00335 006768 13244473 na godz. na dobę w sumie\nISBN: 9788379030248 Data wydania:\nTadeusz Dołęga-Mostowicz Doktor Murek zredukowany Warszawa 2013\nRozdział I Doktor Murek stanowczym gestem złożył papiery i wstał. Dalszą rozmowę uważał za stratę czasu, a zresztą z trudem panował nad nerwami. – Pan wybaczy – rozłożył ręce – ale ustawa o samorządzie nie przewiduje tu najmniejszych wyjątków. Przetarg będzie ogłoszony w połowie października i cieszyłbym się, gdyby pańska oferta zyskała pierwsze miejsce. Mówił nieprawdę i nawet nie próbował tych konwencjonalnych słów osłodzić uprzejmością tonu. Cieszyłby się właśnie z porażki Junoszyca. W tej chwili nienawidził go całą duszą. Z jakąż rozkoszą cisnąłby mu w ten uśmiechnięty pysk jego papierami, listami polecającymi i tą elegancką teczką, pokrytą monogramami, koronami, herbami. I to wcale nie za obrzydliwy ton Junoszyca wobec panny Horzeńskiej. Po prostu dlatego, że w Junoszycu czuł aferzystę, że jego spokojny cynizm i nonszalanckie maniery pomimo wszystko były poprawne. Że lekceważenie, z jakim się odnosił do niego, do doktora Murka, zawierało jednak wszelkie pozory szacunku. I teraz z całą swobodą Junoszyc poprawił się na fotelu: – Chwileczkę, panie doktorze – zaczął swoim niskim, dźwięcznym głosem, z salonowym uśmiechem, jakby nie zauważył urzędowego tonu Murka – chwileczkę. Przykro mi, że pana zatrzymuję, jednakże sądzę, że znajdziemy jakieś wygodne wyjście z sytuacji. Towarzystwo Asfaltowe... Murek zaciął zęby i usiadł. Ten człowiek miał nad nim jakąś niezrozumiałą przewagę, chociaż był tylko interesantem, petentem, gorzej, bo petentem w przegranej sprawie. Dr Murek nie tylko nie chciał, lecz i nie mógł, nie miał prawa załatwić prośby Junoszyca. Byłoby to z wyraźną szkodą miasta. Równałoby się to oddaniu monopolu na bruki i kanalizację Spółce Asfaltowej na lat dziesięć. Podobne zaś obciążenie zwaliłoby budżet większych miast, jak Białystok, Wilno czy Kraków, a cóż dopiero mówić o tutejszym budżecie... Rzecz była przesądzona w oczach Murka już od samego początku. Wprawdzie zacny prezydent Niewiarowicz, oddając Murkowi sprawę Junoszyca jak i wszystkie ważniejsze sprawy gospodarcze, wyraził nadzieję, że „kochany nasz doktor potraktuje rzecz po ojcowsku” ale Niewiarowicz sam później musiał przyznać rację Murkowi, jeszcze mu dziękował za ustrzeżenie magistratu od fatalnej gafy. Dlatego dr Murek nie zadawał teraz sobie w ogóle trudu wsłuchiwania się w misterną argumentację Junoszyca. Myślał o jednym: jutro ten typ nie będzie już miał w mieście nic do roboty i wyjedzie do Warszawy. Przestanie eksponować się w restauracji Wiechowskiego i w klubie urzędu, przestanie szastać się po ulicach swoim czerwonym mercedesem, no i przesiadywać u Horzeńskich. Jak on w ogóle śmiał do panny Niry mówić per „brawurowa dziewczyna”!... A w ubiegły piątek posunął się do bezczelności, by jemu, narzeczonemu, z niedbałą miną powiedzieć: – O, na tę dziurę Nira jest wręcz oszołamiająca. I co miało znaczyć owo „na tę dziurę”? Przecież Junoszyc spotykał ją dawniej w Warszawie. Murek zwęził powieki i wpatrywał się z nienawiścią w nieznacznie poruszające się wargi Junoszyca. Tak, musiał mu przyznać urodę. Te szerokie ramiona, kształtna głowa i twarz jak maska, jak maska poprawności. Spod maski przeświecają tylko oczy, jego oczy: zimne przebiegłe, wstrętne. I te usta. Jest w nich coś bezwstydnego, a te zęby, oczywiście sztuczne. Nie można chyba do niemal pięćdziesięciu lat zachować takich zębów. – Mógłby być moim ojcem – przemknęło Murkowi przez głowę – jest stary. I zaraz zaczął obliczać, że Nira przed trzema laty, kiedy bawiła przez całą zimę w Warszawie, nie była jeszcze pełnoletnia. A Junoszyc musiał mieć wówczas co najmniej czterdzieści pięć. Nonsens. Ale wczoraj w klubie wojewodzina – a taka dama musi się znać na tych rzeczach – powiedziała głośno: – Pan Junoszyc może się bardzo podobać. I ta łatwość, z jaką wkręcił się od razu do najlepszego tutejszego towarzystwa. Z samym wojewodą rozmawiał jak z równym, wepchnął się na polowanie do państwa Duksztów, obwoził po mieście generałową Zagajską, prezydenta Niewiarowicza omal że klepał po ramieniu. W niespełna dwa tygodnie! A u państwa Horzeńskich zachowywał się niczym we własnym domu. Murek, chociaż od roku już tu mieszkał, chociaż zajmował w magistracie poważne stanowisko, a właściwie był prawą ręką prezydenta, do dziś dnia nie czuł się w sferze, w której się obracał, ani tak swobodnie ani tak dobrze. Było to nad wyraz przykre, ale nawet w stosunku do Niry nie umiał zdobyć się na taką zażyłość, do jakiej upoważniał go sam fakt narzeczeństwa. Zwłaszcza w obecności Junoszyca czuł się stremowany i pożerała go bezmyślna zazdrość. A już w ostatnich dniach z trudem panował nad nerwami. W związku z przyjazdem radcy ministerialnego na inspekcję nie dosypiał, pracował od rana do późnej nocy, obiady jadał w biurze. Dwoił się i troił. Nie dla siebie zresztą. Chodziło mu o wykazanie, że przedmiot skarg i denuncjacji którymi klika starosty Bożymka zasypywała ministerstwo że ów rzekomo horrendalny chaos, wprowadzony w gospodarce miejskiej przez prezydenta Niewiarowicza, jest czczym wymysłem. Wprawdzie przed zainstalowaniem się Murka w magistracie nie wszystko było w porządku, ale dopatrzenie się w tym złej woli tak zacnego i nieszkodliwego człowieka, jak Niewiarowicz, zakrawało na świadome oszczerstwo. Właśnie przez swoją zacność, przez miękkość i trochę przez umiarkowane próżniactwo Niewiarowicz dopuścił do niejakiego rozprzężenia w zarządzie miejskim. Ale wszystko dało się naprawić. Radca Gąsowski nie mógł znaleźć najmniejszego mankamentu, a dr Murek rósł we własnych oczach, widząc coraz życzliwszy stosunek ministerialnego kontrolera do Niewiarowicza. Rósł tym wyżej, że przecie nielada pokusę przełamał w sobie. Cóż byłoby łatwiejszego, jak wykorzystanie sytuacji dla własnej kariery. Wystarczało pozostawić Niewiarowicza samemu sobie. Dać mu nieuniknioną sposobność do kompromitacji, do wykazania nieznajomości stanu faktycznego. A jednocześnie popisać się własnymi zasługami. Bynajmniej nie zmyślonymi, a tak oczywistymi, że jeżeli nie poszedłby od razu w górę, chociażby na stanowisko Niewiarowicza, byłoby to conajmniej dziwne. Wyrzeczenie się tej sposobności nie przyszło wszakże Murkowi zbyt trudno. Brzydziłby się sobą. Miał widocznie wrodzony wstręt do intryg, do zakulisowej gry, do podstawiania nogi tym, którzy się chwieją, a którym tak, jak Niewiarowiczowi, winien był bądź co bądź wdzięczność. Dlatego starał się w ogóle nie pokazywać się kontrolerowi, usuwał się w cień. W mieście i tak wiedziano o jego wartości i roli w magistracie, prezydent również go doceniał, a na dalszą karierę, na szerszą arenę, dr Murek miał czas. Liczył sobie zaledwie lat trzydzieści. Zresztą było mu dobrze z tym, do czego już doszedł, a zbyt wysoko cenił dotychczasowe etapy, moralnie i zasłużenie osiągane szczeble przebytej drogi, by nie mieć automatycznego wstrętu do jakichkolwiek skoków, których efekt nawet pozytywny, podważyłby przede wszystkim jego wiarę w słuszność i solidność obranej drogi. Taki na przykład Junoszyc, tak zwany człowiek interesu, a w rzeczywistości – Murek nie wątpił o tym – zwykły aferzysta, żyjący z dnia na dzień, był dla Murka nie tylko czymś zakłócającym uporządkowany obraz struktury społecznej, lecz wręcz grasantem, którego należałoby zamknąć lub przynajmniej wysiedlić. Jest coś niesprawiedliwego w tym, że taki osobnik, właśnie taki osobnik, może cieszyć się powodzeniem, połyskiwać wielkim brylantem w pierścionku i rozwalać się na fotelu w jasnym i zapewne kosztownym ubraniu w wyzywającą kratę. – Więc jakże, doktorze, – doleciały do świadomości Murka słowa Junoszyca. – Dojdziemy do porozumienia? – Nie, panie – odpowiedział stanowczo. – To jest wykluczone. – Jednakże... pan prezydent... – Pan prezydent już moją decyzję zaakceptował. Junoszyc wstał: – Szkoda – zaśmiał się swobodnie. – No, cóż... Może będziemy jeszcze żałować takiego rezultatu naszej znajomości. Murek lekko wzruszył ramionami i nacisnął guzik dzwonka... W progu stanął woźny i nie pytany, zameldował: – Jeszcze jest pięć osób, panie naczelniku. Junoszyc niedbałym ruchem wyciągnął do Murka rękę: – Zapewne spotkamy się jeszcze. Do widzenia panu. – Do widzenia panu. Gdy już był za drzwiami, Murek przypomniał sobie, że należało go wybadać, kiedy wyjeżdża. W tym powiedzeniu „Będziemy żałować” oczywiście była groźba. Łajdak! Na pewno myślał o Nirze. W oczach takiego łotra każda kobieta jest do zdobycia. Niechże i tu dozna zawodu. – Tego jestem pewien – powiedział głośno i powtórzył: – Najzupełniej pewien. Jednak nie był pewien. Na próżno skupiał uwagę, by wysłuchać pretensji kupca Hofnagla do kierownictwa rzeźni. Innych interesantów też zbył odłożeniem rozmowy na przyszły tydzień. Tymczasem przez biurko przesuwały się codzienne bieżące sprawy. Było ich więcej niż zwykle, gdyż Niewiarowicz i Talkowski na ten dzień przekazali mu swoje. Obwozili od rana radcę Gąsowskiego po wszystkich instytucjach miejskich. O drugiej w klubie będzie pożegnalne śniadanie. Murek miał też wziąć w tym udział, lecz pomimo namów Niewiarowicza, postanowił nie iść. I tak musiał ktoś przecież zostać w magistracie, a zaległości Murek nie cierpiał. Poza tym przewidywał, że Junoszyc wkręci się na śniadanie. Z jego tupetem!... Przed samą trzecią zadzwonił do państwa Horzeńskich i dowiedział się, że Nira wyszła na spacer. Pani Horzeńska oświadczyła, że sama odradzała córce i dodała: – Niechże drogi pan sam jej za to da burę. Nie zapomniał pan o dzisiejszej kolacji? Czekamy. Położyła słuchawkę. Zabawna! Czy zapomniał! Od trzech dni o niczym innym nie myślał. Wiedział, że po takiej kolacji w rodzinnym gronie zostawią go sam na sam z narzeczoną, że będzie mógł wycałować jej oczy i usta, i włosy... Może ubierze się w suknię bez rękawów... Wówczas dotyk jej nagich rąk na szyi, na karku... I rozmowa, bez świadków, taka zupełnie inna. O, w tych, niestety bardzo rzadkich chwilach, opadały zeń wszelkie obawy, wszelkie podejrzenia. Jej chód, niemal wyniosłość, z jaką odnosiła się doń przy ludziach, zdawał się wtedy uzasadniony i nieważny, choć tak go przerażał. Nie był bynajmniej przekonany o szczerości pana Horzeńskiego i jego żony. Ich serdeczność, jeżeli nie polegała wyłącznie na przestrzeganiu form towarzyskich, miała zapewne podłoże wyrachowania. Bądź co bądź, wydawali córkę za człowieka porządnego, wykształconego, zajmującego poważne stanowisko. Za człowieka, który rozporządza wcale nie bylejakim dochodem i w dodatku ma przed sobą nie najgorsze perspektywy. Na początku znajomości starzy Horzeńscy liczyli prawdopodobnie i na Fastówkę. W ich fatalnym położeniu finansowym zakupienie tego przylegającego do miasta folwarku przez magistrat lub przebicie ulic i kanalizacji w tamtym kierunku było zbawieniem. Zapewne spodziewali się, że Murek żeniąc się z ich córką przeprowadzi w magistracie tę sprawę, że będzie wolał tanie morgi teściów zamienić na metry, na drogie place, niż przygotować się na to, że wcześniej lub później trzeba będzie rodzinę żony utrzymywać z własnej pensji. Dr Murek wolał jednak tę drugą ewentualność. Rozplanowanie miasta w kierunku błotnistej i malarycznej Fastówki byłoby – w jego pojęciu – nadużyciem, do którego nie był zdolny i tak rzecz postawił od razu. Sama Nira nie interesowała się tym wcale i Murek był przeświadczony, że w żadnym razie w ich wzajemnym uczuciu motyw finansowy nie odgrywa żadnej roli. Więcej. Już w samym fakcie, że ona, nosząc nazwisko Horzeńskich nie wolna od różnych kastowych przesądów i snobizmów, zdecydowała się na małżeństwo z synem prostego chłopa – już w tym była gwarancja wartości jej uczuć. Kochała go niewątpliwie. Oczywiście, po swojemu i zapewne nie tak bezgranicznie, jak on ją kochał, zapewne w jej miłości było więcej rozwagi i spokoju, niż on by tego pragnął, lecz dość, by mógł być pewny tej miłości. Dr Murek odłożył pióro i zamyślił się. W gabinecie aż dzwoniła cisza. Tylko gdzieś w odległym korytarzu słychać było tupot szybkich kroków. Godziny urzędowe skończone. Wstał i powoli zamykał szuflady biurka, później szafy z aktami, poprawił nogą zgięty róg łowickiego kilimu i uchylił okno. Deszcz zmieszany ze śniegiem, siekł ukośnie, w dalekiej perspektywie ulicy Kraszewskiego jarzyła się neonowa reklama kina Gloria. Lampy w cukierni Kesla naprzeciw świeciły blado. Latarń jeszcze nie zapalono. Przesunięcie o kwadrans pory latarń dało w elektrowni przeszło dwanaście tysięcy oszczędności... Odwrócił głowę, by jeszcze raz przyjrzeć się z upodobaniem graficznym wykazom, rozwieszonym na ścianach. Tu jak na dłoni uwidoczniły się skutki jego, jego własnej pracy. Przyszedł tu przed rokiem, nieznany, obojętny, ot, zwykły urzędnik kontraktowy, którego dyplom i świadectwa były nieco lepsze od kwalifikacji innych kandydatów. Dziś zaś... Pomimo dużej dozy skromności wiedział, że jest, że potrafił stać się niezastąpionym... Przed ratuszem zawarczał motor magistrackiego forda, trzasnęły drzwi na dole. Prezydent Niewiarowicz wrócił. Widocznie śniadanie skończone. Dr Murek strzepnął z rękawa jakąś nitkę, poprawił krawat i otworzył drzwi. Do gabinetu prezydenta przechodziło się przez buchalterię, przez salę wydziału wojskowego, pokoik sekretarza i poczekalnię. Wszędzie było już pusto, tylko w wojskowym siedział Jarnuszkowski i na rozłożonych ewidencjach robił papierosy. Niewiarowicz był już u siebie. W gabinecie, jak zwykle, zapalił wszystkie światła, że aż raziło w oczy. – U pana prezydenta – zaczął żartobliwie Murek – zawsze jasno jak w sali operacyjnej. Niewiarowicz zerknął nań spod grzebieniowatych czarnych brwi, chrząknął i lewą ręką pomacał się po gładko wygolonym podbródku. Jak po każdym przyjęciu, miał trochę zaczerwieniony nos i jeszcze puszystszą strzechę siwych włosów. – Jakże się odbył bankiet? – zapytał Murek. Spodziewał się barwnego i dowcipnego sprawozdania, paru złośliwości pod adresem starosty i generała Zagajskiego, no i dokładnego rejestru potraw. Niewiarowicz jednak mruknął niechętnie: – Tak sobie. – Wojewody nie było? – Był. – Miał przecież wizytować błotowicki powiat? Niewiarowicz wzruszył ramionami i nic nie odpowiedział. To już zastanowiło Murka: – Pan prezydent miał może jakieś przykrości? – Ja?... Cóż znowu – niepewnym tonem mruknął prezydent i nagle zirytował się: – A cóż to panu przyszło do głowy indagować mnie? Hę? – Ależ, panie prezydencie?!... Ja wcale... – Przykro mi, lecz muszę panu, panie doktorze, zwrócić uwagę, że wtrąca się pan do spraw, które nie mają nic wspólnego z pańskimi obowiązkami urzędowymi. Tak! Właśnie to chciałem podkreślić. Sapał i marszczył brwi, wreszcie zerwał się i zaczął chodzić po pokoju. Murek szeroko otworzył oczy. Odkąd znali się, odkąd pracował z Niewiarowiczem, z tym człowiekiem życzliwym, grzecznym i lojalnym, nie słyszał od niego ani takiego tonu, ani takich słów. Lubił go właśnie za tę dobroć, za gładkość obejścia, za zgodność usposobienia, która często – niestety – posuwała się aż do ustępstw nie licujących z prezydencką powagą. Pomimo to cenił go jako szefa, zachwycał się nim jako rzeczywiście wspaniałym mówcą: żadna uroczystość w mieście nie obyła się i obyć się nie mogła bez mowy Niewiarowicza. Umiał wzniecać entuzjazm, rozweselać, a nawet wyciskać łzy z oczu słuchaczy, a chociaż trochę przeciągał dawnym petersburskim akcentem i z rzadka posługiwał się rusycyzmami, wynagradzał to dynamiką głosu, szlachetnością urody i szczerością wyrazu. Czynny, ruchliwy, należał do wszelkich związków i stowarzyszeń, nie cierpiał samotności, prowadził wraz z żoną dom szeroko otwarty, brydżujący, tańczący, zawsze gotowy na przyjęcie gości. – Trzeba żyć z ludźmi – lubił życzliwie pouczać Murka – ty ludziom, ludzie tobie. Tak! Tak, mój doktorze! Sam też wprowadził Murka do miejscowego towarzystwa, lansował go, chwalił, reklamował, ba, obiecywał szczególniejszą protekcję w Warszawie. Murek zaś wiedział, że obietnice te nie są gołosłowne, brat bowiem Niewiarowicza zajmował w stolicy wpływowe stanowisko, a chociaż umarł przed pięciu miesiącami, zostawił podobno nie mniej wpływowych przyjaciół. Sam Niewiarowicz właśnie bratu zawdzięczał swoje prezydenctwo, wysokie pobory, reprezentacyjne mieszkanie i stanowisko, po wojewodzie pierwsze w mieście. Na swoją popularność już sam zarobił i szczycił się często, że nie ma wrogów. Bo nawet i starosta Bożymek, chociaż usiłował wysadzić go z siodła, nie robił tego przez niechęć do Niewiarowicza, lecz w nadziei, że na opróżnione miejsce zdoła wsadzić swego szwagra. Ta podjazdowa wojna truła nieco życie prezydentowi, nie o tyle jednak, by stracił dobry humor, by nie czuł się szczęśliwy, pływając w swoich znajomościach, przyjaźniach, stosunkach, nurzając się w życiu towarzyskim, politycznym i społecznym. I ten człowiek, który nieraz przerywał Murkowi pracę i ciągnął go do swego gabinetu na pogawędkę, teraz przyjmował go jak natręta. – Czy pan jeszcze czego chce ode mnie? – zapytał niecierpliwie, widocznie poirytowany długim milczeniem zaskoczonego Murka. – Nie, panie prezydencie, tylko doprawdy nie wiem, czy może nieświadomie uraziłem czymś pana prezydenta? Niewiarowicz spojrzał nań z ukosa i chrząknął: – Nie, cóż znowu... Skądże... Tak... Skądże... Był widocznie zakłopotany. – Bo może – przemknęła Murkowi myśl – może pan nie jest zadowolony, że odrzuciłem... ofertę Junoszyca... Ale to nie wytrzymywało żadnej kalkulacji... Niewiarowicz żachnął się: – Ależ naturalnie. Bardzo słusznie pan zrobił. Tak! Ten cały Junoszyc... To w ogóle jakaś nieciekawa, zdaje się, figura. Cóż znowu doktor mi z tym... wyjeżdża. Nie, pod względem uczciwości nie mam panu nic do zarzucenia! Murek nie od razu odnalazł sens ostatniego zdania. Połapał się jednak po – chwili i zapytał wprost: – A pod jakim?... – Co za „pod jakim”?... – zdetonował się Niewiarowicz. – Pod jakim względem pan prezydent ma przeciw mnie zarzuty? Niewiarowicz otworzył usta, zakaszlał i niespodziewanie zaśmiał się jakimś nieszczerym, nie własnym śmiechem: – Co pan, doktorze... che... che... che... Ja... zarzuty?... I nie nudźże mnie do licha – zniecierpliwił się znowu. – Co pan w ogóle o tej porze robi w biurze? – Podliczałem sprawozdania szpitala i wydziału opałowego – nie ukrywając zdumienia odpowiedział Murek. Prezydent podniósł ręce: – Otóż właśnie. Za wiele ma pan roboty... Tak. Od dawna myślałem o tym... Niech pan zaraz jutro zda Lassocie te dawne jego referaty, a rzeźnię i elektrownię Kubinowskiemu. Tak! Wystarczą panu wodociągi, kanalizacja i bruki. No, co się pan na mnie patrzy, jakbym panu ojca zamordował? To jest niepodobieństwo, żeby pan był całym magistratem! Po cóż tu w takim razie ja, po co inni?... Zaperzył się i prawie krzyczał. Murek przyglądał mu się przestraszony. Nie umiał sobie wytłumaczyć inaczej zachowania się szefa, jak tylko nadmiarem alkoholu. – Jutro wszystko odwoła – myślał – i jeszcze przeprosi. Lecz Niewiarowicz nie wyglądał na pijanego, co więcej, robił wrażenie kogoś wysilającego się na gburowatość. W każdym razie nie było sensu przedłużania rozmowy. Murek skłonił się i mruknąwszy „do widzenia panu prezydentowi”, wyszedł. W ponurym nastroju wracał do domu. Dopiero skręciwszy w Parkową podniósł mokry już kołnierz palta. Pani Rzepecka, u której mieszkał, otworzyła mu drzwi i od progu zasypała narzekaniami na pogodę, na zabłocone ulice, na przeciekający dach, na polski klimat i na własny los, który kazał jej, córce austriackiego ambasadora w Rzymie i wdowie po wielkim uczonym, mieszkać w prowincjonalnej dziurze, w wojewódzkim mieście, gdzie wyższej kultury nie ma za grosz. Z tym ambasadorem Murek oswoił się już od dawna; w jednym z dwóch odnajmowanych od pani Rzepeckiej pokoi wisiał jego wspaniały portret w złoconych ramach, olśniewający orderami, galonami i wstęgami. Nieboszczyk profesor Rzepecki, jako mniej reprezentacyjny, patronował w jadalni i wspominany był rzadziej. Nie uchroniło to Murka od przymusu przeczytania jego dzieł, a właściwie podręczników z zoologii paleontologicznej. Swojej gospodyni Murek nie lubił. Oburzała go ta ślepa nienawiść do wszystkiego, co nie było przeszłością, pogarda dla teraźniejszości, dla dzisiejszych warunków bytowania, ustroju, zwyczajów i układu społecznego, to jest dla wszystkiego tego, czemu on, dr Murek, zawdzięczał to, czym był, w czym zajmował określoną pozycję. Owe barwne i piękne przedwojenne czasy pani Rzepeckiej dla niego były mglistym, ale dojmująco bolesnym wspomnieniem starego zaharowanego ojca, układającego się na brudnym tapczanie do snu w wyleniałym kożuchu; zielonych bagiennych wygonów, gdzie pasł gęsi; maleńkich ze starości wielokolorowych i zarośniętych kurzem szybek w kwadratowych okienkach; kup gnoju pod chlewem i przeraźliwego krzyku matki, chorej, odkąd mógł zapamiętać, na kolki we wnętrzu. Takie były te „stare dobre czasy”. Wąsaty żandarm austriacki, pan dziedzic, wielki, tłusty i ochrypły, siedzący na szerokozadej klaczy i połyskujący cholewami, ksiądz proboszcz, zawzięcie targający za uszy wszystkich rówieśników Murka, może jeszcze i pan leśniczy Mizerko z długą strzelbą, przerzuconą na wyszywanym w kwiaty rzemieniu – możni tego świata – ci zapewne czuli się dobrze. Bał się ich bardziej niż ojciec, chociaż nie umiał jeszcze tak jak on ich nienawidzić. Kilka razy próbował przekonać panią Rzepecką, że w kim, jak w kim, a w nim, w doktorze Murku, nie znajdzie współtowarzysza w żałobnych trenach nad grobem przeszłości. Zdawała się nie rozumieć jego wyjaśnień, chociaż wiedziała, że pochodzi z chłopów i że swoje wykształcenie, pozycję i wychowanie zawdzięcza przypadkowi. Marzył też o dniu, kiedy wreszcie stąd się wyprowadzi. Upatrzył już sobie ładne, sześciopokojowe mieszkanie w domu Fajncyna na Zagajskiej. Wpłacenie zadatku odkładał do dnia ustalenia daty ślubu. Panna Nira na kilkakrotne propozycje, by zechciała zobaczyć ich przyszłe „gniazdko”, zawsze odpowiadała odmownie. Nie wtrącała się też w kwestie związane z urządzeniem mieszkania. Na życzenie pani Horzeńskiej miała tam pójść część mebli z dworu w Czołnach. Właściwie meble te już należały do Murka, gdyż wykupił je u komornika od zajęcia. Tylko buduar z różowego mahoniu i palisandrowy gabinet zamówił u miejscowych stolarzy, oczywiście na raty, gdyż niewielkie swoje oszczędności chował na koszty ślubu i wesela. Odkładanie decyzji w tej sprawie martwiło i irytowało Murka. Minęły już trzy miesiące od czasu, gdy oświadczył się i został przyjęty. Nie urządzono wprawdzie, wbrew nadziejom Murka, oficjalnych zaręczyn, lecz i tak całe miasto o tym wiedziało. Spotykani znajomi nie omijali żadnej sposobności, by nagabywać narzeczonego pytaniami o dzień ślubu. Murkowi zaś, im dłużej to trwało, tym częściej zdawało się, że w pytaniach czuje nutkę niedowierzania czy nawet ironii. Zresztą, gdyby od niego to zależało, wziąłby ślub natychmiast. Gdy już raz postanowił się ożenić, z dnia na dzień obrzydło mu jego kawalerstwo, samotność, obiady w urzędniczym klubie, kolacje u Wiecheckiego, pani Rzepecka z jej ambasadorem i tandetnie umeblowane dwa pokoiki. Spędzał w domu jak najmniej czasu. Nocował, a z rzadka wpadał, by zmienić ubranie lub obuwie. Wyobraźnią od dawna był już na Zagajskiej. Układał porządek dnia, wiedział, że każdą wolną od pracy chwilę będzie spędzał przy niej. Tak, wtedy szybko pozna ją do gruntu, zwiąże z własnym życiem, odseparuje od całego jej dzisiejszego świata. Zdawał sobie sprawę, że dotychczas nie przestał być dla Niry obcym, nie zdołał opanować jej myśli, zająć centralnego punktu w jej dniu. Nieraz, w chwilach przygnębienia mówił jej z goryczą: – Pani jest dla mnie treścią i celem, ja zaś dla pani tylko ewentualnością, ewentualnym wariantem jutra. Znalazł to zdanie w jakiejś niemieckiej powieści – pełno ich było w szafach pani Rzepeckiej – i bardzo mu się podobało. Dopatrywał się w nim tragicznego napięcia. A ona uśmiechała się tajemniczo, opuszczała swoje długie, ciemne rzęsy, aż rzucały cienie na policzki, i mówiła: – Jeżeli jest tak, muszę uważać pana za szaleńca. – A jest tak właśnie? – pytał z niepokojem. – Podobno prawdziwy mężczyzna najbardziej pragnie niebezpieczeństwa – odpowiadała wieloznacznie. Po takich rozmowach dr Murek nieraz godzinami leżał w ciemnym pokoju, rozważając każde słowo, przypominając każdy ruch jej głowy, każde spojrzenie. Przerażał się wówczas swoją bezradnością wobec tej dziewczyny. Właściwie mówiąc, nic o niej nie wiedział. Była dlań wielką ciemnością czy też wielką jasnością, przed którą stawał oślepły. Rozsądek podsuwał mu wygodne wytłumaczenie: jej pańskie wychowanie, owa sztuka, która banalnością słów, konwencją form, rytuałem zdawkowości opancerza człowieka i ubezpiecza jego istotę od badawczych spojrzeń, od przenikania na zewnątrz ech tego, co się w jego duszy dzieje. Ale intuicja, a tę dr Murek miał nie mniej wrażliwą, nie dawała się zaspokoić tym jednym. Intuicja domagała się wstępu poza ów giętki a nieustępliwy pancerz konwencjonalnych formułek, przeczuwając za nim drugą i beznadziejną zaporę – obojętność. Dr Murek nie chciał słuchać głosu tych zwątpień. Kochał, a jego miłość, jak każda miłość prawdziwa, pełna była wiary. Chciał Nirę rozumieć, lecz nie chciał jej analizować, chciał ją znać, lecz nie pragnął szperania w jej duszy, w jej życiu ani nawet w jej przeszłości. Kochał ją tym prostym, silnym uczuciem, które nie tylko nie zaludnia wyobraźni potworkami trujących pytań, lecz gotowe jest do bohaterskiego optymizmu. Widywał się z narzeczoną trzy lub cztery razy na tydzień, zawsze w domu jej rodziców lub z rzadka na przyjęciach u Niewiarowicza, wojewody czy też u prezesa sądu, Tołubińskiego. Nira bywała poza tym u swoich ciotek, krewnych i znajomych w pobliskich majątkach, ale Murek tam nie bywał zapraszany. Państwo Horzeńscy mieszkali przy Wielkiej, gdzie stała ich, a właściwie babki Horzeńskiej, willa, jedyna część pokaźnego kiedyś majątku, wolna od ciężaru hipotek, banków i prywatnych wierzycieli. Leżące o dwadzieścia dwa kilometry od miasta Czołny, puszczone były w długoletnią dzierżawę i tylko obrotności dzierżawcy zawdzięczały to, że jeszcze nie poszły na licytację. Pan Horzeński już od dawna machnął na ten majątek ręką, a liczył tylko na jakiś pomyślniejszy obrót sprawy z niedużym folwarkiem Fastówką. Do miasta przenieśli się już przed dwoma laty przez wzgląd na chorobę pani Horzeńskiej, cierpiącej na dokuczliwą astmę, co wymagało częstych wizyt lekarskich. Poza tym dwór w Czołnach, zamieszkały obecnie przez dzierżawcę, nie odznaczał się szczególniejszymi wygodami, a jego zapuszczenie nie dawało odpowiednich ram pannie na wydaniu. Zresztą pretekstem przenosin była Fastówka, na której niby to pan Horzeński gospodarował, a także życzenie sędziwej babci Horzeńskiej, pragnącej umrzeć wśród swoich. W rzeczywistości staruszka czuła się znakomicie i ani myślała umierać. Wprost przeciwnie. Z całej rodziny ona była najruchliwsza, najżywiej interesowała się wszystkim, najdespotyczniej pilnowała, by nikt i w niczym nie wykroczył przeciw regułom, panującym w jej domu. Liczyła sobie lat dziewięćdziesiąt, a do ulubionych jej dowcipów należało przechwalanie się, że wygląda najwyżej na osiemdziesiąt dziewięć. Dr Murek przepadał za babcią Horzeńską i ilekroć był w willi przy ulicy Wielkiej, bazował się w pobliżu jej fotela, w niej znajdował oparcie i ratunek w konwersacyjnych trudnościach, u niej szukał pomocy, gdy ktoś z domowników lub gości brał go na cel dwuznacznych komplementów, czyli po prostu impertynenckich kpin, do których nie można było przyczepić się, a które stanowiły specjalność ludzi ich sfery. Nie wiedział, czy babcia go lubiła, natomiast ceniła go niewątpliwie i liczne miał tego dowody. Mniej lub więcej stałych domowników u państwa Horzeńskich było zawsze sporo. Do stołu nie nakrywano nigdy mniej niż na dziewięć osób. Gdy zapraszano na kolację Murka, na szczęście nie bywało gości. Tym jednak razem już w przedpokoju zauważył dobrze znane futro z ogromnym bobrowym kołnierzem: adwokat Boczarski. Boczarski uchodził i lubił uchodzić za arbitra elegancji. Ubierał się w Warszawie lub nawet w Wiedniu, zaliczał siebie do arystokracji, a Murka ostentacyjnie tytułował „panem kolegą” z tej racji, że obaj ukończyli studia prawnicze. Mając w swym biurze nieraz wizyty Boczarskiego, Murek tym niechętniej spotykał go na gruncie neutralnym lub w domu narzeczonej. Drażniła go maniera szpilkowania rozmowy obcojęzycznymi wstawkami, kolportaż plotek z „wyższego towarzystwa” i cały ten dęty snobizm adwokata, który – wszyscy o tym wiedzieli – bił po chamsku i zamykał w domu żonę, starszą od siebie Żydówkę, z którą ożenił się dla pieniędzy. Sprawdziwszy przed lustrem, że krawat jest dobrze zawiązany a czarna marynarka i spodnie w paski leżą bez zarzutu, Murek wyjął z kieszeni palta złożoną we czworo ściereczkę, przetarł lakierki i wszedł do dużego pokoju, nazywanego przez babcię salonem, a przez resztę rodziny hallem. Przed kominkiem, na którym skwierczały wilgotne i nie chcące się rozpalić polana, siedzieli półkolem państwo Horzeńscy, Boczarski, pan Salwator, głuchy jak pień stryj Horzeńskiego i marszałkowa Radecka, daleka kuzynka babci, wdowa po mohylowskim marszałku szlachty. Niry nie było. Przez uchylone drzwi jadalni dolatywał brzęk układanych przy nakryciach sztućców i donośny głos babci, komenderującej służbą. – Otóż i pan Franciszek – tonem odkrycia powiał Murka gospodarz. Murek nie lubił swego imienia, zwłaszcza w tym domu: lokaj Horzeńskich nazywał się tak samo. Towarzystwo poruszyło się, panowie wstali, marszałkowa zapytała, czy pada deszcz, pani Horzeńska zauważyła, że już jest listopad, a zatem pora na przymrozki, stryj Salwator miał minę stropioną, a wreszcie uśmiechnął się, jakby usłyszał lekki dowcip. Po dłuższej chwili Murek zauważył, że zbyt długo i niepotrzebnie manipuluje chusteczką w okolicy nosa, schował ją do kieszeni i usiadł na okrągłym pufie. Towarzystwo wróciło do przerwanej rozmowy o różnicy między etykietą hiszpańską a rosyjską. Pan domu był znawcą tych rzeczy, Boczarski wtrącał gęsto uwagi, świadczące, że interesował się tym również. W pokoju było prawie ciemno, gdyż lampkę na stole przysłonięto japońskim parawanikiem, płomień zaś na kominku raz po raz przygasał, leniwie pełgając po białej korze brzozowej i skręcając ją w rurki. Pani Horzeńska, niska pulchna brunetka w ciemnozielonej taftowej sukni, mocno ściśnięta gorsetem, siedziała sztywno, nie opierając się o fotel i tylko jej zielone oczy ustawicznym, niespokojnym ruchem zdradzały nadmierną nerwowość tej nieruchomej postaci. Na Murku pani Horzeńska zawsze robiła wrażenie osoby oczekującej czegoś z hamowaną niecierpliwością, opanowanej wewnętrzną gorączką, czującej się wszędzie i o każdej porze jakby tymczasowo, podróżnie, przypadkowo. Jej mąż przy swoim olbrzymim wzroście i masywnym tułowiu, pomimo żywej zamaszystej gestykulacji, wyglądał osiadłe i niewzruszenie. Cienie jego rąk kładły się poza nim na dywanie, jak czarne skrzydła wiatraka, obracane porywistymi atakami wiatru. Szeroka, niemal kwadratowa twarz, czerwona i mięsista, wyrazistą mimiką akcentowała każde słowo, a siwe mociumdziejskie wąsy znajdowały się w nieustannym ruchu. Bardzo wysokie, wspaniale sklepione i gładkie czoło kazało każdemu, kto pana Horzeńskiego bliżej nie znał, uważać go za bardzo mądrego i światłego człowieka. Dr Murek dawno już pozbył się tego złudzenia, nie wyrobił sobie jednak o przyszłym teściu żadnego ujemnego zdania. Uważał, że winien mu jest szacunek, a to wykluczało wszelkie niepochlebne definicje. W każdym razie wolał go od pani Horzeńskiej, milczącej i – jak sądził – egoistycznie skrytej. Do pana Salwatora, marszałkowej i do reszty domowników odnosił się z uważną uprzejmością, jak zresztą i do każdego sprzętu w tym domu, gdzie nigdy nie umiał zdobyć się na swobodę. Tego dnia czuł się gorzej niż zwykle. Wciąż nurtowało go wspomnienie niezrozumiałej awantury, jaką mu urządził Niewiarowicz, troska, a nawet niepokój o to, jak ułoży się dalsza z nim współpraca, czy po wytrzeźwieniu – prezydent oczywiście był podchmielony – zechce on cofnąć swoje zarządzenia?... Poza tym martwiła Murka obecność Boczarskiego. Oznaczało to, że po kolacji trzeba będzie siąść do brydża i przepadnie sposobność rozmowy sam na sam z Nirą. – Diabli tego kauzyperdę przynieśli... – irytował się w duchu, przyglądając się z niechęcią jego okrągłym, wystudiowanym ruchom, orlemu nosowi, klasycznym rysom i całej patetycznej urodzie, o której nawet tak przenikliwa osoba, jak babcia, mówiła, że jest szlachetna. Boczarski do wizytowego ubrania nie nałożył lakierek. Był w czarnych gemzowych półbucikach, co u niego nie mogło być przypadkowe i Murek zanotował to sobie jako wskazówkę na przyszłość. W tej i zbliżonych dziedzinach dr Murek dostrzegał wiele braków swego wychowania, a chociaż sam do nich nie przywiązywał wagi, zdawał sobie sprawę z ich roli w życiu. Pod tym względem dom państwa Horzeńskich traktował poniekąd jak kursy dokształcające. Ilekroć zaś zdawało mu się, że razi innych swoją nieznajomością form towarzyskich, odczuwał coś w rodzaju żalu do swego opiekuna, ś.p. doktora Słowińskiego. Z kolei robił sobie za te nadmierne pretensje gorzkie wymówki. I tak wszystko jemu i tylko jemu zawdzięczał. Począwszy od pierwszych tajemnic alfabetu, a kończąc na wszystkim tym, czym był dzisiaj. Więcej! Zawdzięczał mu tę równowagę duchową, ten spokój wewnętrzny, tę trzeźwą i uczciwą ocenę życia, ten czynny i z głęboko pojętego obowiązku wypływający swój stosunek do rzeczywistości, do państwa, do narodu, społeczeństwa i ludzkości. Jakże łatwo byłoo zwichnąć się w młodzieńczych latach. Skusić się atrakcyjnością światoburczych haseł, utopijnych programów, politycznych fantazji! Albo ulec pokusom egzotycznego indywidualizmu, stać się jednym z tych ludzkich zwierząt, żerujących bezpożytecznie i samolubnie, pasożytem cynicznym i nietwórczym zastawiającym się przed odpowiedzialnością za własną egzystencję cynicznym pojmowaniem doczesności. – Nie ma rzeczy błahych, nie ma czynów obojętnych, mój Franku – mawiał ś.p. dr Słowiński. Tą też zasadą kierował się w całym swym życiu. Przez długie lata aż do osiągnięcia rangi radcy dworu i emerytury pracował w galicyjskiej administracji krajowej, uprawiał działalność społeczną, był ceniony i szanowany. Klęską jego życia było to, że nigdy nie ożenił się i nie założył rodziny, co uważał za podstawowy obowiązek człowieka. Dlaczego go nie dopełnił? Murek nie dowiedział się nawet z papierów i pamiętników zmarłego. Dość, że to swoje sprzeniewierzenie się własnym zasadom okupił wychowaniem i wykształceniem trzech ubogich chłopców: Jana Bardonia, który zginął w randze porucznika armii austriackiej w roku 1915 pod Przemyślem, a po którym radca do śmierci nosił żałobę, Hieronima Pasłęckiego, obecnie prokuratora sądu apelacyjnego i najmłodszego z nich, Franciszka Murka. Po radcy odziedziczył dr Murek sporą bibliotekę dzieł prawniczych, filozoficznych i moralistycznych, a jeszcze bardziej wymowny od drukowanego spadku testament poglądów, związanych w logiczny system, w którym świat był zorganizowany jak wielka piramida, według rozumnych, a zatem świętych praw hierarchii, o stopniu zaś, o kondygnacji w tej piramidzie dla poszczególnego człowieka, decyduje jego wartość wewnętrzna i przydatność społeczna, jego zasługi, cnoty obywatelskie i ludzkie, poziom umysłu, ciężar wiedzy a także charakter, czyli wola i trwałość zasad. Wszelkie zakłócenia w tym uporządkowanym obrazie są zgubą dla całości a klątwą dla winowajców. Franciszek Murek przejął ten spadek i był sumiennym jego wyznawcą, nie tylko przez pietyzm dla zmarłego lecz i z własnego najgłębszego przeświadczenia. Zawsze na bodaj najdrobniejszym odcinku swojej pracy nie zaniedbywał niczego by wypełnić zadanie już przez to wielkie i ważne, ze stanowiące cegiełkę w strukturze całej piramidy. Jak był pilnym uczniem w gimnazjum, nie mniej pilnym słuchaczem prawa na uniwersytecie a później urzędnikiem starającym się powierzone mu obowiązki wypełnić jak najlepiej, tak też uważał za konieczne przyswojenie sobie takich form zewnętrznych, które w jego pozycji są nieodzowne. Dlatego słuchając wywodów pana Horzeńskiego o etykiecie dworskiej, która wydawała mu się śmiesznym komedianctwem, szybko przywołał siebie do porządku wyjaśnieniem sobie, że nie powinien zbyt pochopnie osądzać przedmiotu, którego w demokratycznym ustroju nie mógł poznać, a który zapewne ma rację i sens istnienia już przez to samo, że istniał. Nie mógł jednak skupić uwagi. Drażniła go przeciągająca się nieobecność Niry. Nie był pewien, ale zdawało mu się że z odległego pokoju słyszy jej głos jakby rozmawiała przez telefon. Zjawiła się dopiero przy stole. W czarnej wieczorowej sukni z matowego jedwabiu, obcisłej i wąskiej u kolan, wyglądała jak giętka łodyga zakończona jasnym kwiatem szerokiego dekoltu i małej, kształtnej głowy. Wiedział, że nie można jej było nazwać pięknością, wiedział iż wielu mężczyzn razi jej dumne podniesienie głowy i wyzywające spojrzenie i nie mniej wyzywające duże, jędrne usta, a jednak przy każdym nowym spotkaniu doznawał jakby olśnienia. Wydawała mu się za każdym razem nieskończenie wspanialsza, niespodziewanie doskonalsza od tej, którą przecież z drobiazgową ścisłością umiał przy każdym przymknięciu oczu wytworzyć w wyobraźni. Gdy podawała mu rękę, Murek powiedział kilka słów zdawkowych i bez sensu. Przy stole siedział naprzeciw Niry. Tak, nie omyliło go pierwsze spojrzenie: na pewno miała jakieś przykrości, może nawet płakała. Oczy były mocno podsinione, brwi lekko ściągnięte i bledsza była niż zwykle, tylko usta zdawały się płonąc. Nie używała żadnych różow ani karminu do warg. I tak zwracała uwagę kolorytem złotawej cery, miedzianym połyskiem czarnych włosów, głęboką, lśniącą czernią oczu i ciemnym rumieńcem policzków. Przypatrywał się narzeczonej, nie odrywając – o ile pozwalała na to ogólna rozmowa – spojrzenia. Przy kolacji Nira zapytała go dwa razy o jakieś obojętne rzeczy, poza tym milczała. Babcia również jakby czymś skłopotana, całą uwagę skupiała na jedzeniu. Przy stole siedziano prawie półtorej godziny. Były przekąski, później jakaś ryba i kwiczoły, a na zakończenie krem z konfiturami. Ci ludzie przejadali sumy! Czarną kawę podano w hallu, gdzie też rozstawiono stoliki do brydża. Dr Murek skorzystał ze sposobności i wszedł za Nirą do buduaru. – Jaka szkoda – zaczął – że będę musiał grać. Tyle sobie obiecywałem... Nie dokończył i uśmiechnął się prosząco. Nira spojrzała nań roztargniona: – Ach tak – powiedziała bez intonacji. – Pani miała dziś jakieś zmartwienie, panno Niro? – Ja? – zdziwiła się i niespodziewanie roześmiała się wesoło i szczerze – ależ wprost przeciwnie. Dziwnie onieśmielił go ten wybuch wesołości. – Nie rozumiem – zająknął się – bardzo się cieszę, ale myślałem. Pani źle wygląda... – Ach, rzeczywiście – spojrzała w lustro – przepraszam, panie Franku. Tak, tak, bolała mnie głowa A cóż pan? Dużo było dziś roboty z tym kontrolerem? – Nareszcie skończyła się – zatarł ręce – Gąsowski wyjechał. – Samochodem? – zainteresowała się. – Jakim samochodem? Cóż znowu, koleją. Przypuszczam, że koleją, bo i przyjechał... – Nie wiem, ktoś mi wspominał, że miał go zabrać pan Junoszyc swoim mercedesem. – Skądże. Wątpię. – Może mi się przesłyszało – wzruszyła ramionami. – A kto o tym mówi? – Och jakiż z pana nudziarz. Nie pamiętam – w jej głosie zabrzmiało zniecierpliwienie. – Niech pani wybaczy, panno Niro – z nabożeństwem wziął jej rękę i pocałował – zastanowiło mnie to. Ze względu na pana Junoszyca. Zresztą przypuszczałem, że wyjedzie. Niestety, nie mogliśmy przyjąć jego oferty. Wydęła usta. – Naturalnie. Ponieważ ja ośmieliłam się prosić pana o życzliwe ustosunkowanie się do tej sprawy. Naturalnie. O, nie, nie robię panu z tego zarzutu. W każdym razie już nigdy nie spróbuję obarczać pana swymi prośbami. – Ale, panno Niro – zaśmiał się szczerze – osobiście dla pani gotów byłbym ponieść największe straty, ale magistrat i miasto nie są moją własnością. Czyż pani nie bierze tego pod uwagę, że... – Że pan chciał jak najprędzej wykurzyć stąd człowieka mając doń doprawdy bezzasadną niechęć? Owszem. Ale zapewniam pana, że to nie jest fair. Nie jest fair. I jeszcze panu powiem że mężczyzna tego typu co pan Junoszyc, nie potrzebuje ani mojej, ani niczyjej obrony. O, kto jak kto, ale on na pewno nie. Murek poczerwieniał. Chciał przekonać ją, że na odmowną decyzję w najmniejszym stopniu nie wpłynęły pobudki osobiste, chciał jak najostrzej przywołać ją do porządku. Gorycz, oburzenie i ból tak mu jednak skotłowały myśli, że tylko przygryzł wargi i spojrzał narzeczonej w oczy. Zreflektowała się i machnęła ręką: – Zresztą, co to mnie obchodzi. Mam wszakże nadzieję, że zmieni pan swoją metodę postępowania w stosunku do mnie w wypadku, gdybym została pańską żoną. – Jak to... w wypadku? – wykrztusił i tak zbladł, że uznała za stosowne złagodzić sytuację: – Gdy zostanę pańską żoną. Gwałtownie chwycił ją za ręce: – Panno Niro, Niro, błagam panią, niechże pani ma trochę dla mnie litości, odrobinę... serca... Pani nawet nie może sobie wyobrazić, jak panią kocham... jak... Wargi mu drżały, głos wibrował. Pokrywał pocałunkami jej dłonie, tulił je do ust, do oczu, do czoła. – O, przepraszam – rozległ się od drzwi głos pana Horzeńskiego. – Niro, daruj, ale pan Franciszek pożądany jest przy stoliku. – Ależ, proszę bardzo – odpowiedziała chłodno. Idąc do hallu, Murek stwierdził, że czoło, dłonie i twarz ma wilgotną od potu. Jeżeli ona to spostrzegła, mogła odczuć obrzydzenie. Niech diabli porwą te karty! A karta szła mu tego wieczora jak nigdy. Już w pierwszym robrze z niejakim, a nawet z dużym ryzykiem zalicytował szlema w karo i zrobił go z kontrą. Nie uważał, lecz szczęście mu dopisywało. Po drugiej, wstając od stolika, był wygrany przeszło sto złotych. Najwięcej przegrał mecenas Boczarski i to najbardziej cieszyło Murka. Panie już spały, oprócz babci, która wytrwale kibicowała synowi. Murek wyszedł razem z Boczarskim, a że mieszkali przy jednej ulicy, musieli nadal znosić swoje towarzystwo, chociaż obaj nie byli tym zachwyceni. Deszcz ustał, niebo iskrzyło się gwiazdami, od rzeki ciągnął ostry, mroźny wiatr. Szli w milczeniu. Gdy przy kościele skręcali w Brzeską, mecenas zapytał: – Od dawna zna pan radcę Gąsowskiego? – Ja?... Dlaczego mecenas pyta?... Wcale go nie znałem. – Hm... Szkoda, że doktor nie był na pożegnalnym śniadaniu w klubie. Dali dobre kaczki. Wcale nie najgorszy burgund. – Mecenas był? – zdziwił się Murek. – Ach, kogo tam nie było! Chyba ze trzydzieści osób. A jednak... pańska nieobecność zwróciła ogólną uwagę, doktorze. – Moja? – wzruszył ramionami – cóż ja... Nie lubię takich bankietów. Mecenas rzucił lekko: – Różnie to komentowano. – Co? – Pańską nieobecność. Właśnie... Nawet Gąsowski głośno wyrażał zdziwienie, że pan jakby go unikał. – Cóż w tym dziwnego. Nie rozumiem... Boczarski ziewnął i machnął parasolem: – Źle się wyraziłem. Gąsowski nie dziwił się, tylko stwierdził, że właściwie nie ma czemu się dziwić. – Nie rozumiem – zniecierpliwił się Murek. – Mój Boże, no, nie słuchałem tego ze specjalną uwagą. Dał jakby do zrozumienia, że doktor go unika, gdyż nie chce przypomnieć mu swoją osobą jakichś dawnych historii. Powiedział coś w tym rodzaju: – nazwisko pana Murka od razu wydało mi się znajome, ale teraz już je dokładnie przypominam. Murek stanął i wziął Boczarskiego za ramię: – Ale, panie, ja nigdy go na oczy nie widziałem! Ja nie miałem z radcą Gąsowskim żadnych historii! To jest jakieś nieporozumienie! – Bardzo możliwe – obojętnie zgodził się mecenas. – Więc cóż za pretensje? – Czy ja wiem, drogi panie – skrzywił się Boczarski – może pan miał w przeszłości takie czy inne zdarzenia, które mogły się władzom nie podobać. – Przecież nikogo nie okradłem ani zamordowałem! – wybuchnął Murek. – O zapewne, zapewne... Ale, drogi panie, w dzisiejszych czasach tyle ludzi należy do różnych niepożądanych organizacji, wyznaje niebezpieczne poglądy... Namnożyło się tego. Tu komuniści, tam masoni, faszyści, antysemici, socjaliści, anarchiści... terroryści... diabli wiedzą. Murek roześmiał się: – Tylko, że ja, panie mecenasie, do żadnych takich rzeczy nie należę. – Zapewne. Ala wie pan, co Anglicy nazywają „szkieletami w szafie”? – Nie. – Takie różne sprawy, o których się już zapomniało, a które po latach odnajdują się niespodziewanie. – Śmieszne rzeczy – odrzekł spokojnie Murek. – Ja nie mam żadnych szkieletów w szafie. – Tak?... Tym lepiej. Widocznie to te... jakże... halucynacje... he... he... he... No, dobranoc, doktorze, ograł mnie dziś pan paskudnie, ale zrewanżuję się. Dobranoc. – Zawsze służę mecenasowi. Rozstali się. Murek przyśpieszył kroku, koło komisariatu policji, gdzie z okien bił ostry blask, spojrzał na zegarek. Stojący przed bramą posterunkowy zasalutował mu służbiście i życzliwie. W domu było zimnawo, pani Rzepecka nie lubiła wydawać na opał. Trzeba było cienką kołdrę uzupełnić letnim kocem. Rozmyślał o głupstwach usłyszanych od Boczarskiego, lecz nie przejmował się nimi zbytnio. Po pierwsze mecenas miał zwyczaj nietrzymania się ścisłej prawdy, a po drugie wszystko to nie miało źdźbła podstaw. Nazajutrz o ósmej był już w biurze. Przejrzał korespondencję, podyktował pannie Celinie kilka listów i Wyszedł do Izby Skarbowej, by z prezesem Czakowskim ostatecznie uzgodnić rozrachunki z tytułu podatków komunalnych. Czakowski przyjął go mniej serdecznie niż zwykle. Nie zaczął od pytania, którym zawsze witał Murka: – Kiedyż doktor zdecyduje się przejść z tego swego magistratu do nas? Natomiast powiedział, że jest zajęty i skierował Murka do swego zastępcy, doktora Żytniewicza. Tu go też po upływie kwadransa złapał telefon panny Celiny. – Był pan prezydent – mówiła przestraszonym głosem – strasznie się pieklił, że pana doktora nie ma, że wczoraj coś polecił panu doktorowi, a to nie jest wykonane... Murek mruknął „dobrze”, przeprosił Żytniewicza i popędził do magistratu. Pamiętał o wczorajszym zarządzeniu prezydenta, lecz nie brał tej dyspozycji poważnie. I teraz chciał mu to wyperswadować, toteż nie zachodząc do siebie, od razu poszedł do Niewiarowicza. – Pan prezydent mnie szukał? – zwrócił się do sekretarza Więcka. – Tak. Bardzo się gniewał. – Zaraz go udobrucham – uśmiechnął się i zawrócił do drzwi gabinetu, lecz sekretarz zatrzymał go: – Pan prezydent zabronił kogokolwiek wpuszczać bez meldowania. Ja zaraz pana doktora zamelduję. – Zwariowałeś pan, panie Więcek? – żachnął się Murek. – Ja mam się meldować?! – Cóż ja poradzę – rozłożył ręce – taki rozkaz. – Ha, no to idź pan. Więcek znikł bezszelestnie za drzwiami i po chwili wrócił: – Pan prezydent prosi zaczekać. – Czy tam ktoś jest? – Nie, panie doktorze. Murek spojrzał nań pytającym wzrokiem, lecz Więcek wbił oczy w biurko. Dwie maszynistki pod ścianą zerkały zaciekawione w stronę Murka. Zaczął chodzić po pokoju. Minęło pięć minut, dziesięć. Czuł, że maszynistka nie spuszczają zeń oczu. – Może pan doktor spocznie? – podsunął mu krzesło Więcek. – Nie, dziękuję. Starał się zachować spokój, lecz przychodziło mu to z trudnością: – W tym musi coś być – powtarzał w myśli – musi coś być. Po kwadransie dzwonek zabrzęczał trzykrotnie i Murek natychmiast wszedł do gabinetu. Niewiarowicz z ponurą miną i jakby ociągając się, podał mu rękę zza biurka. – Dziwię się bardzo – zaczął oschłym tonem – że zaniedbuje pan swoje obowiązki. Nie mogę tolerować tego, bym musiał w godzinach urzędowych szukać swoich podwładnych po całym mieście. – Byłem w Izbie Skarbowej, panie... – To już nie należało do pana. O ile się nie mylę, wydałem panu wczoraj polecenie przekazania spraw podatkowych właściwemu referentowi. Tymczasem był pan łaskaw nie zastosować się... Tak... Zlekceważyć moje zlecenie. Ani pan Lassota, ani pan Kubinowski nic od pana nie dostali. To jest przeciwne mojemu pojęciu o porządku. – Panie prezydencie. Bardzo przepraszam, ale sądziłem, że to nie jest aż tak pilne. Poza tym myślałem, że... zdawało mi się, że pan był zadowolony z mojego... – Panie doktorze – przerwał Niewiarowicz – pan sądził, pan myślał, to panu wolno. Ale nie wolno panu ignorować moich dyspozycji. Tak. Ma pan ściśle określony zakres spraw i proszę do nich wrócić. Jeżeli zaś to panu nie odpowiada.... Ha... Wspominał pan, iż Czakowski ciągnie pana do siebie. Cóż?... W skarbowości można zrobić karierę. Osobiście radziłbym panu... Tak. Tam dostałby pan etat... Niewiarowicz dotychczas siedział nieruchomo i wyraźnie unikał wzroku Murka. Teraz wstał i zbliżył się do niego. – Etat by pan dostał – powtórzył zachęcającym tonem. – Słowo daję, że życzę panu jak najlepiej. Jeżeliby pan chciał, to mogę nawet pomówić o tym z Czakowskim. Tak. Co? Murek patrzył na Niego szeroko otwartymi oczyma: – Ależ panie prezydencie – wyjąkał. – Ja wcale nie miałem zamiaru... I dlaczego?... Przepraszam, jeżeli zawiniłem i na przyszłość... – Na przyszłość – wpadł mu w słowo Niewiarowicz – powinien pan oceniać życzliwe rady. Ot co! Widzę, że panu praca w samorządzie nie odpowiada. Pan jest młody, doktorze i życie przed panem. Tak. A tutaj co?... No, panie Franciszku, niech pan raz posłucha doświadczonej rady starego człowieka. Tak będzie najlepiej. Dla pana... Murek oparł się ręką o krzesło. Teraz już nie wątpił, że wchodzą tu w grę owe niedorzeczne zarzuty Gąsowskiego, o których mówił Boczarski. Postanowił rzecz postawić jasno. – Panie prezydencie – zaczął – mówiono mi, że wczoraj na bankiecie radca Gąsowski wyraził w stosunku do mnie czy do mojej przeszłości jakieś podejrzenia. Otóż zapewniam pana prezydenta, że nigdy, pod żadnym względem nie zrobiłem nic takiego, czego bym musiał wstydzić się, co bym musiał ukrywać. I jeżeli dlatego pan prezydent chce, bym się usunął, gotów jestem świadkami udowodnić... Głos mu uwiązł w gardle. Niewiarowicz poczerwieniał i wybuchnął: – Co pan! Co znowu! Zbiera pan jakieś idiotyczne plotki po mieście, imputuje mi pan jakieś konszachty, inwigilacje... Co za bzdury! Mnie tam nie obchodzi czyjeś gadanie. Może pan myślisz, że boję się kogoś? Że wystarczy palcem kiwnąć, żebym już dudy w miech?... Pan mnie obrażasz, panie Murek! Tak. Pan nie zdaje sobie sprawy z tego, że mówi pan do Niewiarowicza, herbu Pomian! Pluję na wszelkie stosunki. Rozumie pan? Niewiarowicze swymi szablami wyrąbali swoją niezależność. Jacek Niewiarowicz kazał biskupowi Hromieszce wlepić dwadzieścia nahajów w goły tyłek, gdy ten ośmielił się mu grozić królewskim trybunałem! Rozumiesz pan? A pan mię tu posądzasz o to, że się kogoś lękam?... Tak?... To jest, wybacz pan, bezczelność, panie Murek... Z rozmachem uderzył pięścią w stos papierów, aż kałamarze podskoczyły na biurku. – Nic mnie pańska przeszłość nie obchodzi i nic niczyje gadania – sapał, rozgarniając i burząc swoje siwe włosy, aż się nastroszyły i nad czerwoną od gniewu twarzą wyglądały jak rozwichrzony srebrny płomień. – Pan nie masz nawet szacunku dla zwierzchnika. Tak. Ale ja panu zakazuję występować przede mną z czymś podobnym. Ja to wykluczam raz na zawsze. Niewiarowicz dyszał ciężko i tak był podniecony, że bez celu przekładał i przestawiał gwałtownymi ruchami różne przedmioty na biurku. Cały ten wybuch był dla Murka niezrozumiały. Wspominając o bankiecie, nie użył przecież żadnego słowa niestosownego! Nie miał najmniejszego zamiaru urażenia prezydenta i milczał teraz, ostatecznie zdezorientowany, chociaż ucieszył się tym, że owa opowiedziana przez Boczarskiego historyjka nie miała nic wspólnego z rażącą zmianą w ustosunkowaniu się doń Niewiarowicza. Po dłuższym milczeniu Murek odezwał się: – Bardzo przepraszam, panie prezydencie, nie miałem ani w myśli czymkolwiek pana dotknąć. Niewiarowicz zakaszlał, mruknął coś pod nosem i pochylił się nad papierami. – Zaraz, według życzenia pana prezydenta, oddam te referaty Lassocie i Kutnowskiemu. – Niech pan przedtem mnie to pokaże – kiwnął głową Niewiarowicz. Murek skłonił się i wyszedł. Z miny Więcka i maszynistek wywnioskował, że podsłuchiwali. Zresztą i podsłuchiwać nie potrzebowali. Prezydent krzyczał na cały gmach. W każdym razie odczuł wyraźnie zmianę swojej sytuacji. Jeszcze wczoraj za podsłuchiwanie zrobiłby im surową wymówkę. Dziś musiał udać, że niczego nie spostrzega. Panna Celina, wątła, anemiczna blondynka, przywitała Murka wystraszonym spojrzeniem. Widocznie nasłuchała się już od innych sprawozdań z awantury w gabinecie prezydenta. Bez słowa otworzył szafę i zaczął wyjmować akta. Była tego spora kupa. Gdy zaczął pracować w magistracie, miał przydzielone tylko trzy referaty. Z biegiem czasu Niewiarowicz przekazywał mu coraz więcej nowych, przy czym tak się złożyło, że dr Murek, chociaż w poborach i w randze równy innym szefom sekcji, stał się ich faktycznym zwierzchnikiem i – jak mówiono – trząsł całym zarządem miejskim. Nie przysparzało mu to sympatii ani w oczach kolegów, ani wśród wielu zawistnych, rozplotkowanych i ustawicznie wzajem przeciw sobie intrygujących urzędników w mieście, w Izbie Skarbowej, w województwie, w starostwie itd. Niezasłużenie, gdyż Murek wcale nie rwał się do władzy. Po prostu lubił pracować, umiał dbać o ogólny porządek, a w swoich działach pracował tym systematyczniej, że nie wierzył w swoje zdolności do improwizacji. Myślenie, wyrabianie własnego zdania, ogarnianie jakiegokolwiek przedmiotu przychodziło mu z większą trudnością niż innym. Już w latach szkolnych cierpiał bardzo z powodu tego upośledzenia. Niektórzy profesorowie wręcz odmawiali mu inteligencji. Do równowagi wrócił dopiero wtedy, gdy zwierzył się ze swej tragedii śp. doktorowi Słowińskiemu. – Mówisz głupstwa – powiedział wtedy Słowiński. – Patrzę na ciebie od czasu, gdyś jeszcze nie miał dziewięciu lat. Bądź przekonany, że uważniej i z większym zainteresowaniem obserwuję twój rozwój niż ci pedagodzy. Nie robię im z tego zarzutu. Są jeszcze młodymi wychowawcami. Ale zapewniam cię, że w porównaniu z twoimi kolegami, nie jesteś ani o jotę głupszy. Wiesz tyle, co oni, a rozumiesz może więcej. Nie masz tylko owej lotnej inteligencji, owej błyskotliwości umysłowej. Myślisz wolniej, lecz nie znaczy to, byś myśleć nie umiał. Słowa te głęboko zapadły w pamięć Franciszka Murka, uratowały go przed utratą wiary w siebie, pozwoliły mu przebrnąć przez ostatnie lata gimnazjum i wydział prawny uniwersytetu, wreszcie wskazały metodę pracy samodzielnej i dały kamerton w jego ustosunkowaniu się do ludzi, nakazując powściągliwość w reakcjach, opanowanie impulsów, działanie po dojrzałym namyśle. Dlatego właśnie po upływie pół godziny, wracając z plikiem teczek do gabinetu Niewiarowicza, nie miał jeszcze gotowych wniosków, nie wyrobił sobie zdania o zachowaniu się prezydenta i postanowił nie spieszyć z zabiegami o wyjaśnienie pobudek i celu jego działania. Niewiarowicz już się uspokoił, a chociaż unikał po dawnemu wzroku Murka, rozpytywał go tonem niemal życzliwym o szczegóły przedstawionych przezeń referatów. Przy nim też wezwał Lassotę, Kubinowskiego i Jelczę, oddając im papiery i zaznaczając, że dr Murek jest przeciążony nadmiernie cudzą robotą. Gdy zostali sami, podszedł do okna i nie odwracając się, powiedział: – Na pańskim miejscu, doktorze, pomyślałbym o przeniesieniu się do jakiejś innej instytucji. Mówię to dla pańskiego dobra. Zrobił dłuższą pauzę i dodał: – Stałe stanowisko, etatowa posada, to wielka rzecz. – Zapewne – przełknął ślinę Murek. – O, widzi pan. A w samorządzie dziś o etaty trudno. Co to trudno! Nie ma najmniejszej nadziei. Tak. – Ja też nie liczyłem na etat – pośpieszył zaznaczyć Murek. – Nie liczył pan?... Bardzo słusznie. Ba, może dojść do obniżki uposażeń. Ministerstwo krzywi się na wysokość budżetów w samorządach. Zwłaszcza na koszty administracji. Tak. Tymczasowa rada miejska też mnie ciśnie. Hm... Nie wiem. czy nie będę zmuszony przeprowadzić... redukcji. Tak... hm... właśnie redukcji... Odwrócił się, obciągnął marynarkę, chrząknął i zapalił papierosa, a raczej usiłował go zapalić, bo mu zapałki jedna po drugiej gasły. Murek wydobył swoją zapalniczkę i podał Niewiarowiczowi ogień. Prezydent zerknął ku niemu i powiedział: – No, doktorze, ale trzeba zabrać się do roboty. Do widzenia!... Murek wrócił do swego pokoju i zabrał się do pracy. Szybko załatwił bieżące sprawy, po czym wyszedł do poczekalni, by rozsegregować interesantów. Woźni jeszcze nie wiedzieli o nowym podziale kompetencji: trzeba było petentów skierować do Lassoty, Kubinowskiego, Jelczy lub też zostawić sobie. W związku z tym wynikło pewne zamieszanie, tym większe, że jak zwykle pod koniec miesiąca, interesantów było wielu. Do pierwszego grudnia zostawało trzy dni. Przypominał o tym nie tylko napływ roboty w magistracie, lecz i przyroda. Zima nadchodziła szybkim krokiem. Od południa zaczął padać śnieg. Pokrył białą warstwą dach dwupiętrowej kamieniczki naprzeciw, drzewa przed cukiernią Kesla, ratuszowe sztachetki i sięgające okien kopulaste tuje. W biurze zrobiło się bardzo jasno i zdawało się cieplej, chociaż mróz wzrastał, a śnieg nie przestawał padać. Około czwartej, gdy wychodził z magistratu, spotkał Murek panie Horzeńskie. Matka w szerokim karakułowym futrze wyglądała pękato i ciężko przy Nirze, jeszcze, zdawało się, wyższej i smuklejszej w popielicowym żakiecie, który jej sięgał zaledwie do bioder, odsłaniając całą długość nóg, obciągniętych wąską spódnicą z szorstkiego angielskiego materiału. Obie panie obładowane były paczkami. Wychodziły właśnie ze sklepu Rubinkrauta i ucieszyły się ze spotkania kogoś, gotowego do uwolnienia ich od ciężaru. – Tylko do dorożki – usprawiedliwiała się pani Horzeńska – sądzę, że znajdziemy je przy rogu. Przy rogu jednak okazało się, że lepiej przejść się i Murek odprowadził je aż do willi. – Nie jest pan dzisiaj specjalnie rozmowny – powiedziała mu na pożegnanie Nira z odcieniem niezadowolenia. – Ja? – opamiętał się. – Ale cóż znowu!... – Słowa z pana nie można wydobyć. Pani Horzeńska uśmiechnęła się i konwencjonalnie dodała: – Cóż, to przywilej zakochanych... – Przesadzasz, mamo – odezwała się Nira. – Pan Franek nawet nie ucieszył się z naszego spotkania... Spojrzał na nią z wyrzutem. Już chciał powiedzieć, że nie powinny gniewać się na jego humor, gdyż miał w biurze rozmaite przykrości, ale ugryzł się w język. Natomiast przypomniał sobie, że Jabłkowski, dzierżawca placów tenisowych w miejskim parku, zawiadomił go o otwarciu ślizgawki. Zaproponował też Nirze, by poszli tam wieczorem. – A dobrze – ożywiła się. – Niech pan wstąpi po mnie o siódmej. Mamo, nie masz nic przeciwko temu? – Nie. jeżeli pan mi obieca, że nie zaziębi Niry... – Obiecuję najsolenniej. – Więc do siódmej! – Rączki całuję. Zawrócił w stronę klubu, lecz przeszedł mimo. W klubie spotkałby wielu kolegów, a nie chciał ich widzieć. W restauracji Wiecheckiego obiad kosztował o trzydzieści groszy drożej, ale było pusto. Jadł bez apetytu, za to wypił kilka większych wódek, bo gryzły go myśli. Nie rozumiał, co mogło wpłynąć na zmianę ustosunkowania się doń Niewiarowicza. Jako urzędnik nic nie miał sobie do wyrzucenia. Jeżeli zaś wchodziły w grę owe fantastyczne „szkielety w szafie”, o których mówił mecenas Boczarski, to po pierwsze nigdy do żadnych organizacji nie należał, polityką nie zajmował się, prawomyślności swojej mógł dowieść, a po wtóre sam prezydent najkategoryczniej wykluczył podobne insynuacje. – Zatem, co się stało? – zachodził w głowę. Bo jednak coś się stać musiało. Nie mogło to wszystko spaść z nieba wraz z pierwszym śniegiem. I skąd nagle prezydent doszedł do doradzenia mu Izby Skarbowej?... Albo te napomknienia o oszczędnościach w magistracie, o redukcjach?... Nie zamierza go chyba nastraszyć i w ten sposób przygotować do obniżki pensji. Dla Murka jakakolwiek obniżka byłaby ciosem poważnym ze względu na owe raty, którymi spłacał zamówione meble, no i ze względu na jego przyszły rodzinny budżet... – Co się stało? – powtarzał sobie w kółko i w kółko wracał od jednej myśli do drugiej. Nie umiał jednak znaleźć z nich wyjścia. Wypił jeszcze kieliszek wódki i zgniewał się: – A niech sobie będzie, jak ma być! Zapłacił i poszedł do domu przebrać się, a pięć przed siódmą dzwonił już do drzwi willi Horzeńskich. Nie chcąc zdejmować kożuszka, czekał w przedpokoju dobre pół godziny, zanim wybiegła Nira, ubrana cała na biało i jeszcze piękniejsza (w tym stroju nikt jej piękności nie może odmówić – pomyślał) niż zawsze. Trochę skrzywiła się, że nie wziął dorożki\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Doktor_Murek_zredukowany-ebookRO/p0408400i040" target="_blank" title="Doktor Murek zredukowany [Tadeusz Dołęga-Mostowicz] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Doktor Murek zredukowany [Tadeusz Dołęga-Mostowicz] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Jak nie dać się zwieść przy ubezpieczeniu auta AC? Na jakie rzeczy warto zwrócić uwagę? - Międzyrzec.info.\nJak nie dać się zwieść przy ubezpieczeniu auta AC? Na jakie rzeczy warto zwrócić uwagę?\n23 sierpnia 2017 12:00:00 | autor: Materiał Partnera\nWłaściciele samochodów codziennie wystawiani są na działanie niekorzystnych, stresogennych czynników i sytuacji. Nie dość, że kultura jazdy w naszym kraju pozostawia wiele do życzenia, a o bezpieczeństwie na drogach mówi się tylko w programach informacyjnych to jeszcze dodatkowo, ciągłym strachem napawa nas perspektywa pozostawienie auta na noc pod własnym blokiem. Jeżeli wykupiłeś polisę AC to nie masz się przecież o co martwić. Czy jednak na pewno?\nNa jakie zapisy przy zakupie polisy powinieneś zwrócić uwagę, aby wysokość odszkodowania była wystarczająca?\nPodstawowym elementem polisy jest udział własny – jest to kwota, jaką zgadzasz się uiścić w celu pokrycia szkody, w zamian za niższą składkę.\nOznacza to, że firma ubezpieczeniowa nie zwróci całości kosztów naprawy, a tylko ich część pomniejszoną o Twój udział własny. Udział własny może być wyrażony procentowo lub kwotowo. Warto wczytać się więc dokładnie w proponowane warunki.\nNastępnie może spotkać nas sytuacja, gdy suma ubezpieczenia zostanie pomniejszona o kwotę wypłaconą przy okazji wcześniejszej szkody, a więc firma ubezpieczeniowa dokona obniżenia ubezpieczenia o kwotę, którą już wypłaciła. Remedium na taką sytuację może być wykup AC z odnawialną sumą ubezpieczenia. Kolejną cenną informacją, o której zapominamy, jest fakt, że nasz pojazd traci na wartości i starzeje się w miarę upływu czasu, a ubezpieczyciel w przypadku szkody musi uwzględnić wartość samochodu w dniu zdarzenia. Rozwiązaniem jest wykup stałej sumy ubezpieczenia.\nOpłacalne ryzyko ?\nAby uzyskać odszkodowanie z AC wybierasz sposób likwidacji szkody. Istnieją dwie metody likwidacji szkody: serwisowa i kosztorysowa. W przypadku tej pierwszej warsztat współpracujący z ubezpieczycielem dokona bezgotówkowej naprawy twojego samochodu. Przy metodzie kosztorysowej, oferowanej w tańszych polisach, otrzymujesz pieniądze na konto i sam podejmujesz decyzję, w którym serwisie, czy warsztacie naprawisz auto. Może się jednak zdarzyć tak, że wypłacona kwota pieniędzy nie pokryje wystarczająco kosztów naprawy.\nInna alternatywa dla wypłaty odszkodowania z tytułu AC.\nKiedy nie radzimy sobie z zawiłościami umów ubezpieczeniowych, warto zasięgnąć porady fachowych podmiotów, zajmujących się prowadzeniem tego typu spraw i pomocą w uzyskiwaniu dopłat do odszkodowań. Niektóre z takich instytucji prawnych oferując całkowity odkup szkody, rozwiązują problematyczną sytuację, co jest niezwykle szybkim i najwygodniejszym sposobem, który gwarantuje zaoszczędzenie sobie niepotrzebnego stresu.\nIstnieje szereg sytuacji, w których musimy liczyć się z odmową wypłaty odszkodowania. Należą do nich m. in. sytuacja, w której pozostawimy w pojeździe kluczyki i dokumenty samochodu, gdy nie mamy aktualnych badań technicznych pojazdu lub gdy doprowadzimy do uszkodzenia samochodu będąc pod wpływem alkoholu lub środków odurzających.\nW każdej sytuacji przy zakupie polisy warto uważnie przeczytać oferowane warunki i gruntownie przemyśleć nasz wybór.\nBy czuły się jak w domu 24 marca 2019 04:18:06\nPrzedszkolaki z "dwójki" grają w szachy 2 marca 2017 20:00:27


Muzyczni klasycy według EOK. Zapraszamy na koncert. | TvSztum.pl\n7 września 2018, 08:38\nEugeniusz Bodo umawiał się ze swoją ukochaną na dziewiątą. Elbląska Orkiestra Kameralna woli wcześniejszą porę i ze swoimi słuchaczami umawia się na godzinę 19.00 w ostatnią sobotę września. Tym samym kameraliści zainaugurują sezon artystyczny 2018/2019. Zrobią to w doborowym towarzystwie laureatów Fryderyków: Pawła Gusnara i Nikoli Kołodziejczyka, a także Rafała Grząki i Pauliny Skoczyk.\nSkoro koncert inauguracyjny, nie może obyć się bez muzycznej atrakcji. W związku z tym, w sali koncertowej ZPSM muzycy prawykonają utwór Nikoli Kołodziejczyka Koncert podwójny na bandoneon, saksofon i orkiestrę smyczkową.Autor dzieła stwierdził w jednym z wywiadów, że jego „kompozycyjne DNA to mozaika składająca się z jazzu, muzyki klasycznej, elektronicznej i filmowej”. Artyści postarają się przełożyć tę „strukturę” na język instrumentów smyczkowych i dętych.\nPrawykonanie stanowi główny punkt repertuaru, ale nie zabraknie utworów klasycznych. Za sprawą bachowskiej Arii na strunie Gmelomani, pod przewodnictwem skrzypiec, altówek i kontrabasu przeniosą się do świata barokowych Niemiec. Z kolei dzięki Trzem utworom w dawnym stylu Henryka Mikołaja Góreckiego odbędziemy liryczno-ekspresyjną podróż do epoki renesansu.\nJarosław Praszczałek - konferansjer\nW. A. Mozart- Divertimento D-dur K. 136\nN. Kołodziejczyk - Koncert podwójny na saksofon, bandoneon i orkiestrę smyczkową\nH. M. Górecki - Trzy utwory w dawnym stylu\nE. Bloch- Concerto grosso nr. 1\nDofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dyrygent-rezydent 2018/2019”, realizowanego przez Instytut Muzyki i Tańca.\nInformacja Prasowa Elbląska Orkiestra Kameralna\n256829 odsłon 54 komentarze\n37804 odsłony 2 komentarze\n49050 odsłon 0 komentarzy\nMuzyczni klasycy według EOK. Zapraszamy na koncert. koncerty Elbląska Orkiestra Kameralna Elbląg


dlaczego w _____________90% _____________tylko plyta [Archiwum] - Forum Murator\nForum Murator > Budowa - wymiana doświadczeń > Fundamenty i piwnice > dlaczego w _____________90% _____________tylko plyta\nZobacz pełną wersję : dlaczego w _____________90% _____________tylko plyta\n- jest najmocniejszym fundamentem na wszystkie rodzaje gruntow i wszedzie sie nadaje,( gdzies ktos tam pisal ze w chinach( lupki krakowskie) buduja slizgajace sie domy na nartach na osuwiskach, i tereny 3 kat .gornicze)\n- inz projektant nie musi sie przemeczac przy projektowaniu.\n- bo warunki gruntowe sie zmieniaja ( raz woda wyzej raz nizej)\n- bo izolacja ulega uproszczeniu i nie ma cyrkow na polaczeniu jak z lawami i wchodzi jej mniej i nie ma przeciekow,\n- bo nadaje sie na grunty wodniste ( np na budowy na bajorkach)\n- bo ilosc betonu jest porownywalna z uzyta na posadzki.\n- bo zbrojenie mozna kupic w siatakch i samemu polozyc.Latwiej zmieniac zbrojenie i srednice(oczywiscie po konsultacji z inz projektantem nie architektem), szukac tanszej siatki\n- bo nie ma problemow z szczegolami polaczen stali, - bo odpadaj wizyty manager budowy:cool: (architektow) probujacych cos tam zchrzanic i kase wydoic.\n- bo nie trzeba stosowac hektarow drewna do szalunkow i zatrudniac ciesli Cowboys.\n- bo mozna zrobic piwnice z grazem na terenach podmoklych.\n- bo nie wystepuje niejednorodne osiadanie budynku, odpadaja spekane sciany\n- bo latwiej sie kladzie te wasze slynne izolacje pod plyta( do tej pory nie wiem po co - domy pasiaste:p)\n- bo latwiej się muruje i wytycza ścianki dzialowe i konty proste.\n- bo plyta ma prawie wszedzie ten sam level +- 10mm, a lawy znając zycie plus minus 100mm ( potem: Panie bo bloczki kiepskie , beton do pupy i sciana krzywa)\n- bo sami możemy na bieżąco kontrolowac co się dzieje z zbrojeniem ( bo sa przewanie oczka i U prety lub L prety). - bo lepiej sie siedzi na werslace(plyta) niż stoi na 2 nogach(lawy) ( mechanika gruntow).\n- bo prawdopodobnie wyjdzie TANIEJ !!!!!!!!!, a jak nie to niewiele drożej. Materialy mogą być drożej ale z robocizny można zejsc ( lub samemu wykonac), czyli zawsze jest taniej i bezpieczniej.\n- bo polowe tych architektow myli sie z iloscia schodow i okazuje sie ze schody sa dluzsze i trzeba wylewac dodatkowy fundament i partolic sie z izolacja( a tak wiercimy i wbijamy prety w istniejacy)\n- bo mozna od razu uzywac plyte i skladowac materialy i latwiej stawia sie kozly na murowanie.\n- bo latwiej sie chodzi po betonie niz po piachu i dziurach i w wodzie.\n- bo odpadaj badania archeolo-geologiczne , przeciez nasz dom jest budowany wsrodku osiedla i mozna sie podpytac sasiada jakie ma fundamenty.\n- bo latwiej zrobic uziemnienie dachu i prawie zawsze przechodzi testy.\n10% to dla zapartych oslow, zawsze cos mozna wybudowac na piaskach lub w gorach\naDw04-07-2011, 09:16podpisuje sie pod tym\nslawek900004-07-2011, 10:30gościu, nie pisz o rzeczach o których nie masz pojęcia bo mylisz już samą semantykę, a o sednie rozważanych zagadnień to chyba nic nie wiesz.\nsurgi2204-07-2011, 17:58Równie niemerytorycznej wypowiedzi na forum ze świecą szukać.\nwanker04-07-2011, 18:37Równie niemerytorycznej wypowiedzi na forum ze świecą szukać.\nrownie bzdurnej odpowiedzi na zagadnienie nie widzilem. Lepiej nie zasmiecaj forum.\nwanker04-07-2011, 18:42gościu, nie pisz o rzeczach o których nie masz pojęcia bo mylisz już samą semantykę, a o sednie rozważanych zagadnień to chyba nic nie wiesz.\nto gdzie te argumenty przeciw plycie semantyku ( co to jest ? ):confused: , lub sedna rozwazanych zagadnien, jak to piszesz, kazdy Jasiu moze popisac tego typu rozwazanienieami zagadnien sematycznymi. Mysle ze twych rozwazan nikt za bardzo nie rozumie:sick:\nsurgi2204-07-2011, 18:45rownie bzdurnej odpowiedzi na zagadnienie nie widzilem. Lepiej nie zasmiecaj forum.\nZnający się choć trochę na budowaniu dostrzegą bez trudu Twoje ,,półprawdy'' , ,,prawdy objawione '' i jawne klamstwa. A nie znający się , no cóż nauka jest czasami kosztowna.\nwanker04-07-2011, 18:56Znający się choć trochę na budowaniu dostrzegą bez trudu Twoje ,,półprawdy'' , ,,prawdy objawione '' i jawne klamstwa. A nie znający się , no cóż nauka jest czasami kosztowna.\nA, oto mamy; "Polprawdy :confused:, Objawienia:confused:, Pojawienia Kosztowne:wtf:", pachnie to cos podpbnym do " Sa plusy dodatnie i ujemne" - Lech W.:o\nslawek900004-07-2011, 21:53ty gościu jesteś niereformowalny, po ukończeniu szkół podstawowych edukację można powiedzieć że zakończyłeś. Ale może ktoś mało obeznany z tematem będzie szukał informacji dotyczących posadowienia na płycie, to warto żeby wiedział:\n- zaprojektowanie płyty wcale nie jest proste, wymagane są dane o których nie zawsze wiadomo (np. moduł podatności gruntu) a które mają bardzo duży wpływ na ilość zbrojenia i grubość\n- płyta w normalnych warunkach gruntowych i dla małego obiektu (nie mówimy o 30 pietrowych wieżowcach) pracuje tylko w około 15-20% powierzchni, gdyż podatność płyty na zginanie jest dużo większa, niż podatność gruntu. Praktycznie wygląda to tak, że naprężenia w gruncie w pobliżu ścian obciążających płytę mają jakieś konkretne wartości, a w odległości 1-1,5m od lica ścian są w zasadzie pomijalne. Można owszem zrobić płytę tak grubą, żeby naprężenia pod nią były równomierne czy prawie równomierne, ale dla rozstawu ścian nośnych 6,0m musiałaby mieć grubośc 40-50cm.\n- nie ma czegoś takiego jak badania archeo-geologiczne. Są (znaczy powinny być) robione badania czy rozpoznanie geotechniczne, w Polsce akurat tak się składa że przez geologów (czyli ludzi ex definitione wykształconych do poszukiwań) ale w wielu krajach badania geotechniczne na potrzeby budownictwa robią odpowiednio doszkoleni inzynierowie cywilni, co ma o tyle sens że inżynier lepiej niż specjalista od poszukiwan węgla wie czego potrzebuje drugi inzynier\n- akurat piasek jest bardzo dobrym podłożem, i wykonywanie płyty na podłożu piaszczystym jest zwykłym marnotrawstwem materiału - już nie prawdopodobnie, ale na pewno: za fundamenty pasmowe wykonawcy chcą od 13 do 20tys, a za płytę cena zaczyna się od 50tys. Okolice Warszawy.ten sam dom, w 2 różnych wersjach\nwanker04-07-2011, 22:14Czy w płycie fundamentowej można umieścić rurki ogrzewania podłogowego ? ;)\nDodaj kolejną zaletę,fundament grzewczy :)\nPlyta jest elementem nosnym!!! tak jak kazdy strop, kazde wlozenie elementow oslabiajacych przekroj moze spowodowac jej pekeniecie, kazde male dziurki np wystajace rury kanalizacyjne powinny miec dodatkowe zbrojenie pod kontem 45stopni do zbrojenie glownego, zbrojenie to zapobiega powstawaniu rys i pekniec. I to samo robi se na zbrojeniu stropow zelbetowych. A powiem ci takich rys to widzialem sporo , ktore zaczynaly sie od malego boksa(na rury) i biegly pod kontem, a jak padal deszcz to woda ciekla(walila) przez te szczeliny.\nbeton4404-07-2011, 22:36Primum: nie karmić... nie karmić......\nwanker04-07-2011, 23:36ty gościu jesteś niereformowalny, po ukończeniu szkół podstawowych edukację można powiedzieć że zakończyłeś. Ale może ktoś mało obeznany z tematem będzie szukał informacji dotyczących posadowienia na płycie, to warto żeby wiedział:\n- zaprojektowanie plyty wyglada w ten sposob :P http://www.pro-soft.gliwice.pl/abcplyta.htm i jest wiele inny smiesznych programikow, nakaldek, ktore przeliczja momenty , sily tnace , ugiecia ; stopien zbrojenia , itp . A przy malych "kurnikach" to przez szacuneczek dla projektanta, to projektowanie polega na kopiowaniu z projektu ktory byl przez kogos tam zrobiony wczesniej i podstawieniu swoich danych np w exelu, i tak konczy sie na fi12 oczka 150 :p , grubosci 250\n- plyta dla malego czy duzego budynku jest idelanym fundamentem !!! ze wzgledu na bardziej rownomierny rozklad naprezen na grunt niz stopy czy lawy. Pod ktore nalezy wykonac z osobna smierdzacy projekt na kazda stope na kazda lawe. Ktore zawiera roznego rodzaju srednice pretow, rozne dlugosci, rozne ksztalty a w zaleznosci od obciazenia i tysiace smierdzacych maly szczegolow. Tysiace bledow wykonawczych na budowie i w fabrykach produkujacych zbrojenie ( bo ksztalt nie ten). A na plycie tak jak na stropie mistrzu to sie tylko do zbraja prostymi pretami:yes: w miejcach najwiekszych naprezen lub przyjmuje jednorodne ze wzgledu na niska roznice w cenie stali !!!!, nikt nie projektuje fundamentu 40 czy 50 cm betonu przy rozstawie 6m.:p. - te badania archeo-geolo- architektoniczne to przez "szacunek" dla takich specjalistow jak ty ktorzy wala je niemilosiernie dla malych kurnikow gdzie wokol stoi 100 domow na lawach.\nBadania geologiczne nie robia zadni geologowie czy inzynierowie specjalisci na budowie , przjezdza firma wierci probki i po tygodniu wyniki na e-mial. Zaden inzynier specjalista ich nie ocenia tylko geolog. - Z tym piaskiem to w tych 10 % tam pod spodem nie zrozumiales tematu\n- Jak mowisz to i tak myslisz, a pomiedzy lawami i stopami to tylko glina stoi i betonu sie nie wylewa. Zrob sobie kosztorys calego fundamentu z posadzka i zobaczysz roznice na materialach i robociznie (kiedys pierwszy raz musi byc).\nperm05-07-2011, 05:45...- płyta w normalnych warunkach gruntowych i dla małego obiektu (nie mówimy o 30 pietrowych wieżowcach) pracuje tylko w około 15-20% powierzchni, gdyż podatność płyty na zginanie jest dużo większa, niż podatność gruntu. Praktycznie wygląda to tak, że naprężenia w gruncie w pobliżu ścian obciążających płytę mają jakieś konkretne wartości, a w odległości 1-1,5m od lica ścian są w zasadzie pomijalne. Można owszem zrobić płytę tak grubą, żeby naprężenia pod nią były równomierne czy prawie równomierne, ale dla rozstawu ścian nośnych 6,0m musiałaby mieć grubośc 40-50cm.\nTo ciekawe co piszesz bo oznacza to nic innego jak brak konieczności pełnego zbrojenia w odległości 1 - 1.5 metra od obrysu ściany. Wystarczy wylać takie szerokie ławy, ewentualnie dołożyć coś tam pod ścianki działowe a resztę uzupełnic chudziakiem plus wylewką z lekkim zbrojeniem co by sie nie zapadło. Wg ciebie płyta ugina się na tyle że obciążenia przenosi tylko ta część przy obrysie budynku. Co się w takim razie dzieje z kaflami ktore na takiej uginającej się płycie zostają położone? No i jeszcze co się dzieje ze styropianem pod płytą który został "policzony" dla ciężaru budynku rozłożonego na całą powierzchnię płyty? Ten przy krawędzi poddany naciskowi ok 3 razy większemu od założonego sprasuje się a ten w środku nie? Będziemy mieli górkę na środku salonu? Wiem że masz wykształcenie budowlane ale może byś się zastanowił nad tym co piszesz.\nautorus05-07-2011, 05:52Nie mam nic przeciwko płycie ale bez przesady, nie dla każdego projektu. U mnie to bezsensowne wywalanie kasy.\n... ble ble ble .... .\nwanker05-07-2011, 18:59Troll warning\nA ty kolejny raz sie wysililes ( tam mi sie przynajmnie wydaje :sick:).\nTak trzymac - zawsze miescisz sie w jednym zdaniu\nPrzeblysk geniuszu w sam raz do tematu\nKolejny jednozdaniowiec :lol2:\nmajki05-07-2011, 19:04Albo rozmowa na temat, albo zamykam.\nqubic13-07-2011, 16:05Nie mam nic przeciwko płycie ale bez przesady, nie dla każdego projektu. U mnie to bezsensowne wywalanie kasy.\nale jednak warto porównać koszty bo w przypadku płyty to jest całość a przy fundamentach pomija się cenę chudziaka,styro,wylewki i instalacji wod-kan\nqubic13-07-2011, 16:11Albo rozmowa na temat, albo zamykam.\ndo administratora : czy mi się wydaje czy zegar na forum jest 2 h do tyłu ? napisałem posta o 17.05 a w poście wyświetla 15.05


KAFETERIA - Córka rozwala mój związek - Strona 3 - Forum dla kobiet\nKafeteria.pl Forum Po 30-tce (Życie dojrzałe)Córka rozwala mój związek\nCórka rozwala mój związek\nzosia55\t2014.09.19 [10:08]\nTo dość częste niestety że dzieciaki nie akceptują nowego partnera mamy czy partnerki taty. Dziwne, że wizyty u psychologa nic nie dają...może skonsultuj się z innym psychologiem...moja znajoma miała podobny problem z swoja córką...z tego co pamiętam chodziła z nią do psychologa do Poradni Psychologiczno-Psychiatrycznej Magdaleny Senderowskiej. Nie pamiętam ile tam chodziły, ale na ten moment wszystko jest ok...relacje bardzo się poprawiły..wiem, że jej nowy partner również była z nimi na paru spotkaniach. Teraz już wspólnie spędzają czas, mała bardzo go polubiła, dała mu szanse i tworzą nową szczęśliwa rodzinę.\nedytowano 2014.09.19 [10:09]\ngość\t2017.09.11 [11:15]\nUSTAL NAJPIERW ILE MASZ LAT!!!!!!\nsama sie pogubilas\nmarne prowokacje piszesz!\nCzarny Księżyc\t2017.09.15 [20:17]\nTa córka to chyba niechciana .\nNa obrazku wzorowa miss.Mój rok produkcji 1973 . Szukam dziewcząt urodzonych najlepiej w 1973 albo 1974 r.Przeprowadzam tylko negocjacje w tej sprawie które są twardsze od diamentu.Nie jak Polska z UE.Zainteresowane zapraszam.Chętnie poznam pierwszą lepszą na podryw.Preferuje najbardziej 4/5.3 1/2 5/7 17/19 11.1973\ngość\t2017.09.18 [14:54]\ngość\t2017.09.19 [11:22]\nCorka wie do czego słuzy piza i jak się ją konsumuje.


— im bardziej chwilowy skład mieszanki odbiega od najkorzystniejszego (N 0,8. . .0,9), tym wyprzedzenie zapłonu powinno być większe, co zapewnia niezbędne wydłużenie okresów spalania zubożonej lub wzbogaconej mieszanki, — im większa jest odporność przeciwstukowa (liczba oktanowa) paliwa, tym wyprzedzenie zapłonu powinno być większe, odpowiednio do zmniejs...\nZasada pracy zaworu rozładowania pompy jest podobna do zasady pracy zaworu nadciśnieniowego. Zawory te różnią sie sposobem włączenia w układ, doprowadzeniem ciśnienia cieczy z układu roboczego, sposobem wyrównywania ciśnień pod i nad zaworem — przez otwór kalibrowany w dnie zaworu oraz dodatkowo wmontowanym zaworem zwrotnym. W niektórych podbijarkach są stoso...\nW prostym mechanizmie hamulcowym uruchamianym przez układ hydrauliczny siły rozpierające są sobie równe P = PI Pe. Stosunek przełożenia (th) w układzie hamulcowym (bez uwzględnienia sprawności całego układu) wyraża się stosunkiem siły rozpierającej (P) do nacisku na pedał (N), czyli ih = PIN. Wielkość przełożenia wpływa na dobór luzu miedzy okładziną s...\nNajnowsze zdjęcia w galerii bmw 4 28i :\nhttp://www.abc-budownictwa.net.pl 751#leasing konsumencki toyota , #spalanie kalkulator , #r8 v10 plus audi , #bawaria motors otomoto , #konserwatora , #auto na gaz olx , #cena paliw na słowacji , #lidmar , #szic opole , #bmw f10 wymiary ,\nCopyright © 2012 - All Rights Reserved - bmw 4 28i


Jajka Z Wędzonym Łososiem Sałatka - Przepisy w ŚwiatKobiety.pl\njajka z wędzonym łososiem sałatka\nArtykuły na temat: jajka z wędzonym łososiem sałatka\nJajka przepiórcze wrzuć do gotującej się wody. Wyjmij je po 3 minutach i ostudź w zimnej wodzie. Do dużego naczynia włóż umytą i osuszoną sałatę. Dodaj do niej pokrojonego w paski łososia, ćwiartki rzodkiewek, przekrojone na pół pomidorki i połówki obranych jajek. Całość posyp drobnymi krążkami czarnych oliwek. Do tej kompozycji świetnie pasuje sos winegret: oliwę, przeciśnięty przez praskę...\n...i przekrojone na połówki pomidorki koktajlowe. Cebulę obierz, drobno poszatkuj, wmieszaj do składników sałatki. Obrany ogórek pokrój w większą kostkę. 3 Jajka przepiórcze ugotuj w osolonej wodzie na(...), 2 łyżkami oleju oraz solą i pieprzem do smaku. Na koniec dodaj kilka posiekanych gałązek koperku. Przygotowaną sałatkę rozłóż na talerze razem z łososiem. Osobno podaj sos śmietanowy...\n...1. Ziemniaki, marchew i seler umyj, ugotuj. Potem ostudź, obierz i pokrój w kostkę. Dodaj pokrojone ogórki, groszek i kuku rydzę. Wymieszaj z majonezem i musztardą. Dopraw pieprzem. 2. Sałatkę rozłóż na półmisku, a na niej umieść przekrojone na pół jajka. Na każdym połóż po plasterku łososia, posyp posiekaną natką, ew. pokrojoną papryką. Przygotowanie ok. 25\n...i groszek. Doprawiam pieprzem i mieszam z musztardą i majonezem. Przygotowaną sałatkę układam na półmisku np. na liściach zielonej sałaty. Ugotowane na twardo, wystudzone i przekrojone na pół jajka układam na sałatce, na jajkach kładę kawałki łososia. Całość dekoruję natką pietruszki, pokrojoną papryką itp. Czas przygotowania: 45 minut, cena porcji około 5 zł. Przepis Agnieszki Walentowicz...\nSkładniki na 4 porcje: 15 dag białych szparagów, 15 dag zielonych szparagów, sól, 4 jajka, po pół sałaty lodowej i karbowanej, 15 dag...\nSkładniki na 2 porcje: 1 awokado, 2 jajka przepiórcze, 2 plastry wędzonego łososia, 1/3 ogórka wężowego, 1/2 cytryny, 1/2 papryczki chili, 1 łyżka ziarenek czerwonego pieprzu, sól, 2 łyżki oleju z pestek winogron.\nSkładniki na 6 porcji: po pół pęczka białych i zielonych szparagów, 4 jajka, sól, 1 opakowanie mieszanych sałat, 20 dag wędzonego łososia, 2 ząbki czosnku, 4-5 łyżek oleju, pieprz, sok z cytryny, miód zmielony...\nPrzepisy na temat: jajka z wędzonym łososiem sałatka\n...1. Gruszki możesz nadziać serkiem wymieszanym z wędzoną szynką, wędzonym łososiem lub posiekaną rzodkiewką. 2. Przygotowując wytrawne babeczki dodaj do ciasta odrobinę ulubionych suszonych przypraw(...) z awokado. Zmiksuj ją z ugotowanymi jajkami, przecierem pomidorowym i sokiem z cytryny.\nŁosoś w cieście Sposób przygotowania 1. Ugotuj jajka na twardo. Przepłucz je zimną wodą i obierz. Łososia umyj, odetnij skórę. Pęsetą usuń ości. Filet posmaruj musztardą wymieszaną z sokiem(...) objętość. Jeśli szpinak puścił sok, odcedź go w dłoniach lub na sitku. 3. Ciasto delikatnie rozwałkuj. Pośrodku, wzdłuż dłuższego boku, rozłóż ryż. Na nim połóż szpinak i przykryj go łososiem. Wzdłuż...\n...omlety lekko ostygną, nałóż na nie farsz i zawiń jak buritto. Możesz również przygotować farsz z wędzonym łososiem, koprem i kaparami. Nowalijkowe grzanki Składniki: - pieczywo tostowe sałata(...)Insalata mortadella Składniki: - 100 g mortadeli - 50 g szpinaku - 2 czerwone cebule - 100 g mrożonego bobu - 100 g fasolki szparagowej - 2 jajka - pieczywo tostowe winegret: -100 ml oliwy...\n...dekoracji (np. owoców miechunki) Przepis: Jajka rozbij, oddziel żółtka od białek. Żółtka utrzyj z połową cukru kryształu. Białko i resztę cukru ubij na pianę. Ostrożnie połącz obie masy z mąką(...). Ozdób i zepnij szpadkami. Kolorowa sałatka Składniki: ●główka sałaty zielonej lub lodowej ●2 pomidory ●czerwona papryka ●3 kiwi ●słoiczek czarnych hiszpańskich oliwek bez pestek ●4 duże plastry...\npyszny na śledzie w oleju\nszaszłyki z bekonem\nbiszkopt ze śmietaną i białą czekoladą\nsalatka por marchew\nkulki ziemniaczane gotowane w wodzie\nmakaron z sosem paprykowym z kurczakiem\ntradycyjna pascha z serem\nmagda gessler tarty\npuszysty sernik z 10 jajek\nprzystawka na kolacje wigilijna\nkotlety z kasz prażonej\ngotowana szynka w chlebie\nsałatka z groszkiem z puszki\npanierka ze śmietany\ntanie gotowanie zapiekane ziemniaki


Budowa Roku 2018 w Swarzędzu - Dziennik Warto Wiedzieć\nBudowa Roku 2018 w Swarzędzu\nCentrum Kształcenia Praktycznego w Swarzędzu przy Zespole Szkół nr 1 otrzymało nagrodę I stopnia i tytuł Budowy Roku. Organizatorzy konkursu zwrócili uwagę na innowacyjność projektu i sprawnie przeprowadzoną budowę.\n- W powiecie od lat stawiamy na zawodowców, bo wiedza oraz umiejętności praktyczne to przepustka do lepszego świata. Nasi absolwenci nie wiedzą, czym jest bezrobocie. Zdobywają zawód, uczą się języków, zdają międzynarodowe egzaminy. Część kształci się dalej, część od razu znajduje zatrudnienie. Powiat poznański od lat promuje edukację branżową. Staramy się, aby nasi uczniowie mieli jak najlepsze warunki do nauki, czego potwierdzeniem jest swarzędzkie centrum – mówi Tomasz Łubiński, wicestarosta poznański.\nCKP w Swarzędzu to nie tylko nauka w 18 supernowoczesnych pracowniach, ale także lekcje na… dachu budynku. Dzięki zamontowanym panelom fotowoltaicznym, solarom czy elektrowni wiatrowej młodzież poznaje zasady budownictwa energooszczędnego.\nZ Centrum, zajmującego blisko 4 tysiące metrów kwadratowych, może korzystać nawet 400 osób. Oprócz pracowni do nauki 30 zawodów, CKP posiada stację obsługi diagnostycznej, pracownię hotelowo-gastronomiczną – z pokojami, kuchnią i recepcją. W nowych pracowniach chętni kształcą się w zawodach: elektromechanik pojazdów samochodowych, technik mechatronik, monter mechatronik, mechanik automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych, technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej, technik automatyk, technik informatyk, tapicer, stolarz, technik hotelarstwa, technik żywienia i usług gastronomicznych, kucharz, technik mechanik (specjalność urządzenia sterowane numerycznie CNC), elektryk. – Niektóre pracownie mają tak nowoczesny sprzęt, że właściciele firm z pewnością mogą nam go pozazdrościć – nie ma wątpliwości Przemysław Jankiewicz, dyrektor ZS nr 1.\nWarunki zarówno do nauki zawodu, jak i zdobywania wykształcenia ogólnego sprawiają, że o jedno miejsce szkole branżowej ubiega się nawet pięciu chętnych, a w technikum trzech. – Kształcić się w nich mogą uczniowie Zespołu Szkół nr 1 w Swarzędzu, którzy uznają za konieczne podniesienie kwalifikacji w innych niż wyuczony zawodach, a także młodzież ze szkół kształcących zawodowo, chcący podnieść kompetencje. To także oferta dla pracujących, zainteresowanych zmianą lub podniesieniem kwalifikacji oraz bezrobotnych, skierowanych do Centrum Kształcenia Praktycznego w Swarzędzu przez Powiatowy Urząd Pracy w celu uzupełnienia lub nabycia niezbędnych kwalifikacji – dodaje Tomasz Łubiński.\nBudowa supernowoczesnego centrum, które funkcjonuje od ubiegłego roku, trwała 16 miesięcy. Inwestycja kosztowała 34 miliony złotych, z czego 18 mln zł stanowi dotacja unijna. Obiekt dostosowany jest dla potrzeb osób z niepełnosprawnościami.\nKonkurs „Budowa Roku” organizowany jest od wielu lat przez Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa, przy współudziale Ministerstwa Budownictwa oraz Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. Jego celem jest wyróżnienie najlepiej przeprowadzonych procesów budowlanych – od organizacji i jakości robót po innowacyjność rozwiązań oraz wpływ inwestycji na otoczenie. Kapituła przygląda się zarówno projektom powstałym od zera, jak i istniejącym poddanym przebudowom.\nŹródło: Powiat poznański\nCzw., 27 Czrw. 2019 0 Komentarzy\nSprawozdania ze średnich wynagrodzeń. Zmiana rozporządzenia\nTerminowo i poprawnie wypełnij SIO\nRodzicu, czy wiesz w co gra Twoje dziecko?\nNiebawem znów wspólnie zaśpiewamy hymn. „Niepodległa do Hymnu” już 11 listopada\nJak odpowiednio zarządzać oświatą? Uczestnicy GWD dyskutowali w Kielcach\nNie zaniedbujmy szczepień przeciwko grypie! Wywiad z Jarosławem Pinkasem\nRusza pilotaż budowy boisk piłkarskich z zadaszeniem\nOd września Telefoniczna Informacja Pacjenta działa przez całą dobę\nWybrano Polskie Marki Turystyczne\nUzgodnienia planu z zarządcą drogi\nRusza „Maluch+” edycja 2020


Warhammer 40.000 Blood Angels upgrades - bitsy w tanim sklepie z figurkami\nStrona główna1 » Warhammer 40.0002 » Space Marines3 » Blood Angels upgrades - bitsy4\nZnani ze swoich umiejętności Kosmiczni Marnes z zakonu Blood Angels z dumą zdobią swoje pancerze złoceniami i symbolami swojego Primarchy Sanguiniusa. Wnieś swoich Blood Angels na następny poziom doskonałości doposażając ich pancerze w nowe opcje i nowe elementy!\nKomplet zawiera 20 plastikowych elementów dzięki którym Twoje figurki będą wyglądały jeszcze efektowniej. Pozwalają złożyć i upiększyć Twoje modele na różnorodne sposoby uatrakcyjaniając ich wygląd i czyniąc z nich unikalne na polu bitwy modele.\nDokładnie przyglądając się zestawowi, znajdziesz tam: 10 naramienników, 2 napierśniki, 4 głowy z hełmami z różnych epok, ceremonialny miecz i sztylet oraz symbole Blood Angels w tym stalowe halo czy krwawy kielich - symbol Blood Angels.\nCałkiem nowe zaprojektowane elementy pozwalają bardzo zróżnicować ich wygląd oraz nadać im bardzo dynamiczny charakter.\nSeria:Warhammer 40.000 - Space Marines\nIlość elementów:18 bitsów


Instytut Zootechniki PIB (National Research Institute of Animal Production) - Nowe konkursy Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej\nStrona główna Fundusze Fundusze krajowe Nowe konkursy Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej\nDzisiaj jest: wtorek, 22 stycznia 2019 20:36:10\nOdwiedziło nas: 9239414 gości (dzisiaj: 1352, wczoraj: 1563)\nFundacja na rzecz Nauki Polskiej zapowiada otwarcie nowych konkursów: TEAM, TEAM-TECH oraz TEAM TECH - CORE FACILITY.\nWnioskodawcą w konkursie może zostać naukowiec posiadający co najmniej stopień naukowy doktora oraz doświadczenie naukowe poparte osiągnięciami o międzynarodowym zasięgu, który zamierza zatrudnić w swoim zespole młodych uczonych: studentów, doktorantów lub młodych doktorów.\nprzez jednostki naukowe w zakresie, w którym nie prowadzą działalności gospodarczej,\nprzez konsorcja naukowo-przemysłowe, z udziałem jednej jednostki naukowej i jednego przedsiębiorstwa.\nW programie TEAM wymagany jest udział co najmniej jednego partnera naukowego z zagranicy.\nWnioskodawcą w konkursie może zostać naukowiec posiadający co najmniej stopień naukowy doktora oraz doświadczenie badawcze lub wdrożeniowe poparte osiągnięciami o międzynarodowym zasięgu, który zamierza zatrudnić w swym zespole młodych uczonych: studentów, doktorantów lub młodych doktorów.\nCelem programu TEAM TECH ? CORE FACILITY jest rozwój kadr sektora B+R w projektach zespołowych prowadzonych przez uczonych (niezależnie od narodowości) posiadających wybitne doświadczenie we wdrażaniu wyników prac badawczych do praktyki gospodarczej, bądź w realizowaniu usług badawczych czy obsłudze urządzeń badawczych na rzecz odbiorców biznesowych.\nTematyka dofinansowanych programów obejmuje m.in. biogospodarkę rolno-spożywczą, leśno-drzewną i środowiskową.\nW ramach w/w konkursów zgłaszane będą projekty trwające do 36 miesięcy. Zaleca się, aby budżet takiego projektu nie przekroczył 3 500 000 zł.\nW ramach realizacji programów Fundacja planuje ponadto konkursy wewnętrzne dla grantobiorców na przedłużenie okresu realizacji projektów o maksymalnie 24 miesiące, przy czym przedłużenie czasu realizacji projektu związane jest z poszerzeniem zakresu rzeczowego wniosku i możliwością zwiększenia finansowania projektu. W kolejnych edycjach programu nieprzekraczalnym terminem realizacji projektów i ewentualnych przedłużeń w projektach jest 31 grudnia 2023 r.\nNabór wniosków będzie trwał od 20 kwietnia do 20 czerwca 2017 r.\nWięcej informacji znajduje się na stronie: http://www.fnp.org.pl/kategoria_szkolenia/aktywne/.


Hotele w pobliżu: Królestwo zabawek Tojoko - Kato | Hotels.com\nKrólestwo zabawek Tojoko — hotele w pobliżu\nHotele - Królestwo zabawek Tojoko , Kato\nŚwiątynia Kiyomizudera Kato to miejsce, w którym warto zrobić zdjęcia — Świątynia Kiyomizudera w odległości 7,4 km od centrum to tylko jedna z tutejszych atrakcji.\nŚwiątynia buddyjska Chokoji Kato to miejsce, w którym warto zrobić zdjęcia — Świątynia buddyjska Chokoji w odległości 2,2 km od centrum to tylko jedna z tutejszych atrakcji.\nKrólestwo zabawek Tojoko — więcej informacji\nHotele – Kato, Królestwo zabawek Tojoko\nKrólestwo zabawek Tojoko — położenie\nTo miejsce jest znajduje się w mieście Kato. Spędź dzień na poznawaniu miasta i odkrywaniu lokalnych atrakcji. Jeśli nie wiesz, co zobaczyć w tej okolicy, odwiedź miejsca takie jak Gorące źródła w Arima i Park Kwiatów Owocowych.\nGdzie mogę się zatrzymać w pobliżu miejsca takiego jak Królestwo zabawek Tojoko?\nTen hotel w mieście Królestwo zabawek Tojoko może Ci się spodobać.\nHotel Green Plaza Tojoko — 0,3 km od\nKrólestwo zabawek Tojoko — co warto zrobić i zobaczyć w pobliżu\nKrólestwo zabawek Tojoko — co zobaczyć w pobliżu\nKrólestwo zabawek Tojoko — atrakcje w pobliżu\nKrólestwo zabawek Tojoko — jak się tu dostać


Koncentrat dla cery trądzikowej z zieloną herbatą Acne-Stop 30ml\n> Pielęgnacja>Twarz>Koncentraty, serum>Koncentrat dla cery trądzikowej Acne-Stop 30ml\nKoncentrat dla cery trądzikowej Acne-Stop 30ml\nKoncentrat z linii Acne-Stop rekomendowany jest dla cery trądzikowej, tłustej i mieszanej. Zawiera synergistyczne połączenie bakteriostatycznych składników aktywnych: ekstraktu z zielonej herbaty, bambusa, tymianku oraz kwasu mlekowego. Reguluje wydzielanie sebum, pozostawia skórę idealnie oczyszczoną i wygładzoną.\nKoncentrat dla cery trądzikowej Acne-Stop zawiera synergistyczne połączenie bakteriostatycznych składników aktywnych: ekstraktu z zielonej herbaty, bambusa, tymianku oraz kwasu mlekowego. Reguluje wydzielanie sebum, pozostawia skórę idealnie oczyszczoną i wygładzoną. Polecany dla cery trądzikowej, tłustej i mieszanej.\nekstrakt z tymianku - posiada silne właściwości antybakteryjne i oczyszczające, zapobiega powstawaniu stanów zapalnych;


Lisa Gerrard i Brendan Perry znowu razem! Fani Dead Can Dance czekali na ten moment aż 16 lat, ale cierpliwość została wynagrodzona. Ostatnia płyta Dead Can Dance była zatytułowana "Spiritchaser" i ukazała się w 1996 roku.\nLisa i Brendan stworzyli Dead Can Dance w 1981 roku w Melbourne w Australii. Pod tym szyldem nagrali siedem albumów studyjnych i jeden koncertowy. Tytuł najnowszego krążka, "Anastasis", to greckie słowo oznaczające wskrzeszenie. Brendan opowiada: "Myślałem, że "Anastasis" to idealny tytuł naszego powrotu. Ponadto słowo to można tłumaczyć jako "pomiędzy dwoma etapami". [...more...]


Ponieważ nie wiadomo, czy diazoksyd zmienia wrażliwość na insulinę, ale obniża stężenie testosteronu w surowicy u kobiet z zespołem policystycznych jajników, 15 hiperandrogenizm u takich kobiet wydaje się być związany z samą hiperinsulinemią, a nie z opornością na insulinę; co więcej, insulina stymuluje wytwarzanie androgenów jajnikowych in vitro.11-14 Niedawny raport autorstwa Moghettiego i wsp. , że hiperinsulinemia może...\nWe wcześniejszym badaniu 4, w którym zastosowano polisomnografię, stwierdziliśmy, że teofilina poprawia okresowe oddychanie podczas snu u trzech pacjentów z niewydolnością serca i dysfunkcją skurczową lewej komory. Niniejsze badanie pokazuje, że w porównaniu z placebo teofilina spowodowała 51-procentowe zmniejszenie wskaźnika bezdechu i bezdechu, głównie ze względu na zmniejszenie liczby epizodów bezdechu centralnego. Liczba epizo...\nPrawdopodobne narażenie na środki przeciwlękowe było częściej spotykane u pacjentów niż w grupie kontrolnej. Zastanawialiśmy się, czy związek między stosowaniem środków zmniejszających łaknienie a pierwotnym nadciśnieniem płucnym można wyjaśnić przez mylący wpływ otyłości lub jakiegokolwiek ukrytego czynnika związanego z otyłością. Iloraz szans dla leków anoreksyjnych był podobny, niezależnie od tego, czy modele r...\nInfekcja u matki jest przyczyną spontanicznej aborcji i przedwczesnego porodu u ludzi, ale patofizjologia jest niejasna. Postawiliśmy hipotezę, że eikozanoidy odgrywają ważną rolę w utracie ciąży spowodowanej zakażeniem. W celu zbadania tej hipotezy, podawaliśmy lipopolisacharyd (LPS) ciężarnym myszom C3H / HeN i stwierdziliśmy, że podawanie LPS powoduje śmierć płodu w sposób zależny od dawki. Wstępne leczenie indometacyną zn...\nNajnowsze zdjęcia w galerii Dunlop świętuje 130-lecie istnienia firmy i innowacyjnych rozwiązań, które zmieniły świat motoryzacji :\nDunlop świętuje 130-lecie istnienia firmy i innowacyjnych rozwiązań, które zmieniły świat motoryzacji 751#fajny opis pod zdj , #doz aplikacja , #grzegorz jarosławski , #paznokcie ombre hybrydowe , #jak wyleczyć wrzody żołądka , #co to jest serce , #gazy śmierdzące , #jedzenie surowych pieczarek , #jak wyglądają migdałki , #mukowiscydoza wikipedia ,\nCopyright © 2012 - All Rights Reserved - Dunlop świętuje 130-lecie istnienia firmy i innowacyjnych rozwiązań, które zmieniły świat motoryzacji