Stefan Tyczyna - ludzie o moim wierszopisaniu - Stefan Tyczyna - życie i twórczość\nDn. 2.12.2021 pod numerem 26 zamieszczono nowy wpis.\n/moderator: Krystyna Chudzińska- Lis/\n26) Audiobook z wybr. utw. poetyckimi Stefana Tyczyny - list prywatny od p. Jacka Świerka\n25) "AKANT" nr 10/2021, recenzja Zbigniewa Radosława Szymańskiego - "Życiołapka na nieczytających" ("WIERSZE DLA NIECZYTAJĄCYCH")\n24) Margo, list prywatny dot.wydanej w br. płyty CD z wyborem wierszy Stefana Tyczyny z lat 1980 – 2020 pt. "WIERSZE DLA NIECZYTAJĄCYCH"\n23)Witek Łukaszewski, list prywatny dot.wydanej w br. płyty CD z wyborem wierszy Stefana Tyczyny z lat 1980 – 2020 pt. "WIERSZE DLA NIECZYTAJĄCYCH"\n22)Lesław Nowara, list prywatny dot. wydanej w br. płyty CD z wyborem wierszy Stefana Tyczyny z lat 1980 – 2020 pt. "WIERSZE DLA NIECZYTAJĄCYCH"\n21)Jerzy Stachura /junior/, list prywatny dot. wydanej w br. płyty CD z wyborem wierszy Stefana Tyczyny z lat 1980 – 2020 pt. "WIERSZE DLA NIECZYTAJĄCYCH"\n20) Margo /wpis anonimowy, prywatna korespondencja/\n19)Zbigniew Radosław Szymański, list prywatny do Stefana Tyczyny /dot. treści opublikowanego AUDIOBOOKA/\n18)Jacek Świerk, list prywatny do Stefana Tyczyny /dot. treści opublikowanego AUDIOBOOKA/\n17)Sztukater.Pl - "Wesołe Wiersze I Smutne Fraszki" – Stefan Tycjan Tyczyna, autorka recenzji: Bacha85 (lipiec' 2019)\n16)Zbigniew Radosław Szymański, "Wiersze, które pomagają żyć...", AKANT - nr3/2019\n15)Jacek Świerk, LISTY do Stefana Tyczyny (maj - czerwiec'2018)\n14) Ludwik Filip Czech: PROSTO DO CELU (luty' 2017)\n13) Zbigniew Radosław Szymański: "Pomiędzy nami..." - życie czy poezja? O nowym tomiku wierszy poety emigranta Stefana Tyczyny myśli kilka (marzec' 2016; październik' 2016)\n12) Janina Szołtysek: Mój odbiór poezji Stefana Tyczyny- myśli poszarpane po lekturze tomiku "Niebieski Nieobecny" (maj' 2015)\n11 Krystyna Chudzińska- Lis: LIRYKA STEFANA TYCZYNY- POETY EMIGRACYJNEGO ( maj, 2011) oraz "POSŁOWIE" do tomu "Niebieski Nieobecny"(styczeń- sierpień' 2012)\n10) Piotr Gabriel Skorupa: O POEZJI STEFANA TYCZYNY (sierpień' 2013)\n9) Bożena Świrek: korespondencja, wypowiedź nt. wierszy Stefana Tyczyny (lipiec' 2013)\n8) Maria Kalczyńska: O tomiku "Pomiędzy światami" (luty' 2002)\n7) Piotr Roguski: Korespondencja nt. tomu "Niebieski Nieobecny" ( 2012) oraz "POSTSCRIPTUM" ( list z r. 2008)\n6) Ryszard Wojtyłło: NIEBIESKI (lipiec' 2013)\n5) Rajmund Czok: "POSTSCRIPTUM" To taka tam... poezja (2007)\n4) Rajmund Czok: Czym jest poezja Stefana Tyczyny? (2012)\n3) Grażyna Łobaszewska: O utw. Stefana Tyczyny "WIERSZ STATYSTYCZNY-POLICZONY"- z tomu "POSTSCRIPTUM" ( 2011)\n2) Andrzej K. z Mikołowa: Korespondencja Stefana Tyczyny nt. poezji z redaktorami "ANGORY"- Panem Markiem Koprowskim oraz Jego synem, Mateuszem; art. Rajmunda Czoka w "ANGORZE" ( 2004-2007; 2013)\n1) Peter Karl Sczepanek: Stefan Tyczyna, poeta górnośląski- notki do tomików: "WIERSZE WYBRANE i NOWE" ( 2003)" oraz"POSTSCRIPTUM"( 2007)\nAudiobook z wybr. utw. poetyckimi Stefana Tyczyny -\n- list prywatny od p. Jacka Świerka\nWitam, Panie Stefanie,\nPańska płyta to bardzo ciekawe dzieło: od projektu okładki, przez głos lektora i warstwę muzyczną, aż do samych już wierszy.\nNie jestem przeciwnikiem audiobooków. Rozumiem ludzi, którzy po całym dniu pracy, zmęczeni, słuchają, a nie czytają, albo wykorzystują każdą wolną chwilę (choćby w kolejce czy autobusie, pociągu) na podsłuchanie czegoś wartościowego, przecież jest coś takiego, jak tradycja ustna, i sama literatura zaczęła się od opowieści przy przysłowiowym ognisku.\nPozdrawiam i gratuluję z nutką zazdrości ;-)\nJacek Świerk, wieś Blizne, Podkarpacie, Polska.\n/zamieszczono dn. 02.12.2021/\nAKANT nr3/2019, recenzja Zbigniewa Radosława Szymańskiego - "Życiołapka na nieczytających"\nWiersze piszą już wszyscy. Kilka miliardów ludzi tworzy nowy gatunek człowieka – „Homo scribens”.\nCzy to jeszcze sztuka, czy tylko modny nałóg? Pytanie to dręczy niejednego, który niebieszczy papier długopisem, czerni wordem, czasami też książkowym drukiem. Dopadło także Tycjana Tyczynę, autora doświadczonego, który odpowiednie certyfikaty (przynależność do Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie) już zdobył. Chociaż ta elitarność zawodu, poświadczona przez przynależność do cechu trochę traci dziś na znaczeniu i słowa Nietzschego niekoniecznie się sprawdzają: „Nie dość mieć talent, trzeba mieć także wasze na niego przyzwolenie, nieprawdaż przyjaciele moi?”, to dobrze jest taki certyfikat w czasach zachwiania autorytetów, posiadać.\nGlobalizacja sztuki niekoniecznie wychodzi jej na zdrowie. Moda na bumelanctwo wśród autorów zmusiła i Tyczynę do bycia „trendy” i na „topie”. Dopada go nieróbstwo: „nowa pochodząca z Holandii filozofia moda styl i sposób na życie”. Wykorzystując fakt, że: „Wypisał się ołówek długopis pióro/ Skończył atrament i taśma w maszynie/ Zepsuł komputer i drukarka”, więc; „Znowu przestałem pisać”, czym „Ucieszyło się szczerze kilka poetek i kolegów „po piórze”/ Posmutniało sztucznie kilku krytyków i pochlebców” – On jednak nie zajął się bezpłodnym grafomanieniem, bo „bez weny i innej wymalowanej bajko-muzy”. Nie popadł w „W samotne liczenie chmur gwiazd lub po prostu patrzenie w sufit”, lecz porzuca dotychczasowy, nieskuteczny sposób zdobycia czytelników dla swojej twórczości. Wydaje płytę CD, audiobook, z wierszami wybranymi z 40 lat pisania (1980-2020) . Z lat w których Tyczyna nie tylko był poetą, ale jeszcze, co nie zawsze idzie w parze, pisał wiersze, dla tego: „Jednego procenta ludzi czytających (słuchających) tak zwaną poezję”.\nSkoro każdy wiersze pisze, nikt nie chce czytać, bo oczy są potrzebne do wybierania klawiszy w smartfonie, Tyczyna próbuje dotrzeć do odbiorcy czytaniem swoich wierszy przez aktora, Pawła Ciołkosza. Gdy podaż wierszy przewyższa ich popyt i przydałby się jakiś literacki Balcerowicz, zwalczył inflację, obcinając te kilkanaście zer poetyckich, Tyczyna szuka nowego sposobu dotarcia do czytelnika. W tym przypadku słuchacza, bo jak czytamy na okładce płyty, są to „Wiersze Dla Nieczytających”. Metaforycznie zdanie poety o tej właśnie przeważającej grupie ludzkiej populacji, ilustruje okładka płyty, ze zdjęciem rycerskiej części zbroi (przyłbica, szyszak? – jako pacyfista nie mam pojęcia), aluzyjnie wskazując nam wszystkim, którzy z czytaniem wierszy nie nadążamy za podażą, zakutym łbom własnej, nieprzetłumaczalnej na ludzkie języki poezji przetrwania, własną ograniczoność i rzucając koło ratunkowe.\nCzy może nim być ten rewolucyjny anons dopisany maczkiem na obrzeżu płyty?\n„Wszelkie Prawa Niezastrzeżone. Kopiowanie, Wypożyczanie oraz Publiczne Odtwarzanie Dozwolone A nawet Wskazane i Zalecane”,\nczytamy zdziwieni, bo przekornie narusza nasze przyzwyczajenia, że tylko sztuka należycie opłacona jest coś warta. Tyczyna dobrze już wie, że jest ona wtedy być może bardziej medialna, bo snobizm, chęć podłączenia się reklamodawców do jej przekazu, ale czy rzeczywiście trafia na swoich czytelników? Może jest pisana poezji elitarność? Tych kilku, co najwyżej kilkunastu odbiorców? Czy rzeczywiście zapotrzebowanie na poezję jest tak mizerne? Nie mam pewności. Wciąż wierzę, że chyba nie. W Trójmieście, gdzie przyszło mi spędzić całe życie, jest obecnie czynnych 500 poetów. Sam znam około 80-ciu. Przyjmując, że każdy z nich ma przynajmniej 30 czytelników swoich wierszy, to daje 15 tysięcy odbiorców. Oczywiście trochę naciągam, bo pewnie wielu ma czytelników tych samych, co i inni poeci, ale jakaś skala porównawcza jest.\nDobrze spisał się czytający te wiersze Paweł Ciołkosz, który czyta je ze zrozumieniem, bez niepotrzebnej, aktorskiej egzaltacji. Czyta trochę tak, jakby to były ważne wiadomości z radiowego dziennika. Bywa, że trudno mi połapać się, gdzie kończy się jeden, a gdzie zaczyna drugi, ale to dodaje im jakby nowego znaczenia, poszerzając ich jednostkowy zakres i możliwość interpretacji.\nMoże do zakutych łbów, takich do jakich nawiązuje zdjęcie z okładki płyty, gdzie na rycerskiej przyłbicy zamontowane są słuchawki jakiegoś odtwarzacza, łatwiej będzie się poecie przebić ze swoim przekazem? Wiersze powinno się przede wszystkim czytać. Próby ich przybliżenia przez dorabianie muzyki, przerabianie na piosenki, czy też czytanie przez autorów, względnie aktorów, moim zdaniem sprawdzają się w niewielkim stopniu. Wiersz trzeba przeczytać, przemyśleć, nosić z sobą w chlebaku, być może powtórzyć dawkę iniekcji? Wtedy jest szansa, że się przyjmie. Większość ludzi to wzrokowcy, co widzą tkwi w nich dłużej. Co usłyszą jednym uchem, zwykle drugim szybko uchodzi. Życzę autorowi, byś znalazł odbiorców słuchowców.\nZestaw, który autor dobrał, sam, czy też za radą życzliwej opiekunki artystycznej (opieka redakcyjna: Magdalena Kubista), to danie wysmakowane, świetnie oddające sedno poetyckich peregrynacji, fascynacji, zauroczeń. Zauważyłem, że Tyczyna dobrał na płytę te z wierszy, które korespondują z naszym wspólnym, pokoleniowym, młodzieńczym zauroczeniem. Pojawiają się więc gwiazdy rocka, jest nieodżałowany Jim Morrisom. Był taki czas (lata 70- 80), gdy wydawało się nam, że jesteśmy nieśmiertelni i mamy w sobie tyle siły, by przemeblować świat. Wielu z nas, nie chce wciąż uwierzyć, że była to utopia. To świat przemeblował nas. Zauważam, w tym zestawie okraszoną dobrotliwym humorem nostalgię za tamtymi czasami. Niestety, to „se ne vrati”. Warto jednak próbować. Sam wracam do tamtych czasów zaplatając moje ostatnie pięć kosmyków włosów w dredy i zakładając koszulę w kwiatki.\nZbiorek to reprezentatywny dla autora i cenny dla tych, którzy się z tamtym pokoleniem utożsamiają. To niemal 40 lat zmagań twórcy ze słowem, z nadzieją, że twórczość to najlepsza droga do zrozumienia własnego losu. Losu, którego pandemiczna nawałnica przekreślić mam nadziei nie zdoła. Z przyjemnością odnajduję w tych wierszach siebie, młodego zbuntowanego. Z dobrotliwym humorem podchodzę dzisiaj, po latach, do tych czasów. Tyczyna kreśli je już lat czterdzieści, więc miło jest obserwować jak i u niego młodzieńcza dezynwoltura ustępuje refleksji coraz to bardziej gorzkiej, jednak nie pozbawionej czarnego humoru i nadziei, że ten humor da się jeszcze ubarwić. Dzisiaj – obaj już to przeczuwamy – że rozstrzygnięcia ostateczne, jakich próbują dokonywać poeci młodzi, są niemożliwe, bo jak pisze autor w wierszu „Smutna fraszka” : podsumowując wszystko to, co stało się naszą dzisiejszą, zglobalizowaną rzeczywistością: „...wszystko to i tak do kupy/ Jest do ...”.\nTyczyna o tym już dobrze wie i śmieje się, bo nie do nas będzie należeć rozwiązywanie tego, czego nieświadomie podjęliśmy się przed laty ogarnięci weną twórczą i siłą zdolną przenosić góry. Tu na ziemi, „niebieski nieobecny” niewiele już może pomóc. „Byliśmy umówieni nad poziomem Nieba, a pod poziomem Piekła”, jak słucham w jednym z wierszy, a znaleźliśmy się pośrodku. Ów „pośrodek” często przewija się przez strofy. Gdzieś pośrodku sytuuje poeta siebie, myśląc, że to pozycja skąd lepiej widać. A to pozory. Stamtąd widać zaledwie to, co powierzchowne, pozłotę ulepioną dla naszych oczu. Maska (modne dzisiaj porównanie pandemiczne), pod którą, kto wie, co znajdziemy. Ale szukać trzeba. Mam nadzieję, że Tyczyna spróbuje sięgnąć głębiej i sam jestem ciekaw jego odkryć. Zwłaszcza, gdy „niebieski helikopter” odleci i radzić będziemy musieli sobie sami.\nWiersze Tyczyny to wiersze pozornego braku zaangażowania w opisywaną rzeczywistość. Wydają się często beznamiętnym opisem, kalką z gazet, czy też innych mediów. To jednak brak pozorny, bo za sarkazmem autora kryje się prawdziwa troska o naszą ludzką kondycję. Nawet, jeśli poeta wpisuje się w te „Reality show” – jak nasze czasy nazywa w wierszu „Pomiędzy światami” – jest tego show uczestnikiem. Czy tkwiąc pomiędzy jest w stanie obserwować lepiej siebie i nas? „Pół pełna dusza i głowa”, głodna tej drugiej połowy jeszcze nie tkniętej i tęskniąca za tą już skonsumowaną, zdana jest na ustawiczną bulimię. Głód sensu, w szeroko zastawionym szwedzkim stole bezsensu. W przypadku Tyczyny, jest to chyba choroba już nieuleczalna. Tego głodu nie zdoła zaspokoić.\nTen zbiór, to nie tylko ukazanie swoich zmagań z czterdziestoletnim wycinkiem losów świata, który przypadł poecie w udziale, ale i uchylenie rąbka tajemnicy, kto był dla niego tym Wergilim, wprowadzającym w infernum naszej codzienności. Styl wierszy przypomina często strofy Charlesa Bukowskiego. Różni obu poetów większa refleksyjność wierszy autora polskiego, którą amerykański gdzieś często gubi. Odnajduję echo dekadenckich wynurzeń poetów rocka ( Jim Morrison) i naszych „przeklętych”, outsiderów. Wspomina Tyczyna często ojców chrzestnych swoich wierszy: Andrzeja Bursę, Wojaczka, Ryszarda Milczewskiego-Bruno, Witkacego, Różewicza. Zawsze traktując ciepło, ale bez specjalnego zadęcia i namaszczenia. Raczej z odrobiną ironii i lekką nutą sarkazmu. Tyczynie łatwiej, on już zna dalszy ciąg tego, czego nie doczekali ci, w których wiersze zapatrzył się. Bliski jest jemu wielki niemiecki romantyk J. Goethe (czytany w oryginale-zazdroszczę!), który sprowadzony został z pomnika wieszcza do parteru i umieszczony na pomniku naszych pornograficznych czasów – wibratorze z sex shopu. Pomysł, by główkę owego urządzenia ukształtować na wzór głowy narodowego wieszcza, to naprawdę pomysł z jakiegoś panopticum głupoty i powszechnego rozpasania. Oburzać się? Grzmieć i piętnować? Po co, wszak autor wie dobrze, że większość społeczeństwa wierszy nie czyta i do zakutych łbów inaczej niż przez ironię nie da się przemówić. Obraca więc sprawę w żart. Wyobraźmy sobie siebie, krasnali ogrodowych, z owym wibratorem w ręku. Oglądanie siebie w krzywym lustrze daje lepszy ogląd własnej osoby niż obserwacja przez lustro weneckie. Tyczyna jest czułym, gdy trzeba i surowym, a bywa i złośliwym obserwatorem rzeczywistości i wszystkich jej wynaturzeń. To rzadka sztuka, ale i spora odpowiedzialność, by ukazując przysłowiową „krzywiznę banana”, nie popaść w nużący dydaktyzm. Jak na razie radzi sobie z tym dobrze, wzbudzając swoimi strofami ciekawość, a bywa i lekki uśmieszek, rozbawienia\nNierzadko tematem, tych wierszy jest erotyka, tak wyeksploatowana (może to dla niej jest literatura?) i wydawałoby się niemożliwa, by nie popaść w banał. Tyczynie się to udaje. Bywa dyskretny, gdy trzeba i gdy trzeba dosadny. Bywa przy tym realistą, a szkoda, bo to akurat temat, który wolałbym by autor przeniósł w świat fantazji. Po co mam kolejny już raz poznawać swoje dawne błędy i wstydzić się za nie? Naprawić niczego już i tak nie zdążę.\nDla nadania bardziej żwawego rytmu swoim frazom poeta nie stroni od szczątkowego, umiejętnie dawkowanego rymu. Czasem wręcz sięga po formę fraszki. I nie zgodzę się, by rym, jak piszą niektórzy krytycy „częstochowski”, był minusem. On tylko podkreśla humorystyczny wydźwięk niektórych wierszy. Umiejętne połączenie fraszki, a więc formy lżejszej, z wierszami takimi jak „Ojciec”, „Oczy Matki”, wskazującymi na wielkie możliwości wydobycia z tej głupawej magmy jaką jest świat, niepowtarzalnego liryzmu, dyskretnie ubarwione muzycznie przez zaproszonych do projektu muzyków: Adalbert Stencel-bas, Andreas Hassa-gitara, Georg Werner-perkusja, powoduje, że chociaż nie jestem słuchowcem, to wiele z myśli Stefana Tyczyny do mnie, zakutego łba czytającego już wyłącznie gazetki sklepowe, dotarło.\nPrzydarzyło się nam życie – czyli idąc tropem myśli legendarnego Steda – przydarzyła się nam poezja. Tyczyna tę myśl podejmuje i przenosi dalej, wyjaśniając niedowiarkom, proponując zagonionym, tę chwilę niebanalnej refleksji. Udowadnia, czasem stosując dowody „nie wprost”, z sarkazmem, nutką dobrotliwego humoru, ironią gorzką gdy trzeba, że to najlepsze, co mogło się nam przydarzyć Udowadnia, że nawet jeśli nadmiar wierszy prowadzi do ich dewaluacji, to jesteśmy w stanie ten inflacyjny nawis spożytkować i wbrew stwierdzeniu Adomo, do którego nawiązywał często wspominany przez poetę Różewicz, że: „ Po Auschwitz nie można pisać wierszy”, to nie tylko można, ale trzeba. Tej wiary Tyczynie zazdroszczę. „Bądź niemądry i pisz wiersze” jak usłyszałem w jednym z zamieszczonych na płycie utworów. Pisz autorze jak najwięcej. Nawet jeśli; „Niektórzy śmieją się gwiżdżą wołają / Że TY TO TYLKO TAKA TAM.../ poezja”. Pisz już może niekoniecznie spomiędzy, ale odważ się wejść poza ścianę blichtru, jaki wytwarzają wokół siebie obserwowane przez Ciebie podmioty i przedmioty. Spróbuj na jakiś czas być nimi, by lepiej zrozumieć siebie. I nas, konsumentów tanich uciech.\nTe 56 wierszy, wybór z 40 lat pracy literackiej, mogłyby zaistnieć też jako pozycja książkowa. Chętnie bym po nią sięgnął. Może warto, chociaż wiem, że to trudne, spróbować. Dodać jeszcze kilkanaście wierszy o trochę innej tonacji niż ta na płycie, w większości prześmiewcza i pozwolić nam, czytelnikom, jeszcze raz się nad nimi pochylić. By lepiej poznać siebie i autora? Bywaj poetą nie tylko zgorzkniałym, ale także tym z czasów swoich literackich początków, lirycznym – a że potrafisz, możemy przekonać się czytając (słuchając) wiersz „Oczy Matki”: Niech te Oczy Matki patronują naszej niewesołej, chociaż humorystycznej, egzystencji, bowiem zawsze: „Pod szczytami domami/ Czarne niebieskie stawy/ Nad lustrem kałuż/ W oknach Oczy Matki”.\nTwórczość Tyczyny godna jest by trafić do zakutych i nie zakutych łbów. Warto też, by jej ciekawe, aforystycznie niekiedy zwięzłe strofy upowszechnić, spowodować, by „zbłądziły pod strzechy”. Autor skąpym nie jest, o czym świadczy wspomniany już dopisek na obrzeżach płyty... Nie bądźmy skąpi i my. Wybierzmy się do sieci EMPiK, przez którą płyta jest rozprowadzana, a nawet jeśli trud to finansowy dla nas zbyt wielki: „Kopiujmy, przegrywajmy”. Dzielmy się poezją z innymi, a dobro to wróci do nas pomnożone stokrotnie.\nPozwólmy się złapać w tę zastawioną przez poetę „życiołapkę”, pamiętając jednak, „kopiując, odtwarzając, pożyczając”, że gdzieś tam głodny autor traci siły bez codziennej porcji porannej kawy i bułeczek z masełkiem. Bądźmy więc hojni dla poety, tak jak i on jest hojnym dla nas.\nStefan Tycjan Tyczyna, Wybór wierszy z lat 1980-2020 (audiobook), Warszawa 2021, Wydawnictwo Soliton\nZ wielu powodów dzień wczorajszy był dniem dobrym dla mnie - jednym z nich zaś była możliwość wysłuchania Pana płyty.\nTeraz mogę z adekwatną do świadomości odpowiedzialnością powiedzieć raz jeszcze: dziękuję!\nPo pierwsze: dziękuję za pomysł, by poezję dostarczyć do uszu własnych. Gratuluję oryginalnego pomysłu, niezbędnej konsekwencji i kompleksowej, profesjonalnej pracy nad tym dziełem.\nPo drugie: dziękuję za zarazem przyjemnie zaskakujący, jak i energetyzujący wstęp, który wyrządził mi wiele przyjemności. Rock i poezja to połączenie hipnotyzujące. :)\nPo trzecie: dziękuję za wybór, zaproszenie do współpracy oraz samo zaangażowanie pana Pawła Ciołkosza, którego głos jest piękny, zmysłowy, a interpretacja tak ciekawa, bogata, dynamiczna, że w zasadzie staje się wokalem dla niesłyszalnej muzyki.\nPo czwarte (last but not least): dziękuję za ów "potrójny ekshibicjonizm", Panie Stefanie. :) To bardzo ciekawe, inspirujące i relaksujące spojrzeć na świat przez pryzmat Pana obserwacji, doświadczeń i wiedzy, którymi dzieli się Pan w formie "udźwiękowionej" poezji. Ponad sentymentalizm preferuję humor i erotyzm, a Pan uraczył mnie tymże w odżywczej dawce. :)\nZ całej mocy życzę Panu dzieł kolejnych - podobnych i lepszych, zawsze zaś satysfakcjonujących i zjednujących Panu jednako Czytających i Nieczytających. :)\nZ serdecznością i pozdrowieniami,\n/03.08.2021, opubl. 06.09.2021/\n23) Witek Łukaszewski:\nSalve Panie Stefanie:)\nPrzepraszam, że dopiero teraz odpisuję, ale byłem-jestem bardzo zakręcony na moją muzykę i na chwilę wylądowałem na planecie Ziemia;)..i nadaję do Pana:)\nPrzejrzałem Pański tomik i posluchalem plyte…zacne słowa i dobrze postawione.\nRzeczywiście …interpretacje pana Pawła Ciolkosza zmieniają postrzeganie Pańskich słów.\nBardzo dobry wybór interpretatora.\nA teraz wiadro zimnej wody…..:)\nNie do przyjęcia jest dla mnie podkład muzyczny!\nJak to mawia mój kolega Jurek Styczyński z Dżemu, któremu dałem do posłuchania fragment Pańskiego tomu…muzyka z dupy!!!\nPoprosiłem go, bo wielki muzyk i gitarzysta, a nie chciałem krzywdzić Pana moją opinią. Ale on to potwierdził…Ci panowie grają „o siedmiu zbójach”, w ogóle nie zwracając uwagi na słowo, a Słowo jest najważniejsze.\nSzkoda, że nie zwrócił się Pan do mnie. Ja się w tym specjalizuję wręcz…moja muzyka jest bardzo ilustracyjna.\nNiech Pan posłucha mojej płyty „12 godzin” i (niedługo…koniec lipca) nowej „12 Spojrzeń”…to są obrazy malowane dźwiękiem.\nSorry za szczerość, ale bardzo mi ten podkład przy Pańskiej poezji przeszkadza.\nŻyczę wielkiej weny twórczej Panie Stefanie:)…proszę walczyć o kolejne słowa i skreślać niepotrzebne. Jest Pan ciekawym Człowiekiem, a to dzisiaj rzadkość!\nDrogi Panie Stefanie,\npłyta wysłuchana. Pana wiersze brzmią bardzo dobrze, z przyjemnością ich się słucha. Na początku wydaje mi się tylko, że zbyt ostry był podkład muzyczny, nie za bardzo pasujący do tonacji tych wierszy. No i fajnie by było choć kilka wierszy wysłuchać w interpretacji autora. Niemniej i pomysł i realizacja - bardzo fajne, szczerze gratuluję.\nLesław Nowara – SPP Katowice\n/z dn. 14.07.2021, publ. 04.09.2021/\nOstatnio dużo bełkotu trafia i mi w "ręce". Zatem z dobrym uczuciem wysłuchałem Twoich wierszy. Sporo z nich pamiętałem. Dobre wiersze się bronią, więc człowiek, który je czytał, nie musiał trafić w moją dusze. Kilka wierszy przeczytał prawdziwie poetycko, ale większość, słuchający raczej odbiera jak prozę, a nawet felieton. Szkoda - dla mnie szkoda, bo może innym to nie przeszkadza. I niech tak będzie. Twoje wiersze nie są łatwe, są nawet prozatorskie, wolę więc sam robić pauzy, wyciszać, a kiedy trzeba - świętować. No ale nic, jest płyta, są wiersze i podoba mi się ten wybór. Wiesz, kiedy czytałem i analizowałem Twoje wiersze - odbierałem Twój własny styl i przekaz. Naczytałem się tych wierszy w życiu, zatem wiem o czym mówię. Ale słuchając płytki, ostro mi poszło Bukowskim. Może tak jest, ale ja wolę zostać przy swoim myśleniu. Jeśli chodzi o oprawę muzyczną, to dobra jest. Szkoda tylko, że tak mało jej wypuścili między wierszami. Pogratuluj Muzykom.\nJerzy Stachura – “Junior”\nImpresje: poezja zanurzona w życiu (życie w poezji?), czerpiąca z codziennych obserwacji, doświadczeń, spotkań; czasem w roli pamiętnika, eseju, listu... wbudowanych w formę wiersza. Bohater-narrator (podmiot liryczny) jest odważny - lub tak ciekawy - i szczery - lub tak niewinny - by przekraczać granice tabu; to lubię w nim najbardziej. To nie są wiersze minimalistyczne, ale w tym strumieniu słów jest Pan autentyczny. "Wszyscy kibicują słabszym ale chcą być z wygranymi", "Taniec zwycięstwa i śmierci / Od wschodu do zachodu księżyca", "Potem znowu zapłoną liście / I trochę więcej świec..." - pamiętam te wersy za ich oryginalność, igraszkę z kontekstem, aforyczność.\nDla mnie, Panie Stefanie, jest istotne, co "autor miał na myśli", bo w tym jest odpowiedź na to, kim jest lub był, jak żyje lub żył. To zbliża mnie do określenia, czy mogę mu/jej ufać jako swego rodzaju interlokutorowi, czy mogę wierzyć w autentyczność jego/jej doświadczeń i wniosków, wziąć je pod osobistą rozwagę, zgłębiać, polemizować. Poezja to może być właśnie piękny dialog pomiędzy dwojgiem ludzi, którzy nigdy się nie poznali lub nawet znając się - nie znali.\nDziękuję Panu za tę rozmowę. :)\nZ wyrazami szacunku i pozdrowieniami – MARGO\nZbigniew Radosław Szymański:\ndziękuję za płytkę CD. Dużo w niej ciepłej ironii, właściwej Twoim wierszom, takie dobrotliwe spojrzenie na naszą niedoskonałość i jednocześnie jej apoteoza.Świadomość własnych(własnych, czyli ludzkości) grzechów,spowiedź z nich, ale bez błagania o rozgrzeszenie, bo czyż świadomość własnych grzechów, nie jest już sama w sobie rozgrzeszeniem? Prostota poetyckich epifanii uświadamiająca nam, czytelnikom "całą jaskrawość" naszej codzienności. Odnaleźć piękno w tym, co nas często razi, denerwuje, lub obezwaładnia swoją banalnością, to zdarza się tylko prawdziwym poetom. Jeśli miałbym Stefanie porównywać Twoją poezję z czymkolwiek, to oprócz porównania z twórczością rockowych bardów(Morrison), porównałbym Twoją poezję z prozą Hrabala. Potrafisz, tak jak i on,wydobyć elementy humoru z tego, co wydaje się nam karą i wprawić w osłupienie swoją zuchwałością Ober Klawisza.\nJeżeli tego wszystkiego nie napisałem dotychczas w recenzjach Twoich tomików, to znaczy, że nie umiem już czytać Twych wierszy tak dobrze, jak czytający je na płytce Paweł Ciołkosz.Dzięki niemu i jego interpretacji mój geriatryczny, ograniczony umysł, odnalazł w Twojej poezji nowe tropy.Dzięki Wam za te kilkadziesiąt minut ze stuprocentowym samogonem przepędzonym z zacieru życia,\nz pozdrowieniami- Zbigniew Radosław Szymański\nPrzesłuchałem Pana audiobook.\nBywa Pan kąśliwy i liryczny, ze zmysłem obserwacji, ma Pan poczucie humoru. Rażą mnie rymy częstochowskie, znane już gry w słowa, wtedy nie widzę w tym nie poezji, ale protestsong, co dla miłośników mocnego uderzenia w perkusję i w struny gitary elektrycznej jest ciekawe. Trudno dziwić się temu ze względu na Pana zainteresowania muzyczne... Czuję dryg do pisanie tekstów piosenek.\nMucha z wiersza o wieczorku autorskim rewelacja i autoironia cenna, także w utworze o krytykach.\nReporterski dryg też jest widoczny. Część rzeczy jest rozwlekła, to raczej dziennikarstwo.\nWulgarne i sprośne opisy trudno się słucha, z drugiej strony, to relacja naocznego świadka.\nPodmiot mówiący, choć nie ma złudzeń, to ożywia się i gaśnie, to znów uśmiecha się i gorzknieje. Człowiek rozczarowany z błyskiem sarkazmu w oku, skopany, raz zrezygnowany, zaraz pełen gniewu, na bank to nie jedząca hot-dogi i zapatrzona w serial ameba. Poeta? Świadomy przemijania i przekłuwający balon nadęcia bokser, który zamiast rękawic ma ostre słowa.\nJacek Świerk, Podkarpacie\nMiejsce opublikowania recenzji - str. www:\nSZTUKATER.PL : Wesołe Wiersze I Smutne Fraszki – Stefan Tycjan Tyczyna\nAutorka recenzji: Bacha85\n„Wesołe wiersze i smutne fraszki” to już ósmy tomik wierszy Stefana Tycjana Tyczyny, dla mnie jednak było to pierwsze spotkanie z tym autorem. Ponieważ lubię fraszki a i zawsze staram się dać szansę współczesnej poezji postanowiłam sprawdzić, czy wrażliwość literacka utworów Tyczyny będzie zgodna z moją.\nW tomiku znajdziemy zarówno wiersze, jak i fraszki, którym autor przewrotnie nadał określone cechy. Wierszom, kojarzącym się raczej z nostalgicznym i refleksyjnym nastrojem przydano przymiotnik „wesołe”, niezbyt adekwatny w zestawieniu z utworami zawartymi w publikacji. Fraszki z kolei określono jako „smutne” co również nie jest zgodne zarówno z samą naturą tego gatunku literackiego jak i z tym, co w zbiorze zaprezentował czytelnikowi Stefan Tycjan Tyczyna. Zarówno jedne jak i drugie są mocno refleksyjne, co nie stoi w sprzeczności z naturą fraszek, a jest wręcz emblematyczne dla wierszy. Lektura prawie każdego z zawartych w tomie utworów zmusza do przemyśleń, każe się zastanowić nad poruszonym tematem. Czy zostało to zrobione w miniaturce w postaci dwuwersowej fraszki, czy też rozwinięte w pełny wiersz.\nUtwory zawarte w ósmym tomiku wierszy Stefana Tycjana Tyczyny robią dobre wrażenie. Są to dojrzałe wiersze, po których wprost widać, że autor niejedno w życiu przeżył i przeżył świadomie. Nie unika poruszania trudnych tematów, znanych z codzienności i robi to z właściwym sobie wdziękiem i wyczuciem. W jego utworach widać wrażliwość, która jest bardzo bliska mojemu odczuwaniu poezji, stąd też tak dobre wrażenie zrobiły na mnie utwory tego autora. To niejednokrotnie trafne spojrzenie na rzeczy zwyczajne, podkreślające ich głębię.\nWesołe Wiersze I Smutne Fraszki – Stefan Tycjan Tyczyna\n"Wiersze, które pomagają żyć..." - AKANT nr3/2019, recenzja Zbigniewa Radosława Szymańskiego\n/treść i forma zapisu tekstu - zgodne z oryginałem opublikowanym w 'AKANCIE' nr 3/2019,\nmoderator Krystyna Chudzińska-Lis/\n„Wesołe wiersze i smutne fraszki” Stefana Tycjana Tyczyny już samym tytułem zachęcają, by się z nimi zapoznać, bo ten tytuł odważnie zakłóca nasz spokój, odwracając- że tak powiem trywializując nieco- kota ogonem. Przyzwyczajeni jesteśmy, że wiersze muszą być smutne, dołujące, oddające vanitas vanitatis naszej egzystencji, a fraszki wesołe, nawet jeśli konstatacja, że doktora Hiszpana boli głowa i męczy kac, gdyż dnia poprzedniego nadużył, dla samego doktora wesołą nie jest. Stefan Tyczyna ten porządek zakłóca, odwraca znaczenia, nadaje nowy sens starym dobrze zakodowanym w umysłach czytających pojęciom. Odważnie atakuje nasze poczucie humoru. Pisze fraszki przy których trudno się weselić, bo cóż wesołego w tym,że poeta, który cierpi za miliony a żyje za grosze: „ Przeterminowany zużyty poeta/-sprzedaje swoje wiersze/Za wino kotleta i peta...” (Poeta przeterminowany s. 62.)?\nNawiązań do Jana Kochanowskiego, ojca polskiej fraszki jest sporo. I we fraszkach wyodrębnionych jako osobny gatunek poezji i w wierszach, które będąc poezją sensu stricto w rzeczywistości niedaleko od fraszek odbiegają. Parafrazą fraszki Kochanowskiego „Na lipę” można uznać wiersz Tyczyny: „Ostatni urlop...”( s.21). Lipę co prawda zastąpił orzech, i nastrój nie jest tak sielankowy jak u odrodzeniowego mistrza, bo jest to miejsce gdzie poeta: „W małym miasteczku Orzeszu/ W ogrodzie pod wielkim rozłożystym orzechem/ Rozgryza twarde do rozgryzienia orzechy/Przeżuwa naszą Zawiść* i Zazdrość*(Zawiść, Zazdrość – dzielnice Orzesza, miejscowości na Górnym Śląsku)”, ale realia spod lipy podobne, nieco odbrązawiające trud poety i sielankowość twórczego bytowania. Pisze więc fraszki nie zawsze wesołe, ale czy wiersze zgodnie z tytułem tomiku wesołymi są? Jeśli do dobrego nastroju, wystarczy obrazek opisany w „Wesołym wierszu”(s.57); „Szafa wielka jak mieszkanie/Życie porządnie poukładane[...] Z gazet podniety/Sklepów pełne winiety/Wieczór romantyczny/Film miłosny – erotyczny”, jeżeli taki minimalizm komuś wystarcza, to śmiejmy się!\nTrochę tytuł tomiku jest na wyrost, bo smutno kabaretowy realizm naszej codzienności, którą tak udanie poeta portretuje, do wesołości raczej nie zachęca. Tyczyna jest poetą faktów, a jakie fakty są, każdy widzi i chociaż nie jest zadaniem poety nas, czytelników martwić, nie jest też jego zadaniem wpędzać czytelnika w ontologiczny błogostan. Można więc jedynie, chcąc być w zgodzie z sobą i opresyjną rzeczywistością nieco ocieplić codzienność, zneutralizować grozę, strojąc ją w odrobinę sarkazmu i ironii. Nawet jeżeli Tyczyna podzielił tomik na wiersze i fraszki, ja bym tego podziału za bardzo się nie trzymał, bo cała twórczość tego niebanalnego poety z Tuttlingen posługuje się satyrą jako świadomym zabiegiem artystycznym służącym do zobrazowania swoich poglądów i oceny współczesności z lekkim przerysowaniem i dobrotliwym przymrużeniem oka. Taka metoda nie jest poezji obca, śmiało posługiwał się nią i Norwid i Różewicz. Jeżeli czasem nawet i uśmiechamy się przy niektórych strofach, to jest to raczej humor wisielczy.\nMyślę,że tytuł tego zbiorku wierszy to nie chwyt marketingowy, ale smutna konstatacja względności słów i pojęć w czasach, gdy ich dewaluacja prowadzi do coraz większych nieporozumień i alienacji jednostki. Ba, żeby to jednostki... Alienacji całego gatunku homo(do niedawna jeszcze czasami sapiens) pojonego 200 gramami popularnego dopalacza w płynie udającego dawną ćwiartkę. Dewaluacja ćwiartki, gdy nie można już być pewnym słów, pojęć, czasowników, bez których niemożliwa jest wszelka literatura; gdy nowomowa rynsztoku udaje poezję, gdy jak pisze Tyczyna: „Brak(mi) słów/Stare umierają/Nowe jeszcze niezapisane”(„(Nie)modny wiersz”s.31)- zróbmy wszystko dla tychże słów i pojęć obrony, bowiem: „... żadna k... ani ch.../Odmienione nawet prawidłowo przez wszystkie przypadki/Nie zastąpią tych wszystkich starych słów/nawet w tej nowej poezji”(tamże).\nGdy nic już nie jest tym czym jest, potrzebny jest poeta, który spróbuje te rozrzucone(czyją ręką?) puzzle stworzone przez Stwórcę, na powrót poukładać. I Tyczyna to robi. Bez epatowania fajerwerkami metafor, głębią erudycyjnego blichtru, który zresztą od czasu, gdy każdy może go sobie wyguglować też się mocno zdewaluował. Wiersz jest dla Tyczyny formą komunikowania się ze światem, dialogiem z losem, z życiem, próbą pocieszenia czytelnika, że ten egzystencjalny horror nie będzie trwał wiecznie: „Trzeba się było nie rodzić/Skoro boisz się jasności kolejnego dnia// Pocieszę cię jednak że nie jest ich zbyt dużo/”Jak ci dobrze pójdzie”/Jakieś dwadzieścia trzydzieści tysięcy/Krótkich dni i krótkich nocy”(„Mała (nie)poetycka pociecha”s.28). Pocieszeniem przewrotnym, bo i wizja dalszego ciągu sielanką nie jest: „Przed nami niebotyczna droga do „nieba”/Tłumy i przepychanki w kolejce do „czyśćca”/Lub przepełnione i dobrze wybrukowane „piekło”(tamże).\nCzyli i tam, „po życiu ”-a dla niektórych nawet i użyciu jeśli w porę nauczyli się kombinacji z vat - samo życie. Najważniejsze jednak- wszak żyjemy w dobrze, po niemiecku zorganizowanej Unii, gdzie nawet krzywizna banana, nie mówiąc już o innych narządach ma swoje zadekretowane parametry , że: „Wszystkie procedury zostały zachowane i skrupulatnie wypełnione/Odchodzimy powoli i niepostrzeżenie”(„Bogu dzięki...” s.24).\nA czym jest w takim razie życie, skoro jego „po” maluje poeta w tak przygnębiających barwach? Jest zwycięzcą w tym nierównym boju, bo chociaż nie brakuje wśród wierszy Tyczyny tych o tematyce funeralnej, to jednak życie zwycięża, chociaż smutno, że za cenę naszego nokautu: „No i nie pokonaliśmy go... [...]Choć walczyliśmy z nim niekiedy bardzo ostro...[...]Przetrąciło kręgosłup/Zniewoliło naszą wolność/Udusiło duszę/I zadało ostatni cios” („Życie...” s.43).\nZwycięża życie, i nawet jeżeli uczyni nas niezdolnymi do dalszej walki, gdy: „Przeżyją nas nasze ubrania buty klucze numery telefonów adresy/Nasi winowajcy i przyjaciele...”(„Bogu dzięki” s.24), to nie martwmy się, pamiętając,że to „Wesołe wiersze”, bo „Bogu dzięki...”: „wszystkie procedury zostały zachowane i skrupulatnie wypełnione”(tamże). Czyli operacja się udała, tylko pacjent zmarł, taka odrobina przewrotnego optymizmu w niewesołych konstatacjach.\nAle póki co, pacjent jeszcze w nie najgorszej formie. Wspomagany przez dopalacze wierszy, które: „... chodzą tak za mną te moje wiersze/jeżdżą samochodem/Pracują śpiewają[...]Ale najczęściej jednak pomagają żyć...”(„Moje wiersze” s.30)...)- on wciąż jeszcze nie waha się przed łamaniem przykazań Dekalogu: „oprócz piątego i siódmego przykazania/inne złamałem niezliczoną ilość razy”.(„Tajemnica spowiedzi” s.47) A że poeta dostał za to „szybkie rozgrzeszenie i małą pokutę/ A to dowód na to że prawda zawsze popłaca i się opłaca”(tamże), więc nie wierzmy jemu, gdy udaje zakompleksionego, nie umiejącego wcielić w życie mądrości życiowej Witkacego wyrażonej w jednym z listów do żony: „Wino się pije,/Piwo się żłopie,/a wódkę to tylko się chla/Panny się liże,/Damy się gwałci,/a w dziwki to tylko się pcha”( „Skromny i to wcale nie odwrócony „Panegiryk”... s.36). Nie wierzmy gdy pisze: „Wina nie piję/Piwa nie żłopię/Wódki nie chleję/A żadnych panien ani dam/Niestety nie znam...”(tamże), bo doświadczenie uczy, że z nałogu życia tylko niewielu potrafiło się wyzwolić, i zapewnienia wszelkich „A.A.”, raczej włóżmy między bajki.\nTyczyna pisze przeważnie wierszem wolnym, niewolnym jednak od uważnej analizy zakresu semantycznego użytych wyrazów i zwrotów. Kondensacja myśli przy równoczesnej oszczędności słowa i braku modnego szukania poklasku w ezoteryczności wierszy, odważne sięganie do języka potocznego, powodują, że te wiersze czyta się z pozorną łatwością. Piszę „pozorną”, bo ich jednoznaczny odbiór wcale takim jednoznacznym nie jest. Warto sięgnąć pod chociażby: „pokrywy studzienek ściekowych”, których fotografie kolekcjonuje: „Mój znajomy poeta”. Wiersz „Spuścizna”(s.32), bo to on traktuje o owych studzienkach i nietypowej manii kolekcjonerskiej, to w gruncie rzeczy alegoria naszego ludzkiego losu. To zwięzły, i nie pozbawiony sarkazmu wykład prezentujący infernum poety nieustannie wadzącego się ze światem, rewidującego nasze rytualne przyzwyczajenia i przenicowującego semantyczną otulinę naszej egzystencji. O dziwo, owo infernum jest bardzo tradycyjne, niewiele odbiegające od znanej nam z dzieł innych autorów wizji Szeolu, Hadesu, Pół Elizejskich, Piekła i Nieba. Tak jak Dante w „Boskiej Komedii” przy pomocy poety Wergiliusza prowadzi nas przez kręgi Piekła, tak Tyczyna zachęca do pochylenia się nad wejściem do kryjącej naszą ludzką spuściznę otchłań otchłani, znajdując doń wejście w pokrywach ściekowych studzienek. A,że współczesny człowiek jest praktyczny, wysiłek go mierzi, więc już powstało: „MUZEUM WŁAZÓW KANALIZACYJNYCH” pozwalające zwiedzającym na nieco przewrotną i od mniej wzniosłej strony widzianą zadumę nad miejscem, gdzie znajduje się : „CAŁA NASZA CZŁOWICZA SPUŚCIZNA/ która mogłaby przecież pobrudzić nasze czyste ciała i dusze”(tamże).\nJest już poeta w wieku, gdy może o sobie powiedzieć: „Piękny czas(mi)nastał.../Już nic i niczego nie muszę.../Ani w nikogo ani nikomu ani w nic (nie)wierzyć..”(„Serwus-Serwus” s.51). To czas, gdy nachodzi człowieka „Nostalgia Nr 3” (s.20). A więc charakterystyczne dla starczej demencji sięganie w czas zaprzeszły, nie pamiętanie zaś tego, co dopiero co, co zaledwie wczoraj. „Nostalgia” Nr 3- chociaż tak zatytułowana musiała być poprzedzona Nostalgią nr 1 i 2- sięga w przeszłość niezwykle odległą: „Niespodziewanie i po raz pierwszy/Przyszła do mnie „Nostalgia”...//Oglądam stare zdjęcia młodej Brigitte Bardot”(tamże), i gdy to czytam już wiem, nie zaglądając do zamieszczonego w tomiku biogramu, że autor jest z mojego pokolenia, więc śmiało mogę na starczy spleen zareagować podobnie jak poeta, którego nostalgia: „Opuściła mnie też szybko i niespodziewanie/Wyrzuciłem ją zwyczajnie i po prostu do kosza”(tamże). Prawda,że proste? Tylko jak się do tego zabrać i czy: „...piersi i figurę Katarzyny Figury” da się tak bezceremonialnie potraktować, to mimo starczego uwiądu trudno mi sobie wyobrazić.\nNie bardzo też dowierzam poecie, gdy deklaruje: „Rzuciłem pisanie/...szkodzi zdrowiu/i może być przyczyną wielu groźnych...”(„Wiersz dla (nie)piszących” s.79), bo nawet jeśli: „niepiszący dają dobry przykład”, to przecież wiem(y) dobrze, że i tak: „Ręka sięga po ołówek/Zapalam Światło/Piszę pierwsze i ostatnie słowo/Od jutra już nie...”(tamże). Tyczyna nawet jeśli z właściwą poetom minoderią składa deklaracje niepisania, to dla kogoś, kogo odwiedza Muza I(s.18) i Muza II(s.19), zamilknięcie jest niemożliwe. Szczęśliwy to twórca, bo gdy trzeba(gdy nie trzeba też) Muza I przychodzi do niego: „Przychodziłaś prawie codziennie/Na ostatni przystanek za miastem[...] Zdejmowałaś płaszcz/Dotykalna i bliska/ usypiałaś nas głodnymi ustami i winem”(s.18), to mimo wybitnie destrukcyjnego zachowania, nadejście jej(Muzy) nie mogło pozostać dla autora bez znaczenia. Być może ta wizyta zaowocowała utworami o mniejszym znaczeniu, mniejszej wadze problemów, ale czy koniecznie owoce jej wizyty można(należy) zapomnieć?\nZa to wizyta Muzy II, chociaż jak pisze poeta: „Zjawiałaś się tak rzadko i niespodziewanie[...] Zapalałaś poranne czerwone słońce[...]Budziłaś nas zapachem malin i miodu”(s.19), wydaje się bardziej twórcza pomimo swojej rzadkości. Czy należy to rozumieć jako pochwałę oszczędności w pisaniu wierszy, większej wstrzemięźliwości w dzieleniu się z czytelnikiem swoim talentem? Jeśli tak, to my czytelnicy protestujemy. My chcemy Tyczyny jak najczęściej, a już od niego zależy, czy skorzysta z usług Muzy I, zimnej,dość lekko się prowadzącej, czy Muzy II, trudnej, ale za to cieplejszej.\nA po co nam one(wiersze Tyczyny) skoro nie można; „Zapłacić nimi za czynsz ani czyjąś „miłość”.../Kupić czyichś wierszy a nawet kropli Whisky...”(Banalny wiersz s.41)? Bo chociaż: „Zmuszają do pisania...//Ale najczęściej jednak pomagają żyć.../ / Tak jak i TY...”(Moje wiersze s.30). Do kogo skierowane jest owo „TY”? Czy do adresata dedykacji wiersza; „Panu J.W.”? Czy do tego, którego imię lub zaimek piszemy zawsze wielką literą? My oczywiście wierzymy,że ów Ty, to my, czytelnicy, i na tym polega czar dobrej literatury, że pozwala nam utożsamiać się z postaciami wykreowanymi przez autora.\nNawet, jeśli kolejna wiosna, tak jak ta z 2006/2018 roku(Wiosna 2006/2018 s.55) uświadomi nam nasze rzeczywiste potrzeby: „Igrzysk chleba(bata)”, to z Tyczyną będzie nam chyba jakoś cieplej, a i bat jakby bardziej z sex shopu niż średniowiecznej katowni.\n„Byle do wiosny...”, więc, i kolejnego tomiku poety.\n* „Wesołe Wiersze I Smutne Fraszki” Stefan Tycjan Tyczyna, Wydawnictwo „Poligraf”\nJacek Świerk - poeta: LISTY do Stefana Tyczyny\npiszę do Pana po lekturze NIEBIESKI NIEOBECNY. Przeczytałem ten zbiór po kolei, od początku do końca. Podczas czytania wypisywałem sobie wiersze, które mi przypadły do gustu. Oto, one:\nDo koleżanki poetki A. S.\nPapier (ku pokrzepieniu serca, duszy i...)\nList do poety III\nPowyższe wiersze wyróżniam szczególnie.\nSam nie stosuję w swoich wierszach wulgaryzmów, ale potrafię docenić kunszt poetycki i trafność skojarzeń, i celną ironię. Jest u Pana duża rozpiętość, jeśli chodzi o nastroje oraz o nastawienie do tej naszej, współczesnej, parszywej rzeczywistości. Dużo prawdy jest w Pana poezji, takiej bez upiększania; przy tym, kiedy temat tego wymaga, potrafi Pan być delikatny i pełen taktu (nie mylić z ugrzecznieniem, tylko kojarzyć z życiową i gorzką, i dowcipną mądrością filozofa).\nZ deszczowej, podkarpackiej wsi\npozdrawia Pana serdecznie\npoeta, Jacek Świerk.\nLudwik Filip Czech - Prosto do celu\nOpublikowano w E-tygodniku pisarze.pl : 06 lutego 2017\nStefan Tyczyna jest autorem zbioru wierszy "Pomiędzy nami". To siódmy tomik tego poety. Wiersze z jego ostatniej książki są lekkie, bez zadęcia , bywają dowcipne. Unosi się nad nimi obłoczek nonszalancji. Można je nie tylko zrozumieć, ale i polubić. Nie drażnią czytelnika stylistyczną brawurą, są jasnym komunikatem. Pewnie dlatego współczesność odbija się w nich, jak w lustrze. Emocje i uczucia są tutaj wiarygodne. Tykanie symbolicznego zegara, marsz nowych pokoleń - niemal słyszalne. Owa dzisiejszość wyłania się już z pierwszych stron tej książki. W "Igrzyskach" świat jest areną dla obecnych gladiatorów - admiratorów pieniądza i sukcesu. W wierszu "Nowa Mowa-Trawa" język stał się użyteczną wydmuszką. Kłamstwo wyparło prawdę, sztuka i miłość zatraciły pierwotne znaczenie. Słowa przypominają papierowe kwiaty na jarmarcznym straganie. Mają wiarygodność celulozy. Oto fragment:\nStrach zamienił się w stres\nPomysł w projekt\nWygłupy w happening\nW performację, prowokację, profanację\nRzeźba w przestrzenną instalację\nWandalizm w graffiti\nTa językowa rewolucja nie stanowi dla autora problemu. Sam hołduje bowiem znaczeniom prostym, zdaniom niekoniecznie złożonym. Unika metafor przypominających noworoczne fajerwerki. Nie zanudza czytelnika erudycyjnym blichtrem - chce się z nim po prostu skomunikować. Dlatego wiersze o upływie czasu, przemijaniu, śmierci są wyłącznie dokumentacją problemu. Nie ociekają poetyckim lukrem. Na swój sposób bywają nawet frywolne. Tutaj dramat potrafi stracić swoje wilcze zęby. Mamy w tym zestawie - "Znowu jesień", "Bez pożegnania", "Karawanę". Mamy też "Termin" - skrupulatny rozrachunek przed dniem ostatecznym, przypominający listę zakupów. W wierszu "Bez znieczulenia" mamy szpitalną salę, sterylne korytarze, tętno stymulowane kroplówką. Wszystko to zawieszone w martwej ciszy, niemym oczekiwaniu. Ale ten wiersz nie jest histerycznym opisem dramatu. Nie spiera się z przeznaczeniem. Jest smutną konstatacją losu, ale i prośbą o odrobinę szczęścia. To prośba o łaskę odroczenia. Takie chwile sprzyjają ucieczkom - w świat iluzji, fantazji, w magiczność. W "Niebieskiej ulicy" czytamy:\nNa ulicy niebieskiej\nŚwieci niebieskie słońce\nPada niebieski deszcz\nPo niebieskiej ulicy\nSpacerują niebiescy ludzie\nOmijając niebieskie kałuże\nPrzy ulicy niebieskiej\nMaluje całą niebieskość\nW "Próbie powrotu" Tyczyna pisze o własnej poezji.. O wpływie aktu twórczego na jego życie. Jest on zatem alternatywą dla temperamentnego świata, kameralnym, intelektualnym zaciszem. Tylko w jego obrębie może pielęgnować własną osobność. Po dniach burzy i naporu ucieka do czystej kartki papieru, jak przechodzień z krzykliwej ulicy pod sklepienie kościoła. Wbrew temu porównaniu - poeta nie ma do własnej twórczości stosunku religijnego. Daleko mu do tworzenia osobistego mitu z wianuszkiem wyznawców. Nie staje na koturnach, nie peroruje z katedry. W wierszu "Sześćdziesiąt i sześć" zachowuje dystans do własnych osiągnięć, bierze w ironiczny nawias krytyczne opinie. Nie daje przyprawić sobie przysłowiowej gęby. Czuje nieufność do środowiskowej poprawności. Podąża uparcie za głosem intuicji. Co najważniejsze - ma świadomość, że bierze udział w literackiej sztafecie, że jest zaledwie ogniwem w wyścigu poetyckich pokoleń. Kibicuje zatem własnym następcom, trzyma w szlachetnych ryzach własne ambicje. Taka postawa jest rzadkością. We wspomnianym wierszu czytamy:\nPierwszy Pan Krytyk powiedział\nŻe spocząłem na laurach\nDrugi Pan Krytyk zaznaczył\nŻe obniżyłem loty\nTrzeci Pan Krytyk napisał\nŻe uderzyła mi woda sodowa\nCzwarty Pan Krytyk nazwał mnie asem poezji\nNa szczęście są i będą następni młodzi poeci\n"Liryk dla Pani W" jest przykładem poetyckiej zabawy. Autor oswaja językowe wieloznaczności, zachęca czytelnika do gry skojarzeń, zaskakuje puentą. Cały tomik "Pomiędzy nami" jest rodzajem niezobowiązującej przechadzki, do której dołączyć może każdy, nawet nieobyty z literaturą piechur. Udział w niej nie wymaga bowiem przygotowania, szlak nie jest wyboisty, cel w zasięgu możliwości. Wiersze Stefana Tyczyny łagodnie obchodzą się ze światem. Nawet w najsurowszych ocenach dają mu szansę na poprawę. To pokrzepiające. Taka postawa powinna zachęcić do sięgnięcia po ten zbiór.\nZbigniew Radosław Szymański- poeta gdyński, publicysta\n"Pomiędzy nami..." - życie czy poezja? O nowym tomiku wierszy poety emigranta Stefana Tyczyny myśli kilka\n- "GAZETA ŚWIĘTOJAŃSKA", 4. marca 2016\n- recenzję Zbigniewa Radosława Szymańskiego zamieszczono w miesięczniku literackim “AKANT” w październiku'2016\n- recenzja ta ukazała się również w LII tomie “Pamiętnika Literackiego”, grudzień 2016, wyd. w Londynie przez Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie\nSpacerowałem ulicami Essen, gdzie pojechałem na zaproszenie mojego niemieckiego wydawcy, klucząc pomiędzy grupkami znudzonych bezczynnością uchodźców, gdy nagle za szybą wystawową Księgarni Polskiej zauważyłem akcent gdyński w postaci zdjęcia obrazu Jurka Stachury na okładce prezentowanej w sklepowej witrynie książki. Oczywiście nie omieszkałem tej książki, którą okazał się być tomik wierszy Stefana Tyczyny Pomiędzy nami... , zakupić.\nPomiędzy jest pojęciem pojemnym i chętnie przez współczesnych eksploatowanym. Modne jest snucie wizji powszechnej szczęśliwości pomiędzy sacrum i profanum, z rozgrzeszaniem zbytniego do owego profanum zbliżenia. Gdzieś „pomiędzy” chciałyby żyć kraje środkowej Europy przerażone z jednej strony etyką permisywizmu, a z drugiej- mroźnym syberyjskim oddechem na karku. Pomiędzy może być ucieczką od konieczności wyboru ekstremum, wygodnym azylem klerków, ale może też być klęską, utratą wiary w różnorodność i pełnię danej nam arbitralną decyzją Stwórcy, egzystencji. Poeci zwykle penetrują tylko jeden z biegunów owego pojęcia. Jedni sacrum, inni profanum. Środek wydaje się zbyt banalny, nie wart poetyckiej zadumy i kunsztu artysty. Chyba że owym sacrum i profanum, tymi biegunami naszej terrae incognitae, uczynimy człowieka, cały poetycki kosmos zamykając w międzyludzkich relacjach. W międzyludzkich, a więc i w intertekstualnych, bo gdzie homo sapiens, tam i słowo, które ponoć jest pierwsze.\nNa okładce tomiku wierszy Stefana Tyczyny Pomiędzy nami... zdjęcie obrazu naszego gdyńskiego Van Gogha z Grabówka Błękitny Powiew. Zarys dwóch żaglowców wtopionych w błękitną kipiel żywiołu wzburzonego owego stwórcy pratchnieniem, z zarysem obecności Demiurga, której możemy się domyślać, w epicentrum owej rozwichrzonej niebieskości. Obraz niemal idylliczny, na którym istniejemy tylko my, potencjalni pasażerowie owych zdanych na łaskę żywiołu łajb, bo jak to u Stachury, jego impresjonistyczne pejzaże są alegorią naszych egzystencjalnych doświadczeń. Poeta jednak w tę idyllę nie wierzy. Dobrze poznał granicę, która oddziela nas, mieszkańców owej błękitnej prajedni, od siebie. Istnienie tej granicy chce czytelnikom swojej poezji uświadomić i być może pokazać, jak ją zniwelować. Trud to niemały, a jak kruchy wysiłek artysty, wie autor od Jima Morrisona, którego fragment tekstu piosenki stanowi motto zbioru:\nPoeta wie, że zabiera nas w podróż kryształową łodzią, podróż kruchą, której wynik z góry jest przesądzony. Nie wszyscy z niej wrócą, wielu zgubi się gdzieś po drodze, ale znajdą swoje miejsce w wersach tego, który zastąpić chce nam w owej przygodzie kapitana. Poeta świadom wiedzy Morrisona, którą ów bard i poeta naszej młodości odważył się już przekroczyć niczym próg owych symbolicznych drzwi (The Doors), nie zdążywszy jej w pełni przekazać, stara się tego idola w tym dziele wyręczyć:\nZmarnowaliśmy piękny a może najpiękniejszy dzień/Zawróciliśmy jeszcze przed wyjściem/ Nie wyszliśmy nawet z domu w góry na szczyt- pisze w wierszu Zgubiony dzień i swój sceptycyzm wobec, być może lekkomyślnego rzucania się pod prąd, usprawiedliwia: A może to i lepiej mój Przyjacielu/Mogliśmy przecież zabłądzić/I nie powrócić już wcale - by w kolejnym wierszu Nowa Mowa – Trawa, przewrotnie podnieść bierność i nicnierobienie : Ja piszę prozę czy wiersze.../Czy też nic nie piszę/Nie robię nic, albo robię Nic...- do sztuki czynienia rzeczy wielkich, ale wydawałoby się zbytecznych, jak owo pisane z dużej litery „Nic”.\nTyczyna jest już w wieku, w którym ciało upomina się, by wszelki wysiłek dawkować ekonomicznie i niekoniecznie brać udział w Igrzyskach: Od wschodu do zachodu słońca/Wyścig głodnych ślepych szczurów/Szczutych psami w kagańcach/Na smyczach odmierzonych do samej mety. Ten wiersz to bardzo mądra alegoria naszych zmagań z losem. Z pozoru pesymistyczna ( ludzkość jako szczury, głodne i ślepe), ale z odrobiną optymizmu ( wszak nie należy czytelnika straszyć), bo ci, co nas szczują do wysiłku, są w kagańcach i na regulowanych smyczach. Czyli takie trochę strachy na lachy, bo tak po prawdzie nie wiadomo, kto tutaj goni, a kto jest gonionym. Wie to tylko ten, który te wszystkie sznurki marionetek trzyma i nimi manipuluje.\nPoeta nie stawia się poza swoimi bohaterami i ich światem. Sam w tym, co spisuje, a co nam mniej spostrzegawczym być może gdzieś ulatuje, uczestniczy: Codziennie rano jadąc z nadzieją na wyścigi... ( w domyśle szczurów), obserwuje, a mieszka między domem starców i przedszkolem: Karawanę przemijania i poniewierki/Pomiędzy narodzeniem a śmiercią do której nam codziennie bliżej. Ten determinizm, ta świadomość nieuchronnego: Od tego jednak nie można uciec/Nie można tego zatrzymać ani zmienić/nawet zmieniając mieszkanie..., wcale nie musi deprymować, lecz może mobilizować, bo przecież: Póki co dzieci uśmiechają się radośnie starcy spoglądają w zadumie/Psy szczekają zadowolone.../karawana idzie dalej...\nPoeta lubi przemawiać do nas alegorycznie, tak ubarwiając, lub raczej tak wychwytując z codziennych pejzaży i zdarzeń banalne, wydawałoby się realia, by to, co powtarzalne, stało się jednostkowym kodem naszego człowieczeństwa i naszego, w owym człowieczeństwie zanurzonych, zachowania i zakotwiczenia. Przypowieść o ulicznym grajku, śpiewającym: Zawsze w tym samym miejscu/,I zawsze po słonecznej stronie ulicy./Dokładnie w połowie drogi/ Pomiędzy kościołem a knajpą, daje nam asumpt do rozważań o kruchości granicy pomiędzy sacrum i profanum. Ciemna strona ulicy ( zapewne ta pogrążona w cieniu kościoła, chociaż autor tego nie zdradza, poszerzając możliwe interpretacje wiersza) i strona jasna ( zapewne ta z knajpą, którą bym wybrał). Pośrodku on, grajek, na granicy: światła - cienia/ Granicy pomiędzy sacrum i profanum... Ale któregoś dnia zabrakło grajka. Jego muzyka, która jednych kierowała ku sacrum knajpy, a innych ku profanum kościoła, rozpłynęła się. Tylko... czy na pewno ? Świat bez granic widać jest niemożliwy: Powróciła też stara jak świat granica/Granica pomiędzy pychą a pokorą/pomiędzy naszym niebem a piekłem/pomiędzy nami... Czy granica rozpoznana, przekraczana po wielokroć, w rzeczywistości istnieje jeszcze, czy jest już tylko artefaktem zadawnionych uprzedzeń i wyuczonych gestów?\nTyczynę to, co „pomiędzy nami”, tę granicę, której być nie powinno w zunifikowanym świecie, a która nadal jest, dogłębnie rozpoznał i naświetlił, pisząc mądre, przepełnione dobrotliwym sarkazmem wiersze, pełne odniesień do naszych środkowoeuropejskich uwarunkowań. Pisze po polsku, mieszkając w Tuttlingen. Zna los emigranta, wie, że droga do integracji nie jest łatwa, że to codzienne, żmudne pokonywanie granicy, która czasem tylko mentalnie oddziela nas od siebie. Przestrzega tych, którzy być może ruszą jego śladem ( a że ruszają, widzimy codziennie na gdańskim lotnisku im. Bolka): Wyrwałeś się stąd jak zdrowy ząb/Splunąłeś gorzko przez ramię/i odszedłeś. Poeta już wie, jak to boli: Wiem że bolało/I że już zobojętniałeś/zasiedziałeś się tam gdzie jesteś/Wrosłeś zapuściłeś sztuczne korzenie/Jak implant.\nKto nosi w sobie implanty, wie zapewne, jak potrafią one boleć: One jednak też czasem bolą/Musisz uważać na tamtejsze słodkości/I tamtejszych dentystów/No i żebyś znowu nie dostał w zęby/Od przyjaciela wroga lub swojego Boga... Dzisiaj, w okresie wielkich wędrówek zrozpaczonych, dodałbym- i Boga obcego.\nWspomniałem o okładce, która mnie zafrapowała i zachęciła do kupienia tomiku, ale i wewnątrz znajdziemy gdyński akcent w postaci zdjęcia obrazu Jurka Bursztynowe Góry. Obraz i wiersz, dla którego wizja malarza była inspiracją, można śmiało uznać za alegorię naszej hippisującej przeszłości ( te skołtunione niebieskości wypiętrzające się w bursztynowe góry godne wizji po LSD). Wiersz zbudowany z tytułów piosenek i wierszy Jima Morrisona kończy refleksja: To tylko tytuły wierszy i tekstów Jima.../A my chcieliśmy tylko/Wyruszyć i zobaczyć bursztynowe góry...\nTo „tylko” brzmi być może teraz, po latach, ironicznie, ale wtedy jeszcze w bursztynowe góry wierzyliśmy. Większość do nich nie dotarła, wielu zgubiło azymut, zaś dla nas, którzy byliśmy w owej wspinaczce bardziej zawzięci, te niedosiężne szczyty stały się, jak na obrazie Stachury, już tylko ciemną, karcerogenną naroślą.\nKażdy ma taką wolność, jaką sobie wybrał, czasem- jaką sobie wywalczył. Czuję, że wybrałbym podobnie jak autor (vide: wiersz Liryk dla pani W), więc pozwolę sobie do mojej Pani skierować słowa poety: Dziękuję ci jednak za wszystko/Za twoją słodycz i gorycz/Nieprzespane noce, przespane dni/Uniesienia i cierpienia/Piję (z) tobą twoje zdrowie, Pani W...\nTyczyna unika egzaltowanego poezjowania. Nie przeciąża swych wierszy nadmiarem słów - ozdobników. Wręcz jest ascetyczny w malowaniu słowem swoich sugestywnych poetyckich gloss do księgi świata. Jest precyzyjny i konkretny, a jednocześnie pozwalający na różnorodne interpretacje swych wierszy, zależnie od pokoleniowych doświadczeń. Będąc uważnym obserwatorem i komentatorem naszej dookolności, widzianej z: Ostatnia góra:Ostatnia góra/Ostatni szczyt..., skąd: Możesz tylko schodzić spaść/Albo pozostać..., nie skąpi nam swojej o tej dookolności wiedzy i - nawet jeśli to wiedza pesymistyczna - stara się pokazać też jej jasne strony, nie stroniąc przy tym od ironii. Poeta wciąż jest chciwy dialogu z czytelnikiem, dialogu, który nie tylko nazywa to, czego dotknęła jego ( poety) uwaga, ale też próbuje nadać temu, co nazwane, szersze uniwersalne znaczenia. Poezja rodzi się ze wzruszenia, a na ile wzruszeń ma czas współczesny zagoniony twórca? Wiedząc o tym, z tym większym podziwem czytam wiersze poety z Tuttlingen , gdyż to napięcie intelektualne, którego doświadcza i przelewa na kartkę papieru, jest u niego wcale nie odświętne, lecz jest jego codziennością. Czytajmy więc strofy tego mądrego Sokratesa z Wirtembergii, pamiętając, że: Zostaje coraz to mniej czasu/Coraz mniej nas.../I coraz to więcej wspomnień...\nW czasie, gdy: Coraz to częściej słyszysz i widzisz ludzi/Których nie możesz już przecież słyszeć ani widzieć/Coraz to dalej ci też do bliskich niegdyś miejsc..., i w czasie gdy Pomiędzy nami... już tylko:\nNa szczęście- dzięki wierszom Stefana Tyczyny- mamy dokąd.\nJanina Szołtysek: Mój odbiór poezji Stefana Tyczyny- myśli poszarpane po lekturze tomiku Niebieski Nieobecny.\n1. Podmiot liryczny ( bardzo silnie związany z osobą autora, doświadczeniami, przeżyciami, usytuowaniem geograficznym, wrażliwością, spostrzegawczością).\nDoświadczył On przestrzeni sacrum, stojąc na szczycie góry ( przestrzeni czystej, doskonałej, nieskalanej). Odtąd Jego spojrzenie na całą rzeczywistość będzie uwarunkowane tym doświadczeniem.\n2. Odczytanie tytułu: Niebieski nieobecny\n- W znaczeniu dosłownym, to przyjaciel, który wyjechał, oddalił się, z którym wspólnie przeżyło się coś pięknego, dotknęło „ niebieskiego”, to Ktoś, kto podobnie odczuwa, myśli, bo doświadczył tego samego, niemal mistycznego, co podmiot liryczny.\n- To również alter ego podmiotu lirycznego, punkt orientacyjny, punkt odniesienia do siebie samego, osobistego świata wartości, dobra, coś do czego się dąży, absolut (Bóg); Ktoś lub coś, Kogo lub czego chciałoby się ciągle dotykać, bo raz się już dotknęło.\n- To przestrzeń sacrum, w której się bywa, za którą się tęskni. Tempo i okoliczności życia zabierają ją nam, nieustannie zakłócają.\nDzisiaj ta przestrzeń jest dla podmiotu lirycznego, jak ” bujanie w obłokach, wraca do niej myślami, wyobraźnią, bowiem ona pozwala mu przetrwać, zachować tożsamość, ocalić dobro.\n3. Twórczość - to całe życie, odzwierciedlenie istnienia.\n4. Jaki jest podmiot liryczny?\n- Wrażliwy, nie zgadza się na zło świata, niesprawiedliwość, potrafi ocenić uwarunkowania historyczne, społeczne, Europejczyk, człowiek o szerokich horyzontach umysłowych, kulturowych, oczytany, silny mężczyzna, który potrafi ocenić Hemingwaya, świadek rzeczywistości.\n- Kolega, przyjaciel, mąż, kochanek, dziadek… Widzi chaos świata, zgiełk, wszechobecny marketing, przeklinanie świata, rynsztoki, mosty z bezdomnymi.\n- Nie zgadza się na konformizm, choć sam konsumuje to, co przynosi mu życie.\n- Szuka swojego piątego kąta, by się wyciszyć. Może to wyciszenie znajduje w poezji.\n- Ubolewa, że życie, obcowanie z drugim człowiekiem ogranicza się czasem to kilku kurtuazyjnych słów: proszę, dziękuję, dzień dobry, dobranoc, przepraszam. Zagubiony w wirze życia. Czasami doskwiera mu samotność.\n- Życie dla Niego to ciągłe podążanie w górę lub w dół, mijanie się, nieuchronne dążenie do czegoś, może do nicości.\n- Podmiot liryczny nie może pogodzić się z globalizacją, unifikacją kulturową, społeczną, bo wyszedł z innego świata. Wie, że dzisiaj pozostaje po nas tylko dużo śmieci, sztucznych opakowań. Echem odbija się jego młodość, która silnie go ukształtowała na całe życie.\n- Potrafi dostosować się do każdej rzeczywistości, czerpać z niej, czuje się dobrze w każdym miejscu, ale tęskni za dawnym doświadczeniem absolutu natury.\nKrystyna Chudzińska- Lis (fil.pol.)\nLIRYKA STEFANA TYCZYNY- POETY EMIGRACYJNEGO\nMateriał opracowałam na zajęcia fakultatywne z młodzieżą licealną na podst. opublikowanych wierszy Stefana Tyczyny, ukaz. się w l. 1997- 2010 ; dołączyłam tu również uzupełnienie merytoryczne dot. Jego bieżącej twórczości- "Posłowie" zamieszczone w tomie "Niebieski Nieobecny", wyd. w roku 2012:\n1) Część I - Wprowadzenie- charakterystyka twórczości Stefana Tyczyny ( esej, 18.05.2011)\n[* 2) Część II- Ćwiczenia interpretacyjne ( 24.05.2011)- *protokół prywatny ]\n[* 3) Część III- Synteza ( 27.05.2011)- * protokół prywatny]\n4) Uzupełnienie: "Posłowie" do tomu "Niebieski Nieobecny" ( 7.01.2012)\nktóre wam słałem\nwiosnami pisaliście moje\nwczorajsze i dzisiejsze\nz tomu "Pomiędzy listami", GLIWICE' 1999/\nCharakterystyka twórczości Stefana Tyczyny /esej/\nLiryka Stefana Tyczyny to zjawisko niezwykłe w poezji polskiej, nie tylko emigracyjnej.\nPoeta filozof, poeta intelektualista, poeta historyk, poeta socjolog...\nTak właśnie postrzegam Stefana. Poprzez dostępne mi Jego utwory poznaję coraz lepiej tego interesującego twórcę. Poeta ten to teraz mój zaprzyjaźniony znajomy, a o podstawach takiej właśnie naszej relacji będzie mowa w dalszej części tego wystąpienia.\nOpowiem Wam o tym, jak poznawałam Jego poezję, a także co w niej odnajduję jako czytelniczka i pasjonatka wartych uwagi zjawisk w dziedzinie liryki.\nStefan Tyczyna i ja jesteśmy z odrębnych światów- tematycznych, geograficznych i historycznych, ale bardzo bliskich pokoleniowo...\nMam też przekonanie, że łączy nas świat intelektualny, podobne postrzeganie rzeczywistości i podobne osobiste procesy percepcyjne świata realnego oraz tego, co z się tym wiąże w naszym życiu duchowym.\nNie bez znaczenia pozostaje również fakt, że mamy podobne poczucie humoru: to samo nas intryguje, ciekawi, irytuje czy smuci, to samo bawi i nawet śmieszy; preferujemy inteligenty sarkazm i ironię; rozumiemy te same słowa- klucze, mamy ten sam sposób dokonywania selekcji spraw życiowo "ważnych i mniej ważnych"...\nJesteśmy w podobnym stopniu "twardzi" wobec różnych niespodzianek losu oraz w ocenie wydarzeń - co nie znaczy, że niewrażliwi- bo wręcz przeciwnie: z powodu tej wrażliwości ( nie mylić z egzaltacją!) dość bezkompromisowo oceniamy fakty budzące nasz sprzeciw etyczny...\nJest jeszcze coś, co zbliża nas w postawach wobec sukcesu czy życiowego powodzenia: podobne traktowanie osiągnięć i pojmowanie "zaszczytów".\nMój wielki szacunek dla Stefana wynika też z faktu, że cechuje Go skromność i pokora wobec tego, co osiągnął i co dobrego, znaczącego przyniosła Mu w życiu artystycznym POEZJA.\nStefan Tyczyna nie zachłystuje się osiągnięciami i stawia sobie ogromne wymagania, rozwijając swój warsztat literacki i dociekliwie poszukując coraz to nowych środków wyrazu, adekwatnych zarówno do formy, jak i do "przetwarzanej" artystycznie problematyki.\nOgromnie cenię taką postawę jako ważny walor ludzki, szczególnie wobec powszechnej megalomanii niektórych poetów: i tych z jakimś już dorobkiem, i tych początkujących, którym na wstępie się powiodło... i na tych swoich "laurach" spoczęli, robiąc jednak wokół siebie wiele szumu, co w obiegowym języku "kręgów zbliżonych do kultury" nazywa się "lansem". Otóż w wierszach Stefana nie widzę pustego "lansu" ani na jotę i to właśnie budzi mój ogromny szacunek.\nSporo nas też różni: interesują nas inne aspekty rozważań spraw społeczno- politycznych, bywa... że inaczej oceniamy niektóre fakty społeczne oraz postawy ludzkie, różnie też patrzymy na historię literatury, mamy inne priorytety w tym zakresie (choć kilka jest tożsamych, nie wiem jednak, czy z tego samego powodu); dodam, że zapewne też co innego nas porywa i ekscytuje w sztuce.\nDzięki tym różnicom mam możliwość w miarę obiektywnej oceny Jego poezji i postawy jako artysty, stać mnie na niezbędny w takich sytuacjach dystans intelektualny i emocjonalny.\nPrzyznaję, że to nazwisko zapamiętałam tak na dobre dopiero parę miesięcy temu ( czyli w styczniu 2011r.). A przecież Stefan znany jest czytelnikom od 20 lat. Wydał kilka tomików wierszy [ ... ], brał udział w wielu konkursach literackich [... ], zdobywał nagrody i uznanie czytelników, szczególnie tych wymagających i zwracających uwagę na genezę faktów literackich.\nWcześniej czytywałam Jego wiersze w różnych publikacjach pisarzy emigracyjnych, najczęściej w książkach przysyłanych mi z zagranicy [ pierwszy taki prezent - od mojej byłej praktykantki polonistycznej z r. 1978- już śp. Mirosławy Czyżewskiej- Kubackiej ( 1954-2010)] . Teraz nad Jego utworami zatrzymałam się na dłużej, z wielkim upodobaniem i podziwem rozczytując się w tym, co przemyślał i zapisał w swoim poetyckim pamiętniku.\nZawsze interesował mnie osobisty rozwój poetów. Na studiach napisałam o tym kilka prac seminaryjnych ( eseje, artykuły prasowe). Śledziłam wówczas dojrzewanie literatów do takiego poziomu artystycznej ekspresji, który okaże się punktem znaczącym, jeśli nie zwrotnym, w tzw. całokształcie ich literackich doświadczeń oraz zajęcia ważnego miejsca wśród twórców poezji współczesnej [...]\nNie miałam jednak okazji śledzić etapów rozwoju osobistego Stefana Tyczyny jako poety, ale analizując Jego wiersze w znanych mi tomach, doszłam do wniosku, że oto mamy do czynienia z kimś niezwykłym, wartym dokładniejszego poznania i prześledzenia jego myśli twórczej. To poznawanie tego Poety po latach niejako "od nowa" rozpoczęło się od... epizodu towarzyskiego na znanym portalu społecznościowym "Nasza-Klasa"- poznałam bowiem interesujące środowisko kulturotwórcze, kultywujące tradycje polskie w Niemczech ( Essen, Gelsenkirchen, Oberhausen, Tuttlingen i in.) .\nTak się złożyło, że inny poeta i również mój zaprzyjaźniony znajomy, Krzysztof Mrowiec z Gelsenkirchen, przysłał mi w prezencie razem ze swoimi interesującymi wierszami niezwykłą publikację: wybór wierszy poetów emigracyjnych pt."Wierszobranie". Wtedy od razu trafiłam tam na wiersz Stefana Tyczyny "Sacrum - Profanum. Tadeuszowi Różewiczowi", a także na "Świadka". Elżbieta Polasik, moja przyjaciółka z Essen, podarowała mi 2 tomiki autorstwa Stefana: "Postscriptum" i "Wiersze wybrane i nowe" i wielokrotnie wklejała na moim profilu liczne wiersze swoich przyjaciół- poetów, wśród nich- liryki Stefana Tyczyny, a Stefan dosłał mi jeszcze interesujący zbiór liryków pt."Pomiędzy światami".\nNie ukrywam- zainteresowała mnie ta dedykacja wiersza "Postscriptum": "Tadeuszowi Różewiczowi", a potem cytat z Różewicza jako motto do całego tomiku:\nniż poeta chmur...\nPodobnie zareagowałam na motto do "Wierszy wybranych i nowych", również zaczerpnięte z wypowiedzi tegoż poety- luminarza polskiej poezji współczesnej:\n"Poeta nosi swój świat ze sobą"\noraz na myśl przewodnią do "Pomiędzy światami", tym razem z Norwida:\nZ rzeczy świata tego\npozostaną tylko dwie.\nKażdy wie, jaką wagę mają motta do różnych dzieł literackich, a w wypadku Stefana nic bardziej trafnego i czytelnego w intencji intelektualno- etycznej; nic też bardziej oczywistego wydarzyć się nie mogło. Taki wybrane motta wiele mówią o Stefanie jako poecie i człowieku, a dla mnie stały się inspiracją do bliższego poznania nie tylko tego, co i jak pisze, ale przede wszystkim z czego wynika takie widzenie ludzi, świata i wydarzeń.\nWszelkie informacje o genezie utworów zawsze są cenne. W prawdziwej poezji nic bowiem nie jest zwykłym kaprysem: pisanie takich tekstów jest wynikiem żywej reakcji na życie i głębokiej refleksji, autopsji, a to zawsze w literaturze interesuje mnie najbardziej.\nOdkryłam parę podobieństw między Mistrzem Różewiczem, jak nazywa go Stefan, i Jego Uczniem, jak nazywam Stefana ja. Zainteresowała mnie w tomikach ta Jego określona niejako na wstępie deklaracja postawy życiowej i artystycznej, przywołanie autorytetu ideowo- literackiego, tej szczególnej proweniencji filozoficznej oraz zainteresowań i priorytetów egzystencjalnych.\nTak, Tadeusz Różewicz to znakomita "rekomendacja", inspiracja nie tylko do czytania wierszy kogoś, dla kogo on, Wielki Różewicz, jest Mistrzem, ale też do bliższego poznania poety z Tuttlingen jako człowieka pokolenia I poł. lat 50-tych, wzrastającego "tam gdzieś" na Śląsku, emigrującego do Niemiec 20 lat temu- dla którego poezja stała się przez te wszystkie lata ważnym światem duchowym i intelektualnym, a poprzez to swoistym medium egzystencjalnym.\nZdumiała mnie ta Jego konsekwencja w literackim prowadzeniu dziennika duchowego i odnotowywanie tego, co w życiu osobistym i społecznym zdarza się raz po raz. Fascynująca jest ta Jego pasja komentowania różnych zjawisk socjologicznych, politycznych, kulturowych- po prostu ludzkich [...]\nW jego utworach znajdziemy daty, nazwiska, konkretne i znane wszystkim fakty, rozpowszechniane także w mediach, przeczytamy komentarze do tego, co Go zainteresowało, co przeżył i jakie wyciągnął z tego wnioski. To na pewno niekończąca się lekcja życia, permanentna nauka pozostawiająca ślad w Jego psychice i intelekcie, kształtująca Jego charakter i wzbogacająca osobowość.\nPodobnie było w młodzieńczym i późniejszym okresie z Tadeuszem Różewiczem, zwanym przez większość krytyków i zwyczajnych czytelników poetą autoterapii. Widzę analogię miedzy sytuacją duchową Tadeusza Różewicza, naznaczonego doświadczeniami wojennymi, a dojrzewaniem Stefana Tyczyny do poezji faktu i tej specyficznej analizy ludzkiego losu. Reagował On bowiem przez całe życie na to, co przyniosły Jego pokoleniu lata siermiężnej polskiej rzeczywistości, od początku kształtującej Jego świadomość, mentalność i wiedzę.\nWiersze Stefana Tyczyny [...] pozwoliły mi na prześledzenie zauważonych przez poetę paradoksów naszego zbiorowego życia, a także w takim samym stopniu przyjrzałam się Jego poetyckich metodom wyrażania niezgody na to, co w Jego odczuciu jest sprzeczne w życiu ogółu z normami etyczno- społecznymi i prawem naturalnym - czyli szeroko pojmowanej egzystencji i koegzystencji.\nŚmiało mogę powiedzieć, że na tym właśnie polega sens, istota i głębia tego, co napisał [...] i co nadal pisze, czasem jakby od niechcenia, a czasem jakby z reporterskiego obowiązku- ale zawsze z pozycji Obywatela Świata.\nWychodzimy z jaskiń strachu\nOpuszczamy wyspy kwiatów\nSchodzimy ze szczytów szczęścia\nStoimy nad piekłem\nSpoglądamy w niebo\nCzekamy na słońce, burzę\nNarodziny, śmierć i zmartwychwstanie\nz tomu: "Postscriptum, GLIWICE'2007/\nTo nie przypadek, że odkryłam w Jego twórczości, a poprzez to w Jego wyobraźni, echa lektur z liczącego się kanonu poezji polskiej oraz światowej, m. in. takich moich faworytów literackich jak Norwid, wspomniany już Różewicz, czy Ewa Lipska.[...]\nUważam też, że nie jest nadużyciem fakt, iż odwołuję się w rozmowach z młodzieżą licealną nt. poezji Stefana Tyczyny do takich właśnie precedensów w podobnym sposobie chrakteryzowania świata i w metodzie literackiego wykorzystania materiału autopsyjnego, jak wielcy i uznani, np. Baudelaire, Verlaine, Orwell, Durrenmatt, Steinbeck czy Joyce.\nJest bowiem w poezji Stefana Tyczyny to, co nazywamy- ogólnie rzecz biorąc- pierwiastkami romantycznymi ( porównaj: antynomie polskiego romantyzmu), a z czym nie zawsze liryka tego poety może się kojarzyć. Otóż wyraźnie widzę, że u podstaw genezy większości wierszy Stefana leży ów romantyczny bunt przeciwko zastanym obrazom świata, z czego przede wszystkim wynika obraz życia jednostki uwikłanej w te paradoksy historii.\nTa wewnętrzna etyczna osobista niezgoda Stefana Tyczyny na bulwersujące Go zjawiska [...] zadecydowała w większości o kształcie ideowo- artystycznym Jego poezji [...]\nZawsze szukam podobieństw tematycznych, formalnych, intelektualnych oraz analogii w zakresie tego, co uważam za genezę znanych już faktów literackich uznanych twórców. Poznanie precedensów literackich podbudowują świadomość artystyczną poety, wzmacniają podstawy jego prób literackich i niekiedy decydują o zaistnieniu dzieła. W wypadku Stefana Tyczyny jest podobnie.\nJakiś aspekt metody twórczej, odwołującej się do doświadczeń artystycznych Ewy Lipskiej, została wskazana mi przez samego Stefana, chociaż zanim to nastąpiło, sama zauważyłam w Jego wierszach- nomen omen- wiele pierwiastków archetypicznych z jej liryki. To poetka mojego, czyli pierwszego powojennego pokolenia końca lat 40-tych, wyróżniana jako jedna z najważniejszych wśród twórców liryki współczesnej, dla wielu niedościgły autorytet w tej dziedzinie. Nie zawsze jednak była mi bliska [...] w tym, co doświadczyła, co myślała i o czym pisała, jaki miała stosunek do świata i ludzi, czyli w poglądach na świat i życie; moje preferencje to postawy renesansowe ze wszystkimi ich konsekwencjami [...]. Za to bliska jest Stefanowi i to jest istotne w Jego osobistym rozwoju jako poety. Myślę, że zadecydowała tu w tej Jego sympatii artystyczno- ideowej nie tylko tematyka i koncepcja ideowo- formalna wierszy Pani Ewy Lipskiej, ale także potraktowanie przez nią spraw ludzkich tak "po Różewiczowsku", metodą już wcześniej praktykowaną przez I i II Awangardę.\nMerytorycznie uzasadnione byłoby spenetrowanie i sklasyfikowanie tematyczno- ideowe dostępnych mi wierszy Stefana Tyczyny [...]. Nie uczynię tego jednak w tym miejscu, jako że moja praca nie pretenduje do miana analizy ideowo- formalnej całokształtu Jego twórczości, co na początku było moim zamierzeniem. Wymienię natomiast moje priorytety wśród wielu Jego znakomitych wierszy :\n"Pierie pod Olimpem"\n"Muza" I i II\n"Ktoś PIERWSZY" ( CZAS)\n"Karl SPITZWEG- Biedny poeta"\n" Sacrum - Profanum"\nNie ukrywam, że tego wyboru dokonałam pod kątem własnych upodobań zarówno tematycznych, jak i preferencji co do kształtu artystycznego tekstów lirycznych pisanych wierszem wolnym.\nTeraz należałby uzasadnić ten indeks, zamieścić tutaj wyniki moich analiz i przemyśleń nt. twórczości Stefana, czyli dostarczyć argumentów na to, co dotąd o Nim i o mojej osobistej percepcji Jego poezji powiedziałam .\nMógłby to być tzw. mój głos w dyskusji, gdyby taka dyskusja wcześniej toczyła się w istocie; tymczasem jest to WSTĘP do indywidualnej pracy interpretacyjnej Państwa, uczestników tych zajęć fakultatywnych. Nie "zasypię" Was jednak licznymi wyliczeniami cech twórczości Stefana i swoimi dogłębnymi dywagacjami interpretacyjnymi, bo nie chcę niczego sugerować ani narzucać sądów i ocen. Każdy ma prawo do własnych reakcji i odczuć po pierwszym i kolejnym czytaniu- i nikomu nie chcę tych przeżyć tak istotnych w kontakcie z literaturą odbierać.\nW tym miejscu otrzymujecie ode mnie kserokopie kilkudziesięciu wierszy Stefana Tyczyny i moje polecenie:\nproszę, by Państwo uzupełnili wykropkowane w nawiasach kwadratowych miejsca wybranymi tytułami i cytatami wg własnego uznania i koncepcji interpretacyjnej.\nNa koniec ograniczę się do ogólnej rekapitulacji i wskazania tego, co- moim zdaniem- stanowić może jakiś ogólny wyróżnik artystyczny twórczości Stefana Tyczyny:\n- różnorodność problemowo- tematyczna, m. in. przeżycia i emocje wyrażone w liryce osobistej, obraz współczesnej rzeczywistości politycznej i społecznej, stosunek do różnych wydarzeń kulturowych ( literatura, sport, media, uroczystości "ku czci", wydarzenia polityczne ), rozważania egzystencjalne w aspekcie doświadczeń osobistych i przemyśleń historycznych... [...]\n-związki duchowo- artystyczne z T. Różewiczem i E. Lipską, paralela z artystycznym nowatorstwem poetyckim "czwartego wieszcza narodowego" polskiego romantyzmu- C.K.Norwida; tutaj wskazuję na odwołania do takich wątków jak zagubienie jednostki w bezwzględnym świecie, a także wydarzenia ukazujące beznadziejność, jakiś determinizm ludzkiego losu, cierpienie duchowe i fizyczne, śmierć, unicestwienie społeczno- egzystencjalne; groteska i satyra jako metoda demaskatorska i zabieg artystyczny celem obrazowania własnych poglądów i ocen problemów współczesnej rzeczywistości; [...]\n- bardzo przemyślane i starannie wyselekcjonowane formy artystyczne, widoczna praca nad językiem i zakresem semantycznym wybieranych wyrażeń i zwrotów, celowość stosowanych określeń i środków wyrazu artystycznego, kondensacja myśli, oszczędność słowa przy doskonałej czytelności tropów, obrazowość, trafność skojarzeń, inspirujący podtekst; świadomość językowa na wysokim poziomie- poeta wie, o czym mówi i w jaki sposób oraz za pomocą jakich środków zamierza to wyrazić, nie wyłączając tzw. grafii, co jest również bardzo istotne; ta celowość zabiegów i metod twórczych wyróżnia Jego wiersze spośród znanych mi twórców parających się poezją o podobnej tematyce i filozofii oraz posługujących się wierszem wolnym [...]\nKrystyna Chudzińska- Lis\nPOSŁOWIE do tomu "Niebieski Nieobecny"\n"Niebieski Nieobecny" to najnowszy i 6. już tomik poezji Stefana Tyczyny, autora dobrze znanego miłośnikom polskiej liryki współczesnej. Po debiutanckich publikacjach w połowie lat 90. w prasie krajowej i zagranicznej Stefan Tyczyna został w 1997 r. finalistą EUROPEJSKIEGO KONKURSU Fundacji "PEGAZ" z Hamburga\n(Kunst für Völkerverständigung "Pegasus Fundation"). W 2001 r. kilka jego wierszy zamieszczono w milenijnej amerykańskiej edycji Antologii Poezji Emigracyjnej. Drukują go liczące się periodyki kulturalne w Polsce, Niemczech, Anglii i USA; jest wieloletnim członkiem Związku Pisarzy Polskich za GRANICĄ (Londyn).\n– wiersze w antologii "Debiuty Literackie" Gliwice/Frankfurt 1999\n– tomik wierszy "Pomiędzy listami" Gliwice/Frankfurt 1999\n– kilka wierszy w antologii : "Proza i poezja, być pisarzem i poetą" Gliwice/Frankfurt 2000\n– "Pomiędzy wiekami" Gliwice/Frankfurt 2000\n– "Pomiędzy światami" Gliwice/ Frankfurt 2002\n– "Wiersze wybrane i nowe" Mikołów 2003\n– "Postscriptum" Gliwice/Frankfurt 2007\n- Wybrane wiersze w: "Wierszobranie", Katowice 2010\nStefan Tyczyna urodził się w 1954 r. w Łaziskach Górnych na Górnym Śląsku. Od 1990 r. mieszka i tworzy w Badenii Wirtembergii, ale nieustannie wraca wspomnieniami do dzieciństwa i młodości, do wydarzeń, miejsc i ludzi bliskich sercu, co znajduje odzwierciedlenie w jego lirykach.\nW roku 2010 w życiu poety wydarzyło się coś bardzo ważnego: oto po 40. latach daleko od Polski spotkał Stanisława Szroborza, przyjaciela lat młodzieńczych – z jednego miasta, dzielnicy, ulicy, a nawet z sąsiedztwa, gdyż – jak mówi – mieszkali "4 domy od siebie", a obecnie architekta i artystę plastyka o światowym dorobku. Zaowocowało to ich niezwykłą współpracą, czyli spotkaniem artystycznym słowa poetyckiego i plastyki, bowiem szatę graficzną tomu poezji Stefana Tyczyny pt. "Niebieski Nieobecny" stanowią rysunki przyjaciela.\nKażdy wiersz w tym tomie można uznać za credo poetyckie, filozoficzne i ludzkie Stefana Tyczyny. Jego artystyczne samookreślenie kierunku i metody twórczej czytelnik otrzymuje już w pierwszym wierszu "Droga", otwierającym tę niezwykłą i wielce interesującą publikację. W innym miejscu artysta twierdzi, że może to już ostatni zbiór jego liryków, gdyż te opublikowane w tomie "Niebieski Nieobecny" powstawały kolejno przez ostatnie 5 lat. Za symptomatyczne można uznać słowa w "3.883 m n.p.m".:\n"I znowu może ostatni raz\nStoję sam na szczycie\nPod czystym Niebem\nI znowu może ostatni raz\nPiszę ten sam wiersz"\nAle Stefan Tyczyna wciąż pisze, chociaż używa czasu przeszłego ("Samotność Wewnątrz Wiersza"):\n"Wszyscy pytali gdzie byłem\nOdpowiadałem że modliłem się sam\nW pustym zimnym kościele\n(Pisałem też wiersze)"\nPo Norwidowsku "bywa poetą", pisząc od czasu do czasu, ale rozumuje po Różewiczowsku: "poetą jest ten który pisze wiersze i ten który wierszy nie pisze". "Niebieski Nieobecny" dowodzi wielkiego intelektu oraz niezwykłego talentu filozoficzno-literackiego Stefana Tyczyny, a jego poezja to zjawisko niezaprzeczalnie interesujące, pokazujące w dobrze przemyślanej, skondensowanej formie leksykalnej panoramę życia we wszystkich antynomiach, meandrach, smakach i barwach.\nTyczyna tworzy i żyje tak, jak jego mistrz- Różewicz:"Poeta nosi swój świat ze sobą" ( motto do tomiku "Postscriptum").\nPiotr Gabriel Skorupa: O POEZJI Stefana Tyczyny\nPoeta Stefan Tyczyna.\nNonkonformista z Czarnego Lasu, jak tłumaczy nazwę krainy Schwarzwald w Niemczech.\nJak pisze Stefan?\nJako że obaj zostawiliśmy trochę korzeni na Śląsku, Stefan z Brady, ja z Rybnika,\nkojarzy mi się śląska strucla. Szorstkość, sarkazm, pot- przeplatane romantyzmem.\nI kruszonka na wierzchu– puenta.\nJego poezja jest głęboko związana z rozumem, duszą, jestestwem.\nPotrafi niejedno leczyć i wyleczyć.\nWedług mnie, to niepowtarzalny styl, styl STyczyny z TUT.\nZ jego sześciu tomików trafił do mnie łagodnie, acz głęboko\ndotkną szorstkiego papieru,\nbędą ostrożnie odwracać i czytać.\nStrona po stronie.\nBo przecież oczywiste jest,\nże nie pójdziesz w niepamięć.\nBędą rozkoszować się\ni starego kleju.\nZostawią na tobie,\nz rąk do rąk,\nDziś, przerzucając twe kartki,\nwiem, że tak będzie.\nI wiem, że zostaniesz\nnie tylko moim wspomnieniem.\npiotr gabriel skorupa\nBożena Świrek z Miechowa, poetka, z wykształcenia pedagog,\nw prywatnej korespondencji ze Stefanem Tyczyną napisała o Jego poezji :\n(...) Dziękuję za kilka egzemplarzy Twojego tomiku "Niebieski Nieobecny". Podzieliłam się nimi. Trafiły do Warszawy i Paryża. Wiem, że w Paryżu już są, ale teraz trafiły do innej dzielnicy;)\nI wiesz, nigdy nie umiałam "prawić" komplementów, dlatego teraz zwyczajnie napiszę:\nJESTEŚ DOBRY i już !!!\nPiszesz, że mają dla Ciebie duże emocjonalne znaczenie. Nie wiem dlaczego i jak to zrobiłeś, ale i dla mnie stały się emocjonalnie ważne. "Zaadoptowałam" je...\nDo jednego z nich, jak mówisz- wrócisz. Tak. Jest pierwszy punkt i będzie ostatni. Kiedyś wszyscy do niego dojdziemy. Ale między nimi było, jest, będzie to drugie "Drzewo". A jeśli nie było nam dane pod nim stanąć, zawsze będziemy na to czekać. Tak już chyba jest w tej naszej naturze.\n(...) raz jeszcze dziękuję za wiersze, "Drzewa" i emocje. (...)\nDo... może usłyszenia, może do zobaczenia, a już na pewno do spotkania z Tobą w Twoich wierszach.\nMiechów, dn. 20. lipca 2013 r.\nPrywatna wypowiedź pisemna z dn. 20.02.2002 r.\nprof. Politechniki Opolskiej Marii Kalczyńskiej*\no tomiku Stefana Tyczyny pt." Pomiędzy światami":\n* KALCZYŃSKA Maria.: Działalność Stowarzyszenia Ochrony Poloników Niemieckich na rzecz ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego oraz promocji kontaktów polsko-niemieckich w Europie, [w:] Wielokulturowość – bogactwem Europy. Materiały z międzynarodowej konferencji, która odbyła się w Opolu w dn. 19-20.X.2011 r. pod patronatem Polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej, Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego, Departament Kultury, Sportu i Turystyki, str. 73-86, Opole 2012 ISBN 978-83-60455-51-7\nprof. Piotr Roguski *\nFrom: Piotr Roguski\nSent: Tuesday, February 12, 2013 11:15 AM\nTo: Stefan Tyczyna\nSubject: tomik "Niebieski Nieobecny"\ndziękuję za przesyłkę, w której odnalazłem Pański tomik. Wspominał mi Pan kiedyś o nim, nawet prosił o słówko wstępne, ale sprawy obróciły się nieco inaczej. Ja wstępu nie napisałem, ale tomik jest i to jest najważniejsze. Przeczytałem go z wielkim zainteresowaniem. Wiersze Pańskie znam i znam ich wartość. W Zarysie drukowaliśmy nawet kilka i to z tym właśnie tytułowym motywem "Niebieski nieobecny". Bardzo to ciekawy motyw i świetnie przez Pana wykorzystany oraz poprowadzony. Zatem raz jeszcze dziękuję, lektura sprawiła mi niekwestionowaną radość!\nJa, jak Pan pewnie wie, wróciłem na emeryturę do Wartszawy, gdzie wcale się nie nudzę: pracuję i publikuję. Właśnie wyszedł mój nowy tomik, który zawiera starsze i nowe wiersze. Posłałem go Panu z prośbą o przyjęcie i lekturę. Poeci pracują w zaciszu domowym, czasem publikują i rozsyłają tomiki przyjaciołom. I tak jest chyba dobrze, jesteśmy towarzystwem ekskluzywnym!\nwypowiedź korespondencyjna nt. tomu "POSTSCRIPTUM"\ndziękuję za przesyłkę; otrzymałem 2 tomiki z miłym listem. Zacząłem też czytać i nasunęły mi się następujące uwagi. Proszę je potraktować jako uwagi czytelnika, a nie krytyka, bowiem postawa oceniania innych jest mi obca... Liczą się dla mnie teksty, z którymi potrafię się skontaktować, albo też nie.\nWięc do tomiku "Postscriptum":\n1. projekt graficzny okładki interesujący\n2. moją uwagę (jako czytelnika) zwróciły następujące wiersze:\na) bez tytułu,zaczynający się od słów "Na pchlim targu..."\nZawiera bowiem bardzo ciekawą obserwację tytułu, z której wyprowadza Pan bardzo interesująca pointę.\nb) wiersz "Carl Spitzweg", rysunek motywu "biedny poeta". Bardzo ładnie Pan otwiera wiersz "Nie słyszę twojego głosu/nie słyszę swoich wierszy". Trochę łagodzi Pan zakończenie, a powinno być ostrzejsze. Takie jak początek... ?!\nc) wiersz Sacrum- profanum poświęcone Różewiczowi. Ładna reminiscencja, choć chciałoby się, by była nieco dłuższa. Różewicz to zresztą poeta, którego obdarza Pan ogromnym zaufaniem i szacunkiem. Myślę, że ma Pan wiele innych skojarzeń z R. !?\nd)chyba najbardziej spodobał mi się inny, bez słów, "Dobieranie słów do szczęścia..." To ciekawy motyw słowa, emocji, fałszu, prawdy, które ze sobą niesie. To prawdziwy temat dla poety.\nmyślę, że jest Pan dociekliwym obserwatorem. Pańskie miniatury określa konkret, z którym Pan się zderza, oczekując na coś więcej... Czasem dostrzegamy to coś więcej, czasem tylko troszeczkę. Czytelnik chciałby jeszcze więcej...\nKończąc ten liścik, chciałbym zaproponować Panu kontakt. Piszmy do siebie, wymieniajmy myśli; czekam też na pańskie najnowsze teksty. Może najlepsze teksty, które po konsultacjach z innymi kolegami z redakcji uda się zamieścić w "Zarysie"*. Nie spieszmy się jednak, "Zarys" to rocznik, mamy czas, pracujmy nad tekstami, dyskutujmy.\nOkoło 20 lutego wybieram się na miesiąc do Warszawy, więc w połowie kwietnia moglibyśmy wznowić naszą korespondencję.\n* PIOTR ROGUSKI- rocznik 1945, historyk literatuty, nauczyciel akademicki, poeta. Długoletni wykladowca na uczelniach niemieckich (Frankfurt nad Menem, Kolonia) i polskich (Uniwersytet Warszawski, Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pultusku).Wydał sześć tomików poetyckich:"Figlarny ślad nieobecności" (1999), "Trzecia strona pytania" (2003), "Monolog z El" (2007), "Obsiedli" (2013)\noraz dwujęzyczne: "Co mnie obchodza Niemcy ?" (2007) i "Adieu, Cologne" (2009)\n* W "ZARYSIE" w numerach 8 i 9 opublikowano następujące wiersze Stefana Tyczyny: "Most", Ernest Hemingway", "Miasto", "Niebieski Nieobecny", "Hej, Niebieski" i "Stary poeta - Paryż 2010"; w numerze 8 - również w przekladzie na j. niemiecki.\nRyszard Wojtyłło*- korespondencja\nFrom: Ryszard Wojtyllo\nSent: Saturday, July 13, 2013 1:44 PM\nTwoje WIERSZE wspaniałe. Każdy, a szczególnie :\n- 3.883 m n.p.m / Nic to tam z tego “że może to ostatni zbiór...” to “normalne schodzenie”, jak każde.\n- koniec pieśni / też to mam... prawie.\n- Live / widziałem. Skandal...\n- Goethe / Absolwentka- ma jeszcze wiele przed...\n- Cztery damy / od domokrążcy...\nNie, to się po prostu nie da. WSZYSTKO OK!\nRyszard Wojtyłło *\n* Wypowiedź Stefana Tyczyny:\nRYSZARD WOJTYŁŁO- urodzony we Lwowie. Aktor, reżyser i autor . Absolwent Wydzialu Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Wroclawskiego i Studium Aktorskiego. Zagrał w kilku polskich filmach. W czasie stanu wojennego założyciel Kabaretu NKWD im. Feliksa D., który wieczorem 12.12.1981 r. wystapił (ostatni raz) w kopalni "Wujek".... Od 1983r. mieszka w Hamburgu. W Niemczech odtwórca roli Jaroslawa Winickiego w popularnym serialu telewizyjnym "Lindenstrasse" (w odcinkach od 249 do 451)...\n... Ale dla mnie to "duchowy" znajomy i przyjaciel, a przede wszystkim kultowy autor tekstów dla także kultowej polskiej grupy "Romuald & Roman" (napisał takie "kawałki" jak, "Bobas", "Człowiek", "Kto poznał świat", "Znasz ten dom", "Na twój znak"). Pisał też dla innych wykonawców, m. innymi Jego piosenka "Intymny świat", wykonywana przez Igę Cembrzyńską, zdobyła III nagrodę na II Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu (1964) .\nRajmund Czok *, Frankfurt am Main\n"POSTSCRIPTUM" To taka tam... poezja\nJesteśmy przyzwyczajeni mówić o poezji, że jest tajemnicą, albo że poeta jest od tego, by bezustannie tworzyć wiersze. Nic błędniejszego w takim rozumowaniu. Bycie poetą, wyjaśnijmy, składa się z dwóch zasadniczych działań: pierwsze z nich to tworzenie wiersza, drugie zaś to poetyzowanie. Na czym polega tworzenie, mniej więcej wiadomo, natomiast co do poetyzowania, najprościej je zdefiniować jako działanie mające spowodować i podtrzymać zainteresowanie poetą ze strony publiczności.\nO Stefanie Tyczynie, poecie urodzonym na Górnym śląsku w Łaziskach Górnych, a przed laty osiadłym w uroczej miejscowości Tuttlingen w Badenii- Wirtembergii, przez ostatnie trzy lata nie było żadnego "słychu". Czyżby unikał świata, zawiesił chociażby na określony czas swoją dotychczasową twórczość? Tylko wtajemniczeni wiedzieli, że jest inaczej, że nadal tworzył, kompletował nowy tomik poezji- piąty już z kolei. Że sięgając po czystą kartkę papieru, przeżywał ogromne napięcie emocjonalne, z wolna postępujące natchnienie, zanim zapisał na niej pierwszą frazę. A że zalicza się do poetów wstydzących się "zapożyczeń" (czyli umiejętnego kradzenia) myśli od innych poetów, powinien być dumny z własnych poetyckich natchnień, bowiem rzadko natchnienie bywa pod bardzo ścisłą kontrolą intelektu. A wiadomo, że natchnienie intelekt to dwie strony tego samego medalu. Toteż w poezji Tyczyny nie spotykamy rymów gramatycznych, rymów dokładnych, które przez innych poetów były wykorzystywane tysiące razy, kojarząc się z rymem częstochowskim. Jako uważny obserwator życia unika grafomańskich sformułowań, Jego poezję stanowi dobrze pojęty realizm, strzeże się przed banałem.\nDlatego gorąco zachęcam do zapoznania się z tomikiem, zawierającym 35 wierszy. Oto jeden z nich, bez tytułu:\nWydobywasz z nas wszystko\nCałe zło i resztę dobra\nRozpalasz i mrozisz krew w żyłach\nSprowadzasz na manowce\nProwadzisz na szczyt\nStrącasz w przepaść\nPrzynosisz nadzieję zwątpienie\nUśmiech i łzy\nDajesz wolność zniewalasz\nWodzisz na pokuszenie rozgrzeszasz\nPokazujesz i oślepiasz\nMuskasz i bijesz po twarzy\nDarujesz życie lub je odbierasz\nNiektórzy krzyczą głośno\nże cię znają i kochają\nNiektórzy śmieją się gwiżdżą wołają\nże TY TO TYLKO TAKA TAM...\n/Stefan Tyczyna, POSTSCRIPTUM, stron 50, ISBN 83-916132-9\nWydawnictwo INTER MEDIA, Gliwice 2007/\n* Rajmund Czok\nUrodził się i wychował na Śląsku. Studiował dziennikarstwo, kulturoznawstwa oraz marketing w Warszawie. Autor kilku książek, antologii, kilkudziesięciu opowiadań w niemieckiej i polskiej prasie codziennej i tygodniowej. W latach 80/90-tych jego korespondencje z Niemiec ukazywały się w Trybunie Śląskiej, Nowinach Opo-skich. Dzienniku Zachodnim, katowickim Wieczorze i tygodniku TAK i NIE.. W Niemczech w INIFO & TIPS, Samo Życie, Angora/Niemcy, Tygodnik Polski, Twoja Gazeta, Kurier Berliński. Mieszka na przemian w Gliwicach i Frankfurcie nad Menem. Jest członkiem Stowarzyszenia Dziennikarzy RP i RFN oraz Związku Literatów Polskich i Niemieckich. Jego nazwisko figuruje w leksykonie pisarzy niemieckich "Who is Who 2003".\nAutor w serwisie: http://www.e-bookowo.pl/nasi-autorzy/rajmund-czok.html\nCzym jest poezja Tyczyny?\nGdyby głębiej zastanowić się nad postawionym pytaniem, można by rzec, że poezja Stefana Tyczyny to niewątpliwie twórczość rozrywkowa, która obok humoru dostarcza również wzruszenie. Jednak jest to wzruszenie uproszczone, a może innego rodzaju?\nOstatnio ukazał się nakładem wydawnictwa Poligraf kolejny tomik poezji Stefana Tyczyny „Niebieski nieobecny”. Zastanawiałem się, czego mogę oczekiwać w tomiku poezji o tak metaforycznym tytule? Tymczasem zetknąłem się w nim z trafnie dobranymi słowami, odzwierciedlającymi myśli, uczucia i nadzieje. Chyba nie popełnię gafy, jeśli powiem, że niemal wszyscy dokonujemy każdego dnia coś w rodzaju samooczyszczenia poprzez miłość i nadzieję. Przede wszystkim nadzieję na zrozumienie własnego losu.\nW poezji pytania i odpowiedzi nas nurtujące, tworzą jakby tło naszego życia. Wykorzystujemy je, by brnąć dalej i coraz dalej. Stefan Tyczyna także brnie. Brnie krok po kroku, odkrywa i otwiera duszę na różne sfery życia. Według krytyków współczesną poezję powinno cechować mało słów, a dużo treści. Tyczynie właśnie się to udaje.\nPowszechnie wiadomo, że poezja rodzi się ze wzruszenia, ściślej mówiąc, utwór poetycki jest nosicielem tego wzruszenia. Kiedy poeta siada przed pustką kartką papieru, nie wie jeszcze, co w niej zapisze, jakie dobierze słowa. Żeby powstał wiersz potrzebne jest wzruszenie, napięcie intelektualne.\nFotografik tworzy obraz, Tyczyna, jako poeta, tworzy obraz słowem, odzwierciedla w nim rzeczywistość. Obraz, który potem wielorako można interpretować lub komentować na różne sposoby, zależnie od wiedzy i doświadczenia. O tym, jak przenika on do naszej codzienności i języka potocznego, przekazuje wiersz pt. „Sennik”, który jakby w soczewce skupia i zgłębia obraz współczesny.\nKiedyś wybieraliśmy sny z senników\nTeraz w bezsenne noce\nWspominamy tylko te niespełnione\nUłożeni południkowo, równoleżnikowo\nW pudełkach domów, pokoi, łóżek\nPoprzez szybę nocy (lub telewizora)\nDocierają (do nas) tylko strzępy (ich) słów\nBierzemy je za prawdę, herezję lub poezję\nBudzi nas dzwonek\nSłońce lub ptak\n(w świecie projektów i instalacji)\nTyczyna jest humanistą słowa, człowiekiem zajmującym się opisem zjawisk i wartości ogólnoludzkich. Wiersze w tomiku „Niebieski nieobecny” są przepojone introspekcyjnymi uwagami, odpowiadają na pytanie naszego życia, szczęścia, cierpienia, zresztą wszystkiego, czego na co dzień sami doświadczamy. Jak każda dobra poezja, wiersze Stefana Tyczyny czyta się z dużym zainteresowaniem. Ten kto się z nimi zapozna, pewnie powie, że doskonale pasują do podręczników szkolnych.\nStefan Tyczyna urodził i wychował się na Górnym Śląsku w Łaziskach Górnych. W 1990 roku na fali exodusu wyemigrował do Niemiec. Mieszka i tworzy w malowniczym miasteczku Tuttlingen w Baden-Wirrtemberg. Jego dorobek literacki stanowi kilka tomików poezji i antologii. Należy do Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w Londynie.\nGrażyna Łobaszewska- o wierszu Stefana Tyczyny\npt. "WIERSZ STATYSTYCZNY- POLICZONY", z tomu "POSTSCRIPTUM"\nAndrzej K. z Mikołowa:\nStefan Tyczyna od wielu lat utrzymuje kontakty z redakcjami kilku czasopism, wśród których warto wymienić "ANGORĘ". W latach 2004- 2008 ówczesny red. działu łączności z czytelnikami, nieżyjący już Pan Marek Koprowski, doceniał Jego twórczość i sekundował wydawaniu kolejnych tomików. Zamieszczam tutaj autografy wybranych listów z osobistej korespondencji obu Panów.\nW roku bieżącym ( 2013) Tyczyna wymienił listy z synem Pana Marka, red. Mateuszem Koprowskim- również, jak ojciec, współredagującym ten ważny dla twórców literackich dział "ANGORY". Poniżej cytuję fragment wcześniejszego listu Pana Mateusza oraz zdjęcie z bieżącej korespondencji ...\n>> (...) Cieszę się, że zdecydował się Pan zaprezentować swą twórczość właśnie nam. Dając tym samym dowód uznania i zainteresowania "Angorą". Bardzo dziękujemy! Mam też nadzieję, że to nie nasze ostatnie spotkanie i jeszcze zejdziemy się na drodze poetycko-recenzenckiej.\nBardzo dziękuję i pozdrawiam - w imieniu Taty, swoim oraz całej redakcji - i ...Do poczytania!\nDział Łączności z Czytelnikami\nMATEUSZ KOPROWSKI <<\nWcześniej, 18.11.2001 r., w "Angorze" ukazał się artykuł pt. "Poezja natchniona emigracją" autorstwa Rajmunda Czoka, w której m. in. czytamy :\n"(...) Inaczej ma się sprawa w Niemczech. Tutaj każdy poeta przeznaczony jest własnemu losowi. Nikt go nie wspomoże, sam musi walczyć o swoje zaistnienie. Takim przykładem jest pochodzący ze Śląska Stefan Tyczyna osiadły w niedużym miasteczku Tuttlingen. Tyczyna dowiódł, że emigracja żyje. Toteż wcale bym się nie zdziwił, gdyby obwieszczono powstanie nowego zjawiska- np. "Pokolenie Poetów Emigracyjnych"(...) Stefan Tyczyna, zaszyty po uszy (...) w życiu prowincjonalnego miasteczka tworzy poezję i nie przemawiają przez Niego żadne logiczne argumenty, ze to co wartościowsze, ma lepsze warunki do powstawania w metropolii (...). Najlepszym tego dowodem jest jego trzeci już tomik, wydany w Wydawnictwie Inter Media w Gliwicach. Poeta w każdym z tomików opisuje rzeczywistość, jaka go otacza, rzeczywistość przeniknięta tajemnicą. W materii poezji słowem wyraża wewnętrzne brzmienie, będąc jakby rodzajem spowiedzi czy modlitwy:\nWoodstock czy Jarocin\nto ci siwi lub łysi\nwczoraj wyczesywali kwiaty z włosów\nteraz związani krawatami\nmają broń której się bali\nmają władzę z którą walczyli\nnasadzili zielonych drzew\nnapłodzili synów- żołnierzy\nswoje twierdze i fortece\nsłuchają jeszcze muzyki\nPeter Karl Sczepanek *\na) Notka do tomu: 'WIERSZE WYBRANE I NOWE"\nUrodzony na Górnym Śląsku, w Łaziskach Górnych. Wyjechał w 1990 roku do Niemiec i zamieszkał w Schwarzwaldzie w małym miasteczku Tuttlingen. Finalista konkursu poetyckiego „Pegaz-Europa ‘97”. Debiut zaliczył w antologii „Debiuty literackie 1999” (Wyd. Inter Media w Gliwicach). W tym samym wydawnictwie ukazał się w 1999 roku jego debiutancki tomik „Pomiędzy listami” oraz kilka wierszy w antologii „Proza i poezja 2000”. Rok później wydał kolejny tomik „Pomiędzy wiekami”.\nW ostatnim konkursie poezji emigracyjnej na Florydzie w USA, jego dwa wiersze uhonorowano dyplomem uznania, ponadto ukazały się w VIII milenijnej edycji antologii poezji emigracyjnej w Stanach Zjednoczonych. Pisze po polsku.\nWarto zacytować tu Rajmunda Czoka, który tak wypowiedział się o tomiku "Wiersze wybrane i nowe", wyd. w 2003 roku :\n"Poezja jest nierozerwalnie związana z duszą, mózgiem i ręką, która pisze. Poezja, oczywiście jak wszystko, może być terapią. Owoce zaś tego terapeutycznego trudu mogą stanowić rozrywkę.\nA że obecna poezja może wchodzić w krainę dowolności, jeśli jest gruntownie przemyślana, musi zawierać pewien rodzaj uporządkowania. Autor niniejszego tomiku pilnuje dokładności logiki, dlatego Jego wiersze odbierane są przyjemnie, niemal jako poetycką terapię".\nRajmund Czok - publicysta\nb) Notka na 4.str. okładki do tomu: "POSTSCRIPTUM"\n"...Zawiłość naszego życia codziennego potrafi ten poeta w formie przystępnej, popartej wielką analizą w systematycznym stylu przelać na papier. I za to jesteśmy mu wdzięczni- my zagonieni w pędzie nowo narzuconego nam systemu... Kapitalizmu. Jego romantyzm życia, przeżyty na własnej skórze, Jego wiedza o życiu i technice, socjologii z nowym podejściem filozoficznym we współczesnym odzwierciedleniu rzeczywistości, daje nam tę możliwość jako strawę dla ducha, jako karmę dla społeczeństwa- naszego przetrwania." /Peter Karl Sczepanek "Silesia Superior"/\n* Peter Karl Sczepanek- ur. w 1943 w Tychach; z wykształc. fizyk, pracował jako nauczyciel, a następnie zajmował się informatyką. Od 1981 r. mieszka w Niemczech. Prawdziwy pasjonat historii i kultury ŚLĄSKA. Jest posiadaczem zbioru liczącego 140 prac malarskich pędzla śląskiego malarza, Alfonsa Wieczorka, utalentowanego artystycznie autora wielu obrazów, głównie akwarel, dokumentujących pejzaż Śląska, zwłaszcza Tychów, Ziemi Pszczyńskiej i Beskidu Śląskiego. Peter Karl Sczepanek opublikował w 1999 roku interesujące dzieło pt. "Reminiscencje śląskie".