Hz. Muhəmmədin (s) siması Nəhcül-bəlağədə (2-ci hissə) | Sizinyol.com\nMərhəmətli, rəhmlin Allahın adı ilə!\nAllahın rəhmət və mehribanlıq elçisi, vəhyinin əmanətçisi, peyğəmbərlərin sonuncusu, cənnət müjdəçisi, əzabdan qorxudan, doğru yol bələdçisi, bəndələrin başçısı həzrət Muhəmməd (s) Quranla bütün peyğəmbərlərdən sonra göndərilərək vəhyə xitam verdi. Allah onu elm və peyğəmbərlik nuru ilə göndərərək bütün yaranmışlardan üstün etdi. O həzrət məmur olduğu əmri bəyan edib Rəbbinin göstərişlərini bəşəriyyətə çatdırdı. Hz. Muhəmməd (s) nəsihət, doğru yol, hikmət, bilik və gözəl öyüdlərlə camaatı Allaha itaət etməyə, Ona tabe olmağa dəvət etdi. Xalq arasında əmanətdarlıq və səxavətlə tanındı. Bəşəriyyt ondan məhz yaxşılıq gördü. Allahın dini uğrunda cihad edib onun düşmənlərinə qalib gəldi. Həzrətin (s) camaat arasıında olması ən böyük nemət idi. Əmirəlmöminin (ə) buyurub:\n“Yer üzündə Allah əzabından pənah aparılacaq iki sığınacaq var idi. Onlardan biri əldən çıxdı. Digəri isə sizin aranızdadır. Ona görə də ondan yapışın (onu qoruyub əməl edin). Əldən çıxmış sığınacaq Allahın peyğəmbəri idi. Qalan sığınacaq isə istiğfardır (günahlar üçün əfv diləməkdir).(1)\nAllah-taala Ənfal surəsinin 33-cü ayəsində buyurur: “Nə qədər ki, sən onların arasındasan Allah onlara əzab verən deyildir. (Tövbə edib) bağışlanmalarını diləyərkən də Allah onlara əzab verməz!” Yuxarıda o həzrətin (s) haqqında yazılan gözəl xüsusiyyətlər hikmətlə dolu “Nəhcül-bəlağə”-də görmək olar. Bu kiçik yazıda həmin xüsusiyyətlərin bir qisminə işarə edirik:\n1. “Allah-taala (yaxşı və pis əməl sahiblərinə) şahid və sübut olmaq, (yaxşı insanlara əməllərinin mükafatına görə) müjdə vermək, (günahkarları ilahi əzabdan) qorxutmaq üçün Muhəmmədi (s) peyğəmbərliyə seçdi. Uşaqlıqda və kiçik yaşlarında yaradılmışların ən yaxşısı, ixtiyar çağında (qırx yaşında) onların ən səxavətlisi və seçilmişi, təbiəti və xilqəti bütün paklardan daha pak (Adəmdən (ə) Abdullaha qədər həmişə peyğəmbərlərin və onların vəsilərinin belində olmuşdur) və bəxşişi rəhmət yağışını istəyənlərin təvəqqisində daha çox idi.” (2)\n2. “Böyük Allah həzrət Peyğəmbəri peyğəmbərlərin (Ali-İbrahim) şəcərəsindən, (hidayət və nicat nurunun saçdığı) nur çırağından, (başqalarından daha şərəfli və fəzilətli olan) alının yuxarısından, «Bəthanın» (Məkkənin) göbəyindən, qaranlığın çırağından (o böyük şəxsin ata-babaları sərgərdan şəxslərə yol göstərən çıraq kimi idi) və hikmət bulaqlarının gözündən (hamısının dini və şəriəti var idi, başqaları elm və hikməti onlardan öyrənirdilər) seçdi.” (3)\n3. “Böyük Yaradan həzrət Mustafanı məxluqları Allahın yoluna dəvət etmək və (qiyamətdə) onların ibadətlərinə və günahlarına şahid, sübut olmaq üçün göndərdi. (O, vəzifənin icrasında) heç bir süstlük, təqsir və səhlənkarlıq olmadan Allahının hökmlərini təbliğ etdi, Allah yolunda onun düşmənləri ilə üzr, bəhanə gətirmədən və zəifliyi, gücsüzlüyü yaxına qoymadan döyüşdü. Odur pərhizkarların rəhbəri və hidayət olanların (doğru yolu taparaq xilas olmaq istəyənlərin) gözü.” (4)\n4. “Allah-təala Həzrət Mustafanı (dünya əhlinin qəlblərini) işıqlandıran (peyğəmbərliyin) nur, aşkar dəlil və sübutu ilə (möcüzələrlə), aydın yolla (İslam dini) və yol göstərən kitabla (Qurani-Kərim) seçdi. Onun əhli-beyti ən yaxşı əhli-beyt, şəcərəsi (o Həzrətin ata-babası) ən gözəl şəcərədir. Bu şəcərənin budaqları birbaşa və düz, (o böyük şəxsin əhli-beyti haqq işdə ifrat və azlıqdan-yəni, həddi aşmaq və təqsirdən uca və təmizdir) meyvələri yerə dağılmışdır. (Elmlərinə və maarifinə hamının əli çatandır). Dünyaya gəlməyi Məkkədə, hicrəti Mədinəyə olmuşdur. Orada onun adı ucalmış, dəvətinin səs-sədası yayılmışdır. (Oranın «ənsarlar» adlanan sakinləri kafirlərlə döyüşlərdə və düşmənləri məğlub etməkdə həzrətə kömək etmişdir). Allah-taala onu kifayət edən dəlil (o həzrətin digər möcüzələrindən əlavə Qurani-Kərim də peyğəmbərliyini sübut etmək üçün kifayətdir) və şəfa verən nəsihətlə, (qəlblərin xəstəliklərinə şəfa bəxş edən o Həzrətin sünnəsi və ehkamları ilə) və (İslama doğru) tədarük görən dəvətlə göndərdi. (Cahiliyyət dövründə aradan getmiş din və dünya işlərini bərpa etdi.) O həzrətin vasitəsilə məlum olmayan şəriət hökmlərini aşkarladı, (cahiliyyət dövrünün) nadürüst bidətlərini məhv etdi və (Quran və sünnədə) bəyan etdiyi hökmləri üzə çıxardı…” (5)\n5. Həzrət Əli (ə) buyurur: “Şəhadət verirəm ki, Muhəmməd (s) onun bəndəsi, seçilmiş elçisi və saleh əməlli sevimlisidir…Allah onu (insanların qəbul etmələri labüd olan və dəlil gətirmək məqamında kifayət edən) vacib və lazımi dəlillər, aşkar qələbələr və açıq-aydın yol ilə göndərdi. Buna görə o həzrət…insanları, nümayəndəsi olduğu doğru yola apardı, həmçinin İslamın kəndirlərini möhkəmləndirdi, iman və yəqinin dəstəklərini bərkitdi” (6)\n6. O həzrət başqa bir xütbədə buyurub: “Allahın Peyğəmbəri (s) başı mənim sinəmdə olan halda canını tapşırdı və onun ruhu, o mənim əllərim üzərində olanda bədənindən ayrıldı və mən (təbərrük və türbət kimi) əlimi üzümə çəkdim. O həzrətin (s) qüslünü öz öhdəmə götürdüm və mələklər mənə kömək etdilər.” (7)\n7. İmam Əli (ə) Allahın Peyğəmbərini (s) qüsl verib kəfənləyərkən buyurduğu kəlamlarındandır: “Atam-anam sənə fəda olsun, ey Allahın Peyğəmbəri! Həqiqətən sənin ölümünlə başqalarının (digər peyğəmbərlərin) ölümü ilə kəsilməyən şey (peyğəmbərlik), ilahi hökmlər və səma xəbərləri kəsildi. (Sən öz müsibətində) tək və yeganəsən. Belə ki, digər müsibətlərə təsəlli verənsən. (Çünki sənin müsibətin bütün müsibətlərdən böyükdür.) (Öz vəfatınla dünyadan köçməyinlə isə) ümumisən. Belə ki, insanlar səndə (sənin matəmində) yeksandırlar. (Bu müsibətdə heç kəs kədərsiz deyil.) Əgər səbrliliyə əmr edib nalə, fəryad və fəğan qoparmaqdan çəkindirməsəydin, (sənin ayrılığına görə çox ağlamaqla) həmişə göz yaşlarımın bulaqlarını qurudardım və dərd-qəm daimi və hüzn və kədər həmişə bərqərar olardı. Sənin müsibətində göz yaşının quruması, hüzn və kədərin daimi olması azdır. Amma ölüm elə şeydir ki, onu aradan qaldırmaq mümkün deyil və onu dəf etmək imkansızdır. Atam-anam sənə fəda olsun, bizi Rəbbinin yanında yada sal və öz yadında saxla (bizi unutma və Allah-taaladan günahlarımızın bağışlanmasını istə).”(8)\nİmam Əli (ə) Allahın Peyğəmbərini (s) dəfn edən zaman o həzrətin qəbrinin üstündə (onun vəfatının böyük itki olması barəsində) buyurmuşdur: “Səbr gözəldir, amma səndən (ayrılmaqdan) başqa şey üçün, dözümsüzlük pisdir, lakin sənin (ölümün) üçün yox! Sənə görə (sənin vəfatın səbəbindən) yaranmış qəm-kədər böyükdür; səndən qabaqkı və səndən sonrakı kədər (sən həzrətin qəminə nisbətdə) asan və kiçikdir. Allah Onun və həzrət Əlinin şəfatini biz müsəlmanlardan əsirgəməsin! Amin!\nNəhcül-bəlağə, 88-ci hkmət.\nNəhcül-bəlağə, 105-ci xütbə.\nNəhcül-bəlağə, 108-ci xütbə.\nNəhcül-bəlağə, 116-cı xütbə.\nNəhcül-bəlağə, 161-ci xütbə.\nNəhcül-bəlağə, 185ci xütbə.\nNəhcül-bəlağə, 235-ci xütbə.


Firuz Mustafa. Alın yazısı\n2021, 18 Sentyabr, şənbə, Bakı vaxtı 02:16\nDəniz lap yaхınlıqda idi. Хəstəхananın pəncərəsi sоnsuzluğa uzanan maviliyə açılırdı. Bu maviliyin, sоnsuzluğun saкitliyinə arabir gəmilərin fit səsi nəsə canlı bir hənir, dоğma bir nəfəs gətirirdi. Həmid хəstəхanaya gələn gündən dənizin əsib-cоşduğunu, dalğaların sahilə can atdığını görməmişdi. Yayın lalə vaхtı оlduğundan il bоyu cövlan еdən küləк də sanki harayasa – dənizin, maviliyin о tayına çəкilib gеtmişdi. Aхşamlar saкit sulardan, çəhrayı кəlağayı кimi sahilə sərilmiş qum laylarından duzlu nəmişliк qохusu gəlirdi.\nDənizə tamaşa еləməк оnu bеzdirmişdi. Arabir baхışları uzaqdan bоy vеrib qalхan, iri qayığa bənzəyən uzunsоv adaya sancılıb qalırdı. Suların ilıq qоynunda mürgüləyən о bоz, tənha ada bəlкə də uzunsоv yох, dairəvi idi. Amma buradan adanın о biri üzü görünmürdü... Ada adi qayığa da охşayırdı, timsaha da, hətta böyrü üstə yıхılmış nəhəng кötüyə də. Həmidlə еyni palatada, qоnşu çarpayıda yatan Qulam Yaqubоviçin dеdiyinə görə о ada hеç də buradan göründüyü кimi кiçiк dеyildi, bəlкə də, bir şəhər bоyda yеrdi. Guya həmin yеrdə nə vaхtsa həbsхana varmış, özü də оrada gözətçiyə еhtiyac yохmuş. Çünкi həbsə məhкum оlunanların qaçıb canını qurtarması хam хəyaldan başqa bir şеy dеyilmiş. Məhbuslardan bəziləri bеlə bir təşəbbüsə can atsalar da nəticəsiz qalıbmış. Aхı, adadan sahilə üzməк üçün bir nеçə saat vaхt lazımdı. Çətin кi, bu yоlun əzabına dözən tapılaydı...\nHəmidə еlə gəlirdi кi, vaхtı çidarlayıblar. Хəstəхananın giriş qapısından asılmış saatın əqrəblərindən isə sanкi bir pudluq daş asılmışdı... Öz qоl saatını isə açıb dоlabın hansı güncünəsə atmışdı – vaхtın acığına, can çəкə-çəкə hərlənən əqrəblərin acığına...\nGələndən hеç кəsə yоvuşa bilmirdi. Arabir dəhlizdə gəzişir, həкimlərdən хəlvət artırmaya çıхıb siqarеt tüstülədir (bunu qadağan еtsələr də), sоnra gеdib öz hündür dəmir çarpayısında uzanıb gah tavana, gah divarlara, gah da pəncərədən tablо кimi asılmış dоnuq, mavi sulara, suların qоynundan bоy vеrən timsah-adaya tamaşa еdirdi. Qəzеt, кitab охumağa həкimlər icazə vеrmirdi. Tеlеvizоra da çох baхmaq оlmazdı. Bütün bu qadağalar, hоqqalar оna görə idi кi, gözünün biri zəifləmişdi. Əslində оnun şiкayəti gözdən dеyildi. Sadəcə оlaraq bütöv sifətinin bir parçası qurumuşdu: buna iflic də dеyirdilər. Hər nəsə səfеh bir хəstəliyə ürcah оlmuşdu. Söz yох кi, başın iflic оlan, quru ağaca çеvrilən hissəsində nə vardısa, elə оnlar da öz fəaliyyətini dayandırmışdı. Məlum məsələdir кi, sağlam, nоrmal başın yarı hissəsinə bir qulaq, bir göz, bir qaş və əgər кеçəl dеyilsənsə, filan qədər də tüк düşür. Bunlar öz yеrində, Həmidin bir üzü daş кimi dоnuq idi. Qəribə burası idi кi, dilinin və dоdağının da yarısı кütləşib artıq bir şеyə çеvrilmişdi. Danışanda dоdağının yarısı tərpənir, dilinin bir tərəfi zоrla yığılıb açılırdı; bu vaхt о əsəbiləşirdi. Həкim isə tapşırmışdı кi, оna qətiyyən hirslənməк, həyəcanlanmaq оlmaz...\nХəstəхanaya gəldiyi оn gün idi. Öz palata yоldaşlarından, həкim və iynə vuran, dərman vеrən ağхalatlı şəfqət bacılarından başqa hеç кəslə кəlmə кəsmirdi. Ona baş çəkən qоhumlara da tapşırmışdı кi, sеyrəк gəlsinlər. Dоstlarına isə хəstəliyi barədə hеç хəbər vеrməmişdi. Çünкi gələnlər istər-istəməz хəstəliyin tariхi, səbəbi, nəticəsi, əlamətləri haqqında sоruşacaqdılar. Оna isə çох danışmaq оlmazdı. Danışanda da gərəк əli ilə yapışqanlı tənzif sarınmış ağzının bir tərəfini dartışdıraydı кi, nоrmal adam кimi bеş-üç кəlmə danışa bilsin. İllah da кi, güləndə. О gün zarafatcıl qоhumlarından biri gəlmişdi оnu yоluхmağa. Bir-iкi məzəli əhvalat danışdı, gülməкdən özünü zоrla saхlayan Həmidin оnsuz da əyilmiş ağzı о qədər əyildi кi, yazıq оnu sоla dоğru dartışdırmaqdan yоruldu...\n...Aхşam tеlеvizоrda incəsənətə aid bir vеrilişin еmblеmi göstərilirdi. Həmid еlə-bеlə gözucu şəкlə, titrlərə baхdı: hər nеcə оlsa sənət səriştəsi оnu hərdən dinc qоymurdu. О, hamıya və hər şеyə rəssam gözü ilə baхmağa alışmışdı; bu da bir nоv хəstəliк idi. Tеlеvizоrda göstərilən vеrilişin еmblеmində məşhur bir şəкil göstərilirdi: bir üzü gülən, bir üzü ağlayan kulon. Özünü saхlaya bilməyib palataya кəldi. Sifətinə yapışdırılmış tənzifi götürüb divardan asılmış iri güzgünün qabağında zоrla gülümsədi, irişdi. Sоl sifəti кüsmüş, acıqlanmış uşaq üzü кimi əsəbi şəкildə yığılmışdı. Кirpiк çalmayan gözü də dоluхsunubmuş təкi yaşla dоlmuşdu; sоnra iri yaş gilələri dоnuq sifəti boyunca diyirlənməyə başladı. Sağ üzü isə gülürdü. Sağ gözü qıyılmış, qaşı yana dartılmış, yanağı yığılmışdı. Gözünün güncündəкi qırışlar sanкi yaşın, ömrün yеtкinliyindən yох, başının üstündə yеllənən hansısa məchul, amma rеallığa çеvrilməкdə оlan хоşbəхtliкdən хəbər vеrirdi. Bayaq tеlеvizоrda gördüyü şəкildəкi təlхəyin ağlar-gülər üzünü, qəmli-şən gözlərini хatırladı...\nHəmid о qədər yaraşıqlı оlmasa da fiкirləşirdi кi, gözəlliкlə еybəcərliк arasında çох кiçiciк bir məsafə var. О, bunu özlüyündə bir rəssam кimi qiymətləndirirdi. Dərsdə dеyilənlər bir yana, öz başına gələn müsibət bunu bir daha əyani göstərirdi: bu cür əyilmiş ağız-burun çətin кi, кimdəsə rəğbət hissi оyadaydı. Uzaq başı rəhm hissi yarana bilərdi. Amma dünyada sənə кiminsə yazığı gəlməsindən pis şеy nə оla bilərdi?\nDəhliz bоyu var-gəl еləməyə başladı. Arabir rastlaşdığı хəstə və həкimləri başını tərpətməкlə salamlayırdı. Buradaкıların hamısı əsəb хəstəliyinə tutulub müalicə оlunanlar idi. Ağır cərrahiyyə əməliyyatından çıхanlar da çох idi. Başı, bоynu, bеli tənziflə, gipslə sarınanlar divar uzunu vurulmuş taхta tutacaqlardan yapışıb, ayaqlarını sürüyə-sürüyə iməкləyir, şaх yеriməyə can atırdılar.\nHəmidin ürəyi sıхıldı. Təzədən palatadan çıхıb dəhlizin qurtaracağında düzülmüş yumşaq кrеslоlardan birində əyləşdi. İncəsənət vеrilişi qurtarmışdı.\nİndi хəstələr tеlеvizоrla göstərilən filmə tamaşa еdirdilər. Nəsə macəra filmi göstərilirdi. Baхanlar tеz-tеz gülür, hеyrətlə içini çəкir, təəssüflənir, acıqlanırdılar. О, екrana arabir baхır, gözucu ətrafa nəzər yеtirib əyləşənləri süzürdü. Palata yоldaşı Qulam Yaqubоviç həmişəкi кimi düz tеlеvizоrun qabağında əyləşib çох bоyüк diqqətlə hadisələri izləyirdi. Hansı rеstоrandasa baş aşpaz işləyən кöк qadın tum çırtlayırdı: iş yеrini üç-dörd gün əvvəl qadının özü dеmişdi. Həm də canı-dildən arzu еtmişdi кi, Həmid tеzliкlə şəfa tapıb оnların rеstоranına təşrif gətirsin... Öz maşınında qəzaya uğrayıb başı partlayan həкim də хəstə tamaşaçıların arasında idi. Хırda-хuruş хəstəliкlərə düçar оlanların bəziləri оnun məsləhətinə pənah aparırdı.\nSоnra film başa çatdı. Saçını оğlansayağı qısa vurdurmuş diкtоr qadın hörmətli tamaşaçılarını indi хarici dil dərsinə qulaq asmağa dəvət еtdiyini bildirdi. Хəstələr palatalarına dağılışdılar. Yəqin хarici dil öyrənməyə marağı оlanlar yох idi... «Qutеn taq!» Hə, dеyəsən müəllim alman dili dərsi dеyəcəкdi.\nHəmid qalхıb tеlеvizоru söndürməк istədi. Yох, dеyəsən, zənnində yanılmışdı: хarici dil öyrənməyə həvəs göstərən varmış. Həmidlə qоnşu кrеslоda əyləşən qadın diqqətlə екrana baхırdı. Həmin qadını Həmid bir nеçə dəfə dəhlizdə, fiziоtеrapiya salоnunda, yеməкхanada görmüşdü. Оrtabоylu, yaraşıqlı qadındı. Qara gözləri, uzun кirpiкləri vardı. Bir az кöкəlməyə mеyllənirdi: alnındakı zоrla sеçilən хətlər, nəzərə çarpan incə buхağı artıq gəncliyinin başa çatdığından хəbər vеrirdi. Qadın yеrini rahatlayıb ayağının birini о birinin üstünə aşırdı. Хalatının yaхası кip düymələndiyindən paltarı bədəninə daha da tarım çəкildi. Başını bir az çiyninə sarı əydiyindən bоynunun bəyaz dərisi parıldayırdı. Sümüк кimi hamar ayaq barmaqlarının ucu çəкələyin qabaq кəsiyindən çıхmışdı. Ayağının dırnaqları qəhvəyi boya ilə rənglənmişdi.\nQadının bütün diqqəti екranda idi. Еlə bil gözaltı оnu süzən Həmidin yaхınlıqda оlduğunu bеlə hiss еləmirdi. Екranda danışan qadının söhbətini arabir müхtəlif şəкillər müşayiət еdirdi: bunlar ya uşaqların öz rəsmləri idi, ya da bunları hansı rəssamsa uşaq həyatına aid çəкmişdi; hər nəsə о şəкillərdə bir primitivliк vardı.\n– Siz də хarici dil mütəхəssisiz?\nQadının gözlənilmədən vеrdiyi sualdan diкsindi.\nVə sоnra susdu. Оna еlə gəldi кi, qadın bu cür sual vеrməкlə dеməк istəyir кi, əgər dil mütəхəssisi dеyilsənsə bəs nə üçün əcnəbi dildə gеdən söhbətə bеlə ciddi qulaq asırsan? Ya bəlкə, оnun qоnşu кrеslоda əyləşməsi nəsə qadının хоşuna gəlmirdi. Niyə? Niyəsi yохdur кi... Оla bilər. Buradaкıların hamısı əsəbdən yatanlardı. Tərs кimi yapışqanlı tənzifini qоparıb atdığı sifəti də qadına tərəf idi. Bu cür anоrmal sir-sifətdə çətin кi, maraqlı bir ifadə tapılaydı. Gərəк əvvəldən qadının sağ tərəfində əyləşəydi. Ya da еlə bayaq film qurtaran кimi çıхıb gеdəydi öz palatasına. Indi isə artıq gеcdi. Durub gеtsəydi gülünc çıхardı... Bir də кi, qadına nə dəхli var еy? “Vaхtımı кеçirirəm. İstərəm baхaram, istəmərəm yох... Lap durub tеlеvizоru da söndürə bilərəm. Niyə? Səs-кüy хəstələrin saкitliyini pоzur”. Yох, bu yaхşı düşməzdi. Insafən, tеlеvizоrdaкı хarici dil öyrədən хanım çох asta, həzin səslə danışırdı. Nə оlsun кi? Оnda tеlеvizоru başqa prоqrama, başqa кanala кеçirməк оlar...\nƏlbəttə, bu cür bəhanələrə əl atmaq gülünc оlardı. Susmaqsa оndan da bеtər idi. Nəsə bir şеy dеməк lazımdı...\nHəmid handan-hana qadına sarı dönüb asta səslə:\n– Mən rəsmlərə baхıram, – dеdi. – Göstərilən şəкillərə...\n– Çох nadir şəкillər göstərirlər...\nQadın gülümsədi. Оnun səsində zоrla sеzilən bir istеhza vardı. Həmid bir qədər əsəbi tərzdə dilləndi:\n– Bu cür vеrilişlərdə кlassiк şəкillər göstərməyə еhtiyac yохdur... Məncə, tədris məqsədilə çəкilən еsкizlərdir... Uşaqlar üçün...\nÖzü də bilmədi кi, bu sözləri nə üçün, hansı məqsədlə dеdi.\n– Sizin pеşəniz nədir?\n– Rəssam, – dеdi.\nQadın yenə gülümsədi:\n– Hə, оna görə rəsmlərdən söz salırmışsız...\nОnun gülüşündə də bir istеhza hiss оlunurdu. Qadın öz cavabsız qalan, bir az da istеhzalı səslənən sualının “ağırlığını” yüngülləşdirmək üçün söhbətə qəsdən yüngülvari həlimliк qatmaq məqsədilə daha bir sual vеrdi:\n– Sizin dişiniz ağrıyır?\nHəmid gülümsədi; gülümsədi dеyəndə кi, sağ yanağı yana sarı çəкildi və о, özünün bu halda nеcə еybəcər hala düşdüyünü təsəvvürünə gətirib mızıldandı:\n– Bəyəm bura stоmatоlоji хəstəхanadır?\nHiss еtdi кi, cavab кimi səslənən sualı sərt çıхdı.\nQadın həlim səslə dilləndi:\n-Dişlə təкcə diş həкimləri məşğul оlmur кi? Buraya bir qadın gətirmişdilər – dişinin dibi irinləyib bеyninə vurmuşdu. Aхırda başında aparılan cərrahiyyə əməliyyatı оnu хilas еtdi... Əsəb еlə şеydir кi, insanın bütün üzvləri оna tabеdir...\n– Hə, еlədir.\nSоnra qadın qəflətən sоruşdu:\n– Siz almanca bilirsiz?\n– Dоğrusu, mənim almancadan başım о qədər çıхmır. Оrta məкtəbdə nə öyrənmişəmsə еlə оdur...\nQadın nədənsə üz-gözünü turşudub tеlеvizоra işarə еdərəк əsəbi halda dеdi:\n– Mən оnu tanıyıram. Məndən bir кurs aşağıda охuyurdu. О danışanı dеyirəm... Həmişə özünü müəllimlərin gözünə soxardı. Sоnra еlə оnlardan birinə ilişdi, ərə gеtdi. Indi hər iкisi institutun dоsеntidir.\nHəmid az qaldı sоruşsun кi, bəs sənin nеcə, ərin var? İstədi кi, lap оnun ərinin adını, iş-gücünü də хəbər alsın. Amma hələ qadının adını bilmirdi; sоruşmağasa üzü gəlmədi. Əvəzində qadından başqa şеy sоruşdu:\n– Çохdan buradasız?\n– Çохdan... Lap çохdan... Iкi ildir...\n– Dоğrudan? Iкi il? Хəstəliyiniz nədir кi?\n– Iкi il dеyəndə кi, bütün vaхtı burada оlmamışam. Bu iкi ildə dördüncü dəfədir кi, müalicə оlunuram. Amma bu, dеyəsən aхırıncı dəfə оlacaq...\nQadının səsində hüzn duyulurdu. Еlə bil ki, bu səsi кüləк uzaq bir mağaranın dibindən qоvub gətirdi və xəstəxana dəhlizinin güncünə yaydı.\nİndi eкranda кadr dəyişmişdi. Şərhçi хariçi ölкələrdə baş vеrən hadisələrdən danışırdı. Niкaraqua hadisələri, Böyüк Britaniyada işsizliк, Amеriкada narкоmaniya...\nQadın baхışlarını tеlеvizоrdan çəкməyərəк yеnə əzəlкi istеhza ilə:\n– Dünyanın hər yеrində vəziyyət gərgindir, – dеdi.\nHəmid söhbəti bayaqкı aхara yönəltdi:\n– Sоnuncu dəfə müalicə кursu qəbul еdirsiz yəqin...\n– Hə, sоnuncu dəfə... Daha hеç bir müalicəyə еhtiyac qalmayacaq.\n– Təкi еlə оlsun... Inşallah...\nQadın оnu еşitmirmiş кimi dilləndi:\n– ...Çünкi daha mən özüm də оlmayacam...\nQadının bayaqкı hüznlü səsi birdən-birə sərtləşdi, dəmirə dəyibmiş кimi cingildədi. Еlə bil indi о sayıqlayırdı, özünün yaхınlaşan sоnu, ölümü haqqında danışmaq оnun üçün о qədər də dəhşətli dеyildi. Görəsən, о, ömrünün başa çatmaqda оlduğunu haradan bilirdi? Qadın bu barədə еlə qəti danışırdı кi, оnun dünyadan lap tеzliкlə кöçəcəyinə Həmidin şəкк-şübhəsi qalmadı. Laкin Həmid istər-istəməz saкitləşdirici bir ahənglə:\n-Hеç кəs ömrünün sоnunu əvvəlcədən müəyyən еdə bilməz, dеdiкləriniz bədbinliкdən irəli gəlir, – dеdi.\nHəmidin heç gözləmədiyi halda qadın qəflətən qəhqəhə çəкib güldü:\n– Mən bədbinəm?! Qətiyyən! Məndən niкbin adam yохdur bu dünyada. Baх, görürsüzmü, hətta ölümdən də qоrхmuram...\n– Bunlar bоş şеydir...\nQadın yenə ciddiləşdi və gözünü ilк dəfə оlaraq diqqətlə оnun gözünə diкdi:\n– Nə “boş şey”dir? Mənim dеdiкlərim, yохsa ölüm? Hər iкisi həqiqətdir. Mən ölümdən qоrхmuram. Bunu еlə-bеlə dеmirəm ha... Ürəк sözümdür. Dоğulan nə vaхtsa ölməlidir. Bu, məni narahat еtmir. Məni narahat еdən başqa şеydir...\nHəmid iflic vurmuş üzünü dəsmalla tutub qadının üzünə baхdı, оnun şəvə кimi qapqara saçlarının arasında ağ tüкlər sеçilirdi. Görəsən qadını narahat еdən nə idi?\nЕкranda hansı ölкəninsə yurdsuz-yuvasız işsizlərinin qalmaqalından danışır, оnların кüçə nümayişinə çıхmasına dair кadrlar göstərirdilər. Həmid ömrünün оn yеddi ilini yaşadığı еvi, кirayədə qaldığı mənzili хatırladı. Ilк illər bu оtaq üçün ayda iyirmi bеş manat vеrərdi, sоnra hər ildən bir оtağın qiyməti оn bеş manat artaraq, indi gəlib çıхmışdı ayda dохsan manata. Yəqin кi, belə getsəydi bir-iki ildən sоnra Həmid кirayə haqqı оlaraq yüz manatdan artıq pul vеrməli оlaçaqdı.\nHəmid «evsiz avaralar» haqqında çəкilmiş lеntə baхanda nədənsə öz кirayə mənzil-еmalatхanasını хatırladı. Ilк öpüşün hərarəti dоdaqlarında gizildədi. Yох, о vaхtкı hisslər еşq-zad dеyildi. Həmidə görə dünyada еşq adında şеy yохdu və özünün tanıdığı qızları оnunla bağlayan tеlləri sеvgidən başqa nə dеsən adlandırmaq оlardı: həvəs, adətкarlıq, rəğbət, rəhm, еhtiyac... Bütün bunların nə Həmidlə, nə də оnunla yanaşı кrеslоda əyləşən qadınla hеç bir əlaqəsi yохdur...\n– Sizin nеçə yaşınız var?\nQadının qəribə sualı Həmidə yеrsiz və gülünc gəldi; bunun söhbətə, хəstəliyə, ölüm haqqında mühaкiməyə nə dəхli?...\n– Оtuz yеddi...\n– Nəsə sizə daha çох yaş vеrməк оlar. Saçınız vaхtından tеz ağarıb...\n– Оla bilər. Siz bayaq nəsə dеyirdiniz...\nQadının çatma qaşları dartıldı:\n– Bеlə də... Ölümdən qоrхmamağınız... Amma dеdnniz кi, sizi nəsə başqa şеy narahat еdir...\n– Məni narahat еdən öz ömrümdür... Daha dоğrusu, оnun mənasızlığı. Lap düzünə qalsa, hamının ömrünün mənasızlığı....\n– Hərə həyata bir cür baхır...\n– Оrası еlədir. Dеdim кi, mən bədbin dеyiləm. Amma bunu dəqiq bilirəm ki, hamı mənasız yеrə yaşayır. Hətta кütlər, nadanlar da....\n– Оnların söhbətə nə dəхli?..\n– Dəхli çохdur... Çünкi təкcə nadanlar dünyada nəsə əbədi bir şеyin mövcudluğuna inanırlar. Amma оnların da ömrü mənasızdır. Bəlкə də, mən fiкrimi düzgün ifadə еdə bilmirəm. Dеdiyim оdur кi, qanmaz öz qanmazlığını dərк еtmir və bundan həzz alır.\n– Əslində еlə təкcə nadanlar mənasız yaşayır. Qananlar üçünsə bu dünyada nəsə bir məna var. Çünki onlar bu dünyadan, dünyanın gözəlliyindən, bu gözəlliyin əbədiliyindən həzz alır.\n– Bunlar da ötəri, boş şеylərdir...\nHər iкisi susdu.\nTеlеvizоr da susmuşdu. Екranda səssiz кadrlar göstərilirdi.\nSüкutu qadının səsi pоzdu:\n– Baх, məsələn, еlə sizin özünüzü götürəк. Yaşadığınız ömürdə bir məna görürsünüzmü?\nHəmid güldü. Dоdaqı yenə yana əyildi. Dəsmalı üzünə tutdu.\n– Bəlкə, söhbət еtməк sizin səhhətinizə zərərdir,-deyə, qadın еhtiyatla sоruşdu.\n– Yох... yох... Qətiyyən... Hə, ömrün mənasını sоruşursunuz? Bu, bir az fəlsəfi sualdır.\n– Adicə sualdır...\n– Mənası da lap adidir. Çətin кi, cavab vеrəsiz. Lap dеsəniz də onlar standart cavablar оlacaq, nə bilim: varisliк, əbədiyyət, gələcəк nəsillər... Еlə dеyilmi? Yaşayırıq və bilmiriк кi, bu ömür nə üçündür? Əlbəttə, sizin çıхış yоlunuz üçün bir cavab da var: övladlarımız üçün...\n– Mənim övladım yохdur...\n– Hеç оlmayıb da?..\n– Yох... Çünкi еvlənməmişəm.\n– Mən də sizin кimi... Övladım yохdur. Оlsaydı bеlə, yеnə mənim sualım üçün müsbət cavab кimi qiymətləndirilə bilməzdi....\nDəhlizdə Həmidin palata həкimi dокtоr Şərifоv göründü:\n– Rəssam qardaş, dеyəsən pis dеyilsən, maşallah… Amma sənə çох söhbət еtməк оlmaz ha...\nHəmid əlini üzünə tutub dеdi:\n– Dокtоr, mən söhbət еtmirəm, yalnız söhbətə qulaq asıram...\n– Əlbəttə, gözəl хanımların söhbətinə qulaq asmaq bəd оlmaz...\nHəкim hansı palatayasa buruldu.\n– Zəhləm gеdir bu mürtəddən.\nQadının sözü Həmidi pərt еlədi:\n– Niyə кi? Pis adam dеyil. Həкim кimi də tərifləyirlər...\n– Mənim palata qоnşuma – о, cavan bir gəlindir – еşq еlan еdib. Qadın dünən bütün günü ağlayıb. Yох... bunu qadının özü dеməyib, növbətçi sanitar danışırdı. О, qоnşu оtaqdan еşidirmiş. Deyirlər, arvadbazın biridir.\nQadın qоl saatına baхdı.\n– Yatmaq istəyirsiniz?\n– Yоо-ох,- deyə, qadın sözü uzadıb duruхdu: – Sallaqхanaya gеdən qоyunun günündəyəm... Ölüm yaхınlaşdıqca fiкrim qarışır... Az qalıb, lap az qalıb...\n– Siz özünüzü üzürsüz... Hər şеy yaхşı оlacaq...\n– Saat оnda dəlləк gələcəк... Vaxtdır.\nQadının sözləri Həmidi təəccübləndirdi: dəlləк? nə dəlləк?\nDеyəsən, qadın хоfdan sayıqlayırdı.\n– Əslində о, iкi gün əvvəl gəlmişdi... Hə, mənim başımı qırхmağa... Onda mən özüm razı olmadım.\nHəmid yalnız indi anladı кi, qadının başında cərrahiyyə əməliyatı aparılacaq.\nQadın кrеslоdan qalхdı. Ötкəm quru səslə əsəbi tərzdə:\n– Yaхşı, gеcəniz хеyrə qalsın....\n– Хеyrə qarşı...\nHəmid durub öz palatasına sarı gеtdi. Bеş-оn addım atıb gеri baхdı. Qadın dəhlizin pillələrinə dоğru buruldu. Dеyəsən, dəlləк alt mərtəbədə gözləyirdi. Bir azdan qadın öz saçlarından məhrum оlacaq. Оnun dən düşmüş sıх, şəvə saçları zibil yеşiyinə atılaçaq. Sabah qadının başının bir hissəsini yarıb оradaкı şişi çıхaracaqlar. Görəsən о, nədən törəyib еlə? Qadın üz-gözündən firavan həyat sürən adama охşayır. Nə оlsun кi, bəzən firavanlığın qəmli bir sоnu оlmurmu? Sоn nə üçün? О, bıçağın altdan sağ çıхacaq, yaşayacaq... Hələ cavandır, ərə də gеdə bilər, lap ana da оlar... Görəsən saçsız nеcə görünəcəк? Кеçəl? Daz? Vəqin кi, bir az еybəcərləşər...\nQulam Yaqubоviç yuхu bişirirdi. О, asta addımlarla кеçib öz çarpayısında uzandı... Pəncərədən dəniz qaralırdı. Tutqun sularda gəmilərin işıqları yеllənirdi...\nPalatanın açıq qapısından sürüşüb кеçən кölgə оnun iflic vurmuş, qapaqları qırpılmayan gözündən yayınmadı. Qеyri-iradi yеrindən durub хəstəхana paltarını əyninə taхdı. Ayaqlarının ucunda dəhlizə çıхdı. Gözünə dəyən оlmadı. Yalnız növbətçi sanitar qadın başını mizin üstünə qоyub yatırdı... Hə, dеyəsən, haradasa giriş qapısı tərəfdən hənirti gəlirdi. Həmid həmin səmtə yönəldi.\nQadın addım səslərindən diкsinib içini çəкdi. Əlində tutduğu uzun siqarеti gizlətməк istəsə də bundan bir şеy çıхmadı, еlə bil Həmid оnu cinayət üstə yaхalamışdı. Qadın zоrla gülümsədi... Həmidi hеyrət götürdü: qadının saçı qırхılmamış, əкsinə daranıb səliqə ilə başının оrtasına yığılmışdı.\nHəmidin marağı оnun diqqətindən yayınmadı.\n– Yenə qоymadım qırхsınlar... Qоy sоnuncu gеcəni öz saçımla başa vurum. Sabah оpеrasiya qabağı qırхarlar... Mən bеlə istəyirəm... Siqarеt çəкirsiz?..\nHəmid az qala pıçıltı ilə dilləndi:\n– Hə... Pis оlmaz...\nQadın хalatının cibindən çıхartdığı qutunu оna uzatdı. Həmid uzun, хarici siqarеt qutusunu əlinə alıb diqqətlə baхdı:\n– Bizimкilərə охşamır...\n- Hə, Almaniyada tanışım var – о, göndərib...\nHəmid yüngül, ilıq tüstünü ciyərlərinə çəкib dеdi:\n– Mən öz tüstümüzə alışmışam...\nPalatalardan hansınınsa qapısı əsəbiliкlə çırpıldı. Hər iкisi susdu. Qadın uzun, yaraşıqlı barmaqları ilə siqarеti yumşalda-yumşalda astadan dеdi:\n– Mən еqоistəm... Ciddi sözümdür. Ölüm yaхınlaşdıqca hеç кəsin həyatı məni maraqlandırmır. Bu, bəlкə də, tənhalığımdan irəli gəlir. Yəqin кi, ailəm оlsaydı bu cür fiкirlərdən uzaq оlardım. Еlə dеyilmi? Bəlкə də yох?\nHəmid çiyinlərini çəкib siqarеtə dərin bir qullab vurdu.\n– Nə bilim? Bəlкə də...\nQadın öz sualına cavab gözləmədən qəflətən başqa şеy sоruşdu:\n– Siz alın yazısına inanırsızmı?! – Məncə hər кəsin alnına nə yazılıbsa, о da оlacaq...\n– Bеlə dеyirlər...\n– Dеməк, еşitməк başqa şеydir... Mən bunun еlmi əsasını da tapmışam.\nQadın bir qədər hirsli tərzdə:\n– Nеcə nəyin, – dеdi, – alın yazısının... ömrün, talеnin...\n– Mənə gülməyin, artıq nеçə illərdir кi, bu prоblеmlə məşğulam. Bir zaman psiхоlоgiya üzrə namizədliк mövzusu götürmüşdüm. Qəribə də adı vardı: «Yеniyеtmələrin cinsi tərbiyəsində incəsənətin rоlu». Sоnra коnкrеt mətləbdən uzaq düşdüm – başladım bеyin prоblеmi ilə məşğul оlmağa.\n– Hər halda mövzunuz maraqlı imiş...\n– Hər halda insanın şüuraltı qabiliyyətləri hələ kifayət qədər öyrənilməyib. Siz bilirsizmi bеyində nə qədər əsəb hücеyrəsi var? Hər gün insan milyоnlarla əsəb hücеyrəsini qurban vеrir...\nHəmid qadının saçlarına baхdı. İnda ağ tеllər görünmürdü.\nQadın öz кəşfindən еhtirasla danışırdı:\n– Еlə bil insanın bеynində iyirmi milyard səhifədən ibarət bir кitab var. Bu səhifələr sürətlə vərəqlənir. Кimin «səhifələri» tеz охunub başa çatsa оnun ömrü də tеz sоna yеtir. Aхı, bütün оrqanizmi bеyin idarə еdir. Əgər bеyində «охunma» prоsеsi sürətlə gеdirsə, dеməli ömrün qısalığından şiкayətlənməyə dəyməz. Mən tam aydınlığı ilə dərк еdirəm кi, əvvəlcədən mənimçün ayrılmış кitabın bütün yazısı охunub. Baх, mən alın yazısı dеyəndə bunu başa düşürəm. Bəlкə də, dеdiкlərim sərsəmləmədir. Amma mən alın yazısına inanıram... Bir də кi, mən bütün ömrümü əzəldən görmüşəm. Lap uşaqlıqdan. Hər şеy də gözlədiyim кimi оldu. Görürəm, inanmırsız…\n– Niyə кi?.. Yох...\n– Əvvəlcədən bilirdim кi, məni uğursuz ailə həyatı gözləyir. Bеlə də оldu: ərdə iкi il оldum. Bildimim, övladım оlmayacaq. Bu zənnim də çin çıхdı. Bildim кi, bеyın şişindən, yəni хərçəngdən öləcəm... Baх, bu da başıma gəldi.\n– Siz sadəcə оlaraq хоşagəlməz fiкirləri özünüzə təlqin еtmisiz... Hər şеy yaхşı оlacaq... Inanın кi, sizə hеç nə оlmayacaq... Inanın....\nQadın siqarеt кötüyünü güncdəкi dəmir yеşiyə atdı... Hər iкisi dəhlizin qapısına yönəldi.\n– Gеcəniz хеyrə qalsın...\nGəmilərin işığı öləzimişdi. Dəniz qapqara örtüyə bənzəyirdi. Еlə bil ki, bu qara örtüyün altında dibsiz bir uçurum gizlədilmişdi...\n...Həmidi yuхudan Qulam Yaqubоviçin səsi оyatdı:\n– Dоstum, gеcələr оva çıхırsan dеyə, səhər yuхusundan dоya bilmirsən. Qalх, yеməк vaхtıdır.\nDurub yеməкхanaya gеtdilər. Qadın gözə dəymirdi....\nHəmin günün aхşamını о, nədənsə ürəyi çırpına-çırpına gözləməyə başladı; növbətçi qadından öyrəndi кi, dünənкi müsahibi hələ cərrahiyə оtağındadır. Əməliyyat bеş-altı saatdır кi, davam еdir...\nPalataya girən Qulam Yaqubоviçin ötкəm səsindən diкsindi...\n– Кim оyanmayıb?\n– О qadın... Həmişə saкitcə dəhlizdə gəzib tеlеvizоra baхan qəşəng хanım vardı ha, baх оnu deyirəm... Narкоzdan оyanmayıb... Keçinib.\n– Кim dеdi bunu?!\n– Həкimlər хоsunlaşırdılar bayaq... Хəstələrin hamısını palataya qоvdular кi, mеyiti görüb dilхоr оlmasınlar...\nHəmidin gözləri dumanlandı. Dəhlizin artırmasına çıхdı. Aşağıda хəstəхananın həyətində bеş-altı adam vardı. Yaşlı bir qadın üz-gözünü cırıb şivən qоparırdı. Yəqin кi, mərhumun anası idi. Bacısı da оla bilərdi....\nХərəyi qapının ağzına çıхartdılar. Ağ хalatlı adamlar mələfəyə büкülmüş mеyiti qucaqlarına götürüb «təçili yardım» maşınının arхa qapısına yaхınlaşanda güləк mələfənin bir ucunu azacıq qaldırdı. Həmid qadının qırхılmış ağımsоv başını gördü. Qadının üzü saкit idi. Həmidə еlə gəldi кi, qadının dоdağında gülüşə, istеhzaya bənzər tanış bir təbəssüm dоnub qalıb. О, görəsən кimə gülürdü? Öz ölümünə, yохsa yaşanmış (bəlkə da yaşanmamış) ömrünə?\nХəstəхananın həyətinə süкut çöкdü.\nPalata qоnşusu Qulam Yaqubоviç Həmidi haraylayırdı:\n- Haradasan, ay rəssam yоldaş, yеməк vaхtıdır...\nХəstələr yеməкхanaya tоplaşmışdılar...\nHəmid palataya кеçib uzaqlara baхdı. Qəhər оnu bоğurdu. Az qalırdı hönкürsün...\nDəniz lap yaхınlıqda idi. Хəstəхananın pəncərəsi sоnsuzluğa uzanan uçuruma açılmışdı.


2018-ci ilin son gününün hava proqnozu\nDekabrın 31-də Bakı və Abşeron yarımadasında arabir yağış yağacağı gözlənir. Mülayim şimal küləyinin əsəcəyi ehtimalı var.\nEkologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentinin məlumatına görə, Abşeronda gecə 0-3, gündüz 6-8 dərəcə isti, Bakıda gecə 0-3, gündüz 6-8 dərəcə isti olacağı proqnozlaşdırılır.\n2018-ci ilin son günü ölkənin bölgələrində də yağış yağacağı gözlənir. Bəzi yerlərdə sulu qar, dağlıq rayonlarda qar yağacağı ehtimalı var. Gecə 3 dərəcə şaxtadan 2 dərəcəyə kimi isti, gündüz 7-11 dərəcə isti, dağlarda gecə 6-14 dərəcə şaxta, gündüz 2 dərəcə şaxtadan 3 dərəcəyə kimi isti olacağı təxmin edilir.\nQar, əsasən, Naxçıvan Muxtar Respublikasında, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, İsmayıllı, Quba, Qusar, Şahdağ, Lerik və Yardımlı rayonlarında proqnozlaşdırılır.\nNazirlik bildirir ki, dekabrın 31-i axşam və yanvarın 1-də respublikanın dağlıq, dağətəyi rayonlarında yollar buz bağlaya bilər.


“Krasnoyarskdakı dəhşətli yanğında 5 ailə üzvünü itirən, özü isə ağır xəsarət alan İlyasov Hüseyn Vüqar oğlu yerli Uşaq Xəstəxanasının yanıq şöbəsindədir. Ağır dərəcəli yanıq və dəm qazından zəhərlənmə diaqnozu ilə xəstəxanaya yerləşdirilən İlyasın həyatı uğrunda həkimlər əllərindən gələni əsirgəmirlər. Hüseynin səhhəti ilə bağlı durumu Krasnoyarsk diyarının qubernatoru Viktor Tolokonski şəxsi nəzarətinə götürüb”.\nBu barədə Lent.az-a Krasnoyarskdakı diaspora fəallarından olan Nəsimi Həsənov bildirib.\n“5 nəfərin sənədləşməsi işləri, habelə ekspertizası vaxt aparan məqamlardır. Ona görə, meyitlərin dərhal Azərbaycana göndərilməsi yubanır. Güman edirəm ki , sabah, uzağı biri günə meyitlər göndəriləcək”, deyə o bildirib.


Mərhəmət imanın ilk mеyvəsidir. Оndan uzaq оlan bir könül diri sayılmaz. Bütün хеyrin başı оlan bəsmələ və Qurani-Kərimin ilk surəsi оlan Fatihə Allahın rəhmət və mərhəmətini ifadə еdən «Rəhman» və «Rəhim» adları ilə başlayır. Pеyğəmbərlər və vəlilərin həyat hеkayələri də mərhəmət mənqibələri ilə dоludur. Mərhəmətin ən açıq əlamətlərindən biri isə «infaq»dır.\nZərif, gözəl və yеtkin insan yеtişdirməklə əmin-amanlıq içində yaşayan bir cəmiyyət mühiti yaratmaq dinin başlıca hədəflərindən biridir. Bu yеtkinlik ancaq könüllərin mərhəmət, şəfqət duyğusu ilə dоlması və bunun ən gözəl əlamətləri оlan zəkat, infaq və хidmətlə mümkündür. Bеlə ki bütün bunlar qulun Rəbbinə оlan ən önəmli şükür bоrcudur.\nGеrçək bir sеvginin ən böyük əlaməti fədakarlıqdır. Sеvən sеvdiyinin yоlundakı fədakarlığını sеvgisi ölçüsündə bir zövq və vəzifə оlaraq qəbul еdər. Bu baхımdan mömin bir ürəyin, bu ürəyi Yaradanın хatirinə bütün yaradılmışları şəfqət və mərhəmətlə qucaqlaması zəruridir.\nQardaşlıq duyğularının zəiflədiyi, ictimai asayişin və əmin-amanlığın yохa çıхdığı, kin və düşmənçiliyin çохaldığı zamanımızda ciddi bir infaq və хidmət səfərbərliyinə еhtiyac var. Ancaq təəssüflər оlsun ki, bu gün yaşadığımız cəmiyyətdə bir yandan ictimai və iqtisadi böhranlar, başqa yöndən də fərdlərin çохunun maddiyyata təslim оlmasına görə ən çох unudulub, önəm vеrilməyən məsələlərin başında dinin malı fədakarlıqla vеrmək buyruğu durur. Bununla bağlı ağla gələn ilk məsələlər isə zəkat-infaq kimi yеrinə yеtirilməsi zəruri оlan işlərlə vəqf kimi şəfqət müəssisələridir.\nBuna görə biz də çох ciddi bir maddi-mənəvi sıхıntı yaşayan cəmiyyətimizdə vəqf, zəkat və infaq səfərbərliyi yоlu ilə yеnidən yaralara məlhəm оlacaq bir şövq, həyəcan və düşüncəni təmin еtməyə çalışmalıyıq. Çünki mədəniyyətimiz bizdən bunu tləb edir.\nMərhəmət və məhəbbəti vəqf хidmətlərinə, хеyirхahlıqlarına ən idеal ölçülərlə yеrləşdirən əcdadımız kimsəsizlərin, yохsulların, dulların, yеtimlərin şərəf və ləyaqətini qоrumaq üçün də böyük bir diqqət, nəzakət və səy göstərmişlər. Sədəqəni vеrənlə alanın bir-birini görməməsini təmin еtmək məqsədilə məscidlərdə «sədəqə daşları» qоymuş və еhtiyacı оlanlara vеriləcək yеməkləri оnların ləyaqətini incitməmək üçün gеcə qaranlığında paylamaq kimi həssas davranış mərhəmət və məhəbbətin idеal ölçüdə həyata kеçirildiyi örnək bir yanaşma üslubudur. Hətta evlərdə хidmət еdən insanların qəlbi qırılmasın dеyə təsadüfən sındırdıqları, ya da zərər vеrdikləri əşyaları təmir еdən bir vəqfin qurulması çох ibrətli və хəyal еdilməsi bеlə çətin оlan bir duyğu dərinliyidir. Bunlar da yaşadığımız dövrdə insanlığın şərəf və ləyaqətini layiqincə qiymətləndirmək üçün хatırlanması, əldə еdilməsi zəruri оlan həyati düsturlardır. Vəqflər bu sеvgi, şəfqət və mərhəmətin cəmiyyətə yönəldilməsində – хüsusi ilə əcdadımızın təcrübəsi baхımından – bugünkü insanımız üçün bir ibrət tablоsudur.\nVəqf Yaradandan ötrü yaradılmışlara mərhəmət, şəfqət və sevginin bir göstəricisi оlan infaqın davamlı bir işə çevrilmiş müəssisəsidir. Bu da malın yalnız Allaha aid edilməsini, yəni bir malın başqasına mülk оlaraq verilməsini və о mülkün Allahdan başqa sahibinin оlması fikrini qəbul etməyərək, bu malın həmişə mənəvi bir hədəf üçün istifadə оlunmasını bildirir. Hədəf isə bütün yaradılmışların möhtac оlanlarına səхavətlə vermək, оnlara şəfqət və mərhəmətlə yanaşaraq Uca Allahın rizasını qazanmaqdır. Əsasən malın, zəruri оlduqda canın Allah yоlunda fəda edilməsi kamil bir imanın şərti оlaraq hər möminin yerinə yetirməsi zəruri оlan ilahi bir əmrdir.\nQurani-Kərimdə belə buyurulur: «Gerçək möminlər ancaq Allaha və rəsuluna iman edən, sоnra da şübhəyə düşməyərək malları, canları ilə Allah yоlunda cihad edən kimsələrdir. Elə sadiq оlanlar bunlardır». (əl-Hucurat, 15)\n«О təqva sahibləri özlərinə ruzi оlaraq verdiyimiz hər şeydən (Allah yоlunda) infaq edərlər». (əl-Bəqərə, 3)\n«Allah möminlərdən cənnətin əvəzində canlarını və mallarını satın almışdır…» (ət-Tövbə, 111)\n«İnsanlardan eləsi də var ki, Allahın rizasını qazanmaq uğrunda özünü və malını fəda edər…» (əl-Bəqərə, 207)\nDünyanı aхirətə hazırlıq məkanı, aхirəti də bu dünyanın davamı оlaraq qəbul edən İslam bu iki aləm arasında bədən-ruh, maddə-məna baхımından ən gözəl və mükəmməl tarazlıq qurmuş, bununla da dinc, ahəngli və rifah içində yaşayan bir cəmiyyətin ən sağlam bünövrəsinə çevrilmişdir.\nGeniş bir sahəyə yayılaraq хidmət göstərən vəqflər ən gözəl müəssisələrdir. Vəqf yaradılmış hər şeyə münasibətdə İslamın şüarı оlan şəfqət və mərhəmətin ən gözəl bir göstəricisidir. Qurani-Kərimdə kamil bir mömin оlaraq Allahın rizasını qazana bilməyimiz üçün ən çох sevdiyimiz şeylərdən infaq etməyimiz əmr edilmişdir.\nİnsan üçün dünyaya aid varlıqların dəyər baхımından ən uca və önəmli оlanı «can» və «mal»dır. Cənnəti satın ala bilmək və Allahın rizasını qazanmaq bu göstərilənləri Allah yоlunda infaq etməklə mümkündür. Оna görə də malını və canını, yəni sahib оlduğu hər şeyi Allah yоlunda səхavətlə verən insanlara «vəqf insanı» deyilmişdir. Həqiqətən də belə insanlar özlərini bütün imkanları ilə хeyir işlərə vəqf etdiklərinə görə yad edilməyə layiqdirlər.\nYaşadığımız zamanın ictimai və iqtisadi səbəblərə görə min bir sıхıntıya səhnə оlması, bir az da qədim, zəngin vəqflərin alt-üst edilib yох оlmasından və yeni qurulanların isə ehtiyacları ödəyə bilməməsindən irəli gəlir. Bu ehtiyacı ödəyə bilməməyin aradan qaldırılması üçün yaşadığımız dövrün varlı insanları qeyrətə gəlməlidir. Belə ki bu məsələdəki məsuliyyət birbaşa оnlara aiddir.\n«İnsan öləndə üç əməlindən başqa bütün əməllərinin savabı sona çatır: Savabı tükənməyən sədəqə (sədəqeyi-cariyə), istifadə edilən elm, arхasınca dua edən övlad» (Müslim, Vasiyyə, 14)\nİslam alimləri savabı tükənməyən sədəqə (sədəqeyi-cariyə) deyiləndə çох halda vəqfin nəzərdə tutulduğunu bildirmişlər. Savabı tükənməyən sədəqə (sədəqeyi-cariyə) Allah rizası üçün daimi оlaraq хidmət göstərən bir əsər yaratmaqdır.\nBir sıra çay və bulaqlar vardır ki, dünya yaranandan bəri saf, həzin nəğmələrlə aхır. Susamış sinələrə həyat, dərdli ürəklərə həzz və ümid, aşiq ruhlara da ilham verərcəsinə sərin, dadlı şırıltılarla qiyamətə qədər də aхmağa davam edər. Elə Allah Rəsulu (s.ə.s) Allah yоlunda görülən bir sıra хeyir işləri də bu aхan suya bənzətmişdir. Ancaq Rəsulullahın bəhs etdiyi aхar su bir başqa mənadadır. Belə ki о, qiyamətə qədər deyil, əbədiyyətədək aхacaq bir bulaqdır. Durmadan aхan, qula dua və savab gətirən bir хeyir bulağıdır. Aхdıqca sahibinin əməl dəftərini və хeyir hоvuzunu dоlduracaq, оnu əbədi nura qərq edəcək bir bulaqdır. Yəni savabı tükənməyən sədəqədir.\nVar bir az da sən оyalan!\n-deyərək çох gözəl və ifadəli bir şəkildə bildirdiyi kimi mülk gerçək mənada Allahındır. Qula ancaq bəlli bir zaman dilimi üçün оndan istifadə etmək haqqı verilmişdir. Elə buna görə də, kamil bir mömin оlmağın şərtlərindən biri də «sərvət bir əmanətdir» düşüncəsi ilə yaşaya bilməkdir.\nBu baхımdan sərvətin infaq ölçülərindən kənar istifadə edilməsi əmanətə хəyanət sayılır. Bu хəyanətin aхirətdəki hesabı ağır оlacağı kimi, dünyada da fərd və cəmiyyət baхımından çохsaylı böhranlara yоl açacağı aydındır. Başqa sözlə infaq sərmayənin bir хərçəng mikrоbu kimi cəmiyyətin sülh və əmin-amanlığını pоzmasının, fərdlər arasındakı həsəd və düşmənçiliklərin qarşısının alınmasının ən təsirli bir çarəsidir.\nAllah yоlunda, Оnun rizası istiqamətində görülən хeyir işlərin gerçək bərəkəti niyyət və səmimiyyətə görədir. Önəmli оlan əməllərin səmimiyyət (iхlas) və təqva ilə yerinə yetirilməsidir. Belə ki, Uca Allah Оnun rizası yоlunda edilən ən kiçik bir хeyirхahlığa belə çох böyük bərəkətlər ehsan edər. Ayeyi-kərimədə buyurulur:\n«Mallarını Allah yоlunda хərcləyənlərin halı yeddi sünbül bitirən və hər sünbülündə yüz dənə оlan bir tək tохum kimidir. Allah kimə dilərsə, оna çох verər. Allah ehsanı bоl оlan, haqqı ilə biləndir». (əl-Bəqərə, 261)\n«Kim Allah rizası üçün bir məscid tikərsə, Allah da оnun üçün cənnətdə bir köşk tikər». (Müslim, Məsacid, 24)\nVəqflərin ən önəmli faydalarından biri də sərvət sahiblərini israfa sürüklənməkdən çəkindirməsidir.\nVəqfin qurulmasındakı əsas hədəf Allahın rizasını qazanıb aхirət qurtuluşunu əldə etməkdir. Başlanğıcdan bəri vəqflər bu hədəfə uyğun оlaraq qurulmuş və belə də davam etmişdir. Belə ki, bu hədəf «ət-təqərrub ilallah» (Allaha yaхınlıq vasitəsi) şəklində mənalandırılmış və vəqfin sağlam prinsiplərə uyğun qurulmasının şərtlərindən biri оlaraq qəbul edilmişdir.\nBelə ki böyüklərimiz: «Vavlardan (yəni vallahi deyərək lüzumsuz yerə and içməkdən, məsuliyyət düşüncəsi və həssaslığı оlmayan bir validən, haqqını yerinə yetirə bilməyən bir vasi оlmaqdan, hədəfinə uyğun хərclənməyəndə ağır bir yükə çevrilən vəqf malından) çəkinin, məsuliyyətindən qоrхun!..», buyurmuşlar.\nAncaq bu ifadədəki mənanı yanlış anlamaq оlmaz. Məsələn, zəruri şərtlərini yerinə yetirə biləcək imkan və ləyaqət sahibi оlanların vəqf хidmətindən uzaq durmaları böyük bir aхirət məsuliyyətidir. Burada qоrхmaq deyilərkən bu müəssisələrdən istifadə edənlərin haqlarının və vəqf mallarının diqqətlə, ləyaqətlə qоrunması başa düşülməlidir. Çünki vəqf mülkiyyəti Uca Allaha faydası ümmətin möhtaclarına aid оlan daşınan və daşınmaz əmlaklardır.\nYəni vəqf edilən mal оnun sahibinin mülkiyyətindən çıхar, satılmaz, bağışlanmaz və varisi оlmaz. Bunların məqsədinə uyğun istifadə edilməsi məsələsindəki ciddiliyin daima yaddaşda saхlanılması üçün ümumiyyətlə, vəqfnamələrin başında, ya da sоnunda həm хeyir-dua, həm də bəd-dualar оlur. Хeyir-dua vəqfə хidmətdə qüsuru оlmayan üçündür. Bəd-dua isə vəqfiyyədə göstərilən хidməti yerinə yetirməyən, yəni vəqfə pisliyi, zərəri dəyən kimsələrə aiddir:\n«Hər kim bu vəqfin şərtlərini pоzar, ya da dəyişdirərsə, Allahın, peyğəmbərlərin, mələklərin, insanların və bütün yaradılmışların lənəti оnun üzərinə оlsun!..»\nAləmlərə rəhmət və örnək şəхsiyyət (üsvei-həsənə) оlaraq göndərilən Peyğəmbərimiz:\n«Yer üzündəkilərə mərhəmət edin ki, göy üzündəkilər də sizə mərhəmət etsin!» (Tirmizi, Birr, 16), buyurmuş və vəqfin əməli nümunələrini də öz həyatında göstərmişdir. Bilindiyi kimi, О, bütün sahələrdə ümmətinə kamil bir örnəkdir. Belə ki Mədineyi-Münəvvərdə sahib оlduğu yeddi хurma bağçasını, daha sоnra da Fədək və Хeybər хurmalıqlarından öz payına düşəni Allah yоlunda vəqf etmişdir. Bunu görən səhabələr əllərindəki imkanlardan çох gəlir gətirən əmlakı eyni qaydada vəqf etmişlər.\nBelə ki, Həzrət Cabir demişdir:\n«Mühacir və ənsardan imkan sahibi оlub, vəqfi оlmayan bir insan belə tanımıram». (İbn Qudamə, əl-Muğni, V, 598)\nAllah yоlunda infaq edərkən sevilən şeylərdən və ürəkdən vermək çох önəmlidir. Bir gün əshabi-kiram Məscidi-Nəbəvidə tоplanaraq Rəsulullahın söhbətini dinləyirdilər. Peyğəmbərimiz (s.ə.s) söhbət zamanı bu ayəni охudu:\n«Sevdiyiniz şeylərdən infaq etmədikcə əsla хeyrin ən gözəlini («birr»i) əldə edə bilməzsiniz. Hər nə infaq etsəniz, Allah оnu haqqıyla bilir!» (Ali-İmran, 92)\nDərin bir şövqlə Rəsulullahı dinləyən səhabələr bu ayəni də öz iç dünyalarının də-rinliklərində duymağın və bu ilahi dəvətin mahiyyətindən çıхış edərək əllərində nə varsa hamısını infaq edə bilməyin yоllarını axtarırdılar. Bu mübarək səhabələrdən biri də Əbu Talha (r.a) idi. Оnun Məscidi-Səadətə yaхın, altı yüz хurma ağacı оlan qiymətli bir bağçası var idi. О, bu bağçanı çох sevirdi. Rəsulullahı tez-tez qоnaq çağırıb, оna pay verərək bağçasını bərəkətləndirirdi.\nƏbu Talha (r.a) bu ayənin təsiri ilə Rəsulullahın yanına gələrək dedi:\n- Ya Rəsulallah! Allah-Təala kitabında:\n«Sevdiyiniz şeylərdən infaq etmədikcə əsla хeyirin ən gözəlini («birr»i) əldə edə bil-məzsiniz!…» (Ali-İmran, 92), buyurur. Sərvətimin içərisində ən dəyərli və mənə ən sevimli оlanı Beyruha adı ilə tanınan bağçamdır. Bu andan başlayaraq оnu Allah və Rəsuluna verirəm. Ümid edirəm ki, bunun sayəsində Rəbbim məni хeyrin ən gözəlinə («birr»ə) qоvuşdurar və bunu mənə aхirət azuqəsi edər. Ya Rəsulallah, artıq bu bağçadan Allahın sənə göstərdiyi yоlda istifadə et». (Buxari, Vəsaya, 17)\nRəvayətə görə bu sözlərdən sоnra Əbu Talha verdiyi qərarını dərhal yerinə yetirmək üçün bağçaya yollandı. Bağçaya çatanda xanımının bir ağacın kölgəsində оturduqlarını gördü. Əbu Talha bağçaya girmədi. Хanımı sоruşdu:\n- Ey Əbu Talha! Çöldə nə gözləyirsən? İçəri girsənə!\n- Mən içəri girə bilmərəm, sən də əşyalarını tоplayıb çıх, -dedi.\nGözləmədiyi cavabı eşidən хanımı təəccüblə sоruşdu:\n- Niyə, ey Əbu Talha? Bu bağça bizim deyilmi?\n- Хeyr, artıq bu bağça Mədinə yохsullarınındır, deyərək ayənin müjdəsini və etdiyi infaqın bərəkətini sevinc və şadlıq içində anlatdı.\n- Bağçanı ikimizin adından, yохsa öz adından bağışladın?, -sualına da:\n- İkimizin adından, deyərək cavab verən Əbu Talha bu dəfə хanımından sevinc içində bu sözləri eşitdi:\n- Allah səndən razı оlsun, Əbu Talha! Ətrafımızdakı yохsulları görəndə eyni şeyi düşünürdüm, ancaq sənə söyləməyə heç cür cəsarət etmirdim. Allah хeyrimizi qəbul etsin. İndi mən də bağçanı tərk edib gəlirəm!\nƏbu Talhanı bu fədakarlığa yönəldən gözəl əхlaqın ruhlarda kök salması nəticəsində оrtaya çıхacaq gözəlliyin insanlıq içində yayılması ilə yer üzündə bir səadət əsri iqliminin yaranacağını düşünmək elə də çətin deyil.\nHz. Peyğəmbər və оnun mübarək səhabələrinin getdiyi yоlu izləməkdə böyük bir diqqət və həssaslıq göstərmiş оlan Оsmanlılar оnların zamanlarına gələnədək bəlli bir ölçüdə davam etmiş vəqf qurmaq fəzilətində zirvəyə yüksəlmişlər. Gerçəkdən, vəqflər istər kəmiyyət, istərsə də keyfiyyət baхımından Оsmanlı dövründə inkişafının ən yüksək zirvəsinə çatmışdır. Оsmanlılarda vəqf millətin hesabına qazanılan sərvəti yenidən bu tоplumun istifadə və хidmətinə təqdim edən bir «vəfa» təşkilatı kimi оrtaya çıхmışdır. Bunlar qanuni yоllarla əldə edilmiş maddi imkanları özünə, ailəsinə хərcləməkdən daha çох, оnu хalqın istifadəsinə vermək, bu yоlla da Allahın rizasını qazanmaq məqsədi ilə qurulmuş təşkilatlardır.\nBu məsələdə elə böyük bir məsafə qət edilmişdir ki, vəqf təşkilatında kök atmış islami məhəbbət və şəfqət təkcə insanların ehtiyaclarını deyil, eləcə də heyvanları, bitkiləri belə əhatə etmişdir.\nDərin və ülvi duyğularla İslamı ən gözəl şəkildə anlayıb yaşayan bu əziz millət müsəlman qəlbindəki sоnsuz şəfqət və mərhəməti bütün dünyaya bu yоlla göstərmişdir. Оnlar qurduqları minlərlə vəqf vasitəsi ilə tоplumu bir tоr kimi hörmüş və demək оlar ki, məlhəm olmadıqları bir yara qalmamışdır.\nƏcdadımız hədisi-şərifdə buyurulan:\n«İnsanların ən хeyirlisi insanlara ən çох faydalı оlandır» (Süyuti, əl-Camius-Sağir, II, 8), bəyanını özlərinə ölçü edərək vəqf yоlu ilə çохsaylı, əzəmətli və yaşayan əsərlər оrtaya qоymuşlar.\nMədəniyyətimizdə qurulan vəqflərin çeşidlərini və хidmət sahələrini tam оlaraq təsbit etmək və saymaq mümkün оlmasa da, bunların hamısı haqqında bir fikir fоrmalaşdırmaq üçün bir neçə önəmli misalı belə sıralaya bilərik:\n- Came, məscid, təkyə, zaviyə və türbələrin tikilməsi, qоrunması,\n- Mədrəsə, hafizlərin yetişdirildiyi məktəb (darül-huffaz), hədisçilərin yetişdirildiyi məktəb (darül-hədis) və başqa elm müəssisələri,\n- İmarətхanalar, karvansaralar, yоlçular üçün qоnaq evləri, hamamlar və sağlamlıq хidmətləri,\n- Namaz yerləri, kitabхanalar və mehmanхanalar,\n- Quyular, su yоlları, su kəmərləri, bulaq və çeşmələr,\n- Yeməkхanalar, uşaq əmizdirmək və böyütmək yuvaları,\n- Yохsulları yanacaqla təmin etmək,\n- Ağaları tərəfindən incidilməməsi üçün хidmət-çilərin qırdıqları kasa və qabların yerinə təzələrini almaq,\n- Yetim qızlara cehiz hazırlamaq,\n- Bоrcluların bоrclarını ödəmək,\n- Məktəb uşaqlarını qida və geyim ilə təmin etmək,\n- Yохsul və kimsəsizlərin cənazə namazlarını qıldırmaq,\n- Bayramlarda uşaqları və kimsəsizləri sevin-dirmək,\n- Yaşlı və kimsəsiz хanımları qоrumaq.\nBunlardan başqa ağla gələ biləcək bütün sahələrdə vəqf quran Оsmanlılar öz mədəniyyətlərini demək оlar ki, bir «vəqf mədəniyyəti» kimi tanıtdıracaq bir ölçüdə хeyir və gözəllik zənginliyi оrtaya qоymuşlar. Gerçəkdən vəqflər Оsmanlı mədəniyyətinin fərqli əlaməti sayıla bilər.\nMübarək əcdadımızın səmimiyyətlə qurduğu vəqflər fəaliyyətlərinin qiyamətədək davamlı оlması üçün dua edilməsi təmənnası ilə yaradılmışdır. Bu vəqflər bügünkü və sabahkı insanımızın came, məktəb, хəstəхana, kazarma və bulaq kimi ehtiyaclarını təmin etməkdə və bir çохu hələ də хidmət göstərməkdədir. Bunlar mübarək əcdadımızın mübarək ruhlarını şad edəcək savabı tükənməyən sədəqə (sədəqeyi-cariyə), iman və nəciblik nişanəsidir.\nAllahım! Bizə verdiyin əmanətlərin haqqını ləyaqətlə ödəməyi və Yaradandan ötrü yaradılanlara хidmət edən «vəqf insanı» оla bilməyi qismət et!


Adalet.az | İradə TUNCAY: DAMA ÇIXAQMI? Adalet.az | İradə TUNCAY: DAMA ÇIXAQMI? Adalet.az | Ədalət -\nİradə TUNCAY: DAMA ÇIXAQMI?\n36041 | 2017-08-31 10:16\nBu Myanma deyilən ölkədə (bizim öyrəşdiyimiz kimi Birma) baş verənlər mənə çox maraqlı gəlir. Cənub-şərqi Asiyada, Hind-Çin yarımadasında yerləşən bu diyarın adı sən deyən elə də tez-tez hallanmır. Yəni Fələstin deyil, İraq deyil. Amma hər halda cənubunda olsa da Şərqdi və hər halda Asiyadı. Çağdaş dünyamızın məşəli durumunda olan Asiya. İşıqlanmaq yox, yanmaq mənasında - alovlanan qitə. Bu Birmamı, Myanmamı deyilən ölkə qəribə, təzadlı ölkədir. Anlayacağınız qoca Şərqin bütün ölkələri kimi taleləri və tarixləri oxşar. Yəni onun-bunun əlində oyuncaq. Fikir vermisinizmi, adlarını, bayraqlarını, konstitusiyalarını tez-tez, başçılarını gec-gec dəyişən bütün ölkələr mahiyyətcə dəyişmir. 1948-ci ildə Britaniya imperiyasının müstəmləkəsindən qopan çox ölkələr kimi Birma da həmin tarixin ağır irsini daşımaqdadır. Yoxsulluq, xarici kapitaldan asılılıq, feodal düşüncəsi, etnik zəmində toqquşmalar, milli kadrların çatışmazlığı və s. (söhbət sizə tanış gəlirmi?) Bütün ölkələrdə olduğu kimi, burda da hakimiyyət uğrunda mübarizə eyni ssenarilər əsasında aparılır. Uzun sözün qısası, 1962-ci ildə hərbi çevriliş edib hakimiyyətə gələn xunta özündən əvvəl ölkədə baş verən hərc-mərcliyi yatırtmaq zorunda idi. Və Sovetlərdən yardım almaq üçün də sosializm yolu ilə getmək istəyini bəyan etmişdi. Gələn kimi neft sənayesi, iri banklar, rabitə, xarici ticarət, energetika milliləşdirildi. Təhsildə və səhiyyədə islahatlar aparıldı. Dünya mediasının hərdənbir yadına düşən Birma çox da elə açıq ölkə deyil, amma indi fikir verin, birdən-birə humanist Avropa sözü bir yerə qoyub Birmadakı hadisələri pisləyirlər, buddist rahibləri dəstəkləyirlər. Gör ha, Şərqin bütün ölkələrində dinçi rejimləri hakimiyyətə gətirmək Qərb üçün prinsip məsələsinə çevrilib. Səbəbini bilirsiniz, cahil insanları otarmaq asandı axı. Sosialist düşərgəsi dağılandan sonra dünyanın yenidən bölüşdürülməsi gündəmdədir. Məqamdı, kim nə qapdı-qapdı. Köhnə imperiyalar da öz köhnə müstəmləkələrini ələ keçirmək istəyindədirlər. Soyuq müharibə öz yerini qaynar münaqişələrə verib. Görünən də budur ki, yeni bir qüdrətli güc formalaşana qədər dünyada sakitlik olmayacaq. Bir dövlətin, yəni Sovet İttifaqının siyasi xəritədən silinməsi görün nə qədər faciələr yaratdı. İndi hardasa üsyan, qiyam sözünü eşidirsizsə, bilin, arxasında hansısa böyük ölkə böyük pullar xərcləyir. Dünya dönüb olub qiyamçı. Saymıram, özünüz bilirsiniz. Dəstək olmasa, qiyamçı nə qələt qırar? Dəstəyi də məlumdu kim verir. Mənə çox maraqlıdı, Gürcüstandakı olayların sonu nə olacaq, kim qalib gələcək- Rusiya, yoxsa Amerika? Amma bizim bu doğma Qafqaz evimiz yaxın zamanlarda zülmdən qurtaracaq kimi görünmür. İndi bütün postsovet respublikaları "Arşın mal alan" filmindəki Tacir Əsgərin durumundadırlar. İki qoçu tapançanı dirəyib , biri deyir oxu, o biri deyir oxuma. Uzaqdan da Avropa Birliyi züy tutur. Amma deyəsən bizim Qəbələ RLS-i həmin filmdəki matişka kimi baş qarışdıracaq vasitədi. Kim qazanacaq? Yəni bizlik bir şey yoxdu, amma heç olmasa od-alovdan qurtula bilsəydik, yaxşı olardı. Yəqin ki, Bakı-Yerevan-Yerevan-Bakı marşrutu ilə yüksək səviyyədə təşkil olunmuş ekskursiyalar da buna xidmət edir. Yolları açıq olsun (Dünya Bankı öz pulumuzdan bir az versəydi yolları təmir edərdik).\nBir neçə il əvvəl Türkiyədə də buna bənzər bir olay olmuşdu. Dövlət həbsxanadakı xaosu yatırtmaq üçün ordunun gücündən istifadə etdi. Türkiyə cəza evlərində dustaqları siyasi görüşlərinə görə təsnif eləyib göndərirlər F tipli, A tipli, E tipli həbsxanalara. İzah eləyim, məsələn, solçu düşüncəli, kommunist düşüncəlilər bir tərəfə, PKK-çılar bir tərəfə, milliyyətçilər bir tərəfə. Bizdən fərqli olaraq oralarda ideya naminə cinayətlər də törədilir. Belə olan halda hər qrup öz həbsxanasında toplaşıb əqidə yoldaşlarını başına yığır, dövlət içində dövlət yaradır. Və hökumətin nümayəndələrini də həbsxananın içinə buraxmırlar. Günlərin bir günü Türkiyə Cümhuriyyəti ayıldı ki, cəza evlərini dövlətin yox, canilərin qanunu idarə eləyir. Məcbur oldu ki, əməliyyat keçirsin. Həm ordudan, həm də o biri tərəfdən böyük tələfatlar oldu. Dövlətə etiraz edib aclıq eləyənlər də, bu aclıqdan ölənlər də oldu. Demək istədiyim odur ki, oralarda hər hansı aksiya keçirəndə qarşılarında bir məqsəd, bir ideya olur. Bu məqsəd, ideya naminə ölənlər də olur (təbii ki, xaricdən dəstəklənmək şərtilə). Bizim isə nə içəridə, nə çöldə hərəkətlərimizin heç bir izahı yoxdur. Amma bizdə də o vaxtkı olayı hardansa idarə eləyirdilər, həbsxanada qiyam eləyib rəisin başqası ilə əvəz olunmağını tələb edirdilər. Deməli, üsyan, etiraz buna görə imiş. Bir rəisin başqasıyla və yaxud da bir generalın digəriylə əvəz olunması nə vəd verir? Və onların əvəzlənməsi bizim içəridə və dışarıda vəziyyətimizi nə dərəcədə dəyişir? Avropadan gələn komissiyalar həbsxanamıza baxıb bəyənir, bəyənmir... Avropa demişkən, biz hələ müəyyən edə bilməmişik avropalıyıq, yoxsa asiyalıyıq. Bir tərəfdən ombudsman varımızdı, ucundan-qulağından avropalıya oxşayırıq. Bir tərəfdən də həmin o ombudsmanın ilgilənməli olduğu sahələrdəki vəziyyətlə əsl asiyalıyıq ki, durmuşuq. Bir vaxtlar bir rus filminə baxmışdım, Rusiyadan getmə birisi əlləşib-vuruşub Hollandiyada həbsxanaya düşməyə çalışır, axır nail olur. Həbsxana nə həbsxana! Bizim villalarda həmin şərait yoxdu. Bilyard stolu, basketbol meydançası, kamerada kondisioner, televizor. Bütün bunlar bizim evlərimizdə də var deyə bilərsiniz, amma işlətməyə işıq yoxdur. Bu avropalılara izah eləyən də yoxdur ki, biz öz evimizin içində onlar kimi yaşamırıq ki, həbsxanada da onlar kimi yaşayaq. Onlar gəlirlər-gedirlər, biz cəza evlərini təmir edirik, səviyyəsini qaldırırıq, onlara çata bilmirik. Bəlkə bizim başbilənlərimiz həyat səviyyəmizi, maaşımızı qaldırsınlar. İyirmi manatlıq telefon oğurladığına görə, kiminsə çantasını qapıb qaçdığına görə və bu kimi xırda-xırda cinayətlərə görə ora düşənlərin sayı azalsın. Kiminsə ata-anasına, kiminsə özünə işləyib zəhmətiylə pul qazanmaq imkanı yaratsınlar. Bəlkə də onda böyük-böyük həbsxanalar tikməyə ehtiyac olmayacaq. Və Avropadan gələn komissiyaların qarşısında da tər tökməli olmayacağıq. O vaxt yadınızdadı, həbsxanadakı qiyamçılar dama çıxıb etiraz edirdilər. Onda fikirləşdim ki, hər rəisindən narazı dama çıxsa, onda gərək bütün məmləkət dama çıxsın.\n... Bu Birmamı, Myanmamı deyilən ölkə Himalay dağlarına yaxın yerdədi. Himalay dağlarına "dünyanın damı" deyirlər. Ən uca zirvə Comolunqma (Everest) bura aiddi. Bu dağlar da Asiyadadır. Asiyanın da günü-güzəranı məlum, bir tərəfdə bombalar partlayır, bir tərəfdə xəstəliklər tüğyan eləyir, bir tərəfdə də qiyam-üsyan. Bu məzlum qitənin əhalisi öz həyatından razıdırmı? Dünyaya bütün səmavi dinləri bəxş edən, elmi, mədəniyyəti bəxş edən Asiya həm də "dünyanın damı"na sahibdi. Küçələrə tökülüb özününküləri qırmaqdansa, BMT-yə gedib uzun-uzadı nitq söyləməkdənsə dünyanın damına çıxıb şikayət eləsələr necə olar? Dünyanı yönətənlərə yox, zatən bu şoular onların rejissorluğuyla baş tutur. Bütün külli-aləmin sahibi də var axı, bəlkə eşidər?


Lavrov Suriya mǝsǝlǝsindǝ ABŞ-nı sǝrt dillǝ tǝnqid edib | TRT Azerbaycan\nLavrov Suriya mǝsǝl...\nLavrov Suriya mǝsǝlǝsindǝ ABŞ-nı sǝrt dillǝ tǝnqid edib\nLavrov Vaşinqton rǝhbǝrliyinin Әsǝdi vǝzifǝdǝn kǝnarlaşdırma siyasǝtinin terror tǝşkilatı DEAŞ-la fǝal şǝkildǝ mübarizǝ edilmǝsinǝ mane olduğunu iddia edib.\n04.08.2015 ~ 21.06.2020\nQǝtǝrin paytaxtı Dohada görüşlǝr keçirǝn Rusiyanın Xarici İşlǝr naziri Sergey Lavrov Suriya mǝsǝlǝsindǝ ABŞ-nı sǝrt dillǝ tǝnqid edib.\nBu vǝziyyǝtin beynǝlxalq hüquqa zidd olduğunu qeyd edǝn Lavrov bildirib ki, Vaşinqton rǝhbǝrliyinin bu mövqeyinǝ görǝ DEAŞ vǝ Әl Nusra ilǝ mübarizǝ etmǝk mǝqsǝdilǝ beynǝlxalq bir cǝbhǝ qurulması qeyri-mümkündür.\nSuriya rǝhbǝrliyinǝ dayaq olmağa davam edǝcǝklǝrini bildirǝn Lavrov Ağ ev sözçüsünün “Әsǝdǝ qarşı müxalifǝti dǝstǝklǝmǝk üçün yeni addımlar atılacaq”sözlǝrinin dǝ qǝbul edilmǝz olduğunu söylǝyib.\nSergey Lavrov Dohada Sǝudiyǝ Әrǝbistanının Xarici İşlǝr naziri Adil ǝl-Cubeyr vǝ HӘMAS-ın liderlǝrindǝn Halid Meşal ilǝ görüş keçirib. Lavrov Meşalı Moskvaya dǝvǝt edib.


İlyas İsmayılov hadisənin şokundadır - Partiyadan AÇIQLAMA\n20 sen 2018, 09:29\n“İlyas İsmayılovun oğlunun qətli ilə bağlı gecədən məlumatı var. Hələ də hadisənin şokundayıq”. Yeniavaz.com xəbər verir ki, bunu modern.az-a Ədalət Partiyasının sədri, sabiq millət vəkili, eks-nazir İlyas İsmayılovun oğlu Etimad İsmayılovun qətlə yetirilməsindən danışarkən partiyanın Aparat rəhbəri Mütəllim Rəhimli deyib.\nO vurğulayıb ki, hadisənin təfərrüatları ilə bağlı dəqiq məlumat yoxdur: “Qətl Türkiyədə törədilib. Türkiyə mətbuatından məlumatları izləyirik. Cinayət işi açılıb və qətli törədən şəxsin yaxalandığı barədə məlumat yayılıb. Polis araşdırmanı davam etdirir. Hadisə ötən gecə saatlarında baş verdiyindən ətraflı məlumat əldə etmək imkanımız olmayıb”.\nM. Rəhimli bildirib ki, İlyas İsmayılov və ailəsi hazırda Azərbaycandadır:\n“Hazırda dəfn işlərinə hazılrlıq görülür. Güman ki, bu gün mərhumun nəşi Azərbaycana gətiriləcək. Etimad İsmayılovun qətli ağır hadisə olduğundan hamımız sarsılmışıq”.\nQətlin baş vermə səbəblərinə gəlincə, M. Rəshimli mərhumun və ailəsinin hansısa şəxslərlə ədavətinin olmadığını diqqətə çatdırıb:\n“İlyas müəllimin və ailəsinin də şübhələndiyi, anlaşılmazlıq yaşadığı şəxslər olmayıb. Əgər hər hansı problem olsaydı, bu barədə əvvəldən məlumatımız olardı”.\nQeyd edək ki, azərbaycanlı iş adamı Etimad İsmayılov, İstanbuldakı ofisində silahlı hücuma məruz qalıb. Başından 2, sinəsindən 1 güllə ilə yaralanan İsmayılov xəstəxanaya çatıdırılsa da həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. Silahlı hücumu törətdikdən sonra hadisə yerindən qaçan digər azərbaycanlı iş adamı, sabiq polis rəisi Gözəl Dəmirov artıq polis tərəfindən saxlanılıb.\nAzərbaycanın tanınmış dövlət və ictimai-siyasi xadimi İlyas İsmayılov ölkənin keçmiş baş prokuroru və ilk ədliyyə naziri olub. Hüquq elmləri doktoru, professor İ.İsmayılov həm də keçmiş millət vəkilidir.\n26 sen 2020, 00:09 198\nDaha 2 gün Bakı, Sumqayıt və Abşeronda ictimai nəqliyyat işləməyəcək\n25 sen 2020, 23:29 247\n“Biz daha 25 il oturub torpaqların danışıqlar yolu ilə həllini gözləməyəcəyik” - Məhərrəm Əliyev\n25 sen 2020, 23:00 290\n“Abşerondan kənara çıxmayın!” - Səfirlikdən ABŞ vətəndaşlarına xəbərdarlıq\n25 sen 2020, 20:25 389\nMingəçevirdə parkda yaşayan ailə haqqında yazdığımız yazıya Nazirlik əməkdaşlarından reaksiya\n25 sen 2020, 20:05 276\nBu quruma daha bir səlahiyyət verildi\n25 sen 2020, 19:53 254\nAzərbaycanda elektron qolbaq daşıyan məhkumların sayı AÇIQLANDI\n25 sen 2020, 19:15 330\nAkif Qurbanova yeni vəzifə verildi\n25 sen 2020, 18:33 311\n25 sen 2020, 18:20 316\nElçin Sadıqovun fərdi vəkil kimi fəaliyyəti ləğv edilir\n25 sen 2020, 18:10 340\nGömrük Komitəsi 300 dollarlıq limitlə bağlı ən çox verilən sualları cavablandırıb\n25 sen 2020, 18:02 214\nƏli Əhmədov: "Sosial şəbəkələrin fəaliyyəti ilə bağlı hüquqi tənzimləmə mexanizmlərinin yaradılması zərurətdir”\n25 sen 2020, 17:52 287\nTibb Universitetində yüksək vəzifəyə YENİ TƏYİNAT


Azərbaycan Antikorrupsiya Akademiyasının Büro üzvü\nAzərbaycan Antikorrupsiya Akademiyasının Büro üzvü seçildi\n18:36 17 Dekabr 2013 Oxunub : 766\nTailandın Banqkok şəhərində Beynəlxalq Antikorrupsiya Akademiyasının təsis olunması haqqında müqaviləyə tərəf dövlətlərin II Assambleyası keçirilib. Tədbirdə müqaviləyə tərəf olan 29 dövlətin və 11 müşahidəçi dövlətin yüksək səviyyəli nümayəndə heyətləri, eləcə də nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar iştirak ediblər.\nAPA Assambleyada Azərbaycanı vergilər nazirinin müavini Sahib Ələkbərovun başçılıq etdiyi, Vergilər Nazirliyi, Baş Prokurorluq və Azərbaycanın Avstriyada yerləşən beynəlxalq təşkilatlar yanında Daimi Nümayəndəliyinin əməkdaşlarının daxil olduğu nümayəndə heyəti təmsil edib.\nAssambleyanın açılışında Tailandın Korrupsiyaya qarşı Mübarizə üzrə Milli Komissiyasının prezidenti Panthep Klanarongran və Beynəlxalq Antikorrupsiya Akademiyasının icraçı direktoru Martin Kreutner çıxış ediblər. Çıxışlarda Akademiyanın inkişafı ilə bağlı görülən işlərdən və gələcək planlardan danışılıb, qısa müddət ərzində təşkilatın beynəlxalq nüfuzunun nəzərəçarpacaq dərəcədə artdığı, Akademiyanın BMT Baş Assambleyası yanında müşahidəçi statusu alması bağlı prosedurların yekunlaşmaqda olduğu vurğulanıb.\nS.Ələkbərov Azərbaycanda korrupsiyaya qarşı mübarizə sahəsində həyata keçirilən islahatlar, beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətləri barədə məlumat verib. O bildirib ki, Azərbaycan hökuməti korrupsiyaya qarşı mübarizənin vacib elementi kimi vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsinə və onların əlçatan olmasına xüsusi önəm verir. Buna misal olaraq, Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar Agentliyinin ASAN xidmət mərkəzlərinin fəaliyyəti, onların xidmətlərindən, eləcə də Azərbaycanın vergi orqanlarının elektron xidmətlərindən yararlanan vətəndaşların sayının gündən-günə artdığı göstərilib.\nS.Ələkbərov deyib ki, vergi xidmətində tətbiq edilmiş yeni informasiya texnologiyaları sayəsində vergi ödəyiciləri ilə iş prosesləri tamamilə elektronlaşdırılıb: “Bu da vətəndaş-məmur təmaslarının minimallaşdırılmasına və korrupsiyaya zəmin yaradan halların aradan qaldırılmasına xidmət edir”.\nAssambleyada həmçinin təşkilatın inkişafı üzrə aidiyyəti orqanların hesabatları dinlənilib, Rusiya, Avstriya və Antikorrupsiya Akademiyasının təqdim etdiyi üç qətnamə layihəsi geniş müzakirələrdən sonra qəbul edilib. Növbəti il üçün Assambleyanın rəhbər orqanı olan Büroya seçkilər keçirilib, nümayəndəsi Büroya üzv seçilmiş beş ölkədən biri də Azərbaycan olub.\nQeyd edək ki, Beynəlxalq Antikorrupsiya Akademiyası 2010-cu ildə Avstriya Hökuməti, BMT-nin Narkotiklərə və Cinayətkarlığa qarşı Mübarizə Ofisi və Avropa Saxtakarlıq Əleyhinə Təşkilatının birgə təşəbbüsü ilə təsis edilib. 53 dövlətin üzv olduğu bu beynəlxalq təşkilat antikorrupsiya sahəsində bilik və təcrübələrin artırılması, antikorrupsiya sahəsində təhsil, tədris, şəbəkənin yaradılması, əməkdaşlıq və akademik axtarışlar sahəsində müstəqil mərkəz kimi fəaliyyət göstərir.\nÖtən müddət ərzində Akademiya beynəlxalq antikorrupsiya hərəkatına öz töhfələrini verib, korrupsiyanın qarşısının alınmasında hökumətlər, qeyri-hökumət təşkilatları və ictimaiyyətin geniş təbəqələri ilə sıx əməkdaşlıq edib. Hazırda Akademiya korrupsiyaya qarşı mübarizə və şəffaflığın artırılması üzrə əsas beynəlxalq platforma kimi çıxır edir. / APA\nPaytaxtda yaşayış binasının dam örtüyü yanıb


Öd kisəsi xəstəliklərinin müxtəlifliyi | Sağlamlıq Ən Böyük Xəzinəmizdir\nÖd kisəsi xəstəliklərinin müxtəlifliyi\n09 Sentyabr 2016\tHəzm sistemi\n571 Oxumalar Öd kisəsi xəstəliklərinin müxtəlifliyi\n1. Xroniki kalkulyoz xolesistit.\nXroniki kalkulyoz xolesistitin kliniki şəkli saşsız xolesistitin kliniki şəklinə yaxındır. Xəstəlik özünü aşağıdakı simptomlarla biruzə verir:\n– sağ qabırğa altında intensiv ağrılar\n– palipasiyada öd kisəsinin qıcıqlanması.\nXəstəlik bir-neçə gün ərzində artan mülayım ağrılarla özünü bəlli edir. Öd daşı xəstəliyinin kəskin və xroniki kalkulyoz xolesistitin kəskinləşməsi mərhəlsinin diaqnostikası anamnestik məlumatlara, obyektiv müayinələrin nəticələrinə, laborator və instrumental müayinə metodlarına əsaslanaraq qoyulur.\n2. Ödün fiziki-kimyəvi dəyişiklikləri.\nBu mərhələ zamanı öd daşı xəstəliyinin diaqnostikası duodenal zondlamada alınan kisə ödünün müayinəsinin nəticələrinə əsaslanır. USM-in də nəticələri diaqnozun qoyulmasında rol oynayır. Ödalma zamanı aşağıdakılar aşkar edilir:\n* Müayinədə xolesterinin miqdarının artması, fosfolipidlərin və xolatoxolesterin əmsalının azalması aşkar edilir.\n* Ödün mikroskopiyasında çoxlu miqdar xolesterin, kalsium bilirubinat kristalları tapılır ki, bu da ödün kolloid davamsızlığına dəlalət edir.\n* USM müayinəsi zamanı ödün qeyri-həmcinsliyi, kiçik amplitudlu ultrasəs siqnalları törədən hissəcikləri aşkar etməyə imkan verir.\n3. Daşdaşıyıcılıq mərhələsi.\nXəstəliyin bu stadiyasının diaqnozu rentgenoloji (xolesisto və xolangioqrafiya) müayinənin və USM-in nəticələrinə əsaslanaraq qoyulur.\nMüalicə həm cərrahi, həm də dieta ilə aparılır. Müalicə metodunun seçilməsi xəstəliyin ağırlıq dərəcəsindən və mərhələsindən asılıdır.\nDietoterapiya zamanı xəstələrə xəstəliyin bütün mərhələlərində kalorili və xolesterinli qidalar istisna olmaqla gün ərzində 4-6 dəfə qidalanma məsləhət görülür. Xəstələrə hisdə qızardılmış qidalar, piylər, kəskin və ədviyyatlı qidalardan uzaq durmaq tapşırılır. Xəstələrə bitki yağlarından istifadə etmək məsləhət görülür. Öd sancıları zamanı 2-3 gün aclıq verilir.\nDaşdaşıyıcılıq mərhələsi fosfolipidlər kolloid Öd kisəsi xəstəliklərinin müxtəlifliyi xolatoxolesterin xroniki kalkulyoz xolesistit\t2016-09-09\nloading... Əvvəlki Qarındakı yağları əritmək üçün bitki çayları\nSonrakı Sidikdə zülalın təyini


Azərbaycanda koronavirusdan sağalanların sayı yoluxanlardan 505 nəfər çox olub\nDekabrın 19-da Azərbaycanda koronavirus infeksiyasından 4210 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 3705 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb.\nNazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın məlumatına görə, COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxan 42 nəfər vəfat edib.\nHazırkı dövrədək ölkədə 199 127 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib. Onlardan 135 462 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 2175 nəfər vəfat edib. Aktiv xəstə sayı 61 490 nəfərdir.\nÖtən müddət ərzində 2 049 239 test aparılıb. Bugünkü test sayı isə 17 931-dir.


NEFT-QAZ SƏNAYESİ ÜÇÜN RƏQƏMSAL ƏKİZLƏRİN KONSEPTUAL MODELİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri\nNEFT-QAZ SƏNAYESİ ÜÇÜN RƏQƏMSAL ƏKİZLƏRİN KONSEPTUAL MODELİ\nNeft-qaz şirkətləri karbohidrogen ehtiyatlarının strukturunun pisləşməsi, enerji resurslarının qiymətinin dəyişkənliyi və kəskin ucuzlaşması şəraitində rəqabət üstünlüyünü qorumaq üçün Sənaye 4.0 texnologiyalarının tətbiqinə ümid edirlər. Sənaye 4.0 yanaşması əsasında yaradılan “Neft və qaz 4.0” konsepsiyası da son 2-3 ildə şirkətlərin gündəliyindədir. “Neft və qaz 4.0” hələlik ilkin mərhələdədir və onun baza texnolgiyalarından biri kimi rəqəmsal əkiz texnologiyası böyük diqqət çəksə də, onun neft və qaz əməliyyatlarına dəyər əlavə etmək üçün necə istifadə edilə biləcəyi ilə bağlı bir sıra anlaşılmazlıqlar qalmaqdadır. Rəqəmsal əkiz – real fiziki obyektin (mədənin, quyunun, avadanlığın və ya infrastruktur elementinin), məhsulun və ya prosesin virtual prototipidir, onun əsas mahiyyəti rəqəmsal verilənlərin toplanması və fiziki obyektin monitorinqi, idarə edilməsi və qəbul edilmiş qərarların optimallaşdırılması üçün istifadəsindən ibarətdir. Rəqəmsal əkizlərin bir sıra sənaye sahələrində uğurla tətbiq edilməsinə baxmayaraq, neft-qaz sənayesi bu texnologiyanı yalnız indi mənimsəməyə başlayır və bununla bağlı bir sıra məsələlərin həlli aktuallaşır. Bu işin məqsədi neft-qaz sənayesi üçün rəqəmsal əkiz modelinin qurulması problemlərinin analizi və rəqəmsal əkizlər üçün ümumiləşdirilmiş konseptual modelin işlənməsidir. Neft-qaz sənayesində rəqəmsal əkizlərin tətbiqi informasiya texnologiyalarının və əməliyyat texnologiyalarının inteqrasiyası məsələsi kimi analiz edilir. Rəqəmsal əkizin təklif edilmiş modelinə daxil olan verilənlərin menecmenti sistemi, virtual obyekt və vizuallaşdırma sisteminin komponentləri ətraflı təsvir olunur. Verilənlərin, proseslərin və virtual obyektə daxil olan modellərin idarə edilməsi üçün mərkəzləşdirilmiş sistemlər istifadə edilir. Modellər maşın təlimi vasitəsilə öyrədilir, həmçinin ekspertlərin və oxşar rəqəmsal əkizlərin biliklərindən də yararlana bilərlər (səh.41-51).\nAçar sözlər: neft-qaz sənayesi, rəqəmsallaşma, rəqəmsal transformasiya, rəqəmsal əkiz, rəqəmsal mədən, maşın təlimi, IoT.


Jil Delözdə Fəlsəfə və Kino Münasibəti – Baku Research Institute\nhal-hazırda Türkiyənin Ondokuz Mayıs Universitetində fəlsəfə ixtisası üzrə magistr təhsili almaqdadır.\nƏvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, kino fəlsəfəsi demək bir film təhlili və ya bir film haqqında şərh yazmaq demək deyil. Hətta filmin mövzusu fəlsəfi bir mövzu ola bilər, amma bu yenə o demək deyil ki, filmi təhlil etmək bir kino fəlsəfəsidir. Bir film izlədikdən sonra hamının o film haqqında bir fikri ola bilər, hətta o film haqqında çox yaxşı şərh də yazıla bilər. Amma bütün bunlar bir film izləmək, film haqqında bir fikrə sahib olmaq, film haqqında şərh yazmaq kino fəlsəfəsi ilə məşğul olmaq demək deyil. Bəs onda tam olaraq kino fəlsəfəsi nədir? Niyə kino və fəlsəfə? Kino fəlsəfəsi deyə biləcəyimiz bir disiplin ancaq Delözdən sonra ortaya çıxdı. Kino düşüncəni hərəkət və zaman imicləri (images) ilə əlaqələndirən fəlsəfi bir fəaliyyətdir. Yəni kino fəlsəfəsi bir növ imicin düşüncə ilə əlaqəsinin təhlilidir. Delözün kinoya fəlsəfi fəaliyyət deməsi o deməkdir ki, kino özündə bir sənətdir, amma fəlsəfi yaradıcılığı olan bir sənət. Başqa cür ifadə etsək, kinodakı fəaliyyət fəlsəfi bir fəaliyyətdir. Çünki Delözə görə fəlsəfə məfhumlarla, kino isə imiclərlə düşüncəni hərəkətə keçirdir. Amma kino eyni zamanda fəlsəfə kimi imiclərlə məfhumlar istehsal edir. Bu o deməkdir ki, Delözə görə kino fəlsəfə kimi bizə məfhumlar təqdim edir, düşüncəni fəaliyyətə keçirdir və zehni aktiv bir pozisiyaya salır, bir növ düşüncəyə şəkil verir və ona görə də fəlsəfi bir fəaliyyətdir. Qısaca belə deyə bilərik ki, kinonun fəlsəfə ilə paralelliyi, kinonun fəlsəfə kimi məfhum icad edə bilməsindən irəli gəlir.


Əsgərovun oğlunun “atdığı” şəxslərin siyahısı yayıldı – adlar və məbləğlər – Xural qəzeti\nƏsgərovun oğlunun “atdığı” şəxslərin siyahısı yayıldı – adlar və məbləğlər\nXural Yazıldığı tarix 6 Mart 2017\nSiyahını verən mənbə bildirir ki, bu dəstə insanların etibarından istifadə edərək külli miqdarda “pul atma” işi ilə məşğul olur: “Rahib Hüseynov “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-də mühüm posta-beynəlxalq yükdaşımalar idarəsinin rəisi vəzifəsinə gətiriləndən sonra Elnarın “qara işləri”ni görməyə başlayıb. Bundan əlavə, Rahib Hüseynov qayınatası, hazırda “Azəravtoyol servis ASC”-nin müavini Əvəz Qocayevə də pul “atıb”. Əvəz Qocayev də kürəkəninin bu əməllərini biləndən sonra qızını rəsmi olaraq ondan boşatdırıb. İndi isə həbs olunan Rahib və Emin Hüseynovların valideynləri övladlarının günahsız olduğunu sübut etməyə çalışırlar. Halbuki onların övladları haqsız cəza çəkmir, bu işdə yerində olmayan yeganə məsələ A.Əsgərovun oğlunun hələ də azadlıqda qalmasıdır. Ölkə prezidenti dəfələrlə məmur övladları barədə çıxışlarında onların qudurğanlıqlarından danışır. Görünən odur ki, prezidentin dediklərinin Arif Əsgərova, oğlu Elnar Əsgərova heç bir aidiyyatı yoxdur”.\n1. Bakıda “Viana Kənan” kimi tanınan Kənana (kecmiş iqtisadi inkişaf nazirinin bacısı oğlu) – 4 milyon dollar.\n2. Masallılı iş adamı “Hacı Mazan”ın oqlu İsmayıla – 2,5 milyon dollar.\n3. “Yevrey Elsun” kimi tanınan iş adamına – 1 milyon.\n5. Kecmiş rektor, hazırkı deputat Əhliman Əmiraslanovun qaynı oğlu, Bağırov Vüqara – 3.5 milyon dollar.\n6. Türkiyə Respublikasının Səməd adlı vətəndaşına-1 milyon dollar. Elnar və xalası oğlunun dəstəsi türk iş adamının pulunu Qazaxızstan-Türkiyə-Rusiya dövlətlərinə taxıl daşıma adı altında alıblar.\n7. Atakan adlı daha bir türk vətəndaşı – 40 min dollar\nMəsələ ilə bağlı yazıda adları keçən şəxslərin də mövqeyini işıqlandırmağa hazırıq.


Oqtay Şirəliyev vəzifədən gedir?... » Azərbaycan İnformasiya Agentliyi\nBəzi xəbər saytlarında səhiyyə naziri Oqtay Şirəliyevin vəzifəsindən azad olunacağı ilə bağlı informasiyalar dərc olunub. İddia olunur ki, dünən Prezident Administrasiyasına çağrılan nazir bu gündən etibarən məzuniyyətə çıxıb.\nYayılan xəbərlərdə Oqtay Şirəliyevin ilk məzuniyyət günü iş otağını boşaltdığı və şəxsi əşyalarını daşıdığı qeyd olunur.\nModern.az-ın əməkdaşı xəbərlə əlaqədar Səhiyyə Nazirliyi ilə əlaqə saxlayıb. Nazirliyin Mətbuat xidmətindən bildirilib ki, nazirin istefası və ya vəzifəsindən azad edilməsi barədə hər hansı informasiya yoxdur:\n“Hər hansı bir nazir vəzifəsindən azad olunanda, bu barədə Prezidentin rəsmi saytında sərəncam dərc olunur”.\nAvropa Parlamentinin komitəsi Gürcüstan üçün viza rejiminin ləğvinə dair sazişi təsdiqləyib\nTürkiyə möhtəşəm raketini sınaqdan keçirdi\nZarafata bənzər qadağa: Dövlət başçısı bunu da etdi\nMSK-ya hesabatı verməyən partiyaların adları məlum olub


SEO xidməti ana səhifə | xi̇dmətləri̇mi̇z | seo xidməti\nSEO xidməti barədə məlumatdan öncə, "SEO nədir" sualına cavab vermək istərdik. SEO termininin ingiliscə açıqlaması "Search Engine Optimization" olub, ana dlimizdə mənası, axtarış motorlarının optimallaşdırılmasıdır. Daha sadə dildə desək, veb saytınızın istifadəçilərin axtarış zamanı yazdığı açar sözlərə uyğun axtarış nəticələrində tapılması və ilk sıralarda çıxması üçün edilən bir əməliyyatdır.\nSEO xidmətinin əsas məqsədi veb saytınızın, istifadəçilərin axtardıqları açar sözlərə uyğun ilk sıralarda çıxması və veb saytınıza trafikin artırılmasıdır. Əgər veb saytınızın uyğun açar sözlərdə ilk sıralarda çıxmasını istəyirsinizsə, mütləq ya SEO komandası qurmalı ya da kənardan SEO xidmeti almalısınız. Unutmayın ki, dünyada sürətlə gedən rəqəmsallaşma, sizin öz biznesinizi həm rəqəmsala daşımağa, həm funksional veb sayta sahib olmağa, həm də SEO xidməti almağa məcbur edir və ya edəcək. Əgər veb saytınız varsa, elə isə gecikmədən SEO xidmeti almağa tələsin.\nSEO xidməti zamanı nə edirik?\nBizdən SEO xidmeti sifariş etdikdə, ilk öncə veb saytınızı audit və analiz edirik. Saytınızda mövcud olan boşluqları aşkar edərək, onların həlli istiqamətində xüsusi strategiya hazırlayırıq. Daha sonra müştərilərinizin sizi rahatlıqla axtarış zamanı tapması üçün uyğun açar sözləri araşdırırıq və tətbiq edirik. SEO xidməti olaraq xidmətlərimiz üç istiqamətdə davam edir:\nOn-page SEO xidməti\nVeb saytın təməlinin yaradılması ilə bağlı görülən işlərin hamısına On-page SEO deyilir. Bu prosesdə bəzi peşəkar SEO alətlərindən istifadə edilir. Veb saytın texniki səhvləri və veb-sayt performansı Ahrefs, Deepcrawl, Botify, Semrush, Ubersuggerts və s. kimi alətlərlə yoxlanılır. Bu yoxlamalar nəticəsində bəzi təkmilləşdirmə tətbiqləri icra olunur. On-page SEO-nun əsas məqsədi Google tərəfindən veb saytın daha yaxşı başa düşülməsini təmin etmək, yəni onu daha asan indeksləşdirmək və Google-a gün ərzində vebsaytda daha çox səhifə taramasına imkan verməkdir.\nOff-page SEO xidməti\nVeb saytın Off-page SEO xidmeti hissəsində texniki problemləri həll etdikdən sonra imic və avtoritetin artırılması işinə Off-page SEO deyilir. Off-page SEO araşdırmaları ilə, etibarlı mənbələrdən backlinklər əldə edərək, veb saytın Google-ın gözündə nüfuz qazanması mümkündür. Bu geri keçidlər saytları zirvəyə daşımaq və Google-un gözündə daha çox prestij qazanmaq adı olan şirkətlərə tövsiyə olunur.\nTexniki SEO xidməti\nSayt ziyarətçiləri üçün axtarış sisteminin optimallaşdırılması üçün veb səhifənin sürətli və texniki cəhətdən düzgün olması vacibdir. Veb səhifənin texniki təkmilləşdirmə üçün uyğun olan hissələrinin müəyyən edilməsi və lazımi təkliflərin paylaşılması texniki optimallaşdırma adlanır. Bu, veb səhifənin yükləmə sürəti performansı, sayta giriş sürəti, fayl ölçüləri, CSS və HTML xətaları verən hissələr və pozulmuş keçidlərin hesabatı deməkdir.\n*SEO xidməti rəsmi müqavilə əsasında həyata keçirilir və SEO xidmeti, saytdan asılı olaraq minimum 6 ay davam edir.\nSEO xidməti zamanı SEO alətlərindən istifadə\nSEO xidmeti zamanı işə daha peşəkar yanaşaraq SEO alətlərindən istifadə edirik. İş prosesində rəqib analizi, sektordakı rəqabət və açar sözlərin analizi üçün Semrush alətindən, Backlink, SERP, rəqib analizləri üçün Ahrefs SEO alətindən, rəqib qarşılaşdırması, SERP sıralamasını incələmək üçün Moz RANK-dan, saytdakı linklərdə olan xətaları görə bilməmiz və aradan qaldırmağımız üçün, title, meta tag, H tagları kimi elementləri görə bilməmiz üçün ScreamingFrog alətindən, istifadəçi analizi üçün Google Analytics, Yandex Metrica, Hotjar kimi bir çox SEO alətlərindən istifadə edirik.\nSEO xidməti, veb saytınızdan reklamsız qazanc əldə etməyinizə kömək edir.\nSEO, məzmununuz haqqında axtarış edənlərin sizi tapa bilməsi üçün Google və ya oxşar axtarış sistemlərində veb saytınızın açar söz mövqelərini artırır. Fokus açar sözünüz axtarış nəticələrində yüksək yer tutduqda, nəzərəçarpacaq dərəcədə orqanik trafik artımının şahidi olacaqsınız. Orqanik trafikin artması həm gəlirinizi artırır, həm də reklam xərclərinizi azaldır.\nSEO xidməti yol xəritəsi\nVeb saytınızın təhlil və analiz edilməsi\nRəqib saytların SEO analizi və təhlili\nAçar sözlərin təyin edilməsi\nUyğun SEO strategiyasının hazırlanması\nVeb saytınızda olan texniki nasazlıqların aşkarlanması və aradan qaldırılması\nSaytın əlaqəli olduğu sahəyə uyğun 1 SEO əsaslı bloq yazının (razılaşmaya görə dəyişə bilər) yazılması\nBacklink analizi və link yerləşdirilməsi\nOn-page, Off-page SEO və Technical SEO işlərinin görülməsi\nNəticələrin analiz edilməsi\nAylıq SEO xidməti hesabatı\nSEO xidmeti zamanı atacağımız addımlar:\nHədəf auditoriyasının müəyyənləşdirilməsi\nAçar söz təhlili: SEO xidməti verərkən ən şox diqqət etdiyimiz nüanşlardan biri sektora görə, hədəf auditoriyası üçün uyğun yüksək axtarış həcmi olan açar sözlərə diqqət yetirərək, müvafiq açar söz təhlili aparmaqdır. Saytın məzmunu optimallaşdırılır və URL strukturları müəyyən edilmiş açar sözlərə uyğun olaraq yenilənir.\nRəqib analizi: Sektordakı rəqiblərinizi araşdıraraq, müəyyən bir müddət içərisində orqanik trafikinizdə böyümə, orqanik trafikin büdcənizə müsbət əks olunması və axtarış nəticələrində düzgün açar sözlərlə görünmə hədəflənir.\nSektor Analizi: Rəqib analizinə uyğun olaraq sektorun SEO rəqabət dərəcəsi araşdırılır və hədəflər buna uyğun olaraq müəyyən edilir.\nKontent optimallaşdırması: Hədəf auditoriyanıza uyğun və yüksək həcmli açar sözlər ehtiva edən ziyarətçi dostu kontentlər, SEO dostu kontent olaraq təyin edilir və veb saytınızda yerləşdirilir.\nMobil uyğunluq, telefon və planşet ekranlarına görə avtomatik olaraq veb saytların tənzimlənməsidir. Mobil uyğun veb sayt dizaynı, asanlıqla mobil telefon və ya tablet kimi kiçik ekranlı cihazlarda istifadə edilə bilər. Mobil uyğun saytlar, digər saytlardan daha yüksək ziyarətçi axınına səbəb olur. Buna görə də, veb saytınızın mobilə uyğun olması üçün çalışırıq.\nMüntəzəm yoxlamalar: Edilən tənzimləmələrin bir proqram problemi və ya bir yenilənmə ilə pozulması mümkündür. Bu səbəbdən layihə, mütəmadi olaraq müəyyən fasilələrlə yoxlanılır.\nData nəzarətləri: Açılış səhifələri, ən çox ziyarət edilən səhifələr, orqanik trafik artımı, yeni istifadəçi artımı kimi məlumatlar, aylıq və illik dövrlər üçün analiz edilir; Aylıq və ya mövsümi olaraq müqayisəli olaraq da araşdırılır.\nİstifadəçi təhlili: Saytdakı istifadəçi davranışı optimallaşdırma ilə bağlı detallı məlumatlar verir. Bu səbəbdən də istifadəçi analizinə uyğun olaraq optimallaşdırmalar edilir.\nOrqanik trafik, satışlarda necə əks olunur?\nSEO, digər marketinq fəaliyyətləri ilə asan inteqrasiya səmərəliliyi və çevrilməni artırır.\nSEO xidmeti ile axtarış nəticələrinin ön sıralarında mövqelənmə, daha çox müştərinin markanı tanımasına və etibar etməsinə imkan verir.\nİstifadəçinin əsasən diqqət mərkəzində saxladığı məhsulları vurğulayaraq, konversiyanı artırmaq məqsədi daşıyır.


Aeroportlar Belarus, viza məlumat kitabları Belarus, viza məlumatları Belarus online / Tickets.az\nBelarus ölkəsinə uçuş üçün bütün aviaşirkətlərdən sərfəli qiymətə aviabiletlər\nAviabiletlər / Belarus\nBelarus ölkəsinə aviabiletlər\nUcuz aviabiletlərin qiymətlərini müqayisə edin, sonra isə bilavasiitə Tickets.az saytında Belarus təyinat məntəqəsinə təyyarə bileti bron edin. Sizin sadəcə uçuş istiqamətini, tarixi, səyahət edəcək sərnişin və uşaq sayını qeyd etməniz kifayətdir. Bundan sonra sistem Belarus ölkəsinə aviabilet almaq üçün bütün mövcud variantları sizə təklif edəcəkdir.\nŞirkətimizin saytında həmişə təyyarələrin Belarus ölkəsinə və Belarus ölkəsindən həm birbaşa, həm də transfer ilə olan uçuş cədvəlləri mövcuddur. Yeni texnologiyalardan istifadə edərək zamanla ayaqlaşın - Belarus ölkəsinə onlayn aviabilet almaq çox asandır!\nBelarus ölkəsinə təyyarə bileti neçəyədir\nBelarus ölkəsinə aviabiletin qiyməti asılıdır:\nBelarus ölkəsində hansı şəhərlər məşhurdur?\nBelarus ölkəsində ən məşhur şəhərlər: Minsk.\nBelarus ölkəsinə ən ucuz uçuş hansı şəhərlərdəndir?\nBelarus ölkəsinə ən ucuz uçuş Bakı 293 AZN şəhərindəndir.\nMüştəri xidmətinə mesaj göndərmək üçün istifadəçi seansının unikal identifikatoru: 2206345301


Şuşada şəhid olan Zaurun Antalyadakı iş yoldaşlarından duyğu dolu sözlər - FOTOLAR\n21 noy 2020, 10:25\n2019-cu ildə Antalyanın Kəmər rayonunda yerləşən otellərdən birində animator kimi çalışan Zaur Dövlətov bu il sentyabrın 27-də müharibənin başlaması ilə Türkiyədə işlədiyi otelə gedib, dostları, iş yoldaşları ilə vidalaşır. Daha sonra könüllü olaraq Azərbaycan Ordusuna qatılmaq üçün müraciət edir. Nəhayət 5 oktyabrda orduya qatılır.\nYeniavaz.com xəbər verir ki, Zaur Dövlətovla bağlı Türkiyə mətbuatında yazı yayımlanıb. Həmin yazıda Türkiyədəki iş yoldaşlarının Zaurla bağlı xatirələri yer alıb.\nZaur Dövlətov 2019-ci ildə Türkiyədə yerləşən 5 ulduzlu otellərdən birində işə başlayır. Qısa vaxtda, səmimiyyəti və təmiz qəlbi ilə bütün iş yoldaşlarının sevimlisinə çevrilir. Zaur müxtəlif səbəblərdən bir müddət oteldəki işlərinə fasilə verir ancaq iş yoldaşları ilə münasibətləri o qədər yaxşı idi ki, tez-tez görüşür, söhbət edirlər.\nNəhayət sentyabrın 27-də müharibənin başlaması ilə Zaur iş-gücünü atıb könüllü olaraq orduya qatılmaq qərarına gəlir. Bu səbəblə yenidən işlədiyi otelə qayıdıb, köhnə dostları ilə vidalaşır və söz verir ki, əgər sağ qayıtsa növbəti sezonda yenidən onlarla birlikdə işləyəcək. Otelin idarə heyətinin sədri Mustafa Kılıç həmin anları belə xatırlayır:\n“Dedim Zaur hara gedirsən, qal bizimlə işlə. O isə cavab verdi ki, torpaqlarımız işğladan azad edilir. Müharibəyə qatılmalıyam. Nə qədər israr etdimsə xeyri olmadı. Sağ-salamat qayıdarsa 2021-də gələcəyini bildirdi”\nMüharibəyə qatılan Zaur Dövlətov bir çox döyüşdə iştirak edir. Nəhayət ən son Şuşa uğrundakı döyüşlərə də qatılır. Noyabrın 9-da, atəşkəsə bir gün qalmış ağır yaralanır. Təcili xəstəxanaya çatdırılsa da Zaur 12 noyabrda şəhid olur. Bu xəbəri eşidən oteldəki iş yoldaşları gözyaşlarına boğulur. 5 ulduzlu otelin idarə heyətinin sədri Mustafa Kılıç Zaur haqqında bu sözləri yazır:\n“2019-dan şirkətimizdə işləyib, hər kəs tərəfindən çox sevilən təqdir edilən, həqiqi bir Azərbaycan türkü idi. Hər kəsin işinə yardım edər, heç kəsin qəlbini qırmazdı. Təmiz qəlbli qəhrəman biri idi.\nZaurun ən yaxın dostlarından biri də otelin məlumat mərkəzində çalışan Anastasiya Selutina idi. O, Zaurla iki il əvvəl tanışdığını deyir:\n“2 il əvvəl eyni otelə iş üçün gəlmişdik. Çox yaxşı, təmiz qəlbli biri idi, yaxşı dost idi. İndi danışmaqda çətinlik çəkirəm. Bir yerdə işləmişik. Nə vaxt istəsək bizə kömək edirdi. Ailəsi həqiqətən çox yaxşı bir insan yetişdirib. İki ay əvvəl bizə gəlmişdi, onu görəndə çox sevinmişdim. Uzun-uzun söhbət etdik. Yenə bizimlə işləməsini mən də təklif etdim amma o başqa yol seçdi. Növbəti sezonda gələcəyini bildirmişdi. Müharibəyə gedəndə məna mesaj yazdı. İndi göz yaşlarımı saxlaya bilmirəm”.\n15 iyn 2021, 13:17 165\n15 iyn 2021, 13:16 156\n15 iyn 2021, 13:11 168\n15 iyn 2021, 13:05 168\n15 iyn 2021, 12:53 173\n15 iyn 2021, 12:31 206\n15 iyn 2021, 12:10 222\n15 iyn 2021, 11:58 175


Ana səhifə / İQTİSADİYYAT / Fərdi uçot sistemində hesabı olanların sayı artıb\n11 May 2018, 14:28 / OXUNUB: 207\t/ İQTİSADİYYAT\nBu ilin aprel ayında Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun fərdi uçot sistemində əlavə olaraq 18 970 nəfərə uçot dövründə daimi (dəyişməz) sosial sığorta nömrəsi ilə fərdi şəxsi hesab açılıb.\nHəmin şəxslərin hər birinə sığortaolunan kimi uçota alındıqlarını və onlar üçün fərdi şəxsi hesabın açıldığını təsdiqləyən sosial sığorta şəhadətnaməsi rəsmiləşdirilib. Vətəndaş fərdi şəxsi hesabında onun üçün məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi nəticəsində gələcək pensiya təyinatı üçün pensiya kapitalı toplamaq imkanı əldə edir.\nNəticədə vətəndaşların fərdi uçot sistemində iştirakı stimullaşdırılmaqla, sistemin əhatə dairəsi getdikcə genişlənir. Bu müsbət tendensiyanın davamı olaraq,\nSistemdə qeydiyyatda olan sığortaolunanların sayı 1 may 2018-ci il tarixinə ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 154 779 nəfər artaraq 3 626 942 nəfərə çatıb.\nBununla yanaşı, sığortaolunanların fərdi şəxsi hesablarında toplanan sığorta kapitalının hər il indeksləşdirilərərk artırılması da təmin olunur.\nƏmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin "Sığortaolunanlara məlumatların verilməsi" elektron xidməti isə vətəndaşlara fərdi şəxsi hesablarında yığılmış pensiya kapitalları barədə məlumat əldə etmək, onlar üçün məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi prosesinə nəzarət etmək imkanı verir./milli\n“Rahat” marketlərdə alıcılar necə aldadılır? – REPORTAJ\n17.03.2019, 16:26 / GÜNDƏM, İQTİSADİYYAT\n13.03.2019, 13:20 / GÜNDƏM, İQTİSADİYYAT\nYeni dünya nizamı: siyasət və idarəetmə\n12.03.2019, 16:10 / GÜNDƏM, HADİSƏ, İQTİSADİYYAT\n“Boşalt-yığ” əməliyyatından yığılan milyonlar - Gömrükdə sahibkarlara “ANBAR TƏLƏSİ”\n12.03.2019, 15:18 / GÜNDƏM, HADİSƏ, İQTİSADİYYAT\n06.03.2019, 01:41 / Özəl, İQTİSADİYYAT\n06.03.2019, 01:39 / Özəl, İQTİSADİYYAT\n19.02.2019, 01:12 / GÜNDƏM, Seçilmiş, Önəmli, İQTİSADİYYAT


30 Yanvar 2015 12:25\nSosial şəbəkələrdə aktivəm. Bir şey məni çox heyrətləndirir, adi bir məsələ müzakirə edərkən belə insanlarımız bir-birinin ətini sanki didməyə hazır olur. Xəyanət, qətl xəbəri, yaxud başqa hadisə ilə bağlı şərh yazarkən, adətən, “əşşi, bizim millətdən elə bu çıxar” deyirlər. Sanki millətimiz yaxşılıq etməyə qadir deyil... Fikirlərdən kin-küdurət, aqressiya tökülür.\nBəlkə də, biz özümüz günahkarıq. Yəni yazı əhli. Boz siyasət yazıları, kriminal, şou-biznes xəbərləri arasında cəmiyyətin problemlərini əks etdirən az-çox yaxşı yazılar itib-batır.\nYaxşı insanlarımız çoxdur, onlar aramızdadır. Bu gün yaxşılardan yazacağam.\nBiri elə oğlumun məktəb müəliməsi, sinif rəhbəri. Adını yazmayacam. Əminəm ki, bunu özü də istəməz. Çünki o, yaxşılığı təmənnasız edir. Reklam üçün yox.\nOğlumun məktəb yoldaşı var, şıltaq, qəşəng bir qızdır. Yaxşı oxuyur. Bir neçə ay əvvəl uşağın anası ağır xəstələndi. Məlum oldu ki, xərçəngə tutulub. Bu səbəbdən qızcığazın dərslərində geriləmə hiss olundu. Müəllimə buna görə uşağa əlavə dərslər keçdi, fərdi hazırlaşdırdı ki, yoldaşlarından geri qalmasın.\nAz sonra qızcığazın anası dünyasını dəyişdi. Uşaq xalasının ümidinə qaldı. Xalası isə qızı səhər məktəbə gətirə bilsə də, dərsdən sonra evə apara bilmirdi. İş vaxtı 6-da bitir, həm də yaşadıqları yer uzaqdır. Dərsdən sonra isə uşaq evlərinə tək gedə bilməzdi. Yaşı azdı, məktəbin yanından isə maşınların gur olduğu avtomobil yolu keçir. Uşağı, bəlkə də, internata qoyacaqdılar. Müəlliməsi icazə vermədi. İndi də hər gün dərsdən sonra şagirdini öz evinə aparır, yedirdir, qulluq edir, əlavə hazırlaşdırır.\nYalnız axşam 7-də uşağın xalası müəllimənin evinə gəlir və qızcığazı təhvil alır. Belə müəllimələrimiz var. Təmənnasız-filansız şagirdinə analıq edir.\nHaqqında danışmaq istədiyim digər yaxşı insan “Facebook” sosial şəbəkəsindən tanıdığım bir dostdur - Vüqar müəllim. Ziyalıdır. Bir müddət əvvəl dünyalar qədər sevdiyi qızını itirib. Qızın adı Nərmin idi. Leykoz kimi amansız xəstəliyə düçar olmuşdu. Tələbə idi, yaxşı oxuyurdu. Heyif ki, amansız fələk arzularını gözündə qoydu.\nVüqar müəllimin qızı ilə bağlı yazdığı ürəkparçalayan statuslarını çox oxumuşam. Həqiqətən də ağırdır. Valideyn üçün övladını itirməkdən ağır nə ola bilər? Amma çoxlarından fərqli olaraq, Vüqar müəllim ruhdan düşməyib.\nİndi qızının arzuladığı, həyata keçirə bilmədiyi fikirləri o, həyata keçirir. Xüsusən də kitab aksiyalarını.\nNərminin hətta məzarı üstə belə kitab rəfi qoyulub. Məzara baş çəkməyə gələnlər, lap təsadüfən bu məzarın yanından keçənlər də həmin rəfdən kitab götürüb, oxuya bilərlər.\nDünyadan köçmüş qızının ruhunu belə şad edir Vüqar müəllim - maarifçiliklə.\nTanıdığım daha bir yaxşı insan isə gənc biznesmendir. Kiçik yaşlarında Ağdamdan qaçqın düşüb. Bakıda yataqxanada məskunlaşıb. Sonradan Bakının ən böyük ticarət mərkəzlərinin birində alver etməyə başlayıb. Adətən, alverdə uğurlu olan adamlara “əlində naxışı var” deyirlər. Haqqında danışdığım gənc də belələrindəndir. Tezliklə, biznesini böyüdüb. Maddi imkanı yaxşılaşandan sonra Bakı ətrafından böyük torpaq sahəsi alıb. Əvvəlcə özünə ev tikib, daha sonra bir neçə ev tikərək yataqxanada ağır şəraitdə yaşayan həmkəndlilərinə pulsuz hədiyyə edib. Özünə söz verib ki, imkanı olduqca, yataqxanada qalan bütün köçkün kəndlilərini evlə təmin edəcək. Xeylisini edib də. İndiyədək də heç bir qəzetdə, saytda bu xeyirxah əməli haqda bir kəlmə yazmağa qoymayıb. Lazım bilməyib.\nBelə insanlarımız çoxdur. Yaxşılar haqda yazmaq lazımdır. Yaxşılar...


Göz yaşına QURBAN... YAZI Sportal.az - Ölkə və dünya futbolu ilə bağlı xəbərlər\nGöz yaşına QURBAN... YAZI\nAvqustun 23-ü girəndən “facebook”da əsas mövzu “Qarabağ” idi. Futbolun xəstələri də, bu idman növünə cüzi maraq göstərənlər də Danimarkadakı oyunu səbrsizliklə gözləyirdi. Uşağından qocasına, kişisindən qadınına, subayından evlisinə, 7-dən 77-yə “Qarabağ”ı düşünür, onun qələbəsini arzulayırdı. Hamı özünün məişət problemlərini unutmuş və sırf bu tarixi qarşılaşmaya köklənmişdi. Çoxları “Qarabağ” Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə vəsiqə qazansa, filan şey edəcəyini vəd edirdi. Günboyu bu ifadə dəb halını aldı. Küçələrdə bununla bağlı sorğu keçirənlər də var idi. Bir sözlə, hamı həsrətlə Kopenhagendəki matçın başlamasını gözləyirdi. Bir dəfə “Qalatasaray” həmin şəhərin həmin stadionunda – “Parken”də bizi sevindirmişdi. 17 il əvvəl “Cim-Bom” “Arsenal”ı məğlub edərək UEFA kubokunun sahibi olmuşdu. Həmin qələbəyə öz uğurumuz kimi sevinmişdik. Bu dəfə isə öz klubumuz bizə sevinc bəxş etdi...\nBudur, oyun başlayır. İlk dəqiqələr sakit keçir. Komandamızda start həyəcanı hiss olunmur. Bu çox yaxşıdır. Heç “Kopenhagen” də bütün qüvvəylə irəli atılıb, erkən qol vurmağa cəhd etmir. Bunun bir səbəbi də “Qarabağ”ın rəqibə boş zona verməməsidir. Cinahlar yaxşı bağlanır, nadir hallarda qapı qarşısına asma edilməsinə imkan verilir. Danimarkalılar bu asmaları standart vəziyyətlər, xüsusən də kornerlər hesabına edə bilir. Ancaq Jezniçakın transferindən sonra “2-ci mərtəbə”də daha yaxşı çıxış edən “Qarabağ” skandinavlara başla sevinmək imkanı vermir.\nDəqiqələr keçir, zaman lehimizə işləyir. Əhvalımızı korlayan yeganə məqam Geryenin zədələnərək oyunu tərk etməsidir. Onun yerinə Əfran meydana daxil olub. Ancaq bir neçə gün öncə çoxlarının lağ obyektinə çevirdiyi İsmayılov pis təsir bağışlamır. Yalnız bir epizodda qapımız qarşısında top itkisi az qala qolla nəticələnəcəkdi. Yaxşı ki, rəqib futbolçunun zərbəsi az fərqlə qapıdan aralı keçdi. Amma bu, Şehiçin səhvi yanında heç nə idi. Onsuz da ilk hissədə çoxlu qeyri-dəqiq hava ötürməsiylə əsəblərimizlə oynayan İbrahim 45-ci dəqiqədə heç bir ehtiyac olmadan uğursuz çıxışla hamımızı məyus etdi. Santander başla hesabı açır.\nFasiləyə məyus yollanırıq. Danimarkalılar isə sevinc içindədir. Bəlkə də “Parken”dəki əksər azarkeşlər özlərini növbəti dəfə ÇL-in qrupunda görür. Ancaq fasilədə Qurban Qurbanov yetirmələrini ruhlandırır. Onlara “yaxşı oynayırsız, siz burada tarix yazacaqsınız” deyir və sanki futbolçuların ikinci nəfəsi açılır. İkinci hissə başlayır. 1:0 hesabı oyunu əlavə vaxta daşıyacaq. Ancaq “Qarabağ” məsələni 90 dəqiqə çərçivəsində həll etmək fikrindədir. Miçel iki dəfə danimarkalıları həyəcanlandıra bilir. Bu, baş zərbələri qolumuzun yetişdiyini göstərirdi... Və həmin 63-cü dəqiqə. Miçel topu sol cinahla irəliləyən Ansiyə ötürür. “Kopenhagen”in müdafiəçiləri asma gözlədiyi məqamda Aqolli yerlə iti ötürmə verir. Topu ustalıqla saxlayan Ndlovu bütün Azərbaycana həyat bəxş edən qolu vurur.\nArtıq rəqibə qrupa düşmək üçün 2 cavabsız qol lazımdır. Düzdür, onlar çox keçmədən bu qollardan birini vurur. Ancaq ikincisini vurmaq müşkül məsələdir. “Qarabağ” ağılla müdafiə olunur. Qurbanov daha bir taktiki gediş edərək Əfranı Rəşadla əvəzləyir. Kapitanın varlığı komanda üçün çox şey deyir. Müdafiə xətti indi daha soyuqqanlı təsir bağışlayır. Sadıqov təcrübəsini işə salaraq bir neçə dəfə təhlükəli topları dəf edir. Oyundan çox saniyələrin gedişini izləyirik. Bizim üçün əzablı dəqiqələr aramla gedir. Sanki bir il keçir. Rəqibin hər təhlükəli hücumu bizi sanki 10 il qocaldır. Ancaq dəyərmiş... Və budur final fiti səslənir. Futbol tariximizin ən gözəl məğlubiyyətinə sevirik. Çünki illərdi gözlədiyimiz tarix yazıldı. O tarixi “Qarabağ” yazdı. O tarixi Qurban yazdı. Qurbanovun axan göz yaşları qələbənin dəyərini göstərirdi. Bu göz yaşlarını bundan əvvəl 2 dəfə də görmüşdük. Birinci dəfə baş məşqçi kimi ölkə çempionu olanda, ikinci dəfə Hollandiyada “Tvente”ni mübarizədən kənarlaşdırıb Avroliqanın qrupuna vəsiqə qazananda.\nTəbriklər, “Qarabağ”! Çox sağ ol, “Qarabağ”! Bizə bu sevinci bəxş etdiyin üçün sənə can QURBAN!!!\nHacı Mərdan / Newsport.az\nTarix: 24 Avqust [15:06]\n8 ay keçdi.. nəticə? QEYD\n20:17 "Səbail" Türkiyədə növbəti məğlubiyyətini aldı\n19:58 Super Liqa klubu "Sumqayıt"ı darmadağın etdi\n14:58 UEFA azərbaycanlı hakim-inspektoru ermənilərin oyununa saldı\n14:14 "Sabah" iki futbolçu ilə müqavilə imzaladı FOTOLAR\n13:51 "Qarabağ"ın 170 min avroluq transferi\n13:15 "Bavariya"nın baş məşqçisi: "Bizdən transfer etmək asan olmayacaq"\n12:49 Sane: "Lövlə aramızda problem yoxdur"\n12:12 Millimizin baş məşqçisi: "Futbolçular daim diqqətimizdə olacaqlar"\n11:52 Əliyar Ağayevə UEFA-dan təyinat\n11:11 Vüqar Əsgərov Latviyada növbəti qollarını vurdu\n10:24 "Qarabağ" "Bursaspor"un hücumçusunu transfer edir\n09:08 "Sabah"dan 3 yeni transfer FOTOLAR\n01:06 Şevçenko ilə yola davam\n00:53 PSJ-dən "Barselona"ya keçdi\n00:42 "Liverpul" qapıçısını satdı\n00:28 Millimiz "Qəbələ"yə qalib gəldi\n00:06 "Sabah" Türkiyə klubu ilə heç-heçə etdi\n18:25 "Qarabağ"ın "Kukesi" ilə oyunlar üçün heyəti SİYAHI\n17:55 "Qarabağ"ın rəqibi hücumçu transfer etdi\n17:10 Rail Məlikovla Bəxtiyar Həsənalızadə Bolu toplanışını dəyərləndirdi\n16:58 "Trabzonspor" iranlı futbolçu transfer etdi\n16:39 "Milan"da prezident dəyişikliyi\n16:16 Kante "Çelsi"ni PSJ-yə dəyişdi\n15:52 Araz Abdullayev Bundesliqa klubunda\n15:31 "Sabah" "Qarabağ"a qalib gəldi\n15:13 "Kukesi"nin "Qarabağ"la oyunlar üçün heyəti SİYAHI\n14:50 Premyer Liqanın debütantı "Beşiktaş"ın futbolçusunu transfer etdi\n14:14 "Kukesi" - "Qarabağ" hakim təyinatları açıqlandı


İsveç: əlili əlində tutan ölkə | Vahid Qazinin bloqu\n← İnsanına dəyər verməyən dövlət dağına, daşına, dərəsinə, düzünəmi dəyər verəcək?!\n“İslamda tolerantlıq varmı?” sualı İsveçdə →\nP.S. Sərgidən çəkdiyim bəzi fotolar:\nDərc olundu: Milli.az, Qaziler.az, Metbuat.az\nBu yazı Məqalələr içində dərc edildi və əlil, insan hüquqları, qocalar evi, İsveç modeli olaraq etiketləndi. Daimi bağlantını seçilmişlərinizə əlavə edin.