ХӘЙБУЛЛА РАЙОНЫ, БР‑ҙың көньяҡ‑көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан. Төньяҡта Баймаҡ р‑ны, көнсығышта һәм көньяҡта — Ырымбур өлк., көнбайышта һәм төньяҡ‑көнбайышта Ейәнсура һәм Йылайыр р‑ндары м‑н сиктәш. 1930 й. 20 авг. ойошторола (ҡара: Административ район), район составына Йылайыр кантоны улустары индерелә. 1937— 56 йй. Х.р. терр‑яһының бер өлөшө Матрай районы составында була. 1963—65 йй. райондарҙы эреләтеүгә бәйле Х.р. составына Йылайыр р‑ны терр‑яһы инә. Майҙаны — 3912 км2. Адм. үҙәге — Аҡъяр а., Өфөнән көньяҡ‑көнсығышҡа 520 км һәм Һары т. юл ст. (Ырымбур өлк.) төньяҡ‑көнсығышҡа табан 58 км алыҫлыҡта ята. Халҡы (мең кеше): 1939 й. — 23,8; 1959 — 28,7; 1989 — 30,1; 2002 — 33,1; 2018 — 30,8. Милли составы (2002): башҡорттар — 78,1%, урыҫтар — 18,0%. Халыҡтың уртаса тығыҙлығы — 8,3 кеше/км2. Районда 14 ауыл советы, 57 ауыл торама пункты бар, иң ҙурҙары: Аҡъяр (8,1 мең кеше), Бүребай (4,7 мең), Өфө (1,3 мең) ауылдары.\nРайон терр‑яһы Йылайыр яйлаһы һәм Урал аръяғы яйлаһы сиктәрендә урынлашҡан. Үҙәк өлөшө Магнитогорск мегасинклинорийында, көнбайыш өлөшө Уралтау зонаһында ята. Х.р. терр‑яһында төҫлө металл (Октябрьский, Подольск баҡыр колчеданы ятҡылығы, Юбилейный баҡыр колчеданы ятҡылығы), тау тоҡомдары сеймалы: кварц (Ҡараян), ҡом‑ҡырсын материалы (Көньяҡ Аҡъяр), төҙөлөш ташы (Тамаҡ) ятҡылыҡтары бар. Климаты киҫкен континенталь, ҡоро. Һауаның уртаса йыллыҡ т‑раһы – 3,5°С, ғин. уртаса т‑ра – ‑16°С, июлдә — 19,5°С. Абс. макс. т‑ра — 42°С, абс. миним. т‑ра – ‑44°С. Яуым‑төшөмдөң уртаса йыллыҡ миҡдары – 350—400 мм, йылы осорҙа – 250—300 мм. Гидрографик селтәрҙе Быҙаулыҡ, Маҡан, Ташлы, Турат ҡушылдыҡтары м‑н Таналыҡ й.; Бараҡал, Йылайыр һ.б. ҡушылдыҡтары м‑н Һаҡмар й.; Оло Урғаҙа й. барлыҡҡа килтерә; Аҡъяр һыуһаҡлағысы, Таналыҡ һыуһаҡлағысы һ.б. бар. Ябай һәм типик ҡара тупраҡ өҫтөнлөк итә, ҡараһыу һоро урман тупрағы осрай. Киң япраҡлы урмандар таралған. Райондың 8,6%‑ын урман ҡаплаған. Хайуандар донъяһы дала һәм урман төрҙәренән тора. Шайтантау тауы, Юлбарыҫ а. эргәһендәге оло ҡарағас, Маҡан һәм Таналыҡ йй.үҙәндәре,Таштуғай тауҙары, Попковский күлдәре, Суҡраҡ сейәлеге төбәктәре — тәбиғәт ҡомартҡылары. Шайтантау заказнигы ойошторолған.\n2017 й. ауыл хужалығы ерҙәренең майҙаны 300,6 мең га (дөйөм майҙандың 76,8%‑ы) тәшкил итә, ш. иҫ. һөрөнтө ерҙәр — 110,6, сабынлыҡтар — 53,0, көтөүлектәр — 136,5; урмандар майҙаны — 46,1, ер өҫтө һыуҙары — 1,7. Район Урал аръяғы дала зонаһына инә. А.х. пр‑тиелары [3 АХПК, 25 ЯСЙ, 96 крәҫтиән (фермер) хужалығы] иген культуралары, көнбағыш, мал аҙығы культуралары үҫтереүгә, ит‑һөт йүнәлешле һыйыр малы үрсетеүгә, сусҡасылыҡҡа, һарыҡсылыҡҡа махсуслаша. Йылҡысылыҡ үҫешкән. Район терр‑яһында “Башинформсвязь” ААЙ‑ның район элемтә узелы, ветеринария станцияһы, урман хужалығы урынлашҡан. “Башкирэнерго” ААЙ‑ның “Башҡортостан—Көнсығыш энергетик тауар һатыу компанияһы” ЯСЙ филиалының Хәйбулла участкаһы; Бүребай тау‑байыҡтырыу комбинаты, “Хәйбулла тау компанияһы” ААЙ, “Башҡорт баҡыры” ЯСЙ‑ның “Хәйбулла” руднигы (Петропавловка а.), “Аҡъяр икмәге” МУП‑ы, 2 ит эшкәртеү, 2 һөт з‑ды, юл ремонтлау‑төҙөү идаралығы, МТС һ.б. эшләй. Район терр‑яһынан Сибай— Аҡъяр, Юлдыбай—Аҡъяр—Һары автомобиль юлдары үтә. Урал иҡтисади төбәгенә инә.\nРайонда Аҡъяр тау колледжы, 40 дөйөм белем биреү мәктәбе, шуларҙың 15‑е урта мәктәп, ш. иҫ. Аҡъяр урта мәктәбе №1 һәм Һамар урта мәктәбе; балалар приюты (Аҡъяр), 27 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы, 2 балалар сәнғәт мәктәбе (Аҡъяр, Бүребай), ДЮСШ, ДЮСШ филиалы (Бүребай), Балалар ижады йорто; үҙәк район дауаханаһы, 5 амбулатория, 46 фельдшер‑акушерлыҡ пункты, “Һаҡмар” балалар шифаханаһы; мәҙәниәт йорто, 47 клуб учреждениеһы, 28 китапхана, Хәйбулла музейы; физкультура‑һауыҡтырыу комплексы бар. 11 өлгөлө һәм 16 халыҡ үҙешмәкәр сәнғәт коллективы эшләй. Урыҫ телендә “Хайбуллинский вестник” һәм башҡорт телендә “Хәйбулла хәбәрҙәре” гәз. нәшер ителә.\nАҠЪЯР, ауыл, Хәйбулла р‑ны үҙәге


Беренсе Болгар батшалығы — Башҡорт Википедияһы\nБеренсе Болгар батшалығы\nБолгария Симеон Великий етәкселеге ваҡытында\nБаш ҡала Плиска\nиҫке славян теле\nДин тәңреселек һәм славян мәжүсилеге\n- 680—700 Аспарух (тәүге)\n- 1018 Пресиан II (һуңғы)\nБеренсе Болгар батшалығы (болг. Първo българско царство) — 681 йылдан 1018 йылғаса йәшәп килгән болгар дәүләте. Төрки һәм Аспарух хан етәкселегенәдге славян ҡәбиләләре тарафынан барлыҡҡа килгән а. Иң сәскә атҡан ваҡыты Симеон 1-се ваҡытында була. Дәүләттең баш ҡалаһы 893 йылдан Плиска.\nВизантис Э.Арвелер ҡарашы буйынса, Болгар батшалығы «Византия биләмәләрендә барлыҡҡа килгән беренсе варварҙар дәүләте» булған.\nҠыҫҡа ғына осорҙағы алға китеш ваҡытында Балҡан ярымутрауының бер өлөшөн баҫып ала һәм өс диңгеҙгә сығыу юлына эйә була. 969 йылда көнсығыш һәм көнбайыш өлөштәргә бүленә. 1018 йылда византия X быуат императоры (Никифор Фока, Иоанн Цимисхий и Василий II) дәүләттең юҡҡа сығыуына сәбәпсе була.\n1 Тәү тарих\n2 Беренсе Болгар батшалығының барлыҡҡа килеүе һәм үҫеше\n3 Беренсе Болгар дәүләте кризисы\n4 Крум, Омуртаг, Борис\nТәү тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n632 йылда Ҡөбрәт хан болғарҙарҙың элекке төрки ҡәбиләләрен берләштерә башлай. Шулай итеп ул «Бөйөк Болгария» хәрби-сәйәси башланғыс төҙөй .\nБеренсе Болгар батшалығының барлыҡҡа килеүе һәм үҫеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБиләмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБолгар дәүләте Аспарух хан һәм Тервел хан ваҡытында\nБалҡанда болгарҙарҙың элекке төрки ҡәбиләләре урындағы славян ҡәбиләләре бенән берләшеп Беренсе Болгар батшалығы төҙөй. Ул яйлап хәҙерге Болгария биләмәһенең төньяҡ-көнсығыш өлөшөн баҫып ала. Тәүге баш ҡалаһы Плиска була. Сик Днепр йылғаһы буйлап төньяҡҡа һуҙылған, көньяҡта Стара Палина тауҙар сылбыры буйлап, көнбайышта Иҫҡыр йылғаһы буйына, көнсығышта Ҡара диңгеҙгә барып сыға. 681 йылда Аспарух Дунай тамағында византия императоры Константин IV-тең ғәскәрен ҡыйрата. Византия яһаҡ түләргә мәжбүр булыуы тураһындағы Килешеү буйынса болгар дәүләте дәүләт булараҡ таныла.\nБеренсе Болгар дәүләте кризисы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nVIII быуат урталарында Болгар ханлығын эске сәйәси кризис солғап ала. Хакимлыҡ иткән Дуло ырыуы ил менән етәкселек итеүҙән бушатылғандан һуң, 15 йыл эсендә 7 хан тәхеткә ултырған. Шулай уҡ эске көрсөккә Византия менән алып барылған туҡтауһыҙ һуғыштар ҙа булышлыҡ иткән. Византия императоры Константин V Болгар иленә 9 тапҡыр һөжүм ойошторған. Кризис Телериг хан ваҡытында бөтөрөлә, әммә уға ла алдағы хандар кеүек, 12 йыллыҡ хакимлыҡтан һуң ҡасып ҡотолыу юлы асыла. Хәйләкәрлеге арҡаһында Телериг Болгария баш ҡалаһындағы барлыҡ Византия агенттарын юҡ итеүгә өлгәшә. Кризис тулыһынса Кардам хан ваҡытында бөтөрөлә.\nКрум, Омуртаг, Борис[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКрум хан ваҡытында Болгария сиктәре 803 йылда Беренсе Болгар батшалығының үҫеше Крумом хан тарафынан яулап алынған ерҙәр\n803—814 йылдарҙа Курум хан етәкселеге ваҡытында Болгария биләмәһен киңәйтә. Көньяҡта византиялыларҙы, көнбайышта аварҙарҙы яулап ала. 805 йылда Авар ҡағанаты ерҙәрен баҫып ала һәм тимочан ырыуын үҙенә ҡуша. 809 йылда Сердик ерҙәрен яулай (хәҙерге София). Византия императоры Никифор 1-се ғәйәт ҙур ғәскәр туплап, болгарҙарҙы талай һәм баш ҡалалары Плисканы яндыра. Аҙаҡтан Курум, илдең бөтөнлөгөн һаҡлап ҡалыу маҡсатында, Иҫке Планина тарлауыҡтарының береһендә дошман яуын тулыһынса юҡҡа сығара. 814 йылғы һуғышта Курум вафат була. Һөҙөмтәлә был ҡурҡыу белмәҫ, яусыл хан етәкселеге ваҡытында биләмәһе ҙурая. Тиса йылғаһынан алып көнсығышта Днестрғаса барып етә. Көньяҡта сиге Рила тауҙарына етә. Оҙаҡ һуғыштарҙан һәм уңышһыҙ булған тыныс килешеүҙәрҙән һуң Курум Константинополде һуғышып алырға ҡарар ҡыла. Тик билдәһеҙ сәбәптәр менән вафат булып ҡуя.\nБолгарияның иң боронғо беренсе баш ҡалаһы — Плиски — емереклектәр аҫтында\nХандың улы Омуртаг етәкселек иткән осорҙа (816—831), Византия менән 30-йыллыҡ тыныслыҡ килешеүе төҙөлә. Был эпохала (VIII—IX быуаттарҙа) Плискела, Мадарала һәм башҡа урындарҙа бик күркәм архитектура һәм скульптура һәйкәлдәре төҙөлә. Борис I етәкселеге ваҡытында (852—889) яңы славян алфавиты барлыҡҡа килә.\n865 йылда болгарҙарҙың дәүләт дине итеп христиан дине иғлан ителә.\n↑ 9,0 9,1 Первое Болгарское царство // Энциклопедический словарь. 2009.\n↑ http://index.php/tutorials/kareev-tutma/541-105-107-slavyane-v-nachale-srednikh-vekov(недоступная ссылка)\nБеренсе Болгар батшалығы Викимилектә\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Беренсе_Болгар_батшалығы&oldid=1107243 ҡабул ителгән\n681 йылда барлыҡҡа килгәндәр\n1018 йылда юҡ булғандар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:32 22 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


ст-ца Динская, ул. Красная, 82, Центр внешкольной работы\nс 16:00 до 17:00 час.\nпос. Агроном, ул. Почтовая, 14, здание администрации Мичуринского сельского поселения\nДата изменения: 19.01.2016 11:05:42


1-комнатная квартира №107 дом №47А/1 — Лиски. Пр-т Ленина — Инстеп\n1-комнатная квартира №107 ← 1-о квартиры ← Дом №47А/1\t← Лиски. Пр-т Ленина


БУМАЗЕЯ — с русского на все языки\nflannelette имя существительное:\nflannelette (фланелет, бумазея)\nРусско-английский синонимический словарь > бумазея\nБольшой русско-немецкий полетехнический словарь > бумазея\nбер яғы өбөрөлө мамыҡ туҡыма\nбелая бумазея — аҡ бумазый\nплатье из бумазеи — бумазыйҙан тегелгән күлдәк\nРусско-башкирский словарь > бумазея\nРусско-английский технический словарь > бумазея\nУниверсальный русско-английский словарь > бумазея\nf Barchent m\nбумазе́я f Barchent m\nж (ткань) Barchent m\nбе́лая бумазе́я weißer Barchent m\nпла́тье из бумазе́и Barchentkleid nt\ngener. Bärchen, Bärchent, Bärket, Barchent\nУниверсальный русско-немецкий словарь > бумазея\nפשתן גס שחצנות\nРусско-ивритский словарь > бумазея\nРусско-норвежский словарь > бумазея\nРусско-украинский политехнический словарь > бумазея\nРусско-португальский словарь > бумазея\nРусско-турецкий словарь > бумазея\nРусско-польский словарь > бумазея\nРусско-английский словарь Смирнитского > бумазея\nж τό δίμιτο.\nРусско-новогреческий словарь > бумазея\nfustagno m, tela f bambagina, bambagina f, bambagino m\nDictionnaire technique russo-italien > бумазея\nУкраїнсько-російський політехнічний словник > бумазея\nРусско-латышский словарь > бумазея\n(n.) فاستونی نخی، سخن گزاف، بی ارزش، لفاظی\nРусско-персидский словарь > бумазея\nfustán m, fustal m, bombasí m\ngener. bombasì, fustal, fustán, fustàn\nDiccionario universal ruso-español > бумазея


График подвоза воды на микрорайон "Восточный" (ОБНОВЛЕН на 29.06.2016) - 06274.com.ua\nГрафик подвоза воды на микрорайон "Восточный" (ОБНОВЛЕН на 29.06.2016)\nГрафик подвоза питьевой и технической воды на микрорайон "Восточный" на 29.06.2016 г.\n11-00 ул. Орджоникидзе\n16-00 ул. И. Франко\n20-00 ул. Коцюбинского\n10-00 от ул. Ф.Максименко по пер. Первомайский до ул. Гаршина\n16-00 от пер. Первомайский по ул. Гаршина до ул. П. Лумумбы\n3 машина КП «Бахмут-Вода» 4 т.\n9-00 ул. Горького,39 пер. 2-й Ломоносова,2а\n12-00 ул. Абрикосовая\n15-00 ул. Горького,59\n9-30 ул. Алебастровая\n11-30 ул. Подгорная, ул. Рабкоровская\n15-00 ул. Свердлова, ул. Селькоровская,31\n18-30 от пер. 1-й Шевченко по ул. 1-я Загородняя\n21-00 ул. Заречная от пер. 1-й Шевченко до ул. Шевченко\n10-30 ул. Песчанная, ул. Степная, пер. Степной\n13-30 ул. Силикатная, пер. Силикатный, ул. Глиняная, пер. Глиняный\n16-30 ул. Щербакова\n21-00 ул. Ростовская\n8-00 ул. П. Лумумбы,101-103 ул. П. Лумумбы,111\n12-00 пер. Ватутина\n16-00 ул. Тевосяна,1-40\n8-30 ул. Некрасова\n12-30 ул. Красная\n9-00 ул. Добролюбова\n13-00 ул. Толстого\n17-00 от пер. Первомайский по ул. Гаршина до ул. Ростовская\n8-30 ул. Ватутина\n8-00 ОШ №10\n9-00 пер. Горького, ул. П. Лумумбы,44-72\n12-00 ул. Чехова,1-37\n16-00 ул. Горького,55 ул. Горького,49-47\nБахмут вода подвоз


���� ���� ���� ��� ������ ��� 14-3-2014 �������|\n������� ������� > ��������� ���������� > ������� �������� > ��� ���� ��� ���� ���� ���� ��� ������ ��� 14-3-2014\n��� �������ʿ ������� ���� ����� ������� ����� ����� ������� ������� ������ ������ ������ ��� ��� ��� ��� ���� nilesat ����� ������� ����� ������ ����� ������ ������ ����� ����� ��� ����� ��� 2016 ����� MP3 ����� ����� ����� ������� ����� ����� dreambox whatsapp ��� ������ youtube Arabs Got Talent ����� ��� ���� ����� ����� ���� ����� ���� ��� ����� ���� ��� ����� ������ �������� ��������� tiger HD ������ ����� ���� ��������� ������ vbulletin ����� ������� ������ ��������� Digital Satellite ������� 999 ������� hd �������� �������� STARSAT HD ALTDVB DVB Dream Progdvb MyTheatre ����� ����� ����� ��������� ����� ��������� ����� ��������� ������� ���� ���� ���� ���� ��� ������ ��� 14-3-2014 ����� ��\nLinkBack ����� ������� #1 6 ����� ������ 1435�� / 7-03-2014�, 09:00 ������� ��� ���� ��� ����� ���� ���� ���� ��� ������ ��� 14-3-2014 ���� ���� ���� ��� ������ ��� 14-3-2014 ����� ������� : ��� ������ ���\nFEC ����� ����� ����� : 3/4 �� ������� �� ������� ���� ���� ���� ������ Al Nagah ���� ����� ���� ��������� �� ����� ������� ������ ������ ������� �� ���� ��� ������ ������ 14 ���� 2014 � 14.3.2014 abraj today ���� ���� ���� ������ AL HIWAR �������� ��� �� ��� ��� ����� 23 ������ ��� ������� ��������� ������ ������� �� ����� ���� ����� 29-3-2014 � ��� ����� 2014 Abraj 29 March ������ ���� ������ ������� ������ �� ������ Sat 2010 ; 6 ����� ������ 1435�� / 7-03-2014� ������ 18:10. ������\n���� ���� ���� ��� ������ ��� 14-3-2014 « ���� ���� ������� ��������� ��� ���� ��� ���� ���� ������� ���������� 2015 , ���� Al Arabiya\n���� ����� ����� ������ ��� ���� mbc4 , ����� ��� ����� ����� ������ » ����� ������� ������ ���� ����� ������� ���� ��� ������� ��� ���� ������ ��� ��� �� ���� ���� ���� ��� ������ ��� 14-3-2014 ������� ����������� ��� ����� ������ ���� ��� �� �������� ������� ������� ����� ���� ��� ���� ������ ���� ����� ������ ������ ������ ������ +3 . ������ ���� � 15:29. Powered by vBulletin.Copyright ©2000 - 2016, Jelsoft Enterprises Ltd


Консалтинговые услуги Тыва\nivest.kz > Бизнес справочник > Российская федерация > Тыва > Финансы > Консалтинговые услуги\nРФ, г. Шагонар, ул. Октябрьская, д. 43, кв. 16


Башҡортостанда "Трактор" операцияһы бара\nАвгуст уртаһына тиклем дәүләт техник күҙәтеү хеҙмәте инспекторҙары үҙйөрөшлө техниканың торошон тикшерә. Рейдтарҙың береһендә беҙҙең ижади төркөм дә ҡатнашты.\nТракторсы Радмир Арыҫланов өсөн эш көнө протоколға ҡул ҡуйыуҙан башланды. Тикшереү барышында ул идара иткән техникала етешһеҙлектәр асыҡланды.\nМарат Аманморатов сит ил техникаһы менән идара итә. Трактор заман талаптары буйынса эшләнгән, әммә ул да даими иғтибар талап итә.\nИнспекторҙар менән аралашыу тракторсылар өсөн дә файҙалы. Тикшереү барышында техник етешһеҙлектәр генә асыҡланып ҡалмай, трактор менән файҙаланыуҙағы барлыҡ хаталар атала.\nОперация барышында тракторҙы теркәү ҡағиҙәләренең үтәлеше, дәүләт техник күҙәтеүен үтеп-үтмәүе, тракторсы таныҡлыҡтарына иғтибар бүленә.\nРейд барышында инспекторҙар махсус газ үлсәү ҡоролмалары менән дә эш итә. Уның ярҙамында трактор бүлеп сығарған төтөндөң составы үлсәнә. Һауаны бысратыусыларға ла штраф һалына. Талап буйынса асыҡланған етешһеҙлектәр 10 көн эсендә бөтөрөлөргә тейеш.\nАна килә трактор, зинһар бабай йыраҡ тор. Егерменсе быуат башында ижад ителгән шиғри юлдарҙа ла үҙйөрөшлө техниканың хәүеф сығанағы булыуы тураһында иҫкәртелә. Был һүҙҙәрҙең көнүҙәклеге заманыбыҙҙа ла юғалмаған. Трактор операцияһының да төп маҡсаты юлдарҙа именлекте тәьмин итеү. Быйыл ул 17 августҡа тиклем дауам итә.


Продажа 2 комнатных квартир: Продажа 2-х комнатной квартиры, г. Пружаны, ул. Заводская, дом 12. Цена 72 226 руб - m2bomber.com\nПродажа 2-х комнатной квартиры, г. Пружаны, ул. Заводская, дом 12. Цена 72 226 руб\n15 сен 2020 - 83 008 руб\n1 авг 2020 - 78 000 руб\n2 июл 2020 - 77 578 руб\n2 июн 2020 - 76 826 руб\n3 мая 2020 - 77 258 руб\n1 338 руб $ за м²\nПродажа 4-х комнатной квартиры, г. Пружаны, ул. Заводская, дом 13. Цена 57 452 руб


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЭЙ, ТУҒАНДАР, НАҘАНЛЫҠТАН ҠУРҠЫУ КӘРӘК! - 2016 - Мәҡәләләр\nИртәнсәк торғас та кухнялағы радиоалғысты тоҡандырам. Сәғәт 7 тулыу менән "Юлдаш" каналынан өлгөр, уңған, шаян өс егет - Марсель, Йәмил һәм Филүс "Иртәнсәккәй тороп..." тигән өс сәғәтлек тапшырыуҙарын башлап ебәрә. Үкенескә, мин уның яртыһын ғына тыңлап өлгөрәм, сөнки эшкә сығып китергә тура килә. Егеттәрҙең эшенә баһа биреү өсөн шуныһы ла етә, әлбиттә: афарин, егеттәр, рәхмәт һеҙгә, тип әйтеүҙән башҡа һүҙ юҡ.\nХәҙер уларға шул тиклем өйрәнеп кителде, ял көндәрендә йәки профилактика сәғәттәрендә был тапшырыу эфирға сыҡмаһа, бер төрлө яманһыу булып тора. Программа йәнле һәм ҡыҙыҡлы ғына түгел, мәғлүмәттәргә лә бай булыуы менән айырылып тора. Бер-береһен бүлдермәй, матур итеп алып барыуҙары, кинәйәләп, шаяртып алыуҙары ла күңелгә ятышлы, урынлы. Тағы ла шуныһы оҡшай: егеттәр бер ваҡытта ла туҙға яҙмаған нәмәләр хаҡында һөйләп, ваҡыт уҙғармай, хата мәғлүмәттәргә лә юл ҡуйылмай, һәр һүҙҙәрен үлсәп, телмәр мәҙәнилектәрен генә түгел, үҙҙәренең дә тәрбиәле, мәғлүмәтле булыуҙарын күрһәтә, көнүҙәк темаларҙы таба белә, тыңлаусыны ихтирам итә.\nЮғиһә, эшкә китеп барғанда автобус водителенең "зауҡына" буйһоноп, "Русское радио"ны тыңлап барырға ла мәжбүр булаһың йыш ҡына. Ҡарлыҡҡан тауышлы алып барыусы бер ир-егет оятһыҙ көләмәстәр һөйләй ҙә, башҡа алып барыусылар менән бергәләп, хахылдап көлөшәләр. Тыңлаусыны бар тип тә белмәйҙәр. Кем өсөн эшләйҙер инде улар? Шулай ҙа был яҙмамда әйтергә теләгәнем икенсе ине. "Юлдаш" егеттәренә рәх-мәт һүҙен форсат тыуғанда әйтеп ҡалайым, тинем. Ә баяғы һүҙ ошо тапшырыуға, йәғни унда ҡатнашыусы радио тыңлаусыларға төбәлә. Егеттәр республикабыҙ тәбиғәте, әҙәбиәте, мәҙәниәтенә бәйле "Тылсымлы балаҫ" викторинаһы алып бара. Бик шәп "лакмус ҡағыҙы" булды әле ул бәғзе бер наҙандарға. Һорауҙар бөтөнләй ҡатмарлы түгел, мәктәп уҡыусыһы ла яуап бирә алырлыҡ еңел. Башында саҡ ҡына уйы, моңо, белеме булған кеше уйлап та тормай яуап бирергә һәм бүләкте һә тигәнсе оторға тейеш, минеңсә. Өҫтәүенә, яуапты тиҙләтеүсе өс төрлө вариант әйтелә. Эш, әлбиттә, бөтөнләй ҙә бүләктә түгел. Таң менән "Юлдаш"тың телефон һандарын йыйып, унда шылтыратырға йөрьәт иткәс, үҙеңдең белем һәм дә мәҙәни кимәлеңде самалау кәрәк тә бит. Юҡ, ябай ғына һорауға ла яуап бирә алмай хур була шул күптәр. Егеттәр улай итеп тә, былай итеп тә ҡарай, бөтөн вариант-яуаптарҙы тик "сәйнәп" кенә ҡаптырмай яуапһыҙ яуап биреүселәргә, тик белмәгән кешегә... Йәнем көйөп, шул мәлдә радионы һүндереп ҡуям. Егеттәрҙең ниндәй һорауҙарына яуап ала алмауын теркәп бармағаныма үкенәм, эшкә ҡабаланғанда, уның ҡайғыһымы. Ошо араларҙағы тапшырыуҙарҙан иҫтә ҡалған бер нисәһе түбәндәгеләр: З. Биишева исемендәге "Китап" нәшриәтен, билдәле мәғрифәтсе, ғалим, ислам дине белгесе Ризаитдин Фәхретдин тураһында, Кинйә Арыҫлановты, өс Советтар Союзы Геройы биргән ауыл исеме (яуап тулы булманы) Кинйәбыҙҙы, Ашҡаҙар йылғаһы тураһында һәм башҡа шуға оҡшаш тарих, география, әҙәбиәт, мәҙәниәт буйынса ябай ғына һорауҙарға ла яуапты белмәй булып сыҡты замандаштар. Бик йәл генә түгел, хурлыҡ бит был! Исмаһам, балаларының, ейәндәренең тарих, география, әҙәбиәт дәреслектәрен асып ҡараһасы улар радиоға шылтыратырҙан алда. Китап түгел, гәзит тә уҡымай, тимәк, был кешеләр. "Киске Өфө", "Башҡортостан", "Йәшлек" гәзиттәренең береһен генә алдырып уҡып барған хәлдә лә, ниндәйҙер мәғлүмәткә эйә була алырҙар ине. Уҡымаған, тома наҙан быуын да түгел бит улар. Өлкән тигәндәре лә үткән быуаттың 50-70-се йылдарында мәктәптә белем алған кешеләр. Урта йәштәгеләр менән йәштәр тураһында әйтеп торорға ла түгел: алған белемдәре онотолмаған да әле, ә барыбер Башҡортостаныбыҙ хаҡында бер ни ҙә белмәйҙәр: Айҙа йәшәйҙәрме ни! Был мәҡәләне яҙыуға, ниһайәт, 23 декабрҙәге тапшырыу "һуңғы тамсы" булды. Иртә менән бер ханым, исемен Лилиә тине, булһа кәрәк, шылтырата. Егеттәр быға шундай һорау бирә: "Ул 1968 йылдың 1 ғинуарынан баҫылып сыға башлай. Нимә тураһында һүҙ бара?" Эфирҙа - тынлыҡ. Икенсе вариантты яңғыраталар: "Уның тәүге етәксеһе итеп яҙыусы Кәтибә Кинйәбулатова тәғәйенләнә". Оҙаҡҡа һуҙылған тынлыҡ... "Баҫылып сыға, тигәс, тимәк, нимә инде ул?" тигәнерәк асыҡлаусы мәғлүмәттәр ҙә әйтеп ҡарай алып барыусылар. Ханым, әйтерһең дә, ауыҙына һыу уртланы. Аптырағас, егеттәр "Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн был журналдың бөгөнгө мөхәррире Гөлназ Ҡотоева" тип, "кәртте" бөтөнләй асып һалды. Иҫ китмәле хәл, ләкин, ышанаһығыҙмы - яуап булманы. Дөрөҫ, һәр кем дә Ҡотоеваны белеп тә бөтөрмәй торғандыр, ләкин билдәле яҙыусы Кәтибә апайҙы, ул йылдарҙа бик популяр булған, заманында унда Рәми Ғарипов, Әнисә Таһирова, Гөлфиә Юнысова, Йомабикә Ильясова эшләп киткән "Башҡортостан ҡыҙы" журналын белмәү ғәфү итерлек хәлме? Бөгөн популярлығы кәменеме әллә журналдың? Ундай сүрәттә лә республикабыҙҙа махсус ҡатын-ҡыҙҙар өсөн нәшер ителеүсе берҙән-бер журнал бит ул. Уның хаҡында ир-егеттәр ҙә яҡшы белә, моғайын. Был ханым тамам оятҡа ҡалыуын аңланымы икән? Тауышына ҡарағанда, урта йә өлкәнерәк йәштә булырға оҡшаған.\nӘйткәндәй, йәштәр араһында ла йыш осрай бындай маңҡорттар. Үҙен ихтирам иткән, тыуған ерен, илен, өҙөлөп яратҡан кешенең күңеле һәр ваҡыт камиллыҡҡа, белемгә ынтыла. Маҡтанғандан түгел, мин үҙем, мәҫәлән, Башҡортостан картаһын алдыма асып һалып, сәғәттәр буйы роман уҡыған һымаҡ ҡарап ултырырға, карта буйлап "сәйәхәт ҡылырға" яратам. Был миңә кәрәк һәм ҡыҙыҡ. Ә бына мин йәшәгән йортта бер күрше бар. Республикабыҙҙың, әйтәйек, төньяғында йәки көнсығышында ниндәй райондар урынлашҡанын да белмәй. Яҙыусылар, артистар, ғалимдар тураһында - ләм-мим. Ундағы йылғалар, күлдәр, тауҙар тураһында әйтеп торорға ла түгел. Уның ҡарауы, баҙарҙа йә магазинда ит, картуф хаҡы күпме, ҡайҙа нимә арзаныраҡ хаҡҡа һатыла - теҙеп әйтеп бирер: бик һәйбәт белә. Шулай инде, кемгә - нимә был фани донъяларҙа...\nЯҙылған: 18.01.16 | Ҡаралған: 1081


Баш ҡалала Рәсәй киноһы көнөндә «Башҡортостан» студияһы фильмдары күрһәтеләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала Рәсәй киноһы көнөндә «Башҡортостан» студияһы фильмдары күрһәтеләсәк\n14:30, 27 августа 2012 Йәмғиәт\n27 августа Рәсәй киноһы көнө билдәләнә. 1919 йылдың 27 авгусында В.И.Ленин кинематографты национализациялау тураһындағы Декретҡа ҡул ҡуя, шуға күрә СССР-ҙа, ә аҙаҡтан Рәсәйҙә лә был көн киноиндустрияға бәйле кешеләр өсөн байрамға әүерелә. Тәүге киносеанс Парижда 1895 йылда үтә. Рәсәйҙә иһә тәүге фильм — «Понизовая вольница» — экрандарға 1908 йылдың октябрендә сыға. Ул ни бары 7 минут дауам итә. Ә инде 1925 йылда «Броненосец Потемкин» тигән илдең тәүге төҫлө киноһы донъя күрә.\nРеспублика кинематографтары ла был байрамды билдәләйәсәк: 18 сәғәттә «Родина» кинотеатрында кино эшмәкәрҙәрен тәбрикләү тантанаһы үтә, «Башҡортостан» киностудияһы фильмдары күрһәтеләсәк, уларҙың авторҙары менән аралашыу ойоштороласаҡ. Шулай уҡ 22 сәғәттән таңғы 6-ға тиклем бында «Башҡортостан киноһы төнө» үтә. Шул уҡ көнгә «Башҡортостан» киностудияһы тәҡдим иткән яңы эштең – Таңсулпан Бураҡаеваның «Кәләш алам!» ҡыҫҡа метражлы фильмының презентацияһы планлаштырылған.\nТеги: рәсәй киноһы көнө


Өфө районы ауыл биләмәләрендә ветерандарҙы хөрмәтләйҙәр // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфө районы ауыл биләмәләрендә ветерандарҙы хөрмәтләйҙәр\n17:15, 1 марта 2010 Сәйәсәт\nӨфө районы фронтовиктарына «1941-1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 65 йыл» юбилей миҙалы тапшырҙылар. Хәҙерге ваҡытта бында 111 Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы йәшәй. Уларҙың иң йәшенә һикһәндән ашҡан, тип хәбәр итә район хакимиәтенең рәсми сайты.\nНаградаларҙы тапшырыу тантанаһы Зубово ауыл Советының Мәҙәниәт йортонда үтте. Уның 80 вәкиле почетлы награда алды.\n9 майға республиканың Өфө районы биләмәһендә йәшәүсе бөтә 1100 һуғыш ветераны һәм тыл хеҙмәткәренең һәр береһенең күкрәгендә юбилей миҙалы балҡыясаҡ.


Ирәкте шәжәрәһендә балыҡсылар\nРаил Кузеевтың "балыҡсы" этимологияһын "ҡалала (йә ҡала ситендә) йәшәгән кеше" тип аңлатыу гипотезаһының да хаҡ тип иҫәпләнеүгә хоҡуғы барлығын танып, шул уҡ ваҡытта уның етешһеҙлектәре лә бар икәнен әйтеп китке килә. Беренсенән, ҡалала йәшәгән кешене "балыҡсы" термины менән атау төрки халыҡтарҙа һүҙҙәрҙең аффиксация юлы менән төҙөлөү талаптарына яуап биреп етмәй. Этимологияның үрҙәгесә әйтелешенә шөғөл, һөнәр, йәғни балыҡ тотоусы мәғәнәһе нығыраҡ тура килә. Шул уҡ орхон ҡомартҡыларында ҡалала йәшәгән кешеләрҙе әйтеү өсөн "balyqdaqy" тигән икенсе термин ҡулланылған. Икенсенән, башҡорттарҙың балыҡсылар ырыуы вәкилдәре менән ҡаҙаҡтарҙың, ҡырғыҙҙарҙың, тываларҙың балыҡсылары араһында генетик бәйләнеш булыуы раҫланмаған. Уларҙың һәр береһенән айырым төркөмдәр булып барлыҡҡа килеүе лә мөмкин. Шуға күрә лә балыҡсы ырыуы тураһында әйткәндә, ирәкте ырыуы башҡорттары шәжәрәһендә сағылған һәм Ғәли Соҡорой менән уның улы Ғарифулла Кейеков хеҙмәттәрендә урын тапҡан фаразға өҫтөнлөк бирәбеҙ.\nБилдәле суфый шәйехе, шағир һәм яҙыусы Ғәли Соҡорой (1826-1889) күп кенә шиғри һәм дини китаптарҙың, ҡара-табын ырыуының шәжәрәһен һәм тарихын яҙып ҡалдырған кеше булараҡ билдәле. Уның үҙе тураһында немец тикшеренеүсеһе Михаэль Кемпер "боронғо зыялы ирәкте ырыуына ҡараған", тип яҙа. Ғәли Соҡорой үҙенең "Тәҙкират лил-ихүән үәл әхбәб" ("Ҡәрҙәштәр һәм дуҫтар өсөн нәсихәт") тигән китабында шулай ти: "Риүәйәттәргә ярашлы, беҙҙең олатайыбыҙ Майҡы бей, Сыңғыҙхандың яҡын кешеләренең береһе булып, уның менән бер арбала йөрөгән. Шуға ла уға Уйшын Майҡы бей тигән ҡушамат биргәндәр... Әйтәләр, уның өсмө, әллә дүртме улы булған. Майҡы бей уларҙың һәр береһен үҙе уҡытҡан, сәйәхәттәргә, хәрби походтарға йөрөткән. Тәүгеһенең исеме Табын бей, икенсеһенеке - Байҡы бей, өсөнсөһөнөкө - Балыҡсы бей булған".\nҒарифулла Кейековтың "Тәүәрихи ә башкордиән үә әнсәби - ирәктиүиән" ("Башҡорттар тарихы һәм ирәктеләрҙең генеалогияһы") тип аталған хеҙмәтендә ирәкте ырыуы башҡорттарының шәжәрәһенең икенсе версияһы килтерелгән. "Майҡы бей Уйшиндың дүрт улы булған. Беренсеһе - Юлдаш бей, икенсеһе Аҡҡош бей, өсөнсөһө - Ҡурмаш бей, дүртенсеһе Илек бей. Илек бейҙең биш улы булған, беренсеһе- Аҡьяр бей, икенсеһе - Даҡьяр бей, өсөнсөһө - Буҙан бей, дүртенсеһе - Ябынсы бей, бишенсеһе - Алсаҡ бей. Алсаҡ бейҙең улы - Абдулхаир, Абдулхаирҙың улы -Ҡарағәзиз. Ҡарағәзиз мулланың ҡәбере Төй йылғаһы буйында урынлашҡан. Ҡарағәзиздең лаҡабы Ҡара Табын булған... Ҡарағәзиз мулланың дүрт улы булған: беренсеһе - Балыҡсы бей, икенсеһе - Рәсүл, өсөнсөһө -Таймаҫ, дүртенсеһе Әхмәтшәйех, уны Ирәкте тип йөрөткәндәр. Был шәжәрә шуныһы менән иғтибарға лайыҡ, ул ирәктеләрҙең Урал аръяғында йәшәгән ҡара табындар менән бәйләнешен күрһәтә. Шулай уҡ, "Башҡорт тарихы" хеҙмәтендә" Ғарифулла Кейеков Урта быуаттан билдәле "Дәфтәри-Сыңғыҙнамә" хеҙмәтенән өҙөк килтерә. Унда Сыңғыҙхандың сәйәси карьераһы башында теләктәшлек күрһәткән бейҙәрҙең исемдәре телгә алына. Майҡы бей хаҡында ла һүҙҙәр бар. Сыңғыҙхан уға: "О, Уйшин Майҡы бей! Һинең ағасың - ҡарағас, ҡошоң - Һамрау, ораның - Салауат,тамғаң - өстеш булһын", - ти. Был хеҙмәттә шулай уҡ Майҡы бей Ирәкте, Балыҡсы, Байҡы ырыуҙарының ата-бабаһы була, тип билдәләнә.\nИрәкте улысы. Балыҡсы ырыуы барлыҡҡа килеүҙә табын, ҡатай ырыуҙарының ҡатнашыуы\nҠаҙан ханлығының хандары йыш ҡын Урал аръяғы Көньяҡ Урал башҡорттарын хәрби хеҙмәткә саҡырыр булған. Был бигерәк тә Сәхиб Гәрәй менән Сафа Гәрәй исемле хандар хакимлығы осоронда киң ҡолас ала. Телгә алынған кешеләр икеһе лә Ҡырым династияһы вәкилдәре булғас, уларҙың Мәскәүгә ҡаршы булған риторикалары ныҡ сағыла, улар Рәсәйгә ҡаршы сәйәсәт алып баралар, шуға ла ханлыҡҡа даими рәүештә атлылар кәрәк була. Ә ханлыҡтың үҙ халҡы удмурттар, мариҙар, сыуаштарға бындай мөмкинлек булмай. Ҡаҙанды һаҡлауға саҡырылған башҡорттар тарихи Башҡортостандың көнбайышына күсә. Уларға Ыҡ буйында ерҙәр бирелә. Шуға күрә лә, Ыҡ буйы улыстарының барлыҡҡа килеүе башлыса XVI быуаттың 30-сы йылдарына тура килә. XVIII быуатҡа тиклем унда Ҡыпсаҡ, Тамьян, Бөрйән, Ҡатай, шул иҫәптән Ирәкте улысы ла була. Ләкин унда Ғарифулла Кейеков, Ғәли Соҡорой әйткән ҡара табындар ғына түгел, башҡа ырыу вәкилдәре лә күпләп йәшәгән. Тап уның төрлө составлы булыуы ла улыстың исемен Ирәкте итеп алырға сәбәпсе булғандыр, тип фараз яһарға ҡала. Тимәк, Ирәкте ул ырыу атамаһы түгел, ә төрлө ырыу вәкилдәре йыйылған, шул уҡ ваҡытта ҡара табындар өҫтөнлөк иткән хәрби корпорация була.\nБалыҡсы ырыуына килгәндә, уның да Ирәкте улысына бәйләнеше була. Балыҡсыларҙың оло быуын вәкилдәре һөйләүе буйынса, элекке ваҡытта уларҙың ата-бабалары Ыҡ йылғаһы буйындағы далаларҙа көн күрәләр. Бер риүәйәттә улар оҙаҡ ваҡыт Бәләбәй яҡтарында, ҡатай ерҙәрендә йәшәгәндәр, тип әйтелә. Һорау тыуа, иң яҡын ҡатай ерҙәре бөгөнгө Белорет һәм Балаҡатай райондары территорияһында урынлаша, ул ваҡытта ниндәй ҡатай ерҙәре хаҡында һүҙ бара һуң? Күрәһең, Ҡатай улысы хаҡында әйтелгәндер.XVI быуатта көнсығышҡа китеп, улар бөгөнгө урындарында төпләнә. Шуға ла иғтибар итергә кәрәк, ирәктеләр балыҡсыларға тиклем үк Төй йылғаһы буйында йәшәйҙәр. Ошо әйтелгәндәрҙән сығып, шуны билдәләргә була, балыҡсы ырыуы башҡорттары ирәктеләргә ҡәрҙәш була, улар кеүек ҡара табындарҙан айырылып сыға. Шул уҡ ваҡытта балыҡсылар компонентында ҡатайҙарҙың ҡатнашлығы ла бар. Шуға күрә лә, ҡара табындарҙың ошо өлөшө "табын" тип аталмай, үҙенә балыҡсы атамаһын ала.\nБалыҡсылар менән ҡатайҙар араһында бәйләнештәр булыуын Р. Кузеета үҙ хеҙмәттәрендә билдәләгән. Ул балыҡсыларҙың тамғаһы, ҡатайҙарҙың "балға" тамғаһына оҡшаш булыуына иғтибар итә һәм, был ике ырыуҙа бер үк тамға, ләкин балыҡсыларҙа ул бер аҙ үҙгәртелгән, тигән һығымтаға килә. Ул шулай уҡ Асҡын башҡорттары менән көнбайыш ҡатайҙарҙың һөйләшендә бер фонетик комплекстар ҡулланылыуын да билдәләп үтә. Ысынлап та, Тәтешле, Асҡын, Ҡариҙел райондарының этник тарихы хаҡында һөйләгәндә, уларҙың халҡы үҙҙәренең сығышы менән Урал аръяғы һәм төньяҡ-көнсығыш башҡорттары - Табын һәм Ҡатай ырыуҙары менән бәйле булыуын күрергә була. Был турала генетик тикшеренеүҙәр ҙә һөйләй. Шулай итеп, Р.Г. Кузеев тарафынан тәҡдим ителгән схема үҙенә раҫлау таба. Уның фекере буйынса, XIII-XVI быуаттарҙа балыҡсыларҙың ата-бабалары ҡатайҙарҙың миграция тулҡыны составында Башҡортостандың төньяғына килеп төпләнә. Бында улар урындағы (балыҡсыларҙың риүәйәттәрендә мариҙар тип аталған, бәлки, сирмештәр) фин ҡәбиләләрен ассимиляциялаштыра.\nXVI быуатта Башҡортостандың төньяғына ҡара табын ырыуына һәм Ирәкте кланына ҡараған башҡорттар күсенеп ултыра. Уларҙың урындағы ҡатай башҡорттары һәм сирмештәрҙән торған халыҡ менән ҡушылыуы балыҡсыларҙы формалаштырыу процесын тамамлай ҙа инде. Үкенескә ҡаршы, хеҙмәтен яҙған саҡта Р. Кузеев Ғәли Соҡорой менән Ғарифулла Кейековтың хеҙмәттәрен тулы кимәлдә ҡулланмай, шуға күрә лә балыҡсыларҙың этногенезында табын ырыуы башҡорттарының роле тураһында әйтмәй.\nЯҙылған: 02.03.15 | Ҡаралған: 1305


Гайана Дефенс Форс D1 67 000к 108 500к 175 500к\nРеал (Мадрид) D1 67 000к 108 500к 175 500к\nМотема Пембе (Киншаса) D1 65 000к 108 500к 173 500к\nЙеллоу Стар Клаб (Пахайол) D1 65 000к 108 500к 173 500к\nАфан Лидо (Порт-Толбот) D1 65 000к 108 500к 173 500к\nАполлон (Лимассол) D1 65 000к 108 500к 173 500к\nПиплс (Карачи) D1 64 750к 108 500к 173 250к\nДекедаха (Могадишо) D1 63 500к 108 500к 172 000к\nМаракане D1 63 500к 108 500к 172 000к\nНымме Калью (Таллинн) D1 63 500к 108 500к 172 000к\nАлбпетрол (Патос) D1 63 500к 108 500к 172 000к\nНади D1 62 250к 108 500к 170 750к\nАвранш D1 59 250к 108 500к 167 750к\nВулканикос D1 55 400к 108 500к 163 900к\nКМ Юнайтед (Астана) D1 64 250к 99 300к 163 550к\nББ Уорриорз (Бута Буте) D1 54 250к 108 500к 162 750к\nСпартак (Юрмала) D1 54 250к 108 500к 162 750к\nХерлев D1 66 000к 96 700к 162 700к\nЧеннайин (Ченнаи) D1 65 000к 96 700к 161 700к\nГроруд ИЛ (Осло) D1 65 000к 96 700к 161 700к\nЗвартноц-ААЛ (Ереван) D1 52 250к 108 500к 160 750к\nСтраница сгенерирована за 0.0431 сек., 7 запр. unknown unknown. unknown.


ул. Грайовроновская, д.16, к.1\nОбщественные советники//Общественный советник в твоем доме//ул. Грайовроновская, д.16, к.1//\nХохлина Александра Павловна


Искали: ул. Бородина × цена до 2760 т.р. ×


Абдуллаев Джахангир (2018 год) +13\nСмоктуновский Иннокентий (2005 год) +417\nХабенский Константин, Гафт Валентин и др. (2009 год) +1369\nстранно почему у этого варианта озвучки так мало положительных оценок\nОтличное произведение и прекрасный чтец. Спасибо.


Театр «Новая Сцена». ПУМ-ПА-ПА: Спектакль. - | Афиша Харькова - 057.ua\nТеатр «Новая Сцена». ПУМ-ПА-ПА


Йәкшәмбелә – алдан һайлау » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Йәкшәмбелә – алдан һайлау\nЙәкшәмбелә – алдан һайлау 01.06.2018 // Яңылыҡтар\nБыйыл сентябрҙә төбәк халҡы Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутаттар һайлаясаҡ. Республика парламентына 110 депутаттың яртыһы – бер мандатлы округ, ҡалған 55-е берҙәм һайлау округы буйынса һайланасаҡ.\nОшо сара алдынан төбәктә “Берҙәм Рәсәй” партияһы ойошторған алдан һайлау сараһы – праймериз 3 июндә ойошторола. Иртәнге сәғәт 8-ҙән киске 8-гә тиклем 662 иҫәпләү участкаһы эшләйәсәк. Сарала ҡатнашырға теләгәндәр участкаларҙың ҡайҙа урынлашыуы хаҡында тулы мәғлүмәтте праймериз сайтынан белә ала.\nПартияның төбәк бүлексәһенән белдереүҙәренсә, праймеризда 584 кандидат ҡатнашасаҡ, ҡалғандары иһә йә дебатты үтмәгән, йә хөкөм ителмәгән булыуҙары хаҡында мәғлүмәт алып килмәгән өсөн исемлектән төшөп ҡалған.\nӘйткәндәй, был сарала ҡатнашҡандарҙың өстән бер өлөшөн – 35 йәшкә тиклемге йәштәр, 60,5 процентын – партия ағзалары, 16,7 процентын – уларҙың фекерҙәштәре, 22,8 процентын бер партияға ла ҡарамаған граждандар тәшкил итә.\n“Берҙәм Рәсәй” партияһы алдан һайлау уҙғарып, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға депутатлыҡҡа кандидаттарҙы һайлау маҡсатын ҡуя.


Квартира 70 кв.м. на ул. Костякова в скандинавском стиле в старом доме О заказчике:Очень активная молодая семья с тремя детьми: мальчик 5 лет, девочки 3 года и 1 год.Обожают путешествовать вместе с детьми, встречаться с друзьями, общаться и гулять.Муж много работает, Квартира 70 кв.м. на ул. Костякова в скандинавском стиле в старом доме\nКогда и куда по Москве-реке начнут ...\nПравильная установка дополнительного ...\nВо время ремонта в квартире, загородном доме иногда ...


Тормош баҫҡыстары. 3-сө өлөш - Wikisource\nТормош баҫҡыстары. 3-сө өлөш\n← = …әҫәрҙең башы… Тормош баҫҡыстары. 3-сө өлөш\nавтор Мәжит Ғафури …әҫәрҙең дауамы … →\n1 УЛ ӘФӘНДЕНЕҢ КИТКӘНЕ ЯҠШЫ\n2 ЙӘШЕНДӘР ИШЕ ГЕНӘ БУЛМАНЫ\n3 БАШҠАЛАР МЕНӘН БЕРГӘ ВАХИТ ТА КИТТЕ\n4 КӨТКӘНДӘН КҮП АРТЫҠ БУЛДЫ\n5 НИМӘ БУЛДЫ ИКӘН?\nУЛ ӘФӘНДЕНЕҢ КИТКӘНЕ ЯҠШЫ\nВахит үткән төндә һөйләгән кеүек, һуңынан да һәр ваҡыт аталарына үҙенең башынан үткән һәм күҙе менән күргән ваҡиғаларҙы һөйләү өҫтөнә, үҙе белгәнсә, ул ҡанлы ваҡиғаларҙың ни өсөн килеп сығыуҙарының сә¬бәптәрен төшөндөрөүҙе дауам итте.\nШулай һөйләп килеү арҡаһында ғаилә эсендәге ке¬шеләр Вахиттың ни өсөн боронғо юлынан айырылып, икенсе бер юлға кергәнен аңлай башланылар һәм уның һөйләгән һүҙҙәрен дөрөҫләү юлына керҙеләр. Вахит өй эсендәгеләрҙең күңелдәрен үҙенең тотҡан юлына, те¬ләгән теләктәренә буйһондороу дәрәжәһенә ирешеүен күреп шатланды. Ошо аңлашыу арҡаһында Вахит уларҙы боронғонан да яҡын күрә башлаған кеүек, улар ҙа Вахитты боронғо шәкерт булып йөрөгән ваҡыттарына ҡарағанда ла яҡын күрә башланылар. Шул ваҡыттан башлап тормоштары аңлашылып эш күрелә торған бер ғаилә булып әүерелделәр, һәр бер эш татыулыҡ ниге¬ҙендә кәңәш менән эшләнә башланы.\nВахит көнкүреш эштәрен үҙ ҡулына алып, ишек ал¬дын таҙартыу, малдарҙы ҡарау, бесән һәм утын ташыу кеүек ауыр күренгән эштәрҙән атаһын бөтөнләй азат итте. Был эштәр Вахитҡа мәҙрәсәлә ятып «Мохтасар», «Шәмсиә» уҡыуҙарҙан да, мәсеткә йөрөп ғибәҙәт ҡы-лыуҙан да матур, яғымлы булып күренде.\nВахит һалдаттан ҡайтҡан көндәрҙә булған фекер-уй башҡалыҡтарындағы аңлашылмауҙар бөткәс, бығаса ҡуҙғатылмай торған Мәрйәмде Мәхмүткә биреү мәсьә¬ләһе алға килеп баҫты.\nВахитҡа һалдатта сағында уҡ хат арҡылы аңлатыл¬ған был «ҙур мәсьәлә» Мәхмүттең Ғәлләм ағайҙарға Вахитты күреү һылтауы менән килгән көндө яңынан кү¬тәрелде.\nШулай бер ҡышҡы көндө кискә ҡаршы Вахит ишек алдында эшләп йөрөгәндә, быларҙың ҡапҡа төптәренә атлы бер кеше килеп туҡтаны.\nБыл кеше Вахиттың мәҙрәсә иптәше Мәхмүт ине. Мәхмүт, үҙенең мәртәбәһе үҫкәнлеген күрһәтергә телә¬гән кеүек, өҫтөнә төлкө толоп, башына ҡаракүл һымаҡ бүрек, муйынына ҙур аҡ шарф урап, яҡшы ғына ҡунаҡ санаһында килеп төштө. Ул Вахитты тиреҫ түгеп йөрө-гәндә осратып, эсенән генә Вахиттың бик түбән төшкән¬леген, үҙенең бик ҙур үҫкәнен уйлап, Мәрйәмде ҡулға төшөрөүендә шөбһәһе ҡалмаған рәүештә күреште.\nВахит уның өҫтөнә ҡарап алғандан һуң, күптәнге таныштарса асыҡ йөҙ менән күрешеп, ишек алдында бер аҙ һөйләшеп торғандан һуң, өйгә алып керҙе.\nУлар өйгә кергәндә, Ғәлләм ағай ҡунаҡты ҡаршы алырға әҙерләнгән, Фәүзиә еңгә менән Мәрйәм төрлө төҫтәге дебеттәр менән биҙәкләнеп сүпләп һуғылған ҡыҙыл шаршауҙың артына кереп, ҡунаҡтан йәшеренеп өлгөргәндәр ине. Вахит менән Мәхмүтте йылы, йыйнаҡ өй менән ошо күренеш һәм Ғәлләм ағайҙың асыҡ йөҙө ҡаршы алды.\nМәхмүт сисендерелеп, түргә ултыртылып, иҫән-һаулыҡ һорашып бөткәндән һуң күп тә үтмәй, һүҙ тормош мәсьәләһенә күсте.\nҒәлләм ағай Вахиттың иҫән-һау ҡайтып, ҡартайған көнөндә үҙенең ауыр эштән бушаныу шатлығын әй¬теп үтте.\nМәхмүт үҙенең хәҙрәт фатихаһы менән мәҙрәсәне бө¬төрөп, Сабит ауылына мулла булыр өсөн приговор йыйыуҙарын һәм мәхкәмәи шәрғиәгә барып имам хатиплыҡҡа имтихан биреүен, унда мөфтөй хәҙрәт һәм ҡа¬зыйҙарҙы күреүен артыҡ оҙон итеп һөйләгәндән һуң кинәйәле рәүештә генә:\n— Был бәхеткә ирештем, инде хоҙай сәҙәҡәтле бер рәфиғә насип итһен ине, бөтә теләгем шунда...— тип ҡыҙыл шаршау яғына һәм Ғәлләм ағай менән Вахитҡа ҡарап ҡуйҙы.\nУның был һүҙенә Ғәлләм ағай ҡыҙара төштө һәм, Вахиттың ни фекерҙә икәнен белергә теләгән кеүек, Ва¬хитҡа ҡарағанын үҙе лә һиҙмәй ҡалды. Вахит уның был һүҙҙәрен тыңлап та, һаман да бер һүҙ әйтмәй тороуын, икенсе төрлө әйткәндә, уның шул саҡлы «ҙур бәхеттә-рен» дә уртаҡлашмауын күргәс, Мәхмүт аҙыраҡ уңайһыҙланды һәм шул уңайһыҙлыҡты бөтөрөр өсөн Вахит¬ҡа ҡарап:\n—\tБеҙҙең шәриктәр (бер синыфта уҡыған шәкерттәр була) араһында иң зирәге һин инең, ләкин һалдатҡа ки¬теп бик күп артта ҡалдың... Әгәр ҙә һин һалдат бәләһе¬нә грифтар булмаған булһаң, был көндә иң бай бер ауылға имам хатип, хатта мөдәррис булған булыр инең бит,— тип, үҙенең Вахит өсөн ҡайғырғанын белдереп, тағы ла ҡыҙыл шаршауҙың ике яҡ ситенә ҡарап алды. Ләкин шаршауҙың бер ере лә ҡыймылдамауы, уның бе¬рәр яҡ ситендә матур бер «дөхтәр»ҙең нурлы күҙҙәре күренмәүе Мәхмүткә бик күңелһеҙ тойолдо.\nМулла буласаҡ кешеләрҙең серҙәрен аңламаған са¬дә күңелле Ғәлләм ағай, Мәхмүттең һүҙен дөрөҫләгән кеүек, уға ҡарап:\n—\tДөрөҫ, Мәхмүт әфәнде, беҙҙең Вахитҡа һеҙҙең ке¬үек оҙаҡ уҡырға тура килмәне. Үҙем эшләп булһа ла, уны уҡытырға теләнем, булманы... Хәҙер инде Вахит үҙ эшен үҙе белә,— тип, һүҙен тамам итә алмай, Вахиткә ҡараны.\nВахит һәр ике яҡтың һүҙҙәрен тыңлағандан һуң, алдындағы сәйен эсеп алды ла бик һалҡын ҡан менән:\n— Башта мин һалдатҡа китеүемә ҡайғырған бул¬һам да, хәҙер ҡайғырмайым. Мин унда тормоштоң төр¬лө баҫҡыстарын күреп үтеү менән бергә, һәр бер ҡур¬ҡыныслы үлем янында поптарҙың, муллаларҙың доға ҡылып тороуҙарын күрҙем... Былар һәр кемгә ожмах теләйҙәр, ләкин үҙҙәренең ҡайһы яҡта икәнеп әйтә ал¬майҙар. Алланан да, кешеләрҙән дә ҡурҡалар... Шуның өсөн мин ул юлға кермәй ҡалыуыма шатланам, һин шул юлға кергәнһең икән, ул яғын үҙең беләһең!.. Һиңә сәҙәҡәтле рәфиғәне лә шул муллалар араһынан эҙләү яҡшы булыр,— тип һүҙен бөтөрҙө.\nБындай һүҙҙәрҙе ишетеүҙе уйламаған Мәхмүткә был һүҙҙәр бик ауыр күренде булһа кәрәк, ул тирә-яғына ҡа¬ранып алды ла:\n—\tШулай инде, беҙ ислам шәриғәте ҡушыуы буйын¬са барабыҙ... йәғни тәҡдирҙә яҙылған, миғадтарҙа сә¬се бәйләнгән берәр нәсибе булыр,— тигән ваҡытта, нин¬дәйҙер бер саналы кешенең ишек алдына кергән тауы¬шы ишетелде. Вахит тиҙ генә ишек алдына сығып кит¬кәс, Мәхмүт менән Ғәлләм ағай икәү генә ҡалдылар.\nМәхмүт бер аҙ иркенләп алған кеүек булып, тағы ла шаршау яғына күҙен төшөрөп алғандан һуң, Ғәлләм ағайға ҡарап:\n—\tШулай инде... Беҙ һаман боронғо уйҙа йөрөйбөҙ: ниәтебеҙ яҡшы, алла ҡушҡандан сығып булмаҫ...—тип Ғәлләм ағайҙан яуап көткән кеүек һүҙен бөтөрҙә.\nҒәлләм ағай нимә әйтергә белмәй аптырап торғанда, ишектән күрше ауылдың учителе менән Вахит керҙеләр. Учитель ишектән кергәндә үк асыҡ йөҙ менән:\n—\tҺеҙҙә ҡунаҡ та бар икән! Бәхетленең ҡунағы бергә була тигән кеүек, һеҙ бәхетле икәнһегеҙ, Ғәлләм ағай. Иҫән-һау тораһығыҙмы? — тип килеп күреште.\nУл сисенеп сәй янына ултырғас та, төрлө һүҙҙәр баш¬ланып, мәжлес йәнләнеп китте һәм, шаршау артында күңелле ҡуҙғалыуҙар барлығы һиҙелеп, бер нисә минут эсендә ашъяулыҡ өҫтөндәге ашамлыҡтар өҫтәлеп, сама¬уыр ҙа яңыртылып өлгөрөлдө.\nБыл яңы ҡунаҡ Мәхмүткә әллә ниндәй яҡтан тар¬лыҡ килтергән кеүек булды һәм башҡаларға һиҙҙерер¬лек рәүештә учителгә дошмандарға ҡараған кеүек ҡа¬рап алды ла башын түбән төшөрҙө.\nУчитель бер ҙә керһеҙ рәүештә Ғәлләм ағайға ҡа¬рап:\n– Фәүзиә еңгә менән Мәрйәм иҫән-һауҙармы? — тип, асыҡтан-асыҡ ҡатын-ҡыҙҙар исемен әйтеп, уларҙы һорашыуы Мәхмүттең асыуын тағы ла килтерә төштө. Ул үҙенең шул учитель кеүек һорашырға ла аҡылы етмәүен уйлап, үҙен-үҙе шелтәләне һәм эсенән Мәрйәмдең янып торған ҡара күҙҙәрен учителгә төшөрөүен фараз итеп, үҙендә көнләшеү һиҙҙе. Аптырағандан тағы ла сәғәтен алып ҡарағандан һуң:\n– Ғәлләм ағай, ни эшләйбеҙ, йәсиғ намаҙы еткән икән? — тигән булды, сөнки ул хәҙерге уңышһыҙлыҡтан сығыр өсөн шунан да яҡшы сара таба алманы.\nҒәлләм ағай аҙ ғына уйлап торғас:\n—\tМәхмүт әфәнде, беҙ тәһәрәтләнеп мәсеткә барып ҡайтайыҡ булмаһа... — тигән һүҙҙән һуң, улар тәһәрәт¬ләнеп, намаҙға киттеләр. Ләкин был китеү Мәхмүткә үҙ бәхетен әллә кемгә ташлап китеү кеүек ауыр булды. На¬маҙ уҡығанда ла уның күңеле вәсвәсәнән сыға алманы. Улар сығып киткәс тә, Мәрйәм шаршау араһынан учи¬телгә ҡарар, булмаһа үҙе былар яғына сығыр төҫлө бу¬лып күҙ алдына килде.\nУлар киткәс, Вахит шаршау яғына ҡарап:\n—\tӘсәй, самауырығыҙҙы йыйыштырып алығыҙ ин¬де! — Көлә төшөп: — Ниңә ҡасып тораһығыҙ, сығығыҙ был яҡҡа, — тигәс, Фәүзиә еңгә сығып, ҡунаҡ менән иҫәнләште. Мәрйәм дә шаршауҙы тарта төшөп, баҫынҡыраҡ тауыш менән иҫәнләшкәндән һуң, әсәһе алып бир-гән әйберҙәрҙе теге яҡҡа урынлаштыра башланы.\nВахит менән учитель төрлө нәмәләр хаҡында күңел¬ләнеп һөйләшергә керештеләр. Фәүзиә еңгә менән Мәр¬йәм дә, быларҙың һүҙҙәрен тыңлау аралаш, үҙ эштәрен¬дә булдылар. Өй эсе йәнләнеп китте.\nҒәлләм ағай намаҙҙан яңғыҙ ғына ҡайтты. Вахиттең:\n—\tТеге нәмәне ҡайҙа ҡалдырҙың? — тип һорауына ҡаршы:\n—\tМәхмүт әфәндене хәҙрәт сәйгә алып китте. Миңә лә әйткән ине лә, мин, ҡунаҡ бар, тип ғөҙөр үтенеп, ҡайтып киттем, — тине.\nВахит көлә төшөп:\n—\tУл әфәнденең үҙ ише менән киткәне яҡшы. Ул беҙгә иш була алмаҫ, — тине.\nҒәлләм ағай Вахиттең һүҙен дөрөҫләгән рәүештә:\n—\tШулай инде, «иш ише менән, ҡош ҡошо менән» тиҙәр бит. Ул беҙҙең хәҙрәт менән күрешеү менән киле¬шеп киттеләр, мәсет алдында һөйләшеүҙәрен көтә-көтә өшөп бөттөм, — тине.\nБыл һүҙгә учитель дә ҡатнашты:\n—\tҒәлләм ағай, улар бер-береһен бик яҡшы аңлай¬ҙар шул, сөнки уларҙың кәсептәре, тотҡан юлдары бер төҫлө. Бына беҙҙең тотҡан юлыбыҙ башҡа булғас, улар менән үҙләшеп китә алмайбыҙ. Улар дин һөйләй, беҙ көнкүреште һөйләйбеҙ. Шуның өсөн улар беҙгә, беҙ улар¬ға яҡынлаша алмайбыҙ, — тине лә Вахит менән һөйлә¬шергә кереште.\nМәхмүт хәҙрәт янынан бик һуң ҡайтты. Ул хәҙер Ва¬хит менән дә, учитель менән дә үҙләшеп, ысын күңелдән һөйләшеп китә алмауын белә ине. Шуның өсөн үҙенең һүҙҙәрен Ғәлләм ағайға ҡаратараҡ һөйләргә кереште һәм үҙенең хәҙрәт менән ваҡ-төйәк кешеләр аңламай торған ҙур мәсьәләләр хаҡында һөйләшеп ултырғанын белдереү иҫәбе менән:\n—\tҒәлләм ағай, хәҙрәтегеҙ яҡшы ғына ғалим кеше икән, мин уны әле улай уҡ тип белмәй инем. Әһле ғи¬лем менән һөйләшеп ултырыуы ла күңелле бит! — тип һүҙ башланы һәм, Вахит менән учителгә ҡарап, уларҙың хәҙер тик тороуҙарын күреп, һүҙендә дауам итте: — Мин әйтәм, хәҙрәт, йәннәт менән йәһәннәм хәҙерге көндә лә барҙармы? — тим. Ул уларҙың барлыҡтарын айәт һәм хәдистәр менән иҫбат итә. Мин уның ғилемен һынар өсөн, юрамал мөғтәзиләләр юлы менән киттем: юҡ, хәҙрәт, әгәр улар була торған булһалар, Исрафил сурын өргән¬дә ҡайҙа ҡалалар? Ҡөрьәндә: «Көлө шәйин һаликен илла вәжһәһү», йәғни ул көндө һәммә нәмәләр һәләк булып бөтөр, мәгәр аллаһы тәғәлә үҙе генә ҡалыр тигән бит, тим. Хәҙрәт аптырап төштө лә:\n—\tМулла Мәхмүт, һин мөғтәзиләләр килтергән дә¬лилде килтерәһең, аллаға һис бер мөхәл эш юҡ,— тине. Шулай итеп, хәҙрәт ғажиз ҡала яҙҙы, — тип, үҙен күтә¬реп һөйләргә кереште.\nУның был һүҙҙәрен Ғәлләм ағай рәтләп аңламаны, Вахит әһәмиәт бирмәй, тик ҡарап ултырҙы, тик учитель йылмая төшөп:\n—\tӘ һуң ул йәннәттәге хур ҡыҙҙары ла һаман тора¬лармы икән, улар ҡиәмәткә саҡлы ҡартайып бөтмәҫтәр¬ме икән? — тип һораны.\nМәхмүт учителдең мыҫҡыллы итеп һорауын һиҙә тө¬шөп:\n—\tӘфәндем, аллаһы тәғәләнең ҡөҙрәттәренән көлөр¬гә ярамай. Ер-күкте яратҡан алла ожмахты ла, ундағы хур ҡыҙҙарын да ярата алыр. Тик инҡар итеүсе дәһри¬ҙәр менән ваҡыт әрәм итәһем килмәй! — тип учителгә рәнйеүле ҡараш менән ҡараны ла һүҙен киҫте.\nМәжлес бер аҙ тын торғандан һуң, һүҙ башҡа мәсьә¬ләләргә күсеп, күңелле генә һөйләшеп ултырғандан һуң, һәр кем йоҡоға яттылар.\nИртәгеһен һәр ике ҡунаҡты сәй эсереп, асыҡ йөҙ ме¬нән оҙатып ҡалдылар, ләкин ҡунаҡтарҙың береһе, Мәх¬мүт, үҙенең уйлаған эше көтөлмәгән рәүештә уңышһыҙ сыҡҡанлыҡтан, «ниңә килдем» тигән көнгә төшөп, күңел¬һеҙ китте. Учитель үҙенең Вахитҡа килеүенән шатлан¬ғанлығын белдереп, асыҡ йөҙ менән күңелле рәүештә шатланып айырылды.\nВахит үҙенең боронғо ваҡыттағы мәҙрәсә иптәше Мәхмүттән фекер һәм тотҡан юлы яғынан шул саҡлы йыраҡлашыуын уйлап, бер яҡтан, ғәжәпһенде, икенсе яҡтан, уның һис бер донъя күрмәй, иҫке мәҙрәсәлә ята-ята тупаҫланып, донъяға бынан мең йылдар элек булған бер ҡарашта тороп ҡалыуын иҫәпләп уны ҡыҙғанды.\nМәхмүт тә юлда ҡайтып барғанда, Вахитта булған үҙгәреште күҙ алдынан үткәреп, уның былай боронғо мәҙрәсә иптәшенә һәм дин эштәренә һалҡын ҡарауын һалдатта йөрөп боҙолоуынан һәм «ғилем» яғынан артта ҡалыуынан тип уйланы ла:\n— Кем нисек булыр, алда күрербеҙ әле... Әммә Мәр¬йәм ҡыҙғаныс, уны шул урыҫ кеүек учителгә йәиһә бе¬рәр һаҫыҡ мужикҡа биреп әрәм итәләр инде... — тигән һүҙҙәрҙе мығырҙап, асыу менән атын һуғып алға китте.\n«ТАРТАЙ ТЕЛЕНӘН ТАБЫР», — ТИНЕЛӘР\nТеге учитель барған һайын Вахиттарға килеүен йы¬шайтты. Ул яҙға саҡлы бер нисә рәт кистән килеп иртән китте.\nЭлек учитель исеме менән йөрөтөлгән был кеше, бара торғас, Ғәлләм ағайҙар ғаиләһендә үҙләшеп, Нәғим Әми¬нев тип үҙенең исем-фамилияһы менән йөрөтөлә башла¬ны. Вахит кенә түгел, Ғәлләм ағай менән Фәүзиә еңгә лә, Мәрйәм дә уны үҙҙәренең яҡын бер кешеләре кеүек ҡар¬шы ала торған булдылар. Ауыл ғәҙәтенсә, башҡа ваҡыт¬тарҙа сит кеше килгәндә төшөрөлә торған кизеле шар¬шау Нәғим килгән ваҡыттарҙа күтәрелгән урынынан тө¬шөрөлмәй башланы. Мәхмүт һәм башҡа шуның кеүек майлы күҙҙәрҙән һаҡлана торған Ғәлләм ағайҙар Нәғимдән һаҡланырға кәрәкһенмәнеләр.\nНәғим килеп ҡунған көндө, улар Вахит менән икәү¬ләп, Ғәлләм ағайҙар артыҡ аңлап еткерә алмай торған, гәзиттәрҙә яҙылыуына ҡарағанда, донъяның төрлө шәһәрҙәрендәге завод-фабрикаларҙағы эшселәрҙең ҡуҙға¬лыштары, эш ташлауҙары, әллә ҡайһы бер губернала крәҫтиәндәрҙең ерҙәре аҙ булғанлыҡтан баш күтәреп, баярҙарҙың имениеларын талауҙары, шул баш күтәреүсе¬ләргә ҡаршы карательный әтрәттәр (яза фирҡәләре) ебәртеп баҫыуҙар, әллә ҡайҙағы мосолмандарҙың ысул йәҙит мәктәптәрен яптырыуҙар, уларҙың уҡытыусыла¬рын ситкә һөрөүҙәр, төрмәләргә ябыуҙар һәм башҡа шу-ның кеүек хөкүмәт менән эшселәр, крәҫтиәндәр һәм инородецтар араһында сыҡҡан хисапһыҙ күп аңлашылмау¬ҙар, алдағы көндәрҙең берендә ҙур ихтилалдар булмай ҡалмаҫ тигән мәсьәләгә килеп туҡтай торған булдылар.\nҠай ваҡытта Нәғим әкрен генә, ләкин бик моңло та¬уыш һәм Ғәлләм ағайҙарҙың береһе лә ишетмәгән көй менән:\nТашлайыҡ, туғандар, иҫке донъяны,\nКитһен аяҡтан уның туҙаны...—\nтигән йырҙарҙы йырлай. Ул был йырҙарҙы йырлағанда, бер моңланып, бер ғәйрәтләнеп киткән кеүек була. Вахит шуның кеүек матур көйҙәрҙе һалдатта ишетеүен, ул көй¬ҙәр күп эшселәр ауыҙынан йырланғанда бигерәк тә ма¬тур һәм моңло икәнен өҫтәп ҡуя ине.\nШундай һүҙҙәр һөйләгәндә һәм Нәғим шундай йыр¬ҙарҙы йырлағанда, өй эсендәге кешеләрҙең Вахит менән Нәғимдән башҡалары, алда әллә ниндәй ҡурҡыныс ва¬ҡиғалар буласағын уйлап ҡурҡыуға төшәләр, ләкин ул ҡурҡыныстарҙы барыбер күреп үтергә тейешле бер эш кеүек күҙ алдарына килтереп, ул ваҡиғаларҙың тиҙерәк булыуын теләү уйына киләләр ине. Уларҙың ошо ҡараш¬тарын аңлаған Нәғим менән Вахит көлә төшөп:\n— Барыбер тормош был көйөнсә барасаҡ түгел. Ул үҙгәрергә тейеш, һәм халыҡ шул үҙгәреш ваҡытына әҙер¬ләнеп торорға тейеш, — тигән һүҙҙәрҙе әйтеп, өй эсендә¬геләрҙең күңелдәрен йыуатып ҡуялар ине.\nНәғимдең һуңғы килеп китеүенән бер нисә көндәр үт¬кәс, Мәрйәмдең үҙ теләге һәм Вахиттың дә мәслихәт кү¬реүе менән, Ғәлләм ағайҙың үҙҙәре самаһындараҡ бер крәҫтиән балаһына Мәрйәмде кейәүгә бирҙеләр, һәр ике яҡтың теләге менән эшләнгән был эште Ғәлләм ағай ҙа, Фәүзиә еңгә лә шатланып ҡаршы алдылар, ләкин тор-мошҡа яңы сыға торған был ике йәштең туй шатлығы Нәғимдән килгән кескенә бер хат арҡаһында юғала яҙ¬ҙы. Ул хат ошо ине:\nХөкүмәт мәьмүрҙәре миңә административный поря¬док буйынса ике көн эсендә... ауылынан сығып китергә һәм... губернаһына барырға бойороҡ бирҙеләр. Был эш¬тең сәйәси яҡтан икәне мәғлүм. Өйрәнгән ер, яҡын күр¬гән иптәштәрҙән айырылып китеү ауыр кеүек булһа ла, хәҙергә баш эйергә тура килә. Бер ваҡыт беҙҙең оста ла туй булыр, шул ваҡытта беҙ ҙә иҫәпләшербеҙ!.. Шуның өҫтөнә, был эштең донос арҡаһында икәне мәғлүм. Кемдәрҙән һаҡланырға кәрәк икәнен һиңә әйткән инем, шу¬ларҙы иҫеңдә тот... Бер аҙға һағыраҡ бул. Минеңсә, был тирәлә шулай мәслихәт. Асыҡ һөйләр ваҡыттарға йыраҡ ҡалмаған инде. Ғәлләм ағай, Фәүзиә еңгә һәм Мәрйәм¬гә сәләм, Мәрйәмдең шатлығын уртаҡлашып, алда бә¬хетле, иркен тормош теләйем. Буласаҡ иптәше эшсән, уңған егет. Улар икәүләп аңлы рәүештә тормош ҡороу юлын табырҙар...\nХәҙергә хуш! Нәғим. 1913 йыл, 15 март».\nОшо хат арҡыры белдерелгән һәм бығаса артыҡ кө¬төлмәгән был хәбәр Вахитҡа ла, башҡаларға ла күңел¬һеҙ яҡтан тәьҫир итте. Шуның өҫтөнә был хәбәр, бер-ике көн эсендә тирә-яҡ ауылдарға таралып, Нәғим хаҡында төрлө һүҙҙәр һөйләнергә һәм Ғәлләм ағайҙарҙың борсолоуҙарын арттырырға сәбәп булып өлгөрҙө. Нәғимдең яңы фекерҙә булыуын күрә алмаған хәҙрәттәр һәм улар¬ға эйәреп йөрөгән ҡуштандар:\n—\tТеле бик оҙон ине, яҡшы булған. «Тартай теленән табыр» тигән кеүек, үҙенең теленән тапты. Ҙурҙарҙан уҙып артыҡ белемле булырға ла ярамай шул... Мирза Аҡбирҙин «ундай маңҡаларҙың арт һабаҡтарын уҡытыр өсөн беҙҙең бер һүҙебеҙ етә» тигән икән, шул дөрөҫ һүҙ булды... — тип Нәғимдең ситкә һөрөлөүенә үҙҙәренең шатланыуҙарын белдерҙеләр.\nНәғимдең хеҙмәтен һәм уның фекерен бер аҙ аңлап өлгөргән, ләкин асыҡтан-асыҡ уның яҡлы булып эш күр¬һәтеү дәрәжәһенә килеп өлгөрмәгән ярлы яҡтар:\n—\tУл ҡайҙа барһа ла хур була торған егет түгел «Тура әйткән туғанына ярамаған» тигән кеүек, уны күрә алманылар, — тип Нәғимдең ситкә ебәрелеүенә ҡайғырыуҙарын аңлаттылар.\nБыл хәбәр ауылдарҙың байҙары араһында бигерәк тә шатлыҡ менән ҡаршы алынды. Электән бөтә ауыл халҡын үҙ ҡулдарында тотоп, үҙҙәре теләгәнсә йөрөткән Сөләймән бай һәм уның иҫерек Ибрайы:\n—\tУның кеүек, телдәрен ауыҙҙарына һыйҙыра алмай йөрөгән тағы бер нисә кеше бар әле... Бына Ғәлләмдең Вахиты лә шулай. Уларҙың да ҡойроҡтарын ҡыҫҡартыр¬ға кәрәк! — тигән һүҙҙәрҙе асыҡтан-асыҡ һөйләргә ке¬рештеләр.\nБыл һүҙҙәргә Вахиттың артыҡ иҫе китмәһә лә, Ғәл¬ләм ағай менән Фәүзиә еңгә һәм Мәрйәм, был эштәрҙе теге Нәғим һөйләгән ҡурҡыныстарҙың башланғысы ке¬үек күреп, борсола башланылар. Ауылға колокол таҡҡан пар атлы кешеләр килә башлаһа, «беҙҙең Вахит тураһында килмәһә ярар ине» тигән уйға ҡала башланы¬лар.\nШундай борсолоуҙар арҡаһында Мәрйәмдең туйы бер аҙ күңелһеҙерәк булып үтте.\nШул эштәрҙән һуң бер-ике аҙна үткәс, дисәтский һәм сотскийҙар, күкрәктәренә ҡалай миҙалдарын тағып, ҡул¬дарына таяҡтар тотоп, өй беренсә йөрөп:\n—\tСөләймән бай өйөнә станауай пристав килгән, бе¬регеҙ ҙә ҡалмай йыйынға барығыҙ! — тип, халыҡты та¬яҡлап, йыйынға ҡыуа башланылар. Был эш, ҡырмыҫҡа ояһына таяҡ тығып бутаған кеүек, бөтә ауылды гөж кил¬терҙе, һәр кем үҙендә берәр ғәйеп барҙыр, хөкүмәткә һәм законға ҡаршы белмәйенсә берәр эш эшләгәндер кеүек ҡурҡыуға төштө. Ҙур түрәнән ҡурҡып өйрәнгән халыҡ ярты сәғәт эсендә Сөләймән байҙың ишек алдына йыйы¬лып өлгөрҙө.\nАуыл халҡы тамам йыйылып, бүректәрен ҡултыҡ аҫтарына ҡыҫтырып бер аҙ көткәндән һуң станауай при¬став Сөләймән байҙың болдорона сығып баҫты ла иң элек старостаны, унан һуң халыҡты яндырып һүгә баш¬ланы:\n—\tКүперҙәрегеҙ емерек, юлдарығыҙ боҙоҡ. Хәҙер тө¬ҙәтергә сығығыҙ, вон! Мин киткәнсе, бөтәһе төҙәтелеп бөтһөн! — тип әмер бирҙе. Ҡурҡыуынан ни эшләргә бел¬мәгән староста шунда уҡ халыҡтарҙы дисәтскийҙәр ме¬нән ҡыуҙырып, пристав ҡушҡан эштәрҙе еренә еткерергә ебәрҙе.\nПристав халыҡ өҫтөндә ғәйрәтен күрһәтеп бөткәндән һуң, старостаға асыу менән ҡарап:\n—\tҺеҙҙең ауылда Йәғфәров Вахит тигән кеше бар¬мы? — тип екереп сөәл бирҙе.\nСтароста артыҡ ҡурҡыуынан Йәғфәров Вахит тигән кешенең барлығын-юҡлығын иҫенә төшөрә алмай торғас, пристав тағы асыу менән:\n—\tЙәғфәров тигән кеше бармы? Ниңә яуап бирмәй¬һең, хайуан! — тип аяҡ типте.\nСтароста бер аҙ хәл йыйып алғас ҡына:\n—\tБар, хәҙрәт, бар... — тигән һүҙҙе саҡ-саҡ ҡына әйтә алды.\nСөләймән бай уның һүҙен дөрөҫләп:\n—\tУл кеше бар, тәҡсир, бар,— тип ҡуйҙы. Станауай приставтың:\n—\tОшо минут эсендә ул кешене бында алып киле¬геҙ!— тип екергән тауышына шундағы кешеләрҙең Сө¬ләймән менән Ибрайҙан башҡалары ҡурҡынып ҡалты¬ранып киттеләр. Шул уҡ минут эсендә Вахитты алып ки¬лергә бер юлы ике дисәтский ебәрелде. Шул арала пристав старостаны тағы бер аҙ бешереп алды.\nВахитты алырға киткән дисәтский бер нисә минут эсендә кире ҡайтып:\n—\tХәҙрәт, Вахит Йәғфәров өйҙә юҡ икән. Бына уның атаһы килде, — тине, тыны бөтөп, көскә-көскә ки¬леп еткән Ғәлләм ағайҙы күрһәтте.\nПристав Вахиттың өйҙә юҡлығын, уның урынына ата¬һы килеүен күргәс, тағы ла ҡыҙа төштө:\n—\tУл ҡайҙа йөрөй? Уның атаһы ниңә кешеләр менән юлдар төҙәтергә бармаған?!. — тине, ғәйрәт күрһәткән¬дән һуң, Сөләймән байға ҡарап алды ла, берәр эш күр¬һәтеп, уның кәйефен табырға тейеш кеше кеүек, Ғәлләм ағайға ҡаратып: — Һин ниңә мин ҡушҡан эшкә бармай ҡалдың? Әллә һин дә начальствоның приказдарына ҡа-рышмаҡсы булаһыңмы?! Һинең улың ҡайҙа йөрөй? Ул нәмәнең теле бик оҙонайған икән, мин уның телен нисек ҡыҫҡартырға белермен! Бында түгел, Себерҙә лә урын тапмаҫ!.. Һеҙгә учителдең килеп йөрөүен, уларҙың нимәләр һөйләшеүҙәрен беҙ бик яҡшы беләбеҙ!.. Беҙҙең власть булған ерҙәрҙә улар кеүек төнгө ябалаҡтарға урын булмаҫ! — тигән һүҙҙәр менән Ғәлләм ағайҙы үҙен¬сә бик ныҡ бешерергә кереште. Ғәлләм ағай приставтың бер юлы бер нисә ғәйеп тағыуына һәм шулай ҡаты бәрелеүенә сикһеҙ ҡаушағанлыҡтан, нимә тип тә яуап би¬рергә белмәй, аптырап ҡалды. Пристав яңынан: — Ниңә яуап бирмәйһең?! — тигән екереүенән һуң, Ғәлләм ағай тирә-яғына ҡаранып:\n—\tХәҙрәт, ул тирмәнгә киткән, мин яңы ғына утын¬дан ҡайттым. Мин алтмыш йәшкә етеп судта булманым, начальствоға ҡаршы ҡарышманым... — тигән һүҙҙәрҙе әйтте лә тыны ҡыҫылып туҡтап ҡалды.\n—\tҺин ҡарышмаһаң, һинең улың ҡарыша. Ул һине ҡоторта. Мин ул этте бик тиҙ өйрәтермен!.. Ҡара һин ул этте, ни эшләп йөрөй бит?! — тип һүгенде.\nҒәлләм ағай эсенән бөтә эштең һиҙелгәнлеген уйлап, ни эшләргә белмәй, аяҡтарын бер нисә рәт алмаштырып баҫты. Маңлайы тирләгән кеүек булғас, уны һөртөп ал¬ды һәм көс-хәл менән:\n—\tМин улымдан ундай һүҙҙәр ишеткәнем юҡ, — ти¬гән һүҙҙе әйтеп, күҙҙәрен мөлдөрәтеп, приставҡа ҡарап алды.\nПристав көмөш портсигарынан папиросын алып ҡа¬быҙҙы ла, тирә-яғына ҡарап алғандан һуң, кемдеңдер күңелен тапҡан кеүек, асыуын баҫа төштө лә Ғәлләм ағайға ҡарап:\n—\tБар, хәҙер юл төҙәтешергә йүгер! — тип екереп ҡуйҙы.\nҒәлләм ағай эштең былай ғына бөткән кеүек булға¬нын күреп, һүҙ ҙә әйтмәй, алға йүгерҙе. Ләкин уның күңе¬ле алдағы ҡурҡыныстарҙы һиҙеп, йөрәге нығыраҡ тибә башланы.\nПристав кеүек ҙур түрәнең Вахит хаҡында шундай һүҙҙәр әйтеүе уны яратмаған кешеләр араһында төрлө һүҙҙәр сығыуға сәбәп булды.\n—\tБик күп белә башлаған ине шул... «Тартай теле¬нән табыр» тигәндәй, был егет тә кәрәген тапты... — тип бында ла Нәғим хаҡында әйтелгән һүҙҙәрҙе ҡабатланы¬лар.\nПристав килеп, шулай ауыл халыҡтарына ҡурҡыу һалып һәм Вахит хаҡында Себергә һөргөнгә ебәреү ме¬нән янап киткәс тә, Сөләймән байҙарҙың:\n—\tБеҙ уның кеүек маңҡаларҙы аҡылға ултырта бе¬лербеҙ... Имеш, ул бик күп белә башлаған!.. — тип маҡтаныуҙары таралды.\nВахит хаҡындағы был эш Ғәлләм ағайҙарҙың өй эсен¬дә ниндәйҙер бер ҡурҡыныс буласағын күҙ алдына кил¬тереп, яҡшы уҡ ҙур борсолоуға сәбәп булды. Ғәлләм ағай ҙа, Фәүзиә еңгә лә Вахитҡа:\n—\tБалам, былай ҙа торабыҙ бит әле, ниңә шул бы¬ғаса булмаған һүҙҙәрҙе һөйләргә? Үҙеңде харап итерҙәр, беҙҙе лә хәсрәткә һалырҙар... Беҙҙеңсә, тик торғаның би¬герәк тә яҡшы булыр ине... — тип уны өгөтләргә кереш¬теләр.\nЛәкин Вахит үҙе хаҡындағы ошо ҡурҡытыуҙарҙы ишеткәндән һуң, үҙендә ҡурҡыу һәм борсолоу барлығын һиҙҙермәй:\n—\tЯрай, һөйләһендәр, һеҙ юҡ өсөн борсолмағыҙ. Мин үҙ юлымды үҙем беләм. Ул чиновниктар халыҡты ҡурҡытып өйрәнгәндәр. Улар был ерҙәге аңһыҙлыҡтан файҙалана торһондар. Уларҙың ҡаршыларындағы көс¬һөҙҙәргә лә бер ваҡыт ишектәр асылыр, — тигән һүҙҙәр менән яуап ҡайтарып, боронғоса эшенә кереште.\nЙӘШЕНДӘР ИШЕ ГЕНӘ БУЛМАНЫ\n1914 йылдың матур йәйендә, бөтә ауыл халыҡтары ҡырҙа эштә йөрөгәндә, ҡояш байышы яғынан ҡапыл ғы¬на ҙур болоттар сығып, ярты сәғәт эсендә ҙурайып, яҡты күктең яртыһын ҡаплап алды. Был болоттарҙың көслө диңгеҙ кеүек буталыуҙарынан, ҙур өйөрмә кеүек бер-береһенә аралашып сайҡалыуынан, йәшендәрҙең арлы-бир¬ле киҫеп ялтырауынан, туҡтауһыҙ күкрәгән йәшеңдәрҙең тауыштарынан бөтә халыҡ ҡурҡыуға төштө:\n—\tАфәтле болоттар был, ҡаты боҙ яуып, күҙ терәп торған игендәребеҙҙе генә харап итеп китмәһә ярар ине!.. Бигерәк тә дауыллап килгән кеүек күренә. Ҙур аждаһа¬ларҙы Ҡаф тауы артына алып китергә килә торған¬дыр... — тип ҙур ҡурҡынысҡа төштөләр һәм шунда уҡ эштәрен ташлап, һәр береһе үҙҙәрен һаҡлау юлына кер¬ҙеләр.\nЙәшенле ҡурҡыныс болоттар ә тигәнсе килеп етеп, көслө дауылы, беренсе талпыныуы менән үк, күп нәмә¬ләрҙе аҡтарып ташланы. Дауыл артынан күгәрсен йо¬мортҡаһы кеүек эре боҙҙар тупырҙап ергә төшөп, кире юғары күтәрелә биреп, тағы төшөп ер өҫтөн ҡыйнарға керештеләр. Сикһеҙ күп һәм ғәҙәттән тыш эре булған был боҙҙар бер сәғәт эсендә урылмай ҡалған бөтә иген¬дәрҙе тупраҡ менән аралаштырып үтеп китте.\nШул саҡлы һәләкәт килтергән ҡара болот үткәс, көн аяҙытты. Ауыл халҡы ауылға ҡайтып, бер афәтле ямғыр һәм һәләк булған ашлыҡтар хаҡында һөйләшеп тә бөт¬мәнеләр, волостан килгән кеше халыҡты йыйып:\n—\tГерман һуғыш башлаған. ...нсе, ...нсе йылғы һал¬даттарға бөгөндән һуғышҡа барырға... — тигән хәбәрҙе иғлан итте.\nӘле генә күрелгән ҙур афәттең хәсрәтенән ни эшләр¬гә белмәй торған халыҡҡа был ауыр хәбәр йәшенле бо¬лоттарҙан да ауыр тәьҫир яһаны. Ике, өс йыл элек кенә, әллә нисә йылдар батша хеҙмәттәрендә йөрөп ҡайтҡан¬дан һуң, тормоштарын рәтләргә керешкән, ауылдың бы¬на тигән әллә ни саҡлы таҙа эшсән егеттәре оҙатыусы¬ларҙың күҙ йәштәре аҫтында бер көн эсендә һуғышҡа ебәрелделәр.\nҺуғышҡа оҙатылыусыларҙың оҙатылыуҙарына рәт¬ләп бер ай ҙа үтмәне, «фәлән кеше үлде, мин ранен бул¬дым...» тип ҡайғылы хәбәрҙәр яҙылған хаттар артынан һуғыштың ҙурайғандан-ҙурайыуы хаҡында хәбәрҙәр яуҙы.\nАяҡ-ҡулһыҙ булып ҡайтҡан, һуғыш майҙанында үл¬гән кешеләрҙең урындарын тултырып, снарядтарға аҙыҡ өсөн, яңынан-яңы мобилизациялар иғлан ителеп, ауыл¬дар күҙ йәштәре менән сыланғандан-сыланды. Ирһеҙ ҡалған тол ҡатындар, атаһыҙ ҡалған етемдәр, тәрбиәсеһеҙ ҡалған балалар менән донъя тулды, һуғыш ҡур-ҡыныстары, ундағы әҙәм балаларын ҡыра торған йәһән¬нәм ҡоралдары хаҡында йөрәктәрҙе ҡалтырата торған хәбәрҙәр таралып, һуғышҡа китеүселәрҙең иҫән ҡайтыуҙарынан өмөттәр өҙөлдө.\n—\tНиңә һуғышалар? Был һуғыш беҙгә ниңә кәрәк? — тигән сөәлдәр бирелһә лә, уның яуабын табыуҙан ғажиз булдылар.\nБайлыҡ арҡаһында һуғышҡа китмәй, хәйлә менән тороп ҡалған кешеләрҙең шатлыҡ эсендә тороуҙары, уларҙың һатыу итеп, яңынан-яңы байлыҡ нигеҙҙәре ҡороуҙары халыҡтың аңлыраҡ өлөшөн, бигерәк тә эшсе¬ләрҙе, тағы уйға ҡалдырҙы. Ауыл халыҡтарының бала¬лары һуғышҡа китеп үлгән, аяҡ-ҡулһыҙ ҡалған йәки бөтөнләй хәбәрһеҙ юғалғандары:\n—\tБәхетле кешеләрҙең морондары ла ҡанамай, бында рәхәтләнеп торалар... Ә беҙҙең кеүек бәхетһеҙҙәрҙең аҡтыҡ балалары китеп, ҡайтмай юғалалар... — тип зарланыуҙарын арттырғандан-арттыралар. Өсәр балалары булған алтмыш йәшендәге ҡарт менән ҡарсыҡтар бер улһыҙ көйөнсә өй тулы етемдәр менән тороп ҡалдылар. Өс-дүрт балалы ҡатындар ирһеҙ ҡалып, балаларын тәр¬биә итеүҙән ғажиз булдылар. Фабрик-заводтарҙағы бына тигән эшселәр һуғыш майҙандарында үлеп, уларҙың ҡа¬тын, балалары урамға сығарылып ташландылар, һуғыш булған ерҙәр ҡан менән йыуылды... Ауылдар күҙ йәше менән сыланды.\nИҫән ҡалған эшселәрҙең һәм ярлы крәҫтиәндәрҙең сабырҙары төгәнде, асыуҙары ҡабарҙы. Был ҡәһәрле күренешкә берәр төрлө сик булыуын, быға сәбәпсе булған кешеләрҙең тонсоғоуҙарын теләргә керештеләр.\nИке йылдан да артыҡҡа һуҙылған был ҡанлы һуғыш, шул ике йылдан да артыҡ ваҡыт эсендә һис туҡтауһыҙ йәшен йәшенләп, күк күкрәп, ҡаты боҙ яуҙырып торған ҡара болоттарҙың ҡурҡынысынан да ауыр булды. Эш¬сән халыҡ был золомдоң, был ҡәһәрҙең бөтөрөлөүе мә¬гәр үҙ ҡулы менән генә мөмкин икәнлеге уйына төшөп, батшаның, уның генералдарының, губернаторҙарының — һәммәһенең, һәммәһенең үҙҙәренә дошман икәнлектәре¬нә иман килтереп, уларҙы сәнселдереү кәрәклеге юлына керҙеләр. Шул уй менән тиҙҙән нимә лә булһа берәр эш буласағын көтөргә керештеләр. Был ҙур теләктең тамы-ры әллә ҡайҙа булып, уның ялҡынлы ботаҡтары барған һайын үҫә, тарала барыуы хаҡындағы шатлыҡлы хәбәр¬ҙәр, ямғыр артынан күренеп ҡалған салауат күпере ке¬үек, ҡояшҡа ҡаршы ялтырап, күренеп-күренеп киткән¬дәй булды. Петроград, Мәскәү кеүек ҙур шәһәрҙәге эшсе ҡатын-ҡыҙҙарҙың һәм уларҙың балаларының асығыу тауыштары, уларҙың икмәк һорап урамға сығыуҙары бө¬тә ергә ишетелеп, йөрәктәргә беҙ менән сәнскәндәй бул¬ды, һуғыш ҡасаҡтары менән бөтә ер тулды. Ошо ҡыҙ¬ғаныс күренештәрҙән һуң икенсе бер көстөң ташып сы¬ғып, бөтә ҡара көстәрҙе баҫып китеүенә ҡаратылған өмөттәр артҡандан-артты, һуғыш яфаһынан ауырлыҡ¬ҡа төшкән, көнкүреше емерелгән һәр кемдең күҙе шул яңы сығасаҡ көстәргә йүнәлде.\nБАШҠАЛАР МЕНӘН БЕРГӘ ВАХИТ ТА КИТТЕ\nҺуғыш иғлан ҡылынғас та ...се, ...се йылдарҙағы һал¬даттарға яһалған беренсе мобилизацияла Вахитҡа ла һуғышҡа китергә тура килде. Уның был китеүе Ғәлләм ағай менән Фәүзиә еңгәгә боронғо ваҡытта һалдатҡа китеүенә ҡарағанда ла ауырыраҡ булып тойолдо.\nУлар, бер яҡтан, ҡарт көндәрендә, көнкүреш эштәре¬нең бөтөнләй үҙ өҫтәренә йөкләнеп ҡалыуын, икенсе яҡ¬тан, берҙән-бер улдарынан айырылыуҙарын уйлап ҡай¬ғырыштылар, һис бер төрлө юл менән йөрәктәренән ташланып сығарылыуы мөмкин булмаған был хәсрәттә-рен Вахитҡа күрһәтмәй генә илаған күҙ йәштәре менән йыуып ташларға тырыштылар.\nВахит уларҙың йөрәктәрендә ҡайнашҡан хәсрәттәрен бик ныҡ һиҙеп, улар өсөн эстән ҡайғырһа ла, тыштан был ҡайғыны еңеләйтергә тырышып, үҙенең китеүен һалҡын ҡан менән ҡаршы алды:\n– Әсәй, һеҙ ҡайғырмағыҙ, һуғышҡа киткән бер кеше үлә тигән һүҙ юҡ бит. Был юлы, һалдат хеҙмәтенә киткәндәге кеүек, әллә нисә йыл йөрөргә тура килмәҫ. Кем белә, бәлки, бер нисә айҙан ҡайтырға тура килер... — тип уларҙы йыуатыу өҫтөнә үҙенең һуғышҡа китеүе өсөн ҡайғырмағанын белдерер рәүештә:\n– Элек, бер нәмә лә белмәгән-күрмәгән ваҡытта, һалдатҡа китеүгә ҡарағанда, хәҙерге китеү бер нәмә лә түгел. Хәҙер мин үҙемдең күргән-белгән ерҙәремә, таныш иптәштәрем янына барған кеүек барам. Шуның өсөн ҡайғырып, борсолоп торорға урын юҡ кеүек күрәм... — тип, үҙе башлап, кәрәк-яраҡтарҙы әҙерләргә кереште. Вахиттың шулай һуғышҡа китеүҙе һалҡын ҡан менән ҡаршы алып, үҙе әҙерләнергә керешеүе Ғәлләм ағай ме¬нән Фәүзиә еңгәнең ауыр хәсрәттәрен еңеләйтеп ебәргәндәй булды.\nОҙатыу бик ашығыс булғанға күрә, оҙатыусылар ме¬нән Вахит араһында иң кәрәкле һүҙҙәр ҙә әйтелеп бөт¬мәгән кеүек булып ҡалды. Ата-әсәләренең һәм Вахиттың ҡайғыларын уртаҡлашып, Вахит ағаһы менән иҫәнләшеп ҡалыр өсөн килгән Мәрйәм дә әйтергә уйлап килгән һүҙ¬ҙәрен дә әйтә алмағанға, уның ул һүҙҙәре шул ашығыс¬лыҡ эсенә кереп юғалғандай булды. Улар ошо ашығыслыҡ эсендә Вахитты оҙатып, уның иҫән-һау ҡайтыуын теләп, артынан ҡарап ҡалдылар.\nАуылдың бына тигән таҙа егеттәренән ҡырҡ-илле ке¬шенең бер юлы ауылдап сығып китеүҙәре, бөтә ауыл хал¬ҡының тип әйтерлек уларҙы күҙ йәштәре менән оҙатып ҡалыу күренештәре, хәҙер үк һуғыш сатҡылары төшөп, ауылды яндыра башлаған кеүек бер хәлгә килтергән ке¬үек булды.\nВахит һәм уның иптәштәре шәһәргә барыу менән, уларҙың кәрәк-яраҡтарын биреп, юлға сығарып та ебәр¬ҙеләр...\nХәҙер былар тейәлгән поезд элекке ваҡытта һалдатҡа алынып киткәндәге поезд кеүек әкрен йөрөмәй, бәлки һуғыш майҙанына тиҙерәк етеп, быларҙы тиҙерәк үлем тырнағына тапшырыу өсөн ашыҡҡан кеүек шәп бара ние.\nВахит юлда барғанда үҙен яҡшы хис итте. Башлап һалдат хеҙмәтенә барып ҡайтҡан ваҡытта, юлда күреп үткән шәһәр һәм ауылдарҙың күбеһен ҡарап барып, бо¬ронғо иҫтәлектәрен күҙ алдына килтерҙе. Уларҙы күреү менән, Нурый Сәғитовтың һөйләгән һүҙҙәре яңынан иҫе¬нә төшөп ҡабатланған кеүек булды. Киев шәһәрендә хеҙ¬мәт иткән сағында үҙе күреп үткәргән «шомло эҙ ҡал¬дырған төндәр», Беренсе май көнөндә эшселәр тарафы¬нан яһалған «яңы байрамдар», унда булған ҡанлы күренештәр берәм-берәм күҙ алдынан үтә башланылар.\nАлпауыт баҫыуҙарындағы игендәрҙең, бер яҡтан, ма¬шиналар менән урылып, икенсе яҡтан, машиналар менән һуғылып гөж килеүҙәре, ул игендәрҙең шунда уҡ таҙар¬тылып амбарҙарға оҙатылып тороуҙары, йөҙәрләгән крәҫ¬тиән ирҙәр менән крәҫтиән ҡатын-ҡыҙҙарының янып-бе¬шеп шул эштәрҙе эшләп йөрөүҙәре, шулар менән бер рәттән үк һалам түбәле ауылдарҙың шаҡмаҡтарға бүле¬неп сәселгән ерҙәре өҫтөндә берәр ҡарт менән ҡарсыҡ¬тың йәки имсәк балаһын бәләкәй арбаһы аҫтына ултыртып, үҙе урып йөрөгән крәҫтиән ҡатынының ауыр күренештәре был ике тормош араһындағы айырмаларын, сәбәптәрен эҙләргә яңынан юл астылар.\nХәҙерге көндә Вахит үҙе лә элекке йылдарҙағы, һал¬датҡа алынып барған «боронғо Вахитлығынан» сығып, уңды-һулды айыра башлаған кеүек, уның менән бер эшелонда китеп барыусылар араһында ла шундай бай¬таҡ ҡына егеттәрҙең барлығы күренеп тора ине. Шуның өсөн хәҙер үлемгә ҡаршы алып барылған егеттер ҡурҡып-нитеп тормай, юғарылағы ике тормош хаҡында асыҡтан-асыҡ һөйләшеп барған ваҡыттары булды.\nБаяр ерҙәрендә йөҙәрләгән крәҫтиәндәрҙең эшләп йөрөгәндәрен күргән саҡта ҡай берәүҙәр асыулы ҡатыш көлөп:\n– Был баяр хәҙер үҙенең ҡатыны, балалары менән ағас күләгәһендәге еләҫ бер урында ғына ашап-эсеп ул¬тыра торғандыр инде!—тигән һүҙҙәрен әйтәләр. Улар¬ҙың шул һүҙҙәренән һуң тормош хаҡындағы фекер алы¬шыуҙар башланып китә ине:\n– Меңәр дисәтинә ерең булһа, һин дә шулай торор инең...\n– Уға ул ерҙәр ҡайҙан килгән һуң?\n– Хоҙай биргәндер инде...\n– Бында хоҙайҙың ни ҡатнашы булһын, ти?\n—\tБелмәйем инде, уйлап ҡараһаң, аптырап китә¬һең...\n— Ниңә аптырап торорға? Уларҙың ҡартаталарына батша тотҡан да бүләк итеп шул ерҙәрҙе биргән, шунан улар ергә хужа булып ҡалғандар. Әллә ниндәй бер гә¬зиттә шулай яҙғандар ине.\n– Ә ул үҙе, беҙҙең кеүек, һуғышҡа ла бармай тор¬ғандыр әле?\n– Ул ниңә һуғышҡа барһын, ти. Улар өсөн бында беҙ барабыҙ бит!\n– Ниңә беҙ улар өсөн һуғышҡа барабыҙ?\n– Бына бөтә хикмәт тә шунда инде.\n—Сеү, ана тегенән беҙҙең һөйләшкәнде теге нәмә тыңлап тора...\n—\tТыңлаһа тағы? Беҙҙең һүҙ дөрөҫ бит...\n— Дөрөҫөн дөрөҫ тә, шулай булһа ла бик ярап бөт¬мәй.\nҺалдаттарҙың ҡай берәүҙәре араһында һөйләнгән был һүҙҙәргә төшөнөп өлгөрмәгән, хатта күңелдәре ме¬нән ҡаршы булған һалдаттар ҙа, ниңәлер, быларға ҡар¬шы төшмәйҙәр, хатта күбеһе:\n—\tБер яҡтан ҡарағанда, быларҙың һүҙҙәре лә дө¬рөҫкә яҡын шул... — тигән кеүек көлөмһөрәп уйға ҡала¬лар ине.\nПоезд боронғо шәплеге менән алға бара. Алға барған һайын, фронтҡа оҙатылыусы һалдаттар тултырылған һәм һуғыш ҡоралдары тейәлгән поездар күбәйә, уларҙың һәммәһе лә, береһенән-береһе ашығып, ҡояш батышына ҡарап сабалар ине.\nФронт яҡынлашты буғай: бик күп ваҡыттар бер эҙ менән килгән эшелондар, төрлө яҡтарға китә торған ти¬мер юл тармаҡтары менән, төрлөһө төрлө юлдарға ке¬реп тарала башланы. Ғәскәр башлыҡтарының йөрөш-то¬роштарына ашығыслыҡ керҙе, һуғыш ҡурҡынысы аҫтын¬да ҡалған шәһәр һәм ауылдарҙан ҡасып сығып, былай килеүсе ҡасаҡтарҙың һандары барған һайын күбәйҙе.\nБына бер ваҡыт Вахиттар ултырған поезд ҙур бер станцияға килеп еткәс, үҙенең бынан да ары бара алма¬уын белгән кеүек иркен тын алып, бөтөнләй туҡтаны. Паровоз үҙе алып килгән ҡорбандарҙы тейешле урындарына еткергән кеүек быхылдап ары-бире йөрөргә ке¬реште.\nСтанция бөтөнләй һуғыш төҫөн алып шау-шыуға кү¬мелгән, үлем менән тереклек араһында торған бер ҡап¬ҡа хәленә әйләнгән ине.\nҠараңғы төн булыуға ҡарамаҫтан, Вахиттар полкы менән башҡа полктарҙы станцияла оҙаҡ та тотмай, ти¬мер юлдан бер яҡ ситкә ҡаратып алып киттеләр. Улар ҡырҙар, урмандар араһынан киткән юл менән ҡараңғы¬лыҡ эсенә кереп юғалдылар.\nБыл ваҡытта ҡояш байышы яғындағы тәрән ҡараң¬ғылыҡтан һирәк-һирәк күк күкрәгән кеүек тауыштар ишетелә, һауала йәшен кеүек уттар ялтырап китә, әллә ҡайҙа бик йыраҡта күтәрелеп сыҡҡан янғындарҙың шом¬ло яҡтылыҡтары төнгө ҡараңғылыҡ эсендә күңелдәргә дәһшәт биреп торалар ине.\nКӨТКӘНДӘН КҮП АРТЫҠ БУЛДЫ\nБығаса күҙҙәр күрмәгән, ҡолаҡтар ишетмәгән ҡот осҡос үлем ҡоралдары менән ҡоралланған, сикһеҙ күп һандағы ике көстөң бер-береһенә ҡаршы килеп бәрелешеүҙәре Вахитҡа ла, башҡаларға ла һуғыштың быға саҡ¬лы уйланып йөрөлгән дәрәжәнән күп ҡурҡыныс, көслө һәм дәһшәтле икәнен күрһәтте. Бәләкәй балалар саҡлы булған снарядтарҙың күҙгә күренмәй генә үлем тауыш¬тарын сығарып килеүҙәре, уларҙың ергә төшөү менән ярылып, әллә ни саҡлы ерҙе аҡтарып ташлауҙары, та¬уыштары менән тирә-яҡты тетрәтеп ебәреүҙәре һәм уларҙың төшкән урындарына тура килгән бәхетһеҙ һалдат¬тарҙың тупраҡ менән аралашып юҡҡа сығыуҙары, ямғыр урынына яуған пуляларҙың тура килгән кешеләрҙең тән¬дәрен үтеп, уларҙы боҙ һуҡҡан игеп кеүек яһауҙары был һуғыштан иҫән-һау сығыу өмөттәрен юғалтты, һауала осҡан аэроплан һәм цеппелиндарҙың, үлем йырҙары йыр¬лап, ҡаҙ бәпкәләрен эҙләгән төйлөгән кеүек, арлы-бирле осоуҙары һәр кемдең ошо үлем тырнағына эләгеү ҡур¬ҡынысын килтереп баҫтырҙы.\nҺөжүм ваҡыттары булып, ике яҡтың ғәскәрҙәре бер-береһенә ҡаршы килеп һуғышырға тура килгән саҡтар¬ҙа, һәр кем үҙен һаҡлау уйына төшөп, нисек булһа ла ҡаршыһындағы дошманын элегерәк атып үлтереү юлын ҡарап, башҡаларҙы ҡыҙғаныу хисен күңеленән бөтөн¬ләй сығарып ташланы. Янында ғына үлем әсеһе менән һыҙланып ятҡан иптәшенең ауыр хәленә күҙ һалыуҙан, уның берәр тамсы һыу йәки берәр төрлө ярҙам һорап әйткән, үлем алдындағы һүҙҙәрен ишетеүҙән ваз кисеп, үҙ-үҙе менән мәшғүл була, үҙен генә ҡайғыртыу юлына төштө.\nШулай итеп, күңелдәр тупаҫланып ҡатты, кешеләрҙе ҡыҙғаныу, башҡаларҙың йөрәктәрендәге һыҙланыуҙарға ҡатнашыу кеүек сифаттарҙың һәр береһе юғалдылар.\nҠапыл күтәрелеп сыҡҡан пожар үҙ тирәһендәге ке¬шеләрҙең һәммәһен дә үҙ тирәһенә йыйып, уларҙың бөтә уйҙарын үҙе менән мәшғүл иткән кеүек, был һуғыш та баштараҡ үҙенең ҡатнашыусыларын, шулар рәтенән Ва¬хиттың бөтә уйын үҙе менән мәшғүл итте. Һәр бер минут¬та ут аҫтында тороу, бер сәғәт тә рәтләп хәл йыймау, туҡтауһыҙ күкрәп торған туп тауыштары, умарта ҡорто айырғандағы кеүек, пуляларҙың һыҙғырыуҙары аҫтында бер алға, бер артҡа сигенеп, секунд һайын үлем көтөүҙәр Вахиттың күңелендә булған башҡа уйҙарҙы сығарып ташланы.\nБара торғас ул, шул ут эсендә йөрөргә күнегеп, төр¬лө ауырлыҡтарға өйрәнеп китте. Бик күп иптәштәре үлеп, бик күп иптәштәре ауыр ранен булып һуғыш са¬фынан юғалған ваҡыттарҙа, Вахит иҫән ҡалды. Бер аҙ¬ҙан һуң еңел генә ранен булһа ла, берәр аҙнанан тағы шул ергә килеп, боронғо, күҙе өйрәнеп, күңеле күнегеп бөткән эшкә кереште. Ул һуғыш күренештәрен, ундағы дәһшәттәрҙе күргән һайын, үткән, хәҙерге һәм киләсәк тормоштарын уйларға кереште. Окоп эстәрендә ятҡанда һәм башҡа ваҡыттарҙа ул элек мәҙрәсәлә ятҡан ваҡыт¬тарын, унда «Китабөлжиһад»ты уҡыған сағында «ка¬фырҙар» менән һуғыш сыға ҡалһа, үҙенең һуғышырға уйлап ғәйрәт ороуҙарын, хәҙрәттең мәнжәник тигән ҡо¬ралды һөйләгән замандарын, унан һуң һалдатҡа алынып китеүҙәрен, унда күргән төрлө ауырлыҡтарҙы һәм Нурый Сәғитов менән танышыуҙарын, Нурый һәм иптәштә¬ренең революция юлында ҡорбан булып та, үҙенең ул саҡта бер нәмә лә аңламай, һуңра уларҙың дөрөҫ юлда һәм ни өсөн шулай көрәшеп йөрөүҙәренең сәбәбен аң¬лап, үҙе лә шул юлға кереп, ауылға ҡайтҡас, Нәғим Әминев тигән уҡытыусы менән танышып, станауай при¬став тарафынан тикшерелеп тороуын берәм-берәм уйлап күҙе алдынан үткәрә башланы. Шуларҙы уйлағандан һуң ошо һуғыш, бындағы ҡырылыш һәм кешеләрҙең бер-береһен сәнсеш-атыштарын, быға сәбәп булған нә¬мәләрҙе уйлап, Киев шәһәрендә һалдатта сағында бул¬ған Май байрамдарының, ундағы эшселәрҙең ҡораллы көстәргә ҡаршы күтәрелеп сығыу дәрәжәһенә етеүҙәре¬нең хикмәттәрен бергә килтереп ялғап, был һуғышҡа ҡаршы булған асыуы барған һайын арта башланы.\nХәҙер уның асыуына, һуғышҡа ҡаршы булған фекере¬нә ҡушылыусыларҙың һәм:\n—\tБыл һуғыш беҙгә ниңә кәрәк?\n—\tБеҙ кем өсөн һуғышабыҙ? Был немецтарҙың беҙгә ни дошманлыҡтары бар? Уларҙың да эшсе һәм крәҫти¬әндәрен, беҙҙе улар менән көсләп һуғышырға ҡушҡан кеүек, уларҙы ла беҙгә ҡаршы көсләп һуғыштыралар... Шуның өсөн беҙ улар менән дуҫлашып, һуғышты бөтөрөргә, винтовкаларҙы ысын дошмандарға ҡаршы тотор¬ға кәрәк... — тигән һалдаттарҙың һандары артҡандан-артты.\nЭске Русиянан килгән һалдаттар ҙа боронғо рух, электәге дәрт менән килмәй, бәлки бик күбеһе:\n—\tБеҙ ҡулға ҡорал ғына алайыҡ, унан һуң уны ҡай¬ҙа ҡаратырға үҙебеҙ белербеҙ... Хәҙер илдә рәт бөттө... Шәһәрҙәрҙә халыҡтар асығалар. Ауылдарҙа ҡарт-ҡоро, тол ҡатын һәм бала-сағаларҙан башҡа кешеләр ҙә ҡал¬май башланы. Ерҙәр сәселмәй, сәселгән ерҙәр урылмай ҡала... — тигән һүҙҙәрҙе шарран-яра һөйләп килә баш¬ланылар.\nТөрлө шәһәрҙәрҙә ас ҡалған халыҡтарҙың икмәк һоpaп урамдарға сығыуҙары, эшселәр менән төрлө бәре¬лештәр булыуҙары, һалдаттарҙың башлыҡтарына ҡаршы тороп, эшселәргә атмау хәбәрҙәре береһе артынан икен¬сеһе килеп кенә тора башланы. Фронттың ҡай бер ерҙә¬рендә немец һалдаттары менән урыҫ һалдаттарының туғанлашыуҙары, шуның өсөн ҡай бер полктарҙың үҙ офицерҙарын атыуҙары фронт буйынса һуҙылған ҡыҙыл таҫ¬ма кеүек булып һуҙылып, һәр бер һалдат эштең ҡайҙа барыуын ысынлап аңлар дәрәжәһенә етте.\nВахит һуғыштың башынан бирле йөрөп, бөтә эштең нисек барыуын аңлап барғанға күрә, тиҙҙән ни ҙә бул¬һа ла берәр алмашыныу буласағын белеп, уның йөрәге шул алмашыныу дәртенә ысынлап ҡатнашыу дәрте ме¬нән ҡайнаша башланы.\nНИМӘ БУЛДЫ ИКӘН?\n— Нимә булды икән?\nҺәр көн иртәле-кисле эре хәрефтәр менән баҫылып тарала торған «һуғыш хәбәрҙәре» тигән бюллетендар ике көндән бирле таратылыуҙан туҡталды. Төн-көн яңы хәбәрҙәр килтерә торған телеграф сыбыҡтары ике көн буйынса телһеҙ ҡалып, хәл йыйҙылар. Ике көн буйына тынлыҡта торған урамдарҙағы халыҡтар яңы өмөт ме¬нән яңы хәбәрҙәр көтә башланылар.\nҒүмерҙәре буйына ҡоллоҡта йәшәгән, үҙҙәренең күк¬рәк көстәрен һатып көн күргән, был ҡәһәрле һуғыштың тиҙерәк бөтөүен теләгән синыфтар бер хәбәрһеҙ көндәр¬ҙе алда, киләсәктә яҡты тормоштоң таңы төҫлө күреп, был тынлыҡ төҫтәрен хәйергә юранылар. Шуның өсөн уларҙың йөҙҙәренә алдағы яҡты көндәрҙең нурлы шәү¬ләләре төшкән кеүек булды.\nБыларға ҡаршы булған синыфтар, ҡара груһтар был тынлыҡтан алда буласаҡ «шомло» төндәрҙе һиҙенеп, ҡолаҡтан-ҡолаҡҡа ғына һөйләшеп, әкрен баҫып йөрөй башланылар. Шуның өсөн хәҙер үк уларҙың йөҙҙәренә алда күрәсәк хәсрәттәренең ҡараңғы шәүләләре сыҡҡан кеүек булды.\nИке көндән һуң телеграф сыбыҡтары телләнеп: «Николай II тәхеттән төшөрөлөп, Псков шәһәрендә арестовать ителде...» — тигән яңы һәм сикһеҙ шатлыҡлы беренсе хәбәрҙе килтерҙе. Был хәбәрҙә Петроград эшсе¬ләренең һәм улар яғына сыҡҡан һалдаттарҙың баш күтәреүҙәре, шул һуғыштар арҡаһында Николайҙың иҫерек сағында тәхеттән ваз кисергә мәжбүр ителеүе, тәртип һаҡлап, «ватанды һәләкәттән һаҡлап ҡалыр өсөн» Ва¬ҡытлы хөкүмәт төҙөлөүе, ихтилалдың ни рәүештә булы¬уы, бынан һуң хөкүмәтте идара итеү тәртибе алмашыныу тураһындағы хәбәрҙәр ҡушылып, бөтә Русияны зыҡ ҡуп¬тарҙы.\n– Николай төшөрөлгән!..\n– Мең йыллыҡ Романовтарҙың тәхете емерелгән!..\n– Бығауҙар өҙөлгән!..\n– Эшсе, крәҫтиәндәргә иркен тын алырға юл асыл¬ды...\n– Бынан һуң һәр бер халыҡ, һәр бер милләт тигеҙ буласаҡ!.. — тигән шатлыҡлы һүҙҙәргә:\n— Бынан һуң баяр ерҙәре крәҫтиәндәргә бирелергә тейеш!..\n–Фабрик-заводтар боронғо хужаларынан эшселәр¬ҙең үҙ ҡулдарына алынырға тейеш!..\n– Йәшәһен хөрриәт! — һүҙҙәре ҡушылып яңғырай башланы.\nБыл һүҙҙәр өҫтөнә:\n– Берләшегеҙ, бөтә донъя пролетариаты!..\n—\tБөтә власть Советтарға! — тигән лозунгылар таш¬ланып, эшсән халыҡтың йөрәгендә яңы революция утын ҡабыҙҙы. Ваҡ милләттәргә етәкселек итеү арзуһында булған ҡай берәүҙәр тарафынан:\n— Йәшәһен милли-мәҙәни мөхтәриәт, — һүҙе тара¬тылды.\nТөрлө синыф, төрлө фирҡәләр тарафынан үҙҙәренең тотҡан юлдары буйынса алдағы теләктәренә ирешеү уйы менән иғлан ителгән был лозунгылар тиҙ арала көрәш төҫөн алды.\n… әҫәрҙең дауамы…\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Тормош_баҫҡыстары._3-сө_өлөш&oldid=638795"\nThis page was last edited on 12 November 2018, at 07:11.


Аренда квартир ул. Лукьяновская | VALION\nАренда квартир ул. Лукьяновская


Маршруты городского общественного транспорта | Северодонецк-online\nГлавная › Маршруты городского общественного транспорта ›\nЛьготы в социальных автобусах\nСтоимость проезда - 4 грн.\n№ 1. Озеро Чистое - ул.Курчатова - ш. Строителей - пр.Химиков - ул.Пивоварова - ост. Кольцевая\n№ 2. Троллейбусное управление - пр. Гвардейский - ул. Заводская - пр. Химиков - ул. Пивоварова - ост. Кольцевая\n№ 5. СПЗ (новые площади) - ул. Новикова - ул. Курчатова - ш. Строителей - пр. Химиков - ул. Пивоварова - ост. Кольцевая\n№ 6. Троллейбусное управление - пр.Гвардейский - СХМЗ - Аммиак - Опытный завод - "Стеклопластик" - ост. Северная\nАммиак (укороченный № 6) Троллейбусное управление - пр.Гвардейский - СХМЗ - Аммиак\nТроллейбусы Северодонецка в реальном времени\nПодробная информация о троллейбусном управлении и расписания\nКарта троллейбусных маршрутов Северодонецка (декабрь 2013), карта от Ильи Полсакова, карта 2022 года от Константина Череповского\nМаршрутные микроавтобусы. Периодичность 3 минуты.\n№ 6. Троллейбусное управление - пр.Гвардейский - СХМЗ - Аммиак - Опытный завод - "Стеклопластик" - ост. Северная (ОАО "АТП-10974", ЧП В. В. Бигма, дир. А. П. Синько, тел. 42023)\n№ 8. Рынок "Универсальный" - ул. Вилесова - ул. Курчатова - пр. Гвардейский - ул. Донецкая - пр. Химиков - ул. Донецкая - пр. Гвардейский - ул. Курчатова - ул. Вилесова - рынок "Универсальный" (кольцевой маршрут)\n№ 101. Кольцевая - ул. Пивоварова - ул. Заводская - пр. Гвардейский - пр. Советский - Техникум - пр. Советский - ТД "Мир" - пр. Гвардейский - ул. Заводская - ул. Пивоварова - Кольцевая (ОАО "АТП-10974", ЧП В. В. Бигма, дир. А. П. Синько, тел. 42023)\n№ 102/12. Щедрищево. Кольцевая - ул. Пивоварова - ул. Заводская - ул. Маяковского - пр. Советский - ул. Науки - ул. Вилесова - пр. Космонавтов - ул. Новикова - ул. Курчатова - ш. Строителей - пр. Химиков - ул. Донецкая - ул. Гоголя - ул. Менделеева - ул. Сметанина - ул. Егорова - МСЧ - Щедрищево - МСЧ - ул. Егорова - ул. Энергетиков - ул. Донецкая - пр. Химиков - ш. Строителей - ул. Курчатова - ул. Новикова - пр. Космонавтов - ул. Вилисова - ул. Науки - пр. Советский - ул. Маяковского - ул. Заводская - ул. Пивоварова - Кольцевая (АТП-10920, телефоны диспетчеров 4-40-11, 4-42-64)\n№ 110. Депо - ш. Строителей - ул. Курчатова - ул. Вилесова - ул. Донецкая - пр. Гвардейский - пр. Советский - ул. Сметанина - Базы - Воеводовка (обратно) (дир. А. П. Стеценко, тел. 51520 ) C 4.02.2008 маршрут продлен до СПО "Стеклопластик"\n№ 109. Центральный рынок/Трест СХС - п. Щедрищево (обратно)\n№ 209. Центральный рынок - п. Вороново (обратно) (по расписанию). Стоимость проезда - 4 грн.\n№ 219. Центральный рынок/Трест СХС - п. Боровское (обратно) (отправка по наполненению)\n№ 220. Автовокзал - Центральный рынок - с. Боброво (обратно)\nВороново (от центрального рынка).


Отключение электроэнергии / Новости / г. Медногорск\n17 января 2018 | 7:49 | Пресс-служба администрации МО г.Медногорска\nВ связи с выводом в ремонт электрооборудования ГУП "ОКЭС" будут произведены плановые отключения электроэнергии в г. Медногорск:\n25.01.2018г - с 14-00 до 16-00ч.\nУл. Шевченко 1-17,4-12, ул. Ключевая 52, ул. Буровая 1-25,31,6-18, ул. Макаренко 1-13,2-6, ул. Профсоюзная 1-33, пер. Буровой 1-10, ул. Луначарского 1-7, ул. Сквозная 4-32, пер. Профсоюзный 1-19, ул. Крупская 1-15, ул. Буровая 35-39, ул. Луговая 1-33,2-28, ул. Набережная 1-66, ул. Володарского 1-14, ул. Тимирязева 1-24 , ул. Набережная 68-110,27-71, ул. Буровая 35А, пер. Северный 1-21,2-12, ул. Ключевая 54-110,69-143, ул. Чайковского 1-13,2-8, ул. Северная 1-42, 2-46, ул. Чайковского 15-49,10-20, пер. 2-й Северный, ул. Ключевая 8-50,5-67, ул. Сквозная 2,4, ул. Заливная 1-41,2-32.\n26.01.2018г - с 14-00 до 16-00ч.\nУл. Крылова, ул. Кирова, ул. Свободная, ул. Притунельная, ул. Локомотивная. пер. Крылова, ул. Некрасова, ул. Мичурина, пер. Мичурина, ул. Кирова 16, ул. и пер. Гоголя, Фурманова д.6. Фурманова д.5 Фурманова д.8, Фурманова д.2А, Фурманова д.11-17, 28-34, ул. 2-я Школьная 4,6,8, Советская 41,\n30.01.2018г - с 14-00 до 16-00ч.\nул. Кооперативная 1а ул.Ракитянка 1,4-26, ул.Хлебозаводская 1-34, ул. Рудная 2,3,4,5,6 Ул.Горняков 3,4,5,8,9,11,13,15\n31.01.2018г - с 14-00 до 16-00ч.\nул. Свободы, ул. Горноспасателей д.6, ул.Загородная ул. Пирогова, ул. Подгорная, пер. Средний, ул. Штольная, ул. Трудовая, ул. Дзержинского, ул. и пер. Кошевого, ул. Горняков, ул. Юбилейная, ул. Пионеров, пер. Пионеров, ул. Сакмарская, ул. Больничная


ЖК «Дом на ул. Юбилейной, 26» - от 109 000 руб/м2\nЖК «Оранж Парк» - от 88 200 руб/м2\nЖК «Парковый» - от 725 000 руб/м2\nЖК «Раменские Аллеи» - от 49 900 руб/м2\nЖК «Томилино 2018» - от 83 098 руб/м2\nМетро: Котельники (34 мин. транспортом)\nОписание ЖК ЖК Томилино 2018 - это новый проект строительной компании Самолет Девелопмент ,...\nЖК «Флагман 2» - от 62 000 руб/м2\nАдрес: пос. Дубовая роща, ул. Октябрьская, 10 ,11\nМетро: Котельники (45 мин. на машине)\nЖилой дом эконом класса "Дубовая Роща" - это два 14 этажных дома с 6 подъездами, с живописным и солн...\nКомпания: МКСМ Стройматериалы