Uzależnienie od cukru - czy to możliwe? | Słodka równowaga\nJak szacują Eksperci WHO, już w 2016 roku otyłość dotyczyła 1,9 miliarda dorosłych osób na świecie! Nadmierna masa ciała okazuje się być chorobą cywilizacyjną. Warto także podkreślić, że problem nie stanowi wyłącznie nadprogramowy “bagaż”, jaki dźwigają ze sobą osoby otyłe. Niestety, zbyt wysoka masa ciała to również większe ryzyko chorób dietozależnych, takich jak cukrzyca typu II, nowotwory, choroby układu krążenia, a nawet depresja!\nZatem, w dobie XXI wieku, kiedy zarówno częstość występowania otyłości, ale także i chorób dietozależnych rośnie, poszukujemy coraz to nowszych rozwiązań mających wspomóc nas w walce z nadwagą i otyłością. Jako jedną z głównych przyczyn nadmiernej masy ciała wymienia się niezdrową i zbyt kaloryczną dietę, a także siedzący tryb życia.\nCo więcej, jak wskazują niektóre źródła popularnonaukowe, wybrane produkty spożywcze np. te zasobne w cukry proste lub/i tłuszcz mogą wpływać na nasz apetyt w szczególny sposób, prowadząc do uzależnienia. W konsekwencji może to prowadzić do nadmiernego spożycia tej “smakowitej” żywności i wzrostu masy ciała. Biorąc pod uwagę, jak palący jest to problem, mamy już prace naukowe badające tezę “uzależnienia” od pożywienia. Nadal jednak wielu naukowców zastanawia się, czy w ogóle możliwe jest, aby żywność ogółem lub wybrane produkty spożywcze mogły uzależniać? Jak jest naprawdę?\n1 Teorie uzależniającego jedzenia\n2 Czy cukier nas uzależnia?\n3 Kto jest w grupie ryzyka?\n4 Jak poradzić sobie z uzależnieniem od smakowitego jedzenia?\nNatura wyposażyła nas w szereg mechanizmów umożliwiających nam przetrwanie. Jednym z nich jest odczuwany głód i związany z tym niepokój, mających skłonić nas do poszukiwania pożywienia. Wiemy także, że my ludzie wykazujemy naturalną preferencję do smaku słodkiego i chętnie sięgamy po słodkie produkty. Dodatkowo tłuszcz, będący najbardziej kalorycznym makro składnikiem żywności, jest nośnikiem smaku. Oznacza to, że artykuły spożywcze zawierające jego znaczne ilości, wydają się nam bardziej smaczne, niż analogiczne produkty, ale z mniejszą zawartością tłuszczów. Następnie, spożycie posiłku wiąże się z silnym pobudzeniem układu nagrody i wydzielaniem hormonów i innych substancji chemicznych np. dopaminy i opioidów, które odpowiadają za odczuwaniem przyjemności.\nA więc, za podstawę teorii uzależniającego jedzenia odpowiada nasz układ nagrody, który może reagować zbyt słabo na spożywany posiłek lub wręcz przeciwnie, być nadreaktywny. W pierwszej ze wspomnianych sytuacji, czyli wtedy, gdy układ nagrody reaguje zbyt słabo, kolokwialnie mówiąc, „leniwie”, dochodzi do niewystarczającej ilości przyjemności, jaką odczuwa dana osoba po spożyciu posiłku. Wtedy potencjalnie, może ona spożywać nadmierne ilości produktów spożywczych, aby stymulować układ nagrody, produkować odpowiednią ilość związków chemicznych i dostarczyć sobie odpowiednio dużo przyjemnych doznań. Natomiast w przypadku nadreaktywnego układu nagrody, nadmierna i subiektywnie odczuwana przyjemność z jedzenia, może doprowadzić do wykształcenia się nieprawidłowych mechanizmów, zbyt dużej przyjemności ze spożywanych posiłków i wręcz przeciwnie – osłabienia apetytu.\nAnalizując wspomniane wyżej mechanizmy, musimy jednak pamiętać, że to, co logiczne i zgodne z wiedzą książkową nie zawsze jest tak proste w rzeczywistości. Pobudzająco na układ nagrody człowieka wpływa wiele substancji np. nikotyna, narkotyki, alkohol, a także seks czy smaczne jedzenie. Jednakże, jak podkreślają naukowcy, potencjał do wydzielania dopaminy, a więc odczuwania przyjemności, jest różny, w zależności od substancji. Zdaniem ekspertów wzrost wydzielania dopaminy po wybranych czynnikach prezentuje się następująco:\nOdwołując się do powyżej przytoczonych danych, warto zauważyć, że teoretyczny potencjał uzależniający jedzenia jest najniższych wśród wszystkich przebadanych tu substancji, które są postrzegane za uzależniające. Co więcej, jak podkreślają naukowcy, ocena potencjału uzależniającego dla substancji np. cukru u ludzi jest niezwykle trudnym zadaniem. Wynika to z tego, że w rzeczywistości ludzie nigdy nie doświadczają wyłącznie jednej substancji, np. nie spożywają wyłącznie cukru. Zatem ocena potencjału uzależniającego dla cukru po spożyciu np. słodkiego batonika z orzechami i karmelem powinna także dotyczyć oceny tłuszczu, orzechów, karmelu i innych.\nCiekawym odkryciem, może być także teza sformułowana w 1990 roku, określana mianem „carbohydrate carving”. Zachowanie to polega na nieodpartej chęci spożywania posiłków będących źródłem węglowodanów, wśród których wymienia się także cukry.\nWielu naukowców zauważa liczne, zbliżone mechanizmy pomiędzy teoretycznym „uzależnieniem od żywności” i uzależnieniem od leków lub narkotyków. Upatruje się podobnych zachowań, takich jak:\nJednakże tak, jak wskazano wyżej, ocena potencjału uzależniającego cukru jest niezwykle trudna, gdyż cukier sam w sobie nigdy nie był i nie będzie jedynym elementem naszej diety. Co więcej, większość badań na temat tego, czy cukier jest uzależniający, pochodzi z badań na zwierzętach. Także jak wskazują specjaliści, nie zbadano do tej pory kilku aspektów związanych z uzależnieniem na poziomie takim, jak leki czy narkotyki. Nadal nie wiemy, w jakim mechanizmie biologicznym dochodzi do kompulsywnego objadania się, a także uzależnienia od dawki na ryzyko uzależnienia.\nBiorąc pod uwagę dotychczasową wiedzę, nie można jednoznacznie określić czy smaczne jedzenie lub wybrane produkty spożywcze działają uzależniająco. Niewątpliwie brakuje wystarczających danych naukowych. Jednakże to, co jest zauważalne w licznych badaniach, to fakt, że osoby z zaburzeniami odżywiania np. kompulsywnego objadania się częściej są podatne na inne mechanizmy podobne do uzależnień. A więc potencjalnie uzależnienie od jedzenia mogłoby brać udział w powstawaniu mechanizmów zaburzenia odżywiania i to te osoby powinny pozostać pod kontrolą specjalistów, jednakże nadal brakuje bezpośrednich danych na ten temat.\nWielu z nas przyłapuje się na tym, że coś je nie dlatego, że odczuwa głód, ale z nudy lub z powodu smakowitości danego dania lub produktu. I właśnie takie podjadanie często stanowi główną przyczynę nadmiernej masy ciała, a tym samym przeszkodę na drodze do utrzymania lub osiągnięcia wymarzonej sylwetki. Jak zatem ograniczyć lub uniknąć podjadania?\nWśród podstawowych zaleceń dietetycznych znajduje się regularne konsumowanie prawidłowo zbilansowanych, małych posiłków. Jak wskazują eksperci, należy unikać głodzenia się, bo sprzyja to przejadaniu się. W przypadku większości z nas dobrze sprawdzi się spożywanie od 3 do 5 posiłków dziennie: śniadania, obiadu i kolacji, a także 1 – 2 przekąsek.\nPodczas układania swojego jadłospisu pomocna może być także wiedza na temat tego, jakie produkty mogą potencjalnie działać uzależniająco. Jak wskazują autorzy „The Yale Food Addiction Scale”, skali, zgodnie z którą oceniano pokarmy wobec ich potencjału uzależniającego, do produktów uzależniających należą te, które są zasobne w cukier i tłuszcz, a ubogie w białko i błonnik. Co więcej, wspomniane produkty cechują się także wysokim indeksem glikemicznym. Są to na przykład słodkie lub słone przekąski, produkty lekkie i chrupiące np. chipsy czy cukierki.\nW niektórych badaniach zauważono także, że niekontrolowanemu spożywaniu żywności sprzyja właśnie silne ograniczanie wybranych produktów spożywczych np. cukru. W końcu “zakazany owoc smakuje najlepiej.” I to w konsekwencji przyczynia się do nadmiernej jego konsumpcji. Zatem słuszne wydaje się zalecenie, że należy unikać restrykcyjnych diet i głodzenia się, a także silnego eliminowania wybranych produktów spożywczych.\nZ kolei spożywanie małych i prawidłowo skomponowanych posiłków, zasobnych w warzywa i pełnoziarniste produkty zbożowe wtedy, kiedy jesteśmy głodni, pozwala na prawidłową pracę organizmu, regularne wydzielanie hormonów i prawidłowe zachodzenie mechanizmów głodu i sytości.\nZatem, warto pamiętać, iż pomimo tego, że pojęcie uzależnienia od cukru jest popularne i krąży szeroko w Internecie, to brakuje dowodów z naukowego punktu widzenia. Jak wskazują eksperci, niestety nadal nie ma całkowicie przekonywujących i jednoznacznych danych na ten temat. Natomiast poznanie dokładniej tych mechanizmów w przyszłości będzie bardzo ważne, ponieważ może to pomóc w leczeniu otyłości i nadwagi.\nZ kolei obecnie zmierzamy w kierunku, gdzie specjaliści zachęcają nas, aby większą uwagę zwrócić nie na pojedynczy składnik w żywności, ale na prowadzony styl życia ogółem. Do rozwoju nadmiernej masy ciała, nie prowadzi spożywanie pojedynczego produktu czy nawet składnika, ale nadmierne objadanie się ogółem, zła kompozycja diety czy także brak aktywności fizycznej.


Metamorfoza Elizy z programu Daj się odmienić / odc. 1 - Klinika Dr Kuschill MEDESTETIS\nMetamorfoza Elizy z programu Daj się odmienić / odc. 12021-11-262022-02-10https://www.medestetis.pl/klinika-logo-350x57.svgKlinika Dr Kuschill MEDESTETIShttps://www.medestetis.pl/wp-content/uploads/2021/11/black-week-500-x-500-px-1-1.png200px200px\nBohaterką pierwszego odcinka nowej edycji programu „Daj się Odmienić” była również Pani Eliza.\nPodczas konsultacji z dr n.med. Joanną Kuschill-Dziurdą szczegółowo omówiony został wielokierunkowy plan zabiegowy.\nW planie zabiegowym skupiliśmy się na działaniu odmładzającym i przeciwstarzeniowym tj.\npoprawie jędrności skóry wokół oczu,\nzniwelowaniu zmarszczek tzw. kurzych łapek,\npoprawie wyglądu skóry pod oczami,\nzamknięciu widocznych naczynek na nosie.\nMetamorfoza Pani Elizy miała dosyć nietypowy charakter ponieważ w pierwszej kolejności zakładała rozpuszczenie nieprawidłowo zdeponowanego kwasu hialuronowego, czyli leczenie powikłań po niewłaściwie wykonanym zabiegu modelowania ust.\nNastępnie Pani Eliza poddała się zabiegom:\nNiechirurgicznemu liftingowi skóry HIFU Ultraskin II. Zabieg miał za zadanie ujędrnić i napiąć skórę wokół oczu, głównie w okolicach powieki górnej,\nUzupełnienia ubytków w obszarze środkowym policzków kwasem hialuronowym,\nWypełnienia bruzd nosowo-wargowych kwasem hialuronowym,\nWypełnienie widocznych zapadnięć pod oczami kwasem hialuronowym, zabieg wykonany został przy użyciu mikrokaniuli,\nOstrzyknięcia kurzych łapek toksyną botulinową,\nZamknięcia widocznych naczynek na skrzydełkach nosa przy użyciu lasera Nd:Yag.\nPani Eliza, bohaterka pierwszego odcinka programu, zgłosiła się również do kosmetologa mgr kosm. Patrycji Wójtowicz-Harris w celu:\npoprawy wyglądu skóry w okolicy brzucha. Po ciąży skóra na brzuchu stała się bardzo wiotka.\npoprawy wyglądu swojej cery, skłonnej do łojotoku z widocz\nnymi rozszerzonymi porami.\nWychodząc naprzeciw oczekiwaniom pacjentki, wykonaliśmy:\nZabieg radiofrekwencji mikroigłowej Secret RF 2.0, który jest połączeniem mikronakłuwania i działania fal radiowych.\nOba stymulanty powodują uruchomienie procesów naprawczych i regeneracyjnych skóry, co w konsekwencji prowadzi do produkcji nowych włókien kolagenowych i elastynowych w skórze.\nDodatkowo fala radiowa działa obkurczająco na włókna kolagenowe, przez co skóra staje się bardziej napięta.\nW celu uzyskania pełnego efekty zabieg należy wykonać 3-4 zabiegi w odstępach 4 tygodniowych.\nTerapeutyczny zabieg dyniowy, który bazuje na miąższu z dyni, zawiera kwasy i enzymy proteolityczne.\nSkładniki te mają na celu pozbycie się zrogowaciałego naskórka i oczyszczenie porów, co w efekcie daje rozświetloną i oczyszczoną skórę.\nEfekty metamorfozy Pani Elizy


Po tamtej stronie tęczy – Martyna Mistrzak\nCzy można znaleźć książkę, która będzie bardziej pasjonująca dla czytelnika niż ta w formie w pamiętnika? Pamiętnik ma w sobie coś szczerego, coś, co urzeka, zachęca do dalszej podróży z bohaterem przez jego życie. Czytaj więcej…\nTropem ojca Sherlocka Holmesa – Monika Mikłaszewska\nArthur Conan Doyle jest twórcą wspaniałego Sherlocka Holmesa, a także bohaterem literackim oraz filmowym. Jako bohater literacki występuje w powieściach Marka Frosta, Juliana Barnesa, a także Jamesa Owena. Postać Doyle’a pojawia się także w miniserialu „Sherlock Holmes: Mroczne początki”. Czytaj więcej…\nOczami polonistki: jak rozmawiają ze sobą redaktorzy – Klaudia Raflik\nTen artykuł jest szczególny. Nie mam oczywiście na myśli tego, że napiszę o czymś, co zmieni Wasze życie. Bynajmniej. Chciałabym się z Wami podzielić swoimi refleksjami dotyczącymi życia redaktorów. Pytanie zadane w tytule sugeruje, że opowiem Wam o tym, jak rozmawiają ze sobą redaktorzy, którzy na co dzień siedzą po uszy w notatkach, wydrukach i przed komputerami naświetlonymi ogromną liczbą tekstów, które czekają na redakcję i korektę. Czy dyskutujemy wyłącznie o sprawach redakcyjnych? Czy interesują nas tylko wiadomości typu: „Cześć, czy w tym zdaniu postawiłabyś przecinek…?”? W końcu: czy czytając wiadomości od innych, sprawdzamy je pod względem poprawności językowej (a nuż ktoś popełnił błąd, który nie powinien mu przejść przez… palce)? Czytaj więcej…\n„Percy Jackson i bogowie olimpijscy” – „Morze Potworów” – Monika Mikłaszewska\nOd lat jestem wierną fanką powieści wielotomowych. Nie ma nic przyjemniejszego niż spotkanie z ulubionymi książkowymi bohaterami, a świadomość, że w ich towarzystwie będzie można przeżyć jeszcze niejedną przygodę, jest bezcenna. Czytaj więcej…\nSatyra na amerykańskie społeczeństwo – Wiktor Bury\nLata 50. XX wieku, Newark w stanie New Jersey. Marcus jest jedynym dzieckiem Pana Messnera – lokalnego koszernego rzeźnika. Stres związany z wyjazdem na studia potęguje nadwrażliwość oraz nadopiekuńczość ojca, który panicznie boi się o swojego syna. W efekcie w chłopaku narasta wzburzenie, które w połączeniu z młodzieńczym gniewem będzie miało ogromny wpływ na jego zachowanie, sposób myślenia oraz stosunek do innych ludzi. Czytaj więcej…\nPrzesunąć horyzont – w pogoni za marzeniami – Patrycja Trzcionkowska\nKiedy na początku wspinaczki patrzę na potężną górę, czuję się przytłoczona. Kiedy widzę tę samą górę już po zejściu – czuję wyłącznie dumę i wiem, że mogę wszystko. Bo niemożliwe nie istnieje. Czytaj więcej…\nPrzerażająco piękna, fascynująco osobliwa – Wiktor Bury\nTasmania, lata dwudzieste XIX wieku. William Buelow Gould zostaje skazany na dożywotnie pozbawienie wolności w jednej z najokrutniejszych kolonii karnych Imperium Brytyjskiego. Katorżnicza praca na małej wysepce jest dla niego całym światem. Odkupieniem staje się propozycja złożona przez więziennego lekarza, który zleca Williamowi sporządzenie albumu z rysunkami ryb zamieszkujących okoliczne wody. Uzdolniony artystycznie więzień, w celu poprawienia swojej sytuacji, podejmuje wyzwanie, jednocześnie chcąc zostawić po sobie jakiś ślad. Sporządza rysunki zwierząt, przy okazji spisując przejmującą historię swoją i całej kolonii, opowieść pełną okrucieństwa i brzydoty, ale mimo wszystko piękną i wzruszającą. Czytaj więcej…\nJestem Jacobem Kowalskim, czyli Rowling ma się dobrze – Weronika Wajszle\nJestem Jacobem Kowalskim. Może kogoś zaskoczy to wyznanie, gdyż do tej pory znał mnie pod innym imieniem, ale chcę ci coś powiedzieć: jeśli sięgnąłeś do tego tekstu, to zapewne interesujesz się Harrym Potterem. A skoro tak, to muszę cię zmartwić – ty też jesteś Jacobem Kowalskim. Czytaj więcej…\nIgraszki z losem – Magdalena Sobieszczyk\nAda, Mirella i Irena to bohaterki, których łączy osoba Leszka – sprzedawcy pieczywa na targu. Czy jednak ich znajomość jest jedynie relacją klient – ekspedient? Niekoniecznie. Jaki wpływ na życie Leszka będzie miała wróżba Cyganki? Czy rzeczywiście istnieje jakaś magiczna moc, która ma wpływ na nasze życie? A może to my sami jesteśmy jedynie kowalami własnego losu i to jedynie od nas zależy to, jak wygląda nasze życie. Czytaj więcej…\nMy, zamknięci tylko na chwilę – Weronika Wajszle\nTo sympatyczny wieczór. Mamy trochę wolnego czasu, więc jesteśmy zadowoleni. Wchodzimy do pomieszczenia – sale kinowe są na tyle duże, aby zapewnić komfort wielu osobom na raz. Drzwi nikt nie zamyka na klucz; można wyjść w każdej chwili. Mamy też telefony, z których możemy korzystać, a po drugiej stronie ściany życiem tętni świat, który znamy. Wyłączamy się tylko na chwilę. Co jeśli byłoby inaczej? Co gdyby ktoś odebrał nam komórki, zamknął drzwi i nie pozwolił wyjść? Co gdybyśmy zostali zmuszenia do spędzenia w tym – nagle ciasnym – pomieszczeniu siedmiu lat bez możliwości wyjrzenia przez okno? Czytaj więcej…\nNienawiść po amerykańsku – Milena Cichocka\nIstnieją na świecie tacy reżyserzy, na których filmy czeka się z utęsknieniem. Ekscytuje się najmniejszą drobnostką na każdym z etapów produkcji, komentuje wybory obsadowe, analizuje dokładnie zwiastun, w obliczu zbliżającej się premiery surfuje się po internecie z na pół zamkniętymi oczami w obawie przed spotkaniem persona non grata każdego fana – spoilerów. Chociaż mnie to raczej nie dotyczy, istnieje taki reżyser, na którego filmy czekam jak na bożonarodzeniowy prezent, gdybym kiedykolwiek na niego czekała. Tą osobą jest oczywiście Quentin Tarantino. Czytaj więcej…\n„Nagrygol mi baranka”, czyli „Mały Książę” po wielkopolsku – Klaudia Raflik\nGrudzień jest miesiącem, który każdemu kojarzy się ze świętami – to oczywiste. Jednak w tym roku wydarzyło się coś jeszcze: została wydana wielkopolska wersja Małego Księcia Antoine’a de Saint Exupery’ego w przekładzie Juliusza Kubla – jednego z ważniejszych znawców gwary poznańskiej. Przed wami Książę Szaranek. Czytaj więcej…


docupen » Miejsce na swingowanie – zapraszamy na imprezę\nMiejsce na swingowanie – zapraszamy na imprezę\nJeśli trwasz w połączeniu partnerskim długi czas, a doznanie erotyczne przestało mieć dla Ciebie oznaczanie, swingerzy to społeczność dla Ciebie.\nJeżeli masz odwagę na swingowanie, a wymiana małżonków nie stanowi dla Ciebie istotniejszego problemu, klub69 to obszary które czeka na Ciebie szeroko otwarte i z pewnością da Ci wiele wrażeń erotycznych.\nNiesamowita radość, wymiana małżonków, melodia, wyjątkowe spotkania, to wszystko oferuje klub 69, żebyś potrafił zapominać o codzienności dnia zwykłego, abyś potrafił wyrwać się od powszednich obowiązków i kłopotów.\nNawet jeżeli nikt z Twojego społeczeństwa nie ma doświadczeń o swingowaniu, swingers69 roztworzy ci bramę na inne doznania erotyczne.\nWarto rozpocząć rozmowę ze swoją partnerką lub małżonkiem, ażeby przedstawić wszelkie przewagi swingers klub.\nSwingersi nie wykonują niczego szkodliwego, zwyczajnie lubią się gotową i całkowitą namiętnością, po prostu poszukują innych interesujących przeżyć erotycznych, a klub 69 im to wszystko gwarantuje.\nSwingers to taki sam człowiek jak Ty, posiadający energię pójść o parę kroków wprzód.\nIstnienie jest tylko jedno i należy z niego czerpać korzyści całkowicie, powinno się szukać prekursorskich wrażeń intymnych, jeżeli miłość między partnerami już zgasła.\nA jeżeli wymiana małżonków uda się, z pewnością w małżeństwie znowu zagości rozkosz i wybitna rozrywka.\nSwingerzy czyli mężowie i żony z odmiennych związków wymieniają się miejscami jedynie na czas radości, potem wracają do swoich domostw i zdołają reprezentować świeże sztuki, jakie nabyli w obszarze jakim jest klub69.\nSwingowanie, które możemy objaśniać dosłownie jako wymiana małżonków, to fantastyczny sposób na pozbycie się stresu, zapomnienie o powszednich problemach i nabranie dystansu do przeszkód w związku.\nJedynie śmiałość i dystans pozwala znaleźć klub 69, w którym potraficie się znakomicie bawić i bawić się z odmiennymi małżonkami.\nSwingers69 to miejsce których współcześnie jest wiele w obszernych aglomeracjach miejskich, tam gdzie społeczeństwo najbardziej pragnie rozrywki i wspaniałej imprezy.\nSwingers klub na pewno stanie się też Twoim ulubionym klubem gry, ponieważ każda wymiana małżonków jest zadziwiającym doznaniem, przynoszącym w związek nowatorskie wrażenia erotyczne.\nNawet jeżeli zdefiniowanie swingersi nie jest jeszcze tak bardzo porządnie wybitne, z pewnością z postępem czasu wspólnota ta będzie się podwyższać.\nSwingers odkryje innego swingersa i będzie umiał jak ten czas spożytkować.\nA jeśli Ty także wyszukujesz miejsca klub69, zerknij do sieci, tam zapewne znajdziesz to czego szukasz.


AUTOR: Paweł Muż - lista publikacji na CYFROTEKA.PL\n00277 008996 15551592 na godz. na dobę w sumie\nTomasz Krywan, Paweł Muż, Agata Pinzuł-20%\nPakiet medyczny obejmuje zazwyczaj prawo do skorzystania z usług dowolnego lekarza (ze specjalności wskazanej w pakiecie), zabiegów i procedur medycznych oraz diagnostyki. Zakres usług „w pakiecie” zależy od rodzaju pakietu oferowanego przez centra usług medycznych i zakupionego przez pracodawcę dla pracowników. Pracodawcy często oferują pakiety pracownikom nieodpłatnie lub odpłatnie...\nOdszkodowania związane z prowadzoną działalnością gospodarczą -rozliczenia podatkowe i ewidencja księgowa - ebook/pdf\nOdszkodowania to nierozerwalny element naszego życia gospodarczego. Ich otrzymanie bądź zapłata wywiera określone skutki podatkowe. Większość z nich jest przychodem, który często jednak korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego. Płacąc odszkodowania, należy przeanalizować możliwość ich zaliczenia do kosztów. Wiele odszkodowań jest bowiem wprost wyłączonych z kosztów. W opracowaniu przedstawiono na przykładach...\nWkłady niepieniężne (aporty) - rozliczenie podatkowe i rachunkowe - ebook/pdf\nWspólnicy (akcjonariusze) spółek często decydują się na wnoszenie do spółek aportów (wkładów niepieniężnych) na pokrycie wartości wydawanych im udziałów/akcji w spółce kapitałowej lub udziału w spółce osobowej. W opracowaniu przedstawiamy najważniejsze podatkowe skutki takich działań i to jak powinny być one ewidencjonowane. Opracowanie odpowiada m.in. na pytania\n· jakie są skutki podatkowe wniesienia i otrzymania aportu\nKary umowne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą - rozliczenia podatkowe i ewidencja księgowa - ebook/pdf\nGrzegorz Ziółkowski, Paweł Muż-20%\nCzęstą praktyką obrotu gospodarczego jest zastrzeganie kar umownych w celu wzmocnienia pozycji jednej ze stron umowy. Kara umowna jest bowiem dodatkowym zastrzeżeniem umownym mającym na celu wzmocnienie skuteczności umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązań. Istotą kary umownej jest rekompensata, zadośćuczynienie. Nie jest to płatność za świadczenie, lecz wyrównanie wyrządzonej szkody...\nZ początkiem 2016 r. weszły w życie przepisy przewidujące opodatkowanie 70% zryczałtowanym podatkiem niektórych odszkodowań oraz odpraw otrzymywanych od spółek z udziałem środków publicznych. Są to spółki, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, ich związki lub inne państwowe osoby prawne albo komunalne osoby prawne dysponują bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników...\nPrezenty dla kontrahentów – rozliczenia podatkowe i rachunkowe - ebook/pdf\nW publikacji przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące skutków podatkowych obdarowywania kontrahentów okazjonalnymi prezentami. Odpowiedzi te poprzedza przypomnienie zasad opodatkowania i dokumentowania przekazywania prezentów.Dzięki publikacji zyskasz wiedzę m.in. na temat:- kiedy prezenty stanowią koszty podatkowe- jakie są obowiązki podatnika związane z przekazaniem prezentu- jak w podatku VAT rozliczyć przekazanie...


Białoruś: Kolonia karna za demonstrację - Money.pl\nStrona głównaBiałoruś: Kolonia karna za demonstrację\nBiałoruś: Kolonia karna za demonstrację\nSkazany to 20-letni opozycjonista, który brał udział w zamieszkach jakie wybuchły po wyborach w Mińsku.\nSąd w Mińsku skazał na karę 3,5 roku kolonii karnej o zaostrzonym rygorze 20-letniego Mikitę Lichawida, działacza opozycyjnego Ruchu _ O Wolność _, za udział w demonstracji opozycji po wyborach prezydenckich na Białorusi 19 grudnia zeszłego roku.\nSędzia Natalla Pykina uznała, że opozycjonista brał udział w masowych zamieszkach w Mińsku w wieczór po wyborach. Lichawid nie przyznał się do tego. Potwierdził, że podczas demonstracji, gdy grupa ludzi wybiła szyby w drzwiach do budynku rządu, kopał i uderzał w drewniane osłony znajdujące się za drzwiami. Przekonywał, że uległ wpływowi tłumu.\nProkurator żądał kary czterech lat. Adwokat oskarżonego kwestionowała, by 19 grudnia w Mińsku doszło do masowych zamieszek. Argumentowała, że zgodnie z brzmieniem odpowiedniego artykułu takie zajścia wyróżnia: opór wobec milicji z użyciem broni, niszczenie, podpalenia, przemoc wobec ludności i niszczenie mienia, przy czym powinno występować wszystkich pięć elementów. Jej zdaniem, działania Lichawida były sprzeczne z prawem, ale nie można ich kwalifikować jako masowe zamieszki.\n[ ( http://static1.money.pl/i/h/156/t127132.jpg ) ] (http://news.money.pl/artykul/lukaszenka;moze;zamknac;rywali;na;wiele;lat,117,0,741749.html) Łukaszenka może zamknąć rywali na wiele lat\nNa procesie zeznawali jako poszkodowani funkcjonariusze oddziałów specjalnych milicji (specnazu), którzy byli na demonstracji. Żaden z nich nie przedstawił pretensji wobec Lichawida. Dowodami w sprawie były także m.in. materiały wideo, na których widać Lichawida w tłumie demonstrantów.\nWśród świadków obrony zeznawał obrońca praw człowieka Aleh Hułak. Mówił, że pytał podczas demonstracji milicjantów w cywilu, czemu nie próbują powstrzymać osób niszczących drzwi do gmachu rządu. Ci nie reagowali; bicie szkła ustało po 30 minutach, gdy na placu pojawił się specnaz. Inni świadkowie obrony - wśród nich szef Ruchu _ O Wolność _ Alaksandr Milinkiewicz, znajomi i współpracownicy Lichawida - charakteryzowali go jako człowieka życzliwego i aktywnego.\nDzisiejszy wyrok był jednym z surowszych wydanych wobec uczestników powyborczej demonstracji. Wcześniej dwóch jej uczestników skazano na cztery lata kolonii karnej o zaostrzonym reżimie, jednego, tak jak Lichawida, na 3,5 roku, pozostałe cztery osoby - na niższe kary. Matka Mikity Lichawida przypomniała po ogłoszeniu wyroku, że dla dwóch obywateli Rosji oskarżonych o udział w zamieszkach proces zakończył się karami grzywny.\n_ - Jego (Mikity) wina polega tylko na tym, że nie ma rosyjskiego paszportu, że urodził się na Białorusi i ma obywatelstwo Białorusi. Rosjan uratowała Rosja, a kto uratuje nasze dzieci? _ - mówiła dziennikarzom po ogłoszeniu wyroku.\n_ - Zwracam się do Unii Europejskiej w imieniu wszystkich matek, żon, krewnych i bliskich - zaczynajcie wprowadzać sankcje ekonomiczne. Za co temu 20-letniemu chłopcu dali 3,5 roku? Nie było masowych zamieszek. (...) Władza stara się zastraszyć wszystkich _ - powiedziała Alona Lichawid.\nW sprawie karnej o masowe zamieszki zarzuty postawiono łącznie niemal 40 osobom, w tym byłym kandydatom opozycji w wyborach. 19 grudnia demonstranci kwestionowali oficjalne wyniki głosowania, według których niemal 80 procent głosów zdobył ubiegający się o czwartą kadencję prezydencką Alaksander Łukaszenka. Doszło do ataku na drzwi budynku rządu, w których wybito szyby - według opozycji była to prowokacja.\n[ ( http://static1.money.pl/i/h/170/t126890.jpg ) ] (http://news.money.pl/artykul/unijni;dyplomaci;domagaja;sie;widzenia,167,0,748711.html) Unijni dyplomaci domagają się widzenia Poprosili MSZ w Mińsku o spotkanie z zatrzymanymi po demonstracji w wieczór wyborczy.\n[ ( http://static1.money.pl/i/h/87/t73815.jpg ) ] (http://news.money.pl/artykul/oredzie;lukaszeki;do;serc;bialorusinow,56,0,746296.html) Orędzie Łukaszeki "do serc" Białorusinów Prezydent Białorusi w noworocznym wystąpieniu mówi o siłach, które "chciały rozchwiać kraj".\nTagi: opozycja na białorusi, białoruś, wiadomości, wiadmomości, gospodarka\nBiałoruś: Najpierw uwolnienie więźniów, potem okrągły stół\nBiałoruś: Kandydaci w areszcie KGB\nDwojga norweskich polityków nie wpuszczono na Białoruś\nBiałoruś: Nie mają internetu, a stali się jego gwiazdami\nBiałoruś skrytykowana za brak demokracji


Mała Italia w Wieliczce - zobacz program - Wieliczka City\nObecnie jesteś w: Wieliczka City » Aktualności » Mała Italia w Wieliczce - zobacz program\nMała Italia w Wieliczce - zobacz program\nJuż dziś o godz. 10.00 w Centrum Edukacyjno-Rekreacyjnym “Solne Miasto” odbędzie się uroczysta inauguracja Małej Italii. “LittlEATaly” to centrum gromadzenia miłośników włoskiego stylu oferujące warsztaty, szkolenia, prezentacje oraz degustacje włoskich smaków w punkcie gastronomicznym.\nDla zainteresowanych będzie możliwość zakupienia świeżych włoskich produktów bezpośrednio od producentów. Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka Artur Kozioł serdecznie zaprasza do udziału w wydarzeniach związanych z ”Małą Italią” w Wieliczce. Przedsięwzięcie to po raz pierwszy odbywa się w naszym mieście, ale w założeniu ma to być impreza cykliczna. Idee i pomysły, które wypracujemy w trakcie tegorocznych spotkań, mogą zaowocować wspólnymi, polsko-włoskimi projektami, które realizowane będą w kolejnych latach.\nMała Italia w Wieliczce - kliknij i zobacz program\n1) Program Mała Italia - strefa konferencyjna\n2) Program Mała Italia - strefa gastronomiczna\n3) Program Mała Italia - strefa sportowa


Strona główna NEWSY Gwiazdy Ava Max topless! Nowy rozdział w życiu natchnął ją do większej odwagi?\n18 stycznia 2021, 02:43\nPiosenkarka i autorka tekstów Amanda Ava Koci (powszechnie znana pod pseudonimem Ava Max) uraczyła swoich fanów „apetycznym” kadrem. Gwiazda zaskoczyła swoim nowym wyglądem.\nAva Max to jedna z najbardziej ekscytujących nowych gwiazd muzyki pop, jakie pojawiły się w ostatnich latach. Jej przebój zatytułowany „Sweet but Psycho” z 2018 roku ma już ponad 655 milionów wyświetleń w serwisie YouTube. Taneczny hit w Stanach Zjednoczonych spędził trzy tygodnie w top 10 na liście Billboard Hot 100. To imponujący wynik, jak na debiutującą artystkę. W Polsce numer uzyskał diamentowy status, co oznacza, że sprzedał się w ilości co najmniej 100 tysięcy kopii.\nNa swoim koncie Ava Max ma kilka dobrze przyjętych singli. W rozgłośniach radiowych w całej Polsce mogliśmy usłyszeć między innymi „So Am I” (podwójnaplatyna), „Torn” (platyna), „Salt” (podwójnaplatyna), „Kings & Queens” (platyna), czy singiel „Who’s Laughing Now”. Niedawno piosenkarka zaprezentowała nowy kawałek zatytułowany „My Head & My Heart”, który ukazał się na rozszerzonej wersji jej debiutanckiego albumu „Heaven & Hell”. Przez wielu internautów nazywana jest popową sensacją 2020 roku.\nZachodnie media okrzyknęły wokalistkę: popową księżniczką, następczynią Britney Spears oraz nową Lady Gagą.\nAva Max zachwyca na Instagramie\nBijąca rekordy popularności wokalistka jest bardzo aktywna w mediach społecznościowych – prywatnie i zawodowo. Jej profil na Instagramie obserwuje blisko 2 miliony użytkowników, a na YouTube subskrybuje ponad 4 miliony osób. Albańsko-amerykańska piosenkarka chętnie dzieli się z fanami swoją codziennością. Właśnie pochwaliła się nowym zdjęciem, na którym mamy okazję zobaczyć ją topless.\nTrzeba przyznać, że Ava Max ma fenomenalne ciało!\nPost udostępniony przez AVA MAX (@avamax)\nArtystka ma na koncie 2 nominacje do Grammy.


Gorąco, środek lata | Literatura | Dwutygodnik | Dwutygodnik\nNaomi CC BY-NC-ND 2.0\n„Jak czuje się człowiek, który stracił matkę? Jak ja się czuję? – myślał. – Czuję się jak człowiek, który stracił matkę. Bez sensu. Nie umiem tego inaczej powiedzieć” (Łoziński). To pierwszy próg: można utknąć w miejscu, które jest punktem wyjścia i punktem dojścia. Wszystko inne jest ornamentem, zbędnym dodatkiem. Ale trzymać się tego punktu – to znaczy milczeć. A przecież trzeba mówić.\nMożna więc powtarzać to, co powiedzieli inni. Jedna z pierwszych książek, na jakie trafia Wicha, kiedy bierze się za porządkowanie mieszkania po zmarłej matce, to: „Jak likwidowałam dom moich rodziców”. Gotowe słowa już tam są, wystarczy po nie sięgnąć. Wiele słów. Ciotka narratora „Reisefieber” Łozińskiego, Louise, pracuje nad artykułem: „Śmierć – tabu współczesnej prozy”, ale to nieporozumienie, śmierć to żadne tabu; jest raczej tak, jak u Tkaczyszyna-Dyckiego: „współczesna poezja polska to nekrologi”.\nKonwencja daje poczucie bezpieczeństwa, grunt, na którym można stanąć stabilnie i mówić. Nie tylko o tym, co w tej chwili najważniejsze, ale o wszystkim innym: flamenco, obrazach Twombly’ego, opowiadaniu Faulknera, pieczeniu kurczaka, jętkach, melancholii, przejrzystości i Prouście (Bieńczyk); o rzeczach, książkach, piórach wiecznych i „Emmie” Jane Austen (Wicha). Konwencja pozwala uprawiać literaturę.\nMarek Bieńczyk, „Kontener”. Wielka Litera, 304 strony, 2018\nMarcin Wicha, „Rzeczy, których nie wyrzuciłem”. Karakter, 184 strony, 2017\nDave Eggers, „Wstrząsające dzieło kulejącego geniusza”. Przeł. Jerzy Łoziński, Zysk i S-ka, 444 strony, 2010\nDavid Rieff, „W morzu śmierci. Wspomnienie syna”. Przeł. Agnieszka Nowakowska, Czarne, 144 strony, 2009\nRoland Barthes, „Dziennik żałobny”. Przeł. Kajetan Maria Jaksender, Teatr Polski we Wrocławiu, 276 stron, 2013\nMichał Szymaniak, „Dziury w policzkach”. WBPiCAK, 50 stron, 2018\nTahar Ben Jelloun, „O mojej matce”. Przeł Jolanta Kozłowska, Dialog, 176 stron, 2010\nMikołaj Łoziński, „Reisefieber”. Znak, 162 strony, 2007\nEugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, „Dzieje rodzin polskich”. Sic!, 54 strony, 2005\nEugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, „Piosenka o zależnościach i uzależnieniach”. Biuro Literackie, 54 strony, 2009\nEugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, „Imię i znamię”. Biuro Literackie, 56 stron, 2011\nW konwencję wpada się nieuchronnie, kiedy chce się opowiedzieć innym o doświadczeniu, które jest własne. Frazes – mniejszy lub większy – to narzędzie porozumienia. Nawet jeśli stoi za nim wstyd, by nie ujawnić zbyt wiele, nie wydać się śmiesznym, czułostkowym. „Czy to nie wstyd przed okazaniem słabości i pragnienie pokazania się nowoczesnym każą pisać tę nieksiążkę, w której matka ma nie być wieloprzymiotnikowa i nie ma wywoływać łez, pobudzać czułości, ożywiać wspomnień, dobrych i złych, wywoływać opowieści o dzieciństwie jej i własnym, prowadzić do słów o choćby i perwersyjnym uczuciu? A być raczej obiektem zmartwienia, exemplum, do którego inni będą mogli, jeśli łaska, dostawiać własne żałobne doświadczenie i zdobywać się na czelność lub naiwność mówienia o nim?” (Bieńczyk). To ze wstydu pisze się „matka”, choć kiedy żyła, mówiło się wyłącznie „mama”.\nSkoro wstyd, to jednocześnie zdrada. Bo to, co przynajmniej w tej jednej chwili powinno być pojedyncze i osobne, zamienia się w ogólne i powszechne – w martwą figurę. A tę można obracać w dłoniach, oglądać pod światło i porównywać. Tak jak Ben Jelloun, który z czułością i uważnością opowiada o swojej matce – kobiecie, która nigdy nie opuściła Maroka, nie nauczyła się czytać i najbardziej w świecie bała się złego spojrzenia, które mogłoby zaszkodzić jej dzieciom – ale nie waha się zestawiać jej z matką swojego przyjaciela, bogatą Europejką, do końca swych dni przytomną i sprawną. Tak jakby chciał nas przekonać, że sam już nie należy do świata matki, o której bezlitośnie mówi, że „pole jej aktywności intelektualnej jest bardzo ograniczone”.\nBo też kiedy mówię o swojej umierającej matce, to „mówię tylko o sobie” (Barthes). Nie wypada się do tego przyznawać, ale to samo wychodzi na jaw: „W żadnym razie nie chcę sobie pochlebiać ani przeceniać swojego znaczenia, lecz muszę powiedzieć…” (Rieff). Śmierć to ostatecznie „kolejne doświadczenie, które można spieniężyć” (Eggers), zamienić w książkę i sprzedać drogo lub chociaż zamienić na nagrody. Albo napisać esej. Choć, powiedzmy sobie szczerze, jest to tani kapitał, każdy go ma lub będzie miał (Barthes: „Śmierć, Zgryzota, nie są niczym innym niż banałami”), więc nie uniknie się handlu: „Czy moja opowieść była dostatecznie smutna? Była smutna. Wiem, jak to działa. Ja ci coś daję, a ty dajesz mi scenę. Więc proszę o scenę. Należy mi się” (Eggers). I przecież wcale nie musi się udać, bo chociaż kapitał wydaje się solidny, to i tak trzeba umieć go opakować: „drogie bravo / moja mama nie żyje / i chciałbym o tym napisać / lecz nie była żydówką / nie przeżyła nawet wojny / co robić?” (Szymaniak).\nSkoro wstyd, to jednocześnie zdrada. Bo to, co przynajmniej w tej jednej chwili powinno być pojedyncze i osobne, zamienia się w ogólne i powszechne – w martwą figurę\nKonwencja, wstyd, narcyzm i kapitał. Nic dziwnego, że – jak pisze Barthes: „Nie chcę o tym mówić ze strachu przed uprawianiem literatury”. Ale od literatury nie sposób uciec, bo po drugiej stronie jest tylko milczenie. A może wcale nie trzeba uciekać: nawet kiedy opowiada się, jak Ben Jelloun, o historii politycznej Maroka i muzułmańskich obyczajach ślubnych; albo jak Eggers, o prowadzenu magazynu, programach MTV i podrywaniu dziewczyn – to i tak wiadomo, że to tylko zmyłka; że „to nie jest ta opowieść” (Bieńczyk). „Mogę zatem dobrze znać wszystkie niebezpieczeństwa samoświadomości, ale zarazem będę się przedzierał przez mgłę tych wszystkich powtórzeń, zmieszanych metafor, zgiełku, próbując pokazać sedno, które przecież jest: żywe jądro, pomimo całej mgły. To sedno to jądro jąder. Zawsze jest sedno, które można wypowiedzieć. Tyle że skarykaturowane” (Eggers).\nJeśli zgodzić się na tę karykaturalność, to można też odkryć, że pozwala ona zrobić coś, co inaczej nie byłoby możliwe: „przekonać (dzięki listom), jak wielu (obcych) ludzi pojęło, czym była, czym byliśmy” (Barthes). Jasne, zawłaszczenie jest nieuniknione – „ona nie pisała i (…) wspomnienie o niej zależy całkowicie ode mnie” (Barthes) – ale bez zawłaszczenia nie byłoby żadnego wspomnienia. „Zamiast więc lamentować nad końcem niezapośredniczonych doświadczeń, ja będę je celebrował, pławił się w jednoczesnym przeżywaniu i licznych ich echach w sztuce i mediach, echach, które doświadczenia nie zubażają, lecz: wzbogacają” (Eggers).\nCierpienie, choroba, ból, strata. Ale nikt mnie nie uprzedzał, że umieranie może być nudne. Natężenie lęku i strachu, kiedy przedłuża się w godziny, dni i tygodnie, w końcu powszednieje. Trzymając nieprzytomną mamę za rękę, w końcu zacząłem rozglądać się po pokoju i śledzić lot muchy pod sufitem.\nNuda nie leży tylko po stronie tych, którzy towarzyszą umieraniu. „Keltum się nudzi. Rimu się nudzi i ja się nudzę. Nawet w telewizji sama nuda, niski stolik jest kulawy, to nuda niszczy drewno, pielęgniarki szybko wychodzą, żeby nie dopadła ich nuda, moi synowie się nudzą, widzę to na ich twarzach…” (Ben Jelloun). Nowotwór i mająca go zatrzymać chemioterapia wyniszczyły ciało mamy, ale odebrały jej też siły niezbędne, aby cokolwiek mogło się wydarzyć. Nie mogła sobie pozwolić na spacery z psem ani na robienie zakupów; spędzała czas na kanapie, oglądając seriale: po południu nowe odcinki, rano powtórki z poprzedniego dnia. Dzień w dzień, na zakładkę.\nCierpienie, choroba, ból, strata. Ale nikt mnie nie uprzedzał, że umieranie może być nudne\nNuda bierze się z uwagi, której nie chce się rozpraszać; ze skupienia czasu, którego nie chce się zabijać. I ze śledzenia oddechu: „Będziemy zaglądać do niej za dnia i po nocy, a jeśli zastaniemy ją śpiącą, znieruchomiejemy, pełni czujności, a potem podejdziemy, aby przykładając dłoń do ust, sprawdzić, czy oddycha” (Eggers).\nKlatka piersiowa unosi się, opada, unosi się, opada. Jeśli uniesie się po raz kolejny, jeszcze będzie życie. Unosi się, opada. Bieńczyk twierdzi, że to nie tylko lęk: „trudno o bardziej bezinteresowne, pełniejsze, bardziej instynktowne uznanie obecności drugiego człowieka”. Pewnie tak, pewnie kiedy rodzice nasłuchują oddechu nowo narodzonego dziecka, jeszcze niepewnego, niewprawnego, jest w tym celebracja życia. Ale kiedy obserwuje się powolne unoszenie i opadanie klatki piersiowej mamy, z której uchodzą siły, wtedy rodzi się niecierpliwość. „Śledzę jej oddech, wiem, że podczas snu jej serce może w każdej chwili zdezerterować” (Ben Jelloun); „patrzymy, trzymamy ją za rękę, czasami zaczynamy drzemać nachyleni nad nią i czekamy na ten niemal koniec, który każe zebrać się wszystkim i czekać na ten już ostateczny koniec” (Eggers).\nNiecierpliwość jest wpisana w porządek, w którym urlop na okoliczność śmierci bliskiej osoby można wziąć na dzień, góra dwa. Ben Jelloun: „W zeszłym roku moja ciotka zaalarmowana przez lekarza przybiegła w pośpiechu do matki. Ale to był fałszywy alarm. Matka zauważyła na twarzy siostry jakby rozczarowanie (…) Nic takiego nie powiedziała, ale jej wizyta była krótka. Przypomina mi to film Ozu «Podróż do Tokio», w którym jedno z dzieci, które zebrały się przy łóżku ojca, żałuje, że musiało przyjechać i mówi: «Dobrze by było, żeby umarł teraz, nie musielibybyśmy przyjeżdżać z żoną jeszcze raz»”.\nAle zniecierpliwienie – przynajmniej chciałbym tak myśleć – bierze się też z poczucia bezsilności. Chciałoby się coś zrobić, pomóc słabnącemu oddechowi, zawalczyć, najpierw o zdrowie, o życie, potem chociaż o jeszcze jeden dzień. „Ponad dwa lata po jej śmierci wciąż nie wiem, czy miałem rację, czy mogłem zrobić dla niej coś więcej, niż zrobiłem, zasugerować jakieś rozwiązanie, wspierać skuteczniej, nakłonić, by zmierzyła się z perspektywą nadchodzącej śmierci, czy też odwrotnie – umiejętniej ją przed nią chronić” – pisze Rieff, syn Susan Sontag, w książce, która w gruncie rzeczy jest próbą usprawiedliwienia się (przed sobą, przed innymi), że nie mógł zrobić nic.\nNiezupełnie nic. Wicha: „Nie lubiła książek i filmów z budującym przesłaniem, wzniosłych scenariuszy, w których okazywało się, że (…) chory znika jak mistrz Yoda. Bez sikania, odleżyn, środków przeciwbólowych”. Siki i odleżyny są, a „matka brzydko pachnie” (Ben Jelloun). Tkaczyszyn-Dycki: „wszystko zrobię dla jej kupek / byle tylko mogłą się wysiusiać wypróżnić / bo w innym razie ustanie praca // nad sobą w którą tak bardzo wierzę”. Nie da się tego nie zauważyć, nawet jeśli Bieńczyk twierdzi, że „miłość to bezwarunkowa, fizyczna, zmysłowa niezdolność (…) dostrzeżenia ohydztwa i brzydoty tych, których kochamy”. Jeśli się ich nie dostrzeże, to nic się z nimi nie zrobi.\nJest w tym chłopięca nieporadność (to dlatego cytuję tu wyłącznie mężczyzn, równie nieporadnych jak ja). Ten kulturowy nawyk, że chłopców nie przyucza się do zajmowania chorymi. I że wcale się tego od nich nie oczekuje. Dlatego – nawet jeśli to się zmienia, niech się zmienia – mama, kiedy przyjechałem do szpitala, przywitała się ze mną, powiedziała, jak się czuje, a potem dodała tonem nieznoszącym sprzeciwu: „A teraz poproś Kasię, ty mi nie pomożesz”. Ben Jelloun słyszy to samo: „Synu, przecież ona mnie codziennie myje, zbiera to, co ze mnie wychodzi, nie mógłbyś tego robić ani ty, ani twój brat, nie mogłabym was o to poprosić”.\nJest w tym chłopięca nieporadność. Ten kulturowy nawyk, że chłopców nie przyucza się do zajmowania chorymi\nŻeby jakoś oswoić tę zamianę pozycji, konieczność zatroszczenia się o kogoś, kto do tej pory sam się troszczył – dla synów umierające matki stają się córkami: „Całymi miesiącami byłem jej matką. To tak, jakbym stracił córkę” (Barthes); „Kiedy odchodzi nasz bliski, chcemy stawać się dla niego matką” (Bieńczyk); „Karmię matkę. Moja matka, moje dziecko. (…) Mała dziewczynka” (Ben Jelloun); „śmieszna mała dziewczynka / co się już nigdy nie przebudzi” (Tkaczyszyn-Dycki, „Dzieje rodzin polskich, L); „Nagle w tej swojej koszulinie jest bardzo dziewczęca, starannie otula nogi” (Eggers); „Stan mamy się pogarsza – stwierdza lekarka. – Jest nieobecna, odklejona, miałam dzisiaj kłopot z uzyskaniem odpowiedzi na proste pytania – wylicza. Czuję się jak na wywiadówce” (Wicha).\nMogę tylko o tym czytać: mama nigdy by nie pozwoliła, żebym tak o niej myślał.\nTak samo nie pozwalała sobie, aby posłusznie wysłuchiwać lekarzy. Bo nie tylko synowie o swoich matkach, również lekarze o swoich pacjentach lubią tak myśleć: jak o dzieciach. „Od samego rana pielęgniarka mówi do mamy jak do dziecka, inkwizytorsko, strofująco, zdradzając brak obycia. Nie wie, że mama ją ocenia” (Barthes). Tak jest w końcu łatwiej (dlatego również dzieci traktuje się jak dzieci, tak jest łatwiej): „gdyby pozbawić lekarzy możliwości infantylizowania pacjenta (…) chorzy, a matka na pewno, oszaleliby na wiele miesięcy przed śmiercią” (Rieff).\nZresztą dla lekarzy dziećmi są nie tylko pacjenci, ale też rodzina i bliscy: bezradni, natrętni, szwendający się po szpitalu, dopytujący. Jak uparci gówniarze, którym wszystko trzeba tłumaczyć: „– Ale pan rozumie, prawda? – Rozumiem. – Zaczęło się już odchodzenie – uściśla lekarka. – Mama jest odchodząca, pan rozumie? – Tak. – Zaczęło się już to. Pan rozumie? Zaczęło się to. Pan rozumie? To” (Wicha). W tej relacji nie można liczyć na partnerstwo; lekarze są jak bogowie, którzy tylko od czasu do czasu, od święta, dopuszczają śmiertelnych do tajemnej wiedzy, wymagając przy tym hołdów i rytuałów: „Na tym polega nasze zadanie: żartować z lekarzami i pielęgniarkami” (Eggers).\nDla lekarzy dziećmi są nie tylko pacjenci, ale też rodzina i bliscy: bezradni, natrętni, szwendający się po szpitalu, dopytujący\nTego ordynatora, który najpierw unikał nas przez kilka dni, kazał załatwiać jakieś formalności, przeniesienie do hospicjum, żeby w końcu zaprosić nas do swojego gabinetu i powiedzieć, nie powiedzieć, westchnąć: „To wy nie wiecie, że wasza matka umiera? Umiera, stan terminalny, koniec. Nie wiecie?” – jego zapamiętam sobie do końca życia. Ale zapamiętam też pielęgniarkę, która nie musiała, nie mogła, ale powiedziała: „Czas już się żegnać”.\nKlatka piersiowa unosi się, opada, unosi się, opada. Takie mamy ciała: przyzwyczajone do szybkiego reagowania: walki albo ucieczki, a nie do cierpliwego odliczania; reagujące na zakłócenia, usypiające w przewidywalnej regularności. Obserwując oddech, wypatrujemy odchylenia od normy, czegokolwiek. Choć zdarzyć się może tylko jedno.\nA właściwie nic się nie wydarza, bo to nie jest żadne cięcie. Powolne umieranie łagodnie przyzwyczaja do siebie: słowa zanikają, przytomność wygasza się. „Matka jest nieobecna, jakby trochę umarła” (Ben Jelloun). „Zmartwienie zaczyna się wcześniej, jeszcze przed odejściem” (Bieńczyk). Oddech spowalnia, staje się coraz słabszy, klatka piersiowa opada, długa przerwa, coraz dłuższa, unosi się. „Chrapanie zaczęło brzmieć inaczej. Takie bardziej okrągłe, wilgotne. Potem gulgot. Oddech trudniejszy, w nim powietrze, ale i te bąbelki – co to za dźwięk?” (Eggers). W sobotę zauważyłem, że oddech mamy wcale się nie uspokaja; że to już niedługo.\nPowolne umieranie łagodnie przyzwyczaja do siebie: słowa zanikają, przytomność wygasza się\nŚmierć brzmi jak gulgot. Albo jak kaszlnięcie. Tak przynajmniej brzmiała śmierć babci. Nie wiem, jak brzmiała śmierć mamy. Z zazdrością – jeśli można zazdrościć takich rzeczy – czytam u Rieffa: „O wpół do czwartej nad ranem zadzwoniła pielęgniarka. Matka traciła resztki sił”. Do mnie pielęgniarka zadzwoniła o siódmej, żeby powiedzieć, że mama zmarła o czwartej. „Gdybym umarła poza domem, proszę was, nie pozwólcie, żebym spędziła noc w lodówce” – mówi matka Ben Jellouna. Nie miałem na co pozwalać. Zmarła sama, w ciemnej szpitalnej sali, resztę nocy spędziła w lodówce.\nPo wszystkim przychodzi czas na banały. „Dwadzieścia godzin po śmierci matki kupiłem buty” (Bieńczyk). Tego dnia, gdy zadzwonił telefon ze szpitala, tego samego dnia jadłem obiad i śmiałem się, kiedy mój brat, krztusząc się, opłuł ziemniakiem moją żonę. I rozwiązałem kilka krzyżówek. „Mamy już nie ma, a głupie życie trwa” (Barthes).\nGłupiemu życiu udatnie pomaga cały kompleks spraw, które są do pilnego załatwienia: dom pogrzebowy, nekrolog (Wicha: „Te przeklęte kurwy z biura ogłoszeń ukradły jej światło”), parafia (jeśli trzeba), cmentarz (liczba miejsc ograniczona), telefony: „Trzeba będzie zadzwonić do Billa. Do kogo jeszcze? Do jakich krewnych? (…) Cholera! Niektórzy z nich nie zadzwonili od lat” (Eggers). Oraz ubezpieczenia, żeby było na stypę – informuję panią w jasnym biurze, że właśnie, dziś, zmarła mama, pani podsuwa odpowiedni formularz, a gdy go wypełniam, mówi: „A może zainteresuję pana preferencyjnym ubezpieczeniem na życie? Albo kredytem na wakacje?”.\nGłupiemu życiu udatnie pomaga cały kompleks spraw, które są do pilnego załatwienia: dom pogrzebowy, nekrolog, parafia (jeśli trzeba), cmentarz, telefony\nWcześniej był dziadek, wcześniej była babcia: znam się na grzebaniu zmarłych. Jak wuj Ben Jellouna, który mówi: „Wiem, że zawczasu trzeba podjąć pewne kroki, ty jesteś jeszcze młody, czy też, powiedzmy, niedoświadczony w tej dziedzinie…”. Jak ktoś z wiersza Szymaniaka:\nciekawostka z poradnika jak radzić sobie ze śmiercią s. 11\njeśli masz kogoś bliskiego kto ma świetne zdolności organizacyjne\njest prawdziwym liderem i w sytuacjach stresowych potrafi się spiąć\nzna się na swojej robocie i zorganizował już kilka pogrzebów\ni mógłby zająć się formalnościami przy twoim\npo prostu poproś o pomoc\na sam będziesz mógł zanurzyć się\nw studzience swojego smutku i rozpaczy\nlub po prostu wypić kubek zielonej herbaty\nWięc pogrzeb. Ksiądz (mama nie chodziła do kościoła, ale pogrzeb chciała mieć kościelny) ględzący i strofujący tych, którzy nie przyszli tam dla niego. Kondukt przez pół miasta (niewielkiego, na szczęście). Dół z ziemią. „Nigdy tu nie wrócę. Ani nie przyjdę na jej grób. To nie moja matka leży pod ziemią” (Ben Jelloun).\nPotem stypa: ciotki, wujowie, bliżsi i dalsi, których nie widuje się w innych okolicznościach. „Zgromadzenie zbyt liczne” (Barthes). I wspomnienia, które nie są moimi wspomnieniami i które są bezprawne, bo to ja przy niej byłem, nie oni. „Po chwili przychodzi jednak korekta. Ten blok, którym jest zmarła matka, wiruje przed oczyma w stanie nieważkości. Szczelny blok wyrwany z czasu jej życia, do którego mam bardzo ograniczony dostęp. Nie tylko dlatego, że tak niewiele wiem o jego początkach, o tym, «jak to wtedy było», lecz także dlatego, że ten blok jest oczywisty – monolityczny – jako jedyna obecność czy jako jedyny fakt” (Bieńczyk).\nPotem stypa: ciotki, wujowie, bliżsi i dalsi, których nie widuje się w innych okolicznościach. I wspomnienia, które nie są moimi wspomnieniami\nTo banał: „Dzieci nie znają swoich rodziców z młodości” (Łoziński). Kiedy mnie urodziła, mama była już po czterdziestce. I choć zdawało mi się, że bycie mamą wypełniało całą jej tożsamość, to wcale tak nie było. To potrafi być irytujące: że inni wiedzą o naszych (naszych!) zmarłych coś, czego my nie wiemy. „«Bardzo przeżyłem jej śmierć» – może ma mu złożyć kondolencje? Niezależnie od tego, czy był przy niej w szpitalu, czy nie i czy ona była kiedyś przez niego w szpitalu – wciąż była to jego Astrid, jego matka!” (Łoziński).\nMama, zanim została mamą, a była po prostu Anią Bagierek, skakała wzwyż. Wygrała nawet młodzieżowe mistrzostwa Polski. To musiało być koło 1963 roku. Pięć lat później Dick Fosbury na igrzyskach w Meksyku skoczył przez plecy i wszystko się pozmieniało. Nic o tym nie wiem, choć kiedyś o tym opowiadała.\nGdy po pogrzebie wróciliśmy do Krakowa, pływaliśmy rowerem wodnym po Kryspinowie. Było gorąco, środek lata.\nOstatnie słowa: „«Mój R, mój R». – «Jestem tu». – «Źle siedzisz»” (Barthes). „– W odpowiednich momentach – odzywa się nagle moja matka. – Śmiałam się w odpowiednich momentach” (Wicha). „«Nie sprzątnę tego» – ostatnie słowa, jakie usłyszał od matki” (Łoziński). Bohater „Reisefieber” liczy na więcej, na ostatnie słowa w ogóle, na „ostatnią rzecz, którą chciała przekazać. Może wołała go? Chciała go jeszcze zobaczyć? Coś wyjaśnić?”. W końcu się dowiaduje: „Nielubięmuch. Niechktośjąstądweźmie”. Szymaniak:\nostatnie słowa mojej matki\numieram sobie właśnie\ndali mi jakieś ostre dragi morfinę chyba\nmam dobry lot\nbiegam ze źrebakami po polanie\njest po prostu bardzo miło szkoda że cię tu nie ma\na może dobrze jednak\npamiętaj żeby nie ćpać\npamiętaj żeby zawsze\nprzed wyjściem z domu zjeść śniadanie\npozmywać po sobie i umyć ręce przed jedzeniem\nalbo już mama za ciebie umyje\nchyba nie chcesz się zarazić żółtaczką\nnie grać w gry za dużo\ni nie siedzieć w internecie za długo\npatrz jak biegnie biały koń\njaki szybki jest\njaki wolny jest\nwyciera mi twarz wilgotną chusteczką\nbo wie że i tak już nic więcej nie może zrobić\nOstatnie słowa mojej mamy: „Pić”. Chyba. Nie pamiętam.\nSpadek nabywa się wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza, mieszkanie trzeba opróżnić. „Przedmioty już wiedziały” (Wicha). Sprzątaliśmy szybko, bo mieliśmy na to tylko dwa dni i cztery pary rąk. „Sprzedaliśmy większość rzeczy z domu, rzeczy, których nie chcieliśmy brać ze sobą, zjawiła się taka mała zabiegana niewiasta, która wszystko wyceniła i dała znać odpowiednim ludziom” (Eggers). Co ważne, nieważne, garnki, patelnie, przyda się, nie przyda. Do wywalenia, do wywalenia, do wywalenia. Ale rzeczy wyciągane z dawno zamkniętych szuflad i kartonów wciśniętych na szafę zatrzymywały ruch. „Te meble, przedmioty, drobiazgi, których nie widział od lat, musiały gdzieś w nim cały czas być” (Łoziński). Zachowałem kilka drobiazgów, zmieściły się w pudełku po butach.\nSpadek nabywa się wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza, mieszkanie trzeba opróżnić. Sprzątaliśmy szybko, bo mieliśmy na to tylko dwa dni i cztery pary rąk\nNa koniec zostały meble, stare szafy i kredens, postawione pod koniec lat 70. razem z mieszkaniem i okrzepłe na swoich miejscach. Najpierw rozkręcaliśmy je deska po desce, ręcznym śrubokrętem i kombinerkami. Trwało to zbyt długo, więc przyszedł kolega i pokazał, jak się to robi: szafę trzeba odsunąć od ściany, a potem z rozbiegu kopnąć ją w bok. Złoży się jak harmonijka.\nWybebeszony lokal nie wyglądał już jak mieszkanie, które znałem. Barthes: „Bardzo szybko daje się słyszeć ów okrzyk: Chcę wracać! (ale dokąd? Przecież nigdzie nie ma już tej, która była na miejscu, do jakiego mogłem powrócić)”. Tkaczyszyn-Dycki: „tylko na dworcu można się / zatrzymać i uchwycić nagłej / myśli o powrocie do domu / który według różnych źródeł // spalił się (wraz z chorobą / matki) a co najmniej zawalił”.\nSzymaniak: „kiedy sprzedasz lub wyrzucisz ubrania bliskiej osoby po jej śmierci / będziesz czuł się winny / to zupełnie normalne”. Wcale nie trzeba wyrzucać ubrań. „Brak poczucia winy po śmierci ukochanego człowieka możliwy byłby tylko wtedy, gdyby się spełniło dosłownie wszystkie jego pragnienia. A to w istocie oznaczałoby, że całe życie trzeba by bez reszty spędzić w oczekiwaniu na jego śmierć” (Rieff).\nWyrzuty sumienia, że w ostatniej chwili była sama; że kiedy trafiła do szpitala, nie przyjechałem od razu; że kiedy chorowała, odwiedzałem ją zbyt rzadko; że złościłem się na nią, kiedy wybrzydzała na jedzenie. „Jane Austen zawiodła. Słowa zawiodły. Ja też zawiodłem, ale akurat tego można się było spodziewać” (Wicha). „Czy móc żyć bez kogoś, kogo się kochało, oznacza, że kochaliśmy go mniej, niż sądziliśmy…?” (Barthes). Można tak w nieskończoność. „Żywi zawsze zawodzą umierających” (Rieff).\nWyrzuty sumienia, że pojawiła się ulga. Już jej nie boli, już się nie męczy, ale też: nie muszę się już martwić. „Po śmierci ukochanej osoby ostra faza narcyzmu” (Barthes). W końcu pojawia się dystans, który pozwala mówić o tym, co nie mieści się w porządku żałoby: wiecznie niezadowolona, krytykowała wszystko i wszystkich; „Miała wiele wad, ta moja matka” (Wicha), „Mocno to biła mama. Lała nas o wiele częściej niż ojciec, ale przy niej wiedziało się, że nad wszystkim panuje” (Eggers); „to fakt ogólnie znany / że matka ocet piła z braku // denaturatu więc jak mogłem mieć / sielskie anielskie dzieciństwo / więc to dlatego moczyłem się w nocy / gdy matka oprócz rogera piła ocet” (Tkaczyszyn-Dycki).\nEggers opowiada o tym, jak po śmierci obojga rodziców zajął się swoim młodszym bratem i postawił sobie za punkt honoru, że będzie dla niego lepszym ojcem niż ten, który zmarł: „bez wątpienia my, sieroty, tak odbudujemy życie rodzinne, że nie będzie na nim żadnej skazy”. To mrzonka, ale pewnie trzeba się oszukiwać.\n„Co nam zatem pozostaje? Zamknięcie rozdziału? Zaprzestanie myślenia? Znów ani przez chwilę nie wierzę, by istniała taka możliwość” (Rieff). Można co najwyżej opowiadać o swojej zmarłej matce, dołączając do innych, którzy opowiadają o swoich matkach, nawet jeśli podstawa porównania jest chwiejna. „Mijając się, przez krótką chwilę patrzyliśmy sobie w oczy z udawaną obojętnością; wiedzieliśmy, że spoglądamy w lustro. I że czeka nas dokładnie to samo” (Bieńczyk).\nTe opowieści nigdy się nie kończą. Wicha pisze: „Trzeba przewietrzyć. Trzeba wyłączyć modem. Trzeba się pozbyć tych rzeczy. Gdzieś zadzwonić. Dać ogłoszenie. A potem pożyć swoje” – i jasne, tak trzeba, ale to swoje życie i tak już będzie życiem bez matki. „Opłakujemy naszych zmarłych do końca, póki do nich nie dołączymy. Nie potrwa to długo” (Rieff).


Dymkowski: Polski konserwatyzm trzyma się mocno | Wiadomo.co\nStrona główna CO Dymkowski: Polski konserwatyzm trzyma się mocno\nWyborcze zwycięstwo PiS w 2015 roku zaktywizowało tkwiące w umysłach wielu Polaków mentalne relikty sarmatyzmu, które wcześniej nie mogły szerzej zaistnieć pod rządami sił liberalnych czy socjalliberalnych. Wiele zachowań przedstawicieli i zwolenników obozu rządzącego, zwłaszcza demonstrowane przez nich przejawy megalomanii narodowej i ksenofobii, jako żywo przypominają szlacheckich panów braci w czasach schyłku litewsko-polskiego państwa – pisze Maciej Dymkowski\nPolski konserwatyzm, pojmowany jako ideologia lub jako panowanie tradycji nad umysłami i zachowaniami, przyjmował różne oblicza. I choć miewał trudności z włączaniem się do politycznego głównego nurtu, zazwyczaj bywał bardziej wpływowy niż liberalizm. Dzisiaj obserwujemy jego renesans, zwłaszcza wśród mas nacjonalistycznie nastawionych, ceniących tradycję Polaków-katolików.\nCzerpiąc między innymi z antyoświeceniowej spuścizny sarmackiej, często cechuje się on nietypowym dla konserwatywnego myślenia radykalizmem. Dlatego może zagrażać liberalnej demokracji, która ma u nas krótką metrykę i nader słabe umocowanie.\nW OKOWACH KOLEKTYWISTYCZNYCH IDEOLOGII\nW pluralistycznych społeczeństwach współczesnego świata wciąż widać silne zapotrzebowanie na ideologie. Dostarczają one całościowego obrazu społecznej rzeczywistości, który jednak jest mniej lub bardziej zdeformowany, jako że rzeczywistość ta nie poddaje się jednolitemu i spójnemu opisowi. Ideologie aspirują do wyłączności w zniewalaniu umysłów, przybierają czasem postać świeckich religii. Przyjmując określoną perspektywę można je lokować na wymiarze pomiędzy skrajnym liberalizmem i konserwatyzmem. Indywidualistycznie nastawieni liberałowie ujawniają słabsze więzi z własną wspólnotą niż kolektywistycznie zorientowani konserwatyści, zwłaszcza gdy cechuje ich silna tożsamość narodowo-konserwatywna.\nSzczególnie wpływowe bywają ideologie zdominowane przez orientację kolektywistyczną, akcentujące prymat wspólnoty nad jednostką. Można je określić jako konserwatywne, nacjonalistyczne lub socjalistyczne. Wyniki badań prowadzonych w różnych krajach Zachodu pokazują, że postawy konserwatywne bywają powiązane z antysemityzmem i etnocentryzmem. Konserwatyści ufają autorytetom, za którymi stoi lokalna tradycja. Akceptują sankcjonowane przez nią nierówności i hierarchie, niechętnie odnoszą się do zmian oraz poszukują swojego miejsca we wspólnocie. Ustalenia amerykańskiego psychologa Jonathana Haidta, autora książki Prawy umysł, wskazują, że dla ludzi mających przekonania konserwatywne szczególnie cenne są takie wartości, jak świętość, autorytet i lojalność.\nZachowawczość konserwatystów koresponduje z prawicowym autorytaryzmem, z silnym zapotrzebowaniem na bezpieczeństwo, konformizm i tradycję.\nCharakterystyczne jest też dla nich przeświadczenie, że gdy brakuje zasad moralnych, egoizm cechujący naturę ludzką prowadzi do dekadencji, degradacji jednostki i niszczenia ładu społecznego. Wiele wskazuje na to, że powiązane zazwyczaj z religijnością przekonania konserwatywne dobrze zaspokajają rozmaite ludzkie potrzeby. Jednak cechująca konserwatystów orientacja kolektywistyczna zawsze owocuje różnorakimi „kosztami”, a długotrwała dominacja jej skrajnych odmian nieuchronnie rodzi fatalne skutki tak dla jednostki, jak i dla zbiorowości. Konsekwencji nadmiaru prymatu zbiorowości nad jednostką doświadczano w ludzkich dziejach aż nadto często.\nPOZA DZIEDZICTWEM OŚWIECENIA\nRóżnej maści konserwatyści ochoczo nawiązują do idei i wartości antyoświeceniowych. I nie są w tym odosobnieni, już w czasach swego rozkwitu miało oświecenie licznych wrogów. Również dzisiaj jego spuścizna bywa zażarcie zwalczana przez część (chyba jednak mniejszość) intelektualistów. Rozmaici pesymiści kulturowi dopatrują się w tej epoce genezy wszelkiego zła, degradacji człowieka i początków upadku cywilizacji Zachodu.\nW ten wciąż odradzający się sposób myślenia dobrze wpisują się konserwatyści. Odrzucają wiarę w postęp i przekonanie oświeceniowych myślicieli, że ludzka natura zawiera potencje, które mogą przyczyniać się do jej ulepszania, jeśli tylko wytworzy się stosowne normy i instytucje. Demonstrują pogardę lub (częściej) zdystansowanie wobec ludzkiego rozumu i reprezentujących go naukowców i ekspertów, odrzucają i próbują ośmieszyć idee postępu i humanizmu. Bywa, że ujawniają przy tym nacjonalizm przechodzący w bezkrytyczne promowanie plemienności. Głoszą pochwałę religii, zwłaszcza jej fundamentalistycznych odmian.\nReligia i nacjonalizm w symbiozie z romantycznym heroizmem, wymuszającym poszukiwanie takiego czy innego wroga, ukierunkowują oddziaływania politycznego konserwatyzmu.\nA przecież przegląd długofalowych konsekwencji idei oświecenia wskazuje na ogrom oraz uniwersalizm dokonań tamtej epoki. Wbrew prześmiewcom zarzucającym optymistycznym prognozom oświeceniowym naiwność, wiele z nich jest dziś przez ludzkość realizowana, i to na niewyobrażalnie wielką skalę i zdumiewająco skutecznie. W szczególności przemawiają za tym ustalenia różnych nauk, dobrze udokumentowane oraz przekonująco zinterpretowane przez psychologa Stevena Pinkera w jego dziele Nowe oświecenie. Jego zdaniem (…) świat dokonał spektakularnego postępu w każdym z mierników ludzkiego dobrostanu (…) dochód narodowy koreluje (…) ze wszystkimi wskaźnikami ludzkiej pomyślności (…) Obywatele bogatszych krajów przywiązują większą wagę do wartości „emancypacyjnych” bądź liberalnych, takich jak równość płci, wolność słowa, prawa gejów, demokracja partycypacyjna i ochrona środowiska.\nW KRĘGU OBSKURANTYZMU I OSZOŁOMSTWA\nLudzkie życie jest dziś, średnio biorąc, zdrowsze, dłuższe, bogatsze, bardziej wolne i szczęśliwe (sic!), jak też ciekawsze i zdecydowanie bezpieczniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Mimo dwóch straszliwych wojen światowych w XX wieku, z upływem czasu coraz rzadziej mamy do czynienia z przejawami przemocy. Ludzie stają się też bardziej otwarci i tolerancyjni; w świetle danych przywoływanych przez Pinkera każda kolejna kohorta wiekowa w XX wieku była bardziej liberalna od poprzedniej. Co więcej, nieomal wszędzie ludzie stają się łagodniejsi i bardziej wrażliwi, uczuleni na krzywdę innych. Wyśmiewane przez wrogów oświecenia przeświadczenie, że rozwój wiedzy przyczynia się do postępu moralnego, otrzymuje empiryczne potwierdzenie.\nAdwersarze oświecenia i jego spuścizny (w tym konserwatyści) jawią się jego spadkobiercom jako uosobienie obskurantyzmu i oszołomstwa, antyhumanistycznego ciemnogrodu skrywającego się za romantycznym heroizmem, irracjonalizmu wspierającego krucjatę przeciw tradycjom oświecenia.\nWspierającego szczególnie mocno, gdy konserwatyzm występuje w swoich skrajnych wcieleniach. Wielu amerykańskich polityków konserwatywnych przechodzi na przykład na coraz bardziej antyintelektualne pozycje. Dlatego nie dziwi, że demonstracyjnie odrzucający wiele wartości oświecenia prezydent Donald Trump bywa w tych kręgach coraz mocniej akceptowany. Podobne trendy – choć zazwyczaj w nieco mniejszym natężeniu – można zaobserwować również w innych krajach Zachodu.\nW Polsce demonstruje swoje nacjonalistyczne oblicze radykalna odmiana prawicowego konserwatyzmu. Jednak rządzący PiS, choć szeroko odwołuje się do tradycji, nie jest partią stricte konserwatywną. Blisko mu do nacjonalizmu skłonnego do prowadzenia pragmatycznej polityki prosocjalnej.\nMożna mówić o renesansie myśli konserwatywnej w III Rzeczypospolitej. W przeszłości polski konserwatyzm lokował się często poza zasadniczymi dyskursami światopoglądowymi i praktyką polityczną lub – jak w II Rzeczypospolitej – na ich obrzeżach. Jak pisze w książce Konserwatyzm po komunizmie Rafał Matyja, nurt konserwatywnego myślenia jest w dzisiejszej Polsce (…) bardzo zróżnicowany, mieszczący w swoich ramach idee wzajemnie sprzeczne, postawy w oczywisty sposób ulokowane po różnych stronach osi głównych debat politycznych, jednak zachowujący pewną cechę wspólną – jaką jest przekonanie, że tradycja to niezwykle cenny skarb, pozwalający nam na pełniejszy kontakt z rzeczywistością, będący kluczem do tego, co współczesne (…) Przy tym jest to nurt silnie sprzężony z nacjonalizmem.\nPolski konserwatyzm dostarcza dziś recepty na przezwyciężenie rozmaitych słabości państwa w społeczeństwie „po przejściach” – po wielopokoleniowej traumie zaborów, przede wszystkim jednak po niedawnych próbach adaptacji do wymogów państwa komunistycznego. Nie dziwi więc, że bywa pełen napięć i sprzeczności. Konserwatyzm ekonomiczny i kulturowy są ze sobą negatywnie powiązane, przy czym zachowania polityczne konserwatystów bywają regulowane bardziej przez napięcia związane z tożsamością i światopoglądem niż przez sytuację ekonomiczną.\nKonserwatywne projekty ideologiczne są dziś w Polsce zazwyczaj formułowane przez nacjonalistycznie nastawionych intelektualistów, którzy bardzo cenią rodzimą tradycję. Albo identyfikują się z osobliwym katolicyzmem kreowanym i reprezentowanym przez polski Kościół, albo (chyba rzadziej) traktują go instrumentalnie.\nLektura ich dokonań nie ujawnia większej znajomości osiągnięć współczesnej psychologii akademickiej. A szkoda – zapewne zrewidowaliby (lub przynajmniej nieco zmodyfikowali) swój światopoglądowy i polityczny konserwatyzm, gdyby zapoznali się z empirycznie udokumentowanymi jej ustaleniami. Ukazują one niekiedy zdumiewające dla nie-psychologa deformacje ludzkiego myślenia, które korespondują z charakterystycznym dla konserwatyzmu przekonaniem, iż naturę ludzką niezbywalnie cechują poznawcze deficyty i ograniczenia. Opisywany przez psychologów człowiek doszukuje się prawidłowości nawet tam, gdzie ich nie ma, chętnie przypisując sens wszystkiemu, co go spotyka. Jednak wcale nie tak rzadko myśli i zachowuje się racjonalnie, a nawet dzięki swej kreatywności przyczynia się do ludzkiego postępu.\nPOSTAWY ETNOCENTRYCZNE I KSENOFOBICZNE\nPodręczna biblioteka współczesnego konserwatysty winna też uwzględniać te ustalenia psychologii politycznej, które dotyczą osobowości dominującej wśród ludzi „nasyconych” prawicowym konserwatyzmem. Obserwuje się u nich nasilony lęk przed śmiercią, nietolerancję różnorodności i niepewności, zamknięcie poznawcze oraz silną potrzebę uporządkowania i strukturalizacji społeczno-politycznej rzeczywistości. Konserwatywne poglądy powiązane z autorytarną uległością zapewniają poczucie bezpieczeństwa i skłaniają do dbałości o spójność i stabilność społeczeństwa. Sprzyjają podejmowaniu prób poznawczego „oswojenia” rzeczywistości i kontrolowania rodzonych przez nią zagrożeń, w czym wielce pomocna bywa religia. Czasem przyjmuje ona u konserwatystów formę fundamentalizmu, któremu towarzyszą postawy etnocentryczne i ksenofobiczne.\nKonserwatyści skłonni są troszczyć się głównie o swoich, członek własnej wspólnoty jest dla nich znacznie ważniejszy niż człowiek „jako taki”. Są skoncentrowani na jej obronie i nietolerancyjni wobec rozmaitych „obcych” czy „innych” (ostatnio ujawniają w naszym kraju nasiloną wrogość wobec osób LGBT). Ich parafialny altruizm sprzyja zwartości własnej wspólnoty i ułatwia odnoszenie przez nią sukcesów.\nEuropę Środkowo-wschodnią cechuje spora swoistość kulturowa, związana z wybraną w odległej przeszłości drogą rozwoju gospodarczego, która przez wieki owocowała niedorozwojem ekonomicznym. Dziś obserwujemy regionalną odmienność postaw i zachowań, przy czym Polacy wyróżniają się wśród sąsiadów największym nasileniem światopoglądowego konserwatyzmu.\nKwitnie on wśród sporej części szeroko rozumianej inteligencji, panuje też nad umysłami religijnie i nacjonalistycznie zorientowanych „zwykłych” Polaków. Przedkładają oni dobro rodziny nad prawa i potrzeby jednostki, tradycję nad rozmaite (również naukowo sankcjonowane) „nowości”. Cechuje ich silne przywiązanie do „swojego” Kościoła, w wielu działaniach kierującego się wartościami nacjonalistycznymi. Co w praktyce oznacza radykalne odejście od uniwersalistycznego przesłania katolicyzmu.\nPolski konserwatyzm zdaje się sporo zawdzięczać spuściźnie sarmackiej. Idee, sposoby myślenia i praktyki przypisywane dawnej szlachcie bywają dla wielu konserwatystów zarówno źródłem dumy z imponującej przeszłości, jak i podwaliną narodowej tożsamości. A że nie zawsze daje się to pogodzić z ustaleniami historyków, państwo uruchamia stosowną politykę historyczną, prezentującą wyraźnie wyidealizowany wizerunek przeszłości, kształtującą lub podtrzymującą narodowe mity.\nWidoczni na polskiej prawicy mentalni spadkobiercy Sarmatów z okresu schyłkowej Rzeczypospolitej Obojga Narodów bywają roszczeniowymi i autorytarnymi konserwatystami, a ich narcystyczna tożsamość narodowa bywa chwiejna, niespójna i szczególnie podatna na zranienie. Podobnie jak Sarmaci demonstracyjnie odrzucają zasadnicze wartości oświecenia, co skutkuje uznawaniem ich przez politycznych adwersarzy za uosobienie wstecznictwa i ciemnoty. Podobne bywała oceniana polska szlachta przez zwolenników europejskiego oświecenia.\nIdeologia sarmacka skutecznie blokowała kompromisy z pogardzanym przez szlachtę mieszczaństwem, dostarczała też poręcznych uzasadnień dla postępującego zniewolenia i wyzysku pańszczyźnianych chłopów.\nKonserwatyzm Sarmatów, bazujący na stanowym egoizmie, utrudniał wykorzystanie potencji tkwiących w wielokulturowym i wieloetnicznym państwie litewsko-polskim. Demokracja szlachecka, z czasem przepoczwarzająca się w magnacką oligarchię, nie mogła (i niespecjalnie chciała) konkurować z krajami Zachodu czy to pod względem efektywności ekonomicznej, czy to jako organizator i regulator funkcjonowania państwa.\nDo dziś nieco tylko uwspółcześnione sposoby myślenia, odczuwania i zachowania charakterystyczne dla dawnej szlachty, można odnaleźć u wielu z nas, zwłaszcza wśród ochoczo odwołujących się do rodzimych tradycji mas rodaków oddanych Kościołowi. Również wśród tych intelektualistów, którzy z takich czy innych względów dystansują się wobec światopoglądu liberalnego czy lewicowo-liberalnego.\nPost-sarmacki patos, skrywający obronne zaburzenia kontaktu z zagrażającą rzeczywistością, staje się bardziej widoczny, gdy wspólnota narodowa przeżywa trudne chwile. Także wtedy, gdy spadkobiercy Sarmatów czują się obrażani czy lekceważeni przez zagranicę. A o takie doznania w tych kręgach nietrudno.\nRADYKALNY KONSERWATYZM MA SIĘ CORAZ LEPIEJ\nWiele wskazuje na to, że czerpiąca z sarmackiej spuścizny konserwatywna część narodowej wspólnoty co prawda nie stanowi jeszcze wyraźnej większości, ale stopniowo się powiększa, jest coraz lepiej zorganizowana i coraz bardziej wpływowa. Reprezentowana dziś przez rządzących, korzysta z oferowanych przez nich profitów. I czuje się całkiem dobrze w państwie odbieranym jako własne, choć reprezentujące ją elity nie wykazują, podobnie jak ich sarmaccy praprzodkowie, umiejętności niezbędnych do sprawnego kierowania państwem. Obficie czerpią z praktyki obcych rozwiązań ustrojowych, takich jak narodowe autorytaryzmy Orbana czy Erdogana.\nWyborcze zwycięstwo PiS w 2015 roku zaktywizowało tkwiące w umysłach wielu Polaków mentalne relikty sarmatyzmu, które wcześniej nie mogły szerzej zaistnieć pod rządami sił liberalnych czy socjalliberalnych.\nTeraz narodowo-katolicka tożsamość wielu Polaków została wzmocniona, władze wspierają postawy, nawyki myślenia i schematy zachowania o po części sarmackiej genezie.\nRadykalna wersja konserwatyzmu, odwołująca się do tradycji, narodowej martyrologii i religijnego fundamentalizmu, ma się coraz lepiej. Wiele zachowań przedstawicieli i zwolenników obozu rządzącego, zwłaszcza demonstrowane przez nich przejawy megalomanii narodowej i ksenofobii, jako żywo przypominają szlacheckich panów braci w czasach schyłku litewsko-polskiego państwa.\nJak swego czasu przekonywał socjolog i historyk idei Jerzy Szacki, ideologia sarmacka długo utrudniała modernizację Rzeczypospolitej, i o ile na Zachodzie dochodzi dziś do syntezy neoliberalizmu i konserwatyzmu, to w Polsce jest to w zasadzie niewykonalne. Konserwatyzm jest tu silnie obciążony zarówno mentalnością przedkapitalistyczną, jak i przez czasy komunizmu. Skoro tak, nie dziwią jego słabości. Jednak dziś nie stanowi aż takiej zapory dla ulepszania państwa i modernizacji społeczeństwa, jak w XVIII wieku poczynania konserwatywnej szlachty, zapatrzonej we własne tradycje i przeświadczonej o niezbywalnej wielkości zawiadywanego przez nią państwa. Ale i dzisiaj przesadnie nasilony konserwatyzm utrudnia rozwój, jaki umożliwia nasza przynależność do Zachodu, poświadczona członkostwem w Unii Europejskiej.\nJeśli rządy PiS-u będą się przedłużać, izolacja Polski w Europie najpewniej będzie się nasilać. Konserwatywni Polacy skutecznie zablokują realizację liberalnych aspiracji swoich rodaków.\nWYIDEALIZOWANY WIZERUNEK PRZESZŁOŚCI\nSwoistości polskiego konserwatyzmu ludowego stanowią dobre podglebie dla powstawania prawicowo-konserwatywnych projektów ideologicznych. Zazwyczaj akcentują one, że wspólnota narodowa oraz jej dzieje są – mimo pewnych słabych stron – wspaniałe i niezwykłe. Przy tym konserwatyzm „prawdziwych” Polaków odwołuje się do wyidealizowanego wizerunku przeszłości. Apoteoza polskości wiąże się z nadmierną afirmacją pozytywnych cech narodowej wspólnoty, jak też z przywoływaniem wyselekcjonowanych, przesadnie lukrowanych wątków rodzimych tradycji.\nJeśli konserwatywny historyk pojmuje swoją rolę jako wypełnianie narodowej powinności czy nawet misji, tak czy inaczej włącza się w realizację stronniczej polityki historycznej.\nZakotwiczona w dominujących kodach kulturowych tendencyjność niektórych narracji historycznych obficie czerpie z narodowych mitów. Polega na przesadnym akcentowaniu pozytywnie ocenianych wątków naszych dziejów, jak też na przemilczaniu czy bagatelizowaniu innych, stawiających wspólnotę w niekorzystnym świetle. Nawet zgubne dla państwa działania XVIII-wiecznej szlachty opisywane bywają ze sporą dozą życzliwości; dostrzega się w nich przejawy indywidualizmu, wolności i republikanizmu. A przecież sarmackie państwo coraz bardziej stawało się skorumpowaną oligarchią magnacką, w której kwitła niewola poddanych, a sprzężone z polityczną nieporadnością przejawy stanowego egoizmu i wielkościowych urojeń szlachty były w ówczesnej Europie pośmiewiskiem.\nJak wywodził kiedyś w „Res Publice Nowej” Timothy Snyder, konserwatysta potrafi z przyjemnych złudzeń o przeszłości formułować spójne usprawiedliwienia aktualnego status quo. Według niego za konserwatystów można uznać w Polsce nawet niektórych postkomunistów, niekoniecznie aspirujących do takiego statusu. Natomiast (…) Polacy, którzy sami określają się jako konserwatyści (…) odwołują się (…) do tradycji solidarnościowej albo do tradycji II Rzeczypospolitej (…) Konserwatysta polski, uważając za możliwe wyselekcjonowanie „prawdziwych” tradycji spośród tradycji empirycznie istniejących, skłania się ku stylowi myślenia zachodniego postmodernisty.\nBEZ LUKROWANIA I NARODOWEJ MARTYROLOGII\nCzy jednak ów konserwatysta zawsze upiększa wizerunek narodowej przeszłości? Często (zbyt często!) tak się dzieje, w społeczeństwie po przejściach takie deformacje spełniają ważne funkcje obrony rozchwianej i niepewnej narodowej tożsamości.\nJednak identyfikacja z ideami konserwatyzmu może też współgrać z odrzuceniem takiej postawy, a nawet z nasilonym krytycyzmem wobec narodowych dziejów.\nJak w przypadku Michała Bobrzyńskiego, konserwatysty związanego z krakowskim środowiskiem stańczyków, który był nie tylko wybitnym historykiem, uosabiał też polityczne znaczenie konserwatyzmu w Austro-Węgrach. Przed I wojną światową piastował urząd namiestnika Galicji, a w jej trakcie był krótko ministrem w rządzie tego państwa.\nJego dzieło Dzieje Polski w zarysie powstało w drugiej połowie XIX wieku, a więc w szczególnie trudnych dla Polaków czasach zaborów. Pisał w nim o rodzimej historii z sympatią, ale też krytycznie, nie skrywając rozmaitych narodowych ułomności i słabości. Jego krytyka zmieniającej się mentalności przodków, zwłaszcza degeneracji umysłowości Sarmatów prowadzącej do absurdów i aberracji politycznej „narodu szlacheckiego”, również dzisiaj zaskakuje przenikliwością. Choć niekiedy budzi zastrzeżenia, a prezentowane stanowisko prowokuje do polemik (na przykład gdy czytelnik nie podziela jego konserwatywnych poglądów), zazwyczaj skłania do krytycznej zadumy nad swoistością rodzimych dziejów.\nKonserwatyzm Bobrzyńskiego (demonstrowany także przez innych stańczyków) wyraźnie różni się od jego wersji współczesnych. Jego dzieło można traktować jako poradnik patriotycznej edukacji, pełen rad i przestróg płynących z określonej wizji narodowej historii. Jego konserwatyzm nie wspierał się na jej lukrowaniu, nie sięgał bez umiaru do narodowej martyrologii. A przy tym współwystępował z nieskrywaną awersją wobec wszelkiej maści nacjonalizmów.\nPO CO LIBERALNEJ DEMOKRACJI KONSERWATYŚCI?\nRządzący dziś PiS z powodzeniem próbuje wchłonąć niektóre grupy kulturowych konserwatystów, choć nie można uznać orientacji tej partii za par excellence konserwatywną. W szczególności jej dążenie do budowy scentralizowanego państwa kłóci się z tradycyjnie akcentowaną przez konserwatystów potrzebą jego zdecentralizowania. Nie może też znajdować ich wsparcia rujnowanie prawnych podstaw liberalnej demokracji.\nPorównania z innymi społeczeństwami w tej części Europy jasno ukazują bezprecedensowe sukcesy III Rzeczypospolitej. I to nie tylko w sferze rozwoju gospodarczego i sprawnego zainstalowania nad Wisłą ustroju liberalnej demokracji.\nSzczególnie korzystnie wypadają porównania z Polską międzywojenną z jej ustrojowymi aberracjami, pogłębiającym się zapóźnieniem gospodarki oraz napięciami i konfliktami o charakterze socjalnym, etnicznym i religijnym (zdominowane przez katolików państwo z upływem czasu coraz bardziej dyskryminowało wyznawców judaizmu i prawosławia).\nO ile niepodległość tamtej Polski zawdzięczaliśmy zaistnieniu korzystnej konstelacji międzynarodowej, w 1989 roku to sami Polacy walnie przyczynili się do zmiany zarówno własnego politycznego statusu, jak i powodzenia Jesieni Ludów.\nPorozumienie zawarte przy Okrągłym Stole, uznawane przez wielu za mit założycielski III Rzeczypospolitej, walnie przyczyniło się do przemian ustrojowych w krajach kontrolowanych dotąd przez Związek Sowiecki. Co zostało docenione chyba na całym świcie, tylko nie w naszej wspólnocie.\nI o ile można zrozumieć rozgoryczenie odtrąconej i poniżonej wówczas prawicy, jej niechęć przeradzającą się w nienawiść wobec sygnatariuszy Okrągłego Stołu, to jednak umniejszanie jego historycznego znaczenia jest ewidentnym zakłamywaniem historii. Pokazuje, że w tych kręgach dbałość o korzystne jej zaprezentowanie zanika, gdy zabiegi takie zagrażają pozytywnej tożsamości prawicowo-konserwatywnie zorientowanego Polaka-katolika. Opluwa on wówczas własną ojczyznę, którą – jak twierdzi – bezgranicznie kocha.\nCZY STANIEMY SIĘ USTROJOWYM DZIWOLĄGIEM?\nWyniki badań jasno wskazują, że wielu rodaków pojmuje demokrację inaczej niż jako rygorystycznie przestrzegającą ustrojowych procedur i zabezpieczeń jej liberalną wersję. W potocznym rozumieniu bywa ona często synonimem państwa opiekuńczego, które faworyzuje wartości narodowo-chrześcijańskie. Przez lata porządek polityczno-ekonomiczny III Rzeczypospolitej nie odpowiadał oczekiwaniom wielu konserwatywnie zorientowanych rodaków, którzy dziś akceptują państwo PiS-u. Ich aspiracje w sferze kultury i polityki oraz podejmowane działania nie rokują dobrze dalszym losom liberalnej demokracji.\nBez wątpienia niektóre odmiany konserwatyzmu bywają szkodliwe dla jej sprawnego funkcjonowania. Jeśli jednak konserwatywne poglądy nie są powiązane z toksycznym nacjonalizmem, nie przyjmują też skrajnych natężeń, mogą nawet wzmacniać jej fundamenty. Całkowite odwrócenie się od narodowej przeszłości i zupełne ignorowanie rodzimych tradycji zmniejsza spoistość wspólnoty i utrudnia osiąganie przez nią ważnych celów.\nSzczypta politycznego konserwatyzmu zawsze przyda się pluralistycznemu społeczeństwu.\nAle winien to być konserwatyzm stonowany, odżegnujący się od radykalnego nacjonalizmu i fundamentalizmu religijnego. Niestety, ten typ konserwatyzmu wydaje się być u nas zmarginalizowany. Dlatego dla niedawno zainstalowanej liberalnej demokracji najpewniej nadchodzą ciężkie czasy. Co prawda powiązania i kontakty z Zachodnią Europą zasadnym czynią oczekiwanie upodobnienia się do niej, ale nie ma na to żadnych gwarancji. Przeciwnie, jest możliwe, iż na długo staniemy się ustrojowym dziwolągiem nawet w naszym regionie.\nWyniki badań psychologicznych przeprowadzanych na reprezentatywnych próbkach Polaków dowodzą, że większość z nas skłonna jest do ksenofobii i fundamentalizmu religijnego. W sferze tożsamościowej mamy przekonania prawicowe, a zarazem jesteśmy lewicowi ekonomicznie; w trakcie ostatnich dwóch dekad poglądy bardzo wielu z nas stały się jeszcze bardziej prawicowo-konserwatywne. Ostentacyjne odwoływanie się do wyraziście liberalnego światopoglądu nie gwarantuje dziś przekroczenia progu wyborczego.\nBez przywoływania przynajmniej niektórych wartości konserwatywnych lub mariażu z politycznymi konserwatystami bardzo trudno jest dziś w Polsce zdobyć i utrzymać władzę.\nKONSERWATYŚCI W PAŃSTWIE PiS\nU zarania III Rzeczypospolitej do władzy doszły siły wywodzące się z dawnej opozycji antykomunistycznej (zwłaszcza z KOR), zorientowane na realizację wartości lewicowo-liberalnych. Przyczyniło się do tego wiele czynników, duże znaczenie miał autorytet ówczesnych liderów tej opozycji, zwłaszcza Jacka Kuronia, Adama Michnika, Bronisława Geremka czy Tadeusza Mazowieckiego. Jednak już wówczas poparcie dla partii podzielających liberalne (w tym również socjal-liberalne) poglądy było ograniczone, a z czasem ich (najpierw Kongresu Liberalno-Demokratycznego, potem Unii Wolności) polityczne znaczenie zanikło. Dopiero Platforma Obywatelska, eklektycznie łącząca liberalizm ekonomiczny z umiarkowanym konserwatyzmem kulturowym, cieszyła się przez dłuższy czas dużym poparciem wyborców.\nObóz konserwatywno-prawicowy nie miał tej klasy przywódców i nie był dostatecznie wiarygodny nawet dla wielu Polaków o konserwatywnych (lub zbliżonych do konserwatyzmu) poglądach politycznych oraz w sferze obyczaju.\nDopiero po szeregu nieudanych prób autorytarnie zarządzane przez Jarosława Kaczyńskiego Prawo i Sprawiedliwość zostało uznane przez wielu (dużą większość) takich ludzi za ich reprezentanta, potrafiącego trafnie artykułować i chronić ich interesy – zarówno w sferze światopoglądowej, jak i socjalnej. Choć trudno uznać PiS za partię optującą za państwem opiekuńczym, jednak potrafi ona skutecznie manipulować redystrybucją dóbr. W rezultacie nawet ostentacyjne ignorowanie przez polityków PiS prawa, skłonności do lekceważenia norm moralnych oraz pogarda dla pryncypiów demokracji liberalnej nie zmniejszają poparcia udzielanego jej przez prawicowy elektorat.\nJest to fenomen dotąd niespotykany na scenie politycznej III RP. Wcześniej nagłośnienie przez media nawet drobnego złamania przez rządzących społecznie usankcjonowanych reguł zachowania (vide słynny zegarek Sławomira Nowaka) zazwyczaj skutkowało polityczną degradacją winowajców oraz spadkiem poparcia dla ich formacji. To się zmieniło.\nPrawicowy konserwatyzm dużej części Polaków jest zjawiskiem ugruntowanym, a nawet się nasila, natomiast procesy liberalizacji i sekularyzacji społeczeństwa póki co zachodzą bardzo wolno – wolniej, niż na europejskim Zachodzie.\nPatrząc z tej perspektywy polscy konserwatyści mogą spać spokojnie. Ale rodzą się wątpliwości, czy rządy PiS-u sprzyjają osiąganiu najważniejszych dla nich wartości. Partia ta chroni tradycję, ale też realizuje swoje cele na drodze quasi-rewolucyjnej, demonstracyjnie ignorując reguły i procedury liberalnej demokracji. A tego nie mogą zaakceptować prawdziwi konserwatyści, ceniący nie tylko tradycję, ale też społeczny ład i ustrojową stabilność.\nAutor jest profesorem psychologii, pracuje na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu. W jego dorobku znajdują się m.in. książki: Wprowadzenie do psychologii historycznej (Gdańsk 2003) oraz Szkice psychologa o historii (Kraków 2016).\nTekst ukazał się pierwotnie w miesięczniku „Odra” (10/2019)\nZdjęcie główne: Jana Czesław Moniuszko Pojedynek w karczmie, 1896 r., Muzeum Narodowe w Krakowie\nPoprzedni artykułTomasz Siemoniak: Jestem to winien Platformie Obywatelskiej\nNastępny artykułProf. Marek Migalski: My nie mamy prezydenta


Znamy nominacje do nagrody im. Kapuścińskiego za reportaż - WP Książki\nkapuścińskireportaż literackiNagroda im. Ryszarda KapuścińskiegoMałgorzata Szejnert\nNominowano: Cuba libre. Notatki z Hawany Yoani Sanchez , Lekcje chińskiego. Dzieci rewolucji kulturalnej i dzisiejsze Chiny Johna Pomfreta , Uśmiech Pol Pota Petera Froeberga Idlinga ,\nW cieniu świętej księgi Kevina Fraziera i Arto Halonena , Wojna nie ma w sobie nic z kobiety Swietłany Aleksijewicz , Wysoki. Śmierć Camerona Doomadgee Chloe Hoopera a także Zbrodnia. Twarzą w twarz ze współczesnym niewolnictwem Benjamina Skinnera .\nNa liście nominacji znalazły się także książki Dzisiaj narysujemy śmierć Wojciecha Tochmana , Toast za przodków Wojciecha Góreckiego oraz Zapiski na biletach Michała Olszewskiego .\nW tym roku, w drugiej edycji nagrody, jury pod przewodnictwem Małgorzaty Szejnert , w którym zasiadają też: tłumacz literatury polskiej Anders Bodegard, dokumentalista filmowy Maciej Drygas, redaktor naczelny "Nowych Książek" Tomasz Łubieński i reporterka Olga Stanisławska , wybierało nominacje spośród 47 książek zgłoszonych do nagrody.\nTytuły pięciu książek, które znajdą się w finale nagrody, poznamy 7 kwietnia, a laureata - 13 maja. Zwycięzca otrzyma 50 tysięcy złotych, a jeśli będzie nim autor zagraniczny, nagrodę - 15 tys. zł odbierze także jego tłumacz. Pierwszym laureatem został francuski dziennikarz i korespondent wojenny Jean Hatzfeld za reportaż Strategia antylop w przekładzie Jacka Giszczaka .


Dzień biegów długich. Rekord świata, rekord trasy i mistrzostwa Polski\nKierunek Tokio / Lekka atletyka / Dzień maratonów. Rekord świata w połówce, mistrzostwa Polski i świetny poziom w Walencji\nTak się złożyło, że w tym samym dniu miłośnicy lekkiej atletyki mogli emocjonować się aż trzema biegami na długich dystansach. W Olesnie najlepsi biegacze i biegaczki z Polski rywalizowali o tytuły mistrzowskie w kraju, w Walencji światowa czołówka maratonu walczyła o zwycięstwo we własnym gronie, a na o połowę krótszym dystansie padł nowy rekord świata.\nKibiwott Kandie. Od dziś tak nazywa się nowy rekordzista świata w półmaratonie. Nikogo nie powinno to jednak dziwić. I nie chodzi nam tylko o to, że Kandie jest Kenijczykiem, a wiadomo jak tamtejsi biegacze sobie radzą. Po prostu od jakiegoś czasu znajdował się w gronie najlepszych zawodników na tym dystansie. W Gdyni, na niedawnych mistrzostwach świata, wybiegał srebro. Wyprzedził go wówczas tylko Jacob Kiplimo.\nDziś obaj zamienili się miejscami. Kiplimo (57.37) przybiegł ledwie pięć sekund za swoim rodakiem. Podium uzupełnił Rhonex Kipruto (57.49), a za nim na metę wbiegł Alexander Mutiso (57.59). Liczbą dnia jest jednak 57.32 – 57 minut i 32 sekundy. Dokładnie tyle wynosi nowy rekord świata. Wspominamy jednak o całej czwórce biegaczy, bo tak naprawdę każdy z tych gości przeszedł dziś do historii.\n🔝 🥇 RÉCORD DEL MUNDO para Kibiwott Kandie en el medio maratón. #VamosMaratónValencia pic.twitter.com/7K60QKESH8\nTo był bowiem absolutnie najszybszy bieg w historii. Nie tylko ze względu na rekord. Do dziś nigdy w historii nie przebiegnięto półmaratonu w czasie szybszym niż 58 minut. Rekord świata wynosił dokładnie 58.01. W Walencji warunki okazały się idealne dla biegaczy, a trasa bardzo szybka. I to sprawiło, że dotychczas liderujący w historycznych tabelach Geoffrey Kamworor Kipsang spadł aż na piąte miejsce.\nSwoją drogą jego rekord utrzymał się przez niespełna 15 miesięcy. Nie bądźcie więc zdziwieni, jeśli w przyszłym roku ktoś pobije wynik Kandiego.\nJuż po półmaratonie kolejni biegacze (i biegaczki) wyruszyli na trasę pełnego biegu maratońskiego. Zresztą fantastycznie obsadzonego, najlepiej w całej historii cyklu World Marathon Majors. Dziewięciu zawodników na starcie miało życiówki poniżej 2.05, a ponad 40(!) poniżej 2.10. To mniej więcej tak, jakby w jednej lidze piłkarskiej grały tylko ekipy, które gościły albo w finale, albo w półfinale Ligi Mistrzów.\nZabrakło, niestety, dwóch zawodników, na których start bardzo liczyliśmy. Yared Shegumo, reprezentujący Polskę, nie stawił się na starcie, a Krystian Zalewski, dla którego miał to być debiut na tym dystansie, poinformował dwa dni temu, że otrzymał pozytywny wynik testu na koronawirusa i pobiec po prostu nie może.\n– Pozostało wykonać test na COVID – formalność skoro: trening zrealizowałeś bez zawirowań zdrowotnych, nie masz żadnych objawów (gorączki, duszności, problemów z oddychaniem, złego samopoczucia,itp.), uważałeś na siebie na każdym kroku. Jedziesz na pobranie, pan pobiera próbkę, odbierasz wynik dzień przed wylotem, którego dla Ciebie nie będzie. Wynik testu: POZYTYWNY. Tylko na tyle starcza mi dziś sił. Potrzebuję zebrać myśli, ochłonąć, wówczas postaram się powiedzieć coś więcej. Dbajcie o siebie w tych trudnych czasach – pisał Polak na Facebooku.\nW tej sytuacji jedynym naszym reprezentantem na trasie był Arkadiusz Gardzielewski. Ale on biegu nawet nie ukończył. Pozostało więc na emocjonować się tylko tym, co działo się z przodu. A tam walka trwała dosłownie do ostatnich metrów. I to walka na najwyższym poziomie. Ostatecznie zwycięstwo zgarnął Kenijczyk Evans Chebet, który o cztery sekundy wyprzedził Lawrence’a Cherono, swojego rodaka. Czołowa dziesiątka składała się zresztą tylko z Kenijczyków i Etiopczyków.\nCzas zwycięzcy? Równiutkie 2.03. Nowy rekord trasy.\n– Jestem szczęśliwy, bo pobiegłem swoją życiówkę. Znam tę trasę bardzo dobrze. To moje pierwsze zwycięstwo w jednym z najważniejszych maratonów i to osiągnięte z rekordem trasy. Mam nadzieję, że to pomoże mi w wyjeździe na igrzyska – mówił triumfator. O igrzyska faktycznie może się martwić. Rywalizacja w Kenii jest naprawdę ostra i nawet tak doskonały biegacz jak on może do Tokio nie pojechać.\nTymczasem u kobiet triumfowała – co chyba nikogo nie zdziwi – jego rodaczka, Peres Jepchirchir. Niedawno fantastycznie zaprezentowała się też kibicom w Gdyni, gdy ustanowiła nowy półmaratoński rekord świata kobiet w biegu mieszanym. Teraz, siedem tygodni po tamtym wyniku, wygrała w Walencji. Jej czas – 2.17:16 – to też nowy rekord trasy. – To nieprawdopodobne – powiedziała po prostu na mecie.\nTymczasem w Olesnie spotkali się Polacy, by rozstrzygnąć między sobą kwestię mistrzostwa kraju. Poziom jednak znacznie odbiegał od tego, co mogliśmy zobaczyć w Walencji. Choć to – biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności – raczej nie powinno przesadnie dziwić. Czasy zwycięzców? 02.12:58 w wykonaniu Kamila Jastrzębskiego u mężczyzn i 02.30:47 Aleksandry Lisowskiej wśród kobiet.\nNiestety, choć organizatorzy starali się zrobić wszystko, by umożliwić walkę o kwalifikacje olimpijskie – zlikwidowali choćby trudny podbieg, który pierwotnie miał znaleźć się na trasie – i Jastrzębski, i Lisowska nie osiągnęli minimum potrzebnego do wyjazdu do Tokio. To wynosi 2.11:30 u mężczyzn i 2.29:30 u kobiet.\nNadzieję na przyszłość trzeba więc upatrywać w fakcie, że oboje nie byli od minimów daleko. I w lepszych warunkach oraz na sprzyjającej trasie, pewnie będą mogli powalczyć. Tego się trzymajmy.\nTagi: maraton, mistrzostwa Polski w maratonie, rekord świata


Wnętrze z nutą klasyki\nJak połączyć nowoczesność z klasyką? I czy w ogóle da się stworzyć odpowiedni klimat we wnętrzu dobierając do niego zarówno elementy nowoczesne jak i klasyczne, które pozornie się wykluczają? Odpowiedzią na te pytania jest najnowszy projekt pracowni Biała Ściana, którą tworzą projektantki Agnieszka Klimek i Anna Niedopytalska. Projektantki z Białej Ściany lubią eksperymentować i bawić się konwencją. W ich projektach wnętrz często główny styl „przełamywany” jest innymi akcentami, które zawsze idealnie komponują się z całością. — Najbardziej interesuje nas styl ...\n19.10 architekci z Poznania będą mieli okazję poznać i wysłuchać wykładu jednego z najlepszych polskich architektów, szefa biura KWK Promes - Roberta Koniecznego W 2016 roku projekt Muzeum Narodowego – Centrum Dialogu Przełomy w Szczecinie został uznany Najlepszym Budynkiem Świata 2016 w międzynarodowym konkursie World Architecture Festival. Nagroda ta pierwszy raz w historii trafiła do Polski. Ten sam projekt zdobył również w 2016 roku pierwszą nagrodę uzyskując tytuł Najlepszej Przestrzeni Publicznej Europy w konkursie European Prize for Urban Public Space ...\nWielkimi krokami zbliżają się Archiwnętrza 2017, które odbędą się w Krakowie już 25 października. To wyjątkowe wydarzenie dla architektów, projektantów wnętrz i wszystkich miłośników dobrego designu. Archwinętrza to rozmowy wokół architektury, aranżacji wnętrz i wzornictwa. To również wyjątkowi goście i wyjątkowe miejsce! Architektura i wnętrza Jak stworzyć funkcjonalne i dobrze zaprojektowane wnętrze? O tym opowiedzą projektantki z pracowni Biała Ściana. "Stop konwencji - pół żartem, pół serio o wnętrzach i nie tylko" – to hasło przewodnie pracowni. Przełamywanie konwencji w ...\nPrzez lata żaluzje i rolety kojarzyły się głównie z miejscami użyteczności publicznej. Dziś nie tylko chronią przed nasłonecznieniem, ale pełnią również funkcję dekoracyjną. Z nimi wnętrza zyskują ciekawego charakteru, dlatego są chętnie montowane w salonach czy kuchniach naszych domów. Kuchnia, w której codziennie spędzamy wiele czasu, szczególnie zasługuje na uwagę i właściwą aranżację. Wybierając rolety do tego pomieszczenia, warto zwrócić uwagę na ich wytrzymałość czy łatwość w utrzymaniu czystości. W trakcie gotowania, uwalniana jest bowiem nie tylko para wodna, ale ...\nArchitektura ogrodowa nieustannie proponuje nowe trendy i nowe rozwiązania w temacie aranżowania przestrzeni. Wciąż jednak wyróżnić możemy kilka elementów, które w ponadczasowy, istotny sposób wpływają na estetykę oraz komfort korzystania z ogrodu. Dzięki temu będzie on atrakcyjną przystanią, która szczególnie latem stanie się naszym drugim salonem! Ogród – miejsce spotkań Ogród ma być naszą oazą spokoju i miejscem relaksu. To tutaj mamy wypoczywać i spotykać się z przyjaciółmi. Trudno jednak wyobrazić sobie towarzyskie spotkania bez jedzenia. Dlatego murowany grill z ...\nWejść na stronę: 29160115


Aktywność ruchowa | Portal edukacyjny dla nauczycieli Stawiam na edukację\nRedakcja|18 stycznia 2022 28 stycznia 2022 |Aktywność ruchowa\nJednym z częstszych problemów, z jakimi borykają się rodzice, jest brak wystarczającej ilości aktywności fizycznej wśród dzieci. W dobie wszechobecnych bodźców zewnętrznych i nauki zdalnej, ćwiczenia schodzą na dalszy plan. Jednocześnie - jako kraj - przodujemy w statystykach otyłości wśród...\nOstatnie półtora roku to czas, który spowodował bardzo duże zmiany. Nie tylko w kwestii problemów gospodarczych poszczególnych krajów, ale również mentalności ludzi na całym świecie. Pandemia stała się powodem paraliżu szkolnictwa, instytucji kulturalnych, zamrożenia turystyki. Powszechna izolacja, strach przed zakażeniem...\nJesień w górach 22 września, to początek kalendarzowej jesieni – przepięknej pory roku. Szczególnie malowniczej w naszym kraju – określanej mianem „Złota polska jesień.” Różnobarwne liście otulają ziemię, a zachody słońca rozświetlają ją tęczą kolorów. Wysokie temperatury i sprzyjająca aura...\nPedagogika wczesnoszkolna wykorzystująca aktywność ruchową Młodszy wiek szkolny to bardzo ważny etap rozwoju naszych wychowanków. Kształcenie i wychowanie powinny tworzyć jedność. Naturalna potrzeba ruchu i wyżycia się stwarza szerokie pole do działań nauczycieli w celu właściwego ukierunkowania przejawów ekspresji dziecka. Obok lekcji WF codziennie należy...\nCo oznacza kolor szlaku i na co zwrócić uwagę przy jego wyborze? Zapewne każdy z nas będąc w górach, zastanawiał się co oznacza kolor napotkanego szlaku turystycznego. Większość turystów jest przekonana, że kolor szlaku związany jest wyłącznie z jego stopniem trudności. Jednak do końca nie jest to prawdą. Jak...


Wiadomości - Lista - Swiss Cannabis Polska\nUkład endokannabinoidowy to system organizmu, który bierze udział w wielu procesach fizjologicznych, jak na przykład regulacja gospodarki energetycznej, regulacja powiązań neurohormonalnych, neuroimmunologicznych, aktywności motorycznej, motywacji, nastroju, głodu i sytości, użytkowania energii oraz kontroli metabolizmu węglowodanów i tłuszczy.\nTłuszcze w oleju konopnym\nW dzisiejszych czasach coraz bardziej przykładamy się do zdrowego odżywiania i jego wpływ na nasz organizm. Często słyszy się również o zdrowotnych właściwościach tłuszczu. W przypadku produktów konopnych, a konkretnie wytwarzanego z konopi siewnych oleju, mamy do czynienia z bardzo dobrym profilem tłuszczowym. Co dokładnie oznacza dobry profil tłuszczowy? Aby to wyjaśnić, musimy zagłębić się w artykuł.\nAntyoksydacyjna moc konopi siewnych\nAntyoksydanty (inaczej przeciwutleniacze) to związki, które mają zdolność do zapobiegania utleniania (oksydacji) substancji. Konopie - są idealnym przykładem superfoods dostarczając do Twojemu organimu 400% więcej niż przeciętna roślina z supermarketu.\nKosmetyki z CBD i olej konopny\nKosmetyki konopne z ekstraktem CBD to idealne rozwiązanie dla alergików, osób mających problemy skórne oraz dla tych, którzy chcą o siebie zadbać nadając swojej skórze blasku i odżywienia.\nOlej CBD dla Twojego zdrowia\nJak działa CBD i dlaczego go się stosuje? Sprawdź newsy.


Aquila Porto Rethymno Retimno\nSikelianou & Venizelou 52A, Retimno, Grecja\nAquila Porto Rethymno to 5-gwiazdkowy obiekt usytuowany 26 km od Historical . Posiadający wenecką architekturę, hotel został odnowiony w 2008 r.\nFortezza znajduje się zaledwie 1.6 km od obiektu. Obiekt leży w 10 minutach spaceru od centrum Retimna.\nHotel usytuowany jest o krok od pomników, meczetu i muzeum.\nKażdy z 200 luksusowych pokoi jest wyposażony w darmowego wi-fi, mini baru, prywatnego balkonu, mini lodówki i oddzielnej toalety oraz w kuchenki mikrofalowej, zmywarki i ekspresu do kawy. Z niektórych pokoi rozpościera się widok na Morze Kreteńskie. Ponadto, dostępne są prywatne łazienki, wyposażone w wannę spa, szlafroki i kapcie.\nCodziennie rano w jadalni podawane jest śniadanie. Restauracja dla smakoszy serwuje kuchnię śródziemnomorską w ekskluzywnej atmosferze. Na terenie obiektu znajduje się bar przy basenie, w którym oferowane są egzotyczne napoje. Zjeść obiad można w Haagen-Dazs i noodle bar, do których idzie się maksymalnie 5 minut.\nPort lotniczy Suda znajduje się w odległości 40 km od hotelu.\nAquila Porto Rethymno, Grecja\nDesotama ** Hotel\nValeria Playa Apart Hotel apartamentowy\nXaman Ha Hotel apartamentowy\nLe Royale Sonesta Collection Luxury - Sheikh ***** Ośrodek wypoczynkowy