Langileen segurtasuna bermatzeko, neurriak areagotu dituzte enpresetan - Uztarria (Azpeitia)\n2020ko mar. 16a, 18:58\nAzpeitiko enpresetan ere eragina izan du koronabirusaren pandemiari aurre egiteko Espainiako Gobernuak ezarritako alerta egoerak, eta lantegietan hainbat neurri hartu dituzte beharginen segurtasuna babesteko. Lanpostuetara joateko etxetik irteteko baimena eman du Espainiako Gobernuak, eta enpresa gehienek lanean jarraitzen dute. Hala ere, aldi baterako tailerra ixtea erabaki duenik bada, esaterako, Azpeitiko Sarrallek aste honetan "behintzat" itxita izango ditu lantegiak eta bulegoetako langileek etxetik jardungo dute.\nLanean jarraitzen duten enpresa askotan, aukera dutenek etxetik lan egitea ahalbidetzeko neurriak hartu dituzte, eta kasu batzuetan, dagoeneko horretarako baliabideak ere jarri dizkiete langileei. Egoera une batetik bestera aldatzen ari dela-eta unean uneko babes neurriak eta erabakiak hartzen ari direla aitortu dute hainbat enpresatan.\nSarrallen, bulegoetako langileak bakarrik ari dira lanean, eta horiek, etxetik. Leire Elguren Sarralleko marketin eta komunikazio arduradunak Uztarria-eus-i adierazi dionaren arabera, tailerrak ixteko erabakia hartu du enpresako zuzendaritzak. "Datorren astean nola antolatuko garen astean zehar erabakiko dugu, egoeraren arabera eta beti gure langileen osasuna bermatzeko helburuarekin".\nBestalde, Bielek hainbat neurri hartu dituela bai, baina neurri horiek enpresako langileei bakarrik jakinaraztea erabaki du.\nElmubas Ibericaren kasua bestelakoa da. Etxe-animalientzako jana egiten du enpresa horrek, eta produktu horiek "oinarrizko produktutzat" jotzen direnez, ez daukate ekoizpena eteterik. Neurriak hartuta, baina lanean jarraitu beharra daukatela ziurtatu diote enpresa horretako ordezkariek Uztarria.eus-i.\nELA eta LAB sindikatuen argibideak\nAlarma egoerak langileei sor dakizkiekeen zalantzak argitzeko helburuarekin, hainbat argibide eman dituzte ELA eta LAB sindikatuek.\nBi sindikatuen arabera, enpresariek betebeharra dute langileak koronabirusaren aurrean babesteko eta lanpostu bakoitzerako prebentzio neurri egokiak hartzeko. Nabarmendu dute ahal den lan guztia etxetik bideratu behar dela, eta aurrez aurreko harremanak soilik ezinbestekoa den kasuetara mugatu behar direla. Langileek lantokira joan behar duten kasuetan, jendearen pilaketak "bai ala bai" saihestu behar direla nabarmendu dute, gainera.\nLanaren izaerarengatik pentsonatik pertsonarako gutxieneko tarteak gordetzea ezinezkoa balitz, "babes neurri indibidualizatuak" exijitu behar dituzte langileek, besteak beste, osasungintzan eta zahar etxeetan. Horrez gain, "bereziki sentiberak diren pertsonak —arnas-aparatuko edo bihotzeko gaixotasunak dauzkatenak, haurdun dauden emakumeak edo hauekin harremanetan dauden pertsonak—" zaintzearen garrantzia azpimarratu du ELA sindikatuak, enpresei "exijituz" langile horiek etxean geratu ahal izatea. Neurri horiek betetzen ez diren kasuan, lana geldiarazteko prozedura hasi beharko litzatekeela adierazi du sindikatu horrek.\nZaintza betebeharrengatik lanera joan ezin duten langileei enpresek erraztasunak eman behar lizkiekeela uste dute bi sindikatuek. Kasu horietan, behar besteraezinengatik ordaindutako baimena jasotzea ahalbidetzen duen LE 37.3.D artikulua ezartzeko aukera dagoela gogorazi du LABek.\nEnpresak ekoizpena eten eta langileak etxera bidaltzea erabakitzen duen kasuetan edo lanaldia moldatzea erabakitzen dutenetan baldintza guztiak argi eta idatziz jasota uzteko aholkatu dute bi sindikatuek. Oporralditik egunik kentzerik ere ez onartzeko esan diete langileei.


Sexua erlojuaren menpe — Gaztezulo\nSexua erlojuaren menpe\nSexua erlojuaren menpe https://www.gaztezulo.eus/albisteak/sexua-erlojuaren-menpe https://www.gaztezulo.eus/albisteak/sexua-erlojuaren-menpe/@@download/image/23p18-1.jpg\nNoiz nahiago dugu sexua egin? Eta noiz egiten dugu benetan? Zein urtarotan dugu sexurako gogo gehiago?\nHona hemen erloju nazkagarriaren diktaduraren soinu petrala. "Berandu noa", "Ez dut hau edo beste hura egiteko astirik", "20.00ak arte ezin dut"\nGutxi batzuek baino ez diete denboraren orratzei ihes egiten. Gure bizitza erloju erroldaia da, eta orratzek sexua ere noiz egin behar dugun esaten digute. Zoritxarrez!\nNoiz egiten da, gehienbat, sexua? Gauez. Zinezaleak bazarete, konturatuko zineten filmetako larru jotze "zoragarriegiak" gauez egiten direla batik bat. Eta egia da; jende gehienak nahiago ditu sexu harremanak gauez izan. Halaxe dio, behintzat, orrialdeotan jasotako inkestak. Baina inkesta horren arabera, "gauzaleak" adina dira, ia-ia, beste une batzuetan sexua egin nahi dutenak. Kontua da askok eta askok gauez baino ez dutela astia: bazkalostean eta lantokira korrika abiatu baino lehen di-da egin behar al da? Edo klase artean, bestela? Momentuotan egiteko aukera badago, noski, baina erlojuaren diktaduraren menpe, askok nahiago dute sexu saioak gauetara mugatu.\nAitzitik, gaua ez da sexu jolasei ekiteko unerik egokiena. Egun osoa lanean edo liburuartean pasatu ondoren, jendea nekatuta egoten da edo bestela, logurea izaten du. Gizakion ziklo biologikak ikertu dituzten hainbat adituren arabera, goiza da sexua egiteko unerik onena. Adituok diotenez, sexu nahia pizten duten hormonek testosterona gizonezkoetan eta estrogenoak emakumezkoetan- gailurra jotzen dute 07.00etatik 12.00etara bitartean, eta 18.00etatik aurrera, berriz, beheraka hasten dira. Lo egin ondoren, bestalde, gorputza indarberrituta dago. Hortaz, badakizue, goizeko lehen orduak dira sexurako momenturik egokiena. Baina\nnor dago goizago esnatzeko prest? Adituek diotenari erreparatuta, oso jende gutxi. Hau marka!\nErlojuaren botere ahalguztidunak, hala ere, baditu bestelako ondorioak. Izan ere, teorian, sexua berdin-berdin egin liteke astelehenean edo larunbatean, ezta? Are gehiago: "astelehen" gogor horietako bat jasan ondoren, ba al da sexu saio gozagarri bat baino ezer hoberik? Teoriak, baina, ez du zerikusirik -berriro ere- errealitatearekin. Sexologoek diotenez, gaur egun, sexu harremanak asteburuetara eta opor edo jai egunetara mugatuta daude. Ostegunetan ere gora egiten omen dute. Gainontzekoan, ezer gutxi. Lan egin beharra, etxeko lanak eta bestelako ardurak sexuaren etsai porrokatuak dira. Horregatik, betebehar horiek denak murriztu egiten direnean, astia dugunean, asteburuetan esaterako, sexu harreman gehiago izaten ditu jendeak. Tik-tak, tik-tak, tik-tak\nerloju madarikatua pikutara bidaltzeko aukera izango bagenu!\nUrria aldera jo ta fuego\nZenbait adituren hitzetan, sexua egiteko garairik onena uda bukaera eta udazken hasiera izan ohi da. Antza, urtaroek eragin handia dute gizonaren gogoan, eta esaterako, neguan sexurako grinak behera egiten du. Emakumeengan, aldiz, ez dute hainbesteko eraginik. Beraz, aste hauek primerakoak izan daitezke. Hala ere, ba al da sexu jolasetan aritzeko urtaro txarrik?\n'Lautan Hiru' antzerki jaialdia datorren astean abiatuko da


Mark 13:33-36 - Be on guard! Be alert! You do not know - Bible Gateway


Zorionak eta urte berri on, Natalia Ros-en eskutik | Gasteiz Kultura\nFORMATUAK ILUSTRAZIOAK Zorionak eta urte berri on, Natalia Ros-en eskutik\nZorionak eta urte berri on, Natalia Ros-en eskutik\nNatalia Ros ilustratzaile gasteiztarrak Go Gasteiz Kultura zoriondu du Gabonetarako\nNatalia Ros Bartzelonan bizi den ilustratzaile eta printmaker gasteiztarra da. PRINT IS NOT DEAD! da bere marka txikia eta bere proiektu handia. Linograbatuaren / blockprinting-aren teknika lantzen du, eskuzko estanpazioaren bidez. Batez ere paperean estanpatzen du, jatorrizko lanak eta serie oso mugatuak sortuz, bai eta ehungintzan ere, metroko oihalak, mahai-zapien bildumak, esku-poltsak eta kamisetetan estanpazioak eginez.\nEskuzko lana, ekoizpen txikiak, iraunkortasuna eta tokiko merkataritza defendatzen ditu. Naturak inspiratzen du, batez ere itsasoak ezkutatzen duen guztiak.\nNatalia eta bere lanarekin Gabonak zoriondu nahi dizkizuegu Go Gasteiz Kulturan egunero gurekin egoten zareten guztioi. “Zaindu zaitez eta zaindu zure ingurua!“


ANTI-ERESERKIAK | El Correo\nProtagonismo hartzen duen bakoitzean bezala, agerian geratu da espainiar herritarren artean dagoen desadostasun sakona ereserkiaren inguruan\nROBERTO MOSO Lunes, 26 febrero 2018, 00:05\nEuskaltzaindiaren hiztegiaren arabera, hauxe da ereserkiaren definizioa: «Hotsandiko kanta, bereziki aberriari eskainia».\nHotsandikoa izan, bai, Marta Sanchezek sortutakoa bere Espainiako himnoaren moldaketarekin. Era batean edo bestean protagonismo hartzen duen bakoitzean bezala, agerian geratu da espainiar herritarren artean dagoen desadostasun sakona horren inguruan.\nZazpi urte inguru izango nuen nik lehendabizi himno bat kantatzera behartu nindutenean. Ramoncinek egun hauetan aitortu duenaren antzera, nik ere, ikasgelara sartu baino lehenago, Jose Maria Pemanena abestu behar nuen: «Viva España, alzad los brazos hijos del pueblo español, que vuelve a resurgir. Gloria la Patria, que supo seguir, sobre el azul del mar, el caminar del sol». Gustuko nuen orduan Espainiako mapa itsaso gainetik ibiliz imajinatzea eguzki ibiltari baten atzetik... baina ez. Geroago, Amerikako konkistaz ari zela ohartu nintzen.\nAre eta ulertezinago egiten zitzaidan segidan zetorren esaldi hau: «Los yunques y las ruedas cantan al compás del himno de la fe». Hippyen garaikoa izatekotan guztiz ulergarria izango litzateke: azido baten eraginez sortutako hitzak izango ziren, dudarik ez, baina irakurri dudanez, 1928. urtean egindako olerkia omen da, Primo de Riveraren diktadurapean.\nBaina ikasleen artean bazegoen autoretza ezezaguneko beste bertsio bat: «Franco, Franco, que tiene el culo blanco, porque su mujer, lo lava con Ariel...». Anti-ereserki honek gizon-emakumeen arteko berdintasunaren iragazkiak gaindituko ez bazituen ere, nolabaiteko hausturaren jabe sentitzen ginen, garai hartan zertaz ari ginen ez bagenekien ere.\nBigarren Errepublikako ereserkiak bazituen bere hitz ofizialak, baina oso herritar gutxik omen zekiten taxuz kantatzen. Gehien zabaldu zen bertsioa, ordea, «si los curas y monjas supieran...» leloarekin hasten zen, gero garapen ezberdinekin (eta gordinak guztiak) osatua izateko. Kasu honetan anti-ereserkiak, legezkoa baino askoz ezagunagoak omen ziren.\nIrakurri dudanez, Espainiarekin batera lau estatu dago, mundu osoan zehar, hitz ofizialik gabe. Izan diren saiakera guztiek porrot egin dute.\nGurean ere, «Eusko Abendaren Ereserkia» zen hautatua, EAJk gehiengo osoa zeukanean. Aldebatekotzat hartu zuten beste alderdiek. Izan ere, hitzik gabeko himno ofiziala izan baino lehen, jeltzaleena zen eta Sabino Aranak idatzitako «Gora ta Gora» izeneko hitzekin kantatua zen. Laboaren 'Txoria txori' edota Sabino Lopez de Gereñoren 'Ikusi Mendizaleak' benetako ereserki -edo anti-ereserki, nolabait- bihurtzen ari dira.\nPirinioetatik behera, 'Els Segadors' da gehien abesten den himno ofiziala. Salbuespen bakar bat da, oso ereserkizale ematen ez duten herrien artean.\nEreserkien handikeriari erantzunez, badira beste 'anti-ereserkien' eremu politak. Nire kuttunenak: Jimi Hendrixen 'The Star-Spangled Banner'-en bertsioa 1969ko Woodstock jaialdian –Vietnameko guda lurrinez osatuz– eta Sex Pistolsen 'God Save The Queen' abestia, 1977. urtean, Ingalaterrako erreginaren zilarrezko ezteiak ospatzen zirenean hain zuzen: «God save the queen, The fascist regime, They made you a moron, Potential H-bomb».\nBaina ikusiak ikusita, hobe ideiak ez ematea.\nJimi Hendrix, Francisco Franco Bahamonde, Ariel, España\n2018ko opor-programa eta Gasteiztxo programa kontratatzeko dosierrak onetsi ditu Udalak Agur betiko


GIZA ESKUBIDEEN KONTSEILUAREN 5. BILERAN UNESCO ETXEAREN PARTE-HARTZEA\nUNESCO Etxea GKE bat da, eta ECOSOCen erakunde aholku-emailea. Hori dela-eta, Giza Eskubideen Kontseiluaren batzarretan parte har dezake bere bitartekari-lana hobeto egiteko; gizarte zibilaren eta nazioarteko esparruaren arteko bitartekari-lana, alegia.\nParte-hartze hori bi ekintzaren bitartez gauzatu da: ekitaldi paralelo bat antolatu zen batzarretan zehar, eta Written Statement (idatzizko aldarrikapen) bat aurkeztu zen “Global Campaign on the Human Right to Peace” (“Kanpainia globala Bakerako Giza Eskubidearen alde” izenburupean.\nBosgarren Batzarraldia ekainaren hamabian hasi zen. Egun horretan Palais de Nations-era –hots, Kontseiluaren egoitzara– joan zen UNESCO Etxea, eta ekitaldi paralelo bat egin zuen: “Global Campaign on the Human Right to Peace” (“Kanpainia globala Bakerako Giza Eskubidearen alde”) . Ekitaldiko burua Mikel Mancisidor izan zen; alegia, UNESCO Etxearen zuzendaria. Hark irekiera-hitzaldia egin zuen, eta azpimarratu zuen oso garrantzitsua dela gizarte zibila bakerako giza eskubidearekiko sentsibilizatzeko ahaleginak etengabeak izatea.\nHauek izan ziren mahaiko beste kide batzuk: Karmelo Faleh irakasle jauna, Nazioarteko Zuzenbide Publikoko irakaslea Las Palmas de Gran Canariako Unibertsitatean; Susan Mathews andrea, Giza Eskubideetarako Goi Komisiarioko Bulegoko ordezkaria; Alfred de Zayas jauna, American College of Switzerland-eko irakaslea; eta Thomas E. McCarthy jauna, Torturaren Kontrako Mundu Erakundeko eskubide ekonomiko, sozial eta kulturaletako programaren managerra.\nMahaiko kide guztiek parte hartu zuten, eta zenbait alderdi azpimarratu zituzten bereziki; GKE-ek –hala nola, UNESCO Etxeak AEDIHReb eskutik– bakerako giza eskubidea aitortua izan dadin egiten duten ahalegina, eta azken horrek duen lotura zuzena eta inplikazioa, bai giza eskubide oinarrizkoenak izatearekin, bai giza duintasunaren oinari minimoak betetzen dituen bizi mailarekin.\nEkitaldiak ordubete iraun zuen, eta GKE-etako ordezkariak eta ACNUDHen bulegoko hainbat sailetako ordezkariak egon ziren jendartean. Galderen azken txandan gai bat izan zen nagusi: bakerako giza eskubidearen kontzeptua bateratzerako, egindako kontsulta-prozesuan testuinguru geografiko eta kultural desberdinetan zer ondorio eta zailtasun izan diren.\nGIZA ESKUBIDEEN KONTSEILUA


KALABAZA - Dietista/Nutrizionista\nGaur kalabaza izango dut hizpide. Kalabaza cucurbita familiako landaretik datorren fruitua da, pepinoa, sandia, meloia...bezelaxae. Udaren zein neguan kontsumitu daitekeen barazkia da eta kanpotik kolore desberdinetakoak diren arren, barrukaldea antzekoa dute denek, hori-naranxka. Barazki honen beste ezaugarri bat, pepitak dira, pepitak, haziak, pipak...bakoitzak modu batera izendatuko ditu, baina kontua da, kalabazaren bihotzean dauden substantzia hauek, gantz azido esentzialetan, B taldeko bitaminetan, eta zinkean zein selenioan direla aberatsak.\nUrte guztian zehar dugu aukera kalabaza jateko bai, baina berdinak al dira urte guztian zehar? Ba ez. Udarako kalabazek ur gehiago dute eta azala ere finagoa daukate, zuk beharbada kalabazin izenarekin ezagutuko duzu kalabaza mota hau.\nEzaugarri nutrizionalei dagokionez, ur asko asko daukate, karbohidrato gutxi, zuntz asko, eta bitamina eta mineral ugari. Horregatik askotan argaltzeko dietetan erabiltzen da.\nSukaldatzeko moduez hitz eginez gero, esan dezakegu milaka aukera dauzkagula. Izan ere, kalabaza salteatua jan dezakegu entsaladetan edo lekaleekin, egosi egin dezakegu eta pure bat egin, edo zergatik ez labean egin pizza moduko bat egiteko. Sukaldean beti bezela, esperimentatzea onena.\nNik atzo gauean pure bat prestatu nuen, eta bai egia da, zati osotan jatea hobea dela nutritiboki, baina noizbehinka pure goxo bat zein ondo sartzen den! Gainera errez erreza da. Nik porru bat, 3 azenario, tipula bat eta kalabaza zati bat erabili nituen, dena sueztitu eta ura gehituz egosi egin nuen, eta listo!\nHauxe da guztia gaurkoz, datorren astean berriz izango nauzue hemen, eta bihar antxeta irratian izango nauzue entzungai diabetearean inguruko kronika batekin. Besterik ez, ondo bizi!!


Bost askari osasuntsu haurrentzat, eta oso aberatsak! | Consumer\nBost askari osasuntsu haurrentzat, eta oso aberatsak!\nHaurrek, askarian, ez dituzte opilak, ontziratutako zukuak eta esneki koipetsuak, eta elikagai osasungarriagoak eta nutritiboagoak aukeratu behar dituzte\nKontuz ibili kaloria-gailetekin, kakao-kremarekin, opilekin… Haurren askaria izan ohi da txikienen gustukoena, nahiz eta beti ez den osasuntsuena. Inolako neurririk hartu gabe, erraza da gantz saturatuak elikagai nutritibo eta osasungarriagoen gainean jartzea. Artikulu honetan, askari osasuntsuak adingabekoen menuan duen garrantzia azaltzen da, haurren otordu honetan gomendatzen ez diren elikagaiak zehazten dira eta haurrentzako askari osasuntsuen bost proposamen eskaintzen dira: jogurtak eta fruta-piezak, eta etxeko bizkotxoak fruitu lehorrekin.\nHaurrak, zergatik da garrantzitsua askaria?\nHaurren askariak eguneko kalorien %15 eduki behar du, nutritiboa eta orekatua izan\nBost otordu egunean. Espainiako Pediatria Elkarteak (AEP) proposatzen du 1 eta 12 urte bitarteko haurren eguneroko elikadura. Hau da, hiru otordu nagusiez gain (gosaria, bazkaria eta afaria), adin txikikoek ezin dute ahantzi hamaiketako hamaiketakoa eta, nola ez, merienda.\nAEPk dio, eguneko haurren banaketa dietetikoan, askariak kaloria-balio osoaren %15 izan behar duela. Funtsezkoa da papera, arratsaldea modu aktiboan emateko behar duten energia ematen baitie afarira arte.\nBaina gurasoek ez dute bermatu behar janari horren ekarpen kaloriko egokia. Gainera, garrantzitsua da haurrei ohitura ona ematea eta askaria nutritiboa eta orekatua izan dadin saiatzea.\nIzan ere, Manuel Hernández Pediatriako katedradunak (Diaz de Santos, 2001) gogora ekarri duenez, funtsezko elikadura-helburuetako bat da haurren etapan, “elikadura-ohitura onak finkatzea adingabeengan”.\nBost askari osasuntsu eta aberats haurrentzat\nElikadura Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziak prestatutako ‘Zure haurren elikadura’ gidak hainbat merienda osasungarri dakarzkigu gurasoei eta zaintzaileei.\nJogurta eta udarea. Esneki osasuntsu bat eta fruta bat dira merienda egiteko konbinazio ezin hobea. Lehen Mailako Atentzioko Espainiako Pediatria Elkarteak gomendatzen du hiru urte arteko haurrek esneki osoak jan ditzatela, eta, hiru urtetik aurrera edo haurrak pisu handia badu, erdigaingabetuak edo gaingabetuak aukeratu behar dituzte. Fruta larruazalarekin edo larruazalik gabe har daiteke (behar bezala garbitzen bada), adingabekoaren gustuaren arabera.\nGazta-ogitartekoa. Ogi tradizionalarekin egindako ogitartekoa moldeko ogiarekin baino elikagarriagoa izaten da. Gainera, osoko ogia are osasungarriagoa da, haurrei txiki-txikitatik ohitzen lagunduko diena. Gaztei dagokienez, komeni da gantz gutxien dutenak (gaztanbera edo gazta freskoa) eta zapore leunagokoak izatea.\nEtxeko bizkotxoa eta sagarra. Etxeko bizkotxo aberats bat alternatiba osasungarriagoa da opil industrialak baino (kalorien erdia ematen du eta gantz eta azukre gutxiago ditu). Sagarrak, fosforo eta B bitamina aberatsa izateaz gain, hortzak garbi eta osasuntsu mantentzen laguntzen du, txantxarretatik babesten baitute.\nFruitu lehorrak eta platanoa. AEPk fruitu lehorrak kontsumitzea gomendatzen du, ez gazituak, haurrentzat, baina hiru urtetik beherakoei ehotzea aholkatzen die, eztarrian trabatzeko arriskua baitago. Zuntz ugari dute, bitaminak eta mineralak, eta gantz osasungarriak dituzte. Platanoa zapore gozo eta biziagatik gustatu ohi zaie, eta, kaloriak beste fruta batzuk baino gehiago badira ere, oso egokia da ondoren ariketa egiten badu.\nUrdaiazpiko-ogitartekoa eta udarea. Hestebeteen eta urdaitegi-produktuen artean, urdaiazpiko naturalezko edo serranozko urdaiazpikoa aukera osasungarriagoak dira, gehigarri eta gehitutako substantzia gutxiago baitituzte.\nHaurrentzako askaria: gomendatutako elikagaiak\nAzkenaldiko asaska-ohiturei buruzko azterketa bat egin dute, eta ez bakarrik adin txikikoek (% 25), batzuetan, janari hori. Gainera, talde handi bat gaizki ari da, hau da, osasungarriak ez diren produktuak kontsumitzen dituzte. Txosten honen egileek, Madrilgo Juan Carlos Errege Ospitaleko pediatrak, diotenez, askaria haurrentzat funtsezko janaria den arren, “ahazturik” ere badago, denbora gutxiago ematen baitu prestatzen.\nHaurren meriendarako gutxien gomendatzen diren elikagaien artean, hauek nabarmentzen dira:\nOpil industrialak. 6 urteko haurren %34k eta 12 urtekoen %46k hartzen dituzte produktu horiek. Gurasoentzako aukerarik erosoenetakoa den arren, gomendagarriena da.\nGantz ugariko esnekiak. Adin txikikoen %94k esnekiak jaten dituzte, baina %76k flan, natilla edo irabiaki industrial moduan egiten dute, gantz portzentaje handia duten produktuak, eta, beraz, ez dira gomendagarriak haurren dietan.\nEdari azukretsuak. Fruta ontziratuen zukuak eta edari gaseosoak haur askoren askariaren parte dira. Horrelako produktuek azukre asko eduki dezakete eta “gizentasunaren garapenean asko laguntzen dute”.\nHaurren meriendarako lau aholku\nOgi tradizionala (osokoa hobea) moldeko ogia baino hobea da.\nHobe da gantz edo urdaiazpiko ondu gutxiko hestebeteak hautatzea oso prozesatutako fianbreak baino.\nFruta fresko osoen eta gordinen kontsumoa osasungarriagoa da ontziratutako zukuak galkorrak baino.\nEsnekiak (egunean hirutik laurak) esnea edo jogurta izan behar du. Hobe da gantz saturatuak (flanak, irabiakiak, natillak…) dituzten esnekiak saihestea.\nelikadura haurrak haurrentzako errezetak haurrentzako sukaldea meriendas-eu padres-eu


Bertso-eskola feministetan izena emateko epea zabalik da - KULTUR SHAREA\nIrailaren 26ra arte egongo da Ahalduntze Bertso Eskolan eta Gizonentzako Bertso Eskola Feministan matrikulatzeko aukera zabalik; urrian hasiko dira biak.\nBertsozale Elkarteak bertso-eskola feministetan izena emateko epea ireki du. Hala, Ahalduntze Bertso Eskolan edota Gizonentzako Bertso Eskola Feministan parte hartu nahi duenak hilaren 26ra arte izango du aukera. “Lanketa feminista dute helburu biek: Ahalduntze Bertso Eskola Feministaren bidez, plazako bat-bateko jardunari begira trebatu nahi dira emakume bertsolariak; eta Gizonentzako Bertso Eskola Feministan, gizonezko gisa, generoaren gaiak duen eraginaz eta norbere kokapenaz hausnartzea da asmoa”, azaldu du elkarteak.\nTeoria, praktika eta talde dinamika uztartzen dira bertso-eskola hauetan: ikasturte osoan zehar saioetan parte hartzeko konpromisoa, esperimentazioa eta aniztasuna eta errespetua ditu oinarri. Hilean behin, larunbatez, izaten dira saioak Amasa-Villabonako Subijana etxean, 10:00etatik 14:00etara. Ahalduntze Bertso Eskola Feministaren kasuan, aurten, izen-ematearen arabera, bi talde osatzeko aukera egongo balitz, talde bat Durangon elkartzea aztertuko dute.\nEmakume bertsolariei zuzendutakoa izango da Ahalduntze Bertso Eskola Feminista; aldiz, gizonezko bertsolarientzat ez ezik, gai-jartzaileentzat ere eskainiko da Gizonentzako Bertso Eskola Feminista. “Bertsolariez eta gai-jartzaileez gain, bertso munduan dabilen eta gaian interesa duen edonor ongietorria izango da Gizonentzako Bertso Eskola Feministara”, adierazi dute.\nPaul Urkijo zinemagileak ‘Irati’ bigarren film luzea grabatzen hasiko dela iragarri du\nMiren Agur Meabe idazle lekeitiarrak Espainiako Poesia Saria irabazi du


Ur-zorrotada ebakitzeko makina, ur-zorrotada ebakitzeko ekipamendua salgai - ACCURL\nUr-zorrotada ebakitzailea erosi nahi duzu? ACCURL-ek ur-zorrotada mozteko makinak eta neurrira egindako ur-zurrazpiko soluzioak fabrikatzen ditu edozein industriarako.\nUr-zorrotada ebakitzailea, ur-zorrotada edo ur-zorrotada bezala ere ezaguna, oso presio handiko ur-zorrotada edo ur eta substantzia urratzaile baten nahasketa erabiliz hainbat material mozteko gai den tresna industriala da. Ur-zorrotada terminoak uraren eta urratzailearen nahasketa bat erabiltzeari egiten dio erreferentzia, metala edo granitoa bezalako material gogorrak mozteko, eta ur-zorrotada hutsa eta ur-soilik ebaketa terminoak, berriz, ur-zorrotadako ebaketari dagozkio urratzaile gehigarririk erabili gabe, sarritan erabiltzen dena. material leunagoak, hala nola egurra edo kautxua.\nUr-zorrotada ebaketa sarritan erabiltzen da makinen piezen fabrikazioan. Mozten diren materialak beste metodo batzuek sortutako tenperatura altuekiko sentikorrak direnean hobetsitako metodoa da. Ur-jetaren ebaketa hainbat industriatan erabiltzen da, meatzaritza eta aeroespaziala barne, ebakitzeko, moldatzeko eta erreserbatzeko.\nUr-zorrotada mozteko makina Harria mozteko, metalezko ebaketa, beira ebaketa, janaria ebaketa, ur-zorrotada altzairu ebaketa. Ur-zorrotadaren ebaketaren abiadura, produktibitatea eta eraginkortasunaren abantailak.\n3020 cnc gantry waterjet ebaketa makina unitate zuzeneko ponpa batekin\npresio handiko cnc ur-jarioa mozteko makina, granitoa, beira, zeramika, metala\nberoa waterjet zeramikazko teila ebakitzailea saltzen\nurratzaileen jet ebaketa makina\n2000 * 1500mm 380 mpa presio handiko cnc ur-ebaketa makina\nedalontziko ureztatzeko makina mozteko prezioa kmt ponparekin\npresio handiko ebaketa makina altzairuzko ebaketa makina ur jarioa\nprezio baxuko ur jet cnc xafla ebakitzeko makina


'Nirekin bai!' erronkaren amaierako ekitaldia gaur egingo da | El Diario Vasco\nBuruntzaldea'Nirekin bai!' erronkaren amaierako ekitaldia gaur egingo da\n'Nirekin bai!' erronkaren amaierako ekitaldia gaur egingo da\n'Nirekin bai!' leloarekin joan den larunbatean eman zioten hasiera aurtengo erronkari. / MARÍA\nAurten ere astebetez euskeraz aritzeko desafioa bota zuten Astigarragan '100 da 100... berrehun ordu euskaraz!' egitasmoan\nDV ASTIGARRAGA. Domingo, 3 diciembre 2017, 09:05\nGaur eguerdian '100 da 100... Berrehun orduz euskaraz, nirekin bai!' erronkari amaiera emango zaio Joseba Barandiaran plazan antolatutako ekimenean. Joan den larunbatean hasitako ekintza gaur bukatuko da. Bertan, aurtengo erronkan parte hartu duten ia 200 astigartarren argazkien muralaz gain, musika eta abestiak zuzenean entzuteko aukera, Xabier Urdangarin eta Ibon Otaegirekin, eta gaztain erreak dastatzeko aukera egongo da. Gainera, «Astigarragan 200 ordu eta hamaika egun izango dira datorren urtean Euskal Herri osoan egin nahi den ekimenaren erroka. Horren berri ere emango da gaur», azaldu dute antolatzaileek.\nUrtero bezala, Gabonetako loteria jarri du salgai Gure Izarra elkarteak. Astearte, ostegun eta igandetan salduko da elkartean bertan, arratsaldeko 19:00etatik 20:00etara astearte eta ostegunetan, eta eguerdian, 12:30etik 13:30era, igandetan. Erosteko azken eguna, hilaren 19an.\nOngi Etorri Errefuxiatuak jardunaldien bigarren edizioa amaitzear da eta gaur arratsaldean ospatuko da azken ekintza, 18:30ean Kultur Etxean, 'Zuk' dokumentalaren proiekzioarekin. Gainera, Kultur Etxean bertan egongo dira Unax Blanco zuzendaria, Aitor García Agirre produktorea eta Iñigo Gutiérrez aktibista. Beraiekin hitz egiteko aukera izango dute bertaratuek, 'Zuk' dokumentalaren proiekzioaren ondoren, solaserako tartea zabalduko baitute, dokumentalean ikusitakoa komentatzeko.\nNiños y mayores podrán disfrutar del cine esta tarde en Sarobe Urtebeteko erronka bota die Euskara Ari Du ekimenak hernaniarrei


Konbentzioaren Gerra Euskal Herrian - Wikipedia, entziklopedia askea.\nKonbentzioaren Gerra Euskal Herrian\nGehiago jakiteko, irakurri: «Ipar Euskal Herriko foruen amaiera eta Konbentzioaren Gerra»\nKonbentzioaren Gerra 1793-1795 bitarteko gatazka militarra izan zen, Euskal Herrian oso eragin handia izan zuena; gerraren beste gunea Katalunia izan zen, Pirinioen inguruan. Espainietako Koroa eta Frantziako Errepublika elkarren kontra jarri zituen gerra hori Lehen Koalizioko Gerra zabalagoan kokatu zen, eta bere ezaugarri bereziak izan zituen Euskal Herrian, bertako gobernu, lege eta ohituren gaineko tentsioak eta jarrera desberdinak tarteko. Gerrarekin, itzulbiderik gabe galdu ziren foruak Ipar Euskal Herrian, eta koloka batean gelditu Hego Euskal Herrian.\nKonbentzioaren Gerraren bilakaera orokorra Euskal Herrian\nIpar Euskal Herrian, Izua eta errepresio gogorra ekarri zituen Lapurdiko herritarren eta euskaltasunaren kontra eta, Bidasoaz hegoaldera, Frantses Errepublikaren aldeko zein kontrako mugimenduak eragin zituen, Gipuzkoako Errepublikaren aldarrikapenean eta Arrasateko gerra diputazioan gorpuztuak (1794). 1795eko udaberriko erasoaren ondorioz, Euskal Herri ia osoa frantses armadaren eskuetan geratu zen, Pancorboren atarian. Ataka horretan, Manuel Godoy Espainiako ministro ahalguztidunak Basileako Bakea hitzartzea erabaki zuen, Frantziari Hispaniolako mendebaldea emanez Euskal Herriko lurraldeen trukean.\nGerra honen ondorio nagusietako bat armada arrotzen etorrera izan zen, 1719tik gertatzen ez zena. Horrek herritarren, jabetzen eta foru ogasunaren kalte eta galera larriak eragin zituen eta, nahasmenaren erdian, talde armatuak sortu ziren Pirinioez hegoaldera, XIX. mendean Karlistaldietan luzatu zen fenomenoa. Konbentzioaren Gerrak liberalismoaren eta tradizionalismoaren arteko oposizioa finkatu zuen, foruen gaia tartean zela. Garai berri bati eman zion hasiera Euskal Herrian, Mendebaldeko zibilizazioaren testuinguruan 1776tik 1917 arte "mende luzea" deitu izan dena (nazio estatuen eraketaren aroa; E.J. Hobsbawm) eta, Euskal Herrirako, "hondamendiaren zikloa", 1792tik 1876rako aldiari Julio Caro Barojak garratzago deitu izan dion bezala.\n2 Gerrari buruzko jarrerak\n4.1 Atzera-aurrera Lapurdi eta Nafarroako mugetan\n4.2 Lapurdiko errepresioa\n4.3 Gipuzkoa zatituta\n4.4 Frantsesen oldarraldia hego-mendebaldera\n5.1 Izurria eta hondamena\n5.2 Euskal gizarteko egiturak kolokan\n5.3 Mugaz bi aldeen arteko harremanen etena\n5.4 Kultura eta gizarte arloko ondorioak\n1789an, Luis XVI.ak Estatu Orokorrak deitu zituen Parisera Frantziako Koroaren finantza arazoetarako funtsak bildu nahian. Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako ordezkariak, sei bana, Parisera bertaratu ziren. Hirugarren Estatua, baina, Batzar Nazionala bihurtu zen, eta konstituzio bat diseinatu zen. Frantses ideia nazionalistak gailendu ziren, eta Luis XVI.a Frantzia eta Nafarroako errege izatetik "frantsesen errege" izatera pasa zen. Nafarrek beren herriaren subiranotasuna defendatu zuten Polverelen bitartez, baina ez zuen eragotzi 1790ko urtarrilean Parisen departamendu sistema onartua izatea (Nafarroa Beherea barnean zela), eta Euskal Herriko hiru lurraldeok, bertako ordezkarien oposizioaz, Pirinio Apalen departamenduan sarturik geratzea, biarnesekin batera.\n1790eko Elizjendearen Konstituzio Zibilari buruzko karikatura bat\nInsausti jauregia Azkoitian, Gipuzkoako ilustratuen biltokietako bat\n1790eko uztailaren 12an, Elizjendearen Konstituzio Zibila onartu zuen Batzar Nazionalak. Lege horren alde zin egin ez zuten apaizak ordeztuak izan ziren: Uztaritzeko direktorioak 180 elizgizonetatik 26 bakarrik zenbatu zituen "konformisten" artean. Herri batzuetan, haserreak piztu zituen, hala nola Sara, Itsasu eta Mugerren. 1792ko abuztuaren 26an, frantses agintariek kanporatze ediktua eman zieten konstituzioari zin egin ez zioten elizgizonei: geldituz gero, berriz, Guyanara deportatuak izango ziren. Euskal Herriko elizgizonek, gehienean, Espainia-Frantziako muga zeharkatzea erabaki zuten: Calahorrako elizbarrutian, 1.500 elizgizonek hartu zuten aterpe. Apaiza izan gabe, Arnaud-Michel Abbadia gazteak, Ürrüstoiko abadia laikoaren oinordeko eta Anton Abadiaren aitak, Irlandara ihes egin zuen.\nHego Euskal Herrian, bitartean, tentsioak handiak ziren diputazioen eta Karlos III.aren absolutismo ilustratuaren artean. Koroak erresumaren barne merkatu bat sustatu nahi zuen, Ebroko euskal lurraldeen aduanak itsasora eta Pirinioetara eramanez. 1766an, matxinadaren lorratzean, Koroak Jesusen Lagundi boteretsua kanporatu zuen Hego Euskal Herritik eta erresuma osotik, baita hura desjabetu ere. Une horretan, Espainietako erregeak Euskal Herriko elite ilustratuak babestu zituen, eta Euskalerriaren Adiskideen Elkartea sortu zen.\nAldiz, 1778an, Karlos III.ak Liberalizazio Erregelamendua eman zuen (es), eta espresuki eragotzi zien Ameriketako merkataritza Caracasko Gipuzkoar Konpainiari eta euskal portuei. Harrezkero, Euskal Herriko itsas merkatariak atzerritartzat hartuak izango ziren Ameriketan (legez 1836 arte, de facto 1844 arte), eta Koroak estutu egin zuen Euskal Herriko lurraldeen gaineko presioa, salgaien aduanetako zergak areagotuz. Euskal Herriko ekonomia ataka batean zen, eta Frantziarekiko salerosketa areagotu egin zen nabarmen.[oh 1] Donostian, hain zuzen, Bidasoaz iparraldeko hainbat euskal herritar eta biarnes merkatari finkatuak ziren, Borboiek Gaztelako Koroa eskuratu zutenetik bereziki (1715), Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren, baleazaleen arrantzaren eta kontrabandoaren epelean.[oh 2]\nFrantziako eta Espainietako Koroak aliatuta zebiltzan Ingalaterraren kontra Ipar Amerikako matxinoak babestuz, Diego Maria Gardokiren gidaritzapean eta Euskal Herriko gerra hornikuntzaz (Soraluze herritik, batez ere).[oh 3] Aldiz, 1792an, frantses agintari errepublikar berriek, Konbentzio Nazionalak, erregearen burua eskatu zuten, eta hala izan zen hilarazia 1793ko urtarrilean. Agintari berriek Mendebaldeko Pirinioetako Armada sortu zuten nahitaezko errekrutatze bidez eta, Karlos IV.a Borboikoaren lehengusu Luis XVI.ari burua moztean, bi erresumen arteko tentsioa igo egin zen. Bi hilabeteren buruan, I. Frantziako Errepublikak gerra deklaratu zion Espainietako Koroari martxoaren 23an.\nGerrari buruzko jarrerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nIpar Euskal Herria, oro har, ez zen azaldu Antzinako Erregimenaren amaieraren aurka, baina desadostasuna zegoen antolaketa politiko eta administratibo berriarekin. Dena den, gerra piztu orduko, Iraultzaren aldeko herri-mugimendua sortu zen Garazi eta Baigorri aldean, muga babestea helburu zuena; izan ere, Arnegi-Aldude-Orreaga arteko muga finkatu berria zen, 1785eko Elizondoko itunaren bitartez, eta jendea beldur zen “espainiarrek” (hots, baztandarrek eta erroibartarrek) berenganatuko zituztela bertako oihan eta bazkalekuak. Horrenbestez, herritarrak Euskal Xazurrak (edo Ehiztariak) izeneko infanteria konpainietan antolatu ziren. Kapitainetako bat Jean Isidore Harizpe baigorriarra zen, gerra honen ondoren ere karrera militar arrakastatsukoa. Aldudarrak, berriz, aspalditik zeuden etsaiturik baigorriarrekin, Aldude mendiko bazkalekuak zirela-eta. Hortaz, gogo onez hartu zuten 1793ko espainiar okupazioa, eta herria Espainiako Koroari lotzeko eskatu zuten. Lapurdin, muga ondoko herrietan batez ere, ez zuten berotasunik agertu gerraren alde; horren ondorioz, aristokraten eraginpean eta Iraultzaren aurka egotea egotzi zitzaien, eta errepresio gogorra jasan zuten.\nNafarroa Garaian jarrera kontrajarriak izan ziren. Mendialdean eta Iruñean frantsesen aldeko giza talde sendoak zeuden;[oh 4] hegoaldea, berriz, espainiazalea zen. Izan ere, Erriberako lurjabe handiek aduanak desagertzea nahi zuten, ardoa, garia edota olioa Espainia aldera trabarik gabe esportatu ahal izateko. Eta, horrezaz gainera, Hego Euskal Herriko lau probintziak konfederatzearen aldeko iritzia ere zabaldurik zegoen. Gerra hasi zenean, agintari monarkiazaleak gizartea akuilatzen saiatu ziren frantsesen aurka altxa zedin; erlijioaren defentsaren ideia ere erabili zuten horretarako. Nafarroako Diputazioak boluntarioz osatutako bi batailoi eratu zituen, baina diruz saritu behar izan zituen gazteak izena eman zezaten. Errekrutatze horren aurka agertu zen erabat Iruñeko Udala. Mendialdeko herriek ere eratu zituzten miliziak. Foruetan oinarriturik, nafar gudariek ez zuten onartzen espainiar armadaburuen agindurik, eta uko egiten zioten Frantziako muga zeharkatzeari. Desertzioak ere ohikoak izan ziren, nafar instituzioen onarpenarekin. 1795eko uztailean, frantsesek Iruñea inguraturik zutela, Nafarroako Gorteek appellitum (berehalako defentsarako deia) deitu zuten, baina hilaren 22rako Basileako Bakea sinatua zen.\nGipuzkoako gizartea ere zatiturik zegoen. Batetik kontserbadoreak zeuden, herrietako jauntxoak batik bat, foru autogobernua murriztearen aurkakoak, eta erregearen esku-hartzea gaitzesten zutenak. Merkatari burgesek, berriz, foruak ezeztatu gabe, askatasun handiagoa nahi zuten merkataritza operazioak egiteko, bai Espainian (koloniak barne), bai Europan. Gehienen ideologia ez izan arren, entziklopedismoa nahiko hedaturik zegoen, Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen eta Bergarako Errege Mintegiaren inguruan batez ere. Frantziako Iraultzaren aldekoak ziren, besteak beste, Jose Hilarion Maiz eta Joaquín María Barroeta politikariak, Diego Lazkano elizgizona, eta José Fernando Etxabe ahaldun nagusia ere. Bestalde, Donostian, Tolosan eta beste hiri batzuetan kokaturik zeuden Iparraldeko eta Biarnoko merkatariek garrantzi handia izan zuten ideia horien zabalkundean. Gerra hasieran Batzar Nagusiek errekrutatu zituzten milizianoek nafarren antzera jokatu zuten, eta uko egin zioten probintziako mugetatik kanpo borrokatzeari.\n« Jeneral Caro jaunak bere samaldako soldaduakin batean nai zituzkean eraman Gipuzkoako mutilak, Franziako lurrera egiten zituen sarreraetan; bañan Probinziak erantzuten zion, ezin ausiko zebala Errege Jaunarekin egiña zeukan bainandea, eta an arkitzen zirala prest beren mugaurpeari eginal guztian kontu egiteko ill edo bizi. Bidezko errazoi indar andiko au bere arpegira ematean miñkaiztu zan lazki Jenerala; eta agindu zeban, ezik, Gipuzkoako irurki edo terzioai etzekiotela eman Erregegandik artzen zuten egunoroko ogia eta bitanza. »\n— Iztueta, Juan Ignazio (1767–1845) Gipuzkoako probintziaren kondaira\nGerra hasi zelarik, Mendebaldeko Pirinioetako frantziar armadak 9.000 soldadu zituen, infanteriako 14 batailoi eta erdi, infanteria arineko batailoi bat, 18 konpainia aske, eta artilleriako 15 konpainiatan antolaturik. Ipar Euskal Herriko konpainia askerik garrantzitsuenak Euskal Ehiztariak izan ziren ("Eskualdun Xasurrak" ere deitzen zitzaien, frantsesetik entzun bezala), 1793ko udaberrirako 10 baitziren, horietako zortzi Nafarroa Behereko mugaldean hedatuak. Boluntarioz osaturik zeuden, eta hasieran muga zaintzea zuten eginbeharra. Ondoko hilabeteetan frantziar soldaduen kopurua emendatuz joan zen, Konbentzioak errekrutatze masiboa (frantsesez: Levée en masse) agindu baitzuen 1793ko abuztuan; horri esker, 1794an 60.000 gudari zituen Mendebaldeko Pirinioetako armadak. Buruzagitzan aldaketa franko izan zen; Servan (1793ko maiatza-uztaila), Muller (1793ko urria-1794ko abuztua) eta Moncey (1794ko iraila-1795eko urria) jeneralek iraun zuten gehien karguan.\nKonbentzioaren Gerrako zenbait militar eta buruzagi (1)\nJean-Baptiste Cavaignac, Konbentzioaren mandatarietako bat\nBon-Adrien Jeannot de Moncey, frantses armadako buruzagietako bat\nClaude-Anne de Rouvroy, Saint Simongo markesa, frantziar iheslarien armadaburua\nMartín Antonio Álvarez de Sotomayor, Nafarroako erregeordea\nFrancisco Javier Castaños, Gerran landa mariskal izatera heldu zen\nArgintzu tontorreko lepoa\nHegoaldean, berriz, 18.000-20.000 soldadu zituen espainiar armadak gerra hasieran, Ventura Caro jeneralaren esanera. Hauei gehitu behar zaie frantziar iheslari erregezaleen armada (Légion Royale des Pyrénees), Saint Simongo markesa buru zuena. Iheslarien armadak hildako anitz izan zituen Argintzuko guduan (1794ko uztaila), eta bizirik harrapatutako soldaduak gilotinatuak izan ziren. Nafar gutxi mobilizatu ziren, 1.600 gizon inguru, gehienak Baztango muga defendatzeko helburuz. Gipuzkoak 4.600 gizonez osatutako milizia antolatu zuen Joaquín María Egia Narrosko markesaren agindupean. Espainiako armadak muga gotortu zuen, eta kanoi-bateriak ezarri zituen Hondarribitik Endarlatsaraino, eta Irun (Behobia, Aldabe), Bera, Zugarramurdi, Baztan eta Orreagako mendietan.\nAtzera-aurrera Lapurdi eta Nafarroako mugetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nDonibane Garaziko zitadela\nGartzabalgo fortinaren hondakinak (Baztan). 1793an eraikia, Izpegitik 2,5 kilometro iparraldera, frantziarren esku gelditu zen 1794ko ekainaren 3an\n1793an gatazkak ez zuen norabide jakinik izan. Gerra hasieran zuten nagusitasun militarraz baliaturik, espainiarrek hartu zuten iniziatiba, eta Hendaia eta Saran zeuden frantziar tropei eraso egin zieten apirilaren amaieran. Apirilaren 23an, bortizki kanoikatu zuten Hendaiako gotorlekua Hondarribitik eta inguruko muinoetatik, eta erabat suntsitu zuten denbora gutxiren buruan. Zazpi egun geroago Sararantz jo zuten, Bera eta Lesakatik abiaturik; espainiar infanteria eta zalditeriaren aurrerabidea geldiarazi ezinik, frantziar soldaduek bertan behera utzi zuten bertako kanpamentua. Maiatzaren 31n, berriz, espainiar konpainia bat odol eta gar sartu zen Hendaian; herria deuseztaturik geratu zen. Erasoaldi horien ondoren, Bidarten ezarri zuen Lapurdiko kanpamentu nagusia Joseph Servan jeneralak. Hurrengo hilabeteetan eraso eta kontraeraso ugari izan zen behe Bidasoan.\nNafarroa Behereko mugari dagokionez, apirilaren amaieran espainiarren esku zeuden Baigorri aldeko mendi lepo guztiak, Izpegitik Linduseraino. Horiek horrela, frantziarrak ohartu ziren eremu osoa defendatzeko adinako indarrik ez zutela; beraz, maiatzaren 27an, Luzaide eta Aldudetik atera, eta atzerantz egin zuten Baigorri eta Garaziraino. Aldudarrek ongi hartu zuten espainiar okupazioa, eta haien ondoan borrokatu ziren ondoko hilabeteetan. Ventura Caroren ondorengo helburua Château-Pignon (Eiheralarre) izan zen; gotorleku estrategikoa zen, Garazi eta Orreaga arteko bidea zaintzen zuena. Frantziarren arreta desbideratzeko asmoz, Bankako burdinola eta Arrolako Harria eraso zituzten espainiarrek ekainaren 3an; Arrolan, alabaina, suharki egin zieten aurre Harizperen Euskal Ehiztariek. Hiru egun geroago, Caroren indarrek Château-Pignon hartzea lortu zuten, gerrako batailarik odoltsuenetako baten ondoren; hala ere, ez zioten onurarik atera garaipen horri, eta hilaren 18an gaztelutik erretiratu ziren.\nEkialderago, Zuberoa eta Erronkaribarren arteko mugan, ekainaren amaieran hasi ziren liskarrak. Konbentzioaren soldaduak mugaren ondoan ikusi zituztelarik, Pedro Vicente Gambra alkate eta gerra-kapitainak ibarra mobilizatu zuen eta, nafar erregimentu baten laguntzarekin, Santa Graziraino esetsi zituzten. Hurrengo asteetan erronkariar andre eta gizonak mugazain ibili ziren. Urriaren 7an, berriz ere saiatu ziren frantziarrak Erronkariko bortuak okupatzen. Erronkariarrek, Gambra buru zutela, Santa Graziraino egotzi zituzten, eta su eman zieten herri horretako 7 etxeri. Eraso eta kontraerasoetan etxe eta borda gehiago suntsituak izan zirenez gero, Santa Grazi eta Erronkariko ordezkariek bakea sinatzea erabaki zuten, bi udalerrien arteko mugak errespetatuz, beti ere.\nAbuztuaren 7an, frantziar armadak Aldude berreskuratu zuen. Konbentzioaren mandatariek traizioa leporatu zieten bertako bizilagunei, eta hitz larriak izan zituzten haientzat —“aldudar zitalak, Aberri Amaren desertore koldarrak, esklabo ustelak, frantziar izena merezi ez dutenak”—, baina zigorra ez zen askoz haratago joan. Beti ere, uda amaieran herria berriz ere espainiarren esku zegoen. Irailaren 13 eta 14an, Konbentzioaren gudarosteak Urdazubi herria, bertako monasterioa, burdinola, errota eta ospitalea erre eta arpilatu zituen. Horren ondorioz, premontretarrak Loiolako Santutegian kokatu ziren.[oh 5] 1794ko otsailaren 5ean, Caroren armadak eraso bortitza jo zuen Hendaia eta Urruñako zenbait helbururen aurka, baina atzera egin behar izan zuen.\n1794ko udaberrian, frantziar agintari militarrek Baztan hautatu zuten espainiarren aurkako eraso erabakigarria jotzeko. Ekainaren 3an, hiru zutabetan antolatutako 5.800 gizon haranaren iparraldeko eta ekialdeko mendi lepoak hartzera abiatu ziren; lehenbiziko zutabeak Aldude eta Berderizko lepoa hartu zituen, bigarrenak Izpegi, eta hirugarrenak Otsondo. Uztailaren 10ean, Konbentzioaren aurkako frantziarrek Argintzu mendian zuten kanpamentuaz jabetu ziren. Azkenik, uztailaren 23an, Bon-Adrien Jeannot de Moncey buruzagi zuen espedizioak Izpegiko lepoa gainditu eta Elizondo eta Doneztebe hartu zituen, Baztan haraneko guduan.\nLapurdiko errepresioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Lapurtarren deportazioa (1794)»\nOrbaizetako arma fabrikaren aztarnak; Konbentzioaren Gerran errea\nKonbentzioak (Convention, Montagnards, alegia, Menditarrak) Jean-Baptiste Cavaignac eta Jacques Pinet bere mandatariak bidali zituen Baionara (Représentants en mission). 1794ko martxoaren 3an (haizekorraren 13an), mandatari horiek ignoble ("doilor") izendatu zituzten Sara, Itsasu eta Azkaine, baita agindu ere 3 eta 88 urte arteko herritar guztiak bertatik gutxienez "20 legoara" (80 kilometrora) kanporatu zitzatela, tokiko 47 gaztek beren gerrako postuak utzi eta Berara alde egin zutenean.[oh 6] Luze gabe, elizara behartu eta gero, 2.400 saratar Ziburu eta Donibane Lohizunera zuzendu zituzten (garai horretan "Chauvin-Dragon" izen berriaz deituak), 150 gurditan ilara luze batean. Konbentzioko iraultzaileek beste hainbeste egin zuten Lapurdiko herri askotan: Senpere, Ezpeleta, Azkaine, Kanbo, Makea, Lekorne, Luhuso, etab.[oh 7] Aldi berean, euskara "fanatismoaren mintzairatzat" jo zuten, baita aurrerabidearen eta Argien kontrakotzat ere, eta debekatu egin ziren frantsesez bestela idatzitako agiriak.\nSarako Jondoni Martine elizako plaka oroigarria\nElizetan bildu zituzten biztanleak, gizon zein emakume, gazte zein zahar, 3.000 inguru; kopuruei buruz, hala ere, askotariko estimazioak eman dira, gutxiago ere izan zirelakoan, orduko biztanleria kopuruaren arabera. Donibane Lohizunen eta Ziburun, Societé Révolutionnaire sortu berriko kideek irainka eta harrika hartu zituzten ilaran heldutakoak. Iparraldera bidean, herritar gehiago bildu zitzaizkien. 1794koa negu hotza izan zen, eta deportatuak ugari hil ziren bidean, bereziki zahar eta gazteenak. Deportazio ilarako herritarrak hainbat departamendutan banatu zituzten Landetan, Bearnon, Pirinio Garaietan, Gers eta Lot eta Garonan. Hor, agintari iraultzaileen maiatzaren 24ko agindu batek hala ezarri baitzuen, erabilera publiko eta pribatuko lanetan jarri zituzten lanean. Elizetan pilatzen zituzten (229 Capbretonekoan), hotzez, janaririk gabe, arrotzen artean, eta agintari etsaiek zelataturik; handik irteteko debekua zuten.\nLandetara heldutakoan, ilara luzera behartutakoak sexuaren arabera banatu zituzten, eta familiak zatituak izan ziren. Capbrutus berrizendatutako Capbretongo eliza euskal herritarren espetxe bihurtu zen haizekorraren 24ko aginduz. Asko hil ziren bertan, egoera latzean giltzapetuak. Hariztoi abadeak ohartarazi zuen San Bisentseko elizan 300 euskal herritar emakume zeudela giltzapetuta. Herrietako agintariek estu eta larri ikusten zuten beren burua deportatuoi janari pixka bat helarazteko eta mantenurako. Agintari berriek deportatuen jabetzak enkantean saldu, etxeak eta aziendak (10.000 abelburutik gora) desjabetu, eta altzariak inguruko herrietara eraman ziren, edo/eta erre egin zituzten, edo (frantses) "abertzaleei" eman.[oh 8]\nDeportatuek (tartean zela Martin Ithurbide, Sarako auzapez izandakoa) protestak eta eskaerak zuzendu zizkieten askotariko agintariei egoeraren bidegabeaz gogoraraziz; haatik, gehienetan, ez zuten erantzunik izan. 1794ko sapadunaren 27an (apirilaren 16an), Konbentzioak probintzietako komite eta epaitegi iraultzaileak indargabetu zituen, Pinet eta Cavaignacen iritziaren kontra.[oh 9] Haatik, uda amaierarako atzeraezina zen jada deportatuen itzulera. Baudot eta Garrau herriaren ordezkariek III. urteko mahaxtearen 8 eta 10ean (irailaren 30ean eta urriaren 2an) agindu bana eman zuten, Uztaritzeko herritarrak itzultzeko eta haien ondasunen salerosketa gelditzeko; ordurako, ordea, txikizioa handia zen. Besteak ere etxeratu ahal izan ziren. 1.600 lapurtar hil ziren deportazioan, gehienak Sarakoak. 1795eko martxoaren 4an, deportazio agindu suntsigarritik urtebetera, ikerketa batzorde bat eratu zen, ondorengoek osaturik: Dominique Garat Hiriarte, Dominique Halsouet zaharra, Courtelarre eta Etxegoien.\nGipuzkoa zatituta[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGehiago jakiteko, irakurri: «Gipuzkoako Errepublika»\nBaztan haraneko guduaren ondoren, frantsesek Bidasoan behera egin zuten, Hondarribia hartu, eta Donostiara aurreratu zuten, baita abuztuaren 3an Donostiara sartu ere; hiriak ateak ireki zizkien, defendatzeko hornigairik gabe eta Espainiako Koroarekiko tirabira handien erdian. Filipinetako Konpainiak bertan behera utzi zuen bere jarduera Gipuzkoan 1794ko martxoan. Martín Antonio Álvarez de Sotomayor, Colomerako konde eta Espainiar Armadako jeneralak gidatutako 4.000ko gudarosteak gogor egin zien frantsesei Tolosan, baina abuztuaren 9an erretreta egin zuen Lekunberrira. Tolosa frantses armadaren eskuetan geratu zen: Gipuzkoa haien menpean zen salbu eta Tolosatik hegoaldera.\nKonbentzioaren Gerrako zenbait militar eta protagonista (2)\nJoseph Servan, Mendebaldeko Pirinioetako Armadako lehen buruzagia\nDominique Garate "Zaharra", Lapurdiren defendatzailea\nJean Isidore Harizpe, Euskal Ehiztariak gidatu zituen\nJose Urrutia bizkaitarra, Erronkaribarren borrokatu zen frantsesen kontra\nVentura Caro, espainiar tropen buruzagietako bat\nKonbentzioaren indarrak Donostian sartzean, Foru Aldundiak ez zuen Godoyren esana bete, espainiar armadaren erretretarekin batera bere egoitza lekualdatzea; aldiz, hura Getariara eraman zuen. Donostiara sartzean, frantses armadako buruzagiek, Monceyk bereziki, hitz egiteko jarrera agertu zuten, Frantziako Errepublikaren barruan kokatzearen baldintzapean. Joaquin Barroeta-Zarauz Aldamar diputatua eta Fernando Etxabe-Asu Romero diputatu nagusia, ideia aurreratuko pertsonak, frantsesekin jarri ziren harremanetan. Proposamen bat egin zieten: zazpi puntuko agiri bat, Gipuzkoaren independentzia aipatzen zuena, "1200 arte izan zen bezala", eta Gipuzkoako batzar nagusien deialdi bat, Getarian egitekoa. Manuel Godoy espainiar ministroak suminkor ikusi zuen gipuzkoar agintarien jarrera, baita Gipuzkoa "probintzia traidore" deitu ere; are, foruak kentzeko premia ikusten zuen.\nGabriel Mendizabal, foru miliziako buruzagia\nAbuztuaren 14an, Getariako batzar nagusia eratu zen, baina Arrasate eta beste bospasei udalerri ez ziren bertaratu. Zortzi puntuko agiri bat bidali zitzaien frantses agintariei. Monceyk begiko zuen errepublika subiranoa osatzeko proposamena, baina ez zen onartua izan Osasun Publikoaren Batzordean. Abuztuaren 19an, Pinetek eta Cavaignacek zehazki errefusatu egin zuten gipuzkoar ordezkarien proposamena (errepublika aparte bat), eta baldintza gabe Frantziarekin bat egitea beste aukerarik ez zieten eman; proposamena guztiz onartezina zen mandatarion pentsamolde jakobinoarentzat. Abuztuaren 23ko agiri publiko batean, frantses mandatari horiek lurralde konkistatutzat jo zuten Gipuzkoa. Hura argitaratu eta bi egunera, frantsesek Getariako diputatuak atxilotu zituzten, 46 guztira (beste hainbeste herritakoak), eta Baionara espetxeratu, Aldamar eta Romero izan ezik, bitartekari lanetan libre utziak.\nAbuztuaren 29an, frantses soldaduek Eibarko hainbat eraikin erre eta txikizioak eragin zituzten; herri hori izan zen Gipuzkoan gerratik kaltetuen atera zena. Frantsesen hitzarmenerako ezintasuna, jarrera bortitza eta arpilatzeko joera irainak izan ziren gipuzkoar foralistentzat, eta okupatu gabeko herriak mobilizatzen hasi ziren haien aurka, foruen eta erlijioaren defentsan. Irailaren 1ean, 18 udalerrik gerrako batzar nagusi bat egin zuten Arrasaten, frantsesen kontrako gerra antolatzeko.[oh 10] Foru milizien erasoek mantsotu zuten Konbentzioaren armadaren aurrerabidea, eta atzera eginarazi zioten kasu batzuetan.\nUrriaren 15 eta 17 artean, ofentsiba zabala hasi zuen Monceyk Nafarroako iparraldean: 46.000 soldadu abiatu ziren Baztandik eta Ibañetatik hegoalderantz, Iruñea hartzeko xedearekin; espainiarrak 13.000 besterik ez ziren. Gipuzkoan zegoen frantziar armada ere Iruñerantz abiatu zen, Lekunberrin barrena. Mezkiritz, Orbaizeta, Hiriberri eta Lekunberrin izan ziren borrokaldi nagusiak. Nagusitasun handia izan arren, ordea, frantsesek bertan behera utzi zuten erasoa, eta ihesi zihoazen soldadu espainiarrak Iruñera iritsi ahal izan ziren. Erasoaldian Orbaizetako eta Eugiko arma olak hartu zituen suak, eta baita Auritz herria ere. Azaroaren 28an, Bergara hartu eta arpilatu zuen frantziar gudaroste iraultzaileak, baina Gabriel Mendizabal buru zuten gipuzkoar boluntario foralistek hiria berreskuratu zuten abenduaren 2an. Frantsesak egotzirik, Gipuzkoako batzar nagusia Leintz Gatzagan kokatu zen.\nFrantsesen oldarraldia hego-mendebaldera[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1794-1795eko negua latza izan zen armada frantsesarentzat: nekeak, janari urritasunak eta arta eskasak tifus izurrite ikaragarria eragin zuten Gers eta Deba ibaien artean, eta Monceyk milaka gudari galdu zituen. Garaiko dokumentuetan “sukar ustel” deitutako izurri horrek gogor erasan zituen espainiar tropak eta zibilak ere. Apirilean, Colomerako kondeak utzi zuen espainiar armadaren buruzagitza; Castelfrancoko printzeak ordeztu zuen. Udaberrian, 12.000 soldaduko errefortzua iritsi zitzaion Mendebaldeko Pirinioetako armada frantsesari eta, denbora luze gabe, berrekin zieten erasoei. Maiatza hasieran hiru frantziar batailoi kokatu ziren Itziarren, eta beste bi Aldaban, Azpeitia eta Tolosaren arteko bidea zaintzeko. Elgoibar hartzeko erasoaldia giltzarri gertatu zen Konbentzioaren armadaren aurrerabidean. Maiatzaren 19 eta 23 bitartean, herri horren aurrean dagoen Muskirutxu mendia hartzen saiatu ziren, baina ez zuten lortu. Arrakastarik gabeko beste eraso bat jo zuten ekainaren 15an eta, azkenik, hilaren 29an jabetu ziren Elgoibar eta Bergaraz.\nUztailaren 2an, hiru zutabe abiatu ziren Tolosatik Lekunberrirantz; helburu bera zuen beste zutabe bat Doneztebetik irten zen. Biharamun egunsentian lau zutabeek inguraturik zeukaten Larraungo herria. Baina ordurako espainiarrak Irurtzun aldera bilduak ziren. Frantziarrak haien atzetik joan ziren, eta oso borrokaldi odoltsua izan zuten hilaren 6an. Besteak beste, Jean Isidore Harizpe larri zauriturik gertatu zen guduan. Azkenik, espainiar armada Iruñerantz erretiratu zen, eta frantsesek Irurtzun okupatu zuten. Horiek horrela, Nafarroako hiriburua inguraturik geratu zen, bai iparraldetik, bai mendebaldetik, eta nahasmendua eta ezinegona nagusitu ziren bertan. Itxuraz, Espainiako gobernua prest zegoen Euskal Herriko mendebaldeko hiru probintziak, eta beharbada Nafarroa ere, Frantziaren eskuetan uzteko. Frantziaren eta Espainiaren arteko elkartrukearen pieza bat bihurtzea eragozteko, Nafarroako Gorteek mobilizazio orokorra (appellitum) deitu zuten, eta Castelfrancoko printzeak, gogoz kontra bazen ere, onartu behar izan zuen.\nIruñerria Gaztelu mendiko gotorlekutik, magalean Arakil eta Oskiako igarobidea dituela\nElgoibarren zeuden frantziar batailoiek, 4.500 soldadu inguruk, mendebalderantz jo zuten uztailaren 12an. Espainiar osteek atzera egiteko agindua jaso zutenez gero, batere oztoporik gabe joan ziren aurrera frantsesak: Eibar uztailaren 12an bertan hartu zuten, Ermua, Durango eta Legutio 13an. Egun horretan, beste 3.500 gudamutil abiatu ziren Irurtzundik eta, Sakanan zehar, Altsasuraino iritsi ziren, eta bertan Santa Eulaliari eskainitako baseliza erre zuten. Arrasate uztailaren 16an erori zen, Gasteiz biharamunean, eta Bilbo bi egun geroago. Gipuzkoako batzar nagusiak Briviescan hartu behar izan zuen babes. Uztailaren 22an, Gaztelu eta Erga mendi tontorretan gotortu ziren Konbentzioaren indarrak, Iruñetik hurbil, eta Miranda Ebro ere haien esku zegoen; Madrilgo gortean panikoak jota zebiltzan. Egun berean, espainiarrek eta frantziarrek Basileako Bakea sinatu zuten, baina berria bi aste geroago iritsi zen. Armada frantsesa irailean erretiratu zen Hego Euskal Herritik.\nFrançois de Barthélemy, Konbentzioaren ordezkaria Basileako negoziazioetan\nIzurria eta hondamena[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nPirinioetako Gerra arrunt hondatzailea izan zen Euskal Herriarentzat, bi urtez milaka soldaduk hartu baitzituzten bertako mendi eta herriak. Herri asko izan ziren arpilatuak, eta suak erraustu zituen, besteak beste, Hendaia, Banka, Urdazubi, Auritz, Abaurrepea, Abaurregaina, Garaioa, Luzaide eta Otsagabia. Burdinola, borda, zubi eta errota ugari ere suntsituak izan ziren. Frantziar armadak aurrera egin ahala, herritarrek hegoalderantz egin zuten ihes. Luzaideko okupazioak, esate baterako, bi urte iraun zuen, eta urte bat Baztangoak. Bizilagun asko hil ziren, biztanleriaren %10 baino gehiago Iruñeko eta Zangozako merindadeetan; hiltze kopurua %20ra iritsi zen mugako udalerrietan, hala nola, Bera, Urdazubi, Zugarramurdi, Baztan, Luzaide, Erroibar eta Aezkoan. Gipuzkoak ere biztanleriaren %10 inguru galdu zuen. Gerrak ekarritako miseriarekin batera, 1794-1795 bitartean gudarosteek hedatu zuten tifus epidemia izan zen heriotza gehienen arrazoia.\nEuskal gizarteko egiturak kolokan[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nErrepresioa ere pairatu behar izan zuten euskal herritarrek. Iparraldean, Konbentzioaren ordezkariek iraultzarekin bat egiten ez zuten guztien aurka jo zuten, eta exekuzioak eta espetxeratzeak ohikoak izan ziren. Espainiarren lagun zirelakoan, milaka lapurtar deserrituak izan ziren 1794ko martxoan. Hegoaldeko probintzietako biztanleei ere leporatu zitzaien “etsaiekin” elkarlanean aritu izana. Esate baterako, Nafarroa Garaiko jendeak, bertako instituzioen babesarekin, jarrera epela izan zuen gerrarako erroldatzeko tenorean, eta mendialdean errekrutatutako boluntarioek uko egiten zioten Frantziako muga igarotzeari; desertzioak eta diziplinarik eza ere maizkoak ziren. Gertaera horiek aitzaki harturik, 1796an Karlos IV.ak indarrik gabe utzi zituen Nafarroako foruak. Ordutik aurrera, bai berak eta bai Fernando VII.ak, nafar gazteak sarrarazi zituzten Espainiako armada erregularrean, foruen xedapenen aurka.[oh 11] Lapurdiko deportazioaren agindu-emaileak eta arduradunak zigorrik gabe atera ziren Konbentzioak porrot egin zuenean ere.\nMugaz bi aldeen arteko harremanen etena[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nOrdu da egin dezon leku\nNigar karatsak baditugu\naski luzaro ixuri.\nDenbora da ganbiatu:\ndoluan dire sartu.\nOrroit zaitezte, lapurtarrak,\nzenbat duzuen sofritu;\nbaldin terroristei indarrak\nez balitzaizkote kendu,\nsekulan zuen nigarrak\nez zirela xukatuko.\nGauza horren frogatzeko\nez dut urrun joan beharko,\nbadaki bat bederak.\n— Piarres Lafitte zenaren Poemes historiques\ndes basques (1749-1821) liburutik (Baiona, 1972)\nArturo Campión-ek Pedro Mari ipuinean azaldu zuen bezalaxe, eta gaur egun, besteak beste, Xosé Estévez historialariak, gerraren ondorio politikorik negatiboena ordura arte nahiko baketsuak izan ziren Bidasoa eta Pirinioen alde banatako euskaldunen arteko erlazioen hondatzea izan zen, Frantziako Errepublikak Ipar Euskal Herriko biztanleak beren Hegoaldeko senideen aurka armak hartzera behartu baitzituen.[oh 13]\nHorren harira hauxe esan zuen handik urte gutxira Wilhelm von Humboldtek: “Hondarribia eta Hendaiako biztanleak eguneroko naturaltasunez bizi dira elkarrekin. Herri berekoak izaki, hizkuntza berekoak, dialekto desberdintasun txikiak besterik ez dutela, erresuma desberdinetako beste edozein mugakide baino batuago egon behar dute. Horixe da gure gudek gutxien erreparatzen dioten ankerkerietako bat, azpian hartzen dituzten herriei begirune eskasa dietenez, haien arteko elkartasunak zakarki eraitsi eta auzo herrietako bizilagun otzanenengan etsaigo eta gorroto hesiak eraikitzea, aurreko interes zein joerei erabat arrotz bazaizkie ere”.\nKultura eta gizarte arloko ondorioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nFrantses iraultzaileen gizarte neurri hertsatzaileak Konbentzioaren Gerran hasi ziren hezurmamitzen Ipar Euskal Herrian, elizjendearen kontra arituz, herritarrak deportatuz eta euskara gaitzetsiz (nahitaezko frantses hezkuntza elebakarra ezarriz, besteak beste). Frantziako Konbentzio Nazionala 1795eko urrian gainbehera etorri arren, eragindako gizarte inpaktua geratzeko etorri zen, eta ekarritako kultura berriak euskaldunei frantses identitate politiko moderno bat eskaini zien, frantses hiritar gisa eta Frantziako nazio estatuan. Artean, euskaldunek kontzeptu horri gogor egin zioten arren, XIX. mendean euskal herriaren balioetan sartuz joan zen.\nRobespierreren irudiko, Antzinako Erregimena erregearen esana zen, eta legea herriaren ondarea, Konstituzioaren araberako Zuzenbide Estatua eta araua betetzea bihurtuta; Zuzenbide Estatu horrek, bada, erlijioa ordezkatu zuen, eta zuzenbide hori aginte politikoaren gainetik jartzen hasi zen. Iraultza bihurtutako Ilustrazioaren balioek tokiko erlijio egiturei eraso egin zieten, eta horrek erreakzio bat piztu zuen euskaldun askoren artean, eraso hori beste gehiegikeria askori lotuta ikusi baitzuten, espedizio militarren eta liberalismoaren abusuak, adibidez. Robespierreren unibertsalismo eta Dantonen nazio frantses hertsatzaileak tokikoaren aldarrikapena piztu zuen, erlijio ohiturak ere tartean. Alde horretatik, Hego Euskal Herrian erresistentziak erlijio-gurutzada kutsua hartu zuen eta, harekin batera, sentimenduen espainiatartze bat, Konbentzioko frantsesen ateismoari aurkajarria (askotan propagandaren eraginez, okupatu gabeko eskualdeetan).\nBeste eragin bat erbestea eta armadaren intsumisioa izan zen. Bi horiek areagotu egin ziren Konbentzioaren Gerraren ondoren, foru sistema hondatu eta nazio estatuek indar handiagoa hartu ahala. Ipar Euskal Herrian hainbat herritarrek Saint Simongo markesaren Errege Legioarekin borrokatu zuten. Beste batzuek, euskal idazleak ere tartean (elizgizonak askotan), Hego Euskal Herrira ihes egin zuten: Martin Duhalde (1733-1804), Andre Baraziart (1738-1826), Salvat Monho (1749-1821) eta Jean Robin (1738-1821); iheslariok Oiartzun inguruan finkatu ziren. Era berean, Gipuzkoan, Pedro Antonio Añibarro idazle bizkaitarra Zarauzko komentuan atxilotu eta Baionara espetxeratu zuten; Juan Bautista Agirre Asteasuko erretore eta idazleak Oñatin hartu zuen aterpe. Pirinioez iparraldeko idazleen isuriak erreakziozko euskal literatura hauspotu zuen Hego Euskal Herrian, hiru hamarkadatan euskaraz argitaratu gabe egon ondoren: Juan Antonio Mogel (1745-1804), Bizenta Mogel (1782-1854), Pedro Antonio Añibarro, Juan Bautista Agirre, etab. Haietako idazlan asko Frantsestearen ondoren plazaratu ziren.[oh 14]\n↑ Rodrigo Rodríguez Garraza historialariaren arabera, XVIII. mende amaieran, Nafarroak bere kanpo salerosketa osoaren % 37,2 "Frantziako aldearekin" zuen, % 62,3 "Euskal Herriko gainerako lurraldeekin", eta % 0,5 bakarrik "Espainiarekin"; ikus Esparza Zabalegi, Jose Mari. 2012, 57. or.\n↑ Donostian finkatutako Bidasoaz iparraldeko euskal herritar eta biarnes merkatari familiez gain (Aragorri, Larralde, Duistegi, Betbeder), Espainiatik Inkisizioaren eta Estatuaren jazarpenetik ihes egindako pertsonaia ugarik Baionan hartzen zuten aterpe (adibidez, Jose Marchena, Miguel Rubín de Celis, Vicente María de Santibáñez), Bilbo, Donostia, Baiona eta Bordele arteko harremanak eta negozioak dinamizatuz. Orduko Baionako auzapezak, Jean-Pierre Basterretxek, harreman estuak zituen Hego Euskal Herriko eta Espainiako merkatariekin, Iraultzaren aldeko agertu zen 1790ean, eta oso ongi zekien gaztelaniaz; ikus Aragón Ruano, Álvaro. 2011, 175-185. or.\n↑ Euskal Herriko enpresaburu eta industrialariak matxinoen alde jarri ziren; Gardoki eta haren kontrabando sarea izan zen ipar-amerikar matxinoak arma eta munizioen hornitzaile nagusietako bat, tartean Caracasko Gipuzkoar Konpainia zela. 1783ko Parisko Itunean Hamahiru Kolonien independentzia onartu zen nazioartean eta, 1787an, Estatu Batuetako konstituzioa deklaratu zuten, historiako lehen errepublika demokratikoan; euskal herritarrek, bestalde, itsas salerosketa isuri oparoa zuten Ipar Amerikako Hamahiru Koloniekin, kontrabandoz hango arrantzaleen bakailaoa inportatuz, Bilbotik nabarmen (XVII. mende erdialdetik), eta Hondarribia-Lapurditik; ikus Untzi Museoa. 2018, 25-27, 32-37, 43, 53. or.\n↑ Manuel Godoy eta Francisco Zamora erregearen Nafarroako komisarioaren arteko ezkutuko gutun elkartrukeak (1795ko martxoa-1795ko urria) eta Monceyren gutunek hori uzten dute agerian. Godoyk espainiar armadaburuen jokaerari egozten zizkien, neurri handi batean, porrot militarrak; Francisco Zamorak, berriz, zuzenean hego euskal herritarrei ("vasco-navarros") egozten zien errua, frantsesekin bat egitea leporatuz; adibidez, Iruñeko ordezkari bakar bat aipatzen du hiribildu horretan espainiar erregearen zalea: Barreda delako bat. Canovas del Castillok, hamarkada batzuk geroago, kasua aztertzean, bat egin zuen Zamoraren ikuspegiarekin; ikus Rodriguez Garraza, Rodrigo. 1990. 115-118. or.\n↑ Loiolako Santutegia hutsik zegoen, Karlos III.a erregeak jesuitak Espainiatik kanporatu baitzituen 1767an.\n↑ De la Cerdak euskal herritarren kontrako iraultzaileen jarrera oldarkorraren aitzakiatzat jotzen du desertzioa; ikus 102. or.\n↑ Jean-Martin Monduteguyk, Pinet eta Cavaignacen ordezkariak, koordinatu zituen deportazio lan guztiak, irmo eta gogor jokatuz, horretarako berariaz sortutako Komite Berezian; gainera, Lapurdiko izenak aldatu zituen iraultzaileen taldean parte hartu zuen; ikus Chico Comeróna, Cirilo. 2011, 66-67. or.\n↑ Leintz-Gatzaga, Elgeta, Eskoriatza, Aretxabaleta, Elgoibar, Antzuola, Urretxu, Itsaso, Zumarraga, Ezkio, Gabiria, Arrasate, Bergara, Segura, Zegama, Legazpi, Ormaiztegi eta Oñatiko ordezkariek hartu zuten parte Arrasateko batzar nagusian.\n↑ Manuel Godoy ministro ahalguztiduna izan zen neurri horien eragilea. Argigarria eta ezaguna da Francisco Zamora Nafarroarako errege ordezkariak Godoyrekin Basileako Ituna sinatu berritan izandako gutun trukea, lehenak bigarrenari proposatuz Filipe V.ak Aragoirekin egin zuen bezala Nafarroarekin egiteko: Bake honen ondotik, Probintzia hauek gainerako Nazioari elkartuko balitzaizkio, hartatik banantzen dituzten eta Erresumako kide hil bat egiten duten foruen trabarik gabe, berorrek Cisneros kardinaletik edo Filipe V.a handitik ikusi ez dugun obra handietako bat egingo luke. Garai hauek baliatu behar dira monarkiaren indarra eta funtsak handitzeko. Bilbo eta Donostiako aduanak eta Nafarroako mugak Erresumako finka onenetakoak izango lirateke. Hiru probintziotako katastro ekarpenak, behetik asko jota ere, berrehun mila eurotik gorakoak izango lirateke nire kalkuluen arabera. / Pentsa daiteke hortik gutxienez zazpi mila gizon atera genitzakeela tropetarako. Badira legezko argumentuak operazio horretarako: "haiek kale egin dute funtsean beren betebeharrei, kostu bat du Monarkiarentzat bere lurraldearen zati bat berreskuratzea". Godoyk honela erantzun zion: "Beste une baketsuago batean, mendean hartuko dugu faltan den bazter hori". Ikus Martínez de Muniain, Emilio V. 1993, 168-169. or.\n↑ Azken eta azken aurreko ahapaldiak.\n↑ Ipar euskal herritar asko gerrara beharturik joan zirela nabarmendu nahian, Maisu Juanen eta baigorriar desertore baten arteko solasaldi hau sartu zuen Juan Antonio Mogelek Peru Abarka lanean (1802). Iheslaria izan arren, baigorriarra beldurrez eta gordeka ibili omen zen Hego Euskal Herrian, frantses izateagatik:\n— Maisu Juan: Etzara gerraan ibilli igaro dirian urteetan? Baigorrikuak ots egiten ebeen, ta eukeezan gaistotzat. — Basco Frances: Gerla zer dan ez dut jakin. Ihes egin nuen andik, ta ebildu naz Españako iri euskaldunetan nola ala ezkutuz edo ageriz. Beldur izigarrietan irago nituen asko egun. Maiz bihillatua izandu nintzan pranzes izena gatik. Behein baño gehiagotan egin nuen lo basoan bizkaitarren beldurrez. Pranziara ez nuen joan nai, gerlara eramana izan ez nindin. Zorionez bukatu zan gerla gaizto ura, ez dakit nola biziaz irten nintzan Franzian ta Españan, Baigorri ta Bizkaian, nor nai ardiak ta haunzak, arkume ta haunztxumeak, onak eta gaiztoak. Baziren Baigorrin ezin bestez, edo indar utsez ta portxaz gerlara zijoazenak. Nai duzu enzun urte txar aietako Baigorritarren kanta soñuekin lagundua? Ona emen.\nGeldi, eta manso\n— Maisu Juan: Bai pozik bere.\n↑ Hogeita hamar urtetik gora euskaraz argitaratzeko oztopo handiak jasan ondoren, Pedro Pablo Abarca de Bolea Madrilgo Errege Gorteko ministroak hala ezarrita; bakarrik Juan Antonio Ubillosen Cristau doctriñ berri-ecarlea argitaratu zen aldi horretan; ikus Rodriguez, F. 2014, 64, 75-76. or.\n↑ Rodriguez, F. 2014, 23-24. or.\n↑ Agirreazkuenaga, J. 1990, 188. or.\n↑ De la Cerda, Alexandre. 2016, 43-44\n↑ a b c d Goienetxe, Manex. Frantziako iraultza eta Euskal Herria, kronologiaren harian. Jakin 51, 1989ko martxoa-apirila, 55-67. orrialdeak, jakin.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-9).\n↑ De la Cerda, Alexandre. 2016, 45-46\n↑ Artola, Miguel (ed.). 2001, 46-47. or.\n↑ a b Aragón Ruano, Álvaro. (2011). «La Guerra de la Convención, la separación de Guipúzcoa y los comerciantes vasco-franceses y bearneses» Pedralbes (31): 170-175. ISSN 0211-9587. (Noiz kontsultatua: 2018-12-09).\n↑ a b c d e f g h «Konbentzioaren Gerra Euskal Herrian - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-11).\n↑ Chabagno, Albert. Les Aldudes ou Pays-Quint en Basse-Navarre. amisvieillenavarre.fr (Noiz kontsultatua: 2018-11-25).\n↑ a b c d e f g h i Etcheverry-Ainchart, Jean. La Vallée de Baïgorri sous la Révolution. Eusko Ikaskuntzaren VIII. Kongresua (8. 1954. Baiona, Uztaritze), Donostia, Eusko Ikaskuntza, 2003, 207-216. orrialdeak, ISBN 84-8419-932-0, hedatuz.euskomedia.org (Noiz kontsultatua: 2018-11-10).\n↑ a b c d e Rodriguez Garraza, Rodrigo. Actitudes políticas en Navarra durante la guerra de la Convención (1793-1795). Príncipe de Viana, ISSN 0032-8472, 51. urtea, 189. zenbakia, 1990, 113-118. orrialdeak, dialnet.unirioja.es (Noiz kontsultatua: 2018-11-9).\n↑ a b c Guerra contra la Convención. Gran Enciclopedia Navarra, enciclopedianavarra.com (Noiz kontsultatua: 2018-11-12).\n↑ a b c d e Chico Comerón, Cirilo. Actitudes políticas en Guipúzcoa durante la Guerra de la Convención (1793-1795). Universidad Nacional de Educación a Distancia (España). Facultad de Geografía e Historia. e-spacio.uned.es (Noiz kontsultatua: 2018-11-29).\n↑ a b c Zabala Unzurrunzaga, José Antonio. Guipúzcoa ante la invasión de los convencionales: actitudes divergentes. Eusko ikaskuntzen nazioarteko aldizkaria, RIEV, ISSN 0212-7016, 34-1 zenbakia, 1989, 51-72. orrialdeak, http://hedatuz.euskomedia.org+(Noiz kontsultatua: 2018-11-30).\n↑ Iztueta, Juan Ignazio. Gipuzkoako probintziaren kondaira. 3. zatia, 21. kapitulua, klasikoak.armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-13).\n↑ a b 1794 - Guerre d'Espagne. Armée des Pyrénées occidentales. France Militaire, books.google.es (Noiz kontsultatua: 2018-11-11).\n↑ Balparda, Gregorio. Bosquejo histórico. hedatuz.euskomedia.org (Noiz kontsultatua: 2018-11-26).\n↑ Péronnet, Michel; Jourdan, Jean-Paul. La Révolution dans le département des Basses-Pyrénées: 1789-1799. 128. orrialdea, Horvath, gallica.bnf.fr (Noiz kontsultatua: 2018-11-27).\n↑ Hugo, Abel. Prise du poste d'Arquinzun. France militaire: 1792-1837, 291. orrialdea, books.google.es (Noiz kontsultatua: 2018-11-27).\n↑ a b Sanchez, Pedro; Thillaud, P. L.. Hendaye, 1813…mais aussi 1793: Le temps de tous les malheurs. oroitza-histoire-d-hendaye.fr (Noiz kontsultatua: 2018-12-6).\n↑ a b c d e f Beaulac. Mémoires sur la dernière guerre entre la France et l'Espagne dans les Pyrénées occidentales. books.google.es (Noiz kontsultatua: 2018-12-6).\n↑ Estornés Lasa, Bernardo. Valle de Roncal - Erronkari (Historia). Auñamendi Entziklopedia (on line), 2018, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-9).\n↑ De la Cerda, Alexandre. 2016, 108-109. or.\n↑ Díaz-Trechuelo, Lourdes. (2003). «La Real Compañía de Filipinas en Guipúzcoa» Itsas Memoria (Donostia) 4: 375-376. (Noiz kontsultatua: 2018-11-17).\n↑ a b c d e Chico Comerón, Cirilo. 2011, 39-48. or.\n↑ a b c d (Gaztelaniaz) «Mondragón y la Gipuzkoa española» El Diario Vasco 2009-04-19 (Noiz kontsultatua: 2018-11-21).\n↑ a b Erkoreka, Anton. Epidemiak Euskal Herrian. Osasungoa Euskalduntzeko Erakundea, oeegunea.eus (Noiz kontsultatua: 2010-12-14).\n↑ Cendoya Echániz, Ignacio. Elgoibar. Auñamendi Entziklopedia (on line), 2018. (Noiz kontsultatua: 2018-12-15).\n↑ Zavala, A. 1989, 118-120. or.\n↑ Mogel, Juan Antonio. Peru Abarka. Diálogo sexto.. klasikoak.armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-31).\n↑ Rodriguez, F. 2014, 64, 72-73. or.\n↑ Rodriguez, F. 2014, 63, 75. or.\n↑ Kasper, Michael (1992). 27-30. or.\n↑ a b Rodriguez, F. 2014, 64, 75-78. or.\nAgirreazkuenaga, Joseba. «La vía armada como método de intervención política: Análisis del pronunciamiento carlista (1833)» in Arrizkuenaga, Joseba 150 Años del Convenio de Bergara y la Ley del 25 -X - 1939. 3 Vitoria-Gasteiz: Eusko Legebiltzarra / Parlamento Vasco 1990, 177-267 or..\nAragón Ruano, Álvaro. (2011). «La Guerra de la Convención, la separación de Guipúzcoa y los comerciantes vasco-franceses y bearneses» Pedralbes (31) ISSN 0211-9587..\nEsparza Zabalegi, Jose Mari. (2012). Euskal Herria kartografian eta testigantza historikoetan. Txalaparta/Berria ISBN 978-84-936037-9-3..\nEstévez, Xoxé (1999). Historia de Euskal Herria II. Del hierro al roble. Tafalla: Txalaparta.\nGarcía-Sanz Marcotegui, Angel; Zabalza Cruchaga, Miguel Angel. (1983). Consecuencias demográficas de la Guerra de la Convención en Navarra. La crisis de mortalidad de 1794-1795. Príncipe de Viana ISSN 0032-8472..\nGoienetxe, Manex. (1989ko martxoa-apirila). «Frantziako iraultza eta Euskal Herria, kronologiaren harian» Jakin 51.\nRodriguez, Fito (2014). Gontz garaia (Ipuinak kontatu ezin dituztenei). Donostia:Utriusque Vasconiae. ISBN 978-84-941044-8-0\nUntzi Museoa (2018). Zoriontasunaren bilaketa / La búsqueda de la felicidad [Erakusketako gidaliburua]. Donostia: Untzi Museoa, Gipuzkoako Foru Aldundia, Orain Kultura.\nKonbentzioaren Gerra Hendaian (FR)\n"Euskal Itzilariak (Chausseurs Basques)" artikulua\nBaztan 1792/1795, Konbentzio gerra: 1. kapitulua: Prestaketa; 2. kapitulua: Gerra frontea, 1793; 3. kapitulua: Eta karrikan? Aiei aiei; 4. kapitulua: 1794, baztandarren hondar gudak; 5. kapitulua: Ihesa; 6. kapitulua: Hondarra eta honddarrak, erratzukokontuak-ballarena.blogspot.com


Pedagogia - Auñamendi Eusko Entziklopedia\n· Pedagogia Euskal Herrian\n· Berrikuntza Pedagogikoa Euskal Herrian\nHezkuntzaren Teoria eta Historiatik proposatutako hurbilpena\nPedagogia, hezkuntzaren zientzia gisa ulertzea, izan zen Filosofia Kritiko alemaniarren ekarpena. Hau da, zientzia bakar bat (Teoria Pedagogikoa) eskaintzea ikuspegi modernotik hezkuntza ariketa praktikoaz aritu ahal izateko. Aipatu ahaleginak, jakina, oinarri epistemologiko sendoa behar zuen gainerako giza, gizarte, natur zientziek edota zientzia zehatzek zuten baliagarritasun berbera eduki ahal izateko.\nKanten katedraren ordezkotza hartu zuen J.F. Herbartek proposatu zuen zientzia mota hori lehendabizikoz Pedagogia General derivada del fin de la Educación izeneko liburuan, eta horrela, Pedagogia, zientzia moderno moduan ulertzeko, fundatzailetzat hartua izan da horrez geroztik. Hezkuntza arloan mota haietariko beste ekarpenak utzi bazituen ere goian aipatutakoa dugu, beraz, Pedagogiaren abiapuntua.\nTradizio anglo-saxoiak, berriz, ez du onartzen Hezkuntzari buruzko zientzia (zentzu hertsian) egiterik dagoenik eta Pedagogia ulertzen du "Metateoria" moduan, hau da, heziketaren teorien Teoria bezala.Honela, irakaskuntzaren jardunari dagokion ikuspegi pragmatikoa alde batetik eta, haren arazo metodologikoak bestetik, zehazturik geratzen direlakoan, ingelesez idatzi ohi duten adituek Pedagogiari ematen dioten esanahia ez da, noski, jatorri alemaniarreko Filosofia Kritikoak eman ziona.\nAzken honek, aldiz, bere ohiko bideari ekin dio eta Hezkuntzari buruz diskurtso zientifiko bakarra beharrezkoa dela aldarrikatzen segitu izan du.\nFrankofoniak, ordea, ez bide du aukera epistemologiko horiek hobetsi eta, Pedagogia (Zientzia/ Metateoria) ulertu beharrean Hezkuntza Zientziak (pluralean) lehenetsi nahi izan ditu erabilera terminologikorako diziplinartekotasunaren hobe beharrez.\nHonetaz guztiaz, eta Pedagogia hitzaren azpian ezkutatu egiten diren aukera epistemologiko ezberdinak argitu nahian batik bat, idatzi nuen Hezkuntzaren Teoria izenburuko liburua euskaraz erabili beharko genuke izendapenaz diskurtso akademikoaren bidez azaltzeko eta, ondorioz, hala terminologian (Pedagogia) nola edukian ere, Kant maisuak bere garaian irekitako eta, ordutik hona, eskainitako bideari atxikitzea irudiztatu zitzaidan egokiena.\nImmanuel Kant filosofoa modernitatearen maisua izendatzen denean Ilustrazioak izan duen funtsezko ezaugarriaz ari da? : Hezkuntzaz.\nModernitatea, zerbait izatekotan, heziketa egitasmoa da non, jakintzak balio berezia hartuko duen eta jakintsuek (ilustratu argituak) gizartea gobernatzeko legitimitatea (despotismoa eta guzti) irabaziko duten ohiko irizpide tradizionala eta genealogikoen gainetik.\nPlatonismoaren eguneratze honek bere profeta/profesoreak behar izan ditu. Platonen Errepublikan (Politeian) filosofoek agindu behar zutela oinarritzeko Platonek berak Sokrates, Kriton, Fedro eta enparauak bere alde erabiltzeko batere eskrupulorik izan ez zuen gisan, Kant darabiltzate egun Modernitatearen aldarrikatzaileek.\nEdonola ere, kristautasunaren oinarri teorikoak ikertzeko Kristo bainoago, bere izenpean haren jarraitzaileek (haren eskola sortu, hedatu eta garatu nahi izan zutenak, hain zuzen...) idatzitakoari kasu egin behar izaten dioten bezala, Kanten funtsezko irakasgaiak nahiz haiek irakasteko moduak behar bezala ulertzeko, hark idatzi ez bazituen ere, haren ikasleek bere sinadurapean utzi duten liburuari erreparatu behar izango zaio, Pedagogiari, hain juxtu.\nIlustrazioaren oinarri pedagogikoak bi zutabe osagarri bezain kontrajarriak izan zituen: Rousseau eta Diderot.\nLehenak norbanakoaren heziketari egin zion kasu, bigarrenak nazioaren hezkuntzaren alde idatzi eta borrokatu zuen. Biek, ordea, Collège de France-n Michel Foucaultek Ilustrazioa zer da? izeneko ikastaroan erakutsi zuen legez, gizabanako modernoren ekoizpenerako bideak eman zituzten. Honetan, beraz, filosofoen eta entziklopedisten arteko ohiko bereizketari antzeman dakioke talde bakoitzak hala moralari nola politikari kasu egiten dion heinean.\nKanten jarrerak, jakina, filosofoarekin bat egin zuen. Areago, haren jarreren baitan filosofia britainiarra, frantsesa eta alemaniarra batu egin ziren. Humeren enpirismotik ezaguerak esperientzien mugetatik haratago joaterik ez duela onartzen zuen, baita Lockek formulatu zituen baieztapen honen ondorio pedagogikoak, "heztea mugak ezartzea dela", alegia (Hezkuntzari buruzko gogoetak). Descartesen arrazionalismoarekin batera egin zuen eta esatekotan, subjektuaren teoria kantiarra eta cartesiarra berbera dela esan daiteke ("nola zeki(n)at badakidanik?). Wolffen jarraitzaile gisa, berriz, aurrerakuntza onartzeaz gain, gizakiaren funtsa hobetze gaitasunean ipini nahi izan zuen.\nGizartea hobetzeko eraldatzeko beharra dagoela izan da Ilustrazioaren ezaugarri nabarmenetariko bat. Filosofoek, Platonengandik eskuraturikoari segida eman nahian, jakintsuenak hartu nahi izan zituzten gidaritzat. Entziklopedizaleak, aldiz, Tiers État-eko ideologo modura, iraultza politikoa gauzatu nahi (eta lortu) zuten. Hala eta guztiz, aurretiko bereizketa behar bezala zehaztu ahal izateko, bi multzoak batera aritu ziren Antzinako Erregimenaren aurkako borrokan eta erlijio egitura tradizionalari erasoan. Bitan ordezko historikoa gauzatzea lortu zuten: Modernitatea.\nModernia, ordea, prozesu historiko luzea eta etiketa ideologiko zabala dugu. Izan ere, Errenazantzatik Lehenengo Mundu Gerrateraino, lehenengo nazio-estatuen sorrera (Maciavelli), zientzia enpirikoa (Galileirengandik Newtonengainaino), XVIII.ko Ilustrazioa, XIX. mendeko literatura berria...eta abar.\nHaietan guztietan ordenu teologikoarekiko haustura (Luterorekin hasia...) eta haren partez arrazoiaren erabilera agertuko da, ohiko logopatia mendebaldarraz kutsaturik. Hezigarria den gizaki berria bezain eskizoa (gogamena eta soina, ni eta besteak, arrazoia eta sentimendua, bereiziz). Edonon ezaugarri berdintsuak edukiko dituen gizabanakoa (eurozentrismoaren eredugarritasuna) baina, betiereko itzulera etsigarrian ibili beharrean etengabe aitzinera joango dena.\nHala ere, jakina denez, Kanten Pedagogia liburua ez zuen Immanuel Kant filosofoak idatzi, bere ikaslea izan zen Friederich Theodor Rink-ek baizik. Nahiz eta maisuak ikaslearen testua ezagutu eta onartu, bertan eskaintzen dena Kantek Pedagogiari buruz esandakoa da, ez idatzia.\nImmanuel Kantek Königsbergen irakasle onartua izan zenetik aurrera (1770), gainerakoak bezala, Pedagogia irakasten aritu behar izan zuen txandaka horretarako irakasle finkorik ez baitzegoen. Zeregin hartan erabili zituen Basedowen erreferentzia praktikoa (Dessauko Filantropicum institutoa) nahiz teorikoa (Metodoaren Liburua). Aipatutako Basedoweek, Rousseauk bezala bestalde, zriona heziketa egokiaren bidez erdiets zitekeela uste zuen. Horregatik konbentzitu zuen 1774an Annhalt printzea bere instituto filantropikoa sortzen laguntzeko. Kant, ohiko moralaren aurka, etikaren ondorioa zoriona zenik ez uste arren, maite eta irakatsi zuen gizabanakoaren neurriko hezkuntza lortzen saiatu zen. Moral berriaren bidez (ez erlijiosoa, ez agindu hipotetikoa, ez eta erabakien ondorioak kontutan harturik, agindu kategorikoaren bidez baizik) gizaki berriak ekoiztea ahalbidetu zuen: munduko edozein tokitan dela ere, erlijio irizpideen ordez juzgamenduak sortzeko bitarteko berdinak erabiliko zituenak (ortodoxiaren partez, "ortologia", Foucaulten hitzetan). Honek ez du esan nahi, halere, entziklopediazaleen antzera, irakaskuntza publikoaren alde zegoenik, aitzitik, bere aburuz, gizabanako bakoitzaren arabera egokituriko hezkuntza zen helburu. Halere, Prusiako estatua aitzindaria izan zen nazio hezkuntza mailakatua ezartzen (haur guztiak eskolatzeko Federiko Gillermo I.ren agindua 1717koa da) eta Königsbergeko Unibertsitatean Kanten Katedra eskuratu zuen hurrengoa (Herbart. 1776-1841. Pedagogia Orokorra) Pedagogiaren fundatzailetzat hartua izan ohi da.\nImmanuel Kanten Pedagogia liburuaren irakurketa gaurkotua\nHau da, Kanten Pedagogia argitaratu zenean (1803an), aurrerakuntzaren mundu berria sortzeko behar ziren baldintzen artean: garapenaren ideologia, hazkuntza ekonomikoa, politikan eta erlijioan arrazoiaren erabilera biak bereizteko.\nEdo beste modu batez adierazia: trenaren bidezko komunikabideen birmoldaketa, lurrun makina dela medioko produkzio prozesuak, merkatu eta moneta estatu-nazioaren baitan kudeatzea, armada berriaren antolaketa etab. hezkuntzari buruz ikuspegi berria formulatzea izan zen modernitatea gauzatzen joateko ezinbestekoena. Pedagogia liburua Pedagogia den Hezkuntzaren Zientziarako aurrekaria izan zen.\nKanten Pedagogia bigarren mailako idazkia dela eman arren, badu, eduki, bere laburrean, modernitatea sortzeko genesian albora ezinezko osagarriak. Filosofia kritikoa bezain praktikoa eskaintzen du bertan (1769an De mundi sensibilis atque intelligibilis forma et principii hitzalditik aurrerako ekarpenak kritikotzat hartuak izan dira Kantengan). Ez da ahaztu behar, gainera, Kant ilustratua izan arren, ilustrazio ofizialaren kritikoa izan dela, orduko kultura guztiaren aztertzaile, beraz, Michel Foucaultek zioenez: "Kantek asmatu zuen gizaki modernoa". Hots, asmatzeak ez du aurkitzea edo formulatzea esan nahi "ezerezik sortzea" baizik. Hark ez baitzuen bilatu nahi izan ezaguera edo subjektuaren jatorria berau burutzea baizik.\nEgungo Kaliningradoko orduko filosofoak famatu zuen "Sapere aude" izan zen Peztalozzi pedagogoak gaurko irakaskuntzaren muina diseinatzeko erabili zuen leloa. Izan ere, "gizakiak gizaki bihurtzeko hezkuntzaren bidea iragan behar duela" da arlo honetan Kanten ekarria eta, bere hartan, modernitatearen oinarrizko aldarrikapena izatera iritsi dena. Hitzez hitz, honako hau idatzia utzi zigun Ilustrazioari buruzko izkribuan:\nIlustrazioak gizakia heldugabetasunetik askatzea esan nahi du. Heldugabetasuna da norberaren ezagueraz beste norbaiten laguntzarik gabe baliatzen ez jakitea. Menekotasun hura bakoitzaren errua da baldin eta ezagutza falta beharrean ezjakintasun horretatik irteteko faltan dagoena norberaren grina bada. Sapere aude!, zure ezagueraz baliatzeko gauza izan! Hau duzue argituon leloa.\nModerniak maite zuen gizabanakoa, unibertsala, batua, diziplinatua, egonkorra, etengabeko hobekuntzaren bila dabilen betiereko ikaslea behar zuen izan. "Etorkizuna irabazteko iragana zein oraina gainditzeko premia" izan zen Ilustrazioaren mezua. Kanten Pedagogiak lelo horren alde agertzeaz gain, hura helburu bihurtu zuen, desiragarri bezain egingarria, eta zertze bidean ezarri zuen.\nKant gizonaren misantropia eta nartzisismo hipokondriakoarekin batera, utilitarismoa da haren nortasunaren adierazlerik nabarmenena. Bere bizitzan jakintza funtsezkoa izan zitzaion lanbide preziatua izan zitzaion neurrian. Jakiteak balio duela aldarrikatu izan zuenean, bada, berarentzat, dudarik gabe, baliagarria izan zitzaiola esan nahi zuen. Eta, bere aburuz, jakiteak balio duenez, hark asmaturiko gizaki berria sortzeko irakaskuntzaren erabilera ezinbestekoa suertatuko zaio baita, halaber, arlo horretaz berezko ezaguera: Pedagogia.\nIdatzi ohi denaren aurka Kanten argiak ez zituen Metafisika zaharra iraultzeko balio izan. Egia da errealitatea gizakiaren eraikuntza dela zioela, eta horren arabera, pentsamenduak espazio mugatuetan funtzionatu behar duela. Beraz, metafisika, osotasunaren filosofia modura ulerturik bederen, amaitutzat hartu beharra dagoela berarengandik aurrera. Halere, Kanten mezua iluna bezain bikoitza da eta, funtsean, objektuak aztertzearen partez haiek ezagutzeko giza gaitasunaren mugak aztergai hartu zituelako da. Horregatik, ahalegin horretan, "giza hezigarritasuna"ri heldu behar izan zion haren proposamena den Filosofia modernoa, hau da "kritizismoa"ren xedea azaltzeko. Eskolastika zaharra alboratuz Filosofia berriaren helburua eta bidea oinarritu zituen, baina... zertan oinarritu, ordea?: inongo baldintzaren menpeko subjektu unibertsalarengan. Aurretik inoiz ezagutu izan ez den gizakiarengan. Pedagogia modernoaren bidez, sortu eta ekoiztu beharra zegoen gizabanakoarengan, hain zuzen.\nEsan beharra dago, beraz, berriro ere, Kanten Pedagogia ez dela bigarren mailako libururik. Aitzitik, Kanten pentsaera era eraginkorrean laburtuz, gizarte garaikidea kritikoki aztertu ahal izateko, behar ditugun gakoak ematen baititu:\nEgiak nola eraikitzen diren erakusten digunak.\nIntelektualaren zeregin soziala "avant la lettre" plazaratu zuena.\nZientzia eta letren arteko haustura eskolastikoa birformulatzeko baliagarria.\nDiziplina eta "punitioa" edo zigor pedagogikoaren erabilera aldarrikatzen lehena.\nGizabanakoaren autonomia plazaratzeko balio izan zuena.\nBakea, aldi berean, legearen eta etengabeko hobekuntzarako garapen gisa ulertu zuena.\nDenbora behar bezala kudeatu beharraren garrantzia azpimarratzen aitzindaria.\nKantek sortu zuen orduko Königsbergeko Unibertsitatean "Geografia Fisikoa" izeneko ikasgaia, arrakastatsua oso izan zena.\nAldiz, kosmopolitismo faltsuaren bidez, Egiaren unibertsalak direla medio eta Arrazoiaren aginduez etorri zen Holokaustoa (Betiereko bakea). Moderniaren ifrentzua.\nKanten lehengo mendeurrena zela-eta Ortega y Gassetek idatzi zuen:\n"Kanten liburuetan ezkutaturik daude garai modernoen sekretuak, mugak zein bertuteak.... ahalegin handiak egin behar izan ditut gartzela horretatik aldentzeko. Haren eskolan heziak izan ez direnak nekez lortuko dute harengandik aldentzea. Mundu intelektualean kantiarrak direnik ez dakiten asko badago, garaiz kanpoko kantiarrak, eta gainera, betirako kantiarrak izango direnak zeren ez baitute halakoen kontzientziarik. Kantiar hauek dira, beraz, aurrerakuntzarako pisutsuak bezain baldarrak, eta pentsamenduaren garapenari traba besterik ez diote egiten."\n(Ortega y Gassetek in Kant, Reflexiones de centenario. Espasa-Calpe. Madrid. 65. orrian).\nHau da, egun, posible al den kantiar ilustrazioaren egitasmo pedagogikoari eutsi (politikoa ere esan daiteke) haren oinarri epistemologikoari agerrarazi zaizkion kontrako arrazoiei erreparatu gabe?\nZeren eta, Kantengandik heredaturiko ustezko gizabanako unitario bezain unibertsala eta haren subjektibitatea da, hain zuzen, bai azken Wittegensteinek baita Gadamerren hermeneutikak ere, honezkero, kolokan ezarri dutena.\nAzken honek, esaterako, kantiar ilustrazioaren epistemeren partez Aristotelesen phronesis erabiltzea proposatu izan du ethosen araberako gizarte-arrazionalitatea aldarrikatuz. Honela, politika aferetan (gizarte arazoetan uler daiteke), arrazoi unibertsala erabili beharrean tokian tokiko kultur bizipenetan oin hartzen duen logika praktikara eramatea ahalbidetzen du. Ildo beretik, Paul Ricoeurrek (Du texte à l?action) zientzian eta praktikan erabili beharreko ezaguerak desberdinak direla dio baina, erlatibismotik urrun, arrazoi praktikoak, pedagogian, etikan, politikan nahiz gizarte aferetan, eskua hartzeko logika zehatzak egon, badaudela diosku, norbere tradizio kulturalean oinarritzen direnak, alegia.\nIlustrazioaren hizkuntza zen frantsesa erabili beharrean, pentsamendu modernoa eraiki ahal izateko alemanera erabiltzen saiatu zen Kant. Latinaren premia bazuen ere, bere idazkietan hitz asko eta asko honezkero haren hizkuntzari utzitako ondareak ditugu egun. Ez zen horretan kikildu eta alemaneraren erabilera hezkuntzan defenditu zuen orduko Akademia munduan prestigiozko hizkuntzen ordez (latina zein frantsesa). Hezkuntza sisteman Erlijioari mugak ezarri zizkion eta gogamenari kritiko izatearen ezinbesteko baldintza ezarri zion. Honekin guztiarekin subjektu pedagogiko modernoaren ardatzak ere ipinita utzi zituen.\nKanten Pedagogia liburuak, bada ,egungo Pedagogia garaikidearen oinarri teorikoa izateaz gain, Ilustrazioaren egitasmo pedagogikoa gauzatzen lagundu zuen eta, bide batez, gizaki modernoa "betiereko ikasle" bihurtu bide zuen.\nEzin da, beraz, gaur egun Pedagogia zer den ulertu orduko erreferentzia haiek kontutan hartu gabe. Honako lerro hauek Pedagogia hitzak bere barne historian gorde izan dituen esanahi ezberdinak argitzeko eta birsortzeko balio bezate, aletheia hitz grekoak ematen duen bidean, hain zuzen, Pedagogiaren Lethos (edo estalkia) desestaltzeko...\nCUBE, Von F. La Ciencia de la Educación. Barcelona: CEAC, 1981.\nFOUCAULT, M. La verdad y las formas jurídicas. Barcelona: Gedisa, 1984.\nHERBART, J.F. Pedagogía General derivada del fin de la Educación. Madrid: La lectura, 1935.\nHERBART, J.F. Bosquejo para un curso de Pedagogia. Madrid: Espasa Calpe, 1935.\nKANT, Emmanuel. Anthropologie. (M.Foucaulten itzulpena). Paris: Vrin, 1979.\nKANT, Emmanuel. Réflexions sur l?éducation. Paris: Vrin, 1980.\nKANT, Immanuel. Pedagogia. Madrid: Akal, 1983.\nMOORE, T.W. Introducción a la Teoría de la Educación. Madrid: Alianza, 1980.\nPIAGET, J. "A propos des trois epistemologies". Savoir et Action 5, 1973, 62-64 orr.\nRICOEUR, Paul. Du texte à l?action. Paris: Seuil, 1986.\nRODRIGUEZ, F. Hezkuntzaren Teoria. Iruñea: UEU, 1985.\nTERREN, E. Educación y modernidad. Barcelona: Anthropos, 1999.\nTOURAINE, A. Crítica de la modernidad. Mexico: FCE, 1995.\nVATTIMO, G. En torno a la postmodernidad. Barcelona: Anthropos, 1990.


Realak Rijekarekin berdindu (2-2) eta ez du hurrengo faserako txartela bermatu\nTalde txuri-urdinak bina berdindu (2-2) du kroaziarren aurka eta azken jardunaldian izango du jokoan final-hamaseirenetarako sailkapena. AZ Alkmaarrek eta Napolik ere berdindu egin dute (1-1).\nDavid Silva (Reala) Rijekako lau jokalariz inguratuta. Argazkia: EFE\nAritz Elustondok bi saihets haustuta ditu\nRealak garaipen garrantzitsua lortu du AZ Alkmaarren aurka\nRealak bina berdindu du Rijekarekin (2-2) Europa Ligako multzoen faseko bosgarren jardunaldiko partida eta ezin izan du final-hamaseirenetarako txartela bermatu. Azken jardunaldian txuri-urdinek jokoan izango dute hurrengo fasera pasatzea. Napoli izango dute aurkari eta Italian garaipena lortuz gero aurrera egingo du txapelketa honetan. Gainera nahikoa izango du AZ Alkmaarrek lortzen duen emaitza bera lortuta.\nBaloiaren jabe izan da Reala lehen zatian eta golak sartzeko hainbat abagune izan ditu. Hala ere, jokalari txuri-urdinak ez dira fin ibili aurkariaren ate aurrean. Isakek meritu handiko jokaldiak egin ditu, baina ate aurrean ezin asmatuta ibili da. Epaileak Realaren aldeko penaltia adierazi du hasiera baten, baina epaile laguntzailearekin hitz egin ostean erabaki du penaltia ez adieraztea. Realak barkatu egin du, eta Rijekak ez; talde kroaziarrak gola sartu du Nevisticen bitartez (0-1) korner baten ostean, izan duen lehen gol aukeran.\nBigarren zatian golaren bila jo du talde txuri-urdinak. Imanol Alguacil entrenatzaileak Jon Bautista eta Willian Jose zelairatu ditu, eta 68. minutuan Bautistak partida berdindu du (1-1), berriz Rijekaren aurka golegile izanda.\nDena den, pozak ez dio asko iraun Realari, beste korner baten Loncarrek gola sartu (1-2) duelako Rijekarentzat. Berriro, atzetik jarri da markagailuan Reala eta maldan gora jarri zaio neurketa. Hala ere, txuri-urdinek ekinean jarraitu dute eta Monrealek binakoa (2-2) egin du amaierarako hamar minutu falta zirenean. Azken txanpan garaipena lortzeko abaguneak izan ditu Realak, baina ez du asmatu eta partida berdinduta amaitu da.\n2 - Reala: Remiro; Zaldua (Gorosabel, 67. min), Le Normand, Zubeldia, Monreal; Zubimendi, Merino, Silva (Willian Jose, 67. min); Oyarzabal (Portu, 79. min), Januzaj (Roberto Lopez, 79. min) eta Isak (Bautista, 58. min).\n2 - Rijeka: Nevistic;; Tornecak, Velkovski (Joao, 86. min), Galovic, Capan, Stefulj; Muric (Pavici, 74. min), Halilovic, Loncar, Menalo (Anastasio, 79. min); Andrijasevic (Yateke, 86. min)\nGolak: 0-1, 37. min: Velkovski. 1-1, 68. min: Jon Bautista. 1-2, 73. min: Loncar. 2-2, 78. min: Monreal.\nEpailea: Joao Pinheiro (Portugal). Txartel horiak atera dizkie Merino Realeko jokalariari, baita Andrijasevic eta Halilovic Rijekako futbolariei.


2019(e)ko Ira 17, 17:59\ncURL is used on billions of devices.\nIt's included in every modern car.\nIt's integrated into every iPhone.\nIt's integrated in millions of TVs.\nAlso, it's been maintained by one man for *20 years*........for free.\nShould big tech be coughing up?\n2019(e)ko Ira 17, 05:29\nGSuiten proselitismoa oso aktiboki ari dira lantzen gurean ere https://twitter.com/GSHezkuntzan/status/1173704505315274752?s=19\n2019(e)ko Ira 16, 18:05\nAlbiste berria behatokian: [es] El desembarco de Google en la escuela pública catalana pone en alerta a las familias https://www.eldiario.es/catalunya/privacidad-hijos-manos-Google_0_940706392.html #pribatutasuna\n2019(e)ko Ira 16, 09:05\nAll /e/OS smartphones are back in stock!\n#android #ungoogled #refurbished #opensource\n2019(e)ko Ira 15, 11:46\n2019(e)ko Ira 14, 13:56\nAngulemako #komikia-ren museoko dendan, besteak beste Marko euskalherritarraren eta Holgado herrikidearen #VERDUN seriearen 3 zenbakiak erosi nituen. Bi komikigile handi direlako, #GerraHandia nire obsesioetako bat delako eta frantsesa ikasten jarraitzeko.\nIrakurketarekin gozatzen ari naiz. #irakurketak\n2019(e)ko Ira 13, 16:26\nDNS over HTTPS (DoH), Internetek sorreratik duen pribatutasun hutsune bat konpontzera etorri den estandar berria https://www.eff.org/deeplinks/2019/09/encrypted-dns-could-help-close-biggest-privacy-gap-internet-why-are-some-groups\nBultza dezagun bere hedapena! #pribatutasuna\n2019(e)ko Ira 12, 18:30\n#AuzolanDigitala euskararen alde\n@ileturiaren artikulua @elhuyar aldizkarian:\n2019(e)ko Ira 11, 15:19\n2019(e)ko Ira 11, 13:55\nSistema eragile librea duen telefono adimendun bat nahi duzu? Horrela bada, hau irakurri behar duzu! @ileturiren artikulu bikaina https://www.sarean.eus/smartphone-askearen-bila-misio-ia-ezinezkoa/\n2019(e)ko Ira 10, 05:23\n2019(e)ko Ira 09, 12:12\n2019(e)ko Ira 10, 00:50\n2019(e)ko Ira 10, 02:22\n2019(e)ko Abu 23, 17:35\n2019(e)ko Ira 06, 22:39\nFrantzia, Alemania, Herbehereak eta Suitzako gobernuak, datuen #pribatutasuna bermatzeko #NextClouden alde egiten ari dira https://www.zdnet.com/article/eu-turns-from-american-public-clouds-to-nextcloud-private-clouds/\n2019(e)ko Ira 06, 19:34\nGai honen harira, ikastetxeetan Google Suite ez erabiltzeko gomendio bat: https://xnet-x.net/no-autorizar-google-suite-escuelas/


Sarean Zehar 97 – #MWC2013, @eandroid2011, #GE07 #CeBIT eta gehiago – EuskaDigital – Sarean Zehar\nProgramakSarean Zehar 97 – #MWC2013, @eandroid2011, #GE07 #CeBIT eta gehiago\nPosted on martxoa 12, 2013 by sareanzehar\nPrograma honetan berrien atalan Mobile World Congressen aurkeztu den guztia kontatzen dizuegu, Eandroiden eskutik, baina baita asteko berriak ere. Agendaren atalan ere Gipuzkoa Encounter 7ari buruz hitz egiten dugu, eta Inarekin hitz egiten dugu, honen antolatzailea.\nPrograma hau eduki asko dituela argi geratu ez bazaizue, ezin dugu beste ezer egin.\nBideoa: @bilbostack 2013


Irakurle Kluba // Club de Lectura: "El Africano" (Jean-Marie Gustave Le Clézio) - Zallainfo\nHome / biblioteca / Bizkaia / club de lectura / Cultura / Encartaciones / Enkarterri / Irakurle kluba / liburutegia / Zalla / Zallainfo / Irakurle Kluba // Club de Lectura: "El Africano" (Jean-Marie Gustave Le Clézio)\nIrakurle Kluba // Club de Lectura: "El Africano" (Jean-Marie Gustave Le Clézio)\n3/04/2018 biblioteca, Bizkaia, club de lectura, Cultura, Encartaciones, Enkarterri, Irakurle kluba, liburutegia, Zalla, Zallainfo\nIrakurle kluba. "El Africano"\nMartxoak 9, viernes, arratsaldeko 18:30etan Zallako Udal liburutegian.\nClub de Lectura. "El Africano"\n8 de marzo, jueves, a las 18:30 de la tarde en la Biblioteca Municipal.


PREST LAN BERTIKALAK - TRABAJOS VERTICALES - Araudia\nBizi bide horizontalak\nBizi bide bertikalak (VERT)\nAinguraketa puntu bakuna (EAP)\nSegurtasun garfioa estalki inklinatuentzako\nBarandak eta Leihoentzako segurtasun sistemak\nBabeserako ekipo pertsonalak (EPI)\nLan-arriskuen prebentziorako 31/1995 Legea:\nEnpresariak bere langileen babesarako betebeharrezko pautak ezartzen ditu, EPI-en erabilera, lanerako ekipamenduaren egokitasuna, lanaren ondorioz ager daitezkeen arriskuen informazio eta prestakuntza,...\n486/1997 Errege-Dekretua: LANTOKIAK:\nErorketa arriskua dagoen lan lekuetara sartzeko baimena duten langileentzako, neurri egokiak hartu behar dira hauen segurtasuna bermatuta gera dadin.Bi metro baino gehiagoko erorketa arriskua duten plataformak, andamioak, pasabideak, desnibelak, hutsuneak eta irikiguneak barandekin eta segurtasunerako baliokideak diren beste sistema batzuekin babestuko dira.\n773/1997 Errege-Dekretua: Babeserako Equipo Pertsonal - EPI-en erabilerari buruz:\nBabes pertsonala behar duten lan postuak eta lan postu bakoitzak izan dezakeen arrisku edo arriskuen aurkako hartu behar diren babesak zehaztu behar dira. Babestu beharreko gorputzeko atalak eta erabili beharreko EPI motak.\nLanerako ekipoei buruz 1215/1997 ED-a aldatzen duen 2177/2004 Errege-Dekretua:\n4.1.1 Eranskina: altueratan dauden lan puestuetara iristeko hartu behar diren denboraldi baterako lanak, zirkulazio frekuntzia, igo beharreko altuera eta iraupenaren arabera aukeratuko dira.\nEZ BETEZEAREN ERANTZUNKIZUNAK\nERANTZUNKIZUN PENALA: Lanbide-zuhurtziagabekeria eta zuhurtziagabekeri ausartegia.\nLANEKO DISCIPLINAZKO ERANTZUNKIZUNA: Ohartarazpenak, enplegu-soldaten etenaldia nahiz disziplinazko kaleratzea.