Zobacz temat - Grusham NPC - czy warto robić? | Children of Bhaal (Forum)\nChildren of Bhaal (Forum) Athkatla » Doki (Modowanie) » Pracownia Gonda » Varia » Grusham NPC - czy warto robić?\nGrusham NPC - czy warto robić?\nCzy byłbyś zainteresowany zagraniem taką postacią?\nWysłany: 2017-01-03, 13:31 Grusham NPC - czy warto robić?\nBelaree NPC mnie kusi, ale dwójka jest na tyle rozbudowana, że ciężko do niej coś dodać. Poza tym tyle już dobrych drowów...\nW Projektach i pomysłach jest odpowiedni temat i chciałbym się zorientować jakoś, czy opłaca się robić takiego moda (w sumie to nigdy się tak naprawdę nie opłaca, no ale).\nGrusham to Kapłan/Złodziej i przy tym... Półork. Dość nietypowe, niestereotypowe połączenie klas i rasy.\nPonieważ dopiero jeden NPC został przeze mnie stworzony, to nie będzie to odbiegać za bardzo od Belaree. Tyle tylko, że klasa postaci jest już gotowa.\nMod ma być dedykowany pod BGT. Grusham jest alternatywą dla Dorna z EE, który jest jak na mój gust nieco zbyt prostacki. Gdyby ktoś pytał - nie, nie będzie biseksualny. ;)\nPrzewidywany jeden przedmiot - magiczna maczuga i około 4 dialogi, a także bantery z postaciami, na które będę miał pomysł.\nEDIT: Tu jest link do tematu o tym NPC: Grusham\nKapłan/Złodziej i przy tym... Półork. Dość nietypowe, niestereotypowe połączenie klas i rasy.\nNiestereotypowe jest danie niezbrojnemu 19 w kondycje - teraz dopiero teraz zauważyłem na prinscreenie.\nPo publikacji Twoich dialogów, to mi się ten półork widzi indywidualistą. Dlatego cechy mentalne winny przeważać nad fizycznymi. Zręczność(17 by wystarczyło), kondycja (15 jest wystarczające) za wysokie, inteligencja (conajmniej 13).\nTa kondycja to może dlatego, że pierwszy raz zobaczyłem paperdoll półorka kapłana, na którym wyglądał jak kulturysta.\nDam zręczność 17, do kondycji 15/16, Inteligencję podniosę. Ale mądrość to też cecha mentalna i czasami ciężko oddzielić jedno od drugiego.\nDam 13. Charyzma za to będzie bardzo niska, a siła na 13 - żeby mógł nosić cepy.\nEDIT: Zmieniłem statystyki.\nWysłany: 2017-01-05, 13:50\nNie. Nie rób. Czytam te dialogi i płaczę.\n"Zabicie Mulaheya to czyn neutralny".\nRozumiem, że Grusham przez ostatnie 300 lat swojego życia pracował jako urzędnik, a jego specjalna umiejętność to aura urzędnika?\nWszystkie te dialogi są tak sztuczno-sztywne, że głowa mała.\nCzyli wezmę Belaree, w połowie skryptów dialogowych podmienię teksty i voila?\nRobisz NPCa, na którego masz pomysł "bo to nietypowe połączenie rasy/klasy". Fajnie. NIe zadziała.\nIdź o krok dalej. Zrób sobie wyzwanie 30 OneDay NPCów w miesiąc. Za miesiąc będziesz mógł wypuścić super moda "Największy NPCowy mod kiedykolwiek wydany". Brawo.\nAlbo zacznij pisać coś, co będzie miało jakąkolwiek wartość.\nStaram się pomagać ludziom którzy próbują modować. Naprawdę. Ale zabierasz się do tego tak tragicznie (i to nie jest pierwszy raz), że może w ten sposób zaczniesz robić cokolwiek poza wrzucaniem pomysłów na mody i porzucaniem ich po dwóch dniach.\nWysłany: 2017-01-05, 16:20\nPo dwóch dniach? Jest kilka projektów, które tu wiszą od miesięcy. Porzucone i takie, które się całkowicie nie przyjęły nie zostały nawet tknięte palcem. Wszystkiego bym się spodziewał, ale nie takiego zarzutu. Prędzej bym się spodziewał, że za długo właśnie trwa moment od rozpoczęcia do publikacji.\nLimit 10 MB się prawie wyczerpał. Zostaje albo Trilogy mix mod plus coś jeszcze, albo to pierwsze bez dodatkowego czegoś.\nTechnolog się nie spodobał? Może moje podklasy są 'tragiczne', można sobie swoje zdanie mieć.\nNick, co się jawi jak napój sylwestrowy dla dzieciaków wygłasza swoje zdanie. Kac nie przeszedł jeszcze?\nOszczędza mi to tylko kłopotu i zawracania tyłka, a na dodatek nie będę musiał się użerać z... W każdym razie wystarczy mi to, co o niektórych tutaj @Nobanion napisał.\nDialogi w Baldurze często są sztuczne/sztywne/egzaltowane. A nawet, jeśli jest bufonem czy nie wiem kim (bo wiesz, to, co widać w innych, siedzi tak naprawdę w nas samych) to co?\nW ogóle niech Auril złoży swój lodowy pocałunek na Twoim gładkim czole.\nJeden widzi w dialogach indywidualistę. Drugi, nie wiem, siląc się na postawę zoila, wytyka jakieś urzędnictwo.\nHm, każdy ma własny styl pisania więc tego sie czepiać nie będę acz z tym 'czynem neutralnym' faktycznie brzmi to tak jakby miał podręcznik do DeDekow i zeń czytał definicje, ot zły dobór słów, albo może nie tyle zły co nieudany. To tak trochę jakby Jaheira czy inna Imoen zaczęły narzekać na "Charname bo jesteś zbyt praworządny" wiec może by faktycznie nad zdankiem pomyśleć (ale jak przerobić nie pytaj, ja tu tylko sprzątam)\nWysłany: 2017-01-05, 19:26\nJeśli chcemy jeździć po ksywkach, to możemy, ale twoja też jakimś przejawem błyskotliwości nie jest.\nTechnolog się nie spodobał\nŚwietny mod. Należą się pochwały tym wszystkim ludziom którzy za ciebie go doprowadzli do sensownej formuły, napisali i przetestowali.\nTy nadal nie byłbyś w stanie go napisać.\nW porównaniu do twoich próbek uwierz mi, dialogi z baldura kwalifikują się do Nobla.\nNo ale jeśli obycie literackie czerpiesz z takiej "tfurczości" jak ten wiersz który wrzuciłeś, to nie dziwi mnie to.\nI masz rację- szkoda czasu tracić na te twoje wymysły, których nie umiesz doprowadzić do końca. Tylko wieczne ankiety, pytanie o pomysły, po czym zapał przechodzi a za tydzień nowe truflowe pomysły od początku startują.\nWysłany: 2017-01-05, 22:49\nO ile Picollo mówi dość ostro, to za wszystko faktycznie zabierasz się od złej strony. Projekt na którym się uczyłem modować wydałem po 2 latach. Aeon NPC - może nie jest to najwspanialszy mod, ale jest pełen. Ma historie i pomysł. Trochę naciągane, ale pracowałem nad tym będąc zakompleksionym licealistą. Pracowałem nad nim jeszcze przed Skie i Quaylem - projektami, które teoretycznie są moimi pierwszymi modami (razem z Avi Mayą). Chodzi jednak o to, że pisząc je już mniej więcej wiedziałem o co chodzi, co się z czym je, a i tak było ciężko. Jednak ostatecznie udało się to wydać. Modowanie wymaga trochę więcej chęci, pasji i po prostu czasu. To dużo próbowania, naprawiania błędów, przepisywania, testowania...\nJasne, może nie jestem wzorem do naśladowania. Wiele osób jak Kirara, Elef, czy jeszcze parę innych osób powiedziałoby, że moje mody są raczej takie se. Dla niektórych pewnie tak. Mam paru fanów i to mi wystarczy; pisanie sprawiło mi trochę radochy, no i to patrzenie jak to wszystko ożywa w grze... Mam wrażenie, że sam sobie to odbierasz.\nSamo połączenie klas i rasy specjalnie mnie nie dziwi, bo mam taki sam projekt (pół-ork kapłan/złodziej) w małych fragmentach gotowy (ale do IWD EE, więc nie nazwałbym tego konkurencją). Jednak może po prostu zrób coś co będzie spójne. Takie Twoje i dopieszczone, a nie będzie pomysłem, który wypala się po 2-3 dialogach. Rozpisz sobie postać, jej charakter, nawyki, przeszłość, obawy, słabości... Masz okazję zlepić coś nowego, swojego, a zamiast tego mam wrażenie, że trochę się miotasz między tymi projektami i sam nie wiesz do końca co robisz i co najważniejsze po co. Daj sobie moment, zastanów się i przysiądź nad tym naprawdę z całego serca. Chyba, że po prostu nie chcesz na to tracić czasu, ale w tym wypadku... czy warto to ciągnąć?\nWysłany: 2017-01-06, 13:19\n- Postać nie może być normalna tylko unikalna, niezwyczajna i nadzwyczajna (najlepiej, jakby dotyczyło to wszystkich aspektów – także tych technicznych, jak klasowość i biegłości).\n- Oczywiście cechy muszą być obniżone i nijakie. Jakaś osiemnastka? O ile potrzebna była do WCZEŚNIEJSZEGO DWUKLASOWANIA – zapomnijmy. Owszem Ariena ma nawet 19 pkt siły, ale aasimarska półorczyca jest wyjątkiem. Zresztą, jest to umotywowane jej pochodzeniem i ma sens. Jednak wielu autorów szczególnie upatrzyło sobie kondycję, jako tę cechę, która ma być najniższa. Prowadzenie postaci nie może być po prostu proste, musi być tak utrudnione, żeby było „wyzwaniem”. Nie może być mowy o jakimkolwiek powergamingu. Absolutnie. Niska kondycja – najlepiej oscylująca w przedziale 9-10 punktów – ma być pewnym motywatorem do zgłębiania jakże rozbudowanej i wyjątkowej osobowości danej postaci. No rush tudzież festina lente albo po polsku spiesz się powoli. Trzeba odkrywać charakter kruszynki (dosłownie – Azure z 14 pkt ma poniżej 40 PŻ, czyli o połowę mniej niż powinna mieć) i delikatnie zgłębiać tajniki osobowości (oczywiście głębokiej i rozbudowanej) – coby nie nadwyrężyć subtelnej struktury psychologicznej takiego kuriozum, jak chociażby Amber, tajemnicze diabelstwo…\n- rozmówki. W tym przypadku ma być duuuużo rozmówek. Jak najwięcej, mnóstwo, całe mrowie banterów rożnych i rożniastych (jakby powiedziała Pani Pelagia, która ma 5 zł od bombki) – o naszym dziedzictwie, o przeszłości i przyszłości, planach i zamiarach, uczuciach, dupie Maryny, banialukach i królewnie Śnieżce, krasnoludkach i sierotce Marysi. Przecież to one – jak to twierdzą – niektórzy ‚budują postać”.\nNikt za mnie nie napisał technologa. Co najwyżej wszyscy dodawali swoje 3 grosze i pomagali go zbalansować w fazie tworzenia. Ja stworzyłem przedmioty w DLTCEPie i napisałem instalkę.\nPoezja jest z grupy amatorów, do której należę i oprócz kiepskiej formy ma niezłą treść.\nNo chyba, że ktoś woli rarytasy współczesnej poezji ze strony @Beka z literatury polskiej po 1989 roku:\nWysłany: 2017-01-06, 13:49\nA czy ja pisałem, że ma to być pół-ork mnich wygnany z Kara-Tur? To, że postać ma charakter, nawyki, przeszłość, obawy czy słabości, to kwestia przemyślenia swojego projektu. No i skoro wzorujesz się na opiniach Kinskiego (swoją drogą to są tylko opinie i jego preferencje, a jego pozytywna opinia o modzie nie jest wyznacznikiem wspaniałości projektu - oznacz tyle same co opinia Vinciego, K4athosa, moja czy kogokolwiek innego), to podkopujesz swój własny pomysł, bo w końcu sam nazywasz postać "dziwadłem". Poza tym wybacz, ale robisz moda dla Kinskiego, czy dla kogo? Z tego co pamiętam to BG1 NPC Project jest najpopularniejszym modem do BG1 (BGT, Tutu, BG1EE), a właśnie na wprowadzaniu wielu rozmów, przyjaźni i romansów bazuje.\nA jeśli nie zależy Ci na opinii innych, jeśli nie chcesz wiedzieć, że komuś się nie podoba projekt, to czemu w ogóle pytasz innych o ich zdanie? Sam zdecyduj, skoro nie przyjmujesz odpowiedzi innych użytkowników, tylko wtedy po prostu rób swoje, zamiast cała energię kierować na bulwersowanie się.\nStworzyłeś niedziałające przedmioty i napisałeś instalkę która nie obsługiwała połowy założeń dla klasy które przyjąłeś. To nie to samo.\nTreść jest słaba. Dwa Seby siadły pod blokiem\n-poezję bym zrobił.\n-e tam gówniany pomysł.\n-ok, będzie o gównie.\nDobrze wiedzieć, że z poezji istnieje tylko wasza grupa i ten wiersz który wrzuciłeś. Żadne inne wiersze nie wychodzą?\nPrzedmioty mają opisy nieadekwatne do działania, ale działają i to w większości tak, jak powinny (właśnie testowałem). Czyli jednak stworzyłem? A wcześniej było napisane, że ktoś to za mnie zrobił. No tak, więc to może jego wina z tym niedziałaniem, co?\nNiekonsekwencja w opisach była nawet w oryginale Baldura.\nO tekstach hip-hopowców można pisać prace licencjackie na polonistyce i często o takich ulicznych poetach się te prace pisze. Już w sumie ciężko znaleźć artystę, jaki by nie był opisany.\nWychodzą, ale dużo większych rewelacyj się po nich nie spodziewaj.\nWysłany: 2017-01-06, 15:05\nNo pewnie, jakich rewelacji można się spodziewać po jakimś Herbercie, Miłoszu czy Szymborskiej. Czy choćby Wojtyle. Hybris to kolega ma wysoce rozwinięty.\nWysłany: 2017-01-06, 15:08\nSzymborska, Miłosz i Herbert pisali także przed 1989 rokiem, a Wojtyła... No cóż, nie słyszałem praktycznie nic dobrego o jego pisaniu.\nTu chodzi o po-nowoczesnych.\nEDIT: Dzisiaj są doceniani, w kolejnych epokach mogą zostać zdegradowani do kiczu i grafomanii, jak podaje hasło kicz w Wikipedii:\nnp. kicz Giotta, Botticellego, Rafaela, Leonarda da Vinci, Tycjana, Rubensa, rokoka, kicz romantyzmu (gotycyzm, patos przedstawień czynów heroicznych), kicz operowy i operetkowy, kicz Wagnera, Petrarki i Cervantesa, poetów jezior, Mickiewicza, Norwida, Sienkiewicza, Orzeszkowej, itd.\nWysłany: 2017-01-06, 15:12\nNie chodzi. picollo pytał, czy żadne inne wiersze nie wychodzą. Wymieniłem tylko kilka nazwisk, które przyszły mi do głowy w ciągu kilku sekund. A Wojtyły pisanie jest na poziomie skopania ogródka? Na pewno jesteśmy z tej samej planety?


Dwa wakaty w oleśnickiej straży pożarnej. Kogo szuka jednostka? - Oleśnica - MojaOlesnica.pl\nDwa wakaty w oleśnickiej straży pożarnej. Kogo szuka jednostka?\nAktualności27.10 o 10:40Komentarzy:\nJest szansa na służbę w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Oleśnicy. Komendant ogłosił nabór kandydatów.\nKomendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Oleśnicy ogłosił nabór kandydatów do służby przygotowawczej w Państwowej Straży Pożarnej na stanowisko stażysty - docelowo stanowisko etatowe: starszy ratownik/starszy ratownik kierowca w oleśnickiej jednostce.\nDalej czytamy, że są tam dwa wakaty. Kandydaci powinni cieszyć się niekaralnością, posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz cieszyć się sprawnością fizyczną i psychiczną niezbędną do pełnienia służby. Wymagane dokumenty można składać do 9 listopada. Szczegółowe informacje znajdują się na stronie internetowej straży.


Wykład - skład chemiczny mięsa, sem IV - Notatek.pl\nWykład - skład chemiczny mięsa, sem IV\nskładniki decydujące o faktycznej wartości odżywczej mięsa- białka i tłuszcze\nskładniki spełniające w organizmie inne zadania np. stanowiące rozpuszczalnik (woda), a także substancje uzupełniające (związki mineralne, witaminy, hormony, barwniki mięśniowe oraz enzymy)\nU dorosłych zwierząt przeciętny skład chemiczny przedstawia się następująco:\n70% zawartość wody\n4,8% substancje mineralne\nInne substancje takie jak enzymy, kwasy nukleinowe stanowią niewielki % i zalicza się je do białek.\nCzynniki wpływające na skład chemiczny mięsa:\nzjawiska zachodzące w tuszy po uboju (czasu który upłynął od uboju i związanych z tym przemian biofizykochemicznych)\nstanowi ¾ masy ciała zwierzęcia\nbierze udział w reakcjach chemicznych organizmu\njest produktem oddychania wewnątrzkomórkowego\nto główny składnik związków organicznych tkanki mięśniowej, stanowią 18-22% masy tkanki\nzwiązane są ze strukturą komórki, określają fizykochemiczne właściwości tkanki tj.: ścisłość, elastyczność i sprężystość. Cechy te zależą od budowy białek, ich składu oraz od związania z wodą. TŁUSZCZOWCE\nPrzypisuje się im dwie podstawowe funkcje:\nsą ważnym składnikiem struktur subkomórkowych błon różnego typu\nsą magazynem energii\nWystępują we wszystkich komórkach zwierzęcych; szczególnie dużo jest ich w tkance nerwowej.\nTłuszcze w swojej podstawowej części składają się z trójglicerydów i niewielkich ilości rozpuszczonych w nich karotenoidów, węglowodorów, sterydów, witamin i barwników. I chociaż stanowią one niewielką część składu ich obecność ma znaczenie dla właściwości fizykochemicznych tłuszczu jego wartości odżywczej i trwałości.\nPodstawowy skład trójglicerydów to gliceryna i kwasy tłuszczowe (przede wszystkim od 6-18 C w łańcuchu).\nWłaściwości tłuszczu zależą od tego, które z kwasów tłuszczowych wchodzą w skład trójglicerydu. Do najważniejszych należą kwasy:\nW tłuszczach zwierzęcych kwasy o małej zawartości węgla w łańcuchu (2-14C) występują bardzo rzadko. Zawarte w tłuszczu nienasycone kwasy tłuszczowe wpływają na obniżenie jego temperatury topnienia i konsystencję. Dominujący wpływ na konsystencje tłuszczu ma system żywienia. Na przykład znajdujące się w paszy nienasycone kwasy tłuszczowe obniżają jakość tkanki tłuszczowej. Także miejsce pochodzenia tkanki tłuszczowej ma wpływ na jej konsystencję np. tkanka podskórna świni ma więcej nienasyconych kwasów tłuszczowych niż tłuszcz okołonerkowy, który ma twardszą konsystencję i małą zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych.\n… 0,1%: Mn, Zn, Ni, Co\nwitaminy: A, D, E, C, B\nDo pośrednich produktów przemiany białek należą zasady purynowe, wolne aminokwasy oraz produkty końcowe tj. mocznik, kwas moczowy, sole amonowe. Nagromadzenie substancji azotowych i białkowych oraz produktów ich przemian po uboju nadaje mięsu pożądane cechy organoleptyczne.\nIlość glikogenu zależy od stopnia utlenienia oraz od funkcji jaką dane…\n… można zwiększyć zawartość witamin przez podawanie świniom odpowiedniej paszy. Natomiast na zawartość witamin w mięsie przeżuwaczy (bydła, owiec) żywienie nie wykazuje wpływu, ponieważ drobnoustroje żwacza syntetyzują witaminy, które mogą nie występować w paszy.


Mężczyzna ratuje ośmiornicę przed śmiercią – a ona robi coś niespodziewanego - Dobre Wiadomości\n11 sierpnia 2017 10 listopada 2017 Dariusz W 0 Comments\nOto filmik, który zwrócił uwagę wielu miłośników zwierząt. Widać na nim mężczyznę, który znalazł ośmiornicę, która utknęła na piasku po tym, jak cofnęła się woda. Ośmiornica nie była w stanie sama wrócić do wody, była sucha i zwinięta w kulkę.\nPo tym jak mężczyzna bierze ją i wpuszcza do wody dzieje się coś niespodziewanego. Ośmiornica zaczyna dochodzić do siebie, ale zamiast od razu uciekać, spokojnie pływa przy mężczyźnie.\nW pewnej chwili zatrzymuje się i kładzie jedną z macek na bucie mężczyzny, jakby chciała powiedzieć „Dziękuję”. Dopiero po kilku sekundach odpływa…\n← Zamiast papierosów kupował książki. Przez ponad 50 lat zebrał 10 000 tomów\nZbliża się deszcz meteorytów. Gdzie i kiedy oglądać spadające gwiazdy? →


Zawziete po 40-tce- Wirtualna Grupa Wsparcia - Strona 2395\nPokaż wyniki od 23,941 do 23,950 z 30474\n20-08-2018, 08:12 #23941\nTakie refleksje przy poniedziałku Strasznie szybko czas mija, dopiero co cieszyłam się wiosną, a już jesień (moja najukochańsza) pora roku nadchodzi. Za szybko, więc postaram się zamknąć wspomnienia w pisaniu :-)\nRefleksja tez przychodzi, kiedy patrzę na swoje dorosłe dzieci, albo na córke mojego siostrzeńca - jestem cioteczną babcią, a Zosia (zwana w rodzinie Peppą ) ma 1,5 roku. To chyba najsłodszy wiek, zaczyna coraz więcej mówić, bardzo dużo rozumie i naprawdę jest fajna. Aczkolwiek do własnych wnuków na razie nie tęsknie Zosia raz na jakiś czas w zupełności mi wystarczy.\n20-08-2018, 08:32 #23942\nDiete Barta i treningi traktowałam trochę po macoszemu, jak mi coś nie pasowało, to tego nie robiłam Pod tym względem jestem jak Kasia - diety sa po to, żeby je modyfikować, w zależności od naszych potrzeb\nSuplementów nie stosuj - mówiłam, że Bart jest trochę nawiedzony No ale sportowcy/kulturyści tak mają.\n20-08-2018, 10:21 #23943\nTinnGo zapomniałam podziękować na przepis na sok z aronii, na pewno zupełnie inny od tego jak robi soki mama J. ale wydrukowałam i zawiózł jej, czy zrobi z nowego przepisu czy po staremu to się okaże, w każdym razie dziękuję bardzo\n20-08-2018, 10:25 #23944\nUsiadłam w końcu do sprawozdania z pracy. Nie tylko swojego, ale też zbiorczego, bo akurat wypadło na mnie. Wymyślałam już cuda wianki, żeby odwlec w czasie, bo to żmudna i nudna robota . Ale muszę w tym tygodniu oddać. Trochę pewnie mi zejdzie, bo to tabele, tabelki tabeleczki .\nManiusiu, do Krakowa nie jest na szczęście daleko . Przez jakiś czas będziesz pewnie miała syndrom pustego gniazda, ale dalej pracujesz, no i masz jednak koło siebie swojego Sucharka, więc powinno w miarę szybko odpuścić .\nAgnieszko, masz bardzo podobnie. Za chwilę jednak zaczniesz angażującą pracę, więc już w ogóle nie będziesz miała czasu na zastanawianie się i smuteczki .\nCiekawa sprawa z tymi komarami. U nas też właściwie jakoś ich mało, chociaż woda stosunkowo blisko. Zaczynam podejrzewać, że to sprawa autostrady . Cieszę się, że Adelcia dobrze zniosła rozstanie i się nawet nie obraziła .\nSabinko, dobrze że tak podchodzisz do sprawy. Bo to prawda, że najważniejsze w tym wszystkim jest to, że córci jest tam dobrze . Poza tym, biorąc pod uwagę odległość, to widujecie się naprawdę często, już nie mówiąc o codziennych rozmowach na skype. Skype to zdecydowanie jeden z najcudowniejszych wynalazków .\nCo do młodości, to ja tam bym się słuchała Maniusi .\nMarti, za nic teraz nie pamiętam o co chodziło mi w tym wpisie o stanowczości . Jak znajdę więcej czasu, to doczytam i sprawdzę .\nTeż lubię kiedy dużo się dzieje, chociaż przyznam, że przez lata sporo w sobie poprzestawiałam z powodu moich bliskich, którzy wszyscy (dokładnie wszyscy! ) lubią spokój i stałość. Śmieję się czasami, że to niesprawiedliwe, bo chociaż dzieci powinny się rozdzielić w swoich preferencjach . Naprawdę może szkoda, że nie spisujesz tego, co zrobiło na Tobie wrażenia czy zachwyciło Cię w różnych sytuacjach, zwłaszcza że wspomniałaś iż lubisz pisać\nZ wnukami faktycznie się nie spiesz . Jesteś sporo młodsza od nas, a my w większości jeszcze nie babcine, wiec póki co, zapraszamy na koniec kolejki .\nAgnieszko, widzę że jesienią nie będziesz się już cieszyć sama .\n20-08-2018, 10:32 #23945\n20-08-2018, 11:31 #23946\nPierwszy jako tako spokojny dzień Dziewczyny wyjechaly,M wrócił Synkowie zaopatrzeni.\nTeż mam trochę tak jak ty.Syna wynajął nowe mieszkanie,po raz pierwszy będzie mieszkał zupełnie sam.Trochę go to przerażało,a nawet bardzo,ale już wczoraj widziałam,że jest dobrze.Ma dokładnie to czego mu najbardziej potrzeba i co mu słuzy,i już chyba sam to zobaczył\nTrochę go meblowaliśmy w drobiazgi\nPrzypomniałaś mi o synagodze.Nigdy nie byłam,a chciałabym zobaczyć.Widziałam,że jest w atrakcjach polecanych we Wrocławiu, więc może\nKrysiu, zamiast kajakow np\nWidać,że brakuje ci jakiejś odrobiny szaleństwa.Ale ja też mam na co dzień raczej do czynienia z ostrożniakami,którzy powoli dojrzewają do moich pomysłów.I nie do wszystkich...Ale nauczyłam się robić takie wrzutki od niechcenia,żeby był czas oswoić się ze zmianą lub jakimś działaniem.A czego się nie da zrobić razem,robimy osobno\nja pamiętam takie rodzinne spotkanie raczej z wczesnej mlodości u babci ze strony taty.Bylo tak jak opisujesz Do dziś wszyscy to wspominają.Na jakiś wakacyjny tydzień potrafiło się zebrać i 30 osób,na sianie się spało Z rodziną ze strony mamy mam za to jak Maniusia Jakby nie bylo milo na początku,za chwilę wypływają stare ,starannie pielęgnowane urazy i wszystko kończy się burzliwie i nieprzyjemnie.\nNa pewno było ci trudno rozstać się z córką,bo głównie na sobie na co dzień mogłyście polegać,ale to jest takie piękne,jak napisałaś,że choć daleko to jest szczęśliwa.I ty masz takie fajne wyjazdy kilka razy w roku\nniespożyte masz siły do ogrodu Rozumiem,że wszystko dla kotów,ale te prace ogrodowe,których nie lubisz są naprawdę ogromne.\nMnie uczyli,że aronia,ze względu na wysoką zawartość garbnikow powinna stanowić nie więcej niż 30% w przetrworach.Wątroba podobno nie lubi jej w dużych dawkach.Kiedyś dodawalo się ją ,zeby poprawić kolor\nja wiem,że u ciebie w weekendy zawsze się dzieje, i to wesolo i kulturalnie\nWreszcie mam trochę czasu,żeby pomyśleć o wyjeździe,chociaż dom też się prosi o sprzątanie,ale to po powrocie Chociaż na wrzesień to już też jakieś plany są,bo chyba już czas na grzyby i borówki w moim ukochanym Stilo.\nOstatnio edytowane przez gruschka ; 20-08-2018 o 11:41\n20-08-2018, 12:18 #23947\nGruschko to o szczęśliwej corce choć daleko od domu było chyba do mnie?\n20-08-2018, 12:35 #23948\nJakoś tak szybko pisałam,bo znowu gdzieś trzeba bylo popędzić,że mi się "zjadłaś"\ndobrze ,że już jesteś,również dlatego,że żadne podróbki kawowe nie trzymają twojego standardu I Kasiowego.\nKrysi bardzo dziękuję,za tak piękną próbę ocalenia mojej kawy Jak brownie z kalafiora?\n20-08-2018, 12:35 #23949\n20-08-2018, 12:39 #23950


Prawda zapisana w popiołach. Tom 1: Milczenie aniołów - Joanna Jax - ebook + audiobook - Legimi online\nPrawda zapisana w popiołach. Tom 1: Milczenie aniołów ebook i audiobook\na drugi milczy, gdyż umie czekać na stosowną chwilę\nMimo że było już późne popołudnie, słońce nie odpuszczało. Zapewne każdy, kto spędzał te dni nad wodą albo w zacienionych parkowych alejkach, nie narzekał na podobną aurę, ale nie dotyczyło to w najmniejszym stopniu Szymona Wielopolskiego, który wracał tego dnia do domu przepełnionym tramwajem. Trzymał pod pachą ciężką jak nieszczęście teczkę z dokumentami, a w dłoni ściskał siatkę z dwiema butelkami mleka i bochenkiem chleba. Na koszuli pod pachami utworzyły się mokre kręgi, a z czoła spływała mu strużka potu. Stojąca obok kobieta w średnim wieku, dźwigająca ogromną torbę z zakupami, oparła się o niego, jakby był drewnianym płotem, za plecami zaś czuł niezbyt świeży oddech wstawionego jegomościa. A w dodatku przegrał sprawę. Jego patron tłumaczył mu, że podobnych będzie dostawał więcej, bo zawsze wypychają aplikantów w zastępstwie procesowym do rozpraw, których wynik jest z góry przesądzony.\nSzymek coraz częściej zastanawiał się nad sensem swojej pracy, ponieważ wydawało mu się, że szacowne sądy, mające być ostoją sprawiedliwości, stanowią jedynie jej parodię. Przygotowywał się rzetelnie, godzinami lustrował dokumenty, a na końcu okazywało się, iż nie miało to żadnego sensu, bowiem liczył się jedynie głos prokuratora i wyssane z palca argumenty.\nNawet wynagrodzenie nie mogło mu zrekompensować porażek, bo zarabiał grosze, ale im częściej przegrywał, tym bardziej robił się zawzięty. Do tego stopnia, że zgłaszali się do niego ludzie i niemal płakali, by zajął się ich sprawą, mimo iż był jedynie aplikantem. Bo miał odwagę, której innym kolegom po fachu brakowało, i uważano go wręcz za tytana pracy.\nW starej, wytartej teczce miał akta kolejnej sprawy, którą jego patron, adwokat Mierzejewski, uznał za beznadziejny przypadek. Klientem był żołnierz Armii Krajowej, powstaniec warszawski, oskarżony o spiskowanie przeciwko władzy ludowej. Doniósł na niego sąsiad, zagorzały aktywista partyjny, jeden z tych, którzy po siedmiu klasach dochrapali się wysokiego stanowiska w radzie narodowej. Jego patron utyskiwał:\n– Nic nie wskórasz. Gdyby chodziło tylko o politykę, miałbyś może jakąś szansę, ale oprócz tego wrzucili mu przestępstwa pospolite. Śmierdząca sprawa. Chcą go skazać za wszelką cenę i zrobią to, a ty, angażując się w to, jedynie zepsujesz sobie reputację.\n– Ale jego matka… Pan ją widział? Jest zdruzgotana.\n– Jeszcze nieraz będziesz musiał patrzyć na podobne obrazki. Na matki morderców, złodziei i aferzystów. One wszystkie kochają swoje dzieci i są zrozpaczone, gdy te trafiają za kratki albo na szubienicę.\n– Ale ten człowiek niczego złego nie zrobił. W aktach nie ma żadnych dowodów jego winy, tylko oszczerczy donos. A że dorzucili mu jeszcze inne paragrafy, jak spekulacja, kradzież mienia państwowego i wandalizm, to z politycznego stał się zwykłym kryminalistą – upierał się Szymek. – I to wszystko potwierdziło jedynie dwóch świadków. Donosiciel i jego kumpel – hazardzista i pijaczyna.\n– No to próbuj. To nie będzie WSR, bo wojskowe sądy rejonowe na szczęście już się zwinęły, tylko powszechny… Może coś zdziałasz, ale nie zakładałbym się.\n– Mimo wszystko spróbuję – mruknął Szymek i spakował dokumentację do teczki, by po południu i wieczorem nad nią popracować.\nZ ulgą wysiadł z tramwaju na Solcu i ruszył w stronę kamienicy, gdzie zajmował jeden pokój wraz z żoną, Zosią, i synkiem, Krzysiem. Nie lubił tego miejsca i z rozrzewnieniem wspominał czasy, gdy mieszkali w akademiku, chociaż było tam równie ciasno i paskudnie. Może dlatego, że wtedy cieszyło go wszystko, co nie kojarzyło mu się z wojną, trupami i gruzem. Jego dobra znajoma, pani Magdalena Walewska, proponowała, by zamieszkali u jej rodziców, na wsi, ale Zosia nawet nie chciała o tym słyszeć, mimo że kolejką podmiejską można było dostać się do Warszawy w niecałą godzinę. Uznała, iż starzy Walewscy są burżujami i spiskują przeciwko władzy ludowej, a ona z kimś takim nie będzie mieszkała pod jednym dachem. Zatem musieli zadowolić się jednym pokojem oraz wspólną łazienką i kuchnią, które dzielili z czterema innymi rodzinami. Podobnie mieszkał, gdy zakończyła się wojna, a on odnalazł pana Emila Lewina, ale minęło już jedenaście lat, odkąd nastał pokój, a on nadal musiał żyć jak w kołchozie.\nWarszawa wciąż wyglądała jak plac budowy, ale Marszałkowska coraz bardziej przypominała ulicę stolicy europejskiej, chociaż można było dostrzec jeszcze gdzieniegdzie fragmenty zrujnowanych kamienic. Największe wrażenie robił Pałac Kultury i Nauki imienia Józefa Stalina, który na tle innych budynków prezentował się jak Guliwer w krainie Liliputów. Nie można było jednak odmówić mu rozmachu i wyglądał naprawdę imponująco, chociaż niektórzy twierdzili, że ów kolos kompletnie nie pasuje do pozostałej zabudowy i jest po prostu brzydki. Bez względu jednak na estetykę widać było, że Warszawa się rozwija w błyskawicznym tempie. Tylko Szymek jak gdyby ciągle stał w miejscu.\nOtworzył odrapane drzwi mieszkania i od razu poczuł zapach gotowanej kapusty. Zaburczało mu w brzuchu, bo od rana nie miał niczego w ustach. Przecisnął się wąskim korytarzem pomiędzy dziecięcym wózkiem, rowerem i starą szafą, by w końcu znaleźć się w swoim pokoju. Krzysio spał, przykryty pieluchą, Zosia wieszała pranie, a przez otwarte okna dobiegały wrzaski dzieci bawiących się na podwórku.\nRzucił teczkę na łóżko i wyszedł do łazienki, by chociaż umyć ręce i twarz, zanim usiądzie do posiłku. Po powrocie zobaczył na stole talerz ziemniaków z duszoną kapustą i obrażoną twarz małżonki, siedzącej na krześle.\n– Co znowu, Zosiu? – zapytał z westchnieniem, bo podobne oblicze oglądał ostatnio bardzo często.\n– Zajrzałam… – powiedziała cicho.\n– No i co z tego? Jestem aplikantem, biorę, co mi każą – burknął.\n– Do domu przynosisz tylko to, co sam weźmiesz – odparła.\n– Ktoś ich musi bronić. To częściowo sprawa kryminalna. Taka, na jakie zawsze mnie namawiałaś – powiedział zrezygnowanym tonem.\nNie miał ochoty na kłótnie. Wcześniej Zosi nie podobało się, że broni „wrogów władzy ludowej”, i wciąż mu powtarzała, aby zajął się drobnymi złodziejaszkami, rozwodzącymi się małżonkami albo sąsiedzkimi sporami. Nie mogła zrozumieć, że jest wciąż aplikantem i nie mógł wybierać sobie spraw. A teraz, gdy taką wziął, znowu kręciła nosem, bo pojawiało się oskarżenie polityczne.\n– Ale dlaczego akurat ty? – Prychnęła. – Poza tym po co pomagasz tym ludziom?\n– Bo ktoś musi… – mruknął.\n– Wiesz, że zespoły adwokackie są pod ścisłym nadzorem. To może sprawić, że nigdy nie wpiszą cię na listę. Po co się wychylasz? Po co chcesz być mądrzejszy od wykształconych prokuratorów i sędziów? Odpuść sobie i potakuj, gdy trzeba, bo jak się na ciebie uwezmą, to zostaniesz co najwyżej gońcem w zespole, a nie mecenasem.\nPopatrzył na nią jak na wariatkę. Zosia nie miała chyba pojęcia, jak wyglądała taka obrona, gdy wysyłano na nią uległych systemowi adwokatów. On nie byłby w stanie nawet ich w ten sposób nazywać. Potakiwali głowami, godzili się nawet z najbardziej absurdalnymi zarzutami prokuratora, a po sprawie bezradnie rozkładali ręce. Niewiele ich obchodziło, że niewinny człowiek lądował w mamrze na długie lata albo kończył na stryczku. A może wiedzieli, że to walka z wiatrakami? Gdy jeszcze funkcjonowały wojskowe sądy rejonowe, wyroki wydawali jacyś kompletni dyletanci, po kilkutygodniowych kursach w „Duraczówce”, reżimowej szkole prawniczej. Mierzejewski uważał, że tacy sędziowie jedynie odczytywali wyroki, a zapadały one w gabinetach Urzędu Bezpieczeństwa.\n– Ja nie wtrącam się do twojej pracy ani do twojej przynależności partyjnej, więc ty również moją zostaw w spokoju. – Szymek zaczął się denerwować.\n– Ta władza dała ci wykształcenie. Mnie również. I zapewniła nam mieszkanie i żłobek dla Krzysia. Gdyby nie ta władza, bylibyśmy nikim. Najwyżej jakimiś parobkami w pańskich domach. A ty z tą władzą walczysz. Nie kąsa się ręki, która cię karmi.\n– Nie walczę z władzą, tylko o sprawiedliwość. Oboje byliśmy w powstaniu, widzieliśmy, co się działo. A teraz tych dzielnych żołnierzy traktuje się gorzej niż kryminalistów. I oskarża o jakieś piramidalne bzdury. Gdyby te wszystkie wyroki były sprawiedliwe, nie ogłoszono by w marcu amnestii. Nie krzyczano by głośno o ubeckich represjach, marionetkowych sądach i chorych wyrokach. Coś zaczyna się zmieniać i muszę to wykorzystać.\n– Mówiłam ci nieraz, że porozmawiam z Hołowieńką. Wasz zespół adwokacki zajmuje się różnymi sprawami, po prostu zmienisz patrona i będziesz dostawał sprawy pospolitych przestępców – upierała się Zosia.\n– Z nikim nie rozmawiaj i niczego mi nie załatwiaj! – warknął Szymek.\nDodałby zapewne coś jeszcze, ale obudził się Krzysio. Odsunął więc jedynie talerz i podszedł do łóżeczka.\n– No i co, smyku? Czas na spacer – powiedział ze śmiechem i wyciągnął ręce w stronę chłopca.\nPo kilkunastu minutach szedł już z malcem w kierunku Wisły. Wcale nie miał ochoty nigdzie łazić, bo czekała go masa roboty, ale nie chciał kolejnej awantury z Zosią. Nie miał pojęcia, co stało się z ich związkiem. Znali się od lat, zaczęli od przyjaźni, potem nadeszła miłość. Wydawało mu się, że tak będzie zawsze. Spokojnie, bez burz i zawirowań. Kiedyś mogli rozmawiać o wszystkim i nie musieli skakać sobie do gardeł, gdy mieli różne zdania na jakiś temat, ostatnio jednak coraz częściej ich rozmowy kończyły się awanturą. Znał małżeństwa, które oddalały się od siebie z powodu braku pieniędzy, skłonności małżonka do alkoholu czy do innych kobiet, trudy dnia codziennego zabijały cały romantyzm, a oni wciąż się spierali na tematy polityczne, a potem następowały ciche dni. I wcale nie chodziło o to, że Szymon miał ochotę na angażowanie się w jakieś podziemne akcje, po prostu potrafił inaczej patrzeć na system, który tak bardzo uwielbiała jego żona. Nawet w łóżku im nie wychodziło. Może byli zbyt zmęczeni codziennymi obowiązkami, a może po prostu coś się między nimi wypaliło.\nPoznali się, gdy byli jeszcze dziećmi. W dramatycznych okolicznościach, podczas powstania. Szymek nie miał pojęcia, co działo się z jego opiekunem i przyszywanym bratem, więc przybył do Warszawy, by ich odnaleźć, a Zosia uciekła z sierocińca, w którym wcześniej Niemcy wymordowali większość dzieci i cały personel. Tam się spotkali i przez długi czas mieli tylko siebie i psa, Ziutka, który potem towarzyszył im do końca swojego psiego żywota. I wydawało się im, że jedno bez drugiego nie potrafi egzystować. Kiedy jednak wojna się skończyła, nic nie zapowiadało nowej, a oni zaczęli w miarę normalnie żyć, okazało się, że istnieją między nimi różnice trudne do pogodzenia. Każde z nich wyniosło z powstania swój bagaż lęków, rozczarowań i doświadczeń. Wojna była dla nich jak niezagojona rana, która nawet po wielu latach krwawiła, bolała i nie chciała się zabliźnić. A oni nie umieli sobie nawzajem pomóc. Powinni rozumieć się doskonale, właśnie przez tę wspólną gehennę, jednak okazało się to mniej oczywiste, niż mogłoby się wydawać. Nawet ich spojrzenie na to, co wydarzyło się w Warszawie w czterdziestym czwartym, było inne. Szymon uważał, że heroiczna walka powstańców miała sens i świadczyła o harcie ducha i odwadze, Zosia zaś twierdziła, iż dowódcy Armii Krajowej wydali wyrok śmierci na setki tysięcy niewinnych osób i są zwykłymi mordercami, którzy powinni zawisnąć na szubienicy. I może właśnie to inne spojrzenie sprawiło, że niemal każdego dnia stawali się dla siebie coraz bardziej obcy.\nSzymek rozejrzał się dookoła. Wciąż to robił, jakby był przekonany, że ciągle ktoś go obserwuje. Nie musiał zgadywać, kto mógłby się nim zainteresować. Uchodził za wyjątkowo krnąbrnego w swoim środowisku. Zosia wróżyła mu nawet niemałe kłopoty, a mianowicie problemy po zakończonej aplikacji i niewpisanie go na listę adwokatów. Jednak on się nie bał. Zbyt wiele w życiu widział śmierci, głodu i kalectwa, by takie coś mogło go wystraszyć. Uszedł cało z wojny, nieraz narażał się gestapo i żonglował swoim młodym życiem, a teraz miałby robić w majtki z tak błahego powodu? Żył, był zdrowy, jego syn dobrze się rozwijał, mógł więc kierować się ideałami. Bo jeśli nie teraz, to kiedy?\nNie chciał być taki, jak Emil Lewin. Człowiek, który tak wiele mu dał, a jednocześnie uczynił wiele złego. Lewin przygarnął Szymka, gdy chłopak stracił rodziców w trzydziestym dziewiątym, mieszkał w zaszczurzonej komórce i miał zadatki na doliniarza i małego bandytę. Emil otoczył go opieką i kochał jak syna. Dla Szymka stał się ojcem i autorytetem, jednak dla innych nie był już tak wspaniałym człowiekiem. Miał mnóstwo paskudnych grzechów na sumieniu i gdy prawda wyszła na jaw, Szymek po prostu się załamał. Może dlatego, że mimo wszystko nie potrafił przestać go kochać i traktować jak ojca. Kiedyś, dawno temu, Emil Lewin powiedział mu, że jeśli raz się wdepnie w gówno, to przez całe życie będzie czuło się smród. I chyba miał rację. Lewin wszedł na drogę występku, a potem nie mógł już nigdy z tej drogi zejść. Nawet gdy pokochał tak wspaniałą kobietę, jak Magdalena Walewska.\nSzymek ostatnio coraz częściej myślał o pani Magdalenie. Chciałby, żeby jego Zosia taka była. Mądra, roztropna i pełna spokoju. I oczywiście tak piękna, jak Walewska w młodości…\n– Jaki śliczny chłopczyk. – Usłyszał głos młodej kobiety.\nOderwał się od swoich czarnych myśli i skierował wzrok na dziewczynę. Miała jakieś dwadzieścia pięć lat, długie nogi i jasne blond włosy, zaplecione w warkocz. Uśmiechała się do niego promiennie i Szymek musiał przyznać, że dawno nie miał do czynienia z tak ładną dziewczyną.\n– Ma na imię Krzysio – wydukał.\n– A pan? – Zmrużyła oczy.\nWyciągnęła dłoń w jego kierunku i ponownie się uśmiechnęła.\n– Ja mam na imię Beata.\n– Bardzo ładne imię. – Szymek był nieco skrępowany zainteresowaniem pięknej dziewczyny, więc powiedział cokolwiek, chociaż po chwili wydało mu się to bardzo banalne.\n– Często pan tutaj przychodzi? – zapytała ciepło.\n– Yyy… Tak, z synkiem przychodzę – skłamał Szymek.\nWcale nie bywał tam zbyt często, bo ciągle pracował, ale pomyślał, że chętnie spotkałby tę przemiłą istotę kolejny raz. Nie uważał się za przesadnie atrakcyjnego, mimo że na studiach kilka koleżanek próbowało go uwieść, ale ostatnie awantury z żoną sprawiły, iż miał ochotę na odrobinę zainteresowania ze strony innej kobiety. Zwłaszcza tak ładnej i sympatycznej.\n– Jestem prawie adwokatem. Za rok kończę aplikację – odpowiedział z dumą.\n– To musi być ciekawy zawód. Ja jestem nauczycielką. Uczę geografii…\n– Tej starej czy tej nowej? – zażartował Szymon, ale zreflektował się nagle i zmienił temat: – Mieszkasz w okolicy?\n– Tak, na Czerniakowskiej – odparła i jakby zasmucona odwróciła wzrok.\nSzymon nie miał pojęcia, czy pytanie było zbyt dociekliwe, czy nie spodobał się jej żart, ale zrobiło mu się głupio, że plecie bzdury, i przestał w ogóle się odzywać.\nNie miał zamiaru podrywać tej dziewczyny, był żonaty, ale jej obecność bardzo poprawiła mu humor. Zwłaszcza że i Krzysio chyba ją polubił, bo śmiał się do rozpuku, gdy Beata bawiła się z nim w dziecięcą zgadywankę. Krzysio miał prawie trzy lata, ale gadał jak najęty, chociaż w mało zrozumiały sposób. Szymon miał nadzieję, iż jego syn był na tyle mały, by nie opowiadać w domu o spotkaniu z piękną „Batą”, bo wówczas nie tylko popołudnie miałby zepsute, ale i noc.\nNela Domosławska była bardzo dumna, gdy zlecono jej zrobienie reportażu o Międzynarodowych Targach Poznańskich. Dostała nowiutkiego zenita c, delegację, talony na obiady i Romka Palińskiego do towarzystwa. Obecność starszego kolegi cieszyła ją najmniej, ponieważ nie miała o nim zbyt dobrego zdania. Romek był zagorzałym wielbicielem Józefa Stalina i powojennego ustroju, co w jej redakcji nie było niczym szczególnym, jednak on reagował nerwowo na każdą krytykę sytuacji w Polsce, nawet jeśli dotyczyła kolejek po masło. Mimo że podobne myślenie zaczęło odchodzić do lamusa i coraz częściej tępiono stalinowskie metody terroru i zastraszania, on wciąż tkwił w czasach, gdy władzę uważano za nieomylną, a jej decyzje za jedynie słuszne.\nNela chciała być dziennikarką. I nie cierpiała wszystkiego, co wiązało się z ustrojem, który kojarzył się jej jak najgorzej. Wierzyła jednak, że pewnego dnia Polakom otworzą się oczy i przepędzą z kraju komunistów i ich radzieckich zwierzchników. Nela Domosławska miała powód, by nienawidzić Stalina i jego reżimu. Dla niej druga wojna światowa nie kojarzyła się z Niemcami, obozami zagłady czy żydowskimi gettami. Nigdy nie było jej dane ujrzeć chociażby jednego żołnierza Wehrmachtu. Dla niej istniał tylko jeden wróg – Sowieci. Ci sami, którzy siedemnastego września trzydziestego dziewiątego wkroczyli do Oszmiany i aresztowali jej ojca. Nigdy więcej go nie zobaczyła. A potem skończyło się jej dzieciństwo. Ją i matkę wypędzono z domu i wywieziono na złowrogie stepy Kazachstanu. Chorowała, marzła, głodowała i straciła swoją rodzicielkę. A potem tułała się po świecie, uciekając od koszmaru, który zgotowali jej Rosjanie. Uciekała, by w końcu powrócić pod ich pieczę.\nKiedy dorosła, nie mogła darować swoim opiekunom, że wrócili do Polski. A właściwie do kraju, który według niej Polską już nie był. Jednak zbyt była przywiązana do Błażeja i Gabrieli, by zdecydować się na życie z dala od nich. Dla niej cenniejsze było mieć ich blisko siebie.\nPo krótkim pobycie we Wrocławiu, znaleźli swoje miejsce w Olsztynie, który w porównaniu z poprzednim miastem wydawał się dość prowincjonalną mieściną, nieco większą od Oszmiany, gdzie się urodziła i spędziła pierwsze lata beztroskiego życia. Wszyscy jej bliscy osiedlili się w tym mieście. A nie miała ich zbyt wielu – Błażeja, Gabrysię, panią Ninę oraz dwóch rozkapryszonych maluchów, którzy przyszli na świat niedługo po tym, jak Błażej Piotrowski i Gabriela Kącka wzięli ślub. Nela nigdy nie traktowała ich jak swoich rodziców, ponieważ byli tylko kilka lat od niej starsi i nie wyobrażała sobie, by mogła kiedykolwiek do Błażeja powiedzieć „tato”. Za to mamą nazywała Ninę Korcz-Ossowiecką, która zajęła się nią w dalekim Iranie i od tamtego momentu nie opuszczała jej ani na chwilę. Tak, Nela Domosławska miała niezwykle skomplikowane losy. Jednakże fakt, iż nie łączyły ją z tymi ludźmi więzy krwi, nie miał znaczenia. Kochała ich wszystkich i mimo że dążyła do samodzielności, cieszyła się, iż ma z nimi kontakt i gdy tylko zatęskni, może się z nimi wszystkimi zobaczyć.\nNie wygłupiała się, nie walczyła już o wolną Polskę, poddała się. Kazali się zapisać do ZMP – zrobiła to. Musiała pisać peany na temat kolektywizacji – czyniła to bez szemrania. Jednak gdzieś na dnie duszy liczyła, że nowy ustrój niebawem runie, a Polacy przejrzą na oczy i zawalczą o prawdziwą wolność. Do partii jednak nie wstąpiła, mimo że podobny fakt zamykał jej drogę do ewentualnych awansów. Była gotowa w każdej chwili, by się do jakiejś rebelii przyłączyć, sama jednak była zbyt sponiewierana przez życie, by inicjować podobne historie.\n– To wielkie wyróżnienie i przejaw ogromnego zaufania do was – wygłosił uroczyście Roman, wypuszczając jednocześnie prosto w jej twarz kłąb papierosowego dymu.\nSiedzieli w kawiarni, gdzie palili niemal wszyscy, bo panowała moda na zapracowanych, przejętych swoją działalnością ludzi, którzy mogli zrelaksować się jedynie poprzez wdychanie do płuc gryzącego dymu. To budziło pozytywne skojarzenia, a trzymany w dłoni papieros był atrybutem unifikacji społeczeństwa.\nKaszlnęła i zapytała z ironią:\n– Czy wiesz, że powiedziałeś mi to po raz dwudziesty? Zmień płytę, Roman, bo ta ci się zacięła.\n– Po prostu chcę, żebyście dobrze wykorzystali tę szansę. Dostrzegliśmy, że macie wielki potencjał.\n– A ja myślę, Roman, że dostrzegliście moją świetną znajomość angielskiego – mruknęła.\n– Oczywiście, znajomość języka naszych wrogów także jest zaletą. Wśród gości targów na pewno pojawi się mnóstwo wichrzycieli i oszczerców, którzy będą chcieli wmawiać ludziom, że imperializm jest czymś wspaniałym. Musicie być czujni – z godnością odpowiedział Roman.\nNela miała wielką ochotę powiedzieć mu, żeby przestał pieprzyć głupoty, ale wolała z nim nie zadzierać, jeśli chciała robić reportaże o czymś więcej niż o PGR-ach.\n– A mnie interesuje kolorowy telewizor. Podobno można siebie zobaczyć na ekranie i w dodatku w kolorze. Niesamowity cud techniki – gładko zmieniła temat, ale Paliński wciąż nie rezygnował z agitacji.\n– W hotelu Wielkopolska mieszkają zagraniczni goście. Wystawcy, obserwatorzy, dziennikarze. Będą węszyć. Interesować się strajkami w „Ceglorzu”, kolejkami w sklepach, nastrojami społecznymi. Musicie mieć oczy i uszy otwarte.\nJuż chciała prychnąć, że mógłby sam nauczyć się mowy imperialistów i nasłuchiwać, o czym mówią zagraniczni goście, ale ugryzła się w język. W ogóle przestała się odzywać, by nie psuć atmosfery tego ciepłego letniego wieczoru. Robiła, co do niej należało. Śledziła w halach wystawowych nowinki techniczne, rozmawiała o najnowszej technologii i nie miała zamiaru bawić się w politykę. Zresztą Paliński był przewrażliwiony. Sądził, że na targi do Poznania przyjechali sami szpiedzy i nie robią nic innego, tylko węszą wśród Polaków.\nRozejrzała się po zatłoczonej kawiarni, po czym wypatrzyła kolegów po fachu ze Stalinogrodu i pomachała do nich. Podeszli do ich stolika i Roman został zakrzyczany. Na szczęście nowi towarzysze także nie mówili o niczym innym, tylko o telewizji.\n– Pomyśl sobie, że kiedyś takie pudło będzie stało w każdym domu. Gadające głowy przez cały dzień. I do kina nie trzeba będzie chodzić – mówił jeden z nich podekscytowanym głosem.\n– Daj spokój. – Drugi machnął ręką. – Kto ma u nas telewizor? Garstka osób. I wszystkie czarno-białe. Kolorowych telewizorów to może doczekają nasze wnuki.\n– Związek Radziecki wcale nie jest w tyle, jeśli chodzi o technologię. Gdyby nie wojna, już dawno dogoniliby Amerykanów. I za kilka lat dogonią. Nie ma obawy. Teraz Amerykanie chcą nas omamić, pokazać, jacy są świetni, ale gdzie byli, jak trzeba było walczyć z Niemcami?\n– Przecież walczyli – żachnęła się Nela. – Błażej i Gabrysia, moi opiekunowie, walczyli z Andersem we Włoszech. Z Niemcami.\nTowarzysze przy stole zamilkli i zaczęli nerwowo wymieniać się spojrzeniami.\n– Na gotowe przyszli – syknął Paliński.\n– Błażej mówił, że Amerykanie przez Iran wysyłali broń i sprzęt Rosjanom, więc chyba mieli wspólny cel – odparowała Nela.\n– To nieprawda! – ryknął nieco już pijany Roman. – Ktoś ci głupot nagadał, a ty bezmyślnie chodzisz i powtarzasz. Poruszę to na najbliższym zebraniu kolektywu.\n– Poruszaj, poruszaj, w końcu wykonasz jakiś ruch – odcięła się, bo w istocie Roman był leniem i jedyne, co potrafił, to gadać w kółko to samo.\nMiała jednak nadzieję, że Paliński następnego dnia już nie będzie pamiętał o ich rozmowie. W przeciwnym razie czekały ją problemy, podobne do tych, jakie miała, gdy wyśmiała opowieści o stonce ziemniaczanej, zrzucanej na pola przez złośliwych imperialistów. Miała nadzieję, że niedługo zagrzeje miejsce w „Sztandarze Młodych”. Chciała przejść do bardziej liberalnego „Po Prostu”, gdzie bez ogródek rozliczano się z okresem stalinizmu i kultu jednostki. Czuła podskórnie, że coś się w Polsce dzieje i nadchodzą nieuchronne zmiany. A ona była ich wierną orędowniczką.\nWypiła duszkiem kolejny kieliszek wódki, po czym pożegnała towarzystwo i ruszyła w stronę hotelu robotniczego, gdzie byli zakwaterowani. Najpierw jednak postanowiła wślizgnąć się do hotelu Wielkopolska, gdzie zatrzymywali się zagraniczni goście targów.\nWeszła do środka i od razu poczuła, jakby znalazła się w innym świecie. Po swojej tułaczce, która trwała kilka lat, sądziła, że nie będzie miała ochoty ruszać się z miejsca przez następne pięćdziesiąt, a jednak poczuła żal, iż nie może zobaczyć, jak teraz wygląda Londyn, Tanganika czy Teheran. Może to ciągłe podróżowanie weszło jej w krew i dlatego uwielbiała się przemieszczać. Cóż jednak z tego, jeśli mogła to robić jedynie po terenie Polski, która z każdym rokiem wydawała się jej coraz bardziej ciasna. Gdzieś tam, na świecie, działo się tyle różnych rzeczy, wybuchały rewolucje, upadały rządy i planowano podbój kosmosu, a ona wciąż pisała o posiedzeniach plenarnych i wydajności polskich krów.\nPokręciła się po hotelowym foyer, pooglądała eleganckich mężczyzn, pachnących dobrymi wodami kolońskimi, a potem opuściła budynek i ruszyła w stronę swojej kwatery. Nela dzieliła pokój z dwiema innymi kobietami, ale gdy weszła do niego, już spały i słyszała jedynie ich chrapanie. Położyła się na łóżku i włożyła dłoń pod ciężką, dużą poduszkę. Aparat leżał na swoim miejscu. Tak bardzo bała się, że ktoś ukradnie jej to cudo, iż każdej nocy chowała go w swoim łóżku. Obok skórzanego futerału z aparatem spoczywała papierowa torebka. Tę kładła pod poduszkę nawet w domu. Minęło tyle lat, odkąd skończyła się wojna i głód, a ona wciąż musiała mieć przy sobie zawiniętą w papier ćwiartkę chleba. Codziennie świeżą. Na wszelki wypadek.\nDom, w którym zamieszkała rodzina Dargiewiczów po wyprowadzce z willi należącej do przyjaciółki Alicji, miał cztery sypialnie i salon. Każde pomieszczenie było niemal mikroskopijnych rozmiarów, ale mieszkanie w Kensington miało swoje niezaprzeczalne zalety. Przede wszystkim dzielnica uchodziła za bardzo prestiżową i mało kto mógł sobie pozwolić, by w niej zamieszkać. Sergiusz Dargiewicz niekiedy naigrawał się ze swojej żony, że jest snobką i za kwotę, jaką zapłacili za ten dom, mogliby na obrzeżach Londynu zbudować rezydencję. Alicja uważała jednak, iż będąc właścicielką jednego z magazynów dla kobiet i niejako jego wizytówką, musi mieszkać pod odpowiednim adresem i zgrywać damę, by czytelniczki mogły się z nią utożsamiać. A może po prostu chciała pokazać, że Polacy mogą być równie przedsiębiorczy i zamożni, co Brytyjczycy? Sergiusz uległ żonie i niebawem docenił położenie ich domu, podobnie jak dzieci. Do drukarni, której był właścicielem, jechał tylko kwadrans, a Mateusz i Natalia mogli chodzić do swoich szkół piechotą.\nAlicja przeglądała właśnie najnowsze „Le Petit Écho de la Mode”, gdy do saloniku wszedł Mateusz. Uśmiechnęła się. Jej mały synek z kędzierzawą czupryną nie był już słodkim chłopczykiem, ale wysokim, przystojnym, młodym mężczyzną, za którym uganiały się dziewczyny. Mateusz był dzieckiem adoptowanym, jego prawdziwi rodzice zginęli w getcie warszawskim i kiedyś miał na imię Dawid. Na potrzeby chwili Alicja zmieniła mu imię, by chłopak uchodził za aryjskie dziecko i tak już zostało. Kiedy Mateusz skończył piętnaście lat, Alicja i Sergiusz powiedzieli mu, kim naprawdę jest. Długo zastanawiali się, czy to zrobić, ale Alicja uznała, że w jej rodzinie już nigdy nie będzie żadnych tajemnic. Nawet jeśli prawda miałaby kogoś zranić. Ceniła sobie szczerość Sergiusza, czuła też ulgę, że nie musi kluczyć, oszukiwać i zwodzić go, jak niegdyś. A jeśli sama hołdowała podobnej zasadzie, uznała, że musi ona dotyczyć także dzieci.\n– Bardzo jesteś zajęta? – zapytał niepewnie Mateusz.\nAlicja odłożyła na stolik gazetę, zsunęła z nosa okulary i uśmiechnęła się do syna.\n– Nie na tyle, by nie znaleźć czasu na rozmowę z tobą. Szykuję kolejny numer, muszę wiedzieć, co w tym sezonie nosi się w Paryżu.\nMateusz pokiwał głową, ale niewiele obchodziły go dylematy matki dotyczące długości spódnic. Rzadko bywali w domu sami, więc chciał wykorzystać ten moment, zanim wróci Sergiusz z młodszymi siostrami. Usiadł na kanapie nieopodal matki i zapytał cicho:\n– Mamo, czy takie dziecko jak ja kocha się mniej?\nAlicja zmarszczyła czoło.\n– Co to znaczy: „takie jak ja”?\n– Nie urodziłaś mnie – wydukał.\n– Twojego ojca też nie urodziłam, a kocham go do szaleństwa. – Zachichotała, chcąc obrócić pytanie syna w żart.\n– Pytam poważnie…\n– Synku, zawsze cię kochałam i kocham tak samo mocno, jak Natalię czy Kingę. I na samą myśl, że niedługo złowi cię jakaś panna i zabierze na zawsze, robi mi się słabo. Będę chyba wredną teściową.\n– Wiesz, pamiętam dzień, kiedy mi powiedziałaś, że nie jesteś moją prawdziwą mamą. Byłem mały, gdy zabrałaś mnie z getta, ale coś mi tam przez cały czas kołatało w głowie. Jacyś inni ludzie, których kochałem… Potem zrozumiałem, dlaczego powracały do mnie te dziwne wspomnienia. Kiedy wyznałaś mi prawdę o moim pochodzeniu, nie zmartwiłem się, że jestem Żydem, wręcz przeciwnie – zacząłem się interesować tym, kim naprawdę jestem.\n– Zostałeś ochrzczony, byłeś u komunii, ale jeśli zdecydujesz pewnego dnia, że chcesz żyć inaczej, słowa nie powiem. Nigdy zresztą nie byłam szczególnie pobożna.\n– Bo miałam diabła za skórą i każdy ksiądz mnie rugał, jakby sam co najmniej zstąpił z nieba i nie miał grzechów na sumieniu. Złościło mnie to. Chyba uważałam, że jestem najmądrzejsza na świecie i miałam usprawiedliwienie dla siebie na każdą okazję. A potem… Nawet nie wiem, czy wierzę w Boga. Niekiedy myślę, że gdyby istniał, nie dopuściłby do pewnych rzeczy.\n– Nigdy nie chcesz o tym mówić. O tym, co cię spotkało. A nam zawsze każesz mówić prawdę…\n– Nie okłamuję was, po prostu nie chcę wracać do tego, co było złe. Was również nie zmuszam, byście opowiadali mi o wszystkim, co dzieje się w waszym życiu, jeśli nie macie na to ochoty. To duża różnica. Moja przeszłość bywała bolesna, ale teraz nie ma znaczenia, synku. – Alicja aż zadrżała w środku, gdy to powiedziała.\nJej przeszłość miała znaczenie. Nie było dnia, żeby nie powracała wspomnieniami do powstania, do kołymskich łagrów czy do warszawskiego getta. Niekiedy śniły się jej w nocy trupy. Wychudzone, z nieruchomymi oczami, czasami całe zakrwawione. Budziła się wtedy w nocy, wstawała z łóżka i zaglądała do pokoi dzieci. Chciała na nie popatrzeć, sprawdzić, czy mają spokojny sen, czy w ogóle żyją. Dopiero potem mogła zasnąć kolejny raz, szepcząc sobie, że to, co złe, już nigdy nie powróci.\n– Mamo, nie zrozum mnie źle, wiesz, że bardzo cię kocham… – zaczął niepewnie Mateusz.\n– Po takim wstępie od razu zaczynam się martwić – przerwała mu ze śmiechem. – Ale jeśli mnie kochasz, to postaram się znieść dzielnie to, co masz mi do powiedzenia.\n– Nie martw się. Zawsze będziesz moją mamą, ale… dla mnie przeszłość ma znaczenie. Wiem, że nazywałem się Dawid Mojzesowicz, moja matka – Sara, a ojciec – Samuel. I to, że mama, zanim wyszła za mąż, nazywała się Anielewicz, a moja malutka siostrzyczka miała na imię Rebeka. To moje korzenie, moja historia. Mam świadomość, że nigdy nie spotkam ani swojej prawdziwej matki, ani ojca czy dziadka, ale jeśli wywiozłyście Rebekę z getta, ona mogła przeżyć. Mówiłaś o słoikach z karteczkami, na których zapisywano nazwiska, a potem zakopywała je gdzieś jedna z pielęgniarek… Mamo, chciałbym odnaleźć swoją siostrę. A przynajmniej spróbować to zrobić – wypalił Mateusz.\n– Nigdy nie pozwolę ci pojechać do Polski. Dopóki mój ojczysty kraj nie będzie wolny, nie zgodzę się na to – zaperzyła się Alicja.\n– Mamo, wojna skończyła się dawno temu, a Stalin nie żyje. Co mi mogą zrobić? – Mateusz wydął usta.\n– Wszystko… Nawet tutaj wciąż oglądam się za siebie. Pytałeś, dlaczego nie poszłam w marcu na manifestację, tak jak inni Polacy, by protestować przeciwko wizycie Chruszczowa. Prawda jest taka, że po prostu się bałam. Że oni gdzieś tam się będą kręcić, węszyć, szpiegować…\nAlicja miała świadomość, że popada w lekką paranoję, ale za nic w świecie nie zniosłaby strachu o Mateusza, gdyby ten wyruszył do Polski. Wystarczająco przeżywała to, gdy nie mogła pojechać na pogrzeb babki Alutki czy dziadka Bronka, a własnej matki nie widziała od dziewięciu lat. Tymczasem jej ukochany syn był gotów wskoczyć w paszczę lwa i udać się tam, by szukać swojej siostry.\n– Dopóki nie upewnię się, że Rebeka żyje, nie pojadę do Polski, nie martw się.\n– Mam obywatelstwo brytyjskie, tamta strona nie zaryzykuje. Będą się bali trzeciej wojny światowej. – Uśmiechnął się, choć jego matka była bliska płaczu.\n– Proszę, błagam… – jęknęła.\n– Na razie piszę w różne miejsca, ale bez efektów, więc nie ma o czym mówić – westchnął Mateusz.\nAlicja popatrzyła na syna. Nie miała pojęcia, że ten od jakiegoś czasu poszukiwał swojej prawdziwej rodziny. Poczuła się dziwnie. Tak jakby ten fakt miał oznaczać, że nie spisała się zbyt dobrze jako matka Mateuszka.\nKiedy została sama, nie sięgnęła już po francuski magazyn. Wpatrywała się w wygasły kominek i stojące na nim zdjęcia, oprawione w fikuśne ramki. Byli tam wszyscy jej bliscy. Nawet Hanka Lewinówna, którą zawsze traktowała jak siostrę. Alicja miała swoje korzenie, nawet jeśli nie dane jej było poznać ojca, a wzdragała się na myśl, że Mateusz też chciałby odnaleźć swoje. Uznała, że to trochę nieuczciwe. Powiodła wzrokiem po kwiecistych kanapach, drewnianym, lakierowanym stoliku i antycznym kredensie. Popatrzyła na upięte fantazyjnie zasłony, stertę gazet, leżącą w nieładzie na komodzie, i lalkę Kingi, rzuconą byle jak na fotel, stojący nieopodal kominka. To był jej dom. A w nim mieszkali wszyscy, których kochała.\nTworzyli dziwaczną rodzinę. Zbieraninę charakterów i przyzwyczajeń. Każde z jej dzieci było inne, bo każde z nich miało innego ojca. I tylko najmłodsza, Kinga, była owocem wielkiej miłości jej i Sergiusza. Niekiedy z bólem patrzyła na Natalkę, będącą efektem gwałtu, i drżała, gdy Sergiusz nie okazywał jej takiej czułości, jak swojej prawowitej córce. Widziała, jak bardzo się starał, by kochać wszystkie dzieci tak samo, ale nie mogła nie zauważyć, że najwięcej miejsca w jego sercu zajmowała najmłodsza, Kinga. Kiedy jednak zbyt zagryzała się tym faktem i obserwowała niczym szpieg każdy gest Sergiusza, doszła do wniosku, że zaczyna wariować. Wtedy przypominała sobie czas wojny i ten spędzony w łagrze. Pomagało, bo problemy, niekiedy wyimaginowane, jakie miała obecnie, były niczym w porównaniu z tym, co przeżyła dekadę wcześniej. Nawet śmierć Juliana prześladowała ją jak zły sen. Bo wraz z nim coś odeszło na zawsze – młodzieńcza, szalona miłość. Taka, która nie pozwala o sobie zapomnieć, nakazuje robić rzeczy głupie i złe, ale nadaje życiu sens, bez względu na to, jak się ono układa.\n– Jakoś tak smutno mi bez tej Nelki – westchnął Błażej Piotrowski, obmywając brudne ręce nad zlewozmywakiem.\n– Niedługo przyjedzie. Powiedziała, że teraz na targi do Poznania ją wysyłają, ale jak wróci, ma dostać urlop i nas odwiedzi – powiedziała Gabriela, cerując poszarzały podkoszulek. Po chwili przegryzła zębami nitkę i przyjrzała się ubranku. – I tak zaraz wyrosną i będzie trzeba kupić nowe.\n– I co jeszcze pisała? Ma jakiegoś absztyfikanta? – dopytywał się Błażej, wycierając dłonie w wiszący obok zlewu ręcznik.\n– Chyba nie… A może nie chciała w liście nic pisać. Jak przyjedzie, to może coś powie. Kostek znowu chory. Kierowniczka już bykiem na mnie patrzy, bo znowu tydzień zwolnienia dostałam.\n– Niech sobie patrzy – prychnął Błażej. – Jeszcze żeby co było w tym sklepie sprzedawać. Masło rzucają dwa razy na tydzień, a do chleba i mleka to was za dużo nie potrzeba.\n– Gdyby chłopcy nie chodzili do przedszkola, nie chorowaliby tak często – mruknęła Gabrysia. – Nie chcę nawet myśleć, co będzie, jak pójdą do szkoły.\nBłażej podszedł do żony, pocałował ją w policzek i powiedział:\n– Może niedługo będzie nas stać, żebyś została w domu i zajęła się Ludwisiem i Kostkiem. Pójdą do szkoły, pewnie tylko na kilka godzin, a potem co? Będą wycierali bruki? Dzisiaj zaczepił mnie taki jeden na budowie i zapytał, czybym nie chciał dobrze zarobić. Umówiłem się z nim na jutro.\n– Przecież na Starym Mieście przy odbudowie kamienic robisz. Pozwolą ci tak iść?\n– To jakaś szyszka z komitetu wojewódzkiego. Podobno coś budują dla najwyższych władz – odparł, ściszając głos.\n– Ty lepiej od takich to z daleka się trzymaj – mruknęła.\n– Przecież to polska władza. – Puścił do niej oko.\n– Na smyczy u Sowietów. A ja takim to nie wierzę. Nieraz pytałam, po co ruskie takie piękne miasto zrujnowały, jak już koniec wojny był? Wersja oficjalna brzmiała, że Niemców wypędzali. Przecież oni sami pouciekali przed swołoczą, a ci, co zostali, na swoją zgubę chyba, to raczej do wojaczki się nie rwali. Jest u nas jedna taka, całkiem dobrze mówi po polsku, bo jeszcze w czterdziestym siódmym ją na kursy repolonizacyjne wysłali, ale i tak wszyscy po cichu na nią Niemra mówią, chociaż nazywa się Kolanko. Zofia. Ale podobno autochtonka, to od razu odsuwają się od niej na pięć metrów.\n– Nie rozumiesz ich, Gabrysiu, bo nie przeżyłaś niemieckiej okupacji.\n– Za to sowiecką przeżyłam – mruknęła. – Więc do Niemców mam stosunek obojętny.\n– Przecież walczyłaś z nimi pod Monte Cassino.\n– Ale wcale nie byłam pewna, czy dobrze robię. Walczyłam, bo coś nam w zamian obiecano. Dom. A co dostaliśmy? Kolejną okupację. – Prychnęła. – Mam za sobą rok studiów na uniwersytecie, skończyłam dobre liceum, a jednak pracuję w sklepie, bo komuś było nie w smak, że należałam do armii Andersa.\n– Musimy się jakoś dostosować. Świń w naszej komórce nie będę hodował, bo się na tym nie znam, a i ty raczej się do tego nie nadajesz. Przecież oni stolarza potrzebują, a nie konfidenta. Nie zjedzą mnie. Pójdę jutro i się dowiem, chociaż pewnie Wejchertom smutno będzie, jak odejdę z budowy. W końcu starówka to wizytówka naszego miasta.\nGabriela postawiła na stole parujący talerz kartoflanki i podeszła do dziecięcej kołyski, którą znaleźli na strychu budynku zaraz po przyjeździe. Nikt jej nie ukradł chyba dlatego, że była ciężka jak diabli i miała wyłamane płozy. Błażej jednak zrobił z niej prawdziwe cacko. Zajmowała niemal pół pokoju, ale obaj chłopcy mogli w niej spać. Jeśli jednak któryś z nich zachorował, co stawało się niemal nagminne, jeden z nich lądował razem z rodzicami na tapczanie. Czas jednak było pomyśleć o normalnym łóżku, chłopcy byli coraz starsi, od września mieli iść do szkoły, a wciąż gnieździli się w dziecięcej kołysce.\nW ich mieszkaniu panowały warunki niemal spartańskie w porównaniu z mieszkaniem, które zajęli we Wrocławiu zaraz po wyzwoleniu, a z którego i tak ich wyrzucono, przeznaczając je na biuro repatriacyjne. Tutaj mieli wspólną toaletę z sąsiadami, myli się w cynowej miednicy za kotarą, a kuchnia znajdowała się we wnęce i trudno było się w niej obrócić. Nie narzekali jednak. Zimą było im ciepło, latem dawało się wytrzymać i nie musieli martwić się, czy będą mieli co jeść następnego dnia. Mięso, co prawda, stanowiło luksus, ale na rynku przy Kolejowej, zwanym Końskim, można było kupić warzywa, a w piekarni świeży, pachnący chleb.\nIch kamienica, zbudowana z czerwonej cegły, mieściła się przy ulicy Żeromskiego, w dzielnicy zwanej Zatorze, i podobnie jak przed wojną mieszkali w niej przeważnie pracownicy kolei. Błażej dostał przydział lokalu w tym miejscu, bo pierwotnie pracował na dworcu, przy rozładunku wagonów. Na początku cieszyli się, że w ogóle mają gdzie mieszkać, ale jedenaście lat po wojnie zaczęli marzyć o nieco przestronniejszych wnętrzach, zwłaszcza że wydawało się, iż nowe budynki mieszkalne w Olsztynie rosną niczym grzyby po deszczu.\nTo, co przeszli w Kazachstanie, a potem tułając się po świecie z armią Andersa, sprawiło, że przez długie lata nie ośmielali się nawet marzyć o czymś lepszym niż to, co zesłał im los oraz socjalistyczne władze. Błażej, odkąd pamiętał, klepał biedę, ale Gabriela żyła przed wojną zupełnie inaczej. Mieszkała w wygodnym domu, chodziła do dobrych szkół i dopiero po zesłaniu doświadczyła biedy, głodu i chorób. Tak bardzo ją to złamało, iż jeszcze wiele lat po wojnie wstydziła się przyznać, że chciałaby od życia czegoś więcej niż tylko łóżka do spania, ciepłego pieca zimą i codziennej pajdy chleba. Błażej zaś miał nieco większe ambicje, bo koniecznie pragnął zaimponować swojej małżonce.\nSiostra Gabrieli, Klara, pozostała w Kazachstanie i wyszła za tamtejszego kierownika kołchozu. Zapewne jej los nie był tak zły, jak tych, którzy nie mieli dobrze sytuowanych małżonków, jednak za każdym razem, gdy w ich domu czegoś brakowało, Gabrysia wzdychała głośno i mówiła, że nie może narzekać, bo zapewne Klarze jest ciężej na kazachskiej ziemi.\n– Dajże spokój, Ajdar jest w Modrom Sadie fiszą, wojna się skończyła, więc Klara została wielką panią – prychał nieco pogardliwie Błażej.\n– Ale ona jakoś tak pisze… Niby nic złego, ale ja czuję między wierszami, że wcale nie jest jej tam dobrze – mówiła Gabriela, którą łączyła z siostrą niemal metafizyczna więź.\n– Pewno za Polską tęskni, za lasami, za ciepłą zimą i mniej upalnym latem. Może nawet za językiem, bo z kim ona ma po polsku gadać? Z lustrem? Morawińscy zmarli, to ze znajomych została jej jedynie ich stuknięta córka i stara zrzęda Pieczarkowska. – Błażej próbował pocieszać Gabrielę, chociaż jego słowa częściej wywoływały u żony łzy zamiast uśmiechu.\n– Masz rację… – łkała. – Przecież ona nie ma nawet do kogo gęby otworzyć i tylko widzi ten cholerny step i niczego więcej.\n– To niech przyjedzie do Polski. Chociaż na wakacje.\nBłażej, nie rozumiał, dlaczego Klara jeszcze ani razu nie odwiedziła kraju. Jej małżonka zapewne było stać na to, by zafundować żonie podróż do ojczyzny na kilka tygodni.\n– Pewnie Ajdar boi się, że Klara wyjedzie do Polski i nigdy z niej nie wróci.\n– Dzieci przecież by nie zostawiła…\n– Może on tego nie wie… Tak bardzo za nią tęsknię. Tak bardzo chciałabym ją zobaczyć. Gdybym miała pieniądze, sama bym do niej pojechała. Nawet taki szmat drogi, nawet jeśli to miejsce wywołałoby we mnie tragiczne wspomnienia. – Gabriela ocierała łzy.\nBłażej pomyślał, że kiedyś zarobi tyle, by Gabrysia mogła odwiedzić siostrę, bo zrobiłby wszystko, by ją uszczęśliwić.\nNiekiedy, gdy szli z chłopcami na spacer do parku przy Wojewódzkim Domu Kultury i Oświaty Związków Zawodowych, przyglądali się urokliwym kamienicom mijanym po drodze, zastanawiając się, kto w nich mieszkał, zanim Olsztyn został przyłączony do Polski. Niektóre nawiązywały do secesji, inne zbudowane były w stylu eklektycznym, z fantazyjnymi ornamentami nad oknami i drzwiami, a gdzieniegdzie można było podziwiać balkony w barokowym stylu albo żłobkowane faktury tynków. Wyobrażali sobie wówczas, że kiedyś zamieszkają w jednej z takich kamienic.\nNajbardziej jednak przypadło im do gustu osiedle niewielkich, czterorodzinnych domów z małymi ogródkami na tyłach, mieszczące się na ulicach noszących przed wojną nazwy sławnych kompozytorów. Dla takiego ogródka Gabriela była nawet skłonna zrezygnować z eleganckich wykuszów okien, które zdobiły inne budynki. Zanim nie zobaczyła tych zacisznych, pełnych zieleni uliczek, marzyła sobie, że gdy dostaną mieszkanie w secesyjnej kamienicy, w wykuszu Błażej zrobi jej drewnianą skrzynkę, na której poukłada stosy poduszek i będzie to jej miejsce do odpoczynku. A gdy znudzi ją czytanie książek i słuchanie radia, po prostu otworzy okno i będzie patrzyła na przechodniów. Błażej nie sprowadzał jej na ziemię i jedynie uśmiechał się pod nosem, gdy snuła swoje opowieści, bo miał świadomość, że posiadanie psotnych bliźniaków w domu może nieco pokrzyżować plany małżonki dotyczące świętego spokoju, o przydziale na taki lokal już nie wspominając.\nNastępnego dnia jak co dzień Błażej Piotrowski udał się do pracy, by brać udział w doniosłym przedsięwzięciu, jakim było odbudowanie Starego Miasta. Ten dzień jednak różnił się tym od innych, że zaraz po pracy miał pójść na spotkanie z tajemniczym jegomościem.\nRestauracja Pod Żaglami umiejscowiona była w dziewiętnastowiecznym budynku Domu Towarzyskiego „Kopernik”. Błażej nie pamiętał, czy kiedykolwiek miał okazję być w tak eleganckim lokalu. Jeszcze przed wojną raz wstąpił do holu wileńskiego George’a, ale tylko dlatego, że umówiony był tam z miejscowym paserem. Nie miał pojęcia o etykiecie przy restauracyjnym stole i modlił się, by ów gość, z którym się umówił, nie zaproponował mu obiadu. Na szczęście człowiek zamówił jedynie kawę. Gabrysia zawsze rugała Błażeja, że zbyt głośno miesza cukier w herbacie, bezlitośnie obstukując szklanki i kubki, oraz za to, że nie wyjmuje z nich łyżeczki, gdy pije. Kiedy więc kelner postawił przed nim szklankę z parującą kawą, Błażej myślał jedynie o tym, by nie wyjść na prostaka. Postanowił, że w ogóle nie osłodzi kawy i dzięki temu problem sam się rozwiąże. Pociągnął łyk napoju i skrzywił się. Była gorzka jak diabli.\n– Obywatelu Piotrowski, będziecie pracowali dla wojska. Ludowego wojska, żeby była jasność. Od tego momentu wszystko, o czym rozmawiamy i co obywatel zobaczy, objęte jest tajemnicą państwową. Nikt, nawet wasza żona, nie może się dowiedzieć, gdzie i dla kogo pracujecie.\n– Mam być kapusiem? – zapytał hardo Błażej.\n– Macie być stolarzem. Na mnie mówcie towarzysz Janek, a miejsce, o którym mowa, nosi kryptonim W-1. Jutro zgłosicie się do jednostki wojskowej przy Warszawskiej, stamtąd samochód zabierze was do miejsca przeznaczenia.\n– Zgadzam się – wydukał niepewnie Błażej, bo propozycja człowieka, który wcześniej nawet mu się nie przedstawił, zaczęła wydawać się coraz bardziej tajemnicza.\nMężczyzna uśmiechnął się półgębkiem. Zapewne dlatego, że zgoda Błażeja nie była mu do niczego potrzebna. Piotrowski był bowiem rezerwistą i pewnego dnia po prostu mógł otrzymać rozkaz. Zerknął na zegarek i oznajmił:\n– Muszę już iść. Zostańcie i dokończcie kawę.\nKiedy „towarzysz Janek” opuścił lokal, Błażej od razu sięgnął po cukiernicę i wsypał do szklanki trzy łyżeczki cukru, a potem skupił się na lekcjach savoir-vivre’u, których udzielała mu Gabrysia. Musiał przyznać, że posiadanie takiej żony miało swoje zalety. W ciągu dekady wielu rzeczy się nauczył, a zwłaszcza poprawnego mówienia. Nie miał do niej żalu o ciągłe strofowanie go, wręcz przeciwnie, sam prosił, by zwracała mu uwagę, gdy będzie zachowywał się lub wysławiał niewłaściwie. Nie wiedział, dlaczego tak mu na tym zależało. Chyba dlatego, żeby Gabriela nigdy nie musiała się za niego wstydzić. W końcu ożenił się z córką rotmistrza Kąckiego, a to zobowiązywało, nawet jeśli nastały inne czasy. Takie, kiedy to tacy jak on byli najbardziej doceniani.\nWyszedł z restauracji i piechotą udał się do domu. Przechodząc drewnianym wiaduktem do swojej dzielnicy, czuł się, jakby przekraczał granicę państwa. A za nią był jego dom i rodzina, którą kochał bezgranicznie. Niekiedy uśmiechał się pod nosem na wspomnienie o tym, jak bardzo musiał walczyć o miłość panny Kąckiej. I w końcu dopiął swego. Niekiedy, gdy widział ją pogrążoną w zamyśleniu, obawiał się, że wciąż myśli o swoim dawnym narzeczonym, Hubercie Morawińskim, ale potem rugał się za podobne przypuszczenia. Młody dziedzic nie żył, podobnie jak rotmistrz Kącki, choć minęło jedenaście lat od zakończenia wojny i nadal nie było wiadomo, co się z nimi tak naprawdę stało. Gabriela na początku próbowała się dowiedzieć, ale ściągnęła jedynie na siebie uwagę Urzędu Bezpieczeństwa. Po kilkukrotnych przesłuchaniach ich obojga, w końcu dali im spokój, ale Błażej niemal każdego dnia obawiał się, że skończy w więzieniu, jak wielu innych.\nW mieszkaniu Piotrowskich panowało pandemonium. Kostkowi przeszła gorączka, więc dokazywał z Ludwikiem aż miło, a na dodatek wpadła do nich z wizytą Nina Ossowiecka z córeczką, nad którą chłopcy uwielbiali się znęcać.\n– I co? Opowiadaj. – Gabriela napadła go niemal od progu.\n– Nie mogę – bąknął Błażej i przywitał się z Niną.\n– Że czego nie możesz? Pracować tam? – zdziwiła się Gabriela.\n– Będę tam pracować, ale nie mogę powiedzieć gdzie. – Westchnął i zwrócił się do Niny, żeby zmienić temat: – Co słychać u Grzegorza?\n– To, co zwykle. Chodzi do pracy, a potem zajmuje się Basią, gdy ja idę na spektakl – westchnęła Nina i uśmiechnęła się.\nWyglądała na szczęśliwą i spełnioną, chociaż kiedyś zapewne nieco inaczej wyobrażała sobie powojenną przyszłość. Mieli z Grzegorzem mieszkać w Ameryce, jednak po tym, co przeszli, potrafili docenić fakt, że w ogóle mogą być razem. Później nadeszły smutne chwile w domu Ossowieckich, bo tuż po Bożym Narodzeniu pięćdziesiątego drugiego aresztowano Grzegorza. Dostał piętnaście lat za „podejrzane kontakty z imperialistami”, jednak w marcu pięćdziesiątego szóstego ogłoszono amnestię i porucznika Ossowieckiego wypuszczono na wolność.\n– Nie tęskni za wojskiem? – zapytał Błażej, bo pomyślał, że jeśli w Polsce następują tak duże zmiany, może i w wojsku coś drgnie.\n– Chyba już nie, ale namawiają go, by wrócił do armii, do wojsk łączności. Brakuje im fachowców, a podobno okres „błędów i wypaczeń” nie powinien już powrócić. Nawet Chruszczow skrytykował rządy terroru swojego poprzednika… – westchnęła Nina. – Tak mówią, ale ja teraz to już w nic nie wierzę.\n– Plotki krążą różne – niepewnie odparł Błażej, który sam niekiedy tęsknił za służbą wojskową. – Ale gdyby się zgodził, to od razu mieszkanie większe by się znalazło i deputaty.\n– Wierzysz w to, co piszą? Wierzysz Chruszczowowi? Na Boga, Błażej, ci ludzie przelewali krew za ojczyznę. Jak ty. I nagle stali się szpiegami obcego mocarstwa? A teraz udają, że to był okres „błędów i wypaczeń”? To niech pogonią Rokossowskiego i innych radzieckich generałów do domu, wtedy może uwierzę, że coś się zmieni.\n– Może nie będzie tak źle – mruknął bez przekonania Błażej.\n– Bzdura! Nikt drugi raz nie dałby się na to nabrać. Przeklęta Ewka… – syknęła ze złością Nina.\nTak, Nina była zła, że musieli zostać w Polsce. Ogarniała ją wściekłość, że wrócili po wojnie do kraju, bo kochanka jej pierwszego męża nie powiedziała słowa o tym, iż Paweł Zawiślański po prostu założył nową rodzinę, a ją już od dawna miał w nosie. Gdyby ta kobieta wyjawiła prawdę wcześniej, nigdy nie powróciliby do kraju, Grzegorz nie poszedłby siedzieć, a ona nie musiałaby znosić kolejnej rozłąki.\n– Masz kochankę? – wypaliła nagle Gabriela i przez chwilę Błażej zastanawiał się nawet, czy na pewno owo pytanie skierowane jest do niego.\nNina uciekła wzrokiem w kierunku dokazujących dzieci, bo zapewne poczuła się nieco niezręcznie.\n– Że co mam? – Błażej zmarszczył czoło.\n– Ostatnio jesteś bardzo tajemniczy – syknęła żona.\n– Zwariowałaś, kobieto? Padam na pysk po robocie, a i tak zamiast wylegiwać się z piwkiem na kozetce, zajmuję się dziećmi. Nawet gdybym chciał, to nie miałbym siły. Mam dostać robotę, ale zobowiązałem się do milczenia, bo w przeciwnym razie mogę skończyć w pierdlu, w Barczewie. Miałabyś ochotę, tak jak niedawno jeszcze Nina, raz w miesiącu jeździć z paczkami na widzenia i zostać sama z tymi dwoma czortami?\nBłażej z jednej strony cieszył się, że jego żona wciąż jest o niego zazdrosna, z drugiej – podobne pytanie, w dodatku zadane przy Ninie, wydało mu się wręcz obraźliwe.\n– Pamiętaj, jeśli mnie zdradzisz kiedyś, wyrwę tej lafiryndzie wszystkie kłaki ze łba. – Gabriela gniewnie zmrużyła oczy.\n– Jakie szczęście, że nie mnie… – Błażej roześmiał się i dodał: – A teraz daj coś zjeść, bo naprawdę poszukam sobie takiej, co mnie lepiej karmić będzie.\n– Muszę już iść – powiedziała Nadia Niechowska i przeciągnęła się.\n– Dlaczego? Nie podoba ci się tutaj?\n– Jutro jedziemy z naszym kołem ZMP na wycieczkę do Poznania. Na targi. Muszę się jeszcze spakować, a wyruszamy o świcie.\nNadia zaczęła nerwowo rozglądać się po pokoju. Jej letnia sukienka leżała na podłodze, tuż przy drzwiach, biustonosz wisiał na oparciu łóżka, a figi dumnie powiewały na uchwycie szuflady nocnego stolika.\nKawalerka jej dużo starszego, żonatego kochanka urządzona była ze smakiem i elegancją, chociaż dużo jej brakowało do willi, w której mieszkała z matką, ojczymem i dwoma przyrodnimi braćmi.\n– Przestałaś do niego pisać? – zapytał nagle Michał Zdański, mając zapewne na myśli ojca Nadii, mieszkającego od początku wojny w Londynie.\n– Tak, ale on i tak pisze. Tatulek od siedmiu boleści – mruknęła.\n– Po prostu nie przyjmuj listów. Odeślą je do niego i w końcu zrezygnuje, widząc, że nie chcesz mieć z nim nic wspólnego – powiedział stanowczo Zdański.\n– Przysyła mi pieniądze. W końcu jest ojcem i powinien łożyć na moje utrzymanie. I tak w większości przypadków dostaję porozklejane koperty, bez szeleszczących funtów, ale niekiedy zdarzają się uczciwi pocztowcy i nie wyciągają pieniędzy. Powinieneś stanowczo coś z tym zrobić.\n– Chyba przeceniasz moje możliwości. – Uśmiechnął się.\n– Jesteś w Komitecie Centralnym. Wy możecie wszystko.\n– Dobrze, porozmawiam z kim trzeba, ale lepiej, żeby te listy w ogóle przestały przychodzić. W tym roku zdałaś maturę, zaraz pójdziesz na studia, a to na pewno ci nie pomoże.\n– A ty rozwiedź się w końcu z żoną – odcięła się Nadia i podniosła się z łóżka.\n– To nie jest dobry moment, a my spotykamy się zaledwie od kilku miesięcy. I jeszcze nie skończyłaś osiemnastu lat.\n– Nigdy nie będzie dobry, a pełnoletniość osiągnę już w przyszłym roku – mruknęła.\nMichał przyciągnął ją do siebie.\n– Masz dopiero siedemnaście lat, a ja zbliżam się do trzydziestki. Pomyśl, jak zareagowałby twój ojczym, gdyby się dowiedział, że ze sobą sypiamy. Zniszczyłby mnie. Ma znajomości w najwyższych kręgach władzy, jest szanowanym radzieckim weteranem wielkiej wojny ojczyźnianej… On… On by mnie zabił.\n– Sam mówiłeś, że teraz wszystko się zmienia. Następuje odejście od represji i bezwolnego słuchania Związku Radzieckiego. Myślisz, że wasza „natolińska” grupa wygra z „puławską”?\nKolejny raz się uśmiechnął. Nadia bardzo chciała być na bieżąco z polityką, ale nie miała o niej pojęcia. Dla niej wyglądała ona tak, jak przedstawiano ją na zewnątrz, kompletnie nie znała się na roszadach i kuluarowych rozgrywkach. Nawet jeśli zwyciężyłaby frakcja liberałów i tak nie było szans, by kraj zupełnie odciął się od Związku Radzieckiego.\n– Zobaczymy jak będzie – powiedział na odczepnego, głośno przy tym wzdychając, żeby Nadia nie pomyślała, iż uważa ją za głupią gąskę.\n– Masz rację. Ale jest inny problem… Twoja żona – bąknęła, patrząc na niego wzrokiem sierotki Marysi.\n– Moja żona mieszka w Łodzi, a ja głównie przebywam w Warszawie. Wychowuje moje dzieci, więc nie mogę tak nagle jej zostawić i odejść. Nie wiemy, dokąd nas zaprowadzi… – Nie dokończył zdania, bo Nadia odepchnęła go, wstała z łóżka i zaczęła się szybko ubierać.\n– Mówiłeś, że to miłość, że oszalałeś na moim punkcie, że nigdy nikt nie zrobił na tobie takiego wrażenia. Tak, mój ojczym cię zniszczy. Ale nie dlatego, że masz trzydzieści lat i żonę, ale dlatego, że złamałeś mi serce.\n– Szantażujesz mnie? – zapytał ze złością, ale Nadia widziała po jego minie, że przestraszył się Igora Łyszkina, jej ojczyma i zasłużonego dla Związku Radzieckiego pułkownika NKWD w stanie spoczynku.\n– Nie – odparła słodko. – Mówię ci tylko, co będzie. A ty przecież tak bardzo liczysz się z pułkownikiem Łyszkinem. I podziwiasz go. Ciekawe, czy będzie to obopólna sympatia? To wszystko.\nChwyciła torebkę, po czym wyszła z kawalerki Zdańskiego, znajdującej się na MDM-ie, głośno trzaskając drzwiami. Cała trzęsła się w środku i nawet nie potrafiła powiedzieć, dlaczego zachowała się w taki sposób. Nie chciała wymuszonego uczucia Michała, pragnęła, by ją kochał i był z nią.\nPierwszy raz w życiu poczuła coś takiego. To była miłość od pierwszego wejrzenia. Tak silna, że bez zastanowienia podarowała Zdańskiemu swoje dziewictwo. Nie miała pojęcia, czym ją tak ujął. Wyglądem ekscentrycznego naukowca, któremu wiecznie zsuwały się na nos okulary, czy żarliwą przemową, jaką wygłosił w Pałacu Kultury i Nauki imienia Józefa Stalina, gdzie znalazła się ze swoją klasą, by zwiedzić ten imponujący gmach i wysłuchać jednego z członków Wydziału Młodzieży, Stowarzyszeń i Organizacji Społecznych KC PZPR. Po jego wystąpieniu, okraszonym gromkimi brawami, podeszła do Zdańskiego, przedstawiła się i powiedziała, jak wielkie wrażenie zrobiły na niej jego słowa. Uśmiechnął się do niej i popatrzył jej w oczy. I wtedy wpadła po uszy.\nDowiedziała się, gdzie urzęduje i następnego dnia, po zajęciach w szkole, zjawiła się w jego gabinecie. Zołzowata sekretarka nie chciała jej wpuścić, kazała umówić się Nadii z miesięcznym wyprzedzeniem, ale dziewczyna była zbyt niecierpliwa i postanowiła okłamać wredną asystentkę.\n– Ale towarzysz Zdański kazał mi dzisiaj przyjść. Na czternastą. A jest za pięć. Doprawdy nie wiem, co teraz. Pomyśli, że go zignorowałam.\n– Nie mam was zapisanej na spotkanie.\n– Hm… To nie wiem, co teraz. Towarzysz Zdański może się zdenerwować…\n– A w jakiej sprawie towarzysz Zdański was wezwał? – zapytała sekretarka, wnikliwie wpatrując się w dziewczynę z długim warkoczem, ubraną w szkolny mundurek.\n– W sprawie społecznej inicjatywy naszego liceum – Nadia brnęła dalej.\nSekretarka przewróciła oczami i kazała jej zaczekać. Zapukała do drzwi gabinetu Zdańskiego, a potem nacisnęła klamkę. Kiedy tylko drzwi lekko się otworzyły, Nadia bezczelnie weszła za sekretarką do środka. Gdyby tego nie zrobiła, zapewne Zdański kazałby ją odprawić z kwitkiem, bo nie było żadnej społecznej inicjatywy i wcale nie była z nim umówiona.\n– Dzień dobry, towarzyszu – wypaliła za plecami nieco zdegustowanej sekretarki. – Pamiętacie mnie?\nMichał Zdański zmieszał się widokiem Nadii, ale pokiwał jedynie głową, dając do zrozumienia swojej asystentce, że wszystko jest w jak najlepszym porządku. Gdy ta wyszła, Nadia wypaliła:\n– Wiesz, że nie możemy się minąć.\nPopatrzył na nią wzrokiem będącym mieszaniną zdziwienia i fascynacji.\n– Ile ty masz właściwie lat? – wydukał.\n– Siedemnaście, ale…\n– Jesteś młodziutka. Ja mam prawie trzydzieści, żonę i dwójkę dzieci. I pamiętam jedynie, że masz na imię Nadia.\n– Wiem, to głupie. Nie znamy się, ale ja musiałam tutaj przyjść…\nDo Nadii nagle dotarło, jak dziecinne było to, co zrobiła. Zapragnęła poznać lepiej Michała Zdańskiego i po prostu wparowała do jego biura ani przez chwilę nie zastanawiając się, co on może sobie o niej pomyśleć.\n– Siadaj, napijemy się herbaty i porozmawiamy. – Roześmiał się w ten swój cudowny, absolutnie niepowtarzalny sposób i podniósł masywną słuchawkę telefonu, by poprosić sekretarkę o przyniesienie dwóch herbat.\nRozmawiali przez godzinę. Minęła, jak gdyby była zaledwie chwilą. Nadia zdawała sobie sprawę, że stąpa po cienkim lodzie, nawet po cichu liczyła, iż spotkanie z uroczym partyjnym idealistą nieco ostudzi jej mrzonki o miłości od pierwszego wejrzenia, ale ta godzina spędzona z nim w jego gabinecie jedynie pogorszyła sytuację. Wpadła jak przysłowiowa śliwka w kompot. Zdańskiego chyba również zauroczyła piękna licealistka, bo sam zaproponował kolejne spotkanie. Tym razem w kinie.\nRóżnica wieku między nimi nie rzucała się zbyt mocno w oczy. On wyglądał młodo jak na swój wiek, Nadia nieco poważniej, niż można byłoby się spodziewać po jej metryce. Oboje wpadli w sieć Amora tak skutecznie, że zapomnieli o żonie Michała, która czekała na niego w Łodzi, i dwójce słodkich brzdąców, tęskniących za swoim tatą. Nadia nie potrafiłaby sobie przypomnieć ani tytułu filmu, na który się wtedy wybrali, ani jego fabuły. Siedziała niemal jak sparaliżowana obok człowieka, który zrobił na niej tak ogromne wrażenie. Czuła jego ciepło, zapach i z każdą minutą była coraz bardziej odurzona swoim wyidealizowanym uczuciem.\nZanim skończyła się Polska Kronika Filmowa, już pieścił jej dłoń. Każde dotknięcie Michała sprawiało, że czuła mrowienie na ciele i przez cały film marzyła, żeby ją pocałował. Jej doświadczenia z chłopcami były dość mizerne, miała za sobą kilka soczystych całusów i nic więcej. Nie miała pojęcia o seksie, o przyjemności, jaką czerpie się z cielesnych kontaktów. A jednak, gdy Michał bawił się jej palcami, muskał wewnętrzną stronę dłoni czy pieścił jej nadgarstek, była gotowa bez mrugnięcia okiem posunąć się o wiele dalej.\nI w końcu ją pocałował. W ciemnej bramie kamienicy, obok której przechodzili, wracając z kina. Była zima, ciemność zapadała dość szybko, więc nie musieli obawiać się, że każdy przechodzień zobaczy ich w namiętnym uścisku. Nie chciała, by odwiózł ją do domu. Bała się natknąć na kogoś z rodziny albo jakiegoś sąsiada, który zapewne doniósłby matce i ojczymowi, że widział ją idącą za rękę z jakimś mężczyzną. Michał był jej tajemnicą. Grzeszną i słodką.\nW domu unikała spojrzeń matki i Igora. Na szczęście jej przyrodni bracia skutecznie odwracali uwagę od jej osoby. Obaj wchodzili w wiek buntu, obaj byli uparci i rodzice mieli z nimi miliony problemów. Najgorsze było to, że niezbyt się lubili i dochodziło między nimi do ciągłych konfliktów. Tak jakby byli zazdrośni o uwagę matki i ojca. Grześ był prawowitym synem Łyszkinów, Karolek zaś stracił rodziców i został przysposobiony przez swoją ciotkę i jej męża. Może przez ten fakt wciąż wydawało mu się, iż jest gorzej traktowany niż Grzesiek. Nadia uważała, że nie jest to prawdą. Wręcz przeciwnie, Karolowi więcej uchodziło na sucho, bo jak twierdziła jej matka, miał trudne dzieciństwo i stracił oboje rodziców. Chłopak źle się uczył, wagarował, był pyskaty i krnąbrny, jednak matka nie pozwalała Igorowi Łyszkinowi, by zbyt surowo karał swojego podopiecznego. Grzesiek, którego ojciec nie oszczędzał, czuł się wówczas niesprawiedliwie traktowany i wyżywał się za to na swoim przyrodnim bracie. Tamten nie był mu dłużny i w domu wciąż wybuchały awantury.\nNadią nikt się nie przejmował. Uczyła się dobrze, nie sprawiała kłopotów, a okres dzikich wygłupów miała już za sobą. Niekiedy miała ochotę krzyczeć, że to ona miała najgorzej, bo pamiętała głód, tułaczkę i umierającą Irenę „Wariatkę”. Jej bracia mało co potrafili odtworzyć z tamtego okresu, ale ona miała już wspomnienia z czasów wojny. Kiedy jednak zakochała się bez pamięci w Michale, nikłe zainteresowanie jej osobą było jej bardzo na rękę. Niekiedy myślała, że jej sercem zawładnął dużo starszy mężczyzna dlatego, iż w dzieciństwie brakowało jej ojca. Ten prawdziwy siedział w Londynie i zobaczyła go pierwszy raz w życiu, gdy miała pięć lat. Potem pojawił się Piotr, kolejny mężczyzna, którego uważała za ojca, a później nastała era Igora Łyszkina. Kiedy skończyła się wojna i wszystko, co najgorsze, odeszło, nagle zaczęli pojawiać się w jej życiu jak grzyby po deszczu. Jednak, gdy marzła, uciekała przed bombami i skręcała się z głodu, żadnego z nich przy niej nie było. Teraz miała już siedemnaście lat, mogła sobie to wytłumaczyć wojenną zawieruchą, ale gdy była mała, niewiele ją to obchodziło. Chciała mieć obok ojca, silnego i sprytnego, który potrafiłby zdobyć jedzenie i opał, i uchroniłby ich przed strasznym losem. Tymczasem musiały z matką radzić sobie same i zapewne gdyby nie pomoc silnej jak tur Ireny, nie przetrwałyby.\nPatrzyła wtedy na tych mężczyzn oczami małej dziewczynki i budziła się w niej złość, że wcześniej nie zabrali jej i mamy do tych pięknych angielskich domów, gdzie codziennie jadło się maślane ciasteczka i piło kakao z pianką. I tak to sobie poukładała w głowie, że przez kilka lat patrzyła podejrzliwie nawet na Igora Łyszkina i myślała, iż on także zniknie, gdy tylko pojawią się problemy. Poza tym ojczym był człowiekiem pełnym tajemnic. Była niemal pewna, że poznała go w Los Angeles, ale i on, i matka twierdzili, że Igor nigdy nie był w USA, a człowiek, który spędził z nimi wtedy weekend, należał do dalekiej rodziny Lewinów. Łyszkin nie miał żadnych krewnych, podobno jego rodzice, ubodzy rolnicy spod Omska, już nie żyli, a rodzeństwa nie posiadał. W to była skłonna uwierzyć, ale nie w to, iż nie uchował się żaden wuj, kuzyn czy jakikolwiek inny członek rodziny. Zachowywał się jak człowiek, który nosi w sobie tajemnice i jest z nimi tylko na chwilę, a gdyby nagle zniknął, matka nie byłaby w stanie go odnaleźć. A Nadia pragnęła mieć przy boku mężczyznę, który będzie przy niej na dobre i na złe, i nie opuści jej, gdy zły los znowu postawi przeszkody na jej drodze.\nW istocie ani matka, ani ojczym nie zauważyli, że Nadia chodziła rozpromieniona, a jednocześnie jakaś zamyślona. Bez szemrania przyjmowali każde, nawet najbardziej absurdalne wytłumaczenie, gdy znikała niekiedy na całe popołudnia, a kilka razy nawet na noce. Kiedyś miałaby o to do nich żal, teraz jednak z ulgą przyjmowała podobne traktowanie. Czuła się trochę jak ptaszyna, która niebawem wyfrunie z gniazda i zacznie żyć własnym życiem. Obawiała się jednak, że gniazdko, które zamierzała sobie uwić, niezbyt spodoba się jej rodzinie.\nPewnego lutowego wieczoru oddała się Michałowi. I kiedy wracała potem do domu, myślała, że to był najpiękniejszy dzień w jej życiu. Nie tylko dlatego, iż po raz pierwszy poczuła w sobie mężczyznę, ale Michał powiedział jej wtedy, że ją kocha: „Na zawsze, nad życie, jak ostatni wariat”.\nW domu spojrzała w lustro. Miała błyszczące, śmiejące się spojrzenie, nabrzmiałe od pocałunków usta i zmierzwione włosy. Rodzice nie spostrzegli, że Nadia pierwszy raz w życiu zakochała się i nie chodzi, a unosi się kilka metrów nad ziemią, z rozmarzonym spojrzeniem otumanionej miłością kobiety. Stała się nią, gdy straciła dziewictwo z Michałem, a oni o niczym nie mieli pojęcia.


Ogrodzenia - Perły ogrodu\nOgrodzenia drewniane należą do najpopularniejszych, a jednocześnie najstarszych znanych ogrodzeń, dzięki czemu mają wielu zwolenników. Idealnie komponują się z elementami małej architektury wokół domu i ogrodu dodając istniejącej przestrzeni uroku i sielskości. Drewno jako materiał naturalny, daje ogromne możliwości w kształtowaniu linii...\nPłoty osłonowe JUMBO WPC wykonane są z wysokiej jakości kompozytu - mieszanki drewna z PVC, znajdującego zastosowanie w szeroko rozumianym ogrodnictwie (tarasy, altany, donice, płoty). Niewątpliwą zaletą płotów jest ich naturalny wygląd, który nie wymaga dodatkowej pielęgnacji w postaci olejowania czy też lakierowania, dostępność w dwóch kolorach (antracyt i czekolada)...\nPłoty WEAVE i WEAVE LUX to nowa generacja płotów osłonowych wykonanych z technorattanu, który idealnie współgra z nowoczesnymi meblami. Ogrodzenia wykonane są z wysokiej jakości materiału, odpornego na warunki atmosferyczne (słońce, deszcz, śnieg). Ciemna kolorystyka płotów idealnie współgra z wystrojem każdego ogrodu i tarasu...\nOgrodzenie posesji jest równie ważne jak wybór mebli do domu czy ogrodu. Istotną role odgrywa zarówno design, funkcjonalność, wytrzymałość, jak również późniejsza konserwacja. W dziale z ogrodzeniami prezentujemy nowoczesne sposoby wytyczania posesji wśród których są: ogrodzenia kompozytowe, technorattanowe, czy cenione od lat ogrodzenia drewniane.


Kraków śladem „Listy Schindlera” i Oskara Schindlera - przewodnik\nTego oraz wielu innych rzeczy dowiesz się, a nie… wcale nie z tego artykułu. Tylko spacerując po Krakowie śladem „Listy Schindlera” Stevena Spielberga i Thomasa Keneally’ego. Ze mną w roli przewodniczki. Dosłownie!\nNa zaproszenie platformy guideU nagrałam pierwszy w życiu audioprzewodnik, co okazało się bardzo ciekawym doświadczeniem. Wybrałam Oskara Schindlera, bo od dawna intrygowała mnie ta postać, a jeszcze bardziej kulisy powstawania filmu w reżyserii Stevena Spielberga. Strasznie żałuję, że w tym czasie nie mieszkałam jeszcze w Krakowie!\nAle ponieważ mnie w ogóle interesuje wiele tematów, to potrzebowałam impulsu, by zanurzyć się w Schindlerze. Okazało się nim zaproszenie do współpracy od guideU.\nPodwórko przy ul. Józefa, które zagrało w „Liście Schindlera”\nW skrócie to platforma łącząca turystów z lokalnymi pasjonatami, którzy w autorskich audioprzewodnikach pomagają poznać miasta od alternatywnej strony. Jedyne czego potrzebujecie to smartfon, bo przewodniki dostępne są tylko w aplikacji guideU.\nNa platformie można także umieścić przewodnik własnego pomysłu. GuideU jest otwarte dla wszystkich twórców-pasjonatów, którzy mają pomysł na trasę, a w apce można wybierać już ze sporej puli tematycznych spacerów. Nie tylko po Krakowie.\nJak powstał mój audioprzewodnik po Krakowie śladem „Listy Schindlera”\nNim zabrałam się za opracowywanie spaceru (całkiem długiego, bo trasa łącznie ma około 9 kilometrów, ale nie ma musu, by zaliczyć każdy punkt), wpierw zabrałam się za research.\nNos mnie nie zawiódł. Okazało się, że Schindler był bardziej niejednoznaczną postacią niż kazali nam wierzyć panowie Keneally ze Spielbergiem. Wcale nie dlatego, że był „dobrym Niemcem” w świecie pełnym Niemców złych. Nie, nie.\nBiurko Oskara Schindlera\nBy nie psuć wam przyjemności odkrywania Krakowa śladem „Listy Schindlera” napiszę tylko, że naszego bohatera przed wojną skazano na śmierć za działalność szpiegowską. A jego żona Emilie (w filmie zredukowana do roli ozdobnika, w rzeczywistości tak samo zaangażowana w ratowanie Żydów) po latach nazwała swojego sławnego małżonka (cytat):\n„dupkiem, który pod koniec życia był załamanym alkoholikiem, niemogącym pogodzić się ze swoją niewydolnością seksualną”.\nUdało mi się też dokopać do relacji z planu „Listy Schindlera”. Nie zgadniecie, któremu polskiemu aktorowi Liam Neeson sprzątnął sprzed nosa tytułową rolę. Ani skąd zwożono wywrotki śniegu do jednej ze scen.\nCo ciekawe, w filmie mieszkanie Schindlerów w Krakowie zagrało… autentyczne mieszkanie Schindlerów w Krakowie. Wystarczyło podmienić meble. Część zdjęć nakręcono także w Emalii przy ul. Lipowej 4 na Zabłociu (obecnie Fabryka Emalia Oskara Schindlera jest oddziałem Muzeum Krakowa, ale to na pewno wiecie).\nWnętrza fabryki zagrało także inne miejsce. Jakie? O tym opowiadam w audioprzewodniku.\nFabryka Emalia Oskara Schindlera na Zabłociu\nJednak moją ulubioną anegdotą jest fakt, że nie byłoby ani filmu, ani powieści, ani mojego przewodnika po Krakowie śladem „Listy Schindlera”, gdyby Thomas Keneally nie potrzebował nowej walizki.\nDo tej pory wszystko szło dobrze już przeze mnie przećwiczoną ścieżką (biblioteka, kwerenda w necie, godziny pracy z edytorem tekstów). Jednak clue współpracy z guideU polegało na nagraniu przewodnika w formie audio. Użyłam więc dyktafonu.\nW apce dostępna jest także wersja tekstowa. Nie trzeba koniecznie słuchać mojego gadania.\nTo, co wybierzecie się ze mną odkryć Kraków śladem „Listy Schindlera”?\nJeśli tak, to trasę znajdziesz TUTAJ. Uwaga!\nAudioprzewodniki otwierają się tylko na telefonach.\nJeśli nie masz jeszcze aplikacji guideU, to link skieruje cię wpierw w miejsce, z którego możesz ją pobrać (Google Play lub App Store). Apka jest bezpłatna, ale korzystanie z audioprzewodników kosztuje parę groszy.\nTen wpis jest więc jakoś dla mnie symbolicznym – po raz pierwszy w historii bloga (200+ darmowych artykułów, których opracowanie niejednokrotnie pochłonęło kilkadziesiąt godzin, a tylko jakieś 10-15% to efekt współprac komercyjnych lub wyjazdów studyjnych) oferuję płatną treść.\nAle za to w niej gadam ^^.\nPozostałości dekoracji z filmu Stevena Spielberga w kamieniołomie Libana\nPolecam uwadze także inne pomysły na spacery w Krakowie (tym razem tylko w wersji tekstowej):\nKrakowski Szlak Techniki – poznaj przemysłowe dziedzictwo (centrum) Krakowa\nTagi\t#Fabryka Emalii Oskara Schindlera\t#Kraków\t#Oskar Schindler\t#Podgórze\t#set jetting\t#województwo małopolskie\t#współpraca\t#Zabłocie