ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin gələcəyi: Cənubi Qafqazın yeni geosiyasi reallıqları kontekstində | Newtimes.az – Analitik-informasiya portalı\nBakı, 14 iyun 2021 – Newtimes.az\nABŞ ilə Azərbaycanın münasibətlərini İkinci Qarabağ müharibəsinə qədər olan və ondan sonrakı mərhələyə bölmək olar. Keçən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərindən Vaşinqtonun Cənubi Qafqaza marağı böyük olub. ABŞ ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədr dövlətlərindən biri kimi burada ciddi təsir imkanlarına malik olub. Dünyanın ən qüdrətli ölkəsi kimi Azərbaycanla müxtəlif sferalarda, o cümlədən enerji sahəsində əməkdaşlığa meyl göstərib. Ancaq Ermənistanın təcavüzünün qarşısını almaqda və regionda ədaləti bərpa etməkdə Vaşinqton bir qədər qeyri-müəyyən mövqe tutub. Hər bir halda İkinci Qarabağ müharibəsinə qədər ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin perspektivindən daha çox danışılırdı. Hazırda postmüharibə mərhələsində ekspertlər üçün bu münasibətlər daha böyük aktuallıq kəsb edir. Bu baxımdan ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin gələcəyinə regionda formalaşmış yeni geosiyasi reallıqlar kontekstində təhlili və proqnostik baxmağa ehtiyac hiss edilir.\nBakıdan baxış: ABŞ Prezidentinin məktubu və Blinkenlə Sallivanın zəngi fonunda sərhəddə gərginlik\nİkinci Qarabağ müharibəsindən dərhal sonra Qərbin (Avropa və Amerika) siyasi dairələrində dərin sükut yarandı. Nə Brüssel, nə də Vaşinqton Azərbaycanın parlaq qələbəsinə qiymət (müsbət və ya mənfi) vermədilər. Lakin Avropa İttifaqının (Aİ) böyük dövlətləri arasında birbaşa Ermənistanın mövqeyini dəstəkləyən bəyanatlar verildi və hətta təcavüzkara hərbi və hüquqi yardım etmək çağırışları belə eşidildi.\nO zaman ekspertlərin əksəriyyəti Qərbin bu cür qəribə və əsassız münasibətini münaqişənin həllində Rusiyanın ciddi rol oynaması və problem həllini tapandan sonra münaqişə bölgəsinə rus sülhməramlılarının yerləşdirilməsi ilə izah etməyə çalışırdılar. Müəyyən dərəcədə burada həqiqət payı olsa da, bütövlükdə yarımçıq qiymətləndirmə idi. Bəs Qərbin belə qeyri-obyektiv və qeyri-rasional reaksiyasının səbəbi nə ola bilər?\nAxı 30 il idi ki, Amerika və Fransa münaqişənin ədalətli həlli üçün yaradılmış Minsk qrupunun həmsədr dövlətləri idilər. Onların həll etməli olduğu məsələni Azərbaycan cəmi qırx dörd gün müddətində həll etdi. Niyə məmnun qalmadılar?\nDigər tərəfdən, Qərbin fəal iştirakı və aparıcılığı ilə yaradılmış Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) münaqişə ilə bağlı dörd qətnamə qəbul etmişdi. Azərbaycan həmin qətnamələrdə qoyulan şərtlər daxilində təkbaşına münaqişəni həll etdi. Bundan ilk olaraq razı qalan ABŞ başda olmaqla Avropa dövlətləri olmalı idi. Çünki Azərbaycan pozulmuş beynəlxalq hüququ bərpa etmişdi. Bu reaksiyanı da müşahidə etmədik.\nBu paradokslar təbii olaraq ekspert dairələrində müəyyən suallar yaradırdı. Məsələn, ABŞ postmünaqişə mərhələsində Cənubi Qafqazda hansı addımları ata bilər? Aİ-nin regionla bağlı siyasəti necə davam edəcək? Qərb Azərbaycanın liderliyini və regional əməkdaşlıqla bağlı yeni təşəbbüslər irəli sürməsini necə qiymətləndirəcək? Və sair və ilaxır...\nAncaq Qərbin siyasi dairələri yenə susurdu. Nəhayət, bir neçə aydan sonra, onlar özlərinə gəlmiş kimi görünməyə çalışırlar. Artıq Azərbaycanla müəyyən təmaslar da müşahidə edilir. Aİ regionla bağlı siyasətindən danışır və bölgəyə yüksək səviyyəli məmurlarını göndərir. Amerika da misli görünməmiş fəallıq nümayiş etdirir.\nAmerika aprelin 24-də yeni Prezident Co Baydenin "erməni soyqırımı" ilə bağlı tarixi yanlışlığından sonra Cənubi Qafqaz istiqamətində fəallaşdı. C.Bayden bu ifadəni işlətməklə, əslində, Amerikanın fövqəldövlət imicinə böyük zərbə vurdu. Hiss olunur ki, bunu ABŞ Administrasiyasında və Pentaqonda anlayanlar var. Bu səbəbdən də həmin dairələrdən vəziyyəti nizamlamağa istiqamətlənmiş bəyanatların sayı artır. Bu bağlılıqda ekspertlər dövlət katibi Entoni Blinkenin Prezident İlham Əliyevə telefon zəngini xüsusi vurğulayırlar.\nBəli, ABŞ-ın dövlət katibi Azərbaycan Prezidentinə zəng edib və əməkdaşlıqda maraqlı olduqlarını açıq söyləyib. O, bunu aprelin 28-də edib. Co Baydenin administrasiyası isə bu ilin yanvarında formalaşdırılıb. Bu qədər gecikmənin səbəbi nədir?\nQeyd etmək lazımdır ki, E.Blinken Azərbaycan-ABŞ ikitərəfli münasibətlərinin inkişafına toxunaraq əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsinin önəmini bildirib. O, enerji təhlükəsizliyi və regional təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın əhəmiyyətini qeyd edib. Dövlət katibi telefon zəngində Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin uğurla icra edilməsinin əhəmiyyətini də xatırlamağı unutmayıb. Bundan başqa, Azərbaycanın Əfqanıstanda sülhməramlı missiyada iştirakını yüksək qiymətləndirdiklərini deyib.\nAzərbaycan Prezidenti Cənub Qaz Dəhlizinin icrasına verilən dəstəyə görə ABŞ hökumətinə təşəkkürünü ifadə edib və Əfqanıstanda sülhməramlı missiyanın fəaliyyətə başladığı ilk mərhələdən Azərbaycanın oradakı iştirakının önəmini vurğulayıb. Ölkə başçısı İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra regionda yaranmış geosiyasi vəziyyəti təhlil edib və indiki mərhələdə bərpa işlərinin daha çox önəm kəsb etdiyini ifadə edib. Bunlarla yanaşı, Azərbaycan Prezidenti "...regionda kommunikasiyaların açılmasının önəmini vurğulayıb və uzunmüddətli sülhün təmin edilməsi ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyini diqqətə çatdırıb. Prezident İlham Əliyev və ABŞ dövlət katibi ATƏT-in Minsk qrupunun gələcək fəaliyyəti ilə bağlı da fikir mübadiləsi aparıblar.\nTelefon danışığı zamanı tərəflər Azərbaycanda demokratik proseslərin inkişafı, insan haqlarının təmin olunması, siyasi plüralizmin qorunması və təmin edilməsinin önəmini vurğulayıblar".\nE.Blinken bu il də "Azadlığa Dəstək Aktı"na 907-ci düzəlişin müvəqqəti dayandırıldığını qeyd edib. Prezident İlham Əliyev bununla bağlı minnətdarlıq bildirib.\nAzərbaycan Prezidenti, eyni zamanda, ABŞ Prezidentinin dırnaqarası erməni soyqırımı ilə bağlı bəyanatının Azərbaycan rəhbərliyi və ictimaiyyəti tərəfindən narahatlıqla qarşılandığını ifadə edib. Türkiyə Azərbaycanın yaxın dostu və müttəfiqidir, postmüharibə dövründə bölgəmizdə çox önəmli və müsbət rol oynayır.\nSözsüz ki, rəsmi Vaşinqton bunlarla kifayətlənmədi. Azərbaycan sərhədçiləri Qaragöl istiqamətində beynəlxalq hüquqla müəyyən olunmuş sərhədlərimizi bərpa etdikdən sonra ABŞ Prezidentinin Milli Təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri Ceyk Sallivan Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə telefonla zəng etdi. Cənab C.Sallivan gərginliyin danışıqlar yolu ilə aradan qaldırılmasından bəhs edib.\nAmerika rəsmisi, həmçinin beynəlxalq sərhədin demarkasiyası üçün tərəflərin konstruktiv müzakirələrinə ehtiyac duyulduğunu vurğulayıb. C.Sallivan ABŞ-ın bölgədə barışığın əldə olunmasına sadiqliyini ifadə edib.\nTəbii ki, Azərbaycan Prezidenti həmişə olduğu kimi dolğun, obyektiv, ədalətli və məntiqli fikirlər söyləyib. Lakin yenə də açıq hiss olunur ki, Amerika da daxil olmaqla böyük dövlətlər həqiqəti deyil, Ermənistanın təxribatçı addımlarını dəstəkləyirlər. Rəsmi Vaşinqton da situasiyanın reallığını qəbul etmək əvəzinə yenə "məsləhətlər" verir. Əgər ədalətli olsaydı, Ermənistan rəhbərliyinə deyərdi ki, Azərbaycan beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərini bərpa edir və buna hörmətlə yanaşmaq lazımdır. Təəssüf ki, bu baş vermir və həmin aspektdə suallar yenə də qalır.\nBütün bunların fonunda ABŞ Prezidentinin Respublika Günü münasibətilə Prezident İlham Əliyevə ünvanladığı məktub ekspertlərin diqqətini çəkdi. Məktubda Co Bayden iki ölkənin Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpa edilməsindən ötən 30 il ərzində bir sıra sferalarda – "təhlükəsizlik, enerji və demokratik idarəetmə məsələlərində birgə çalışdıqlarını" vurğulayıb. O cümlədən Amerika Prezidenti "ötən il Cənub Qaz Dəhlizinin işə salınması ilə Azərbaycanın Avropanın enerji şaxələndirilməsinə verdiyi töhfələri və bu il Xəzərdəki yatağın Türkmənistanla birgə kəşfiyyatına və işlənməsinə dair imzaladığı Anlaşma Memorandumunu qətiyyətlə dəstəklədiklərini" ifadə edib. C.Bayden belə bir ümidini də ifadə edib ki, münaqişədən və koronavirus pandemiyasından sonra Azərbaycan bu çətinliklərdən qonşuları ilə sülh şəraitində yaşamaqla daha da firavan bir dövlət kimi çıxacaqdır.\nTəbii ki, Amerika Prezidentinin Azərbaycanla münasibətləri inkişaf etdirməkdə maraqlı olması müsbət haldır. Lakin Vaşinqtonun dediklərində səmimi olması da mütləq şərtdir. Məsələn, Azərbaycanla təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat və digər sahələrdə əməkdaşlıqda maraqlı olan tərəf, Azərbaycanın haqlı mövqeyini də birmənalı dəstəkləməlidir. Eyni zamanda, Azərbaycan Əfqanıstanda NATO tərkibində terrora qarşı mübarizə aparırsa, bu təşkilata üzv olan ölkələr də şərtsiz Azərbaycanın terrora qarşı apardığı savaşa dəstək verməli idilər. Bəzi istisnalar nəzərə alınmasa, bu hiss olunmadı. Nəhayət, Azərbaycanı qonşuları ilə sülh şəraitində yaşamağa səsləməyə ehtiyac yoxdur. Çünki Azərbaycan müstəqillik əldə edəndən həm qonşuları, həm də istənilən başqa dövlətlə yalnız sülhpərvər davranıb. Bunun əvəzində Vaşinqtonun təcavüzkar Ermənistanın sülh yoluna tam olaraq gəlməsinə yardım etməsi daha faydalı olardı.\nOnu da vurğulayaq ki, Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin "Cənubi Qafqaz: Regional inkişaf və əməkdaşlıq perspektivləri" adlı videoformatda keçirilən müzakirələrində dövlət başçısı ayrıca ifadə edib ki, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsiziliyinin təminində iştirak edir və Amerika ilə münasibətlər sabitdir, proqnozlaşdırılandır. Konkret desək, Azərbaycan Prezidenti növbəti dəfə qətiyyətlə dövlətin müstəqil mövqeyini ifadə edib və Amerika ilə əlaqələrin inkişafı üçün rəsmi Bakının ardıcıl fəaliyyət göstərdiyini vurğulayıb. Lakin hər şey ancaq Azərbaycandan asılı deyil...\nİkili standart əlaməti: Azərbaycan Prezidentinin haqlı iradı\nBu qısa təhlil nəyi ifadə edir? Azərbaycan Prezidenti Entoni Blinkenin Ermənistanın baş nazirinə xeyli əvvəl zəng etməsi ilə Amerika tərəfindən tarazlığın qorunmadığı barədə fikir bildirməkdə tamamilə haqlıdır. Çünki əgər söhbət hansısa dövlətin regiona obyektiv, ədalətli və bütün tərəflərin maraqlarını nəzərə alan münasibətindən gedirsə, o halda regionun hər bir dövlətinə eyni gözlə baxılmalıdır. E.Blinkenin Ermənistan rəhbərliyinə zəng etməsi, hansısa mənada təcavüzkarı dəstəkləməsi anlamına gəlmirmi? Bu zaman Azərbaycan rəhbərliyi ilə əlaqə saxlamamaq da qeyri-səmimilikdən və konstruktiv əməkdaşlığa tam hazır olmamaqdan xəbər vermirmi?\nƏslində, bunlar gözlənilən idi. Çünki Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, münaqişənin həlli zamanı Amerika burada yox idi. Bu il aprelin 13-də ADA Universitetində keçirilən "Cənubi Qafqaza yeni baxış: münaqişədən sonra inkişaf və əməkdaşlıq" adlı beynəlxalq konfransda bununla bağlı verilən suala cavabında dövlət başçısı ifadə etmişdi: "Siz özünüz qeydinizin əvvəlində ABŞ-ın olmadığını dediniz. ABŞ yox idi, biz də problemi həll etdik. Mən ABŞ-ın burada olmalı olduğunu demirəm, lakin yeni administrasiyadan bizə heç bir mesaj daxil olmadı...".\nBundan başqa, ABŞ ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərindən biri olduğu müddətdə təcavüzkar Ermənistana və qondarma "DQR"ə on milyonlarla yardım göstərib, lakin təcavüzə məruz qalmış Azərbaycana qarşı bədnam "907-ci düzəlişi" tətbiq edib. Və illərlə bu, davam edib. Bunlar faktlardır, unudulmaz reallıqlardır.\nNəhayət, həm E.Blinkenin, həm də C.Sallivanın zəngi niyə məhz aprelin 24-dən sonra oldu? Çünki Amerikanın yeni rəhbərliyi anladı ki, böyük tarixi səhvə, ədalətsizliyə yol verib və bu səbəbdən dünya liderliyinə layiq olmadığı barədə fikirlər formalaşmağa başlayıb. Və bunu bir telefon zəngi ilə düzəldə biləcəklərinə ümid ediblər. Ancaq burada da sətiraltı Vaşinqtonun yalnız öz maraqlarını güddüyü özünü göstərib. Çünki E.Blinken Amerikaya faydalı olan məqamlara (məsələn, Əfqanıstanda sülhməramlı missiyanın fəaliyyəti, enerji layihələri və s.) görə təşəkkür edib, eyni zamanda, illərdir işlətdikləri dəbdəbəli, gəlişigözəl ifadələri də (demokratiya, insan haqları, siyasi plüralizm) təkrarlayıb. Konkret desək, yenə də məlum tələblərini ortaya qoyub.\nBunların ardınca C.Bayden bir fikri ilə daha obyektiv görünməyə çalışıb. O, Azərbaycana hərbi yardımlara icazə verildiyini deyib. Azərbaycanın daha çox bu cür hərbi yardıma ehtiyacı var, yoxsa postmüharibə mərhələsində Qarabağdakı bərpa işlərinə dəstəyə, regionda barış və sülhün qalıcı olması üçün ədalətli, real və beynəlxalq hüquq çərçivəsində addımlara? Region dövlətlərini daha çox silahlandırmaqla təhlükəsizlik təmin edilirmi? Təcrübə göstərir ki, təmin edilmir. Və buna görədir ki, ADA Universitetindəki konfransda Prezident İlham Əliyev Rusiyanın Ermənistan ordusunu modernləşdirməkdən bəhs etməsindən narahatlıqla, vəziyyəti gərginləşdirə biləcək hadisə kimi danışıb. Azərbaycan Prezidenti tamamilə haqlıdır!\nDeməli, C.Baydenin Azərbaycana hərbi yardımdan bəhs etməsini birtərəfli dərk etmək yarımçıqlıq olardı. Ermənistanın ağlını başına qoymasına yardım etmək, kommunikasiyaların açılmasına, Zəngəzur dəhlizinin işə salınmasına real dəstək vermək, təcavüzkarlıq fikrinə düşən region dövlətlərini sülhə dəvət etmək daha konstruktiv olardı. Amerika bir tərəfdən İrana qarşı sanksiyaları aradan qaldırmaqdan danışır, digər tərəfdən isə Ermənistana hərbi yardımlarını artırır və bunun fonunda Azərbaycana da yardım edəcəyindən bəhs edir.\nBütün bunların fonunda Prezident İlham Əliyevin aşağıdakı fikri olduqca maraqlı və əsaslıdır. Dövlət başçısı ADA-da keçirilən konfrans zamanı verilən suala cavabında vurğulayıb: "Biz regionumuzla bağlı məsələdə ABŞ hökumətinin mövqeyinin nədən ibarət olduğunu bilmirik. Prezident Bayden Novruz bayramı münasibətilə mənə məktub ünvanlamışdır. Bunun üçün ona minnətdaram. Lakin bu, sadəcə, təbrik mesajı idi. Mən bu tip mesajların başqa ölkələrə də ünvanlandığını bilirəm".\nStrateji tərəfdaşlığın perspektivi: risklər və proqnozların işığında\nBunlar Amerika-Azərbaycan münasibətlərinin arxa plana atılması anlamınamı gəlir? Və ya tərəflər arasındakı münasibətlər artıq strateji deyilmi və rəsmi Bakının xarici siyasətində ABŞ prioritetlər sırasından çıxarılmalıdırmı? Bu sualların hər birinə cavab "xeyr"dir! Yəni, ABŞ-Azərbaycan münasibətləri arxa plana atıla bilməz, iki ölkə arasındakı əlaqələrin strateji statusu qorunub saxlanır və Azərbaycanın xarici siyasətinin prioritetlərindən biri Amerika istiqaməti olaraq qalır.\nGeosiyasi kontekstdə bunun çoxlu səbəbləri vardır. Biz burada yalnız onu vurğulamağa çalışdıq ki, rəsmi Vaşinqtonun ikili yanaşma siyasəti həm tərəfdaşlarına, həm də özünə mənfi təsir edir. Ziddiyyətlər və paradokslar ortaya çıxır. Qlobal və regional təhlükəsizlik üçün risklər yaranır. Və bütün bunlar ədalətsizliyə, bir sıra marginal dövlətlərin təcavüzkarlığını davam etdirməsinə gətirib çıxarır. Cənubi Qafqazda həmin marginal dövlət Ermənistandır.\nAmerika bu marginal dövlətə yersiz və əsassız himayədarlığı ilə regional təhlükəsizliyə və inkişafa xidmət etmir. Əksinə, yeni risklər üçün zəmin hazırlayır. Bu baxımdan iki geosiyasi xarakterli faktı vurğulamağı lazım bilirik. Onlardan biri ABŞ-ın 2021-ci il üçün müəyyən etdiyi təhlükələrlə, digəri isə Amerikada hələ də müəyyən dairələrin Ermənistanın indiki rəhbərliyinə "öz uşağı" kimi baxmaqda davam etməsi ilə əlaqəlidir.\nİlk öncə, 2021-ci il üçün müəyyən edilmiş qlobal təhlükələrə baxaq. ABŞ Müdafiə Nazirliyinin (Pentaqon) kəşfiyyat idarəsi bir məruzə hazırlayıb. Məruzəni general Skott Berrier hazırlayıb və o, Senatın silahlı qüvvələrlə bağlı komitəsinin saytında yerləşdirilib. Orada yazılıb ki, ABŞ üçün 2021-ci ildə əsas təhlükə Rusiya və Çin olacaq. Dünyada "qlobal strateji rəqabət" gedir. Bu rəqabətdə ABŞ, Rusiya və Çin iştirak edir. Moskva və Pekin Amerikanın hərbi üstünlüyünü əlindən almağa çalışırlar. Açıq rəqabətlə yanaşı, oyunçular müxtəlif gizli üsullardan (kiberhücumlar, təxribatlar, süni maneələr və s.) istifadə edirlər.\nBunlarla yanaşı, Rusiya sərhədi boyu yerləşən ölkələrdə nüfuzunu artırmağa çalışır və bununla Amerikanın liderliyinə "əlcək atır". Bu zaman Moskva Qərblə birbaşa toqquşmadan yayınır. Həmin kontekstdə Rusiyanın Dağlıq Qarabağdakı müharibəyə birbaşa müdaxilə etmədiyi vurğulanır. Lakin Moskva bölgədə sülhməramlıları yerləşdirməklə təsirini daha da gücləndirmiş oldu.\nNəticədə, Amerika və Rusiyanın Cənubi Qafqazda geosiyasi rəqabətinin yekun olaraq necə bir mənzərəsi yaranır? Yuxarıdakı fikirlərdən aydın olur ki, Vaşinqton Moskvanı regionda özünün ciddi rəqibi kimi görür və onu maraqlarına təhlükə hesab edir. Bu iki böyük gücün ən ciddi qarşıdurması hazırda Ermənistandadır. Yuxarıda vurğuladığımız ikinci məqam kimi Vaşinqtonda bir sıra dairələrin rəsmi İrəvana "öz uşağı" kimi yanaşması burada Moskva ilə qarşıdurmanın barışmaz məzmun kəsb etdiyini göstərir.\nNəhayət, nəzərə alsaq ki, Dağlıq Qarabağda Rusiya sülhməramlıları yerləşdirilib, o halda iki böyük gücün kifayət qədər ziddiyyətlərlə dolu rəqabətdə olduğu haqqında qənaətə gələ bilərik.\nBelə bir şəraitdə hansı şərtlər daxilində ABŞ-Azərbaycan münasibətləri region kontekstində konstruktiv məcrada inkişaf edə bilər? Bunun üçün əsas şərt Amerikanın öz mövqeyinə düzəliş etməsi ilə bağlı ola bilər. Çünki Azərbaycan həmişə ədalətli, konstruktiv və Amerikanı prioritet istiqamət kimi qəbul edən mövqe tutub. İndi də heç nə dəyişməyib. Bunun fonunda yuxarıda vurğulanan məqamlar göstərir ki, ABŞ hələ də ikili standartlara üstünlük verir, regionda Rusiya ilə ortaq dil tapmaq əvəzinə onu əsas təhlükə hesab edib təcavüzkar Ermənistan rəhbərliyi ilə yaxın münasibətlər qurur.\nBu səbəblərdəndir ki, Azərbaycanda bir sıra ekspertlər Amerika ilə əlaqələrin vacibliyini vurğulamaqla yanaşı, rəsmi Vaşinqtonun regionla bağlı siyasətini konkretləşdirdiyinə şübhə ilə yanaşırlar.\nHəmin bağlılıqda ABŞ-da hazırlanan başqa bir məruzədəki bir proqnoz maraq doğurur. Amerikanın kəşfiyyat üzrə Milli Şurası bu ilin mart ayında "Global Trends 2040" adlı məruzə dərc edib. Məruzədə göstərilir ki, yaxın 20 ildə beynəlxalq münasibətlər "xaotik və qeyri-stabil" olacaq.\nBelə çıxır ki, Amerikanın özündə yaxın müddətdə dünya miqyasında böyük güclərin münasibətlərinin nizamlanacağına inanmırlar. O halda təbii ki, ayrı-ayrı regionlarda da onların əməkdaşlığı çətin ki, baş tutsun. Belə bir şəraitdə Cənubi Qafqaz kimi mürəkkəb geosiyasi məkanda yerli dövlətlərlə böyük güclərin münasibətləri hansı məntiqlə konkretləşəcək?\nHələlik biz bunun konstruktiv bir gedişatını görə bilmirik. Azərbaycan rəhbərliyinin intensiv və çevik formullara dayanan əməkdaşlıq təklifləri eşidilməli və qəbul edilməlidir. Bu təkliflərin regionu sabitliyə qovuşdurmaq potensialı, məzmunu və reallaşma mexanizmləri var.\nDeməli, ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin də müsbət istiqamətdə inkişaf etməsi üçün rəsmi Vaşinqton Bakının atdığı addımlara ciddi önəm verməlidir. Burada yalnız tələm-tələsik bəyanatlar vermək kifayət etmir. Konkret addımlar atılmalı və proqramlar razılaşdırılmalıdır. Rəsmi Bakı bu cür əməkdaşlığa həmişə hazırdır.\nBunların fonunda Amerika regionda Azərbaycanın həyata keçirdiyi bərpa işlərinə və Ermənistanla münasibətlərin konstruktiv məcraya istiqamətlənməsi üzrə atdığı addımlara real dəstək vermədir.\nHəmin aspektdə ATƏT-in Minsk qrupu vasitəsilə regionda hansısa dolaşdırıcı işlər görməkdən çəkinilməlidir. Çünki son vaxtlar tez-tez eşidirik ki, Qərbdə "Dağlıq Qarabağda qalıcı sülh üçün həmsədrlər fəallıqlarını artırmalıdırlar" deyirlər. O mənada ki, hələ münaqişə tam həll edilməyib və həmsədrlər işə qarışmalı, Ermənistanı biabırçı məğlubiyyətdən çıxarmalıdırlar. Bununla yenidən təcavüzkarla təcavüzə məruz qalanı eyni statusa gətirməyə çalışırlar.\nLakin Prezident İlham Əliyevin konkret olaraq vurğuladığı kimi, münaqişə tam həll edilib. Qalır Ermənistanın bunu qəbul etməsi və yeni reallıqlar çərçivəsində regional əməkdaşlığa hazırlanması. Rusiya və Türkiyə də münaqişənin həll olunduğu qənaətindədirlər. Doğrudur, Moskva gələcəkdə Dağlıq Qarabağın hansısa statusundan bəhs edir, lakin Azərbaycan Prezidenti birmənalı bəyan edib: Qarabağ Azərbaycandır! Vəssalam!\nBeləliklə, ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi zərurətini Bakıda çox yaxşı dərk edirlər. Bunun üçün Bakı konkret və real addımlar atmağa da hazırdır. Lakin Vaşinqtonun da regionla bağlı siyasətində düzəlişlər etməsi vacibdir. Bunsuz hansısa müsbət tendensiyadan danışmaq çox riskli olardı. Top Amerikadadır!


2021-08-23 10:10:24 270\nMEK-ə yeni və dəyərli nəşrlər daxil olmaqda davam edir\nAMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanasının (MEK) fondları yeni və dəyərli nəşrlərlə zənginləşməkdə davam edir.\nBu günlərdə kitabxanaya daxil olan tədqiqatçı alimlərin, dissertantların və ümumilikdə bütün oxucuların marağına səbəb olacaq nəşrləri təqdim edirik.\n“Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı” QSC tərəfindən hazırlanmış “Bakı limanı” (2021) kitabında Xəzər dənizindən və onun ayrılmaz hissəsi olan Bakı limanının keçmişindən, bu günündən və gələcəyindən bəhs edilir. Limanın beynəlxalq statusunu və Böyük İpək Yolunda önəmli rolunu nəzərə alaraq, bu sahədə yeni tədqiqatların nəticəsi olan həmin kitab beş bölümdən ibarətdir. Burada dəniz limanının qədim, həmçinin orta əsrlərdən müasir dövrədək fəaliyyəti ilə bağlı maraqlı faktlar və məlumatlar öz əksini tapıb. Oxucular kitabda beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərində Bakı limanının rolu və potensialı barədə geniş məlumat ala bilər. Kitabda indiyədək geniş ictimaiyyətə məlum olmayan faktlar və tarixi sənədlər, ulu öndər Heydər Əliyevin və Prezident İlham Əliyevin Bakı limanının inkişafında önəmli xidmətləri barədə informasiyalar, unikal fotoşəkillər, illüstrasiya və rəsmlər yer alıb.\nGeologiya və Geofizika İnstitutunun nəşri olan “ANAS TRANSACTIONS Earth Sciences” (2021) jurnalının ilk nömrəsində AMEA ilə yanaşı, respublikanın digər elmi və elmi-istehsalat müəssisələri tədqiqatçılarının məqalələri yer alıb. Qeyd edək ki, jurnalda yer elmləri-geologiya, geofizika, coğrafiya, həmçinin neft və qaz yataqlarının işlənilməsi sahəsində orijinal nəzəri və eksperimental tədqiqatların nəticələrini əks etdirən məqalələr dərc edilir.\n“Yer və İnsan” elmi-nəzəri jurnalında (2021) Azərbaycan ərazisinin əlverişli təbii-coğrafi mühiti, zəngin yeraltı faydalı qazıntıları və ümumilikdə Azərbaycan ərazisinin geoloji mühiti barədə dəyərli məqalələr, araşdırmalar öz əksini tapıb.\nDaxil olan digər nəşr “Azərbaycan Neft Təsərrüfatı” (2021) jurnalıdır. Jurnal nəinki Bakıda, bütövlükdə dünyada neft sənayesinin nailiyyətləri və problemlərinin hərtərəfli işıqlandırılmasında əvəzsiz rol oynayır. Jurnalda geologiya və geofizika, quyuların qazılması, neft-mədən avadanlığı, neft emalı və neft kimyası, iqtisadiyyat, idarəetmə və hüquq, ekologiya və sənaye təhlükəsizliyinə dair maraq doğuracaq elmi məqalələr yer alıb.


“Rusiya” adlı qatar “Müharibə” stansiyasına şütüyür – Putin NATO ilə savaşa hazırlaşır – Təhlil\n15 Mart 2017 - 17:02\n“Rusiya” adlı qatar “Müharibə” stansiyasına şütüyür –Putin NATO ilə savaşa hazırlaşır – Təhlil\nGazeta Polska (Polşa), 15.03.2017\nSilahları artırmaq, təlimlər, Rusiya generalları və siyasətçilərinin kəskin ifadələri ilə müşayiət olunan yeni zərbə bölmələrinin yaradılması: hər şey ondan xəbər verir ki, Rusiya NATO ilə müharibəyə hazırlaşır. Bu olacaqmı? Bəziləri sentyabrdan ehtiyat edirlər.\nVladimir Putin bildirib: “Biz silahlı qüvvələrin kadr və təşkilati gücləndirilməsi, çevikliyinin artırılması və döyüş hazırlığı üzərində işi davam etdiririk”.\nRusiya prezidenti Kremldə Vətənin müdafiəçisi Günü münasibətilə təntənəli qəbulda əmin edib ki, Rusiya ordusu artıq çox böyük döyüş potensialına malikdir və istənilən təcavüzə qarşı durmaq iqtidarındadır. O hədəf göstərməsə də bütün əlamətlər ona işarə edir ki, Moskva yalnız bircə təhlükəli düşmən görür: ABŞ başda olmaqla NATO.\nDonald Trampla bağlı heç nə alınmadı, ona görə də rusiyalılar dövlətlərinin 2014-cü ildən hərəkət etdiyi köhnə relslərə qayıdırlar. “Rusiya” adlı qatar “Müharibə” stansiyasına şütüyür. Artıq aydındır, onun özü dayanayacaq. Onu yalnız qarşı tərəfin səfərbərliyi əyləyə bilər. Bu effektləri artıq görürük, ümid etmək qalır ki, gecikmiş çıxmayacaq.\nMüdafiə naziri Sergey Şoyqu fevralın 23-də yuxarıda sözügedən bayramda bildirib ki, yeni ordu diviziyaları (onlar heyət sayına görə adi diviziyaları 25% üstələyir) hər şeydən əvvəl Rusiyanın qərb və şimalında, həmçinin Kuril adalarında yerləşdiriləcək. Bu, Moskvanın əsas döyüşləri hansı yönlərdə aparmağı planlaşdırdığını göstərir. Qərb aydındır – NATO-ya daxil Avropa ölkələridir. Şimal – Rusiyadan ancaq Şimal Buzlu okeanın ayırdığı ABŞ-dır. Kuril – Yaponiyadır? Birinci növbədə vacib deyil. Burada da əsas rəqib amerikalılar ola bilər.\nQərb istiqamətində açar rolunu irəli çəkilmiş cinahlar oynayır, buna görə bu yaxınlarda Krıma 22-ci ordu korpusu gəlib, Kalininqrad vilayətində isə 11-ci ordu korpusunun idarəsi formalaşdırılıb. Potensial zərbə qüvvələrinin özəyi iki elitar diviziyanın (2-ci Tamansk qvardiya motoatıcı, 4-cü Kantemir qvardiya tank diviziyaları) daxil olduğu 1-ci qvradiya tank ordusu, iki briqada (27-ci Sevastopol motoatıcı və 6-cı tank diviziyaları), həmçinin artilleriya, zenit bölmələri və raket qoşunları və s. olacaq. Bu, genişmiqyaslı hücum əməliyyatları aparmaq üçün klassik strukturdur.\nArktikada yeni HHM birləşmələri meydana çıxacaq. Bir diviziya Barents dənizinə, ikincisi Yeni Torpaqdan Alyaskaya qədər rayona məsul olacaq. Bu addımlar bütöv br ordu korpusunun (diviziya və bir neçə briqada) yerləşdirilməsi kimi ABŞ-a qarşı durmaq kontekstində atılıb. Onun vəzifəsi düşmənin Oxot dənizinə soxulmağına yol verməməkdən ibarətdir: Rusiyanın Amerikaya hücumuna imkan verən daxili dənizi olmalıdır (nüvə silahı ilə təchiz edilmiş sualtı qayıq bazası Kamçatkada yerləşir). Kurildə və Kamçatkada yerləşən qüvvələri Arktikada Çukotkadakı sahil müdafiəsi diviziyası ilə birləşəcək. Gəmiyə qarşı uzaqmənzilli raketlər və oradakı zenit sistemləri amerikalılara Berinq boğazını keçməyə imkan verməyəcək.\nRusiyaya sərt qış gəldiyinə baxmayaraq, Putinin əmri ilə planlaşdırılmamış yoxlamadan keçirilməklə minlərlə əsgər döyüş hazırlığına gətirilib.\nYanvarın axırında bu cür döyüş hazırlığının yoxlanışı Hava-desant qoşunlarında keçirilib, sonra isə Kalininqrad vilayətində S-400 zenit-raket kompleksləri havadan təmərküzləşmiş zərbənin dəf edilməsini məşq edib.\nHərbi gücün ən qorxunc nümayişi fevralın 7-də Hava-kosmik qüvvələrinin təşkil edilmiş döyüş hazırlığının yoxlanışı olub.\nMoskvanın və mərkəzi sənaye rayonlarının müdafiəsi üçün nəzərdə tutulmuş S-300, S-400 və “Qın-S” sistemlərinin radiolokasiya stansıyalı mobil raketləri daimi bazalardan ehtiyat mövqelərə keçməklə yerdəyişmə edib.\nBütün texnika 24 saatdan sonra tam döyüş hazırlığı ilə artıq yerində idi. Tu-160 və Tu-22M3 strateji bombardmançıları elə bu vaxt havaya qalxıb hərbi əməliyyatlar zamanı mühüm istiqamətlərə doğru uçuş keçirib.\nTəlimlərdə həmçinin raket batareyalarına zərbələri yoxlayan taktiki aviasiya (Su-27 və MiQ-29 qırıcıları, yeni Su-34 bombardmançları, Ka-52 helikopterləri) işə salınıb. Təlimlərə, təxminən, 45 min hərbçi, həmçinin 1700 vahid hərbi texnika, o cümlədən 150 təyyarə və helikopter və 200 ədəd zenit-raket kompleksi qatılıb.\nSərt keçən Rusiya qışının oğlan çağında aviasiya və HHM-nin bu cür miqyasda təlimi hətta soyuq müharibə dövründə də olmayıb. Lakin ən ciddi təhlükə hələ qabaqdadır. Litva prezidenti Dalya Qribauskayte fevralın 9-da bildirib: “Çoxsaylı və təcavüzkar qüvvələrin toplandığı “Qərb-2017” təlimləri bizdə təşviş doğurur, Qərblə müharibə üçün nümayişkaranə hazırlıq gedir”.\nTəlimlər sentyabrda başlanacaq və həm də Belarus ərazisində keçəcək. 2009-cu ildə Belarusda bu manevrlərə 6 500, dörd il sonra cəmi 2 500 rusiyalı gəlmişdi. Hazırda onlar 40 min ola bilər, lakin hadisələr ən tünd ssenari üzrə inkişaf etsə, Moskva daimi əsasda Belarusda qalmağı qət edərsə, onda sentyabrda Polşa, Litva və Latviya sərhədlərində Rusiyanın 70 min hərbçisi olacaq! Bu qədər adam Rusiya müdafiə nazirliyinin sifariş etdiyi vaqonlarda yerləşə bilər.\nQərb hərbi dairəsinin son illər ərzində ən böyük və ən mühüm təlimlərinə qatılacaq qüvvələrin siyahısı da təşviş doğurur. Bunlar elitar Tamansk və Kantemir dviziyaları, həmçinin bu yaxınlarda yenidən yaradılmış 1-ci qvardiya diviziyasının başqa bölmələridir. Kimyəvi və radiasiya müdafiəsi qoşunlarının, həmçinin nüvə qüvvələrinin təlimlərdə iştirakı bildirir ki, nüvə silahının tətbiqi yoxlanacaq.\nMoskva qərb, cənubi-qərb və Arktika strateji istiqamətlərini möhkəmləndirərək eyni zamanda öz ordusunu modernləşdirir.\nStrateji təyinatlı raket qoşunları bu il yeni silahlarla üç alay alacaq. Modernləşdirmə həm də strateji aviasiyaya da toxunacaq. Müdafiə müəssisəsi daha iki briqada üçün HSK-ə “İskəndər-M” raket komplekslərini sifariş etməyə hazırlaşır.\nMüasir tanklar və zirehli nəqliyyat daha da çoxalacaq. HHM əlavə S-400 kompleksləri, hərbi-dəniz donanması isə səkkiz gəmi alacaq. Şoyquya inansaq, ordunun döyüş qabiliyyəti 2016-cı ildə 14% artıb. Putin Avropada rəqib üzərində üstünlüyü artırmağa çalışır.


Diaspora sədrinin məclisində “sxodka” – “Qanuni oğru”nu döydülər » Teref.az\nKiyev Azərbaycanlıları Konqresinin sədri “Oleq Bakinski” kimi tanınan Oleq Krapivinin yaxın qohumunun toyunda ukraynalı “qanuni oğru” “Nedelya” ləqəbi ilə tanınan Andrey Nedzelski kriminal dünyanın ali titulundan məhrum edilib də daha sonra döyülərək oradan qovulub.\nYenisabah.az xəbər verir ki, bu barədə məlumatı Ukrayna Milli Polisinin rəis müavini Vyaçeslav Abroskin yayıb.\nAndrey Nedzelski 2012-ci ildə Yunanıstanda keçirilən “sxodka”da taclandırılıb. Onun bu ali dərəcəyə layiq görülməsində nüfuzlu “qanuni oğru” “Dato Kutaisski” yaxud “Varlamıç” ləqəblər ilə məşhur olan David Sebiskveradzenin böyük rolu olub.\n“Nedelya” Ukraynada kriminal vəziyyətə nəzarət edirdi. O, Kievin “obşakı”na cavabdeh idi. Andrey Nedzelskinin hansı səbəbdən hədəfə gəlməsi bəlli deyil. Bu məsələdə maraqlı məqam “Nedelya”nın qohumu “Oleq Bakinski”nin məclisində döyülməsi olub.\n“Oleq Bakinski” diaspora sədri kimi tanınmaqla yanaşı kriminal avtoritet kimi də qələmə verilir. Hətta Rusiya mətbuatı onu “qanuni oğru” kimi də təqdim edir. Onun Ukraynada kifayət qədər böyük nüfuzu var.\n“Oleq Bakinski” təkcə azərbaycanlıların deyil, yerli əhalinin də arasında güclü təsir imkanlarına malikdir. Onun kriminal dünyadada təsadüfi şəxs olmadığı barədə iddialar var. Doğrudur, “Oleq Bakinski”nin bu aləmə yaxın olması barədə özünün hər hansı fikrinə rast gəlinmməyib. Amma görünən budur ki, o, “qanuni oğru” kimi təqdim olunmasına da etiraz etmir.\nAndrey Nedzelskinin onun məclisində döyülməsi və buna müdaxilə edilməməsi məsələnin kökündə kifayət ciddi səbəblərin dayandığını deməyə əsas verir.\nOnu da qeyd edək ki, “Oleq Bakinski” ilə azərbaycanlı “qanuni oğru” “Lotu Quli” ləqəbi ilə tanınan Nadir Səlifov arasında konfliktin olduğu barədə iddialar var.


Deputat seçicilərindən xahiş etdi - həftə sonu evdə qalın - modern.az\n4 İyun 2020, 12:56 | AKTUAL\nDeputat seçicilərindən xahiş etdi - həftə sonu evdə qalın\nDeputat Tahir Mirkişili əhaliyə çölə çıxmamaqla bağlı müraciət edib.\nModern.az xəbər verir ki, Sumqayıt 2-ci seçki dairəsindən deputat seçilən Tahir Mirkişili son günlər yoluxma hallarının artdığını qeyd edərək sumqayıtlıları intizama çağırıb:\n“Son günlər ölkədə karantin şərtlərinin yumşaldılması korona virusa yoluxma hallarını artırmışdır. Artıq vəfat edənlərin də sayı artmaqdadır. Etiraf etməliyik ki, bir çox vətəndaşlar bu virusun nə dərəcədə təhlükəli olduğunu qəbul etmir və “özünü və başqalarını qoru” qaydalarını pozurlar. Bu minvalla onlar bütün cəmiyyəti sürətlə bu təhlükəyə doğru sürükləyir və dövlətin indiyə qədər həyata keçirdiyi yüksək qoruma tədbirlərinə kölgə salırlar.\nBütün bunları nəzərə alaraq, Sumqayıtdan seçilmiş deputat kimi Sizlərin hər birindən xahiş edirəm bu çətin günlərdə özünüzü, yaxınlarınızı, ətrafdakıları, dövlətinizi və xalqınızı düşünərək ictimai yerlərdə qoruyucu vasitələrdən, maskalardan istifadə edəsiz, bir birinizdən məsafə saxlayasız. Həftə sonları evdə qalasız!\nBu bir ümumxalq problemdir. Belə problemlər yalnız yüksək intizam ilə həll olunur”.


Lent.az | KULIS - Gözəllik salonunda Kulisin əməkdaşını hədələdilər - Reportaj\n22-05-2019 / 09:00\nGözəllik salonunda Kulisin əməkdaşını hədələdilər - Reportaj\nKulis.az Samirə Əşrəfin gözəllik salonundan yazdığı reportajı təqdim edir.\nÇata göz gəzdirirəm. Ayxan Ayvazın yaşıl işığı yanır.\nYeni ideyalarla virtual həmləyə keçirəm.\n- Ayxan, qadın salonlarından əla reportaj etmək olar. Bəlkə oralara da baş çəkəsən?\n- Həə, yaxşı olar. Amma məni qadın salonuna buraxmazlar axı.\n- Niyə? Qadın salonu deyirəm e, qadın hamamı yox.\n- Bilirəm, amma buraxmazlar. Reportaj etmək istədiyimi bilsələr, qovarlar da.\n- Bəlkə özüm edim? Çoxdandır sənin reportajlarına göz dikmişəm.\n- Əla olar. Həm də qadınların dilini özlərindən başqa heç kim bilə bilməz. Etiraf edirəm ki, kişilər bu kimi məsələlərdə acizdilər.\nYarım saatdan sonra yaxınlıqdakı iki mərtəbəli qadın salonuna yollanıram. Pillələri çıxa-çıxa ətrafı dinləyirəm. Gündüz saatları olsa da sakitlikdir. Doğrusu bir az həyəcanlıyam. Məqsədimi necə açıqlayacağımı fikrimdə götür-qoy edirəm. Salonun qapısından içəri girəndə gözümə bircə müştəri də dəymir.\n- Nə yaxşı sakitlikdir. Müştəriniz yoxdur?\nSalonun daimi nəzarətçisi həmişə ətrafa ciddi ab-hava yayan İntizar xanım qaş alan Səmayə xalanın əlinin altından mənə tərəf qanrılır:\n- Nəyi yaxşıdır? Müştəri yoxdur. Orucluqda həmişə belə olur.\nBizim qadınlar belədirlər də. Ancaq toydan toya bəzənib düzənirlər. Elə belə vaxtda öldür gözəllik salonunun qapısından içəri ayaq qoymazlar. İstidən tövşüyərək Səmayə xanıma yaxınlaşıram. Masanın üstünə qoyulmuş yelpiklərdən birini götürüb özümü yelləyərək niyyətimi açıqlayıram:\n- Səmayə xala, sizin salondan reportaj etmək istəyirəm.\nHamı döyükmüş halda mənə baxır. Məqsədimi daha korrekt şəkildə ifadə etməyə çalışıram:\n- Reportaj saytda çıxacaq, salonun adı getməyəcək. Sizin adlarınız isə şərti yazılacaq.\nSəmayə xala cəsarətli bir az da küskün şəkildə dillənir:\n- Lap elə öz adım da getsin, nədən qorxacam ki?\nBirdən onun masadan icazəsiz götürdüyüm yelpiyə baxdığını görürəm.\n- Yelpik sizindir?\n- Hə. Satlıqdır. Zəhmət çək, iki manat ver, sonra sənə müsahibə verərəm.\nKitayiski yelpiyi tez masaya qoyub nümunəvi suala keçirəm:\n- Neçə ildir qaş alan işləyirsiniz?\nSualıma bir az düzəliş edərək cavab verir:\n- Həm də manikur və pedikur ustasıyam. On doqquz ildir işləyirəm. Əvvəl mühasib işləmişəm.\n- Yaddan çıxmayan müştəriniz olub heç?\nBir az fikirləşir. Qızlardan biri salonun yuxarı başından replika atır:\n- Uşağa şellak (dırnağa qalıcı lak vurmaq – red) eləmişdin e bu yaxınlarda.\nSəmayə xala əlindəki işini yarımçıq qoyur.\n- Sənin üçün elə müştərini indi canlı-canlı göstərərəm.\nCibindən telefonu çıxarıb whatsaapa girir, kiminsə nömrəsini axtarmağa başlayır. Salondakı işçilərdən biri sakitliyi pozub feni qoşur. Fen işləyən tərəfə baxıram.\n- Deyəsən, bir müştəriniz var.\nİntizar xanım tez dillənir:\n- Müştəri deyil, öz qızlarımızdandır.\n- Salon işçiləri bir-birlərini də bəzəyirlər. Xidmət haqqı alırlar heç?\n- Yox. Nə xidmət haqqı? Bu gün bu onu abıra salır, sabah da o bunu.\nSəmayə xala axır ki, axtardığı videonu tapır. Beş yaşlı uşağa şellak etdiyi zaman çəkilmiş videodur.\n- Ən az yaşlı müştərim budur.\nVideoda uzun saçları olan balaca qızcığaz yenicə yapışdırılmış süni, uzun dırnaqlarına baxır.\nƏtrafdan kimsə məni qabaqlayır:\n- Anası şellaka niyə gətirir?\nSəmayə xanım müştərisini müdafiə edir:\n- Deyir bacara bilmirik. Hər gün ağlayır ki, dırnaqalarımı uzadın.\nÖz uşaqlığım yadıma düşür. Mənim də belə vaxtından əvvəl böyüyən arzularım olurdu. Anamın və yaxın qohumların tuflilərini geyinib yaş torpağın üzərinə tuflinin dabanı ilə naxış saldığım günləri xatırlayıram.\nİntizar xanımın üz-gözünə işarə edib soruşuram:\n- İntizar xanım, deyəsən nəzarətçiliyin belə üstünlükləri də var. Arada özünüzə vaxt ayırırsınız.\n- İmkan düşdükcə hə.\n- Qadın kollektivinə nəzarət etmək çətin olar? Qeybət, təmizlik işləri, çay-su, gətir-götür.\n- Hərə öz işini biləndən sonra heç bir narahatlıq olmur. Kimin vaxtı olursa çay dəmləyir, yerə tökülənləri yığıb yığışdırır. Mən əvvəllər Tovuzda iyirmi beş il müəllimə işləmişəm. Bakıya köçəndən sonra işsiz qalmayım deyə burda işləməyə başladım.\n- Niyə axıra qədər müəllimlik etmədiniz?\n- Bacıma görə. O qıza yaxın ola bilmək üçün Bakıya gəldim. Gəlməyə məcbur idim...\nAraya sükut çökür. İntizar xanımın siması dumanlanır.\n- Bacınıza yaxın ola bildiniz?\nDuman çəkilir, üzbəüz pəncərədən uzağa zillənən baxışlar geriyə, salona qayıdır:\n- Hə, oldum. Amma müəllimə ola bilmədim. Mən öz sənətimi çox sevirdim. İndi müəlliməlik üçün, şagirdlərimdən ötrü darıxıram. Müəllimə olub, sonra qadın salonunda nəzarətçi olmaq maraqlı deyil. Hətta çətindir. Bu işin içərisində olmağıma baxma, heç feni düz-əməlli tuta bilmirəm. Uşaqlarla işləmək daha asandır, nəinki fen tutmaq.\n- Salonla bağlı yadınızda qalan maraqlı əhvalat, hadisə olub?\n- Bir dəfə hədsiz çox müştəri vardı. İki qadın gəldi. Qadınlardan biri beş dəqiqə dayanandan sonra çıxıb getdi. Sonra təzədən qayıdıb dedi ki, mənim burda telefonum qalıb. Sizi polisə şikayət edəcəm. Mən də hamıya nəzarət etdiyimdən onun da gəliş-gediş vaxtları yadımda qalmışdı. Ona sübut etdim ki, salonda heç bir telefon filan qalmayıb. Həm də həmin ərəfədə salondan ondan başqa heç kim çıxmamışdı. Sonra dedi ki, bağışlayın, yəqin telefonumu evdəki baldızım oğurlayıb. Necə gəlmişdisə, elə də getdi.\nƏtrafa göz gəzdirirəm. İnsafən hər yer səliqə-səhmandadır. Otağın saç yuyulma tərəfində yerə qoyulmuş vedrənin içindəki gümüşü falqalara baxıram. Qadın marağı ilə soruşuram:\n- Bunlar refle üçün istifadə olunur?\nKosmetoloq Səbinə gülə-gülə tez dillənir:\n- Hə, amma onları çəkməzsiniz. Bir azdan qızlar götürəcək.\n- Onda sənin şəklini çəkəcəm.\nDigər işçilər yerbəyerdən gülüşürlər:\n- İçimizdə ən cavanı və subay olanımız odur. Onun şəklini çək.\nQara qaş, qara göz şirin xanımdır Səbinə. Gülümsəyərək deyir:\n- Bir az gözləyin, indi müştəri gələcək. Onun üzərində işləyəndə çəkərsiniz.\nSəmayə xanım söhbətə qaldığı yerdən davam etmək istəyir:\n- Ən yaşlı müştərim isə 86 yaşındadır.\n- Yox, o yaşda azərbaycanlı müştəri təsəvvür etmək çətindir. Nadya adlı yaşlı rus qadınıdır.\n- Adi, evdar nənədir. Hər ay təqaüdünü alan kimi bura gəlir. Saç rəngləməsindən tutmuş, manikur, pedikur elətdirib gedir.\n- Bizimkilər deyəsən manikura o qədər də həvəsli deyillər. Toydan-toya bəzənib, düzənirlər?\n- Bizimkilər də yavaş-yavaş gəlirlər. Passivdirlər demək olmaz.\nƏlimdəki telefona işarə edib, pıçıldayır:\n- Danışdıqlarımın hamısını yazırsan?\nYenə ortaya sükut çökür. Məqsədimə yenidən aydınlıq gətirməli oluram. Narahat olmayın, adınız şərti olaraq yazılacaq. Şəkilləriniz də olmayacaq. Adi, gündəlik reportajdır.\n- Sən denən yazıram, mən də mədəni danışım də. Loru dildə danışmayım.\n- Səmayə xala, dərzilər haqqında məşhur bir məsəl var e. Dərzi, iynə məsələsi. Sizə aid etmək olar?\n- Həə, bax o çətin məsələdir. Toya-nişana gedəndə həmişə “çuçila” günündə gedirik. Özümüzə heç vaxt çatmır. Məclislərə ancaq yorğunluğumuzu çıxarmaq üçün gedirik. Bər-bəzək yadımıza da düşmür.\nOrtalığa yeni sual yumalayıram:\n- Məşhur müştəriləriniz olur?\nHamı çiynini çəkir. Birdən kimsə dillənir:\n- Müğənni Ramalın arvadı bir dəfə gəlmişdi. Bankir arvadları olan müştərilərimiz də çox olur.\nBu dəfə yazıçı marağı ilə sualı bir az dərinləşdirməyə çalışıram ki, görüm varlılar həqiqətən də ağlayır:\n- Varlılar, xəsisdirlər, ya əliaçıq?\nSəmayə xala dillənir:\n- Yox, yox. Bizim müştərilərimiz həmişə bizə öz işimizdən artıq da hörmət ediblər. İşimiz xoşlarına gəldiyi üçün Rusiyadan, Moldaviyadan, Kiyevdən yanımıza gələn müştərilərimiz var. Ekspeditor işləyən moldavan müştərimiz hər dəfə Bakıya gələndə hökmən bizim salona dəyir. Deyir sizin üz-qaş almağınız xoşuma gəlir.\n- Lazer epilasiyasından sonra müştəriləriniz azalmayıb?\n- Yox. Bəzən epilasiyadan sonra üzündə tük qalmayan müştərilərimiz yenidən bizim yanımıza sap atdırmağa gəlirlər.\n- Qaş-göz aldırmaq bir az ağrılı olur. Əsəbi zəif olan xanımlar çox dözə bilmirlər. Amma xeyirli tərəfləri də var. Qan-damar dövranını yaxşılaşdırır, toxumaları canlandırır.\nBayaqdan müştərisizlikdən kitab oxuyan saç ustası Yeganə xanımın masasına yaxınlaşıb oxuduğu kitabla maraqlanıram. Azərbaycan dilində çap olunan qalın Quran kitabıdır.\n- Yeganə xanım, oruc da tutmusunuz?\n- Allah qəbul eləsin. Nə vaxtdan dindarsınız?\n- Dindar deyəndə ki, elə yaşa dolandan sonra öz dilimdə Quran kitabını oxuyuram, orucluqda oruc tuturam.\n- Namaz da qılırsınız?\n- Yox, özümü hələ namaza hazır hiss etmirəm.\n- Neçə ildir işləyirsiniz?\n- Mən sovet dövründən, 86-cı ildən işləyirəm. Otuz üç ildir. Sovet dövründə qadınlar səliqəli görünmək üçün gəlirdilər. Hamısı da işçı qadınlar idi. Zavod, fabrik işçiləri. Amma indi gözəl, cəlbedici görsənmək üçün gəlirlər.\nSovet nostalgiyam baş qaldırır. Uşaqlığımın əsas dövrünü əhatə edən həmin nostaljik illərə söz və təsəvvür vasitəsi ilə qayıtmağa can atıram:\n- O dövrdə ən çox istifadə olunan saç rəngi “Rubin” idi. Hamı əldə edə bilirdi.\n- Niyə ki, o vaxtı da üç, dörd cür saç boyaları vardı. Aptekdən pereqidrol, naşatr spirti alıb qarışdırırdıq, qatılaşması üçün də içərisinə adi paltar sabunu doğrayıb tökürdük. Əla məhlul alınırdı. Amma sovet dövründə saç rənglənməsinə o qədər də üstünlük vermirdilər. O dövrün qadınları təbii görsənməyi xoşlayırdılar. Bizdə ən çox qara və açıq saç rəngləmələri olurdu. Bir də saç buruqları o vaxtlar dəbdə idi.\n- O vaxtlar qazan kimi fen makinaları da vardı.\n- İndi də var.\nƏli ilə salonun bir küncündə boynu-bükük qalan iki fen makinasını göstərir. Yadıma uşaq vaxtı anamla getdiyim saç salonu düşür. Şəhla adlı saç ustası kreslonun qoltuqlarına qalın taxta qoyub bizi üzərində əyləşdirərdi ki, boyumuz güzgüyə çatsın. Onun salonunda da eyni ilə bu cür iri fen makinaları vardı.\nYeganə xanım isə davam edir:\n- O vaxtı hökumət bizə əl fenləri də vermişdi. Hamısı da Almaniya istehsalı idi. Amma biz işlətmirdik. Heç vaxtımız da olmurdu onları istifadə etməyə. Müştəriləri hazırlayandan sonra əyləşdirirdik qazanların altında, sonra başqa müştərilərlə məşğul olurduq.\n- Qazanların altında yaddan çıxıb qalanlar, yuxuya gedənlər olmurdu?\nYeganə xanım, deyəsən lap keçmişdən bir əhvalatı xatırlayr:\n- İşə təzə başladığım vaxtlarda yaşlı bir rus qadını gəlmişdi. Saçlarını yenicə saraltmışdı. Həm də burdurmaq istəyirdi. Mən də onun saçlarını kimyəvi məhlulla burub qazanın altında oturtdum. Bir az keçmişdi, baxdım ki, qadının saçları əlimə gəldi. Saçı tökülməyə başladı.\n- Neylədiniz bəs?\n- Özümü itirdim. Amma heç unutmuram, o qadın mənə acıqlanmadı. Dedi, eybi yoxdur, sən yenisən, bu olan işdir. Yadıma gəlir zəhmət haqqımı da ödəyib getmişdi.\nBayaqdan dəri üzlü, yumşaq divanın üstündə yuxuya gedən öz ustam Mətanət xanım yuxudan ayılır. Saç rəngləməkdə olduqca cəld və əvəzsiz olan bu xanım həm də bahaçıl olmaması ilə başqalarından fərqlənir. Mətanət xanımla Yeganə xanım cüt bacı kimi usta işinə birlikdə başladıqlarını deyir:\n- 86-cı ilin axırlarında işləməyə başladıq. Biz uçilişi bitirib işə düzəlmişdik. O vaxtı salon az idi. Hamı bizim yanımıza gəlirdi. Yeniliklər də indiki qədər sürətli deyildi. Amma indi o qədər yeniliklər, dəblər çıxır ki, hamısını öyrənməyə vaxt olmur. Elə ancaq youtube kanalından, bir də instagramdan nələrləsə maraqlana bilirik.\n- Bitli müştəriləriniz olub?\n- Əvvəllər çox olurdu. Müharibə vaxtı. Bu yaxınlarda da bir qız gəlmişdi. Hicablı, qalın saçları olan xanım idi. Saçlarını qaldıranda gördüm başında sirkə və bit var.\n- Heç nə. Saçını kəsdik, sonra da hər şeyimizi dezinfeksiya etdik. (gülür).\n- Bitli müştərini geri qaytardığınız necə olub?\n- Yox. İnsandır də, nə olar ki. Bitli olsa da kəsmişik, yola salmışıq. Elə müştəri olub ki, özü deyib başımda bit var. Yəni yenə də geri qaytarmamışıq. Həm də ki, müştərinin bitli olmasını dərhal bilmək olmur axı. Kəsim başlayandan sonra bilirik, onda da iş işdən keçmiş olur.\n- Ən bahalı və ucuz xidmət haqqınız nə qədər olub?\n- Yüz, yüz əlli manat pul verənlər də olub, bir manat da. İşimizi bitirəndən sonra üstümdə pulum yoxdur deyənlər də olub. Bu yaxınlarda yetmiş manatlıq işdən sonra dedi pulum yoxdur, sonra gətirərəm. Elə o gedən gedib, hələ də gəlib çıxmır.\nBayaqdan bizə qulaq asan qaraqaş, qaragöz kosmetoloq Səbinənin otağına keçirəm. Ağ xalatını, əlcəklərini geyinib aparatın içərisinə qoyulmuş balaca qazançalardakı çəhrayı, sarı rəngli məhlulları bir-birinə qarışdırır. Kosmetoloqluğu daha çox ondan əvvəl işləyən bacısından öyrəndiyini deyir. Bacısı ailə qurandan sonra onun yerinə işə düzəlib. Səbinənin dediyinə görə bahalı proseduralara, iynəbatırmaya gələn müştəriləri çoxdur. Az keçmir ki, üzündəki ləkəni aparmaq üçün gəlməli olan müştəri də özünü yetirir. Əyilib diqqətlə yaraşıqlı xanımın üzündə güclə nəzərə çarpan düyü boyda ləkəyə baxıram.\nXanımların öz gözəllikləri uğrunda saatlarını qurban vermə faktına bir daha əmin oluram. Salondan çıxhaçıxda bir neçə şəkil çəkirəm. Səbinə arxadan məni çağırır. Samirə, gətir baxım da, görüm necə düşmüşəm. Yaxınlaşıram. O, da ən gözəl gülümsədiyi şəkillərdən birini seçib deyir:\n- Bax, bunu qoyarsan.\nSonra da bərk-bərk tapşırır:\n- Dəyişmə haaa.\nQapıdan çıxanda yerbeyerdən deyirlər:\n- İstəsən, öz həqiqi adlarımızı da yazarsan. Amma yaxşı yazı olsun, yoxsa gələn dəfə saç rənglətdirməyə gələndə başını beş, altı rəngə boyayarıq, reportaj zad da yadına düşməz.\nQadın həmrəyliyini əks etdirən möhkəm gülüşmə düşür.


Uçan taksi - XALQQAZETI.COM\nBritaniyanın Bristol şəhərindəkı “Vertical Aerospace” şirkəti cəmi 30 dəqiqəyə 76 kilometrlik məsafəni qət edə biləcək E-Taxi hava taksisi yaratmaq planlarını açıqlayıb. Bildirilir ki, sözügedən qatar bu məsafəni bir saata qət edə biləcək. Modelin prototipi 2021-ci ilin sentyabrına qədər nümayiş etdiriləcək.\nHavaya heç bir zərərli tullantı atmadan işləyən təyyarədə pilot da daxil olmaqla beş nəfərə qədər adam yerləşə bilər. Taksinin maksimal sürəti saatda 241 kilometr olacaq.\nXəbəri “Bloomberg” yayıb.


Vətəndaş məsuliyyətsizliyi və ya sağlamlığın qəsdinə durmaq - FOTOLAR | "Nuhçıxan" İnformasiya Agentliyi\nVətəndaş məsuliyyətsizliyi və ya sağlamlığın qəsdinə durmaq - FOTOLAR\n2020-ci ilin əvvəlindən tədricən dünyanı saran pandemiya əksər sahələrə, xüsusilə də turizm sektoruna öz mənfi təsirlərini göstərdi. İqtisadiyyatının əsasını turizm təşkil edən ölkələr bu sahə üzrə son illərin ən böhranlı dövrünü yaşadı. Mövcud şəraitlə əlaqədar yaranmış vəziyyət digər ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanın da turizm sektoruna təsirsiz ötüşmədi, mart ayından başlayaraq bu sahədə durğunluq yaşandı.\n“Turizm pandemiya şəraitində ən çox zərər çəkmiş sahələrdən biridir. Biz bunu Azərbaycanda da, bütün dünyada da müşahidə edirik. Buna görə təbiidir ki, sizin üzərinizə əlavə yük düşüb. Ona görə ki, əvvələn, pandemiya dövründə turist axını təbii olaraq çox azalıb, lakin postpandemiya dövründə də bu sahənin bərpa olunması, əlbəttə, müəyyən məhdudiyyətlərlə bağlı olacaq”. Bunu iyunun 30-da BMT-nin Ümumdünya Turizm Təşkilatının Baş katibi Zurab Pololikaşvili ilə keçirilən videokonfransda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev deyib.\nAzərbaycan Prezidenti pandemiya dövründə daxili turizmə böyük diqqət yetirildiyini vurğulayıb: “Daxili turizm xarici turizmi tam əvəz etməsə də, hər halda, bizim turizm infrastrukturunu, o cümlədən regionlarda müəyyən dərəcədə doldura bilər. Azərbaycan vətəndaşlarının hələlik xaricə gedə bilmədiklərini nəzərə alaraq, əlbəttə, daxili turizm turizm sənayesini dəstəkləyən amil ola bilər. Pandemiya sovuşandan dərhal sonra biz, əlbəttə, öz addımlarımızı çox dəqiq planlaşdırmalıyıq”.\nTurizm şirkətləri tərəfindən xaricdən muxtar respublika ərazisinə öncədən planlaşdırılan turlar təxirə salındı. Turizm sektorunu mövcud vəziyyətə uyğun saxlamaq zərurəti nəticədə daxili turizmin inkişafına təkan verdi. Qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq xidmət göstərən otellər, ictimai iaşə müəssisələri, nəqliyyat, əyləncə mərkəzlərində sanitar-gigiyenik normalara ən yüksək səviyyədə əməl olundu. (bu barədə daha ətraflı növbəti yazımızda)\nBugünkü yazımın motivi isə turizm şirkətlərinin göstərdiyi xidmətlər deyil, insanların özlərinin istirahətlərinin təşkili ilə bağlı planları və bu planlardan yola çıxaraq cızdığı xəritələrdir.\nBu xəritələr üzrə biz də öz növbəmizdə yola çıxdıq. Yay fəslində, xüsusən də, şənbə-bazar günləri təbii olaraq insanların istirahət ehtiyacı yaranır. Həm də təbiətin elə bir dövrüdür ki, insana gəl-gəl deyir. Naxçıvan şəhərindən hamar və rahat yollar istənilən markalı avtomobil sahibini ta dağ kəndlərinədək elə rahat və təhlükəsiz şəkildə də çatdırır. Kəndlərimizin gözəlliyinə isə söz ola bilməz. Əzəmətli dağları, saf və təmiz havası, cana məlhəm verən bulaqları, göz oxşayan yaşıllıqlar, xoş nəğməsi ilə könülləri fəth edən çaylar, gur şəlalələr və daha nələr, nələr... Bir də üstəgəl ekoloji cəhətdən saf, təmiz kənd məhsulları. Xəstə insan belə bu yerlərdə şəfa tapar. Yeri gəlmişkən, bir tarixi faktı xatırlatmaq yerinə düşər. Belə ki, 1828-ci ildə rus qoşunları Abbasabad qalası yaxınlığında döyüşəndə 45 dərəcə istidə xəstələnir. Gömür kəndinin yaxınlığındakı Şəfa bulağının möcüzəvi xüsusiyyətlərini eşidən Paskeviçin əmri ilə bulağın ətrafında hərbi səyyari xəstəxanalar yaradılır. Rus qoşunları xəstəlikdən azad olur.\nMüasir dövrümüzdə sanki bu torpağa sağlamlıq üçün müraciət edənlər azdımı?! Əksinə, Duzdağ, Darıdağ kimi təbii müalicə ocaqları bu gün bütün dünyaya sağlamlıq saçan məkan kimi qucağını açıb. Elə təkcə Duzdağ Fizioterapiya Mərkəzinə il ərzində orta hesabla ölkəmizdən və xaricdən 4000-ə yaxın müraciət olur. Batabatın Zorbulağından su içmək və qablara doldurub aparmaq üçün nə qədər yol qət edib gələnlər var. “Badamlı”sı, “Sirab”ı, “Çınqıllı”sı azmı dərdlərə şəfa olub? Bütün bunlar hamısı bildiyimiz və gördüyümüz faktlardır.\nNaxçıvan bu gün dünyanın dörd bir yanından gələn turistlərin diqqətini cəlb edir. Təsadüfi deyil ki, 2019-cu ildə qədim diyara ölkəmizin digər bölgələrindən və xarici ölkələrdən, ümumilikdə 415,9 min turist gəlib. Bu isə 2009-cu illə müqayisədə 84,1 faiz çoxdur. Yəni ilbəil artan xətt üzrə inkişaf dinamikası müşahidə olunub. Naxçıvanın turizm ehtiyatları, təbiətinin zənginlikləri bu artıma təkan verib.\nNaxçıvan təbiəti həm də ona görə zəngindir ki, qorunur, mühafizə olunur, yaşıllıqlar ilbəil artırılır. Nəticə etibarilə sağlam ekoloji mühit formalaşdırılır. Və bu mühit insanların həyatına, sağlamlığına birbaşa təsirini göstərir. Həyata keçirilən bütün tədbirlərin sonunda insan faktoru dayanır: onun sağlamlığı, sosial rifahı, mənalı istirahəti, xoş əyləncəsi.\nXaricə çıxa bilməyən insanlar bu yay öz məzuniyyətlərini və şənbə-bazar istirahətlərini muxtar respublika daxilində keçirməli oldular. Hər kəs etiraf edər ki, bəlkə də builki qədər Naxçıvan təbiətinin, kəndlərinin gözəlliyinin fərqinə varan olmayıb. Elə bu gözəlliklər deyildimi insanları bu yerlərdə istirahətə sövq edən? Cızdıqları xəritədə daha çox Şahbuz, Culfa və Ordubad istiqamətləri yer aldı. Və əminliklə deyə bilərəm ki, hər kəs təbiətin ən gözəl, dilbər guşəsini arayaraq təmizliyə, yaşıllığa, gözəlliyə sığındı. Sığındıqları gözəlliyə naxələf çıxaraq korlayanlar da az olmadı.\nİnsan təbiətin bir parçasıdır. Ona görə o komfortlu otellərdən daha çox təbiətdə özünü tapır, mənəvi qidasını alır. Lakin gördüyümüz xoşagəlməz mənzərələr acı təəssüf hissi doğurdu. Necə olur ki, insan özünü tapdığı, əyləndiyi, dincəldiyi bir məkanın gözəllik tablosunu öz əlləri ilə dağıdaraq geri dönür? Axı buna onu nə vadar edir? Və yaxud da çoxmu çətindir yediyinin, içdiyinin artıqlarını bir torbaya doldurub onu təmizlik qutusuna atmaq? Axı təbiətə qayğı, ətraf mühitin təmizliyinə nəzarət tək əlaqədar qurumların vəzifəsi deyil ki?! Buna hər kəs məsuliyyətlə yanaşmalıdır. Təbiət bizim evimizdir. Bu şəhər, bu kənd, bu qəsəbə bizim evimizdir. Geri buraxdığımız zibilləri kimsə görməyə bilər, bəs vicdanımızın gözü hardadır? Naxçıvanımızın dadlı-tamlı məhsullarını-bu təbiətdə ərsəyə gələn balını, bərəkətli torpaqlarda yetişən bostan və tərəvəz məhsullarını, südünü, pendirini, şorunu, kərəsini bəh-bəhlə sağlamlığımız naminə alıb soyuducunu, dolablarımızı doldurmuruqmu? Bir tərəfdən sağlamlığımızı düşünür, digər tərəfdən sağlamlıq mənbəyimiz olan təbiəti korlayırıq. Bu ziddiyyət nədən qaynaqlanır? Tənbəllikdənmi, bilgisizlikdənmi, ya elementar davranış normalarına əməl etməməkdənmi? Bəzilərinə dünyanı saran bu pandemiya dərs olmadımı? Sanitar-gigiyenik qaydalara daha çox əməl etməyimiz gərəkdiyi bir zamanda təbiətin gözəlliyinə xələl gətirməyimizin adı nə? Sadəcə vətəndaş məsuliyyətsizliyi və ya sağlamlığın qəsdinə durmaq!


Dolların qiyməti Azərbaycanda da rekord həddə çata bilərmi? - Açıqlama - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / İqtisadiyyat / Dolların qiyməti Azərbaycanda da rekord həddə çata bilərmi? – Açıqlama\nDolların qiyməti Azərbaycanda da rekord həddə çata bilərmi? – Açıqlama\n“Azərbaycan manatına iki faktor daha çox təsir göstərir. Neftin bazar qiyməti və qeyri-neft faktorunda payı olan ölkələrdə məzənnənin dəyişməsi Azərbaycan manatına təsir göstərə bilir. Rus rublunun bahalaşması və ya ucuzlaşması manata birbaşa təsir edir. İranda dolların bahalaşmasının iqtisadi baxımından deyil, daha çox psixoloji təsirləri var. Düşünürəm ki, neftin qiyməti stabil olduğu bir vaxtda Mərkəzi Bank psixoloji təsirləri minimuma endirmək imkanlarına malikdir. Məkəzi Bank məzənnənin təyin edilməsində aparıcı rol oynayır. Qonşu ölkələrdə milli valyutaların ucuzlaşmasının bizə daha çox psixoloji təsirləri var. Mərkəzi Bank bu psixoloji təsirləri aradan qaldırmalıdır. Çalışmalıdır ki, İranda dolların bahalaşması Azərbaycan manatına psixoloji təsir göstərməsin”.\nEkspert vurğulayıb ki, İranda dolların bahalaşması oradan ölkəmizə idxal olunan məhsulların Azərbaycan bazarında ucuzlaşmasına gətirib çıxarmalıdır: “Əgər İranda dolların bahalaşması orada inflyasiyaya gətirib çıxarmayacaqsa İrandan Azərbaycana idxal olunan məhsulların qiymətində ucuzlaşma müşahidə oluna bilər”.\nÖncəki “Əl qoymadığı biznes, ev almadığı bina, torpaq almadığı bələdiyyə qalmamışdı” – Keçmiş deputatlar qırğına çıxdılar\nNövbəti ELMİRA AXUNDOVA YAYILAN SƏS YAZINDAN DANIŞDI – “Müdafiə naziri ilə dostluq əlaqələrim vardı…” + VİDEO\n“Hesab edirəm ki, büdcə layihəsi hazırlanarkən şəffaflıq və ədalətlilik prinsipi tam təmin olunmayıb. Dəfələrlə ölkə …


Mia.az ETSN-ə istinadla xəbər verir ki, sabah havanın temperaturu Abşeron yarımadasında gecə 22-25, gündüz 30-35, Bakıda gecə 23-25, gündüz 33-35 dərəcə isti təşkil edəcək. Atmosfer təzyiqi normadan aşağı 756 mm civə sütunu, nisbi rütubət gecə 60-70, gündüz 45-50 faiz olacaq.\nAzərbaycanın rayonlarında isə hava, əsasən, yağmursuz keçəcək, lakin axşam saatlarında bəzi dağlıq rayonlarda şimşək çaxacağı, qısamüddətli yağış yağacağı, dolu düşəcəyi ehtimalı var. Qərb küləyi ayrı-ayrı yerlərdə arabir güclənəcək. Havanın temperaturu gecə 20-25, gündüz 35-40, dağlarda gecə 13-18, gündüz 23-28 dərəcə isti təşkil edəcək.


Dural arteriovenoz fistula\nDural arteriovenoz fistula dural venoz sinus divarında dural arteriyalarla təchiz olunan arteriovenoz şuntlardır. Bu zaman arterial qan venoz sistemə birbaşa keçir. AVM-lərdən fərqli olaraq dAVF-lalarda nidus olmur. Bunlar qanama və ya venoz hipertenziya ilə təzahür olunur.\nDural arteriovenoz fistula adətən qazanılmış olur və çox vaxt idiopatik olur.\nDural venoz sinus trombozu olan xəstələrdə (tipik olaraq tranzverz sinus) baş verən neovaskulyarizasiya səbəbindən dural arteriovenoz fistula yarana bilər. Digər səbəblər arasında travma, kraniotomiya hesab olunur.\nDural arteriovenoz fistula üçün şübhə yaradan əlamətlərə subaraxnoidal sahələrdə dilatasiyaya uğramış kortikal venaya uyğun olan böyümüş və tortuoz damarların görülməsi, böyümüş xarici yuxu arteriyası və ya böyümüş transosseoz damarlar aid edilir.\nRetroqrad venoz drenajı olmayan xəstələrdə diaqnozu müəyyən etmək çətindir. Subaraxnoidal sahələrdə genişlənmiş pial damarlar görülə bilər. Retroqrad leptomeningeal venoz drenajı olan xəstələrin yarısında ödem görünür. Ağ maddə ödemi olan sahələrdə kontrast güclənməsi effekti ola bilər. Bu tapıntılar yüksək qanama riski olan aqresiv fistulalar üçün xarakterdir.\nDural sinus okluziv xəstəliyi\nDural sinus okluziv xəstəliyi dural sinus trombozunun infeksiyalaşmasıdır (tromboflebit). Xəstələr tipik olaraq kəskin baş ağrıları, yüksək temperatur, Dorello kanalının cəlb olunmasına ikincili olara\nSerebral venoz infarkt\nSerebral venoz infarkt beyin insultunun nadir rast gəlinən formasıdır və daha çox serebral ven trombozuna ikincili olaraq baş verir və çox vaxt qanama ilə təzahür olunur. Serebral venoz infarkt tipik


"Qazprom" "Turk axini"na dair vacib sened imzaladi - Azadliq Xeber\nRusiyanın “Qazprom” neft-qaz şirkəti və Türkiyə hökuməti Avropaya çəkilən “Türk axını” qaz borusunun 2-ci xəttinin qurudan keçəcək hissəsinin inşasına dair protokol imzalayıblar, inşanın şərtləri və parametrlərini müəyyənləşdiriblər. APA-nın “RİA Novosti”yə istinadən verdiyi xəbərə görə, bu barədə Rusiya şirkətinin məlumatında bildirilir.\n“Qazprom” qeyd edir ki, sənədlərin imzalanması layihənin reallaşdırılması üzrə praktiki addımlara keçməyə imkan yaradır.\nBorunun 2-ci xəttinin quru hissəsinin inşası paritet əsaslarla yaradılacaq “TurkAkim Gaz Tasima A.S.” birgə layihə şirkəti tərəfindən həyata keçiriləcək.


Polis sürətlə gedən avtomobili saxlayanda sükan arxasında 5 yaşlı sürücünü görüb\nYuta magistral yolunda sürətlə gedən avtomobili saxlayan polis sükan arxasında 5 yaşlı uşağın olduğunu görüb.\nPolis zabiti Rik Morqan çərşənbə axşamı jurnalistlərə verdiyi açıqlamasında sürətlə irəliləyən bir nəqliyyat vasitəsinin yol xətlərini pozaraq irəlilədiyini görəndə sürücünün tibbi yardıma ehtiyacı olduğunu düşündüyü üçün onun arxasınca getməyə məcbur olduğunu bildirib. O, sürücünün polis avtomobilinin işığına məhəl qoymadığınıl, avtomobili yalnız sirenanın səsini eşirdikdən sonra saxladığını deyib.\nMorqanın dediyinə görə, o, nəqliyyat vasitəsinə yaxınlaşdıqda tibbi yardıma ehtiyacı olan bir yetkin adam əvəzinə sükan arxasında balaca bir uşaq görüb. O, 5 yaşındakı oğlan uşağının ayağının pedallara çatması üçün oturacağın kənarında oturduğunu deyib.\nUşaq polis zabitinə Kaliforniyadakı bacısının yanına getdiyini, digər polis işçisinə Lamborghini idman maşını almaq istədiyini deyib. Hadisə baş verən zaman uşağın cibində 3 dollar olub.\nHadisə yerinə gələn valideynlər polisə övladlarının əvvəllər heç vaxt avtomobil sürmədiyini deyib. Onlar uşağı və nəqliyyat vasitəsini götürüb evlərinə qayıdıb. Heç kimə qarşı ittiham irəli sürülməyib.


Onlayn Şəxsiyyətinizi Qorumaq | Martech Zone\nBazar ertəsi, Fevral 25, 2008 Bazar ertəsi, Fevral 25, 2008 Douglas Karr\nDünya rəqəmsallaşdırıldığından və dediyiniz və etdiyiniz hər sözün videoya düşməsi məcburiyyətində qaldığına görə özünüz polis olmağınız vacibdir. Marketinq səylərini blog və sosial mediaya açmaq istəyən müəssisələr üçün bu vacibdir.\nBir beysbol oyununda bir həmkarımla görüşmək və sizi coşğun və içki içdiyini görmək keçmişdə böyük bir şey deyildi, onlayn olaraq şəxsi və iş həyatı arasında bir sərhəd yoxdur. Bir onlayn şəxsiyyətiniz varsa, bu da iş üçün şəxsiyyətinizdir. Kimsə sizi tanışlıq veb saytından LinkedIn-ə ayırd etmir - sadəcə "onlayn "sınız.\nOnlayn Tarix Onsuz da İnsan Resursları Vasitəsidir\nİşəgötürənlər onsuz da istifadə edirlər Google işçiləri tapmaq və araşdırmaq. İstədiyiniz son şey, şirkətinizin və ya bir perspektivin sizi necə qəbul edəcəyinə təsir göstərə biləcək bir şəxsi, iş və ya iş buraxmaqdır.\nBir neçə il əvvəl, bir işçi tərəfindən uyğun olmayan bir elanın yerləşdirildiyi bir şirkətdə çalışdım və bu dövrləri etdi. Şəxsin işi ilə heç bir əlaqəsi olmasa da, şəxsin rəhbər heyətinin ofisində qeyd edildi - bu geri dönməz olan və həmin şəxsin vəzifədə yüksəldilməsinə və ya təşkilat daxilində başqa işlərə başlamasına zərər verəcək bir işarə.\nMən vaxt sərf edirəm Sezmik, son, video və söhbət qarışığı (və inteqrasiyası) növü olan bir tətbiq. Bir dostum bu gecə başqa cür hörmət göstərdiyi insanlardakı davranışlarla əlaqəli bəzi şeylər gördüyünü söylədi.\nProblem iki qatdır: Seesmic demək olar ki, real vaxtdır, buna görə insanlar söhbət edir və bəzən isti söhbətlərə girirlər. Digər hissəsi Seesmic-in peşəkar və iş arasındakı boşluğu aradan qaldırmasıdır. Bəzi insanlar söhbət edərkən içirlər ... bəziləri isə sərxoş olur. Digər insanlar din və / və ya siyasətlə bağlı söhbətlər nəticəsində partladı.\nDünya hazır deyil\nİnsanın ruhunu çılpaqlaya biləcəyi və dünyadakı dostları ilə bu cür təsirli bir şəkildə ünsiyyət qura biləcəyi texnologiyamızın olması çox gözəl bir şeydir. Problem ondadır ki, dünya hələ bu cür şəffaflığa hazır deyil. Seesmic kimi bir vasitə, insanın iş, həyat haqqında düşüncələrinə bir ton bəxş edə bilər ... və onların sabitliyinə bir qədər kömək edə bilər.\nƏks təqdirdə mükəmməl bir işçi ola bilən birisi, işə qəbul meneceri oturub onlayn söhbətlərini saatlarla nəzərdən keçirdikdən sonra fürsətlərdən məhrum ola bilər.\nOnline Şəxsiyyətinizi və nüfuzunuzu qorumaq üçün edə biləcəyiniz bir neçə şey var:\nYanlış təfsir edilə bilən fikirləri bildirə biləcəyiniz cinsiyyət, din, siyasət və s. Mövzularda danışıqlardan çəkinin. Bu söhbətləri oflayn edin.\nİnternetdə hər hansı bir dərmanın və ya alkoqolun təsiri altına düşməyin. Sadəcə duyğularınızı və hərəkətlərinizi idarə etmirsiniz.\nHəmişə unutmayın ki, etdiyiniz hər şey Məktəbinizin, İşinizin, Reportyorlarınızın, Hökumətinizin və hətta Ailənizin də əldə edə biləcəyi bir qeyddir.\nRisk və Risklərin aradan qaldırılmasının minimuma endirilməsi\nBəzi proqramlar, hətta onlayn proqramlar da məzmununuzun silinməsini təklif edir. Bu Xidmət Şərtlərini oxuyun və video, səs, tarix və s. Qalıcı bir şəkildə silə biləcəyinizə baxın. Əgər səhv etdiyiniz bir vəziyyətə düşsəniz, aradan qaldırılması üçün əlinizdən gələni edin. Yeri gəlmişkən, müvəffəq olma şansınız çox azdır.\nSulandırın. Siyasətdə zirvənizi üfürdüyünüzü göstərən 1-da 10 söhbətiniz varsa, növbəti 1,000 danışıqları zirvənizə vurmadan keçirdiyinizə əmin olun. Onlayn olaraq daha çox müsbət məzmun təqdim etmək, kiminsə tapa biləcəyi mənfi məzmun riskini minimuma endirəcəkdir. Yenə də bu axmaq deyil, ancaq kömək edə bilər.\nDüşünün! Ən yaxşı tövsiyə, daha sonra xəcalətli ola biləcəyiniz bir vəziyyətə əsla girməməkdir. Bu vəziyyətlərdən tamamilə çəkinin.\nNə vaxtsa pis insanlara pis şeylər gəldiyini və yaxşı insanların da səhv etdiyini anlayaraq (mis) davranışa daha dözümlü bir toplum olacağımıza nikbinəm. Ancaq o vaxta qədər onlayn şəxsiyyətinizin necə qəbul olunduğuna diqqətlə baxın.\nƏlavə edim ki, bu söhbət qismən ilhamlandı Dr Thomas Ho, bir onlayn şəxsiyyət yaratmaq mövzusunda blog yazan.\n25 Fevral 2008-ci il, 2: 48-də\n“Şəxslər” baxımından ya onlayn, həm də kənarda düşünməyə başladığımız zaman problemə düşmək riskimiz böyükdür. Nəticə ondan ibarətdir ki, biz özümüz deyilik və qəsdən bir şeyi gizlədirik və ya olmadığımız bir şey kimi davranırıq.\nBu cür düşüncə təhlükəli ola bilər, çünki insanlar anonim olduqlarını düşündükləri zaman nəticələri azaltmağa meyllidirlər.\nDoug, mən də hesab edirəm ki, siz yuxarıdakı ifadələrinizdən birində əlamətdar idiniz. Bir söz əlavə et mən səninləyəm.\nİstədiyiniz son şey, şəxsi və ya biznes üçün bir iz buraxmaqdır.mənfi] şirkətinizin və ya perspektivinizin sizi necə qəbul edəcəyinə təsir edir.\nMən əlbəttə ki, ümid edirəm iradə be müsbətdir onlayn izimdən təsirləndi. Bu, mənim kim olduğumun və masaya gətirdiyim dəyərin bir hissəsidir.\nHəmişə güman edirəm ki, anam və gələcək işəgötürən mənim internetə qoyduğum hər şeyə baxacaqlar. Bu, mənə özümü idarə etməyimə və xüsusilə axmaq şeyləri tərk etməyimə kömək edir.\n25 Fevral 2008-ci il, 3: 08-də\nƏla rəy, Chris!\nMən hörmətlə razı olmayacağam ki, onlayn şəxsiyyətə sahib olmaq gizlətmək və ya iddia etməkdir.\nƏgər perspektivli şəxslə görüşə gedirəmsə, qırxıram, kostyum geyinirəm. Hər gün işdə xaki geyinirəm və bir neçə gündən bir təraş edirəm. Evə gedərkən mən maşında bir az metal qaldıra bilərəm, amma müştərini ətrafımda sürsəm, AC/DC atmaq fikrində deyiləm.\nMənim də bəzən bəzi insanları özündən çıxara bilən kinayəli ağlım var. Həmkarlarım və ya perspektivlərimlə birlikdə olanda mən nadir hallarda bu yumor hissini nümayiş etdirirəm, çünki çoxları bunu yersiz hesab edə bilər.\nBütün hallarda mən vicdansız deyiləm və ya gizlətmirəm real mən. Mən sadəcə olaraq “ən yaxşı tərəfimi” və ya “ən uyğun tərəfimi” göstərirəm. Bu hələ də mənəm (inanın mənə – mən günaha görə şəffafam), amma ən geniş auditoriyaya çatmaq və xalqların hörmətini qazanmaq istəyirəm.\nMənim fikrim əslində razılaşa biləcəyimiz bir şeydir - dünya hələ bu cür şəffaflığa hazır deyil. Kaş ki, o zaman xaki geyinə bildim, təraş yox, maşında həmkarlarımla birlikdə “Rolanmaq istəyənlər üçün” mahnısını çala biləydim.\nBu, tezliklə baş verməyəcək.\n25 Fevral 2008-ci il, 5: 25-də\nMən orada səninləyəm, Doug. Pəncərələri bükərək radioya oxuyuram up!\nYanımdakı svetoforda oturan adamın bir az axmaq olduğumu düşünməsi bir şeydir. Amma pəncərələri yıxaraq olduğumu sübut etmək tamam başqa şeydir!


Daşqında 18 şagird ölüb\n2021, 03 Dekabr, Cümə, Bakı vaxtı 17:09\nİordaniyada qəfil daşqın azı 18 şagirdin və müəllimin həyatına son qoyub. Hadisə oktyabrın 25-də Ölü Dənizin yaxınlığındakı bulağı ziyarət zamanı baş verib. 35 nəfərin xəsarət aldığı bildirilir.\nÖlənlərin çoxunun yaşı 14-dən az olub.\nVertolyotlar və xilasedicilər vasitəsilə 34 nəfəri xilas etmək mümkün olub. İsrail ordusu İordaniya hökumətinin xahişilə hadisə yerinə axtarış-xilasetmə briqadası göndərdiyini bildirib.\nRəsmi məlumata görə, 37 şagird və yeddi müəllim bulaq başında yemək yeyən zaman qəfil daşqın onları yaxalayıb. Daşqın şagirdlərdən bəzilərini Ölü Dənizin 4-5 kilometrliyinə aparıb.\nÖlü Dənizdə leysan yağışlar nəticəsində tez-tez daşqınlar baş verir. Apreldə 10 israilli tələbə oxşar daşqın zamanı həlak olmuşdu.\nİordaniyanın Baş naziri Omar Razzaz hadisə yerinə gedib. Kral 2-ci Abdullah isə oktyabrın 26-da Bəhreynə planlaşdırılan səfərini təxirə salıb.


Müsabiqə » Страница 7 » Zirvə.info | "ZİRVƏ" İnformasiya Mərkəzi\nBənövşə Daşdılı (İbadova) hazırda erməni işğalçıları tərəfindən işğal olunmuş Laçın rayonunda anadan olub. İxtisasca psixoloqdur. Uzun müddət Bakıda, Yasamal rayounuda M. Müşfiq adına 18 saylı Pilot məktəbdə müəllimə işləyib.Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin , “Vahid”, “Araz”, “Dirili Qurbani”\nMən Əhmədova Fərqanə Məhyəddin qızı - 1979-cu il iyulun 5-də Goranboy rayonunda ziyalı ailəsində anadan olmuşam. Orta təhsilimi Göranboyda aldıqdan sonra, M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Rus dili və Ədəbiyyati İnstitutunun rus dili və ədəbiyyati ixtisasına daxil olmuşam və həmin\nBaharın ilıq, ətili havası Gülarənin qəlbində gözəl hisslər yaratmışdı. Özü də bunun nədən ibarət olduğunu anlamırdı. İçində qəribə bir həyacan da vardı... Sanki nəsə olacağından xəbər verirdi bu hisslər. İri qara gözləri, uzun kiprikləri, al yanaqları ona xüsusi gözəllik verirdi. O, çox cazibadar,\nƏziz oxucularım! Mən Həcər Mahmudova, (Həcər Qəbələ) qədim Odlar yurdu Azərbaycanın qədim diyarı olan Qəbələnin Çüxür Qəbələ kəndində anadan olmuşam. Elə həmin kənddə orta məktəbi bitirib, sonra təhsilimi tibb sahəsi üzrə davam etdirmişəm. Sənətim tibb bacisi olsa da, uzun illərdir ki, mən hərbi\nMikayılova Sevda Xası qızı - 1953-cü ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. İbtidai təhsilini Bakının Əzizbəyov (indiki Xəzər) rayonundakı 237 saylı məktəbdə, orta təhsilini isə həmin rayondakı 181 saylı məktəbdə alıb. 1970-ci ildə orta məktəbi tərifnamə ilə bitirib. Həmin il\nÜmmü SÜLEYMANOVA: "Səninlə yüksəlir köksümdə qürur..."\nBayrağım! Qurban üç rənginə, ay-ulduzuna, Dalğalan, od sal düşmənin canına. Müstəqillik bəxş etdin oğul qızıına, Dalğalan Bayrağım, Qarabağımda! Səninlə yüksəlir köksümdə qürur , Üç rəngli modelin sinəmdə durur. Möhtəşəm görüntün düşmənı vurur, Dalğalan bayrağım,Qarabağımda! Vətənim,torpağım\n, Poeziya, Müsabiqə, Başkeçid, Təbriklər\nTahirə Məhi qızı Məmmədova 27 iyun 1947-ci ildə Şuşada anadan olub. 1965-ci ildə Şuşadakı Nəcəf bəy Vəzirov adın 2 nömrəli rus orta məktəbini bitirib. 1965-1970-ci illərdə M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunda (indiki Bakı Slavyan Universitetində) ali təhsil\nAslanova Əfşan Fərhad qızı (Əfşan Yusifqızı) 1969-cu ildə Göyçay rayonunun Qəbələ Müskürlü kəndində Müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Təxəllüsü atasının el arasında Yusif kimi tanınmasıdı. 1976-cı ildə birinci sinifə getmiş, 1986 - cı ildə Orta məktəbin Fəhlə Gənclər bölməsini bitirmişdir. "Bir\nRəfiqə Qasım qızı Abbasova ixtisasca həkimdir. 6 may 1954-cü ildə Şəmkir rayonunun Çinarlı qəsəbəsində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. O,1972-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olub,1978-ci ildə təhsilini yüksək qiymətlərlə başa vuraraq həkimlik ixtisasına\nHəqiqət Cəfər qızı Qaraliyeva - 1953-cü il martın 15-də qədim Borçalı mahalında - indiki Gürcüstanın Marneuli rayonundakı Böyük Muğanlı kəndində anadan olub. 1961-ci ildə doğma kəndindəki orta məktəbin birinci sinfinə gedib. Hələ orta məktəbdə oxuduğu illərdən, 1968-ci ildən rayon qəzetdə,\nSəadət Qərib Rzayeva: "MƏN BİR HƏYAT HEKAYƏSİ"\nMən bir həyat hekayəsi, yazilmamiş bir əsərəm, oxunmamış bir ürəyəm, Açmadan solan çiçək... Mən bir həyat hekayəsi... bu heyatla nə dostlaşa nə düşmən ola bilirəm. Nə sevgiylə, Nə sevgisiz, Nə sənsiz qala bilirəm... Acilara alışmışam, Od-alova sarılmışam, Sarsılmışam, cox yanmışam... Mən bir\nÇox şükür! Şad olur şəhid ruhları, Yerdə qalmayacaq ana ahları. Unutmaq olarmı mərd oğulları? Allahverdi, Mübarizdir, Mehmandır, Qarabağ, Qarabağ Azərbaycandır! Ruha qidadır “Qarabağ şikəstəsi”, Dünyaca məşhur - Üzeyir bəstəsi. Ucalsın Bülbülün, Cabbarın səsi, Arifdir, Seyiddir, Qədirdir, Xandır,\nSizlərə Vətən yolunda sağlığından ,fiziki bütünlüyündən keçmiş sevimli şagirdim qazi Rəsulov Elnurun həyat və döyüş yolundan bəhs edəcəyəm! 30 ilə yaxın olan bir müddətdə Vətən həsrəti,yurd həsrəti...Bəli,uzun illər qəlbimizdə sağalmaz yara kimi kök salan ,mənəviyyatımza ağırlıq gətirən\nQoydun yarı yolda məni, Axı sevirdim mən səni. Özgəsiylə gördüm səni, Budur sənin məhəbbətin? Həyat səni nə tez aldı, Canım bacım Gulnarə. Gözəl ana, gözəl qadın Canım bacım Gulnarə. Hər insana dəstək olsun, Sən hamıya kömək oldun Amma özün cavan getdin, Bu dunyadan sən Gulnarə. Nur simanla,\nII Qarabağ savaşında iştirak edən bütün döyüşçülərimizin şərəfinə... Şuşaya çatmışdılar. Lap nağıllarda olduğu kimi, qırx gün, qırx gecə ağır döyüşlərdən sonra şəhərə girmişdilər! Fizulidən başlanan döyüş yolu Şuşada əriş-arğac kimi küçələrə, tinlərə, evlərə, həyətlərə bölünə-bölünə gedirdi..\nAlmaz Alıqızı Ağdamlı (1957)\nAlmaz Alı qızı Allahverdiyeva - 01 oktyabr 1957-ci ildə Ağdam rayonundakı Çəmənli sovetliyinin Sarıcalı kəndində anadan olub. 1972-ci ildə doğma Sarıcalı kəndindəki 8-illik məktəbi bitirib. Sonra isə təhsilini Çəmənli kənd orta məktəbində davam etdirib. 1974-cü ildə orta təhsilini müvəffəqiyyətlə\nHava İsrayıl qızı Nəsibova 23 yanvar 1964-cü ildə Qazax rayonun Orta Salahlı kəndində zəhmətkeş bir ailədə dünyaya gəlib, böyüyüb boya-başa çatıb. Atası İsrayıl Məmməd oğlu Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olub. Anası Baxçagül Hüseyn qızı üzümçülük sovxozunda fəhlə işləyib. Ailədə 4 qardaş, 3\nƏvvəl 1 ... 3 4 5 6 7 8 9 10 11 ... 24\tРекомендуем задуматься скачать софт с нашего сайта и последние хорошие фильмы смотреть онлайн на лучшем кинопортале Sonra


Salyan Dövlət Kukla teatrının baş rejissoru, Əməkdar artist, Prezident mükafatçısı Rafiq Mirzənin anadan olmasının 60 illiyi münasibətilə yubiley tədbiri keçirilmişdir. - Xəbərlər - SALYAN RAYON Icra Hakimiyyəti\nSalyan Dövlət Kukla teatrının baş rejissoru, Əməkdar artist, Prezident mükafatçısı Rafiq Mirzənin anadan olmasının 60 illiyi münasibətilə\nyubiley tədbiri keçirilmişdir.\n17 aprel 2019-cu il tarixində Tarix Diyarşünaslıq Muzeyində Salyan Dövlət Kukla teatrının baş rejissoru, Əməkdar artist Prezident mükafatçısı Rafiq Mirzənin anadan olmasının 60 illiyi münasibətilə yubiley tədbiri keçirilmişdir.\nTədbirdə rayon İcra hakimiyyətinin başçısı Sevindik Hətəmov çıxış edərək Rafiq Mirzənin rayonun ictimai-siyasi həyatında və mədəniyyət sahəsində fəaliyyətindən geniş söz açmış, yubiley münasibətilə onu ürəkdən təbrik etmişdir. Rayon İcra hakimiyyətinin, idarə, müəssisə, təşkilatların, ziyalıların, mədəniyyət işçilərinin və ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirak etdiyi tədbirdə baş rejissorun həyat və fəaliyyətinə geniş nəzər yetirilmiş, onunla bağlı xatirələr diqqətə çatdırılmış, quruluş verdiyi pyeslərdən və rayon mədəniyyətin inkişafında göstərdiyi xidmət yüksək qiymətləndirilmişdir.\nSonda tədbirdə Rafiq Mirzəyə rayon İcra hakimiyyətinin başçısı tərəfindən Fəxri Fərman və qiymətli hədiyyə təqdim olunmuşdur.


İntroduksiya olunmuş sortlar – Üzümçülük və Şərabçılıq Elmi-Tədqiqat İnstitutu\nHər hansı bir bitkinin onun əvvəllər bitmədiyi ölkə və ya vilayətə gətirilməsi introduksiya adlanır. Başqa ölkə və vilayətlərdən gətirilmiş bitkilər ekzot yaxud introdusentlər adlanır. İntroduksiya işi məqsdəli xarakter daşıyır və üzüm genofondunun zənginləşdirilməsində ən sürətli üsullardan biridir. Bu zaman ölkə daxilində müasir əkinçiliyin və sənayenin tələblərinə uyğun genotiplərin və seleksiya işlərində donor formaların qıtlığını, yaxud çatışmazlığını aradan qaldırılmaq və s. məqsədlərlə introduksiya işləri həyata keçirilir.\nÖtən əsrin 60-cı illərində Azərbaycanın müxtəlif ekoloji bölgələrində yerli və introduksiya olunmuş üzüm sortlarının öyrənilməsi nəticəsində 39 perspektiv sort müəyyən edilmişdir ki, onlar Azərbaycanın sort standartlarına daxil edilmişdir (1966-cı il 7 iyul tarixində keçmiş Nazirlər Sovetinin qərarı ilə). Bunlardan 22 sort yerli, 19 sort isə xarici introdusent idi. 80-cı illərdə respublikamızda üzümçülük və şərabçılığın inkişaf etdirilməsində yerli üzüm sortları ilə yanaşı, introduksiya olunmuş üzüm sortlarının da rolu böyük olmuşdur. 1980-ci ilin məlumatına görə, Azərbaycandakı üzümlüklərin əkin sahəsi altındakı ərazilərin 45%-ə qədəri introduksiya olunmuş (Rkasiteli-35,9%; Tavkveri-1,3%; Kaberne-1,3%; Terbaş-0,6%; Reyn rislinqi-0,6%; Ağ fetyaska-0,4%; Aliqote-0,2%; Pino-0,1%; İzabella-0,1%; Qaraburnu-0,9%; Ağadayı-0,8%; Kardinal-0,4%; Şasla-0,4% və s.) üzüm sortlarının payına düşürdü. Üzüm sortlarının ampeloqrafik kolleksiyalarda öyrənilməsi nəticəsi ilə həmin sortların məhsuldarlığı, məhsulun keyfiyyəti, ekoloji plastiklik və bioekoloji xüsusiyyətləri haqqında ilkin məlumat əldə edilir.\nBioloji xüsusiyyətlərinə görə becərildiyi bölgənin, rayonun (kolleksiya yerləşən bölgənin) torpaq-iqlim şəraitinə uyğun gələn üzüm sortları aşkar olunaraq seçilir və çoxaldılır. Belə sortlar çoxaldıldıqdan sonra müvafiq miqdarda Seleksiya Nailiyyətlərinin Sınağı və Mühavizəsi üzrə Dövlət Komissiyasına sınaq üçün təqdim olunur. Müsabiqəli sortsınağından uğurla çıxan sortlar təsərrüfatlara tövsiyə edilir və bu və ya digər bölgənin üzümçülüyünün standart keyfiyyətlərinə cavab verdiyi təsdiq edilir.\nHələ bizim eraya qədər VII-VI əsrlərdə orta Asiya və Zaqafqaziyada insanların introduksiya fəaliyyəti nəticəsində ilkin bitkiçilik ocaqlarının mövcud olduğu haqqında məlumatlar vardır.\nUzun illərin təcrübəsi göstərir ki, Qərbi Avropa ekoloji-coğrafi qrupuna və Qara dəniz hövzəsinə aid olan sortlar daha geniş plastikiliyə malikdirlər. Şərq qrupuna aid olan sortlar bu baxımdan yüksək qiymətləndirilmirlər. Əgər üzüm sortları dünyanın şimal rayonlarında formalaşmışdırsa, onları cənub üzümçülük rayonlarına introduksiya etdikdə müsbət nəticələr əldə etmək mümkündür. Əksinə, üzüm genofondu cənub bölgələrdə formalaşmışdırsa, onların şimal rayonlara introduksiyası uğurlu nəticələr vermir. Orta Asiya üzüm sortları istiyə çox tələbkardır və uzun vegetasiya dövrünə malikdir. Bu sortlar şimal rayonlarında öz vətənində olduğu kimi böyüyüb məhsul vermir. İntroduksiyanın sonuncu mərhələsi sortların yeni şəraitdə öyrənildikdən sonra müsbət nəticə verənlərini geniş istehsalat şəraitində sınaqdan keçirərək təsərrüfatlara tövsiyə edilməsidir.\nQeyd edək ki, vaxtı ilə respublikamızın 10 təbii-iqtisadi bölgəsində üzümçülük geniş inkişaf tapmış və üzümçülük təsərrüfatlarında Ağadayı, Aliqote, İzabella, Kaberne Sovinyon, Ağ muskat, Çəhrayı muskat, Ağ pino, Rislinq, Rkasiteli, Saperavi, Çəhrayı tayfı, Ağ hüseyni, Ağ şasla, İsgəndəriyyə muskatı, Sultanı, Qırğız çauşu, Kulcinski kimi üzüm sortları digər üzümçülük ölkələrindən introduksiya olunub rayonlaşdırılaraq müvəffəqiyyətlə becərilirdi.\nOdur ki, respublikamızın ərazisində əhalini uzun müddət (4-5 ay) təzə və keyfiyyətli üzüm məhsulu ilə təmin etmək məqsədilə müxtəlif dövrlərdə yetişən (ən tez, tez, orta, gec, ən gec), biotik və abiotik amillərə davamlı, biokimyəvi və texnoloji cəhətdən yüksək keyfiyyətli, daha yüksək məhsuldar, saxlanmaya və daşınmaya davamlı olan süfrə və kişmişi üzüm sortlarının geniş miqyasda becərilməsinə xüsusi tələbat olduğundan belə sortların müəyyənləşdirilməsi, seçilməsi və geniş istehsalat sahələrində becərilməyə tövsiyə edilməsi məsələləri aktuallığı ilə səciyyələnir.\nSüfrə sortları – Ağ hüseyni, Təbrizi, Çəhrayı tayfı, Ağ xəlili, Ağ şanı, Qara şanı, Qara kişmiş, Ağ oval kişmiş, Novrast.\nSüfrə sortları – Ağ şanı, Qara şanı, Ağ xəlili.\nSüfrə sortları – Ağ hüseyni, Təbrizi, Çəhrayı tayfı, Ağ xəlili, Ağ şanı, Qara şanı, Qara kişmiş, Ağ oval kişmiş, Madlen Anjevin, Ağ şasla, Ağadayı, Sarıgilə, Azəri, Nimrəng, Çəhrayı kişmiş, Ağ kişmiş, Qırmızı kişmiş, Novrast.\nSüfrə sortları – Ağ oval kişmiş, Təbrizi, Ağ xəlili.\nSüfrə sortları – Ağ oval kişmiş, Təbrizi, Ağ xəlili, Şamaxı mərəndisi, Ağ şasla, Qara şanı.\nSüfrə sortları – Ağ xəlili, Ağ oval kişmiş, Əsgəri, Novrast, Hüseyni, Qara kişmiş, Qara pişraz, Madlen Anjevin, Ağ şasla, Kardinal, İrşayi oliver.\nSon dövrlərdə respublikamızda üzümçülüyün sürətli inkişafı ilə əlaqadar üzümçülük üzrə fermer təsərrüfatları tərəfindən daha çox xarici ölkələrdən (İtaliya, Fransa, Türkiyə, Gürcüstan və s.) üzüm sortlarının gətirildiyinin şahidiyik. Bunlar qiymətli sortlar olsada onların bioloji göstəriciləri ilə bölgələrin torpaq-iqlim xüsuiyyətləri nəzərə almadan əkilib-becərilməsi ciddi problemlər yaradır. Üzümlüklərdə hər il həyata keçirilən aqrotexniki tədbirlər və əməliyyatlar üzüm sortlarının bioloji və bitkinin yetişdirildiyi yerin torpaq-iqlim şəraitinin xüsusiyyətinə əsaslanaraq aparılmalıdır. Tənəyin məhsuldarlığı onun bioloji xüsusiyyətləri ilə yanaşı müxtəlif amillərin (abiotik, biotik, antropogen) və s. tədbirlərin qarşılıqlı təsiri altında formalaşır və inkişaf edir. Lakin yeni üzümlüklərin salınmasında, becərilməsində, ən əsası isə üzüm sortların seçilməsində və üzümçülüyün ixtisaslaşmasında bir sıra problemlər vardır. Bəzi üzüm sortlarının bioloji xüsusiyyətləri becərildiyi bölgənin torpaq-iqlim şəraiti ilə uzlaşmadığından və bütün sortlara aqrotexniki qulluq işləri şablon şəklində tətbiq olunduğundan təsərrüfatda qarşıya qoyulan məqsədə çatmaq xeyli çətinləşir, təsərrüfatın rentabelliyi aşağı olur. Sortun becərildiyi şəraitdə düzgün becərmə texnologiyasını müəyyən etmədən bol və keyfiyyətli məhsul əldə etmək mümkün deyil.\nSon zamanlarda respublikamıza müxtəlif ölkələrdən süfrə- Sultanina (ağ kişmiş), Moldova, Prima, Parkent, Red qlob, Sentenial seedless (ağ kişmiş), Özbəkistan ağ kişmişi, Superior seedless (kişmiş), Attika (qara kişmiş), Autumn Royal (qara kişmiş) və s., texniki istiqamətli- Aleatiko, Alikant buşe, Qara qrenaj, Uni blan, Pino Nour, Pino fran, Şiraz, Petit verdo, Montepulciano, Ağ qrenaj və s. üzüm sortları gətirilərək geniş əkilib-becərilir ki, bunlar rayonlaşdırılmayıb, dövlət reysterinə daxil edilməyiblər. Bu sortların Azərbaycan şəraitində adaptasiya, iqlimləşdirmə və introduksiya xüsuiyyətləri öyrənilməli, perspektiv sortlar müəyyənləşdirilərək rayonlaşmaq üçün dövlət sort sınağına təqdim olunmalıdır.


Merkel Baydeni Almaniyaya dəvət etdi - Günün Səsi Merkel Baydeni Almaniyaya dəvət etdi - Günün Səsi\nGununsesi.org “TASS”a istinadən xəbər verir ki, bu barədə AFR-in Nazirlər Kabinetinin Mətbuat xidməti bildirib.\n“Tərəflər xüsusilə Əfqanıstan və İranla bağlı xarici siyasət məsələlərindən danışıblar, həmçinin ticarət və iqlim siyasətini müzakirə ediblər”, – deyə məlumatda bildirilir. Merkel Baydenin Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına üzvlüyü bərpa etmək və BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Paris Razılaşmasına qayıtmaq qərarını alqışlayıb.\n“Kansler pandemiya ilə bağlı vəziyyət imkan verən kimi Prezident Baydeni Almaniyaya səfərə dəvət edib”, – AFR-in Nazirlər Kabinetinin Mətbuat xidməti qeyd edib. Merkel pandemiyaya qarşı mübarizənin “beynəlxalq səylər” tələb etdiyini bildirib.\nPrevious Ermənistan parlamenti buraxıla bilər –\nNext SON DƏQİQƏ! Türkiyə hərb sahəsində inqilab etdi: