Warszawa Centrum Psychologii Ekonomicznej i Badań nad Decyzjami. Akademia Leona Koźmińskiego - PDF\nWarszawa Centrum Psychologii Ekonomicznej i Badań nad Decyzjami. Akademia Leona Koźmińskiego\nDownload "Warszawa 2009. Centrum Psychologii Ekonomicznej i Badań nad Decyzjami. Akademia Leona Koźmińskiego"\n2 Warszawa 2009 Centrum Psychologii Ekonomicznej i Badań nad Decyzjami Akademia Leona Koźmińskiego\n3 DECYZJE półrocznik Centrum Psychologii Ekonomicznej i Badań nad Decyzjami Akademia Leona Koźmińskiego ul. Jagiellońska 59, Warszawa, tel. +48 (22) REDAKCJA: Tadeusz Tyszka Redaktor naczelny Akademia Leona Koźmińskiego Grzegorz Lissowski Uniwersytet Warszawski Marcin Malawski Instytut Podstaw Informatytki PAN Honorata Sosnowska Szkoła Główna Handlowa Tadeusz Trzaskalik Akademia Ekonomiczna w Katowicach Piotr Zielonka Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego LISTA STAŁYCH RECENZENTÓW: Andrzej Falkowski Jacek Haman Jerzy Hołubiec Krzysztof Jajuga Mikołaj Jasiński Igancy Kaliszewski Marek Kamiński Jacek Mercik Jan Poleszczuk Agnieszka Rusinowska Tadeusz Sozański Piotr Swistak Andrzej Wieczorek Tomasz Zaleśkiewicz Sekretarz redakcji: Monika Malik, Redaktor tomu: Grzegorz Lissowski Na zlecenie: Wydawnictwo CeDeWu Sp. z o.o., (22) Dystrybucja i sprzedaż: Katarzyna Domurat, (22) oraz przez internet:\n4 SPIS TREŚCI Artykuły Jacek Haman Czy rząd może rządzić wbrew prezydentowi, nie mając odpowiedniej większości? Mikołaj Jasiński Decyzje w dużych grupach gry oceaniczne w naukach społecznych Marzena Cypryańska Nierealistyczny optymizm wczoraj i dziś nowe spojrzenie na mechanizmy zniekształceń w społecznych sądach porównawczych Elżbieta Kubińska, Łukasz Markiewicz Punkty odniesienia szerszej skali konta mentalnego uczestników gry giełdowej Recenzje Jacek Raciborski (red.) Studia nad wyborami. Polska (Tomasz Żółtak) Avinash K. Dixit, Barry J. Nalebuff Myślenie strategiczne (Marcin Malawski) Sylwetka H. Peyton Young: Analiza decyzji społecznych i zachowań strategicznych (Grzegorz Lissowski) Tekst literacki Marek M. Kamiński Równowaga Nasha w pubie Wydarzenia Sprawozdanie z konferencji LGS6 (Honorata Sosnowska) Sprawozdanie z konferencji SING 5 (Michał Ramsza) Sprawozdanie z konferencji SPUDM (Michał Krawczyk) Sprawozdanie z konferencji IAREP (Agata Gąsiorowska) Informacje dla Autorów\n6 DECYZJE nr 12 grudzień 2009 CZY RZĄD MOŻE RZĄDZIĆ WBREW PREZYDENTOWI, NIE MAJĄC ODPOWIEDNIEJ WIĘKSZOŚCI? Jacek Haman* Uniwersytet Warszawski Streszczenie: Podstawowym sposobem realizacji rządowego programu politycznego jest uchwalanie rządowych projektów ustaw. W polskim systemie konstytucyjnym możliwa jest sytuacja, że koalicja rządowa (zwłaszcza niemająca poparcia prezydenta) nie będzie koalicją wygrywającą w grze o uchwalenie ustawy. Pomimo pewnych przeszkód, będące w takiej sytuacji rządy dość efektywnie realizowały swój program legislacyjny. Artykuł wskazuje na znaczenie w procedurze legislacyjnej czynników innych niż sama kwestia liczby posłów w koalicji rządowej lub poparcie prezydenta. Lepszy dostęp do zasobów, takich jak: informacja, czas, możliwość zgłaszania poprawek do projektu, możliwość kontrolowania przebiegu procedur sejmowych sprawiają, że pozycja koalicji rządowej w procesie legislacyjnym jest znacznie silniejsza, niż wynikałoby to jedynie z liczby wspierających ją posłów. Słowa kluczowe: proces legislacyjny, gry głosowania, weto. CAN GOVERMENT GOVERNS WITHOUT PROPER MAJORITY AND AGAINST PRESIDENT'S WILL? Abstract: The primary way to implement the government s agenda is to pass government bills. In the Polish constitutional system cabinet coalition need not to be a winning coalition in the game of passing the law. Despite this, cabinets, despite some obstacles, quite effectively implement its legislative program. Article indicates the importance of factors other than the mere number of MPs supporting the government or support of the president. Better access to resources such as information, time, opportunity to submit amendments, the possibility of controlling parliamentary agenda, make the position of the governing parties and cabinet in the legislative process relatively much stronger. Keywords: legislative process, voting games, veto. * Jacek Haman, Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, ul. Karowa 18, Warszawa, 5\n7 CZY RZĄD MOŻE RZĄDZIĆ WBREW PREZYDENTOWI... Wprowadzenie Sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosów, Senat w ciągu 30 dni od dnia przekazania ustawy może ją przyjąć bez zmian, uchwalić poprawki albo uchwalić odrzucenie jej w całości, Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje ustawę w ciągu 21 dni lub może z umotywowanym wnioskiem przekazać ustawę Sejmowi do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym uchwaleniu ustawy przez Sejm większością 3/5 głosów (...) Prezydent Rzeczypospolitej w ciągu 7 dni podpisuje ustawę. Tak, w znacznym skrócie, Konstytucja RP opisuje obowiązującą w Polsce procedurę uchwalania ustaw (cytaty z art. 120, 121, 122) wynika z niej, że ustawę może uchwalić albo 231 posłów mających poparcie prezydenta, albo 276 posłów choćby i wbrew prezydentowi 1. Konstytucja w art stanowi także o sposobie powołania rządu choć pozornie procedura opisana jest skomplikowana, sprowadza się do tego, że prezydent musi powołać premiera, który ma poparcie większości sejmowej, czyli 231 posłów a więc większości zdefiniowanej inaczej niż w przypadku uchwalania ustawy. W efekcie kilkakrotnie po 1989 roku dochodziło w Polsce do zawiązania koalicji i powołania rządu, który wobec braku poparcia urzędującego prezydenta nie miał za sobą większości wystarczającej do skutecznego uchwalania ustaw ale pomimo to, mniej lub bardziej sprawnie, realizował swój program polityczny wraz ze zmianami w prawie. Czy procedurę ustawodawczą można jednak sprowadzić do kwestii koalicji wygrywającej w grze o uchwalenie ustawy? W prezentowanym artykule będę starał się wskazać na znaczenie innych charakterystyk procesu legislacyjnego: jego dynamiki, wpływu na jego przebieg zasobów innych niż sam rozkład głosów, a także sytuacji, w jakiej wobec państwa i opinii publicznej znajdują się poszczególni jego uczestnicy. Czynniki te powodują, że rząd (partia lub koalicja rządząca) w szeroko rozumianej grze 2 o uchwalenie ustawy mają pozycję silniejszą, niż wynikałoby to jedynie z liczby mandatów poselskich czy poparcia (a zwłaszcza braku poparcia) prezydenta. Aby wzmocnić swoją argumentację, na zakończenie zaproponuję czytelnikowi ekspery- 1 Można oczywiście twierdzić, że do uchwalenia ustawy wystarczy jeden poseł (z poparciem prezydenta), o ile żaden inny poseł nie zagłosuje przeciw, a przynajmniej 229 się wstrzyma od głosowania, zaś do przełamania weta prezydenta wystarczy 138 posłów (o ile w głosowaniu weźmie udział także dokładnie 92 posłów wstrzymujących się lub głosujących przeciw, a pozostali będą nieobecni). W rzeczywistości jednak obie te sytuacje wymagają współpracy znacznie większej, niż 1 lub 138, liczby posłów: w obu przypadkach pozostali posłowie muszą pozwolić posłom głosującym za na przeprowadzenie ich woli poprzez ściśle określone działanie (absencję, wstrzymanie się od głosu lub udział w głosowaniu, by zapewnić kworum). Z drugiej strony, w praktyce mniejsza liczba posłów może okazać się wystarczająca w sprawach, które pozostali posłowie traktują jako mniej istotne (i np. można liczyć na większą absencję wśród przeciwników niż wśród zwolenników ustawy) raczej jednak nie będzie to dotyczyć spraw takich, jak powołanie rządu, uchwalenie ważnego rządowego projektu ustawy czy głosowanie weta prezydenta. 2 Gra, która w sposób kompletny odwzorowywałaby chociażby tylko procedurę uchwalania ustawy, jest jednak zbyt rozbudowana i skomplikowana, by dało się ją w całości ściśle przedstawić i analizować w kategoriach teorii gier; możliwe byłoby jedynie analizowanie jej elementów lub poszczególnych aspektów. 6\n8 Jacek Haman ment myślowy : analizę hipotetycznej procedury legislacyjnej charakteryzującej się takimi samymi jak w obowiązującej procedurze koalicjami wygrywającymi, jednakże z nieco inną niż obecnie sekwencją czynności. Gry konstytucyjne Marek Kamiński (1997) w artykule [RTF annotation: Patrz bibliografia, poz. 2] Jak komuniści mogli zachować władzę po Okrągłym Stole sformułował tezę, że bezpośrednią przyczyną utraty władzy przez PZPR był fakt, że po wyborach 1989 roku PZPR wraz ze stronnictwami sojuszniczymi zachowała wprawdzie większość w Sejmie, jednakże ich posłowie nie tworzyli już koalicji wygrywającej 3 w grze parlamentarnej o uchwalanie ustaw (do czego potrzebna była albo większość w Sejmie i w Senacie, w którym 99 mandatów miała Solidarność, albo większość 2/3 w Sejmie, do której koalicji skupionej wokół PZPR zabrakło 8 mandatów) i tym samym stracili możliwość dalszego, samodzielnego sprawowania rządów gdyby jednak udało im się zdobyć przynajmniej 8 ze 161 mandatów poselskich, o które mogli ubiegać się kandydaci Solidarności, historia mogłaby się potoczyć inaczej. Nie jest to właściwe miejsce na dalszą dyskusję z tezą Kamińskiego, ale nawet uznając ją za zbyt daleko idącą, można zgodzić się co do tego, że institutions matter: to, jak zdefiniowane są różne gry parlamentarne może mieć na układ sił w polityce wpływ porównywalny z tym, jaki ma np. rozkład głosów elektoratu w wyborach. W grach o najważniejsze decyzje podejmowane w państwie jak przyjęcie ustawy, powołanie rządu, obsada najwyższych stanowisk biorą udział nie tylko parlamentarzyści, ale także prezydent (a biorąc pod uwagę wymóg przeprowadzania w pewnych sprawach referendum nawet wszyscy uprawnieni do głosowania obywatele choć tymi grami się tutaj zajmować nie będę). Z tego względu w dalszej części tego tekstu, w miejsce terminu gra parlamentarna, posługiwać się będę terminem gra konstytucyjna. Z punktu widzenia politologa poprzez reguły gier konstytucyjnych zdefiniować można znaczną część najważniejszych zasad ustroju państwa 4. Jeśli rozpatrywać je w kate- 3 Pojęcia koalicja wygrywająca używam w sensie przyjętym w teoriogrowych grach głosowania, tj. jako koalicję wygrywającą (np. doprowadzającą do uchwalenia ustawy w preferowanej przez siebie formie) niezależnie od działań pozostałych graczy. Oczywiście, także niewygrywająca w tym sensie koalicja może odnieść sukces ale pod warunkiem współpracy (lub przynajmniej neutralności) ze strony innych uczestników gry. 4 W zasadzie wszystkie istotne reguły ustroju państwa można analizować z punktu widzenia teorii gier określają one bowiem reguły, zgodnie z którymi ścierać się mają w państwie interesy indywidualne czy grupowe. Oprócz gier konstytucyjnych w rozumieniu tego artykułu wdzięcznym przedmiotem interpretacji i analizy teoriogrowej będą przede wszystkim reguły dotyczące wyborów. Bardziej pośrednio, teoriogrową interpretację mogą uzyskać jednak także inne przepisy konstytucyjne, np. dotyczące praw obywatelskich, jak prawo do własności czy wolność słowa, określają one bowiem dostępne i niedostępne strategie w walce politycznej. 7\n9 CZY RZĄD MOŻE RZĄDZIĆ WBREW PREZYDENTOWI... goriach teorii gier, to są to gry proste, tj. gry kooperacyjne, które można opisać w postaci funkcji charakterystycznej, której wartość dla koalicji może wynosić albo 1 (zwycięstwo) lub 0 (porażka), gdzie zwycięstwo oznacza możliwość samodzielnego podjęcia przez zwycięską koalicję określonej decyzji wiążącej całe państwo jak przyjęcie ustawy, obsadzenie stanowiska państwowego itp. Tak rozumiane gry konstytucyjne są grami właściwymi (nie mogą istnieć rozłączne koalicje wygrywające), natomiast nie muszą być grami mocnymi (tj. możliwy jest podział ogółu graczy na dwie dopełniające się koalicje, z których żadna nie wygrywa). Dodatkowo, większość z nich nie stanowi gier ważonego głosowania, a więc poszczególnych graczy nie można scharakteryzować jedynie poprzez liczbę posiadanych głosów (przykładowo wyposażony w prawo weta prezydent nie jest w grze o uchwalenie ustawy równoważny określonej liczbie posłów). Konstytucja RP z 1997 roku, częściowo także Regulamin Sejmu, definiują wiele gier konstytucyjnych, w których graczami są posłowie, senatorowie i prezydent. Najważniejsze z nich to gry: O powołanie premiera i rządu (art ), gdzie koalicją wygrywająca jest koalicja, w skład której wchodzi co najmniej 231 posłów. O uchwalenie ustawy (art ) koalicja wygrywająca 231 posłów i prezydent lub 276 posłów (większość 3/5 głosów przełamuje weto prezydenta; ponieważ poprawki Senatu można odrzucić tę samą większością głosów, która faktycznie 5 wymagana jest do uchwalenia ustawy, rolę Senatu można pominąć). O obsadzenie określonych stanowisk państwowych, ze względu na różnice w stosowanych procedurach podajmy tu jako przykłady: marszałka Sejmu (art. 4 Regulaminu Sejmu), sędziów Trybunału Konstytucyjnego (art. 194 konstytucji oraz art. 26 i 31 Regulaminu Sejmu), powoływanych przez Sejm koalicja wygrywająca 231 posłów; tą samą większością powołuje się także inne organy Sejmu (w tym członków komisji sejmowych); prezesa NIK (art. 205 konstytucji), Rzecznika Praw Obywatelskich (art. 209 konstytucji) powoływanych przez Sejm za zgodą Senatu koalicja wygrywająca 231 posłów i 51 senatorów. O zmianę konstytucji (art. 235 konstytucji) (identyczna w treści uchwały podjęte większością 2/3 głosów w Sejmie i w Senacie) koalicja wygrywająca to 307 posłów i 67 senatorów 6. 5 Formalnie do uchwalenia ustawy wystarcza większość zwykła, a do odrzucenia sprzeciwu lub poprawek Senatu większość bezwzględna. Różnica polega zatem na sposobie liczenia głosów wstrzymujących. Jeśli wymagana jest większość bezwzględna, głos wstrzymujący jest jednak faktycznie równoważny głosowi przeciw tak więc wstrzymanie się od głosu w takim głosowaniu jest jedynie formą politycznej demonstracji, a nie rzeczywistym aktem neutralności. Analogicznie, wstrzymując się od głosowania w głosowaniu większością zwykłą, poseł faktycznie akceptuje stanowisko większości. Ponadto sytuacja, że poseł jest rzeczywiście indyferentny względem przedmiotu głosowania, dotyczyć może raczej tylko spraw drobnych, interesujących tylko niektórych posłów, tam, gdzie chodzi o sprawy istotne dla całego państwa należy oczekiwać, że poseł ma wyrobioną opinię. 8\n10 Jacek Haman Która z powyższych gier jest tą najważniejszą, jest grą o rządzenie państwem? Czy jest to gra o uchwalenie ustawy, czy gra o powołanie rządu? Marek Kamiński (1997) mianem gry gabinetowej określał właśnie grę o uchwalenie ustawy, argumentując, że sama możliwość powołania rządu, ale bez zapewnienia mu możliwości przeprowadzania swoich projektów ustaw, ma bardzo ograniczoną wartość. Zauważmy jednak, że w późniejszym okresie wielokrotnie dochodziło do powstawania koalicji rządowych, niemających w Sejmie większości do przełamanie weta prezydenta, pochodzącego z przeciwnego obozu politycznego: w 1993 roku koalicji PSL-SLD do przełamania ewentualnego weta Lecha Wałęsy brakowałoby 4 głosów 7, w 1997 powstał rząd koalicji AWS-UW, niemogącej odrzucić weta Aleksandra Kwaśniewskiego, wreszcie w 2007 roku powstała koalicja PO-PSL, niemająca większości wystarczającej do samodzielnego odrzucenia weta Lecha Kaczyńskiego. Można zatem postawić pytanie: Dlaczego, pomimo że możliwość kształtowania prawa (zwłaszcza w państwie będącym w trakcie permanentnej przebudowy ustrojowej!) jest warunkiem skutecznego prowadzenia przez rząd polityki, powstawały i dość skutecznie realizowały swoją politykę rządy nieopierające się na koalicji gwarantującej zwycięstwo w grze o uchwalenie ustawy? Koalicje niewygrywające Zanim zajmiemy się odpowiedzią na powyższe pytanie, usystematyzujmy możliwe braki koalicji rządowej, czyniące ją koalicją niewygrywającą w grze o uchwalenie ustawy. Koalicja rządowa mogłaby: Nie mieć większości (231 posłów) w Sejmie, a więc rząd byłby klasycznym rządem mniejszościowym. Rząd może być mniejszościowy już w chwili powołania, ale wtedy część opozycji musi zagłosować za wotum zaufania 8, albo stać się takim, gdy większościowa koalicja rządowa ulegnie rozpadowi (ale nie dojdzie do odwołania rządu i powołania nowego). Nie mieć większości w Senacie ani takiej większości w Sejmie, która wystarczałaby do przełamania weta lub odrzucenia poprawek Senatu. W aktualnych warunkach prawnych, gdy do odrzucenia stanowiska Senatu wystarczy większość 6 Zmiany w rozdziałach I (Rzeczpospolita), II (Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela) oraz XII (Zmiana konstytucji) mogą dodatkowo wymagać referendum, jeśli zażąda tego Senat, prezydent lub 92 posłów. 7 Zgodnie z obowiązującą wtedy małą konstytucją z 1992 roku (utrzymującą w tym zakresie rozwiązania przyjęte w 1989 roku) do odrzucenia weta prezydenta wymagane było 2/3 głosów, tj. 307 posłów. Negocjacje koalicyjne obejmowały początkowo także Unię Pracy (której obecność w koalicji dałaby pewność przełamania weta Wałęsy) ostatecznie jednak UP formalnie do koalicji rządowej nie weszła. 8 Lub przynajmniej wstrzymać się od głosowania, jeśli premier jest powoływany w trybie art. 155 konstytucji. 9\n11 CZY RZĄD MOŻE RZĄDZIĆ WBREW PREZYDENTOWI... bezwzględna w izbie niższej, musiałoby się to wiązać z brakiem rządowej większości także w Sejmie; jednocześnie, ze względu na konstrukcję ordynacji wyborczych do Sejmu i Senatu, rządy miały zwykle wyraźnie wyższe poparcie w Senacie niż w Sejmie. Sytuacja taka miałaby jednak miejsce w 1989 roku, gdyby doszło wtedy do powołania rządu Kiszczaka z poparciem koalicji PZPR-ZSL-SD. Nie mieć poparcia prezydenta, ale mieć większość w Sejmie, niewystarczającą jednak do odrzucenia weta prezydenta bez poparcia chociaż części opozycji. Funkcjonowanie rządów mniejszościowych, w tym sposoby budowania przez nie poparcia dla poszczególnych ustaw, było w literaturze światowej przedmiotem wielu analiz (patrz zwłaszcza Strøm 1984, 1990). W Polsce po 1989 roku było kilka okresów rządów mniejszościowych, ale poniewać rządy te nie planowały juć realizacji znaczącego programu legislacyjnego 9, a raczej dotrwanie do końca kadencji, tą kategorią (choć wartą osobnej analizy) w zasadzie zajmować się w tym artykule nie będę. Z kolei sytuacja braku większości w Senacie i niemożność przełamania jego weta ma znaczenie zasadniczo tylko historyczne. Sytuacja, którą przede wszystkim będzie przedmiotem tego artykułu, to sytuacja trzecia: brak poparcia prezydenta, przy niemożności przełamania jego weta przez koalicję rządową sytuacja, w jakiej znajdowały się rządy Pawlaka i Oleksego w latach w okresie prezydentury Wałęsy, rząd Buzka w latach w okresie prezydentury Kwaśniewskiego i rząd Tuska od 2007 roku w okresie prezydentury L. Kaczyńskiego. Mechanizmy i narzędzia, które pozwalały tym rządom na względnie sprawne prowadzenie legislacji, byłyby w większości dostępne także dla rządów mniejszościowych, w ich przypadku należałoby jednak szerzej potraktować także inne zagadnienia (jak sposoby budowanie regularnego poparcia większości parlamentarnej dla poszczególnych projektów rządowych), które tutaj pominę. Poza grami prostymi : sekwencyjny charakter procedury legislacyjnej Grę o uchwalenie ustawy można traktować jako grę prostą, ale w ten sposób ignorujemy wiele jej istotnych własności. Przeanalizujmy model procedury legislacyjnej bardziej złożony niż prosta gra głosowania, uwzględniający dwa fakty: po pierwsze, w przypadku legislacji mamy do czynienia nie z jednorazową decyzją o zawarciu określonej koalicji, ale z wieloetapowym procesem, po drugie zaś wypłaty graczy zależą 9 Co prawda, pierwotnie powołany jako mniejszościowy rząd J. Kaczyńskiego w 2005 roku niewątpliwie miał szeroki program legislacyjny, ale ostatecznie wspierająca go koalicja PiS-LPR-Samoobrona została dość szybko sformalizowana jako koalicja rządowa (a po jej rozpadzie doszło do skrócenia kadencji Sejmu). 10\n12 Jacek Haman nie tylko od tego, czy znajdą się (lub nie) w zwycięskiej koalicji, ale także od treści przyjętej ustawy i jej relacji do status quo, a także możliwych reakcji opinii publicznej. Procedura uchwalania ustawy przebiega według następującego schematu (por. Małkiewicz 1999, Sokołowski, Stadnicka 2008, oraz art konstytucji): opracowanie projektu ustawy i zgłoszenie inicjatywy ustawodawczej 10 ; skierowanie projektu ustawy do I czytania w Sejmie; praca nad ustawą w komisjach sejmowych; II czytanie ustawy w Sejmie oraz dalsze prace w komisjach, ewentualne III czytanie, głosowanie poprawek do ustawy; uchwalenie ustawy przez Sejm; przyjęcie ustawy przez Senat bez poprawek, zgłoszenie poprawek lub odrzucenie ustawy przez Senat; głosowanie w Sejmie nad poprawkami lub wetem Senatu; prezydent podpisuje ustawę lub zgłasza weto, ewentualnie kieruje ustawę do Trybunału Konstytucyjnego. Po decyzji TK ustawa wchodzi w życie w całości, wchodzi w życie z wyłączeniem części przepisów (lub wraca do Sejmu w celu naniesienia poprawek) bądź też upada w całości; w przypadku weta prezydenta głosowanie w Sejmie nad odrzuceniem weta; jeśli ustawa pomyślnie przeszła cały proces legislacyjny, aby wejść w życie, musi zostać opublikowana w Dzienniku Ustaw. Analizując grę legislacyjną jedynie jako grę prostą, przyjmowaliśmy, że jedynym zasobem potrzebnym do uchwalenia ustawy są członkowie koalicji wygrywającej. W rzeczywistości jednak niemalże równie istotne znaczenie mają także inne dobra: wiedza (czy generalnie informacje, specjaliści i inne środki potrzebne do opracowania ustawy oraz do przewidzenie jej potencjalnych konsekwencji) oraz czas; trzecim specyficznym zasobem jest możliwość wnoszenia poprawek do projektu ustawy. Poszczególni gracze mają różny dostęp do tych zasobów. Co więcej, dostęp do nich, a także to, jak (i do czego) można ich użyć, jest różny na różnych etapach procesu legislacyjnego. Informacja Informacje, wiedza, specjaliści są potrzebni do opracowania projektu ustawy. Ustawa jest odpowiedzią na konkretny problem ma go rozwiązać; wiedza i informacje potrzebne są do zdefiniowania problemu, wymyślenia sposobu jego rozwiązania i sformułowania go w postaci projektu zmian w prawie. Kompetencje i informacje są potrzebne również do przewidzenia skutków ubocznych proponowanych rozwiązań. 10 W przypadku projektu rządowego procedura jego przygotowania i przyjęcia przez Radę Ministrów również jest dość ściśle regulowana, tą kwestią się tu jednak zajmować nie będę. 11\n13 CZY RZĄD MOŻE RZĄDZIĆ WBREW PREZYDENTOWI... Następnie, kompetencje są potrzebne do nadania projektowi ustawy formy poprawnej legislacyjnie, a także nienaruszającej (bez potrzeby) cudzych interesów, zwłaszcza interesów innych uczestników procesu legislacyjnego w przeciwnym razie ustawa nie zyska poparcia bądź też, nawet jeśli zostanie uchwalona, może zostać zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Wreszcie, wiedza i dostęp do informacji dają autorytet, a także większą swobodę ruchów w negocjacjach mających na celu zbudowanie koalicji popierającej daną ustawę. Specjalista może przekonać partnerów w rozmowach, że ustawa jest potrzebna i dobrze przygotowana (lub przeciwnie że jej konsekwencje będą negatywne bądź też, że jest niezgodna z konstytucją, prawem europejskim itp.). Strona dysponująca wiedzą może też potencjalnym partnerom przekazywać tylko te informacje, które wskazują konsekwencje dla nich korzystne, ale ukrywać te, które dotyczą skutków przez partnerów niepożądanych. Głównym dysponentem zasobów związanych z wiedzą i informacją jest rząd, który przedkłada Sejmowi projekty większości ustaw (w każdym razie większości tych, które wchodzą w życie), zatrudniający wyspecjalizowanych urzędników tak w ministerstwach, jak i w Centrum Legislacyjnym Rządu, a także dysponujący środkami na angażowanie w razie potrzeby zewnętrznych specjalistów. W drugiej kolejności wymienić należy specjalizujących się w danej tematyce posłów, zwykle członków stosownych komisji sejmowych. Komisje sejmowe oprócz tego, że w ich skład wchodzą wyspecjalizowani i zainteresowani daną problematyką posłowie, dysponują także pewnymi środkami pozyskiwania wiedzy i ekspertyzy od zewnętrznych specjalistów. Władza komisji parlamentarnych jest przedmiotem badań od ponad stu lat 11 i choć w polskim systemie politycznym może nie być ona aż tak potężna, jak np. w USA 12, to w dużej mierze wynika ona nie ze swobodnie kształtowanych rozwiązań prawnoustrojowych, ale z natury rzeczy: dla funkcjonowania parlamentu, zajmującego się jednocześnie setkami projektów ustaw (nie licząc już innych zadań), niezbędny jest podział pracy i powierzenie kształtowania stanowiska parlamentu w kwestiach szczegółowych wąskim grupom zainteresowanych i kompetentnych w danej dziedzinie posłów. Kluby parlamentarne i partie polityczne dysponują zazwyczaj jakimś zapleczem eksperckim oraz środkami na zewnętrznych specjalistów. Są to jednak, z oczywistych względów, środki znacznie skromniejsze niż te, którymi dysponuje rząd, tak więc np. w przy- 11 Por. Shepsle, Weingast (1987) w przeglądzie literatury przedmiotu odwołują się oni do pracy przyszłego prezydenta W. Wilsona z 1885 roku. O roli komisji sejmowych w polskim systemie patrz np. (Rogowski 1999). 12 Wynika to z dwóch względów: po pierwsze, ogólnie mniejszej niż w USA roli parlamentu w tworzeniu prawa (w USA rząd formalnie nie ma inicjatywy ustawodawczej) i, po drugie, nieobecności procedury uzgadniania treści ustaw między izbami, będącej w USA źródłem dodatkowej siły komisji i jej członków. 12\n14 Jacek Haman padku sporu na linii rząd-opozycja można się spodziewać, że opozycja dysponować będzie zasobami na prowadzenie merytorycznej dyskusji tylko w przypadku niektórych, najważniejszych dla niej ustaw w pozostałych przypadkach albo będzie się sprzeciwiać dla zasady, albo i tak jest zdecydowanie najczęściej poprzez projekt rządowy 13. Wreszcie dysponentami kompetencji będą lobbyści i przedstawiciele grup interesów. Choć nie są oni bezpośrednimi uczestnikami procesu legislacyjnego, to mogą oni dostarczać wiedzę i informacje o charakterze eksperckim czy legislacyjnym posłom, którzy czy też przekonani, że poparcie danej sprawy leży w interesie społecznym, bądź też z innych powodów gotowi są poprzeć ją w Sejmie. Dla przepływu informacji i co za tym idzie dla możliwości kształtowania przez jej dysponentów postaw pozostałych uczestników procesu decyzyjnego istotne znaczenie mają regulacje dotyczące trybu dyskusji (tak na posiedzeniu plenarnym, jak i w komisjach), a także zasad działalności lobbingowej. Zasady te są w Polsce stosunkowo słabo (np. w porównaniu z amerykańskim Kongresem) sformalizowane 14, stąd też trudniej określić ich znaczenie w grze legislacyjnej. Czas Znaczenie czasu w procesie ustawodawczym jest oczywiste. Ustawa musi stanąć na porządku dziennym Sejmu i to, zazwyczaj, co najmniej dwukrotnie. Ustawa musi przebyć swą drogę w komisjach sejmowych, przejść przez Senat, z powrotem przez Sejm, uzyskać podpis prezydenta, a w przypadku weta przejść pomyślnie jeszcze jedno głosowanie w Sejmie; na koniec musi zostać opublikowana. Jeśli tej drogi nie rozpocznie lub zatrzyma się na którymś z jej etapów to nawet gdy stoi za nią odpowiednia większość, nie wejdzie w życie. Z drugiej strony czas może okazać się potrzebny do budowania koalicji popierającej ustawę (lub jej się sprzeciwiającej) w takim przypadku właśnie odwleczenie momentu głosowania może ustawę uratować. Pierwszym dysponentem czasu jest marszałek Sejmu, który decyduje o porządku dziennym posiedzeń Sejmu (art. 173 pkt 2 Regulaminu Sejmu). Marszałek nie może wprawdzie samodzielnie blokować wprowadzenia zgłoszonej kwestii pod obrady dłużej niż 4 miesiące (art. 173 pkt 5 Regulaminu Sejmu tzw. zamrażarka), ale i tak jego możliwości blokowania prac, jak i ich przyspieszania na różnych etapach są ogromne. Do marszałka należy w szczególności kontrola poprawności zgłaszanych wniosków ustawodawczych (formalna poprawność uzasadnienia, w tym okre- 13 Przykładowo: na 50 ostatnich (przed końcem listopada 2009) przyjętych ustaw, 43 zostały przez Sejm uchwalone jednogłośnie lub przy co najwyżej kilku głosach sprzeciwu i wstrzymujących. 14 Choć funkcjonuje już (od 2005 roku) Ustawa o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. 13\n15 CZY RZĄD MOŻE RZĄDZIĆ WBREW PREZYDENTOWI... ślenia sposobu sfinansowania kosztów wprowadzenia ustawy, zgodność projektu z prawem europejskim) i jedynie do jego kompetencji należy decyzja, czy wniosek zaakceptować, czy też żądać od wnioskodawcy poprawek lub przesłać do zaopiniowania przez Komisję Ustawodawczą (art. 34 Regulaminu Sejmu). Nie ma bezpośredniego umocowania w przepisach, ale nie była też zasadniczo kwestionowana sporadycznie stosowana praktyka zawieszania i odwieszania przez marszałka prac nad ustawami w komisjach sejmowych 15. To, jak długo będą trwały prace nad projektem ustawy w komisjach, zależy przede wszystkim od ich prezydiów (art. 150 Regulaminu Sejmu prezydium komisji decyduje o porządku posiedzeń), a w dalszej kolejności od ich członków. Prezydium Sejmu ma możliwość samodzielnego zwołania dowolnej komisji, by zajęła się określoną sprawą, i prowadzenia jej obrad pod kierownictwem marszałka Sejmu tak więc istnieje, teoretycznie, narzędzie pozwalające marszałkowi przełamać obstrukcję ze strony prezydium komisji (art. 152 pkt 3 Regulaminu Sejmu). Konstytucja (art. 123) i Regulamin Sejmu (art ) dają rządowi możliwość zgłoszenia projektu ustawy jako pilnego. W takim przypadku narzucone są ograniczenia co do kalendarza prac legislacyjnych: część terminów ulega skróceniu, a na pewne etapy, które w normalnym trybie nie mają określonego limitu czasu, limity zostają nałożone. Czas pracy Senatu nad projektem ustawy limitowany do 30 dni przez konstytucję (art. 121); podobnie prezydent musi ustawę zawetować lub podpisać w ciągu 21 dni (art. 122). Prezydent może jednak, zamiast ustawę zawetować, skierować ją do Trybunału Konstytucyjnego. Choć po korzystnym dla ustawy wyroku TK prezydent musi ustawę niezwłocznie podpisać, to skoro sprawa przed Trybunałem toczy się przynajmniej kilka miesięcy, w praktyce może opóźnić wejście ustawy w życie 16. O ile Senat i prezydent w procedurze ustawodawczej są związani terminami, to nie jest nimi (poza pilnymi projektami rządowymi) związany Sejm tak poprawki Senatu, jak i weto prezydenta może być przedmiotem głosowania po dowolnie długim czasie. Choć należy oczekiwać, że większość sejmowa jest zainteresowana uchwaleniem ustawy 17 (a więc nie będzie sztucznie przedłużać procedur), czas ten 15 Por. Sokołowski (2008) str Gwoli ścisłości dodajmy, że podobną możliwość przetrzymania ustawy (bądź innego aktu wymagającego dla wejścia w życie formalnej publikacji) ma także premier, do którego kompetencji należy zarządzenie druku Dziennika Ustaw. W ten sposób można jednak zyskać na czasie co najwyżej kilka dni. 17 Choć zachodziły także przypadki, gdy Sejm takiego głosowania w ogóle nie podejmował, a ustawa tym samym przepadała: np. w 2007 Sejm nie głosował poprawek Senatu do rządowej ustawy o czasie pracy kierowców, gdy okazało się, że ustawy nie da się uchwalić przed zapisaną w niej datą wejścia w życie (i tym samym z pewnością zostałaby przez TK uznana za niekonstytucyjną); ponieważ ustawa poza tym nie budziła kontrowersji, została uchwalona (z jednym głosem przeciw) w poprawionej wersji w ciągu jednego posiedzenia Sejmu, formalnie jednak już jako nowy projekt, który musiał przejść od nowa całą procedurę legislacyjną; por. Soko- 14\n16 Jacek Haman może być wykorzystany w negocjacjach z potencjalnymi koalicjantami do np. odrzucenia zgłoszonego weta (głosowanie będzie odsuwane w czasie do zakończenia negocjacji) bądź weta antycypowanego (uzgodnienia, które z poprawek Senatu przyjąć lub odrzucić, by skłonić część opozycji do sprzeciwienia się ewentualnemu wetu prezydenta). Z kolei w okresie przed wyborami prezydenckimi można opóźniać głosowanie nad wetem, aż nowy prezydent wycofa weto poprzednika i podpisze ustawę 18 choć po zmianie prezydenta na przychylnego ustawie można by i tak uchwalić ją ponownie, ale w ten sposób nie ma potrzeby przechodzenia ponownie przez cały proces legislacyjny ani też nie ma polityczno-propagandowego blamażu związanego z niemożnością obalenia weta prezydenta. Poprawki Możliwość wprowadzania poprawek do projektu ustawy na kolejnych etapach procesu legislacyjnego rozszerza zakres potencjalnych rozwiązań kompromisowych przy negocjacjach koalicyjnych, ale w szczególnych przypadkach może być także wykorzystana nawet w celu obalenia ustawy. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje w Polsce rządowi, prezydentowi, Senatowi, komisjom sejmowym oraz grupie 15 posłów (a także grupie obywateli) (art. 118 konstytucji oraz 32 Regulaminu Sejmu) jeśli zatem za projektem ustawy stoją siły, które mają choćby cień szansy na jej przeprowadzenie, prawo inicjatywy ustawodawczej nie będzie stanowiło jakiegokolwiek ograniczenia. Podobnie niemalże nieograniczone są możliwości zgłaszania poprawek do ustawy w czasie prac w Sejmie, tak, co do zakresu poprawek, jak i tego, kto je może zgłaszać. Do końca prac w komisjach sejmowych przed II czytaniem poprawki mogą zgłaszać wnioskodawcy ( autopoprawki, automatycznie włączane do projektu ustawy), rząd i pojedynczy posłowie; po rozpoczęciu II czytania w Sejmie możliwości zgłaszania poprawek ulegają pewnemu ograniczeniu, co ma na celu z jednej strony zabezpieczenie przed uchwalaniem niespójnych poprawek, z drugiej przed obstrukcją parlamentarną (filibustering) 19 i blokowaniem pracy Sejmu poprzez zgłaszanie niekończących się łowski, Stadnicka 2008, s. 84. Warto tu wspomnieć także o sytuacji z roku 1997, gdy Sejm III kadencji w ogóle nie głosował nad odrzuceniem orzeczenia TK z 28 maja 1997 w sprawie uchwalonych przez Sejm II kadencji zmian w ustawie antyaborcyjnej i tym samym sprzeciw TK został podtrzymany bez głosowania przez Sejm w sprawie budzącej bardzo silne społeczne emocje. 18 W ten sposób zostały przyjęte dwie ustawy, do których weto zgłaszał L. Wałęsa, w tym Ustawa o zmianie ustawy o przejęciu majątku byłej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, zawetowana 19 sierpnia 1994 roku, a więc na ponad rok przed wyborami, co do której prezydent A. Kwaśniewski wycofał weto 5 marca 1996 roku i ustawę podpisał. 19 O celach i sposobach wykorzystania przez mniejszość formalnych reguł dyskusji i prowadzenia prac legislacyjnych do blokowania prac legislacyjnych w systemie amerykańskim, patrz (Stępień, 2009). 15\n17 CZY RZĄD MOŻE RZĄDZIĆ WBREW PREZYDENTOWI... poprawek (por. art Regulaminu Sejmu). Do zakończenia II czytania wnioskodawca może wycofać projekt ustawy (art. 119 pkt 4 konstytucji) co może stanowić dla niego pewne zabezpieczenie na wypadek, gdyby po wprowadzeniu poprawek projekt stał się sprzeczny z jego oczekiwaniami 20. Sytuacja ulega jednak zmianie po uchwaleniu ustawy przez Sejm. Na kolejnym etapie prac możliwość zgłoszenia poprawek ma już tylko Senat (przy czym poprawki Senatu nie mogą wykraczać poza zakres uchwalonej przez Sejm ustawy) 21. Po powrocie ustawy do Sejmu możliwe działania ograniczają się do odrzucenia lub zaakceptowania poszczególnych poprawek senackich. Prezydent ma już tylko możliwość zaakceptowania lub odrzucenia ustawy jako całości, podobnie jak Sejm w przypadku weta prezydenta. Czynniki przewagi koalicji rządowej Wróćmy zatem do naszego problemu: dlaczego rząd może względnie sprawnie prowadzić swoją politykę nawet w sytuacji, gdy nie stoi za nim stabilna koalicja wygrywająca w grze o uchwalenie ustawy? Odpowiedzi na to pytanie już częściowo udzieliliśmy koalicja rządowa, nawet jeśli nie dysponuje wystarczającym zasobem głosów, ma nad opozycją zdecydowaną przewagę w dostępie do pozostałych zasobów ustawodawczych i może z nich swobodnie korzystać. Przewaga rządu w procedurze w Sejmie O przewadze rządu w dostępie do informacji i kompetencji była już mowa wcześniej. Rząd i koalicja rządowa ma też zdecydowaną przewagę, jeśli chodzi o możliwości kontrolowania tempa procesu legislacyjnego. Możliwość bezpośrednio ujęta w przepisach konstytucyjnych to prawo do zgłoszenia projektu ustawy jako pilnego. Koalicja rządowa mająca większość w Sejmie obsadza jednak także stanowisko mar- 20 W polskiej procedurze legislacyjnej praktycznie (wyjątkiem jest budżet, gdzie inicjatywa ustawodawcza ograniczona jest do rządu) nie występuje prawo do kontrolowania wejścia (gate-keeping), które dawałoby określonym organom wyłączne prawo do inicjowania legislacji w jakimś zakresie (z zachowaniem prawa parlamentu do wprowadzania do zgłoszonego projektu zmian). W związku z tym wycofanie projektu nie gwarantuje, że Sejm takiego prawa nie uchwali na podstawie innej inicjatywy ustawodawczej jednakże konieczność podjęcia procedury legislacyjnej od początku przynajmniej znacznie odsunęłoby wejście takiej ustawy w życie. 21 Kwestia dopuszczalnego zakresu poprawek senackich (a także do pewnego stopnia poprawek zgłaszanych w Sejmie po II czytaniu) jest doktrynalnie skomplikowana i regulowana głównie poprzez orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (K 5/93, K 25/97, K 25/98, K 11/02, K 14/02, P 11/02), patrz (Sokołowski, Stadnicka, 2008 str. 97), (Garlicki, 2007). Generalnie, Senat może modyfikować głębokość, ale nie szerokość regulacji przyjętej przez Sejm, zaś próby omijania tej zasady można traktować jako próbę ominięcia reguł inicjatywy ustawodawczej oraz procesu legislacyjnego. 16\n18 Jacek Haman szałka Sejmu, a więc może wykorzystywać jego uprawnienia tak do przyspieszania, jak i opóźniania procesu legislacyjnego. Zauważmy przy tym, że w tych okresach, gdy funkcjonował w Polsce rząd mniejszościowy (rząd Buzka od czerwca 2000 do wyborów w 2001, rząd Millera od marca 2003 i rząd Belki, rząd J. Kaczyńskiego w początkowym i końcowym okresie swojej działalności), urząd marszałka Sejmu sprawował cały czas polityk związany z partią rządzącą. Kontrola koalicji rządowej nad działalnością komisji sejmowych jest niewiele słabsza, pomimo że w Polsce dotychczas na mocy obyczaju przewodnictwa komisji sejmowych rozdzielane były na zasadzie parytetu między wszystkie kluby parlamentarne 22. W rzeczywistości jednak indywidualne uprawnienia przewodniczącego komisji są dość ograniczone większość decyzji (np. o porządku obrad) podejmuje nie przewodniczący, ale prezydium komisji 23 a w prezydiach komisji może dominować koalicja rządowa, która tworzy też większość w komisjach 24. Dodatkowo, to większość sejmowa ostatecznie decyduje o obsadzie komisji, a także wraz z marszałkiem dysponuje środkami mogącymi przełamać ewentualną obstrukcję ze strony opozycyjnego przewodniczącego. Tak więc koalicja rządowa praktycznie kontroluje przebieg procesu legislacyjnego w Sejmie. Miarą skuteczności kontrolowania czasu w procesie legislacyjnym może być odsetek projektów ustaw, które nie przeszły całego procesu legislacyjnego w czasie jednej kadencji Sejmu, co zgodnie z przyjętą w Polsce zasadą dyskontynuacji powoduje, że niezależnie od etapu prac projekty takie trafiają do kosza. Jak podają J. Sokołowski i P. Poznański (2008a, str. 258n), w IV kadencji Sejmu ( ) niedokończono zaledwie 5,3 proc. projektów rządowych, wobec 12,8 proc. projektów zgłoszonych przez komisje sejmowe, po około odpowiednio 32,1 proc., 28,6 proc. i 33,3 proc. projektów poselskich, senackich i prezydenckich i aż 69,2 proc. (9 na 13) inicjatyw obywatelskich 25. W skróconej o połowę V kadencji ( ) niedokończonych zostało 20,7 proc. projektów rządowych, 63,6 proc. zgłoszonych 22 W tej kwestii różne rozwiązania funkcjonują w różnych krajach (i ulegają zmianom w czasie np. USA na przełomie lat 60. i 70. z systemu zbliżonego do parytetowego przeszły na system, w którym przewodnictwa komisji w Izbie Reprezentantów należą do partii większościowej patrz Shepsle, Weingast, 1987). O znaczeniu siły komisji parlamentarnych i obsady ich przewodniczących w ujęciu porównawczym patrz także Powell (2006). 23 Jest to charakterystyczna różnica w porównaniu do sposobu funkcjonowania Sejmu jako całości, gdzie zasadnicze uprawnienia należą do marszałka, przy ograniczonej roli Prezydium Sejmu jako ciała kolegialnego. 24 Przykładowo, w Sejmie VI kadencji koalicja rządowa PO-PSL ma (zgodnie z przyjętym parytetem) większość we wszystkich komisjach (np. w komisjach dużych większość 21 względem 19 posłów opozycyjnych) i z reguły (ale są wyjątki!) większość w prezydiach. 25 W przypadku inicjatywy obywatelskiej zasada dyskontynuacji wprawdzie nie obowiązuje (prace nad projektem są kontynuowane w następnym Sejmie), widać jednak, że projekt niemający istotnego wsparcia w Sejmie ma niewielkie szanse na przebicie się na sejmowy parkiet. Z drugiej strony, odkładanie prac nad takim projektem ad calendas graecas może być politycznie wygodniejszym sposobem odrzucenia niewygodnej ustawy, niż bezpośrednie glosowanie przeciwko projektowi, za którym stoi oddolny ruch obywatelski (faktem jest, że w latach żaden projekt obywatelski nie został odrzucony przez Sejm w głosowaniu, ale tylko nieliczne uchwalone). 17\n19 CZY RZĄD MOŻE RZĄDZIĆ WBREW PREZYDENTOWI... przez komisje, 44,3 proc. projektów poselskich, 26,1 proc. prezydenckich, 81,2 proc. senackich i 87,5 proc. (7 na 8) obywatelskich. Osobną kwestią jest możliwość wpływania na proces legislacyjny poprzez zgłaszanie poprawek. Rząd może zgłaszać poprawki do ustaw w czasie prac nad dowolnym projektem ustawy w Sejmie (art. 119 konstytucji), ale oczywiście nie to uprawnienie stanowi o przewadze koalicji rządowej w tym przypadku pewnego znaczenia nabierają uprawnienia Senatu, będącego w grze konstytucyjnej o uchwalenie ustawy zasadniczo graczem nieistotnym. Jak wiadomo, Senat w przeciwieństwie do wybieranego w wyborach proporcjonalnych Sejmu wybierany jest w wyborach większościowych i, w konsekwencji, choć wybory odbywają się jednocześnie, ich wynikiem jest układ sił inny niż w Sejmie: w praktyce na korzyść koalicji rządowej, a z reguły jej wiodącej partii. Po wyborach w 1993 roku SLD zdobyło 37, zaś PSL 36 mandatów w Senacie (i jest to jedyny przypadek, gdy partia zwyciężająca w wyborach do Sejmu nie uzyskała w Senacie większego odsetka mandatów niż w Sejmie 26 ). W 1997 roku AWS zdobył 51 mandatów w Senacie, w 2001 SLD 75, w 2005 PiS 49, zaś w 2007 PO 60. Zatem od 1993 roku na cztery przypadki w trzech bezwzględną większość w Senacie miała wiodąca partia koalicji rządowej, a w czwartym była jej bardzo bliska. Tak więc dysponentem uprawnień Senatu okazuje się koalicja rządowa, a zwykle główna jej partia. Sejm odrzuca poprawki Senatu bezwzględną większością głosów tak więc jeśli wszyscy posłowie mają określony stosunek do treści ustawy (a zakładam, że są profesjonalistami i taki stosunek mają jeżeli wstrzymują się od głosu, to jedynie w celu demonstracji), ustawa i tak zostanie uchwalona w wersji odpowiadającej większości sejmowej chyba że między pierwszym uchwaleniem ustawy w Sejmie a głosowaniem poprawek senackich część posłów zmieni zdanie. Zanim przejdziemy do kwestii, dlaczego część posłów miałaby zmienić zdanie w sprawie jakiegoś rozwiązania w ustawie, postawmy inne pytanie: dlaczego Senat w którym zasadniczo dominuje ta sama koalicja, co w Sejmie, miałby wprowadzić poprawki do ustawy? Oczywiście, mogą za tym stać przyczyny merytoryczne : senatorowie w toku dalszych prac nad ustawą znaleźli rozwiązania lepiej realizujące cel ustawy bądź też, co w praktyce często się zdarza, poprawiają oczywiste błędy obecne w wersji uchwalonej przez Sejm; możliwe jest także, że w Senacie skuteczniej niż w Sejmie lobbowano za jakimiś szczegółowymi rozwiązaniami. W pierwszych dwóch przypadkach jest dość prawdopodobne, że Sejm poprawkę Senatu zaakceptuje (być 26 W 1993 roku SLD w Sejmie miała 171, czyli 37,2 proc. mandatów. Natomiast w 1991 roku partią o największej liczbie mandatów w Sejmie była Unia Demokratyczna (62, czyli 13,5 proc. mandatów), która była także największą siłą w Senacie z 20 mandatami, jednakże na dalszych miejscach w rankingach największych klubów sejmowych i senackich były już znaczne różnice. 18\n20 Jacek Haman może jednogłośnie), w trzecim zapewne ją odrzuci. Weźmy jednak pod uwagę dwie inne sytuacje. Pierwsza to taka, gdy ustawa zostaje uchwalona w formie niezgodnej z intencją rządu, co może się zdarzyć na skutek nielojalności części posłów koalicji rządowej. Druga sytuacja ma miejsce wtedy, gdy istnieje obawa, że ustawa w wersji uchwalonej przez Sejm zostanie zawetowana przez prezydenta i bez współpracy części opozycji weta nie da się odrzucić. W obu przypadkach koalicja rządowa zyskuje czas na negocjacje z opozycją lub prezydentem (czy też na zdyscyplinowanie nielojalnych koalicjantów). Istotne jest jednak także to, że negocjacje prowadzone są na warunkach określonych przez większość senacką (czyli faktycznie koalicję rządową). Jeśli partiom koalicji rządowej nie uda się skłonić nieposłusznych posłów do wycofania się z poparcia nieuzgodnionych z rządem rozwiązań, w najgorszym razie ustawa pójdzie do podpisu prezydenta w formie pierwotnie uchwalonej przez Sejm ale nic gorszego wydarzyć się już nie może. Jeśli rząd szuka poparcia u części opozycji, to po sformułowaniu oferty poprawek senackich, adresat może ofertę przyjąć lub odrzucić, nie może już jednak zgłaszać swoich propozycji; jednocześnie koalicja rządowa może się z własnych poprawek uchwalonych przez Senat wycofać, odrzucając je w Sejmie. Prezydent i weto Kiedy uchwalona ustawa trafi na biurko prezydenta, ten nie ma już żadnej możliwości modyfikowania jej treści: może ją albo w całości podpisać, albo w całości zawetować; trzecią opcją jest odesłanie jej do Trybunału Konstytucyjnego. Czasami to ostatnie rozwiązanie może być dla prezydenta najwygodniejsze: nawet jeśli TK uzna konstytucyjność ustawy, oznacza ono skuteczne odsunięcie o przynajmniej kilka miesięcy jej wejścia w życie, przy jednocześnie stosunkowo małych kosztach prestiżowych ale dotyczy to tylko sytuacji, gdy te kilka miesięcy rozstrzyga o jakichś znaczących faktach politycznych 27. Jeśli szanse na negatywny dla ustawy 28 wyrok TK są duże, jest to rozwiązanie dla prezydenta zdecydowanie najkorzystniejsze. W większości przypadków prezydent wybiera jednak spośród dwóch opcji: podpisu i weta. 27 Przykładem może być skierowanie do TK nowelizacji ordynacji wyborczej do Parlamentu Europejskiego (z 12 lutego 2009 roku): TK uznał wprawdzie ustawę za konstytucyjną (28 października 2009), ale odsunięcie jej podpisania w czasie wykluczyło zastosowanie uchwalonych zmian w wyborach do Parlamentu Europejskiego 7 czerwca Wyrok Trybunału może stwierdzać konstytucyjność ustawy (i wtedy prezydent musi ją podpisać), jej niekonstytucyjność (i wtedy nie wchodzi ona w życie), może też stwierdzać niekonstytucyjność konkretnych przepisów, niezwiązanych jednak nierozerwalnie z pozostałą częścią ustawy wtedy ustawa wchodzi w życie z wyłączeniem zakwestionowanych przepisów (bądź, po uzgodnieniu z marszałkiem Sejmu, prezydent zwraca ją do Sejmu w celu usunięcia błędów; por. 122 pkt 4 konstytucji). 19\nRaport. Nr 204. Analiza projektów ustaw wniesionych do Sejmu III kadencji. Wojciech Odrowąż-Sypniewski KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ\nKANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ EKSPERTYZ PRAWNYCH Analiza projektów ustaw wniesionych do Sejmu III kadencji Marzec 2002 Wojciech Odrowąż-Sypniewski Raport Nr 204 Niniejsze opracowanie


Litwa: Rząd zwiększa finansowanie dla szkół mniejszości narodowych - Money.pl\nStrona głównaLitwa: Rząd zwiększa finansowanie dla szkół mniejszości narodowych\nLitwa: Rząd zwiększa finansowanie dla szkół mniejszości narodowych\nRząd Litwy na środowym posiedzeniu zwiększył środki na edukację uczniów szkół mniejszości narodowych o 5 proc. Zdecydowano również o utworzeniu stanowiska wiceministra kultury, w gestii którego będą m.in. kwestie mniejszości narodowych w kraju, w tym Polaków.\nPieniądze mają być przeznaczone na poprawę poziomu nauczania języka litewskiego w szkołach mniejszości narodowych, gdyż - zgodnie z założeniem nowej ustawy o oświacie - od 2013 roku egzamin maturalny z języka litewskiego w szkołach z litewskim językiem nauczania i nielitewskim językiem nauczania zostanie ujednolicony.\n"Nauczyciele, uczniowie i ich rodzice nie mają podstaw do obaw odnośnie nowych programów nauczania języka litewskiego w szkołach mniejszości narodowych. Nauczyciele będą mieli stworzone warunki do podnoszenia kwalifikacji, przygotowania się do nowych programów nauczania i za swoją pracę otrzymają należyte wynagrodzenie" - powiedział w środę minister oświaty i nauki Gintaras Steponaviczius.\nZwiększone zostało finansowanie tzw. koszyku ucznia, czyli środków które państwo przeznacza na kształcenie dziecka, obejmujących wszystkie wydatki poza utrzymaniem budynku szkolnego. Dodatkowe pieniądze mają być przeznaczone na zwiększenie liczby godzin nauki języka litewskiego w szkołach mniejszości narodowych, a także na dokształcanie w tym zakresie nauczycieli tych szkół.\nZgodnie z przyjętą w marcu ustawą o oświacie, od września w szkołach mniejszości narodowych, w tym polskich, lekcje dotyczące historii i geografii Litwy oraz wiedzy o świecie w części dotyczącej Litwy mają być prowadzone w języku litewskim. W całości po litewsku będzie wykładany przedmiot o nazwie "podstawy wychowania patriotycznego". Ustawa przewiduje też, że od 2013 roku w szkołach litewskich i szkołach mniejszości narodowych egzamin maturalny z języka litewskiego zostanie ujednolicony.\nSpołeczność polska na Litwie, a także Stowarzyszenie Nauczycieli Szkół Polskich na Litwie krytykują założenia ustawy dotyczące oświaty mniejszości narodowych, twierdząc, że są one dyskryminujące, naruszają prawa ucznia i zasady równouprawnienia.\nW ministerstwie kultury na wniosek ministra Arunasa Gelunasa utworzone zostanie jeszcze jedno stanowisko wiceministra, w gestii którego będą m.in. kwestie mniejszości narodowych w kraju.\nPo zlikwidowaniu w ubiegłym roku Departamentu Mniejszości Narodowych i Wychodźstwa przy litewski rządzie, kwestie mniejszości narodowych przekazano ministerstwu kultury, gdzie powołano specjalny pięcioosobowy wydział.\nJak twierdzi minister, z reorganizacji nie były zadowolone mniejszości, gdyż ranga reprezentowania ich interesów została pomniejszona.\nPrezes Związku Polaków na Litwie, poseł Michał Mackiewicz w rozmowie z PAP pozytywnie ocenił utworzenia stanowiska wiceministra w resorcie kultury, który zajmie się sprawami mniejszości, ale jak zaznaczył, "wszystko będzie zależało od tego, kto je zajmie i jakie będzie realizował zadania: zwalczanie mniejszości, czy im służenia".\nNa Litwie mniejszości narodowe stanowią ponad 17 proc. mieszkańców kraju. Najliczniejsza grupa to Polacy - 6 proc. i Rosjanie - 4,8 proc. Na Litwie mieszkają też Białorusini, Ukraińcy, Żydzi, Łotysze, Tatarzy, Karaimi, Niemcy i Romowie.\naki/ klm/ ap/ jbr/


King Usługi Ogólnobudowlane Szymon Królewicz - E-Info24 - najlepsze strony firmowe wg branż\nDziałamy na rynku od 6 lat. Specjalizujemy się w budowie domów wolnostojących jak i również wielorodzinnych. Oprócz tego świadczymy usługi budowlane takie jak na przykład montaż prefabrykatów żelbetowych szczecin czy też roboty ciesielskie szczecin. Pełna oferta wraz z zakres świadczonych prac dostępna jest na naszej stronie www.\nTytuł: King Usługi Ogólnobudowlane Szymon Królewicz\nNasza oferta to handel używanymi maszynami do obróbki blach. W ofercie posiadamy używane maszyny, w pełni sprawne i gotowe do pracy. W ofercie giętarki, frezarki, tokarki, roboty spawające, wiertarki manualne, prasy krawędziowe, gilotyny. Oferujemy serwis i naprawę maszyn, prowadzimy wynajem wózków widłowych, wykonujemy usługi obróbki blach – gięcie, cięcie, spawanie, śrutowanie. Firma Inter – Plast zaprasza do współpracy.\nSpecjalność firmy Damir to domy modułowe oraz obiekty handlowe i usługowe z kontenerów. Budownictwo modułowe jest obecnie coraz bardziej popularne – Damir jako producent kontenerów mieszkalnych w Polsce pomaga swoim klientom w uzyskaniu komfortowej i taniej przestrzeni do zamieszkania. Jego kontenery modułowe posiadają szerokie zastosowanie – jako domy całoroczne, domy letniskowe, kontenery handlowe, biurowe, rekreacyjne. Zapraszamy do sprawdzenia pełnej oferty firmy i jej realizacji na stornie Modulowydom. pl!\nProfesjonalna izolacja dachów i poddaszy nowoczesną metodą przy użyciu piany poliuretanowej. Zapraszamy do skorzystania z oferty firmy Kurp-Piana. Od wielu lat ocieplamy poddasza i dachy w budynkach nowych oraz już istniejących. Zapewniamy fachowe doradztwo, profesjonalnie wykonaną pracę oraz atrakcyjne ceny. Szczegóły znajdują się na naszej stronie www.


230 · 38 703x · 14 · 6 dni temu\n406 · 62 328x · 37 · 7 dni temu\n183 · 67 404x · 59 · 10 dni temu\n116 · 48 572x · 18 · 10 dni temu\n149 · 34 202x · 10 · 21 dni temu\n147 · 51 225x · 19 · 27 dni temu\n319 · 57 460x · 18 · 27 dni temu\n262 · 49 048x · 16 · 1 miesiąc i 3 dni temu\nBum Bum! - Wojtek Szumański\nWojtek Szumański znany ze swojej cyckowej ballady powraca z kolejnym paintowym teledyskiem. Zobaczcie, jak rozwija się ta seria!\n22 · 1 369x · 6 · 8 dni temu\n28 · 3 378x · 7 · 1 miesiąc i 3 dni temu\n282 · 38 337x · 26 · 2 miesiące i 17 dni temu\n41 · 4 451x · 18 · 3 miesiące i 6 dni temu\n146 · 42 923x · 31 · 3 miesiące i 26 dni temu\n14 · 5 203x · 12 · 5 miesiące i 10 godzin temu\n185 · 37 452x · 31 · 6 miesięcy i 19 dni temu\n20 · 3 213x · 1 · 6 miesięcy i 28 dni temu\n39 · 2 384x · 3 · 7 miesięcy i 8 dni temu\n13 · 1 805x · 6 · 9 miesięcy i 14 dni temu\n55 · 17 174x · 6 · 3 lata i 11 miesięcy temu\n34 · 33 525x · 13 · 2 lata i 7 miesięcy temu\n65 · 19 876x · 8 · 4 lata i 5 miesięcy temu\n38 · 11 402x · 1 · 4 lata i 5 miesięcy temu\n96 · 32 550x · 7 · 4 lata i 6 miesięcy temu\n15 · 6 419x · 20 · ponad 5 lat temu\n99 · 38 109x · 18 · przed dinozaurami\n360 · 17 478x · 28 · 7 miesięcy i 2 dni temu\n47 · 7 246x · 2 · 9 miesięcy i 19 dni temu\n99 · 8 103x · 10 · 9 miesięcy i 24 dni temu\nNowa seria dolarów\n51 · 10 417x · 2 · 3 lata i 4 miesiące temu\n95 · 10 462x · 9 · 3 lata i 8 miesięcy temu\n66 · 11 032x · 11 · 4 lata i 11 miesięcy temu\n166 · 47 594x · 12 · ponad 5 lat temu\nJakaś większa akcja się szykuje...\n2 · 17 105x · 22 · przed dinozaurami\n2 367x · 11 dni temu\nEthordin: :mefi357 ale znasz założenia cyberpunka z tego podręcznika ? :>\nBlade Runner to świetny film, a Deus Ex to świetna seria gier, nie mniej jednak opierają się na podręczniku do papierowego RPG…\n432x · 17 dni temu\nboryspo: Chciałem napisać coś o Menage a 3, ale się w porę ugryzłem w język ;)\nPodobno to już ostatnia seria, wszystko zmierza do jakiegoś finału, jaki by on nie miał być. Może kiedyś się przełamiesz, widząc…\ngatinha: Właśnie zadzwonił, że już po. Lekko kołowaty, dupa zdrętwiała, nogi jak od innego kompletu.\nJa zbieram szczękę z podłogi - dowiedziałam się ile kosztują zastrzyki, które Hubba ma przyjmować w to kolano.…\nr_a_k: Gloomhaven nie znam, ale jak chcesz D&D bez mistrza gry itd to jest cała seria D&D Board Game (Castle Ravenloft, Wrath of Ashardalon, Legend of Drizzt..) które mogę z czystym sercem polecić.\nkaab: :cieciu, a którą?\nJa zaczęłam moją z nią przygodę od "Okularnika" (no bo w sumie po co zaczynać serię od pierwszej części :rotfl) i byłam zachwycona :rotfl\nI seria z Sąszą Załuską podobała mi się…\nRe: Niech mu gwiazda pomyślności nigdy nieeeeeeeeee......\nbrood_k: Co Yyy? Zawsze mówiłem, żeby iść na kolej to trzeba mieć naprawdę ekstremalne zainteresowania i nic do stracenia. Głupich i silnych w tej firmie zawsze za mało, a to dobra mateczka, każdego przytuli..…\nzygzaga: jedno co trzeba Kopyrowi (Kopyrze? Kopyrzastemu? ) przyznać : Życie jest za krótkie na żłopanie paskudnego piwa.. nie smakuje = nie kupuje A paskudna seria może się trafić wszędzie i spaskudzić można…\n43 · 3 535x · 3 miesiące i 2 dni temu\n495x · 1 · 3 miesiące i 28 dni temu\nDom pełen Cosbych\nKreskówka twórcy "Rick and Morty". Cała seria tutaj:https://www.youtube.com/watch?v=qWUBnrIaphQ\n2 · 1 204x · rok i 2 miesiące temu\nTwórcy Niezależni - #01\nMoja seria promująca małe projekty niezależne. Projekty z filmu: - Electro Ride: https://www.facebook.com/ElectroRide - Sapu: http://sapugame.com/ - Blocky Farm: http://blockyfarm.com/\n1 · 758x · rok i 3 miesiące temu\nW końcu jakaś seria komiksów, która idealnie się wpasowuje w moją egzystencje :P\n13 · 1 238x · 3 · rok i 3 miesiące temu\n30th Anniversary of Final Fantasy - promocje!\n-50% na wszystkie gry z serii Final Fantasy :) Damn, szkoda, że nie wydali ff12 i 15 na PC Osobiście teraz kupuję FF13-3 do kompletu i FFX i X-2 hd remaster. Damn, to już 30 lat... ponadczasowa seria.…\n1 · 1 574x · rok i 4 miesiące temu\n2 · 1 269x · 1 · rok i 4 miesiące temu\nCivilization VI #hiddencharacter\nCholera, zanim dostanę łatkę kuca. Miała być seria, corel się zbiesił - serii nie będzie. Wrzuciłem na pamiątkę.\n10 · 1 199x · rok i 6 miesięcy temu\nBrainwashing (Hjernevask) cz. 1- Równość płci [eng]\nOdcinek pierwszy popularnej serii programów dokumentalnych wyemitowanych po raz pierwszy w 2010 roku w norweskiej telewizji. Seria obejmuje 7 odcinków. W każdym z nich prowadzący przedstawia wywiady przeprowadzone…\n698x · rok i 6 miesięcy temu\nJuż jest cała seria i mam nadzieję, że dorówna wersji z 1997\n1 · 766x · 8 · rok i 7 miesięcy temu


Nowa Szkocja. Tu czas naprawdę płynie wolniej - Traveler\nNowa Szkocja. Tu czas naprawdę płynie wolniej\nNowa Szkocja fot. Agnieszka Prokopowicz\nTo tu przybijali pierwsi imigranci do Kanady. Kiedy wysiedli ze swoich statków zobaczyli krainę lasów i jezior, o skalistych wybrzeżach i wielkich pustkowiach. Przypominała im Szkocję. Taką sprzed lat. I kiedy europejska Szkocja zaludniła się i zmieniła, tamta, kanadyjska, została dzika i przestrzenna.\nJuż od pierwszych kroków na lotnisku w stolicy wyspy, Halifaxie, obejmują nas czułe kanadyjskie ramiona. Ludzie są mili i ciepli, na każdym kroku pytając w czym mogą pomóc. Miasto niewielkie, portowe, ale niezwykle rozrywkowe. Jest tu najwięcej pubów i klubów ze wszystkich kanadyjskich miast. Pewnie to sprawa czterech uniwersytetów i całej masy studentów wędrujących ulicami tego uroczego miejsca. Można tu szwędać się ulicami, zajadać owocami morza i słuchać rockowych koncertów. Można też trochę pozwiedzać. Ważnym punktem i turystycznym „must be” jest muzeum emigracji Pier 21. To tu przybijały statki z emigrantami przez prawie cały wiek XX, aż do 1971 roku. Przez te lata przybyło ponad milion ludzi. Tu przechodzili kwarantannę i dopiero potem wysyłani byli przez urzędników do różnych części Kanady. Ciekawe, że po wojnie emigrantkami były głównie kobiety, które zakochane w kanadyjskich żołnierzach walczących na frontach Europy, po ukończeniu działań wojennych przypłynęły za nimi. Było ich prawie 50 tysięcy.\nZ Halifaxem wiąże się też straszna historia. W 1917 miał tu miejsce ogromny wybuch (największy wybuch świata przed nuklearnym, który zniszczył Hiroszimę i Nagasaki). W porcie zderzyły się dwa statki, norweski i francuski. Ten drugi przewoził łatwopalne materiały wybuchowe. Eksplozja wydarzyła się 6 grudnia, rano, o godzinie 9.05. Zmiotła z powierzchni ziemi ponad 1600 domów, a w wielu budynkach w promieniu 100 kilometrów popękały szyby. Zginęło 2000 osób, a pięć razy tyle zostało rannych … Do dziś zegar na ratuszu miasta wskazuje godzinę 9.05 a pamięć tragedii wciąż jest żywa wśród mieszkańców. Do dziś Halifax wysyła w grudniu każdego roku ogromną choinkę dla mieszkańców Bostonu, bo to oni rzucili się po tragedii do pomocy Kanadyjczykom. Przez wiele miesięcy wolontariusze z Bostonu pomagali w szpitalach, wysyłali jedzenie i ubrania i stali się najbliższymi pomocnikami ofiar katastrofy.\nHalifax odegrał też ważną rolę w innej tragedii - katastrofie Titanica. Statek zatonął niespełna 700 mil stąd i to tu przypłynęły szczątki ofiar i resztki statku. Ponad 150 osób pochowano właśnie tu, na cmentarzu miejskim. Nagrobki ustawiono w kształt dziobu statku.\nZwykle po kilku dniach spędzonych w Halifaxie, podróżnicy ruszają na objazd obłędnych krajobrazów parków i wybrzeży Nowej Szkocji. Tu mówi się Nova Scotia (z łaciny, by pogodzić Anglików i Francuzów). To kraina dla kontemplatorów. Puste, szerokie drogi kilometrami wijące się wśród skał, lasów i czystych jezior zmuszają do zatrzymania i refleksji. Czas płynie wolniej, naturalnie wchodzimy w tutejszy rytm dnia. Można spotkać niedźwiedzia, jelenia albo bobra. W każdym miasteczku czekają pyszne dania z homarów, które są tu tanie i popularne. W każdym porcie kołyszą się gotowe do wypożyczenia żaglówki i rowery wodne. Wybrzeże wyspy z każdej strony wygląda inaczej. Hall`s Harbour ma szeroką plażę patrzącą na ocean, gdzie można obserwować ogromne przypływy i odpływy. Zatoka Fort Royal jest bardziej turystyczna i pełna urokliwych, kolorowych domków, a południe wyspy, z niezwykłą latarnią morską w Peggy`s Cove uwodzi skalistym wybrzeżem i wygładzonymi, ogromnymi kamieniami. Stojąc na nich patrzymy na przepastny, ciemny Atlantyk. W Peggy`s Cove znajdziemy niewielką osadę portową, tak śliczną i kolorową, że można z każdej perspektywy robić zdjęcia i zawsze będą świetne.\nSą też foodtrucki, gdzie można za kilkanaście dolarów zamówić słynną tu bułkę z homarem (pycha!) Trochę dalej na południe jest śliczne miasteczko Lunenburg, gdzie do dziś mieszka duża mniejszość niemiecka. Jak wiadomo, Kanada to kraj emigrantów. Na Nowej Szkocji znajdziecie takie osady jak New Germany czy na przykład New Albany. Kilka kilometrów od Lunenburga jest przepiękna zatoka Mahone Bay, gdzie mieszkańcy są chyba najszczęśliwsi na świecie a ich jedynym zajęciem jest strzyżenie trawników i ozdabianie domów. Są przemyślane i dopracowane, z kolorowymi kukiełkami, zabawnymi strachami na wróble, a przed Halloween zamieniają się w udawane potwory, topielice, zombie itp. W październiku i listopadzie nieodłączny widok stanowią też oczywiście dynie. Mieszkańcy Nowej Szkocji układają z nich niesamowite wzory i sprzedają przejezdnym plony z własnych ogrodów. No i syrop klonowy. Przebój całej Kanady, tu sprzedawany jest w co drugim domu.\nNowa Szkocja to idealne miejsce na wyprawę pod namiot lub kamperem. Ja wybrałam drugą opcję. Mój Volskwagen California 6.1 przejechał ze mną całą wyspę i sprawdził się idealnie. Wieczorem dobijałam do campingów, których tu wiele, i w ciągu kilku minut auto zamieniało się w domek z wygodnym do spania łóżkiem, lodówką, kuchenką i nawet zlewem. Campingi w Kanadzie są czyste i schludne i zwykle pięknie położone, nad jeziorami lub oceanem. Niestety nie każdy posiada wi-fi, w każdym razie nie ma go w każdym miejscu obozowiska. Ale taka jest Kanada, wybija nas z pędu i szalonego rytmu. Zmusza do refleksji i wyciszenia. Kto szuka ucieczki od szalonego świata metropolii, znajdzie tam ciszę i spokój. I po kilku dniach wśród czystych lasów i jezior, patrząc na ocean, usłyszy swoje myśli.\n9 atrakcji Warszawy, które warto pokazać obcokrajowcom Poprzedni artykuł\nKapadocja: "Bardzo się cieszę, że tu dotarłam!" [RELACJA] Następny artykuł


Geoart Usługi geodezyjne inż. Artur Denisiuk - Geodezja Warszawa woj. mazowieckie | Panorama Firm\nSporządzanie map dla celów sądowych\nul. Poetów 10 a/10, 03-147 Warszawa Białołęka, mazowieckie\n694 138 888\n- Od października 2015 – obsługa geodezyjna budowy, Warszawa ul.Podwójna/Głębocka, zleceniodawca firma PUP TELKA Sp. Z o.o.\n- Sierpień – październik 2015 – obsługa geodezyjna hali wysokiego składowania, Łomna, gmina Czosnów (110mx24m), zleceniodawca TECHNOBUD Sp z o.o.,\n- Październik 2014 – luty 2015 – obsługa geodezyjna budowy (nadbudowa i rozbudowa kamienicy, dobudowa szybów windowych) zleceniodawca TECHNOBUD Sp. z o.o.,\n- Wrzesień 2014 – październik 2015 – GPZ Pruszków – obsługa budowy stacji transformatorowej (tyczenie i inwentaryzacja obiektu trafostacji, kabli średniego, wysokiego i niskiego napięcia, sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej, przyłącza wody, kanalizacji teletechnicznej oraz układu drogowego), zleceniodawca ELEKTROBUDOWA S.A.,\n- RS Budownictwo Sp. Z o.o., TECHNITEL POLSKA S.A.,\n- Maj – listopad 2014 – obsługa geodezyjna budowy, Warszawa Bielany, ul.Zgrupowania AK Kampinos, zleceniodawca RS Budownictwo Sp. z o.o.,\n- Kwiecień – listopad 2014 – geodezyjna obsługa budowy (obsługa żelbetów), pomiar powierzchni lokali mieszkalnych, Warszawa ul. Żółwia, zleceniodawca firma PUP TELKA Sp. z o.o.,\n- Październik 2013 – czerwiec 2014 – geodezyjna obsługa inwestycji (tyczenie i inwentaryzacja kabli niskiego napięcia – ok.1500m) na terenie Szpitala im. Kopernika w Łodzi, zleceniodawca firma ELTRON Sp. Z o.o z Mławy,\n- Marzec - wrzesień 2013 - geodezyjna obsługa inwestycji (tyczenie i inwentaryzacja kabli niskiego napięcia – ok.1200m) na terenie Szpitala im.Kopernika w Łodzi, zleceniodawca firma ELINSTAL z Warszawy,\n- Listopad 2013 – marzec 2015 – geodezyjna obsługa budowy, pomiar powierzchni lokali mieszkalnych, Warszawa ul.Osikowa, zleceniodawca firma PUP TELKA Sp. z o.o. (powierzchnia całkowita ok.12.000 m2), inwestor SBM CHOMICZÓWKA.\nOpis działalności firmy Geoart Usługi geodezyjne inż. Artur Denisiuk w Warszawa\nFirma Geoart powstała w 2006 roku. Siedziba znajduje się w Warszawie. Właścicielem jest Artur Denisiuk.\nPrzedmiotem działalności przedsiębiorstwa Geoart są kompleksowe usługi geodezyjne. W zakres naszej oferty wchodzi:\n- inwentaryzacja i sporządzania dokumentacji powykonawczej obiektów budowlanych oraz sieci,\n- uzbrojenia terenu,\n- pomiary realizacyjne (tyczenie budynków, granic działek, urządzeń infrastruktury technicznej i sieci uzbrojenia terenu, dróg i innych obiektów inżynierskich),\n- pomiary kontrolne budynków i budowli, pomiary przemieszczeń i odkształceń obiektów inżynierskich (zwłaszcza wież i masztów antenowych),\n- pomiary elewacji budynków,\n- uzgadniania dokumentacji projektów w ZUD,\n- inne pomiary specjalne.\nZapraszamy do skorzystania z oferty przedsiębiorstwa Geoart.\nFirma Geoart Usługi geodezyjne inż. Artur Denisiuk z lokalizacji: Warszawa świadczy usługi m.in. w wymienionych obszarach:\nIch mapy geodezyjne to kawał dobrej roboty. Widać, że fachowcy.\nW życiu nie spotkałem lepsze firmy świadczącej usługi geodezyjne. A trochę już ich było.\nMuszę pochwalić pracowników firmy Geoart. Dają z siebie sto procent!\nDobrze, że trafiłem akurat na tę firmę geodezyjną. Obsługa na najwyższym poziomie.\nMiałem przyjemność korzystać z usług firmy Geoart. Jestem z nich bardzo zadowolony.\nFirma Artura Denisiuka już nieraz pokazywała na co ich stać. Klasa!\nTaka firma geodezyjna to ja rozumiem. Polecam Geoart.\nSpecjaliści jeżeli chodzi o geodezję. Tak trzymać!\nOgromna wiedza o geodezji i profesjonalne podejście do pracy. Polecam!\nZajęli się obsługą inwestycji. Wywiązali się ze swoich obowiązków znakomicie.\nBardzo dobra firma geodezyjna. Jeżeli szukasz geodetów, którzy są ekspertami w swoim fachu, to trafiłeś idealnie. W tym przedsiębiorstwie wszystko się zgadza, od A do Z. Podsumowując, polecam.\nwyznaczanie działek ewidencyjnych,\ninwentaryzacje powykonawcze urządzeń podziemnych,\nsporządzanie map dla celów sądowych,\nmapy dla celów sądowych sporządzanie,\nmapy geodezyjne sporządzanie,\nwykonywanie map geodezyjnych,\nwykonywanie map dla celów sądowych,\nusługi geodezyjne geoart,\ngeoart usługi geodezyjne,\nJak tworzone są mapy do celów projektowych?\nTworzenie map do celów projektowych odbywa się przy współpracy geodety z PODGiK, z którego pobiera się mapę zasadniczą niezaktualizowaną. Kliknij i sprawdź.\nCo warto wiedzieć na temat usług geodezyjnych?\nGeodeta wykonuje pomiary działek, a także innych gruntów. Ponadto tworzy mapy do celów projektowych. Dowiedz się więcej na temat tego zawodu.


Spójrzmy prawdzie w oczy Wyszukiwanie na Twitterze jest do bani i będziesz mieć szczęście znaleźć tweety powyżej tygodnia, mimo że nadal istnieją.\nTwitter jest nękany problemami z usługami i wielorybem (który ktoś zakodował w czystym CSS) jest znowu regularnym zjawiskiem.\nPewnego dnia natknąłem się na samouczek na temat tworzenia przeglądalne tweety z możliwością przeszukiwania którego możesz użyć do hostowania własnych tweetów. A najlepsze jest to? Jego wspierane przez WordPress.\nW tym artykule omówię moje doświadczenia związane z konfigurowaniem własnego @themelab archiwum tweet wspierane przez WordPress, w tym:\nTworzę kopie zapasowe moich tweetów w serwisie zewnętrznym\nImportowanie tych starszych tweetów do WordPress\nKonfiguracja, aby nowe tweety były importowane automatycznie\nInstalowanie motywu, aby ładnie je wyświetlić\n1 Utwórz kopię zapasową swoich tweetów\n2 Importuj tweety do WordPress\n3 Automatycznie pobierz nowe tweety\n4 Tweet Archiwum Temat\nUtwórz kopię zapasową swoich tweetów\nPierwszym krokiem jest wykonanie kopii zapasowej twoich tweetów. Aby to zrobić, jest kilka usług stron trzecich, z których osobiście korzystałem TweetBackup z dobrym skutkiem. Ważne jest, aby pamiętać nie oczekuj, że utworzysz kopię zapasową wszystkich twoich tweetów.\nW tym czasie udało mi się zdobyć tylko 910 z ponad 6000+. Nawet przy użyciu innych usług tworzenia kopii zapasowych na Twitterze utworzono kopię zapasową takiej samej liczby tweetów, co sugeruje, że jest to ograniczenie przez sam Twitter. Najlepiej wykonać kopię zapasową jak najszybciej, szczególnie jeśli często korzystasz z głośnika wysokotonowego.\nNa początku miałem problemy z zalogowaniem się do TweetBackup, ale ostatecznie zadziałało. Jeśli jesteś sfrustrowany, możesz spróbować BackupMyTweets.com. Warto zauważyć, że BackupMyTweets sprawia, że „płacisz”, publikując tweeta promującego ich usługę. Jeśli jest to dla ciebie zbyt bolesne (obiecuję, że to całkiem bezbolesne), masz również możliwość płacenia 9,95 USD rocznie.\nPo zakończeniu procesu tworzenia kopii zapasowej wyszukaj opcję „eksportuj” i zapisz jako RSS. Powinieneś mieć plik XML ze wszystkimi tweetami, które można odzyskać. Następnym krokiem jest zaimportowanie ich do WordPress.\nImportuj tweety do WordPress\nPrzede wszystkim sugerujemy utworzenie nowej instalacji WordPress dla swojego archiwum tweet, abyś nie musiał się martwić oddzieleniem go od reszty normalnej zawartości WordPress. Osobiście użyłem subdomeny, aby nie zakłócały żadnych bezpośrednich linków z bloga.\nNastępnym krokiem jest przejście do Narzędzia → Importuj i wybierz opcję „RSS”.\nNa następnym ekranie prześlij plik XML, który właśnie pobrałeś z jakiejkolwiek usługi tweet-backer-top, której właśnie użyłeś. Twoje tweety powinny być teraz ładowane na stronie WordPress.\nOczywista wskazówka: Zakładając, że jest to nowa instalacja WordPress, prawdopodobnie będziesz chciał usunąć „Hello World!” Poczta.\nNie tak oczywista rada: Ponieważ tweety z pliku kopii zapasowej są sformatowane w następujący sposób: „nazwa użytkownika: wiadomość tweet jest tutaj” (tj. „Themelab: tutaj wyświetlany jest mój rzeczywisty tweet”), możesz użyć Wyszukaj wtyczkę Regex aby to usunąć. Po prostu zamień „username:” w treści postu i pamiętaj, aby wstawić spację po.\nAutomatycznie pobierz nowe tweety\nTeraz, gdy masz już wszystkie swoje stare tweety, upewnij się, że wszystkie nowe tweety są automatycznie pobierane i przechowywane jako posty WordPress. Do tego będziemy używać Wtyczka narzędzi Twittera autor: Alex King.\nPo zainstalowaniu i zweryfikowaniu szczegółów konta Twitter upewnij się, że na stronie ustawień wtyczki ustawione są następujące dwie opcje (Ustawienia → Narzędzia Twittera):\nWłącz opcję tworzenia tweetów podczas publikowania postów na swoim blogu? NIE\nUtwórz post na blogu z każdego ze swoich tweetów? tak\nNie jestem pewien, co by się stało, gdybyś wybrał dla obu opcję „Tak”, ale nie zamierzam sam się przekonać z obawy przed zirytowaniem bzdur moich zwolenników. Douglas Bownman, autor oryginalnego przewodnika, opisał go jako „niekończącą się pętlę powtarzających się tweetów i postów na blogu”.\nWszystkie inne opcje, takie jak wykluczenie @ odpowiedzi, nie są konieczne lub zależą od osobistych preferencji.\nUwaga: Po zainstalowaniu narzędzi Twittera zauważyłem kilka zduplikowanych tweetów (w połączeniu z tweetami z kopii zapasowej), które wróciłem i ręcznie usunąłem.\nTweet Archiwum Temat\nDouglas Bownman z Stopdesign był również wystarczająco miły, aby wydać motyw archiwum tweet używał za darmo.\nMotyw działa natychmiast po wyjęciu z pudełka, ale wymaga bezpośredniej edycji * westchnienia * w celu spersonalizowania zakodowanego obszaru (który zaznaczyłem na czerwono) informacjami o koncie. Po prostu otwórz plik header.php i przewiń w dół.\nUpewnij się, że masz pod ręką, aby skopiować i wkleić w obszarze div „user” w pliku nagłówkowym:\nURL obrazu 48 × 48 Twojego awatara na Twitterze (lub cokolwiek, co naprawdę chcesz)\nTwoje imię (użyłem na przykład „Theme Lab”)\nTwoja nazwa użytkownika na Twitterze (@themelab)\nLokalizacja i adres URL strony internetowej (themelab.com)\nLub możesz to całkowicie usunąć, to zależy od Ciebie. Jest też ładna prezentacja linków do archiwów, które nie wydaje się być przerażony w takiej witrynie zorientowanej na archiwum.\nJeśli tworzysz własny niestandardowy motyw pamiętaj, aby wyświetlić treść postu i mieć pełną datę i godzinę jako bezpośredni link do postu. Nie jestem pewien, czy komentarze są naprawdę potrzebne w takim temacie, ale znowu, to jest teraz twoja strona, więc możesz robić z nią co chcesz.\nAktualizacja: Właśnie zauważyłem, że w formularzu wyszukiwania zapisano / tweets / URL na stałe w akcji formularza, co oczywiście nie zadziała, jeśli zainstalowano się gdziekolwiek poza podkatalogiem / tweets /. Aby to naprawić, zamień następujący kod w searchform.php:\nNaprawdę chciałbym to skonfigurować dawno temu. Jestem uzależnionym od Twittera i mam ponad 6000 tweetów (śledź mnie na @themelab) i niestety nie byłem w stanie wykonać kopii zapasowej wszystkich, tylko około 15% z nich.\nJeszcze raz chciałbym podziękować Douglasowi Bowmanowi z stopdesign przewodnik po ustawieniach to i temat. To było o wiele łatwiejsze niż myślałem i świetnie, że może być zasilany przez mój ulubiony CMS, WordPress, za pomocą kilku dodatkowych wtyczek.


Finlandia pozyskała cenne archiwum dotyczące negocjacji między Rosją i Szwecją | estonczycy.pl - Portal o Estonii\nautor: pirita ( 2013-01-16 21:37 )\nNarodowe Archiwum Finlandii kupiło w Szwecji cenne zbiory dokumentów. Zakupiono rodzinne materiały archiwalne hrabiego Kurta von Stedingka, który w 1809 brał udział w negocjacjach pokojowych między Szwecją i Rosją. Określono wówczas przyszłe granice Wielkiego Księstwa Finlandii w Imperium Rosyjskim, donosi YLE.\nDokumenty te są wciąż słabo poznane. Wyłania się z nich tło negocjacji prowadzonych przez Stedingka, jak również dostarczają one nowych informacji o dowodzonej przez niego brygadzie dragonów Karelii w wojnie rosyjsko - szwedzkiej w latach 1788 - 1790. Zakupione materiały zostaną dostarczone do Finlandii w lecie.\nKurt von Stedingk był szwedzkim oficerem i dyplomatą, który odegrał znaczącą rolę w szwedzkiej polityce zagranicznej. Urodził się na Pomorzu w 1746 roku (niemiecka gmina Murchin, wieś Lentschow, siedem kilometrów od Anklam w północno – wschodnich Niemczech). Studiował na Uniwersytecie w Uppsali. W 1799 roku walczył w amerykańskiej wojnie o niepodległość, gdzie został ciężko ranny. Podczas wojny rosyjsko – szwedzkiej, zapoczątkowanej przez króla Gustawa III w 1788, von Stedingk dowodził słynną brygadą Savolax. Wówczas teoretycznie słabsi Szwedzi pokonali silniejszych Rosjan. Za ten czyn von Stedingk został awansowany do stopnia generała majora. Przez dwadzieścia lat pełnił rolę ambasadora w Rosji. W latach 1808 -1809 był naczelnym dowódcą podczas wojny rosyjsko – szwedzkiej w Finlandii, która wówczas należała do Szwecji. Dzięki jego bardzo dobrym stosunkom z rosyjską rodziną cesarską, udało się później złagodzić ostre warunki negocjacji pokojowych, choć Szwecja utraciła Finlandię na rzecz Rosji. W bitwie pod Lipskiem dowodził Szwedami przeciwko Napoleonowi. Awansowano go na feldmarszałka. Kurt von Stedingk zmarł w wieku 90 lat w Sztokholmie.\nSelect ratingGive Finlandia pozyskała cenne archiwum dotyczące negocjacji między Rosją i Szwecją 1/5Give Finlandia pozyskała cenne archiwum dotyczące negocjacji między Rosją i Szwecją 2/5Give Finlandia pozyskała cenne archiwum dotyczące negocjacji między Rosją i Szwecją 3/5Give Finlandia pozyskała cenne archiwum dotyczące negocjacji między Rosją i Szwecją 4/5Give Finlandia pozyskała cenne archiwum dotyczące negocjacji między Rosją i Szwecją 5/5\nautor: Gleyciane (niezweryfikowany) ( 2013-01-29 06:23 )\nEmigrant mf3wi:Polityka dziel i rządź dała Polsce marne rezultaty. Nie wiem jak się ma dzis grupa wyrzechhsadzka ale Polska nigdy nie powinna stracic z oczu tej srodkowoeuropejskiej perspektywy. Austryjace i Czesi są tak samo ostrożni w polityce z Niemcami i Rosją a jednak przez 10 ostatnich lat nic nas z nimi nie zbliżyło przynajmniej tak to wygląda z perspektywy międzynarodewej.Polska musi rozumieć i szanować skutecznosc polityki opartej na porozumieniach bilateralnych i sama taką politykę uprawiać na arenie międzynarodowej. Oczywiscie nasz obecny cicho-ciemny minister się do tego zupełnie nie nadaje.\nWojna radziecko – fińska 1939 - 1940: rekonstrukcja wydarzeń na postsowieckim poligonie


Świąteczne prezenty mogą jeszcze dotrzeć na czas | RETAIL360.PL\n– W tym roku obciążenie dla firm kurierskich w okresie przedświątecznym szykuje się większe niż w poprzednich latach. Aby mieć pewność, że prezent dotrze na czas, warto planując świąteczne zakupy, wybrać sklep współpracujący z partnerem oferującym ekspresowe usługi kurierskie – mówi Tomasz Buraś, Dyrektor Zarządzający DHL Express Poland – Takie przesyłki na terenie Unii Europejskiej, DHL Express dostarcza nawet następnego dnia roboczego. Planując zakupy np. z Chin, należy założyć doręczenie po 2-3 dniach.\nSame sklepy e-commerce również podkreślają ogromne znaczenie sprawnej dostawy przesyłek. Z danych DHL Express1 wynika, że niemal połowa uważa ją za klucz do udanego sezonu świątecznych zakupów e-commerce.


Staże dla farmaceutów. Rusza rekrutacja 2021! – Naczelna Izba Aptekarska\nStaże dla farmaceutów. Rusza rekrutacja 2021!\njest mi niezmiernie miło poinformować, że już po raz czwarty polscy farmaceuci będą mieli możliwość pogłębiania specjalistycznej klinicznej wiedzy w hiszpańskich uniwersyteckich aptekach szpitalnych w ramach Międzynarodowego Programu Staży Zawodowych dla polskich farmaceutów organizowanego przez Naczelną Izbę Aptekarską we współpracy z Sociedad Española de Farmacia Hospitalaria.\nPodczas realizacji dotychczasowych edycji, program umożliwił jedenastu farmaceutom – kierownikom aptek szpitalnych, doktorom nauk farmaceutycznych oraz młodym magistrom farmacji interdyscyplinarne, praktyczne szkolenia z zakresu m.in konsultacji pacjentów na oddziale, terapii monitorowanej stężeniem leku we krwi czy racjonalnej antybiotykoterapii w szpitalu. Pragnę podkreślić, że śladem innych europejskich państw rola farmaceuty szpitalnego i klinicznego w polskim systemie ochrony zdrowia musi ulec przeobrażeniu. Zmiana postrzegania zadań farmaceuty w szpitalu jest konieczna, jednak bez odpowiednich wzorców zdecydowanie trudna do osiągnięcia.\nW związku z rozpoczynającą w dniu 9 grudnia br. rekrutacją do kolejnej edycji programu gorąco zachęcam do aplikacji farmaceutów chcących rozwijać w praktyce kompetencje zawodowe z zakresu farmacji szpitalnej i klinicznej. Pozytywne opinie uczestników poprzednich edycji oraz nowe aktywności, które realizują na rzecz pacjentów po powrocie do Polski, świadczą o tym, że wyjazdy szkoleniowe stanowią ważny punkt edukacyjnej mapy, a także są inspiracją do wprowadzania zmian.\nŻyczę wszystkim aplikującym farmaceutom powodzenia w tegorocznej rekrutacji.


Pierwszy dzień wiosny 2019 - długość dnia i nocy 20 i 21 marca 2019 - Radio ZET\nPierwszy dzień wiosny 2019 - długość dnia i nocy 20 i 21 marca 2019\nIle trwa pierwszy dzień wiosny 2019? Długość dnia i nocy 20 i 21 marca 2019 - ile dokładnie będzie wynosić? O której godzinie wzejdzie i zajdzie słońce w te dni? Sprawdzamy najważniejsze informacje o przesileniu wiosennym i długości dnia i nocy w tym czasie.\nIle trwa pierwszy dzień wiosny 2019 astronomicznej i kalendarzowej?\nNa półkuli północnej pierwszy dzień astronomicznej wiosny wypada 20 marca 2019 roku. Słońce wzejdzie o godzinie 5.40, a zajdzie o godzinie 17.47. Ten dzień będzie krótszy od najdłuższego o 4 godziny i 39 minut oraz dłuższy od najkrótszego o 4 godziny i 25 minut.\nJeśli chodzi o pierwszy dzień wiosny kalendarzowej, wypada on zawsze 21 marca. Słońce wzejdzie o godzinie 5.37, a zajdzie o 17.48. Dzień będzie krótszy od najdłuższego o 4 godziny i 35 minut oraz dłuższy od najkrótszego o 4 godziny i 29 minut.\n» Od kiedy będzie dłuższy dzień i krótsza noc 2018/19?\nPierwszy dzień wiosny 2019 - długość dnia i nocy\nW środę, 20 marca, czyli w pierwszy dzień wiosny 2019 długość dnia i nocy zostanie wyznaczone oczywiście przez wschód i zachód Słońca. Oznacza to, że dzień będzie trwał 12 godzin i 7 minut, a noc potrwa 11 godzin i 53 minuty.\nJeśli chodzi o pierwszy dzień wiosny kalendarzowej 2019, długość dnia i nocy nie będzie się znacznie różnić. Dzień potrwa 12 godzin i 11 minut, a noc 11 godzin i 49 minut.\nWarto wiedzieć, że 21 marca, czyli w pierwszy dzień kalendarzowej wiosny obchodzony jest również Dzień wagarowicza. Będzie to 80. dzień roku. Do końca astronomicznej wiosny pozostanie 91 dni, a do końca 2019 roku - 285 dni.\n» Rok kalendarzowy 2019 - ile dni ma rok 2019, czy jest przestępny?


Jamnik - wszystko o rasie - PiesPoradnik.pl\nKiedy w grobowcu Faraona sprzed 4000 roku p.n.e. odkryto wizerunek krótkonożnego psa o długim tułowiu miłośnicy jamników uznali, że rasa pochodzi ze starożytnego Egiptu. Trudno dziś powiedzieć, czy był to rzeczywiście protoplasta jamnika, czy tylko pies o krótkich nóżkach i długim tułowiu, który do złudzenia go przypomina. Mimo tak odległych poszukiwań, bardziej przekonujące jest stwierdzenie, że ojczyzną jamników są tereny dzisiejszych Niemiec, skąd pochodzą pierwsze wzmianki o tej rasie. Już w XIV wieku tak o nich pisano: "psy o krótkich nogach, wchodzą o wiele łatwiej pod ziemię niż inne i są bardziej przydatne do polowań na borsuki". Były to psy specjalnie przystosowane do tropienia borsuków w norach, stąd zresztą wzięły swoją nazwę: „Dachshund”, ponieważ „Dachs” w języku niemieckim znaczy borsuk, a Hund” - pies. Mniejsze z nich używane były do polowania na króliki i gronostaje.\nDo powstania dzisiejszego jamnika przyczyniło się wiele ras takich jak: posokowce, pointery pinczery i teriery. Pierwszy wzorzec rasy opracowano w 1879 roku i od tego czasu popularność jamników nieustannie rosła. W 1880 roku założono im księgi rodowodowe a w 1888 roku powstał Niemiecki Klub Jamnika. Bardzo szybko, bo już trzy lata później, w 1891 roku, odbyła się pierwsza wystawa klubowa, na której pojawiło się aż trzysta jamników! Cztery lata później po raz pierwszy dokonano obowiązujacego do dziś podziału jamników według rodzaju szaty i masy ciała.\nZa najstarszego uważa się jamnika krótkowłosego. W wyniku jego skrzyżowania z długowłosymi płochaczami lub cocker spanielami powstał jamnik długowłosy. Natomiast dzięki skojarzeniu jamnika krótkowłosego z terierami, w tym przede wszystkim z dandie dinmont terierem oraz ze sznaucerami miniaturowymi mamy jamnika szorstkowłosego.\nTe trzy odmiany występują w trzech kategoriach wagowych: standardowe, miniaturowe i królicze. Wszystkie one uznane zostały za odrębne rasy i na wystawach są oceniane osobno. Jest zatem jeden wzorzec FCI-148, ale dziewięć odmian a raczej ras, które między sobą różnią się rodzajem szaty i masą ciała.\nWszystkie jamniki mają identyczną budowę anatomiczną: wydłużony tułów i bardzo mocną, silnie umięśnioną przednią część ciała, przystosowaną do kopania w ziemi. Mają wydatne przedpiersie z zagłębieniami po obu stronach mostka, długi, prosty grzbiet i szeroki zaokrąglony zad. Łapy krótkie i mocne, przednie lekko rozstawione na zewnątrz, tylne mniejsze, skierowane ku przodowi. Głowa jest osadzona na długiej, muskularnej, lekko wygiętej szyi i ma kształt klina, stop słabo zaznaczony, kufa z lekkim garbonosem. Oczy ciemne, migdałowate, średniej wielkości z wyraźnie zaznaczonym łukiem brwiowym. Uszy zwisające, długie, przylegające do głowy. W porównaniu z pozostałymi odmianami jamnika: szorstkowłosym i krótkowłosym, głowa jamnika długowłosego jest bardziej szlachetna, a uszy dłuższe i niżej osadzone.\nZwyczajowo wielkość psa mierzy się jego wysokością w kłębie. Podstawą do określenia wielkości jamnika jest masa ciała i obwód klatki piersiowej, mierzony w wieku minimum 15-tu miesięcy. Jamnik standardowy ma obwód klatki piersiowej powyżej 35 cm, miniaturowy od 30-35 cm a króliczy poniżej 30 cm.\nCiężar ciała jamnika standardowego wynosi 6,5-7 kg, ale nie więcej niż 9 kg, miniaturowego 4 kg, a króliczego 3,5 kg.\nJamnik to oczywiście znakomity pies myśliwski, ale powoli, coraz bardziej staje się przede wszystkim psem do towarzystwa. Jest to bardzo aktywny i wytrwały piesek, uwielbia długie spacery, w czasie których niezmordowanie biega na swoich krótkich nóżkach. Jeśli nadarzy się okazja z radością pogoni ptaka lub jakieś małe zwierzę, dlatego też na spacerze, dla własnego bezpieczeństwa zawsze powinien być prowadzony na smyczy.\nJamnik jest psem bardzo niezależnym, często upartym, stąd też już od szczenięcia wymaga bardzo konsekwentnego prowadzenia. Jest wyjątkowo inteligentny i można go nauczyć wszystkiego. Wymaga to jednak dużo cierpliwości, jamnika trzeba do podporządkowania się właścicielowi przekonać, nie wolno go karcić i doprowadzić do sytuacji, w której zbuntuje się i odmówi posłuszeństwa. W sytuacjach konfliktowych najlepiej odwrócić jego uwagę, rozbawić i dopiero po chwili powrócić do szkolenia. Najlepszą metodą jest nagradzanie, ten niepoprawny łakomczuch dla niedużego smakołyka jest w stanie zrezygnować z części swojej niezależności.\nJamnik to nie tylko sportowiec, ale i kanapowiec. Bardzo lubi po powrocie ze spaceru wygodnie ułożyć się na kanapie lub w fotelu i nie protestuje, jeśli podłoży mu się poduszkę i przykryje ciepłym kocykiem.\nJamnik jest psem o wielkiej osobowości, potrzebuje stałego i bliskiego kontaktu z opiekunem, pozostawiony sam sobie może stać się złośliwy i zdziwaczały.\nJamniki występują w trzech odmianach owłosienia:\ngładkowłose - o sierści krótkiej, pozbawionej podszerstka, gęstej i przylegającej, która nie powinna być ani zbyt delikatna, ani zbyt obfita;\ndługowłose - o sierści długiej, prostej lub pofalowanej, dłuższej na dole szyi, klatce piersiowej, spodzie tułowia, uszach i tylnej stronie ud. Najdłuższy jest włos na ogonie, gdzie tworzy efektowne pióro;\nszorstkowłose - o krótkim szorstkim, twardym włosie, wyposażonym w podszerstek, jednakowo długim na całym ciele. Tylko na głowie sierść jest nieco dłuższa i tworzy krzaczaste brwi i brodę.\njednokolorowe - rude, rudo-żółte, żółte, kolory czyste lub z czarnym nalotem;\ndwukolorowe - czarne lub czekoladowe podpalane, marmurkowe (tygrysie, pręgowane), na ciemniejszym tle (czarnym, rudym lub szarym) nieregularne szare lub beżowe plamy;\npręgowane - na rudym lub żółtym tle ciemniejsze pręgi;\nNajczęściej spotyka się jamniki rudobrązowe lub czarne podpalane.\nJamnik nie gubi sezonowo włosa i nie wymaga strzyżenia. Najłatwiejszy w pielęgnacji jest oczywiście jamnik gładkowłosy, bardzo systematycznego szczotkowania wymaga jamnik długowłosy, natomiast jamnika szorstkowłosego trzeba regularnie trymować, zwłaszcza, jeśli ma brać udział w wystawach.\nWięcej na temat pielęgnacji jamników i przygotowania ich do wystaw- kliknij tutaj\nJamniki biją wszelkie rekordy długowieczności, przeważnie żyją około 15 lat, ale zdarzają się i takie, które potrafią dożyć nawet 20 lat. Niestety są podatne na różnego rodzaju poważne choroby, wśród których najczęstsze są schorzenia kręgosłupa.\nPierwszą przyczyną tego problemu jest specyficzna budowa anatomiczna - długi kręgosłup wsparty na maleńkich, krótkich łapkach, które nie są w stanie zamortyzować wstrząsu podczas biegania i skoków. Druga przyczyna to wielka i najczęściej nierozumna miłość ich właścicieli, którzy nagminnie je przekarmiają, co obciąża kręgosłup i jest zabójcze dla zdrowia.\nDbajmy więc o naszego przyjaciela, nie każmy mu skakać i chodzić zbyt dużo po schodach a nade wszystko nie przekarmiajmy go z wielkiej miłości, bo nadwaga to najczęstsza przyczyna wszystkich dolegliwości. Jeśli zobaczymy, że pies ma problemy z poruszaniem się, ma wygarbiony grzbiet, powłóczy tylnymi nogami, odczuwa ból w czasie chodzenia a zwłaszcza prób brania na ręce, trzeba natychmiast zasięgnąć porady lekarza weterynarii. Niestety większość problemów z kręgosłupem jest wynikiem złego trybu życia, braku ruchu, nadwagi i jeszcze raz nadwagi. Kochajmy jamniki, bo na to zasługują, ale mądrze!\nJamnik to pies, który nie ma zwyczaju leżeć na podłodze a już z pewnością nie na kamiennej posadzce. Jest bardzo wrażliwy na wilgoć, chłód i przeciągi, dlatego w chłodne dni powinien nosić ciepłe ubranko. Powinien mieć również ciepłe legowisko, choć najchętniej wypoczywa na fotelach i kanapach. Miłośnicy małych piesków wymyślili nawet specjalne schodki by się bez trudu mogły na nie dostać.\nJamniczki często mają ciąże urojone, jeśli nie planujemy szczeniąt, lepiej pomyśleć o sterylizacji, bo powtarzające się ciąże urojone powodują zaburzenia równowagi hormonalnej i niosą ryzyko bardzo niebezpiecznego dla życia ropomacicza.\nJamnik to niewątpliwie pies dla kogoś, kto potrafi docenić jego inteligencję i zaakceptować jego niezależność. Wymaga wcześniejszego niż inne rasy szkolenia. Problem polega na tym, że potrafi z takim wdziękiem wejść człowiekowi na głowę, że wielu właścicieli nie zdaje sobie nawet sprawy z tego, że zanim zabrali się do szkolenia psa, to on już ich zdołał wyszkolić. Oglądając słynną krakowską paradę jamników można mieć jednak nadzieję, że na szczęście te psy trafiają do ludzi, którzy bardziej cenią ich niezwykła osobowość niż posłuszeństwo.\nJamnik z pewnością będzie wspaniałym towarzyszem dla osób starszych, którzy mogą poświecić mu dużo czasu i uwagi. Nadaje się również dla rodzin z dziećmi, maluchy trzeba jednak pilnować, żeby nie zrobiły psu krzywdy biorąc go na ręce. Dzieci muszą wiedzieć, że żadnego psa, a szczególnie jamnika, nie wolno podnosić za łapki, tylko podłożyć jedną rękę pod klatkę piersiową psa a drugą pod jego siedzenie, bo tylko w ten sposób nie sprawi mu się bólu.\nJamnik jest bardzo dobrym stróżem, szczekającym stosunkowo głośno, jak na tak niewielkiego psa. Jest również odważny, lubi być w centrum zainteresowania i w pełni uczestniczyć w życiu całej rodziny. Bardzo przywiązany do swoich właścicieli nie przepada za obcymi, wobec których jest często nieufny. Zdarzają się czasem jamniki, które nie tolerują dzieci, zwłaszcza małych, które często nieświadomie robią im krzywdę. Na spacerze potrafią pogonić małe zwierzęta lub ptaki, dlatego zawsze powinny być na smyczy.\n+ towarzysz dla starszych dzieci\n+ wesoły i skory do zabaw\n+ inteligentny indywidualista\n+ mało kłopotliwy w pielęgnacji - bardzo uparty\n- zazdrosny o swojego pana\n- potrafi przekopać ogródek\n- podatny na schorzenia kręgosłupa\n- łakomy, ma skłonność do otyłości\n- samce bywają nadpobudliwe seksualnie\nKażdego roku w Krakowie odbywa się wielka parada jamników. Ich właściciele na tę okazję przygotowują im wspaniałe kostiumy a wszystkie stacje telewizyjne nadają relacje z tej imprezy. Trzeba przyznać, że niewiele jest ras, które tak dobrze komponowałyby się z intelektualną atmosferą Krakowa jak właśnie jamnik. Często przy okazji tej parady widzi się psy na wózkach inwalidzkich. To pokazuje jak wielkim problemem dla tej rasy są schorzenia kregosłupa i stawów, ale jednocześnie dowodzi, że jeśli tylko właściciel naprawdę dba o swojego przyjaciela, to nawet na wózku pies może zupełnie normalnie funkcjonować i cieszyć się życiem.\nNajstarszym Klubem Jamnika jest Deutsche Teckelklub e.V, założony w 1888 r. Jamnik od lat jest hodowany w trzech odmianach wielkości (standard, miniatura i króliczy) oraz w trzech odmianach włosa (krótkowłosy, długowłosy i szorstkowłosy).\nOczy: średniej wielkości, owalne, dobrze rozstawione, o przejrzystym, bystrym i przyjacielskim wyrazie, spojrzenie nie może być przenikliwe. Kolor błyszczący ciemnobrązowy, przy wszystkich kolorach sierści psa. Oczy porcelanowe, rybie lub perłowe są dopuszczane u psów marmurkowych, ale nie są pożądane.\nŁokieć: ani nieodstający, ani nie za mocno przylegający.


Energia odnawialna a przepisy prawa - co trzeba wiedzieć? : bilgorajska.pl (energia odnawialna, Kraj, prawo, adwokat)\n2019.06.03 18:29 | aktualizacja: 2019.06.03 18:27\nOdnawialne źródła energii (w tym np. fotowoltaika) stają się w Polsce coraz popularniejsze. Rosnące zainteresowanie generuje jednak szereg pytań o przepisy prawne, szczególnie w odniesieniu do urządzeń przeznaczonych do produkcji energii w celach dystrybucyjnych. Co warto wiedzieć przed zakupem i jak uniknąć kłopotów?\nFotowoltaika a przepisy prawa budowlanego\nW świetle przepisów prawa budowlanego panele słoneczne są urządzeniami budowlanymi. W związku z tym przy ich instalacji nie jest konieczne pozwolenie na budowę, ani jakiekolwiek zgłoszenie inwestycji. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy wysokość instalacji przekracza trzy metry. Wówczas budowa instalacji podlega obowiązkowemu zgłoszeniu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.\nWytwarzanie energii i jej sprzedaż\nJeżeli tworzymy instalacje w celach dystrybucyjnych tzn. chcemy sprzedawać pozyskiwaną energię musimy uzyskać decyzję o warunkach zabudowy. Co ważne, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla instalacji produkcyjnych uzależnione jest od spełnienia przez tę inwestycję zasady dobrego sąsiedztwa/kontynuację zabudowy.\nPrzepisy unijne, ale też rosnąca świadomość ekologiczna społeczeństwa sprawia, że łatwo pozyskać dofinansowanie na fotowoltaikę i inne formy energii odnawialnej. O dofinansowanie dla fotowoltaiki można ubiegać się z co najmniej kilku źródeł. Pierwszym są środki z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, który finansuje instalacje na terenie Województwa Mazowieckiego w ramach programu: “Ograniczenie emisji zanieczyszczeń do powietrza poprzez zakup i montaż kolektorów słonecznych, zakup i montaż instalacji fotowoltaicznej, zakup i montaż pomp ciepła". Dotacja sięga w tym wypadku 40% kosztów, ale nie więcej niż 8 tysięcy złotych.\nNa stronie internetowej funduszu można znaleźć większość potrzebnych informacji na temat wymogów, które należy spełnić, by otrzymać środki pieniężne. Innym rozwiązaniem są pieniądze zgromadzone w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w ramach “Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014 - 2020". To dobre rozwiązanie dla przedsiębiorców. Wsparcie wynosi czasem nawet do 85% kosztów inwestycji. Obejmuje przede wszystkim duże inwestycje, które wymagają ponoszenia sporych początkowych nakładów finansowych. Pomysłem zorientowanym na osoby fizyczne, a zarazem obejmującym trochę mniejsze środki finansowe jest program "Prosument", a dokładnie "Wspieranie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii "Prosument" - linia dofinansowania z przeznaczeniem na zakup i montaż mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii" kierowanym przez NFOŚiGW.\nPomoc prawna w skomplikowanych przypadkach\nNagromadzenie przepisów prawnych może przyprawiać o ból głowy, dlatego w razie wątpliwości warto udać się po pomoc prawną. Porad w tej sprawie może udzielić radca prawny bądź kancelaria adwokacka, Warszawa, Kraków i inne duże miasta w Polsce to tereny, na których mieszkańcy coraz chętniej sięgają po energię odnawialną. Chcą chronić środowisko, ale też dbać o swoje zdrowie. Dlatego jeśli też myślisz o podobnej inwestycji, warto na starcie dobrze rozeznać się pod kątem prawnym, aby przedsięwzięcie zrealizować bezproblemowo.\nBioelektrociepłownia w miejscu starej mleczarni\nW 2011 już bez NIP-u\nMożna składać pozwy zbiorowe\nZmiany w roku 2012\ntagi: energia odnawialna, prawo, adwokat


Jak przygotować się do zmiany pracy i jak wybrać najlepszego pracodawcę. - Personnel International\nJak przygotować się do zmiany pracy i jak wybrać najlepszego pracodawcę.\nW Polce po upadku komunizmu przez ponad 25 lat panował rynek pracodawcy. Co to znaczy? Że PKB na mieszkańca było małe, wynagrodzenie za prace było niskie, natomiast bezrobocie bardzo wysokie z prognozami iż w najbliższej przyszłości sytuacja nie ma drastycznie ulec zmianie.\nCzy nadal tak jest? Ekonomiści są zdania, że nie- a przyśpieszenie gospodarki sprawiło, że sytuacja się odwróciła i teraz panuje rynek pracownika. Czym tak właściwie jest rynek pracownika?\nTo sytuacja gdy bezrobocie drastycznie spada , a na rynku pracy pojawia się więcej ofert pracy, niż jest zainteresowanych. To oznacza, że osoby poszukujące pracy mogą swobodnie wybierać spośród dostępnych im ofert zatrudnienia.\nTen moment w życiu gospodarki, charakteryzuje się również tym, że w trakcie jego trwania rośnie wynagrodzenie pracowników, a co za tym idzie również PKB.\nJak zatem wybrać odpowiednia ofertę dla siebie, jak z różnych stron jesteśmy kuszeni możliwością zatrudnienia?\nKorzystaj z możliwości zmiany jeśli jesteś na nią gotowy! Fakt, że sytuacja rynku zatrudnienia sprzyja zmiana pracodawcy nie musi być jednoznaczna z koniecznością dokonywania tego typu kroków.\nNim ulegniesz presji obecnych trendów, pamiętaj, że każda zmiana pracodawcy to rewolucja. Dlatego też warto się zastanowić czy słusznie jest działać pod wpływem impulsu.\nJeśli jednak jesteś w pełni pewny swoich działań, śmiało korzystaj z możliwości spotkań z rekruterami, analizuj wszystkie dostępne oferty, poczekaj na wymarzoną propozycje.\nLepiej na chłodno…\nDrugą bardzo ważną zasada przy zmianie pracy jest zachowanie chłodnej oceny sytuacji i danie sobie czasu na radykalne kroki.\nNim pobiegniesz z wypowiedzeniem do podpisania, przeanalizuj lokalny rynek pracy, sprawdź co proponują firmy w Twojej okolicy i zastanów się gdzie chciałbyś tak właściwie kontynuować swoja karierę zawodową. Zajrzyj do zakładek „kariera” na stronach internetowych wcześniej wyłonionych instytucji.\nZajrzyj i zaktualizuj swoje CV oraz swój profil w social mediach.\nNie ma taryfy ulgowej- przygotuj się do rozmowy!\nMimo wszystkich zmian, które zachodzą w gospodarce, nie możesz sobie pozwolić na nieprzygotowanie się do rozmowy rekrutacyjnej. Niestety (albo i na szczęście), potrzeba zatrudnienia odpowiednich pracowników, nie oznacza zatrudnienie każdej osoby „z ulicy”.\nIdąc na rozmowę, nie zapomnij o rekrutacyjnej kulturze ubioru. To wszystko jest wizytówką Twojej osoby jak również Twoich umiejętności.\nNim podpiszesz umowę…sprawdź!\nZauważalnym trendem w czasie wielkiej bitwy o pracownika są obietnice różnego kalibru, które finalnie nigdy nie zaczynają funkcjonować w normalnym życiu.\nDlatego też nim podpiszesz umowę o pracę z nowym pracodawcą, sprawdź opinie na jego temat w internecie, lub porozmawiaj ze znajomymi, którzy mają wiedze na temat danej firmy i poproś ich o opinię.\n5. Wszędzie dobrze gdzie nas nie ma…\nWłaśnie! Stare przysłowie powtarzane przez pokolenia, ale w tej sytuacji niezwykle na miejscu.\nZmieniając prace większość z nas liczy na rozwój, awans, naukę czegoś nowego. Ale czy na pewno tak będzie? Tego nie możemy być pewni w momencie składania swojej aplikacji. Dlatego tez przed podjęciem ostatecznej decyzji warto porozmawiać ze swoim aktualnym przełożonym, powiedzieć mu o wszelkich swoich obawach i zapytać czy w obecnej strukturze, w której się znajdujesz mogą zajść zmiany, które Cię usatysfakcjonują.\nObecny trend na rynku pracy, faktycznie sprzyja zmianą, ale nim się o na nią zdecydujesz, pamiętaj, że ma ona być dobra przede wszystkim dla Ciebie.


Płaszcz damski zimowy Agnieszka czarny z wełną | sklep internetowy Modon.pl\nPłaszcz damski Giordani Agnieszka z kolekcji jesień/zima w kolorze czarnym. Zapinany na trzy widoczne guziki, ocieplany, z odpinanym kołnierzem (futerkiem), długością sięgający przed kolana (wzrost 170 cm). Płaszcz wysokiej jakości - produkt polski.\nZimowy płaszcz damski Agnieszka w kolorze czarnym. Płaszcz jest ocieplany, zapinany na trzy zewnętrzne, odkryte guziki, sięgający przed kolana (wzrost 170 cm). Posiada elegancki, odpinany kołnierz. Dopasowany do sylwetki i wyszczuplający fason - podkreśli atuty każdej sylwetki. Produkt najwyższej jakości (80% wełna, 20% nylon) - produkt polski.