00231 003613 18782512 na godz. na dobę w sumie\nMarta Tomaszewska POWRÓT TAPATIKÓW Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o.virtualo.eu\nROZDZIAŁ I ZAWRÓT GŁOWY OD… NIESPODZIANEK! – Wysokie Góry! – zawołał Tapatik, choć wszyscy na własne oczy zobaczyli to samo, wszyscy bowiem w tych ostatnich minutach lotu z równą niecierpliwością wyglądali przez iluminatory. – Tapa-ti-ti! – wołał Tapatik, wyrzucając w górę ręce gestem zwycięskiego zawodnika. – Już prawie jesteśmy w domu! W domu? – pomyślała Tapati z nagłym smutkiem. – Nie, to jeszcze nie nasz prawdziwy dom i jeszcze nie ten powrót. Nasz prawdziwy dom jest na rodzinnej Tapatii, jakże odległej… Wtuliła drżące wargi w puchowe futerko swego ukochanego Złotego Misia i oparła czoło o chłodną szybkę iluminatora. W dole roztaczał się cudowny widok: słońce właśnie zachodziło i zza ostrych, ośnieżonych szczytów Wysokich Gór, bardzo bliskich, jak gdyby bawiąc się z kimś w zabawę „a kuku, tu jestem”, wyskakiwały psotne czerwone płomyki, niektóre zbiegały niżej, na urwiste zbocza, lśniły i migotały, aż zbocza gór zamieniały się w ogromne, drogocenne klejnoty wpięte w chustę gasnącego nieba. Ale Tapati, tak przecież wrażliwa na piękno otaczającego świata, nie odczuwała, patrząc, zwykłego, zapierającego dech wzruszenia i niczego, wbrew swoim zwyczajom, sobie nie wyobrażała. Kiedy po raz pierwszy dolatywaliśmy tutaj – przypominała sobie – też słońce zachodziło. Zaraz… to było… Kiedy to było? Rok temu? Przeszło rok! Przeszło rok temu wystartowaliśmy z Tapatii, aby lecieć na Ziemię. Mieszkaliśmy na Jodłowej Polanie i… i tyle przeżyliśmy. Potem polecieliśmy na wyprawę przeciw Mandiablom, którzy chcieli zaatakować Ziemię, i teraz wracamy z tej wyprawy, i… i ja się bardzo cieszyłam, że wracamy, że zobaczę Piastka, Zgryzika i innych. – Ja się naprawdę szalenie cieszyłam – szepnęła w puchowe ucho swego Złotego Misia – ale teraz jest mi jakoś smutno, wiesz? – Ugh – mruknął współczująco Złoty Miś, co oznaczało, że rozumie wszystko. Tego, że Tapati nagle posmutniała, nie zauważył nikt. Babcia (której Dziadek niedawno oddał stery pod pretekstem, że przypomniała mu się niesłychanie ważna rzecz, wymagająca właśnie teraz, na kilka minut przed lądowaniem, pomyślenia w spokoju) prowadziła stereolot. Bimbel nie odrywał oczu od wycelowanej w iluminator ukochanej lunety. Tapatik szalał z niecierpliwości, a robot kuchenny XL pracowicie rozważał, czy na pierwszą po powrocie kolację zrobić naleśniki z serem, czy też może pierożki z kapustą i grzybkami? Dziadek zaś starannie wiązał sobie na szyi tę okropną czerwoną chustkę w żółte grochy, której nikt (poza Chochlą) nie mógł znieść. – Już widać Jodłową Polanę! – wrzeszczał Tapatik, nieprzytomny z podniecenia. – Tapa-ti-ti! Ja zaraz lecę zobaczyć, jak wygląda ten Yhy-hy Jedenasty! – Juhu-oho-ho Jedenasty – poprawiła z naciskiem Babcia. – Raz jeszcze proszę cię, Tapatik, żebyś pamiętał, że to nasz jeniec i nie wyśmiewał się z niego. – Ja się nie wyśmiewam – rzekł obronnym tonem Tapatik. – Ja tylko nie mogę zapamiętać tego jego imienia! A poza tym zawsze można zażartować. Sama Babcia wie, że jak ktoś ma poczucie humoru, to powinien śmiać się nawet wtedy, kiedy sam jest przedmiotem żartów, więc… – Pamiętaj, że to jeniec, czyli ktoś pokonany – przerwała Babcia tę wygłaszaną ze świętym ogniem tyradę i z uwagą pochyliła się nad pulpitem sterowniczym; przelatywali właśnie ponad pasmem jodeł, co oznaczało, że za chwilę wylądują. – Pamiętaj, że to syn Wodza i że obiecaliśmy Mandiablom traktować go przyzwoicie – dołożył z emfazą Bimbel, serdecznie rad, że może dokuczyć zapalczywemu kuzynkowi. – Pilnuj swojej lunety, żeby ci jej ten syn Wodza nie ukradł! – burknął Tapatik, zły. -Słyszałem, że Mandiable kolekcjonują soczewki, takie jak twoje – dodał jeszcze i kątem oka dojrzawszy, że jedynak Cioci Babili zbladł (co oznaczało, że „kupił” tę naprędce wymyśloną bajeczkę), natychmiast zapomniał o całym incydencie. Tym bardziej że Babcia, podprowadzająca stereolot do lądowania, miała poważny kłopot. Mianowicie nie mogła wylądować. Jodłowa Polana bowiem od krańca do krańca wypełniona była tłumem oczekujących, którzy zbiegli się zewsząd, by powitać wracającą z niebezpiecznej wyprawy rodzinę Tapatików. – O raju, ani centymetra miejsca! – wykrzyknął Tapatik, uradowany. – Widzę nawet Kociubę! Dziadku, ja chyba wydmucham odkurzaczem jakieś miejsce, żebyśmy mogli usiąść! I już – niepoprawny żartowniś – zerwał się, by biec do Schowka na Różne Potrzebne w Podróży Rupiecie po sławetny przyrząd do rozpędzania chmur, co widząc Tapati ocknęła się ze swego melancholijnego zamyślenia. – Stój, wariacie! – zawołała przerażona. Wiedziała, że Tapatik (nieobliczalny, szalony Tapatik) gotów jest wprowadzić swój wariacki pomysł w czyn, którym mógł, jak to już raz niechcący zrobił, zakłócić ich dobrosąsiedzkie stosunki z małymi mieszkańcami Pogórza! A tymczasem w dole Kociuba, która jak zwykle sztywna i nieporuszona, królowała na ganku domu Tapatików, zorientowała się w sytuacji. – Kociubie, dzwoń! – rzekła rozkazująco i stojący za jej krzesłem małżonek, Kociub Potulny, z całej siły potrząsnął srebrnym dzwonkiem. Rozkrzyczany, podekscytowany tłum na Jodłowej Polanie natychmiast umilkł. – Zróbcie im miejsce, boć nie mają się gdzie posadzić – powiedziała Kociuba swym szeleszczącym, a przecież niosącym się zadziwiająco daleko głosem. I tłum posłusznie zrobił miejsce… – No! – odetchnęła Babcia. – Już myślałam, że będę musiała wracać na Księżyc! Zdaje się, że to będzie najtrudniejsze lądowanie w moim życiu – dodała z humorem, ale Tapati dostrzegła, że na jej czole zebrały się kropelki potu, jak wówczas, gdy podchodziła do lądowania na Gukhr – straszliwej planecie widmo! Babcia jest zdenerwowana! – pomyślała ze zdziwieniem. – Dlaczego? Ach, no jasne! Na Polanie taki tium i zrobili tak mało miejsca. Babcia musi uważać, żeby nikogo nie potrącić. Bo mogło by się stać nieszczęście. – Spojrzała na Dziadka, ale on zupełnie nie zwracał uwagi na to, co się dzieje w kabinie pilota. – Nie widzę Chochli – rzekł, wpatrując się niespokojnie w dom, a Tapati nie wiedziała, czy ma być na niego zła, czy też ma się roześmiać z jego komicznie strapionej miny. Żadne jednak z tych sprzecznych uczuć nie zdążyło w niej przeważyć. Babcia bowiem lekko, pewnie, jakby bez najmniejszego wysiłku, posadziła stereolot dokładnie pośrodku mikroskopijnego spłachetka wolnego miejsca, które oczekujący, ścieśniwszy się, łaskawie pozostawili do jej dyspozycji… – Zupełnie nieźle – burknął Dziadek roztargnionym tonem; jego dolna warga podejrzanie drgała, co było oznaką rosnącej irytacji, nikt jednak, oprócz Tapati, nie wiedział, że Dziadek przeżywa wielkie rozczarowanie, które (na chwilę) przyćmiło radość triumfalnego powrotu: na ganku domu Tapatików stała jedynie Kociuba, niekoronowana królowa Pogórza, z mężem Kociubem Potulnym, a Dziadek spodziewał się zobaczyć tam przede wszystkim Chochlę, drżącą z tęsknoty do… jego czerwonej chustki w żółte grochy – którą tylko ona jedna jedyna w całym wszechświecie podziwiała!… Dom jest zamknięty na głucho – zdumiała się Tapati, rzuciwszy ostatnie spojrzenie w szybkę iluminatora, i nie pomyślała już nic więcej, bo Tapatik i Bimbel (przy nieznacznej pomocy Babci) odkręcili właz, opuścili schodki, a ledwo rodzina Tapatików na tych schodkach stanęła – z wiwatującego, rozentuzjazmowanego tłumu wybiegło sześciu najsilniejszych Polkoni; jeden schwycił Dziadka, drugi Babcię, trzeci Tapati, czwarty Tapatika, piąty Bimbla, szósty… robota kuchennego XL-a, po czym, energicznie torując sobie drogę, zanieśli wszystkich na ganek. I wtedy nastąpiło coś bardzo dziwnego. Kociuba wstała ze swego krzesła, ale nie, nie wygłosiła powitalnej mowy (jak się tego każdy spodziewał). Z zagadkowym, odrobinę filuternym uśmiechem, który trzepotał w gęstwinie drobnych zmarszczek pokrywających jej twarz niby złota wesoła rybka w sieci (takiego uśmiechu na twarzy Kociuby nie widziano co najmniej od pięciuset lat, a może dłużej, jeżeli było prawdą to, co niektórzy utrzymywali, że liczyła sobie lat przeszło tysiąc), odwróciła głowę w stronę zamkniętych uparcie drzwi domu. Były one nie tylko zamknięte na głucho: stały przed nimi rządkiem trzy rondle wypełnione mętnym płynem. Rondle z takim samym płynem stały również na parapetach okien, a okna były zasłonięte okiennicami! – Co tu, mianowicie, się dzieje?! – spytał Dziadek z namaszczone miną, jaką przybierał zawsze wtedy, kiedy był zły, że czegoś nie rozumie. – Oni tu pewnie trzymają tego Yhy-hy! – powiedział z uciechą Tapatik. – Fajowo! Zaraz go zobaczę! Zobaczył co innego: zamknięte uparcie drzwi uchyliły się powoli, ostrożnie i spoza nich wychynęła… najpierw ręka z rondlem, a potem długi, przypominający klucz zapomniany w zamku, nos! – Chochla! – zawołał Dziadek, oszołomiony. – Co ty wyprawiasz, Chochla?! – Pilnuję powierzonego mi do pilnowania domu Tapatików – odparła godnie. – I muszę zachować jak najsurowsze środki ostrożności. Bo w okolicy jest Wróg. – Ależ, Chochla, to my! To ja, Dziadek Tik! – zawołał Dziadek i zeskoczywszy z ramion Polkonia, ruszył w stronę drzwi. Drzwi zamknęły się natychmiast. A potem znowu, ostrożnie, powoli, nieco się odemknęły. – Jeżeli to Dziadek, to co Dziadek ma na szyi? – spytała Chochla podejrzliwie. – Moją przepiękną chustkę, czerwoną w żółte grochy! – huknął Dziadek, uszczęśliwiony; wówczas, dopiero wówczas, drzwi otworzyły się szeroko, ukazując Chochlę i… korytarz, cały zastawiony garnkami wypełnionymi mętną cieczą! – Tym razem byłam dobrze przygotowana! – rzekła Chochla dumnie. – Wszędzie, którędy by próbował włazić, miałam pod ręką wodę, żeby go oblać. Wodę ze środkiem odkażającym! – sprecyzowała z naciskiem. – Obiecałam, że będę pilnować domu i że już nigdy nie zmarnuję rosołu, ani żadnej innej zupy – dodała ciszej i rozejrzała się niepewnie, nagle bowiem uświadomiła sobie jednocześnie dwie rzeczy: że wszyscy na nią jakoś dziwnie patrzą i że ona. Chochla, najtchórzliwsze stworzenie na całym Pogórzu, znowu, jak po powrocie stereolotu z akcji ratowniczej przy Diabelskiej Górze (podczas której to akcji, zupełnie nie zdając sobie z tego sprawy, odegrała bohaterską rolę), stała się ośrodkiem powszechnego zainteresowania (a jest to coś, co wszystkie Chochle ogromnie peszy). – W… wpuszczałam na ganek tylko szanowną Kociubę, bo on, ten Mandiabl, okropnie jej się boi – ciągnęła, spłoszona. – Coś… coś źle zrobiłam? – spytała, zmieszana do łez, i już w popłochu chciała uciec, by skryć się w swoim domku w korzeniach starego buka, gdy Dziadek, odzyskawszy zdolność ruchów, podskoczył do niej, chwycił ją w objęcia i serdecznie ucałował w oba policzki. – Chochla, jesteś wspaniała! – rzekł z głębi serca. – Wspaniale wywiązałaś się z zadania, które ci, hm… przydzieliłem. Na cześć Chochli, hip hip hura! – Hura hura hura! – zakrzyknęli wszyscy na Polanie. Nie, nie wszyscy; robot kuchenny XL nie przyłączył się do okrzyków. On wcale nie był Chochlą zachwycony! – Zababrała mi karbolem wszystkie garnki – mruknął z dezaprobatą. – Musiała wziąć garnki! Jakby nie było w domu nocników! W czym ja teraz będę gotował? Zupa jagodowa o zapachu karbolowym – pomstował, rzucając na Chochlę złe spojrzenia, a miedziany drucik na jego czole niebezpiecznie poczerwieniał. Chochla, która nawiasem mówiąc, słuch miała znakomity, usłyszała biadolenie robota kuchennego i natychmiast przyznała mu rację! Zrozumiała, uświadomiła sobie nagle w błysku rozpaczy, że raz jeszcze, wbrew swoim najlepszym intencjom, wyrządziła szkodę. No jasne, były nocniki, a ja – garnki, jakby nie było nocników – myślała w udręce i w niebotycznym zadziwieniu, że też ona, Chochla, najbardziej tchórzliwe, ale niewątpliwie jedno z najgospodarniejszych (dbających wzorowo o porządek) stworzeń na Pogórzu, mogła tak nierozumnie postąpić. Wstrząśnięta do samej głębi swej chochlowatej duszy, skorzystawszy z chwili nieuwagi Dziadka zwinnie jak jaszczurka ześliznęła się z ganku i smyrgnęła za dom (by uniknąć ciągle wiwatującego na jej cześć tłumu), odnalazła sobie tylko znaną boczną ścieżkę i pobiegła, a wstrząs, który przeżyła, był tak wielki, że nie wiedziała, dokąd właściwie biegnie. Nie wiedziała też, ba, jak najdalsza była od myśli, że ten wstrząs zapoczątkował ogromną, zgoła rewolucyjną zmianę nie tylko w jej życiu, ale w życiu całego rodu mieszkających na Pogórzu Chochli! Wiedziała jedynie, że umysł jej, w myśleniu nie ćwiczony (strach – a podobnie jak wszystkie Chochle żyła w ciągłym strachu – działa paraliżująco na mózg), opanowało bez reszty niepokojące pytanie, domagające się odpowiedzi: jak to się dzieje, że chcesz zrobić coś dobrego, a wychodzi źle? Biegła co sił w chudych, patykowatych nogach przez oszałamiająco piękny purpurowozłoty jesienny las, opatulona w nieodstępną szarą chustę z frędzlami – uniform wszystkich Chochli – w kontraście jeszcze bardziej szara i niepozorna niż zwykle, aż nagle przystanęła. Bo oto inne niepokojące pytanie uderzyło w nią jak spadający z nieba odprysk meteorytu: A może – pomyślała w nadchochlowatym wysiłku zrozumienia – jest i odwrotnie? Chcesz zrobić coś złego, a wychodzi dobre? Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło – przypomniała sobie zasłyszane u Ludzi przysłowie. Zawsze uważała je za wyjątkowo bezsensowne! – Ze złego dobre, a z dobrego złe – mruczała stojąc, jakby wrosła w ziemię pod wpływem owego pytania. – Rosół zamiast wody, garnki zamiast nocników, chciałam dobrze, wyszło źle. A gdybym chciała źle? Może należy chcieć źle? Mu… musiałabym sprawdzić – szepnęła, patrząc w dal rozszerzonymi zgrozą oczami. – Sprawdzić! – zakrzyknęła, nieświadoma, że jest obiektem zainteresowania Nadgryzionej Kitki, rudej wiewiórki, która kiedyś w walce z wroną straciła część swego ogona, o co miała pretensję do całego świata i temu światu bez przerwy dokuczała, biorąc odwet za swoją krzywdę. – Musiałabym, musiałabym… żeby sprawdzić, musiałabym – powtarzała Chochla bezmyślnie, poczuła bowiem nagłą pustkę w przeciążonym nietypową dla niego pracą mózgu. Ten właśnie moment wybrała Nadgryziona Kitka, by zrealizować marzenie swego życia. Nadgryziona Kitka mianowicie od dawna marzyła o tym, by trafić skorupką od orzecha (albo inną) w czubek nosa którejś Chochli! Te nosy wydawały się idealnym wprost celem: długie, okrągło zakończone, prowokujące, sterczały w chochlowatych twarzach jak klucz zapomniany w zamku. Nadgryzioną Kitkę po prostu łapki swędziały, kiedy na nie patrzyła. Niestety, widziała je zawsze w ruchu. Tchórzliwe Chochle bowiem przy lada szeleście, byle drgnięciu powietrza brały nogi za pas i uciekały, czy ktoś je gonił, czy nie! A jak trafić skorupką od orzecha (albo inną) w ruchomy cel? Nadgryziona Kitka robiła niezliczone próby i zasadzki – na próżno. I oto teraz, tego pięknego październikowego popołudnia, siedząc sobie na gałęzi rozłożystego dębu ze smakowitym żołędziem w pyszczku, dojrzała w dole Chochlę stojącą nieruchomo pośrodku polanki! Sterczący nos w całej swej okazałości lśnił w czerwonawym blasku zachodzącego słońca… Z szalonej emocji obsunęła się nieco na gałęzi, ale ku jej graniczącemu z osłupieniem zdumieniu Chochla, tak przecież czujna na każdy szelest, nie drgnęła! Teraz albo nigdy – pomyślała Nadgryziona Kitka, wyjmując ostrożnie żołądź z pyszczka. – Żeby sprawdzić, musiałabym, musiałabym – powtarzała bezradnie Chochla, gdy wtem… poczuła rozdzierający ból. Gwiazdy zatańczyły przed jej oczami, a w otępiałym mózgu eksplodowało światło. – Ha! ha! ha! ha! ha! ha! – zaśmiewała się Nadgryziona Kitka, huśtając się na gałęzi jak psotna małpka na drążku. – Prosto w nos! Trafiłam ją prosto w nos! W sam czubek! Trafiłam! Ha! ha! ha! – triumfowała. Tymczasem Chochla… wcale nie zdawała sobie sprawy z tego, że coś ją uderzyło w nos! Więcej: nie słyszała, że ktoś się śmieje! – Była – opowiadała potem Nadgryziona Kitka (w nabożnym zdumieniu) – jak zauroczona. Jak gdyby ją coś poraziło. A Chochlę istotnie coś poraziło: w eksplozji światła, które wyrwało jej mózg z odrętwienia, odnalazła dalszy ciąg zaczętego zdania: musiałabym… znowu coś przeżyć. (Pełne zdanie brzmiałoby więc tak: Żeby sprawdzić, czy jest odwrotnie, to znaczy, czy gdybym chciała źle, to wyszłoby dobrze, musiałabym znowu coś przeżyć). Znowu zanurzyć się w życie? Nie! – zaprotestowała z mocą. – Dosyć! To już wolę myśleć! Choć to też niebezpieczne. Bo kto wie, co się może komu wymyślić! Ale przynajmniej nie marnuje się cudzych garnków i cudzego rosołu! I nikt nie może mieć o to pretensji! – Doszedłszy do takiego wniosku, Chochla nie wahała się dłużej. Już wiedziała, co ma robić, dokąd ma pójść. Lekkim, prawie radosnym krokiem, absolutnie różnym od zwykłego, trwożliwego skradania się właściwego Chochlom, pobiegła prosto do swego domku w korzeniach starego buka (Nadgryziona Kitka, której ciekawość pobudzona była do stanu wrzenia, towarzyszyła jej górą, skacząc z gałęzi na gałąź). A tam – najpierw zrobiła generalne porządki, potem zaś wystawiła na ganek duży, wygodny fotel, zasiadła w nim, opatuliła się szczelnie swą szarą chustą i – zaczęła rozmyślać. Tymczasem na Jodłowej Polanie przed domem Tapatików, którego Chochla pilnowała tak dzielnie w czasie ich nieobecności, odbywała się Wielka Uroczystość Powitalna. Tego, że Chochla uciekła, prawie nikt nie zauważył. Poza Dziadkiem i robotem kuchennym XL. Dziadek przez chwilę był zły. Pocieszył się jednak szybko; zabrakło Chochli, zachwycającej się jego czerwoną chustką w żółte grochy, ale był cały ogromny tłum pragnący wyrazić swój podziw dla Dziadka, bohaterskiego wodza wyprawy przeciw Mandiablom… Robot kuchenny XL natomiast szczerze się uradował tym, że bezrozumne stworzenie, które nie potrafiło (tak myślał) odróżnić, do czego służy garnek a do czego nocnik, zeszło mu z oczu. Ruszył do kuchni i tam, nieoczekiwanie, trochę się udobruchał. Stwierdził bowiem, że po pierwsze, Chochla utrzymywała cały dom (a więc i kuchnię) we wzorowym porządku, po drugie, że kilka garnków (a wśród nich ten największy ze wszystkich, bardzo mu teraz potrzebny) ocalało z pogromu. Natychmiast z pasją i z furią przystąpił do gotowania specjalnej potrawy na wyjątkowo uroczyste okazje, którą to potrawę wybrał nie dlatego, że uważał obecną okazję za wyjątkowo uroczystą, a dlatego, że – był tego pewien – jej cudowny, niebiański wprost zapach z pewnością przytłumi nienawistną mu woń karbolu. Trzeba tu zaznaczyć, że XL nie ośmieliłby się przystąpić do gotowania tej potrawy, gdyby nie był tak bardzo rozwścieczony. Nigdy jeszcze nie gotował jej sam, bez pomocy i nadzoru Babci; tego niezwykłego dania nie zaprogramowano w jego (pojemnym wszak) mózgu, mózgu robota uniwersalnego starego typu, nie znali go bowiem nawet sami programujący dietetycy. Przepis znała jedynie Babcia, która nauczyła się go od swojej matki, ta zaś od swojej matki, czyli Babci babci itd., itd. Słowem, przepis na tę potrawę stanowił przekazywaną z pokolenia na pokolenie tajemnicę rodzinną, zazdrośnie strzeżoną, której początek, jak kpiąco określił to Dziadek, ginął w mrokach dziejów. Na taką to potrawę porwał się robot kuchenny XL! Zresztą wcale nie miał wrażenia, że przyrządza ją sam. Przez cały czas, kiedy mieszał, dosypywał, dolewał, czuł obok siebie obecność Babci, słyszał jej głos udzielający mu wskazówek, a przecież Babcia była zupełnie gdzie indziej: siedziała razem z innymi uczestnikami bohaterskiej wyprawy przeciw Mandiablom na specjalnie dla nich zbudowanym podium w najpiękniejszym zakątku Jodłowej Polany – pod ogromnym, rozłożystym modrzewiem, jaśniejącym w tle ciemnego, puszystego aksamitu jodeł niby misterny, delikatny haft. Powiedzieć, że Tapatik dąsał się, to za mało. Tapatik kipiał, jakby był tą potrawą gotowaną przez XL-a, która raz po raz, wybiegając ku górze, niecierpliwie unosiła pokrywę garnka. I trzeba go było, podobnie jak tę potrawę, pilnować. Żeby nie wykipiał. To znaczy, żeby nie uciekł z odbywającej się, przecież i na jego cześć, uroczystości. Tapatik nie miał nic przeciw uroczystościom, podczas których sławiono jego bohaterskie czyny. Na tej, co prawda, główną rolę kreował Dziadek, ale nie to doskwierało Tapatikowi. Ostatecznie i on miał o czym opowiadać, ho, ho. Doskwierało mu co innego. Mianowicie na uroczystość nie przyprowadzono jeńca zestrzelonego przez Gurula (o czym nikt, włącznie z Gurulem, nie wiedział), syna Wodza Mandiablów wysłanego w celach wywiadowczych na Ziemię, z której uprzednio Mandiable podstępem wywabili Tapatików. – Uczyli mnie na historii, że kiedy zwycięski wódz wracał z wojny, to szedł przez miasto w triumfalnym pochodzie, a za nim pędzono tysiące jeńców! – rzekł, nie posiadając się z oburzenia, gdy stwierdził, że Mandiabla nie ma nie tylko w domu Tapatików, lecz w ogóle na Jodłowej Polanie! – A my mamy tylko jednego i gdzie on jest? W szopie we wsi! Zamiast być tu. I kto go pilnuje? Jakiś Izik, a wiadomo, że Iziki są waleczne tylko wówczas, gdy ktoś chce im odebrać jedzenie! A w ogóle, to ja chcę go zobaczyć!!! – Zrozum, Tapatik – tłumaczyła Mama Piastka. – Nie mogliśmy go tutaj przyprowadzić. Bo on okropnie boi się szanownej Kociuby i mdleje na jej widok. Więc to byłoby niehumanitarne, gdybyśmy go zmuszali. Przyjdzie razem z Izikiem, jak skończy się uroczystość i szanowna Kociuba odejdzie. – I nie bój się, on nie ucieknie – dodał serdecznie Piastek. – Wie o układzie, który zawarliście na Księżycu z Mandiablami. A ja tam bym próbował uciekać, układ nie układ! – pomyślał buńczucznie Tapatik. -Może bym nie uciekł, ale bym próbował. I ja się nigdy nie bałem Kociuby! Nawet kiedy mnie wezwała na sąd. – Tapatik, on przyleciał na zwiad tutaj, na Ziemię, czyli na obce terytorium, sam – powiedziała z naciskiem Tapati, która bez trudu odgadła myśli przebiegające przez głowę brata bliźniaka. – Sam i na pewno na ochotnika, bo przecież jest jedynym synem Wodza i na pewno nie musiał. Więc jednak jest dzielny. – A tam, dzielny! – burknął Tapatik, ale nie podjął dyskusji. Myślał już bowiem o czym innym: jak urwać się z uroczystości. Postanowił, że w pierwszym sprzyjającym momencie ucieknie i pobiegnie do wsi… Ten zamiar bezbłędnie odgadła z kolei Babcia. W wyniku czego Tapatik znalazł się tam, gdzie wcale nie zamierzał być, czyli na podium, skąd uciec było niepodobieństwem. Siedział na oczach wszystkich, a poza tym z jednej strony miał Babcię, a z drugiej Tapati i obie go pilnowały! Nic więc dziwnego, że kipiał… Przygotowywana przez XL-a potrawa też kipiała. Aromatyczny, napędzający ślinkę do ust zapach ulatywał przez otwarte okno ku wielkiej uciesze ciepłego wiaterku, który go porywał, rozpylał po całej Jodłowej Polanie i jeszcze dalej. Wkrótce też nos Chochli (bardzo wszak wystający i chwytliwy), pogrążonej w rozmyślaniach na ganku domku w korzeniach starego buka, był jedynym nosem w okolicy, który nie zaczął odruchowo drgać i węszyć. Dziadek – który właśnie opowiadał o tym, jak dzięki genialnie prostemu podstępowi uniknęli sprowokowanego przez Mandiablów zderzenia z planetą widmo Gukhr – raz i drugi spojrzał niespokojnie w stronę widocznego stąd okna kuchni, wreszcie urwał w pół słowa, wciągając powietrze jak niuch tabaki, ale nie, oczywiście nie kichnął. Zaczął się jąkać, tracić wątek… – Więc, tego… więc… przyciąga nas, a my, tego… no, osłona kosmetyczna, puder z mąką, co to ja chciałem… aha, więc puder pachniał, pachniał… pachniał – powtórzył po raz trzeci z bezradnością równą tej, z jaką Chochla niedawno powtarzała swoje „musiałabym, musiałabym”. Żadna jednak skorupka żołędzia (czy inna) nie uderzyła go w nos. Sam uświadomił sobie, że stracił wątek i całą winą za ów kompromitujący go fakt obarczył Babcię (oczywiście!). – Co tu mianowicie, Dusieczko, tak… wspaniale pachnie? – spytał, zwracając ku niej poirytowaną twarz, i całkiem bezwiednie mlasnął językiem, a potem, również bezwiednie, oblizał się. Co zobaczywszy, Kociuba uśmiechnęła się delikatnym, trzepoczącym w sieci zmarszczek jak złota rybka uśmiechem. – Ktoś gotuje polewkę myśliwską – powiedziała swym szeleszczącym głosem. – Polewkę myśliwską! No jasne! – zawołał Dziadek, uradowany. – Od razu poznałem. Od razu poznałem! To na pewno XL gotuje! – XL nie ma tej potrawy zaprogramowanej, Dziadku – rzekła Tapati, zaintrygowana. – Nie ma, ale gotuje! To przecież nasze specjalna potrawa, której nikt poza nami, Tapatikami, nie zna, więc… – Tiku, przecież szanowna Kociuba powiedziała przed chwilą jej nazwę – wtrąciła Babcia. Dziadek potrząsnął głową jak zegarkiem, który z niewiadomych powodów stanął. – Niemożliwe! Widocznie ja najpierw powiedziałem, bo właśnie myślałem, że to polewka myśliwska tak pachnie! I na pewno myślałem to głośno. Moi mili, mamy tu dowód na to… – ciągnął, rozpromieniony. – My znamy tę potrawę – przerwała Mama Piastka. – Przyrządzamy ją na wyjątkowo uroczyste okazje. Dziadek zgasł. Jego jeszcze przed chwilą rozpromienione oczy wypełniło rozczarowanie. – E, to pewnie któryś z Izików pomaga XL-owi, albo sam Izik gotuje. A ja już myślałem, że mamy dowód na to, że nawet w zaprogramowanym mózgu może się coś zmienić pod dobrym wpływem. Machnął ręką, zrezygnowany, i właśnie wtedy XL wyszedł na werandę. – Czy Babcia każe podać w domu, czy mam rozstawić stół na Polanie? – zapytał. – Ja… ja przepraszam… – ciągnął, speszony dziwną ciszą, która przyjęła jego pojawienie się – przepraszam, że sam gotowałem, ale ja… – XL! – wrzasnął Dziadek, skacząc jak konik polny. – Sam ugotowałeś?! XL, wyraźnie zmieszany, przytaknął głową. – Tak, ja… – bąknął niepewnie. – Hura! – krzyknął Dziadek, podrzucając w górę swą cenną piankową fajkę. – No, proszę! Mamy tu niezbity dowód na to, że dobry przykład może wpłynąć nawet na zaprogramowany mózg! – Myślę, Tiku – Babcia uśmiechnęła się filuternie – że zyskaliśmy dowód również na coś innego! Ten właśnie dowód – ciągnęła po krótkiej, ale wymownej pauzie – dla którego zdobycia zorganizowałeś naszą wyprawę na Ziemię. – J-jak to? – zająknął się Dziadek, kompletnie oszołomiony. – No, bo jeśli oni, tu na Ziemi, znają przepis na myśliwską polewkę, stanowiący ginącą w mrokach dziejów tajemnicę naszego rodu, to znaczy, że… – Kolebką naszego rodu była planeta Ziemia – dokończył Tapatik pompatycznie i już, już miał, korzystając z tego, że w powstałym zamieszaniu nikt go nie pilnuje, zeskoczyć z podium i uciec, gdy wtem kątem oka zerknąwszy na Bimbla (bo Bimbel z czystej złośliwości mógł narobić alarmu), stwierdził, że jedynak Cioci Babili wcale nie bierze udziału w ogólnym podnieceniu, natomiast przyklęknąwszy na siedzeniu, z bardzo dziwnym uśmieszkiem wpatruje się w coś przez swą ukochaną lunetę… Był to, powiadam wam, taki uśmieszek, że Tapatik natychmiast zapomniał o zamierzonej próbie ucieczki i spojrzał w tym samym kierunku, usiłując zobaczyć to coś, co zafrapowało Bimbla, a co, sądząc po tym uśmieszku, zapowiadało nie lada sensację. Wszystkie inne oczy wlepione były w Dziadka. Dziadek zaś przez chwilę, bardzo krótką (choć doprawdy nikomu nie przyszło do głowy doszukiwać się najmniejszego bodaj podobieństwa między jego okrągłą, rumianą twarzą, a chudą, zawsze trochę szarawą twarzą Chochli, a zwłaszcza między jego nosem potężnym, wyrazistym jak mocny akord w symfonii, a jej, długim i cienkim), wyglądał dokładnie tak jak Chochla w chwili, gdy celnie rzucona skorupka żołędzia trafiła ją w sam czubek nosa. (Jeżeli nie wierzycie, zapytajcie Nadgryzioną Kitkę). Szybko jednak stał się znowu podobny do siebie, czyli do Dziadka, i to Dziadka triumfującego. – A więc, moi mili, obydwa cele, które przyświecały wyprawie na Ziemię, zostały osiągnięte – rzekł, wyjątkowo jak na niego uroczyście. – Udowodniliśmy, że, jak to zresztą przypuszczałem, nasz ród pochodzi z planety Ziemia, co było, przypominam, naszym celem pierwotnym. I po drugie, obroniliśmy Ziemię przed Mandiablami-Pożeraczami Kwitnących Planet, co było celem wtórnym, ale stało się, oczywista, celem pierwszoplanowym. Dziadek wygłosił to krótkie przemówienie w taki sposób, że Tapati, która znowu (jak wówczas, kiedy dolatywali do Jodłowej Polany) z dziwnym bólem w sercu wspominała rodzinną planetę Tapatię, „wróciła na ziemię”. Coś podobnego! – pomyślała, zdumiona. – Dziadek mówi zupełnie zebraniowym stylem. Dziadek, który zebrań i zebraniowego stylu nie znosi wprost chorobliwie! Czy Babcia to zauważyła? Odwróciła głowę ku Babci, ale jej postawione w myślach pytanie pozostało bez odpowiedzi. Bo od strony domu Tapatików, z miejsca, gdzie w pobliżu rozstawionego przez XL-a długiego stołu do posiłków na świeżym powietrzu skupiali się pomału najbardziej głodni i najbardziej łakomi (wśród tych ostatnich naturalnie roiło się od Izików: ich żółte porteczki wybłyskiwały z gęstwy niby kwiaty rozsianego w trawie mleczu), podniósł się szmer szybko urastający do szumu, jakby wiatr gwałtownym podmuchem rozkołysał duży las. Ten szum, w którym wytężywszy słuch, można było usłyszeć wielkie „oooo”, rozbrzmiewające na jednej wznoszącej się nucie, opadł równie szybko, jak wezbrał, i w ciszy, która nastąpiła, rozległ się bardzo wyraźnie zagadkowy dźwięk: coś pośredniego między rozpaczliwym łkaniem a… jękiem niewypowiedzianego zachwytu. – Co to, mianowicie, ma zna… – zaczął Dziadek grubym głosem, podejrzliwie spoglądając spod swych krzaczastych brwi tam, skąd dobiegł ów dźwięk. Urwał, osłonił oczy ręką, jakby tam, gdzie patrzył, świeciło słońce – ale słońce (i to zachodzące) miał za plecami, a utworzona przez porteczki Izików (znanych smakoszy i galantów) żółta plama, owszem, świeciła w cieniach padających od ciemniejącego na wschodzie nieba, na pewno jednak oczu porazić nie mogła – po czym, jakby uświadomiwszy sobie absurd swego gestu, bez ceremonii zabrał wcale jakoś nie protestującemu Bimblowi jego ukochaną lunetę, spojrzał… – To przecież jest… – szepnął, bardziej zdziwiony niż wstrząśnięty. – Mandiabl! – dokończył Bimbel, podskakując radośnie. – On tu jest. Choć miał być we wsi! Izik go przyprowadził! Jest tu! – On jest tu! Mamy tu jeńca! – wrzasnął Tapatik (eksplodował wreszcie!). Już biegł. Za nim Dziadek. Za Dziadkiem Babcia, która usiłowała dogonić Tapatika, czyli przegonić Dziadka. Ale w tym zaimprowizowanym wyścigu zwyciężyła Tapati, choć wystartowała jako czwarta, zaraz za Bimblem. To właśnie ona chwyciła dobiegającego do ganku brata. – Puść mnie! – krzyknął, szarpiąc się wściekle. – Ja mu przecież nic nie zrobię! Ja tylko… Nie dokończył, bo na ganku pojawił się robot XL, dźwigając w swych mocnych, chwytliwych rękach wazę z polewką myśliwską. I wtedy znowu rozległ się ów zagadkowy rozdzierający jęk, ni to rozpaczy, ni to niewypowiedzianego zachwytu. Teraz jednak, kiedy już wiadomo było, kto wydobył z siebie ów głos, można było stwierdzić bez trudu, że dźwięczało w nim i jedno, i drugie: rozpaczliwe łkanie i zachwyt bez granic; sami natychmiast to zrozumiecie, jeżeli powiem, że wołał tak Izik! I to nie pierwszy lepszy Izik, ale ten, któremu zlecono pozostanie we wsi z jeńcem. Tak, istotnie, znajdowali się tutaj obaj. Ale nawet Tapatik, tak przecież ciekaw zakładnika, nie patrzył na niego, tylko jak wszyscy, patrzył na Izika. Izik zaś wpatrywał się w niesioną przez XL-a wazę. W jego oczach, wielkich i zielonych, zawsze trochę głodnych (jak oczy wszystkich Izików), malował się wyraz niebiańskiego wprost zachwycenia, wręcz – ekstazy. Ładne, mięsiste wargi poruszały się jakby w bezgłośnej modlitwie, nos węszył, drgał, jadł! – Izik – rzekł surowo Brat Zgryzika, który pierwszy oprzytomniał. – Dlaczego przyprowadziłeś tutaj jeńca? Miałeś przecież siedzieć z nim we wsi i pilnować go aż do zakończenia uroczystości. Nie wiesz, że on zaczyna mdleć, jak zobaczy szanowną Kociubę? Wielkie, ekstatyczne oczy Izika z wyraźnym trudem oderwały się od wazy. – Zgodziłem się zostać z nim we wsi – zaczął omdlałym głosem – ale nikt mi nie powiedział, że tutaj będzie się gotować polewkę myśliwską! – ciągnął głosem już pewniejszym. – Ja… ja siedziałem… Aż tu nagle zaczęły płynąć te zapachy! Schowałem głowę w siano, ale – (Izik chlipnął) – nie pomogło. Musiałem przyjść! – krzyknął z udręką, odsłaniającą bezmiar męczarni, jakie przeżył (każdy z małych mieszkańców Pogórza ma wrodzone poczucie obowiązku), zanim podjął decyzję opuszczenia posterunku. – Ja nie zapomniałem, że on mdleje na widok Kociuby. Ale – Izik dramatycznie zawiesił głos – gdybym nie przyszedł, to ja bym zemdlał! A to by było znacznie gorzej. Jeniec mógłby mnie zabić! Tylko mi nie opowiadajcie, że jest spokojny i niegroźny – dodał szybko, uprzedzając komentarze. – Zanim przylecieli, był potulny. Ale teraz! Popatrzcie, popatrzcie na niego! Przez cały czas tak mu się oczy świecą! I przez cały czas tak dygocze! No naturalnie, teraz uwaga wszystkich przeniosła się na Mandiabla. Wcale nie wyglądał na kogoś, kto ma za chwilę zemdleć. Wyglądał tak, że Tapati (wrażliwa Tapati), odruchowo chwyciła Babcię za rękę. Trudno powiedzieć, że się bała. Ale zrobiło się jej jakoś bardzo niemiło, źle, jak komuś, kto spotyka się z czyjąś niezasłużoną nienawiścią. Niech on przestanie tak na mnie patrzeć – pomyślała, spłoszona, miała bowiem uczucie, że jeniec patrzy wyłącznie na nią. Może dlatego, że oczy Mandiabla przesłonięte były szkłami wielkich, kwadratowych okularów, a te szkła jarzyły się czerwono, jakby zapalone buchającym z oczu blaskiem. Ale Mandiabl oczywiście nie patrzył wyłącznie na nią. Tymi jarzącymi się czerwonymi oczami patrzył na całą rodzinę Tapatików. Patrzył i dygotał, jakby trzęsła nim potworna złość. On… nas strasznie nienawidzi – pomyślała Tapati, ściskając mocniej rękę Babci. – Jemu jest strasznie zimno – szepnęła Babcia, jak gdyby dosłyszała jej myśli i (nie wyjaśniwszy swej bądź co bądź zaskakującej uwagi) dodała głośniej: – Rób honory domu, Tiku, ja zaraz wrócę. Po czym spokojnie, zwyczajnie, po prostu podeszła do jeńca. – Witamy cię, Juhu-oho-ho Jedenasty. Ja jestem Babcia. Do czasu powrotu do swego kraju będziesz z nami mieszkał. Chodź, pokażę ci twój pokój. Rozjarzone szkła przygasły. Wydawało się, że cały Mandiabl poszarzał, może dlatego, że był szaro ubrany: w szary kombinezon i szary kaszkiet z podniesionym daszkiem. Okrągłymi, dobrze teraz widocznymi zza szkieł oczami patrzył na Babcię z niewysłowionym zdumieniem. A ona też patrzyła na niego, patrzyła, jak to Babcia, ciepło, serdecznie. – Chodź – powtórzyła miękko i, nie dodawszy nic więcej, skierowała się ku drzwiom domu. A Mandiabl stał. – Patrzy na Babcię jak perska kocica dyrektorowej Tatusia na miskę z mlekiem, którą jej porwałem sprzed nosa – zdziwił się Tapatik. – Jak zahipnotyzowany – podsunął Bimbel bardziej prozaicznie. – Uważaj, zaraz za nią pójdzie! Mandiabl niepewnie, z oporami, ale jak gdyby przyciągany nieodpartą siłą, rzeczywiście ruszył za Babcią! – No naturalnie! – rzekł Dziadek, niby to wielce zdegustowany (ale w jego oczach pląsały iskierki podziwu). – Ledwo Babcia spojrzy na kogo, to już go nie ma! Nawet Mandiabla! Czuję – dorzucił, wzdychając z udaną rezygnacją – że będę miał masę roboty z wychowaniem tego Wodzowskiego jedynaka! Wychowywać trzeba, a nie czarować! Zajmę się tym osobiście, bo Babcia go rozpieści! Zabieram się do dzieła od jutra. A teraz proszę wszystkich państwa do stołu. ROZDZIAŁ II EKSPERYMENT WYCHOWAWCZY DZIADKA Jesień jest to, jak wiadomo, pora roku łagodna, melancholijna. Odchodzące lato zabiera ze sobą ciężkie, nabrzmiałe grozą chmury, we wnętrzu których wściekłe, złote ptaki szarżują na zamykające je ściany, by z hukiem, w łoskocie przebić się ku czystemu, bezkresnemu niebu. Tej jesieni jednak, podczas pierwszych dni po powrocie stereolotu z Księżyca, dom Tapatików na Jodłowej Polanie wydawał się miejscem, w którym niezależnie od pory roku, wyznaczyły sobie spotkanie wszystkie burze świata. – To już w ogóle nie jest dom, tylko przylądek burz – poskarżyła się Tapati w puchowe ucho swego ukochanego Złotego Misia. – Ugh – mruknął potakująco Złoty Miś; gwałtowne starcia wybuchające między Tapatikiem a Dziadkiem w pełni usprawiedliwiały tę skargę. Obaj są stanowczo za bardzo naelektryzowani z powodu tego jeńca – myślała Tapati, schodząc Jarzębinową Ścieżką ku Źródełku. – Dosłownie wydzierają sobie nieszczęsnego Mandiabla z rąk, jakby był własnością jednego albo drugiego. A on jest swój własny, chociaż Mandiabl. Jak każdy. Swoją drogą – zastanawiała się w zadumie – dziwne, że Babcia wcale się nie wtrąca. – Bardzo dziwne – dodała już głośno, spojrzawszy z wyrzutem na strojną, urokliwą jarzębinę; a jarzębina w odpowiedzi spłonęła rumieńcem. Nie był to jednak rumieniec zawstydzenia: po prostu chmura przysłaniająca słońce odpłynęła i blask zapalił czerwone koszyczki. – A może to ja zrobiłam się już za bardzo wrażliwa? – kontynuowała swe rozważania Tapati. – Bo – rzekła patrząc surowo tym razem na ogromnego ślimaka sunącego w poprzek ścieżki – szczerze mówiąc, to ostatnio coś mi jest. Ale co? Ślimak czujnie nastawił swe miękkie, ruchliwe rożki, ale nie powiedział nic. W dalszym ciągu pracowicie, mozolnie pełzł poprzez ścieżkę, zostawiając za sobą wilgotny, mieniący się tęczowo ślad. Tapati stwierdziła, że nie ma ochoty czekać – nie, nie na odpowiedź, tej nie oczekiwała – ale na to, aż ślimak wraz ze swoim imponującym domkiem dobrnie do drugiego brzegu ścieżki. Powiedziała więc grzecznie: – Przepraszam – i przestąpiła go w lekkim podskoku. Dalej nie było już żadnych przeszkód. Tapati schodziła teraz łagodnie opadającą ścieżką, w tanecznych podskokach, i po pewnym czasie ze zdumieniem poczuła, że jej niewytłumaczalny zły nastrój znika, ustępując również niewytłumaczalnej radości!… – Nie wiem dlaczego, ale jest mi wesoło – powiedziała do podskakującego razem z nią Złotego Misia. – O, czekaj! Coś odkryłam: może to dlatego, że zaczęłam iść w podskokach? Może jak komuś jest smutno, to powinien zachowywać się tak, jakby mu było wesoło i smutek przejdzie? W każdym razie mnie jest wesoło i lekko. A jeszcze przed chwilą było mi smutno i ciężko. Nawet mam ochotę zaśpiewać! Zaśpiewała więc: – Biegnę sobie lekko, tra la la la Jarzębinową Ścieżką, Nad głową mam słoneczko, hej hej hej! Słoneczko nad głową mam. Słoneczko nad głową miała niedługo. Bo ono, w przeciwieństwie do niej, nie podskakiwało, ale płynęło. W morzu strzępiastych chmur. Często też, jakby spragnione ochłody, dawało nura w puchate fale i niekiedy potrzebowało dobrej chwili, żeby się znowu wynurzyć. I właśnie teraz, ledwo Tapati wyśpiewała pierwszą zwrotkę swej naprędce zaimprowizowanej piosenki, jak gdyby przekomarzając się zanurkowało ponownie, gasząc jarzębiny. Tapati, bardziej rozśmieszona niż zagniewana, biegła dalej, skacząc coraz wyżej i wyżej, a w swoim seledynowym sweterku, z seledynową kokardą we włosach wyglądała jak okruszek wiosny zabłąkany w złotopurpurowym świecie jesieni.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Powrot_Tapatikow-ebookRO/p02013137i020" target="_blank" title="Powrót Tapatików [Marta Tomaszewska] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Powrót Tapatików [Marta Tomaszewska] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Ogólne Warunki Ubezpieczenia. Terminowego na Życie - PDF Darmowe pobieranie\nDownload "Ogólne Warunki Ubezpieczenia. Terminowego na Życie"\n1 Ogólne Warunki Ubezpieczenia Terminowego na Życie\n2 Skorowidz Informacja do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Terminowego na Życie (dalej OWU ). Rodzaj informacji 1. Przesłanki wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub wartości wykupu ubezpieczenia. 2. Ograniczenia oraz wyłączenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń uprawniające do odmowy wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub ich obniżenia. Numer zapisu 3 w związku z 2 ust. 1 pkt 1-3, 12; 5; 8; 20; 21; ust. 1, pkt 1-3; 3 ust. 2 pkt 2, 4; 4; 22 ust. 4, 5. 2\n3 Ogólne Warunki Ubezpieczenia Terminowego na Życie Skorowidz...2 Rozdział 1. Postanowienia ogólne Postanowienia wprowadzające Definicje...4 Rozdział 2. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia Terminowego na Życie Przedmiot i zakres Ubezpieczenia Terminowego na Życie Ograniczenia i wyłączenia odpowiedzialności...5 Rozdział 3. Umowa ubezpieczenia Zawarcie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie Wiek przystąpienia do Ubezpieczenia Terminowego na Życie Okres Ubezpieczenia Terminowego na Życie Okres odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA Suma ubezpieczenia Obniżenie Sumy ubezpieczenia Składka z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie Skutki nieopłacenia Składki całkowitej Częstotliwość opłacania Składki całkowitej Indeksacja Składki Prawo do indeksacji Składki Zamiana Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie Rozwiązanie Umowy ubezpieczenia...10 Rozdział 4. Świadczenia Uposażeni Wybór formy wypłaty Świadczenia Wysokość Świadczenia Dokumenty wymagane do ustalenia odpowiedzialności Wypłata Świadczenia...12 Rozdział 5. Postanowienia końcowe Regulacje podatkowe Korespondencja Skargi, reklamacje i powództwo Pozostałe postanowienia Data wejścia w życie OWU i data uchwały\n4 Rozdział 1. Postanowienia ogólne 1 Postanowienia wprowadzające 1. Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia stosuje się do Umów Ubezpieczenia Terminowego na Życie zawieranych przez Pramerica Życie Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji Spółkę Akcyjną. 2. Ogólne Warunki Ubezpieczenia stanowią integralną część Umowy ubezpieczenia zawartej na ich podstawie. 3. Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie może być Umową podstawową albo Umową dodatkową w stosunku do innej umowy ubezpieczenia na życie, jeśli taką zawarto jako Umowę podstawową pomiędzy Pramerica Życie TUiR SA a Ubezpieczającym stosownie do odrębnych ogólnych warunków ubezpieczenia. Jeśli Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie zostanie zawarta jako Umowa dodatkowa, zostanie to potwierdzone w Polisie. 4. Polisa może regulować prawa i obowiązki stron umowy ubezpieczenia w sposób odbiegający od niniejszych Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Terminowego na Życie. 2 Definicje 1. W niniejszych Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia Terminowego na Życie, zwanych dalej OWU, w Polisie, załącznikach, aneksach oraz we wszelkich dokumentach wystawianych w związku z Umową ubezpieczenia wymienionym poniżej terminom nadano następujące znaczenia: 1) Całkowite i trwałe inwalidztwo występowanie jednej lub więcej z poniższych okoliczności: a) całkowita i nieodwracalna utrata wzroku w obojgu oczach; b) utrata obydwu dłoni lub obydwu stóp, lub łącznie jednej dłoni i jednej stopy, przy czym za utratę dłoni lub stopy uważa się również całkowitą i nieodwracalną utratę władzy w tej części ciała; c) całkowita i nieodwracalna utrata wzroku w jednym oku występująca łącznie z utratą jednej dłoni lub jednej stopy, przy czym za utratę dłoni lub stopy uważa się również całkowitą i nieodwracalną utratę władzy w tej części ciała; d) całkowity i nieodwracalny paraliż całego ciała; e) całkowita i nieodwracalna utrata samodzielności w wykonywaniu czynności niezbędnych do życia, tzn. stwierdzona przez lekarza nieodwracalna niezdolność do samodzielnego wykonywania trzech lub więcej z wymienionych czynności życiowych: mycie się, odżywianie się, korzystanie z toalety, ubieranie się, przemieszczanie się, poruszanie się; 2) Choroba śmiertelna choroba nieuleczalna (stan terminalny), która w opinii lekarza wydanej na podstawie posiadanej dokumentacji medycznej Ubezpieczonego, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, nie rokuje przeżycia przez Ubezpieczonego okresu dłuższego niż 6 miesięcy, przy czym opinia wydana jest przez lekarza z tytułem specjalisty w dziedzinie medycyny bezpośrednio związanej z diagnozowaną chorobą; 3) Częściowe i trwałe inwalidztwo występowanie jednej lub więcej z poniższych okoliczności: a) całkowita i nieodwracalna utrata wzroku w jednym oku; b) utrata jednej dłoni lub jednej stopy, przy czym za utratę dłoni lub stopy uważa się również całkowitą i nieodwracalną utratę władzy w tej części ciała; c) całkowita i nieodwracalna utrata słuchu w obojgu uszach; 4) Data zdarzenia ubezpieczeniowego oznacza: a) w odniesieniu do śmierci Ubezpieczonego dzień jego śmierci; b) w odniesieniu do Choroby śmiertelnej dzień wydania opinii lekarskiej; c) w odniesieniu do Całkowitego i trwałego inwalidztwa dzień wydania opinii lekarskiej, a w przypadku Całkowitego i trwałego inwalidztwa w wyniku wypadku dzień wypadku; d) w odniesieniu do Częściowego i trwałego inwalidztwa dzień wydania opinii lekarskiej, a w przypadku Częściowego i trwałego inwalidztwa w wyniku wypadku dzień wypadku; 5) Okres ubezpieczenia okres pomiędzy dniem rozpoczęcia odpowiedzialności i dniem zakończenia odpowiedzialności. Wymienione daty podane są w Polisie; 6) Polisa dokument ubezpieczenia (wraz z załącznikami i aneksami stanowiącymi jego integralną część) potwierdzający zawarcie Umowy ubezpieczenia i określający w szczególności strony Umowy ubezpieczenia, dzień rozpoczęcia i zakończenia odpowiedzialności, wysokość, okres i częstotliwość opłacania Składki całkowitej, zakres i wysokość Świadczeń oraz osoby Uposażone; 7) Pramerica Życie TUiR SA Pramerica Życie Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji Spółka Akcyjna; 8) Rocznica polisy każda rocznica liczona od dnia wskazanego w Polisie jako dzień rozpoczęcia odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA; 9) Rok polisowy okres pomiędzy kolejnymi Rocznicami polisy; pierwszy Rok polisowy rozpoczyna się w dniu określonym w Polisie jako dzień rozpoczęcia odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA; 4\n5 10) Składka składka z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie, której wysokość, częstotliwość oraz okres opłacania podane są w Polisie; 11) Składka całkowita składka z tytułu Umowy ubezpieczenia, będąca sumą składki z Umowy podstawowej i składek z Umów dodatkowych, której wysokość, częstotliwość oraz okres opłacania podane są w Polisie; 12) Suma ubezpieczenia kwota stanowiąca podstawę do określenia wysokości Świadczenia; 13) Świadczenie obejmuje: a) wypłatę na rzecz Ubezpieczonego, Uposażonych lub innych osób uprawnionych w przypadku zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego (rozdz. 4 20); b) zwolnienie Ubezpieczającego przez Pramerica Życie TUiR SA z obowiązku opłacania Składki całkowitej w przypadku Częściowego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego (rozdz ust. 6); 14) Ubezpieczający osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną i która zawarła Umowę ubezpieczenia z Pramerica Życie TUiR SA; 15) Ubezpieczony osoba fizyczna wskazana w Polisie, której życie i zdrowie jest przedmiotem Umowy ubezpieczenia; 16) Umowa dodatkowa umowa rozszerzająca przedmiot i zakres Umowy podstawowej, zawarta za uprzednią zgodą Ubezpieczonego pomiędzy Ubezpieczającym a Pramerica Życie TUiR SA na podstawie odrębnych warunków umowy ubezpieczenia, wskazana w Polisie jako umowa dodatkowa; 17) Umowa podstawowa umowa ubezpieczenia na życie zawarta za uprzednią zgodą Ubezpieczonego pomiędzy Ubezpieczającym a Pramerica Życie TUiR SA, wskazana w Polisie jako umowa podstawowa; 18) Umowa ubezpieczenia Umowa podstawowa wraz ze wszystkimi Umowami dodatkowymi, zawarta za uprzednią zgodą Ubezpieczonego pomiędzy Ubezpieczającym a Pramerica Życie TUiR SA, potwierdzona Polisą; 19) Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie umowa zawarta na podstawie niniejszych OWU; 20) Uposażony osoba wyznaczona przez Ubezpieczającego za uprzednią zgodą Ubezpieczonego, zgodnie z rozdz. 4 18, jako Uposażony Główny lub Uposażony Zastępczy, uprawniona do otrzymania Świadczenia w przypadku śmierci Ubezpieczonego; 21) Uposażony Główny osoba uprawniona do otrzymania Świadczenia w przypadku śmierci Ubezpieczonego, wyznaczona przez Ubezpieczającego za uprzednią zgodą Ubezpieczonego; 22) Uposażony Zastępczy osoba wyznaczona przez Ubezpieczającego, za uprzednią zgodą Ubezpieczonego, uprawniona do otrzymania Świadczenia w przypadku śmierci Ubezpieczonego jedynie wtedy, gdy wskazanie każdego z Uposażonych Głównych stało się bezskuteczne (rozdz ust. 5); 23) Wiek Ubezpieczonego liczba ukończonych, pełnych lat życia Ubezpieczonego; 24) Zdarzenie ubezpieczeniowe zdarzenie, które wystąpiło w okresie odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA, będące w zakresie ubezpieczenia, zgodnie z rozdz. 2 3 ust. 2 niniejszych OWU. Rozdział 2. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia Terminowego na Życie 3 Przedmiot i zakres Ubezpieczenia Terminowego na Życie 1. Przedmiotem Ubezpieczenia Terminowego na Życie jest życie i zdrowie Ubezpieczonego. 2. Zakres Ubezpieczenia Terminowego na Życie obejmuje, z zastrzeżeniem rozdz. 2 4, poniższe Zdarzenia ubezpieczeniowe, które wystąpią w okresie odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA: 1) śmierć Ubezpieczonego; 2) Całkowite i trwałe inwalidztwo Ubezpieczonego (zdefiniowane w rozdz. 1 2 ust. 1 pkt 1), pod warunkiem że wystąpi ono nie później niż przed Rocznicą polisy przypadającą bezpośrednio po ukończeniu przez Ubezpieczonego wieku 65 lat; 3) Chorobę śmiertelną Ubezpieczonego (zdefiniowaną w rozdz. 1 2 ust. 1 pkt 2); 4) Częściowe i trwałe inwalidztwo Ubezpieczonego (zdefiniowane w rozdz. 1 2 ust. 1 pkt 3), pod warunkiem że wystąpi ono nie później niż przed Rocznicą polisy przypadającą bezpośrednio po ukończeniu przez Ubezpieczonego wieku 65 lat. 4 Ograniczenia i wyłączenia odpowiedzialności 1. Pramerica Życie TUiR SA wolna jest od odpowiedzialności i nie wypłaci Świadczenia, jeżeli śmierć Ubezpieczonego nastąpiła w wyniku: 1) działań o charakterze wojennym, jeśli Ubezpieczony w chwili śmierci był żołnierzem lub był powołany do służby wojskowej. Do działań o charakterze wojennym zalicza się również działania w ramach wojskowych misji pokojowych (w tym tzw. kontyngentów). Za żołnierzy uważa się także członków zmilitaryzowanych oddziałów biorących udział w działaniach o charakterze wojennym; 2) samobójstwa Ubezpieczonego (niezależnie od stanu jego poczytalności) w okresie 2 lat od dnia zawarcia Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. 5\n6 2. Pramerica Życie TUiR SA wolna jest od odpowiedzialności z tytułu Choroby śmiertelnej, Całkowitego i trwałego inwalidztwa oraz Częściowego i trwałego inwalidztwa i nie wypłaci Świadczenia, a także nie zwolni Ubezpieczającego z obowiązku opłacania Składki całkowitej, jeśli te zdarzenia były skutkiem: 1) działań o charakterze wojennym, jeżeli Ubezpieczony w chwili zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego był żołnierzem lub był powołany do służby wojskowej. Do działań o charakterze wojennym zalicza się również działania w ramach wojskowych misji pokojowych (w tym tzw. kontyngentów). Za żołnierzy uważa się także członków zmilitaryzowanych oddziałów biorących udział w działaniach o charakterze wojennym; 2) próby samobójstwa Ubezpieczonego, samookaleczenia Ubezpieczonego lub okaleczenia na własne życzenie, niezależnie od stanu jego poczytalności. 3. Pramerica Życie TUiR SA nie ponosi odpowiedzialności za skutki tych okoliczności, o które zapytała przed zawarciem Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie, a które zostały zatajone lub podane niezgodnie z prawdą przez Ubezpieczającego lub Ubezpieczonego. Jeżeli do zatajenia lub podania niezgodnych z prawdą okoliczności doszło z winy umyślnej Ubezpieczającego lub Ubezpieczonego, w razie wątpliwości przyjmuje się, że Zdarzenie ubezpieczeniowe i jego następstwa są skutkiem okoliczności, które zostały zatajone lub podane niezgodnie z prawdą, co powoduje wyłączenie odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA za skutki tych okoliczności. 4. Jeżeli do Zdarzenia ubezpieczeniowego doszło po upływie 3 lat od dnia zawarcia Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie, Pramerica Życie TUiR SA nie może podnieść zarzutu, że przy zawieraniu tej umowy podano informacje nieprawdziwe, w szczególności że została zatajona choroba Ubezpieczonego. Rozdział 3. Umowa ubezpieczenia 5 Zawarcie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie 1. Umowę Ubezpieczenia Terminowego na Życie zawiera się na podstawie wypełnionego wniosku o ubezpieczenie na życie podpisanego przez Ubezpieczającego i Ubezpieczonego. 2. Ubezpieczający i Ubezpieczony obowiązani są podać do wiadomości Pramerica Życie TUiR SA wszystkie znane sobie okoliczności, o które Pramerica Życie TUiR SA zapytała przed zawarciem Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie we wniosku o ubezpieczenie na życie lub w innych pismach. W celu oceny ryzyka Pramerica Życie TUiR SA może skierować Ubezpieczonego na badania lekarskie lub badania diagnostyczne z minimalnym ryzykiem, z wyłączeniem badań genetycznych, przy czym zakres badań zostanie określony przez Pramerica Życie TUiR SA w skierowaniu. Badania przeprowadzane są w placówkach medycznych wskazanych przez Pramerica Życie TUiR SA i na koszt Pramerica Życie TUiR SA. 3. Ubezpieczający i Ubezpieczony zobowiązani są do udzielenia zgodnych z prawdą informacji, o które pytała Pramerica Życie TUiR SA przed zawarciem Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku mają zastosowanie postanowienia z rozdz. 2 4 ust. 3 i Pramerica Życie TUiR SA ma prawo odmówić zawarcia Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie, o czym poinformuje Ubezpieczającego. W takim przypadku zapłacona przez Ubezpieczającego Składka zostanie zwrócona w całości. 5. Pramerica Życie TUiR SA może zaproponować zawarcie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie z wyższą Składką lub z obniżoną wysokością wnioskowanej Sumy ubezpieczenia, lub na warunkach odbiegających od niniejszych OWU. 6. Jeżeli Pramerica Życie TUiR SA zaproponuje zawarcie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie z wyższą Składką lub z obniżoną wysokością wnioskowanej Sumy ubezpieczenia, lub na warunkach odbiegających od niniejszych OWU, wówczas zwróci na to uwagę Ubezpieczającemu i Ubezpieczonemu na piśmie przy doręczeniu Polisy, informując jednocześnie o przysługującym Ubezpieczającemu prawie do zgłoszenia sprzeciwu w terminie 7 dni od dnia otrzymania Polisy. Jeśli Ubezpieczający nie zgłosi sprzeciwu w tym terminie, Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie zostaje uznana za zawartą zgodnie z treścią Polisy następnego dnia po upływie tego terminu. 7. Jeśli Ubezpieczający lub Ubezpieczony nie wyrazi zgody na zawarcie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie z wyższą Składką, obniżoną wysokością Sumy ubezpieczenia lub na warunkach odbiegających od niniejszych OWU, zapłacona przez Ubezpieczającego Składka zostanie zwrócona w całości. 8. Jeżeli nie umówiono się inaczej lub w razie wątpliwości, Umowę Ubezpieczenia Terminowego na Życie uważa się za zawartą z chwilą doręczenia przez Pramerica Życie TUiR SA Ubezpieczającemu Polisy, z zastrzeżeniem ust. 6 i 7 niniejszego paragrafu. Ochrona ubezpieczeniowa z tytułu tej umowy może rozpocząć się innego dnia niż dzień jej zawarcia (rozdz. 3 8 ust. 1). 6 Wiek przystąpienia do Ubezpieczenia Terminowego na Życie 1. Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie może zostać zawarta, jeżeli Ubezpieczony ukończył 20 lat i ma nie więcej niż: 1) 70 lat w przypadku Ubezpieczenia Terminowego na Życie rocznego i 5-letniego; 2) 65 lat w przypadku Ubezpieczenia Terminowego na Życie 10-letniego; 6\n7 3) 55 lat w przypadku Ubezpieczenia Terminowego na Życie 20-letniego; 4) 45 lat w przypadku Ubezpieczenia Terminowego na Życie 30-letniego; 5) 60 lat w przypadku Ubezpieczenia Terminowego na Życie do wieku 70 lat. 7 Okres Ubezpieczenia Terminowego na Życie 1. Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie rocznego, 5-letniego i 10-letniego zawierana jest na okres nie dłuższy niż do osiągnięcia przez Ubezpieczonego wieku 75 lat, natomiast pozostałe Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie mogą być zawarte na okres 20 lub 30 lat albo do osiągnięcia przez Ubezpieczonego wieku 70 lat, z zastrzeżeniem możliwości rozwiązania umowy przed upływem Okresu ubezpieczenia (rozdz. 3 17). Za datę osiągnięcia określonego wieku uważa się Rocznicę polisy przypadającą bezpośrednio po ukończeniu przez Ubezpieczonego danego wieku. 2. Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie może zostać zamieniona na inną umowę ubezpieczenia na życie na warunkach określonych w rozdz niniejszych OWU, co może skutkować zmianą Okresu ubezpieczenia. 8 Okres odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA 1. Odpowiedzialność Pramerica Życie TUiR SA w zakresie opisanym w rozdz. 2 3 ust. 2 rozpoczyna się od dnia określonego w Polisie albo od dnia zawarcia Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie (jeśli przypada on później), ale w żadnym wypadku nie wcześniej niż od dnia zapłacenia w pełnej wysokości pierwszej Składki z tytułu tej umowy. 2. Koniec odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA następuje z dniem rozwiązania Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie (rozdz. 3 17). 9 Suma ubezpieczenia 1. Strony Umowy ubezpieczenia przed zawarciem Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie ustalają wysokość Sumy ubezpieczenia, z zastrzeżeniem ust. 2 poniżej. Suma ubezpieczenia jest określona kwotowo w Polisie. 2. Pramerica Życie TUiR SA zastrzega sobie prawo do określenia minimalnej wysokości Sumy ubezpieczenia, na jaką może być zawarta Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie, odrębnie dla każdego Okresu ubezpieczenia, na jaki taka umowa może być zawarta. 3. W każdą Rocznicę polisy (z zastrzeżeniem rozdz ust. 4), począwszy od pierwszej, Ubezpieczający ma prawo do skorzystania z indeksacji Składki, powodującej wzrost Sumy ubezpieczenia bez ponownej oceny ryzyka ubezpieczeniowego (rozdz. 3 14). 10 Obniżenie Sumy ubezpieczenia 1. Wysokość Sumy ubezpieczenia może zostać obniżona na pisemny wniosek Ubezpieczającego, za uprzednią zgodą Ubezpieczonego. Obniżenie wysokości Sumy ubezpieczenia skutkuje obniżeniem wysokości Składki. 2. Pramerica Życie TUiR SA może nie zaakceptować wniosku Ubezpieczającego o obniżenie wysokości Sumy ubezpieczenia, jeśli powodowałoby to zmniejszenie Sumy ubezpieczenia lub Składki poniżej wartości minimalnych obowiązujących w Pramerica Życie TUiR SA w dniu złożenia wniosku o obniżenie. 3. Obniżenie wysokości Sumy ubezpieczenia staje się skuteczne po wyrażeniu zgody przez Pramerica Życie TUiR SA na zmianę wysokości Sumy ubezpieczenia. Wówczas, w terminie 30 dni od daty złożenia wniosku o obniżenie wysokości Sumy ubezpieczenia Pramerica Życie TUiR SA prześle Ubezpieczającemu aneks do Polisy uwzględniający zmienioną wysokość Składki, Składki całkowitej oraz zmienioną Sumę ubezpieczenia informując jednocześnie Ubezpieczonego o wprowadzonych zmianach i ich wpływie na wysokość Świadczeń przysługujących z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. 11 Składka z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie 1. Składka z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie jest obliczana na podstawie Sumy ubezpieczenia oraz taryfy Pramerica Życie TUiR SA, w zależności od Okresu ubezpieczenia oraz od oceny ryzyka ubezpieczeniowego dokonanej przez Pramerica Życie TUiR SA w oparciu o czynniki obejmujące Wiek Ubezpieczonego w dniu akceptacji wniosku o zawarcie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie, jego stan zdrowia, tryb życia, hobby, uprawiane sporty i wykonywany zawód. Wysokość Składki zależy również od częstotliwości jej opłacania, przy czym okres, częstotliwość opłacania i wysokość Składki są określone w Polisie. 7\n8 2. Składka z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie nie może być niższa niż minimalna składka obowiązująca w Pramerica Życie TUiR SA w dniu złożenia wniosku o zawarcie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. 3. Składka z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie opłacana jest przez cały Okres ubezpieczenia, ale nie dłużej niż do momentu zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego. 4. Składka z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie jest, z zastrzeżeniem 10, 13, 14 i 16 niniejszego rozdziału, stała przez cały okres jej opłacania dla Ubezpieczenia Terminowego na Życie 20-letniego, 30-letniego i do wieku 70 lat. Dla Ubezpieczenia Terminowego na Życie rocznego, 5- i 10-letniego wysokość Składki zmienia się odpowiednio co rok, 5 lub 10 lat, stosownie do wieku osiągniętego przez Ubezpieczonego. 5. Ubezpieczający ma obowiązek opłacenia Składki całkowitej z tytułu Umowy ubezpieczenia z góry, najpóźniej pierwszego dnia okresu, za który Składka całkowita jest należna. 6. Ubezpieczający zostanie zwolniony z obowiązku opłacania Składki całkowitej, zgodnie z warunkami określonymi w rozdz ust. 6, w przypadku zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego w postaci Częściowego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego. 12 Skutki nieopłacenia Składki całkowitej 1. Jeżeli Składka całkowita nie została opłacona w terminie, Ubezpieczający może zapłacić ją w dodatkowym terminie 30 dni, począwszy od dnia następnego po dniu, w którym Składka całkowita powinna zostać zapłacona (okres prolongaty). W okresie prolongaty Pramerica Życie TUiR SA wezwie Ubezpieczającego do zapłaty zaległej Składki całkowitej, podając nową datę, określającą, do kiedy Składka całkowita powinna zostać zapłacona (data upływu okresu prolongaty), i poinformuje jednocześnie Ubezpieczającego o skutkach niezapłacenia Składki całkowitej w wyznaczonym terminie (ust. 2 niniejszego paragrafu). W okresie prolongaty ochrona ubezpieczeniowa nie ulega zmianie. 2. Jeżeli pomimo wezwania do zapłaty Składka całkowita nie została opłacona w okresie prolongaty, Umowę ubezpieczenia uważa się za wypowiedzianą przez Ubezpieczającego. W takim przypadku Umowa ubezpieczenia rozwiązuje się z dniem następnym po upływie okresu prolongaty, chyba że Pramerica Życie TUiR SA i Ubezpieczający porozumieją się odnośnie dalszego trwania Umowy ubezpieczenia. 13 Częstotliwość opłacania Składki całkowitej 1. Składka całkowita może być opłacana: rocznie, półrocznie, kwartalnie albo miesięcznie. 2. Informacja o wysokości Składki całkowitej dla każdej z powyższych częstotliwości znajduje się w Polisie. 3. Sposób i częstotliwość opłacania Składki całkowitej może ulec zmianie na wniosek Ubezpieczającego. Zmiana wchodzi w życie z dniem akceptacji wniosku przez Pramerica Życie TUiR SA. Po akceptacji wniosku Pramerica Życie TUiR SA dostarczy Ubezpieczającemu potwierdzenie dokonania wnioskowanej zmiany, zawierające częstotliwość i sposób opłacania oraz wysokość Składki całkowitej obowiązujące po zmianie. 14 Indeksacja Składki 1. Indeksacja Składki to podwyższenie inflacyjne Składki bez ponownej oceny ryzyka ubezpieczeniowego, skutkujące dla Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie podwyższeniem Sumy ubezpieczenia. 2. Ubezpieczający ma prawo do indeksacji Składki w każdą Rocznicę polisy, począwszy od pierwszej, w okresie opłacania Składek. W przypadku skorzystania z tego prawa Składka ulega podwyższeniu zgodnie ze wskaźnikiem indeksacji, co powoduje podwyższenie Sumy ubezpieczenia o kwotę obliczoną przez Pramerica Życie TUiR SA. Kwota ta zostanie obliczona na podstawie taryfy składek Pramerica Życie TUiR SA, Wieku Ubezpieczonego w dniu dokonywania indeksacji oraz kwoty podwyższenia Składki i pozostałego okresu opłacania Składki z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. 3. Wskaźnik indeksacji ustalany jest przez Pramerica Życie TUiR SA na dzień 31 października każdego roku. Za wskaźnik indeksacji przyjmuje się średnią arytmetyczną obliczoną na podstawie dwunastu wskaźników inflacji rocznej publikowanych przez GUS za miesiące od października poprzedniego roku do września danego roku włącznie. Ustalony wskaźnik indeksacji będzie stosowany do indeksacji składek w Rocznice polis przypadające w okresie pomiędzy 1 stycznia a 31 grudnia następnego roku. 4. Jeśli wskaźnik indeksacji wyliczony zgodnie z ust. 3 niniejszego paragrafu będzie niższy niż 2%, Pramerica Życie TUiR SA ma prawo zaproponować indeksację o wskaźnik indeksacji inny niż wyliczony (przy czym nie wyższy niż 2%), albo nie zaoferować indeksacji składek w Roku polisowym, dla którego został ustalony ten wskaźnik. 5. Ubezpieczający ma prawo do indeksacji Składki w oparciu o 100% lub 50% wskaźnika indeksacji. 6. Pramerica Życie TUiR SA przekaże Ubezpieczającemu propozycję indeksowania wysokości Składki oraz wynikającej z niej zmiany Sumy ubezpieczenia w terminie do 45 dni przed każdą Rocznicą polisy, informując jednocześnie o wpływie tych zmian na wysokość Świadczeń przysługujących z tytułu Umowy ubezpieczenia. O rezygnacji z prawa do indeksacji Ubezpieczający 8\n9 ma obowiązek poinformować Pramerica Życie TUiR SA najpóźniej na 14 dni przed Rocznicą polisy. Brak takiego zawiadomienia traktowany jest jako wyrażenie zgody na propozycję indeksacji w oparciu o 100% wskaźnika indeksacji. 7. Po zindeksowaniu Składki Ubezpieczający ma obowiązek opłacania jej w kwocie podwyższonej. 8. Wysokość Składki oraz wysokość Sumy ubezpieczenia mogą zostać przywrócone do wysokości obowiązującej przed ostatnią indeksacją na wniosek Ubezpieczającego. Wniosek taki powinien być doręczony do Pramerica Życie TUiR SA w ciągu 30 dni od otrzymania przez Ubezpieczającego aneksu, o którym mowa w ust. 10 niniejszego paragrafu. 9. Odpowiedzialność Pramerica Życie TUiR SA z tytułu podwyższenia Sumy ubezpieczenia zaczyna obowiązywać od Rocznicy polisy, w którą dokonywana jest indeksacja, pod warunkiem zapłacenia Składki w pełnej wysokości należnej po indeksacji. 10. W ciągu jednego miesiąca od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zgodnie z ust. 9 niniejszego paragrafu Pramerica Życie TUiR SA prześle Ubezpieczającemu aneks do Polisy uwzględniający zmienioną wysokość Składki, Składki całkowitej oraz wysokość Sumy ubezpieczenia. 11. Indeksacja stosowana jest do Umowy podstawowej oraz tych Umów dodatkowych, których warunki przewidują możliwość indeksacji. Indeksacja składek z tytułu wybranych umów nie jest możliwa. 15 Prawo do indeksacji Składki 1. Prawo do indeksacji Składki przysługuje Ubezpieczającemu tylko w okresie, w którym pozostaje on zobowiązany do opłacania Składki. W okresie zwolnienia Ubezpieczającego z obowiązku opłacania Składki prawo do indeksacji ulega zawieszeniu. 2. Ubezpieczający może zrezygnować ze skorzystania z indeksacji w daną Rocznicę polisy. Jednakże w przypadku rezygnacji z indeksacji w dwie kolejno następujące po sobie Rocznice polisy Pramerica Życie TUiR SA nie będzie przekazywać Ubezpieczającemu propozycji indeksacji do końca Okresu ubezpieczenia. 16 Zamiana Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie 1. Na wniosek Ubezpieczającego, za uprzednią zgodą Ubezpieczonego, Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie może zostać całkowicie lub częściowo zamieniona na inną umowę ubezpieczenia na życie, bez ponownej oceny ryzyka, jeżeli: 1) Ubezpieczony w dniu składania wniosku o zamianę Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie ma nie więcej niż 65 lat oraz 2) do końca okresu Ubezpieczenia Terminowego na Życie pozostało nie mniej niż 5 lat. 2. Ubezpieczający może wnioskować o zamianę Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie wyłącznie na jedną z umów ubezpieczenia na całe życie, opłacanych przez całe życie, oferowanych przez Pramerica Życie TUiR SA w dniu składania wniosku o zamianę. 3. Całkowita zamiana Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie oznacza zawarcie nowej umowy ubezpieczenia na życie z sumą ubezpieczenia równą Sumie ubezpieczenia z zamienianej Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie obowiązującej w Roku polisowym, w którym dochodzi do zamiany, z jednoczesnym rozwiązaniem dotychczasowej umowy. 4. Częściowa zamiana Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie oznacza zawarcie nowej umowy ubezpieczenia na życie z sumą ubezpieczenia niższą od Sumy ubezpieczenia z zamienianej Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie, obowiązującej w Roku polisowym, w którym dochodzi do zamiany, z możliwością kontynuacji zamienianej umowy z obniżoną wysokością Sumy ubezpieczenia. W takim przypadku Suma ubezpieczenia z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie ulega obniżeniu o taką kwotę, aby łączna suma ubezpieczenia po zamianie dla obydwu umów (tj. Suma ubezpieczenia dla kontynuowanej Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie oraz suma ubezpieczenia dla umowy ubezpieczenia na życie będącej efektem częściowej zamiany) nie była wyższa niż 100% Sumy ubezpieczenia dla Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie obowiązującej w Roku polisowym, w którym dochodzi do zamiany. 5. Obniżenie Sumy ubezpieczenia dla Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie skutkuje obniżeniem wysokości Składki. 6. Jeśli Pramerica Życie TUiR SA zaakceptuje wniosek Ubezpieczającego o częściową zamianę Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie, wówczas w ciągu 30 dni od daty złożenia wniosku prześle Ubezpieczającemu aneks do Polisy uwzględniający zmienioną wysokość Składki, Składki całkowitej oraz Sumy ubezpieczenia, informując jednocześnie Ubezpieczonego o wprowadzonych zmianach i ich wpływie na wysokość Świadczeń przysługujących z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. 7. Pramerica Życie TUiR SA może nie zaakceptować wniosku o zamianę Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie, jeśli dla którejś z umów ubezpieczenia na życie, które miałyby obowiązywać po zamianie, wysokość sumy ubezpieczenia lub składki byłaby niższa niż wartości minimalne obowiązujące w Pramerica Życie TUiR SA w dniu złożenia wniosku o zamianę. 8. Zamiana Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie na inną umowę ubezpieczenia na życie nie wymaga przeprowadzania przez Pramerica Życie TUiR SA ponownej oceny ryzyka ubezpieczeniowego dotyczącej osoby Ubezpieczonego, a w szczególności przeprowadzania badań lekarskich. 9\n10 9. Jeżeli nie umówiono się inaczej lub w razie wątpliwości, umowę ubezpieczenia na życie powstałą w wyniku zamiany uważa się za zawartą w dniu doręczenia Ubezpieczającemu przez Pramerica Życie TUiR SA Polisy, z zastrzeżeniem ust. 11 niniejszego paragrafu. Rozwiązanie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie lub obniżenie Sumy ubezpieczenia z tytułu tej umowy następuje z dniem poprzedzającym zawarcie nowej umowy ubezpieczenia na życie, z zachowaniem ciągłości ochrony ubezpieczeniowej. 10. Pramerica Życie TUiR SA ustala wysokość składki z tytułu umowy ubezpieczenia na życie powstałej w wyniku zamiany, uwzględniając Wiek Ubezpieczonego w dniu akceptacji przez Pramerica Życie TUiR SA wniosku o zamianę oraz ocenę ryzyka ubezpieczeniowego dokonaną przy zawarciu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. 11. Jeśli składka (lub w przypadku częściowej zamiany suma składek) ustalona przez Pramerica Życie TUiR SA jest po zamianie wyższa niż Składka, która obowiązywała dla Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie przed zamianą, Pramerica Życie TUiR SA zwróci na to Ubezpieczającemu uwagę na piśmie przy doręczeniu Polisy, wyznaczając jednocześnie 7-dniowy termin na zgłoszenie sprzeciwu. Jeżeli Ubezpieczający nie zgłosi sprzeciwu w tym terminie, zamiana dochodzi do skutku zgodnie z treścią Polisy następnego dnia po upływie tego terminu. W przypadku zgłoszenia sprzeciwu w powyższym 7-dniowym terminie dotychczasowa Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie pozostaje w mocy. 17 Rozwiązanie Umowy ubezpieczenia 1. Rozwiązanie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie następuje: 1) w przypadku wypłaty Świadczenia z tytułu zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego (rozdz ust. 1); 2) z określonym w Polisie dniem zakończenia odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA; 3) w przypadku odstąpienia Ubezpieczającego od Umowy ubezpieczenia; 4) w przypadku niezapłacenia Składki całkowitej w okresie prolongaty z zastrzeżeniem postanowień rozdz ust. 2; 5) w przypadku złożenia przez Ubezpieczającego oświadczenia o rozwiązaniu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie; 6) w przypadku całkowitej lub częściowej zamiany Umowy ubezpieczenia na inną umowę ubezpieczenia na życie (rozdz ust. 3 i 4); 7) w przypadku śmierci Ubezpieczonego z przyczyn określonych w rozdz. 2 4 ust W przypadku gdy Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie jest Umową podstawową, jej rozwiązanie powoduje rozwiązanie wszystkich Umów dodatkowych, chyba że strony Umowy ubezpieczenia postanowią inaczej. 3. Jeśli Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie ma charakter Umowy dodatkowej (rozdz. 1 1 ust. 3), ulega ona rozwiązaniu również w przypadku rozwiązania Umowy podstawowej, z którą jest związana, chyba że Pramerica Życie TUiR SA i Ubezpieczający porozumieją się odnośnie dalszego trwania Umowy ubezpieczenia. 4. Ubezpieczający ma prawo do odstąpienia od Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie poprzez doręczenie Pramerica Życie TUiR SA pisemnego oświadczenia o odstąpieniu w terminie 30 dni od dnia zawarcia Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. Jeżeli Pramerica Życie TUiR SA, najpóźniej w dniu zawarcia Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie nie poinformuje Ubezpieczającego o prawie do odstąpienia od tej umowy, termin 30 dni biegnie od dnia, w którym Ubezpieczający dowiedział się o tym prawie. W przypadku odstąpienia Pramerica Życie TUiR SA zwraca Ubezpieczającemu wpłaconą Składkę, przy czym ma prawo zatrzymać część Składki należną za okres, w którym udzielała ochrony ubezpieczeniowej. 5. Ubezpieczający ma prawo do złożenia oświadczenia o rozwiązaniu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie w każdym czasie. W przypadku złożenia takiego oświadczenia powyższa Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie zostaje rozwiązana z dniem otrzymania przez Pramerica Życie TUiR SA tegoż oświadczenia na piśmie. 6. W przypadku rozwiązania Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie z przyczyn innych niż całkowita wypłata Świadczenia z tytułu zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego Pramerica Życie TUiR SA zwraca Składkę za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej. Rozdział 4. Świadczenia Uposażeni 1. Ubezpieczający, za uprzednią zgodą Ubezpieczonego, może wskazać jednego lub więcej Uposażonych Głównych lub Uposażonych Zastępczych. 2. Jeśli Ubezpieczający wskazał kilku Uposażonych Głównych, ale nie podał ich udziału w kwocie Świadczenia, ich udziały będą uznane za równe. Uposażeni Zastępczy będą uprawnieni do otrzymania Świadczenia jedynie wtedy, gdy wskazanie każdego z Uposażonych Głównych stało się bezskuteczne (ust. 5 niniejszego paragrafu). Jeśli Ubezpieczający wskazał kilku Uposażonych Zastępczych, ale nie podał ich udziału w kwocie Świadczenia, ich udziały będą uznane za równe. 3. Wskazanie Uposażonych może nastąpić podczas zawierania Umowy ubezpieczenia, jak również w każdym momencie jej trwania. Wskazanie i odwołanie Uposażonych oraz zgłoszenie każdej zmiany dotyczącej Uposażonych wymaga złożenia pisemnego wniosku.\n11 4. Ubezpieczający, za uprzednią zgodą Ubezpieczonego, może dokonać zmiany Uposażonego lub Uposażonych w każdej chwili na podstawie pisemnego wniosku zawierającego datę oraz podpis Ubezpieczającego i Ubezpieczonego. Zmiana Uposażonego wchodzi w życie z dniem otrzymania wniosku przez Pramerica Życie TUiR SA. 5. Wskazanie Uposażonego staje się bezskuteczne, jeżeli Uposażony zmarł przed śmiercią Ubezpieczonego lub jednocześnie z nim, albo jeśli umyślnie przyczynił się do śmierci Ubezpieczonego. W takim przypadku udział Uposażonego w kwocie Świadczenia zostanie rozdzielony pomiędzy pozostałych Uposażonych proporcjonalnie do wielkości ich udziałów. 6. Jeżeli Ubezpieczający nie wskazał żadnych Uposażonych, odwołał wcześniej wskazanych Uposażonych lub wskazanie każdego z Uposażonych stało się bezskuteczne (ust. 5 niniejszego paragrafu), Świadczenie jest wypłacane najbliższej rodzinie Ubezpieczonego według następującej kolejności: 1) małżonkowi; 2) dzieciom; 3) rodzicom; 4) rodzeństwu. Otrzymanie Świadczenia przez osoby zaliczone do grupy wymienionej w pierwszej kolejności wyklucza otrzymanie Świadczenia przez osoby zaliczane do kolejnej grupy. Osoby zaliczane do tej samej grupy otrzymują Świadczenie w równych częściach. 19 Wybór formy wypłaty Świadczenia 1. Świadczenie z tytułu śmierci Ubezpieczonego lub Całkowitego i trwałego inwalidztwa wypłacone będzie w formie wypłaty Sumy ubezpieczenia. 2. Powyższe Świadczenie może zostać wypłacone w formie wypłat regularnych (renta) na warunkach ubezpieczenia rentowego znajdującego się w ofercie Pramerica Życie TUiR SA w dniu ustalenia prawa do Świadczenia. W tym przypadku szczegółowe warunki wypłaty Świadczenia będą określone w odrębnym dokumencie uzgodnionym pomiędzy Pramerica Życie TUiR SA a osobą uprawnioną, z uwzględnieniem obowiązujących wówczas przepisów prawa. 3. Formę wypłaty Świadczenia wybiera osoba uprawniona do otrzymania Świadczenia. 4. Świadczenie z tytułu Choroby śmiertelnej wypłacane jest wyłącznie w formie jednorazowej wypłaty kwoty należnej, z możliwością częściowej wypłaty tego Świadczenia zgodnie z postanowieniami 22 ust Wysokość Świadczenia 1. W przypadku śmierci albo Całkowitego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego wysokość Świadczenia należna uprawnionemu równa jest Sumie ubezpieczenia aktualnej na Datę zdarzenia ubezpieczeniowego. 2. W przypadku Choroby śmiertelnej Ubezpieczonego Pramerica Życie TUiR SA zobowiązuje się do wcześniejszej wypłaty Świadczenia, które byłoby należne w przypadku śmierci Ubezpieczonego. 3. Świadczenie z tytułu Choroby śmiertelnej Ubezpieczonego jest równe Sumie ubezpieczenia obowiązującej w Dacie zdarzenia ubezpieczeniowego pomniejszonej o dyskonto od Sumy ubezpieczenia oraz o kwotę równą sumie Składek, które byłyby wpłacone w okresie 6 miesięcy. Dyskonto obliczane jest od Sumy ubezpieczenia za okres 6 miesięcy według stopy procentowej równej rzeczywistej zrealizowanej przez Pramerica Życie TUiR SA stopie zwrotu z inwestowania lokat stanowiących pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych (wyrażonej w %), ustalonej za poprzedni rok kalendarzowy. 21 Dokumenty wymagane do ustalenia odpowiedzialności 1. W przypadku śmierci Ubezpieczonego do ustalenia odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA wymagane są następujące dokumenty: 1) wniosek o wypłatę Świadczenia; 2) kopia dokumentu tożsamości osoby uprawnionej; 3) akt zgonu oraz zaświadczenie stwierdzające przyczynę śmierci (np. karta zgonu), wystawione przez lekarza lub właściwe organy. 2. W przypadku Całkowitego i trwałego inwalidztwa, Choroby śmiertelnej lub Częściowego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego do ustalenia odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA wymagane są następujące dokumenty: 1) wniosek o wypłatę Świadczenia; 2) kopia dokumentu tożsamości osoby uprawnionej; 3) dokumentacja medyczna dotycząca zgłaszanego Zdarzenia ubezpieczeniowego. 11\n12 3. W celu ustalenia prawa do Świadczenia z tytułu Całkowitego i trwałego inwalidztwa, Choroby śmiertelnej lub Częściowego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego Pramerica Życie TUiR SA może wymagać, aby Ubezpieczony poddał się badaniom lekarskim lub badaniom diagnostycznym z minimalnym ryzykiem, z wyłączeniem badań genetycznych. Zakres badań podany będzie w skierowaniu, a ich koszt pokrywa Pramerica Życie TUiR SA. 4. W okresie zwolnienia Ubezpieczającego z obowiązku opłacania Składki całkowitej Pramerica Życie TUiR SA może wymagać od Ubezpieczającego dostarczenia dokumentów potwierdzających utrzymywanie się Częściowego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego. 5. Pramerica Życie TUiR SA może wymagać od osoby uprawnionej do otrzymania Świadczenia innych dokumentów niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA. Rozpatrując wniosek o wypłatę Świadczenia, Pramerica Życie TUiR SA poinformuje osobę uprawnioną o dokumentach niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności. 6. Jeżeli Zdarzenie ubezpieczeniowe nastąpiło poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, dokumenty dotyczące Zdarzenia ubezpieczeniowego muszą być uwierzytelnione zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W takim przypadku osoba uprawniona z tytułu Umowy ubezpieczenia jest zobowiązana do dostarczenia dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do Świadczenia przetłumaczonych na język polski przez tłumacza przysięgłego. 7. Wszelkie dokumenty konieczne do ustalenia odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA muszą być dostarczone w oryginałach, urzędowych odpisach lub kopiach poświadczonych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa lub poświadczonych przez Pramerica Życie TUiR SA na podstawie oryginału. 22 Wypłata Świadczenia 1. Pramerica Życie TUiR SA wypłaci Świadczenie wyłącznie z tytułu jednego z poniższych Zdarzeń ubezpieczeniowych, do których dojdzie w okresie odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA: 1) w przypadku śmierci Ubezpieczonego Pramerica Życie TUiR SA wypłaci Uposażonemu lub innej osobie uprawnionej Świadczenie, o którym mowa w rozdz ust. 1, albo 2) w przypadku Całkowitego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego Pramerica Życie TUiR SA wypłaci Ubezpieczonemu Świadczenie, o którym mowa w rozdz ust. 1, albo 3) w przypadku Choroby śmiertelnej Ubezpieczonego Pramerica Życie TUiR SA wypłaci Ubezpieczonemu Świadczenie, o którym mowa w rozdz ust. 2, z zastrzeżeniem ust. 7 poniżej. 2. Z datą wypłaty Świadczenia z tytułu któregokolwiek ze zdarzeń wymienionych powyżej Umowa Ubezpieczenia Terminowego na Życie zostaje rozwiązana, a w przypadku gdy była ona Umową podstawową, wraz z nią rozwiązaniu ulegają wszystkie Umowy dodatkowe z wyjątkiem tych, których warunki stanowią inaczej. 3. Spełnienie Świadczenia nastąpi w ciągu 30 dni od otrzymania przez Pramerica Życie TUiR SA zawiadomienia o zajściu Zdarzenia ubezpieczeniowego. Gdyby wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA albo wysokości Świadczenia okazało się niemożliwe w tym terminie, spełnienie Świadczenia nastąpi w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część Świadczenia Pramerica Życie TUiR SA spełni we wspomnianym terminie 30 dni. 4. Pramerica Życie TUiR SA wypłaci Świadczenie wyłącznie z tytułu jednego Zdarzenia ubezpieczeniowego. Jeśli Ubezpieczony umrze po złożeniu wniosku o wypłatę Świadczenia z tytułu Całkowitego i trwałego inwalidztwa lub Choroby śmiertelnej, a wypłata Świadczenia nie miała miejsca, Pramerica Życie TUiR SA wypłaci wyłącznie Świadczenie z tytułu śmierci Ubezpieczonego w okresie odpowiedzialności Pramerica Życie TUiR SA osobom uprawnionym do tego Świadczenia zgodnie z postanowieniami rozdz Świadczenie przysługujące z tytułu Całkowitego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego wypłacane jest tylko raz, zaś jego wypłata powoduje rozwiązanie Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. 6. W przypadku wystąpienia Częściowego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego Pramerica Życie TUiR SA zwolni Ubezpieczającego z obowiązku opłacania Składki całkowitej za okres trwania Częściowego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczonego. Zgłoszenie Zdarzenia ubezpieczeniowego w tym przypadku powinno nastąpić niezwłocznie po wystąpieniu Częściowego i trwałego inwalidztwa. 7. Na wniosek Ubezpieczonego Świadczenie z tytułu Choroby śmiertelnej może zostać wypłacone częściowo, w kwocie równiej 25% lub 50% wysokości tego Świadczenia. W takim przypadku Umowa ubezpieczenia będzie kontynuowana bez obowiązku opłacania Składki z tytułu Umowy Ubezpieczenia Terminowego na Życie. Suma ubezpieczenia kontynuowanej umowy będzie wtedy równa kwocie Świadczenia należnego z tytułu Choroby śmiertelnej pomniejszonej o wypłaconą kwotę. 12\n13 Rozdział 5. Postanowienia końcowe 23 Regulacje podatkowe 1. Wszystkie podatki i opłaty związane z opłacaniem składek, jeżeli są lub będą wymagane, obciążają Ubezpieczającego, z wyjątkiem podatków płaconych w związku z działalnością prowadzoną przez Pramerica Życie TUiR SA. 2. Jakiekolwiek podatki i opłaty związane ze Świadczeniem, jeżeli są lub będą wymagane, nie obciążają Pramerica Życie TUiR SA. Opodatkowanie Świadczeń należnych z tytułu Umowy ubezpieczenia regulują właściwe przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych (jeśli Świadczenie należne jest osobie fizycznej) oraz o podatku dochodowym od osób prawnych (jeśli Świadczenie należne jest osobie prawnej). Przepisy te mogą podlegać zmianom, na które Pramerica Życie TUiR SA nie ma wpływu. Pramerica Życie TUiR SA nie jest uprawniona do świadczenia usług w zakresie doradztwa podatkowego, dlatego wszelkie pytania w tej kwestii należy kierować do doradców posiadających wymagane kwalifikacje. 24 Korespondencja 1. Zawiadomienia, oświadczenia i wnioski Ubezpieczającego, Ubezpieczonego, Uposażonego lub innej osoby uprawnionej z tytułu Umowy ubezpieczenia dotyczące Umowy ubezpieczenia powinny być doręczone na piśmie na adres siedziby lub oddziału Pramerica Życie TUiR SA, chyba że strony umówią się inaczej. 2. Pisma Pramerica Życie TUiR SA kierowane do Ubezpieczającego, Ubezpieczonego, Uposażonego lub innej osoby uprawnionej z tytułu Umowy ubezpieczenia, dotyczące Umowy ubezpieczenia kierowane będą na ostatni znany Pramerica Życie TUiR SA adres korespondencyjny, a w przypadku gdy osoby te wyraziły zgodę na taką formę, na ostatni adres poczty elektronicznej podany przez te osoby albo w inny uzgodniony sposób. 3. Pramerica Życie TUiR SA, Ubezpieczający i Ubezpieczony zobowiązani są informować się wzajemnie o każdej zmianie adresu oraz innych danych kontaktowych niezbędnych do prowadzenia korespondencji w związku z realizacją Umowy ubezpieczenia. 25 Skargi, reklamacje i powództwo 1. Skargi lub reklamacje dotyczące usług świadczonych przez Pramerica Życie TUiR SA mogą być składane w następujący sposób: 1) w formie pisemnej: a) korespondencyjnie na adres siedziby Pramerica Życie TUiR SA lub jej oddziału; b) osobiście w siedzibie Pramerica Życie TUiR SA lub w jej oddziale; c) poprzez Agenta Ubezpieczeniowego Pramerica Życie TUiR SA; 2) ustnie, pod numerem tel ; 3) w formie elektronicznej na adres: 2. Umocowany pracownik Pramerica Życie TUiR SA rozpatrzy skargę lub reklamację i udzieli na nią pisemnej odpowiedzi bez zbędnej zwłoki, jednakże nie później niż w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. W szczególnie skomplikowanych przypadkach, uniemożliwiających rozpatrzenie skargi lub reklamacji i udzielenie odpowiedzi w ww. terminie, Pramerica Życie TUiR SA poinformuje osobę składającą skargę lub reklamację o przyczynach niedotrzymania terminu, wskaże okoliczności, które muszą zostać ustalone do jej rozpatrzenia, oraz nowy termin udzielenia odpowiedzi na skargę lub reklamację, nie dłuższy jednak niż 60 dni od dnia otrzymania skargi lub reklamacji. 3. W przypadku gdy odpowiedź Pramerica Życie TUiR SA nie będzie satysfakcjonująca, wniosek o rozpatrzenie sprawy może zostać złożony do Rzecznika Finansowego lub do Komisji Nadzoru Finansowego, której nadzorowi podlega Pramerica Życie TUiR SA. Dodatkowo konsument ma prawo zwrócić się o udzielenie pomocy do Miejskich lub Powiatowych Rzeczników Konsumenta. 4. W przypadku sporu sprawa może zostać skierowana do pozasądowego postępowania prowadzonego przez Rzecznika Finansowego lub na drogę sądową. 5. Powództwo o roszczenia z Umowy ubezpieczenia można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby Ubezpieczającego, Ubezpieczonego, Uposażonego lub uprawnionego z tytułu Umowy ubezpieczenia. 6. Powództwo o roszczenia z Umowy ubezpieczenia można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby spadkobiercy Ubezpieczonego, spadkobiercy Uposażonego lub spadkobiercy uprawnionego z tytułu Umowy ubezpieczenia. 13\n14 26 Pozostałe postanowienia 1. W razie zgubienia lub zniszczenia Polisy Pramerica Życie TUiR SA na wniosek Ubezpieczającego wydaje duplikat Polisy. Z chwilą wydania duplikatu oryginał Polisy staje się nieważny. 2. Osoby uprawnione z tytułu Umowy ubezpieczenia nie mogą przenieść swych uprawnień wobec Pramerica Życie TUiR SA na rzecz osób trzecich bez uprzedniej pisemnej zgody Pramerica Życie TUiR SA. 3. Na wniosek Ubezpieczającego lub Ubezpieczonego Pramerica Życie TUiR SA może zgodzić się na przeniesienie na osobę trzecią praw i obowiązków Ubezpieczającego wynikających z Umowy ubezpieczenia. Takie przeniesienie praw i obowiązków stanie się skuteczne, pod warunkiem że wniosek zawierający oświadczenia zainteresowanych stron (tj. Ubezpieczonego, ustępującego Ubezpieczającego i przystępującego Ubezpieczającego) zostanie zatwierdzony przez Pramerica Życie TUiR SA. 4. W sprawach nieuregulowanych niniejszymi OWU lub Umową ubezpieczenia zawartą na ich podstawie mają zastosowanie przepisy prawa polskiego, które jest prawem właściwym dla Umowy ubezpieczenia, chyba że Polisa wyraźnie stwierdza inaczej. 5. Jeśli dojdzie do zmiany przepisów prawa wpływających na zakres lub treść Umowy ubezpieczenia, w celu jej dostosowania do zmienionych przepisów Pramerica Życie TUiR SA może dokonać zmiany niniejszych OWU. Wówczas wyśle Ubezpieczającemu i Ubezpieczonemu treść zmian oraz poinformuje ich o wpływie tych zmian na wysokość Świadczeń przysługujących z tytułu Umowy ubezpieczenia. W takim przypadku, o ile strony nie uzgodnią inaczej, zmiana niniejszych OWU wejdzie w życie z upływem jednego miesiąca od dnia doręczenia zmienionych OWU Ubezpieczającemu, chyba że przed upływem tego terminu Ubezpieczający dokona wypowiedzenia Umowy ubezpieczenia. 6. Informacje o wymienionych w OWU wartościach minimalnych (Sumy ubezpieczenia, Składki) obowiązujących w poszczególnych dniach, w tym w dniu wypełnienia wniosku o ubezpieczenie i w dniu zawarcia Umowy ubezpieczenia, oraz o stopach procentowych (wskaźnik indeksacji) dostępne są w siedzibie i w oddziałach Pramerica Życie TUiR SA. 7. Pramerica Życie TUiR SA ujawnia sprawozdanie o wypłacalności i kondycji finansowej na swojej stronie internetowej pod adresem 27 Data wejścia w życie OWU i data uchwały 1. Ogólne Warunki Ubezpieczenia Terminowego na Życie zostały zatwierdzone uchwałą nr 2/12/2015 Zarządu Pramerica Życie TUiR SA z dnia 2 grudnia 2015 r. i wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Aneta Podyma Helena Gosk Prezes Zarządu Pramerica Życie TUiR SA Wiceprezes Zarządu Pramerica Życie TUiR SA 14\n16 Pramerica Życie Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji SA al. Jana Pawła II 17, Warszawa tel , fax bezpłatna infolinia: M-002-LP/OWU-LTM/XVIII Pramerica Życie Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji SA, al. Jana Pawła II 17, Warszawa, Spółka wpisana do rejestru przedsiębiorców w Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, KRS , NIP , Regon , Kapitał zakładowy ,00 zł w całości opłacony.


EKO-RATY - Sofath\nNarzędzie finansowania wymarzonych EKO-inwestycji\nSzeroko pojęte instalacje Odnawialnych Źródeł Energii (w skrócie nazywane OZE), choć pożądane ze względów ekonomii użytkowania i ochrony środowiska naturalnego, wymagają nakładów inwestycyjnych i dlatego nie zawsze są brane pod uwagę. Sofath chcąc umożliwić Państwu realizację swoich wymarzonych EKO-inwestycji wprowadził narzędzie finansowania instalacji OZE o nazwie EKO-RATY.\nZALETY NARZĘDZIA EKO-RATY\nkwota kredytu od 1 000 do 60 000 zł\nspłata w równych, niskich ratach miesięcznych\nprzyjazne procedury udzielania kredytu\nmożliwość korzystania z ekologicznych rozwiązań od razu, bez czekania na zgromadzenie własnych środków na pokrycie kosztu zakupu\nKażda nowa instalacja przyczynia się do poszanowania odnawialnych źródeł energii, zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych i ochrony klimatu naszej Ziemi. Jesteśmy przekonani, że atrakcyjna możliwość kredytowania przyczyni się do zwiększenia grona klientów, zadowolonych z produktów oferowanych przez Sofath.\nDowiedz się więcej o kredycie – tel. 531 608 551


Pierścionek z brylantem białe złoto - b7786br_VS_H\nCena: 9227 zł\nZa ten produkt zapłacisz: 9240 zł\nPierścionek z brylantem białe złoto kamienie szlachetne - diamenty 0.33 karat VS1/H z certyfikatem autentyczności, złoto próba 585\nOprawione kamienie szlachetne w pierścionek b7786br_VS_H - kamienie jubilerskie.\nPierścionek b7786br_VS_H - metal szlachetny kruszec białe złoto 14k złoto próby 585\nRozmiary pierścionków mają wpływ na ich wagę, rozmiar pierścionka b7786br_VS_H wpływa na masę w gramach.\nKup śliczny pierścionek b7786br_VS_H z białego złota z cudownym brylantem.\n-Jeśli znalazłeś w sieci podobny wyrób jubilerski np: piękny pierścionek b7786br_VS_H wówczas nasza firma Jubiler Lisiewski zaproponuje atrakcyjniejszą cenę za pierścionek b7786br_VS_H.\n-Skopiuj znaleziony link, podobny do naszego pierścionka b7786br_VS_H i prześlij do nas np: korzystając z dostępnego czatu na naszej stronie sklep jubilerski online. lub wyślij nam link do znalezionej biżuterii emailem.\nZ przyjemnością informujemy, że istnieje możliwość negocjacji ceny pierścionka b7786br_VS_H poprzez email, telefonicznie lub czat na stronie naszego sklepu jubilerskiego.\n- przetapianie złota na pierścionek b7786br_VS_H,\n- usługi jubilerskiej wykonania pierścionka b7786br_VS_H z powierzonego złota,\nJeśli masz własne złoto dowolnej próby jubilerskiej przyjmiemy na wymianę starą biżuterię, metal szlachetny, kruszec, złoto dowolnej próby i wykonamy pierścionek zaręczynowy b7786br_VS_H, pierścionek na rocznice lub pierścionek na prezent, w uzgodnionej próbie złota.\nWymień starą biżuterię, stare złoto na nowy pierścionek b7786br_VS_H\nWzór pierścionka b7786br_VS_H klasyczny nowoczesny tradycyjny soliter (większy kamień szlachetny jubilerski oprawiony pojedynczo lub otoczony drobnymi kamieniami tego samego rodzaju ) karmazycja wielokamieniowy\nPierścionek z brylantem białe złoto - b7786br_VS_H wykonany z kruszców i kamieni szlachetnych najwyższej jakości, precyzyjnie i z dbałością o najdrobniejsze detale - jak cała nasza biżuteria w kategorii diament. Certyfikat autentyczności dołączany do każdej biżuterii.\nRozmiar każdego pierścionka b7786br_VS_H można dostosować dowolnie, a nasza biżuteria objęta jest 24 miesięczną gwarancją.\nNegocjuj cenę dla produktu b7786br_VS_H


GARAŻ PARKING KOMENDA POLICJI 76el. | Nanutkowo\n» GARAŻ PARKING KOMENDA POLICJI 76el.\nGARAŻ PARKING KOMENDA POLICJI 76el.\nKod produktu: 23022823\nDuży zestaw 3 poziomowego parkingu po złożeniu 83 x 73 x 33cm!\nDOSTĘPNY ZESTAW: POLICJA\nW zestawie są 2 samochody i helikopter. Zestaw do samodzielnego montażu. Elementy są połączone ze sobą za pomocą spinek. Zjeżdżalnie i jezdnie można w dowolny sposób połączyć. Samochody w zestawie są jak na zdjęciach opakowań. szerokość jezdni 4cm, idealnie będą pasować samochodziki HotWheels i tym podobne, których dziecko ma na pewno sporo.\nZawartość 76 elementów:\nŚwietny zestaw idealnie nadający się na prezent. Plastiki są na prawdę wysokiej jakości.\nZapakowane w ogromne kolorowe pudełko o wymiarach: 63x39x10cm.


Wyjatkowy - Maine Coon ⋆ Z kotem pod jednym dachem\nKoty Maine Coon to rasa darząca ludzi sympatią, ale lekko się narzucająca :) Podąża za właścicielem z pokoju do pokoju, a po napotkaniu zamkniętych drzwi spokojnie na niego czeka. Koty te dobrze współżyją z dziećmi i z innymi zwierzętami. Nie są amatorami wspinaczki po meblach.\nRasą bardzo podobną do kotów Maine Coon są koty norweskie leśne. Mają one nieco szlachetniejszy kształt głowy i bardziej drapieżne, dzikie spojrzenie. Różnią się też temperamentem. Koty norweskie leśne są zdecydowanie bardziej skoczne, ale za to mniej natrętne :)\nMaine Coon to największe z kotów domowych, pokryte długim, jedwabistym i wodoodpornym futrem nie wymagającym częstego szczotkowania. Ogon kotów tej rasy jest długi i wyjątkowo puszysty. Ich oczy są bardzo duże, okrągłe lub owalne, lekko skośne. Uszy zakończone są tufkami. W wyniku sterowanej selekcji stały się rasą nie tylko piękną, lecz przede wszystkim pożądaną.\nKotki Maine Coon mają silny instynkt macierzyński. Z uwagi na dużą budowę nie mają większych problemów z naturalnym porodem, a ilość kociąt w miocie jest spora (5-7). Co ciekawe, w wychowywaniu młodych, czasami czynny udział biorą kocury.\nWaga kotów jest kwestią indywidualną. Średnio kocur waży 6-9 kg, kotki, które są mniejsze średnio ważą 4-6 kg. Zdarzają się koty z wagą powyżej 12 kg, ale jest to wynik hodowlany właściciela. Mimo dużej wagi, są silne i bardzo zwinne.\nMaine Coon to wspaniały zwierzak domowy. Łagodny, zrównoważony, wesoły.\nKoty te przywiązują się do człowieka, a nie do miejsca! Najchętniej stale przebywałyby w towarzystwie człowieka "pomagając" mu we wszystkich pracach domowych.\nKot Maine Coon miewa nietypowe pomysły na zabawę. Często, kupiona zabawka nie sprawi mu tyle radości, co rzucony przez przypadek woreczek czy kawałek sznurka. Jest aktywny w ciągu dnia. Zawsze chętny do zabaw i psot.\nLubi być w centrum zainteresowania, szczególnie wtedy gdy w domu pojawiają się goście. Potrafią wpaść i sprawdzić kto przyszedł, by zaprezentować się w całej okazałości. Bardzo lubią dzieci, a gdy zżyją się z domownikami, często wyczuwają ich problemy i potrafią przyjść i przytulić się. Ze stoickim spokojem znoszą najbardziej wylewne objawy czułości okazywane zwłaszcza przez maluchy.\nMaine Coon żyją w przyjaźni z psami, a także innymi zwierzętami.\nKoty te z powodu pewnych zachowań bywają nazywane kotami - psami:\n- lubią bardzo obecność człowieka,\n- silnie przywiązuję się do swojego opiekuna (bywają wręcz nachalne),\n- oczekują przy drzwiach wejściowych na powrót opiekuna,\n- pomagają w domowych pracach w kuchni,\n- towarzyszą podczas pracy na komputerze itp.,\n- nie lubią przebywać samotnie,\n- dla swojego właściciela mogą polubić podróże,\n- można je wyszkolić, np. aportują myszki, podają łapkę.\nSą łagodne i opanowane. Znane z łatwości zasypiania w dowolnym miejscu i w najdziwniejszej pozie ;)\nMaine Coon nie są zwierzetęmi sprawiającymi problemy. Ich miauczenie przypomina ciche ćwierkanie. Raczej nie nadają się do niewielkich miekszań i stałego przebywania w zamkniętych pomieszczeniach. Z racji wielkości wymagają dużych przestrzeni, idealnie czując się w domku z ogrodem.\nSkuszeni? Jest kim :) Spróbujcie. Być może właśnie Maine Coon będzie spełnieniem Waszych marzeń o idealnym czworonożnym przyjacielu ;)


Nawet starsze Xiaomi jest lepsze! Eksflagowiec Mi 6 dostaje aktualizację do MIUI 11 - Tabletowo\nChoć coraz więcej modeli smartfonów dostaje Androida 10, wielu producentów nie zdąży dostarczyć go do końca bieżącego roku. Xiaomi nie obiecuje posiadaczom wszystkich swoich modeli aktualizacji systemu Google do najwyższej wersji, ale MIUI 11 przemyca stamtąd niektóre funkcje. I właśnie ta edycja nakładki trafia na model Mi 6.\nXiaomi Mi 6 ma już na karku dwa lata, ale to wciąż całkiem dobra propozycja dla tych, którzy poszukują niedrogiego byłego flagowca z ekranem o przekątnej mniejszej niż 5,5 cala i dobrą wydajnością. Smartfon ten wciąż przeskakuje komfortem użytkowania niektóre aktualne średniopółkowce, a wśród urządzeń o niewielkich gabarytach swego czasu był jednym z najlepszych wyborów.\nMIUI 11 na Xiaomi Mi 6\nSmartfony Xiaomi Mi 6 z nakładką MIUI w edycji Global otrzymują właśnie aktualizację do MIUI 11.0.3, które bazuje na ubiegłorocznym Androidzie 9. Możemy jednak znaleźć tam wiele funkcji właściwych Androidowi 10. Wśród ulepszonych rzeczy, które wymienia Xiaomi, znajdujemy:\nnowe systemowe dźwięki natury\nudoskonalone Mi Share\nnową przeglądarkę dokumentów Mi Doc\nopcje drukowania dokumentów wprost z telefonu po podłączeniu się do drukarki\nSzybkie Odpowiedzi, dostępne z dowolnej aplikacji\nzmodyfikowana edycja zrzutów ekranu\nnowy, rozszerzalny panel informacyjny\ndodatkowe menu Game Turbo dla graczy\nzoptymalizowane działanie na baterii\nzakładkę Cyfrowa równowaga w Ustawieniach\nZmianom uległa nakładka od strony wizualnej, ale wszyscy ci, którzy mieli już do czynienia z MIUI nie będą zaskoczeni – nie ma tu żadnej rewolucji, a zyskała ona tylko kilka elementów, które podkreślają jej walory estetyczne.\nPosiadacie Xiaomi Mi 6? Sprawdźcie, czy w zakładce aktualizacji czeka na Was komunikat o możliwości pobrania MIUI 11!\nza informację i zdjęcia dziękujemy Zbyszkowi!