Mateusz Budziński, Autor o TermoPlastik.pl\nPosts by Mateusz Budziński\nNie wiesz gdzie kupić wykładzinę gumową dociętą na wymiar? Nasza firma oferuje wykładziny gumowe docięte na wymiar. Maksymalna szerokość wykładziny to 1450 mm, maksymalna długość 15 mb (dla grubości 3 mm). Standardowe formaty rolek do cięcia 1200x10000 mm lub 1450x10000 mm. Jeżeli Pańtwa pomieszenie wymaga docięcia, prosimy o przesłanie jego wymiarów. Dobierzemy takie rozwiązanie, które będzie najbardziej ekonomiczne i posiadające najmniej łączeń. Kontakt.\nProfile silikonowe białe, przeźroczyste i czerwony – 60 ShA – oferta\nOferujemy Państwu najwyższej jakości profile silikonowe, z najlepszej europejskiej gumy silikonowej.\nOferowane profile silikonowe produkowane są na zamówienie klienta, dzięki czemu jesteśmy w stanie wyprodukować praktycznie każdy kolor.\nStandardowo, profile z silikonu dostępne są w kolorze białym, czerwonym oraz przeźroczyste. Na zamówienie jesteśmy w stanie wykonać większość kolorów, jednak wiąże się to z minimum logistycznym.\nProfile silikonowe mleczne (białe)\nSą to najbardziej popularne profile silikonowe dostępne w naszej ofercie. Ich wykorzystanie jest na tyle szerokie, że ciężko wszystko wymienić. Najbardziej popularne wykorzystanie tych profili to uszczelnienia w przemyśle spożywczym i przemyśle chemicznym. Ogromnym plusem profili mlecznych jest ich obojętność fizjologiczna. Oferowane profile wykonujemy z silikonu, który dopuszczony jest do bezpośredniego kontaktu z żywnością. Silikon spełnia wszelkie wymagania stawiane przez rozporządzenia polskie, europejskie oraz amerykańskie FDA. Profile silikonowe mleczne są również często stosowane do uszczelniania maszyn, urządzeń oraz wysokiej jakości okien.\nProfile silikonowe przeźroczyste (transparentne)\nProfile z silikonu przeźroczystego, podobnie jak te z silikonu mlecznego są obojętne fizjologiczne. Spełniają normy krajowe, normy europejskie oraz amerykańskie FDA. Mogą być więc bez szczególnych modyfikacji stosowane do kontaktu z żywnością. Dzięki temu są bardzo szeroko stosowane w przemyśle spożywczym, w przemyśle farmaceutycznym oraz chemicznym. Oczywiście aplikacji jest znacznie więcej, dlatego nie wymieniamy Państwu wszystkich.\nProfile silikonowe czerwone (techniczne)\nProfile z silikonu czerwonego to tzw. profile techniczne. W przeciwieństwie do profili mlecznych i przeźroczystych, profile techniczne nie mogą być stosowane do kontaktu z żywnością. Należy zwrócić na to uwagę, ponieważ spotkaliśmy się ze stosowaniem mat z silikonu czerwonego w przemyśle cukierniczym. Jest to jednak bardzo duży błąd. Profile silikonowe czerwone są stosowane w większości przypadków do uszczelnień technicznych w przemyśle.\nProfile silikonowe z dowolnego koloru\nNasza firma oferuje również profile z silikonu wykonane nie tylko na wymiar, ale również barwione na każdy dowolny kolor. Należy jednak pamięta, że wiąże się to z minimum logistycznym. W przypadku chęci zamówienia profili barwionych na inny kolor, prosimy wskazać go podczas zapytania. Kolory wykonujemy wg palety RAL.\nsilikonem zajmujemy się od blisko 20 lat, dzięki czemu jesteśmy rzetelnym partnerem biznesowym,\nposiadamy bardzo nowoczesne maszyny, dzięki czemu profile silikonowe wykonujemy w bardzo szybkim tempie. Termin realizacji w przypadku profili produkowanych na wymiar nie wynosi zwykle więcej, niż 3 dni robocze,\nwszystkie silikony wysyłamy zaufanymi firmami kurierskimi, zabezpieczone tak, aby nie uległy uszkodzeniu podczas transportu,\noferujemy bardzo dogodne płatności za towar !\nDział handlowy (silikony):\nPłyty silikonowe – bezbarwne, białe, techniczne, czerwone\nNasza firma od blisko 20 lat oferuje nie tylko płyty gumowe, ale również płyty silikonowe bezbarwne, białe i czerwone. Płyty silikonowe są bardzo szeroko stosowane nie tylko w przemyśle, ale również rolnictwie i usługach. Oferujemy trzy typy silikonu z różnych twardościach - silikon bezbarwny, silikon biały oraz silikon techniczny (czerwony).\nPłyty silikonowe są znacznie mniej popularne niż płyty gumowe, ale również bardzo często poszukiwane i stosowane w różnego rodzaju aplikacjach. Głównym tego powodem jest ich odporność termiczna. Standardowe płyty gumowe wytrzymują temperatury rzędy +70 st. C do + 80 st. C, podczas gdy płyty silikonowe nawet +260 st. C czy +300 st. C. Temperatury, w których standardowa guma SBR, EPDM, czy NBR uległa by degradacji, silikon będzie zachowywał wszystkie swoje właściwości.\nPłyty silikonowe przeźroczyste (więcej informacji):\nWymiar standardowy - 1 200 x 10 000 mm (możliwość docięcia każdego wymiaru)\nTemperatura pracy - od - 60 st. C do + 250 st. C\nTwardość - standardowo 60 ShA (na zamówienie możliwość wyprodukowania silikonu o grubości 30 ShA lub 80 ShA)\nKolor - bez koloru / przeźroczysty\nPłyty silikonowe białe / mleczne (więcej informacji):\nKolor - mleczny / biały\nPłyty silikonowe techniczne / czerwone (więcej informacji):\nNależy pamiętać, że płyty silikonowe czerwone, są to płyty czysto techniczne. Oznacza to, że płyty te nie mogą być stosowane w środowiskach, wymagających wysokiej higieny. Nie mogą być również stosowane do kontaktu z żywnością. Dopuszczenie do kontaktu z żywnością, posiadają natomiast płyty silikonowe mleczne i przeźroczyste. Płyty te spełniają bowiem warunki stawiane przez FDA.\nWszystkie płyty silikonowe docinamy na wymiar !\nNasza firma jako jedna z nielicznych, oferuje Państwu docinanie płyt silikonowych na wymiar. Jeżeli potrzebujecie Państwo mniejsze ilości - nie ma najmniejszego problemu. Zupełnie za darmo dotniemy Państwu płyty na pożądany wymiar. Posiadamy bardzo nowoczesne piły do cięcia gumy silikonowej i gumy standardowej, dzięki czemu możemy zagwarantować najwyższą precyzję cięcia. Więcej informacji uzyskacie Państwo, dzwoniąc pod numer +48 509 491 716.\nDział handlowy (silikon):\nChodnik dielektryczny – KLASA 2 – jaki wybrać ?\nChodnik dielektryczny jest bardzo często wykorzystywany w przedsiębiorstwach energetycznych, w rozdzielniach prądu, w firmach zajmujących się montażem oraz serwisem urządzeń elektrycznych, a także wszędzie tam, gdzie istnieje ryzyko porażenia prądem elektrycznym pracownika.\nBardzo często nasi klienci pytają jaki chodnik dielektryczny jest najlepszy. W tej kwestii mamy bardzo proszę odpowiedź - chodni produkowany w Polsce. Nasza firma oferuje tylko i wyłącznie polskie chodniki dielektryczne klasy 2, zgodne z międzynarodową normą PN-IEC 61111:2002/A1:2004. Dlaczego tak ważne jest używanie polskich chodników dielektrycznych ?\nPolskie chodniki dielektryczne wykonane są z wysokiej jakości mieszanek gumowych, które w odróżnieniu od gumy z dalekiego importu są trudnościeralne i antypoślizgowe. Ważnym aspektem oferowanych chodników dielektrycznych jest również ich zapach. Chodniki z dalekiego importu generują bardzo nieprzyjemne zapachy, których bardzo ciężko się pozbyć.\nKupując chodnik dielektryczny w naszej firmie otrzymasz protokół z przeprowadzonej próby napięciowej. Jest to niezmiernie ważne, ponieważ w przypadku kontroli BHP, protokół taki będzie konieczny, a jego brak może spowodować otrzymanie mandatu lub kary.\nOferowany chodnik dielektryczny obok właściwości dielektrycznych posiada również bardzo wysoką odporność na kwasy (badanie zgodnie z normą PN-IEC 61111 w H2SO4 23oC/8h) oraz oleje (badanie zgodnie z normą PN-IEC 61111 w oleju nr 1 70oC/24h) i niskie temperatury (badanie zgodnie z normą PN-IEC 61111 w -25oC/1h).\nChodnik dielektryczny - specyfikacja techniczna:\nDługość - 8000 mm (możliwość produkcji mniejszych odcinków)\nStrona wierzchnia - RYFEL szeroki\nNależy jednak pamiętać, że chodniki dielektryczne nie są przystosowane do stosowania na zewnątrz. Chodnik dielektryczny narażony na działanie promieni słonecznych i ozonu, będzie ulegał stopniowej degradacji i tracił swoje właściwości dielektryczne. Może wówczas dojść do zagrożenia porażeniem prądem pracownika - jest to więc bardzo niebezpieczne.\nDlaczego warto zrobić zakupy w naszej firmie:\nOferujemy tylko i wyłącznie produkty najwyższej jakości, spełniające normy międzynarodowe.\nNasi wykwalifikowany pracownicy są do Państwa dyspozycji od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 16:00.\nRozwinięta logistyka i bardzo dobrze zaopatrzony magazyn w centralnej Polsce, pozwalają na ekspresowe dostawy na południe, północ, wschód i zachód.\nZapraszamy do kontaktu ze specjalistą - +48 509 491 716\nDetale gotowe z poliamidu i teflonu\nDetale gotowe z poliamidu i teflonu są bardzo najczęściej poszukiwane przez firmy zajmujące się produkcją maszyn, urządzeń, części zamiennych, oraz firm zajmujących się obróbką metalu. Detale gotowe z poliamidu i teflonu to min. tulejki, rurki, zaślepki, gniazda łożysk, ramki, szyny, prowadnice, itp.\nPoliamid i teflon są obecnie najbardziej popularnymi tworzywami konstrukcyjnymi w Polsce. Są najczęściej poszukiwane i kupowane w formie półproduktów, tj. wałków, płyt i tulej (rur). Poliamid i teflon występują oczywiście w różnych modyfikacjach. O ile jednak modyfikacji poliamidu jest bardzo dużo, o tyle modyfikacji teflonu jest stosunkowo mało. Najbardziej popularnymi modyfikacjami poliamidu są poliamid z dwusiarczkiem molibdenu, poliamid z olejem, poliamid z włóknem szklanym, poliamid z węglem, poliamid z ceramiką. Modyfikacje i rodzaje poliamidu można by wymieniać przez kolejne pół strony. Artykuł ten dotyczy jednak detali gotowych z polimiadu i teflonu. Dzięki dwóm bardzo istotnym właściwościom poliamidu i teflonu, są one bardzo chętnie wykorzystywane do produkcji detali gotowych. Są nimi łatwość obróbki oraz dobre właściwości fizyczne.\nWIĘCEJ INFORMACJI - 509 491 716\nwysoka odporność na działanie paliw, olejów oraz tłuszczów,\nwysoka absorpcja wody z otoczenia.\nDETALE GOTOWE Z TEFLONU\nbardzo wysoka odporność termiczna (od - 200 st. C do + 260 st. C),\nPłyty silikonowe do żywności – mleczne i transparentne\nPłyty silikonowe do żywności są bardzo często poszukiwane przez firmy z sektora spożywczego - hurtownie spożywcze, suszarnie, chłodnie, masarnie, składy, itp. Dlaczego silikon jest tak popularny w branży spożywczej ? Dlaczego nie stosuje się tam zwykłej gumy ?\nPrzemysł spożywczy jest bardzo specyficzny poprzez obwarowanie go licznymi przepisami, dopuszczeniami, atestami i deklaracjami. Dzieje się tak, ponieważ żywność wymaga bardzo wysokiej higieny i nie jest możliwe używanie materiałów, które nawet w bardzo małym stopniu mogą reagować z żywnością. Wszystkie materiały, tworzywa, węże, płyty, wykładziny, itp. używane w przemyśle spożywczym muszą być wykonane z higienicznych materiałów, niereagujących z żywnością.\nDo kontaktu z żywnością kategorycznie zabronione jest używanie przemysłowych gum SBR (ogólnego zastosowania), NBR (olejoodpornych), EPDM (odpornych na warunki atmosferyczne). Są to płyty przemysłowe, które nie zachowują wysokiej czystości i warunków higienicznych. Stosowanie ich w przemyśle spożywczym do kontaktu z żywnością jest kategorycznie zabronione. Płyty silikonowe do żywności to również guma, ale silikonowa. Dlaczego więc płyty silikonowe do żywności można stosować w przemyśle spożywczym w bezpośrednim kontakcie z żywnością ?\nPłyty silikonowe do żywności są wysoce higieniczne, dzięki czemu mogą być szeroko używane w przemyśle spożywczym. Dlaczego szeroko ? Silikon dostępny jest w dwóch wariantach twardości 30 ShA oraz 60 ShA oraz w dwóch wersjach kolorystycznych. Dostępne są płyty silikonowe mleczne oraz płyty silikonowe transparentne (płyty silikonowe przeźroczyste). Należy uważać bowiem dostępny jest jeszcze jeden tym silikonu, a mianowicie silikon czerwony. Płyty silikonowe czerwone to płyty techniczne stosowane w przemyśle. W sektorze spożywczym silikon techniczny nie może być stosowany.\nOgromnym plusem gumy silikonowej jest jej odporność termiczna, której nie zagwarantują gumy przemysłowe SBR, NBR, NR, NL i EPDM. Silikon zachowuje swoje właściwości w temperaturach od - 60 st. C do + 250 st. C. Dzięki temu płyty silikonowe do żywności są szeroko stosowane w chłodniach oraz suszarniach spożywczych. Dla przykładu - nasze płyty silikonowe są wykorzystywane jako podkłady na pólkach w wielkich chłodniach bardzo znanych zakładów masarskich. Podobnie z suszarniami - nasze płyty silikonowe są wykorzystywane jako wykładziny od matki w suszarniach warzyw, ziół i owoców.\nPłyty silikonowe do żywności dostępne są w szerokiej gamie grubości, szerokości i długości. Nasza firma oferuje dodatkowo docinanie płyt silikonowych na wymiar (maty silikonowe oraz formatki silikonowe). Więcej informacji - guma@termoplastik.pl / +48 509 491 716. Zapraszamy !


Uwodzenie zapachem - zapachove.interia.pl\nWtorek, 23 stycznia (09:20)\nZmysł powonienia ma magiczną moc /123RF/PICSEL\nJak twierdzi prof. Zbigniew Lew-Starowicz kobiety czują odpowiedniego mężczyznę po prostu nosem. Zmysł węchu był przez wiele lat niedoceniany, jednak, jak udowadnia John McGann w ostatnich badaniach publikowanych na łamach "Science", wcale nie ustępujemy pod tym względem innym ssakom. Zapach jest niezwykle istotnym elementem gry zwanej uwodzeniem, a dzięki współczesnym perfumom możemy nieco oszukiwać potencjalną ofiarę naszych łowów, podkręcając naturalną woń lub dodając jej zmysłowości.\nW przyrodzie feromony wykorzystywane są do przekazywania informacji innym osobnikom tego samego gatunku, czyli de facto do komunikacji. Z ich pomocą zwierzęta mogą się ostrzegać o zagrożeniu czy zaznaczać swoją pozycję w stadzie. Przede wszystkim jednak wykorzystują je, by okazać gotowości i zainteresowanie seksualne. Feromony nie mają swojego zapachu, odbierane są podświadomie. Czy my też je produkujemy? Badania, które przeprowadziła w 1986 r. Martha McClintock z Uniwersytetu w Chicago udowodniły, że istnieją również ludzkie feromony. Na podstawie jej eksperymentu dowiedziono, że nasze naturalne substancje semiochemiczne są w stanie zsynchronizować miesiączkowanie wśród kobiet przebywających w jednym miejscu. Z kolei wytwarzany przez mężczyzn androstadienon ponoć potrafi zwracać uwagę kobiet, poprawiając im nastrój.\nPrawda jest taka, że zupełnie nie doceniamy naszego zmysły powonienia. Tymczasem ma on magiczną moc. Po pierwsze w ludzkim nosie znajduje się narząd przylemieszowy, który odkryto u człowieka całkiem niedawno, bo dopiero w 1991 r., dlatego jeszcze niewiele wiemy na jego temat. Naukowcy są podzieleni. Niektórzy twierdzą, że choć faktycznie narząd jest aktywny u noworodków, to u dorosłych ludzi przestaje działać. Jedno jest pewne - u zwierząt organ przylemieszowy odpowiedzialny jest właśnie za odbiór feromonów, a to oznaczałoby, że ludzki nos również może być wrażliwy na te podświadomie przekazywane sygnały.\nZmysły rozpalają również kwiaty, które najmocniej pachną wieczorową porą, czyli jaśmin, tuberoza czy róża /123RF/PICSEL\nWięcej informacji mamy na temat samego ludzkiego węchu. Wspomniany już John McGann z amerykańskiego Uniwersytetu Rutgersa na łamach prestiżowego "Science" przekonuje, że "zmysł węchu jest u ludzi równie dobry, jak u innych ssaków, takich jak gryzonie i psy. Ludzie są w stanie rozróżnić około biliona odmiennych zapachów". Jednocześnie podkreśla on olbrzymią rolę powonienia. W zapachach zapisujemy wspomnienia, węch odpowiada za odczuwanie smaków, budzi nasze emocje i pomaga przy doborze partnera.\nZapach jest w stanie również opowiedzieć, kim jesteśmy. Naukowcy z Uniwersytetu w Pradze udowodnili, że wybieramy perfumy, których woń zbliżona jest do zapachu naszej skóry. Tak działa instynkt, a to oznacza, że wcale nie chcemy tuszować naszego naturalnego zapachu, ale wręcz go podkreślać, potęgując tym samym swoją atrakcyjność. Skoro możemy za pomocą olejków o woni kadzidła powiedzieć, że jesteśmy nietuzinkowi, to znaczy, że istnieją również czerpane z przyrody kompozycje, które potrafią zwrócić uwagę płci przeciwnej.\nOlejek z drzewa sandałowego opisywano już w Kamasutrze. Miał on służyć do masażu w trakcie gry wstępnej. Zmysły rozpalają również kwiaty, które najmocniej pachną wieczorową porą, czyli jaśmin, tuberoza czy róża. Zapachy te nie są feromonami, a afrodyzjakami, które podobnie jak te pierwsze, mają niezwykłą moc oddziaływania na naszą seksualność.


Są już Obi, Nomi, będzie Leroy Merlin, do kolek... roman_j\n-- [ Zaloguj się, żeby zobaczyć treść sygnaturki]\nIP: *.play-internet.pl 22.01.13, 21:55\nIP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 22.01.13, 21:58\nIP: *.dynamic.mm.pl 22.01.13, 22:27\nIP: *.203.c68.petrotel.pl 22.01.13, 23:13\nChyba Ci się hot-dogi po złotówce marzą, bo nie Gość: ja\nIP: *.plock.mm.pl 23.01.13, 10:13\nGość: car JURA-I\nIP: 91.212.223.* 23.01.13, 20:03\nIP: *.203.c68.petrotel.pl 23.01.13, 20:54\nGość: osiedlowy staruch\nIP: *.205.42.109.nat.umts.dynamic.t-mobile.pl 22.01.13, 22:02\nIP: *.c154.petrotel.pl 22.01.13, 22:06\nIP: *.adsl.inetia.pl 23.01.13, 10:19\nIP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 23.01.13, 12:58\nIP: *.play-internet.pl 22.01.13, 23:05\nGość: a co zrobicie\nIP: *.245.c69.petrotel.pl 22.01.13, 23:58\nIP: *.116.201.27.kutno201.tnp.pl 23.01.13, 08:27\nIP: *.class101.petrotel.pl 23.01.13, 11:54\nIP: *.neoplus.adsl.tpnet.pl 23.01.13, 12:06\nBedzie tak jak z galeriami, w wawce sa niższe ceny niz u nas w tych samych sklepach. Zyjcie dalej w przekonaniu ze Plock to miasto. ;-)\nIP: *.078.c71.petrotel.pl 23.01.13, 08:46\nTak pozostało długi czas, ale teraz już mówi, że zainteresowanie znacząco spadło. Odpowiedz\nIP: *.class144.petrotel.pl 23.01.13, 10:25\nIP: *.plock.mm.pl 23.01.13, 12:18\nIP: *.class101.petrotel.pl 23.01.13, 12:40\nco za denny pomysł z tą Castoramą czy innym marketem budowlanym. Pomijając fakt, że powstanie kolejne miejsce, w którym można kupić gwoździe i śrubki a no i kible, żeby było gdzie dokonać zrzutu towarów zakupionych w Lidlach i Bied ronkach. Ciekawe, kiedy skończy się zdolność nabywcza społeczeństwa pozbawionego praktycznie możliwości zarobkowania. W końcu ktoś kiedyś ten kraj zwyczajnie kupi. Uczcie się chińskiego dzieci.


Odpowiedź Rzecznika TSUE w sprawie frankowiczów - Konsumenci - rp.pl\nAktualizacja: 15.05.2019, 10:39\nSąd nie może "uszczęśliwiać" kredytobiorcy wbrew jego woli – uważa rzecznik generalny TSUE. To dobra wiadomość dla zadłużonych we frankach.\nW uzasadnieniu opinii rzecznik wskazał, że prawo UE nie pozwala, aby sąd krajowy uzupełniał luki w umowie po usunięciu nieuczciwych klauzul określających sposób i wysokość świadczenia, które prowadzą do niekorzystnego dla konsumenta upadku umowy, a więc aby je sztukował. Wola konsumenta, który uważa, że stwierdzenie nieważności całej umowy nie jest dla niego niekorzystne, przeważa nad utrzymaniem umowy w mocy.\nSystem ochrony ustanowiony dyrektywą 93/13 zakłada, że konsument jest słabszą stroną niż przedsiębiorca (bank) zarówno pod względem siły negocjacyjnej, jak i stopnia poinformowania.\nPytania prejudycjalne sformułował warszawski Sąd Okręgowy, badając sprawę małżonków D., kredytobiorców frankowych. Do dnia kierowania tych pytań przez 110 z 480 miesięcy, na które zawarli oni umowę, spłacili połowę kredytu w kolejnych ratach z odsetkami. Nie kwestionowali skuteczności postanowienia w umowie, że kredyt jest indeksowany do franka. Kwestionowali mechanizm określania kursu franka jako niedozwolony, a w konsekwencji niewiążący konsumentów. W ich ocenie uratowanie całej umowy nie jest możliwe. Ich rozliczenie z bankiem powinno polegać na tym, że każda strona ma zwrócić drugiej to, co jej świadczyła.\nRząd zajął w tej sprawie prokonsumenckie stanowisko: że uzupełnienie luk w umowie kredytu nie jest możliwe, jeśli upadek całej umowy byłby korzystniejszy dla frankowicza, a decyzja powinna należeć do konsumenta, którego sąd winien odpowiednio pouczyć. Zdaniem banku w razie uznania przez sąd zaskarżonych postanowień za niedozwolone umowa kredytu powinna być uzupełniona przez ogólne przepisy krajowe, zgodnie ze zwyczajami i zasadami współżycia społecznego.\nCo na to praktycy\n– Szczególnie istotna jest odpowiedź rzecznika, że niedopuszczalną praktyką jest uzupełnianie, wbrew woli konsumenta, abuzywnych postanowień dotyczących waloryzacji (indeksacji) np. postanowieniami odwołującymi się do średniego kursu walut w NBP – wskazuje adwokat Marcin Szymański prowadzący sprawy frankowe. – Gdyby to stanowisko się utrzymało, sąd powinien ograniczyć się do usunięcia abuzywnego postanowienia, a umowa winna wiązać dalej bez uzupełnień. Takie stanowisko zajął też SN w ostatnich orzeczeniach, np. III CSK 159/17 i I CSK 242/18. Ta opinia jest zatem wielkim krokiem do zapewnienia polskim konsumentom takiego poziomu ochrony, z jakiego korzystają konsumenci wszystkich krajów UE.\nZdaniem mec. Mariusza Korpalskiego, zajmującego się takimi sprawami, gdyby to stanowisko się utrzymało, to będzie miało duże znaczenie. Uprości bowiem postępowania. Sąd nie będzie już szukał rozwiązania, czy i jak uzupełnić umowę. Jeśli uzna, że dana klauzula jest wadliwa, ma orzec jej nieważność.\nStanowisko rzecznika zostawia, i słusznie, furtkę konsumentowi. Może on przywrócić taką umowę do życia, jeśli znając jej wady, uzna, że lepiej dla niego będzie pozostawić ją w mocy. Nie może być tak, że w interesie frankowicza sąd oddala jego powództwo o stwierdzenie nieważności umowy.\nJerzy Bańka, wiceprezes Związku Banków Polskich, wskazuje:\n– Nadal sąd krajowy w konkretnej sprawie będzie decydował, czy mimo usunięcia abuzywnych postanowień umowa kredytu może funkcjonować. Wciąż otwarta jest kwestia, jak wyceniać, rozliczać koszty korzystania z kredytu, czyli odsetki, o czym też będą decydować polskie sądy. Stanowisko rzecznika TS jest w każdym razie zachowawcze. Niewątpliwie w części opinii wyraźnie prokonsumenckie. Nie zmienia to faktu, że zaciągnięte kredyty trzeba spłacać.


PGE podpisała porozumienie ze związkowcami. Przyjęcia do kopalni i gwarancja zatrudnienia do... 2027 roku - Dzień Dobry Bełchatów - Wiadomości Bełchatów - portal informacyjny\nPGE podpisała porozumienie ze związkowcami. Przyjęcia do kopalni i gwarancja zatrudnienia do... 2027 roku\nOpublikowano: pon, 3 sty 2022 12:28 Ostatnia modyfikacja: wt, 4 sty 2022 14:50\nKopalnia i Elektrownia PGE podpisała porozumienie ze związkami zawodowymi, które zakończyło trwające spory zbiorowe. W kopalni Bełchatów ustalono etatyzację, a załoga otrzymała gwarancje zatrudnienia do końca 2027 roku.\nPolska Grupa Energetyczna podpisała porozumienie kończące spory zbiorowe w czterech spółkach: PGE GiEK, PGE Dystrybucja, PGE Energia Ciepła oraz PGE Obrót. Koncern podpisał porozumienie z Komitetem Protestacyjno-Strajkowym GK PGE, w skład którego wchodzi ponad 60 organizacji związkowych działających w grupie PGE.\n- W imieniu zarządu PGE Polskiej Grupy Energetycznej SA dziękuję przedstawicielom Strony Społecznej, że w atmosferze wzajemnego szacunku oraz z uwzględnieniem celów Grupy PGE i interesu pracowników, udało nam się wspólnie wypracować płaszczyznę do negocjacji i dyskusji oraz finalnie podpisać kończące spory zbiorowe porozumienie. Porozumienie jest przejawem odpowiedzialności i zrozumienia dla działań podejmowanych na rzecz rozwoju naszej Grupy - powiedział Wojciech Dąbrowski, prezes PGE.\nW ramach zawartego porozumienia zakończony został także spór zbiorowy, wszczęty przez organizacje związkowe z KWB Bełchatów m.in. ZZPRC KWB Bełchatów, MK NSZZ Solidarność, ZZ „Konto”, ZZ „Kadra”, ZZ Górnictwa Węgla Brunatnego KWB Bełchatów.\nZOBACZ TAKŻE: PGE daje gwarancje załodze elektrowni Bełchatów. Będą przyjęcia do pracy po odejściach na emeryturę\nJak informują związkowcy, podpisany dokument zapewnia utrzymanie gwarancji zatrudnienia w kopalni do końca 2027 roku z możliwością przedłużenia za zgodą stron. W kopalni ma zostać zwiększone zatrudnienie o 42 osoby. Strony ustaliły, że na koniec 2021 roku ma zostać zachowana etatyzacja w KWB Bełchatów na poziomie nie mniejszym niż 4.262 pracowników.\nZwiązki zawodowe zapewniają, że strony uzgodniły „bezwzględne respektowanie obowiązujących w kopalni umów zawartych ze stroną społeczną” m.in. Układów Zbiorowych Pracy, Porozumień – Umów Gwarancyjnych i Umów Społecznych. Porozumienie zagwarantowało także wypłatę dodatkowego świadczenia dla każdego pracownika kopalni, jako wyrównania za 2020 rok.


Na Opolszczyznę nadciągają upały [wideo] | Nowa Trybuna Opolska\nNa Opolszczyznę nadciągają upały [wideo]\nGrzegorz Marcjasz 3 lipca 2014, 15:56\nOd piątku do niedzieli IMGW przewiduje temperaturę maksymalną od 28 do 31 st. C. Temperatura minimalna wyniesie od 16 do 18 st. C. Od poniedziałku temperatura wzrośnie. W dzień będzie od 32 do 34 st. C, w nocy od 19 do 21 st.\nKtóre drogi w województwie opolskim 6.05.2021 nie są przejezdne? Roboty drogowe: droga 46c, obwodnica Otmuchowa (3. km na odc. 0,3 km) Remont nawierzchni wysepki rozdzielajacej..


Zalety kwasu GABA: świadectwo wideo Miss Univers Fitness\nStres i forma psychiczna Conversations\nMiss Univers Fitness tłumaczy, dlaczego poleca stosowanie kwasu GABA. Odkryj wszystkie zalety tego neuroprzekaźnika.\nJustine Gayraud docenia działania kwasu GABA (gamma-aminomasłowy)\nCzym jest kwas GABA?\nJakie są korzyści płynące ze stosowania kwasu GABA?\nJakie są źródła spożywcze kwasu GABA?\nJustine Gayraud i kwas gamma-aminomasłowy\n(WIDEO) Dlaczego Justine Gayraud poleca preparat GABA konkretnie od SuperSmart?\nGABA to skrót od angielskiej nazwy kwasu gamma-aminomasłowego, czyli neuroprzekaźnika występującego we wszystkich obszarach mózgu.\nAminokwas ten jest wykorzystywany przez organizm do regulowania aktywności mózgu. Często nazywany jest „neuromodulatorem”.\nKwas GABA to podstawowy inhibitor ośrodkowego układu nerwowego (1). Innymi słowy blokuje transmisję sygnałów nerwowych W przypadku niedoboru kwasu GABA neurony działają w sposób chaotyczny, co prowadzi do wycieńczenia organizmu.\nNa czym polega jego działanie? Po uwolnieniu w synapsach kwas GABA przytwierdza się do receptorów postsynaptycznych. Tym samym zwiększa ujemny potencjał elektryczny neuronu, który jest mniej podatny na wzbudzenie i przenoszenie impulsu nerwowego (2-3).\nOsoby zmagające się ze stresem i stanami lękowymi (tymczasowymi lub stałymi) powinny zatem włączać do diety spore ilości pokarmów bogatych w kwas GABA (4).\nKwas GABA jest syntetyzowany z glutaminianu (czyli kwasu glutaminowego). Jest to związek występujący w różnych pokarmach, takich jak indyk, dorsz, jaja, sery parmezan i gouda, bób, pietruszka czy szpinak.\nStosowanie suplementu kwasu GABA pozwala istotnie zwiększyć dzienną dawkę kwasu GABA.\nPosiadająca tytuł Miss Univers Sportmodel oraz Miss Univers Sportmodel Pro, Justine Gayraud nie ukrywa, jak bardzo ceni sobie kwas GABA. W poprzednim nagraniu opowiedziała nam o swojej diecie i suplementacji NMN.\nNasza mistrzyni stosuje kwas GABA przede wszystkim w chwilach zwiększonej presji, na przykład w czasie przygotowań i zawodów. Suplementacja stanowi część jej rytuału relaksacyjnego.\nDla naszej mistrzyni ważne są także właściwości „neurotropowe” kwasu GABA: wyniki badań potwierdzają, że aminokwas ten wspomaga rozwój niektórych neuronów (5).\nPrzeznaczenie: dla osób dorosłych. Stosować 1 tabletkę dziennie między posiłkami. Każda kapsułka zawiera 750 mg kwasu gamma-aminomasłowego (GABA).\n(Transkrypcja w j. polskim pod nagraniem)\n„Stres jest nieodłącznym elementem zawodów. To dlatego w czasie zawodów regularnie sięgam po kwas GABA.\nKwas gamma-aminomasłowy (GABA) to najważniejszy neuroprzekaźnik stanowiący inhibitor układu nerwowego.\nNajbardziej lubię preparat GABA od SuperSmart ze względu na dużą dawkę, dzięki której substancja łatwiej przekracza barierę krew/mózg, a tym samym przedostaje się do ośrodkowego układu nerwowego.\nNatura stworzyła substancje, które wpływają korzystnie zarówno na ciało, jak i na duszę: wystarczy z nich skorzystać!”\n8 naturalnych metod radzenia sobie ze stanami lękowymi\nPrzyspieszone bicie serca, gula w gardle, strach: choć stany lękowe to schorzenie łagodne, mogą nieźle przestraszyć. Prezentujemy 8 naturalnych metod łagodzenia ataków paniki.\n7 w 100% naturalnych metod walki ze stresem (techniki, rośliny itd.)\nCierpisz z powodu przemęczenia, stanów lękowych i napięć? Tak nie musi być. Poznaj 7 technik i roślin, które zwalczają stres naprawdę skutecznie.\nNeuroprzekaźnik hamujący niezbędny do skutecznej walki ze stresem.\nFarmaceutyczna postać L-teaniny o działaniu potwierdzonym badaniami naukowymi\nNaturalny antydepresant (5-HTP)\nNeuroamina kojarzona z odczuwaniem przyjemności oraz ostrością umysłu\nWspomaga pracę gruczołów nadnerczowych oraz reakcję na stres


[BWM 1/2 2010] Szkolenia dla bibliotekarzy z województwa warmińskiego w ramach Programu Biblioteka+\nSzkolenia dla bibliotekarzy z województwa warmińsko-mazurskiego w ramach Programu Biblioteka+\nW dniach 8-9 czerwca 2010 r. Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie zorganizowała pierwsze szkolenia dla bibliotekarzy z bibliotek publicznych województwa warmińsko-mazurskiego w ramach Programu Dotacyjnego „Szkolenia dla bibliotekarzy” finansowanego ze środków Instytutu Książki. Program Biblioteka+, którego jednym z komponentów jest Program Dotacyjny „Szkolenia dla bibliotekarzy”, jest wieloletnim programem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przygotowanym i wdrażanym przez Instytut Książki. Jego głównymi beneficjentami są gminne biblioteki publiczne z gmin wiejskich, wiejsko-miejskich oraz małych gmin miejskich (do 15 tysięcy mieszkańców). Biblioteka+ jest programem prowadzonym przy współpracy wielu partnerów z całej Polski, w tym wojewódzkich bibliotek publicznych. W województwie warmińsko-mazurskim rolę doradczą i realizatora części szkoleniowej programu pełni Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie. WBP w Olsztynie z dniem 30 marca 2010 r. rozpoczęła przygotowania do organizacji nieodpłatnego cyklu szkoleń specjalistycznych dla bibliotekarzy z bibliotek publicznych województwa warmińsko-mazurskiego. Na podstawie wyników badań ankietowych przeprowadzonych wśród bibliotekarek i bibliotekarzy – beneficjentów programu – WBP w Olsztynie skonstruowała 10-dniową ofertę szkoleniową, zawierającą cztery bloki tematyczne:\numiejętności osobiste i interpersonalne – 2 dni szkoleniowe\nzarządzanie biblioteką: aspekty prawne, zarządzanie czasem pracy – 2 dni szkoleniowe\nbadania czytelnicze i public relations – 3 dni szkoleniowe (w tym jednodniowa wizyta w dwóch bibliotekach, prowadzących wzorcową działalność promocyjną)\npraca z czytelnikiem – 3 dni szkoleniowe.\nSzkolenia zaplanowano w terminach od czerwca do listopada 2010 r., z wyłączeniem miesięcy wakacyjnych (lipiec-sierpień).\nNa początku maja br. do bibliotek z terenu województwa, kwalifikujących się do udziału w Programie, został wysłany mail z informacją o naborze na szkolenia. Odzew był natychmiastowy. W zaledwie kilka dni została skompletowana lista 40 osób, które zgłosiły chęć udziału w szkoleniach. Osoby te wezmą udział we wszystkich 4 blokach tematycznych, a jeden jest już nawet za nimi...\nW dniach 8-9 czerwca br. odbyły się szkolenia z zakresu umiejętności interpersonalnych. Szkolenia – w dwóch grupach 20-osobowych – przeprowadzili trenerzy z firmy ANS PR Consulting – Anna Niedziela-Strobel oraz Witold Strobel. Program szkoleń obejmował m.in. zagadnienia związane z tematyką komunikacji interpersonalnej w grupie i z czytelnikami, asertywności, kreatywności i twórczego rozwiązywania problemów oraz z tematyką wystąpień publicznych. Uczestnicy szkoleń od początku bardzo angażowali się w proponowane przez trenerów ćwiczenia, chętnie dyskutowali i wymieniali doświadczenia. Cytując słowa trenerów: „praca zarówno podczas ćwiczeń indywidualnych, jak i grupowych, przebiegała w sposób wskazujący na wysoką motywację uczestników szkolenia”. Na podstawie opracowanych ankiet ewaluacyjnych możemy już dziś stwierdzić, iż szkolenia zostały przyjęte bardzo pozytywnie – zarówno pod względem merytorycznym jak i organizacyjnym. Uczestnikom podobało się przygotowanie merytoryczne trenerów, zastosowane przez nich aktywne metody szkoleniowe, a także wyrozumiałość i życzliwe podejście do każdego uczestnika. Zarówno bibliotekarzom, jak i trenerom podobała się lokalizacja szkoleń – Omega Hotel w Olsztynie. Na pytania, dotyczące zadowolenia z miejsca szkolenia, wyżywienia, noclegów i możliwości integracyjnych, zdecydowana większość respondentów (ponad 95%) odpowiedziała twierdząco.\nLicząc, iż kolejne bloki tematyczne spotkają się z równie pozytywnym przyjęciem, WBP w Olsztynie przygotowuje się już do kolejnego szkolenia. Na termin 7-8 września zaplanowano blok poświęcony zagadnieniom związanym z zarządzaniem biblioteką. Poprowadzą go dr Bożena Jaskowska (Dyrektor Biblioteki Uniwersytetu Rzeszowskiego) oraz dr Joanna Kamińska (Adiunkt w Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Śląskiego).


2015-06-04, 10:50 A A A Przemys³aw Popek\nUrodzi³ siê 4 czerwca 1960 roku, w wieku 18. lat zdoby³ licencjê ¿u¿low±. W pierwszy latach kariery sportowej je¼dzi³ dla GKM Grudzi±dz. W 1982 roku przeniós³ siê do Polonii Bydgoszcz i to z ni± uzyskiwa³ swoje najwiêksze sportowe sukcesy. Dwukrotnie zdobywa³ dru¿ynowe wicemistrzostwo Polski, raz by³ mistrzem i br±zowym medalistom. W 1985 roku zakwalifikowa³ siê do pó³fina³u kontynentalnego Indywidualnych Mistrzostw ¦wiata, ostatecznie zaj±³ trzynaste miejsce.\nPo kilku letniej przygodzie w Bydgoszczy, powróci³ na rok do Grudzi±dza, by w 1994 roku ponownie ¶cigaæ siê w barwach Polonii. Swoj± sportow± karierê zakoñczy³ rok pó¼niej gnie¼nieñskim Starcie. Zosta³ trenerem Polonii Bydgoszcz, po kilku latach przeniós³ siê do Or³a £ód¼.\n27 kwietnia 2011 roku w Brzozówce ko³o Torunia zgin±³ tragicznie w wypadku samochodowym.


Zoe Saldana: Mąż przyjął jej nazwisko | ZnanePary.pl\nZoe Saldana: Mąż przyjął jej nazwisko\nAktorka, znana m.in. z „Piratów z Karaibów” czy „Avatara”, przez długi czas była dziewczyną hollywoodzkiego amanta Bradleya Coopera.\nPara oficjalnie rozstała się w kwietniu 2013 roku, a Saldana już niecałe dwa miesiące później poślubiła włoskiego artystę, Marco.\nSłynąca z chronienia swojej prywatności gwiazda przez długi czas nie chciała zbyt wiele o tym fakcie opowiadać.\nTeraz stała się nieco bardziej rozmowna.\nW rozmowie z „Vanity Fair” zdradziła, że jej mąż uparł się, by po ślubie przyjąć jej nazwisko.\nCo ciekawe, Zoe odradzała mu to!\n„Próbowałam go od tego odwieść. Tłumaczyłam mu, że przez to przestanie być rozpoznawany w swoim środowisku artystycznym” – powiedziała.\nDodała, że mąż chciał w ten sposób pokazać, jak bardzo ją kocha i nie zmienił swojego zdania.\nStwierdził, że nic go nie obchodzi, jeśli ktoś przestanie go kojarzyć ze względu na nowe nazwisko.\nPo tej wypowiedzi w internecie szybko pojawiły się głosy, że mąż Saldany wbrew temu, co mówi, po cichu liczył na to, że dzięki przyjęciu nazwiska żony jego kariera nabierze rozpędu…\nPoprzedni Poprzedni wpis: Kate Hudson i Derek Hough są razem?\nNastępny Następny wpis: Fred Durst przyznał się do ślubu z Ksenią Beryazina


Opinie - PozyczkaGO.pl\n10-31-2017, 15:43 PM\nPozyczkago.pl to nowatorskie rozwiązania w zakresie analizowania wniosków i podejmowania decyzji o przyznanie krótkoterminowej pożyczki. Finalizacja całego procesu odbywa się za pośrednictwem internetu przy pomocy zautomatyzowanej procedury.\nJak firma informuje na swojej stronie:\nPrzykładowym powodem odmowy udzielenia pożyczki może być np. negatywny wpis w rejestrze danych (BIK, ERIF, BIG Infomonitor)\nNależy więc uważać iż firma sprawdza te bazy.\nPozyczkago.pl to podmiot od niedawna istniejący na rynku, opinie mile widziane.\nWięcej informacji na stronie: Pozyczkago.pl (KLIKNIJ aby zobaczyć)\ntak się tylko zastanawiam: w jaki sposób ta firma weryfikuje gdzie klient mieszka? oświadczenie czy trzeba np. jakieś rachunki pokazać?\nskoro sprawdza bazy to propozycja dla tych co nie mają "zawalonych" baz, ale np. uzyskują nieudokumentowane dochody?\nAdres widzi po przelewie weryfikacyjnym. Z tego co wiem klient oświadcza że ma jakiś dochód z dowolnego źródła ale firma tego nie weryfikuje na podstawie dokumentów.\nadres w przelewie weryfikacyjnym może być przecież bardzo inny od rzeczywistego\nczyli np. mieszkam w UK, ale mam konto w polskim banku i zrobię z niego przelew, będzie ok?\ngeneralnie to takie gdybanie, bo można mieszkać w PL wziąć pożyczkę i następnego dnia wyjechać ;-)\nZgadza się że adres może być inny, ale wiele firm na tym bazuje.Głównie ich obchodzi adres zameldowania który jest w dowodzie osobistym, a przy zakładaniu konta bank sprawdza dowód osobisty.\nTeoretycznie bo znam przypadki że ktoś zakładał konto z dostarczeniem umowy przez kuriera.Niby kurier powinien wydać dokumenty na podstawie dowodu osobistego, a widziałem jak wydał na podstawie paszportu, a w paszporcie nie ma adresu.\n11-02-2017, 19:05 PM\nale w nowych dowodach osobistych adresu zameldowania nie ma, poza tym jest grupa klientów, która takiego adresu nie posiada\ni ci już nie mają szansy? nawet banki takie sytuacje akceptują\ntak naprawdę adres zameldowania to relikt minionego systemu, bo trzeba było mieszkać tam gdzie się było zameldowanym, a teraz możesz mieć kilka nieruchomości...i tylko w jednej się zameldujesz (jak ktoś ma taką potrzebę)\n11-02-2017, 21:27 PM\nNie jestem pewien, ale chyba bazują na danych które pojawiają się na przelewie weryfikacyjnym.\nWłaśnie, jak to jest w przypadku zakładania konta w banku gdy w dowodzie nie ma adresu ?\nZ tego co wiem bank musi coś wpisać, oświadczenie o zamieszkaniu?\n11-02-2017, 23:19 PM\ntak, miejsce zamieszkania należy oświadczyć...zamieszkania NIE zameldowania\nnawet ZUS czy US o zameldowanie nie pyta, liczy się to gdzie faktycznie mieszkasz + ew. adres do korespondencji, jeżeli ktoś chce podać inny\n11-23-2017, 15:49 PM\nChyba większość firm podchodzi do tego iż liczy się adres zamieszkania.Ostatnio otwierałem konto w innym banku za pośrednictwem przelewu weryfikacyjnego i banku nie interesuje co w dowodzie osobistym jest wpisane, a co będzie na przelewie weryfikacyjnym z banku gdzie mam dotychczasowe konto.\nA tam też mam co innego niż w dowodzie osobistym.\nAktualny czas: 05-27-2019, 16:27 PM Polskie tłumaczenie © 2007-2019 Polski Support MyBB


Rozpoznawanie osiągnięć rozwojowych w poszczególnych etapach życia dziecka 513 .Z PDF\nRozpoznawanie osiągnięć rozwojowych w poszczególnych etapach życia dziecka 513 .Z1.01\nDownload "Rozpoznawanie osiągnięć rozwojowych w poszczególnych etapach życia dziecka 513 .Z1.01"\n2 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Agnieszka Szyszko-Perłowska Anna Baranowska Rozpoznawanie osiągnięć rozwojowych w poszczególnych etapach życia dziecka 513 .Z1.01 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom 2006\n3 Recenzenci: dr Elżbieta Jaszczyszyn mgr Alicja Pasemko Opracowanie redakcyjne: mgr Agnieszka Szyszko - Perłowska Konsultacja: mgr Zenon W. Pietkiewicz Korekta: Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 513.Z1.01 Rozpoznawanie osiągnięć rozwojowych w poszczególnych etapach życia dziecka, zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu opiekunka dziecięca Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, Radom\n4 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 3 2. Wymagania wstępne 5 3. Cele kształcenia 6 4. Materiał nauczania Proces rozwoju dziecka Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Podstawy psychofizycznego rozwoju dziecka w okresie prenatalnym Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Rozwój psychomotoryczny dziecka od 0 do 4 roku życia w zakresie 19 wszystkich sfer rozwojowych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Sprawdzian osiągnięć Literatura 42 2\n5 1. WPROWADZENIE Poradnik ten pomoże Ci w przyswojeniu wiedzy o:procesie rozwoju dziecka, podstawach psychofizycznego rozwoju dziecka w okresie prenatalnym, rozwoju psychomotorycznym dziecka od 0 do 4 roku życia w zakresie wszystkich sfer rozwojowych. Poradnik zawiera: 1. Wymagania wstępne, czyli wykaz niezbędnych wiadomości i umiejętności, które powinieneś mieć opanowane, aby przystąpić do pracy z poradnikiem. 2. Cele kształcenia programu jednostki modułowej. 3. Materiał nauczania umożliwiający samodzielne przygotowanie się do wykonania ćwiczeń i zaliczenia sprawdzianów. Wykorzystaj do poszerzenia wiedzy wskazaną literaturę oraz inne źródła informacji. Obejmuje on również ćwiczenia, które zawierają: - opis działań jakie powinnaś wykonać, - wykaz materiałów i narzędzi potrzebnych do ich wykonania. 4. Zestaw zadań testowych sprawdzający poziom przyswojonych wiadomości i ukształtowanych umiejętności. 5. Wykaz literatury, polecanej do skorzystania podczas nauki. Jeżeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, to poproś nauczyciela lub instruktora o wyjaśnienie. Bezpieczeństwo i higiena pracy W czasie pobytu w pracowni musisz przestrzegać regulaminów, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz instrukcji przeciwpożarowych, wynikających z rodzaju wykonywanych prac. Przepisy te poznasz podczas trwania nauki. Poradnik nie może być traktowany jako wyłączne źródło wiedzy. Wskazane zatem jest korzystanie z innych dostępnych źródeł informacji. 3\n6 513.Z1 Rozwój psychomotoryczny małego dziecka 513.Z1. 01 Rozpoznawanie osiągnięć rozwojowych w poszczególnych etapach życia dziecka 513.Z1. 02 Stymulowanie rozwoju psychomotorycznego i osobowości dziecka 513.Z1. 03 Opiekowanie się dziećmi z trudnościami wychowawczymi i zaburzeniami w rozwoju Schemat układu jednostek modułowych 4\n7 2. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: - definiować pojęcie rozwoju, - wyjaśniać procesy zachodzące w ludzkim organizmie na poziomie komórkowym (anabolizm, katabolizm), - definiować pojęcia z zakresu embriologii, - omawiać i wyjaśniać budowę i funkcje poszczególnych elementów układu nerwowego człowieka, - określać ścisły związek między rozwojem motorycznym, fizycznym i psychicznym, - rozróżniać poszczególne formy aktywności ruchowej; pełzanie, raczkowanie itp., - uświadomić sobie znaczenie prawidłowej opieki nad dzieckiem dla jego dalszego rozwoju, - obserwować podopiecznych, - stosować zasady bezpieczeństwa i higieny pracy z dziećmi - korzystać z różnych źródeł informacji. 5\n8 3. CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: - scharakteryzować proces rozwojowy dziecka, - wskazać związek rozwoju prenatalnego dziecka z rozwojem w okresie pourodzeniowym, - określić właściwości rozwoju psychomotorycznego dziecka w okresie noworodkowym, niemowlęcym i poniemowlęcym, - zastosować bezpośrednie i pośrednie metody oceny rozwoju psychomotorycznego dziecka, - ocenić poziom rozwoju psychomotorycznego dziecka na podstawie wyników badań, - ocenić psychomotoryczne osiągnięcia dziecka na podstawie norm rozwojowych, - rozpoznać niedobory i odchylenia rozwojowe, - posłużyć się inwentarzem i kartą rozwoju psychomotorycznego, - sporządzić dokumentację rozwoju psychomotorycznego dziecka. 6\n9 4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1. Proces rozwoju dziecka Materiał nauczania Rozwój psychiczny człowieka jest procesem złożonym, dynamicznym i długotrwałym, który polega na przemianach ilościowych i jakościowych poszczególnych funkcji oraz czynności w celu dalszego ich doskonalenia. Proces ten trwa przez całe życie, jednakże najintensywniejszy jest do 18 roku życia. Rozwój jest procesem cyklicznym, wieloetapowym, przebiegającym w określonej kolejności związanej z wiekiem dziecka, indywidualnie zróżnicowanym. Pierwsze przejawy życia psychicznego pojawiają się już w życiu płodowym: w 7-8 m- cu dziecko spostrzega, reaguje, a nawet zapamiętuje. Podwaliny psychiki osoby dorosłej tworzą się w ciągu pierwszych 5 lat życia. Doświadczenia z dzieciństwa rzutują na dalszy rozwój człowieka. Poszczególne sfery życia psychicznego nie dojrzewają w jednakowym tempie. Najpierw kształtuje się dojrzałość umysłowa, potem emocjonalno-społeczna. Rozwój psychiki dziecka przebiega w ścisłym związku z rozwojem motorycznym, dlatego w odniesieniu do małych dzieci mówimy łącznie o rozwoju psychomotorycznym. Funkcje złożone i precyzyjne bazują na mniej doskonałych, np.: zanim człowiek nauczy się używać śrubokrętu musi najpierw nauczyć się chwytać, zanim zacznie mówić - gaworzy, ale nigdy odwrotnie. Stymulowanie danej umiejętności powinno odbywać się więc w odpowiednim dla niej czasie. Rozwój poszczególnych umiejętności jest związany z dojrzałością układu nerwowego, nie można, więc nauczyć dziecka chodzić, jeżeli jego mózg do tego nie dojrzał. Charakterystyczne jest występowanie w wieku niemowlęcym tzw. odruchów pierwotnych, z którymi dziecko przychodzi na świat (Moro, ssania, szukania, Babińskiego, chodu automatycznego, pełzania), które są efektem niedoskonałości układu nerwowego i zanikają kolejno wraz z postępem rozwoju. Niektóre z nich ( ssania, źreniczny) utrzymują się do końca życia. Utrzymywanie się odruchów pierwotnych świadczy o uszkodzeniu OUN. Czynność kory mózgowej objawia się powstawaniem odruchów warunkowych, czyli świadomych, celowych czynności. Rozwojem psychomotorycznym kierują 2 prawa: - Cefalokaudalne (głowowo-ogonowy) dotyczące motoryki dużej czyli ruchów lokomocyjnych. Proces nauki chodzenia rozpoczyna się od ruchów gałek ocznych, głowy, szyi, następne rąk, tułowia i nóg na końcu. Początkowo dziecko wykonuje je w pozycji leżącej a następnie uczy się siadać i stać. - Proksymodystalne ( od środka na zewnątrz) dotyczy motoryki małej czyli umiejętności chwytania i ruchów precyzyjnych. Początkowo niemowlę poruszając rękoma wykonuje ruchy w zakresie stawów barkowych i stopniowo włącza kolejne: łokciowy, nadgarstkowy a na końcu ( ok. 12 m-ca) śródpaliczkowe i wtedy jest w stanie wykonać najbardziej precyzyjny tzw. chwyt pęsetowy. Do najważniejszych czynników wpływających na rozwój psychomotoryczny należą: - wyposażenie genetyczne, wrodzone cechy mózgu i układu nerwowego skojarzone z działaniem hormonów, - środowisko fizyczne i społeczne w jakim dziecko się rozwija, - proces nauczania i wychowania, 7\n10 - własna aktywna działalność dziecka i doświadczenia jakie przeżywa. Prawidłowy rozwój zależy w dużej mierze od nawiązania z dzieckiem więzi emocjonalnej i stymulowania jego aktywności za pomocą bodźców słownych, różnorodnych zabawek oraz stworzeniu mu możliwości do zdobywania nowych umiejętności właściwie dobranych do stopnia jego rozwoju i potrzeb. Okresy rozwojowe człowieka Istnieje wiele kryteriów podziału (periodyzacji) życia ludzkiego na okresy (etapy), proponowanych przez antropologów, lekarzy, psychologów. Podziały te są zwykle umowne, granice okresów nie są jednoznaczne. Może wyznaczać je zjawisko biologiczne, przyjęty umownie wiek, uczęszczanie do przedszkola i szkoły. Ze względu na charakter i dynamikę procesów biochemicznych N. Wolański wyróżnił w życiu człowieka trzy etapy: - Progresywny (ewolucja) przewaga zmian anabolicznych nad katabolicznymi, procesów budowy nad rozpadem; obejmuje on okres wewnątrzłonowy, dzieciństwo i młodość (do r.ż.) - Stabilizacji (transwolucja) równowaga przemian biochemicznych u człowieka dorosłego (do około r. ż.). - Regresywny (inwolucja) przewaga zmian katabolicznych nad anabolicznymi, starzenie się organizmu. W pediatrii (Papierkowski) przyjęto klasyfikację, która dzieli życie człowieka na dwa okresy główne: okres rozwoju wewnątrzmacicznego i okres życia pozałonowego. I. Okres wewnątrzmaciczny (prenatalny). Trwa od momentu zapłodnienia do chwili urodzenia osobnika zdolnego do życia. Rozwój prenatalny pokrywa się w czasie z długością ciąży - 40 tyg. jeżeli liczymy ją od ostatniej miesiączki. Dzieli się na 3 fazy: 1. Jaja płodowego (0-2 tyg.) po zapłodnieniu następuje bardzo intensywny podział i namnażanie komórek. 2. Okres zarodkowy (3-8) - formułują się pierwsze narządy, tworzą się 3 listki zarodkowe, z których formułują się poszczególne układy. Układy te nie funkcjonują dokładnie, ale można je już rozpoznać. 3. Okres płodowy (od 9 tygodnia do porodu tyg.) - dojrzewanie i rozwój poszczególnych struktur i układów całego organizmu, przygotowanie do życia pozamacicznego. II. Okres życia pozałonowego ( postnatalny) Dzieli się on na 8 etapów: 1. Okres niemowlęcy trwa do końca 1-go roku. - Okres noworodkowy do 28 dnia życia; Należy do przełomowych okresów w życiu człowieka. W ciągu tego miesiąca organizm musi przystosować się do całkiem nowych warunków (konieczność regulacji temp. ciała, zmiana sposobu oddychania, nerki zaczynają wydalać produkty przemiany materii, noworodek musi opanować odruch ssania, uruchamiają się czynności trawienne, zaczynają docierać do dziecka bodźce z zewnątrz stymulując ukł. nerwowy). Ruchy maja charakter nieskoordynowany i niecelowy. Na bodźce negatywne dziecko reaguje krzykiem oraz całym ciałem. Świadomość noworodka związana jest z zaspokajaniem potrzeb fizjologicznych. 8\n11 - Od 1 do 12 miesiąca życia. Okres niemowlęcy cechuje intensywny rozwój czynności ruchowych, które prowadzą u dziecka do zmiany w postawie ciała, zdolności przemieszczania się w przestrzeni oraz doskonalenia się chwytu i manipulacji. W niemowlęctwie także następuje rozwój celowych czynności dziecka. Pod koniec pierwszego roku życia w działanie przedmiotowe dziecka włącza się już mowa. Po ukończeniu l roku życia dziecko zazwyczaj rozumie już mowę dorosłych i potrafi wymówić kilka lub nawet kilkanaście świadomie używanych wyrazów. Charakterystyczne dla tego okresu jest duże zapotrzebowanie na sen. Początkowo dziecko śpi stale, budzi się tylko do karmienia. Później ustala się właściwy rytm snu, 12 godz. noc, 3-4 dzień. Po upływie pierwszego półrocza zaczynają wyrzynać się 1-sze zęby mleczne. Reakcje emocjonalne dziecka są w początkowym okresie życia wyrazem jego potrzeb organicznych, ale już w drugim miesiącu życia zjawia się reakcja ożywienia i uśmiechania się na widok osób dorosłych. Reakcja ta rozwijając się i różnicując prowadzi do bardziej złożonych form zachowania się w środowisku społecznym. Dziecko jednoroczne przejawia także rodzaje uczuć takich, jak: strach, gniew, radość, wstyd, zazdrość itp. 2. Okres poniemowlęcy, trwa od 1 do 3 roku. Umiejętność chodzenia, poznanie społecznej funkcji przedmiotów i opanowanie mowy stanowią zasadnicze osiągnięcie w rozwoju dziecka w okresie poniemowlęcym. Na początku drugiego roku życia dzieci zaczynają samodzielnie chodzić. Pod koniec 2 roku życia dziecko potrafi nieźle biegać a w wieku 3 lat dzieci poruszają się zupełnie samodzielnie. Działalność dziecka w tym okresie skierowana jest głównie na poznawanie właściwości przedmiotów i określana jest jako zabawa manipulacyjna. Sprawność w posługiwaniu się przedmiotami codziennego użytku i naśladowanie czynności dorosłych prowadzi u dzieci do zdobywania w coraz szerszym zakresie zaradności i samodzielności w czynnościach związanych z ubieraniem się, myciem, posługiwaniem się łyżką itp. W ciągu 2 roku życia u dziecka wzrasta nie tylko zasób słów, którymi się posługuje, ale także w coraz większym zakresie poszerza się jego rozumienie mowy dorosłych. Pojawiają się pierwsze formy gramatyczne i zdania złożone z kilku wyrazów. U dziecka 3-letniego notujemy wszystkie części mowy, a zasób słów wynosi Dzieci w 3 roku życia zwracają się często do dorosłych z pytaniami, które stają się bardzo ważnym środkiem zdobywania wiadomości, wzbogacenia mowy oraz ogólnego rozwoju umysłowego. U człowieka w okresie poniemowlęcym kształtują się typowo ludzkie wygięcia kręgosłupa, stanowią one nieodzowny warunek dla utrzymania stabilnej równowagi ciała. Ulegaja usprawnieniu mechanizmy nerwowe, od których zależy utrzymanie postawy i lokomocja. Idzie to w parze z intensywnym rozwojem umysłowym. Kształtuje się osobowość. 3. W okresie przedszkolnym następuje dalszy rozwój sprawności motoryczneji umysłowej dziecka, a rezultatem rozwoju jest zdolność dziecka do podjęcia nauki szkolnej. Proces uczenia się dziecka przedszkolnego i rozwój jego procesów poznawczych, mowy, kontaktów, a także sprawność ruchowa realizuje się w zabawach. W zabawach tematycznych dziecko przyjmuje rolę na siebie i stwarza sytuacje obserwowane w swym otoczeniu. W zabawach konstrukcyjnych ćwiczy koordynację wzrokowo-ruchową, percepcję motoryczną, uczy się lateralizacji itp. Lata 3-7 stanowią okres intensywnych ćwiczeń usprawniających funkcje poznawcze i ruchowe dziecka. Nauka w szkole stawia dziecku nowe wymagania w zakresie dojrzałości fizycznej, umysłowej, emocjonalnej i społecznej. W pracy szkolnej odgrywają ważną rolę manualne nawyki ruchowe (rozwój subtelnych, zróżnicowanych ruchów palców), prawidłowe ujmowanie stosunków przestrzennych, zdolność 9\n12 logicznego rozumowania, język dziecka oraz zainteresowanie pracą szkolną. Dziecko podejmujące naukę szkolną powinno posiadać zdolność do pracy w zespole dziecięcym i brać udział w coraz bardziej złożonych formach życia zbiorowego. Jest samodzielne w ubieraniu i rozbieraniu się. Sprząta po sobie, pomaga w pracach domowych. Zbyt mało ruchu, powietrza powoduje słabszy rozwój fizyczny, brak zabawek, kontaktów z dorosłymi, z dobrami kultury opóźnia rozwój intelektualny, a niezaspokojenie potrzeb psychicznych może zburzyć całość rozwoju psychicznego dziecka. Dzieci w tym wieku wykazują dużą potrzebę ruchu, są żywe, hałaśliwe, mówią wiele, miewają bujną wyobraźnię. Poszukują rówieśników, uczą się podporządkowywać grupie, niekiedy rezygnować z własnych zachcianek. W wieku ok. 6 lat następuje przyspieszenie wzrastania ciała wzwyż. 4. Okres wczesnoszkolny o płynnej granicy ( r. ż.), do pojawienia się objawów dojrzewania płciowego. W wieku 7-12 lat osiągnięcia rozwojowe związane są ze zmianą podstawowej działalności dziecka. Zabawa ustępuje miejsca stałym obowiązkom związanym z nauką szkolną, zdobywaniem podstawowej, ale jeszcze nie usystematyzowanej wiedzy o świecie. Następuje intensywny rozwój procesów poznawczych, dziecko jest zdolne do wykonywania operacji logicznych (np. dodawania - odejmowania, analizy - syntezy). Autorytet rodziców zmniejsza się, następuje rozumienie norm moralnych. Wzrasta aktywność społeczna, umiejętność współżycia w zespole. Dzieci chętnie uczestniczą w zespołowych zajęciach, zabawach, grach ruchowych, lubią współzawodniczyć, wyróżniać się. Między chłopcami i dziewczętami istnieją w tym okresie rozwojowym ostre antagonizmy związane z płcią. Pobudzenie zainteresowań, życzliwa i spokojna atmosfera domu rodzinnego i szkoły sprzyjają kształtowaniu się rozwoju umysłowego oraz społeczno-moralnego dziecka. 5. Dojrzewania płciowego (pokwitania) około lat u dziewcząt, lat u chłopców. Jest to wiek przejściowy między dzieciństwem a dorosłością. Specyfiką tego okresu są radykalne, czasem gwałtowne, zmiany fizyczne (hormonalne) i psychiczne, które przeobrażają dziecko w człowieka dorosłego. Następuje intensywne dojrzewanie fizjologiczne, umysłowe, emocjonalne i duchowe. Istotą zmian rozwoju psychicznego jest w tym okresie kształtowanie własnej tożsamości. Kształtuje się myślenie logiczne i abstrakcyjne, nasila krytycyzm, skłonność do prowadzenia dyskusji i refleksyjnego myślenia. Pogłębiają się i różnicują zainteresowania, zwiększają się możliwości osiągnięć intelektualnych z ich maksimum ok. 20 r. ż. Istnieje potrzeba samodzielności i uniezależnienia od rodziców. W zachowaniu dominuje przekora wobec dorosłych, nieposłuszeństwo, postawa buntu wobec świata. Niezrównoważenie psychiczne, labilność uczuć i nastroju, nadwrażliwość emocjonalna, impulsywność reakcji to fizjologiczne cechy okresu dojrzewania. Wzmaga się wrażliwość na wpływy grupy rówieśniczej, poszukiwanie uczestnictwa w grupie i akceptacji ze strony rówieśników. Wreszcie następuje rozwój kontaktów heteroseksualnych i zaczynają tworzyć się pary". W końcowym stadium dorastania rozwijają się uczucia wyższe - moralne, estetyczne i społeczne, kształtuje się charakter, światopogląd i postawa wobec życia. 6. Młodzieńczy do około r. ż.; 7. Dorosłości do około 50 r. ż.; 8. Starzenia się i starości od około 50 r. ż. 10\n13 Pytania sprawdzające 1. Jakie czynniki wpływają na rozwój psychiczny? 2. Dlaczego w przypadku małych dzieci mówimy o rozwoju psychomotorycznym? 3. Na jakie główne okresy można podzielić życie człowieka? 4. Ile okresów można wyodrębnić w życiu prenatalnym? 5. Jakie okresy można wyodrębnić w życiu pozałonowym? 6. Co rozumiesz pod pojęciem motoryka mała? 7. Czym spowodowane jest występowanie odruchów pierwotnych? 8. Czym charakteryzuje się rozwój dziecka w pierwszym roku życia? 9. Czym charakteryzuje się etap progresywny w rozwoju psychomotorycznym? 10. Co warunkuje osiąganie kolejnych, nowych umiejętności przez dziecko? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Na podstawie krótkiej charakterystyki okresu poniemowlęcego zawartego w materiale nauczania określ szczegółowe umiejętności, jakie powinno posiadać prawidłowo rozwijające się dwuletnie dziecko. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać polecenie powinieneś: 1) zapoznać się z materiałem nauczania dotyczącym rozwoju dzieci w okresie poniemowlęcym, 2) przeanalizować podane wiadomości, 3) określić umiejętności jakie powinno mieć zdrowe dziecko w wieku 2 lat 4) zaprezentować wykonane ćwiczenie, 5) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia. Wyposażenie stanowiska pracy: - kartka papieru, arkusze foli, - plansze, foliogramy z charakterystyką okresu poniemowlęcego lub płyta CD, dyskietka z zamieszczoną charakterystyką okresu poniemowlęcego, - grafoskop, ekran, rzutnik multimedialny, - długopis. Ćwiczenie 2 Wytłumacz matce trzymiesięcznego dziecka (opis sytuacji) błędy w jej postępowaniu, podaj konsekwencje nieprawidłowej opieki. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać polecenie powinieneś: 1) zapoznać się z materiałem nauczania dotyczącym rozwoju dzieci w okresie niemowlęcym, 2) przeanalizować podany opis sytuacji, 3) przypomnieć czynniki niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka, 4) określić błędne zachowania 11\n14 5) omówić konsekwencje braku czułości na dalszy rozwój 6) zaprezentować wykonane ćwiczenie, 7) dokonać oceny poprawności i wykonania ćwiczenia. Wyposażenie stanowiska pracy: - kartka papieru, arkusze foli, - długopis, flamaster, - wydrukowany na kartce papieru opis sytuacji lub foliogram, - grafoskop, ekran, - opis przypadku. Twoja znajoma stosuje surowe zasady wychowania i uważa, że dzieci nie należy rozpieszczać. Trzy miesiące temu urodziła synka. Dziecko jest karmione sztucznie, ściany pokoju dziecinnego są białe, dziecko nie ma kolorowych zabawek, najczęściej przebywa w swoim łóżeczku. Matka rzadko go przytula, nawet podczas karmienia często zostawia dziecko w łóżeczku z butelką podpartą pieluszką. Chłopczyk nadal jest ciasno zwijany w pieluszki i kocyk Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) dokonać podziału życia człowieka na etapy? 2) krótko zdefiniować poszczególne okresy życia człowieka? 3) wymienić prawa rządzące rozwojem motoryki? 4) określić czynniki determinujące rozwój psychiczny? 5) wymienić odruchy pierwotne noworodka? 6) podać odruchy, które nie zanikają na drodze rozwoju? 7) określić elementy wchodzące w skład motoryki małej? 8) wyjaśnić pojęcie: prawo cefalokaudalne? 9) podać definicję rozwoju psychicznego? 12\n15 4.2. Podstawy psychofizycznego rozwoju dziecka w okresie prenatalnym Materiał nauczania Początek życia człowieka rozpoczyna się w bańce jajowodu od połączenia się komórki jajowej matki z plemnikiem ojca. Prawidłowość przebiegu tego procesu ma olbrzymi wpływ na cały późniejszy rozwój człowieka. Otrzymuje on 23 chromosomy od matki i tyle samo od ojca, czyli łącznie 46 chromosomów. Jeżeli ta prawidłowość zostanie zachwiana i nastąpi różnica w ilości chromosomów zachodzi wówczas odmienność w zachowaniu i wyglądzie (np. mongolizm). W momencie zapłodnienia nowe życie otrzymuje zestaw genów obojga rodziców. Dziecko nabywa takie cechy jak kolor oczu, włosów, skóry, rysy twarzy, proporcje ciała, a także tendencje do popadania w choroby, do otyłości oraz cechy psychiczne, takie jak: inteligencja i temperament. Duży wpływ na rozwój genów płodu ma matka, poprzez zapewnienie przez nią optymalnych warunków np. żywieniowych, oraz nie uleganie nałogom. Komórka rozrodcza żeńska posiada zawsze chromosom X, a męska X lub Y, tak, więc o płci dziecka decyduje, jaki chromosom będzie posiadała komórka męska łącząca się z komórką jajową w czasie zapłodnienia. Ciąża trwa średnio 280 dni licząc od pierwszego dnia ostatniej miesiączki a więc 266 dni od chwili zapłodnienia. Mówiąc inaczej: 40 tygodni lub 10 miesięcy księżycowych, co zgadza się z cyklem menstruacyjnym u kobiety. Okres zygoty jest to pierwszy etap prenatalnego rozwoju dziecka. Zygota składa się z plemnika i komórki jajowej. Po zapłodnieniu następuje wielokrotny podział zapłodnionej komórki jajowej (bruzdkowanie), jej zagnieżdżenie i intensywne przemiany. Do pierwszych podziałów zapłodnionej komórki jajowej dochodzi zaraz po poczęciu. Podziały następują średnio, co godzin. Zapłodniona komórka jajowa wędruje w kierunku macicy 5 dni, po czym już na miejscu zagnieżdża się w miękkiej wyściółce (endometrium). Kiedy osiągnie macicę ma wielkość główki szpilki. Około 10 dnia następuje zagnieżdżenie poprzez wypustki (łożysko) łącząc się ze ścianą macicy przez nią z krwioobiegiem, skąd też czerpie pożywienie. W drugim tygodniu życia następuje także powstanie owodni - tkanki, która tworzy pęcherz z płynem owodniowym, w którym to dziecko będzie rozwijało się przez najbliższe miesiące. Worek wypełniony płynem ma zabezpieczać dziecko przed urazami mechanicznymi, wstrząsami oraz zapewnia stałą temperaturę. Drugi okres rozwoju nowo poczętego dziecka jest to okres zarodkowy inaczej zwany embrionalnym. Trwa on od drugiego tygodnia do końca drugiego miesiąca księżycowego. Jest to okres organogenezy, czyli powstawania wszystkich układów i narządów jakie posiada osoba dorosła. Około trzeciego tygodnia od poczęcia, rozwijający się nowy człowiek osiąga wielkość 2,5mm. Zaczyna tworzyć się jego kręgosłup (powstają zaczątki 33 kręgów), powstają również zawiązki układu nerwowego. W czwartym tygodniu dziecko ma już około 4mm. Można już zauważyć głowę i tułów. Pojawiają się zawiązki rąk, nóg a także oczu, uszu, nosa, oraz organów wewnętrznych. Powstają zawiązki mózgu i rdzenia kręgowego. Komórki zaczynają się wykształcać i specjalizować. Pojawia się skóra, paznokcie, włosy. Kształtuje się cały układ nerwowy, główne elementy układu pokarmowego oraz mięśnie, szkielet, krew. 13\n16 W piątym tygodniu zarodek ma kształt litery C i mierzy ok. 4mm. Jego rozwój jest bardzo intensywny, dziennie rośnie 1mm. Zaczynają być widoczne oczy, nos i usta. Tworzy się przysadka mózgowa. W szóstym tygodniu dziecko ma już 5-6 mm długości. Rozwój jest nadal bardzo intensywny. Kształtują się narządy, powstają zawiązki płuc, żołądka, wątroby, trzustki, jelit, nerek. Wielkość serca i wątroby jest nieproporcjonalnie duża, w porównaniu z resztą ciała. Na zawiązkach kończyn są widoczne małe pączki dłoni i stóp. W miejscach, gdzie mają pojawić się kolana i łokcie, można zauważyć lekkie zgięcia. Rozpoznać można zawiązki gruczołów płciowych dziecka. W 28 dniu życia zaczyna bić serce pompujące krew do nowo rozwijających się komórek. W tym okresie można przeprowadzić badanie USG za pomocą, którego można dokonać dokładnych pomiarów rozwijającego się dziecka i ocenić, czy jego rozwój przebiega prawidłowo. W siódmym tygodniu dziecko mierzy około 2 cm, zaczyna reagować na dotyk. Dziecko potrafi sprawić wrażenie ssania palca. Dobiega końcowi rozwój soczewki oka. Powstają zawiązki zębów, oraz zawiązki palców dłoni i stóp. Paluszki u dłoni i u stóp pokrywa cieniutka błona. Zauważalny staje się rdzeń kręgowy. Zaczynają się formować śledzona i tarczyca, oraz kości i mięśnie. Rozwija się serce tworząc komory, serce bije z szybkością 160 uderzeń na minutę. W ósmym tygodniu masa ciała w porównaniu do stanu od zapłodnienia zwiększyła się aż 2 mln razy. Dziecko mierzy około 17 mm. Potrafi ono wykonywać spontaniczne ruchy, określane jako falowanie. Z końcem tego tygodnia dziecko przestaje być embrionem i zaczyna być płodem. Okres zarodkowy to okres bardzo szybkiego wzrostu, pod koniec tego okresu embrion zaczyna przypominać miniaturkę człowieka. Trzeci okres rozwoju dziecka to okres płodowy, który trwa od 9 tygodnia do narodzin. Dziecko rozwija się harmonijnie, dużo się rusza stymulując rozwój narządów ruchu. Na początku tego okresu waży 5,5gr i mierzy około 5 cm. Skóra staje się stopniowo różowa. Lepiej wykształcają się narządy wewnętrzne, występują ruchy oddechowe. Plecy zaczynają się prostować. Rozwija się zmysł dotyku. W dziesiątym tygodniu dobiega końcowi kształtowanie się płuc, trzustki i tarczycy. Zaczyna funkcjonować system odpornościowy. W jedenastym tygodniu rozwijają się struny głosowe. W dwunastym tygodniu osiąga ono wzrost 7,5 centymetra i waży około 30 gramów. Żebra i kręgi kostnieją, a nerki rozpoczynają produkcję moczu. Aktywność dziecka jest coraz bardziej zróżnicowana - otwiera usta, rusza nóżkami i rączkami oraz głową, łącznie z mimicznymi ruchami mięśni twarzy. Z początkiem czwartego miesiąca, dziecko waży 120 gramów i mierzy 15 centymetrów. Dziecko nadal bardzo intensywnie się rozwija. Trwa rozwój mózgu, wykształcają się bruzdy i zwoje, które są przykryte korą mózgową. Układ kostny twardnieje, a nogi wydłużają się. Na głowie dziecka zaczynają wyrastać pierwsze włosy, pojawiają się też rzęsy, oraz paznokcie. Układ rozrodczy jest ukształtowany, można odróżnić dziewczynkę od chłopca. Na przełomie czwartego piątego miesiąca matka wyczuwa już ruchy swojego dziecka. W piątym miesiącu ma ono już 25 cm długości i waży 400 gramów. Dziecko zaczyna słyszeć. Komórki nerwowe w mózgu osiągnęły maksymalną ilość. Zaczynają teraz tworzyć osłonkę, czyli mielinę, dzięki której sygnały przesyłane z mózgu i do mózgu mogą biec 14\n17 dalej i szybciej. Dziecko odczuwa samopoczucie matki i identyfikuje się z nim. Wpływ na zachowanie dziecka mają hormony, które z krwioobiegiem przedostają się do łożyska. U dziecka rozwija się ponadto zmysł równowagi, zmysł smaku czy zmysł słuchu. Dziecko rozróżnia smak słodki, słony, kwaśny i gorzki. W szóstym miesiącu dziecko waży gramów i ma około 35 cm długości. W dalszym ciągu rozwija się układ nerwowy. W płucach rozwijają się naczynia krwionośne, przygotowując je do oddychania powietrzem Szkielet twardnieje pojawiają się wiązadła stawowe. Ruchy dziecka stają się bardziej wyczuwalnie i mocniejsze. Skóra zaczyna wytwarzać podściółkę tłuszczową, a gruczoły produkują maź płodową. W siódmym miesiącu mózg dziecka szybko rośnie i przybiera pofałdowaną formę. Dokonują się tam przemiany jakościowe. Układ oddechowy jest już na tyle dojrzały, że gdyby dziecko urodziło się przedwcześnie, to byłoby w stanie samodzielnie oddychać. W ósmym miesiącu dziecko ma już prawie 50 cm długości i waży około 2 kilogramów. Jest już w pełni ukształtowany, wykształcone są wszystkie układy, choć w dalszym ciągu trwa ich dojrzewanie. Następuje dalszy przyrost masy ciała poprzez gromadzenie podściółki tłuszczowej. Dziecko jest już na tyle duże, iż nie ma zbytnio miejsca, aby się poruszać. W połowie dziewiątego miesiąca dziecko przestaje się już rozwijać, jest już gotowe do przyjścia na świat. Końcem okresu prenatalnego jest poród, który następuje około tygodnia ciąży. Zagrożenia w życiu płodowym Czas życia w łonie matki jest najważniejszy w rozpoczynającym się życiu wiele matek o tym zapomina, ale nie tylko je należy osądzać za to jak płód będzie się rozwijał odpowiada również cale najbliższe otoczenie matki, ale również to, jaki bagaż genów przekazują swojemu potomkowi jego najbliżsi. Czynniki genetyczne i chromosomowe tak ważne już w chwili zapłodnienia są niestety poza zasięgiem naszych wpływów. Pomimo, iż nie mamy bezpośredniego wpływu na rozwijające się już dziecko, to możemy mu pomóc jeszcze przed jego narodzinami. Możemy przygotować się na przybycie nowej istoty, a tym samym zapewnić mu prawidłowe, optymalne warunki rozwoju. Podstawową zasadą jest planowanie ciąży w optymalnym dla nas okresie i sytuacji. Rodzice jeszcze przed poczęciem powinni przygotować się do rodzicielstwa. Należy wyeliminować czynniki, które mogłyby zaszkodzić dziecku: zbadać stan zdrowia, uzupełnić niedobory witamin i mikroelementów, zrezygnować z alkoholu i nikotyny, odstawić hormonalne środki antykoncepcyjne, wyleczyć lub zaleczyć istniejące choroby, unikać szkodliwych czynników itp. Jeżeli do poczęcia dochodzi poza świadomością i wiedzą, organizm matki często nie jest przygotowany i może nie spełnić swoich zadań, zaś nasienie ojca może być niepełnowartościowe. Dziecko, którego rozwój wewnątrzmaciczny został zaburzony, ma gorszy start i jego rozwój pozałonowy również będzie przebiegał nieprawidłowo. Przykładem mogą być wady rozwojowe, którym zazwyczaj towarzyszy opóźnienie rozwoju fizycznego i psychicznego. Zaburzenia rozwoju określane są jako zakłócenia normalnej prawidłowości rozwoju różnych cech fizycznych. Mogą przebiegać dwojako: a. mogą być spowodowane wadliwością genów; b. mogą być wynikiem występowania zakłóceń w środowisku wewnątrzmacicznym w okresie kształtowania się poszczególnych organów. 15\n18 Do najpowszechniejszych i najpoważniejszych czynników zaburzających środowisko wewnątrzmaciczne a tym samym rozwój dziecka, należą: - wyraźne i długotrwałe niedożywienie matki, które może prowadzić do umysłowego niedorozwoju dziecka, wcześniactwa, niskiej masy urodzeniowej lub pewnych defektów fizycznych jak krzywica, padaczka lub porażenie mózgowe, - zaburzenia wydzielania wewnętrznego (hormonalne), spowodowane najczęściej zaawansowanym wiekiem matki, kiedy to równowaga hormonalna jest zakłócona zmianami związanymi z okresem przekwitania powoduje defekty genetyczne i chromosomowe, poronienia, obumarcie płodu, - nałogowy alkoholizm niedorozwój psychiczny, - nadmierne palenie papierosów przez matkę dziecko niedotlenione, niedożywione, - przewlekłe i wyczerpujące choroby jak cukrzyca, gruźlica wyczerpują zasoby organizmu pozbawiając dziecko prawidłowych warunków rozwoju, - choroby zakaźne jak różyczka, cytomegalia, toxoplazmoza czy odra, mogą spowodować u dziecka takie uszkodzenia jak: kataraktę, głuchotę, wady serca, małogłowie lub niedorozwój umysłowy, - promieniowanie i leki powodujące uszkodzenia poszczególnych struktur dziecka i wady wrodzone. Krytycznym okresem rozwoju prenatalnego są pierwsze 3 miesiące. W fazie embrionalnej wykształcają się wszystkie organy ciała i jakiekolwiek bodziec negatywny powoduje defekty, z którymi dziecko będzie musiało żyć lub doprowadzają one do śmierci na różnych etapach rozwoju. Ciągłość życia prenatalnego po urodzeniu Pamięć doświadczeń prenatalnych wyraża się w różny sposób, ale najczęściej przejawia się w sytuacji stresu poprzez przyjmowanie pozycji lub podejmowanie zachowań, które były doświadczeniem przedurodzeniowego okresu życia. Zachowania te pozwalają przywołać stan wewnętrznej harmonii i równowagi, istniejącej kiedyś w łonie matki. Kornas-Biela podaje, że są to sytuacje, które dają poczucie bezpieczeństwa, rozluźnienie i wyciszenie: - leżenie w wannie i przyjmowanie pozycji skulonej, zwiniętej w kłębek" (pozycji płodowej), - wtulanie się w małe zagłębienia (np. w fotel, w grajdołki" na plaży) lub okrycia (np. pod pościel, w przytulne ubranie), - ssanie czegoś (np. palca, gumy do żucia), - rytmiczne kołysanie ciałem (np. w chorobie, przez dzieci w szpitalach, w domach małego dziecka, przy trudnościach z zasypianiem, lękach), - upodobanie do spokojnych i rytmicznych dźwięków o rytmie zbliżonym do bicia serca człowieka dorosłego (np. tykanie zegara, szum fal morskich, bicie dzwonów, stukot kół pociągu, wsłuchiwanie się w rytm oddechu), - uspokajanie się i zasypianie w sytuacji kołysania - taką reakcję możemy zaobserwować w trakcie bujania dziecka na rękach, w kołysce lub wózku, a nawet u starszych, w fotelu bujanym, w hamaku, w pociągu. Dzieci delikatnie kołysane lepiej rozwijają się pod względem fizycznym i psychicznym, - upodobanie do przyciemnionych świateł, stwarzanie romantycznego i relaksującego nastroju przy pomocy półmroku i zapalanych świec. 16\n19 Pytania sprawdzające 1. Jakie stadia rozwoju wyróżniamy w okresie życia zewnątrzłonowego? 2. Od czego zależy płeć dziecka? 3. Ile chromosomów otrzymujemy od matki a ile od ojca? 4. Gdzie dochodzi do zapłodnienia? 5. Kiedy zaczyna bić serce małego człowieka? 6. Czy w okresie życia płodowego dziecko jest w stanie samodzielnie oddychać? 7. Czy można przygotować się do poczęcia dziecka? 8. Jakie mogą być konsekwencje nieplanowania ciąży? 9. Które z chorób mają patogenny wpływ na rozwijające się w łonie matki dziecko? 10. W jakim okresie życia płodowego dziecko jest najbardziej narażone na powstanie zaburzeń rozwojowych? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Na podstawie tekstów dotyczących zagrożeń rozwoju prenatalnego wyjaśnij konieczność planowania poczęcia dziecka i określ, na jakie czynniki wpływające na rozwój wewnątrzmacicznego dziecka mamy wpływ, a na jakie nie mamy wpływu? Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać polecenie powinieneś: 1) zapoznać się z materiałem dotyczącym rozwoju prenatalnego, 2) zapoznać się z czynnikami wpływającymi negatywnie na rozwój dziecka w łonie matki, 3) zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 4) wykonać zadanie krok po kroku, 5) zaprezentować wykonane ćwiczenie, 6) dokonać oceny poprawności, wykonania ćwiczenia. Wyposażenie stanowiska pracy: kartka papieru, arkusze foli, materiały źródłowe dotyczące zagrożeń rozwoju prenatalnego, plansze, foliogramy z przedstawionymi zagrożeniami rozwoju w tym okresie, grafoskop, ekran, długopis, flamaster, Ćwiczenie 2 Określ, sposoby zachowania ludzi (szczególnie dzieci) świadczące o ciągłości życia prenatalnego także po narodzinach? Wyjaśnij przyczynę takich zachowań. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać polecenie powinieneś: 1) zapoznać się z materiałem nauczania dotyczącym rozwoju prenatalnego, 2) przeanalizować sytuacje, w których zmęczone dziecko łatwiej się uspakaja, 17\n20 3) zastanowić się nad zachowaniami ludzi dorosłych w chwili smutku i zmęczenia, 4) zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 5) wykonać zadanie krok po kroku, 6) zaprezentować wykonane ćwiczenie, 7) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia. Wyposażenie stanowiska pracy: kartka papieru, arkusze foli, długopis, flamaster, grafoskop, Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) opisać pierwszy etap rozwoju prenatalnego? 2) określić, który etap rozwoju wewnątrzmacicznego ma kluczowe znaczenie w dalszym rozwoju człowieka? 3) wymienić, jakie czynniki mogą zaburzać rozwój prenatalny dziecka? 4) wyjaśnić znaczenie planowania ciąży? 5) omówić zmiany zachodzące w fazie płodowej rozwoju? 6) podać definicję organogenezy? 7) wyjaśnić, co warunkuje płeć dziecka? 8) podać czas trwania ciąży? 9) określić moment, kiedy dziecku zaczyna bić serce? 18\n21 4.3. Rozwój psychomotoryczny dziecka od 0 do 4 roku życia w zakresie wszystkich sfer rozwojowych Materiał nauczania Okres noworodkowy 1 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko w pozycji leżącej na brzuchu unosi głowę i utrzymuje ją przez co najmniej 10 sekund, a podtrzymywane w pozycji siedzącej trzyma głowę prosto przynajmniej przez 5 sekund. Przy umieszczeniu przedmiotu w dłoni zaciska ją, jednak później włożony przedmiot natychmiast wypuszcza. Dłonie miewa coraz częściej otwarte. Rozwój procesów poznawczych: Dziecko reaguje na dźwięk. Skupia wzrok na przedmiotach i osobach oraz śledzi przedmioty poruszające się w polu widzenia. Rozwój mowy: Noworodek wydaje gardłowe, krótkie dźwięki. Rozwój kontaktów społecznych: Dziecko samodzielnie wykonuje ruchy ssania przed zetknięciem z pokarmem. W okresie tym przestaje płakać na widok człowieka lub słysząc jego głos. Ustala się rytm snu i czuwania Okres niemowlęcy 2 miesiąc Rozwój ruchowy: Dziecko w pozycji na brzuchu unosi głowę i ramiona na wysokość 5 cm i utrzymuje ją w tej pozycji przez co najmniej 1 minutę. W pozycji pionowej utrzymuje chwiejnie wyprostowaną postawę a podtrzymywane w pozycji pionowej dobrze kontroluje ustawienie głowy. Dotykając podłoża ugina nogi, samodzielnie przewraca się z boku na plecy. Dziecko zaczepia zawieszone w zasięgu rąk zabawki i niekiedy udaje mu się utrzymać przedmiot włożony mu przez dorosłego do ręki. Rozwój procesów poznawczych: W okresie tym dziecko śledzi w sposób ciągły osoby, przedmioty poruszające się na łuku 180. Odwraca głowę w kierunku dźwięku. Reaguje na głos ludzki. Dziecko uważnie obserwuje swoje rączki. Rozwój mowy: Wydaje zróżnicowane dźwięki, zaczyna się okres gruchania. Rozwój kontaktów społecznych: Dziecko ożywia się, kiedy widzi ludzi oraz kiedy jest przygotowywane do karmienia. Zaczyna reagować mimiką na widok twarzy i tonu głosu ludzkiego 3 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko w pozycji na brzuszku unosi głowę i utrzymuję ją w tej pozycji przez pewien czas. Leży na brzuszku ze zgiętymi nóżkami w pozycji tzw. żabki. W pozycji siedzącej podtrzymywane utrzymuje głowę prosto z lekkim pochyleniem do przodu, natomiast podtrzymywane pod pachami na lekko zgiętych nogach w stawach kolanowych i biodrowych opiera się o podłoże. Utrzymuje przez moment przedmiot włożony do ręki. Rozwój procesów poznawczych: Dziecko śledzi przedmiot oddalający się z pola widzenia, przypadkowo zaczepia zawieszone przedmioty nad łóżeczkiem. Wzrokiem śledzi oddalający się z pola widzenia przedmiot oraz szuka wzrokiem źródła dźwięku. Przygląda się swoim rączkom. 19\n22 Rozwój mowy: Dziecko w tym okresie grucha, czyli wokalizuje, wydaje dźwięki artykułowane. Wydaje różny krzyk zależnie od przyczyny. Rozwój kontaktów społecznych: Reaguje ożywieniem ruchowym, uśmiechem, wydawaniem dźwięków na kontakt z ludźmi. Bawi się rękami, ogląda je. 4 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko leży na brzuszku z nogami półwyprostowanymi lub wyprostowanymi a podciągane do pozycji siedzącej unosi głowę i ramiona. W pozycji na brzuszku unosi głowę prostopadle do podłoża i utrzymuje się swobodnie unosząc jednocześnie górną część tułowia. Rozwój procesów poznawczych: Dziecko odwraca głowę by spojrzeć na osobę, która go woła. Dotyka, obmacuje, chwyta i ogląda zawieszone nad łóżeczkiem zabawki. Sięga po zabawki oburącz i niepewnie, a włożoną do ręki zabawkę prowadzi do ust i potrząsa nią. W czasie kąpieli uderza rękami w wodę, rozbryzgując ją. Często bawi się swoimi rękami. Rozwój mowy: Dziecko w tym okresie grucha, gdy się do niego przemawia. Rozwój kontaktów społecznych: Dziecko odróżnia znany głos, znaną twarz. Spogląda na zabawkę położoną na stole, śmieje się głośno i gaworzy, gdy dorosły do niego mówi. 5 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko w pozycji na brzuchu leży z wyprostowanymi nogami i obraca się na boki. Leżąc na brzuszku stara się oprzeć na dłoniach i unieść górną część tułowia. Rozwój procesów poznawczych: Dziecko reaguje na swoje odbicie w lustrze, rozróżnia twarze obce i znajome reagując na ton głosu i mimikę dorosłego. Odwraca głowę w kierunku źródła dźwięku. Sięga spontanicznie po przedmioty, które widzi i manipuluje nimi, potrząsa, ogląda, obmacuje i wkłada do ust. Rozwój mowy: Wydaje okrzyki radości, wymawia samogłoski i spółgłoski. Rozwój kontaktów społecznych: Dziecko reaguje na melodię i intonację głosu dorosłej osoby. Reaguje na ton pieszczotliwy oraz ton surowy rodzica. 6 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko w pozycji na brzuchu opiera się na dłoniach i kolanach unosząc tułów. Siada podciągane za obie ręce. W tym wieku dziecko jeszcze nie siedzi samodzielnie. Trzymając się podpory siada trzymając się rąk dorosłego. Podtrzymywane pod pachami pewnie stoi na wyprostowanych nogach w stawach biodrowych i kolanowych. Utrzymuje pewnie głowę podtrzymywane w pozycji siedzącej. Dziecko przewraca się z pleców na brzuszek i na odwrót. Chwyta przedmiot całą dłonią i wyprostowanym kciukiem. Rozwój procesów poznawczych: Sięga i pewnie chwyta przedmioty, którymi wykonuje pewne manipulacje, przekładając z ręki do ręki. Rozwój mowy: Dziecko w tym okresie spontanicznie gaworzy, wydaje dźwięki sylabowe. Gaworzy śpiewnie. Rozwój kontaktów społecznych: Dziecko odróżnia osoby obce od znajomych, może w tym czasie reagować lękiem na obce osoby. W pozycji na plecach chwyta ręką stopy i bawi się palcami u nóg. 20\n23 7 miesiąc życia Rozwój ruchowy: W okresie tym w pozycji na brzuszku próbuje pełzać do tyłu, natomiast leżąc na brzuszku jedną rękę unosi jednocześnie podpierając się o drugą. Siedzi samo krótko, niepewnie opierając się rękami. Utrzymuje jednocześnie po jednym przedmiocie w każdej ręce. Postukuje zabawką o stół lub barierkę kojca. Rozwój procesów poznawczych: Dziecko ogląda się w lustrze i wyciąga rękę do swojego odbicia. Śledzi wzrokiem upadające przedmioty i szuka schowanej przez dorosłego zabawki. Uważnie obserwuje osoby mu bliskie. Rozwój mowy: Gaworzy, wydaje dźwięki sylabowe. Powtarza wielokrotnie te same sylaby np. ma-ma, ba-ba. Rozwój kontaktów społecznych: Na obce osoby reaguje lękiem. W pozycji na plecach prowadzi stopę do ust. Okazuje oznaki niezadowolenia, gdy rodzić lub inny dorosły odchodzi lub, gdy przestaje do niego mówić. Dziecko wyciąga ręce do osoby dorosłej. 8 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko samodzielnie siedzi bez oparcia przez kilka minut. Podtrzymywane za obie ręce lub trzymając się podpory stoi. W pozycji na brzuszku posuwa się okrężnie i pełza do przodu. Stara chwytać mały przedmiot między kciuk i wyprostowany palec wskazujący. Trzymając się podpory chodzi bokiem. Chwyta jednocześnie trzema palcami: kciukiem, wskazującym i środkowym (chwyt nożycowy). Rozwój procesów poznawczych: Trzymając dwa przedmioty po jednym w każdej ręce postukuje jednym o drugi. Szuka przedmiotu, który upadł. Interesuje się przedmiotami, bada je wszystkimi zmysłami, ogląda, bierze do ust, wyrzuca na podłogę. Rozwój mowy: Gaworzy wymawiając szereg różnych sylab. Rozwój kontaktów społecznych: Zwraca na siebie uwagę dorosłego pociągając go za ubranie lub w inny sposób. Samodzielnie je herbatnik trzymając go w ręku. Dziecko w tym wieku lękiem reaguje na obce osoby, jest niestałe w uczuciach, nagle przechodzi od śmiechu do płaczu. 9 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko w tym wieku siada samodzielnie i siedzi pewnie, swobodnie a z pozycji siedzącej przechodzi do pozycji na brzuszku. Dziecko raczkuje w sposób nieskoordynowany. Trzymane pod pachami wykonuje ruchy chodzenia. Samo opierając się o pręty w łóżeczku staje. Dziecko chwyta przedmioty przy udziale kciuka i palca wskazującego (chwyt pęsetowy). Rozwój procesów poznawczych: Dziecko w tym wieku rozumie znaczenie niektórych słów i szuka wzrokiem przedmiotu nazwanego przez dorosłego. Wyrzuca z wózka, kojca, łóżka przedmioty i obserwuje jak spadają. Rozwój mowy: Dziecko gaworzy, wymawiając szereg różnych sylab. Wymawia pierwsze słowa dwusylabowe początkowo nie rozumiejąc co mówi. Rozwój kontaktów społecznych: Samodzielnie zaczyna siadać na nocniku. Gaworzy w celu zwrócenia na siebie uwagi dorosłych. Bawi się z dorosłym w grę a ku-ku". Szuka odebranych lub schowanych przez dorosłych przedmiotów. 10 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko stąpa bokiem trzymając się za poręcz. Dziecko samo sprawnie raczkuje. Dziecko chwyta małe przedmioty między kciuk i wyprostowany palec wskazujący. Dziecko samodzielnie wkłada i wyjmuje klocek z garnuszka jak również wkłada palec w otwory. 21\n24 Rozwój procesów poznawczych: Dziecko wyjmuje mniejszy przedmiot z większego, a wkładając nie wypuszcza go z ręki. Rozwój mowy: Naśladuje proste sylaby i powtarza je na polecenie. Powtarza wielokrotnie usłyszane dźwięki: kaszel, cmokanie, chrząkanie. sylaby. Rozumie kilka prostych zleceń i je wykonuje np. daj, weź. Rozwój kontaktów społecznych: Rozumie prosty zakaz poparty gestem. Zatrzymuje na chwilę swą czynność. Naśladuje proste czynności pokazane przez dorosłych np. pa-pa, kosi-kosi. Rozumie prosty zakaz poparty przez dorosłego gestem. 11 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko chodzi pewnie do przodu trzymane za obie ręce. Staje samodzielne i sprawnie. W pozycji siedzącej obraca się wokół własnej osi. Dziecko schyla się i pochyla trzymając jedną ręką poręczy. Rozwój procesów poznawczych: Dziecko wkłada, wyjmuje lub wysypuje drobne przedmioty z większych. Rozwój mowy: Wymawia ze zrozumieniem pierwsze dwusylabowe słowa. Naśladuje dźwięki. Rozwój kontaktów społecznych: Podaje zabawkę na prośbę dorosłego popartą gestem. 12 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko samodzielnie próbuje stawiać pierwsze kroki. Trzymane za jedną rękę chodzi. Dziecko chwyta dwa małe przedmioty jedną ręką, zaczyna posługiwanie się przedmiotami zgodnie z ich budową i funkcją. Rozwój procesów poznawczych: Próbuje chwycić przedmiot, mimo iż w obu dłoniach trzyma już dwa przedmioty. Buduje wieżę zestawiając 2 klocki razem, burzy wieżę ustawioną przez dorosłego. Dziecko potrafi skupić uwagę przez 5-10 minut. Rozwój mowy: Wymawia ze zrozumieniem pierwsze dwa lub trzy słowa z powtarzaną sylabą np. ma-ma, ba-ba, ta-ta. Rozwój kontaktów społecznych: Rozumie kilka prostych poleceń w znanych sytuacjach i wykonuje je np. przy jedzeniu "otwórz buzię", "podaj rączkę". Okres poniemowlęcy 15 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko chodzi samo niepewnie, często się przewraca. Raczkuje po schodach wchodząc tylko na górę. Rozwój procesów poznawczych: Otwiera i zamyka pudełka i szufladki, ściąga, gromadzi i rozrzuca różne przedmioty wokół siebie. Dziecko buduje wieżę z 2 klocków. Naśladuje bazgranie ołówkiem. Rozwój mowy: Zaczyna używać słów dźwiękonaśladowczych na przykład "hau-hau", "pi-pi". Mówi ze zrozumieniem kilka słów dwusylabowych. Rozwój kontaktów społecznych: Dziecko wykonuje różne proste polecenia. Sygnalizuje o swoich potrzebach fizjologicznych najczęściej po fakcie. Zwraca uwagę na auto przejeżdżające obok. 18 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko w tym okresie jest bardzo ruchliwe, wszystkiego dotyka, może zniszczyć różne przedmioty przez nieuwagę. Chodzi i biega dość sztywno. Wchodzi po schodach z pomocą dorosłej osoby, samodzielnie wspina się na niskie przedmioty 22\n25 (krzesła, tapczan). Przenosi zabawki z miejsca na miejsce. Odwraca kartki z książki. Bazgrze spontanicznie ołówkiem po papierze. Rozwój procesów poznawczych: Jest bardzo ruchliwe, interesuje się otoczeniem, wszystko dotyka, ściąga. Przenosi, lub przewozi klocki z miejsca na miejsce. Ciągnie za sobą zabawki na sznurku. Przewraca kartki książki po kilka i zwraca uwagę na obrazki. Rozwój mowy: Wypowiada kilkanaście wyrazów w tym wyrazy dźwiękonaśladowcze, na przykład tik-tak, hau-hau. Wyraża żądanie gestem lub słowem (dalej, nie, to). Pokazuje różne części ciała na lalce. Rozwój kontaktów społecznych: Sygnalizuje swoje potrzeby fizjologiczne, woła, że chce zrobić siusiu. Zwraca uwagę na przechodniów, samoloty. Próbuje samodzielnie posługiwać się łyżką. 21 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko wchodzi po schodach samo trzymając się poręczy a schodzi ze schodów z obustronnym podparciem z pomocą dorosłego. Przykuca przy zabawie. Dziecko ustawia wieżę z 4-5 klocków, zaczyna szeregować klocki poziomo. Rozwój procesów poznawczych: Pokazuje obrazki w książce. W zabawie zaczyna naśladować dorosłych. Rozwój mowy: Używa około dwudziestu słów, które wymawia po swojemu. Składa wypowiedzi z dwóch słów np. żądanie, pokazywanie czegoś ciekawego (pokaż lalę). Rozwój kontaktów społecznych: Dziecko złości się i krzyczy w sytuacjach, gdy nie potrafi słowami wyrazić swego życzenia. Sygnalizuje o swych potrzebach fizjologicznych zwykle już w porę jednak może czasami zmoczyć. 24 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko chodzi i biega pewnie, schodzi po schodach bez pomocy dorosłego oparte o poręcz dostawiając jedną nogę do drugiej (krok dostawny). Dziecko umie już kopać piłkę na polecenie słowne. Buduje wieżę z 6 klocków. Chętnie bazgrze Rozwój procesów poznawczych: Naśladuje w zabawie proste czynności dorosłych, np. karmi, gotuje. Chętnie bazgrze, na papierze rysuje kreski. Dziecko na obrazku przedstawiającym lalkę wskazuje trzy części ciała. Dziecko wymienia na obrazku nazwy znanych przedmiotów. Rozwój mowy: Dziecko w mowie używa około 300 wyrazów i przestaje mówić po swojemu. Dziecko zaczyna mówić prostymi 2-3 wyrazowymi zdaniami. Zaczyna odmieniać wg przypadków i czasów. Rozwój kontaktów społecznych: Dziecko jest bardziej zrównoważone uczuciowo, domaga się pieszczot i czułości. Pilnuje swojej własności określając słowami: to moje. Wie co do kogo w domu należy. Nie współdziała w zabawie z dziećmi, ale lubi pomagać dorosłym w codziennych czynnościach. 30 miesiąc życia Rozwój ruchowy: Dziecko w tym wieku chodzi po linii prostej, chodzi po schodach stawiając na przemian nogi. Biega na przód lub zostaje w tyle, gdy chodzi po ulicy. Potrafi przenosić naczynie z wodą. Buduje wieżę z 8 klocków i nazywa to, co zbudował. Potrafi nawlekać na sznurek duże korale, zapinać i rozpinać duże guziki. Rysuje kreski pionowe i poziome. Rozwój procesów poznawczych: Dziecko rozpoznaje drogę do domu. Nauczone zapamiętuje krótki wierszyk. Powtarza 2 cyfry oraz wskazuje 4 części ciała. Popycha zabawki przed sobą, dobrze nimi kierując. Lubi rysować palcem spirale, kreski. 23\nWczesna interwencja psychologiczna - prawa i zasady rozwoju człowieka w pierwszych latach życia\nWczesna interwencja psychologiczna - prawa i zasady rozwoju człowieka w pierwszych latach życia Rozwój dziecka przed urodzeniem jest procesem celowych zmian, które są zaprogramowane genetycznie, ale które


Eugeniusz Mróz był jedynym, który pamiętał jeszcze Wojtyłów\nWydrukowano: 2021-03-02 06:36:36.710705+01:00\nOpublikowano: 2020-11-03 14:53:55.450651+01:00\nEugeniusz Mróz / autor: PAP/Andrzej Grygiel\nSmutno mi się zrobiło, kiedy dowiedziałam się o odejściu ostatniego kolegi szkolnego Karola Wojtyły, pana Eugeniusza Mroza. Jeszcze niedawno z nim rozmawiałam. Jako stulatek, doskonale pamiętający dawne dzieje, ogromnie się cieszył, gdy w maju 2020 roku rozpoczynał się proces beatyfikacyjny rodziców św. Jana Pawła II. Był jedynym, który ich jeszcze pamiętał.\nTo zarazem ostatni sąsiad Karola Wojtyły z tej samej kamienicy Cheima Bałamutha przy ulicy Kościelnej w Wadowicach. Wiele opowiadał mi o panującej tam atmosferze. Pamiętam, jak wspominał, że na parterze domu znajdował się sklep z rowerami, i że ojciec kupił tam przyszłemu papieżowi rower. To pan Mróz pomagał mi odtwarzać układ dawnego mieszkania Jana Pawła II, gdy pisałam biografię Emilii i Karola Wojtyłów. A że pamięć miał znakomitą, odtwarzał najmniejsze nawet szczegóły, np. że przy wejściu wisiała fajansowa kropielniczka z wodą święconą, by każdy kto wychodził z mieszkania, zanurzył w niej rękę i się przeżegnał na drogę. Pan Mróz, jako gość tego domu, też tak czynił. Opowiadał mi też mnóstwo szczegółów o przyjaznych stosunkach między Polakami i Żydami, o wspólnych wyprawach do żydowskich sklepów, w których i on, i jego szkolny kolega Karol Wojtyła, robił w Wadowicach codzienne zakupy.\nPrzyjaźnił się z Karolem Wojtyłą, ale też później z Janem Pawłem II, odwiedzał papieża w Watykanie, chętnie dzielił się wrażeniami z tych spotkań. Zawsze też chętnie służył pomocą dziennikarzom. Rozumiał swą misję, do końca zdając sobie sprawę, że jest ostatnim żyjącym kolegą Jana Pawła II ze szkoły, stąd wygrzebywał z pamięci wszystkie szczegóły. Nie szukał w tym siebie. Opowiadał o Papieżu, nie o sobie. Jestem mu za to bardzo wdzięczna, gdyż jego przekaz przyczynił się do kształtu mojej książki pt. „Emilia i Karol Wojtyłowie. Rodzice św. Jana Pawła II.\nNiewątpliwie, odszedł ważny świadek historii, świadek życia Papieża Polaka.\nPublikacja dostępna na stronie: https://wpolityce.pl/spoleczenstwo/524906-eugeniusz-mroz-byl-jedynym-ktory-pamietal-jeszcze-wojtylow


Urządzamy łazienkę - Budownictwo B2B - komentarze - Forum budowlane - BudujemyDom.pl\n24 listopada 2020 w Budownictwo B2B - komentarze\nW urządzaniu łazienki warto kierować się własnym poczuciem estetyki oraz funkcjonalnością wnętrza. Moda na konkretne style czy materiały przemija, a łazienki nie remontuje się przecież zbyt często. Warto jednak korzysta z przedstawionych w artykule inspiracji.\nZawsze bezpiecznie jest zastosować w miarę neutralne kolory i faktury, aby móc potem zmieniać wygląd pomieszczenia za pomocą dodatków - kolorowych ręczników, dywaników, akcesoriów na kosmetyki.\nObecnie najpopularniejszy jest beton w różnej postaci (płytki, masy, farby), płytki w nowojorskim stylu (cegiełki, najczęściej białe) oraz kamień i jego imitacje. Do łask wraca też lastriko. Hitem ostatnich sezonów jest armatura kolorze czarnym (w modnym loftowym stylu) oraz złotym (bardziej glamour).\nPopularne są również duże motywy roślinne, ale taka dekoracja dobrze wygląda tylko na jednej ścianie.\nMożliwości jest nieskończenie wiele, ale i tu warto przestrzegać zasady - mniej znaczy więcej.


Fryzjer dla Zwierząt. Śmieszne Gry - Fajne Gry Online, Gra!Fajne Gry Online, Gra! - Fryzjer dla Zwierząt. Śmieszne Gry\nGry Online>>Smieszne>> Fryzjer dla Zwierząt. Śmieszne Gry\nOpis: Śmieszne Gry. Fryzjer dla Zwierząt to zabawna gra polegająca na zrobieniu beznadziejnej fryzury dla wybranego zwierzaka. By zadanie nie było takie proste musisz uważać nad czujnym okiem pewnej osoby:) Gra w całości po polsku. By rozpocząć od razu grę proszę wybrać na początku NO.\nFajne Gry Online, Gra!
 <object codebase="http://active.macromedia.com/director/cabs/sw.cab" width="640" height="480"> <param name="movie" value="http://www8.agame.com/games/flash/d/devilish_pet_salon/devilish_pet_salon_awards.swf"> <embed src="http://www8.agame.com/games/flash/d/devilish_pet_salon/devilish_pet_salon_awards.swf" width="640" height="480"> </embed> </object>
Fajne Gry Online, Gra!\nJak ja w to kiedyś lubiłam grać 10/10.\nCzyta pierwsze litery Fantazja\nniunia11 (219) -\nCzyta pierwsze litery:\nOczywiście to jest motto Kory\nNawed fajna gra spoko\nfajne przeszłam całe w 12 min\nwikkol5 (140) -\nFajna gra wszystkie zwierzaki obciełam... :D\nFajna zręcznościówka z ładną grafiką.\nŚmieszne Gry. Daj klapsa blondwłosej dziewczynie tak by pobić rekord w sile uderzenia. Gra może i t...\nSzczęśliwa Małpka 3. S...\nŚmieszne Gry. 3 odsłona małej Małpki. Spraw by się śmiała a przejedziesz do następnego levelu. ...\nSzczęśliwa Małpka. Ska...\nŚmieszne Gry. Szczęśliwa małpka tym razem rusza na poszukiwania skarbów. Sprawdź co kryje się na...


czecho.pl: "Piotruś Królik" premierowo w czechowickim Multikinie - Czechowice-Dziedzice\nGdy w grę wchodzi panowanie nad ogrodem - wszystkie chwyty są dozwolone! Piotruś Królik wkracza na wojenną ścieżkę z panem McGregorem. Walka nie tylko będzie toczyć się o wadzę, ale także o względy uroczej sąsiadki... Multikino zaprasza od 13 kwietnia na pokazy premierowe filmu "Piotruś Królik".\nZłośliwy, niepokorny i ciekawski Piotruś Królik to postać wyjątkowa; na jego zuchwałych przygodach wychowują się kolejne pokolenia dzieci na całym świecie. W komedii "Piotruś Królik" wojna tytułowego bohatera z panem McGregorem (Domhnall Gleeson) przechodzi na zupełnie nowy poziom - być może najwyższy z możliwych. Walka toczy się, oczywiście, o kontrolę nad ogrodem pana McGregora oraz o serce zakochanej w zwierzętach sąsiadki (Rose Byrne).


Styl Życia - nowa sekcja na Forbes.pl\nForbes.pl, serwis internetowy z portfolio Axel Springer Polska, uruchomił rozszerzoną kategorię Styl Życia, poświęconą dobrom luksusowym.\nStyl Życia to przewodnik mający być pomocny w poszukiwaniu oryginalnych smaków, kierunków wakacyjnych wypraw i nowych trendów w modzie. Sporo miejsca poświęcono również nowoczesnym technologiom, elektronicznym gadżetom i motoryzacji. Użytkownicy mogą też znaleźć informacje o tym, w jaki sposób zadbać o zdrowie i sylwetkę.\nArtykuły publikowane w kategorii Styl Życia na Forbes.pl wskazują także na walory inwestycyjne dóbr luksusowych. Serwis podpowiada tutaj nie tylko jak wydawać pieniądze, ale także jak je zarabiać. W podjęciu decyzji użytkownikom mają pomóc analizy i porady autorstwa dziennikarzy miesięcznika Forbes, serwisu Forbes.pl oraz analityków i doradców bankowości prywatnej. Ekspercką wiedzą dzielą się też specjaliści z zakresu tzw. art bankingu.\nUruchomienie sekcji Styl Życia to kolejny etap rozwoju serwisu, który w nowej odsłonie wystartował w maju tego roku. Obecnie Forbes.pl oferuje użytkownikom informacje i analizy w dziewięciu kategoriach tematycznych: Wydarzenia, Strategie, Opinie, Inwestor, Rankingi, Dossier oraz Forbes Club, Kariera i Styl Życia.\nDołącz do dyskusji: Styl Życia - nowa sekcja na Forbes.pl


co slychac na stricie: CO BYŁO SŁYCHAĆ NA WARSZAWSKIM STRICIE 19.04.1943 ROKU\nCO BYŁO SŁYCHAĆ NA WARSZAWSKIM STRICIE 19.04.1943 ROKU\nDziś mija 73 rocznica Powstania w Getcie Warszawskim. Pierwsze, w czasie II Wojny Światowej, powstanie ludności cywilnej przeciwko nazistom.\nPowstańcy, bardzo młodzi, mający niewiele ponad 20 lat lub nawet mniej, doświadczyli koszmaru i traumy, w czasie pobytu w getcie i likwidacji getta, niewyobrażalnej dla żadnego normalnego człowieka. Bohatersko podjęli nierówną walkę, co do której od razu było wiadomo, że zakończy się klęską Powstańców. Przeżyła zaledwie garstka Powstańców. Ale mimo, że zginęli, przez ten bohaterski czyn, demonstrując swoją wielką nieustraszoność i desperacką próbę ocalenia resztek człowieczeństwa, wygrali swoje życie..... Bo przecież nie sama długość ludzkiego życia się liczy, ale naprawdę najistotniejsze jest jak się przeżyło dany nam czas. Ci nieliczni, zaledwie kilkanaście osób, którym, dzięki nieprawdopodobnemu bohaterstwu Kazika Ratajzera, udało się przeżyć, stali się dla wielu moralnymi autorytetami XX wieku. A teraz my wszyscy, już w XXI wieku też nie możemy zapominać o czasach upodlenia i niszczenia człowieczeństwa, deptania wszelkiego humanitaryzmu, niewyobrażalnego okrucieństwa i ogromu nienawiści. Dziś wszyscy, którzy choć trochę interesują się współczesnością, nie mogą nie zauważyć, że u drzwi Europy i całego Cywilizowanego Świata, czai się kolejna opętana nieludzkim szaleństwem, nienawiścią, wrogością, okrutna i przerażająca ideologia. Ideologia ta, już w czasie II Wojny Światowej współpracowała z hitlerem, obdarowywali się prezentami, przybywając z daleka, gościli w obozie w Auschwitz, by nauczyć się sprawnego funkcjonowania najstraszniejszej w dziejach ludzkości machiny do mordowania.\nKazik Ratajzer uratował między innymi przywódcę Powstania, Marka Edelmana, manifestując swoim czynem ogromne, a nawet może wręcz szalone, bohaterstwo. Dokonał tego w sytuacji beznadziejnej, sytuacji granicznej i z góry skazanej na klęskę. Świat podziwia tych ocalonych Powstańców do dziś. Czasem i my mamy poczucie, że jesteśmy nieustraszeni, niczego się nie boimy, damy radę każdej sytuacji. Oni też tak myśleli i, co najważniejsze, zadziałali.\nZawsze pamiętajmy, że "Dharma, nie będąca niczyją własnością, należy do najodważniejszych."\nPomnik Bohaterów Powstania w warszawskim Gettcie\nA oto ten Człowiek, symbol najwyższego altruizmy, miłości do ludzi, wielkiego człowieczeństwa i całkowitego oddania dla drugiego Człowieka. Przez całe swoje życie, niezależnie od sytuacji, odznaczał się On całkowitą nieustraszonością i aktywnym współczuciem - Marek Edelman\nW Rzymie na\nWarszawa - Wielkanoc, 1943\nWarszawskie Getto po Powstaniu\nStrona Kazika Ratajzera na Facebooku. Zapraszam. Absolutnie niesamowity człowiek... to co zrobił, gdy desperacko ratował garstkę Powstańców, która przeżyła (w tym Marka Edelmana), nie mieści się w głowie....\ni na koniec coś bardzo prywatnego...\n"Somehow you have to believe you are not sick"\nAutor: coslychacnastricie.blogspot.com o 09:54


Fani „Kawalerii Szatana” najechali sandomierskie Lapidarium (fotoreportaż) | nadwisla24.pl\nFani „Kawalerii Szatana” najechali sandomierskie Lapidarium (fotoreportaż)\nGrudzień 16, 2016 2:57 PM\nTo była prawdziwa petarda dla fanów trzeciego krążka zespołu Turbo. Kapela odwiedziła wczoraj sandomierski klub Lapidarium, gdzie w ramach trasy „Back To The Past” wykonała całości legendarną „Kawalerię Szatana”.\nW kończącym się roku przypada 30. rocznica ukazania się legendarnego krążka Turbo zatytułowanego „Kawaleria Szatana”. Z tego też powodu zespół postanowił zaprezentować w całości materiał z tej płyty podczas trasy, która rozpoczęła się w sierpniu br. Jako support zagrali Internal Quiet oraz Strzyga.