзбекистондаги ишбилармонлик фаоллиги индексини (ИФИ), шунингдек, республика ҳудудларидаги ишбилармонлик фаоллигининг кўрсаткичини аниқлайди.\nЎзбекистонда февраль ойида Ишбилармонлик фаоллиги индекси 34 бирликка ошди\nИФИ узоқ вақтдан бери Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази томонидан ҳисоблаб чиқилган ва қуйидаги таркибий қисмларни ҳисоблашга асосланган: банк ҳисобварақларидаги хўжалик юритувчи субъектлар операциялари интенсивлиги, фаолият юритаётган хўжалик юритувчи субъектлар сони, хомашё сотиб олиш динамикаси товар биржаси, товар белгиларини рўйхатдан ўтказиш.\nПандемия даврида ИФИ ўтган йилнинг апрель ва июль ойларини ўтган ой билан таққослаганда иқтисодий фаоллик пасайганлиги кузатилди, бу эса ушбу ойлар давомида карантин чекловларининг жорий этилиши ва қисман тикланиши билан боғлиқ эди. Кейин ушбу кўрсаткичнинг ўсиб бориши кузатилди. ИФИнинг энг кескин ўсиши шу йилнинг февраль ойида кузатилди, бу кўрсаткич январь ойига нисбатан 9,9 фоизга ва ўтган йилнинг февралига нисбатан 3,4 фоизга ўсган. Бу пандемия билан боғлиқ фаолликнинг пасайиши муваффақиятли бартараф этилаётганлигини кўрсатади.\nИндекснинг февраль ойидаги ўсиши январь ойига нисбатан хўжалик юритувчи субъектларнинг банк ҳисобварақларидаги операциялар сонининг 19,6 фоизга, фаолият юритаётган хўжалик субъектлар сонининг 1,3 фоизга, товар биржасида хомашё сотиб олишнинг 6,8 фоизга, шунингдек юридик шахслар томонидан рўйхатдан ўтган товар белгилари ва савдо номлари сонининг 0,5 фоизга осиши билан боғлиқ. Ҳудудий жиҳатдан февраль ойида 11 та ҳудудда январ ойига нисбатан ИФИ ўсиши қайд этилди. Энг сезиларли ўсиш Фарғона (51,3 фоиз), Бухоро (44,1), Самарқанд (35,2) вилоятларида ва Қорақалпоғистон Республикасида (34,5) кузатилди.\nҲудудлар кесимида ишбилармонлик фаоллигининг кўрсаткичи ҳар ойда Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази томонидан республиканинг барча ҳудудларида Давлат божхона қўмитаси, Давлат солиқ қўмитаси, Марказий банки ва Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси операцион маълумотлари мониторинги асосида ҳисобланади. Ушбу кўрсаткич, шунингдек, жорий йилнинг март ойида ҳудудларда ишбилармонлик фаоллигининг сезиларли даражада ошганлигини намойиш этади.\nШундай қилиб, республиканинг солиқ тушумлари ҳажми жорий йилнинг 1 январидан 31 мартигача бўлган даврда ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 23,4 фоизга ошди. Солиқ тушумларининг сезиларли даражада ўсиши Навоий (29,8 фоиз), Жиззах (27,6 га), Хоразм (26,2 га), Сирдарё (26 га), Тошкент (17,5 га), Самарқанд (16, 9 га), Қашқадарё (14,2 га), Фарғона (12,3 га), Сурхондарё (9,9 га) вилоятлари ва Тошкент (22,2 га) қайд этилди. Бу пандемиядан кейин ишбилармонлик фаоллигининг тикланиши ва аҳоли ва бизнесга солиқ юкини оширмасдан солиқ йиғиш кўпайганлигини кўрсатади.\nМарт ойида божхона тўловларидан тушумлар ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 36,5 фоизга ошди. Шу билан бирга, экспортнинг динамик ўсиши кузатилмоқда, унинг ҳажми ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 21,8 фоизга ўсди. Жиззах вилоятида экспорт ҳажмининг ўсиши 94,1 фоизни, Сирдарё – 88 фоизни, Aндижон - 57,4 фоизни, Бухоро - 51,1 фоизни, Тошкент - 40,1 фоизни, Хоразм - 27,6 фоизни, Фарғона - 18,7 фоизни, Самарқанд – 17,4 фоизни ва Қорақалпоғистон Республикасида - 21,5 фоизни ташкил этди. Ушбу маълумотлар ташқи савдо операциялари фаоллашганини (ташқи савдо айланмасининг энг катта ҳажми Хитой, Россия ва Қозоғистон билан қайд этилган), шунингдек, ички бизнес учун имкониятлар ошганлигидан далолат беради. Умуман олганда, бугунги кунда Ўзбекистон дунёнинг деярли барча давлатлари билан савдо алоқаларини тиклади.\nИшбилармонлик фаолиятининг муҳим кўрсаткичи унинг иқтисодий ўсиш даврида кузатиладиган инвестиция ва операцияларни кенгайтириш учун зарур бўлган кредитларга бўлган эҳтиёжидир. Шу нуқтаи назардан, февраль ойида тижорат банклари томонидан берилган кредитлар ҳажми 12,7 фоизга ошганлиги аҳамиятли.\nИшбилармонлик фаоллигининг ўсиши тадбиркорлик субъектлар ўртасидаги битимларнинг кўпайишидан ҳам далолат беради. Шундай қилиб, жорий йилнинг март ойида Ўзбекистон республика товар-хомашё биржасидаги битимлар ҳажми 2020 йил мартига нисбатан 48 фоизга ошди. Шу билан бирга, энг катта ўсиш Бухоро вилоятида - 86,4 фоиз, Тошкентда - 69,6 фоиз, Наманганда - 63,3 фоиз, Фарғонада - 51,1 фоиз, Сирдарёда - 39,8 фоиз, Хоразмда – 39 фоиз, Қашқадарёда - 30,1 фоиз ва Тошкентда - 96,7 фоиз кузатилди.\n2020 йил апрель ойидан бошлаб Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази кичик ва ўрта бизнес вакиллари билан суҳбатлашиш орқали доимий равишда мамлакатда ишбилармонлик муҳитининг ҳолатини ва келгуси уч ойлик ривожланиш истиқболлари бўйича кутишларини баҳоламоқда. Ойлик ҳисоб-китоб Германиянинг Мюнхендаги IFO институти томонидан ишлаб чиқилган ишбилармонлик муҳити индекслари методологиясига асосланган бўлиб, саноат, қишлоқ хўжалиги, қурилиш ва хизмат кўрсатиш каби тўртта соҳада 1000 га яқин кичик ва ўрта бизнес корхоналарини қамраб олади.\nБизнес-иқлимнинг консолидацияланган кўрсаткичи тадбиркорларнинг ҳозирги ҳолатга нисбатан кайфиятини тавсифловчи бизнес кўрсаткичи ва келгуси уч ой давомида ўз бизнесларини ривожлантириш учун ҳозирги ҳолати кўрсаткичлари асосида ишлаб чиқилган бўлиб, бу тадбиркорларнинг истиқболлари тўғрисида кутишларини акс эттиради. Бизнес-иқлим кўрсаткичлари -100 дан 100 гача бўлиши мумкин.\nДастлаб 2020 йил апрелида ҳисобланган Бизнес-иқлим индекси 35 балл, субиндикаторлар: ҳозирги ҳолат - 27 балл, истиқболларни кутиш - 43 балл. Июнь ойида ишбилармонлик муҳити кўрсаткичи 22 пунктга тушиб кетди ва қўллаб-қувватлаш чоралари ва карантиннинг заифлашувидан сўнг у 51 пунктга кўтарилди. 2020 йил июль ва ноябр ойлари орасида ишбилармонлик муҳити кўрсаткичи 37 дан 49 пунктгача барқарор бўлиб қолди. 2020 йил декабридан бошлаб у 52 пунктга, 2021 йил январида эса 69 га кўтарилди.\nҚуйида республикадаги 1700 та корхонада ўтказилган сўровнома асосида ҳисобланган февраль ойининг сўнгги маълумотлари келтирилган. Ишбилармонлик муҳитининг консолидацияланган кўрсаткичи 60 баллни ташкил этди, бу ўтган йилнинг апрелидаги инқироз даврига нисбатан деярли икки баравар кўпдир. Мамлакатдаги ишбилармонлик муҳитининг ушбу ҳолати ижобий деб баҳоланмоқда. Тармоқ контекстида ишбилармонлик муҳитининг кўрсаткичи қишлоқ хўжалигида 68 баллни, хизмат кўрсатишда 59 баллни, қурилишда 65 баллни ва саноатда 52 баллни ташкил этди.\nТаъкидлаш жоизки, жорий йилнинг февраль ойида индикаторни ҳудудлар нуқтаи назаридан баҳолаш биринчи марта ўтказилди. Наманган (67 балл), Фарғона (67 балл), Сурхондарё (66 балл) ва Aндижон (66 балл) вилоятларида ишбилармонлик муҳитининг таркибий кўрсаткичларининг юқори кўрсаткичлари қайд этилди. Навоий вилояти (45 балл), Қорақалпоғистон Республикаси (49 балл) ва Тошкент (49 балл) кўрсаткичлари мамлакат ўртача кўрсаткичидан нисбатан паст.\nБизнеснинг ҳозирги ҳолати кўрсаткичи февраль ойида 44 баллни ташкил этди. Саноат соҳасида тадбиркорлар ўртасидаги вазият сезиларли даражада яхшиланди: ўтган ойга нисбатан 10 пунктга ўсди. Хизмат кўрсатиш соҳасида қиймат аввалги даражада сақланиб қолди. Ҳозирги ҳолат кўрсаткичининг нисбатан юқори кўрсаткичлари Бухоро (56 балл) ва Сирдарё (53 балл) вилоятларида қайд этилди. Наманган, Жиззах ва Хоразм вилоятларида 51 баллни ташкил этди.\nТоварлар / хизматларга бўлган талаб яхшиланганлиги тўғрисида хабар берган корхоналарнинг нисбатан юқори улуши Aндижон вилоятида (44 фоиз) қайд этилган, Тошкент шаҳрида эса нисбатан паст улуши (25 фоиз). Ишчилар сонининг кўпайганлигини эълон қилган корхоналарнинг нисбатан юқори улуши Қашқадарё вилоятида (27 фоиз), энг паст кўрсаткич Тошкент шаҳрида (13 фоиз) қайд этилган.\nФевраль ойида бизнесни ривожлантириш истиқболларини кутиш кўрсаткичи 77 баллни ташкил этди, бу оптимистик кутишлардан далолат беради. Респондентларнинг 79 фоизи ўз бизнесининг истиқболлари яхшиланади, 18 нафари ўзгармайди ва фақат 3 фоизи ёмонлашишини тахмин қилмоқда. Ҳозирги ҳолатдан фарқли ўлароқ, энг оптимистик кутишларни бизнес субъектлар томонидан қишлоқ хўжалиги (87 балл) ва қурилиш соҳаси (85 балл) шакллантиради.\nҲудудлар орасида кутиш кўрсаткичининг энг юқори кўрсаткичлари Aндижон (92 балл), Қашқадарё (90 балл) ва Фарғона (89 балл) вилоятларида қайд этилди. Товарлар / хизматларга талабнинг кутилаётган яхшиланиши тўғрисида хабар берган корхоналарнинг энг юқори улуши Фарғона (84 фоиз) ва Aндижон (81 фоиз) вилоятларида қайд этилди.\nУмуман олганда, бизнеснинг ҳозирги ҳолати қийматлари ва унинг ривожланиш истиқболларини кутиш ўртасидаги боғлиқлик қуйидагиларни англатади: тадбиркорлик субъектларининг баҳоларига кўра, иқтисодий ривожланишнинг ижобий тенденциялари яқин уч ой ичида давом этади. Шундай қилиб, ишбилармонлик муҳитининг кўрсаткичлари салбий табиий ҳодисаларга қарамай, жорий йилда иқтисодий тикланишнинг барқарор хусусиятидан далолат беради.\nКўчмас мулк ва автомобилларни сотиш динамикаси\nКўчмас мулк ва автомашиналар каби қимматбаҳо маҳсулотларни сотиш динамикаси нафақат ушбу бозорлардаги вазиятнинг кўрсаткичи, балки бутун иқтисодиётдаги ишлар ҳолатининг муҳим кўрсаткичидир, чунки аҳолининг молиявий маблағлари даражасини, шунингдек, инвестиция имкониятларини акс эттиради. Шу сабабли Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази доимий равишда кўчмас мулк ва автомобил бозорларидаги талаб ўзгаришини таҳлил қилиб келмоқда. Жорий йилнинг январь-февраль ойларида уларга бўлган талабнинг ўсиши Ўзбекистонда иқтисодий фаолликни тиклаш кўрсаткичларидан биридир.\nКўчмас мулк бозорининг динамикаси шуни кўрсатадики, карантин чекловларини жорий этиш натижасида иқтисодий фаолият кескин пасайган. Хусусан, ўтган йилнинг апрель ойида локдаун кўчмас мулкка бўлган талабнинг 2019 йилнинг шу даврига нисбатан 87,1 фоизга (пойтахтда - 94,2 фоиз ва Тошкент вилоятида - 89,8 фоизга) камайишига олиб келди. Жорий йилда кўчмас мулк бозори барқарор ўсишни намойиш этмоқда. Шундай қилиб, жорий йилнинг март ойида мамлакатимизда тузилган кўчмас мулк шартномалари сони февраль ойига нисбатан ўзгаришсиз қолди ва 20,2 мингтани ташкил этди, бу эса ўтган йилнинг март ойига нисбатан 34,4% га кўпдир.\nКўчмас мулк бозорининг 30% дан ортиғини ташкил этувчи Тошкент шаҳрида тузилган олди-сотди шартномалари сони 6,17 мингтани ташкил этди, бу жорий йилнинг февраль ойига нисбатан 0,9% га камдир. Шу билан бирга, 2020 йилнинг шу даврига нисбатан ўсиш 32,6 фоизни ташкил этди, бу ўз навбатида кўчмас мулкка бўлган талабнинг узоқ муддатли тенденциясига қайтганлигини ҳам кўрсатади.\nАвтомобил бозорида бироз мураккаброқ расм кўринди. 2020 йилнинг март ойи ўрталаридан карантин тадбирларини жорий этиш натижасида март ойида рўйхатдан ўтган ва қайта рўйхатдан ўтган автомобиллар сони 2019 йилнинг шу даврига нисбатан 17,3 фоизга (ўтган ойга нисбатан 34,6 фоизга), апрель ойида эса 73,8 фоизга (ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 63,1 фоизга) камайди. Aвтомобил бозоридаги вазият май ойидан бошлаб тиклана бошлади. Июнь ойида автомобиллар савдоси 2019 йилнинг шу даврига нисбатан 14,8 фоизга, сентябрда - 29,5 фоизга, октябрда - 19,2 фоизга, ноябрда – 9 фоизга ва декабрда - 10 фоизга ошди.\nМарт ойида аҳолининг автомобил бозоридаги талаби кетма-кет иккинчи ойда ўртача ўсишни кўрсатди ва жорий йилнинг февраль ойига нисбатан 7,7 фоизга ўсди, 2020 йил мартига нисбатан 47,4 фоизга ўсди, республикадаги локдаун натижасида сотиш ўтган ойга нисбатан 34,6 фоизга камайди.\nҲисобот даврида Қорақалпоғистон Республикаси (31,5%), Хоразм (30,5%), Жиззах (23,5%) вилоятларида рўйхатдан ўтган ва қайта рўйхатдан ўтган автомобиллар сони тез суръатларда ўсди. Шундай қилиб, автомобил бозори ҳам барқарор тикланиш жараёнларини намойиш этмоқда.\nВазиятнинг маълум бир иқтисодий йўналишда ривожланишини баҳолаш учун мўлжалланган маҳаллий хусусиятга эга кўрсаткичлар ишлаб чиқилмоқда.\nМасалан, Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази асосий озиқ-овқат маҳсулотлари: гўшт ва сут маҳсулотлари, сабзавотлар, мевалар, полиз, дуккакли экинлар, гуруч, ун, макарон, сабзавот, сариёғ ва шакар нархлари асосида истеъмол саватига ҳафталик озиқ-овқат нархлари индексини ишлаб чиқди. Ягона индексни тузишда мамлакат аҳолисининг истеъмол қилиш одатларини тавсифловчи вазндан фойдаланилади (аҳоли орасида ушбу маҳсулотни истеъмол қилиш даражаси қанча кўп бўлса, оғирлиги шунча юқори бўлади). Aммо ҳозирга қадар истеъмол саватининг параметрлари расмий даражада тасдиқланмаган.\nШундай қилиб, шуни таъкидлаш мумкинки, сўнгги йилларда Ўзбекистонда иқтисодий кўрсаткичлар сифатида ишлатиладиган воситалар доираси сезиларли даражада кенгайтирилди ва бу йўналишдаги ишлар фаол давом этмоқда. Ҳам асосий макроиқтисодий кўрсаткичлар, ҳам сўнгги йилларда киритилган кўрсаткичлар ўтган йилги локдаун пайтида кескин иқтисодий таназзулдан кейин тикланиш жараёнларининг ишончли ижобий динамикасини аниқ кўрсатмоқда. Бундан ташқари, барча кўрсаткичлар бўйича кўрсаткичларнинг ўзгаришини батафсил таҳлил қилиш иқтисодиётни тиклаш динамикасида ҳукуматнинг бизнесни ва аҳолини қўллаб-қувватлаш бўйича чораларининг асосий ролини аниқ кўрсатиб беради.\nОбид Ҳакимов, Ўзбекистон Республикаси Президент Администрацияси ҳузуридаги Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази директори\n"Правда Востока" газетаси, №79(29583) 2021 й. 21 апрель


2017 йилга қадар АҚШнинг 30 га яқин шаҳрида ҳайдовчисиз автомобиллар пайдо бўлади » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n2016 йилнинг охирида АҚШнинг 30 га яқин шаҳрида ҳайдовчисиз автомобиллар пайдо бўлади, чунки бутун мамлакат бўйлаб ушбу автомобилларни синовдан ўтказиш дастури бошлаб юборилди.\nGoogle компанияси ўзининг ҳайдовчисиз автомобилларни Калифорния йўлларида синовдан ўтказишни бошлаш бўйича режаларини назорат қилувчи идоралар билан келишмовчилик юзага келгани сабабли қолдиришига тўғри келди. Компания бу синовларни АҚШнинг бошқа штатларида ўтказишни режалаштирмоқда.\nЯқин ойларда Флорида ва Шимолий Каролина штатларида, шунингдек Сиэтл шаҳрида ҳайдовчисиз автомобилларни синовдан ўтказиш лойиҳалари амалга оширилади. Бу ерларда ҳайдовчисиз 70 ўриндиқли автобус йўлларда ҳаракатланишни бошлайди.\nБу лойиҳаларни Comet консалтинг фирмаси мувофиқлаштириб боради. Ушбу фирма ҳайдовчисиз автомобиллар паркини оширишни қўллаб-қувватламоқда.\n“Биз ҳайдовчисиз автомобилларни коллежлар кампуслари, тематик парклар, аэропортлар, шаҳарнинг марказларида синовдан ўтказишни режалаштирмоқдамиз. Бу автомобиллар худди лифтга ўхшайди: сиз унинг ичига кирасиз, керакли манзилни кўрсатасиз, эшик ёпилади ва манзил сари йўл оласиз”, деб айтди ушбу автомобилларнинг тарафдорларидан бири Кори Клозир New York Observer нашрига берган интервьюсида.\nБу автомобилларнинг тарафдорлари нашрга ушбу автомобиллар яқинда Гринвиллда (Жанубий Каролина), Стэндфорд университети ва Нью-Йоркдаги АҚШ Ҳарбий академиясида синовдан ўтказилишини маълум қилди. Бу лойиҳаларга қизиқишнинг пайдо бўлиши қолган штатларни ҳам шундай дастурларни бошлашга ундайди, деб умид билдирилмоқда.


Бизнес Интернет сари интилмоқда Uzcard\nБизнес Интернет сари интилмоқда\nҲар қандай бизнесни оқилона ташкил қилиш унинг функционал элементлари тизимини аниқ ўйлаб чиқишни талаб қилади. Зеро айнан шулар сотув ҳажмининг ўсишини таъминлайди, хизмат кўрсатишни сифатини яхшилайди ва, шу билан бирга, бизнес жараёнларни таҳлил қилиш учун қулай шароитлар яратиш орқали иш жараёнини анчайин енгиллаштиради. Электрон бизнес (e-commerce)да бундай элементлар бир қанча ва улар бизнеснинг муваффақиятли ривожланишига жавоб беради.\nАввало Ўзбекистонда электрон бизнес ташкил қилишдан манфаатдор асосий тадбиркорлар гуруҳини ажратиб олайлик. Биринчи тоифага интернет-дўконлар очишни ихтиёр этган ёш бошловчи тадбиркорларни киритиш мумкин, чунки бизнеснинг бу кўриниши минимал маблағ талаб қилади. Бу ҳақиқатан шундай: истакка кўра, масалан, сайт яратиш ва товарларни етказиб бериш билан ўзингиз шуғулланишингиз мумкин, омборни эса уйингизда ҳам ташкил қилсангиз бўлади. Интернет-дўкон катта пул тўлаб ижарага олинадиган савдо марказларидаги биноларни талаб қилмайди, бундан ташқари, агар бундай бизнес фойда келтирмай, “жон берадиган” бўлса, оғир зарарларсиз уни ёпиш мумкин бўлади.\nИккинчи тоифа – муваффақиятли офлайн-бизнес эгалари бўлиб, улар давр ва замонавий тенденция тақозосига кўра, бизнесларининг бирор қисмини интернет-майдонга олиб чиқишга қарор қилганлар. Шубҳасиз, бундай тадбиркорлар бозорни, харидорлар эҳтиёжларини биладилар ва онлайн-савдони тўғри йўналишда ривожлантириш учун ҳеч бир муаммосиз қўшимча лойиҳалар ташкил қила оладилар. Бу тоифага йирик супермаркетларни, кийим-кечак ва маиший электроника бўйича брендланган дўконларни, ресторанлар ва ҳатто кичикроқ, етказиб бериш хизмати мавжуд кафелар ва бошқаларни ҳам киритиш мумкин.\nҚайд этиш ўринлики, жаҳон тажрибасида кейинги йилларда Интернетдан харид қилиш ҳажми ортди. Масалан, Россияда эндиликда ишга яроқли аҳолининг қарийб 30 фоизи интернет-дўконларга мунтазам буюртмалар берадилар. Кейинги уч йил ичида онлайн-харидорлар сони 2,5 баробарга ўсди. Бу ўсиш асосан энг аол харидорлар сирасига кирувчи ёшлар ҳисобига бўлмоқда. Интернет орқали харид қилинаётган энг машҳур товарлар тоифаларига маиший техника ва электроника (40 фоиздан зиёд), кийим-кечак ва пойабзал (15%), автоэҳтиёт қисмлар ва уй учун буюмлар (10%дан) киради. Ўзбекистонда сайёҳлик ва хизмат кўрсатиш, уйга фаст-фуд етказиб бериш, тантанали маросимларни уюштириш, фитнес-клубларга абонементлар сотиб олиш ва бошқа йўналишларнинг ҳам истиқболи порлоқ.\nИнтернетдаги сотувларнинг 40 фоизидан зиёди маиший техника ва электроникага тўғри келади.\nЭлектрон тижорат тизими инфратузилмасининг асосий элементлари қуйидагилардир: махсус дастурий таъминоти, маълумотлар базаси ва иловаларни бошқариш тизими, телекоммуникация ва алоқа, юридик, ҳуқуқий таъминот, виртуал банк тизими ва махсус тўлов тизимлари, автоматлаштирилган омбор хўжалиги, товарлар етказиб бериш ва хизматлар кўрсатиш тизими, маркетинг хизмати.\nМахсус ДТ деганда электрон дўкон фаолиятини таъминловчи комплекс тушунилади. Унинг ичига харидорлар товар топиш, баҳолаш ва сотиб олиш имконига эга бўлган динамик контентли веб-сайт ва автоматик режимда харид қилинган товарларни тақсимлайдиган ва омборга шаклланган буюртмаларни берадиган тизимнинг савдо қисми киради.\nМаълумотлар базаси ва бошқарув тизими мураккаб ва кўпдаражали маълумотлар тузилмаси бўлмиш товарлар каталогини сақлаш учун керак бўлади. Каталог, сайтнинг қидирув тизими билан бирга, товарларни тартиблашни амалга оширади. Бундай тизимни юқори даражаси бўлимлар рўйхатидан ташкил топган дарахт кўринишида тасаввур қилиш мумкин. бўлимлар қуйибўлимларни ёки муайян товарларга ҳаволаларни ўз ичига олиши мумкин ва ҳ.к.\nТелекоммуникациялар, одатда, яхшигина қудратли ажратилган интернет-канал кўринишида бўлади, у веб-сайт ишлаши, онлайн-режимда буюртмаларни қабул қилиш, Skype ва бошқа мессенжерлар орқали мижозларни қўллаб-қувватлаш учун зарур бўлади.\nИнтернетда бизнес юритишнинг юридик ва ҳуқуқий асоси, биринчидан, Ўзбекистонда амалда бўлган меъёр ва қоидаларни қўллашга асосланиши лозим, бу биринчи навбатда “Электрон тижорат тўғрисида”ги Қонундир. Ушбу қонун яқинда янги таҳририда қабул қилинган бўлиб, тадбиркорлар учун қатор қулайликлар ва янгиликларни кўзда тутади. Масалан, қонунга мувофиқ, электрон ҳужжатлар, шунингдек, жўнатувчисини идентификациялаш мумкин бўлган электрон шаклда юборилган ахборот электрон тижоратда шахсан имзоланган қоғоз ҳужжатларга тенглаштирилади ва битим амалга оширилганининг исботи сифатида қўлланилиши мумкин. бундан англанадики, эндиликда электрон имзонинг бўлиши шарт эмас, СМС, дўконлар сайтларидаги махсус хабарномалар ва шу кабилар харид амалга оширилганлигининг исботи бўла олади.\nВиртуал банк тизими ва тўлов воситалари – электрон тижоратнинг муҳим белгиларидандир. бугунги кунда Ўзбекистонда Uzcard тизимига муаммоларсиз уланиш мумкин, у махсус виртуал терминал орқали смартфон ва компбютерлар учун махсус ДТ ёрдамида савдони амалга ошириш имконини беради. Машҳур бўлиб бораётган иловалардан бири Uzcard номли, iOS ва Android платформаларида ишловчи дастур бўлмоқда. Тадбиркорлар иловада ўзларига хизмат кўрсатаётган банк орқал рўйхатдан ўтишлари мумкин. Шунингдек, илованинг ШК учун веб-талқини ҳам мавжуд. Бундан ташқари, онлайн-тўловнинг энг машҳур тизимларидан яна бири CLICK саналади, унинг ёрдамида нафақат товарлар, балки хизматлар учун ҳам ҳақ тўлаш мумкин.\nТабиийки, Интернет тармоғида савдо амалга ошириш учун, юқорида айтилганидек, тегишли инфратузилмали ва товарни етказиб бериш тизимига эга омбор зарур бўлади, бошловчи тадбиркорлар омбор сифатида уйларидаги бир хонадан ҳам фойдалана оладилар. Онлайн-дўконнинг муҳим элементларидан яна бири етказиб бериш хизматидир. Йирик электрон бизнес, агар унда мавжуд бўлса, ўзининг шундай хизматидан фойдаланиши мумкин. Акс ҳолда, етказиб беришни амалга ошириш учун курьерлик компаниясини аутсорсингга ёлласа ҳам бўлаверади. Бошловчи бизнесменлар эса, фаолиятлари бошида ўзлари етказиб беришлари ёки почтадан фойдаланишлари мумкин.\nШунингдек, бизнес-жарёнларни оптималлаштириш учун, Service Desk тизимини ўрнатиб, ишга тушириб юборган маъқул. У юз берадиган воқеаларга тезкорлик билан муносабат билдириш ва тизимлар ишидаги носозликларни тез бартараф қилиш имконини беради. Бундан ташқари, Service Desk ёрдамида мижозлардан тушаётган шикоятлар ва муаммоларни самарали ҳал қилиш мумкин. шуни унутмаслик керакки, сотувлар ҳажми ошгани ва кўрсатилаётган хизматлар кўлами кенгайгани сари, табиийки, мижозлар томонидан шикоятлар сони ҳам ортиб боради, зеро янги сервислар 100 фоиз идеал бўла олмайди. Бунда истеъмолчиларнинг ўзлари ҳам номақбул ҳолатларни аниқлашда жуда яхши рдамчи бўла оладилар. Айнан шу сабабли ўзи ичига call-марказни ҳам олган, оқилона ташкил этилган мижозларга хизмат кўрсатиш тизими е-бизнесни юритишда жуда муҳим саналади.\nИнтернет тармоғидаги савдо амалиётларининг хавфсизлигига тўхталадиган бўлсак, қайд этиш лозимки, Uzcard таклиф этадиган мобил илова орқали тўлов усули мутлақо хавфсиздир, чунки фойдаланувчи ҳақидаги иловага киритилган барча ахборот шифрланган кўринишда сақланади ва алоқа каналлари орқали юборилади.\nUzcard ва CLICK таклиф этадиган мобил илова орқали тўлов усули мутлақо хавфсиздир, чунки фойдаланувчи ҳақидаги иловага киритилган барча ахборот шифрланган кўринишда сақланади ва алоқа каналлари орқали юборилади.\nЎзбекистонда электрон тижорат, шубҳасиз, катта истиқболга эга. Ҳар йили Интернетдан фойдаланувчилар сони ошиб бормоқда, Uzcard миллий тўлов тизими ривожланмоқда ва такомиллашмоқда, халқ истеъмоли моллари етказиб берувчи маҳаллий компаниялар тобора кўпаймоқда.\nҲозирда глобал тармоқнинг ўзбек сегментида Uzcard карточкалари соҳиблари фақат уяли алоқа ва Интернетга уланиш учун ҳақ тўлаш билангина кифояланиб қолмаганлар. Кўплаб онлайн-дўконлар ва хизмат кўрсатувчилар ўзларининг виртуал эшикларини очганлар. Улар сирасига озиқ-овқат, кийим-кечак, техника, парфюмерия, хўжалик моллари ва ҳатто мебель таклиф қилувчи Esavdo.uz, Uzbekmarket.uz, Erkatoy.com,Carnaval.uz, Vulkantrade.uz, Dekos.uz, Prazdnik.uz кабилар киради.\nБундан ташқари, электрон бизнес юритишнинг жаҳон тажрибасига асосланиб айтиш мумкинки, Интернет тармоғида дўкон очиш ёки хизматлар кўрсатиш нафақат тажрибали мутахассислар, балки бошловчи тадбиркорлар учун ҳам реал даромад манбаидир.


Уткинга ҳужум уюштирилди | Ўзбекистон ва жахон янгиликлари\nУткинга ҳужум уюштирилди\nСпорт 3 апрель 14:24 363\nРоссиялик таниқли футбол шарҳловчиси ва журналист Василий Уткинга номаълум шахслар ҳужум қилишди, деб хабар қилмоқда РИА Новости.\n“Бу «Эгриси» (ҳаваскор футбол жамоаси) машғулотидан сўнг содир бўлди. Бу мен ҳар доим бўладиган жой. Капюшонли кийим кийган ёш йигитча «Локо-Спорт» спорт мажмуасидан чиқиб мошинамга ўтирмоқчи бўлганимда юзимга бир нарса сепди. Ачиши тўхтади, лекин бошим ҳалиям айланаяпти. Бўлиб ўтган воқеани телефонга суратга олди – ҳисобот учун”, – деб ёзди Уткин.\nФутбол шарҳловчиси айтишига қараганда, ушбу ишни фақат 2 киши бажариши мумкин ва бу унинг яқинда YouTube-каналда айтган сўзлари учун қасос олиш мақсадида амалга оширилган бўлиши мумкин.\nЭслатиб ўтамиз, Уткинга 2001 йилда ҳам ҳужум қилинган эди. Ўшанда нотаниш кишилар унинг орқасидан келиб 2 маротаба ўткир тиғли предмет (заточка) билан зарба беришган эди. Уткин шундан сўнг касалхонага тушган эди.\nФазлиддин Ғоибназаров биринчи раунддаёқ рақибини нокаутга учратди (видео)\n17 декабрь 11:39\nВладимир Кличко рингга қайтмоқда\n16 декабрь 12:05\nРасман! «Эл-класико»нинг санаси тасдиқланди\n23 октябрь 16:22\n16 октябрь 15:09


Кит ва дельфинлар йўқолиб кетиш хавфи остида қолмоқда\nДунёнинг 40та турли мамлакатидан бўлган 350 нафардан ортиқ олим ва табиат ҳимоячилари кит ва дельфинлар яшовчи сув ҳавзаларига иқлим ўзгаришлари ва инсон фаолияти таҳдид солаётгани сабабли уларни асрашга чақирувчи очиқ хатга имзо чекишди.\nШимол силлиқ кити кўпайиши кескин секинлашган / PA MEDIA\nОлимларнинг сўзларига кўра, бу турдаги сут эмизувчилар яқин ўн йилликда йўқолиб кетиши мумкин.\nСабаб - денгиз ва океанларнинг инсон фаолияти натижасида ифлосланиши.\n«Биз умид қиламизки, китларни ҳимоя қилишга қаратилган ушбу чақириқ барчани - бошқарувчилар, олимлар, сиёсатчилар ва жамиятни огоҳликка чорлайди ва океанларимиз асраб қолинади», дейди Бристол университети вакили Марк Симмондс.\nОчиқ хатга бутун дунёдаги тадқиқотчилар имзо чекишган.\nДельфин ЖАР қирғоқлари яқинида сардиналарни ов қилмоқда / GETTY IMAGES\n«Китларни қутқариш» шиори ўтган асрнинг етмишинчи ва саксонинчи йилларида кит овловчиларга қарши кураш кампанияси доирасида машҳур бўлган.\nЎшандан бери китлар популяцияси бир мунча тикланган, аммо ҳозирга келиб янги таҳдид пайдо бўлди, аниқ қилиб айтганда: океанлар ифлосланиши (пластик чиқиндилар туфайли), одатий сув ҳавзалари йўқолиши, иқлим ўзгаришлари, шунингдек савдо кемалари билан тўқнашувлар.\nБалиқ овлаш саноати энг катта таҳдидга айланди - ҳар йили трауллар тўрига 300 минггача дельфин ва китлар тушиб қолади, натижада улар нафас ололмай, секин-аста нобуд бўлади.\nУлардан баъзилари омон қолса-да, жағ синиши ва бутун тана бўйлаб олинган жароҳатлар натижасида бутунлай ногирон бўлиб қолади.\nШимол силлиқ кити (eubalaena glaciali) алоҳида таҳдид остида - улардан атиги бир неча юзтаси қолган.\nМактуб муаллифлари ушбу ҳайвонлар сонининг кескин камайиб кетишининг олдини олиш мумкинлигини таъкидлашган, аммо ушбу сут эмизувчиларни ҳимоя қилиш бўйича зарур чоралар сиёсатчилар томонидан қўллаб-қувватланмади.\nОлимлар очиқ хат денгиз сут эмизувчиларни қутқариш учун курашда ёрдам беради деб умид қилишмоқда.\n11:20 / 07.08.2020\n08:09 / 25.04.2020\n«Уйимиз олов ичида» — Грета Тунберг инсониятни огоҳликка чорлашда давом этмоқда\n08:00 / 26.01.2020\nБританиялик сузувчи иқлим ўзгаришига қарши Антарктидадаги дарёдан сузиб ўтди


Гавҳар Худойназарова: “Мен Муҳаммад Солиҳдан маънавий қарздорман” « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n05 December 2019 - 15:12\nМен Муҳаммад Солиҳ билан Вашингтонда танишганман.\nУ ерда менга Ўзбек мухолифати аъзоси Муҳаммад Солиҳнинг шу ерда эканлигини айтишди.”Буюк миллиятчи Муҳаммад Солиҳми”, дедим…\nЧунки сайловларга келган “Бирлик”чилар бизни қўллаб-қувватлашган эди ва у ерда Солиҳ йўқ эди. Ва мен бизнинг миллатчиларимиз ва Солиҳ ўртасидаги даҳшатли жанжалларни эсладим. Ва Солиҳнинг ўзини кўриш қизиқ бўларди, деб ўйладим.\nБир куни танишим журналист аёлнинг Муҳаммад Солиҳ билан бир учрашуви бор экан. Мен у ерга Муҳаммад Солиҳ боришини билмас эдим. Биз тожик мухолифати аъзолари, Тожикистон президентлигига номзод эрим Давлат Худойназаров билан кетаётган эдик.\nАйни машинага биз билан бирга баланд бўйли, xушбичим, самурай каби оғир-босиқ бир киши ўтирди. Мен унинг кимлигини аниқлашга уриниб, йўл бўйи “бу ким” деб сўраб бордим. Ниҳоят, “бизни таништирсангизчи”, дедим.\nНиҳоят, бизни олиб кетаётган аёл. “Бу Ўзбекистон президентлигига номзод – Муҳаммад Солиҳ бўлади”, деди. Мен ўнг ва сўл тарафимга қараб, “Бир машинада икки президентликка номзод. Бу жуда кўп”, дедим кулиб…\nБиз ўша журналист аёлнинг олдига келганимизда Муҳаммад Солиҳнинг ўз халқим масаласида ёрдам сўраб, мурожаат қилишим мумкин бўлган инсон деб ўйладим. У сургунда, мен ҳам сургунда. Ва мен унга у билан тожиклар ҳақида суҳбатлашмоқчи эканлигимни айтдим.\n“Хўп, яхши, биз сизни топамиз”, деди Муҳаммад Солиҳ. Ва у “Туркистон” жамиятининг раҳбари билан бирга уйимизга келди. Мен унга этник тозалашлар, қотилликлар тўғрисидаги мақолаларни бердим.\nКаримовнинг қандайдир тушунарсиз ва инсонийликдан йироқ сиёсатини кўриб турар эканмиз, биз ёлғиз эмаслигимизни англаш учун, бир машҳур ўзбек бизни қўллаб-қувватлаши керак, деган фикрда эдим. Чиндан ҳам, бир муддат сўнгра Муҳаммад Солиҳ тожикларни ҳимоя қилиб, ажойиб мақола ёзди. Мен шахсан, ўзбек қони аралашган тожик аёли сифатида бу одам олдида ўзимни тўланиши қийин бўлган маънавий қарздор ҳис қиламан.\nМенимча у каби инсонлар билан мулоқотда бўлсaк, улар келажакда бизни бирлаштирувчи кўприк бўлишлари мумкин. Биринчи навбатда Муҳаммад Солиҳ Ватанига қайтиш керак, кейин ҳаммаси тузалиб кетади…\n“Тожикистон” Фонди Раиси


"Араал.. араал..".. янги ҳикоя Саломат Вафо - Nurzamon.uz\n"Араал.. араал..".. янги ҳикоя Саломат Вафо\nУмар мўйноқли йўқолган отларни қидира - қидира ҳориди, кун - тун от устидан тушмагани учун ҳисобларни ҳам йўқотиб қўйди. Атрофда тўронғилзорнинг кумушранг япроқлари орасидан кесма - кесма бўлиб тушаётган қуёш нурларида кузда пишиб етилган қамиш упилдириклари ва момақаймоқ тўзғоқлари сув чивинлари билан аралашиб учиб юрарди. Тўронғилзорлар орасидан кўриниб турган кўлнинг кўкимтир сариқ тусли суви, оғоч шоҳларига туташиб кетган бир парча осмон, ифорли зирага ўҳшаб қора уруғ туккан, отнинг оёғига ҳам ўралашиб ётган печакгулларнинг оғочлар танасини қоплаб ва тўқай ичидаги ним қаронғилик ҳосил қилган эди.\nАвгуст ойининг қайси санъаси эканлигини билмаслиги тайин, аммо, айни дақиқада ҳафтанинг қайси куни эканлиги эсида йўқ. Уйдан чиқаётганда энаси, уйда ун ҳалтанинг ости кўриниб қолгани, болалари шакарсиз, новвотсиз чой ичишаётганини айтиб қолганди. “Эна..сутчой ичиб туринглар” деганди от устида. Ўшанда отларни излаб топгач, бир она эчкини Мўноқ бозорига олиб тушиб, сотиб, энаси айтган озиқларни олиб келтиришни кўнглига тукканди.\nНам тупроқли жойга думалоқ доира чизди. Ўзи турган жойни доирада белгилади: орқада Аёзли овули, шарқий шимол улкан Қорақум саҳроси, шундай тумшуғининг остида ҳудудсиз дўнгалак мовийлик Орол денгизи шовулллаб турибди. Умар мўйноқли турган жой кўлнинг Борса - келмас ороли томонга туртиб чиққан ва оролга энг яқинлашган жойи океанлардаги бўғозга ўҳшаган бурун. Баҳор ойларида овул хотинлари кўлга яқин сайҳонликка чиқиб, эркаклар сўйган қўйлардан қорма, яъни шавла пиширарди. Атрофга қоврилган эт ва пиёзнинг тотли иси тутун аралаш тарқарди. Хотинлар, қизлар ярим қозонча қуйилган қора қозонларда бўғирсоқ ва қатламалар қовуриб, бўғирсоқни икки қаричча келадиган созоқ пояларига териб шакар сепиб болаларга беришади. Овул ёшуллилари ва момолари қариб ва оғир меҳнатдан саксовулга ўҳшаб қийшайиб, эгри – бугри бўлиб қолган бармоқли қўлларини осмонга кўтариб денгизга юзланарди. “Эй, эна Орол..бизни ташлаб кетма.. насибамиздан айирма..бағринг сувга.. сазан ва мойбалиқлар мўл бўлсин” деб дуо қилишарди.\nХХ асрнинг оҳирларида.. Йиллар ўтиб техникалашган даврда уруғ улуғлари дуоларининг кучи кесилдими... телба Жайҳун дарёси бу юртлардан қадамини узиб..она кўл қирғоқдан олислаб кетди. Қирғоқдаги тўронғилзорлар, қурқшаган саксовулар, шамоллар, ҳатто парлари кирчиккан сув қушлари тонгдан то қаронғи оқшомгача “Арааал...Араал..” дея ҳасрат чекишарди.\nУлар бани одамзод қавмидай учрашиб, ўйнашиб сўнг денгизнинг ҳар қисмига ва қўшни катта –кичик кўлларга тарқармиш. Қиш ойларида бериладиган тўйларида баҳшилар : Орол кўли ...кўлнинг балиқлари.. ва кетмонбош лаққалар билан бир энадан туғилганмиз дея қўбизини ғийқиллатарди. “Эй, энамиз Орол..эй..ота - буваларимни боққан Орол эгаси мойбош балиқ...шамолингни ол..бўронингни ол..” дея куйлашарди. Умар олис сайёраларнинг сезгир антенналари мисоли улкан лаққаларнинг ялтираётган бошини, дўнгалакнинг иссиқ сувида жой талашиб, бир –бирини ўтган замон подшоҳларининг улкан елпиғичи мисол салобатли қуйруғи билан сермаганда, узун ва ялтироқ мўйловларини тўлқинлар ва сувга пастлаб учадиган оқ чорлоқлар орасида илғаб қоларди.\nЙилқичи миясига келган фикрдан шодланиб қаддини ростлади: ўтган йили баҳорда сув тошганда она биялар сув оқизган қулунларининг ортидан орол томонга сузиб ўтган эди. Йўлли гарангнинг қўналғаси ёнидан орол томонга ва ўт – ўланлар ўсган дўнглик томон сўзган бўлиши мумкин.\nУлкан кенгликларда жониворларнинг ҳам атвори дейишаркан,масалан, қумда яшайдиган отлар сувсизликка чидамли, кўл ва денгиз бўйида боқиладиганлари сузишга қойим бўларкан.\nОтларни икки - уч кун излади, қум овулларидан сўраб чиқди. Мўйноқ томонлар пўрсанг барханлари томонларини ҳаварлатди. Йилқилар мисоли қанот чиқариб учиб кетгандай ном нишонсиз эди. Умар отларнинг бошига ҳар на келса Олтинкокил сабаб бўлади деб ҳисобларди. Умарнинг Олтин кокил демиш қўшни туркманлардан тойчалигида сотиб олган оқ деса оққа қизил жигарранг деса унга ўҳшамайдиган ғаройиб хол –хол тусли оти бўлиб, саҳро кенгликларининг хукмдоридай бияларга эгалик этарди.\nУмар мўйноқли сакраб отига миниб Йўлли гарангнинг кўналғаси томон от қўйди. Юзига шох шабба урилди. Тўқай ичидаги сўқмоқдан отларнинг туёқ изларини ва теззакларини қараб кетди. Икки уч йилликда қўшни овул отлари билан билан тишлашганда, номард отбоқарлар Олтинкокилнинг орқа оёғини уриб жароҳатлаган эди. Шунинг учун Олтинкокил орқа оёғини силтаб оладиган бўлган эди. Аммо.. яқин орада уюрининг изи кўринмас, сувлоққа ўтган тўнғиз, кийик, қулонларнинг ва бир ойлар аввалги ёт отларнинг излари бор эди.\nГаранг чолнинг икки - учта эски қайиқлари сувда чайқалиб турар, тўлқинлар қайиқлар ва эски пиллапояларга урилиб чаппиларди.Яқин атрофда сув қушларининг саси эшитилар. “Йўлли оға, Йўлли оға...” деди. Атрофда денгизнинг улуғвор нафаси, номаълумликдан пайдо бўлаётган, бир - бирини қувлаб кўпираётган, шалоплаётган тўлқинлар...Аммо..ҳар гал тишсиз милкини кўрсатиб, йилқичига пешвоз чиқадиган қоқбалиқдай озғин балиқчи кўринмасди. Чолнинг сув устига қурилган кулбаси эшиги қия очиқ ётар, эшикларми, эски денгизинг шўр сувидан ёрилган дераза ромларими “ғийиқ - ғийиқ” деган товуш чиқарар ва тўлқин шовурига қўшилиб олис –олисларга тараларди. Атрофдан балиқ эси, аллақаерлардаги балчиққа аралашиб шамолда учарди. Қирғоққа боғланган оти безовта кишнади. Йўллининг уйини турсиқми, аллақандай ёввойи ҳайвонлар озиқ излаб, ағдар - тўнтар этиб ташлаган эди.\nУмар мўйноқли қамишзорда ўтларни чимдиб депсинаётган оти Ойбағир ва адоқсиз кўк денгиз кўлга нигоҳ ташлади. Қорақумнинг Оролга яқин жойларда умуман қўл телефони ишламас, йигит вақт - бевақт телефоннинг соатига қараб қўярди.\nБағрига улкан сирлар яширган ҳудудсиз Орол денгизининг қай пучмоқларида пайдо бўлиб,қирғоққа, Йўлли гарангнинг қулбола қўналғаси эски - туски таҳта пиллапояларга, ёз ойларида тутган сазан, дўнгпешна, оқамур, лаққа ва ҳатто илон балиқларини қамаб қўядиган занглаган темир тўри билан тўсилган ҳовузчаларнинг темирларига тўлқинлар шалоп – шалоп аллақандай куйми, қўшиқми, аниғи ҳасрат оҳангида уриларди . Бу оҳанглар қорақалпоқ бахшиларининг Орол ҳақидаги қўшиқларини, айтимларини ёдга соларди.\n“Ҳееей, бағри ёнган Оролим..\nБоланг қани Оролим..\nҚумга тўлган қороғим.. ”\nдеб куйларди қиш ойларида тонготар овул тўйларида баҳшилар. Оролнинг абадий совуқ бағри, Қорақумнинг қақраган қучоғи, минг йиллардан бери кўчиб - кўчиб ўз бахти ва тақдирини излаб юрган элатлар ғуж жойлашган қора уйлари Қорақалпоқ овулида туғилган аёзли шамоллар, Йўлли гаранг каби эски шипончалар, лиқиллаб қолган пиллапоялар, шамол йўналишини кўрсатадиган пиёздан бўшган тўрқопларга, аллақаердан оқиб келган оқ ва мовий ранг байроқларга урилиб ғувиллар, шовуллар, иг тортар ва шунинг баробарида кимсасиз борлиқ қўйнида ғуссали ҳолат пайдо этарди.\nУмар мўйноқли недир ичмоқ бўлиб, қўлига Йўлли гарангнинг кир - чир кўна пиёласини олганда, пасур - пусур бўлиб, юқоридан устига бир бало қулади. Бир муддат кўзи кўрмай қолди. У жунли қора бало, балки, балки, шўрлик гаранг чолни еб, яна қайтиб келган маҳлуқ ола – тасир билан ташқарига отилди. Дашту - саҳроларда бўри, тўнғизлар билан олишиб чандир бўлиб кетган Умар йилқичи ботирлик билан маҳлуқнинг ортидан ташланди. Ойбағир ҳуркиб, бурун парракларини кериб юганларини шақирлатиб кишнади. Паст - баланд тўлқинлар шалпиллаб, эски таҳта супаларга урилди. Аммо йилқичи эшикда ғуссали чайқалаётган сариқ тус қамишзор, чексиз дўнгалак нурли денгиз, куз тўзғоқлари ялтироқ кўз ёш мисол булутни тўсган кулча қуёшдан бошқа нарса кўрмади. Ойбағир яна депсиниб кишнади . Умар милтиғини билан Йўлли гаранг савхоз кўчма фермалари бузилганда фермер эгаларидан арзон - гаровга сотиб олган эски ёғоч пиллапоялардан юриб, тўқайга туташиб кетадиган жойга борди. От қулоғини қимиб, қозиқ атрофида безовта айланарди. Унинг устида чивин ва пашшалар қора булутдай айланарди. Отнинг ялтироқ кўзларида дўнгалак денгиз аксланарди. Гарангнинг хонасидан қочиб чиққан маҳлуқ шу яқин ўртада..\n“Бир худо асради..”..\nЙилқичи ўткир кўзлари билан тўронғилнинг ерга яқин шохларидаги қорани, балки иккита қорани илғади. Аллақандай инграган, ингиллагандай сас атрофга тарқаларди. Шохлар силкинарди ва силкиниш баробарида ерга милт - милт қизғиш қора тусли недир томарди. Қон. Умар мўйноқли тўронғилнинг ёввоий қўшиқ куйлаётган кумушранг япроқлари остига бориб, онго - тонг қотиб қолди. Тўронғилзорнинг ҳар - ҳар жойидан кузда семириб оғирлашиб қолган тўрғайлар дув - дув учарди.Денгизнинг момоларнинг ҳазин айтимидай ҳасрати арофга тараларди. Тўронғил шохларида маймунга ўҳшаган маҳлуқлар ўтирарди.... Она бола маймун ҳозиргина бир балодан тирик қолгандай қўрқинчдан қилт - қилт титрарди. Чиғ – чиғ ун чиқарарди. Чиндан ҳам она бола маҳлуқлар аллақандай вабога учраган калласи ва қорин қисми жунлари қириб олинган ва қизил тусли жароҳатларнинг излари ялтираб кўринарди.\nУстюрт тўқайлари Африкадан ер шари бир айлангудай масофада олис бўлса, маймунлар саҳроларга қаердан келиб қолди экан. Бирор бойиган фермер сотиб олиб, текин емак бериш жонига тегиб қафасдан чиқариб юбордимикан?. Ёки Устюрт саҳролари устидан учиб ўтаётган аллақандай мамлакатнинг номаълум биологик, атом бомбаси ишлаб чиқадиган базасига олиб бораётган ҳарбий юк ташувчи учоқи ҳалокатга учраган ва маймунлар тирик қолганмикан?. Уруғ оқсоқоллари айтадиган оролдаги аллақандай сим тўсиқлар билан ўралган жойдан қочган бўлса...унга нечча йиллар бўлиб кетди. ..Маймаунлар ва бошқа жониворлар тирик қолармикан?.\nОйбағир бирдан қаттиқ кишнаб юборди. Саҳро шамоллари моторли қайиқларнинг вар - вар товушини олиб келди. Тўронғил шоҳлари ола – таъсир бўлиб, қарсиллаб синиб, маймунлар ҳам аллақайга гум бўлди. Саҳронинг ичкарисида мудраб ётган шамол қаҳр ва ваҳшат билан уйғонди.\nЙилиқичининг кўз олдига 1 синфга борадиган ўғли Омонқўзининг ўқиш китобидаги кўз ойнак таққан маймун расми остига ёзиб қўйилган “обезьяна” деган сўз келди. У беиҳтиёр ва ўзи истамаган ҳолатда она ва бола маймун ўтирган дарахт шохларига қаради.\nУмар мўйноқли ҳам бу ҳосиятсиз жойдан тезроқ кетиш учун Ойбағирга сакраб минди ва қирғоқ бўйлаб от қўйди. Йўлли гарангнинг қўналғасидан ҳали жуда узоқлашмаган эди тўқайдан устма - уст отилган ўқ товушларини эшитди. Ичида раҳмдиллик ва ачиниш вужудида аллақандай иссиқликни пайдо этди. Она бола маймуннинг жуни қирилган калласи билан баланд тўронғилнинг шоҳ – шаббасига урилиб ерга гурсиллаб тушишини тасаввур этди. Қорақумдаги саҳроси овуллари ёши улуғлари қумнинг ичкарисида, балки денгиз ўртасидаги оролларнинг бирида аллақандай мамлакатнинг биологик қуролини синайдиган яширин ҳудуди бор эдики, бу юртлар элининг бошига қайғу ва алам ўша жойдан вабодай тарқаларди, демиш эди.\nҚирғоқ қумларида от туёғи излари пайдо бўлганда ўнг тамонда Қорақум саҳролари барҳанлари ичида жимирлаб ётган кўм - кўк кўлни кўриб от жиловини тортди . Яқин – орада қум йўлдан отлар ўтган бўлиши керак, дея овоз чиқариб фикрлаб . Юзи ёришиб кетди. Отларнинг ҳеч бўлмаса излари топилганига қувонди. Қум шамоллари қулоғига шовқин – суръон, гап сўз ва кулгуларни олиб келди. Умар мўйноқли болалигидан яйдоқ отларни чопдириб юриб, бу ўрталарда кичик кўл борлигини билмаган эди. Кўл томонга от бошини буриб, икки - уч йилликда бу ўрталарда, соқолли ва кўзойнак таққан ҳарбийларни пайдо бўлиб қолганидан, энди кўл ёки бирон ташландиқ саройни кўрса ҳам ажабланмайдиган бўлиб қолди.\nКўл бўйида усти очиқ юк машина турарди. Афтидан ёш аскарларга сувга тушишга руҳсат берилмаган улар машина устида ўтиришарди. Оқ кумушранг булут карвони тўла осмон акс этган ва кўм – кўк сувда сузиб юрган калта сочи бир хил қирилган аскарларни кўрди. Харбийларнинг кийимлари бир четда уйилиб ётарди, эҳтиёткор Умар Ойбағир бошини денгиз томонга буриб кетди.\n“Ҳар қалай харбийлардан узоқ юриш лозим, балки қўшни давлат чегара қўриқчиларимикан?. Болалигидан кенг саҳролар, ададсиз қум барханларининг эгаси бўлиб ўсган йилқичига, азалий сокинлик бағрига чўмган, баҳорда дала гуллари лолақизғалдоқ, намозшомгул, исриқ, номини билмайдиган ноформон ва баҳмал гуллар очиладиган далаларнинг тиртимлиги бузилганлиги ва машина мотори саси ва сигналлари куфрини қўзитарди. Бу ерларда ора – сира учраб қоладиган харбийлар, орқасидаги тўрва ҳалтага турли балиқ консерваси ва буханка нонлари солиб олган шубҳали газ, нефт ва олтин кони изловчиларини кўрганда, тўқайзорга кириб яшириниб турарди. Улар кўтариб юрган милтиқлари бир кун отиладида.”\nОйбағир билан тўқайнинг жангалзорга туташиб кетган жойига етганда тўҳтади. От ҳам безовта пишқириб депсиниб, юганини шақирлатиб пишқирарди. Йўлда тиконли жангалзор тиконлари юзи, қулоғи, қўл – оёғини тирнаб, юз - кўзи ачишиб ловулларди. Юз – кўзини тикан ва шохлардан паналаб, Йўлли калнинг қўналғаси тамон кетиладиган сайҳонликка тушган сўқмоққа бурилганда, от чўчиб, кўк сари сакради. От жиловини торса-да, беш - олти метргача тўҳтамасдан орқага тисралиб борди. Чор – атрофга таралаётган акиллаш, вовулашдан отнинг устида ўтирган бўлса юрагига қандайдир оғриқ оралади..\nУмар мўйноқли ҳаяжонланиб, асабийлашадиган чоғларида тамоғида бир нарса қолгандай “имм...имм” дея тамоғини қирди. Майдонда йигирма - ўттиз чоғи катта - кичик, жунли ва жунсиз думи, қулоғи кесик итлар, бир шохи синган серка бошлиқ кичик сурувча келадиган, аллақандай сеҳр - тилсим жодусига учраб бир жойга йиғилиб қолган қўйлар, бир - бирини сузар ва орқасига ёнбошга юриб, илтижоли маърашарди. Майдон четида қулоқлари кесилган, туёқлари чопилган ўн беш чоғли хўтиклар тилсимлангандай туриб қолган, уларнинг иркит, сарғиш жунлари орасидан шамол ғувиллаб ўтарди. Отлиқ ҳайрат ва қўрқинчдан қараб қолди, у шунча йил Қорақум саҳроларида яшаб, яхши - ёмонни кўриб, бундай қўрқинчли, аянчли ва жирканч манзарани кўрмаганди.\nУмар мўйноқлининг қорин ташвиши, уй ичи ва отларнинг бўшловга ҳайдаш каби ибтидоий заруратлар, ортиб борса қўшни овулда тўйда тўйиб ичиб ағанаб қолган чоғларида, оти ҳеч янглишмай овулини топиб келиши фикри ўрнашган мия ва тафаккур мезонларига кўрган манзараси тўғри келмаётганди. Йилқичининг ҳолатидан ва эгасиз қўйларнинг тақдирига бўлган қизиқиши устун келиб ярадор, жабрланган ҳайвонларга яқин борди. Бурнига ўлган эшакнинг қуланса хидига мангзаган бад бўй урилди. Шундагина шохлари буралган қўчқорларнинг ва жажжи териси жингалак ялтираётган қўзиларнинг қорнида, танасининг аллақайси аъзолари устида қизғиш ялтираётган жароҳатларни кўрди. Аммо.. сурувдан на сас ва на садо чиқарди. Бир вақтлар худо яшаш учун яратган бу жониворлар гўё қадим замонларнинг нафаси ўткир қориларнинг дам урилган сувини ичгану, жодуланиб қотиб қолган эди.\nБирдан вабога учраган қўйлар ва итлар тўдаси қўзғолиб, недандир ҳуркиб ўтакаси ёрилиб қоча бошлади. Умар мўйноқли аранг отини четга тортиб қолди. Куз қуёши кўкда ҳудудсиз кенгликларга ҳасратли боқар, момақаймоқлар мезонлари рангсиз булутлардай тўзғирди. Тўқайнинг аллақаерида сув ўрдаклари “ғақ - -ғақ ” дея йўқолган жўжасини чорларди.\nАқлсиз ва қутурган итлар ва қўй суруви жондор қувгандай югура кетди, аммо уларнинг ҳаракатланиши ғалати бўлиб, бу худо қарғаган ҳайвонлар ё олдинга, ёки орқасига чопарди.\nЙилқичи яна анқайди, Ойбағир бўрини ҳидини олгандай безовта депсинди. Умар мўйноқли қирнинг баландроқ жойига чиқиб, ҳали кўрган қатл кундасидан қутулган жонворлар майдонига боқди. Гўё майдон кучли магнит тўлқинларига бўйсунгандай жароҳатланган, шикастланган, қутурган пода турган жойида яна қотиб қолган, чор - атроф қўйларнинг, итлар ва ҳўтикларнинг ўлим олди ҳасратли ингроқ, илтижоли маърашига тўлиб кетганди.\nОвулнинг ёши улуғлари айтувича.. 1966 йиллар овуллар болалари орасида сариқ касал кўпайиб, Мўйноқ туман касалхонасида шундай ҳасратли ингроқ ва ўлим олди ҳирқироқларга тўлган экан. Сариқ касалига учраган бемор болалар кўплигидан туман ва овул элат кенгашига қарашли касалхоналарда ҳам жой қолмаган экан. Бу қўйлар суруви ҳам аллақандай номаълум дардга учраган кўринади.\nТўқайнинг одам оёғи етмайдиган ичкарисига янги яшил ва олча рангга бўялган кемпинглар қурилганини кўриб ҳайртада қолди. Хоразмлик ва қорақалпоқ фермерлари Мўйноқнинг олис тўқайларига ҳам етиб келишибди. Овул кенгаши ҳар йили уюштирадиган навруз байрами йиғинида устюрт кенгликларида 500ми – 1000 гектар ери бор Солотин фермернинг югурдаклари: куздан бошлаб.. дунёнинг ҳар жойидан сайёҳлар... европами, Арабистондан келиб сайғоқ овлашади...деганди.\nЎғлининг китобидаги эртакларидагидай айиқчами ёки меҳнаткаш қумурсқанинг уйидай иҳчам уйлар овга келадиганлар учун қурилган эди. Йилқичи оға бошлаган саҳро қуёшига ҳавотирли қараб отига қамчи босди. Ичидан алам, қаҳр тошиб чиқди: агар Олтинкокилни топадиган бўлса, ярамас тўриқни аҳта қилдиради...Ўтган баҳордан бери куйикиб, айтса биров ишонмайди, Қорақум ва Устюрт саҳроларига сочилган қозоқ овуллари атрофида бўшловда юрган биялари ўтида куйиб тунлари саҳронинг у бошидан бу бошига чопиб чиқарди.\nЙилқичи Орол ташлаб кетган тузли оқ шўрҳок ерларда от чоптириб кетди. Беш ўн йил олдин кўл бўйида дарахт экиб юрган хорижлик одамларни, тўрва ҳалтали соқоллларини кўрганди. Ям – яшил бўлиб қолибди. Оппоқ туз билан қопланган майдонларда жуда баланд ўсмаган бутасимон ўсимликлар ва оғочларнинг барглари оппоқ туз билан оқариб қолган бўлсада, шамолда учиб гўё тузли кўз ёшларини тўкарди.\nЙўлли гарангнинг қайиқларининг бири олиб денгизнинг қирғоққа урилаётган тўлқинлари билан олишиб, Бораса келмас оролига қараб сузиб кетди.Бугунги кунда Оролнинг суви қозоннинг ўртасида қолгандай бир ҳовуч қолган, баҳор ва куз ойлари сув кўтарилиб ва қайтган чоғида овулнинг моллари ва баъзан отлари орол тамонга ўтиб қоларди. Эллик йилликлар нари берисида Аму дарёнинг суви денгизга қуюлмаётгани учун кўлнинг суви кўкимтир бўлиб, сокин сатҳида сув ости ўтлари тарам –тарам бўлиб сузар ва кўм – кўк осмон акс этарди. Умар абжир америка хиндулари каби чаққон – чаққон эшкак эшиб, қачонлардир совет даврида қурилган кўп қаватли уйлар, мактаблар, саройлар ҳаробаларига жуда яқин борди. Орол ҳудуди катта бўлмагани учун йилқичи Олтинкокил етовидаги уюрни кўриш учун ғайрат билан эшкак эшарди.\nШаҳарчанинг шамол, ёмғир ва қуёш таъсирида нураган деворлари, занглаган темир – терсаклари, ҳатто вертолётларнинг қўниш йўлакчалари маҳаллий халқ печак ўт дейдиган чирмовиқ қопланган деворлар узра ғалати: яшил, сариқ, қизил қушлар учиб юрарди. Бу қандай қушлар бўлди?. Яқин орада номсиз - нишонсиз ўлиб кетган одамларнинг қафасдан қочган ёввойилашган қушларимикан?. Умар мўйноқлининг қирғоқдаги ғайрати ва кўтаринкилигидан асар қолмади, у Йўлли гарангнинг пачақ қайиғи билан оролни бир айланиб чиқдики, отлар учар тулпорлар мисоли қанот чиқариб ер юзини тарк этгандай кўринмасди. Маҳаллий халқ Борса келмас дейдиган оролга тулқин мисол урилаётган денгиз қариб кучдан қолган, сочлари оқ, оёқ – қўллари қариликдан минг тиришган кампирдай аста мажолсиз ва рухсиз тебраниб қўярди. Қорақумнинг минг йиллардан бери эгасиз ва кимсасиз кенгликда яшайдиган қуёши ботишдан олдин қаҳр ва таҳдид билан саҳрога киноялими, аламли боқарди. Йилқичи яна ғайрат билан эшкак эшиб қирғоққа яқинлашди. Қулоғига Ойбағирнинг қувончли кишноғи урилди: овулга кетишда вабога учраган қўйлар суруви ва дайди ҳарбийларнинг кўриши мумкинлини ўйлаб юраги увишди. Сўққабош чолнинг қайиғини қозиққа боғлаб, лиқиллаган ёғоч пиллапоялардан юқорига чиқиб кўрган манзарасидан ҳайратда қолди. Ойбағирнинг ёнида йигирма чоғли отлар йиғилиб турарди. Бия, тойчоқларнинг бутун вужудидан, узун қуйруқларидан сув томчиларди. Олтинкокил сувдан энди чиққан тойчоқларини эргаштирган бияларнинг атрофида мағрур кишнаб, қулоқларини динг этиб айланарди. Шундагина Умар мўйноқли Олтинкокилнинг терисини жароҳатлар қоплаганини, териси қирилганини, чап сағринидан қон томчилаётганини кўрди. Бошидаги телпагини қамчиси билан кўтарди ва ҳорғин жилмайди.\n“Олтинкокилим.. ўзинг кўкламда туғдирган тойчоқларингни эргаштириб келибсанда..Шунга неча кун йўқолиб кетдингми, йўлларда бўри – шақолларга дуч келдингми.. воҳ Олтинкокилим..тойчоқлар кўл сувидан нетиб ўтди экан”..\nБаҳайбат тулпор гўё йилқичининг қувончини англагандай тупроқларни чангитиб кураб, узун бўйнини бир тамонга қийшайтириб, супачадай келадиган кенг яғринларини ялтиратиб, Ойбағир етовида йўлга тушди. Йилқичи бияларга эргашган тойчоқлар ҳоримаса, йўлда оёқ илмасдан овулга етишни мўлжаллади.\nДупур –дупур ерни титратиб, зириллатиб тойчоқлар ҳам ҳийиллаб чанг – тўзон кўтарган куйи эргашди. Умар Ойбағир билан тенг чопаётган Олтинкокилнинг шамолда учаётган ғаройиб қизғиш оқ кокилларини ва узун тумшуғини кўрар,ўзи эгардан бир оз кўтарилган куйи, кенгайиб бораётган йўллар, учаётган қушлар, қуёнлар, юмронқозиқларни кўриб борарди. Олисда кўзига вабога учраган қўйлар суруви кўринди. Қўйлар йўлнинг қоқ ўртасига келганда ҳақиқий вабога учраганини намоён этгандай қотиб қолишди. Йилқичи жонҳалак учиб бориши мабойнида йўлнинг икки тамонидан қайси тамонга от солса бўлар экан, деган фикр узуқ – юлуқ ўтарди. Ва бирдан ярадор қўйлар, қорин терилари тикилган ҳўтиклар тўпининг изига тисарилиб... орқага юриб, йўлнинг қуйисига тушиб кетганини кўрди. Вабога учраган қўйлар турган жойини Олтинкокил ва Ойбағир тасира – тусур босиб ўтишди. Йилқичи онасидан айрилган қўзидай маъраётган ва ҳангратган ҳўтиклар тўпининг ёнидан шамолдай елиб ўтди. Ярадор қўйлар тўпи чанг – тўзон пардасининг ичида қолди. Денгиз яқинлигидан ернинг зириллашига, отлар дупурига сувлоқдаги ўрдаклар, суви қушлари пар – пар учарди. Саҳро осмони отларга раҳм қилгандай, гўё саҳро бағрида содир бўлаётган ғалати манзаралардан ҳайратланиб ботишни унутиб қўйгандай уфқ ва ер оралиғида қип – қизил баркашга айланиб қолган эди. Кўп ўтмай қулоғига аллақандай шовур урилди:бу садони қачонлардир Ойбағирни аравага қўшиб район марказига май байрами тантаналарига борганда одамлар кўчаларга намойишга чиққанида эшитганини хотирлади. Олисдан қизил шиор осилган юк машиналари коллонаси кўринди. Умар мўйноқли отининг жиловини тортишга мажбур бўлди: отлар ва изидан келаётган отлар, тойчалар тезлигини пасайтиришди. Юк машинасига ғалати юклар ортилганди. Машинанинг ортида ҳали..ҳали..Умар келишда сувга чўмилмасдан ўтиргани ёш харбий йигитлар “вой..устоз..”лаб йиғлаб келишарди. Йилқичи тўҳтади: “укалар йўл бўлсин, нима бўлди, сизларга”...ва бирдан машина устида таҳланган қизил қутиларга кўзи тушди. “.сувга чўмилган камандирларимизнинг ҳаммаси ўлди”. “Қайси командир, нега ўлади?”. Умар йилқичи машина устидагилар уст –устига таҳланган қутилар тобутлар эканлигини энди англади. “Ҳувв..кўриниб турган мовий кўллар, кўл эмас, оролдаги химиявий бомбалардан пайдо бўлган сув ўралари экан..ааа..ааа..”. “Бандалик, ука..бандалик. ўтовга борсангизлар қўноқ этай..”. Ёш зобитлар унинг саволига жавоб берадиган аҳволда эмасди. Юзлари мотамли эди. Улар яна йиғлаб, бурнини тортган куйи машининг изидан боришар, фақат керза этикларининг “дуп - дуп” саси эшитиларди.\n“Йигитлар кўмак керакми?”.\nЙилқичининг товушини саҳронинг дайди шамоллари учириб кетди. Ёш аскарлар бўзлаган куйи аллақандай ҳарбий қўшиқни айтиб боришар ва ҳар бири сувга тушиб ўлган офицер кийимларини таёқларга илиб олишган эди. Зобитларнинг оқ рангдаги ич кийимлари шамолда учиб, олислардан мотам байроқларига ўҳшарди.\n“Ким эди..уларни бу куйга солган?”.\nУмар мўноқли оловли қуёшдан қонталаш баркашга айланган офтобга қараган куйи, Ойбағирга, қўпироқ Олтинкокилга “ҳаҳ..ҳаҳ..” дея ҳитоб қилди. Отлар, биялар, оёқлари узун – узун тойчоқлар тумшуқларини осмон сари кўтариб учиб кетди. Шамол, дупур..дупур. от туёқлари...олисда қорайиб кўринаётган қора уйларми, туғларми,тўронғилзорми..элас – элас кўзга ташланар, йўл кенгайиб – кенгайиб борарди.\nДупурлар.. ҳансироқлар оқарган кўзлар.. кўпикли тумшуқлар... учиб борарди. Қанча чопганини билишмасди, йўлнинг баланд жойларида сув тошиб ташландиқ бўлиб фермерлар унутиб қолдирган машина ғилдираклари тартибсиз ҳолатда юмаланиб келарди. Дигирчаклар янгимикан.. айланиш боробарида қуёшда ялтирар, тупроққа беланар ва яна йўлга тушарди. Отлар тўпи бир оз секинлашди: Умар от устида ҳайратдан қотиб қолди. Ҳар пешин қайнар булоқлар устида йиғиладиган улкан лаққалар мисоли юк машинасининг дигирчаги мисол улкан оғизи билан қуйруғини тишлаб..тошаётган сув билан юмаланиб келарди. Тирик ғилдираклар.. сув тошаётган баланд қирғоқда пайдар – пай пайдо бўлар, сувлар сачрар, ялтирар, фонтан каби ҳар ёнга отиларди. Йилқичи бу мислсиз гўзал, маҳобатли ва сирли манзарани кўриб ҳайрону –лол қолганди. Афсус, унинг телефони бу ғаройиб нурли манзарани суратга оломайдиган кичик ва арзон қўл матаҳи эди.\n“Ой..бўврим..”.. ер ости бўлоқлари тоша бошлаган..бутун борлиқ шаршараси...шарловуқи ботаётган қуёшда ялтираб миллион – миллион зарраларга айланарди... тўлқинланарди. Саҳронинг шаршара тошган мангу кенглигида улкан тулпорар, меҳрибон биялар ва қизиқувчан тойчалар чопиб чопиб боришарди.\n1 октябрь – 30 октябрь 2016 йил


«Tashkent City» қурилиши сабабли катта оила...\n20.06.2018 14:02 0 5401\nҲозирги кунда ўзининг янгича кўринишли лойиҳаси билан тилга тушган «Tashkent City» халқаро ишбилармонлар маркази қурилиши аллақачон бошлаб юборилган. Ушбу лойиҳа билан собиқ тадбиркор ва ҳозирги ҳоким Жаҳонггир Ортиқхўжаев шахсан шуғулланмоқда. Бунёдкорлик яхши нарса.\nҚурилиш бор жойда бузилиш бўлади, албатта. Айниқса, шаҳар жойга битилган қисмат шундай. Янги нарса қурилиши учун эскилари бузилади. Аммо эскини бузмай туриб, янгини қуриш ҳам ярамайди. Шайхонтоҳур тумани ҳокимлиги ана шу нақлдан сал бехабарроқ шекилли. Таҳририятимизга айнан «Tashkent City» қурилиши бошланган Ўқчи маҳалласида яшовчи бир онахон мурожаат қилди. Айтишича, қурилишнинг ўртасида унинг уйи бузилмай қолиб кетган. Воқеани ўрганиш учун йўлга чиқдик.\n«Tashkent City» сабабли ушбу ҳудудда кўп бинолар ва уйлар бузиб ташланди. Бузилган уйларнинг соҳибларига янгиларини тақдим қилишди. Ҳамма хурсанд, ҳамма рози. Лекин Мағзума Алимхўжаева негадир норози эди. Унинг мурожаатига қулоқ тутдик (видеони кўринг).\nХуллас, «Tashkent City» қурилиши бошлангач, бузилган уйлар эгаларига янгилари берилган. Бу табиий. Лекин бу онахонники ҳалигача бузилмаган, чунки унга уй бериш режада йўқ ҳозирча. Кинода айтади-ку, «дакимент чатақ». Ҳудудий комиссия мазкур уйга келиб, шароит билан танишган, уй соҳиблари билан гаплашган, муаммони ўрганган. Бироқ иккинчи гуруҳ ногирони ҳисобланмиш Мағзума Алимхўжаева катта ҳовлисининг ўрнини босадиган уй сўрагани учун ҳозиргача бу муаммо ҳал этилмай келинмоқда.\nТасаввур қилинг, февраль ойидан бери бу ерда электр энергияси узилган, сув йўқ, газ ўчган. Атрофи бузилиб, торайган ҳовлида яшаётган оила ҳар куни чанг-тўзондан нафас олади, катта-катта машиналар ва бошқа қурилмаларнинг овозидан уйлар ларзага келади, ойналар зириллайди, худди лава ўчоғига тушиб қолгандай...\nУмид қиламизки, Тошкент шаҳар ҳокимлиги, Шайхонтоҳур тумани ҳокимлиги ва бошқа мутасадди ташкилотлар мазкур муаммони вақтида ва ижобий ҳал қилади.\nТошкент мурожаат Tashkent City Жаҳонгир Ортиқхўжаев