Komponenty automatyki przemysłowej - są cennym dodatkiem dla dystrybutorów podzespołów elektronicznych | Elektronika B2B\nWtorek, 24 lutego 2015\nSzybki rozwój gospodarki w ostatniej dekadzie w połączeniu z jej wcześniejszym zacofaniem technologicznym wynikającym wieloletniej polityki gospodarki planowej powoduje, że zapotrzebowanie na produkty i systemy automatyki przemysłowej jest duże. Inwestycje w automatykę są postrzegane przez wiele firm produkcyjnych jako jedna z najważniejszych metod walki konkurencyjnej na rynku i czynników sprzyjających rozwojowi przedsiębiorstwa. Firmy nie szczędzą pieniędzy na modernizacje swoich linii produkcyjnych, co powoduje, że rynek automatyki przemysłowej w Polsce charakteryzuje się całkiem niezłą kondycją. Dobry klimat na rynku stara się wykorzystać wiele firm, które uzupełniają swoje oferty o produkty związane z automatyką, przemysłem lub utrzymaniem ruchu. Takie działania są szczególne zauważalne wśród firm elektronicznych, dla których rozszerzenie zainteresowań o automatykę jest nie tylko naturalne, ale i nietrudne.\n» Komputery jednopłytowe i modułowe\n» Wskaźniki, regulatory i rejestratory tablicowe\nKomputery jednopłytkowe i modułowe oraz przemysłowe pamięci Flash - duże możliwości i szeroki asortyment bazą do rozwoju rynku\nRosnącemu popytowi na komputery jednopłytkowe sprzyja głównie postępująca komputeryzacja w przemyśle, aplikacje w transporcie, budownictwie, a nawet w rozrywce. Powszechna automatyzacja i walka o klienta, wysokie wymagania klientów specjalistycznych odnośnie do certyfikatów i warunków pracy oraz wzrost liczby aplikacji, w których do sterowania wykorzystuje się IPC, stanowią główne czynniki napędowe dla rynku. Krótkie serie lub wyroby wykonywane na zamówienie, rosnąca bardzo szybko komplikacja zagadnień i coraz droższa praca ludzka to naturalne czynniki rozwojowe dla komputerowych systemów sterujących i kontrolnych od przeszło dwóch dekad. Niemniej ostatnio na skutek spadku cen, wielu nowych procesorów o znakomitych parametrach i większej świadomości klientów można zauważyć, że komputery SBC, pamięci Flash stają się po prostu łatwo dostępne. Warto też wspomnieć o tym, że urządzenia i systemy komputerowe są połączone sieciami lokalnymi lub komunikują się przez Internet, co dodatkowo pozytywnie wpływa na wzrost sprzedaży.\nJesteśmy też w przededniu zapowiadanej wielkiej rewolucji związanej z Internet of Things. Małe komputerki bazujące na układach SoC i wydajnych procesorach ARM oraz z wbudowaną komunikacją bezprzewodową zaczynają wchodzić na rynek. IoT to nie przemysł, także nie aplikacje profesjonalne, ale dzisiaj wiele sektorów elektroniki w dużym stopniu przenika się wzajemnie na tyle silnie, że rozwój technologii przenosi się z jednej dziedziny na drugą. Stąd wejście na rynek IoT może zaowocować powstaniem jeszcze mniejszych modułów i komputerów jednopłytkowych dla przemysłu. W konsekwencji takich procesów w naszym otoczeniu jest coraz więcej urządzeń i sprzętu bazującego na komputerowym sterowaniu i jeśli sprawdzą się chociaż w części prognozy analityków dotyczące rozwoju rynku IoT, SBC, idei typu Smart Cities, przyszłość rysuje się bardzo optymistycznie.\nPotrzeby klientów kupujących komputery przemysłowe nie wykraczają specjalnie poza ogólne reguły sprowadzające się do tego, aby dostawca zapewnił tanie, ale dobre jakościowo produkty po korzystnej cenie. Bardzo wysoko oceniono także długoterminową dostępność danej wersji na rynku, co pozwala świadczyć obsługę posprzedażną bez obaw. W żadnym innym sektorze omawianym w naszych opracowaniach ten czynnik nie został w ankietach oceniony aż tak wysoko. Klienci poszukują także godnych zaufania dystrybutorów, którzy zapewnią im wsparcie techniczne i oprócz płytek z komputerami, także elementów pozwalających na tworzenie przez klienta całych systemów komputerowych.\nW ostatnich pięciu latach ogromną popularność na rynku zdobyły platformy open-source, czyli małe komputery jednopłytkowe opracowywane przez entuzjastów skupionych na forach dyskusyjnych lub działających w ramach stowarzyszeń i fundacji.\nU ich podstaw kryje się to, że wydajność i zasoby sprzętowe wielu mikrokontrolerów 32-bitowych dostępnych na rynku od firm takich jak Microchip, Atmel, TI oraz oczywiście ARM są na tyle wydajne, że można na nich zainstalować "duży" system operacyjny jak Linux lub Android.\nOkazało się, że komputery takie jak Arduino, Raspberry Pi, Beagle-Bone to nie tylko dobre narzędzia dla edukacji, ale także produkt nadający się do wielu aplikacji z pogranicza elektroniki hobbystycznej i profesjonalnej, np. systemów alarmowych i monitoringu, aplikacji inteligentnego budynku, systemów pomiarowych i wielu podobnych.\nPlatformy open-source są tanie i łatwo dostępne, przez co wiele osób kupuje je nawet dla zabawy, nie brakuje też prób ich użycia w zastosowaniach profesjonalnych, np. jako bazy dla większych sterowników - przykładem może być ModBerry firmy TechBase.\nWięcej przykładów na takie działania można znaleźć za granicą, gdzie małe innowacyjne firmy a także duże przedsiębiorstwa sięgają po takie platformy i tworzą własne produkty je wykorzystujące. Przykładem może być CircuitCo, tworząca platformy sprzętowe zgodne z Arduino w oparciu o wydajne 32-bitowe procesory ARM Cortex-A8 zawarte w OMAP firmy Texas Instruments.\nModuły zgodne z Arduino pod względem wyprowadzeń wytwarzają także inne firmy, jak amerykański Digilent lub bułgarski Olimex, dostarczający płytki o nazwach chip-KIT i OlimeXino. Dzięki takiej synergii i wsparciu od wielu przedsiębiorstw cały rynek produktów open-source w zakresie systemów embedded rozwija się dzisiaj niezwykle dynamicznie. Ewidentnie jesteśmy świadkami rewolucji w systemach embedded podobnej do tego jak kiedyś było z Linuksem w zakresie systemów operacyjnych. Wspólną cechą tych ciekawych projektów było za każdym razem to, że zaczynały się bardzo skromnie.\nPlatformom open-source brakuje wielu cech niezbędnych w aplikacjach przemysłowych, a więc szerokiego zakresu temperatur pracy, jakości, stabilności działania i wieloletniej dostępności, przez co ich możliwości aplikacyjne sięgają jedynie obszaru półprofesjonalnego, a więc takiego o łagodnych wymaganiach. Z uwagi na to branża komputerów SBC patrzy na te produkty neutralnie, przynajmniej na razie, bo dynamika zmian na tym rynku jest tak wielka, że radykalna zmiana krajobrazu może nastąpić w dowolnym momencie.\nMarcin Malinowski, CSI\nPrzede wszystkim w komputerach przemysłowych wszystkich produkowanych formatów, które nie byłyby w stanie sprostać pokładanej w nich wysokiej niezawodności bez nośników Flash. W dalszej kolejności we wszelkich urządzeniach przenośnych zasilanych bateryjnie i wyposażonych w system inny niż Windows (np. Android, Linux), jak terminale, tablety i laptopy przemysłowe.\nZainteresowanie wzrasta z każdym rokiem, jednakże cena także spada sukcesywnie, przez co sprzedaje się więcej tych produktów, ale z roku na rok za coraz niższą cenę. Jest to trend niezmienny od kilkunastu lat, za wyjątkiem 1-2 lat w kryzysie, gdzie ceny nieco wzrosły lub przez pewien czas nie zmieniły się, i jeśli granice wytwarzania technologii NAND Flash będą nadal przesuwane, to nie przewiduję większych zmian.\nNiestety dla wielu klientów już użycie jakiegokolwiek SSD to jakiś zauważalny krok do przodu, pytanie, czy zawsze właściwy i przemyślany. Komercyjne SSD w zakresie swojej żywotności są obecnie bardzo mocno zoptymalizowane pod typowe użytkowanie w komputerach domowych, tj. kilka godzin, nie codziennej pracy, głównie na programach biurowych, grach lub przeglądaniu Internetu, oczywiście wszystko w stałych warunkach (temp. pokojowa).\nKomercyjny SSD jest alternatywą dla HDD, ale wyłącznie w przypadku komputerów, gdzie dysk nie jest narażony na żadne trudne warunki środowiskowe i nie odgrywa roli strategicznej a zawartość wymienia się dość często, bądź też, gdy pełni funkcję dysku systemowego bez gromadzenia na nim danych pomiarowych. Także w przypadku, gdy niezbędna jest bardzo duża pojemność (np. 512 GB, 1 TB) na materiał wideo wysokiej rozdzielczości (najczęściej w rejestratorach obrazu) a cena za dużej pojemności SSD czasem przekracza cenę całego rejestratora.\nTechnologia stale jest rozwijana o nowe formaty mechaniczne, do niedawna produkowane były głównie płytki 3,5", PC/104+, 5,25" i mini-ITX. W ostatnich okresach weszły do oferty także formaty 2,5", pico-ITX, nano-ITX i podobne, własne miniaturowe rozwiązania wdrażane przez kilku producentów oparte na procesorach RISC. Widoczne jest także duże zróżnicowanie dostępnych konfiguracji, która maksymalnie dopasowuje się pod potrzeby klienta, długi cykl życia produktu a co za tym idzie wsparcie producenta w zakresie sterowników, dodatkowych modułów rozszerzenia, niezawodność oraz cena.\nZestawienie poszukiwanych przez krajowych klientów cech technicznych komputerów jednopłytkowych, a więc ranking tego, co jest ważne dla klientów w parametrach. Na pierwszym miejscu znalazła się odporność środowiskowa i niezawodność, na dalszych miejscach ogólnie rozumiana funkcjonalność (interfejsy, pobór mocy, wydajność), a co ciekawe na samym dole zestawienia są możliwości multimedialne i graficzne. Wynika to zapewne z tego, że układy graficzne, które są montowane standardowo, mają wystarczające możliwości lub też, że w warunkach krajowych nie ma specjalnie dużo aplikacji, które posługiwałyby się zaawansowaną grafiką.\nW ostatnich miesiącach rynek europejski ponownie jest daleki od stabilności. Z uwagi na sytuację na Ukrainie biznes z naszymi wschodnimi sąsiadami praktycznie zamarł, a widoczne w drugiej połowie roku wahania kursowe też nie sprzyjają niestety rozwojowi. Komputery jednopłytkowe są jednym z najważniejszych komponentów do budowy systemów automatyki, kierowanym nierzadko do urządzeń instalowanych w zakładach przetwarzania żywności. Stąd niestety zawirowania w rynku krajowym związane z sankcjami gospodarczymi i blokada granic mogą w aspekcie długoterminowym ograniczyć tempo wzrostu rynku i mało pocieszające jest to, że dotyczy to również innych krajów europejskich.\nDrugą przeszkodą jest fakt, że z uwagi na szeroką ofertę i asortyment i w konsekwencji łatwość nawiązania kontaktu z dostawcami z krajów azjatyckich, coraz więcej produktów na rynku jest słabej jakości. Duża część supertanich komputerów SBC nie działa tak jak powinna, a parametry środowiskowe i jakościowe spełnia jedynie na papierze. Ponieważ wszyscy producenci jednym głosem zapewniają, że ich produkty zapewniają wysoką jakość i są doskonałe od strony technicznej, klienci myślą, że można kupić te urządzenia bardzo tanio, a za znane marki się niepotrzebnie przepłaca. Potem są zawiedzeni i rozczarowani jakością SBC.\nJest to niestety nie tylko skutek oszczędności i ogólnego zainteresowania tylko ceną na fakturze, ale także brak świadomości klientów o zaletach urządzeń przygotowanych do zastosowań przemysłowych. Brak wiedzy oraz dobrej skali do porównań powoduje też, że nie zawsze klienci potrafią powiązać złą pracę, np. zawieszanie się oprogramowania, z niesprawnością platformy sprzętowej. Rzadko myśli się też o tworzonym systemie i instalacji w długiej perspektywie, interesując się np. czy tani i okazyjny produkt będzie można kupić za rok, z uwagi na konieczność zagwarantowania obsługi serwisowej oraz gwarancyjnej. Niestety koszty transportu i pracy rosną, dlatego obsługa serwisowa staje się coraz bardziej kosztowna. Niewielka oszczędność podczas zakupów jest w stanie się srogo zemścić.\nDostawcy komputerów jednopłytkowych i pamięci Flash dla przemysłu\nPatologią rynku jest wykorzystywanie produktów kierowanych na rynek konsumencki do zastosowań profesjonalnych. Dla wielu klientów pokusa wiążąca się z użyciem tańszych odpowiedników w zakresie sprzętu powszechnego użytku jest duża, bo zwykle wymiary rozwiązań konsumenckich, parametry wydajnościowe lub funkcjonalność są takie same jak produktów kierowanych do aplikacji profesjonalnych.\nZjawisko to występuje na omawianym rynku praktycznie od zawsze i nie jest ono też unikalną cechą sektora komputerów jednopłytkowych ani pamięci, bo podobne negatywne spostrzeżenia dotyczą na przykład switchy i innych komponentów sieci lub sprzętu wykorzystywanego w systemach alarmowych i instalacjach ochrony mienia.\nWiele razy okazuje się, że faktycznie tak jest, zwłaszcza w aspekcie krótkoterminowym, ale nie zawsze udaje się powiązać anomalie działania z takim wyborem sprzętu lub też liczy się na tzw. szczęście. Różnice w cenach pomiędzy przetestowanymi urządzeniami do zastosowań profesjonalnych a płytami konsumenckimi cały czas są na tyle duże, że klienci decydują się na eksperymenty, akceptując niestety ryzyko.\nKamil Grzeszczak, Elmark Automatyka\nPrzez wiele lat standardowym rozwiązaniem w przemyśle były dyski Flash (SSD) w postaci kart Compact Flash. Jak wiadomo, interfejs elektroniczny kart CF jest prawie identyczny z interfejsem IDE powszechnie stosowanym w starszych komputerach PC. Kolejną zaletą kart CF jest możliwość odczytu/zapisu w większości uniwersalnych czytników kart pamięci. Mimo wielu zalet karty te mają jedną podstawową wadę - z czasem stały się wąskim gardłem (na dzień dzisiejszy są wolne).\nTen sam problem dotyczył klasycznych dysków PATA (magistrala równoległa), dlatego zostały one zastąpione przez modele z interfejsem SATA (magistrala szeregowa). Doskonale widać to po obecnie produkowanych komercyjnych komputerach PC - praktycznie żaden nie ma możliwości podłączenia dysku PATA. Oczywiście producenci dysków półprzewodnikowych odpowiedzieli na zapotrzebowanie rynku, wprowadzając do sprzedaży nowy standard w postaci kart CFast, czyli wariant karty CompactFlash wyposażony w interfejs Serial ATA.\nPoczątkowo wydawało się, że standard ten czeka świetlana przyszłość. Niestety, dziś chyba śmiało można stwierdzić, że tak się nie stało. Obecnie zdecydowanie bardziej popularnym rozwiązaniem są dyski mSATA. Dlaczego? Karty CFast stosowane są praktycznie tylko w rozwiązaniach przemysłowych, głównie w komputerach wbudowanych. Inaczej sprawy się mają w przypadku dysków mSATA, są one powszechnie używane na rynku komercyjnym (komputery przenośnie, Box PC, AiO), a co za tym idzie wybór jest zdecydowanie większy, a dyski są tańsze i lepiej dostępne.\nCo napędza, a co hamuje rynek?\nPozytywny wpływ mają zamówienia publiczne, a szczególnie wszelkiego rodzaju rozbudowy, modernizacje czy informatyzacje branży związanej z transportem szynowym, energetyką, wojskiem czy systemami bezpieczeństwa. Wszędzie tam, gdzie priorytetem jest bezpieczeństwo oraz niezawodna praca, sprzedawane przez nas rozwiązania od lat cieszą się niesłabnącym zaufaniem.\nW przypadku przemysłowych dysków SSD negatywnie oddziałuje na rynek olbrzymia liczba dostawców. Na tym rynku nie ma wyraźnego lidera, co wprowadza pewien zamęt. Często klient ma problem ze znalezieniem dostawcy, który dostarczy produkt dobrej jakości w rozsądnym terminie. Niestety producenci, szczególnie ci mniej znani, dużo obiecują, natomiast gdy dochodzi do realizacji, pojawią się problemy z jakością oraz terminowością dostaw.\nDyskusję na temat, czy lepiej jest oprzeć projektowaną aplikację na całkowicie własnym projekcie, czy też kupić gotowy moduł, mimo że towarzyszy omawianemu rynkowi od wielu lat, też nie można uznać za rozstrzygniętą.\nNa rynku są firmy elektroniczne, które rozwijają własne konstrukcje bazujące na wydajnych mikrokontrolerach 32-bitowych, pełniących funkcję sterowników dla całego systemu. Inne firmy budują we własnym zakresie nawet całe komputery jednopłytkowe, które są wykorzystywane do sterowania automatami do gier lub sprzedaży czy wyświetlaczami reklamowym.\nCo ciekawe ten rozdźwięk nie zmienia się wraz z rozwojem technologii. Na rynku pojawiają się co chwila nowe mikrokontrolery, nierzadko o rewelacyjnych parametrach i wydajności pozwalającej na instalację kompletnego systemu operacyjnego. Równolegle szybko poszerza się oferta gotowych komputerów, bazujących na wielu różnych procesorach, wymiarach, możliwościach, dostępnych od różnych producentów. Ponadto jest też wiele platform typu open-source, które w ostatnich latach stały się niezwykle popularne i dostępne. Sektor ten jest coraz bardziej otwarty dla "przeciętnego" konstruktora, coraz niższe ceny i szeroka oferta sprawiają, że dostęp do gotowych platform sprzętowych jest praktycznie nieograniczony.\nProfile rynkowe dostawców komputerów jednopłytkowych i pamięci Flash dla przemysłu\nBez względu na te możliwości i argumenty na temat kosztów pracy, wielu konstruktorów, szczególnie starszej daty, ciągle uważa za ujmę na honorze użycie gotowego komputera lub modułu SOM/COM. Często ich komentarzem jest, że takie komputery to mogą sami zbudować.\nPochłania to jednak dużo czasu i środków finansowych, przez co na końcu być może cena jednostkowa produktu jest niższa jednak produkt jest mocno spóźniony i może nie być w stanie zrekompensować zainwestowanych środków. Nowoczesne firmy podejmują szybkie decyzje o użyciu gotowych SOM i mają czas, by skupić się na rozwijaniu produktu, aplikacji i na marketingu budując tym samym swoją przewagę.\nNiemniej z punktu widzenia rozwoju rynku modułów SOM/COM, a nawet komputerów jednopłytkowych, trend rezygnacji z rozwijania własnych konstrukcji nie jest dynamiczny. Obie strony mają wiele argumentów i kontrargumentów, przez co lata lecą, a jakościowych zmian, jak wspomniano na wstępie, niestety nie ma. Dyskusja robić, czy kupić stale jest aktualna i widoczna w dyskusjach, opiniach specjalistów a nawet w tekstach firmowych uzupełniających i rozszerzających nasze opracowanie, jakie publikujemy na kolejnych stronach.\nWiesław Wilk, Wilk Elektronik\nWybór właściwej pamięci Flash jest ściśle związany z aplikacją, która determinuje poszczególne cechy i właściwości pamięci. Jednym z najważniejszych parametrów każdej pamięci Flash jest wytrzymałość, którą można rozpatrywać dwojako. Z jednej strony mówimy o możliwej liczbie cykli odczytu i zapisu pamięci Flash. Z drugiej strony, powinniśmy zwrócić uwagę na odporność nośnika na wewnętrzne i zewnętrzne warunki oraz środowisko pracy pamięci. Dlatego też w aplikacjach zewnętrznych, takich jak chociażby parkomaty, zastosowanie znajdują pamięci Flash o możliwym zakresie pracy od -40 do +85°C. W aplikacjach wewnętrznych zaś takie pamięci nie są wymagane.\nJako producent pamięci od wielu lat dostarczamy naszym klientom zaawansowane rozwiązania do przemysłu, w tym jedne z najpopularniejszych - pamięci Flash. Biorąc pod uwagę obserwowany rozwój rynku, mamy silne podstawy, by wierzyć w dalszy wzrost sprzedaży i zainteresowania odbiorców tym segmentem produktów.\nJaką wiedzą dysponują klienci w zakresie technologii i produktów?\nMogę śmiało powiedzieć, że tak jak i my, także i nasi klienci są specjalistami w swojej branży. Aplikacje przemysłowe są jednak tematem tak rozległym, że dobór właściwych pamięci może przysparzać niemało trudności, nie mówiąc już o kwestiach technologicznych. Dlatego też służymy naszym klientom pomocą techniczną począwszy od etapu walidacji, testów, poprzez etap wdrożenia i kontroli.\nWiele nowości w procesorach i formatach\nWśród branży, które są głównymi odbiorcami SBC i pamięci Flash, za najważniejszą grupę uznano integratorów systemów, a więc firmy zajmujące się budową instalacji automatyki, systemów pomiarowych, budową większych urządzeń i instalacji. Dalej znalazły się zakłady przemysłowe i producenci elektroniki typu OEM, będące w bliskim związku z integratorami i przez wiele osób postrzegani jako ten sam odbiorca. Ważnym klientem jest sektor reklamy, wykorzystujący komputery w roli sterowników do wyświetlaczy wielkoformatowych, kiosków i automatów sprzedających, a także automatów rozrywkowych. Producenci elektroniki to z kolei naturalny odbiorca komputerów nakładkowych takich, jak moduły SOM oraz COM a także PC/104, PC/104+.\nBezsprzecznie najwięcej dzieje się w zakresie wykorzystywanych procesorów, których w zakresie tematyki tego opracowania jest po prostu bez liku. Okres całkowitej dominacji architektury x86 mamy już za sobą, bo obok komputerów z procesorami x86 coraz bardziej popularne są urządzenia z układami ARM.\nIch atutem jest niska cena, dobra możliwość integracji w ramach jednochipowego układu SoC, niski pobór mocy, możliwość instalacji i obsługi systemu operacyjnego Android lub Linux Embedded oraz wsparcie ze strony dużych producentów półprzewodników zaangażowanych w ARM-y. Podobnie jak Intel ma swoich partnerów, z którymi dzieli się wiedzą i technologią, przekazuje próbki układów i dokumentację niezbędną do tworzenia nowych wersji produktów, tak samo w świecie ARM producenci półprzewodników, tacy jak na przykład Texas Instruments, wytworzyli sieć powiązań z wieloma małymi i dużymi firmami, które implementują chipy.\nW ostatnich miesiącach widać, że liczba firm, które projektują i oferują na rynku moduły z corteksami, bardzo szybko rośnie. Zapowiedź ostrego wejścia układów ARM na rynek komputerów jednopłytkowych i rozwiązań modułowych staje się faktem i należy się liczyć, że w najbliższych latach na omawianym rynku będzie się w tym zakresie sporo działo.\nNa razie procesory ARM trafiają głównie do modułów typu SOM, a więc małych płytek przeznaczonych do wbudowania w większą całość. Ich możliwości sprzyjają zastosowaniom, ale od strony popularnych systemów operacyjnych ograniczone są do Linuksa. Z tego powodu firmy, które chcą szybko przygotować jakąś aplikację sterującą lub multimedialną, sięgają najczęściej po gotowe komputery jednopłytkowe zgodne z architekturą x86, bo na nich działają Windows Embedded.\nUkłady ARM do takich zastosowań wytwarzają głównie firmy takie jak Freescale (i.MX), Texas Instruments (Sitara i OMAP), Atmel (SAM). Do tego dochodzą rozwiązania z układami SoC integrującymi procesory ARM i układy graficzne, jednostki FPGA Xilinksa (Zync) lub Altery (Cyclone V - Spark 100), Intelowski nowy Quark oraz Snapdragon firmy Qualcomm. Pod każdą z tych nazw kryją się całe rodziny układów różniące się taktowaniem, pamięcią, układami peryferyjnymi itd. tak, że w sumie całość obejmuje minimum setkę jednostek.\nSprzedaż komputerów jednopłytkowych to biznes, którzy rzadko tworzy oś rozwoju firmy i w ogromnej większości przypadków łączy się z inną działalnością handlową, np. ogólnie sprzedażą komponentów automatyki. Sprzedażą omawianych wyrobów zajmują się także firmy dystrybucyjne dostarczające pełne spektrum podzespołów dla elektroniki i automatyki i dla wielu z nich są to dodatki uzupełniające główny biznes. Stąd dla prawie 70% firm z tego zestawienia sprzedaż komputerów jednopłytkowych to co najwyżej 10% obrotów i nikt nie wyspecjalizował się wyłącznie w tej tematyce. To samo zestawienie dla pamięci Flash (po prawej) wygląda podobnie, bo 70% firm ma z pamięci do 10% obrotów.\nNie oznacza to, że architektura x86 jest już całkowicie w odwrocie. Paleta dostępnych układów Intela też znacznie się rozszerzyła - popularny Atom dostępny jest w wersjach 2- i 4-rdzeniowych, są nowe celerony M, układy Core i3-i7, a co chwila też popularne układy wychodzą w nowych wersjach technologicznych, czyli generacjach. Te kolejne generacje atomów, celeronów (np. J1900) i innych popularnych marek nierzadko tak diametralnie się różnią od poprzedników, że de facto są to nowe układy, ale celowo przez producenta nazywane tak jak poprzedniki po to, aby budować siłę marki.\nDrugą widoczną nowością są nowe rozmiary płyt i modułów komputerów. Można wybierać spośród tradycyjnych płyt głównych w wykonaniu przemysłowym w formatach Mini-ITX, MicroATX, ATX i EATX. Do tego dostępne są komputery jednopłytkowe (a więc z zamontowanym procesorem i pamięcią) o rozmiarach 5,25, 4, 3,5", a nawet o wielkości karty PICMG 1.3 jako System Host Board (SHB).\nSą też moduły PC/104, PC/104-Plus, PCI-104, EPIC oraz EBX, a kolejne możliwości dają moduły płytek procesorowych SOM/COM, które są też dostępne w kilku formatach: ETX/XTX, COM Express w trzech odmianach Basic i Compact i Mini, SMARC, QSeven i uQSeven, który ma rozmiary jedynie 40 × 70 mm. Coraz mniejsze rozmiary to oczywiście skutek rozwoju technologii półprzewodnikowej, w tym rosnącego znaczenia układów SoC (wszystko w jednym chipie) w omawianym sektorze.\nBezsprzecznie sektor komputerów przemysłowych staje się coraz bardziej otwarty dla przeciętnego konstruktora, a coraz niższe ceny i większa dostępność sprawiają, że dostęp do tych rozwiązań jest praktycznie nieograniczony.\nO ile kiedyś na rynku komputerów jednopłytkowych wyścig technologiczny odnosił się głównie do rosnącej wydajności, o tyle obecnie zdecydowana większość komputerów ma ją na tyle dużą, że wystarcza ona do ogromnej większości aplikacji, a liczy się pobór mocy, wysoka skala integracji w ramach jednego SoC-a, duża liczba dostępnych interfejsów oraz często także wydajna grafika, pozwalająca wyświetlać multimedia i obsługiwać dwa monitory.\nW zakresie pamięci przemysłowych także pojawiają się nowe formaty: CFast zastępują CF, jest też mSATA i M.2. Rosną znacznie pojemności dysków i kart pamięci Flash, nawet do terabajtów, a całość oferty przemysłowej liczy tak wiele jednostek, że nie ma żadnego problemu z wyborem, nawet jeśli aplikacja wymusza rygor w zakresie szerokiego zakresu temperatur pracy oraz wymaga długiej trwałości zapisywanych danych.\nTak samo jak kilka lat temu rynek komputerów przemysłowych był pod wpływem bezwentylatorowości, tak samo dzisiaj widać odwrót od klasycznych nośników danych, czyli dysków HDD. Parametry pamięci Flash stały się na tyle dobre, a ceny na tyle niskie, że stają się one nośnikiem pierwszego wyboru w przemyśle.\nWiele zmian i nowości na rynku komputerów jednopłytkowych od lat ma wspólny mianownik, którym jest lista popularnych procesorów. Na jej szczycie cały czas jest uznawany procesor Intel Atom we wszystkich dostępnych wersjach, popularne są także wydajniejsze układy Core i3-i7, które również cieszą się powodzeniem i uznaniem kupujących.\nJeśli chodzi o układy ARM, to na razie wypadają one słabo, ale trzeba mieć na uwadze to, że procesory te wchodzą na rynek od strony aplikacji popularnych i półprofesjonalnych, a zestawienie dotyczy tej "najpoważniejszej" części rynku. W zakresie pamięci Flash najpopularniejsze są karty pamięci CF oraz dyski 2,5" SSD. Rozwiązania bardziej specjalistyczne, jak mSATA, które montuje się bezpośrednio na płytach głównych w specjalnych gniazdach, oraz dyski DOM nie są jeszcze tak bardzo popularne, ale jak sygnalizowano nam w ankietach, szybko się upowszechniają. Ich atutem jest wygoda montażu bez dodatkowych kabli.\nKamil Kozłowski, Unisystem\nWszystko zależy od stopnia krytyczności działania aplikacji końcowej oraz, co szczególnie ciekawe, od łatwości serwisu danego urządzenia. W przypadku komputerów używanych w Digital Signage, np. do wyświetlania reklam, klienci często wybierają pamięci konsumenckie (np. MLC SSD), gdyż ew. serwis nie jest bardzo kłopotliwy i drogi, jednak już w przypadku komputerów odpowiedzialnych za procesy sterowania w fabrykach lub w transporcie żaden z naszych klientów nie używa pamięci konsumenckich.\nKtóre branże napędzały w ostatnim okresie koniunkturę na rynku SBC?\nPoprzez nowe branże wymagające zaawansowanych kontrolerów rynek komputerów przemysłowych cały czas się rozwija. Dzieje się tak mimo rosnącej liczby klientów, którzy projektują własne sterowniki oparte na dużych procesorach, budujący tym samym komputery.\nWytłumaczeniem ciągłego rozwoju tego rynku jest rosnący popyt na zaawansowane rozwiązania, który mimo sięgania przez część firm po własne rozwiązania napędza sprzedaż u dystrybutorów. Z naszego punktu widzenia najlepiej rozwijającymi się branżami były systemy przekazu i prezentacji informacji oraz systemy reklamowe. W branżach tych całkowicie nieopłacalne jest budowanie własnych systemów od podstaw, dlatego firmy chętnie wykorzystują gotowe i sprawdzone komputery przemysłowe.\nKarty pamięci i dyski Flash\nNośniki danych z pamięciami Flash to dyski SSD (2,5", mSATA i DOM) oraz karty pamięci takie jak CF - CompactFlash oraz nowszy CFast, SD Secure Digital. W zastosowaniach profesjonalnych używane są nośniki w specjalnym wykonaniu, które charakteryzuje szeroki zakres temperatur pracy np. od -40°C do +85°C i wilgotność do 95%.\nOprócz wzmocnienia konstrukcji mechanicznej stosuje się też kontrolery z algorytmami detekcji i korekcji błędów, mechanizmami zarządzania uszkodzonymi blokami pamięci i monitorowania parametrów karty, które umożliwiają m.in. określenie stopnia jej zużycia. Niektóre rozwiązania mają też funkcje odzyskiwania danych oraz detekcji przerwy w zasilaniu. Generalnie pamięci Flash dla przemysłu mają też znacznie bardziej złożone kontrolery zarządzające zapisem i zarządzaniem danych po to, aby jak najlepiej wykorzystać ograniczoną trwałość tych komórek pamięci i zapewnić najwyższą wydajność.\nPrzybliżona struktura obrotów dla rynku SBC (po lewej) i Flash (po prawej) - sprzedaż powyżej 1 mln zł rocznie dla produktów Flash ma około 35% firm z tego zestawienia, dla SBC taką samą wartość ma 40% firm, czyli bardzo podobnie. Podsumowując, można wysnuć wniosek, że komputery SBC i pamięci to dobry biznes, charakteryzujący się dość dużą stabilnością i rozwijający się w dobrym tempie, z zastrzeżeniem, że duża cena jednostkowa tych produktów i spora konkurencja na rynku wymagają od dostawców sporo pracy, aby takie wyniki mieć na stałe.\nOczywiście takie przemysłowe karty i dyski są droższe od konsumenckich (m.in. z uwagi na pamięci SLC) i tym samym, podobnie jak jest to z komputerami, wiele firm próbuje te drugie wykorzystywać w poważnych zadaniach. Pozytywne jest to, że pamięci Flash szybko tanieją i rynek produktów profesjonalnych szybko się rozwija. Proces ten prowadzi w naturalny sposób do ograniczenia zjawiska wykorzystywania pamięci komercyjnych w zastosowaniach przemysłowych, ale bezsprzecznie on nadal istnieje.\nJakub Binda, Farnell element14\nCzym kierować się, wybierając pamięci Flash do zastosowań w przemyśle?\nZ pewnością trzeba dobrze oszacować swoje potrzeby w zakresie wymaganej pojemności, bo pamięci są kosztowne, zwłaszcza te o największej pojemności i kupowanie z dużym zapasem nie ma uzasadnienia. W następnym kroku trzeba przyjrzeć się parametrom niezawodnościowym, bo jak wiadomo liczba cykli zapisu jest ograniczona. Warto też sprawdzić, jaki okres dostępności produktu na rynku gwarantuje producent po to, aby nie mieć ciągle problemów przy modernizacji.\nNależy też wybierać popularne formaty, takie które są wytwarzane przez wielu producentów, co gwarantuje niskie koszty. No i finalnie trzeba liczyć całkowite koszty posiadania (TCO), podczas analizy stosunku wydajności do ceny.\nJakie obszary aplikacyjne są najbardziej perspektywiczne dla pamięci Flash?\nProdukty te są bardzo uniwersalne i można je znaleźć dosłownie wszędzie, niemniej najczęściej spotyka się je w rejestratorach, systemach monitoringu, komputerach przemysłowych, aplikacjach rozrywkowych i telemetrii.\nDostawcy komputerów jednopłytkowych to cztery wyraźnie zarysowane grupy firm. Pierwsza łączy dystrybutorów zaopatrujących przemysł, integratorów i inne branże profesjonalne, którzy są silnie zaangażowani w sprzedaż omawianych produktów i sprzedają znane światowe marki. Takimi dostawcami są m.in. JM elektronik, CSI, Elmark Automatyka i Guru Control Systems, a także Dacpol oraz LedaTel.\nDruga grupa dostawców skupia producentów zagranicznych obecnych w Polsce poprzez swoje lokalne oddziały, czyli Kontron i Advantech oraz National Instruments.\nTrzecia grupa łączy głównie dystrybutorów podzespołów elektronicznych, sprzedających coraz więcej komponentów automatyki oraz produkty specjalizowane, np. pod IoT. Do grona tego zaliczyć można: Maritex, Elatec, Unisystem, Glyn, Elhurt, Gamma, Microdis. Czwarta grupa łączy dostawców katalogowych jak TME, Farnell element14. W ostatnich latach znacznie poszerzyła się ponadto liczba krajowych producentów - 3City Electronics, Sidus Novum i EMD Technology. Jak widać, grono firm sprzedających komputery jednopłytkowe i moduły jest całkiem liczne i w dużej mierze niezmienne od lat.\nSieciowe urządzenia komunikacyjne - Ethernet jako powszechnie uznany standard komunikacji zapewnia szybki rozwój rynku\nNietrudno dostrzec, jak szybko Ethernet i sieci komunikacyjne na nim bazujące upowszechniają się we współczesnej technice. Na początku w tym standardzie budowano sieci lokalne pomiędzy komputerami w obrębie przedsiębiorstwa. Aktualnie inżynierowie nie mają już większych oporów, aby stosować Ethernet na poziomie urządzeń kontroli, monitoringu i sterowania procesami produkcyjnymi, łącząc sterowniki PLC i panele HMI, tworząc systemy czasu rzeczywistego, a nawet integrując całość rozległej infrastruktury przedsiębiorstwa w jeden system za pomocą tego standardu. Ethernet stał się też siecią, która znacznie wykroczyła od strony aplikacyjnej poza wąsko sprecyzowany obszar przemysłu, pojawiając się w elektronice konsumenckiej i aplikacjach domowych, systemach kontroli dostępu i monitoringu obiektów, w urządzeniach pomiarowych, transporcie szynowym i wielu innych obszarach. Zaawansowane prace prowadzone są nawet w zakresie implementacji Ethernetu w motoryzacji, co przekonuje, że jest to duży i ciągle szybko rozwijający się rynek.\nGłównymi zaletami, dla których warto wdrażać Ethernet, są jego kompatybilność, efektywność, uniwersalność i elastyczność konfiguracji, a także minimalizacja kosztów. Dzięki zastosowaniu odpowiednich bram możliwe jest także dołączenie do sieci urządzeń wyprodukowanych przez różnych producentów, łączenie sieci bazujących na kablach miedzianych z optycznymi i bezprzewodowymi.\nEthernet jak żaden inny standard sieci przemysłowych oferuje możliwość podłączenia wielu tysięcy urządzeń za pomocą tej samej sieci. Co prawda, aby tego dokonać, należy podzielić dużą grupę urządzeń na podgrupy logiczne (podsieci), ale znacząco nie zmniejsza to ich możliwości komunikacyjnych. Ethernet oferuje także nieporównywalnie większe, stale rosnące prędkości transferu, jednocześnie stając się coraz tańszym w utrzymaniu. Sieci o szybkości gigabitowej są niewiele droższe od poprzednich generacji.\nEthernet jest tani w instalacji i w utrzymaniu oraz praktycznie bezproblemowy. Decydując się na zastąpienie nim wszelkich innych zakładowych sieci, praktycznie znika problem szkolenia osób personelu, nie ma również problemu związanego z szeregowym łączeniem ze sobą urządzeń, które w razie awarii jednego z nich powodowały zatrzymanie komunikacji w całej sieci.\nProfile dostawców komponentów sieciowych\nInstalując Ethernet, można dokonać wyboru co do topologii tworzonej sieci, tak by zminimalizować koszty instalacji lub zwiększyć niezawodność poprzez redundancję. Typowo w sieciach tego typu korzysta się z topologii gwiazdy, ale poprzez odpowiednie zestawienie koncentratorów można uzyskać np. topologię pierścienia. Ponadto większość dostępnych na rynku urządzeń będących elementami łączącymi sieć pozwala na pracę z wieloma szybkościami transmisji.\nOznacza to, że w przeciwieństwie do wielu innych systemów sieci, prędkość przesyłu danych nie jest ograniczana przez najwolniejsze z podłączonych urządzeń, a jedynie do minimalnej wartości prędkości z jaką pracują urządzenia przełączające znajdujące się na trasie pomiędzy komunikującymi się węzłami. Takie rozwiązanie problemu wstecznej kompatybilności kolejnych generacji sieci pozwala na wygodną, stopniową rozbudowę infrastruktury, bez obawy o utratę funkcjonalności instalowanych elementów.\nZarządzanie, PoE, mikrokontrolery\nŚrednie obroty ze sprzedaży komponentów sieci przemysłowych uzyskiwane przez dostawców są wyższe niż dla wielu innych komponentów automatyki i elektroniki omawianych w naszych zestawieniach, ale w części jest to skutek tego, że po prostu ceny jednostkowe tych urządzeń są relatywnie wyższe. Czynnik ten zmienia nieco proporcje na wykresie, przesuwając środek w stronę wyższych kwot, ale nadal aż 41% dostawców, czyli prawie co druga firma, nie ma sprzedaży większej niż 250 tys. zł rocznie. Odsetek tych, którzy przekraczają milion rocznie, to ok. 22%, czyli innymi słowy, tylko dla co piątej firmy jest to biznes znaczący, a nie dodatek do wielu innych rzeczy.\nPoza uniwersalnością i możliwościami komunikacyjnymi urządzenia infrastrukturalne, za pomocą których buduje się sieci, dają wiele różnych mechanizmów zwiększających wydajność transmisji sieciowej, pozwalających na zarządzania urządzeniami i samą komunikacją, jak filtrowanie pakietów, kontrolę dostępu, ograniczenia maksymalne na szybkość transmisji, stworzenie logicznej wydzielonej sieci prywatnej oraz na implementację usług komunikacji głosowej i wideo. Możliwość zarządzania urządzeniami w sieci przemysłowej ma dominujące znaczenie w rozwiązywaniu potencjalnych problemów i jest kluczowa w tym, aby Ethernet był akceptowany w dużych i odpowiedzialnych systemach.\nKamieniem milowym w rozwoju było też pojawienie się na rynku możliwości zasilania urządzeń przez kabel sieciowy, czyli powstanie standardu PoE (Power over Ethernet). Uwolnienie się od dodatkowych kabli, dziesiątek różnych zasilaczy nierzadko o wątpliwej jakości i trwałości, jakie dodawane są do "drobnych" urządzeń końcowych, skierowało rozwój rynku w stronę systemów monitoringu, kontroli dostępu, wideotelefonów i podobnych.\nUpraszcza to okablowanie sieci i zmniejsza koszty jej budowy oraz eksploatacji. Ponadto pozwala monitorować zużycie energii w poszczególnych węzłach oraz w razie potrzeby zdalnie restartować lub wyłączać poszczególne urządzenia. Pojawienie się nowej wersji PoE, w której dostępna moc dla urządzenia końcowego jest jeszcze wyższa (PoE+), jeszcze w większym stopniu wspomaga ten kierunek rozwoju rynku.\nEthernet towarzyszy coraz liczniej urządzeniom "niewielkim" zarówno pod względem wymiarów, jak też możliwości i wymagań komunikacyjnych. W zasadzie każdy producent mikrokontrolerów ma w ofercie co najmniej jeden model z interfejsem ethernetowym. Dlatego nie jest niczym dziwnym, że sieci takie można znaleźć w małych sterownikach, czujnikach, rejestratorach, sprzęcie pomiarowym i podobnych. Na rynku są też dziesiątki gotowych modułów komunikacyjnych, pozwalających dodać komunikację do istniejącego rozwiązania, dzięki czemu złącze ethernetowe można dzisiaj znaleźć wszędzie.\nArkadiusz Stecko, LedaTel\nJaką rolę będzie odgrywała w przyszłości komunikacja z wykorzystaniem przemysłowych sieci ethernetowych?\nZastosowanie komunikacji z wykorzystaniem sieci Ethernet pozwoliło przekształcić system centralny zarządzania przedsiębiorstwem w system rozproszony, umożliwiający zarówno komunikację, jak też pełną integrację z systemami zarządzającymi zakładem, tym samym automatyka przemysłowa wkroczyła w świat sieci biurowej. Początkowe problemy z niezawodnością przepływu informacji w ciągu ostatnich lat zostały praktycznie wyeliminowane.\nDynamiczny rozwój technologii komunikacyjnych, w połączeniu z prostotą budowy oraz rozbudowy systemów, łatwości łączenia sieci przemysłowej z siecią informatyczną oraz Internetem, dużej prędkości przesyłu danych różnymi mediami komunikacyjnymi, potężna gama nowoczesnych urządzeń przygotowanych do pracy w najtrudniejszych warunkach pracy oraz wiele innych czynników związanych z obsługą (sterowanie SMS), serwisowaniem (kontrola i diagnostyka GSM) i dostępem do sieci sprawiają, że Ethernet przemysłowy wypiera inne architektury sieci wykorzystywane dotąd w systemach do kontroli, monitoringu i sterowania procesami produkcyjnymi.\nW przypadku urządzeń sieciowych, takich jak routery, switche, moduły bezprzewodowe w ostatnim czasie widać coraz większy nacisk na dostosowanie produktu pod projekt możliwość wyboru parametrów urządzenia: typu złączy RJ45 lub M12, liczby portów 100 Mb i 1Gb, funkcjonalności PoE, dostosowanie temperatury pracy, napięcia zasilania oraz samej funkcjonalności na poziomie zarządzania urządzeniem.\nZe względu na coraz większą liczbę urządzeń do systemów łączności czy monitoringu w transporcie, w przypadku pojazdów takich jak pociągi, tramwaje, autobusy widać zapotrzebowanie na tzw. centralny moduł zarządzający - do zabudowy w szafie rack - czyli po prostu jedna zwarta magistrala, do której możemy wpinać różne urządzenia np.: router, switch, komputer, czarną skrzynkę itp. Pozawala to zaoszczędzić przestrzeń i scentralizować urządzenia w jednym miejscu, ograniczając liczbę kabli i usprawniając tym samym zarządzanie systemem.\nUrządzenia infrastruktury komunikacyjnej\nStruktura głównych odbiorców sprzętu sieciowego została zdominowana przez producentów związanych z przemysłem i energetyką, niemniej sporo wskazań padło również na branżę IT, kolej, monitoring oraz ochronę mienia. Sprzęt sieciowy wykorzystywany jest tam do tworzenia systemów komunikacyjnych na liniach technologicznych, sieci w maszynach oraz generalnie jako rozwiązania służące do kontroli pracy i przesyłania danych z obszaru hali produkcyjnej do systemów zarządzania. Warto zauważyć, że awans branży security na wysoką pozycję w rankingu odbiorców dokonał się wraz z odejściem od techniki analogowej i przejściu takich systemów na transmisję wideo po sieci IP i zasilanie przez PoE.\nDotyczy to przede wszystkim urządzeń do sieci Ethernet, w tym obejmujących zarówno wersje niezarządzalne, jak też urządzenia zarządzalne o różnej liczbie portów i funkcji. Te ostatnie odpowiedzialne są m.in. za możliwość pracy w pierścieniu, funkcje związane z przesyłem danych (np. QoS) oraz grupowaniem portów.\nSą one uzupełniane przez sprzęt bezprzewodowy, gdyż sieci, przemysłowe i te pracujące w mniej odpowiedzialnych zastosowaniach mają charakter mieszany i są uzupełniane komunikacją bezprzewodową. Ze względu na częste występowanie zaburzeń elektromagnetycznych oraz konieczność transmisji danych na większe odległości w przemyśle chętnie stosuje się sieci światłowodowe, stąd też popularność urządzeń z tego typu interfejsami oraz z portami uniwersalnymi, których funkcjonalność określa zastosowany moduł. Trendem rozwojowym jest w przypadku omawianych urządzeń rosnące obecnie wykorzystanie sieci gigabitowych, a w przyszłości - spodziewana popularyzacja rozwiązań 10 Gb/s.\nWraz ze wzrostem powszechnoś ci Ethernetu praktycznie nieodzowne w przypadku modernizacji maszyn oraz rozbudowy istniejących linii technologicznych są konwertery sieciowe (konwertery mediów, mediakonwertery, urządzenia typu gateway). Są to przede wszystkim urządzenia z interfejsami do sieci szeregowych i innych przetwarzające komunikaty na standard ethernetowy, moduły służące do zmiany medium transmisyjnego - w szczególności Ethernetu miedzianego na światłowodowy oraz moduły wykorzystujące transmisję bezprzewodową.\nDo produktów stanowiących ofertę dostawców produktów sieciowych należą też serwery portów oraz karty sieciowe. Często są to wersje wieloportowe, co pozwala na komunikację z wieloma innymi urządzeniami z użyciem jednej karty instalowanej przykładowo w komputerze przemysłowym.\nModuły we-wy - oddzielna kategoria\nKlienci poszukują przede wszystkim sprzętu o wysokiej jakości i o dużej funkcjonalności oraz zaawansowanych możliwościach technicznych. Niska cena nie jest najważniejszym kryterium selekcji i jest to fakt wart zauważenia, bo w obecnych czasach cena na pierwszym miejscu takiego zestawienia występuje praktycznie zawsze. Co więcej, można też powiedzieć, że ułożenie kryteriów selekcji produktu pokazane na rysunku jest charakterystyczne dla dojrzałych rynków, takich gdzie świadomość klientów, co do roli i znaczenia tych produktów jest wysoka.\nOsobą grupę stanowią moduły we-wy, które pod względem popularności przyrównać można do switchy przemysłowych, ale inne są jednak ich zastosowania. Pozwalają one na podłączenie wielu sygnałów/urządzeń i komunikację z tymi ostatnimi z wykorzystaniem jednego połączenia sieciowego. Podzespoły dostępne są w różnych wykonaniach - zarówno z wejściami i wyjściami cyfrowymi, jak też analogowymi, przeznaczonymi do podłączania określonych czujników, liczników, napędów, itd. Podzespoły takie występować mogą przy tym zarówno w wersjach kompaktowych, tj. o określonej liczbie punktów - np. 8, 16, jak też modułowych. Wersje kompaktowe oferowane są również w wykonaniach o wysokim stopniu ochrony, co pozwala na ich instalację bezpośrednio na maszynach.\nModuły we-wy pierwotnie były elementami sterowników modułowych rozszerzającymi liczbę ich interfejsów, z czasem zaczęto je też stosować również jako urządzenia zdalne, samodzielne. W przypadku interfejsu do podłączania systemu nadrzędnego dostępne są różne standardy, w tym bazujące zarówno na Ethernecie, jak też sieciach polowych.\nW zakresie urządzeń komunikacyjnych jedną z większych części rynku tworzą serwery portów, czyli inaczej konwertery interfejsów sieciowych, wyposażone we własny komputer zapewniający możliwość programowania i ustawiania parametrów. Ogromna część dostępnych na rynku urządzeń pozwala na dodanie komunikacji przez Ethernet do sprzętu z portami RS232/422/485 (serial-to-Ethernet i na odwrót).\nSą one potrzebne do sterowania i zarządzania urządzeniem poprzez sieć oraz wydłużenia niewielkiego zasięgu RS-a. Dzięki odpowiednim sterownikom, z punktu widzenia oprogramowania, takie przedłużenie może być przezroczyste dla danych i aplikacji software'owej. Nierzadko jeden serwer portów obsługuje kilka łączy RS, a po stronie Ethernetu obsługiwane są sieci z protokołem Modbus. Serwery portów poza portami szeregowymi mają też wyprowadzone zwykłe linie IO, pozwalając na realizację tradycyjnych układów sterowania.\nOprócz wersji kablowych dostępne są urządzenia z interfejsem WLAN. Ich funkcjonalność jest podobna jak opisanych wyżej, z tym że łącze ethernetowe realizowane jest bezprzewodowo, ze wszystkimi popularnymi usługami związanymi z komunikacją za pomocą protokołu TCP/IP.\nJeśli chodzi o potencjał rynkowy poszczególnych grup sprzętu sieciowego, to najbardziej atrakcyjną pozycją w ofertach są switche i routery, urządzenia bezprzewodowe oraz moduły we-wy. Z pewnością wynika to z roli, jakie odgrywają swiche w sieci, będąc głównym elementem jej infrastruktury oraz stopnia złożoności urządzeń bezprzewodowych, które są dość drogie. Moduły we-wy uznawane są też przez polskich dostawców za jedne z lepszych produktów pod względem możliwości zarobienia. Sprzedają się one w relatywnie dużych ilościach, do tego cechują dobrymi marżami, przez co znaleźć je można zarówno u dostawców urządzeń sieciowych, jak też producentów i dystrybutorów urządzeń automatyki i sterowania.\nW zastosowaniach przemysłowych komunikacja bezprzewodowa to głównie WLAN, czyli IEEE 802.11, którą we fragmencie uzupełniają sieci ZigBee, Bluetooth, sieci komórkowe 3G i radiomodemy. W omawianej grupie szczególne miejsce zajmuje IEEE802.11, czyli Wi-Fi, pozwalający na proste przedłużenie Ethernetu przez kanały radiowe w paśmie ISM. Obecnie produkty te praktycznie zdominowały rynek konsumencki i profesjonalny, jeżeli chodzi o bezprzewodową transmisję danych w lokalnych sieciach informatycznych.\nIch główną zaletą jest duża przepustowość - obecnie najpopularniejszy rodzaj standardu, 802.11g, pozwala na transmisję do 54 Mb/s. Na rynku dostępne są też urządzenia zgodne ze standardem 802.11n, który wykorzystuje pasma 2,4 i 5 GHz i pozwala na jeszcze szybszą transmisję. Sprzęt bezprzewodowy to przede wszystkim punkty dostępowe, łączący część przewodową sieci (najczęściej w standardzie Ethernet) oraz część bezprzewodową (standard 802.11). Funkcjonalnie jest to odpowiednik switcha po stronie przewodowej. Poza nimi są to routery spinające sieć lokalną z inną siecią lub z WAN oraz serwery portów.\nSprzęt tej kategorii przeznaczony dla przemysłu odróżnia się od wersji popularnych wykonaniem mechanicznym (obudowa) i szerokim zakresem temperatur pracy. Z uwagi na pracę w paśmie ISM i chęć uzyskania przez producentów najlepszej szybkości wiele nowych konstrukcji ma radio typu duo-band pracujące jednocześnie na 2,4 i 5 GHz, co umożliwia szybkie przełączenie na drugą częstotliwość w przypadku wystąpienia zakłóceń elektromagnetycznych. Urządzenia takie są zasilane napięciem stałym z instalacji na obiekcie lub też przez kabel ethernetowy (PoE).\nMarek Juchimiuk, HARTING Polska\nRozwój przemysłowych sieci ethernetowych dąży w kierunku integracji coraz większej liczby systemów i urządzeń na warstwie sprzętowej oraz systemów nadrzędnych i oprogramowania. Celem takiej integracji będzie budowa przemysłowych systemów zintegrowanych, umożliwiając jeszcze większą automatyzację procesów produkcyjnych.\nFabryki naszej firmy są wyposażone w rozwiązania bazujące na infrastrukturze sieci Ethernet, pozwalające na pełny monitoring, sterowanie i zarządzanie przepływem energii różnego typu: elektrycznej, cieplnej, gazowej. Dzięki systemowi osiągnięty został wzrost efektywności procesów produkcyjnych i lepszy poziom automatyzacji.\nDostawcy sprzętu komunikacji sieciowej\nFirmy zajmujące się sprzedażą urządzeń sieciowych można podzielić na kilka zbliżonych do siebie grup. Główną są lokalne oddziały producentów zagranicznych oraz polscy dystrybutorzy specjalizujący się w omawianej tematyce. Do tych pierwszych zaliczyć można w większości większe firmy i koncerny międzynarodowe działające na rynku przemysłowym takie jak: Antaira, Balluff, Murrelektronik, National Instruments, Phoenix Contact, Siemens oraz Turck. Oferują oni często duży asortyment urządzeń sieciowych, w tym moduły we-wy i różne produkty związane z sieciami (np. złącza, testery, oprogramowanie).\nDrugą grupą są lokalni dystrybutorzy, którzy specjalizują się w tematyce sieci przemysłowych albo dostarczanie tytułowych komponentów i rozwiązań stanowi dla nich jeden w ważniejszych obszarów działalności. Do tej grupy firm zaliczyć można m.in.: Acte, CSI, Elmark Automatyka, JM elektronik, NaviNet, RAControls.\nPrzedsiębiorstwa te działają w różnych obszarach rynku - np. specjalizują się w sieciach bezprzewodowych (Acte), dostarczają komputery przemysłowe i podobne rozwiązania (CSI, Elmark Automatyka, JM elektronik) lub po prostu oferują szeroką gamę urządzeń i rozwiązań automatyki i sterowania.\nW Polsce działają też lokalni producenci sprzętu sieciowego, m.in.: Bitstream, Inveo, Lab-El, Lumel. A jako dodatkową grupę dostawców należy wymienić producentów i dystrybutorów okablowania, złączy i podobnych produktów - m.in. HARTING Polska i Weidmüller. Przegląd profilów kilkudziesięciu rynkowych dostawców wraz z dystrybuowanymi przez nie markami zagranicznymi podajemy w tabelach.\nWskaźniki, regulatory i rejestratory tablicowe - użyteczne, funkcjonalne i zawsze popularne\nAparatura tablicowa obecna jest w przemyśle i energetyce od wielu dekad, stanowiąc typowe wyposażenie maszyn i różnorodnych systemów automatyki, łącząc w ramach jednego produktu funkcjonalność, wytrzymałość oraz możliwości aplikacyjne z atrakcyjną ceną.\nUrządzenia tablicowe pozwalają na wizualizację wartości wielkości mierzonych i innych informacji, regulację parametrów procesów, sygnalizację przekroczenia poziomów sygnałów wejściowych czy występowania awarii.\nMogą one służyć do wizualizacji wartości wielkości fizycznych. Cechami szczególnymi wskaźników czy regulatorów panelowych są też możliwość ich pracy samodzielnej - np. w komplecie jedynie z czujnikami, ale też integracji w większym systemie, a także duża niezawodność i łatwość ewentualnej wymiany.\nOmawiany obszar zastosowań rozszerzają panelowe rejestratory danych, które umożliwiają zapisywanie zmieniających się w czasie parametrów procesów i dokumentowanie pracy systemów.\nCechy, na które zwracają uwagę klienci, są zależne od typu produktów, ich zastosowań, a nieraz też innych, specyficznych czynników. Na przykład dla większych firm istotne może być użycie komponentów pochodzących od jednego dostawcy, natomiast firmy mniejsze, które okazjonalnie potrzebują wskaźników czy regulatorów, stawiały będą na urządzenia oferowane w jak najlepszej cenie. Z kolei w przypadku producentów maszyn istotnym czynnikiem będzie, zdaniem dostawców, możliwość użycia modułów o dużej trwałości i niezawodności. Niemniej uogólniając omawiany temat, można stwierdzić, że odbiorców aparatury tablicowej interesuje przede wszystkim to, aby urządzenia tablicowe były tanie w zakupie, łatwe w użytkowaniu i trwałe. Powinny one też zapewniać dokładność pomiarów i łatwość odczytu wskazań.\nNajpopularniejsze z omawianej grupy są z pewnością wskaźniki panelowe, a więc moduły służące do przetwarzania i wyświetlania wartości temperatury, ciśnienia i innych wielkości nieelektrycznych. Mogą one też wyświetlać wartości wielkości elektrycznych, takich jak napięcie, prąd, częstotliwość czy zużycie energii, co zależy od wykonania urządzeń i wykorzystanych w nich wejść. Ważną grupą wskaźników są też liczniki, które stosowane są w maszynach i aplikacjach związanych z produkcją dyskretną. Jeżeli do wskaźników dodane zostaną funkcje regulacji, to mówimy o drugiej najpopularniejszej grupie, czyli regulatorach tablicowych.\nOmawiane urządzenia są dosyć podobne do siebie wizualnie. Są one standaryzowane pod względem wymiarów, co wynika z konieczności zapewnienia wymienności modułów w przypadku montażu panelowego, mają po kilka przycisków, typowo też 1-2 wyświetlacze. Z kolei z tyłu obudów wyposażone są w podłączenia interfejsowe i zasilania (chyba że są montowane na szynie DIN - wtedy podłączenia są inne).\nRóżnice pomiędzy kolejnymi produktami mogą być jednak duże i związane są z liczbą i rodzajem wejść (standardem w przypadku uniwersalnych wskaźników i regulatorów jest wykorzystanie wersji prądowych, wejść napięciowych, rezystancyjnych oraz służących do podłączania przetworników temperatury), interfejsami (szeregowy, CAN, Ethernet, itd.) oraz funkcjonalnością. Ta ostatnia obejmuje możliwość wykonywania operacji na sygnałach, ustawiania progów alarmowych oraz różnych metod regulacji. Urządzenia tablicowe różnią się też interfejsami wyjściowymi - zawierają one wyjścia przekaźnikowe oraz analogowe - np. prądowe lub napięciowe.\nWarto zauważyć, że granica między wskaźnikami a regulatorami jest umowna, szczególnie że następuje migracja funkcji z bardziej zaawansowanych urządzeń do tych prostszych. O ile już typowe wskaźniki pozwalają na stosowanie funkcji sterujących typu włącz/wyłącz zależnie od wielkości sygnału wejściowego, co może być zupełnie wystarczające np. do kontroli poziomu w zbiorniku czy temperatury cieczy, o tyle regulatory umożliwiają regulację wartości procesowych.\nPreferencje zakupowe polskich odbiorców urządzeń tablicowych, patrząc na dane zbierane przez redakcję od blisko dekady, określić można jako dosyć stałe. Najlepiej sprzedają się proste wskaźniki tablicowe i regulatory jednokanałowe. Dotyczy to w szczególności urządzeń uniwersalnych, które mają zwykle możliwość podłączania termoelementów oraz pomiarów i wyświetlania wartości sygnałów analogowych prądowych i napięciowych. Im bardziej specjalizowany miernik lub regulator - np. pod względem wejść czy funkcjonalności - tym oczywiście jego udział w całkowitej sprzedaży jest mniejszy. Na końcu listy znajdują się rejestratory, które ze względu na zastosowania i koszty zakupu odstają od całej grupy produktów.\nStosowany jest tutaj układ PID, w tym ewentualnie z autotuningiem i innymi funkcjami. Regulatory używane są najczęściej w maszynach i na liniach technologicznych, gdzie precyzyjnie kontrolowane muszą być parametry procesu - zwykle nieelektryczne. Jednocześnie dzięki rosnącej funkcjonalności urządzenia te nieraz stają się wręcz sterownikami procesowymi, które mogą być kontrolowane zdalnie i stanowić centralny element większego systemu.\nNieco na uboczu powyżej omawianych grup produktów znajdują się rejestratory cyfrowe. Traktować je można jako rozszerzone funkcjonalnie wyświetlacze procesowe, aczkolwiek tak naprawdę są to specjalizowane systemy komputerowe, często z systemem operacyjnym, które mają znacznie więcej funkcji niż tylko te związane z rejestracją.\nPrzeznaczone są one do pomiarów, wizualizacji i kontroli parametrów procesów technologicznych, pozwalają na monitorowanie np. jakości zasilania czy parametrów procesowych, a do tego naturalnie zapis ich zmian w czasie. Często są to urządzenia wielokanałowe, w przypadku których do przechowywania danych używane są popularne pamięci Flash.\nJednocześnie dzięki wykorzystaniu systemu operacyjnego dane mogą być na bieżąco przetwarzane, a ich wizualizacja może mieć różną postać - np. wykresów, bargrafów, wskazań liczbowych, itd. Oprócz omawianych wersji tablicowych, dostępne są też rejestratory samodzielne, które służą często do długookresowej rejestracji parametrów takich jak choćby temperatura. Wykonywane są one również w wersjach zminiaturyzowanych, ze zintegrowanymi czujnikami i zasilane bateryjnie.\nWskaźniki, regulatory i rejestratory tablicowe to inny rodzaj produktów, niż np. przekaźniki, bezpieczniki czy czujniki indukcyjne. Nie wystarczy spełnić wymagania techniczne i jakościowe klienta, ale trzeba zwrócić uwagę na "przyzwyczajenie się" odbiorcy do produktu. Z omawianymi urządzeniami operator ma bezpośredni kontakt, musi je umieć ustawić, odczytać dane - jednym słowem: umieć obsługiwać. Sprawia to, że operatorzy, którzy nie znają tych urządzeń na odpowiednim poziomie, decydują się na zakup tego samego modelu, który pracował w maszynie, często nie patrząc na koszty.\nInna grupa użytkowników jest w stanie poradzić sobie z doborem odpowiednika, ale dodatkowa nauka nowego menu jest już kłopotliwa lub brak na nią czasu. I znów jest to powód, aby wybrać to samo, co do tej pory działało. Nawet konstruktorzy i automatycy, którzy doskonale poradziliby sobie z praktycznie każdym modelem dostępnym na rynku, trzymają się pewnego standardu w swoich urządzeniach. Tym samym dbają o design i spokojną głowę swoich serwisantów, aby ci jadąc w celu naprawy, nie musieli zastanawiać się, jaki producent i jaki model regulatora jest w danej maszynie.\nCena ma wpływ na wybór urządzenia, ale nie mniejszy niż opinia o jakości wyrobów danego producenta. Wskaźniki i regulatory jednokanałowe są relatywnie tanie, porównując je np. do kosztów przestoju maszyny lub danej sekcji. Bardzo często można się też spotkać z tym, że w magazynach działów UR są zapasy odpowiednich modeli. Dopiero przy rejestratorach, które kosztują o rząd dziesiętny więcej niż wcześniej wymienione urządzenia, klienci kilkukrotnie zastanawiają się nad warunkami cenowymi. Naturalnie nie można tego generalizować, ale po kilku latach doświadczenia w branży regulatorów i rejestratorów odnoszę wrażenie, że właśnie taka jest tendencja.\nNa co jest popyt?\nProfile rynkowe dostawców wskaźników, regulatorów i rejestratorów tablicowych\nWskaźniki, regulatory i rejestratory najczęściej stosowane są tam, gdzie konieczne są pomiary i wizualizacja wartości temperatur, ciśnienia i innych wielkości fizycznych. Przetwarzane i wizualizowane mogą być też różne sygnały analogowe, w szczególności takie jak np. 4-20 mA czy 0-10 V.\nTypowym obszarem zastosowań aparatury tablicowej jest kontrola procesów w produkcji oraz monitoring parametrów obiektów i urządzeń. Drugi z obszarów aplikacyjnych związany jest z użyciem modułów w maszynach oraz systemach kontroli procesów dyskretnych, gdzie wykorzystuje się proste, jednokanałowe wskaźniki, które służą do informowania o wartości wybranego parametru - np. obrotów silnika, temperatury czy wartości napięcia, do zliczania elementów czy liczby obrotów.\nNajwiększą popularnością na rynku cieszą się proste wskaźniki tablicowe i regulatory jednokanałowe, w szczególności urządzenia uniwersalne, które mają zwykle możliwość podłączania termoelementów oraz pomiarów i wyświetlania wartości sygnałów analogowych prądowych i napięciowych.\nTym, co różnicuje omawiane wyroby, są nie tylko funkcje i możliwości zastosowań, ale przede wszystkim ceny. Przykładowe wskaźniki panelowe kosztują typowo od 150-200 zł do około tysiąca, aczkolwiek najwięcej urządzeń dostępnych jest w cenie 200-400 złotych. Najprostsze regulatory tablicowe, a więc wskaźniki o funkcjonalności rozszerzonej o możliwościach prostej regulacji, kosztują od 200-300 zł, zaś za urządzenia bardziej zaawansowane, a więc z różnymi rodzajami wejść i interfejsami komunikacyjnymi, o wielu funkcjach czy z kilkoma wyświetlaczami, płaci się do około tysiąca złotych. Jeszcze droższe są rejestratory, można stwierdzić, standardem jest tutaj koszt zakupu wynoszący kilka (np. 3-4) tysięcy złotych.\nNowości i rozwój technologii\nZ pewnością użytkownicy urządzeń tablicowych przyzwyczajają się do pewnych produktów oraz sposobów ich obsługi i serwisowania. Regulatory czy wyświetlacze mają po prostu działać, najlepiej jak najdłużej oraz niezawodnie. W tym przypadku każda zmiana wymagająca od operatora uczenia się od nowa sposobu obsługi, a od służb utrzymania ruchu zmian w procedurze serwisowej, traktowana jest jako dodatkowy, często zbyteczny wysiłek.\nZ drugiej jednak strony omawiane wyroby ewoluują, przy czym wiele dzieje się w zakresie funkcji dodatkowych, które rozszerzają możliwości zastosowań wskaźników czy regulatorów. Najbardziej widać zmiany w zakresie wyświetlaczy. O ile w przypadku wskaźników procesowych wciąż dominują wersje z wyświetlaczami LED, które charakteryzują się łatwością odczytu z dużych odległości i możliwością pracy w trudnych warunkach środowiskowych, o tyle producenci korzystają też z graficznych wyświetlaczy OLED i ekranów LCD z różnymi kolorami podświetlenia, co pozwala na łatwą sygnalizację stanu pracy urządzenia. W przypadku najbardziej zaawansowanych urządzeń - rejestratorów - stosowane są typowo ekrany dotykowe.\nPolepszają się też parametry urządzeń: zwiększa się dokładność pomiarów i wydajność przetwarzania danych, rosną możliwości w zakresie rejestracji sygnałów cyfrowych i generalnie zwiększa się liczba kanałów (dotyczy to szczególnie rejestratorów). Wejścia i wyjścia urządzeń mogą być dalece parametryzowane, do tego następuje rozwój funkcjonalności obliczeniowej.\nStandardem w wielu urządzeniach jest możliwość wykonywania rozbudowanych operacji matematycznych, zastosowanie w regulatorach algorytmu autotuningu, a także regulacji z wykorzystaniem logiki rozmytej. Funkcjonalność to także łatwość konfiguracji i programowania urządzeń oraz intuicyjność obsługi.\nWskaźniki, regulatory i rejestratory najczęściej dostarczane są klientom końcowym, producentom OEM oraz integratorom systemów branży spożywczej, energetyki i sektora maszynowego, a także motoryzacji i branży farmaceutycznej.\nDo mniej znaczących grup odbiorców należą ci stosujący je w aplikacjach poza przemysłem - takimi zastosowaniami mogą być przykładowo te związane z rejestracją parametrów środowiskowych w pomieszczeniach lub w sektorze energetycznym. W tych ostatnich obszarach stosuje się często mierniki tablicowe w wersjach do montażu na szynie DIN.\nDostawcami mierników tablicowych w Polsce jest około 30 firm, które tworzą grono niezmienne od lat. Wśród nich znajdują się zarówno producenci lokalni i oddziały firm zagranicznych, jak też dystrybutorzy specjalizowani i katalogowi. Jeżeli chodzi o najpopularniejsze w kraju marki produktów, to również można powiedzieć, że odbiorcy są tradycjonalistami i wybierają wyroby tych samych firm, w tym chętnie rodzimych, jak Lumel, Apar lub Simex.\nStoi za tym wiele powodów - najważniejszymi są przywiązanie do określonych marek i znajomość produktów, szerokość oferty wytwórców, dobra jakość, wsparcie w języku polskim i bliskość geograficzna. Do tego dochodzi naturalnie konkurencyjna cena. Suma tych czynników sprawia, że polskie firmy mają w kraju wielu stałych klientów, ale też z powodzeniem sprzedają swoje wyroby za granicę.


Janki: Naczepa z węglem przewróciła się na jezdnię – lubiehrubie.pl\nHrubieszowscy policjanci ustalają okoliczności wypadku drogowego, do którego doszło wczoraj w miejscowości Janki. Jak wynika ze wstępnych ustaleń, samochód ciężarowy z naczepą wypełnioną węglem, na łuku drogi zjechał na pobocze, a następnie przewrócił się na jezdnię.\nDo zdarzenia doszło wczoraj przed godziną 17:00 na drodze W844 w miejscowości Janki.\nJak wynika ze wstępnych ustaleń policjantów, 59-latek z gminy Chełm, kierujący samochodem ciężarowym marki Scania z naczepą, na łuku jedni zjechał do przydrożnego rowu.\nW wyniku uderzenia w przydrożną skarpę, naczepa przewróciła się, co spowodowało rozrzucenie przewożonego na niej węgla na jezdnię i na przydrożne pola. Kierujący podczas zderzenia został wyrzucony z pojazdu i z obrażeniami ciała trafił do szpitala.\nNa miejscu ruch pojazdów odbywał się wahadłowo. Obecnie policjanci wyjaśniają wszelkie okoliczności tego zdarzenia drogowego.\n← 5 szafek rtv, które pokochano w stolicy\nMali plastycy z Nieledwii nagrodzeni


Fretka - Blox.pl\nNajnowsze wpisy: fretka\nmają się nyeco lepiej. Mniejsza kota dostała, opycha się jak jakiś sołtys, załatwia mysie sprawy z prędkością światła, mikczenie nie jest jeszcze idealne ale, odpukać, zanosi się na to, że będzie dobrze. Kciuków Wam jeszcze nie oddam, mam nadzieję, ż...\nPrezentacja o zwierzaku\nMuszę pomóc siostrze zrobić prezentację o zwierzaku; och te zadania domowe. Wracając muszę kupić jej pomarańczowy brystol, teksty ma sobie przygotować sama, bo to w końcu jej szkoła. Miałam jej wydrukować kilka fotek jej fretki, ale mam mało tuszu w...\nCo się zowie - taki mi się wreszcie trafił. Nic trudnego, ale noc raczej pracowita, jak na nasze stosunki. O drugiej (jeszcze nie spałem) przychodzi facet po piećdziediątce, z atakiem woreczka. Niedawno rozpoznana kamica, nie zgodził się na operację,...\n... pojedzie dziś doktór do Pardubic. Jak prezydent? Václav Klaus, udając się do Krakowa, skorzystał z porannego, planowego pociągu Eurocity relacji Praga - Żylina. Ja jadę pociągiem o tej samej nazwie, ale odwrotnej relacji. Niestety, to nie ten sam...\n... zażył doktór tej soboty. Najpierw - pobudka, raczej przedwczesna. Wyjazd załogi karetki na dializy o szóstej jeszcze przespałem. Ale jak o siódmej przyszła pielęgniarka i zaczęła jazgotać z koleżanką, było po spaniu. Wreszcie jedna z nich wlazła...\nuciekła nam fretka\nWczoraj rano Dana zauważyła jej brak. Pewnie nie mogła znieść samotności. Nawet mieliśmy jej przywieźć narzeczonego, ale nie chciał się przeprowadzać. Pogryzł Danę do krwi - i dzięki temu został u swojej poprzedniej właścicielki, która zdecydowała si...\nNajlepsze blogi: fretka


Otoczaki na ścianie\nWyjątkowa realizacja, uwzględniająca białe kamienie otoczaki na ścianie. Całość we wnętrzach restauracji 'Tokyo Sushi' w Warszawie. Wykorzystano mozaiki z otoczaków White Timor 30x30 cm... Więcej\nOtoczaki w kuchni\nWiele osób, architektów zastanawia się nad tym czy i jak wykorzystać otoczaki w kuchni. Zazwczyaj pada pytanie czy można, czy przetrwają, czy się nie zabrudzą lub czym je czyścić. Oto najprostrzy przykład Klientki, która bez projektu, z własnym smakiem wykorzystała... Więcej\nOtoczaki na ścianie w łazience\nWizja pomysłu i realizacji urządzenia wnętrza łazienki wykonanej przez architektów wnętrz z pracowni Green Table. Wykorzystując otoczaki 3D na ściany łazienki w całości... Więcej\nImpregnowanie otoczaków i impregnaty do otoczaków do tej pory były uniwersalnymi impregnatami do kamienia. Po 3 latach ciężkich prac, współpracy i prób udało nam się osiągnąć idelną mieszankę impregnatu do otoczaków, która.... Więcej\nOtoczaki w łazience - zielone otoczaki\nŁazienka z otoczakami - projekt i wykonanie Monika Stępińska Archims Studio z wykorzystaniem otoczaki Taipei Green 30x30 na siatce mesh. Projekt i doskonała realizacja (patrz zdjęcia) doskonale.... Więcej\nCzarne otoczaki - fontanna\nRynek główny w miejscowości Koziegłowy. Fontanna, która została tam odremontowana przed 2 laty i obłożona w całości w czarne otoczaki Black Sumatra od Lux4home. Warto zwrócić uwagę, że łączenia są niewidoczne a czarne kamienie, mimo iż pochodzą z Indonezji... Więcej\nNasze mozaiki na zamku\nPo raz kolejny jesteśmy dumni, że nasze mozaiki z kamienia oraz otoczaki zostały wybrane do prestiżowej realizacji w regionie łódzkim - do urządzenia wnętrz łazienek w zamku w Uniejowie. Zobacz więcej... Więcej


Kiedy cyzelujemy nasz wyśniony dom, musimy także zastanowić się nad tym, jaki typ stolarki okiennej jak też drzwi wybrać. To od nich będzie zależało to, jak duże rachunki za prąd będziemy później ponosili czy też czy i jak bezpiecznie będziemy czuć się w naszym mieszkaniu. Współcześnie w większości wypadków nabywane są jako drzwi zewnętrzne wytrzymałe drzwi antywłamaniowe.\nTutaj nie warto szczędzić na zakupie, bowiem im bardziej będą one mocne i będą miały lepsze zamki, tym cały nasz domek będzie porządniej zabezpieczony. W środku budynku starczą nam typowe drzwi drewniane, ewentualnie drzwi przesuwne cena ich jest stosunkowo niewysoka - drzwi wewnętrzne.\nJeżeli zaś chodzi o okna, to tutaj wiele będzie zależeć od tego, czy wolimy postawić na droższe czy może tańsze wyjścia. Mniej zapłacimy za okna plastikowe, które są też najczęściej nabywane. Są one bardzo szczelne, mocne i łatwe w pielęgnacji oraz osiągalne w bardzo wielu barwach i kształtach, musimy jednak pamiętać przy nich o zastosowaniu właściwych wietrzników. Natomiast okna drewniane są kosztowniejsze, ale umożliwiają lepszą rotację powietrza a także niestety są również mniej solidne.\nO wyglądzie domu wolno stojącego przesądzają nie jedynie drzwi i okna w budynku jednak również jego ogrodzenie jak też bramy ogrodzeniowe - bramy wjazdowe. Winny one pełnić zarazem 2 funkcje: estetyczną jak też (http://www.rkstyl.com.pl/) funkcję praktyczną. Muszą być wygodne w użyciu, trudno bowiem co rano przed odjazdem do pracy męczyć się z otwarciem nieodpowiednio dobranej bramki. Możemy wybierać spośród furt automatycznych zwykłych czy zdobionych jak też (więcej na ten temat tutaj) otwieranych ręcznie.\nNajnowocześniejsze bramy ogrodzeniowe to często skomplikowane urządzenia techniczne zaopatrzone na przykład w technologię radiową umożliwiającą połączenie sterowania furtą i przykładowo roletami okiennymi czy pozostałymi urządzeniami sterowanymi w sposób zdalny przy pomocy jednego pilota bądź - w poniektórych modelach - sterowanych przy pomocy komórki bądź też domowego peceta.\nBramy ogrodzeniowe muszą komponować się ze stylem naszego ogrodu którego zaplanowanie najlepiej powierzyć specjalistom. Inne ogrodzenie pasować będzie do ogródka we francuskim stylu a inne do ogródka w angielskim stylu zaś jeszcze inny płot będzie właściwy do ogrodzenia budynku dookoła którego jest ogródeczek w stylu wiejskim.


sama byĹam tam na takim zabiegu.I powiem Wam ze jesli ktoĹ - głównie o andaluzach\nWysłany: Sob 10:29, 05 Kwi 2014 Temat postu: sama byĹam tam na takim zabiegu.I powiem Wam ze jesli ktoĹ\nwypinajaca sie kazdemu ogierowi w zagrodzie? [link widoczny dla zalogowanych] Cranberries - Zombie, Linger, Dreams\nBo zrodlem podniecenia ma byc partner/malzonek a nie 'ruchanie na ekranie. Witam, wracam ponownie do tematu pt Africa, mianowicie szukam piosenki z lat 92-95r, byĹa kiedyĹ na takiej serii skĹadanek kasetowych o nazwie BIT nr .. itd . Nie ma to jak medycyna ludowa! Posluchajcie Berlinki,bo wie,co mowi:Turkow ma na codzien,tak jak i ja. SwojÄ\nMoĹźesz jeĹÄ do woli ĹwieĹźe lub gotowane jarzyny. jak sie wyleczyc z tego przewleklgo suchego zapalenia pochewek sciegien???? MoĹźe jestem gĹupia ale z tego co ja znam chemiÄ i biochemiÄ to sÄ\nto dokĹadnie produkty tej samej grupy - to wÄglowodany!!! Ja aparat na nodze mam 2 raz pierwszym razem zamiast gipsu po zlamaniu a teraz zeby wydluzyc staw skokowy o 7 mm. Moze jesli pojawiaja sie Wam na razie tylko takie drobne infekcje to probujcie sobie z tym poradzic u kosmetyczki, ale gdy pojawia sie Wam juz dzikie mieso, to trzeba to wyciac, bo to samo nie zniknie... to okolo 400 zlotych miesiecznie !!! P.S.Geniusz komputerowy ze mnie totalny,stÄ\nPozdrowionka! [link widoczny dla zalogowanych] Moze ja cos powiem dla tych drÄ\nZawsze chodze do fryzjerĂłw z polecenia. Wiem, Ĺźe ciÄĹźko znaleĹşÄ dobrÄ\nkosmetyczkÄ wiÄc chciaĹam pomĂłc komuĹ ale jak zwykle zawistny polak czyli ty juĹź wietrzy podstÄp i reklamÄ jakiegoĹ salonu. fajnie poczytaÄ Ĺźe to nie tylko mĂłj problem -czasem jest teĹź taka burza lokĂłw zaletÄ\nja kiedyĹ pojechaĹam ze znajomymi pod namiot i jak siÄ obudziĹam to koleĹźanka stwierdziĹa Ĺźe mam super bo wstaĹam i juĹź fryzura gotowa bez czesania.Ale tak nie zawsze jest tyle trzeba siÄ przy takich wĹosach czasem umÄczyÄ znalezione; tak czytam co niektĂłre wypowiedzi i wiekszosc ucieka od czarnego koloru a ja wczoraj z blondu przefarbowaĹam na czarny farbÄ\nPozdrawiam goraco!!! w razie co to napisz tu ze jestes i wtedy po prostu sie odezwe Kiedys tez miaĹa Ĺadny i maĹy ale lekko zaokrÄ\nglony na koĹcu. I drugi dzieĹ za mnÄ\nA myĹlaĹam,Ĺźe bÄde na topiku pierwsza PostanowiĹam zostaÄ na \_tradyzyjnym\_ atkinsie do przyszĹej niedzieli- wtedy wskoczÄ na wagÄ i sprawdzÄ ile straciĹam. dzieki ci bardzo Uff znalazĹam paste bez fluoru w Kauflandzie, cena jakos 2,30zĹ taka jak na allegro whitening ;]\ni moge tez Cie pocieszyc ze mamy podobnie, od wczoraj jest mi zle niedobrze i boli mnie po prostu wszystko mm zgage jest moi niedobrze boli mnie glowa zoladek to mam wrazenie ze ktos moi wykreca tam w srodku a jeszcze na dworzew gorac taki ze jak tylko tam wychodze to mam wrazenie ze zemdleje i zwymiotuje po drodze. Witaj,beta !\n. [link widoczny dla zalogowanych] A masaĹźu gwarantowanego przy strzyĹźeniu nie byĹo\nOdstawiĹam. JESLI MINIE JUZ TE 7 DNI CO MAM DORZUCIC DO JAGĹOSIPISU? WidziaĹam tÄ czÄĹÄ paznokcia ktĂłra mi siÄ wrastaĹa i NA PEWNO samo by mi sie to nie wyleczyĹo. oczywiscie kazdy musi znalezc dla siebie najlepsza metode, ale zachecalabym do zrobienia tego z cala procedura, latwiej nam bedzie wytrwac te pierwsze dni. Mule [link widoczny dla zalogowanych]\nWarto znalezc typowe przyklady i rozpisac sobie odpowiedzi w tym formacie. A nie obwisĹe. Mozna smialo zakladac czerwien, pod warunkiem , ze nie bedziesz stwarzac konkurencji pannie mlodej No gdybym ja byĹa na Twoim miejscu to ani chwili bym siÄ nie zastanawiaĹa tylko frrrruuuu.... Trade na ĹlÄ\noddziaĹy??????????WiÄc morze siÄ jednak mijamy na korytarzu,lub nawet rozmawiamy w biurze.HAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAH???????????????????????????? zabawne tylko sie wdziecznie usmiechac i za wszystko dziÄkowac .\nzrĂłb te klamry to naprawdÄ dziaĹa a efekt bÄdziesz miaĹ juĹź do koĹca Ĺźycia i spokĂłjwww.zdrowe-stopy.co [link widoczny dla zalogowanych] ja proponuje wlozyc wklade 2 cm kregoslup ci sie wyrown i nie powinna tak bolec to tak na razie ale radze isc do specjalisty nie znam nikogo kolo rzeszowa ale wiesz czasmi warto przejechac iles tam km zeby bylo dobrze i byl dobry lekarz,ja jestemz torunia a w przeciagu miesiaca zrobilam 3 kursy do poznaia bo chce zeby bylo dobrze naprawde wydaje mi sie ze warto pozdrawiam\nPodobno jest to najwaĹźniejsza czÄĹÄ gĹodĂłwki, dlatego chciaĹabym znaÄ teĹź wasze recepty. Podobno dziala zucie natki pietruszki przy nim zrobilo. co do kurczaka jesli nie dodawalas zadnej Vegety to nie ma wegli Niekiedy bywa tak,. [link widoczny dla zalogowanych]\nTo chyba przyzwyczajenie ze zawsze na wieczor jadlam PoruszĹam wielokrotnie z tym kolega temat rĂłznic kulturowych,religijnych, jÄzykowych i stereotypĂłw jakie kraĹźa... Z moim ciaĹem, mojÄ\nna kt wszystko siÄ goi fatalnie jestem wdziÄczna Dr Ĺźe chce mu siÄ poĹwiÄcaÄ dla mnie swĂłj czas. Ja bylam chora i nie moglam cwiczyc przez 4 dni i zaczynam od poczatku. 7. Bomba, a ile schudĹaĹ, kiedy i czy udaĹo ci siÄ utrzymaÄ wagÄ? MĂłwiÄ Wam nie warto siÄ mÄczyÄ, bo samo ĹciÄ\nWysłany: Sob 10:31, 05 Kwi 2014 Temat postu: Czyli po 2 tyg.\nsa wspaniale pokrecone kiedy je umyje i pozwole wyschnac bez suszarki, ale po kilku dniach nie sa juz takie zachwycajace. wskazan, nie dziwi mnie Motylku ze nie wytrzymalas na tych\nCzeĹÄ ! [link widoczny dla zalogowanych] i nigdy nie wyjdziesz z domu bo nie masz silnej woli.\nmyslalam wczesniej nad anglia Ale po takim okresie dwa tygodnie dochodzÄ do siebie, bardzo jestem osĹabiona. Witam. pomogĹy krople ze swietlika (w aptece bez recepty), albo visine. przeszlo wszystko przez Ĺozysko ale z uwagi na to ze prawdop. [link widoczny dla zalogowanych]\nchyba za daleko poszĹam jak na pierwszy raz. Nie chcÄ robiÄ awantur,scen itp.alepolubownie nie wchodzi w grÄ! Moj organizm chyba potrzebowal wejsc w ta ketoze, choc znowu sie uzaleznilam od tych paskow. Co za GĹupek napisaĹ Ĺźe przez masturbacje moĹźna zajĹÄ w ciÄ\nĹźÄ? prosz emi tylko napisac jak dĹugo bÄdÄ czekaÄ na wizytÄ I ta straszna choroba dotyka w najczesciej ludzi mlodych w wieku 18-35 lat. JuĹź prawie rok a tu nic....\nA ODKURZACZ WLASNIE JE WYTWARZA ChcÄ lata\nWielu wydaĹo siÄ to niemoĹźliwe. [link widoczny dla zalogowanych] Dziewczyny kupujcie tam i nie czytajcie tych falszywych opini bo to wszystko pisze zazdrosna konkurencja!!!!!!\nto myj gĹowÄ z rana.. 7D polega na tym, Ĺźe caĹy fotel rusza siÄ we wszystkich kierunkach zgodnie z akcjÄ\n, itp. mozecie polecic ? Jestem 2 lata od niej starsza, a wyglÄ\ni to zdecydowanie. BioDrain to preparat, ktĂłry wspomaga oczyszczanie organizmu i stymuluje usuwanie nagromadzonych toksyn. [link widoczny dla zalogowanych]\nEdzia tego czegos nie ma - dobrych genow. ZachÄcona pozytywnymi opiniami o Pani Basi ( kiedyĹ Kiss Kiss) wybraĹam siÄ do niej na wizytÄ i byĹa to moja pierwsza i na pewno ostatnia wizyta u tej Pani. co 3dzien chociaĹź 1,5 kg mniej to to jest SUPER mobilizacja do dalszego odchudzania naprawa , czy raczej totalna wymiana, uzÄbienia jednej z uczestniczek.Co do biustu tej drugiej, to ona i wczeĹniej miaĹa duĹźy, tylko murzyĹski, tak mi sie przynajmniej wydawaĹo, ale moger siÄ myliÄ. Smaruje sie tym produktem framugi okien od zewnatrz i spokoj przez cale 2 miesiace dziala, 2 lata juz stosuje pozna wiosna smaruje i mam spokoj tak na prawde do pazdziernika. Bardzo prosze o odpowiedĹş. Wszystko zalezy jaki tryb zycia prowadzisz, co jesz na codzie, czy bedziesz robic lewatywy.\nCiao ! [link widoczny dla zalogowanych] Ale nie w sytuacji kiedy mloda, bardzo mloda zona czeka w sypialni a on zadowala sie przed kompem.\npo zabiegu zauwaĹźyĹam: TESTY DO ROZWIAZYWANIA: Marka ber Co o tym myslicie ? Nie wiem co to za fryzierka co Ci tak powiedziaĹa......ale jesli o tym nie ma pojecia to radze nie poddawaj sie jej zabiega P Pozdrawiam [link widoczny dla zalogowanych]\nNawet mi powiedziaĹa Ĺźe wedlug niej powinnam umowic sie na wizyte za miesiac jak mi troche odrosna. Ale masz racje, najwazniejsze, ze z nim ten miesiac spedze Ale wystarczy Ĺźe kilka porodĂłw skumuluje siÄ w jednym terminie. z Zakopanem ChcÄ siÄ oczyĹciÄ na maxa a przy okazji trochÄ zgubiÄ. Ja z tego powodu nie chcem iĹc na jod. Nie wiem, ale u mnie skoĹczyĹo siÄ to wczesnym poronieniem (6tc) Dodam Ĺźe nie miaĹam Ĺźadnych plamieĹ.\nNo ale jak masz juĹź zrobione i tylko uzupeĹniasz to na wiÄcej. [link widoczny dla zalogowanych] UspokoiĹ siÄ trochÄ jak znalazĹ w necie stronÄ jak wyglÄ\nLeki biore nieststematycznie, wtedy kiedy bardzo chce sie wyspac... Zycze Nam wszystkim by te nasze pecherzyki pekaly jak te paki kwiatow na wiosne i aby, jak te pszczolki trafiaja do nich bez problemu tak ...... na jojo. A czemu w tym dziale? ******************************************************** ******************************* [link widoczny dla zalogowanych]\nPoza tym strasznie wystraszona bylam bo to wkoncu moj pierwszy raz... ChciaĹam mieÄ 2 dziecko ale na razie takiej szansy nie mam!!!! pisalem juz kilka razy ze na wyniki trzeba patraÄ caĹosciowo - w porownaniu z normami danego laboratorium -kaĹźde ma wĹasne zaleĹźne od metody badaĹ. Sunshine7777 slicznie to napisaĹas sama prawda!!!! Hej dziewczyny... po prostu zeby mu bylo wygodnie. Oj, dziewczyny!\nWysłany: Sob 13:57, 05 Kwi 2014 Temat postu: To jest temat dla ludzi zainteresowanych medycyna naturalna.\nNie godz sie na zerwanie calego paznokcia! ok dzieki w takim razie ja zaczne za tydzien a teraz jeszcze tydzien na warzywach i owocach dzieki za odpowiedz\nW moim wypadku ja jestem uzalezniona od wegli wiec zwyczajnie wiem ze na pewne rzeczy nie moge sobie pozwolic bo konczy sie to takim atakiem glodu i hustawka nastrojow ze kosmos [link widoczny dla zalogowanych] My tu siÄ zastanawiamy jak siÄ czujesz, a Ty wykrÄciĹaĹ siÄ sianem.\ndziÄki za info Skazaniec. Polecam salon CLAUDIUS HAIR TRESER TEAM ul. Rybki sa super Ja tez jadam co jakis czas ,ale przeplatam z ta na warzywkach i owocach-fajnie,ze zamowilas obie Ciekawe czy Dabrowska wyda jakas kolejna ksiazke....( szkoda ,ze te sa takie cieniutkie) Klapeczko,pamiÄtam ,bÄdÄ za Ciebie trzymaÄ kciuki!!!BÄdzie wszystko oki!!!Ja mam 25-go stycznia.PerzecieĹź to zaraz brrrrrr Ale nic pasowaĹ mi ten kolor wiÄc go sobie zostawiaĹam po miesiÄ\nmnie wĹaĹciwie tylko suchoĹÄ w ustach mÄczyĹa u fryzjera byĹam doĹc dawno teraz myĹlÄ o grzywce jednak dzewucha w salonie odradzaĹa mi ja twierdzi ze gdy tylko siÄ spoce to natychmiast sie zlokuje i bede gĹupio wyglÄ\ndaÄ z lokami na czole i tak w ogĂłle prosta grzywka nie pasuje do kreconych wlosĂłw Poza tym czym bym miaĹa sobie szkodziÄ?... NiespeĹna miesiÄ\nc temu poddaĹam siÄ temu zabiegowi i jestem baaardzo zadowolona! DroĹźszy ma wszytsko w komputerku wiÄc jak sie elektronika zepsuje to co ? naprawde jest dobra,dziwie sie jakie z was gospodynie...?! A ktoras z was karmi piersiÄ\nDziÄki.To bylo to drugie. A teĹź wĹosy nie bÄdÄ\nDo martaaaaaa-Ty chyba za dlugo stalas na tej glowie i mozg Ci uszami wyplynal(jesli w ogole go mialas)bo czytajac Twe glupie wypowiedzi zaczynam w to watpic!!!!! [link widoczny dla zalogowanych] Korekta wyszla pieknie.\n. zalewasz te Ĺledziki zimnÄ\ni zostawiasz na 15 minut. Okres wprowadzajacy ktory trwa okolo 14 dni to praktycznie samo bialko i tluszcze i zawartosc tluszczu powinna byc w okolicach 70-80%. Lepiej jest systematycznie traciÄ na wadze i zamieniaÄ tĹuszcz w masÄ miÄĹniowÄ\nniĹź np. Jesli ktos chce zostac ajentem niech najlepiej zapyta w swoim miescie innych ajentow prowadzacych sklepy, wiekszosc ajentow jakich poznalem przez te 6 lat to uczciwi i niebojacy sie pracy ludzie. [link widoczny dla zalogowanych]\nCzeĹÄ Dziewczyny, Poczujesz przypĹyw energii. Ja natomaist ciagnelabym do polski. CzeĹÄ . smaruj caĹy czas masciami i natĹuszczaj. Nie wiecie czy te elektroniczne odstraszacze dziaĹajÄ\n? Albo mĂłwi siÄ Sobota robocza nic nie wnosi tydzieĹ pĂłĹşniej sobota panowie to najlepszy dzieĹ na sprzedaĹź.............ChciaĹ bym aby osoby decyzyjne spojrzaĹy w lustro i siÄ 5 min nad tym wszystkim zastanowiĹy.......\ndziÄkujÄ za odpowiedĹş. [link widoczny dla zalogowanych] tak to wyglÄ\nhtml [link widoczny dla zalogowanych] Zdarza siÄ, Ĺźe budzÄ siÄ w nocy, bo jest mi bardzo zimno i juĹź wiem co siÄ staĹo. Fakt Ĺźe dojeĹźdĹźaĹam z Legnicy , dwojka dzieci itd ale byĹo warto. ByĹam u znajomych gdzie byĹo peĹno jedzenia ciasta, ciastka, piwo, drinki,spagetti ... [link widoczny dla zalogowanych]\nNaprawde warto.Jest super i do wlosow naturalnych i farbowanych. ale coĹ jakoĹ: niektory pisza tu same glupoty,np do dermatologa isc ?bez sensu! pomijajÄ\nc mojego prostackiego przedmĂłwce- Znalazlem. niezaleĹźnie od ceny. a ja ci powiem, ze dzis prawie 3 godziny siedzialam z maluchami, i mimo moich szczerych checi wspolnej zabawy, czytania bajek, dzieciaki mialy swoj swiat i najlepiej bawily sie ze soba.\nkoĹci nagarstka. [link widoczny dla zalogowanych] a co chcecie do koroniewskiej???\nNajlepsze bylo to ze moj porod odbieral wujek mojego meza i jego kolezanka kcal. Buyloby fajnie, bo samodzielnie zarobione pieniadze to jakas tam satysfakcja a tyu niestety mimo stanowiska biurowego na niewiele moge sobie pozowlic. To moze, tak naprawde, Ty potrzebujesz chwile refleksji, bo ludzie maja naprawde o wiele gorsze zmartwienia niz to czy sie komus podobaja czy nie! Siedzi teraz, na Ĺrodku pajÄczyny dosĹownie 1,5m od monitora, ale dawno przestaĹo mi to przeszkadzaÄ. [link widoczny dla zalogowanych]\nZmyj lakier jeszcze w domu, ĹźebyĹ siÄ nie denerwowaĹa w szpitalu. ile tki zabieg powinien kosztowaÄ? No wĹaĹnie o to mi chodziĹo boa, czy TwĂłj KsiÄ\ndz jest zdecydowany tak na 100% , tzn. czeĹÄ dziewczyny p.s. -wszedzie - i wiecie co, swiat jest piekny......!!! moĹźe siÄ ktoĹ jeszcze na ten temat wypowiedzieÄ >????\nWysłany: Wto 7:28, 08 Kwi 2014 Temat postu: dziÄkuje..\nzy miana mogÄ znacznie podskoczyÄ, nie zaleciĹ leczenia. [link widoczny dla zalogowanych] pozdrawiam byĹych i obecnych pracownikĂłw\n28 [link widoczny dla zalogowanych] Jakos wiem co mowie, bo zasiegnelam informacji na wyzej opisany temat. smakuje jak tani jabol... Teraz juz sama nie wiem czy powinnam. [link widoczny dla zalogowanych]\nWskazane jest, aby zawieraĹ witaminy odpowiedzialne za kondycjÄ wĹosĂłw, paznokci oraz skĂłry. NapisaĹa ten tekst chyba osoba ktĂłra nie przykĹada wiÄkszej uwagi do porzÄ\ndku, odwala chaĹturÄ i jest tak leniwa do granic moĹźliwoĹci, Ĺźe NIGDY W ĹťYCIU NIE ZDAĹťYĹO JEJ SIÄ UPRAÄ FIRANEK hej ja mam kolczyk w pepku i mnie to nie bolalo i bardzo jest mi z nim fajnie ale moja mama mo nim nie wie bo zrobilam go sobie bez jej wiedzy tylko poszlam z kolezanka byla tylko chwila i jak juz wstalam to sie tak cieszylam ze malo moj kolczyk ma niecale 2 tyg. Od pĂłĹroku jestem pod obserwacjÄ\n.No chyba ,Ĺźe coĹ dolega. naprawde fajnie bujaja wg mnie..oczywiscie Poczujesz przypĹyw energii.\nGosc3, robisz lewatywy? [link widoczny dla zalogowanych] ......moj syncio juz wiecej chodzi z kucaka podnosi sie do stania kochany jest ........milego wieczoru ja juz sie klade\nA co to apuamit??? W tym samym czasie zaczolem tanczyc przez co obciazylem bardzo stopy ale to nie bylo wina tego. grzyby leĹne, ktore latem i jesieniÄ\nzbieram sama lekko podgotowujÄ je w wodzie i mroĹźÄ. Jeszcze nie dziÄkujÄ... Masz na oku jakies kursy od jesieni? [link widoczny dla zalogowanych]\nCel 55kg OSIÄGNIÄTY 17.04. Staramy sie juz dwa lata i wyprobowalismy chyba wszystko . But 24st 7lb Michael ran into problems as soon as he got on the plane. [link widoczny dla zalogowanych] m Nie poddajÄ siÄ i czekam na spadek wagi. W udach straciĹam ok 4cm a cellulitu wĹaĹciwie nie ma. OD JAKIEGOS CZASU SLEDZE TEN CZAT I ZACZYNAM CORAZ GLOSNIEJ SIE SMIAC.\naaahaa...jaki jest mniej wiÄcej spadek wagi tygodniowo i czy stosujecie jaka dietke? Ponadto otwierajÄ\nwitam mieszka ktos moze w Napoli,szukam kontaktow(polskich).juz tutaj jestem,niechce byc sciaganym pozdrawiam [link widoczny dla zalogowanych] A ciĹo??Jak u niemowlaczka Pora rozprawiÄ sie z cellulitem!!\na wieĹÄ gminna niesie Ĺźe gin-poloĹźnicy to najwiÄksi maniacy w wiado0mych sprawach .I dlatego warto nie mieÄ mlodszych o 20 lat konkurentek na oddziale ! -najpierw dietka Niewielka rĂłĹźnica byĹa, ale i tak nie wolno jej dĹugo stosowaÄ wiÄc przestaĹam. Nie bÄ\ndĹş Ĺatwowierna i postaraj siÄ nie angaĹźowaÄ uczuciowo. OsobiĹcie polecaĹabym zadbanie o jakiĹ ekwiwalent, aniĹźeli o podchodzenie do DSH ... [link widoczny dla zalogowanych]\nLubie zajmowac sie dziecmi i spedzac z nimi czas na fajnej zabawie. o boĹźe ......to chyba sobie nie przekĹujÄ....dziÄki za radÄ Dasz tu napewno rade mysle !! i co ???jak zwykle siÄ odchudzasz??? staram siÄ obciazac te nogi, oby te 3msc jak najszybciej minely... Oczywiscie ze tak. 1.\ncedrynko! Koszmar, zawsze\nktĂłra nie raz odbiera godnoĹÄ, radoĹÄ zdrowie,wszystko. [link widoczny dla zalogowanych] hej dziewczyny czytam i czytam i kazda co innego...ja wzieĹam 5 tabletek i przestaĹam ze wzglÄdu na okres potem dokonczyĹam i ok teraz mnie czeka cytologia.ZauwaĹźyĹam totslny brak popÄdu seksualnego po tych tabletkach chociaz na poczÄ\nCiekawe czemu.... Lekarz usunÄ\nna udzie . nie, rzeczoznawca, aby mĂłc prowadziÄ praktyki, musi mieÄ min. Anna Jantar- PrzetaĹczyÄ z TobÄ\nchcÄ caĹa noc Blady ogien [link widoczny dla zalogowanych]\nktos moze pomoc? W mojej szafie wiosenne porzÄ\ndki, zapraszam do zajrzenia. PS Benusik Ja tez za 4 dni koncze 28 lat To prawda wielu KsiÄĹźy ma swoje drugie poĹowy, ale przecieĹź sÄ\nrĂłwnieĹź tacy prawdziwi z powoĹania A moĹźe nie ma ?????? ChÄtnie doĹÄ\nczÄ do Was na wizazu znalazlam cos takiego, ma 5 gwiazdek, czy o to chodzi? Jestem z tych co ich nosi po swiecie i robaki w pewnym miejscu nie daja zbyt dlugo posiedziec w jednym miejscu.


Walec, który współpracuje z miniładowarką - nabudowie.over-blog.com\nMiniładowarka to ładowarka kołowa, w której jest sterowanie burtowe. Jeśli na budowie potrzebny jest walec, a obecna jest miniładowarka typu Bobcat, zamiast kupować nową maszynę, można uzupełnić już posiadany o stalowy walec ramię ładowarki.\nWalec jednobębnowy jest do kupienia w kilku roboczych szerokościach od 1 do 2 metrów oraz wadze 380 – 800 kg. Zasilanie tego urządzenia jest z linii hydraulicznej maszyny. Walec jest dostarczany wraz z adapterem, który umożliwia jego montaż na maszynie oraz zestawem przewodów i zbiornikiem na wodę. Jest wyposażony w funkcję wibracji osiągających częstotliwość 2000 obrotów/min.\nJest to dosyć interesujące rozwiązanie doposażenia miniładowarki. Przy dosyć niskich nakładach finansowych można wzbogacić swoje maszyny o walec stalowy, równocześnie zwiększając możliwości jeżeli chodzi o front robót. Walec dobrze sprawdza się w roli sprzętu pomocniczego podczas przygotowań pod kostkę brukową, ubijania placów, budowie chodników i napraw nawierzchni drogowej.\nWalec z wibracjami jest także przydatny budowie oraz odbudowie dróg po robotach ziemnych, a dzięki temu, że może być zamontowany na miniładowarce, dociera do miejsc, gdzie problemy miałby walec samojezdniowy. Ogromnym atutem tego sprzętu jest łatwość szybkiego montażu i demontażu, co za tym idzie, zmiany osprzętu na widły, łyżkę ładowarkową, mieszalnik do betonu, lemiesz, wiertnicę i inne tego typu narzędzia.\n« Niebieskie koparki Kolbeco Wozidła sztywnoramowe... »


Zobacz temat - Paleta z kolorów podstawowych w akrylach • Klub Twórców Sztuki\nPaleta z kolorów podstawowych w akrylach\nprzez Beata N, 8 listopada 2015, 17:23\nBez przesady malować można, sama też akrylami zaczynałam od trzech kolorów + biel. Były to moje pierwsze farby pomijając plakatówki z lat szkolnych Tyle, że w moim trio był pruski, który pomijany jest w dzisiejszych podstawowych zestawach. Zimny ale cudny.\nTwoje trio z Brery dalej nie ma kadmu a jak wspominałam wcześniej to z tej żółcieni ochry wychodzą przyjemnie ciepłe i najbardziej świetliste, przynajmniej przy olejach. W akrylach do tej pory nie posiadam kadmów(oryginalnych) i żyję Niektóre żółcienie w Karmine czy Alizarynie potrafią zupełnie zniknąć. Dodajesz, dodajesz i odnosisz wrażenie jakbyś nie dorzucał żółcieni a kolor dalej przypomina za przeproszeniem psią sraczkę. Wspominałeś, że przy olejach wychodzi Ci taka jak chcesz. Zobacz z jakich pigmentów masz te farby i kup odpowiedniki w akrylach. Efekt powinien być bliski. Bliski nie koniecznie taki sam, ponieważ każdy pigment o tym samym numerze z różnych firm też może różnić się odcieniem, czasami nawet z jednej firmy partie odbiegają tonem.\nOdnośnie laserunków w akrylach...Czysta przyjemność, gdyby w olejach tak szybko schły\nZephyr7, jak Brery wypadają pod względem połysku i nasycenia z innymi farbami akrylowymi?\nprzez zephyr7 Cz, 12 listopada 2015, 22:20\nBeatko, wydaje mi się że się od razu odcinają - dają taką połyskującą satynę. Sprawdzałem na czerni - mam 4 inne kolory, jeszcze nimi nie malowałem. Konsystencja jest fajna, mieszają się ładnie. To znaczy, poprawnie - jak z większością produktów maimeri, nie będziesz zawiedziona.\nFarby polycolor (żółty, magenta, cyjan primary) mieszają się według mnie dużo, dużo gorzej - dając błoto, ale może ja mam za mało wprawy w operowaniu nimi?\nAle wracając do tematu - jak powinna wyglądać startowa paleta w farbach akrylowych?\nPowiedzmy, że żółty cytrynowy, żółty średni i kadm czerwony to mus - ale pozostałe?\nkraplak, pruski, umbra, a może czerń?\nprzez Beata Pt, 13 listopada 2015, 18:37\nNajpierw ustal w jakiej palecie chcesz się poruszać (ziemie, tradycyjne czy nowoczesne),zaczynaj od trzech + biel potem zaczynaj poszerzać paletę o kolory ale z danej grupy. Każda z tych grup to kombinacja ciepłych i zimnych odcieni. Mając trzy palety podstawowe zdziałasz wszystko ale jedna wystarczy do malowania\nMam nadzieję, że link będzie pomocny http://www.kaplanpicturemaker.com/color/artists_palettes Znajdziesz tu wskazówki jak rozbudować każdą z palet jak i informacje jakimi paletami posługiwali się artyści.\nprzez zephyr7 Pt, 13 listopada 2015, 18:54\nZawsze ciągnęło mnie w stronę impresjonistów - i nasze współcześnie używane kolory też ich trochę naśladują...\nProblem jest według mnie taki, że ciężko skompletować tradycyjne palety z nietradycyjnych farb!\nZe spoiwem akrylowym nabierają zupełnie nowych właściwości!\nChodzi mi o jakieś przybliżone zbilansowanie pigmentów o podobnej mocy... Mamy kilka niepasujących do siebie zestawów: hansa, kwinakrydony i ftalo...\nMój typ na dziś: kadm żółty jasny, kadm żółty średni, czerwień kadmowa, szkarłat kwinakrydonowy*, ultramaryna ciemna, błękit ceruleum, żółta ochra, umbra palona\ngeneralnie, 3 kolory + umbra palona. Czerń psuje kolor, a umbra jakby nie... Bez czegoś "czarnego", nie da się ściemnić akryli na tyle, żeby uzyskać ładne cienie...\nprzez Beata Pt, 13 listopada 2015, 20:11\nPigmenty nowoczesne są sztuczne ale chyba na tym polega ta nasza nowoczesność Niektóre całkiem fajne\nzephyr7 napisał(a): Mój typ na dziś: kadm żółty jasny, kadm żółty średni, czerwień kadmowa, szkarłat kwinakrydonowy*, ultramaryna ciemna, błękit ceruleum, żółta ochra, umbra palona\nCelrulean...nie mam pojęcia co jest w tym kolorze...Uwielbiam go od pierwszego kontaktu Miałam mieszaninę(gotową z cynkową, olejne) i nareszcie mam sam...czyściutki, jednoskładnikowy...Marzenia się spełniają\nWięc tak: kadm żółty jasny, kadm żółty , kadm czerwony jasny, ultramaryna, celrulean i alizaryn crimson którym cienie same wychodzą(cudny kolor). Do podanych przez Ciebie ziemi -dla mnie niezastąpiona raw umber i ziemia zielona a do tych ziemi jakiś quinacridon karminowy i jestem ugotowana Powiedziałabym, że nic mi więcej do szczęścia nie trzeba ale szukanie rożnych innych zestawień tez jest ciekawe choć nie zawsze korzystne\nMam słabość do różnych kolorów z różnych palet i dobieram jak mi w duszy gra


Archiwa: gabinet - nmbmodels.co.uk\nKoszule męskie xxl zakupimy w sporej liczbie sklepów\nPolacy powinni zadbać o swoje zęby!\nTrzeba oddać samochód na złom\nJak wyszukać najlepsze wycieraczki do samochodu?\nCo warto zobaczyć na Krecie? Jakie atrakcje ma do zaoferowania ta wyspa? Jakie powinny być obowiązkowe punkty w czasie zwiedzania?


Przedterminowe wybory burmistrza Obrzycka. Będzie druga tura - Polityka i Społeczeństwo\nPrzedterminowe wybory burmistrza Obrzycka. Będzie druga tura\nPAP • 27 kwietnia 2020 - 11:39\nW Obrzycku odbędzie się druga tura wyborów na burmistrz (fot. mat. prasowe)\nŻaden z ośmiorga kandydatów ubiegających się w niedzielnym głosowaniu o fotel burmistrza Obrzycka (woj. wielkopolskie) nie uzyskał wymaganej do zwycięstwa liczby głosów. W II turze zmierzy się Igor Kołoszuk oraz Ryszard Paech.\nO fotel burmistrza ubiegało się ośmioro kandydatów, w tym sześciu niezależnych i dwóch należących do partii politycznych.\nO wynikach niedzielnego głosowania poinformował PAP w poniedziałek przewodniczący obwodowej komisji wyborczej nr 1 w Obrzycku Adam Bak.\nNajwyższe poparcie uzyskali: kandydat niezależny Igor Kołoszuk (KWW Koalicja dla Obrzycka) - 301 głosów oraz działacz PiS Ryszard Paech (KWW Ryszard Paech) - 183 głosy; to oni zmierzą się w II turze wyborów.\nPozostali kandydaci uzyskali: Przemysław Nowak - 111, Ewa Huet - 82 głosy, Włodzimierz Schmidt - 65 głosów, Cezary Sakra - 15 głosów, oraz Janusz Wielgosz i Sebastian Pertek - po 9 głosów.\nObrzycko liczy 2399 mieszkańców. Uprawnionych do udziału w głosowaniu było 1879 osób. Frekwencja wyniosła 41,35 proc.\nBak podkreślił, że głosowanie przebiegło spokojnie; odnotowano jeden incydent, który został zgłoszony policji - jeden z mieszkańców awanturował się w lokalu wyborczym.\nZe względu na epidemię koronawirusa w lokalu wyborczym obowiązywały szczególne środki ostrożności. Jak tłumaczył Bak, członkowie komisji mieli m.in. maseczki, jednorazowe rękawiczki. Lokal był dezynfekowany, dostępne były jednorazowe długopisy. Dezynfekcja rąk odbywała się także przed wejściem do lokalu.\nDotychczasowy burmistrz Maciej Bieniek zrzekł się mandatu. 24 stycznia premier Mateusz Morawiecki powołał go na stanowisko II wicewojewody wielkopolskiego.\nWybory burmistrza Obrzycka miały się pierwotnie odbyć 5 kwietnia, ale ze względu na epidemię termin został przesunięty na 19 kwietnia, a następnie na niedzielę 26 kwietnia.