Edyta Gracz-Chmura Mielec. Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm - PDF\nEdyta Gracz-Chmura Mielec. Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm\nDownload "Edyta Gracz-Chmura Mielec. Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm"\n1 rozprawy i artykuły TEMATY I KONTEKSTY NR 2 (7) /2012 Edyta Gracz-Chmura Mielec Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm Postać Anny Libery dla współczesnych odbiorców literatury pozostaje w większości anonimowa 1. Tymczasem Anna Krakowianka bo taki pseudonim literacki sobie obrała, to jedna z najbardziej frapujących postaci literackiego Krakowa doby romantyzmu 2. Jej życie kształtowały dwie pasje literatura i działalność społeczna, które traktowała na równi, poświęcając im cały wolny czas. Oprócz wierszy osnutych wokół romantycznej ludowości (krakowiaki) i sentymentalnych sielanek (Wiejska rodzina, 1859), krótkich utworów prozatorskich (Dobra pani i dobra służąca, 1845), Libera pisywała również poematy (Apostata, 1879), tragedie historyczne (Jadwiga, Esterka, Safo), dramaty prezentujące współczesne środowiska miejskie (Ciało i dusza poety) oraz komedie (Kłopot o edukację, Kasia i Dorota) 3. Początki jej twór- 1 Twórczość Anny Libery omawia monografia W. Bieńkowskiego Anna Libera Krakowianka Zarys życia i twórczości (Kraków 1968). Pokrótce o poetce tej piszą również: Z. Jagoda, O literaturze i życiu literackim Wolnego Miasta Krakowa (Kraków 1971), K. Sosnowski w szkicu Poezja krakowska z czasów Wolnego Miasta (Kraków 1901) oraz Z. Sudolski w artykule Anna Libera [w:] Literatura krajowa w okresie romantyzmu , red. M. Janion, t. I, Kraków 1975, s Żadna z powyższych prac nie komentuje wystarczająco bogatej spuścizny rękopiśmiennej poetki, nie uwzględnia również złożonej problematyki atmosfery literackiej Krakowa w okresie romantyzmu. Większość opracowań w ogóle nie odnosi się do całościowego spojrzenia na romantyzm, kończąc swe rozważania na roku 1846, kiedy to przestało istnieć Wolne Miasto Kraków. Tymczasem żywotność romantyzmu utrzymywała się w Krakowie znacznie dłużej, bo przynajmniej do połowy lat pięćdziesiątych XIX wieku. 2 Twórczość Anny Libery, żyjącej w latach , w przeważającej mierze pokrywa się z dominacją w Krakowie prądów romantycznych. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że od drugiej połowy lat pięćdziesiątych XIX w. twórczość poetki oscyluje wokół tendencji protorealistycznych i biedermeieru. Szerzej kwestia ta została omówiona w pracy E. Gracz-Chmury, Literatura romantyczna w Krakowie Zarys monograficzny (w przygotowaniu do druku). 3 Z kilku dramatów Libery publikacji doczekał się jedynie utwór z 1843 roku Jadwiga, królowa polska. W zbiorach rękopiśmiennych Biblioteki Czartoryskich dostępne są następujące dramaty Libery (rkps nr i 11914, t. I): Esterka dat. 1868, Jadwiga, królowa rozprawy i artykuły 209\n2 Edyta Gracz-Chmura czości zapełniają również wiersze o charakterze patriotycznym, w których autorka w sposób prostolinijny deklaruje przywiązanie do wartości rodzinnych, lokalnej tradycji i religii katolickiej. Z czasem twórczość Libery ewoluowała, dostosowując się do nowych tendencji w literaturze. Widać to wyraźnie, bo autorka świadomie odchodzi od form ludowych w stronę utworów prozatorskich o charakterze protorealistycznym, a w jej utworach dramatycznych coraz większą rolę zaczynają odgrywać tendencje moralizatorskie 4. Libera była postacią nietuzinkową. W historii Krakowa zapisała się jako jedna z pierwszych miejscowych publicystek walczących o prawa kobiet. W ruch emancypacyjny zaangażowała się od lat czterdziestych XIX wieku, zakładając Komitet Polek. Wygłaszała odczyty o potrzebie obowiązkowej edukacji kobiet i prawie do ich samodzielnego decydowania o własnym losie. Jedno z takich wystąpień O kobietach udało jej się opublikować w piśmie Niewiasta (1856) 5, ale zdecydowana ich większość nadal pozostaje w rękopisach 6. Wśród patronek duchowych Libery były znane emancypantki: George Sand i Narcyza Żmichowska 7. Korespondowała również w latach sześćdziesiątych XIX stulecia z Pauliną Wilkońską, powieściopisarką warszawską 8. Libera, z racji swych poglądów na emancypację i trudną sytuację osobistą (urodziła nieślubne dziecko), miała złe relacje z miejscowym środowiskiem literackim. Skarżyła się na ignorancję ze polska. Dramat w trzech aktach powstały 1843, wyd. w Krakowie 1867, Czyń, co chcesz, końca patrz zniszczony w 1939, Poświęcenie Jadwigi królowej. Moment dramatyczny w 3 aktach oryginalnie napisany 1866 r., Safo. Poetka Grecji. Tragedia w 3 aktach dat. 1844, Dorota. Dramat w 5. aktach dat. 1874, utwory sceniczne: Ciało i dusza poety 1843/44, a także Ulicznik oraz Tajemnice Nieba i Ziemi zachowane we fragmentach z lat czterdziestych XIX wieku. 4 Por. E. Gracz-Chmura, dz. cyt. W rozważaniach dotyczących literatury romantycznej w Krakowie przyjęta została teza Bogusława Doparta o wielonurtowości procesu literackiego w XIX w. Por. B. Dopart, Romantyzm polski. Pluralizm prądów i synkretyzm dzieła, Kraków 1999; tenże, Nasz literacki wiek XIX i izmy [w:] Na początku wieku. Rozważania o tradycji, red. Z. Trojanowiczowa, K. Trybuś, Poznań 2002, s O profilu literackim Niewiasty pisze J. Maciejewski: Przedburzowcy. Z problematyki przełomu między romantyzmem a pozytywizmem, Kraków 1971, s Są to następujące odezwy i rozprawy: Kobieta w upodleniu, Kobieta i jej przeznaczenie, Kobieta wobec idei Idea katolicyzmu, Za chwil niewiele, Koniecznie nam trzeba iść równo z wiekiem, Krakowski mężczyzna, Szanowne rodaczki oraz Jak wypada się kształcić kobiecie ażeby otrzymała charakter właściwy. Rkps Biblioteki Czartoryskich nr W liście z 18 XII 1852 roku skierowanym do nieznanego adresata Libera przyznaje się do fascynacji powieściami i postawą Narcyzy Żmichowskiej. Uwagę Libery przykuwała odwaga, z jaką autorka Poganki pisała o kwestiach kobiecych. Potrafiła jednak z dystansem spojrzeć na całokształt jej twórczości. Zarzucała warszawskiej pisarce sięganie do dzieł obcych oraz odwzorowywanie życia szlachty z pominięciem mieszczaństwa, które ujmowała bezbarwnie i szablonowo. Te same zarzuty stawiała Żmichowskiej w kwestii tematów ludowych, krytykując pisarkę za stereotypowe przedstawianie ciemnoty chłopskiej. Por. Listy Anny Libery , rkps Biblioteki Czartoryskich nr Listy Anny Libery , rkps Biblioteki Czartoryskich nr\n3 Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm strony wydawców i niechęć kolegów-literatów 9. Udało jej się jednak nawiązać współpracę z Niewiastą ( ) Józefa Turowskiego, a potem z Kaliną ( ) redagowaną przez Michała Bałuckiego. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XIX wieku Libera współpracowała również z poznańską Szkółką dla Dzieci Ewarysta Estkowskiego, warszawską Czytelnią Niedzielną Aleksandry Petrowej i Agatona Gillera, lwowskim Dzwonkiem oraz z Gwiazdką Cieszyńską Pawła Stalmacha, publikując głównie wiersze i krótkie opowiadania. W latach siedemdziesiątych rozpoczęła współpracę z pismami dla ludu: krakowskim Włościaninem i lwowską Zagrodą, a także z Tygodnikiem Wielkopolskim. Libera nie miała łatwego startu w życie. Urodzona w 1805 roku w niezamożnej rodzinie zubożałego szlachcica, wychowywała się w krakowskich klasztorach, w ostatniej chwili niemalże rezygnując ze ślubów wieczystych w zgromadzeniu sióstr prezentek. Z życia klasztornego wyniosła umiejętność haftu (dzięki tej sztuce mogła się utrzymywać) i niechęć do życia zakonnego, o czym niejednokrotnie wspomina w swoich prywatnych notatkach i publicystyce 10. Libera była samoukiem, w klasztorze odebrała jedynie podstawy wiedzy ogólnej, które na pewno nie zaznajomiły jej z historią literatury, tym bardziej z poezją wielkich romantyków. Z twórczością Mickiewicza zetknęła się dopiero około 1828 roku. Moment ten uważała za kluczowy w swej literackiej biografii. We wspomnieniowym Małym obrazku mojego życia pisała: Poezje Adama uniosły mnie i zachwyciły do nieopisania. Rozkochałam, rozszalałam się w tych piosenkach i balladach. Sam poeta był dla mnie bóstwem, którego ujrzeć chciałam 11. Niemal całe swoje życie spędziła w Krakowie (zmarła w 1886 roku), nie licząc krótkiego pobytu w Rudawie i Morawicy, gdzie jej ojciec był nauczycielem ludowym i działaczem społecznym 12. Jakie lektury kształtowały wyobraźnię poetycką Libery i wokół jakich idei formowała się jej literacka świadomość? Romantyzmu uczyła się głównie od polskich poetów najpewniej z dzieł Mickiewicza. Ze wspomnień Libery wynika, że czytała Ballady i romanse, a więc może i słynną Przemowę do I tomu Mickiewiczowskich Poezji? W prywatnej korespondencji pojawiają się również wzmianki o utworach dramatycznych Juliusza Słowackiego Księdzu Marku i Śnie srebrnym Salomei, zdaniem poetki wzorowanych na Calderonie Por. list Libery do anonimowego adresata z 21 marca 1876 r., w którym skarży się na złe traktowanie ze strony miejscowych wydawców i pisarzy rkps Biblioteki Czartoryskich nr Por. A. Libera, Historia mego zawodu literackiego, rkps Biblioteki Czartoryskich nr A. Libera, rkps Biblioteki Czartoryskich nr Jan Libera w 1840 roku wydał traktat O stanie literatury ludu wiejskiego w okolicach Krakowa przed siedemdziesięciu laty i o przyczynach jej upadku przez naocznego obserwatora. Szkic ten był częścią materiału źródłowego, pisanego na zamówienie Michała Wiszniewskiego, który włączył go do swej Historii literatury polskiej. Por. W. Bieńkowski, dz. cyt., s Listy Anny Libery , rkps Biblioteki Czartoryskich nr\n4 Edyta Gracz-Chmura Zainteresowanie twórczością Słowackiego może być echem kontaktów intelektualnych Libery ze środowiskiem krakowskich przedburzowców, darzących twórcę Kordiana szczególnym uznaniem 14. W latach pięćdziesiątych XIX wieku Libera prowadziła w swoim domu rodzaj skromnego salonu literackiego, w którym gromadziła się ta właśnie grupa artystów. Byli to poeci i pisarze kojarzeni ze środowiskiem demokratycznym, stanowiący opozycję wobec konserwatywnego Czasu. Bywali tam: Michał Bałucki, Józef Szujski i Adam Bełcikowski. Ten ostatni dzielił się z Liberą uwagami na temat własnej praktyki twórczej. W zachowanej korespondencji znajdują się komentarze poetki do pisanej przez Bełcikowskiego Królowej Jadwigi, której fragmenty przesyłał w listach 15. W tragedii tej daje o sobie znać swoista dla przedburzowców rewizja pewnych wątków historii, o którą pokusiła się później także Libera (np. w dramatach Esterka i Jadwiga, królowa polska). Tematyka literacka była także obecna w cieszących się sporą popularnością czasopismach Konstantego Majeranowskiego, po które chętnie Libera sięgała 16. Z nich najpewniej dowiedziała się najwięcej o nurtujących ją problemach z literaturą związanych. Majeranowski, zanim rozpoczął niechlubną karierę asesora Komitetu Cenzury, był wydawcą kilku pism cieszących się w lokalnym środowisku sporą popularnością 17. Dzięki niemu ukazywały się między innymi Pszczółka Krakowska, Goniec Krakowski, Krakus, Muza Nadwiślańska, Pielgrzym z Tęczyna czy Rozrywki Przyjemnie i Pożyteczne 18. Z całą pewnością czytała je 14 Do kwestii krakowskich przedburzowców odnosi się J. Maciejewski Przedburzowcy. Z problemów przełomu między romantyzmem a pozytywizmem, Kraków Listy Anny Libery , rkps Biblioteki Czartoryskich nr Dodajmy, że podobną, rewizjonistyczną historię żony Władysława Jagiełły zaprezentował także Szujski w tragedii Królowa Jadwiga, Dzięki Majeranowskiemu zaistniała Libera w oficjalnym życiu literackim Krakowa w 1842 roku tomikiem Poezje wydanym dzięki jego wstawiennictwu. 17 Urząd ten pełnił Majeranowski w latach Por. Z. Jagoda, dz. cyt., s Pszczółka Krakowska, t. I IV, Kraków ; początkowo ukazywała się dwa razy w tygodniu, potem jako kwartalnik: Pszczółka Polska. Dziennik poświęcony historii, literaturze i polityce, t. I III, Kraków 1823; Muza Nadwiślańska, Kraków 1823, dwutygodnik, t. I III, kontynuacja Pszczółki Krakowskiej ; Pielgrzym z Tęczyna, Kraków 1823, t. I, poświęcony obyczajom i starożytności narodowej; Krakus. Towarzysz liberalny Pszczółki Krakowskiej, Kraków W roku 1822 wychodził jako dodatek do Muzy Nadwiślańskiej, od stycznia 1823 ukazywał się pod tytułem Kronika Codzienna, Krajowa i Zagraniczna, a od kwietnia 1823 jako Kronika Roku 1823 ; Rozrywki Przyjemne i Pożyteczne, poświęcone literaturze, poezji i romansom, t. I IV, Kraków , tomy V VIII ukazały się jako Flora Polska czyli Rozrywki Przyjemne i Pożyteczne, poświęcone literaturze i poezji ojczystej; Goniec Krakowski. Dziennik polityczny, historyczny i literacki, Kraków , od numeru 31. w 1831 roku wydawany jako Goniec Krakowski. Dziennik polityczny, liberalny i naukowy. W 1829 roku ukazywał się z dodatkiem Dziennik Doniesień, a później z dodatkiem Wanda. O prasie krakowskiej piszą: S. Dziki, Czasopiśmiennictwo Rzeczypospolitej Krakowskiej ( ) [w:] W świecie myśli i wartości. Prace z historii literatury i kultury ofiarowane profesorowi Julianowi Maślance, red. 212\n5 Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm Libera i z nich mogła czerpać wszelkie literackie nowinki. Na postawie profilu wydawniczego tych czasopism, lansujących głównie poezje neosentymentalne, w jakiejś mierze kształtowała także swój światopogląd literacki. Na łamach pism Majeranowskiego ukazywały się także utwory o proweniencji historycznej i narodowej, opisy obrzędów oraz zwyczajów krakowskich, które oddziaływać musiały na wyobraźnię krakowskiej poetki 19. Majeranowski jawił się zatem jako propagator nowych w Krakowie treści romantycznych, które podchwyciła publiczność czytelnicza domagająca się utworów o charakterze historycznym, związanych z narodową i lokalną przeszłością. Otwarci na nowe prądy stali się także miejscowi poeci jak Józef Łapsiński i Edmund Wasilewski, których tomiki poetyckie wypełniały wiersze sławiące tych samych bohaterów mityczną Wandę i Krakusa oraz przywódcę niedawnej insurekcji Tadeusza Kościuszkę. Pierwsza faza twórczości Libery współgra zatem z atmosferą literacką Krakowa lat dwudziestych i trzydziestych XIX wieku. Jest w niej miejsce dla legendarnych bohaterów, mitycznych początków polskiego państwa, słowem, dla apoteozy historii narodowej. Równie silnie obecnym nurtem w twórczości Libery był regionalizm, rozumiany jako zachwyt nad lokalną tradycją i pięknem podkrakowskich wsi 20. Na tle literatury powstałej w Krakowie w latach postać Libery jawi się jako jedna z tych, które najbieglej pojęły przesłanie romantycznej narodowości. Idee narodowościowe były immanentnie wpisane w praktykę twórczą Krakowianki, począwszy od drugiego tomiku wierszy zatytułowanego Nowe poezje (1846), a poprzez kolejny Poezje narodowe (1849) trwale zagościły w repertuarze poetki. Realizacją takiej linii programowej są między innymi wiersze: Kochajmy ojczyznę, Wisła polska rzeka, Pieśń o Polsce czy Pieśń do Boga za Polskę, wszystkie pełne szczerych, nieraz prostolinijnych i ekspresyjnych deklaracji uczuć wobec ojczyzny. Swą przynależność do polskiego rodu w wierszu Jestem polskie dziecko poetka pieczętuje wyznaniem: R. Dąbrowski, A. Waśko, Kraków 2010, s oraz w pracy zbiorowej Obraz literatury krajowej w okresie romantyzmu , t. I, dz. cyt., rozdziały: K. Poklewskiej, Życie literackie Galicji i Rzeczpospolitej Krakowskiej w latach , s oraz Z. Sudolskiego, Czasopiśmiennictwo w Galicji i Krakowie do Wiosny Ludów, s ; K. Bąkowski, dz. cyt., s ; Historia prasy polskiej, red. J. Łojek, t. I III, ; M. Tyrowicz, Prasa Galicji i Rzeczypospolitej Krakowskiej Studia porównawcze, Kraków 1979; A. Zyga, Krakowskie czasopisma literackie drugiej połowy XIX wieku ( ), Kraków Tu ogłoszone zostały m.in. dumy Wężyka sławiące narodowych (mitycznych) bohaterów Wandę i Kraka oraz poemat O królu Popielu a także utwór Groby królów i bohatyrów polskich spoczywających w świątyni na Wawelu Jana Kantego Rzesińskiego. W Pszczółce Krakowskiej ukazywały się również Listy do Wandy o mistycznych dziejach narodu polskiego Stanisława Jaszowskiego. Listy, stylizowane na legendy, miały przybliżyć życie i religię Słowian oraz pradawne dzieje Polski. 20 Por. rozważania dotyczące regionalizmu w twórczości romantycznych poetów krakowskich E. Gracz-Chmura, dz. cyt. 213\n6 Edyta Gracz-Chmura Jestem polskie dziecko z krwi czysto szlacheckiej, Nie baron, nie hrabia od rasy niemieckiej, Nie mam wsi, folwarków nie jestem dziedzicem, Żem się w Polsce rodził, tom prawym szlachcicem 21. Zagadnienia narodowej historii łączyła Libera z motywami ludowymi (Śpiew wolnych kmiotków, Bóg naszym królem). Stąd bohaterami jej wierszy są częstokroć kochający swą ojczyznę ludzie prości. Scalenie bohatera ludowego z motywami narodowościowymi było na gruncie krakowskim konsekwencją legendy kościuszkowskiej. Utrwalony w powszechnej świadomości topos chłopa walczącego za ojczyznę pod wodzą Kościuszki znajdował ujście w szeregu utworów poświęconych pamięci wielkiego naczelnika. Ody poświęcone przywódcy insurekcji z 1794 roku pisywali jeszcze klasycyści Wincenty Łańcucki i Paweł Czajkowski 22. Postać tę utrwalił także dramat przede wszystkim Pierwsza miłość Kościuszki (1820) oraz dzieło Kościuszko nad Sekwaną. Opera narodowa w dwóch aktach, oryginalnie wierszem napisana z muzyką F. S. Dutkiewicza (1821), autorstwa Majeranowskiego 23. Pod wpływem demokratycznych ideałów powstały takie wiersze Libery, jak: Śpiew wolnych kmiotków, Bóg naszym królem i Wiara chłopka. Utwory te łączy wyraźne dążenie do zakwestionowania poddaństwa chłopów jako sytuacji niezgodnej z boskimi prawami, kłócącej się z naturalnym rozwojem społeczeństwa. Demokratyczne tezy równości wszystkich obywateli poetka rozwija w krakowiakach Obywatel oraz Bóg naszym królem, w którym pisze: O bracia my bracia bez różnicy stanów 24. W wierszach tych pojawia się akcent chrześcijański deklaracja wiary utożsamiana z przynależnością do narodu polskiego. Poetka tezę o wpisaniu wartości chrześcijańskich w tożsamość polską powtórzy w utworze Jestem polskie dziecko. Polską tożsamość, zdaniem Libery, budują również takie wartości, jak: tradycja odziedziczona po przodkach, szlachecka duma, sarmacka przeszłość, umiłowanie wolności i waleczność 25. Przemyślenia związane z tematyką narodową pojawiły się również w wypowiedziach o charakterze krytycznoliterackim. Pierwszą znaną nam refleksją na temat literatury i procesów w niej zachodzących, jaka wyszła spod pióra Libery, jest dość krótka rozprawa (nieukończona bądź niezachowana w całości) zatytułowana Porównanie klasycyzmu z romantyzmem i jakie zaszły walki przy wprowadzaniu tegoż 26. W pracy tej autorka 21 A. Libera, Poezje narodowe przez A... L..., cz. I, Paryż (Kraków) 1849, s W. Łańcucki, Do cieniów Tadeusza Kościuszki; P. Czajkowski, Oda do mogiły wzniesionej dla Kościuszki, por. Z. Jagoda, dz. cyt., s Tematykę kościuszkowską w literaturze krakowskiej omawia Z. Jagoda, dz. cyt., s Szerzej do twórczości K. Majeranowskiego odnosi się cytowana wyżej praca E. Gracz-Chmury. 24 A. Libera, Poezje narodowe, s Fragment dotyczący ideałów demokratycznych Libery znajduje uzupełnienie i rozwinięcie w książce E. Gracz-Chmury, dz. cyt. 26 Por. A. Libera, Biblioteka Czartoryskich, rkps nr\n7 Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm przystąpiła do omówienia romantyzmu jako nowego zjawiska literackiego, który ściśle wiązała z ideami narodowościowymi. Artykuł powstał prawdopodobnie około 1842 roku, a więc w momencie, kiedy romantyzm nie był już zjawiskiem nowym, a echa sporów wokół Mickiewiczowskich Ballad i romansów dawno przebrzmiały. Sytuacja ta nie dotyczyła jednak krakowskiego środowiska literackiego, w którym wzrost popularności tendencji romantycznych nastąpił właśnie dopiero w latach czterdziestych XIX wieku 27. Na tle specyficznej sytuacji literackiej dawnej stolicy Polski tematyka narodowościowo-ludowa, obecna zarówno w poezji, jak i w wypowiedziach krytycznoliterackich, nie budziła powszechnego zdziwienia. Wręcz przeciwnie w latach czterdziestych XIX wieku romantyzm na gruncie krakowskim wchodzi w swą najbardziej dojrzałą postać. W 1842 roku ukazał się debiutancki tom poezji Libery, a krótko po nim anonimowa recenzja w poznańskim Tygodniku Literackim 28. Jej autor surowo obszedł się z twórczością poetki, ganiąc przywiązanie Libery do norm i motywów z epoki minionej do Salomonów, Dawidów i Sokratów. Porównanie klasycyzmu z romantyzmem było reakcją na zamieszczoną w piśmie poznańskim recenzję, bo argumenty, którymi poetka się posługuje, są odpowiedzią na zarzuty recenzenta. Tekst Libery jest również deklaracją gotowości do tworzenia literatury narodowej opartej na nowych, romantycznych wzorach 29. Anonimowy sąd nad poezją autorki krakowskiej wydaje się zbyt surowy. Co prawda, debiutancki tom Libery nie był tak dobry, jak kolejne, ale nie jest jedynie jak chce tego recenzent naśladowczy 27 W latach czterdziestych XIX wieku wydali swe tomy najwięksi krakowscy poeci romantyczni: Anna Libera Poezje (1842), Nowe poezje (1846), Poezje narodowe (1848); Edmund Wasilewski Poezje (1840), Franciszek Żygliński Dumki i fantazje (1844). Od połowy lat trzydziestych nieprzerwanie popularnością cieszyła się problematyka słowiańsko-ludowa znajdująca ujście w profilu wydawniczym pism naukowych, takich jak: Kwartalnik Naukowy ( ), Powszechny Pamiętnik Nauk i Umiejętności ( ) oraz Pamiętnik Naukowy (1836). W Krakowie w 1835 roku po raz pierwszy w formie książkowej opublikowana została rozprawa Zoriana Dołęgi Chodakowskiego O Sławiańszczyźnie przed chrześcijaństwem. Zaawansowane badania naukowe obejmujące językoznawstwo i historię literatury słowiańskiej prowadzili krakowscy uczeni. Wśród nich warto wymienić nazwiska Jerzego Samuela Bandtkiego, Michała Wiszniewskiego i Lesława Łukaszewicza. Tematyka słowiańskich starożytności, z którymi utożsamiano krakowskie kopce Krakusa i Wandy, obecna była również w poezji miejscowych autorów Józefa Łapsińskiego, Wasilewskiego i Żyglińskiego. 28 Poezje Anny L. Krakowianki, Tygodnik Literacki 1842, nr 35, s Opinię o tomiku Libery wydał także Hipolit Skimborowicz, który pisał: W jej poezjach wprawdzie nie widzimy nic nadzwyczajnego; jest to tylko odrodzony prawie Karpiński. Prostota, sielskość, rzadko jakieś zdanie z cywilizowańszego lub większego świata wyraża. Dwutygodnik Literacki, Kraków 1845, t. II, s W artykule Libery pojawia się postulat narodowości, do której powinni dążyć poeci romantyczni utożsamiani z literaturą nowoczesną. Narodowość miała być zatem kryterium odróżniającym literaturę klasycystyczną od romantycznej. Skądinąd przeciwnicy romantyzmu kwestię narodowości postrzegali jako epigońską, naśladowczą przejętą z literatury niemieckiej, którą romantycy naśladowali, zatracając pożądaną przezeń oryginalność. Por. rozważania dotyczące kategorii naśladownictwa w książce M. Stanisza, Wczesnoromantyczne spory o poezję, Kraków 1998, s\n8 Edyta Gracz-Chmura i epigoński. Libera poszukuje formy wyrazu dla swych sprecyzowanych już poglądów na kwestie związane z uwielbieniem Krakowa jego pejzażu i historii. Już w tytule zbioru zaznacza swe przywiązanie do tradycji lokalnej, podpisując swój tom Anna L. Krakowianka. Rozprawa Libery Porównanie romantyzmu z klasycyzmem mogła zatem być następstwem poznańskiej recenzji, odparciem zarzutów o nieznajomość reguł nowej, romantycznej poezji i zakotwiczenie w twórczości epoki minionej. Praktyka poetycka Libery, zdaniem autora recenzji, sytuuje ją jako naśladowczynię Drużbackiej, przez co poetka krakowska traci indywidualny charakter poezji, z którym zdążyła pokazać się w publikowanych wcześniej wierszach. Kolejny zbiór poezji Libery z roku 1849 już w tytule zawierał określenie narodowe, jakby dla odparcia stawianych kilka lat wcześniej zarzutów o brak wzorów nowoczesnych utożsamianych z narodowymi 30. Anonimowy recenzent z Tygodnika Literackiego dopomina się głównie o to, by poeci kształcili smak na wzorach nowoczesnych, tworzyli poezję rodzimą i narodową. W artykule tym czytamy: Minęły już czasy, kiedy Izydy, Kloryndy, Dafnisy, Filony i tym podobne postacie, poprzestrajane, według upodobania i gustu wierszokletów w różnobarwne i różnokształtne suknie i kabaty, pojawiając się z czułymi słodkimi rymami w ustach; chwytane były z uniesieniem, noszone na rękach, pieszczone, piastowane. Ocknęła się poezja narodowa, spojrzała po sobie, rozśmiała się z dziwnego kroju szat, jakie na nią wzuto, zrzuciła je i w ojczystej stanąwszy przed nami sukni, oczarowała oczy rozsądnie myślących cudownym swym wdziękiem 31. Rozprawa Libery jest z jednej strony odpowiedzią na zarzuty recenzji, wykorzystującą porównanie poezji klasycystycznej do starej sukni, z drugiej ilustruje poglądy poetki na istotę poezji romantycznej. Jak się wydaje, Libera zainspirowana poznańską recenzją pisze: Zbyt długo pewne formy, których nie wolno było przekroczyć poecie oraz mieszanie mitologii greckiej do porównań poetycznych więziły potok wyobraźni co do zewnętrznego układu pieśni i poematów. [...] Pomimo szacownych pochwał klasycyzmu był on ckliwym, snadnym, jak stara zużyta suknia, przetarta i spłowiała 32. Tekst ujawnia poglądy Krakowianki na zjawisko romantycznego przełomu. Libera krytykuje poetykę klasyczną, gdyż ta więzi wyobraźnię, nie pozwalając jej na swobodę tworzenia zarówno pod względem formy, jak i treści utworu. Romantyzm utożsamia ze swobodą kreowania nowych jakości w poezji, bez konieczności naśladowania Wergiliusza i Horacego. Romantyzm oznaczał wolność, swobodę twórczą oraz indywidualizm tych atutów Libera odmawia z kolei poezji klasycystycznej. Jakości romantyczne łączy z tradycjami chrześcijańskimi, co zresztą umiejętnie łączyła w swojej praktyce twórczej 33. Rolę pisarzy walczących z niewolniczym klasycyzmem 30 Tamże, s Tamże, s A. Libera, rkps Biblioteki Czartoryskich nr Por. wiersze religijne Libery z tomu Poezje, Kraków Problematyka religijna m.in. wierszy tej autorki została omówiona w szkicu E. Gracz-Chmury, Nieznani opiekunowie 216\n9 Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm przypisuje Dantemu, Petrarce i Szekspirowi geniuszom poezji, depcącym niewolnicze formy poezji. Za poetów romantycznych poetka uważała już Schillera i Goethego, którzy jako pierwsi rozpoczęli wiek romantyczny, złamawszy formę i ducha poezji klasycznej. Dla Libery romantyzm był epoką prawdy, która miała wyzwolić literaturę ze wszystkich mitologicznych bóstw, wnosząc do poezji i prozy elementy świata realnego. Stąd w utworach tej poetki stylizowanych na ludowe oraz w krakowiakach tak wierny zapis krakowskich zwyczajów. Porównanie klasycyzmu z romantyzmem u Libery zasadza się zatem na dwóch kwestiach: nowoczesności rozumianej jako odrzucenie motywów mitologicznych oraz na prawdziwości opisywanego świata. Taka forma wiersza miała stać się gwarancją szczerości przekazu, uwalniając tym samym poetę z okowów klasycystycznych norm i reguł poezji. Po raz kolejny Libera swój stosunek do kwestii narodowości ujawniła w rozprawie zatytułowanej O muzyce. Nie posiadając wykształcenia muzycznego, Libera swe przemyślenia kieruje w stronę przesłania muzyki, ogólnego jej charakteru i przekazu liryczności, jaki ze sobą sztuka ta niesie. Zdaniem Libery podobnie jak istnieje poezja narodowa tak samo muzyka wpisana jest w charakter konkretnego narodu. Libera pisze: Każda narodowość stosownie do swego umysłowego rozwoju, klimatu, doznanych klęsk oraz innych względów i przyczyn, ma swoją odrębną pieśń uczuć, stanowiącą narodową muzykę, którą pojmuje, kocha, nie przywłaszczając sobie innej, jako nie rodzimej, nie swojskiej. [Słowa] tej pieśni rozstrzelają się znów na wielorakie utwory fantazji, znać jednakże w każdym, że z jednego pochodzą szczepu. Któż nasze krakowiaki, mazurki, obertase może nazwać czeskimi, węgierskimi lub ruskimi, a poważne polonezy francuskimi lub angielskimi? Która narodowość posiada tak rzewne, bólem duszy i jękiem serca odznaczające się dumki jak ruskie, a czardasze madziarskie skoczne, razem tak melancholijne, zdając się niby rozkochane w tęsknocie beznadziejnej 34. Przekonanie o związku muzyki z duszą narodu i potężnym ładunku emocjonalnym, jaki sztuka ta niesie, zdradza wpływy myślicieli romantycznych, na przykład Herdera. Do Libery dotarły one najpewniej z pism autorów rodzimych, może popularnego w Krakowie Brodzińskiego czy Majeranowskiego. Libera postrzega muzykę niemiecką, włoską i francuską jako genialną i tak rozpowszechnioną w swej popularności, że przez to ponadnarodową. Jej wpływy obecne są w muzyce wszystkich innych narodów europejskich, zagładzono ją przez to w jej swojskości. Autorka rozumie to jako utratę oryginalności i cenionej przez romantyzm odmienności. Także Słowianie posiadają odrębną od innych plemion muzykę, jeszcze nie ponadnarodową, a więc dzięki temu bardziej oryginalną i wyjątkową. Z kolei polska muzyka narodowa dopiero się krystalizuje, jej nowe drogi wyznaczają Chopin i Moniuszko zrozumiawszy ducha narodu. i miłosierni dobroczyńcy. Oblicza bohaterów miłosiernych w krakowskiej literaturze romantycznej [w:] Miłosierdzie. Teoria i praktyka życiowa, red. P. F. Nowakowski i W. Szymborski, Kraków 2009, s A. Libera, O muzyce, rkps Biblioteki Czartoryskich nr\n10 Edyta Gracz-Chmura Refleksje narodowościowe w twórczości Libery współgrały z atmosferą literacką Krakowa. Umacniały romantyczną wizję sztuki poezję i muzykę, nastawioną na wierność wobec rodzimej tradycji i historii. Tematykę narodowości Krakowianka chętnie łączyła z ludowością i regionalizmem. Z krakowskim folklorem i historią poetka związana była w sposób szczególny. Wyobraźnię poetycką Libery żywił mit dawnego Krakowa jego słowiańska prehistoria (legendarne postaci Kraka i Wandy oraz otaczające Kraków ich kopce), a także dzieje nowożytne wraz z wieloznaczną symboliką Wawelu jako znaku minionej świetności państwa i narodowej nekropolii 35. Z fascynacji historią i tradycją Krakowa oraz miejscowymi obrzędami i barwnym folklorem narodziły się najlepsze w dorobku poetyckim Libery utwory krakowiaki. Po tę formę wiersza poetka chętnie sięgała przez wszystkie lata swojej twórczości. Krakowiaki pojawiały się przede wszystkim w zbiorze poezji z 1849 roku, ale kilka z nich nadal pozostaje niewydanych i spoczywa w rękopisach poetki 36. W romantyzmie, dzięki nobilitacji pieśni ludowej, krakowiak znany dotąd głównie jako taniec i przyśpiewka ludowa zyskuje pozycję autonomiczną 37. Popularne stają się zarówno autentyczne krakowiaki, gromadzone przez miłośników kultury ludowej, jak i naśladujące je krakowiaki literackie, stylizowane na autentyczne 38. W środowisku literackim dawnej stolicy Polski utwory te miały zaszczytne miejsce, cieszyły się dużym uznaniem publiczności, która oczekiwała krakowiaków komentujących co ważniejsze wydarzenia lokalne obyczajowe i polityczne 39. Takim niewątpliwie było zabicie na krakowskich 35 O znaczeniu Wawelu w życiu duchowym Polaków w XIX wieku pisze m.in. F. Ziejka, Miasto poetów. Studia i szkice, Kraków Por. A. Libera, Krakowiak, Kraków Krakowiaki pojawiły się również w następujących zbiorach Libery: Poezje, 1842; Poezje narodowe, cz. I, 1849; Nowe poezje, 1846; Poezje narodowe przez A... L ; Wianeczek z wonnych kwiateczków dla dzieci, Niewydane pozostają m.in. Krakowiaczki dla Zosi Kuczkowskiej, rkps Biblioteki Książąt Czartoryskich nr oraz inne, niezatytułowane, w rękopisie Biblioteki Czartoryskich nr Por. studium krakowiaka E. Gracz-Chmura, Literatura romantyczna w Krakowie W literaturze istnieją trzy podstawowe źródła krakowiaków; są to: zbiory autentycznych pieśni ludowych (np. Żegoty Paulego, Józefa Konopki, Kazimierza Władysława Wójcickiego, Wacława z Oleska, Oskara Kolberga), inkrustacje w tekstach literackich krakowiaki autentyczne bądź stylizowane (krakowiaki w Krakowiakach i góralach Bogusławskiego, Majeranowskiego Pierwsza miłość Kościuszki) oraz krakowiaki stylizowane (literackie) Anczyca, Libery, Wasilewskiego. 39 Były to tzw. krakowiaki salonowe, które wykonywała najczęściej młodzież ze szlacheckich lub mieszczańskich domów. Odznaczały się zwykle literackim językiem uwolnionym od wszelkich rubasznych i nieprzyzwoitych naleciałości, które nie przystawały do wysokiego towarzystwa. Często krakowiaki takie pisane były na melodię znanych pieśni wtedy utwór miał adnotację, na przykład na nutę Uciekajcie w stepy Rusy. Krakowiak taki ogłoszono nawet drukiem w roku 1848, a jego genezą były koncerty amatorskie organizowane przy okazji spotkań patriotycznych. Utwór nawołuje do jedności wszystkich narodów dawnej Rzeczypospolitej, komentując zarazem atmosferę polityczną miasta w okresie Wiosny Ludów. Por. E. Gracz-Chmura, dz. cyt. 218\n11 Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm plantach radcy sądowego Ignacego Zajączkowskiego, znienawidzonego przez mieszkańców miasta za wiernopoddańczą postawę wobec zaborców. Jego śmierć przyjęto w Krakowie z ulgą, a podsumowaniem atmosfery powstałej wokół całego zdarzenia był właśnie krakowiak Libery W Krakowie na Plantach pod Kapucynami 40. Utwór Libery jest oryginalnym krakowiakiem polityczno-satyrycznym. Sympatia autorki leży po stronie uczestników powstania i organizatorów samego zamachu. Reakcja poetki śmiała politycznie jak na tamte czasy jest aprobatą dla rewolucyjnych ruchów niepodległościowych i radykalnych rozwiązań problemów polityczno-społecznych: Płynie Wisła płynie, zieleni się łączka, Zabili, zabili, na plantach Zajączka. Płynie Wisła, płynie, łączka się zieleni. Zabili Zająca na plantach w jesieni. Ponad naszą Wisłą trzy mogiły stoją, Zabili Zająca i nic się nie boją. I nic się nie boją, bo czegóż się bać mogą? Zabili Zająca, poszli swoją drogą. Cóż cię to Zajączku na plantach spotkało, Pono utonęło, to, co wisieć miało. Chociaż utonęło, to, co wisieć miało, Poszukamy w wodzie i będzie wisiało 41. Co oczywiste, krakowiak Libery wydany był anonimowo, krążył w licznych odpisach, w formie ulotki. Dlaczego poetka do skomentowania wydarzenia tragicznego wybrała formę krakowiaka kojarzonego z zabawą? Być może dlatego, że krakowiak wywodził się z lokalnej tradycji i kojarzył się z tutejszą historią 42. Wrósł w tradycję literacką Krakowa i traktowany był jako forma wypowiedzi również na tematy aktualne. Wiersz ten stał się nielegalną i polityczną satyrą walczącą, niezwykle popularną przez wzgląd na tematykę i na lekką, łatwo przyswajalną formę krakowiaka. Krakowiak jawił się jako gatunek dający możliwość wypowiedzi przede wszystkim na tematy związane z historią i tradycjami Krakowa. W pełni 40 Utwór powstał prawdopodobnie w 1848 roku. Jego autorstwo ustalił Karol Estreicher: Bibliografia polska XIX stulecia, t. 2, Kraków 1874, s A. Libera, Krakowiak, cyt. za W. Bieńkowski, dz. cyt., s Oryginalnym krakowiakiem Libery napisanym dla uczczenia jubileuszu Gwiazdki Cieszyńskiej pisma, z którym autorka stale współpracowała był utwór Krakowiak na pamiątkę obchodów 25 rocznicy Gwiazdki Cieszyńskiej z 1873 roku. Słowa pieśni są wykładnią oświatowego programu Libery: Ty Gwiazdko idź dalej, oświecać nam wioski Niechaj Cię prowadzi w drodze zapał boski Jak z niego czerpałaś światła swego zdroje Tak pełnij w duchu Polski posłannictwo swoje. (A. Libera, rkps Biblioteki Czartoryskich nr 11916) 219\n12 Edyta Gracz-Chmura satysfakcjonował tych poetów, którzy dążyli do realizacji założeń regionalizmu miejskiego. Folklor podkrakowskich wsi pojawiał się w utworach Wasilewskiego i Libery rzadko. Poeci ci opierali się głównie na podaniach i symbolach kulturowych, ale związanych z tradycją miejską Krakowa 43. Dokonało się w ten sposób swoiste przeniesienie formy ludowego krakowiaka w sferę miejską. Głównym bohaterem krakowiaków Libery jest zatem historia i obrzędy dawnej stolicy Polski 44. Apoteoza Krakowa dochodzi do głosu także w niewydanym krakowiaku, pisanym około 1855 roku: Na krakowskiej ziemi złote łanów smugi, Po krakowskiej ziemi srebra płyną strugi, Na krakowskich łąkach najpiękniejsze kwiatki, Najpiękniejsze córki i krakowskie matki, Najpiękniejsze córki, najtężsi synowie, Kto chce męża żony, szukaj ich w Krakowie 45. Krakowiaki literackie oprócz Libery pisywał też najznakomitszy wówczas poeta spod wawelskiego grodu Edmund Wasilewski oraz inni twórcy związani z tym miastem: Kazimierz Brodziński, Konstanty Majeranowski czy Władysław Ludwik Anczyc. Można więc z całą pewnością stwierdzić, że Libera była poetką świadomą literackich mód. Mimo niedostatku wykształcenia pozostawała otwarta na literackie nowinki, intuicyjnie wyczuwała nastroje i oczekiwania czytelników. W przypadku Libery, której kariera literacka zamykała się w obrębie środowiska lokalnego, oczekiwania publiczności odgrywały niebagatelną rolę. Autorka ta zawsze pozostawała wierna miejscowej publiczności pisała na ich potrzeby, tematy czerpała z obserwacji życia Krakowa sfery kulturowej i obyczajowej. Nie miała aspiracji, by być poetką znaną szerszemu gremium. Wynikało to z jej założonego programu literackiego. Chciała być poetką piszącą o Krakowie dla krakowian. Stąd jej pseudonim literacki (Anna Krakowianka), którego używała, by podkreślić swój związek z miastem. Regionalizm w przypadku Libery miał charakter totalny i nie wynikał jedynie z chęci dostosowania się do romantycznych wzorców, ale z całkowitego zrośnięcia się z miastem z jego tradycją i historią. Wczesna twórczość Libery była zamierzoną i konsekwentną realizacją regionalizmu miejskiego, którego poetka stała się najwybitniejszą przedstawicielką. Tematyka krakowska była zresztą stale obecna także w późniejszej twórczości Libery. Nawiązywała do niej w utworach osnutych wokół miejscowych historii: w dramatach Jadwiga, królowa polska, Esterka na Łobzowie i w komediach Kasia i Dorota Analogicznie do miejskiego charakteru twórczości Wasilewskiego odnosi się M. Janion Wstęp [do:] E. Wasilewski, Wybór poezji, Kraków 1955, s. XVIII. 44 E. Gracz-Chmura, dz. cyt., s Anna Libera, rkps Biblioteki Czartoryskich nr Por. A. Libera, Jadwiga, królowa polska, Kraków Utwór powstał w roku 1843 w dwóch wersjach druga zatytułowana Poświęcenie Jadwigi królowej. Moment dramatyczny w 3 aktach oryginalnie napisany 1866 r. pozostaje niewydana. Wokół losów królowej 220\n13 Anna Libera Krakowianka. Narodowość i regionalizm Anna Libera jest reprezentantką mało znanej literatury romantycznej powstałej w Krakowie. Jako osoba urodzona w 1805 roku należała do pierwszego pokolenia romantyków. Kazimierz Wyka, charakteryzując pokolenia literackie, pisał: W kraju od 1840 roku romantyzm jakby zaczynał się na nowo i to od tych najbardziej skonwencjonalizowanych już formuł 47. Badacz widział w Liberze i innych twórcach krajowych jedynie epigonów, miernych nieraz naśladowców wielkiej literatury romantycznej. Opinia Wyki nie do końca wydaje się słuszna, choć rzeczywiście w wielu przypadkach pokrywa się ze stanem faktycznym polskiej literatury polistopadowej tworzonej w kraju. Jest to jednak opinia krzywdząca w przypadku dokonań Libery, która obok wierszy naśladowczych stworzyła oryginalne teksty literackie oscylujące wokół romantycznej narodowości i regionalizmu. Była poetką poszukującą, otwartą na nowe formy poetyckie. Wbrew krzywdzącej opinii pierwszych badaczy dziewiętnastowiecznej literatury krakowskiej Jagody i Sosnowskiego miała własny program poetycki, wyrażający się także w tekstach krytycznoliterackich 48. Zapewne można by spytać, jaki jest sens sięgania po twórczość takich autorów, jak Anna Libera, podobnie jak i szeregu innych pomniejszych poetów dziś już nikomu prawie nieznanych. Trzeba jednak pamiętać, że polską literaturę romantyczną poza wąskim gronem poetów wybitnych tworzyło o wiele liczniejsze gremium autorów minorum gentium. Z dala od miast, które w XIX wieku stanowiły liczące się centra polskiej literatury i kultury takim w okresie romantyzmu Kraków raczej nie był to właśnie ci pomniejsi poeci stanowili trzon polskiej kultury, która w czasie zaborów musiała radzić sobie z wieloma trudnościami. Niejednokrotnie poeci tacy jak Anna Libera stanowili o wizerunku polskiej literatury krajowej, mając bliższy kontakt z jej głównymi odbiorcami. osnuty jest również dramat Józefa Szujskiego Królowa Jadwiga. Dramat historyczny (powst. 1859, wyd. Dziennik Literacki 1860). Z Szujskim łączyły Liberę relacje przyjacielskie. Razem z innym krakowskim poetą, Adamem Bełcikowskim, odbywali w domu Libery regularne spotkania, podczas których dyskutowali o literaturze. Tematem ich rozmów musiała być rewizja pewnych wątków historycznych, w tym losy królowej Jadwigi, skoro motyw ów pojawił się również w twórczości Bełcikowskiego dramat Królowa Jadwiga. Świadczy o tym zachowana korespondencja Libery i Bełcikowskiego por. rkps Biblioteki Czartoryskich nr K. Wyka, Pokolenia literackie, Kraków 1977, s Libera jest także autorką tekstu odnoszącego się do powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego Uwagi o dziele Ig. Kraszewskiego pod napisem Pamiętniki Nieznajomego do J. Łepkowskiego, zachowanego aż w trzech wersjach (krótsza wersja rozprawy nosi tytuł Mnie się tak zdaje czyli Uwagi kobiety nad dziełami Ig. Kraszewskiego w ogólności, dłuższa Uwagi nad dziełem u Ig. Kraszewskiego pod napisem Pamiętniki Nieznajomego do J. Łepkowskiego). Tekst rozprawy powstał około roku Wymierzony jest w postacie kobiece wykreowane przez Kraszewskiego w kilku powieściach. Zdaniem Libery ukazane w nich kobiety są postaciami niesamodzielnymi i bezwartościowymi. W rozprawie Libery do głosu wyraźnie dochodzi ton emancypacyjny i niechęć wobec wartości konserwatywnych. Por. Anna Libera, rkps Biblioteki Czartoryskich, nr\n14 Edyta Gracz-Chmura Edyta Gracz-Chmura, Anna Libera a Cracovian. Nationality and regionalizm Summary Anna Libera ( ) is one of the most unique figures of romantic Cracow. She conformed her life to two passions literature and social activity. She wrote epic works and dramas but she was mainly recognized thanks to poetry inspired by Cracow history and local folklore. The most popular pieces in her output, the so-called krakowiaki, meaning songs stylized to be like folk songs, refer to romantic nationality and regionalism. In public Libera also realized herself as the first suffragist in Cracow. She put forward her postulates in numerous speeches, appeals and essays, in which she demanded improvement in the lives of women. The majority of Libera s works have not yet been published and are still in the form of handwritten manuscripts in the Cracow Czartoryski Library. 222


gliwice.gosc.pl → Czytelnia → Słowo jak chleb codzienny\n– Pan Bóg też nie traktuje nas w ten sposób, że nam daje to, co chcemy, ale daje nam to, co dla nas jest lepsze – mówi o. Krzysztof Andryszkiewicz\nKlaudia Cwołek: Podobno jak Ojciec został proboszczem w Bytomiu, to na początku po mieście poruszał się tylko z GPS-em?\nO. Krzysztof Andryszkiewicz: – To miasto już znałem, bo byłem tutaj na praktykach w czasie seminarium i przyjeżdżałem w odwiedziny; nieraz też tędy przejeżdżałem. Te ulice były mi znane wizualnie, ale często się gubiłem, nie wiedziałem, gdzie skręcić, bo jest tyle jednokierunkowych ulic. Przez pierwszy miesiąc bez GPS-a rzeczywiście nie ruszałem się z domu, bo bałem się, że nie wrócę, a jak wrócę, to nie wiadomo kiedy. Teraz już nie ma problemu.\nJedną z inicjatyw Ojca są indywidualne spotkania z rodzicami dzieci przygotowujących się do I Komunii świętej, którzy nie mają ślubu kościelnego i formalnych przeszkód, żeby go przyjąć. Proszę o nich opowiedzieć.\n– To był pomysł księdza dziekana, którego zapraszamy na dni skupienia dla naszej wspólnoty klasztornej. Podjęliśmy ten problem i on nam podpowiedział, że trzeba zacząć od podstaw, a nie od nakłaniania do przyjęcia sakramentu małżeństwa, bo to nic nie zmienia w ich życiu. Wtedy pomyślałem, że trzeba głosić kerygmat – podstawowe prawdy Ewangelii, co da się zrobić podczas pięciu spotkań. Tematami są: miłość Pana Boga, grzech i nawrócenie człowieka, Jezus Chrystus – Pan i Zbawiciel, Duch Święty i wspólnota. Podczas ostatniego spotkania jest okazja, żeby powiedzieć coś o sakramentach i podkreślić ważność sakramentu małżeństwa. Widzę, że tych pięć spotkań to jest jeszcze za mało, ale nie da się też przedłużać ich w nieskończoność. Od wakacji zacząłem się spotykać także z osobami, które żyją bez ślubu, a proszą o chrzest dla swojego dziecka. Jeżeli się stawia sprawę jasno, ludzie są w stanie się dostosować. Jeżeli zależy im na chrzcie, to przyjdą.\nAle są też tacy, którzy odchodzą i szukają szybszego rozwiązania?\n– Jeśli tak, to ja o tym nie wiem.\nJakie są podwody, że pa- ry nie biorą ślubu, choć mogą?\n– Nie upraszczałbym problemu, stwierdzając, iż dlatego, że są niewierzący, choć kiedyś tak myślałem. Im więcej z nimi rozmawiam, tym bardziej widzę, że w niektórych jest mocne pragnienie, ale pojawiają się przeszkody. Czasem jest to powód finansowy, może banalny, ale są też inne: nie są gotowi, chcieliby poważniej do sprawy podejść. Często myślą o tym, ale boją się albo na przykład nie przystąpili do I Komunii czy bierzmowania. Różne są sytuacje, czasem pretensje, niezrozumienie. Pamiętam mężczyznę, który jak usłyszał na pierwszym spotkaniu, że Pan Bóg go kocha, to się zdziwił, a potem widziałem, jak się zmienia z rozmowy na rozmowę. Tak naprawdę prośba o sakrament dla dziecka jest dla mnie pretekstem do tego, żeby porozmawiać z rodzicami, bo kiedy oni mają przyjść? Staram się zawsze dostosować godziny, nieraz po ich pracy i po wszystkich moich zajęciach. Najpierw chciałem ich włączyć w prowadzone przeze mnie seminarium wiary, bo myślałem, że w grupie będzie im raźniej. Ale oni mają zupełnie inne spojrzenie i problemy. Myślę, że indywidualne spotkania są bardziej dla nich owocne, mogą też wtedy przekonać się, że ksiądz to normalny człowiek, z którym da się porozmawiać.\nJak praktycznie wyglądają te spo- tkania?\n– Jeśli to jest pierwsze spotkanie, to proponuję podstawowy temat o miłości. A później to zależy. Jedna para ucieszyła się na przykład z tego, że ich nie zmuszałem do ślubu. Spotykamy się w pokoju na plebanii, spotkanie trwa około czterdziestu pięciu minut do godziny. W zeszłym roku szkolnym miałem dziesięć takich par, w tym zanosi się na siedem. Mam program, ale rozmowa jest bardziej spontaniczna. Niektórych na spotkania zapraszam na kolędzie, bo wcześniej ich nie poznałem. Zależy mi, by dotrzeć do wszystkich rodziców dzieci pierwszokomunijnych. Stawiam to jako warunek dopuszczenia dziecka do I Komunii.\nCo się dzieje z tymi parami, wziął ktoś ślub?\n– Ślub jest ważny, ale to nie jest mój cel. Dla mnie jest najważniejsze, żeby usłyszeli o Panu Bogu, poznali Go osobiście, żeby mieli świadomość tego, co dzieje się między nimi a Bogiem. To oni muszą zdecydować, nikt ich nie może zmusić do ślubu, sami mogą do tego dojrzeć. Nie wiem, co dalej zrobić, żeby im pomóc.\nNie spotkał się Ojciec z zarzutem, że to strata czasu?\n– Nikt wobec mnie nie wyraził takiej opinii, zresztą ja się tym nie przejmuję. Trzeba stracić czas. Patrząc na Jezusa – ile czasu On stracił, a ile zyskał? Ilu ludzi Go odrzuciło? Więc ja się tym nie martwię.\nCzy któryś z braci kapucynów pomaga prowadzić te spotkania?\n– Nie proponowałem im, wziąłem to na siebie, bo to jednak wymaga czasu, a ja chcę też poznać tych ludzi. Udało mi się natomiast raz włączyć jednego brata w katechezę dla ubogich. Pomysł z katechezami dla ubogich jest efektem mojej modlitwy podczas rekolekcji lectio divina u salwatorianów w Krakowie. W Ewangelii św. Mateusza, w 18. rozdziale, jest napisane, że Bóg Ojciec nie chce nikogo stracić, nawet najmniejszej osoby. Zastanawiałem się, jak ja mam to zrealizować u siebie. Zacząłem się pytać Pana Boga i między innymi wyszła sytuacja z ubogimi. Pomyślałem: dlaczego mają otrzymywać u nas tylko jedzenie, skoro można dać im także Słowo? To są osoby, które raz w miesiącu przychodzą po żywność. Wprost im powiedziałem, że katechezy nie są dla chętnych, ale są obowiązkowe. Kto nie przyjdzie, nie dostanie jedzenia.\nJak to się ma do miłosierdzia? Czy to nie jest dawanie chleba za coś?\n– To nie jest za coś. Zależy, co chcemy z miłości dawać. Dla mnie ważniejsze jest, oprócz jedzenia, dać Słowo, bo oni go bardziej potrzebują, mimo że tego nie wiedzą. Chodzi o dobre rozłożenie akcentów, a nie dawanie czegokolwiek, żeby się ucieszyli i poszli, a ja mam sprawę z głowy i jestem zadowolony. Pan Bóg też nie traktuje nas w ten sposób, że nam daje to, co chcemy, ale daje nam to, co dla nas jest lepsze. I jest miłosierny. Zresztą wziąłem przykład od mojego współbrata z Piły, który coś takiego wprowadził i widzę, że to działa. Ale wiem, że trzeba przy tym słuchać Pana Boga i pytać, co dalej.\nKiedy Ojciec przyjeżdżał do Bytomia, to już z tymi inicjatywami w głowie, czy one rodziły się dopiero na miejscu?\n– Miałem ogólne założenia, dwie rzeczy były dla mnie najważniejsze. Żeby zwrócić uwagę na słowo Boże, żebyśmy słuchali Pana Boga i budowali więź z Nim. Ucieszyłem się z tego, że już wcześniej zawsze na wieczornej Mszy głoszone były u nas krótkie, kilkuminutowe kazania. Ważne jest też, że każdy z nas mówi kazanie na Mszy, którą celebruje. Miałem takie doświadczenie w swojej pierwszej parafii, że mówiło się kazania całą niedzielę. To wypadało raz na półtora miesiąca i w ogóle nie mobilizowało do tego, żeby stawać w obecności Pana Boga i słuchać Go codziennie.\nMówi się, że dłuższy czas na modlitwę trudno znaleźć nawet księżom, bo mają tyle obowiązków…\n– Mam takie osobiste doświadczenie, że im więcej obowiązków, tym więcej trzeba modlitwy. Stąd też pomysł zorganizowania kaplicy adoracji Najświętszego Sakramentu w naszym kościele, gdzie jest okazja do modlitwy także w niedzielę.\nA czy można ludzi zarazić regularną lekturą Biblii?\n– Można. Sam zaraziłem się nią od ludzi świeckich.\nCzym różni się słuchanie słowa Bożego od czytania?\n– Żeby słuchać, trzeba czytać. Ale nie wystarczy tylko czytać, bo można czytać, ale nie słuchać. Bez czytania nie da się słuchać, chyba że przy użyciu mp3. Słuchanie jest podstawą, bez tego nie da się być przy Panu Bogu, który mówi: „Słuchaj, Izraelu…”.


Gobox - pompy ciepła Rzeszów. - Katalog wastemodel\nSzanowni Państwo, nasza firma jest liderem czołowym na rynku jeśli chodzi o fabrykację rozlicznych urządzeń sanitarnych. Dostarczamy najlepsze agregaty chłodnicze o szampańskiej jakości i trwałości. Wszystkie urządzenia z oferty posiadają gwarancję znakomitej jakości. W asortymencie występują pompy ciepła oraz wentylacja domowa, jaka bezsprzecznie jest niezbędna w każdym mieszkaniu. Wybierając nasza firmę macie Państwo pełne przekonanie, iż pozostaniecie potraktowani w indywidualny sposób, w pełni zawodowo. Nasi fachmani chętnie odpowiedzą na pytania oraz doradzą który sprzęt wybrać, żeby zaspokoił wszystkie Państwa oczekiwania.\nInteresujące produkty Medycy Wschodu w Sklepie Fohow dostępne online - e-Fohow.pl Zapraszamy na zakupy Fohow Oral Liquid - kordicepsu w postaci płynnej, który znakomicie poprawia odporność, także u dzieci. Perła Księżniczki stosowana jest w rozmaitych zakażeniach pochwy, ta kulka / tampon...\nEnerpor to doświadczona a także godna zaufania firma, która należy do grupy kapitałowej O-press. Specjalizujemy się głównie w produkcji oraz sprzedaży doskonałej jakości płyt styropianowych dla wszystkich sektorów budownictwa. Możemy pochwalić się dużą liczbą zadowolonych...\nJeśli chcą kupić Państwo rzetelny analizator spalin, lecz niestety nigdzie nie możecie znaleźć żadnej interesującej propozycji w przystępnej cenie, to jak najszybciej zapoznajcie się z propozycją firmy ALFA-TECH. Nasze Przedsiębiorstwo Aparatury Kontrolno-Pomiarowej to doświadczona i...


Pogoda w Beskidzie Małym 20.06. Czupel, Góra Żar, Wielki Cisownik - warunki pogodowe dzisiaj | Dziennik Łódzki\nPogoda w Beskidzie Małym 20.06. Czupel, Góra Żar, Wielki Cisownik - warunki pogodowe dzisiaj\nPogoda w górach: Wielki Cisownik, Góra Żar, Czupel (Beskid Mały). Jakich warunków spodziewać się dzisiaj? W niedzielę temperatura w Beskidzie Małym ma wynieść ok. 24 °C. Z kolei spodziewana prędkość wiatru to 5 km/h. Sprawdź pogodę w Beskidzie Małym na dzisiaj i kolejne dni.\nWarunki w Beskidzie Małym dzisiaj, 20.06\nMateriał oryginalny: Pogoda w Beskidzie Małym 20.06. Czupel, Góra Żar, Wielki Cisownik - warunki pogodowe dzisiaj - Polska Times


Mieszkania będą tanieć | Głos Pomorza\nO 30 procent spadła w 2008 r. sprzedaż nowych mieszkań. Jest ich dużo i będą tanieć. Kto chce kupić, niech już szuka - radzi "Rzeczpospolita".\nW sześciu największych aglomeracjach odpowiadających ponad połowie rynku deweloperzy sprzedali w 2008 roku niecałe 26 tys. mieszkań (uwzględniając zwroty) - wyliczyła firma doradcza Reas. - Na niemal 30-procentowy spadek największy wpływ miał kryzys finansowania, który wypchnął z rynku dużą część potencjalnych nabywców - komentuje Katarzyna Kuniewicz, senior consultant z firmy Reas.\nW złej sytuacji są zwłaszcza spółki działające w Warszawie. Analitycy redNet Consulting wyliczyli, że 15 największych stołecznych deweloperów sprzedało w ubiegłym roku nieco ponad 3 tys. lokali. To o ponad 55 proc. mniej niż rok wcześniej.\nW przeszłości wielokrotnie się zdarzało, że tendencje z rynku warszawskiego powtarzały się w innych aglomeracjach. - Dlatego w 2008 roku deweloperzy zredukowali liczbę mieszkań wprowadzanych do sprzedaży o 40 proc. w stosunku do 2007 roku - mówi Katarzyna Kuniewicz.\nGdyby w sześciu aglomeracjach utrzymał się średni popyt z ubiegłego roku, deweloperom starczyłoby już wybudowanych mieszkań na 17 miesięcy sprzedaży. Na koniec 2008 r. mieli bowiem w ofercie ok. 37 tys. lokali. Nie dziwią zatem szacunki analityków redNet, według których spośród planowanych na ten rok inwestycji nie zacznie się budowa aż 85 proc. Popyt z powodu kłopotów klientów z uzyskaniem kredytów oraz wysokich cen lokali jest bowiem bardzo mocno ograniczony. Zdaniem Pawła Grząbki, dyrektora zarządzającego CEE Property Group, sytuacja na rynku pierwotnym wymusi w tym roku kolejne obniżki cen o 10 - 15 proc. Część analityków mówi nawet o ponad 20-proc. przecenach w niektórych lokalizacjach.\nAle wstrzymywanie się deweloperów z rozpoczynaniem inwestycji może też przynieść inne konsekwencje. - Za rok, półtora popyt nie będzie już blokowany przez banki, a jednocześnie drastycznie spadnie podaż - przewiduje Paweł Grząbka. - Może nie powtórzy się sytuacja z lat 2006 - 2007, kiedy do biur sprzedaży ustawiały się kolejki, a ceny rosły o 50 proc. rocznie, ale będzie drożej. Przynajmniej o 5 - 10 proc. rocznie - prognozuje.\ndonkichotmazlancy 26.02.2009 22:29:58\nTo co opisują, a to co faktycznie się dzieje, to są dwa przeciwne bieguny.\nTylko cwaniacy w ten sposób naganiają klientów.\nA prawda, zaprawdę jest bardziej prozaiczna.\nGość 26.02.2009 20:56:05\nA skąd masz informację ? Z biur pośrednictwa (ilu? wszystkich ?), od developerów (których, a co ze spółdzielniami ?), od notariuszy (słupskich ?, część transakcji odbywa się w innych miastach), z aktów notarialnych (masz prawo do ich przeglądania) ?\nI o stagnacji czego mówisz : ilości zawieranych transakcji ? cen transakcyjnych ? a w podziale na segmenty rynku nieruchomości, czy tak może "ogólnie" ? I o jakim okresie sie wypowiadasz : ostatni rok, ostatni miesiąc, ostatni tydzień, inne ?\nGazet sie naczytałeś i internetu napatrzyłeś ?\nszampon_ziolowy 20.01.2009 08:22:39\nA w Słupsku stagnacja, ale to nie aglomeracja


YG-09330 WORKI DO PAKOWAREK KOMOROWYCH 140*200MM 70UM PAPE, 100SZT YATO Gastro\nWORKI DO PAKOWAREK KOMOROWYCH 140*200MM 70UM PAPE, 100SZT\nWorki do pakowarek próżniowych o wymiarze 140x200mm - komplet 100szt.\nPrzydatne w gastronomii, przemyśle spożywczym oraz handlu. Umożliwiają szczelne zapakowanie żywności bez dostępu tlenu lub w atmosferze modyfikowanej (MAP), wydłużając jej ważność. Idealnie nadają się do mrożenia produktów sezonowych, półproduktów i nadwyżek produkcyjnych.\nW jednym opakowaniu znajduje się aż 100szt worków o wymiarach 140x200mm. Wykonane są z najwyższej jakości 2-warstwowego materiału o grubości całkowitej 70 μm:\nwarstwa zewnętrzna z mocnego, wytrzymałego poliamidu, który gwarantuje szczelność i hermetyczność\nwarstwa wewnętrzna wykonana z polietylenu przeznaczonego do kontaktu z żywnością\nWorki nie zawierają szkodliwego BPA i są odporne na działanie promieni UV.


W ciągu kilku lat Polska Spółka Gazownictwa należąca do PGNiG wyda 7,5 mld zł na rozwój sieci gazowej w kraju - podkreślił w czwartek minister energii Krzysztof Tchórzewski. Dodał, że do końca 2020 roku 90 proc. Polaków będzie mogło podłączyć się do sieci gazowej\nTchórzewski: Koszt budowy elektrowni jądrowej szacowany na 70-75 mld zł 43 komentarze\nTchórzewski: Polska zbuduje 5-6 bloków energetycznych za 45-50 mld zł 79 komentarze\nRząd chce wyciągnąć 7,5 mld zł dzięki lepszemu ściąganiu podatków 50 komentarze\nPrzekręty po rosyjsku podczas budowy kosmodromu ukradziono 7,5 miliarda rubli 3 komentarze\nTerminal w Świnoujściu = 8 mld zł dla Polski 35 komentarze\nTchórzewski: 240 tys. rodzin emerytów górników dostanie po 10 tys. zł... 371 komentarze\nZobowiązania spółek węglowych wynoszą 15 mld zł 8 komentarze\nGazoport w Świnoujściu będzie rozbudowany z 5 mld m sześc. do 7,5 mld m sześc. 18 komentarze\nDług Skarbu państwa na koniec września wzrósł o 4,3 mld zł do 940,8 mld zł 125 komentarze\nCBA: 7,5 mln zł na stypendia nieprawidłowo wydane 42 komentarze


Renault Zdunek Wybrzeże Gdańsk o krok od Enea Ekstraligi! Wysoka wygrana w Daugavpils | Dziennik Bałtycki\nRenault Zdunek Wybrzeże Gdańsk o krok od Enea Ekstraligi! Wysoka wygrana w Daugavpils\nŻużlowcy Renault Zdunek Wybrzeża znakomicie spisali się na torze w łotewskim Daugavpils. Gdańszczanie wygrali wysoko na wyjeździe z Lokomotivem 56:34 (!) i są już o krok od upragnionego awansu do Enea Ekstraligi.\nTrudno było zakładać, że w niedzielę gdańskich żużlowców czekać będzie w Daugavpils ciężka przeprawa, skoro w zespole gospodarzy zabrakło czterech podstawowych zawodników. Kjastas Puodżuks i Roman Poważny odnieśli już wcześniej kontuzje, a za tego drugiego Łotysze zastosowali zastępstwo zawodnika.\nJuż w dniu meczu okazało się, że Wadim Tarasienko wybrał ściganie o mistrzostwo juniorów Rosji, a Fin Joonas Kylmeakorpi udział w mistrzostwach świata na długim torze. Te zawody zostały przeniesione z soboty na niedzielę więc kierownictwo Lokomotivu mogło zrobić zastrzeżenie i mecz przełożyć. Mogło, ale świadomie nie zrobiło. W tej sytuacji wygrana Renault Zdunek Wybrzeża nad Lokomotivem 56:34 nikogo nie mogła dziwić czy zaskoczyć.\nTo w ogóle był bardziej trening punktowany niż mecz. Obydwa zespoły znacznie większą wagę przywiązują do tego, co będzie działo się za tydzień, kiedy Lokomotiv walczyć będzie z Lubelskim Węglem KMŻ o trzecie miejsce w tabeli, a gdańszczanie z GKM Grudziądz stoczą bezpośredni bój o upragniony awans do ekstraligi.\nWczoraj w Daugavpils po piątym wyścigu gospodarze prowadzili dość niespodziewanie 17:13. Właśnie w piątym wyścigu Wiaczesław Gieruckis i Simon Gustaffson przewieźli na 5:1 Roberta Miśkowiaka i Dawida Stachyrę. Bez względu na wszystko podwójna porażka gdańskim zawodnikom nie powinna się zdarzyć. Na szczęście to był jeden taki wybitnie nieudany wyścig goście, którzy szybko odrobili straty i wszystko w Daugavpils wróciło do normy.\nW zasadzie trudno któregoś z gdańskich żużlowców szczególnie wyróżnić, chyba że stosując kryterium zdobytych punktów. Mógł się podobać finisz naszej drużyny. Bez żadnej taryfy ulgowej żużlowcy Wybrzeża potraktowali swoich rywali w trzech ostatnich wyścigach, wygranych podwójnie.\nW gdańskim parkingu zabrakło trenera Stanisława Chomskiego, którego zatrzymały w kraju ważne sprawy rodzinne, a drużynę prowadził duet Andrzej Terlecki i Mirosław Berliński. Przypomnijmy jeszcze, że wspomniany już wcześniej mecz o awans z GKM Grudziądz odbędzie się w Gdańsku w najbliższą niedzielę o godzinie 16. Prawdziwych kibiców nie powinno zabraknąć na stadionie.\nNatomiast z uwagi na warunki atmosferyczne nie odbył się drugi mecz tej kolejki w grupie finałowej. Spotkanie GKM Grudziądz - Lubelski Węgiel KMŻ zostało przełożone na najbliższy czwartek, 19 września, na godzinę 18.30.\nRenault Zdunek Wybrzeże Gdańsk 56\n1. Robert Miśkowiak - 10 (3,1,0,3,3)\n2. Dawid Stachyra - 4+1 (1,0,2,1*)\n3. Artur Mroczka - 10+1 (2,3,1,2,2*)\n4. Renat Gafurow - 10+2 (0,2*,3,3,2*)\n5. Thomas H. Jonasson - 13+2 (3,3,2*,2*,3)\n6. Marcel Szymko - 5+1 (2,2*,1)\n7. Krystian Pieszczek - 4 (d,1,3)\nLokomotiv Daugavpils 34\n9. Maksim Bogdanow - 9 (2,3,d,2,0,1,1)\n10. Wiaczesław Gieruckis - 7 (0,3,1,0,3,0)\n11. Simon Gustafsson - 6+1 (1,2*,1,2,0)\n13. Jewgienij Kostygow - 3 (0,-,3,-)\n14. Iwan Pleszakow - 1 (1,0,t)\n15. Andrzej Lebiediew - 7 (3,2,1,1,0)\n1. Miśkowiak, Bogdanow, Stachyra, Gieruckis 2:4\n2. Lebiediew, Szymko, Pleszakow, Pieszczek (d) 4:2 (6:6)\n3. Bogdanow, Mroczka, Gustafsson, Gafurow 4:2 (10:8)\n4. Jonasson, Lebiediew, Pieszczek, Kostygow 2:4 (12:12)\n5. Gieruckis, Gustafsson, Miśkowiak, Stachyra (d) 5:1 (17:13)\n6. Mroczka, Gafurow, Lebiediew, Pleszakow 1:5 (18:18)\n7. Jonasson, Szymko, Gieruckis, Bogdanow (d) 1:5 (19:23)\n8. Kostygow, Stachyra, Lebiediew, Miśkowiak 4:2 (23:25)\n9. Gafurow, Bogdanow, Mroczka, Gieruckis 2:4 (25:29)\n10. Pieszczek, Jonasson, Gustafsson, Lebiediew 1:5 (26:34)\n11. Gieruckis, Mroczka, Stachyra, Bogdanow 3:3 (29:37)\n12. Miśkowiak, Gustafsson, Szymko, Pleszakow (t) 2:4 (31:41)\n13. Gafurow, Jonasson, Bogdanow, Gustafsson 1:5 (32:46)\n14. Miśkowiak, Mroczka, Lebiediew, Kostygow 1:5 (33:51)\n15. Jonasson, Gafurow, Bogdanow, Gieruckis 1:5 (34:56)\nWybrzeże z nowym żużlowcem. Z kim i kiedy pierwszy mecz?


Michał Karbowiak 01.12.2013 08:00\nChemik to drużyna, jakiej w polskiej ekstraklasie kobiecej nie było od lat. Beniaminek ligi stworzony za pieniądze Grupy Azoty wygrał wszystkie osiem meczów, a stracił w nich tylko dwa sety.\nPowiedzieć, że Chemik w Orlen Lidze zwycięża, to powiedzieć niewiele. Chemik miażdży. Średnio jego przeciwnicy zdobywają w poszczególnych setach zaledwie 18 punktów. W każdym spotkaniu widać przepaść dzielącą policzanki od reszty stawki.\nDrużyna trenera Mariusza Wiktorowicza w tym sezonie pobiła już wszystkich rywali w lidze. Został jej tylko Impel, bo pojedynek we Wrocławiu kończy pierwszą rundę ekstraklasy. Niejako na deser kibice siatkarscy otrzymają więc prawdziwe spotkanie na szczycie. W końcu zespół gospodarzy również spisuje się w lidze rewelacyjnie. Ekipa trenera Tore Aleksandersena na osiem meczów wygrała osiem, pokonała wszystkich medalistów zeszłego sezonu i jest wiceliderem. Oczywiście za Chemikiem.\n- Takiego wyjątkowego meczu we Wrocławiu nie pamiętam. Z jednej strony mamy świetnego rywala, naszpikowanego gwiazdami, z drugiej nasz zespół, który spisuje się świetnie. Mam nadzieję, że to będzie pojedynek godny spotkania na szczycie - mówi prezes Impelu Jacek Grabowski.\nDrużyna z Polic w ekstraklasie mogłaby wystawić dwa składy i prawdopodobnie oba biłyby się o medale. Na rozegraniu jest świetna Serbka Maja Ognjenović, która w zeszłym sezonie grała w Impelu, lub doświadczona Czeszka Lucie Muhlsteinova. Środkowe to Katarzyna Mróz, Agnieszka Bednarek-Kasza, Dominika Sobolska oraz Katarzyna Gajgał- Anioł. Na przyjęciu grają m.in. Anna Werblińska czy Joanna Mirek. Chemik ma nawet dwie świetnie libero: Agatę Sawicką i Aleksandrę Krzos.\nTak naprawdę wszyscy kibice w Polsce szczególną uwagę zwracają jednak na Małgorzatę Glinkę- Mogentale - najlepszą polską siatkarkę ostatnich lat. Glinka zdobyła z reprezentacją dwa złote medale mistrzostw Europy, dwa razy wygrała Ligę Mistrzów, dwa razy zajęła w niej drugie miejsce. Od meczu we Wrocławiu wszyscy będą się jej przypatrywać jeszcze mocniej. Siatkarka, po trzech latach przerwy, zdecydowała się na powrót do kadry Polski i ma pomóc drużynie w eliminacjach do mistrzostw świata w roku 2014. Do tej decyzji namawiali ją selekcjoner reprezentacji Piotr Makowski i prezes PZPS Mirosław Przedpełski. Glinka w końcu się zgodziła.\nW niedzielę, już jako przyszła liderka kadry, przyjedzie zmierzyć się z Impelem.\nCzy z nią oraz innymi gwiazdami w składzie Chemik jest w ogóle do pokonania? - Myślę, że tak. Trzeba powiedzieć, że dotąd w zasadzie żaden rywal nie zmusił drużyny z Polic do wysiłku. Mam nadzieję, że my będziemy pierwsi. Przeciwniczki nie wiedzą, jak to jest grać w sytuacjach stresowych, kiedy wynik jest na styku. My mamy to przećwiczone. Wielokrotnie w zaciętych meczach dawaliśmy radę - podkreśla prezes Grabowski.\nJeśli jednak o wrocławiankach w tym sezonie można powiedzieć, że grają siatkówkę urozmaiconą i zrównoważoną, to Chemik robi podobnie. Ale jeszcze lepiej. Zawodniczki z Polic również nie zajmują czołowych pozycji w rankingach indywidualnych, ale za to prezentują się znakomicie jako drużyna. Najlepiej w lidze zagrywają, przyjmują i atakują. W bloku są na drugim miejscu.\n- Żeby wygrać, musimy zagrać dobrze we wszystkich elementach, ale jedno jest pewne. Bez dobrej zagrywki nie mamy szans. Chemik dysponuje ogromną siłą w ataku i ma świetną rozgrywającą. Jeżeli dobrym serwisem uda nam się uprościć ich grę, sprawić, by prowadziły akcję tak jak chcemy, to może być dobrze - kończy prezes Grabowski.\nPoczątek meczu w niedzielę o godz. 14.45 w hali Orbita. Organizatorzy spodziewają się kompletu widzów.


Dominik Furman - MVP meczu, zbawca Legii? (OPINIA) | Gol24\nDominik Furman - MVP…\nDominik Furman - MVP meczu, zbawca Legii? (OPINIA)\nPiotr Bernaciak 19 lipca 2015, 21:22\nDominik Furman rozegrał we Wrocławiu jeden z najlepszych meczów w barwach Legii Tomasz Hołod / Polska Press\nDominik Furman zagrał znakomity mecz ze Śląskiem Wrocław. Pomocnik zdobył bramkę bezpośrednio z rzutu wolnego, do tego dołożył dwie asysty. Czy to on jest lekarstwem na niemoc Legii?\nDominik Furman na pewno zasługuje na tytuł zawodnika meczu, co więcej to do niego powinna trafić nagroda dla najlepszego zawodnika kolejki. Dlaczego? Furman miał olbrzymi wkład w wynik, ale nie tylko to się liczy. Trzy punkty na początku sezonu są bezcenne, jednak 23-letni pomocnik w pojedynku ze Śląskiem pokazał, że może wnieść do gry Legii tak potrzebną jej jakość.\nZawodnik wypożyczony z Tuluzy dał sygnał, że jest gotowy grać w pierwszej jedenastce Legii, nie tylko w składzie "ligowym", ale i w tym "pucharowym". Był dziś pewnym punktem Legii w środku pola, wywalczył rzut wolny z dobrej pozycji, a następnie wzorowo go wyegzekwował. Dobrze wrzucił piłkę na głowę Tomasza Jodłowca, który pokonał bramkarza Śląska silnym strzałem. Podanie do Nemanji Nikolicia to wzorowo przeprowadzona kontra. Furman przeprowadził rajd przez pół boiska i wystawił piłkę byłemu piłkarzowi Videotonu na dwudziesty metr. Nikolić perfekcyjnie posłał piłkę przy lewym słupku.\nPonadto Furman potrafił bardzo mądrze rozprowadzać piłkę, nie popełniał głupich strat. Był dziś bez wątpienia najlepszym zawodnikiem meczu, dał wyraźny znak, że jest w formie i Henning Berg będzie musiał się poważnie zastanowić, kogo wystawić w pierwszym składzie, gdy wyzdrowieje Ivica Vrdoljak. Dominik Furman pokazał swoim występem we Wrocławiu, że wcale nie musi być gorszy od Chorwata. Mimo że wypożyczenie z francuskiej Tuluzy trwa do końca sezonu, to jeśli młody Polak utrzyma przyzwoitą formę, to bardzo możliwe, że Legia będzie chciała go wykupić.\nWIĘCEJ O LEGII


Najczęściej zadawane pytania na temat Certipedii\nPoniżej znajdziesz odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące Certipedii. Jeżeli potrzebujesz dodatkowych informacji prosimy o kontakt.\nCo to jest certyfikowany produkt\nCertyfikowane wyroby przeszły pozytywnie badania bezpieczeństwa i jakości. TÜV Rheinland nadaje certyfikat wyrobom spełniającym standardy, zgodnie z którymi zostały przebadane\nW pierwszej kolejności TÜV Rheinland bada reprezentatywną próbkę wyrobów. W celu potwierdzenia, że bezpieczeństwo i jakość są na porównywalnym poziomie, eksperci TÜV Rheinland prowadzą monitoring miejsca produkcji i porównują wyroby z próbką wzorcową.\nCo znaczy, że firma jest certyfikowana?\nCertyfikowana organizacja to organizacja, w której procesy są oparte o standaryzowany system zarządzania. W ramach audytu ekspert TÜV Rheinland sprawdza czy dokumentacja systemowa zapewnia realizację wymagań norm i standardów. Na drugim etapie audytu, w miejscu lokalizacji organizacji, sprawdza stopień wypełnienie zasad systemu zarządzania. Audyty są powtarzane w stałych odstępach czasu. Takie podejście zapewnia, że pracownicy audytowanej organizacji postępują zgodnie z procesami systemu zarządzania i że system jest na bieżąco dostosowywany do zmian w organizacji.\nCzym jest Certipedia ID?\nNumer Certipedia ID działa jak klucz do wszystkich zagadnień związanych z certyfikatami wystawianymi przez TÜV Rheinland. Ten numer, składający się z 10 cyfr, daje nieograniczony dostęp do informacji na temat wszystkich badań wyrobów, usług lub organizacji. Wprowadź numer ID do pola wyszukiwania na stronie głównej Certipedii a dostaniesz błyskawiczna i dokładną informację na temat wyszukiwanego numeru Certipedia ID.\nNumer Certipedia ID jest częścią znaku certyfikacji TÜV Rheinland. Konsumenci i partnerzy biznesowi otrzymują bezpośredni dostęp do informacji na temat konkretnego numeru Certipedia ID. W ciągu kilku sekund zainteresowane strony mogą potwierdzić wiarygodność przedstawionych certyfikatów.\nCzym są ogólne standardy i wymagania?\nStandard jest zbiorem regulacji ujętym w katalog wymagań. Te wymagania mogą dotyczyć zarówno wyrobów, jak i procesów. Standaryzacja obejmuje wnioski i propozycje wszystkich zaangażowanych instytucji takich jak producenci, konsumenci, prawnicy, ośrodki badawczo-rozwojowe i jednostki certyfikujące. Mimo to wymagania norm ISO nie są wystarczająco restrykcyjne. Z tego powodu ogólne standardy podlegają uszczegółowieniu na poziomie krajowym. Bazując na wymaganiach norm ISO, TÜV Rheinland rozwija szereg własnych norm i specyfikacji. Bez takiej standaryzacji nie do pomyślenia byłby współczesny handel, gdyż każdy wyrób musiałby podlegać indywidualnemu badaniu. Standardy tworzą możliwość porównania na wielu poziomach i wielu zakresach:\nStandardy narodowe, takie jak standaryzacja DIN\nStandardy europejskie EN\nStandardy międzynarodowe, takie jak IEC oraz ISO, rozpoznawalne na całym świecie\nCelem każdego ze standardów jest opis środowiska lub intencji użycia standardu. Właśnie dlatego tak wiele wyrobów jest objętych różnymi standardami. Ponieważ standardy umożliwiają tworzenie porównań są także podstawą wszystkich badań prowadzonych przez TÜV Rheinland.\nCzym są standardy dla wyrobów?\nStandardy dla wyrobów powstały jako odpowiedź na standaryzację wymagań bezpieczeństwa osób i mienia w trakcie ich używania. Standardy te obejmują wiele aspektów od bezpieczeństwa fizycznego zapobiegającego uszkodzeniom ciała po możliwość porównania emisji fal elektromagnetycznych. Tylko dzięki temu sprzęt AGD i inne urządzenia elektroniki domowej nie wchodzą ze sobą w reakcję.\nTÜV Rheinland jest członkiem wielu komitetów i organizacji standaryzujących. Dodatkowo TÜV Rheinland rozwija własne standardy w wypadku gdy normy ogólne pomijają specyfikę branżową.\nCzym są standardy dla procesów i systemów zarządzania?\nStandaryzacja procesów wymaga by pewne aktywności podejmowane w organizacji przynosiły określone rezultaty. Celem takiego działania jest zapewnienie efektywności działania organizacji. Część systemów zarządzania obejmuje całość procesów organizacji, część jedynie ich wycinek.\nNa przykład ISO 9001 skupia się na zagadnieniach zarządzania jakością w celu zapewnienia i podniesienia zadowolenia Klienta.\nDo każdego certyfikatu przypisany jest wpis w serwisie Certipedia\nKażdy produkt lub firma certyfikowana przez TÜV Rheinland otrzymuje wpis podstawowy w naszej bazie danych certyfikatów. Wpis ten zawiera podstawowe informacje o certyfikacie i w ten sposób wzbudza zaufanie klientów i partnerów.\nDla jeszcze większej siły przekazu istnieje możliwość uzyskania wpisu plus lub premium, który pozwala na przechowywanie jeszcze większej ilości informacji o certyfikacji i zdjęć.\nWięcej informacji na ten ogólny temat można znaleźć na następujących stronach:\nNeutralne znaki kontrolne i certyfikaty TÜV Rheinland\nW naszym przeglądzie znajdziesz odpowiednie znaki kontrolne dla produktów, komponentów i procesów. Dowiedz się na przykład, co oznacza znak GS na Twoim laptopie i poznaj normy i wytyczne, które się na nim opierają.\nWiększa wydajność w firmie dzięki certyfikacji systemu\nPrzeprowadzamy testy i certyfikację systemów zarządzania zgodnie z uznanymi normami (ISO/EN/DIN) oraz samodzielnie opracowanymi standardami testowymi. W naszym przeglądzie można od razu zobaczyć wszystkie możliwe testy procesów i systemów zarządzania.\nZapewnij bezpieczeństwo ludzi i środowiska\nUrządzenia techniczne, takie jak wiatr, schody ruchome czy technika budowlana, stanowią dziś ważną część codziennego życia. Nasz przegląd badań urządzeń technicznych daje Ci wgląd w naszą codzienną pracę jako dostawcy usług badawczych dla systemów technicznych i w to, jak nasze badania rzeczywiście działają.\nOdpowiadamy na wszystkie pytania dotyczące Certipedii\nCzy masz pytania dotyczące Certipedii? Skontaktuj się z nami!


Ratownicy Kerdosu stanęli na starcie\nSąd wyznaczył zarządcę postępowania sanacyjnego dla właściciela drogerii Dayli. Teraz do roboty mają wziąć się tymczasowi menedżerowie. Dobrze nie jest, a niejasności tylko przybywa, ale przynajmniej kończy się impas.\nTak wygląda sytuacja w Kerdosie (dawnej Hygienice), giełdowym operatorze sieci drogerii Dayli. w środę sąd wyznaczył zarządcę postępowania sanacyjnego w spółce, która nie spłaca długów i zamyka sklepy, ale stara się uratować przed likwidacją. Została nim kancelaria PMR Restrukturyzacje, zaangażowana również w postępowanie sanacyjne w innej giełdowej czarnej owcy, czyli Hawe Telekom z grupy Hawe.\n- Naszą rolą jest sprawne administrowanie postępowanie, o działalność operacyjną spółki mają się troszczyć tymczasowi menedżerowie. Kluczowe jest pozyskanie finansowania dla spółki, co można zrobić na kilka sposobów. w grę wchodzi oczywiście sprzedaż aktywów albo pozyskanie inwestora, a w skrajnym przypadku konwersja zadłużenia na akcje. Nawet gdyby Kerdos przestał prowadzić działalność, to wydaje się, że jego likwidacja nie byłaby dobrym krokiem. Spółka ma wartość - miejsce na giełdzie i tarczę podatkową do wykorzystania - mówi Maciej Roch Pietrzak, prezes PMR Restrukturyzacje.\nMateriał ukazał się w gazecie:\ndnia 13 maja 2016:\n» Ratownicy Kerdosu stanęli na starcie


Dni Otwarte Funduszy Europejskich online! - Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020\nDołącz do nas już dziś! Odwiedź stronę dniotwarte.eu i sprawdź co udało nam się wspólnie zrealizować. Zapraszamy też do udziału w konkursach – na zwycięzców czekają atrakcyjne nagrody.\nBliżej, niż myślisz! – konkurs dla mieszkańców\nPokaż nam swój projekt! – konkurs dla Beneficjentów\nNie zapominamy także o Beneficjentach Funduszy Europejskich. Konkurs „Pokaż nam swój projekt” jest właśnie dla Was. Do wygrania kamera, aparat, a dla zwycięzcy mamy coś specjalnego – nagranie profesjonalnego filmu i szeroka promocja!\nFinał akcji już 25-27 września\n7 edycja Dni Otwartych zakończy się w weekend 25-27 września. Za pośrednictwem strony dniotwarte.eu będzie można odwiedzić ciekawe miejsca, pójść na wirtualne spacery po inwestycjach, wziąć udział w warsztatach i webinariach, posłuchać koncertów, a także sprawdzić swoją wiedzę w quizach z nagrodami. Wtedy też ogłosimy zwycięzców konkursów filmowych. Finał akcji będzie relacjonowany na żywo.


TOILET for Me2 - NaMiejscu\nTOILET for Me2\nObecnie dostępne na rynku urządzenia sanitarne do użytku domowego nie spełniają wymogów technicznych dla użytkowników masowych, w skali jaka występuje w miejscach publicznych. Co ważne jej obsługa będzie możliwa przez samą osobę z niepełnosprawnością bez pomocy asystenta.\nDostępność odpowiednich toalet, w których nie trzeba korzystać ze wsparcia asystenta, zachęci wiele osób z ograniczoną mobilnością do wychodzenia z domu i włączania się w życie społeczne.\nJednocześnie stanowić będzie propozycję nowej oferty np. na rynku hotelarskim. Wraz z toaletą może pojawić się cała paleta usług dla gotowych do podróżowania osób z ograniczeniami ruchowymi. Jest to krok w kierunku dostępnej turystyki.\nInteligentna toaleta to także krok w kierunku tzw. Smart City i tworzenia przestrzeni przyjaznej osobom starszym.\n1. Osoby starsze i/lub posiadające ograniczenia ruchowe (użytkownicy pierwszego rodzaju)\n2. Opiekunowie osób z pierwszej grupy (użytkownicy drugiego rodzaju)\n3.Interesariusze reprezentujący instytucje, w których toaleta mogłaby się znaleźć – głównie samorząd i biznes (użytkownicy trzeciego rodzaju).


Użytkownik mkh57 napisał recenzję lip 2017\nGrand Blanc, Michigan102 przesłane treści42 podziękowania\nŁadnie wyremontowany hotel położony pomiędzy East/West Ohio autostrady autostrad. Pokój był duży z łóżkiem typu king size. Duży telewizor z płaskim ekranem z asortyment kanałów. Kuchenka mikrofalowa i lodówka w pokoju. Dla miejsc siedzących było krzesło z tureckiej wraz z komputerem biurko i krzesło. W łazience było przestronne i dobrze wyposażone. Śniadanie w pokoju był bardzo gościnny z asortymentu produktów na śniadanie. Z cynamonem były pyszne. Siłownia jest mały, basen jest zawyżenia. Jest to bardziej jak duży basen. Tylko wystarczająco dużo miejsca na kilka dzieci. Nie ma zbyt wiele w najbliższej okolicy, tylko na stacji benzynowej i dwa inne hotele w tej lokalizacji. Warren jest około siedmiu kilometrów, ale jesteś na złej stronie miasta. Newton Falls jest najlepszym wyborem dla każdego typu jedzenia lub napojów.…\nUżytkownik trevian8 napisał recenzję cze 2017\nnorthern Michigan112 przesłanych treści41 podziękowań\nBardzo miły i zmodernizowany hotel\nHoliday Inn Express w Newton Falls był doskonały. Wszystko wydawało się bardzo nowe. Wielkie łóżko, cichy pokój, ale pamiętaj, aby poprosić o pokój naprzeciwko autostrady. Cały wystrój i wykończenie w świetnym stanie. Łazienka była przestronna i piętro z łupka granitowa półka, dobre lustro i oświetlenie. Miły personel i szybko poprawić błąd złego pokoju. Jedyny minus to brak przyzwoita restauracja nigdzie w pobliżu. W Ruby Tuesday będzie super, ale nie ma nic w ogóle. Newton Falls nie oferuje wiele.…\nWskazówka dotycząca pokojów: ask for a room on the opposite side of the turnpike\nUżytkownik mjmfamilytherapy napisał recenzję mar 2017\nGaithersburg, Maryland21 przesłanych treści4 podziękowania\nStraszna obsługa klienta. Nie zatrzymuj się w tym hotelu. Kierownictwo dba tylko o swoje pieniądze. Próbuje rozwiązać problemy zostały spełnione w Krakwie i brak zainteresowania. Nigdy więcej nie zatrzymam się w witam ponownie\nUżytkownik ctboarder napisał recenzję mar 2017\nConnecticut675 przesłanych treści158 podziękowań\nŚwietny hotel w podróży\nMoja żona i ja podróżowaliśmy kraju i potrzebowaliśmy miejsca na pobyt tuż obok trasy 80 . Była to bardzo dogodna lokalizacja, duży parking, gorące śniadanie i cenę za pokój z łóżkiem typu king był bardzo rozsądny. Pokoje są dobrze wyposażone i jesteśmy bardzo zadowoleni z naszego pobytu. Warto się tu zatrzymać.…\nUżytkownik WHDSM napisał recenzję mar 2017\nSan Antonio, Teksas3 760 przesłanych treści287 podziękowań\nBez zarzutu - miejsce na pobyt\nZatrzymaliśmy się tutaj na 2 noce w weekend w podróży służbowej. pobyt był bez zarzutu i to nowsze Holiday Inn Express. Po wejściu do Grand uczucie z wysokimi sufitami był mile widziany. Personel był przyjazny, śniadanie było wystarczająco duże, aby zaspokoić, a pokój był komfortowy z wyjątkiem krzesło przy biurku. Pokrycie na krzesło było nie istnieje i płaskie, szczerze mówiąc ból pośladka do siedzenia. Nie jest problemem, bo nie było innych krzesło do siedzenia, po prostu wspomnieć. Jedynym minusem tego było to, że ściany są dość cienkie, i z mojej lokalizacji słyszałem winda jadąca do góry i na dół. Ale kiedy nikt nie używał windy, wziąłem prysznic powyżej lub poniżej, lub zamykania drzwi na korytarzu był to spokojny. To znaczy, chciałbym tu wrócić jeszcze raz i to naprawdę jest to najlepsze miejsce na pobyt w tym miejscu. Czytałem matka opinię na temat ćwiczeń i zgadzam się, że jest dość tydzień dla tych, którzy pracują. Jednak nie dodać ciężarek tak Ulepsza. Ponadto, basen był nie działa ze względu na konserwację, to nieszczęśliwe zdarzenie, lecz czas, nie mogę tego uniknąć. Gorąco polecam, film na kanale YouTube. Dziękuję za przeczytanie i jeśli pomaga dać Trzymam kciuki!…


Ekspres Do Kawy Przelewowy Czerwony ⚡ ⇒【2021】\nOferty kupna ekspres do kawy przelewowy czerwony! Dziś jest twój szczęśliwy dzień, ponieważ znaleźliśmy najlepsze produkty w najtańszej cenie. Nie trać czasu na szukanie produktów do kupienia ekspres do kawy przelewowy czerwony ponieważ już to dla Ciebie zrobiliśmy.\nGdzie mogę kupić Ekspres do kawy przelewowy czerwony ?\n7. Po kurczaka gotowania czas jest zakończony starannie wlać cały garnek aż do ekspres do kawy przelewowy czerwony nad zlewem, aby pomóc zdjąć wszelkie płyny spośród mieszaniny. Następnie włóż kurczaka z powrotem do tej samej patelni. Po tym czasie wlać sos bawoli bezpośrednio do kurczaka i dobrze wymieszać.\nZasłona prysznicowa nie zamierza być tylko barierą dla wody. Wypatruj zasłony prysznicowej spośród kieszeniami. Używa ów kieszenie dla przechować zabawki, grzebienie, toothbrushes, wyrównywał szampony jak i również mydła! Ja jest najlepszy używać plastikowego lub winylowego surowiec który jest jasny więc twój maluch może widzieć zawartość. Aby odprowadzić wodę, użyj dziurkacza, aby zrobić 1-2 dziurki w kieszeniach. Lub jeszcze lepiej, spróbuj znaleźć zasłonę prysznicową z materiałem siatkowym do kieszeni!\nPo wlaniu całego płynu do cheesecloth, złapać końce cheesecloth i ścisnąć gryzie razem, a później rozpocząć obracanie dolnej kuli ziół dookoła, aby dokręcić wszystko w górę. Na dokręceniu i usunięciu silikonu z drogi, można następnie wycisnąć dolną kulę ziół w płótnie, by wydobyć każdy ostatni kawałek oleju. Oliwa, który wsiąkł przy te zioła będzie najsilniejszy, więc zechcemy wydobyć z tych propozycji jak najwięcej.\nDostawa do domu Ekspres do kawy przelewowy czerwony\nSkładane durszlaki funkcjonują tak samo jakim sposobem inne durszlaki, tylko że można je łatwo złożyć i schować. Zasadniczo, ekspres do kawy przelewowy czerwony jest pojemnik przy kształcie miski i wiele małych dziur na nim naprawdę, że może odłączyć cieczy i kompozycji stałych, podczas gdy koszty utrzymania stałych w misce. Zazwyczaj posiada stojak, na którym miska może stać, by zapobiec zanieczyszczeniu.\nGdy ty dosięgasz końcówkę twój zacier czas, rozpoczynasz podnosić temperaturę zacier until ono zdobywa 170 stopni F. Stale miesza twój zacier więc ja no pali się. Po uzyskaniu zacieru w temperaturze zacieru ostrożnie przelej fita przez i zbierz brzeczkę. Użyłem naszego wiadra do butelkowania, aby zebrać brzeczkę i byłem w stanie łatwo zabezpieczyć ją w wiadrze.\nPrzegląd Ekspres do kawy przelewowy czerwony\nStal nierdzewna jest niedrogie jak i również niezbędne narzędzie po kuchni każdego człowieka. Wydaje się być to wielkie użycie, gdy chcesz odseparować płyny od postaci stałych. Jest to miska, która posiada wiele małych otworów na nim, jak pozwala na przesiewanie ciał stałych spośród cieczy. Zazwyczaj pochodzi z wbudowanym stojakiem tak, że woda może być kapać z dna miski, jak również.\nTupperware jest zbudowane tak, aby nadawało się do pichcenia w mikrofalówce. Odrzucić musisz się kłopotać o uzyskanie toksycznych substancji chemicznych, gdyż jest to kompletnie bezpieczne, nawet według podgrzaniu. Spróbuj wstawić mięso w ekspres do kawy przelewowy czerwony, umieść ociekający tłuszcz w Tupperware, żebyś mógł go potem użyć jako sos.\nEkspres do kawy przelewowy czerwony opinie\nEkspres do kawy przelewowy czerwony cena\nEkspres do kawy przelewowy czerwony ceny


Strona 108 z 476\nCeny nawozów JA dziś kupiłem saletrę, jak pisałem wyżej, po 1150 zł/tona brutto. Myślę, że taniej już nie będzie a ja dużo nie potrzebuję i się zdecydowałem.\nCeny nawozów Dzisiaj, 02:11\nCeny nawozów Gdzie dostałeś w takiej cenie?\nCeny nawozów j.w. podaj namiary, jeśli możesz bo chyba z sąsiadem chcieliśmy kupimy na pół już teraz, tylko u nas czekają za wyższymi cenami :/\nCeny nawozów Dostałem saletrę po 1200 brutto z Chojnic.\nCeny nawozów Są to okolice Żnina w kujawsko- pomorskim. Konkretnie jest to mała firma handlowo-usługowa z Gąsawy. Komórki nie mam ale jest nr. stacjonarny. Chyba mogę podać (% nie dostanę?) tel. 52 302 50 61.\nCeny nawozów A jak myślicie brać teraz polifoskę czy może czekać do września??\nCeny nawozów JA zamowilem polifoske 5-10-30 plus bor i innne po 1510\nCeny nawozów A jest taka polifoska? piątka chyba ma 5:15:30\nCeny nawozów pnoc jest nie widzialem bo jeszcze nie dowiezli\nCeny nawozów Lubofos (S) 5-10-25-(15) - 1480zł Agro Efekt\nCeny nawozów Witajcie, kupiłem kilka samochodów nawozów na handel i wszystko nie weszło pod dach pod gołym niebem została saletra i saletrzak ustawiłem je na paletach i przykryłem folią od kiszonki , jak myślicie to wystarczy żeby bez szkody przezimowały? Proszę o rady bo trochę się martwię\nCeny nawozów polifoska 6 z transportem 1870 brutto, sól potasowa 1550 superfosfat prosty 880 drogo tanio?\nCeny nawozów ja polifoske 8 brałem w big bagach po 1850 brutto bodajze po 25 lipca. Azot będę zamawiał w listopadzie gdzieś\nEdytowany przez damianus2222, 07 sierpień 2011 - 14:10.\nCeny nawozów Ja dzisiaj kupiłem Polifoskę 6 po 1905 zł. brutto.\nCeny nawozów Ja w zamian kupiłem polifoske 6 po 1989zł/t !!! Skandal! Jak zamierzacie nawozić przedsiewnie? U mnie pszenica ozima dostanie max 200kg/ha a rzepak 300kg/ha jęczmień ozimy około 150kg/ha przy tych cenach nie wiem czy nie mniej nawet ;/\nCeny nawozów Macie może jakąś atrakcyjną ofertę na Saletrę 34% ?\nW pobliskich firmach jej cena sięga blisko 1400 zł/t !!!\nEdytowany przez murtek3, 13 sierpień 2011 - 13:19.\n#2157 Profil usunięty Profil usunięty\nCeny nawozów Ja mam oferte po 1299zl saletra 34%N , Ja po dluzszym zastanowieniu pod rzepak sypie 200kg polifoski 8 i 100 kg unifoski bo polifoska droga\nEdytowany przez Profil usunięty, 13 sierpień 2011 - 13:21.\nCeny nawozów Jaka jest teraz cena RSMu ? Myśle zastapic nim saletre do zasilania na wiosne\nCeny nawozów Jeśli pszenica będzie tania to i nawozy powinny spadnąć\nCeny nawozów RSM 32% był dwa tygodnie temu po 1100zł za tonę\nEdytowany przez u1212, 13 sierpień 2011 - 14:26.


W konkursie uczestniczyło 53 recytatorów ze szkół podstawowych w Borkowie, Czerwonem, Janowie, Lachowie, Wykowie i Zabielu. Uczestnicy konkursu pięknie recytowali wiersze o tematyce jesiennej i poprzez język literacki wyrażali emocje. Zmagania konkursowe dzieci i młodzieży oceniały komisje konkursowe powołane przez organizatora, które miały nie lada wyzwanie, aby wyłonić najlepszych recytatorów w gminie Kolno.\nPrezentacje uczestników kategorii I – przedszkole i II – uczniów klas I-IV oceniała komisja w składzie: Maria Bućko – emerytowany nauczyciel, członek Zespołu Ludowego Czerwieniacy, Marzena Góralczyk – pracownik Biblioteki Publicznej Gminy Mały Płock oraz Barbara Sielawa – starszy kustosz Gminnej Biblioteki Publicznej w Czerwonem.\n1 miejsce – Maja Pietruszka (SP Zabiele)\n2 miejsce – Zuzanna Burzyńska (SP Czerwone)\n2 miejsce – Zuzanna Wieczorek (SP Czerwone)\n3 miejsce – Igor Mieczkowski (SP Lachowo)\nWyróżnienie – Bartosz Arnista (SP Czerwone)\nWyróżnienie – Lena Kozicka (SP Borkowo)\nKategoria II – uczniowie klas I – IV:\n1 miejsce – Hubert Chmielewski (SP Janowo)\n1 miejsce – Diana Paliwoda (SP Zabiele)\n2 miejsce – Natalia Filipkowska (SP Lachowo)\n2 miejsce – Amelia Rydzewska (SP Czerwone)\n3 miejsce – Aleksandra Darmetko (SP Borkowo)\n3 miejsce – Anna Skrodzka (SP Wykowo)\nWyróżnienie – Jakub Nadara (SP Wykowo)\nPrezentacje uczestników kategorii III – uczniowie klas V-VIII oceniała komisja w składzie: Anna Cudnik – przewodnicząca Koła Gospodyń Wiejskich w Borkowie, Alfred Samul – sołtys miejscowości Niksowizna, wiceprezes Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Gminy Kolno „Integracja” oraz Jolanta Siwik – Dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kolnie.\nDecyzją Jury w kategorii III – uczniowie klas V–VIII laureatami zostali:\n1 miejsce – Wojciech Sarnacki (SP Lachowo)\n2 miejsce – Zuzanna Truszkowska (SP Wykowo)\n2 miejsce – Damian Truszkowski (SP Borkowo)\n3 miejsce – Sebastian Grochowski (SP Borkowo)\n3 miejsce – Magdalena Poreda (SP Janowo)\nWyróżnienie – Wiktoria Andrzejczyk (SP Janowo)\nWyróżnienie – Amelia Długozima (SP Czerwone)\nLaureaci konkursu otrzymali nagrody książkowe oraz dyplomy. Fundatorem nagród ze środków Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na 2019 rok był Józef Bogdan Wiśniewski – wójt gminy Kolno, za co serdecznie dziękujemy. Organizatorzy dziękują nauczycielom oraz rodzicom za przygotowanie dzieci i młodzieży do konkursu. Podziękowania kierujemy również na ręce Stanisława Szymańczyka – dyrektora ZOPO za umożliwienie uczestnikom konkursu dojazdu do GBP w Czerwonem.\nSerdecznie gratulujemy wszystkim uczestnikom i zapraszamy do zmagań poetyckich w następnym roku.\nRelacja fotograficzna na fb biblioteki: https://www.facebook.com/pg/GBPczerwone-337422066353219/photos/?tab=album&album_id=2466665376762200\nTen miesiąc 1593


Pocztówka z Donos i laurka dla Donos\nW niedzielę, 18 marca, w świetlicy wiejskiej w Donosach podsumowano warsztaty literacko-plastyczne Pocztówka z Donos – laurka dla Donos, zorganizowane w ramach obchodów 700-lecia wsi oraz 100 rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Publiczność podziwiała prace wykonane przez dzieci podczas warsztatów, przeprowadzonych w dn. 17.02.b.r. przez p. Małgorzatę Siwiec, instruktorkę Warsztatów Terapii Zajęciowej, na prośbę Komitetu Organizacyjnego obchodów jubileuszowych.\nWprowadzeniem do niedzielnej uroczystości była prezentacja fragmentów wiersza autorstwa Elżbiety Pachelskiej, byłej mieszkanki Donos, która długą historię wsi ubrała w rymy. Wiersz, z podziałem na role, odczytali Kacper Korczak i siostry Karolina i Klaudia Bałagówny, których mama, p. Iwona Bałaga sprawnie prowadziła spotkanie, porządkując swoją narracją przebieg uroczystości. Przewodnicząca Komitetu, p. Anna Drabik, wyjaśniła zebranym cel przedsięwzięcia, pogratulowała dzieciom talentu i pomysłów, a następnie zaprosiła wszystkich autorów prac po odbiór dyplomów. Okazało się, że pocztówkę i laurkę dla swojej wsi wykonało dwanaścioro dzieci, z których najmłodsze miało lat... 3. Dyplomy, zaprojektowane przez znaną z rękodzieła artystycznego mieszkankę Donos, p. Wiesławę Rak, wręczał Zbigniew Kołton, zastępca przew. Komitetu Org. który - znając wszystkie dzieci z imienia i nazwiska - wprowadził szczególnie serdeczną atmosferę. Nic dziwnego, że dzieci chętnie i z wdziękiem pozowały do pamiątkowych zdjęć, które robili im państwo Dorota i Zdzisław Pilarscy.\nPani Małgorzata Siwiec przybliżyła nieco techniki wykonanych prac. Okazało się, że chętnie wykorzystywano kolaż, pastele, akwarele, ale największym uznaniem cieszyły się techniki witrażowe, co przyniosło znakomity efekt. Dzieci i dorośli mieszkańcy wsi podziękowali p. Siwiec, wręczając jej gliniany dzban, który jest głównym gadżetem pamiątkowym uroczystości upamiętniających 7 wieków istnienia Donos - sponsoring Starostwa Powiatowego w Kazimierzy Wielkiej. Podziękowano także paniom Joannie Chałan i Anecie Więckowskiej, które wspierały dzieci w ich twórczych pomysłach. A pomysły były różne: wstęgi pól sąsiadowały z budynkiem świetlicy, figura św. Jana tonęła w gąszczu zielonych drzew, stary dwór odbijał się w błękitnej wodzie stawu itd.\nW drugiej części spotkania dzieci uczestniczyły w turnieju Czy znasz swoją wieś, Donosy? przygotowanym i prowadzonym przez Jadwigę Zieleniewską. Z pytaniami typu: ile krzyży jest w Donosach?, czy na terenie wsi rosną jeszcze kasztanowce?, z jakimi wioskami graniczą Donosy? uczestnicy nie mieli kłopotów, ale już pytanie o najwyższe wzniesienie we wsi było problemem. W dyskusję nad lokalizacją i wysokością owego miejsca włączyli się dorośli, którzy zresztą czynnie wspierali swoje pociechy w zmaganiach turniejowych, świetnie się przy tym bawiąc. Miłym akcentem ubarwiającym tę część wieczoru była prezentacja wierszy p. Zdzisława Kulisia, naszego regionalisty, znanego autora tomików poetyckich, wspomnień i artykułów publicystycznych. Dodać należy, ze wiersz dziadka na temat powstania Donos odczytał Kamil Adamski, a z utworem poświęconym figurze św. Jana stojącej nieopodal świetlicy zapoznała zebranych Asia Beruś.\nAnna Drabik w swoim wystąpieniu przypomniała osoby, które były zaangażowane w organizację tak warsztatów, jak i finałowego spotkania. Zaznaczyła, że wszystkie materiały (farby, kredki, pastele, kartony, plastelinę itp.) zakupił Urząd Miasta i Gminy Kazimierza Wielka, który wspiera wszystkie działania Donos związane z obchodami jubileuszowymi. Podkreśliła także wkład pracy pań z KGW "Donoskie Gosposie", które, jak zwykle, serwowały poczęstunek. Przewodnicząca Koła, p. Bożena Malara, osobiście uczestniczyła w obu spotkaniach z najmłodszymi. Panowie z Rady Sołeckiej też nie zawiedli i zajęli się stroną techniczną przedsięwzięcia, dzięki czemu wystawa prac znalazła ładną estetyczną oprawę.


Zmiany w Prawie wodnym. Czy rolnicy mają się czego bać? | Newsy | nawozy.eu\n2016-08-22 1207 wyświetleń\nJak przekonuje resort środowiska zmiany w Prawie wodnym wynikają z konieczności wdrożenia Ramowej Dyrektywy Wodnej. W przypadku zignorowania przez Polskę unijnych przepisów na nasz kraj nałożone zostałyby wysokie kary finansowe oraz nie otrzymalibyśmy środków z unijnego budżetu na gospodarkę wodną.\n- Wprowadzane opłaty za wodę będą dotyczyły wyłącznie jej gospodarczego wykorzystania, a więc użycia na potrzeby energetyki wodnej, wytwarzania energii cieplnej lub elektrycznej, nawadniania wodami powierzchniowymi użytków rolnych i gruntów leśnych oraz na potrzeby chowu lub hodowli ryb – wyjaśnia wiceminister środowiska Mariusz Gajda.\nW ocenie Ministerstwa Środowiska od 2017 roku cena za 1 m3 wody na terenach wiejskich zwiększy się o ok. 5 groszy, z kolei w dużych miastach zwyżki mogą sięgnąć nawet 50 groszy. Szacuje się, że miesięczne opłaty ponoszone przez gospodarstwa domowe wzrosną o niespełna 1 złotówkę, z kolei w skali roku rachunki będą wyższe o ok. 11,5 zł na osobę. Nowy projekt Prawa wodnego niesie za sobą także dodatkowe (poza tymi, które poniosą wszyscy mieszkańcy) opłaty dla producentów rolnych. Obejmą one jednak tylko te gospodarstwa rolne, które sztucznie pobierają wodę w ilościach przekraczających 5m3 na dobę (średniorocznie). Według Ministerstwa Środowiska, nowymi opłatami zostanie objętych około 60 tysięcy gospodarstw wielkotowarowych, tj. 8% gospodarstw rolnych. Za 1 m3 pobranej wody podziemnej będzie trzeba zapłacić 0,30 zł, z kolei za 1 m3 pobranej wody powierzchniowej - 0,15 zł. Opłatą w wysokości 0,15 zł za 1 m3 zostanie również objęte nawadnianie wodą podziemną za pomocą urządzeń pompowych.\nCzytaj także: Straty amoniaku z mocznika\nNależy przy tym podkreślić, iż rolnicy korzystający wyłącznie z wody dostarczanej wodociągami, którzy już ponoszą opłaty z tego tytułu, nie będą ponosić dodatkowej opłaty. Bezpłatne pozostanie również magazynowanie wody deszczowej i naturalne nawadnianie gruntów.\ngospodarstwa gospodarstwo woda nawadnianie prawo wodne wody podziemne wody powierzchniowe pobór wody


"KEDI" – koci film, który podbił świat. Teraz w Polsce - WP Film\nfilmpremierazwiastunKedi – sekretne życie kotów\nKadr z filmu "KEDI" (Materiały prasowe)\nŚwiat oszalał na punkcie kotów. A na punkcie dokumentu "KEDI – sekretne życie kotów" oszaleli krytycy. Film zebrał aż 98% pozytywnych recenzji w popularnym serwisie Rotten Tomatoes i stał się prawdziwym przebojem amerykańskich kin, będąc trzecim najlepiej zarabiającym nieanglojęzycznym dokumentem wszech czasów.\nSpryciara, Przylepa, Sułtan, Flirciarz, Bestia, Szajba i Cwaniak to wyjątkowe indywidualności, które są naszymi przewodnikami po Stambule. Oglądamy z bliska ich codzienne przygody i spotkania z mieszkańcami. Niezależne i wolne zaglądają do sklepów, kawiarni i mieszkań. Nikt nie potrafi oprzeć się ich urokowi, a Stambuł byłby bez nich zupełnie innym miastem.\n"Kedi – sekretne życie kotów" trafi do kin 28 lipca.\nZobacz też: samotna matka wysłała scenariusz do wytwórni. Zdobywczyni Oscara zrobi z niego film