O hultajach, wiedźmach i wszetecznicach. Szkice z obyczajów XVII i XVIII wieku [Bohdan Baranowski] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00076 006853 20522337 na godz. na dobę w sumie\nWszystkie Książki: 99 793 | Nowości: +99 793\nCała Prasa: 169 399 | Nowości: +647\nO hultajach, wiedźmach i wszetecznicach. Szkice z obyczajów XVII i XVIII wieku - ebook/epub\nAutor: Bohdan Baranowski Liczba stron: 336\nISBN: 9788366481718 Data wydania: 2020-12-16\nDobrze, że nie żyjemy w tamtym ponurym okresie ciemnoty i zacofania te słowa profesora Bohdana Baranowskiego odpowiednio określają opisywane w książce wydarzenia i przedstawianych ludzi. Wiek XVII i XVIII w Polsce to czas, gdy za niegroźne z pozoru pomówienie kat wymierzał krwawą i bolesną karę. Nierząd mógł zakończyć się mrożącymi krew w żyłach torturami, zaś zgwałconej kobiecie lepiej było popełnić samobójstwo niż żyć w mroku przekleństwa.\nBaranowski ukazuje świat, który dziś jest dla nas trudny do wyobrażenia. Istniały w nim czary i ludzie o nie oskarżani. Obok ludzi gościńca, funkcjonujących na granicy prawa lub poza nim, zgodnie żyły kurtyzany, których działalność prężnie kwitła mimo procesów, jakie im wytaczano. Autor barwnie opisuje przebieg takiego procesu, dbając o najdrobniejsze szczegóły.\nOparta w dużej mierze na księgach miejskich i aktach sądowych opowieść O hultajach, wiedźmach i wszetecznicach to wyjątkowa lektura o bardzo ciekawym, pod względem obyczajów i kanonów moralnych, okresie w dziejach naszego kraju, o którym na co dzień niewiele się mówi.\nCopyright © Bohdan Baranowski Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Replika, 2020 Wszelkie prawa zastrzeżone Korekta Maria Ignaszak Skład i łamanie Dariusz Nowacki Projekt okładki Mikołaj Piotrowicz Konwersja publikacji do wersji elektronicznej Dariusz Nowacki Wydanie elektroniczne 2020 eISBN 978-83-66481-71-8 Wydawnictwo Replika ul. Szarotkowa 134, 60–175 Poznań replika@replika.eu www.replika.eu\nROZDZIAŁ I. GDZIEŚ NAD WARTĄ, PROSNĄ CZY PILICĄ Polska w czasach królów elekcyjnych! Dla znacznej części czytelników słowa te giną w dalekim poszumie skrzydeł husarskich szarżującej pod Kircholmem lub Wiedniem konnicy, w gromkich wiwatach wznoszonych w czasie wspaniałych uczt magnackich, gdy najdroższe wino lało się strumieniami, a stoły załamywały się pod stosami najwyszukańszego jadła. Dawne dobre czasy, gdy konie z orszaku posłów polskich wjeżdżających do zagranicznych stolic gubiły złote podkowy; dawne dobre czasy, gdy ipowsizechnie rozbrzmiewało hasło „za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa”; dawne dobre czasy samouwielbienia i zachwytu nad panującymi w Polsce stosunkami; dawne dobre czasy, gdy… z mapy politycznej Europy wymazywano słowa „Rzeczpospolita Polska”. Dobrze znamy charakterystyczny dla tego okresu przepych magnackich pałaców, wspaniałe uczty i wojaże. Jako tako orientujemy się w życiu szlacheckiego dworu lub domu zamożnego mieszczanina-patrycjusza. Ale prawie nic nie wiemy o tym, jak toczyło się życie w chłopskiej chałupie czy rozwalającej się lepiance mieszczańskiej biedoty, jakie były watrunki egzystencji bezdomnych ludzi gościńca. Książka ta nie ma ambicji kreślenia pełnego obrazu życia tych najbiedniejszych warstw społeczeństwa. Omawia tylko niektóre zjawiska typowe dla tamtejszych czasów. Jej podstawowym materiałem źródłowym są akta sądowe. Nic więc dziwnego, że mówić będzie głównie o tym, jak te najbiedniejsze i najbardziej upośledzone warstwy społeczne znalazły się w konflikcie z prawem, twardym i surowym, stojącym na straży klasowych interesów warstw posiadających. Autor, pisząc tę książkę, nie unikał spraw drażliwych i drastycznych, nieraz nawet mrożących krew w żyłach. Z drugiej jednak strony nie miał tendencji wyolbrzymiania pewnych zjawisk. Chciał po prostu przedstawić życie dołów społecznych takim, jakie było ono w rzeczywistości. Książka ta dotyczy terenów leżących między Prosną, Wartą, Pilicą i Bzurą, terenów stanowiących w dawnej Rzeczypospolitej obszar województw łęczyckiego, sieradzkiego i ziemi wieluńskiej, a także wschodniej części województwa kaliskiego. Są regiony o granicach łatwych do określenia, o wyraźnej specyfice historycznej. Terminy takie jak Podhale, Kurpiowszczyzna, Warmia czy Śląsk Cieszyński – dla każdego czytelnika łatwe są do zlokalizowania, bez większego wysiłku można ustalić ich historyczną specyfikę regionalną. Znacznie trudniej jest określić poszczególne regiony na nizinnych obszarach. Dawne granice historyczne poszczególnych regionów, sięgające nieraz jeszcze przedchrześcijańskich czasów podziałów plemiennych, w znacznej części przetrwały jako granice jednostek administracyjnych dawnej Rzeczypospolitej, częściowo jednak uległy zatarciu. Granice rozbiorów, a także późniejsze podziały administracyjne w bardzo poważny sposób zaciążyły na poczuciu przynależności regionalnej poszczególnych terenów. Rzadko kto na przykład z mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego lub jego okolic orientuje się, że teren ten nigdy nie należał do dawnego Mazowsza, a dopiero podziały administracyjne z okresu porozbiorowego, kiedy to obszar ten przez pewien czasu wchodził w skład województwa mazowieckiego, spowodowały, że nowo założone miasto Tomaszów, w odróżnieniu od Tomaszowa Lubelskiego, otrzymało nazwę Mazowiecki. Bezsprzecznie na równinnych terenach środkowej Polski granice regionów były płynne i trudno jest nieraz dokładnie je ustalić. Zasadniczo do najważniejszych obszarów środkowej Polski zaliczamy Wielkopolskę, Małopolską i Mazowsze. Każdy z tych terenów miał swoją specyfikę regionalną zarówno gospodarczą, społeczną, kulturalną, jak i językową. Ale między tymi obszarami leżały ziemie o wyraźnym charakterze przejściowym. W stosunkach gospodarczych, społecznych czy kulturalnych tych ziem znaleźć można elementy typowe dla obszarów sąsiednich. Nawet język, którym mówiła ludność tego regionu, był mieszaniną dialektu Małopolski, Wielkopolski i Mazowsza. O terytorialnym wyodrębnieniu się Łęczyckiego i Sieradzkiego, ongiś stanowiących prawdopodobnie jeden obszar plemienny, zadecydowały względy historyczne. W okresie rozbicia dzielnicowego, na skutek panujących podziałów dynastycznych, wytworzyło się poczucie odrębności tych ziem, a konserwatyzm w stosunkach administracyjnych dawnej Rzeczypospolitej spowodował, że podziały administracyjne, jakie powstały w okresie zjednoczenia państwa polskiego w XIV wieku, z małymi zaledwie zmianami przetrwały prawie do rozbiorów. Trochę inaczej kształtowała się historia małej jednostki administracyjnej – Ziemi Wieluńskiej, terenu przechodniego między Wielkopolską, Śląskiem a Małopolską, który później w dość luźny sposób związany został pod względem administracyjnym z województwem sieradzkim. Typowy teren przejściowy mało różnił się od sąsiednich obszarów. Szczególnie prawie nieistotne dla stosunków gospodarczych i kulturalnych były granice administracyjne oddzielające zachodnią część województwa sieradzkiego od wschodniej części kaliskiego. Dlatego też nie będzie wielkim błędem metodycznym, jeśli materiałem pochodzącym z ksiąg miejskich kaliskich ilustrować będziemy pewne zagadnienia poruszane w tej książce. Nie mamy bowiem zamiaru niewolniczo trzymać się granic administracyjnych, a chodzi nam raczej o przedstawienie pewnych zjawisk na tym terenie przejściowym, jaki rozciągał się między Prosną, Wartą i Pilicą a górną Bzurą. Był to teren równinny, w znacznej części nizinny, częściowo tylko przechodzący w wyżynę. Można by zresztą opuścić omówienie warunków geograficznych, które pozornie nie różnią się od obecnych. Pamiętać jednak trzeba, że pod wieloma względami warunki te w znacznym stopniu różniły się od tych, jakie spotykamy na tym terenie obecnie. Zacznijmy tu od pewnych różnic klimatycznych. Zagadnienie to nie jest jeszcze należycie zbadane. Można jednak wysunąć przypuszczenie, że klimat od końca XVI aż do początków XIX w. był trochę ostrzejszy niż obecnie, a liczba dni śnieżnych była znacznie większa. Dość poważnie różniły się warunki hydrograficzne w tamtych czasach od warunków obecnych. Przez omawiany teren wolno płyną liczne rzeczki i strumienie. Różne drobne zapory, jakie stanowiły na przykład zwalone drzewa, powodowały, że tworzyły się bagniste rozlewiska, trudne nieraz do przebycia. Sporo było, szczególnie w środkowej części woj. łęczyckiego, bagien, które w drugiej połowie XIX w. na skutek prac melioracyjnych, zostały osuszone. Legendy czyniły je miejscem pobytu groźnych sił piekielnych, z osławionym królem błot łęczyckich, diabłem Banitą na czele. Lasów, szczególnie we wschodniej części woj. łęczyckiego, było znacznie więcej niż obecnie. Niektóre jednak obszary, jak np. Wieluńskie, już w XVIII w. były prawie zupełnie wylesione. Mało więc było na tym terenie większych kompleksów leśnych, gdzie skryć by się mógł poszukiwany przez prawo zbieg. Teren łęczycko-sieradzko-wieluński leżał na uboczu od najdawniejszych szlaków handlowych, którymi można było wywozić płody rolne do krajów zamorskich. Jeszcze w XVIII w. Warta na odcinku od Sieradza do Koła spławna była tylko w niektórych, bardzo krótkich okresach. Na Pilicy, Prośnie i Bzurze spław napotykał bardzo poważne trudności. Nic więc dziwnego, że dla stosunków gospodarczych tego regionu bardzo duże znaczenie miała wymiana handlowa ze Śląskiem. Wrocław też stanowił najważniejszy rynek zbytu dla produkcji rolniczej zachodniej części tego regionu. Dobra lub zła koniunktura na produkty rolnicze na rynkach śląskich w bardzo poważnym stopniu odbijała się na życiu gospodarczym tego regionu. Dla wschodniej części regionu najważniejszym ośrodkiem wymiany gospodarczej był Piotrków, miasto nie tylko o dużym znaczeniu handlowym, ale również ważny ośrodek życia polityczno-administracyjnego, miejsce urzędowania Trybunału Koronnego. Północno-wschodnie skrawki woj. łęczyckiego ciążyły ku leżącemu już na terenie woj. rawskiego Łowiczowi, siedzibie pierwszego dostojnika duchownego dawnej Rzeczypospolitej, arcybiskupa gnieźnieńskiego, miasta sławnego ze swych wielkich jarmarków. Dla znacznej części woj. sieradzkiego i ziemi wieluńskiej głównym ośrodkiem miejskim był leżący w innym województwie Kalisz, miasto o pewnych wielkomiejskich tendencjach. Miast na omawianym terenie było dość dużo. Trudno tu podać dokładne dane, gdyż niektóre z małych miasteczek raz zaliczane były do wsi, kiedy indziej do miast. Na przykład w województwie łęczyckim jeszcze w XVIII w. liczba miast w poszczególnych spisach wahała się od 19 do 25. Wiele dawnych miasteczek, jak np. w ziemi wieluńskiej Kamion, Toporów, Lututów, Osjaków, spadło następnie do rzędu wsi. W przybliżeniu w Łęczyckiem jedno miasto przypadało średnio na obszar mniejszy niż 200 km2, zaś w Sieradzkiem i Wieluńskiem na około 300–400 km2. Część miast stanowiła własność królewską, część z nich należała jednak do dóbr kościelnych lub szlacheckich. Przeważnie były to małe miasta o rolniczo-rzemieślniczym charakterze. Mieszczanie w znacznej części posiadali gospodarstwa rolne, ale jednocześnie zajmowali się rzemiosłem lub handlem. Nawet jednak miasteczka o charakterze rolniczym stanowiły lokalne ośrodki produkcji rzemieślniczej i wymiany handlowej. Miały też duże znaczenie dla życia gospodarczego wsi. W XVI w. niektóre z miast regionu były poważnymi ośrodkami produkcji włókienniczej. Sukno z Sieradza, Szadka lub Brzezin znajdowało licznych nabywców, szczególnie wśród zamożnego chłopstwa. W XVII w. pauperyzacja ludności chłopskiej ograniczyła ten rynek zbytu, zaś wojny prowadzone w połowie XVII w. doprowadziły do zupełnej ruiny wytwórczość przemysłową miast. Proces odbudowy przebiegał powoli i zahamowany został nowymi zniszczeniami wojennymi z początków XVIII wieku. Dopiero pod koniec omawianego okresu, już w czasach Oświecenia, niektóre miasta przeżywać poczęły pewne ożywienie gospodarcze. W Lutomiersku, Strykowie, Będkowie lub Ujeździe próbowano otwierać zakłady przemysłowe o typie manufaktur. Próby te zresztą rzadko kiedy kończyły się powodzeniem. Oprócz Piotrkowa, którego ludność pod koniec XVIII w. wynosiła około 5000, Kalisza liczącego przeszło 4000 mieszkańców (leżącego już jednak poza granicami administracyjnymi naszego regionu), a więc na owe czasy miast dość dużych, zaledwie kilka innych zaliczyć można było do średnich, a więc takich, których liczba mieszkańców przekroczyła 1000. Centra życia administracyjnego, a zarazem również poważne ośrodki rzemieślniczo-handlowe, jak Sieradz, Wieluń, Łęczyca, liczyły w ostatnich latach istnienia dawnej Rzeczypospolitej po około 1000–1300 mieszkańców. Trochę więcej ponad 1000 mieszkańców miały Brzeziny, Radomsko, Warta i Wieruszów. Niewiele mniej niż 1000 ludności miał Szadek, miasto, w którym zbierał się sejmik województwa sieradzkiego. Większość miasteczek regionu posiadała przeważnie od 400 do 700 mieszkańców. Istniały jednak miasta, których liczba ludności u schyłku dawnej Rzeczypospolitej wynosiła zaledwie około 200–300 mieszkańców (Łódź, Inowłódz, Dąbie, Krośniewice, Sobota). Nieraz jedynie tylko pod względem prawno-ustrojowym różniły się one od zwykłych wsi. Większe miasta, jak Piotrków, Sieradz, Łęczyca czy Wieluń, miały pewną ilość budynków murowanych, przeważnie zresztą klasztorów lub rzadziej domów mieszkalnych, należących do najbogatszych mieszczan. Niekiedy posiadały jeszcze jakie takie obwarowania, nadające im charakter prawdziwych grodów. Obwarowania te uległy zresztą po większej części zniszczeniu w okresie wojen z połowy XVIII wieku. Olbrzymia jednak większość miast zabudowana była zwykłymi drewnianymi domami, nawet ratusze były zbudowane z drzewa, a jedynym murowanym budynkiem był kościół. Ulice nie były brukowane i przez większą część roku tonęły w błocie. W większych miastach spotykało się bogatszych kupców lub rzemieślników, których można by zaliczyć do patrycjatu miejskiego. Warstwa zawodowej inteligencji, jak lekarze, prawnicy, urzędnicy, była bardzo nieliczna. Jedynie w Piotrkowie ze względu na zbierający się tam Trybunał Koronny istniało większe skupisko inteligencji zawodowej, przeważnie prawniczej. Pod względem przynależności społecznej inteligencja ta związana była raczej ze szlachtą niż z mieszczaństwem. W Wieluniu w roku 1791 ta grupa osób, którą zaliczyć można do formującej się wówczas inteligencji zawodowej, składała się z jednego lekarza i dwóch urzędników. Można mieć natomiast wątpliwości, czy do grupy tej należy zaliczyć trzech miejscowych felczerów i cztery akuszerki. W całym woj. sieradzkim przy końcu XVIII w. był jeden lekarz w Piotrkowie, dwóch aptekarzy także w Piotrkowie, a liczba felczerów przedstawiała się następująco: w Piotrkowie sześciu, w Sieradzu dwóch, w Radomsku i Warcie po trzech, w Pajęcznie jeden. Można też mieć duże wątpliwości co do poziomu kulturalnego i wykształcenia nawet wspomnianych urzędników i lekarzy, nie mówiąc już o felczerach. Dość liczne, szczególnie po większych miastach, było duchowieństwo. W Wieluniu pod koniec XVIII w. samego kleru zakonnego było około 70 osób (w 1790 r. 52 zakonników i 20 zakonnic), co stanowiło około 6–7% całej ludności miasta. Toteż kler wywierał na życie kulturalne tych ośrodków wpływ dominujący. Przeważającą część ludności miasta stanowili rolnicy lub rzemieślnicy posiadający małe gospodarstwa rolne. Rzemieślników lub kupców, którzy by się wyłącznie zajmowali pracą w swoim zawodzie, spotkać można było przeważnie tylko w większych miastach. Władza samorządu miejskiego spoczywała też zawsze w rękach właścicieli nieruchomości miejskich – rolników i rzemieślników. W większych miastach sporo było różnego rodzaju najemników, wyrobników, służby, ludzi luźnych, żebraków, ubogich pozostających w tzw. szpitalach. W XVI w. poważnym ośrodkiem zatrudnienia dla tej biedoty były Brzeziny, centrum produkcji włókienniczej. Staropolski pisarz Sebastian Petrycy, zwracając się w swej odzie Nie każdemu wieku wszystko przystoi do starej kobiety, mówił: Już w Brzezinach ciebie Len wabi do siebie. Już wełna bardziej niż lutnia strojona Każeć się bawić około wrzeciona. Wprawdzie w XVII i pierwszej połowie XVIII w. coraz to trudniej było w miastach znaleźć pracę, ale mimo to nadal były one głównym schroniskiem dla biedoty. Pod koniec XVIII w. większe ożywienie gospodarcze spowodowało, że w miastach zwiększyła się ilość biedoty. Według danych statystycznych z końca XVIII w. w Sieradzu, Warcie i Wieluniu ludność tego pokroju stanowiła prawie połowę ogółu mieszkańców, w mniejszych zaś miasteczkach, jak np. w Szczercowie, Brzeźnicy i innych, około jednej trzeciej lub jednej czwartej ogółu. Mówiąc o właścicielach dóbr ziemskich na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej, mamy na myśli przeważnie potężnych i bogatych magnatów, właścicieli setek wsi i miast. Reprezentowali oni typ własności feudalnej przeważający na ziemiach litewsko-ukraińskich dawnej Rzeczypospolitej, a także w Małopolsce. Natomiast w naszym regionie większe posiadłości magnackie były bardzo nieliczne. Najmożniejszymi posiadaczami ziemskimi byli zresztą przeważnie potężni feudałowie duchowni, jak arcybiskupstwo gnieźnieńskie (Piątek, Grzegorzew, Tum, Uniejów, we wschodniej części woj. kaliskiego Turek i Opatówek), kapituła gnieźnieńska (dobra wieluńsko-kamionczańskie, mazewskie), biskupstwo włocławskie (dobra wolborskie, łódzko-niesułkowskie), kapituła krakowska (dobra rzgowsko-pabianickie) i inne. Pod koniec XVIII w. w rękach duchowieństwa znajdowało się 14,1% wszystkich wsi woj. łęczyckiego oraz 22,6% wszystkich gospodarstw chłopskich. W Wieluńskiem zaś 19,1% wszystkich wsi i 23,6% wszystkich gospodarstw chłopskich. Większa własność świecka była stosunkowo nieliczna. Sporo natomiast było fortun kilkuwioskowych. W ciągu drugiej połowy XVII i w XVIII stuleciu ilość ich jeszcze wzrosła. Np. w woj. łęczyckim w drugiej połowie XVI w. 20,4% wszystkich wsi szlacheckich należało do szlachty kilkuwioskowej, pod koniec zaś XVIII w. już 56,9% wsi. W ziemi wieluńskiej odsetek ten wzrósł w tym czasie z 39% do 70,8%. Musimy jednak pamiętać, że w olbrzymiej większości były to posiadłości szlachty dwu- lub trzywioskowej. Np. jeszcze przy końcu XVIII w. w woj. łęczyckim zaledwie 9 właścicieli ziemskich miało więcej niż 5 wsi, a największa posiadłość szlachecka składała się z 13 wsi. W ziemi wieluńskiej największy kompleks dóbr liczył 13 i pół wsi, drugi 6, wszystkie inne miały mniej niż po 5 wsi. Kilkuwioskowe kompleksy dóbr przeważnie pozostawały w rękach miejscowej zamożniejszej szlachty. Niektórzy zresztą przedstawiciele sieradzkich czy łęczyckich najzamożniejszych rodów ziemskich doszli do pokaźnych majątków, rozrzuconych przeważnie po innych ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. W XVII w. właścicielami wielkiej fortuny na Ukrainie i w Małopolsce stali się wywodzący się z Koniecpola Koniecpolscy, na Litwie zaś wzbogacony ród szlachecki z Łęczyckiego – Wiesiołowscy. W XVIII w. zamożny właściciel dóbr Bąkowa Góra w Radomszczańskiem Adam Małachowski doszedł do magnackiej fortuny, też rozproszonej przeważnie po innych województwach. W XVIII w. na omawianym terenie jako właściciele większych majątków poczęli się pojawiać przedstawiciele potężnych rodów magnackich z Litwy i Ukrainy. Kasztelan połocki Adam Brzostowski, posiadacz znacznej fortuny w W. Ks. Litewskim i na Wołyniu, był właścicielem największych dóbr w ziemi wieluńskiej, Czarnożyły. Sanguszkowie posiadali Lutomiersk w woj. sieradzkim i Poddębice w woj. łęczyckim. Rezydencją jednego z Radziwiłłów stał się Nieborów w woj. rawskim, położony blisko granicy woj. łęczyckiego. W posiadaniu wielkich feudałów, zarówno kresowych jak i miejscowych, znajdowały się królewszczyzny. Stanowiły one w Łęczyckiem 5,9% wszystkich wsi, w Wieluńskiem 10,2%. Częściowo pozostawały one w administracji samych posesorów, częściowo oddawane były w dzierżawę miejscowej szlachcie. W rękach szlachty jednowioskowej w Wieluńskiem w drugiej połowie XVI w. było 27,1% wszystkich wsi szlacheckich, w końcu XVIII w. 20,9%; w Łęczyckiem odsetek ten spadł w tym okresie z 34,2% do 27,1%. Bardziej jeszcze skurczyła się własność szlachty cząstkowej, posiadaczy części wsi. W Łęczyckiem w drugiej połowie XVI w. tego rodzaju cząstkowych posiadaczy było 1660, a w ich rękach znajdowało się 45,4% wszystkich wsi szlacheckich. W końcu XVIII w. liczba ich spadła do 376, a stan posiadania do 14%. W Wieluńskiem stan posiadania szlachty cząstkowej spadł z 33,9% do 8,3% wszystkich wsi szlacheckich. Władza takiego szlachcica cząstkowego rozciągała się przeważnie na kilku chłopów. W Wieluńskiem w drugiej połowie XVI w. przeciętnie na jednego właściciela ziemskiego z tej kategorii przypadało 7 poddanych. Byli wśród nich i tacy, którzy dysponowali zaledwie 1 lub 2 poddanymi. Wreszcie wspomnieć można o szlachcie zagrodowej, która nie posiadała zupełnie poddanych. Gospodarstwa tej biedoty szlacheckiej były przeważnie bardzo małe. W drugiej połowie XVI w. w Wieluńskiem średnia ich wielkość wynosiła przeciętnie po 20 morgów, a w Łęczyckiem niewiele więcej niż 10. Przyzwyczajeni jesteśmy patrzeć na życie klasy feudalnej przez okna magnackiego pałacu lub zamożnego ziemiańskiego dworu. Tymczasem dla omawianego regionu najbardziej reprezentatywna jest szlachta cząstkowa, jedno- lub dwuwioskowa, której warunki materialne nie przedstawiały się najlepiej. Pan kilku lub kilkunastu poddanych mieszkał przeważnie w niewielkim dworku, krytym słomą, gdzie często zamiast podłogi znajdowała się ubita z gliny polepa. Sprzęty w takim dworku były prostej, ciesielskiej roboty. Nieliczne kilimki lub zawieszona na ścianach broń stanowiły jego jedyną ozdobę. Na szlacheckim stole nie brakowało jadła, ale było ono proste, podawane w drewnianych lub glinianych misach. Nie można było pozwolić sobie na żaden zbytek, gdyż na to potrzebne były niełatwe do zdobycia pieniądze. A cóż dopiero mówić o biedocie szlacheckiej! Warunki jej życia były bardzo prymitywne, nieraz też głód zaglądał do okna zrujnowanego dworu zagrodowego szlachcica. Co roku znaczna ilość szlacheckiej młodzieży, przeważnie synów ubogich „piskorków” łęczyckich, ciągnęła na wschód, aby w służbie wojskowej lub czepiając się magnackich klamek poprawić swój los. Położenie chłopów w XVI w. przedstawiało się jeszcze dość dobrze. Sporo było wówczas zamożnych kmieci, których stan majątkowy był nieraz lepszy niż zagrodowej szlachty. Małżeństwa miedzy szlachtą a bogatymi chłopami nie należały wówczas do rzadkości. Nie były one też, jak to miało miejsce później, źle widziane przez ogół. Znaczne pogorszenie w położeniu chłopów nastąpiło w drugiej połowie XVI w., a szczególnie w ostatnim dwudziestopięcioleciu tegoż stulecia. Bardzo szybko wzrastał wymiar pańszczyzny. Kajdany poddaństwa stawały się coraz cięższe. Przepaść między stanem chłopskim a szlacheckim stawała się coraz głębsza. Powoli następowała ogólna pauperyzacja ludności chłopskiej. Zniszczenia wojenne z połowy XVII w. wpłynęły również na pogłębienie nędzy panującej na wsi. Wśród ludności chłopskiej istniało dość duże zróżnicowanie społeczne. W pewnym przybliżeniu można przyjąć dla omawianego terenu w XVII i XVIII w. następujące grupy ludności chłopskiej: kmiecie, teoretycznie posiadający włókę ziemi ornej, w rzeczywistości zaś znacznie mniej. W XVIII w. była to już zresztą grupa dość nieliczna. Najliczniejsi natomiast byli tzw. półrolnicy. Posiadali oni pół włóki, w rzeczywistości zaś gospodarstwa ich były przeważnie trochę mniejsze. Niewiele mniej niż półrolników było tzw. zagrodników. Zasadniczo posiadali oni 1/4 włóki, czyli „kwartę”, w rzeczywistości gospodarstwa ich wahały się od 3 do 10 morgów. Wreszcie osobną grupę stanowili komornicy, posiadający własne chałupy albo mieszkający po dwóch w tzw. dwojakach, albo też zajmujący część chałup bogatszych chłopów. Komornicy posiadali niewielkie gospodarstwa przeważnie jedno- lub trzymorgowe lub też „przysiewali się” na gruntach dworskich. Obciążenie ludności chłopskiej było w XVIII w. bardzo wysokie. W dobrach szlacheckich wynosiło ono około 3–5 dni w tygodniu pańszczyzny ciągłej (tzn. za pomocą pary wołów) z gospodarstwa półrolniczego. Każdy dzień pańszczyzny ciągłej mógł być zamieniony na dwa dni pańszczyzny pieszej. Prócz tego na chłopach ciążył obowiązek dodatkowych robót, jak np. tłoki w czasie żniw, tzw. trzody (obowiązek kolejnego pasania trzody), stróży (obowiązek pilnowania zabudowań dworskich) itd. Czynsz w pieniądzach i w naturaliach w dobrach szlacheckich nie przedstawiał większego znaczenia, natomiast odgrywał on jeszcze pewną rolę w królewszczyznach i dobrach duchownych, gdzie zresztą obowiązki pańszczyźniane były mniejsze. Poważne znaczenie dla chłopów miały ciężary na rzecz Kościoła. Największą rolę odgrywały tzw. dziesięciny. Dawał je chłop albo w naturaliach, albo w gotówce. Znacznie wygodniejsza dla chłopów była dziesięcina w gotówce. Wyznaczony dawno ryczałt na skutek pewnej dewaluacji pieniądza tracił na znaczeniu. Wtedy więc gdy w interesie Kościoła było wymierzanie dziesięciny w naturaliach, chłop starał się ją zastąpić ryczałtem w gotówce. Na tym tle dochodziło nieraz do długotrwałych sporów (np. we wsiach starostwa kłodawskiego, lubocheńskiego i inowłodzkiego). Znacznie mniejsze znaczenie niż dziesięciny miały inne opłaty na rzecz Kościoła. Podatki, do jakich obowiązany był chłop, nie były może zbyt wysokie. Natomiast chaos panujący w stosunkach skarbowych, rekwizycje wojskowe, połączone z rabunkami a nieraz ze zniszczeniami całych wsi, dawały się chłopom we znaki. W XVII i XVIII w. stan zabudowy wsi przedstawiał się bardzo źle. Zasadniczo chałupa składała się z trzech części: sieni, izby i komory. Bardzo dużo jednak chałup miało tylko sień i izbę, a zdarzały się i takie, w których była tylko izba bez sieni. Były to nieraz prymitywne budy sklecone z chrustu i gliny. Budując pomieszczenia dla uboższej ludności chłopskiej, dla komorników czy pracowników folwarcznych, dwór stawiał chałupy podwójne, tzw. dwojaki, niekiedy zaś nawet i poczwórne, tzw. czworaki. Zabudowania gospodarskie w zagrodzie chłopskiej składały się przeważnie ze stodoły i budynku dla inwentarza, zwanego w źródłach obórką, stajnią lub chlewem. Niekiedy dla drobiu i świń były jeszcze osobne kurniki lub chlewki, oparte o ściany obory lub chałupy. Budynki gospodarskie były zbudowane byle jak, najczęściej nie z drewna, lecz z gliny i chrustu. Z braku słomy dach kryto czasami tatarakiem. Bardzo zły stan zabudowań gospodarskich powodował, że zimą trzymano część inwentarza, jak np. drób, świnie, cielęta, owce i kozy, w izbie lub sieni. Niekiedy zresztą nawet i większe, ale wymagające specjalnej opieki sztuki inwentarza trzymane były zimą w chacie. Chałupa chłopska spełniała również i inną rolę gospodarczą. Była ona spichrzem, gdzie przechowywano zboże na przemiał, na zasiew i na sprzedaż oraz magazynem, gdzie składane były drobne narzędzia gospodarcze. Tu wreszcie zimą wykonywano różne zajęcia związane z reperacją i produkowaniem niektórych nowych narzędzi gospodarczych, przędzeniem i tkaniem, przygotowywaniem pokarmu dla inwentarza żywego itd. Zasadniczo, sień i komora przeznaczone były na magazyn i spichrz, a całe życie rodziny, także wykonywanie wszystkich zajęć gospodarskich, koncentrowało się w izbie. W chatach chłopskich znajdowało się niewiele sprzętów służących do celów mieszkalnych. Były to przeważnie stoły, ławy, stołki i półki. Sypiano przeważnie na ławach, łóżka były rzadkością. Odzież przechowywano w skrzyniach. Do przechowywania ziarna oraz do różnych czynności gospodarczych służyły kłody, beczki, słomiany, cebry, konwie itd. Do przeróbki mleka posiadał chłop drewnianą, a niekiedy i glinianą maślnicę oraz różne garnki i faski. Do przygotowywania pożywienia służyły kociołki, konwie, garnki gliniane, garnuszki, miski, dzbanki itd. U bogatszych chłopów spotykamy cynowe misy oraz cynowe lub szklane butelki. Jadano na glinianych misach lub na drewnianych talerzach. Do jedzenia służyły drewniane łyżki, chociaż w XVIII w. zaczęły pojawiać się już łyżki metalowe (blaszane). Mimo istnienia dość dużej liczby młynów znaczna część chłopów posiadała swoje żarna i stępy. Należy przypuszczać, że we własnym domu przerabiano ziarno na kaszę, a częściowo i na mąkę. Na podstawie ułamkowych danych, jakie zawierają wykazy ruchomości chłopskich, można stwierdzić, że jeśli chodzi o sprzęty, naczynia i pościel, to stan ich znacznie lepiej przedstawiał się w XVI i pierwszej połowie XVII w. niż później, po wojnach z połowy XVII i początków XVIII stulecia, lub nawet przy końcu XVIII wieku. Taki sam niedostatek przejawiał się w zaopatrzeniu ludności chłopskiej w odzież. Ze względu na trudności bazy paszowej gospodarstwo chłopskie nie było w stanie trzymać więcej niż jedną lub dwie owce. W owych czasach z owcy otrzymywano przeciętnie około 600–800 gramów wełny rocznie, nie używano zupełnie bawełny, a lnem czy konopiami obsiewano niewielkie tylko kawałki pola. Własnym przemysłem sporządzone ubranie noszono przez długie lata. W końcu było ono w takim stanie, że w inwentarzu dobytku chłopskiego zapisywano je w następujący sposób: „sukmana z łat samych” lub „sukmana, na niej łat różnej barwy nr 36”. Nawet najzamożniejsi chłopi posiadali odzieży bardzo mało. Biedota miała nieraz na sobie tylko łachmany. O nędznym odżywianiu się chłopów obrazowo pisał znany autor książek rolniczych z XVII w. Jakub Kazimierz Haur, że od samego zapachu gotowanych przez chłopów potraw należy uciekać, bo „ledwie by pies powąchał, co ci niebożęta z głodem zażywać muszą, bo jeśli się który chłop ma dobrze, to sobie i czeladzi śmierdzącym jadło okrasi olejem. Jeśli zaś niedostatni, gdy go i na taką nie stanie okrasę, to tylko z wodą samą jałową lada chwasty nagniłe, jarzyny z pośladami, krup lub grubych klusków zażywają”. Istotnie czasy, o których piszemy, były okresem pełnym kontrastów. W magnackich pałacach uginały się stoły pod ciężarem półmisków wyszukanego jadła, również i w dworach szlacheckich jadano obficie, choć mniej wykwintne potrawy. Natomiast dla ludności chłopskiej sprawa wyżywienia była najczęściej bardzo poważnym problemem i szczególnie w latach nieurodzajów nie tylko biedota, ale i średnio zamożni chłopi cierpieli głód. Produkcja gospodarstwa chłopskiego z trudem starczała na utrzymanie rodziny chłopskiej. Przy jednostronnym jednak nastawieniu rolnictwa na uprawę zbóż dość często zdarzały się lata nieurodzaju, gdy ziarna starczało tylko na siew. Wówczas nawet przed zamożnym chłopem stawało widmo głodu. Dlatego też dla biedoty wiejskiej co roku, a dla innych chłopów w okresie nieurodzaju, bardzo ważną rolę odgrywały tzw. „dzikie żniwa” – zbiór grzybów, jagód, nasion traw (manna), szczawiu. Pewne znaczenie miał również sok ściągany z brzóz. W latach głodu żywiono się nawet pokrzywami, różnym zielskiem, młodymi liśćmi i korą z drzew. Gospodarstwo chłopskie dalekie było od zupełnej samowystarczalności. Z produktów spożywczych chłop kupować musiał sól, piwo (którego konsumpcja była w tym czasie jeszcze bardzo duża), gorzałkę. Liczne więzy gospodarcze łączyły go z rzemieślnikami wiejskimi czy też z sąsiedniego miasteczka. Pewną, dość zresztą ograniczoną liczbę towarów (wyroby żelazne itp.) nabywał u kupców z sąsiednich miasteczek lub nawet w czasie odbywania podwód w Warszawie, Włocławku, Toruniu lub Wrocławiu. Tak samo część produkcji chłopskiej sprzedawana była poza obręb gospodarstwa. Szczególnie w drugiej połowie XVIII w. te powiązania gospodarstwa chłopskiego z rynkiem stawały się coraz to silniejsze. Mimo wszystko były one jeszcze znacznie słabsze niż np. w XVI stuleciu. W drugiej połowie XVII i w XVIII w. warunki bytowe chłopa były więc bardzo ciężkie. Minęły dawne „dobre” czasy z XV i XVI w., kiedy to na wsi panowała znaczna jak na owe czasy zamożność. Pogorszenie położenia ludności chłopskiej, które na tym terenie nastąpiło przy końcu XVI i w pierwszej połowie XVII w., zniszczenia wojenne, coraz większy ucisk i wyzysk folwarczno-pańszczyźniany doprowadziły wieś do nędzy. Od końca XVI w. pauperyzacja ludności chłopskiej następowała coraz wyraźniej. W drugiej połowie XVII i w XVIII w. nawet przy dobrym urodzaju w średniej wielkości gospodarstwie chłopskim występował niedobór produktów konsumpcyjnych i zaspokojenie nawet najbardziej prymitywnych potrzeb bytowych nastręczało poważne trudności. A trudności te zawsze godziły w biedotę chłopską i potęgowały się jeszcze w latach nieurodzaju, gdy skutki głodu i nędzy pociągały za sobą liczne śmiertelne ofiary. Niewielka tylko na tym terenie grupa bogatych chłopów żyła we względnie lepszych warunkach. Coraz to bardziej uciskany chłop, prowadzący niekiedy niemal zwierzęcą wegetację, niejednokrotnie buntował się przeciwko feudalnemu uciskowi i wyzyskowi. Ze względu na strukturę gospodarczą i społeczną walka klasowa chłopów tego regionu nie obfitowała może w tak dramatyczne momenty, jak wystąpienia ludności wiejskiej na wschodnich ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Była jednak silna, uciskany chłop różnymi sposobami starał się uwolnić od ciężkiego, pańszczyźnianego jarzma. Samorzutna i najczęściej źle zorganizowana akcja prawie zawsze kończyła się niepowodzeniem. Podziwiać jednak można upór wsi, jak np. u chłopów ze starostwa klonowskiego w Sieradzkiem, którzy przez dwa stulecia prowadzili niemal ustawiczny spór z posesorami tej królewszczyzny. W XVI w. na terenie omawianego regionu znajdowały się rozwijające żywą działalność ośrodki kulturalne. Nie jest kwestią przypadku, że cały szereg najwybitniejszych pisarzy i myślicieli polskiego odrodzenia związany był pochodzeniem lub terenem działalności z województwem sieradzkim i łęczyckim. Wymienić tu można chociażby Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Grzegorza Pawła z Brzezin, Marcina i Joachima Bielskich, Cypriana Bazylika i innych. Odnosi się wrażenie, że szczególnie żywymi ośrodkami kulturalnymi były wówczas miasta Sieradz, Piotrków i Brzeziny. Prawdopodobnie wysoki był też poziom kulturalny ziemiaństwa, szczególnie ze wschodniej części woj. sieradzkiego. W XVII w. w całej Polsce nastąpił ogólny upadek kultury. Znacznie silniej może nawet niż w innych regionach zjawisko to wystąpiło na omawianym terenie. Szczególnie po wojnach w połowie XVII w. poziom umysłowy miejscowego ziemiaństwa i mieszczaństwa uległ bardzo poważnemu obniżeniu. A gdy nawet w drugiej połowie XVIII w. nastąpiły dość istotne zmiany w życiu kulturalnym kraju, gdy rozpoczęły się czasy oświecenia – gdzieś tam nad Wartą, Prosną czy Pilicą życie toczyło się po staremu. Ciemna, zacofana szlachta z dziwnym uporem występowała przeciw wszelkim reformom. Sejmik łęczycki protestował przeciwko Komisji Edukacji Narodowej. W miastach tego regionu miały miejsce najbardziej obskuranckie wystąpienia ludności. Nadal powszechnie szerzyła się wiara w diabły i czarownice. Powoli jednak i do tego partykularza przedostawać się poczynały pierwsze przebłyski oświecenia. Istotne zmiany w życiu gospodarczym i kulturalnym tego regionu nastąpiły jednak dopiero w XIX wieku.  J. K. Haur, Skład abo skarbiec znakomitych sekretów oeconomiey ziemiańskiey, Kraków 1693, s. 507.\nROZDZIAŁ II. LUDZIE GOŚCIŃCA W omawianym okresie obok szlachty, mieszczan, chłopów i kilku jeszcze drobniejszych grup ludności osiadłej spotkać było można tzw. ludzi luźnych. Pozornie wolni od ciężkiego pańszczyźnianego jarzma, nie posiadający często stałego miejsca zamieszkania, nie mieli oni jednak zbyt łatwego życia. W zamian za dość iluzoryczną swobodę przypadała im w udziale nędza, głód, poniewierka. A epilogiem ich bujnego życia bywały tortury i katowski miecz lub szubienica. Tak jak i we wszystkich innych regionach dawnej Rzeczypospolitej, również i w południowo-wschodniej Wielkopolsce spotykamy się z ludźmi luźnymi zarówno w XVI, XVII jak i XVIII wieku. Prawdopodobnie zresztą nie brakowało ich i w czasach wcześniejszych, chociaż w skąpych przekazach źródłowych z wieku XV i wcześniejszych niewiele można znaleźć o nich wzmianek. Mimo wszystko można tu pokusić się o wyciągnięcie pewnych wniosków, w jakich okresach nastąpiło największe nasilenie tego zjawiska. Otóż wysunęlibyśmy przypuszczenie, że z największą liczbą ludzi luźnych spotykamy się w drugiej połowie XVII i w pierwszym ćwierćwieczu XVIII wieku. W dostępnych nam źródłach, dotyczących południowo-wschodniej Wielkopolski, najliczniej występują ludzie luźni w latach 1660–1730. Będzie to zresztą zjawisko zupełnie zrozumiałe, jeśli weźmiemy pod uwagę ówczesne stosunki gospodarcze i społeczne. Klęski wojenne, które w połowie XVII w. nawiedziły ziemie polskie, pociągnęły za sobą olbrzymie zniszczenia i zubożenie całego kraju. Nieprzyjacielskie wojska rabowały ludność, paliły wsie i miasta. Zgodnie z przyjętymi powszechnie w tamtych czasach zwyczajami, obce wojska żywiły się z rekwizycji przeprowadzanych w sposób jak najbardziej bezwzględny. A wreszcie pamiętać musimy, że żołnierze tych obcych armii na własną rękę grabili bezlitośnie miejscową ludność, na co przez palce patrzyli ich przełożeni. Niekiedy wystarczył kilkugodzinny postój obcego żołnierza we wsi, by nastąpiła kompletna jej ruina. Cóż bowiem mógł robić chłop, któremu obcy żołnierze zabrali cały żywy inwentarz i wszystkie zapasy, zniszczyli końmi siano i zboże, a często jeszcze i jego samego, gdy chciał im tego zabronić, pobili i poranili. Chłopu takiemu nie pozostawało nic innego, jak rzucić rodzinną wieś i powiększyć liczbę biedoty miejskiej lub szukać szczęścia na gościńcu. Nie tylko zresztą wrogie wojska grasujące po kraju były groźne dla spokojnych mieszkańców wsi. Niekiedy również i wojska sprzymierzone (np. wojska austriackie podczas wojny ze Szwecją), a nawet i własne oddziały postępowały podobnie jak najeźdźcy. Brak zrozumienia u szlachty dla spraw państwowych, jej ciasny egoizm i skąpstwo, a wreszcie fatalna gospodarka skarbowa powodowały, że najwyższym władzom Rzeczypospolitej wciąż było brak gotówki na wypłatę zaległego żołdu. Nieopłacony na czas żołnierz zawiązywał tak zwane „konfederacje” lub „związki” i zamiast walczyć z nieprzyjacielem – zajmował się egzekwowaniem zaległego żołdu. Jak to wyglądało w praktyce, lepiej nie mówić. Tych rekwizycji wojskowych chłopi bali się tak, jak napadów tatarskich. Szczególnie tak zwane królewszczyzny narażone były stale na represje ze strony wojska, które zwłaszcza w latach sześćdziesiątych XVII w. przybrały najbardziej drastyczne formy. Następstwem tych różnych rekwizycji była masowa ucieczka chłopów z narażonych na nie okolic. Nic też dziwnego, że w niektórych królewszczyznach po takich rekwizycjach została zaledwie niewielka część ludności, reszta rozbiegła się po świecie. A wreszcie nie można zapominać i o wojnach domowych z tak zwanym rokoszem Lubomirskiego na czele. Obydwie strony wytężały wtedy swą całą energię, aby zniszczyć dobra należące do zwolenników przeciwnego obozu. Na skutek wojen z połowy XVII wieku w niektórych okolicach większość gospodarstw była zniszczona. Tak np. w królewszczyznach ziemi chełmskiej, sanockiej i lwowskiej oraz województwa podolskiego 53% gospodarstw uległo zniszczeniu. Na Pomorzu i w ziemi chełmskiej odsetek ten był jeszcze większy. Nie wiemy dokładnie, jak wyglądały zniszczenia w południowo-wschodniej Wielkopolsce. Możliwe, że były mniejsze niż w poprzednio wymienionych okolicach, ale mimo wszystko były z pewnością bardzo duże. Zresztą, jak zobaczymy później, ludzie luźni, z którymi się spotykamy na terytorium województwa kaliskiego, łęczyckiego lub sieradzkiego, nie zawsze pochodzili z tych okolic. Wojny, jakie się toczyły na ziemiach Rzeczypospolitej w początkach XVIII wieku, również rujnowały wieś polską. Zarówno Szwedzi jak i Sasi, chociaż sprzymierzeni z Polakami, wciąż rabowali dobra należące do sojuszników strony przeciwnej. Biedny chłop, którego pan wypowiedział się jako zwolennik Augusta II, padał ofiarą represji wojsk szwedzkich, gdy, na odwrót, jego sąsiad z dóbr zwolennika Leszczyńskiego narażony był na rabunek i groźne rekwizycje ze strony regimentów saskich. Najczęściej zresztą niekarny żołnierz rabował, co się dało, nie wchodząc w to, czy odbywało się to zgodnie z instrukcjami jego zwierzchników, czy też wbrew nim. Nic też dziwnego, że zniszczenia gospodarcze z tego okresu, chociaż nie tak wielkie jak z połowy XVII wieku, były jednak dość pokaźne. Skutki tych wszystkich wojennych zniszczeń były dość różnorodne. Jeśli chodzi o stosunki wiejskie, zaobserwować można było z jednej strony przejście znacznej części ziemi, dotychczas użytkowanej przez chłopów, do folwarków, z drugiej strony pogłębianie się zróżnicowania społecznego w łonie samej wsi. Ten chłop, któremu udało się w dobie zniszczeń wojennych ocalić sprzężaj, który uciułał sobie w tych niebezpiecznych czasach trochę grosza, brał nieraz w uprawę ziemię porzuconą przez sąsiada. Wzrastała więc liczba bogatych chłopów, którzy do uprawy swej gospodarki, jak również i do odrobku nadzwyczaj wysokiej pańszczyzny, korzystać musieli z pomocy najemników. Zresztą także i folwark, szczególnie tam, gdzie obszar jego uległ znacznemu rozszerzeniu kosztem ziem chłopskich, coraz częściej korzystał z pomocy najemnej. Chociaż więc pańszczyzna nie utraciła swego zasadniczego znaczenia dla przeważającej liczby folwarków pańskich, to jednak coraz częściej będziemy się spotykali z najemnikami. Po części będą to spauperyzowani chłopi miejscowi, różnego rodzaju zagrodnicy i komornicy, po części jednak ludzie luźni, też zresztą w większości wypadków dawni chłopi, wyrzuceni na skutek działań wojennych na gościniec. Jeszcze większe zniszczenie niż na wsiach wywołały wojny z drugiej połowy XVII i początków XVIII wieku w miastach. Znaczna część budynków uległa spaleniu, a ich odbudowa pochłonęła wiele sił i energii. Handel i rzemiosło znajdowały się w stanie upadku. Pewne, niewielkie zresztą zasoby pieniężne, jakimi dysponowało mieszczaństwo polskie w połowie XVII wieku, albo zostały zrabowane, albo odpłynęły za granicę. Drobne zalążki układu kapitalistycznego, z którymi mimo wszystko można się było spotkać w miastach polskich, uległy zniszczeniu. Zbiedniała ludność zniszczonych miast rozbiegła się po kraju. Ona też w pewnym stopniu zapełniała szeregi tej olbrzymiej armii ludzi luźnych, która zalała drogi i gościńce całego kraju. Zrujnowane miasta nie mogły być przystanią, do której zawinęłyby na stałe te olbrzymie tłumy wygnanych zniszczeniami wojennymi ludzi. Co prawda przewijały się one przez targi i karczmy zarówno mniejszych jak i większych miast, czasami próbowały zatrzymać się w nich na okres zimowych miesięcy, ale mimo wszystko nie miały możliwości usadowienia się w nich na stałe. Dopiero odbudowa gospodarcza miast, która, jeśli chodzi o ziemie południowo-wschodniej Wielkopolski, zaczęła się już około połowy XVIII wieku, stworzyła dla ludzi luźnych większe możliwości znalezienia stałej pracy w mieście. Innym zagadnieniem, wychodzącym już poza ramy niniejszej pracy, jest to, w jakim stopniu łatwość i taniość rąk do pracy, spowodowana istnieniem olbrzymiej rzeszy ludzi luźnych, wpłynęła na odbudowę gospodarczą miast i powstanie w nich nowych zalążków układu kapitalistycznego. Charakterystycznym zjawiskiem, z którym spotykamy się już od lat trzydziestych XVIII wieku, jest zmniejszenie się liczbt ludzi luźnych. Bezsprzecznie czynnikiem w najsilniejszym stopniu wpływającym na to była postępująca wówczas odbudowa gospodarcza kraju. Z ruiny i zniszczenia dźwigały się powoli zarówno miasta, jak i wsie, goiły się rany zadane w dobie wojennych zniszczeń. W przeżywających znaczny rozkwit gospodarczy miastach i wsiach łatwiej było o stałą pracę i zajęcie. Nic więc dziwnego, że olbrzymia fala ludzi luźnych powoli topniała. Co prawda szeregi tej olbrzymiej armii ludzi gościńca zasilali coraz to liczniej zbiegli chłopi lub biedota wiejska, których do porzucenia wsi nadal zmuszały panujące tam stosunki. Mimo to jednak liczba ludzi luźnych w połowie XVIII wieku w porównaniu z okresem poprzednim znacznie zmalała. Dalsze zwiększenie liczby ludzi luźnych można zaobserwować w końcu XVIII w., w okresie oświecenia. Wiązało się to z poważnymi zmianami gospodarczymi i społecznymi, jakie zachodziły wówczas na ziemiach polskich. Znaczne ożywienie gospodarcze powodowało, że zapotrzebowanie na ręce do pracy było większe niż poprzednio. Szczególnie rozrastająca się Warszawa, której ludność u schyłku dawnej Rzeczypospolitej przekroczyła sto tysięcy, stała się chłonnym rynkiem pracy. Ludzie gościńca znajdowali wówczas o wiele łatwiej niż dawniej stałą pracę. W tych warunkach coraz to częściej biedota chłopska szukała szczęścia na gościńcu. Trzeba jednak stwierdzić, że na omawianym terenie pod koniec XVIII w. liczba ludzi luźnych nie była zbyt wielka. Ściągała ich do siebie Warszawa lub też inne większe ośrodki miejskie. W końcu XVIII w. ludzie luźni i żebracy stanowili około 4,8% ludności w woj. mazowieckim, 2,6% w woj. poznańskim, 2,1% w woj. kaliskim, 2,0% w woj. sieradzkim i ziemi wieluńskiej, 1,7% w woj. rawskim i 0,7% w woj. łęczyckim. Typowym zjawiskiem dla życia ludzi luźnych była łatwość przenoszenia się z miejsca na miejsce. Najczęściej nie istniały dla nich żadne więzy, jak ziemia lub dom, które by ich łączyły z jedną miejscowością, nie potrafiły ich powstrzymać ustawy przykuwające chłopów do ziemi. Bez żadnych więc przeszkód w miarę potrzeby przenosili się oni w zupełnie inne okolice. Nie można zresztą twierdzić, że był to żywioł wędrowny. Bezsprzecznie część tych ludzi luźnych, jak zawodowi pielgrzymi, żebracy, różnego rodzaju elementy żyjące z kradzieży itp., prowadziła stale wędrowny tryb życia, większość jednak tylko przejściowo stawała się ludźmi gościńca, by następnie, znalazłszy odpowiednie miejsce pracy, na pewien krótszy lub dłuższy czas osiąść na miejscu. Rzadko kiedy zakładali oni domy, najczęściej po paru miesiącach lub nawet i paru latach, gdy zaszła potrzeba, przenosili się do innej miejscowości. Mimo utrudnionych warunków komunikacyjnych, gdy dalekie podróże odbywać trzeba było pieszo, przestrzeń zdawała się nie mieć znaczenia dla ludzi luźnych. Przed sądami miejskimi w południowo-wschodniej Wielkopolsce spotykamy się z przybyszami z ziem ukraińskich i litewskich, nie mówiąc już o przybyszach z Małopolski lub Mazowsza. Granice państwowe nie przedstawiały dla ludzi luźnych żadnej przeszkody. Ludzie z Wielkopolski masowo udawali się na Śląsk i na odwrót – Ślązacy bez żadnych przeszkód odbywali wędrówki na ziemie Korony. Musimy jednak pamiętać, że były to czasy, kiedy na prawie całym obszarze Śląska rozbrzmiewała jeszcze mowa polska. Zresztą granicą takich wędrówek był najczęściej zasięg etniczny ludności polskiej. Dalej zaczynały się trudności językowe, religijne itd. W wyjątkowych wypadkach spotkać się można z tym, że taki wędrowiec w „Saksoniji był przez dwie lecie”. Fakt ten miał jednak miejsce za panowania Augusta II, kiedy to w Dreźnie rezydowało niemało polskich dworów magnackich, a w służbie saskiej znajdowały się całe regimenty polskie. Mimo iż według prawa surowe kary groziły zbiegłym chłopom, szczególnie w okresie zniszczeń wojennych, przepisy przykuwające poddanych do ziemi były często martwą literą. Warunki gospodarcze sprawiały, że szlachta nie mogła rygorystycznie przestrzegać tego rodzaju przepisów. Przez palce trzeba było patrzeć na przenoszenie się dorywczo osiadłych komorników do innej wsi; trzeba było przyjmować do pracy ludzi, co do których jakieś pretensje mógłby rościć sąsiad. Zresztą, praktycznie rzecz biorąc, siłą można było utrzymać na swym gruncie tylko osiadłego chłopa, posiadającego pewien inwentarz żywy i martwy, dla którego ucieczka była bardziej trudna i skomplikowana. Ludzi luźnych, których całym majątkiem był najczęściej tylko niewielki węzełek, zatrzymać w ten sposób było rzeczą niemożliwą. Dlatego też w praktyce przywiązani do gruntu byli tylko posiadacze gospodarstw. Natomiast komornicy lub czeladź dworska i chłopska mieli w praktyce zupełną wolność przenoszenia się z miejsca na miejsce. Głównym zajęciem ludzi luźnych była dorywcza praca najemna. Od połowy XVII w. odgrywała ona w rolnictwie coraz większą rolę. Nic więc dziwnego, że jeśli nawet nie na stałe, to jednak na okres pilnych robót gospodarskich bez trudu znaleźć można było pracę zarówno w gospodarstwach folwarcznych, jak i chłopskich. Szczególnie często spotykamy się z ludźmi luźnymi najmującymi się do pracy sezonowej w gospodarstwach chłopskich. Chłop, zajęty nieraz przez pięć dni w tygodniu pańszczyzną, na okres sianokosów lub żniw musiał starać się o najemnika. Praca taka obejmowała okres kilku tygodni, często jednak i kilku miesięcy. Niejednokrotnie było to nawet określone terminem od; Wielkanocy lub św. Wojciecha do Wszystkich Świętych. Na najtrudniejsze zimowe miesiące trzeba było szukać szczęścia gdzie indziej. Ruszano wówczas „na żebry” lub udawno się do miasta, by tam znaleźć dach nad głową i łyżkę strawy. W mieście ludzie luźni szukali najczęściej stałej służby lub trudnili się robotami dorywczymi. Bardzo często godzili się na okres zimowych miesięcy za tak zwaną „strawę”, czyli za wyżywienie bez żadnej dodatkowej zapłaty. „Strawa” ta nie była zresztą zbyt wyszukana. Zdarzały się wypadki, że zatrudniony u miejskich rzemieślników sezonowy parobek przez okres kilku miesięcy nie widział chleba, a jedynym jego pożywieniem był tylko barszcz. Mimo istniejących ustaw, pod surowymi karami zabraniających trzymania przez Żydów czeladzi chrześcijańskiej, ludzie luźni dość często „bawili się różnymi robotami u Żydów”. Przeważnie była to praca domowa, noszenie wody, rąbanie drew, niejednokrotnie jednak zatrudnienie o charakterze przemysłowym. Rzemieślnicy żydowscy, przeważnie zresztą tak zwani „partacze”, mieszkający gdzieś na przedmieściach, najmowali pozbawionych pracy ludzi luźnych do mniej skomplikowanych czynności przemysłowych. Zdarzało się, że zimą po kilkanaście osób z czeladzi chrześcijańskiej pracowało u jednego z rzemieślników żydowskich. Dość ciekawym zjawiskiem jest to, że w okresie wojennych zniszczeń ludzie luźni chętnie garnęli się do pracy w mieście na zimowe miesiące, natomiast na miesiące letnie wyruszali na wieś. Prawdopodobnie praca na wsi była bardziej poszukiwana i lepiej płatna niż w mieście. Było to z pewnością następstwem upadku miast i względnie szybszej odbudowy wsi. Nie bez znaczenia mogło również być to, że surowe, nieraz wprost drakońskie przepisy prawa miejskiego odstraszały ludzi luźnych, z których większość aż nazbyt często popadała w kolizję z obowiązującymi ustawami. Sytuacja uległa jednak radykalnej zmianie już w drugim ćwierćwieczu XVIII stulecia. Miasta, przeżywające okres pewnego rozkwitu, stały się wtedy terenem ożywionej imigracji ludzi luźnych. Nie traktują już oni miast jako chwilowego miejsca schronienia, lecz przeciwnie – starają się tam na stałe osiedlić. Masowe opuszczanie przez ludzi luźnych wsi powodowało, że szlachta starała się na drodze prawnej związać ich ze wsią. Ludzie luźni, najmujący się do pracy zarówno w mieście, jak i na wsi, najczęściej prócz niewielkiej zapłaty w gotówce lub ubraniu otrzymywali pożywienie. Jedynie tylko ludzie luźni obarczeni rodziną, którzy siedzieli na komornym, godzili się bez wyżywienia. Na ogół jednak i ta kategoria najemników otrzymywała w części tylko wypłatę w gotówce, resztę zaś w naturaliach, a więc w zbożu, mące, kaszy, słoninie itd. Wbrew panującym poglądom o patriarchalnych stosunkach między gospodarzem a jego czeladzią, zeznania składane przed sądami miejskimi przez ludzi luźnych wskazują na zgoła co innego (nie wiadomo jedynie, czy nie są to wypadki zbyt krańcowe). Nadzwyczaj częste były wypadki porzucania pracy przed upływem terminu. Dowiadujemy się również o zmuszaniu luźnych do zbyt ciężkich robót, o biciu, zamykaniu w piwnicy, trzymaniu związanej, na pół rozebranej czeladzi na mrozie itp. Najczęściej jednak przyczyną porzucania pracy nie było bicie lub nadmierna praca, lecz niedostateczne pożywienie. Sam często nidojadający chłop systematycznie głodził swoją czeladź. Nierzadko wreszcie spotykamy się z wypadkami odmawiania przez jednego mieszczanina lub chłopa drugiemu dziewki służebnej lub parobka. Tego rodzaju „niecnotliwość” napotykała ostre potępienie ze strony samorządu miejskiego lub wiejskiego. Stąd dość często zdarzały się procesy o „podmówienie” czeladzi. Wreszcie trzeba dodać, że często dochodziło do sporów na tle uiszczenia obiecanej zapłaty. Pracodawca najczęściej starał się wykwitować swego najemnika, strącając mu część należności za szkody przezeń poczynione, nieraz zupełnie fikcyjne (wilki zjadły pilnowane przezeń owce, zdechł koń, w którego orał itp.). Dość częste były też zatargi na tle należności w naturze lub ubraniu, jakie otrzymywać miał najemnik. Pokrzywdzony luźny najczęściej nie próbował dochodzić swych praw na drodze sądowej. Wiedział, że z powodu klasowego charakteru ówczesnych sądów miejskich lub wiejskich, w których decydujący głos mieli bogaci mieszczanie lub chłopi, wygranie sprawy było prawie niemożliwe. Dlatego też, zamiast narażać się na kosztowną i kłopotliwą sprawę sądową, luźny chwytał się innego sposobu – po prostu okradał wstrzymującego mu wypłatę gospodarza. Były to wypadki tak częste, że po prostu uważać je można za zgodne z niepisanym prawem, jakim rządzili się ludzie luźni. W swoim mniemaniu nie uważali oni tego za kradzież, a tylko za samowolne wymierzenie sobie sprawiedliwości. Nie wszyscy jednak ludzie luźni żyli z pracy najemnej. Spotykamy wśród nich również i wędrownych rzemieślników, kramarzy, zawodowych pielgrzymów, żebraków, a wreszcie różnego rodzaju przestępców. Nieraz luźny, nabywszy w mieście pewnej rutyny rzemieślniczej, chodził od wsi do wsi, zarabiając na utrzymanie swą pracą. Niejednokrotnie byli to zresztą rzemieślnicy tak mało wykwalifikowani, że na miesiące letnie najmowali się do robót polnych, a zimą za wyżywienie i dach nad głową wykonywali różnego rodzaju roboty krawieckie, szewskie itd. Często byli to rzemieślnicy uniwersalni, którzy wykonywali wiele różnych zajęć. Pracowali jako kowale, kołodzieje, garbarze, a nawet weterynarze i chirurdzy. Domyślać się można, że ich kwalifikacje fachowe nie były zbyt wysokie, zarobki zaledwie wystarczały na prowadzenie nędznego żywota. Inny typ ludzi luźnych to prymitywni kramarze, noszący w węzełku różnego rodzaju drobiazgi. I oni nieraz na miesiące letnie najmowali się do robót gospodarskich. Dość często występują w źródłach pod nazwą „Szkotów”’ lub „Szotów”. Jednakże z zeznań składanych przez nich przed sądami miejskimi, przed które trafiali w innych zupełnie okolicznościach, dowiadujemy się, że byli to dawni zbiegli chłopi lub różnego rodzaju wykolejeńcy polskiego pochodzenia, nie mający nic wspólnego ze szkocką nacją. Tak samo występujący w źródłach „Węgrzynowie” lub „Wołochowie”, zajmujący się przeważnie skupem skór, pochodzili najczęściej z Małopolski lub Rusi Czerwonej. Nie trzeba dodawać, że tego rodzaju element odznaczał się wyjątkową skłonnością do awantur, a nawet i do działalności przestępczej, nic więc dziwnego, że dość często spotykamy się z nim przed sądami miejskimi. Nie będziemy tu zatrzymywać się nad różnymi kategoriami zawodowych pielgrzymów, żebraków itp. Życie ich znamy o wiele lepiej z literatury pięknej niż z akt sądowych. Różnorodne było pochodzenie ludzi luźnych, z którymi się spotykamy na terenie południowo-wschodniej Wielkopolski w XVII i XVIII wieku. Prawie zawsze byli to wyrzuceni poza obręb swej klasy przedstawiciele różnych grup społecznych. Nic dziwnego, że spotkać wśród nich można również i szlachtę, a ściślej mówiąc – szlachcianki. W większości wypadków były to dziewczyny, które swym postępowaniem naraziły rodzinę na „sromotę” i dlatego musiały uciekać z domu. Nie brak było również wśród włóczęgów synów chłopskich i mieszczańskich. Naturalnie większość z nich wywodziła się z biedoty. A więc, jeśli chodziło o miasto, byli to synowie drobnych rzemieślników, prawdopodobnie nie cechowych, ale tzw. „partaczy”; jeśli chodzi o wieś, to wywodzili się oni spośród ubogich chłopów. Dość charakterystycznym zjawiskiem było to, że znaczna część ludzi luźnych należała do tej warstwy już z urodzenia. Byli to więc synowie ludzi luźnych lub osób pod względem położenia socjalnego do nich zbliżonych, a więc czeladzi dworskiej lub chłopskiej, bezrolnych komorników czy plebsu miejskiego. Naturalnie jest sprawą sporną, czy czeladź wiejską należy zaliczyć do chłopów, czy nie. Stwierdzić jednak trzeba, że ze względu, na swe warunki materialne oraz łatwość przenoszenia się z miejsca na miejsce była ona pod pewnym względem zbliżona do ludzi luźnych. Z miejskich ksiąg sądowych coś niecoś dowiedzieć się można o poziomie umysłowym ludzi luźnych. W czasie badań sędziowie zadawali drobiazgowe pytania, nie mające najczęściej nic wspólnego ze sprawą, o którą chodziło. Pytano np. o znajomość pacierza, przykazań itd. Odpowiedzi, jakie dawali luźni, wskazują, że władze kościelne nie zajmowały się zbytnio tego rodzaju parafianami. Większość z nich co prawda od biedy umiała pacierz, ale rzadko kiedy znała przykazania. Najczęstsze stwierdzenie brzmi: „Boże przykazanie za księdzem mawiał, ale go nie umie”. Wyjątkowo rzadko spotkać się można ze stwierdzeniem, żel „Przykazanie Pańskie umie, ale niedobrze”. Natomiast znacznie lepiej przedstawiała się znajomość sfer piekielnych. O Lucyferze, diabłach, chowańcach, Łysej Górze posiadano najczęściej dość szerokie wiadomości. Jeśli chodzi o poziom umysłowy, trochę lepiej przedstawiała się sytuacja w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XVII wieku. Stosunkowo częściej spotykamy się z ludźmi, którzy kiedyś chodzili do szkół, którzy nieraz umieli się nawet podpisać. Nie sądźmy jednak, by był to okres podniesienia się poziomu kulturalnego. Natomiast musimy pamiętać, że były to lata największych wojennych zniszczeń, kiedy bardzo wzrosła liczba wykolejeńców pochodzących z innych grup społecznych, a to sprawiało, że niejeden z nich posiadał jakie takie wykształcenie. Ciąg dalszy w wersji pełnej  Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Poznaniu (dalej cytuję: WAP Poznań), Księgi miejskie Kalisza, I/159, k. 109.  WAP Poznań, Księgi miejskie Kalisza, Regestra Retentiorum 40, k. nlb.; Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie (dalej cytuję: AGAD), Księgi miejskie Warty 48, k. 17.  WAP Poznań, Księgi miejskie Kalisza, I/158, k. 153.  Tamże, k. 130.\nSPIS ROZDZIAŁÓW I. GDZIEŚ NAD WARTĄ, PROSNĄ CZY PILICĄ II. LUDZIE GOŚCIŃCA III. „KRWAWY SAKSON” i „CAROLINA” IV. „KOMPANIJA SPOD SZUBIENICY” V. ŻOŁNIERZ SWAWOLNY VI. PODDAŃSTWO LUB STRYCZEK VII. W SZPONACH PONUREGO ZABOBONU VIII. CZAROWNICA „POWOŁANA” IX. CZAROWNICE NA STOS! X. KULISY PROCESÓW CZAROWNIC XI. „CZAROWNIKÓW CUDNE SPRAWY” XII. BANKIETY NA ŁYSEJ GÓRZE XIII. „WSZETECZNI AMORACI WENUSOWYCH ZABAW” XIV. MIŁOŚĆ I MAŁŻEŃSTWO XV. OWOC GRZECHU XVI. DZIEWCZĘTA Z ZAMTUZA XVII. MIŁOŚĆ I CZARY XVIII. CIENIE PRZESZŁOŚCI Ilustracje\nO hultajach, wiedźmach i wszetecznicach. Szkice z obyczajów XVII i XVIII wieku\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/O_hultajach__wiedzmach_i_wszetecznicach__Szkice_z_obyczajow_XVII_i_XVIII_wieku-ebookRO/p00655701i006" target="_blank" title="O hultajach, wiedźmach i wszetecznicach. Szkice z obyczajów XVII i XVIII wieku [Bohdan Baranowski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="O hultajach, wiedźmach i wszetecznicach. Szkice z obyczajów XVII i XVIII wieku [Bohdan Baranowski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Analiza potrzeb logistycznych - optymalizacja procesów logistycznych\nKonsulting procesów logistycznych\nDostawa instalacja i konfiguracja sprzętu\nAnaliza jest kluczowym etapem projektu, od którego zależy powodzenie całego wdrożenia. Celem tego etapu jest określenie procesów, które będzie wspierał system informatyczny oraz oczekiwań użytkowników. W trakcie przeprowadzania analizy konsultanci odbywają spotkania z pracownikami firmy, zapoznają się ze strategią firmy, jej potrzebami w poszczególnych obszarach, strukturą organizacyjną, przebiegiem procesów biznesowych, obiegiem wymiany informacji i dokumentów oraz organizacją pracy na poszczególnych stanowiskach.\nProduktem usługi jest raport zawierający następujące elementy:\nIdentyfikacja i opis procesów biznesowych.\nRekomendowany zakres funkcjonalny wdrożenia.\nProponowane cele wdrożenia. Wypracowane wspólnie z Klientem wymierne cele biznesowe do osiągnięcia przez firmę dzięki wdrożeniu systemu\nOczekiwane korzyści biznesowe. Potencjalne korzyści, jakie osiągnie firma po wdrożeniu systemu dzięki optymalizacji: struktury organizacyjnej, przebiegów procesów biznesowych oraz sposobu realizacji poszczególnych funkcji na stanowiskach pracy.\nHarmonogram prac. Harmonogram pozwalający na skuteczne uruchomienie rekomendowanego zakresu funkcjonalnego wdrożenia z uwzględnieniem rzeczywistej dostępności zasobów Klienta (organizacyjnych, kadrowych, pieniężnych).\nOcena infrastruktury technicznej.


Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego zamówił w naszej firmie wortal internetowy flagowego i największego programu dotacji unijnych w Województwie - Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 dla Województwa Lubelskiego.\nStworzenie nowego, w pełni responsywnego (RWD) i dostępnego wortalu internetowego z ulepszoną architekturą informacji, newsletterem oraz migracją danych z poprzedniego portalu. Dodatkowym zadaniem stało się uzyskanie wysokich parametrów szybkości działania wortalu w zakresie otwierania poszczególnych stron oraz wykonywania procesów (wyszukiwanie informacji, działanie panela redakcyjnego). Priorytetem zaś był czas - trzy miesiące.\nRealizacja zamówienia odbyła się na podstawie otrzymanej specyfikacji. Po analizie specyfikacji oraz posiadanych danych wejściowych (dane do migracji, scrapping poprzedniego wortalu, inne dane) przygotowaliśmy realny plan prac. Do programowania wykorzystaliśmy sprawdzony CMF (ang. Content Management Framework), który dawał najszersze możliwości rozwoju wortalu przy jednoczesnym ciągłym aktualizowaniu samego Frameworka bez straty na wyglądzie czy działaniu wortalu. Prace podzielone na 5 etapów obejmowały: stworzenie panela administracyjnego, wdrożenie specyficznych konfiguracji typów treści, opracowanie mocnej wyszukiwarki, utworzenie w ramach wortalu 4 instancji (odpowiadających instytucjom: EFRR, EFS, LAWP i WUP) i strony zbiorczej wortalu oraz migracji danych. Szkolenia redaktorów, sprawdzenia poprawności informacji oraz konfiguracja dodatkowych modułów odbyła się w wyznaczonym czasie dwóch i pół miesiąca kalendarzowego. Obsługa wortalu obejmuje również hosting, pomoc techniczną i merytoryczną oraz dostosowania.\nDzięki sprawnemu i przeprowadzeniu prac i dodatkowym zasobom uruchomionym na ten czas - cel udało się osiągnąć... dwa tygodnie przed terminem!\n© 2020 Adm-media, realizacja: adm-media.pl, cms: Alice CMS


Urządzamy - Jak urozmaicić salon - oto sofy ozdobione poduchami - meble.com.pl\nSofa "Astor" wręcz zachęca do odpoczynku, proj. Eric Kuster. Fot. Home Sweet Home PR\tMEBLE DLA CIEBIE » Urządzamy\nJak urozmaicić salon - oto sofy ozdobione poduchami\tAutor: uk\t28 maj 2014 12:03 (aktualizacja: 29 maj 2014 07:54)\tPoduchy, poduszki... To one potrafią odmienić i udekorować salon w łatwy, prosty sposób.\tDodatki funkcjonalno-dekoracyjne takie jak poduchy mogą również podkreślić ciekawą fakturę tkaniny obiciowej mebla wypoczynkowego. Jak dokonują tego wszystkiego? Otóż, jest to możliwe dzięki kontrastowej kolorystyce i fakturze poduch. Niekiedy wystarczy wyłącznie "drobny" element stanowiący kontrast kolorystyczny z bryłą mebla, jak widzimy to w przypadku sofy "Levit" marki Comforty.\nZastosowanie ozdobnego obramowania na poduszkach w intensywnym żółtym kolorze w zestawieniu z żółtymi nóżkami, sprawia, że geometryczna, "grzeczna" bryła sofy staje się bardziej "kreatywna". Żółte obramowanie poduch akcentuje ich różne kształty, które wprowadzają pożądaną "dysharmonię" w formę mebla. Jeśli poduchy prezentują się w takim samym kolorze jak reszta sofy, bardzo często stosuje się dużą liczbę poduch, które dosłownie "zarzucają" sofę. Paradoksalnie, efekt ten sprawia, że sofa wydaje się być większa, bardziej "przestrzenna". Warto też dodać, że w zależności od formy mebla wypoczynkowego i samych poduch, elementy te podkreślają masywność sofy, bądź też ją wizualnie "odciążają" i "wysmuklają".\nPoduchy we wzorzystych barwnych tkaninach o dużych lub gęstych motywach florystycznych, abstrakcyjnych, folkowych lub geometrycznych to nierzadko prawdziwe "zbawienie" wzornicze dla mebli o stylistyce minimalistycznej, w tkaninach monochromatycznych. Dodają całości pewną dozę energii i dynamiki. sofy z poduchami\nSofy z poduchami - 15 niezwykłych propozycji producentów Meble i akcesoria w stylu marynistycznym


Szmit: 53 mld zł kosztowałoby dostosowanie nośności dróg do wymogów UE - Bankier.pl\nGospodarka Szmit: 53 mld zł kosztowałoby dostosowanie nośności dróg do wymogów UE\nfot. pixelman / / YAY Foto\nPełne dostosowanie sieci dróg krajowych do wymogów UE dot. nośności 11,5 tony na oś kosztowałoby - Polskę ok. 53 mld zł - poinformował w piątek wiceminister infrastruktury Jerzy Szmit.\nNa piątkowej konferencji prasowej, wiceminister infrastruktury i budownictwa Jerzy Szmit odniósł się do skargi Komisji Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości w sprawie niedostosowania polskiej sieci drogowej do nośności 11,5 t/oś. Minister powiedział, że pełne dostosowanie sieci dróg krajowych do unijnych norm wymagałoby przeznaczenia na ten cel ok. 53 mld zł.\n"Szacowane przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) potrzeby, które by odpowiadały postulatom KE odnośnie modernizacji dróg krajowych, dostosowania ich do nacisku 11,5 tony na oś, to jest 53 mld zł" - powiedział. Dodał, że to jest ponad potrzeby wynikające z Programu Budowy Dróg Krajowych (ok. 200 mld zł).\nW czwartek Komisja Europejska skierowała do Trybunału Sprawiedliwości UE sprawę przeciwko Polsce w związku z niezgodnym z unijnymi regułami systemem zezwoleń na przemieszczanie się po drogach określonymi samochodami ciężarowymi.\nSzmit zapewnił, że strona polska spokojnie czeka na uzasadnienie KE i jest w tej sprawie gotowa do dyskusji. "Dla Polski dostosowanie sieci drogowej jest priorytetem, jednakże proces ten, z uwagi na niewystarczające środki, musi być rozłożony w czasie" - powiedział wiceminister.\nMinister przekazał, że w budżecie państwa na 2017 r. został zaplanowany dodatkowy miliard złotych na modernizację i utrzymanie dróg krajowych. "Pozwoli to m.in. na podniesienie nośności sieci dróg i dostosowanie ich do wymagań określonych w przepisach unijnych" - dodał.\nW Polsce ok. 3 tys. podmiotów zarządza drogami. "Oprócz sieci dróg krajowych, ekspresowych i autostrad, którymi administruje GDDKiA, to każdy samorząd na każdym szczeblu - samorządy wojewódzkie, samorządy powiatowe i samorządy gminne - też na swój sposób administrują drogami. I one tak naprawdę podejmują decyzję o standardzie budowy niektórych dróg. One też budują sieć drogową, co niestety bardzo często nie tworzy jednolitego spójnego systemu. My, jako rząd, nie możemy zobowiązać do tego, żeby władze województwa, władze powiatowe, czy władze gminne budowały drogi o określonych parametrach, również naciskowych do osi. I o tym poinformowaliśmy Komisję Europejską" - powiedział Szmit.\nZgodnie z przepisami polskiego prawa, aby poruszać się po drogach drugorzędnych samochodami ciężarowymi o nacisku osi przekraczającym osiem lub dziesięć ton, należy uzyskać specjalne zezwolenie od właściwego zarządcy dróg. Komisja Europejska kwestionuje to, że zezwolenie konieczne jest nawet w przypadku, gdy obciążenie tych samochodów jest zgodne z przepisami unijnymi. Powinno to gwarantować prawo do poruszania się po tych drogach bez uzyskiwania dodatkowych zezwoleń. Sytuacja ta dotyczy wielu pojazdów ciężarowych wykorzystywanych w transporcie na duże odległości.\nJak powiedział wiceminister, uzyskiwanie tych zezwoleń jest "rzeczywiście problemem, do którego rząd musi się odnieść, ale który w Polsce jest do rozwiązania".\n"Zgodnie z obowiązującym prawem tak naprawdę poszczególni administratorzy decydują o przewożeniu podawanych ton ładunku. Zastanawiamy się, jak to zrobić. Tu niezbędne są zmiany ustawowe i już na ten temat pracujemy. Chcemy, żeby te zmiany nie wywołały protestów samorządowców, że naruszamy ich kompetencje. I tak naprawdę to jest główna trudność, którą w tej pracy legislacyjnej będziemy musieli pokonać, żeby uzyskać rozwiązanie tego problemu, który nie będzie naruszał też interesu samorządów. (...) To jest trudny problem, nie ukrywam, ale musimy się z nim zmierzyć i go rozwiązać" - powiedział wiceminister.\nSzmit przypomniał, że w wyniku wprowadzonych zmian sieć dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o nacisku osi do 11,5 tony, wzrośnie do ponad 50 proc. Na końcowym etapie są analizy poszczególnych dróg krajowych, które mają zostać dopuszczone do ruchu pojazdów ciężkich. W najbliższym czasie projekt rozporządzenia zostanie skierowany do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych.\nResort w czwartkowym komunikacie poinformował, że w przekazanych wyjaśnieniach do KE, strona polska uzyskała roboczą deklarację, iż Komisja nie skieruje skargi do Trybunału Sprawiedliwości UE. "Z niewiadomych dla nas przyczyn Komisja Europejska wycofała się z wcześniejszych ustaleń" - dodano.\nKE zarzuca Polsce nieprawidłowe wdrożenie unijnej dyrektywy w sprawie maksymalnych obciążeń i wymiarów określonych pojazdów drogowych. Polska - jak podkreśliła KE - ogranicza w szczególności swobodę przemieszczania się po naszej sieci dróg niektórymi samochodami ciężarowymi, nawet jeżeli pojazdy te są zgodne z normami unijnymi.\nZgodnie z unijną dyrektywą dotyczącą maksymalnych wymiarów i obciążeń w ruchu wspólnotowym, w całej UE są wspólne normy dotyczące ciężaru i wymiarów pojazdów drogowych określonej kategorii, takich jak pojazdy ciężarowe. Pojazdy ciężarowe do 40 ton wagi całkowitej i maksymalnie 11,5 tony nacisku na oś napędową powinny mieć możliwość swobodnego przemieszczania się po sieci dróg w państwach członkowskich.\n"Stosowanie różnych norm w poszczególnych państwach członkowskich mogłyby utrudnić ruch transgraniczny i miałoby niekorzystny wpływ na uczciwą konkurencję" - wskazała KE.\nTymczasem Polska na znacznej większości dróg ogranicza dopuszczalną masę na oś do dziesięciu lub ośmiu ton. Do wielu dużych miast, ośrodków przemysłowych, platform logistycznych i gdyńskiego portu kontenerowego można dotrzeć jedynie drogami, na których dopuszczono do ruchu jedynie pojazdy o małym nacisku osi. Ma to negatywny wpływ na sprawne funkcjonowanie transportu drogowego w Polsce - uważa KE.\nPodczas piątkowej konferencji wiceminister Szmit podpisał 14 zadań inwestycyjnych na sieci dróg krajowych. (PAP)\n~Ril 2016-11-20 02:32\nW czym Polska jest jeszcze suwerenna?\nCzy jest jakiś obszar życia Narodu, który nie jest kontrolowany przez komunistów z UE ?\nProszę o odpowiedzi. Zdaje mi się, że jeśli jest taka dziedzina w której jesteśmy wolni od UE to jest to dziedzina zależna od NATO, USA lub Izraela. A nawet jeśli znajdziemy cześć życia W czym Polska jest jeszcze suwerenna?\nProszę o odpowiedzi. Zdaje mi się, że jeśli jest taka dziedzina w której jesteśmy wolni od UE to jest to dziedzina zależna od NATO, USA lub Izraela. A nawet jeśli znajdziemy cześć życia Narodu niekontrolowaną przez wspomniane komunistyczne instytucje to ta część należy do innej, komunistycznej sekty która opanowała święty jedyny prawdziwy Kościół a rządzi z Watykanu...\n~aa 2016-11-19 09:36\nJak to ten bogaty kraj nie ma pieniędzy na drogi?, a na kominowe pensje posłów ma. Zamiast 20 mld w tym roku i 30 w przyszłym na +500, dać na drogi.


Toyota Corolla - Pobór prądu podczas postoju. - elektroda.pl\nEnergy75 30 Oct 2017 07:57 1896 24\n#1 30 Oct 2017 07:57\nPosiadam Corolle z 1998r, silnik 1.3 benzyna.\nOd trzech miesięcy, nie potrafię (nawet elektryk nie potrafi) poradzić sobie z poborem prądu podczas postoju.\nWszystkie pomiary wskazują poprawny pobór podczas postoju (0,02 - 0,03A). Wystarczy jednak, aby samochód stał dwa dni, i nie ma prawie wcale prądu w akumulatorze. Kupiłem drugi akumulator - to samo. Czyściłem klemy, masę do karoserii oraz do skrzyni. Elektryk wymontował radio i alarm, nadal nic. W samochodzie nie ma już czego wymontować, lampka w bagażniku jest zgaszona na stałe. Alternator sprawdzony, ładuje idealnie.\nIrytujące staje się codzienne odpinanie klemy z akumulatora, poza tym, nie wiem czy to takie zdrowie dla całej "pozostałej" elektroniki w samochodzie.\nProszę o dobre rady, na dzień dzisiejszy przychodzi mi do głowy zamontowanie głównego wyłącznika prądu, nie mam innego pomysłu.\n#2 30 Oct 2017 08:23\nAlternator sprawdzony, ładuje idealnie.\nCo znaczy to idealnie? Podejrzewam, że pomiary są robione, jak alternator jest zimny. U mnie w corolli, bez włączonych świateł i innych odbiorników, zimny alternator daje napięcie 14.2-14.3V, ale w miarę jak się nagrzewa, to napięcie sukcesywnie spada do napięcia 13.8-13.9V. Na zimnym alternatorze napięcie 14.2V utrzymywane jest również po włączeniu świateł i innych prądożernych odbiorników, nie sprawdzałem tego jak to wygląda na gorącym alternatorze, czytałem natomiast na forum, że w takich sytuacjach napięcie potrafi spadać nawet do 12.8V. W tych warunkach nie ma szans na pełne naładowanie akumulatora - jest on permanentnie nienaładowany, szczególnie przy częstych rozruchach i krótkich trasach. Sprawdź więc, jakie jest napięcie przy gorącym alternatorze (po jeździe), przy włączonych większych odbiornikach prądu.\n#3 30 Oct 2017 13:39\n#4 30 Oct 2017 16:20\nJa tylko podałem, co stwierdziłem w mojej corolli, gdy zacząłem mieć problemy z rozruchem silnika - nie łapał za pierwszym razem. Po doładowaniu akumulatora problem na jakiś czas znikał. Co zrobisz z tą informacją, to Twoja sprawa - nie upieram się przy tym, że to jest przyczyna.\n#5 30 Oct 2017 17:31\nCzy auto posiada nie orginalny autoalarm?\n#6 30 Oct 2017 18:10\nMoże problem leży w akumulatorze? Ile ma lat, jakie jest na nim napięcie w stanie naładowanym, a jakie po 2 dniach?\nPisałem w pierwszym poście, że alarm jest wymontowany.\nAkumulator jest drugi, Varta, ma 2 miesiące.\nCzy jest możliwe, aby podczas pracy silnika, prąd z alternatora zamiast ładować akumulator "ulatywał" gdzieś, gdzie nie powinien ?\n#8 30 Oct 2017 20:50\nPoproś elektryka żeby podłączył amperomierz i obserwuj jego wskazania dość długo.Miałem podobną sytuację po ok 5 minutach pobór prądu podskakiwał do 1-1,5A na kilkanaście sekund i po kilku minutach sytuacja się powtarzała. W moim przypadku było to radio i to nowe (3 miesięczne). pozostaje Ci być cierpliwym i powinna się znaleźć przyczyna.\n#9 31 Oct 2017 07:55\nProblem w tym, że znowu dzisiaj do pracy nie pojechałem przez tego starego dziada. Dobrze, że ma mnie kto zawieźć. W naszej miejscowości z elektrykami samochodowymi jest problem, jest ich kilku, ale mają tyle roboty, że niechętnie biorą jakieś "kombinacyjne" awarie. Nikomu się nie chce z tym grzebać. No cóż, pozostaje mi chyba zmiana samochodu.\n#10 31 Oct 2017 09:27\nMoże upływ prądu zwiększa się wraz zamknięciem maski, np poprzez brudną, w oparach elektrolitu matę wygłuszającą. Były też przypadki, że maska dotykała słupka plusowego.\nSpróbuj też następnym razem odłączyć nie klemę od akumulatora, a od alternatora. Może tam jest zwarcie, które ujawnia się gdy alternator robi się zimny.\n#11 10 Nov 2017 14:47\n#12 11 Nov 2017 21:04\nNiestety, sytuacja wróciła "do normy". Po dwóch dniach stania, w akumulatorze prądu prawie brak. Ledwo zapaliłem silnik.\nPozostaje montaż głównego wyłącznika, czy taki będzie OK ? => http://allegro.pl/odlacznik-wylacznik-pradu-hebel-akumulatora-12-24v-i5873322557.html\nProszę ewentualnie jakiegoś linka, jakie kable, nie wiem też jak połączyć przewody i czym. Jakieś zaciski czy jakoś. Będę wdzięczny za dobre rady.\n#13 11 Nov 2017 22:05\nSprawdzałeś pobór prądu przez dłuższy czas jak już sugerowano? Napięcie po dłuższej przejażdzce (na włączonym silniku z i bez obciążenia światłami ) sprawdź jak i po np godzinie postoju.\n#14 12 Nov 2017 09:37\nJeżeli chodzi o dłuższy pomiar na postoju, nie mam za bardzo jak tego wykonać. Musiał bym stać kilka godzin przed blokiem i obserwować miernik. Próbowałem wcześniej przez kilkanaście minut, było wszystko w granicach 0.02-0.03A.\nCo do maty wygłuszającej pod maską, nie mam takiej. Maska raczej nie ma możliwości dotykania klemy, z tego co sprawdzałem. Poza tym mam plastikowe zasłonki na klemach.\nNie chce mi się już szukać co jest nie tak, po prostu taki egzemplarz "starego klamora" mi się trafił.\nZostaję przy głównym wyłączniku prądu.\n#15 12 Nov 2017 09:43\nAle mierzyłeś przy zamknietym aucie, zamknietej klapie silnika - czyli tak jakbyś go zostawiał? Może wtedy coś wyjdzie - oczywiście miernik wyprowadzić na zewnątrz , 5-10minut i może coś wyjdzie?\nNapięcie na pracującym silniku masz faktycznie 14V lub więcej skoro idealnie? Bo jak niskie to wiesz sam że akumulator będzie niedoładowany i potem nie wiele mu brakuje do takiego spadku pojemności i braku możności zakręcenia.\nPo ładowaniu zewnętrznym też po 1-2 dniach nie ma siły zakręcić?\n#16 12 Nov 2017 10:52\nZrób tak: podepnij amperomierz. Zewrzyj kleme, odpadł auto, poczekaj chwilę, zgaś i rozewrzyj kleme. Pamiętaj żeby cały czas amperomierz był połączony. Chodzi o to, żeby nie przerwać zasilania.\nI wtedy obserwuj upływ\nCi elektrycy właśnie tacy zawaleni robotą... Jak upływ i to nie jest radio i alarm, to już najbliższy wolny termin za 2tygodnie. Jak trzeba zrobić rozrusznik to pewnie na drugi dzień auto miałeś gotowe...\n#17 12 Nov 2017 11:27\n#18 12 Nov 2017 14:51\nSzanowny panie Gimak, w piątek po skończonej pracy, miałem 12.6 w/g miernika w akumulatorze. Samochód cały tydzień palił i jeździł prawidłowo. Nie odpalałem, ani nie używałem samochodu do poniedziałku. Rano przychodzę, prądu tyle, że dmuchawa ledwo się kręci, kontrolki sprawiają wrażenie, że świecą bo muszą. Jeden obrót silnika i pozamiatane. Co w takim razie - w tej konkretnej sytuacji, ma wspólnego w tym przypadku alternator ?\n#19 12 Nov 2017 15:39\n#20 12 Nov 2017 17:10\nCo w takim razie - w tej konkretnej sytuacji, ma wspólnego w tym przypadku alternator ?\nSzanowny kolego, a no taki, że jak będzie dawał za niskie napięcie, to akumulator będzie naładowany na tyle, że po jednym dniu stania (samorozładowywania się + pobór prądu w czasie postoju) wystarcza go jeszcze na rozruch, ale w czasie stania sobotnio-niedzielnego tego prądu (ładunku) ubyło już tak dużo, że rozruch w poniedziałek jest już na pograniczu jego możliwości. Nie wspominam już o tym, że utrzymywanie się takiej sytuacji przez dłuższy czas sprzyja zasiarczeniu akumulatora.\nByć może (tego nie wiem) jeździsz w czasie dnia, przepisowo na światłach mijania, a to też radykalnie wpływa na możliwości doładowania akumulatora w czasie jazdy. Ja w swojej corolli zamontowałem Ledowe światła dzienne, żeby zwiększyć możliwości skuteczniejszego ładowania aku - prąd który brały światła mijania w tej chwili ma szanse przejąć akumulator, a i tak, ponieważ obecnie mało jeżdżę samochodem, profilaktycznie okresowo akumulator doładowuję prostownikiem.\nDodam też, że na początku gdy u mnie ten problem wystąpił, to w ASO Toyoty, na przeglądzie okresowym sprawdzili to i nie dopatrzyli się żadnych usterek.\n#21 12 Nov 2017 17:19\nNaładuj akumulator i spróbuj na weekend odłączyć alternator. Najlepiej klemę minusów ą z aku, następnie odłącz przewód plusowy z alternatora i zaizoluj.\nMożna odpalić na chwilę i zgasić zostawiając na kilka dni. Wyeliminujesz w ten sposób uszkodzenie alternatora. Pozostanie reszta instalacji, kable, ECU.\n#22 12 Nov 2017 21:21\nCodziennie robię w sumie 18km. Mogę jeszcze dać do regeneracji alternator, ale szczerze, nie chce mi się inwestować w ten samochód. Koszty inwestycji zaczynają mnie przerastać. Zdaję sobie sprawę, że to stary badziew, ale trochę "nieplanowanej" kasy już mi poszło.\nGimak, jak miałem 12.6v w piątek po pracy, to co się stało z tym prądem do poniedziałku rano ? Alternator zjadł na postoju ? Coś mi tu nie pasuje. Uczepiłeś się ładowania, 14,3 / 14.4 to raczej dobre wartości.\n#23 12 Nov 2017 22:34\nNie uczepiłem się tych wartości, tylko próbuję Ci to wyjaśnić. Ja je też mam te wartości zaraz na początku po odpaleniu zimnego silnika, a konkretnie zimnego alternatora, ale po kilkunastu minutach pracy silnika na wolnych obrotach, przy wyłączonych światłach i otwartej pokrywie silnika, alternator robi się ciepły i napięcie już nie jest 14.4-14.3 V tylko ok. 14 V. Jeszcze gorzej to wygląda w czasie jazdy jak silnik dodatkowo w komorze hajcuje i alternator jest tak gorący, że ręki na nim nie utrzymasz, to napięcie u mnie bez włączonych świateł spada do 13.8 V, a czytałem (sam tego nie sprawdzałem), że niektórym przy włączonych światłach i klimatyzacji potrafi spaść nawet do 13.2 V, więc sam chyba przyznasz, że nie są to optymalne warunki napięciowe do ładowania akumulatora. Akumulator w tych warunkach jest permanentnie nie w pełni naładowany - tylko to usiłuję wytłumaczyć.\nAlternator prądu nie zjada na postoju, on wcześniej akumulatorowi, dla własnego zdrowia, żeby się nie usmażyć, go nie daje, obniżając wytwarzane napięcie.\nTak widocznie są zbudowane regulatory napięcia zintegrowane z alernatorem, że obniżają napięcie alternatora jak jest im za gorąco.\nW pełni naładowany akumulator, zaraz po wyłączeniu silnika, powinien mieć ok. 12.8 V i napięcie 12.6 V świadczy o tym że w momencie wyłączenia silnika nie jest w pełni naładowany.\n#24 13 Nov 2017 08:32\n12,6 czy 12,8, jakie to ma znaczenie skoro prąd zniknął ?\nKończę dyskusję, dziękuję wszystkim za chęć pomocy.\n#25 13 Nov 2017 09:01\nDla mnie to ma o tyle znaczenie, że jeżeli zaraz po zaprzestaniu ładowania napięcie jest od razu 12.6V jest to informacja, że akumulator jest tylko częściowo naładowany i to może, ale nie musi powodować co tu napisałem\njak będzie dawał za niskie napięcie, to akumulator będzie naładowany na tyle, że po jednym dniu stania (samorozładowywania się + pobór prądu w czasie postoju) wystarcza go jeszcze na rozruch, ale w czasie stania sobotnio-niedzielnego tego prądu (ładunku) ubyło już tak dużo, że rozruch w poniedziałek jest już na pograniczu jego możliwości.\na wtedy to już jest ruletka - odpali lub nie.\nPrąd (ładunek) nigdzie nie zniknął tylko został zużyty na potrzeby samochodu w czasie postoju (to można zlikwidować przez odłączenie akumulatora) i proces samorozładowywania się akumulatora (na to nie mamy wpływu) i zostało go tak mało, że są problemy z rozruchem.\nSimilar topics to toyota Corolla - Pobór prądu podczas postoju.\nWitam. Jaka może być przyczyna samoczynnego poboru prądu ? Wiem, zawsze jest jakiś minimalny, u mnie w ciągu 4 dni nowy akumulator został całkowici... (1)\nWItam jak w temacie Corolla 1.8D na załączonym alarmie 78mA na wyłączonym skacze od 72mA do 78mA akumulator 75Ah wiez maxymalny dla tego auta a mimo ... (6)


Data rozpoczęcia: 2019-03-28 18.00\n28 marca o godz. 18.00 w Bibliotece Publicznej Miasta i Gminy w Gostyniu zaprezentowany zostanie pierwszy w historii komiks o Gostyniu. Stworzony od podstaw przez gostynian, zatytułowany "Gost Town", a także antologia literacka "Siedem Piór", będąca efektem pracy miejscowych pisarzy.\nNowe wydawnictwa są pokłosiem trwających blisko dwa lata warsztatów w ramach Pracowni Literackiej i Pracowni Komiksowej. Dzięki zaangażowaniu uczestników zajęć, pracowników biblioteki, doświadczonych redaktorów i grafików, w partnerstwie z ogólnopolskimi wydawnictwami powstały pozycje unikatowe na skalę Polski.\nDo rąk czytelników oddany zostanie zbiór opowiadań "Siedem Piór" napisany przez siedmiu najbardziej wytrwałych adeptów Pracowni Literackiej, którzy rozwijali swój warsztat pod okiem Małgorzaty Nawrockiej-Żarneckiej (BPMiG), Macieja Parowskiego (Nowa Fantastyka), Patryka Mierzwy (Wydawnictwa Poznańskiej), Pawła Wielopolskiego (SQN). Jest to w pełni profesjonalna publikacja, której techniczną stronę nadzorowało krakowskie wydawnictwo Sine Qua Non. Znajdują się w niej teksty Hanny Janickiej, Ewy Demskiej, Gabrieli Sowińskiej, Justyna Juliana Talagi, Marzeny Bojańskiej, Zofii Hałas, Weroniki Andrzejewskiej. Każde z opowiadań wpisuje się w inny gatunek, zaś łączy je związek pisarzy z Gostyniem. Ilustracje do tekstów stworzyła Zofia Hałas.\nNa rynek trafia również komiks "Gost Town", który powstał w gostyńskiej Pracowni Komiksowej. Jej adepci pod nadzorem doświadczonego scenarzysty, rysownika i wydawcy Witolda Tkaczyka stworzyli zbiór obrazkowych opowieści o Gostyniu. Mamy wśród tych etiud motywy obyczajowe, historyczne, fantastyczne, humorystyczne. Wszystkie stworzone zostały przez rysowników i scenarzystów związanych z Gostyniem. Wśród nich są Zofia Wawrzynowicz, Laura Fornalik, Zuzanna Kempiak, Agnieszka Furmann, Jakub Skiba. Składem i opracowaniem graficznym pomostów zespalających komiksowe miniatury zajęła się gostyńska graficzna i ilustrator Anna Teodorczyk.\n"Yaga Kowalik w repertuarze Edith Piaf " - koncert\nWystawa prac malarskich Arkadiusza Cypriana\nSpotkanie z łączniczką w powstaniu warszawskim


Flash Xboxa 360 kilka pytań. (uzylem wyszukiwarki). | XboxForum.pl - Największe Polskie forum o konsolach Xbox One, Xbox 360 i Xbox.\nFlash Xboxa 360 kilka pytań. (uzylem wyszukiwarki).\nTemat na forum 'Dla świeżaków' rozpoczęty przez Devolfor, Październik 9, 2010.\nwitam , próbowałem szukać przez godzin odpowiedzi na moje pytania i nie moglem nic znalezc.\nMam xboxa 360 premium z napedem Samsung-toshiba wersja z roku 2006 bez hdmi.\nCzy trzeba kupować speclajne czipy VIA VT6421A aby flashować konsole? Mam płyte głowną Gigabyte M720 us3 z Windowsem 7 , czy moge flashować konsolę bez kupowania czipa? czy wygląda to tak samo jak z tymi chipami?\nDevolfor, Październik 9, 2010\nMożesz. Wygląda tak samo.\nJungleflasher, intro device id, wyłącz/włącz, read, spoof source2target, write.\nJak kontroler sata masz przestawiony w biosie na ahci to musisz zmienić na ide.\nDziękuje , którym poradnikiem najlepiej się posłużyć ? dodam że jestem w tym zielony. Napęd to napewno samsung/toshiba.\njaką wersje ixtreme najlepiej użyć?\nLT Samsung 1.0 - odpali ci wszystko co na dvd9, nie musisz się martwić o wave'y i inne pierdoły.\nPoradnik możesz użyć ten z forum, jest stary ale nic się praktycznie nie zmieniło.\nJungleflashera pobierz nowego stąd:\nPortio nie musisz instalować, z nowym jf sam się on instaluje gdy program uruchomisz jako admin (prawy przycisk myszki>uruchom jako administrator)\nNie moge ściągać z megaupload, mam jakieś cholerne limity - pewnie ktoś z lanu ściąga. Moge dostać innego linka lub dostać nazwe tej wersji?\nLT samsung 1.0 to jest wersja ixtrema rozumiem, gdzie moge ją pobrać?\nCzyli mam to zrobić za pomocą tego poradnika? http://xboxforum.pl/firmware-napedow-f160/flash-samsung-benq-jungleflasher-8932.html\nPrzepraszam za te wszystkie pytania , staram się szukać przed każdym razem jak się o coś zapytam.\nTak, ten poradnik jest ok.\nW paczce jest lt.\nDownload JungleFlasher v0.1.75 Beta (152).rar from Sendspace.com - send big files the easy way\nLt samsung 1.0 to plik ix-ltv1.0-sammy?\nw tabelce i/o port skąd mam wiedzieć ktore mam wybrać ? wystarczy odłączyć napęd i będzie tylko 1 do wyboryu?\nJak mam włączyć napęd z xboxa jeżeli jest on już wyciągnięty całkowicie ?\nTak. JF sam się zapyta po odczycie czy wrzucić lt w target fw.\nZmieniaj porty po kolei, w któryś wpadnie samsung.\nJeżeli nie posiadasz xecutera ck3 to napęd zasilasz konsolą. Zostaw go na miejscu, tylko połącz go z pc kablem sata.\njest problem , wszystko robie tak jak w poradniku i nie mogę znależćw tabelce i/o port mojego napędu , po prostu jakby go nie było .. co robić? wszystko jest podłączone . Napęd za to wykrywa BIOS. jest tam napisany model itp. jest ustawiony na master.\nps. jak wlaczam jungle flashera przez administratora to wyskakuje takie coś :\ncant install portio64.sys driver !\nPress f8 i inne ****rela , taki sam jest błąd jak włącze go normalnie.\nMasz system 64bitowy.\nJak włączasz kompa ciśnij w f8 i wybierz start systemu z wyłączeniem wymuszania podpisanych sterowników.\ndzieki , nastepny problem : przy punkcie 2 , wciskam device/intro ide i po kilku minutach pokazuje mi sie takie cos ;\nDrive is Samsung.. Sending Vendor Intro to port 0x0970\nWyłącz/włącz konsole po kliknięciu w device/vendor.\nLub użyj samsung unlock okienko wyżej.\nten sam problem , gdy klika, w sammy unlock mam błąd : Failed at stage 1.\nudało mi się teraz coś zrobić i mam ;\nSending Device ID request to port 0x0970\njest wszystko ok teraz? flashowac dalej\nJak masz właściwości kostki to robisz odczyt, read.\nRobisz odczyt, później zapyta się czy chcesz aby załadował z automatu lt. Dajesz tak, patrzysz czy klucz u góry zgadza się z kluczem na dole.\nNie mogą to być cyfry 0000000000000000000000, 7777777777777777777777, musi to być unikalny klucz np.DB23E199CE7476EC663F533FFFDE66A2\nJak się zgadza, to wybierasz write i po flashu.\ndzięki wielkie, wygląda na to że zrobiłem wszystko OK , możesz mi coś powiedzieć więcej o LT Samsung 1.0? czy jest to lepszy soft niz ixtreme 1.6? jest takie samo prawdoodobienstwo ze dostane bana na xbox live? i jeszcze pytanie , slyszalem ze trzeba jakoś nagrywać gry z patchami.. jak to dokładnie wszystko wygląda? wystarczy ściągnąć obraz gry i wypalić?\nPrawdopodobieństwo ,że bana dostaniesz "teoretycznie" jest mniejsze ,a jak jest w praktyce każdy wie. A resztę info jeżeli chodzi o obrazy Iso ,sprawdzanie obrazu ,abgx 360 wszystko znajdziesz na forum.\nFlash xboxa slim.\nkussiek, Październik 30, 2012, na forum: LT\nSprzedam e3 flashera i niespodzianke do xboxa:)\nHornet, Sierpień 21, 2012, na forum: Kosz\nPC do flashowania Xboxa\nharrymason88, Lipiec 17, 2012, na forum: Kosz


Jak sobie mam poradzić po zerwaniu ? - Zapytaj.onet.pl -\nCo mam na to poradzić? 2008-07-25 18:33:17\nJak mam się zebrać po zerwaniu? 2011-10-11 19:11:25\njak mam sie pozbierac po zerwaniu :( 2011-01-31 15:46:59\nJak mam sobie poradzić? 2011-06-09 20:40:19\nsienio1016 zapytał(a) 13.03.2014 o 21:35\nJak sobie mam poradzić po zerwaniu ?\nDziewczyna ze mną zerwała było to gdzieś z 2 miechy temu. Ale nadal za nią tęsknie, jestem w 1 gim.,a ona w 3gim. nie potrafię znaleźć sobie innej, ponieważ cały czas myślę o niej. Nie chodzi mi oto aby o niej zapomnieć bo tak się nie da. Macie jakieś sposoby żeby ona wróciła. Pisałem do niej na asku z anonima o to czy tęskni za mną. I ona napisała że nie tęskni, ale może jestem dla niej ważny ale nie tak jak wcześniej\nZapomniałem dodać że zerwała ze mną bo byłem zazdrosny bo ona kładła sie na innego chłopaka (mojego dobrego kolege)\nOstatnia data uzupełnienia pytania: 2014-03-14 15:07:17\nodpowiedział(a) 13.03.2014 o 21:38\nwiesz jakie to jest żałosne co robisz , też tak miałam jak były chciał do mnie wrócić . to takie trudne zrozumiec ze jak dziewczyna mówi że koniec to koniec ?\nodpowiedział(a) 13.03.2014 o 21:39:\nZależy w jaki sposób zerwie i czy potem zachowuje się tak jakby Cię nie znała\nodpowiedział(a) 13.03.2014 o 21:41\nWiesz może cię rzuciła bo potrzebowała kogoś 'dominującego' kto ją 'ochroni' żeby czuła się przy nim bezpieczna ,a ty jesteś młodszy o dwa lata ,a zazwyczaj pary są takie że kobieta młodsza o rok ,a chłopak starszy od niej o rok ,ale nic nie sugeruję tylko mówię że ZAZWYCZAJ\nodpowiedział(a) 13.03.2014 o 21:47\nnie myśl że w 2gim znajdziesz dziewczynę i będziesz z nią do końca życia to nie bajka :d Zerwał bo widocznie coś się skończyło a ty musisz sobie z tym poradzić na związki jeszcze czas a natręctwem tylko pogorszysz sprawę\nodpowiedział(a) 13.03.2014 o 22:07:\n2 gimnazjum do końca życia...\nodpowiedział(a) 14.03.2014 o 19:34:\nodpowiedział(a) 13.03.2014 o 22:11\nJezu, stary. Jesteś w pierwszej gimbazie, nie trać czasu na bieganie za dziewczynami. Jeśli potrzebujesz damskiej obecności to przecież masz prawą rękę.\nodpowiedział(a) 14.03.2014 o 09:00\nCzego jeszcze nie rozumiesz? Dziewczyna postanowiła, że nie chce z Tobą być. Powiedziała to jasno i dosadnie, zrywając z Tobą. Jeżeli nadal Ci na niej zależy, koniecznie powinieneś uszanować jej decyzję. Nie ma sensu szukanie sposobu na odzyskanie jej serca.\nGdybyś popełnił jakiś błąd: zdradził, oszukał, traktował ją źle - wtedy mógłbyś podejmować działanie rehabilitacyjne, udowadniać jej, że zasługujesz na powrót, drugą szansę.\nJeśli jednak powodem dla którego się rozstaliście było po prostu to, że jej zdaniem nie pasuje do Ciebie, nie kocha to nie ma czego naprawiać: po prostu w tej chwili na pewno nic z tego nie będzie.\nProszę, daj jej spokój. Równie dobrze mogłaby dalej ciągnąć związek i oszukiwać Cię w ten sposób, ale zdecydowanie woli być fair wobec Ciebie i nie mydlić Ci oczu. Zachowała się bardzo w porządku. Ty też powinieneś.\nJesteś za młody jak na nią, może potrzebowała kogoś dominującego? Wiesz, miłość w 1 gimnazjum? Żarty sobie robisz? ;)\nodpowiedział(a) 13.03.2014 o 21:54:\nUważasz, że skoro jest od ciebie młodszy, to nie ma prawa kochać? :)\nUważam że miłość w 1 gimnazjum to nie miłość, zamim ukończy szkołe spotka wiele takich dziewczyn ;)\nodpowiedział(a) 14.03.2014 o 08:53:\nMiłość to miłość i nie masz prawa oceniać tego co czują inni. Bo możesz się bardzo pomylić i zadeptać coś co jest dla kogoś ważne. Nie ma tu żadnej zależności od wieku, wykształcenia ani innych aspektów.\nodpowiedział(a) 14.03.2014 o 20:01:\nDzieciaku. Żegnam, nie chcę z Tobą pisać. Nabierzesz kiedyś doświadczenia -.-\nCzas wygenerowania strony: 0.04832100


implantolog w serwisie Skup\nRejestr poradników Rejestr wpisów Zestawienie arykułów\nImplanty zębowe Gliwice Najpopularniejsze usługi stomatologiczne Najpopularniejszymi usługami dentystycznymi jest przede wszystkim stomatologia zachowawcza. Najczęściej klienci przychodzą do dentys Czytaj dalej...\nDodane: 03:39 15- 02- 2019\nImplanty Gliwice Z jakich powodów warto wybrać się na stomatologię? Czy warto iść na studia stomatologiczne? To pytanie zadaje sobie z pewnością coraz więcej osób zainteresowanych rozwojem zawodowym i Czytaj dalej...\nDodane: 08:13 11- 02- 2019\nImplanty Bytom Zabiegi w gabinetach stomatologicznych Coraz więcej gabinetów stomatologicznych poszerza swoją działalność. Współpracując na przykład z ortodontą, dentysta może znacznie zwiększyć il Czytaj dalej...\nDodane: 08:59 08- 02- 2019\nImplanty zębów Chorzów Magazyny stomatologiczneNa rynku dostępnych jest wiele periodyków poświęconych zagadnieniom stomatologicznym. Jedne z nich przeznaczone są dla spe Czytaj dalej...\nDodane: 01:43 08- 02- 2019\nImplanty zębów Gliwice Lepiej zapobiegać niż leczyć Zabiegi profilaktyczne w stomatologii nie są często tak popularne, jak leczenie próchnicy i wstawianie plomb. Chociaż wielu pacjentów gabinetów st Czytaj dalej...\nDodane: 08:11 01- 02- 2019\nImplantolog Bytom Higiena jamy ustnej Higiena jamy ustnej wskazywana jest przez wielu specjalistów jako kluczowy element dbania o swoje uzębienie. Tylko troszcząc się w Czytaj dalej...\nDodane: 00:50 31- 01- 2019\nImplantologia Bytom Produkty lecznicze na zapalenie błony śluzowejZapalenie błony śluzowej należy do bardzo częstych schorzeń leczonych przez dentystę. Praktycznie każda o Czytaj dalej...\nDodane: 07:55 28- 01- 2019\nImplantolog Chorzów Jama ustna – higiena Higiena jamy ustnej wskazywana jest przez wielu specjalistów jako kluczowy element dbania o swoje uzębienie. Tylko troszcząc się w sposób odpowiedni o higienę ja Czytaj dalej...\nImplantolog Giwice Mycie zębów po posiłku Każdy chyba wie, zarówno dzieci jak i dorośli, że regularne mycie zębów jest bardzo ważne, żeby zachować je w dobrym zdrowiu i ustrzec się przed takimi c Czytaj dalej...\nDodane: 05:25 18- 01- 2019


OSET ŁOPIANOWATY, CARDUUS PERSONATA - Zielnik-Karpacki.pl\nAtlas roślin > Rośliny zielne o kwiatach czerwonych, różowych, niebieskich i fioletowych > OSET ŁOPIANOWATY\nNazwa słowacka: bodliak lopúchovitý.\nOpis: Bylina wysokości do 2 m, o łodydze prostej, górą gałęzistej, kolczastej i wąsko oskrzydlonej. Liście odziomkowe pierzastodzielne, zebrane w różyczce; łodygowe liście dolne także pierzastodzielne; górne niepodzielne, tylko nierówno, ostro ząbkowane. Kwiaty purpurowofioletowe, w koszyczkach, rurkowate. Okrywa koszyczka złożona z fioletowawych łusek, zakończonych kolcem.\nWystępowanie: Góry Europy. W Polsce w Karpatach i Sudetach od regla dolnego po piętro kosodrzewiny. Rośnie nad brzegami potoków, w ziołoroślach i traworoślach, na różnym podłożu\natry - Dolina Kościeliska - czerwiec 2011\nBieszczady - Wołosate - lipiec 2008 - osobnik o białych kwiatach\nKotlina Sądecka - 22 czerwca 2016


Pasztet - Blog Kulinarny • Zdjęcia • Przepisy • Inspiracje\nPasztet z mięsem i warzywami. Danie, które świetnie się sprawdzi na święta, imprezy czy na codzienne kanapki. Aromatyczny, wilgotny i bardzo smaczny.\nStrona główna Rodzaj posiłku Przystawki Pasztet\nPasztet z mięsem i warzywami. Danie, które świetnie się sprawdzi na święta, imprezy czy na codzienne kanapki. Aromatyczny, wilgotny i bardzo smaczny. Wymaga trochę pracy ale warto go zrobić. Pasztet jest świetnym rozwiązaniem, jak nie masz pomysłu, co zrobić z mięsem i warzywami z rosołu\nWarzywa z rosołu: 4 marchewki, 2 pietruszki, seler ( warzywa średniej wielkości)\n2-3 średnie bułki\n1 kg łopatki wieprzowej( może być karkówka, wołowina + indyk)\n200 g boczku ( może być podgardle)\n*opcjonalnie- bułka tarta\nWątróbkę gotuj przez 10 min.\nMięso gotuj do miękkości.\nCebulę ugotuj lub usmaż.\nBułki namocz w wodzie aby zmiękły.\nMięso, warzywa i bułki przekręć trzy razy w maszynce do mięsa ( grube oczka).\nDo mięsa dodaj jajka, przyprawy. Jeżeli masa wyjdzie za rzadka dodaj bułkę tartą.\nPrzełóż do formy. Wstaw do rozgrzanego piekarnika na 180’C na 50-55 min. Pasztet ma się ładnie zarumienić.\n# boczek# boże narodzenie# cebula# jajka# łopatka wieprzowa# pasztet# wątróbka# Wielkanoc\nPoprzedni Wpis\tBajgle jogurtowe\nNastępny Wpis\tSzarpana pierś z kurczaka