Treść orzeczenia XXV C 1648/17 - Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie\nLiczba dokumentów w bazie: 16 289\nXXV C 1648/17 - zarządzenie, wyrok, uzasadnienie Sąd Okręgowy w Warszawie z 2018-12-14\nsygn. XXV C 1648/17\nDnia 14 grudnia 2018 roku\nProtokolant Paulina Zielińska\npo rozpoznaniu 14 grudnia 2018 roku na rozprawie\nsprawy z powództwa W. P.\no ustalenie nieistnienia stosunku prawnego i zapłatę kwoty 589 376,34 zł, ewentualnie kwot 360 107,56 zł i 60 510 CHF\newentualnie o ustalenie treści stosunku prawnego i zasądzenie kwoty 136 504,92 zł\nI. zasądza od (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz W. P. kwotę 60 510 CHF (sześćdziesiąt tysięcy pięćset dziesięć franków szwajcarskich) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 22 maja 2018 roku do dnia zapłaty;\nII. ustala, że pomiędzy W. P. a (...) Bank Spółką Akcyjną z siedzibą w W. nie istnieje stosunek prawny wynikający z umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do waluty obcej, datowanej na 1 marca 2006 roku, na podstawie którego W. P. jest zobowiązana do spełniania po dniu 28 sierpnia 2017 roku świadczeń na rzecz pozwanego;\nIII. w pozostałym zakresie oddala powództwo główne oraz powództwo ewentualne;\nIV. koszty procesu wzajemnie znosi między stronami.\nW pozwie z 28 sierpnia 2017 roku powódka W. P. żądała:\n- zasądzenia od pozwanego (...) Bank SA kwoty 589 376,34 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu,\n- ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z zobowiązania opisanego w umowie kredytu hipotecznego nr (...) zawartej 3 marca 2006 roku pomiędzy (...) Bank SA w K. – (...) Oddział w Ł. a powódką oraz wszelkich innych zobowiązań, oświadczeń czy umów do niej aksesoryjnych\newentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego żądania powódka wnosiła o:\n- ustalenie, że powódki nie wiążą poszczególne postanowienia umowne dotyczące indeksowania kwoty kredytu (szczegółowo opisane na s.3 i 4 pozwu),\n- zasądzenia kwoty 136 504,92 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu.\nW piśmie z 16 kwietnia 2018 roku (k.317) powódka zgłosiła jako żądanie ewentualne wobec żądania zasądzenia kwoty 589 376,34 zł żądanie zasądzenia kwot 360 107,56 zł oraz 60 510 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu. Odpis pisma został doręczony pozwanemu 7 maja 2018 roku.\nPonadto powódka żądała zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu.\nPowódka swoje żądania oparła o stanowisko, zgodnie z którym zawarta umowa kredytu jest nieważna ze względu na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Postanowienia umowne dotyczące indeksacji są nie tylko stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 kc, ale są nieważne na podstawie art. 58§2 kc oraz przekraczają granice swobody umów opisaną w art. 353 1 kc, w szczególności naruszają art. 69 ustawy Prawo bankowe. Żądania zapłaty wynikają z bezpodstawnego wzbogacenia po stronie pozwanego, a kwota 589 376,34 zł stanowi całość kwot zapłaconych pozwanemu w okresie od zawarcia umowy do 13 grudnia 2016 roku.\n1. W dniu 3 marca 2006 roku powódka zawarła z (...) Bank SA w K. (...) Oddział w Ł. datowaną na 1 marca 2006 roku umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do waluty obcej (umowa k.154-159). Bank udzielił kredytu w kwocie 698 997,09 złotych polskich indeksowanego kursem CHF na warunkach określonych w umowie kredytowej oraz „Regulaminie do umowy kredytu hipotecznego” (§ 1 ust. 1 umowy).\n2. Kredyt miał być przeznaczony m.in. na pokrycie części ceny nabycia nieruchomości położonej w B. – w kwocie 684 000 zł, a w pozostałej części na pokrycie opłat, składki ubezpieczenia oraz zapłatę prowizji (§1 ust. 3 w zw. z §8 ust.1).\n3. Podstawą zawarcia umowy był wniosek o kredyt hipoteczny nr (...) z 6 stycznia 2006 roku (wniosek kredytowy k.243-246). We wniosku wskazana została kwota 700 000 zł jako kwota kredytu w PLN i CHF jak waluta indeksacji kredytu. Jako cel kredytu wskazano zakup domu oraz zapłatę prowizji, składki ubezpieczeniowej i ubezpieczenia od utraty wartości nieruchomości.\n4. Spłata kredytu miała nastąpić w 264 miesięcznych ratach równych kapitałowo- odsetkowych (§ 1 ust. 2 umowy).\n5. Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 2,67 % w skali roku, na które składała się obowiązująca stawka DBF i stała marża banku, która wynosiła 1,65 % (§6 ust. 1 umowy). Zasady zmiany oprocentowania w zależności od zmian stawki DBF określał §14 Regulaminu (k.229-237).\n6. Kredyt miał być wypłacony bezgotówkowo jednorazowo na rachunki podmiotów wskazanych we wniosku o wypłatę, o ile nie jest to sprzeczne z postanowieniami umowy – w terminach i wysokościach określonych w umowie kredytowej (§2 ust. 1 umowy).\n7. W §2 ust. 2 umowy ustalono, że w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłaconych środków będzie przeliczana na walutę, do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” - obowiązującego w dniu uruchomienia środków.\n8. Uruchomienie kredytu lub transzy kredytu winno nastąpić w terminie 5 dni roboczych od złożenia wniosku (§2 ust. 3 umowy).\n9. Spłata wszelkich zobowiązań z tytułu umowy miała być dokonywana w złotych na rachunek pomocnicy określony w każdorazowym harmonogramie spłat kredytu. Wysokość zobowiązania będzie ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w walucie indeksacyjnej – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do waluty wyrażonej w umowie – obowiązującego w dniu spłaty. Spłaty rat kredytu i odsetek miały następować w terminach i kwotach według aktualnego harmonogramu spłat, który kredytobiorca otrzymuje w szczególności po wypłacie każdej transzy kredytu, po wypłacie kredytu, zmianie oprocentowania (§4 ust. 1, 2 i 4 umowy). Analogiczne postanowienia zawierał §19 ust. 5 Regulaminu.\n10. Zgodnie z treścią §4 ust. 3 umowy kredytobiorca oświadcza, iż jest świadomy ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko.\n11. Zgodnie z definicją zawartą w § 2 Regulaminu produktu (...) (k.229-257) bankowa tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana Tabelą Kursów jest sporządzana przez merytoryczną komórkę banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana jest o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązuje przez cały następny dzień roboczy.\n12. Zgodnie z §11 ust.2 umowy bank może wypowiedzieć umowę kredytu w całości lub w części w razie stwierdzenia przez bank, że warunki udzielenia kredytu nie zostały dotrzymane lub w razie zagrożenia terminowej spłaty kredytu z powodu złego stanu majątkowego kredytobiorcy, a w szczególności w przypadku niespłacenia dwóch rat odsetkowych lub odsetkowo-kapitałowych lub skierowania egzekucji do nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie spłaty kredytu. Z kolei §5 Regulaminu przewidywał w takich sytuacjach również możliwość żądania dodatkowego zabezpieczenia kredytu.\n13. Zabezpieczeniem kredytu jest hipoteka kaucyjna łączna w złotych polskich do kwoty stanowiącej 170 % kwoty kredytu (§8 ust.1 umowy).\n14. W dniu 5 lipca 2013 roku strony zawarły aneks nr 1 do umowy kredytu hipotecznego przewidujący, zgodnie ze zmienionym §4 umowy, możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie indeksacyjnej CHF albo w złotych, w zależności od wyboru kredytobiorcy (aneks nr 1 k.261-262).\n15. Ponadto zgodnie ze zmienionym §4 ust. 7 umowy, do określenia wysokości kursu kupna i sprzedaży waluty indeksacji kredytu mającego zastosowanie do przeliczenia kwoty uruchamianego kredytu i obliczania należności z tytułu rat kredytu i odsetek, zastosowanie mają kursy publikowane w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych”\n„Bankowa tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” jest sporządzana o godz. 16 każdego dnia roboczego i obowiązuje przez cały następny dzień roboczy. Kurs kupna i sprzedaży waluty indeksacyjnej obowiązujący w banku ustalany jest na podstawie kursu rynkowego wymiany walut dostępnego w serwisie (...) w momencie sporządzania „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych”.\nUstalenie kursu kupna waluty indeksacyjnej w banku polega na odjęciu od kursu rynkowego dostępnego w serwisie (...) spreadu walutowego w wysokości 7 %, zaś ustalenie kursu sprzedaży – na dodaniu spreadu walutowego w wysokości 6 %.\n16. Kredyt został uruchomiony 7 marca 2006 roku. Saldo kredytu ustalono na 297 825,78 zł (Historia zadłużenia oraz wpłat tytułem kredytu za okres od dnia uruchomienia kredytu, tj. 07.03.2006 r. do dnia wystawienia, tj. 29.12.2016 r. – k.161-170).\n17. Do 21 czerwca 2013 roku powódka w związku z udzieleniem kredytu dokonała wpłat w łącznej kwocie 364 307,56 zł, zaś w okresie od 17 lipca 2013 roku do 13 grudnia 2016 roku – w łącznej kwocie 60 510 CHF (historia zadłużenia).\nPonadto na podstawie zeznań świadka B. W. (1) oraz zeznań powódki należało ustalić, że:\n18. Powódka nie miała możliwości zawarcia umowy innego kredytu, niż kredyt indeksowany do CHF oferowany przez (...) Bank (zeznania B. W., zeznania powódki).\n19. W trakcie zawierania umowy powódka nie miała kontaktu z pracownikami banku. Całość formalności i przekazywanie informacji odbywało się za pośrednictwem B. W. (1) – pośrednika kredytowego (zeznania B. W.).\n20. W okresie, w którym zawierana była umowa, informacje o ryzyku kursowym ograniczały się do podpisania oświadczeń (formularzy) przygotowanych przez bank. Nie były przekazywane dodatkowe informacje ustnie. Pośrednicy kredytowi nie odbywali szczególnych, specjalistycznych szkoleń dotyczących kredytów frankowych (zeznania B. W.).\n21. Zawarta umowa była umową standardową, powódce przedstawiono do podpisania gotową umowę.\n22. Kredyt został przeznaczony na zakup nieruchomości zamieszkiwanej przez powódkę, jej partnera i dzieci. Powódka prowadziła i prowadzi działalność gospodarczą – działalność wydawniczą oraz polegającą na doradztwie. Działalność nie jest prowadzona w domu zakupionym z kredytu (zeznania powódki).\nUstalając stan faktyczny, sąd oparł się na wskazanych wyżej dokumentach, które nie budziły zastrzeżeń co do ich wiarygodności oraz miały kluczowe znaczenie dla sprawy ze względu na podstawę rozstrzygnięcia sporu. Pozostałe zgromadzone w aktach sprawy i dopuszczone przez sąd jako dowody dokumenty sąd uznał za nieprzydatne do jego rozstrzygnięcia. Ponadto sąd oparł się na dowodach z zeznań świadka, które uznał w całości za wiarygodne, jak również na dowodzie z zeznań powódki, gdyż są ze sobą spójne, a wobec faktów wynikających z ich treści nie przedstawiono odmiennych dowodów.\nSąd, postanowieniem wydanym na rozprawie 17 września 2018 roku, oddalił wnioski o dopuszczenie dowodu z wydruków ze strony internetowej, orzeczeń sądowych i administracyjnych, artykułów, wypowiedzi, komunikatów, pism i in. wymienionych w pozwie i pismach procesowych strony powodowej, ponieważ dokumenty te nie zawierają stwierdzenia faktów istotnych dla sprawy, w większości zaś wyrażają zapatrywanie prawne autorów tych dokumentów, co nie stanowi jednakże przedmiotu dowodu w procesie, a może jedynie zostać uznane za uzupełnienie stanowiska zajmowanego przez stronę .\nOddalić należało również wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka P. S., gdyż okoliczności, których miały dotyczyć zeznania, nie stanowiły faktów istotnych dla rozstrzygnięcia bądź dotyczyły faktów niespornych.\nIII.Nieważność umowy kredytu\nZgodnie z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę środków pieniężnych a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Mając to na uwadze, jako jeden z przedmiotowo istotnych elementów umowy kredytu wyróżnia się ścisłe określenie kwoty i waluty kredytu (art. 69 ust. 2 pkt 2) pr. bank.)1.W niniejszej sprawie będące przedmiotem sporu postanowienia umowy przewidywały, że kwota kredytu udostępniona będzie kredytobiorcy w złotych polskich i w takiej walucie przez niego wykorzystywana oraz wprost określały wysokość udostępnianej kwoty.\nKolejne postanowienia umowy przewidywały, że zwrot wykorzystanej kwoty nastąpi poprzez spełnienie świadczenia w złotych polskich. Jednak saldo zadłużenia, a więc kwota podlegająca zwrotowi, miała być wyrażona we frankach szwajcarskich, po przeliczeniu według kursu wskazanego w aktualnej Tabeli banku. Umowa nie określała zatem wprost kwoty podlegającej zwrotowi, przewidując jedynie, że kwota ta zostanie ustalona w wyniku określonych działań arytmetycznych dokonywanych przy wykorzystaniu zmiennej, tj. kursu walut. Zauważyć trzeba, że kwota podlegająca zwrotowi (saldo wykorzystanego kredytu) stanowi równocześnie podstawę do obliczenia drugiego ze świadczeń obciążających kredytobiorcę, polegającego na obowiązku zapłaty odsetek.\nW oparciu o treść umowy kredytowej, stwierdzić należy, że łącząca strony umowa, to umowa kredytu złotowego a nie walutowego (wyrażonego w walucie obcej). Złoty polski stanowił zarówno walutę, w której określono wysokość kapitału kredytu, jak i walutę, w której kredyt wypłacono oraz w której kredyt był spłacany. Indeksacja do franka szwajcarskiego stanowiła jedynie dodatkowe postanowienia umowne, nie zmieniające charakteru kredytu jako kredytu złotowego. W konsekwencji nie może być też mowy o naruszeniu przepisów ustawy prawo dewizowe.\n2. Umowa kredytu indeksowanego w orzecznictwie i obowiązujących aktach prawnych\nSąd uznaje, że takie rozwiązanie jest dopuszczalne. Odwołać należy się w tym zakresie do poglądów wyrażonych przez Sąd Najwyższy w wyroku z 22 stycznia 2016 roku, sygn. I CSK 1049/14, w którego uzasadnieniu jednoznacznie opisano konstrukcję i dopuszczalność umowy kredytu indeksowanego.\nPodobny pogląd Sąd Najwyższy wyraził również w wyroku z 19 marca 2015 r., IV CSK 362/14, w którym, odwołując się do przepisów zawartych w ustawie z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw2, wskazano, że „ideą dokonania nowelizacji prawa bankowego ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. było utrzymanie funkcjonujących na rynku kredytów denominowanych według nowych zasad (…) Ustawodawca wprowadził narzędzie prawne pozwalające wyeliminować z obrotu postanowienia umowne zawierające niejasne reguły przeliczania należności kredytowych, zarówno na przyszłość, jak i w odniesieniu do wcześniej zawartych umów w części, która pozostała do spłacenia.”\nWreszcie odwołać się należy do art. 4 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym, w przypadku kredytów lub pożyczek pieniężnych zaciągniętych przez kredytobiorcę lub pożyczkobiorcę przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ma zastosowanie art. 69 ust. 2 pkt 4a oraz art. 75b prawa bankowego, w stosunku do tych kredytów lub pożyczek pieniężnych, które nie zostały całkowicie spłacone - do tej części kredytu lub pożyczki, która pozostała do spłacenia. W tym zakresie bank dokonuje bezpłatnie stosownej zmiany umowy kredytowej lub umowy pożyczki. Przepis ten wprost potwierdza stosowanie przepisów dodanych ustawą nowelizującą do umów zawartych wcześniej, zatem nielogicznym byłoby uznanie, że wyrażona w nim norma nie ma zastosowania, gdyż wcześniej zawarte umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego są nieważne. Nielogiczne jest również twierdzenie, że wprowadzenie konieczności określenia zasad ustalania kursów walut do treści umowy kredytowej nie oznacza dopuszczenia indeksacji kwoty udzielonego kredytu. Powstaje bowiem pytanie, w jakim innym celu takie postanowienia miałyby zostać wprowadzone?\nNie bez znaczenia jest również, że obowiązująca obecnie ustawa z 23 marca 2017 roku o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami3 jednoznacznie dopuszcza – choć z ograniczeniami – zawieranie umów kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej (art. 6 i art. 10 pkt 7 tej ustawy) wraz ze wszystkimi konsekwencjami jakie może to mieć dla ustalenia wysokości zobowiązania konsumenta. Oczywiście przepisy tej ustawy nie znajdują zastosowania do umowy zawartej przez strony, jednakże pozwalają na ocenę dopuszczalności określonej konstrukcji w systemie prawa.\nPrzywołane regulacje prawne pozwalają również zakwalifikować umowy zawierające podobne postanowienia jako umowy o kredyt, gdyż ustawodawca, w momencie, w którym zdecydował się na regulację tego typu umów, ukształtowanych wcześniej w praktyce obrotu, jednoznacznie uznał je za odmianę umowy kredytu, nie decydując się na wykreowanie nowego rodzaju czynności bankowej. Również zatem w okresie, w którym nie istniała żadna regulacja ustawowa kredytów indeksowanych, a wykształcały się one w obrocie, były to umowy kredytu a ich zawieranie mieściło się w katalogu czynności bankowych.\n3. Modyfikacja umowy kredytu w ramach zasady swobody umów\nTym samym umowa zawarta przez strony jest bezspornie umową kredytu, stanowiąc jedną z wykształconych w obrocie odmian takiej umowy, zawierającą modyfikację w zakresie określenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi, a także sposobu obliczania wysokości odsetek podlegających zapłacie wraz ze zwrotem kredytu. Celem stron zawierających taką umowę nie było jednak jedynie uzależnienie wysokości świadczenia kredytobiorcy, tj. zwrotu otrzymanego kapitału i zapłaty odsetek, od wartości innego niż pieniądz polski miernika. Wprowadzenie „klauzuli waloryzacyjnej” miało na celu zastosowanie oprocentowania ustalonego w oparciu o wskaźniki rynkowe odnoszące się do franka szwajcarskiego, a nie do waluty krajowej. Ustalenie wysokości świadczenia kredytobiorcy w odniesieniu do wartości franka szwajcarskiego było skutkiem a nie przyczyną wprowadzenia mechanizmu indeksacji. Postanowień dotyczących indeksacji nie można jednak uznać za klauzulę waloryzacyjną w rozumieniu art. 358 1§2 kc4, a to dlatego, że skutki zastosowania indeksacji oddziałują na obie części świadczenia kredytobiorcy – zarówno zwrot wykorzystanego kapitału, jak i zapłatę odsetek. Tymczasem tylko w zakresie obejmującym zwrot wykorzystanego kapitału istnieje pierwotna, mogąca podlegać ewentualnej waloryzacji, kwota określona w złotych polskich. Wysokość odsetek jest już ustalana w przyszłości i w oparciu o kwotę przeliczoną na franki szwajcarskiej i stopę procentową właściwą dla franków szwajcarskich, zatem nie istnieje pierwotne zobowiązania do zapłaty odsetek wyliczonych w złotych polskich, które podlega ewentualnej waloryzacji.\nW ocenie sądu zabieg taki mieści się jednak w granicach swobody umów – przypomnieć należy, że zgodnie z art.353 1 strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Przy czym swoboda stron nie ogranicza się jedynie do uzupełniania treści umowy nazwanej konstrukcjami określonymi w części ogólnej prawa zobowiązań (np. waloryzację umowną). W ramach swobody umów mieści się też wprowadzenie rozwiązań całkowicie nowych, jak i będących modyfikacją instytucji uregulowanych normami prawnymi.\nZawarta przez strony umowa stanowi zatem umowę kredytu, a w konsekwencji mieści się w katalogu czynności bankowych zawartym w art.5 ust.1 Prawa bankowego (pkt 3). Łączącej strony umowy kredytu nie można również uznać za nieważną z uwagi na nieokreślenie świadczenia. Wysokość świadczenia została określona – umowa zawierała określenie kwoty kredytu oraz zasad i sposobu jej indeksacji. Na podstawie postanowień umowy możliwe jest ustalenie sposobu obliczania kwoty, którą zobowiązany będzie spłacić kredytobiorca. Zupełnie innym zagadnieniem jest to, czy sposób określenia tych zasad nie stanowił niedozwolonych postanowień umownych.\n4. Naruszenie granic swobody umów ze względu na kształt indeksacji.\nJednak zastosowana w konkretnej umowie, będącej przedmiotem sporu, konstrukcja jej indeksacji obarczona była wadą, która ostatecznie zdyskwalifikowała umowę, gdyż doprowadziła do jej nieważności. Przyczyną wadliwości umowy, prowadzącej do jej nieważności, był narzucony przez przedsiębiorcę (bank) sposób ustalania wysokości kwoty podlegającej zwrotowi a w konsekwencji i wysokości odsetek – a więc głównych świadczeń kredytobiorcy. Ustalenie ich wysokości wiązało się z koniecznością odwołania się do kursów walut ustalanych przez bank w tabeli kursów. Tymczasem ani umowa, ani inne wzorce umowne stanowiące podstawę ustalenia treści łączącego strony stosunku prawnego, nie określały prawidłowo zasad ustalania tych kursów.\nWymaganie dokładnego określenia w umowie kwoty kredytu podlegającej zwrotowi mieści się w szerszym kontekście prawa zobowiązań, które wymaga dla powstania zobowiązania dokładnego oznaczenia świadczenia5. Jak wskazuje (...): Świadczenie w łączącym strony stosunku zobowiązaniowym powinno być oznaczone w chwili zawarcia umowy lub nadawać się do oznaczenia w okresie późniejszym. Tym niemniej kryteria, według których nastąpić ma ustalenie świadczenia, powinny być oznaczone już w chwili powstania danego stosunku zobowiązaniowego. […] W doktrynie wskazuje się, że pozostawienie jednej ze stron oznaczenia świadczenia jest dopuszczalne, jeżeli ma ona tego dokonać w sposób obiektywny (…). Gdyby bowiem oznaczenie świadczenia pozostawione zostało jednej ze stron, bez jakichkolwiek ograniczeń w tym zakresie, takie postanowienie umowne – jako sprzeczne z art. 353 ( 1) kc – byłoby nieważne, co pociągałoby zazwyczaj za sobą nieważność całego zobowiązania (…).\nPrzenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że kwota podlegająca zwrotowi nie jest w umowie ściśle oznaczona, jak również nie są wskazane szczegółowe, obiektywne zasady jej określenia. Zgodnie zaś z § 2 ust. 2 umowy ustalono, że w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłaconych środków będzie przeliczana do CHF według kursu kupna walut określonego w tabeli kursów - obowiązującego w dniu uruchomienia środków. Z kolei z postanowień § 4 umowy wynika, że kwota uzyskana po przeliczeniu stanowi podstawę określenia wysokości świadczenia kredytobiorcy – zarówno w części kapitałowej rat, jak i części odsetkowej. Saldo zadłużenia z tytułu kredytu wyrażone jest więc w walucie obcej i obliczane według kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu.\nOkreślając zasady tworzenia tabeli kursów i zawartych w niej kursów walut, pozwany posłużył się dwoma pojęciami, których znaczenia nie sposób zidentyfikować. Tabela miała być sporządzana na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP. Żadne z postanowień umowy nie definiuje pojęcia „rynek międzybankowy” oraz nie określa co oznacza „na podstawie”.\nW szczególności nie wiadomo w jaki sposób są ustalane kursy na „rynku międzybankowym” i jaki rynek brany jest pod uwagę – rynek międzybankowy funkcjonujący w Polsce, tj. obejmujący transakcje walutowe pomiędzy bankami prowadzącymi działalność w kraju? rynek międzynarodowy, a jeśli tak, to o jakim zakresie.\nNie sposób również określić w jaki sposób konieczność ustalania kursów na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym miałaby wyznaczać wysokość kursów ustalonych przez bank i ograniczać jego swobodę. Użycie pojęcia „na podstawie” nie oznacza zgodności ustalanych kursów z kursami obowiązującymi na „rynku międzybankowym”, a wymaga jedynie istnienia jakiegoś, nieokreślonego, odniesienia do tych ostatnich. Kursy banku mogą być zatem, według jego uznania, wyższe albo niższe od kursów na rynku międzybankowym, przy czym treść łączącego strony stosunku prawnego nie określa w jakim stopniu kursy przyjęte przez bank mogą różnić się od kursów na rynku międzybankowym. Użycie sformułowania „na podstawie” porównać można do sposobu ustalenia stopy odsetek ustawowych (art. 359§2 kc) czy odsetek ustawowych za opóźnienie (art.481§2 kc). Oba rodzaje odsetek ustalane są w pewnym odniesieniu, a więc „na podstawie”, stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego. Jednak ich wysokość znacząco odbiega od wysokości stopy referencyjnej stanowiącej podstawę jej ustalenia.\nNie wiadomo też jakie kursy obowiązujące na „rynku międzybankowym” mają być uwzględniane przy ustalania kursu CHF/PLN, w tym, czy do takich ustaleń nie są wykorzystywane kursy innych walut.\nPodsumowując tę część rozważań, należy stwierdzić, że zawarta w umowie regulacja zasad ustalania kursów stwarza jedynie pozór jej ustalenia. Na podstawie treści omawianych postanowień nie można powiedzieć o ustalanych kursach nic innego niż to, że kursy ustalone o godz. 16.00 będą obowiązywać przez kolejny dzień.\nWreszcie, przewidziana w postanowieniach regulaminu tabela kursów jest tabelą dedykowaną dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut. Nie musi zatem pokrywać się z tabelą kursów stosowaną przez bank do dokonywania innego rodzaju transakcji walutowych, co powoduje że całkowicie traci na znaczeniu argument o ekonomicznej konieczności stosowania kursów rynkowych.\nPodkreślić przy tym trzeba, że nie ma znaczenia w jaki sposób bank w rzeczywistości ustalał kursy walut. Analizie w świetle przepisów regulujących granice swobody umów podlega treść czynności prawnej, a nie sposób wykonywania umowy.\nPowyższe oznacza, że bankowi pozostawiono w istocie swobodne określenie kwoty podlegającej zwrotowi przez kredytobiorcę, ponieważ umowa nie precyzuje w dostateczny sposób w jaki sposób kredytujący bank wyznacza kursy walut w sporządzanej przez siebie Tabeli kursów. Zatem najpierw bank może w zasadzie dowolnie określić kursy walut w Tabeli kursów, a następnie przy ich wykorzystaniu jednostronnie określić kwotę (we frankach), którą kredytobiorca ma zwrócić. Następnie, w trakcie określania wysokości świadczenia spełnianego przez kredytobiorcę, powtórzona zostanie zbliżona operacja – bank w oparciu o ustalony przez siebie kurs określi wysokość świadczenia kredytobiorcy wyrażonego w złotych polskich.\nTakie ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego narusza jego istotę, gdyż wprowadza do stosunku zobowiązaniowego element nadrzędności jednej ze stron i podporządkowania drugiej strony, bez odwołania do jakichkolwiek obiektywnych kryteriów, zakreślających granice swobody strony, której przyznano uprawnienia kształtujące treść stosunku prawnego. Naruszenie istoty stosunku zobowiązaniowego oznacza przekroczenie granic swobody umów określonych w art. 353 1 kc i prowadzi do nieważności czynności prawnej jako sprzecznej z ustawą (art. 58 kc). Dotknięte nieważnością postanowienia dotyczyły bowiem głównego świadczenia kredytobiorcy, tj. zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu i zapłaty odsetek, co należy do essentialia negotii umowy kredytu.\nPrzyznanie sobie przez bank prawa do jednostronnego ustalenia sposobu obliczenia wysokości kwoty kredytu wykorzystanej przez kredytobiorcę i podlegającej zwrotowi, wyrażonej w złotych polskich, a w konsekwencji również wysokości odsetek, do zapłaty których zobowiązany był kredytobiorca, niczym nie różniłoby się od zawarcia w umowie kredytu postanowienia pozwalającego bankowi na jednostronne ustalenie wysokości oprocentowania bez sformułowania żadnych kryteriów wyznaczania wysokości stopy procentowej. W świetle powołanego wyżej orzecznictwa, wcześniejszego od umowy kredytu o kilkanaście lat, nie może budzić żadnej wątpliwości, że byłoby to niedopuszczalne. Natomiast pozwany nie tylko poświęcił zasadom ustalania wysokości oprocentowania szereg postanowień umowy, ale co do zasady odnosił jego wysokość do zewnętrznego wskaźnika, jakim jest stopa LIBOR (§6 umowy, §14 Regulaminu). Zdumiewające jest, że o ile pozwany dostrzegł potrzebę takiego ukształtowania regulacji dotyczących zmiennego oprocentowania, to całkowicie odmiennie uregulował postanowienia dotyczące sposobu ustalania kursów walut. A przecież są to postanowienia na równi określające wysokość głównego świadczenia kredytobiorcy, a w szczególności świadczeń z tytułu odsetek.\nSąd zwraca przy tym uwagę, że uznaniu określonej konstrukcji za nieważną, bo przekraczającą granice swobody umów, nie stoją na przeszkodzie regulacje dotyczące niedozwolonych postanowień umownych. Stanowiąca ich pierwotne źródło dyrektywa nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich7 przewiduje w art. 8 możliwość przyjęcia lub utrzymania bardziej rygorystycznych przepisów prawnych. Przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych należy uznać za przepisy szczególne wobec kryterium zasad współżycia społecznego jako wyznaczających granice swobody umów, odwołują się bowiem do zbliżonych wartości pochodzących spoza systemu prawnego. Jednak inna treść i funkcja kryterium istoty (natury) stosunku prawnego, jako odwołująca się nie tyle do norm pozaprawnych (jak zasady współżycia społecznego czy dobre obyczaje), a do ogólnych zasad prawa zobowiązań, jakie wyprowadzić można z całokształtu norm prawnych regulujących te stosunki, nakazuje w pierwszej kolejności dokonywać oceny stosunku prawnego przy zastosowaniu tego kryterium. Dopiero po stwierdzeniu, że stosunek prawny odpowiada istocie stosunku zobowiązaniowego, możliwe jest dokonywanie jego oceny w świetle innych norm ograniczających swobodę kontraktowania.\nIV.Niedozwolone postanowienia umowne\nNiezależnie od powyższego, nawet jeśli przyjąć, że klauzula umowna określająca wysokość kursów, a wraz z nią cała umowa kredytu, jest ważna, to zawarte w umowie postanowienia określające sposoby wyliczenia kwoty kredytu podlegającej spłacie i wysokości rat kredytu są abuzywne, a tym samym nieskuteczne.\nSąd podziela przy tym argumentację strony powodowej w zakresie w jakim dotyczy ona niedozwolonego charakteru postanowień umowy dotyczących zasad ustalania kursów walut.\nUnormowania zawarte w art. 385 ( 1) -385 ( 3 ) kc mają charakter szczególny w stosunku do tych przepisów, które mają ogólne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy (wskazać należy chociażby na art. 58, 353 ( 1) czy 388 kc). Najważniejsze jest jednak to, iż uzasadnieniem dla ich wprowadzenia ustawą z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny był zamiar zapewnienia konsumentom bardziej skutecznej ochrony w stosunkach umownych z profesjonalistami, a przede wszystkim zaś potrzeba uwzględnienia w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich8. Regulacja zawarta w art.385 ( 1) - 385 ( 3) kc stanowi zatem wyraz implementacji w prawie polskim przez ustawodawcę prawa unijnego w postaci powyższej dyrektywy, co rodzi określone konsekwencje dla ich wykładni. Przede wszystkim musi ona prowadzić do takich rezultatów, która pozwoli urzeczywistnić cele dyrektywy. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, by dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu rozpatrywanej dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art.288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej9. Ten obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnej z prawem Unii jest w istocie nierozerwalnie związany z systemem Traktatu, gdyż zezwala sądom krajowym na zapewnienie, w ramach ich właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych przed nimi sporów.\nV.Konsumencki charakter umowy\nPodstawą dla oceny zasadności zgłoszonych żądań w świetle przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych musi być ocena charakteru w jakim powód działał zawierając umowę.\nOgólną definicję konsumenta zawiera art.22 1 kc. Zgodnie z jego treścią według stanu obowiązującego w dacie zawierania umowy, za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.\nKonsumencki status powódki nie budzi jednak wątpliwości. Kredyt został zaciągnięty w celu sfinansowania zakupu nieruchomości stanowiącej centrum życiowe powódki i jej rodziny. Nieruchomość nie stała się miejscem prowadzenia działalności gospodarczej. Nie może o takim przesądzać sporadyczne wykonywanie w miejscu zamieszkania czynności stanowiących element prowadzonej działalności, a polegających na pracy przy wykorzystaniu komputera. Nie wskazuje też na związek transakcji z prowadzoną działalnością gospodarczą okoliczność, że powódka wyręczała się zatrudnionymi osobami przy uiszczania niektórych rat kredytu.\nVI.Indywidualne uzgodnienie postanowień\nBrak indywidualnego uzgodnienia kwestionowanych przez stronę powodową postanowień umownych dotyczących indeksacji wynika z samego charakteru zawartej umowy – opartej o treść stosowanego przez bank wzorca umownego. Taki sposób zawierania umowy w zasadzie wyklucza możliwość indywidualnego wpływania przez konsumenta na treść powstałego stosunku prawnego, poza ustaleniem kwoty kredytu, ewentualnie wysokości oprocentowania. Przy czym wpływ konsumenta musi mieć charakter realny, rzeczywiście zostać mu zaoferowany, a nie polegać na teoretycznej możliwości wystąpienia z wnioskiem o zmianę określonych postanowień umowy.\nBrak indywidualnego uzgodnienia treści umowy znajduje też pełne potwierdzenie w zeznaniach powódki oraz świadka, których pozwanemu nie udało się w żaden sposób podważyć, mimo że zgodnie z art.385§4 kc, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym.\nNie stanowi też indywidualnego uzgodnienia dokonanie wyboru przez konsumenta jednego z rodzaju umowy przedstawionej przez przedsiębiorcę.\ng.a.1. Definicja pojęcia\nOceniając czy będące przedmiotem rozważań postanowienia umowne określają główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie należy mieć na uwadze, że rozumienie tego pojęcia pozostaje sporne w doktrynie. Zgodnie z jednym z prezentowanych poglądów, przez główne świadczenia stron należy rozumieć postanowienia o charakterze konstytutywnym dla danego typu czynności prawnych, a więc w przypadku umów nazwanych – dotyczące essentialium negotii umowy, postanowień przedmiotowo istotnych. Jako elementy konstrukcyjne umowy muszą być one przedmiotem uzgodnień stron, gdyż w przeciwnym razie nie doszłoby do zawarcia umowy.\nZgodnie z drugim z poglądów – termin ten należy rozumieć niezależnie od pojęcia przedmiotowo istotnych postanowień umowy. Dotyczyć miałby klauzuli regulujących świadczenia typowe dla danego stosunku prawnego, a niekoniecznie tych, które z punktu widzenia nauki o czynnościach prawnych trzeba by określać jako przedmiotowo istotne.10\nPrzy świadomości istniejących różnic doktrynalnych, opowiedzieć się należy za podejściem bardziej praktycznym, wyrażonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym: „ Zasięg pojęcia głównych świadczeń stron, którym ustawodawca posłużył się w art. 385 1 § 1 KC może budzić kontrowersje, tym bardziej że nie ma tu przesądzającego znaczenia to, czy wspomniane świadczenia należą do essentialiae negotii. Z tej przyczyny zasięg odnośnego pojęcia musi być zawsze ustalany in casu z uwzględnieniem wszystkich postanowień oraz celu zawieranej umowy.”11\nOdwołać trzeba się też do kryteriów przedstawionych przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 20 września 2017 roku wydanym w sprawie C-186/1612, w jego punktach 34-41, a także w wyroku z 30 kwietnia 2014 r., w sprawie C‑26/1313. I tak, Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że:\nOdnosząc powyższe wskazówki do postanowień dotyczących indeksowania kwoty kredytu należało przyjąć, że określają one podstawowe świadczenia w ramach zawartej umowy i charakteryzują tę umowę jako podtyp umowy kredytu – umowę o kredyt indeksowany do waluty obcej. Postanowienia dotyczące indeksacji nie ograniczają się do posiłkowego określenia sposobu zmiany wysokości świadczenia kredytobiorcy w przyszłości, ale wprost świadczenie to określają. Bez przeprowadzenia przeliczeń wynikających z indeksacji nie doszłoby do ustalenia wysokości kapitału podlegającego spłacie (wyrażonego w walucie obcej). Nie doszłoby też do ustalenia wysokości odsetek, które zobowiązany jest zapłacić kredytobiorca, skoro odsetki te naliczane są, zgodnie z konstrukcją umowy, od kwoty wyrażonej w walucie obcej. W konstrukcji umowy nie chodzi jedynie o podwyższenie wcześniej ustalonego świadczenia kredytobiorcy przy zastosowaniu mechanizmu indeksacji. Świadczenie to możliwe jest do określenia wyłącznie przy zastosowaniu tego mechanizmu a bez niego nie jest określone.\nZ pewnością dotyczy to postanowień wprowadzających mechanizm przeliczenia kwoty kredytu ze złotych na walutę obcą, a następnie nakazujących ustalenie wysokości świadczenia kredytobiorcy w walucie obcej – zarówno jako spłaty kapitału, jak i zapłaty odsetek. Posiłkowy charakter w tej konstrukcji należy natomiast przyznać jedynie postanowieniom regulujących wyłącznie sposób przeliczenia, tj. zastosowanie konkretnych kursów walut. To, jaki kurs zostanie zastosowany nie przesądza bowiem o konstrukcji całego stosunku prawnego. Umowa pozostaje umową o kredyt indeksowany zarówno w przypadku zastosowania kursów ustalanych przez bank, jak i kursów rynkowych czy średniego kursu banku centralnego.\n2. Niejednoznaczne sformułowanie postanowień\nOcena spornych postanowień umownych w świetle przywołanych wyżej zasad prowadzi do wniosku, że nie zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny. Postanowienia, które w istocie kreują mechanizm indeksacji nie stanowią całości, a rozrzucone są w oddzielnych jednostkach redakcyjnych umowy i regulaminu. Nie zawierają one jasnej i jednoznacznej informacji, z której wynikałoby, że wyrażenie salda kredytu w walucie obcej prowadzi do możliwych wahań (codziennych) wysokości zadłużenia wyrażonego w złotych polskich. Co istotniejsze, nie wskazują, że wahania te nie są w żaden sposób ograniczone.\nNie sposób również ustalić, że kredytobiorca został w sposób wyczerpujący i zrozumiały poinformowany o skutkach, jakie wiążą się z zastosowaniem mechanizmu indeksacji. Oświadczenie zawarte w umowie kredytowej (§ 4 ust. 3) zawiera jedynie ogólnikowe stwierdzenie, że kredytobiorca jest świadomy ryzyka związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko). Nie istnieje jednak żaden pisemny dokument, który obrazowałby skutki wzrostu kursu waluty przy uwzględnieniu parametrów (wysokości kredytu, stopy oprocentowania) konkretnej umowy zawieranej przez strony, a równocześnie z dokonanych ustaleń wynika, że takie informacje nie były udzielane ustnie.\nNiezwykle istotny jest również sposób spełnienia istniejących po stronie instytucji finansowych obowiązków informacyjnych. Przedstawienie konsumentowi jakichkolwiek informacji musi się odbywać w warunkach umożliwiających spokojne, niezakłócone zapoznanie się z nimi oraz swobodne ich przeanalizowanie. Z pewnością nie spełnia tego wymogu przedłożenie konsumentowi oświadczenie stanowiącego czy też przedstawienie konsumentowi, na etapie składania wniosku kredytowego, oświadczenia o ryzyku kursowym, bez pozostawienia kopii tego dokumentu w celu umożliwienia swobodnej analizy jego treści w okresie pomiędzy złożeniem wniosku a podpisaniem umowy, nie może być uznane za udzielenie wymaganych informacji. Tym bardziej nie można uznać za właściwe i dostateczne wypełnienie obowiązków informacyjnych zawarcie wśród licznych postanowień umowy, ukrytej w jej treści, wzmianki o ogólnikowej treści.\nWłaściwe poinformowanie konsumenta o ryzyku związanym z zawieraną umową powinno opierać się na jasnej i niewprowadzającej w błąd informacji o tym, że kurs waluty indeksacji może wzrosnąć w sposób nieograniczony. Nawet jeśli jest to ryzyko czysto teoretyczne. Nie powinny być też udzielane konsumentowi informacje, które mogłyby zaburzyć jego postrzeganie ryzyka np. wskazywanie na popularność danego rodzaju kredytu.\nVIII.Rażące naruszenie interesów konsumenta\nPrzy interpretacji kolejnej z wymaganych dla stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego przesłanek, tj. rażącego naruszenia interesu konsumenta, odwołać należy się do treści przepisów dyrektywy. W ich świetle w pełni znajdują uzasadnienia twierdzenia, iż rażące naruszenie interesów konsumenta ma miejsce, jeżeli postanowienia umowy poważnie i znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron, wprowadzając nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta. Jednak nie wyczerpuje to zakresu, w którym może dojść do naruszenia interesów konsumenta. Chodzi bowiem nie tylko o interesy ekonomiczne, ale też związane ze zdrowiem konsumenta, jego czasem zbędnie traconym, dezorganizacją toku życia, doznaniem przykrości, zawodu14, wprowadzenia w błąd, nierzetelności traktowania15.\nZgodnie z art.385 2 kc oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Również zgodnie z brzmieniem art.4 dyrektywy nadanym sprostowaniem z dnia 13 października 2016 roku16, nieuczciwy charakter warunków umowy jest określany z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczy i z odniesieniem, w momencie zawarcia umowy, do wszelkich okoliczności związanych z zawarciem umowy oraz do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna.\nIX.Sprzeczność z dobrymi obyczajami\nW sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszają interesy konsumenta postanowienia umowne godzące w równowagę kontraktową stron, a także te, które zmierzają do wprowadzenia konsumenta w błąd, wykorzystując jego zaufanie i brak specjalistycznej wiedzy. Klauzula dobrych obyczajów nawiązuje do wyobrażeń o uczciwych, rzetelnych działaniach stron, a także do zaufania, lojalności, jak również – w stosunkach z konsumentami – do fachowości. Zatem sprzeczne z dobrymi obyczajami są takie działania, które zmierzają do dezinformacji lub wywołania błędnego mniemania konsumenta (czy szerzej klienta), wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowania stosunku zobowiązaniowego niezgodnie z zasadą równorzędności stron, nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków między partnerami kontraktowymi.17\nUwzględnienie okoliczności towarzyszących zawarciu umowy oznacza, że należy brać pod uwagę m.in. miejsce, w którym strony zawierają umowę, krótki czas na podjęcie decyzji o zawarciu umowy przez konsumenta czy też okoliczność, że umowa zawierana jest w trakcie akcji promocyjnej organizowanej przez przedsiębiorcę. Wyróżnia się też okoliczności o charakterze obiektywnym oraz subiektywnym – w tym drugim przypadku chodzi o takie okoliczności, które dotyczą obu stron bądź jednej strony umowy. Może tu chodzić o takie okoliczności jak wiek, wykształcenie czy wiedza konsumentów w danej dziedzinie. Nie ma przeszkód, by przy ocenie klauzul umownych uwzględnić oba rodzaje okoliczności. Należy jednakże podkreślić, że w przypadku okoliczności o charakterze subiektywnym, muszą to być takie okoliczności, które są znane drugiej stronie18. Nie jest więc uzasadniona ocena samych klauzul, w oderwaniu od określonego kontekstu, obejmującego okoliczności zawarcia umowy (np. akcje promocyjne), czy też nawet inne umowy pozostające z nią w określonym związku (tzw. pakietowe).\nX.Ocena postanowień umowy\nj.a.1. Postanowienia wprowadzające mechanizm indeksacji\na) §2 ust. 2 umowy w zakresie, w jakim przewiduje przeliczanie wypłaconych w złotych środków do CHF według kursu kupna walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych”;\nb) §4 ust. 2 umowy i §19 ust. 5 Regulaminu w zakresie, w jakim przewiduje, że wysokość kwoty podlegającej spłacie (w złotych) oraz raty spłaty obliczana jest według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do waluty wyrażonej w umowie – obowiązującego w dniu spłaty.\nPodstawą przyjęcia, że postanowienie przewidujące stosowanie kursów wyznaczanych przez bank przy wykonywaniu mechanizmu indeksacji kredytu jest przyznanie przedsiębiorcy prawa do jednostronnego kształtowania wysokości świadczenia drugiej strony umowy. Aktualne pozostają wszystkie argumenty zawarte w części III.4 uzasadnienia, wskazujące na niedopuszczalność uzależnienia od decyzji banku (ustalenia kursu) wysokości kwoty, która zobowiązany będzie zwrócić kredytobiorca – zarówno wyrażonej we frankach szwajcarskich, jak i w złotych polskich.\nZwrócić trzeba też uwagę, że do przeliczeń, w tym do ustalenia wysokości świadczenia polegającego na spłacie rat w złotych polskich, zastosowanie miała tabela kursów obowiązująca w dniu spłaty.\nWątpliwa jest już dopuszczalność konstrukcji, w której kredytobiorca nie otrzymuje jednoznacznej informacji o wysokości świadczenia, które powinien spełniać na rzecz banku (nie wynika ona wprost z harmonogramu spłat albo innej informacji udzielanej przez bank), a zobowiązany jest do samodzielnego jego ustalenia w oparciu o harmonogram wyrażony w walucie obcej oraz informacje, których musi samodzielnie poszukiwać w banku. Stanowi to rażące naruszenie interesów konsumenta w rozumieniu narażenia go na niedogodności i zbędnie utracony czas.\nCo więcej, w konstrukcji przyjętej przez pozwanego, kredytobiorca nie wie, aż do nadejścia terminu spełniania świadczenia, o tym jakie świadczenie powinien spełnić (w jakiej wysokości zapłacić ratę). Niedogodność takiej sytuacji, wykraczająca poza dopuszczalne granice, wydaje się być jednoznaczna.\nPonadto należy zauważyć, że pozwany nie negował, że przysługiwało mu uprawnienie do ustalania kursu kupna i sprzedaży CHF. Kwestionowane postanowienie umowy nie jest jednak abuzywne dlatego, że niejasna jest jego treść w zakresie, w jakim ustalenie kursu jest powierzone bankowi, a dlatego, że nie określa jednoznacznych i weryfikowalnych zasad określenia tego kursu. Ustalenie kursów walut w Tabeli nie zostało poddane żadnym regulacjom dwustronnym, czy to określonym w umowie, czy choćby w regulaminie .\nKredytobiorca narażony jest w ten sposób na niczym nieograniczoną arbitralność decyzji banku, a równocześnie, wobec braku jakichkolwiek obiektywnych kryteriów, nie przysługują mu żadne środki, które pozwoliłyby chociażby na późniejszą weryfikację prawidłowości kursu ustalonego przez bank. Bez wątpienia stanowi to rażące naruszenie interesów konsumenta, narażając go na brak bezpieczeństwa i możliwości przewidzenia skutków umowy. Jest to przy tym postępowanie nieuczciwe, sprzeczne z dobrymi obyczajami jako rażąco naruszające równowagę stron umowy na korzyść strony silniejszej, która nie tylko może żądać spełnienia świadczenia w określonej przez siebie wysokości, ale też korzystać z szeregu postanowień o charakterze sankcji (m.in. podwyższone karne oprocentowanie, możliwość wypowiedzenia umowy), gdyby konsument takiego świadczenia nie spełniał.\nNie bez znaczenia dla oceny kwestionowanych postanowień umownych pozostaje też orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i będące jego rezultatem wpisy w rejestrze klauzul niedozwolonych. W szczególności podzielić należy pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 07 maja 2013 roku, sygn. VI ACa 441/13, w którego uzasadnieniu wskazano, że o abuzywności kwestionowanego w tamtym postępowaniu postanowienia decyduje fakt, że uprawnienie banku do określania wysokości kursu sprzedaży CHF nie jest w żaden sposób formalnie ograniczone, zwłaszcza nie przewiduje wymogu, aby wysokość kursu ustalonego przez Bank pozostawała w określonej relacji do średniego kursu NBP lub kursu ukształtowanego przez rynek walutowy. Powyższe oznacza przyznanie sobie przez bank prawa do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu waloryzowanego kursem CHF. To właśnie w tym mechanizmie Sąd Apelacyjny dostrzegł sprzeczność postanowienia z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta, który nie ma możliwości uprzedniej oceny własnej sytuacji – w tym wysokości wymagalnych rat kredytu – i jest zdany wyłącznie na arbitralne decyzje banku.\nRównież sytuacja, w której konsument pragnący ustalić prawidłowość zachowania przedsiębiorcy zobowiązany byłby do korzystania z opinii biegłego, oznacza nadmierne trudności równoznaczne z istotnym naruszeniem interesów konsumenta (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2014 roku, sygn. VI ACa 1930/13).\nNie sposób nie dostrzec, że choć oczywiste jest, że powyższe stanowiska nie są wiążące w niniejszej sprawie, to przyjęta argumentacja znajduje pełne zastosowanie do kwestionowanych postanowień umownych.\n2. Zróżnicowanie zastosowanych kursów\nJednakże już pozostałe zarzuty związane z abuzywnym charakterem postanowień umownych są zasadne. Dotyczy to w szczególności oceny kształtu postanowień, które z jednej strony różnicują wysokość kursu przyjętego dla przeliczeń kwoty kredytu z PLN na CHF, a następnie przeliczeń wysokości wymaganej spłaty z CHF na PLN, a z drugiej strony – pozwalają kredytodawcy na swobodne ustalenie wysokości każdego z tych kursów.\nJuż zróżnicowanie pomiędzy kursem kupna i sprzedaży stosowanym dla określenia wysokości kapitału kredytu, a następnie wysokości spłaty uznać należy za sprzeczne z dobrymi obyczajami, a równocześnie rażąco naruszające interesy konsumenta. Strony umowy nie umawiały się na prowadzenie przez bank działalności kantorowej – dokonywania wymiany walut, a postanowiły jedynie wprowadzić do umowy mechanizm mający pozwolić na zastosowanie stóp procentowych przewidzianych dla waluty obcej i zabezpieczyć bank przed spadkiem kursu waluty. Dlatego też zróżnicowanie przyjętego kursu nie znajduje żadnego uzasadnienia w relacjach pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Równocześnie nie może budzić żadnych wątpliwości, że konstrukcja, w której w chwili wykorzystania kredytu wysokość wyrażonego w złotych polskich zobowiązania konsumenta (świadczenia, które ma spełnić na rzecz banku) jest, w wyniku zastosowania dla jej ustalenia kursu sprzedaży, wyższa niż wysokość udzielonego mu kredytu (przeliczonego wg kursu kupna), stanowi naruszenie interesów konsumenta.\n- §2 ust. 2 umowy w zakresie, w jakim przewiduje zastosowanie kursu kupna do przeliczanie wypłaconych środków do CHF,\n- §4 ust. 2 umowy w zakresie, w jakim przewiduje zastosowanie kursu sprzedaży do ustalenia równowartości wymaganej spłaty wyrażonej w CHF - po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut.\n5. Możliwość podnoszenia zarzutów przez konsumentów.\nNie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia motywy jakie leżą u podstaw zgłoszenia przez stronę powodową roszczeń po 10 latach wykonywania umowy. Istnienie w treści umowy (regulaminu itd.), sformułowanych przez przedsiębiorcę postanowień obarczonych wadliwością (nie ma przy tym znaczenia, czy jej skutkiem jest nieważność czy jedynie bezskuteczność postanowień wobec konsumenta) powoduje, że konsument jest w każdym czasie uprawniony do podniesienia przysługujących mu zarzutów. Skorzystanie z zarzutu nieważności umowy czy bezskuteczności jej postanowień nie może podlegać ocenie w świetle art. 5 kc. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 15 września 2016 r., sygn. I CSK 615/15: „Powołaniem się na zasady współżycia społecznego nie można podważać ani modyfikować wyraźnych dyspozycji przepisów prawnych, które, kierując się względami bezpieczeństwa obrotu prawnego, przewidują sankcję bezwzględnej nieważności czynności sprzecznych z prawem, a nie przewidując żadnych od tego wyjątków, samodzielnie i wyczerpująco przesądzają o prawach stron. Nieważność czynności prawnej nie ma nic wspólnego z nadużywaniem prawa przy jego wykonywaniu, a jest jedynie konsekwencją sprzeczności z ustawą dokonanej czynności. Powołanie na nieważność w procesie cywilnym, czy to w formie zarzutu, czy w pozwie o jej ustalenie są jedynie aktami o charakterze proceduralnym. Sankcja nieważności czynności prawnej następuje już z mocy prawa i dlatego nie przewiduje się jakiegoś materialnego "uprawnienia do powoływania się na nieważność czynności prawnej".\nTrzeba też podkreślić, że stosowanie przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych, w tym podejmowanie środków mających na celu zapobieganie stosowaniu nieuczciwych warunkach w umowach zawieranych z konsumentami, odbywa się nie tylko w interesie konsumentów, ale też podmiotów gospodarczych konkurujących na rynku. Wynika to wprost z treści art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, która przewiduje że zarówno w interesie konsumentów, jak i konkurentów państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki mające na celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami. Przepisy nie tylko zatem chronią konsumentów, ale mają na celu zapobieżenia naruszeniu zasad konkurencji. Odbywa się to poprzez zapobieżenie możliwości stosowania przez przedsiębiorców postanowień, które pozornie korzystne dla konsumenta, służą zwiększeniu sprzedaży towarów i usług, naruszając interesy tych podmiotów, które nie stosując nieuczciwych postanowień nie są w stanie zaoferować podobnych warunków.\nXI.Skutki abuzywności postanowień umowy.\n1. Wpływ zakresu zakwestionowanych postanowień na możliwość wykonania umowy w pierwotnym kształcie\nSkutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych dotyczących zasad ustalania kursów walut jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego konsumenta. Postanowienia takie przestają wiązać już w chwili zawarcia umowy. Oznacza to, że nie stanowią elementu treści stosunku prawnego i nie mogą być uwzględniane przy rozpoznawaniu spraw związanych z jego realizacją. W rezultacie konieczne jest przyjęcie, że łączący strony stosunek umowny nie przewiduje sposobu zastosowania mechanizmu „indeksacji”. W konsekwencji nie jest możliwe ustalenie wysokości świadczenia kredytobiorcy, tj. ustalenie wysokości kwoty, która podlega zwrotowi na rzecz banku i która stanowi podstawę naliczenia odsetek należnych od kredytobiorców. Wobec nieuzgodnienia przez strony wysokości podstawowego świadczenia jednej ze stron, umowę należy uznać za nieważną.\n2. Możliwość zastąpienia postanowień abuzywnych\nNie ma przy tym możliwości zastąpienia wyeliminowanych z umowy postanowień. Stosowanie art.358§2 kc jest niemożliwe, skoro nie obowiązywał on w dacie zawarcia umowy (wszedł w życie dopiero 24 stycznia 2009 roku), a brak jest przepisów przejściowych, które umożliwiałyby jego zastosowanie. Ponadto przepis ten odnosi się do możliwości ustalenia kursu waluty obcej w przypadku spełnienia świadczenia w walucie polskiej, natomiast nie reguluje sytuacji, w której dochodzi do przeliczenia wysokości zobowiązania z waluty polskiej na obcą.\nWobec braku mogących znaleźć zastosowanie przepisów dyspozytywnych stanowiących podstawę wyznaczenia takiego kursu, wykluczyć należy możliwość ustalenia odpowiedniego kursu w oparciu o ogólne przepisy odnoszące się do zasad konstruowania treści i skutków czynności prawnych (np. art.56 kc) czy też wykonania zobowiązania (art.354 kc). Co prawda wydaje się, że w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 14 lipca 2017 roku, sygn. II CSK 803/16, dopuszczono taką możliwość, jednakże w niniejszej sprawie stoi temu na przeszkodzie orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. Wynika z niego, że wykluczona jest zarówno tzw. redukcja utrzymująca skuteczność postanowienia abuzywnego, jak i możliwość uzupełniania luk w umowie powstałych po wyeliminowaniu takiego postanowienia. W szczególności zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym między innymi w wyroku z 14 czerwca 2012 roku, C-618/1019 z brzmienia art.6 ust.1 dyrektywy 93/13 wynika, że sądy krajowe są zobowiązane wyłącznie do zaniechania stosowania nieuczciwego warunku umownego, aby nie wywierał on obligatoryjnych skutków wobec konsumenta przy czym nie są one uprawnione do zmiany jego treści. Umowa powinna w zasadzie nadal obowiązywać, bez jakiejkolwiek zmiany innej niż wynikająca z uchylenia nieuczciwych warunków. Zaś art.6 ust.1 dyrektywy 93/13 należy intepretować w ten sposób, iż sprzeciwia się on uregulowaniu państwa członkowskiego, które zezwala sądowi krajowemu, przy stwierdzeniu nieważności nieuczciwego warunku w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, na uzupełnienie umowy poprzez zmianę treści tego warunku. Również w wyroku z 30 maja 2013 roku, C-488/1120, Trybunał wskazał, że art. 6 ust. 1 dyrektywy nie może być interpretowany jako zezwalający sądowi krajowemu, w wypadku gdy stwierdzi on nieuczciwy charakter postanowienia dotyczącego kary umownej w umowie zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem, na obniżenie kwoty kary umownej nałożonej na konsumenta zamiast całkowitego niestosowania wobec niego danego postanowienia (punkt 59 orzeczenia). Podtrzymane została argumentacja i stanowisko zawarte w wyroku w sprawie C-618/10 (punkty 56-58 orzeczenia). W obu orzeczeniach Trybunał wskazał ponadto, że gdyby sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w takich umowach, takie uprawnienie mogłoby zagrażać realizacji długoterminowego celu ustanowionego w art. 7 dyrektywy, ponieważ osłabiłoby zniechęcający skutek wywierany na przedsiębiorców poprzez zwykły brak stosowania takich nieuczciwych warunków wobec konsumentów.\nZ kolei w wyroku w sprawie C-26/13, Trybunał orzekł, że artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji, w której umowa zawarta między przedsiębiorcą a konsumentem nie może dalej obowiązywać po wyłączeniu z niej nieuczciwego warunku, przepis ten nie sprzeciwia się uregulowaniu krajowemu, które pozwala sądowi krajowemu zaradzić skutkom nieważności tego warunku poprzez zastąpienie go przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym. Z punktów 83 i 84 tego orzeczenia zdaje się wynikać, że zaradzenie skutkom nieważności nieuczciwego warunku poprzez zastąpienie go przepisem o charakterze dyspozytywnym ochronić ma konsumenta przed unieważnieniem umowy w całości. Unieważnienie całej umowy mogłoby bowiem narazić konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w punkcie 33 wyroku z 21 stycznia 2015 roku w połączonych sprawach C-482/13, C-484/13, C-485/13 i C-487/1321, gdzie Trybunał stwierdza: „sąd krajowy ma możliwość zastąpienia nieuczciwego warunku przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, pod warunkiem że to zastąpienie jest zgodne z celem art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 i pozwala na przywrócenie rzeczywistej równowagi między prawami a obowiązkami stron umowy. Jednak możliwość taka jest ograniczona do przypadków, w których nieważność nieuczciwego warunku zobowiązywałaby sąd do stwierdzenia nieważności danej umowy w całości, narażając przez to konsumenta na penalizujące go konsekwencje.”\nJednakże w niniejszej sprawie, wobec wyraźnego stanowiska powódki odwołującej się do nieważności umowy, dokonania przez powódkę spłaty przez kwot odpowiadających swoją wartością znacznej części (ponad 80%) wykorzystanego przez nią kredytu, przy uwzględnieniu stanu istniejącego w dacie zamknięcia rozprawy (art.316§1 kpc), nie ma obawy, że ustalenie nieważności umowy doprowadzi do niekorzystnych i penalizujących skutków dla konsumenta. Nie zachodzi więc sytuacja, w której konsument jest postawiony przed koniecznością wyboru między dwoma rozwiązaniami, z których każde jest dla niego ex definitione niekorzystne: pozostawieniem niekorzystnej luki w umowie albo następczą akceptacją niekorzystnej klauzuli.\nNie ma zatem żadnych powodów by uznać, że stwierdzenie nieważności całej umowy odbyłoby się ze szkodą dla konsumenta, naruszając jego interes ekonomiczny - w szczególności w sytuacji, w której powodowie wywodzą swoje roszczenie również z nieważności umowy.\n6. Możliwość dalszego obowiązywania umowy\nNie stoi temu na przeszkodzie treść art.385 2 kc. przewidująca, że jeżeli określone postanowienia umowy nie wiążą konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Stwierdzenie, że umowa bezwzględnie wiąże w pozostałym zakresie, stanowi daleko idące uproszczenie. Dyrektywa 93/13 jednoznacznie przewiduje w art.6 ust.1, że Państwa Członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Zgodnie z wykładnią tego przepisu dokonaną w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, umowa zawierająca nieuczciwe warunki powinna w zasadzie nadal obowiązywać, bez jakiejkolwiek zmiany innej niż wynikająca z uchylenia nieuczciwych warunków, o ile takie dalsze obowiązywanie umowy jest prawnie możliwe zgodnie z zasadami prawa wewnętrznego (m.in. wyrok w sprawie C-618/10, w sprawie C-488/11).\nTymczasem odniesienie się do pojęcia natury stosunku prawnego oznacza nakaz respektowania podstawowych cech obligacyjnego stosunku prawnego, a więc tych jego elementów, których brak może prowadzić do podważeniu sensu (istoty) nawiązywanej więzi prawnej. Oznacza również nakaz uwzględnienia tych elementów stosunku obligacyjnego, których pominięcie lub modyfikacja prowadzić by musiały do zniekształcenia zakładanego modelu więzi prawnej związanej z danym typem stosunku. Model ten powinien być zrekonstruowany na podstawie tych minimalnych (a więc i koniecznych) elementów danego stosunku obligacyjnego, bez których traciłby on swój sens gospodarczy albo wewnętrzną równowagę aksjologiczną.22\nJednak mając na względzie poszanowanie woli stron umowy, jak również niemożność przyjęcia takich skutków wprowadzenia do umowy niedozwolonych postanowień, które byłyby niekorzystne dla konsumenta, przyjąć należało, że z okoliczności wynika, że bez dotkniętych częściową nieważnością postanowień dotyczących wysokości oprocentowania, umowa nie zostałaby zawarta. W szczególności obie strony nie zaakceptowałyby przyjęcie, że oprocentowanie jest ustalane w inny sposób. Dlatego też należało ostatecznie stwierdzić, że umowa kredytu zawarta pomiędzy pozwanym a powodem jest w całości nieważna.\nXII.Zwrot nienależnego świadczenia\nSkutkiem stwierdzenia nieważności całej umowy jest konieczność przyjęcia, że spełnione przez powodów świadczenia nie miały oparcia w łączącej strony umowie.\nPowyższe nie oznacza jednak, że świadczenia powódki było nienależne. O świadczeniu nienależnym może być mowa jedynie w sytuacji gdy spełniane jest bez ważnej i skutecznej podstawy prawnej. Tymczasem powódka spełniała świadczenia polegające na zwrocie pozwanemu środków, które wcześniej od niego otrzymali.\nNie może budzić wątpliwości, że świadczenie ze strony powódki mogło zostać uznane obiektywnie za zwrot wcześniej otrzymanych środków. W tej sytuacji nawet wobec uznania umowy za nieważną, istnieje więc stosunek prawny, który stanowi podstawę tak dokonanych przesunięć majątkowych. Są to właśnie powołane przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.\nWreszcie spełnienie przez bank świadczenia o charakterze pieniężnym oznacza, że ewentualnemu zwrotowi podlega kwota otrzymanego przez powódkę bez podstawy prawnej świadczenia, nie ma zaś zastosowania zasada surogacji (zob. Roman Trzaskowski, Komentarz do art.406 Kodeksu cywilnego, teza 2, red. J. Gudowski, LEX).\nStąd też świadczenia pieniężne w walucie polskiej ze strony powódki na rzecz pozwanego mają swoją podstawę prawną i nie stanowią nienależnego świadczenia do momentu, w którym nie przekroczyłyby swoją wysokością kwot, które powódka otrzymała od pozwanego. W dacie zamknięcia rozprawy taka sytuacja jeszcze nie nastąpiła.\nNiezależnie od powyższego, nawet ścisłe przestrzeganie odrębności roszczeń stron nieważnej umowy wzajemnej o zwrot spełnionych przez każdą ze stron świadczeń23 (co w ocenie sądu w przypadku, w którym oba świadczenia stanowią świadczenia pieniężne wyrażone w tej samej walucie, nie jest uzasadnione), nie mogłoby doprowadzić do uwzględnienia powództwa.\nIstnienie sytuacji, w których zwrot nienależnego świadczenia jest wykluczony ze względu na czynniki odwołujące się do sfery moralności i uczciwości, przewiduje ustawodawca. Zgodnie z art.411 pkt 2 kc nie można żądać zwrotu świadczenia jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Choć dotychczas przepis ten zazwyczaj był stosowany w innych stanach faktycznych, w ocenie sądu nie ma żadnych przeszkód aby znalazł on swoje zastosowanie również w niniejszej sprawie w przypadku przyjęcia, że świadczenie powodów miało charakter świadczenia nienależnego.\nTakie stanowisko nie pozbawia przy tym konsumenta możliwości ochrony jego interesów. Oczywiście ze względu na faktyczną przewagę banku zaprzestanie spełniania swoich świadczeń byłoby ryzykowne. Nie ma jednak przeszkód aby zamiast żądania zasądzenia konsument, wystąpił z żądaniem ustalenia nieważności umowy – tak jak uczynił to w niniejszej sprawie, zgłaszając żądanie ewentualne.\nW rezultacie żądania zasądzenia od pozwanego kwot wskazanych w złotych nie znajdowały swojej podstawy prawnej, a powództwo w tym zakresie podlegało oddaleniu.\nOdrębną kwestią pozostaje jednak istnienie roszczeń o zwrot kwot, które z racji ich zapłaty we frankach szwajcarskich nie mogą być uznawane za zwrot wypłaconego w złotówkach świadczenia banku. Nie ma podstawy prawnej, która umożliwiała zapłatę w walucie obcej zobowiązania wyrażonego w złotych, skoro roszczenie banku o zwrot nienależnego świadczenia przysługiwało w tej walucie, w której świadczenie zostało spełnione. Nie istnieje zatem żadna podstawa prawna świadczenia spełnionego we frankach szwajcarskich.\nPonadto spłacone we frankach kwoty nie mogą być zaliczone na poczet sumy, którą powódka ma obowiązek zwrócić pozwanemu, ponieważ ani umowa, która okazała się nieważną, ani ustawa nie określają właściwego kursu po jakim należałoby przeliczyć kwoty uiszczone we frankach szwajcarskich na złote polskie.\nW związku z tym żądanie zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kwot we frankach szwajcarskich podlegało uwzględnieniu w oparciu o art. 410 § 1 kc w zw. z art. 405 kc. łączne zasądzenie na rzecz obojga powodów wynika z faktu pozostawania przez nich w w majątkowej wspólności ustawowej wynikającej z pozostawania w związku małżeńskim.\nNie był zasadny podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie stanowi roszczenia okresowego. Przeciwnie – każde ze spełnianych świadczeń, nawet jeśli mają miejsce w regularnych odstępach, powoduje powstanie odrębnego roszczenia.\nO odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 kc, przyjmując że pozwany został wezwany do spełnienia świadczenia we frankach szwajcarskich w wysokości 60 510 CHF poprzez doręczenie mu pisma z 16 kwietnia 2018 roku stanowiącego modyfikację powództwa, co nastąpiło 7 maja 2018 roku. Uwzględnienie odpowiedniego terminu na niezwłoczne spełnienie świadczenia (14 dni) oznacza, że od 22 maja 2018 roku pozwany znajdował się w opóźnieniu uzasadniającym zasądzenie odsetek.\nXIII.Ustalenie nieważności umowy\nZ szeroko opisanych względów zawarta pomiędzy stronami umowa kredytu była nieważna. W konsekwencji nie może stanowić podstawy dla istnienia po stronie powódki obowiązku spełniania świadczeń na rzecz pozwanego. Uzasadnione jest więc żądanie ustalenie nieistnienia takiego stosunku prawnego.\nDodatkową przesłanką zasadności powództwa o ustalenie jest, zgodnie z art.189 kpc, istnienie interesu prawnego w zgłoszeniu żądania ustalenia. W ocenie sądu strona powodowała miała interes prawny w takim ustaleniu, pomimo częściowego uwzględnienia powództwa o zapłatę. Zawarta pomiędzy stronami umowa kredytowa wygenerowała długoterminowy stosunek prawny, który nie został dotychczas wykonany. Ewentualne uwzględnienie roszczeń kredytobiorcy o zapłatę (zwrot) należności spełnionych dotychczas na rzecz banku nie reguluje w sposób definitywny wzajemnych relacji stron. Wniosek przeciwny byłby zasadny tylko przy przyjęciu, że prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko w zakresie sentencji, ale również motywów rozstrzygnięcia, co do czego nie ma jednak zgody w orzecznictwie i doktrynie24. Tymczasem stwierdzenie nieważności umowy przesądza nie tylko o możliwości domagania się zwrotu już spełnionych świadczeń. Rozstrzyga również w sposób ostateczny o braku obowiązku spełniania na rzecz banku świadczeń w przyszłości, a więc o zezwoleniu na zaprzestanie spłaty kolejnych rat kredytu. Ustalające orzeczenie sądu znosi więc wątpliwości stron i zapobiega dalszemu sporowi o roszczenia banku wynikające z umowy. Na tym zaś polega interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc.\nPodzielić należy pogląd wyrażony w podobnej sprawie przez Sąd Apelacyjny w Katowicach25, który stwierdzając ogólnie iż „ Rozstrzygając wątpliwości związane z pojęciem "interesu prawnego" wskazać należy, że obecnie jest ono pojmowane szeroko, tzn. nie tylko w sposób wynikający z treści określonych przepisów prawa przedmiotowego, lecz także w sposób uwzględniający ogólną sytuację prawną powoda. Uzależnienie powództwa o ustalenie od interesu prawnego należy zatem pojmować elastycznie, z uwzględnieniem celowościowej jego wykładni, konkretnych okoliczności danej sprawy oraz tego, czy w drodze innego powództwa strona może uzyskać pełną ochronę. Przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie i doktrynie, że interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., istnieje wówczas, gdy zachodzi niepewność stanu prawnego lub prawa, powodująca potrzebę ochrony prawnej. Niepewność ta musi mieć charakter obiektywny, tj. istnieć na podstawie rozumnej oceny sytuacji, w której powód występuje z tego rodzaju powództwem. Dlatego też nie można zakwestionować interesu prawnego w żądaniu ustalenia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma ono znaczenie zarówno dla obecnych jak i przyszłych możliwych, ale obiektywnie prawdopodobnych stosunków prawnych i praw, czy sytuacji prawnej podmiotu występującego z żądaniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2006 r., II CK 395/05)”, wskazał następnie, że „Powodowie mają prawo do uzyskania odpowiedzi na pytanie czy w/w umowa [umowa kredytu] ich wiąże, jeśli tak to w jakim zakresie i na jakich warunkach powinni ją wykonywać. Najlepszą drogą prawną uzyskania odpowiedzi na te pytania, rozwiania istniejących wątpliwości, jest powództwo o ustalenie. Gdyby przyjąć tok rozumowania pozwanego, oznaczałoby to, że powodowie powinni wstrzymać się ze spłatą rat kredytu, poczekać na wniesienia przez pozwanego przeciwko nim sprawy o zapłatę i w tamtym postępowaniu podnosić zarzut abuzywności postanowień umowy i jej nieważności. Inna ewentualna droga to pozwanie banku o zwrot dotychczas uregulowanych przez powodów rat kredytu. Tyle tylko, że w istocie w wypadku nieważności umowy to bank byłby wierzycielem powodów, gdyż zdołali zwrócić tylko część kapitału. Wskazane drogi prawne nie dają pełnej ochrony praw powodów w sposób prostszy i łatwiejszy. Natomiast sprawa o ustalenie daje powodom możliwość uzyskania pełnej ochrony w każdej ze sfer umowy, które obiektywnie budzą wątpliwości.”\nO kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc, przyjmując, że wobec uwzględnia żądań powódki w 48% oraz poniesienia przez nią jedynie nieznacznie większych kosztów procesu (opłata od pozwu wynosząca 1000 zł), istnieją podstawy do wzajemnego zniesienia kosztów.\nDodano: 23 maja 2019 , Opublikował(a): Wioleta Żochowska\nData wytworzenia informacji: 14 grudnia 2018


Veli Dincel nowym dyrektorem działu Laundry&Home Care w Henkel Polska - Wiadomości Handlowe\nVeli Dincel nowym dyrektorem działu Laundry&Home Care w Henkel Polska\nVeli Dincel (materiały prasowe)\nNowy dyrektor będzie odpowiadał za sprzedaż i marketing takich marek jak Persil, Silan, Perwoll, Somat, Bref.\nVeli Dincel związany jest z firmą Henkel od ponad 5 lat. Przed objęciem funkcji w Polsce piastował stanowisko dyrektora sprzedaży w Turcji oraz dyrektora zarządzającego w Regionie Adriatyku. Zastąpił na stanowisku Markusa Rauniga, który pełnił tę funkcję od 2012 roku. W nowej roli będzie odpowiedzialny za wyniki sprzedaży i działania marketingowe działu Laundry & Home Care (środki do prania i czystości).\nNowy dyrektor ma 46 lat. Jest absolwentem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Boğaziçi w Stambule. Prywatnie interesuje się koszykówką.\nHenkel to globalna firma o zrównoważonej i różnorodnej ofercie produktów i usług. Dzięki wiodącym markom, innowacjom i technologiom spółka zajmuje czołowe pozycje rynkowe zarówno w sektorze przemysłowym jak i dóbr konsumpcyjnych. W 2018 odnotowała przychody ze sprzedaży na poziomie około 20 mld oraz skorygowany zysk operacyjny na poziomie około 3,5 mld euro. Henkel zatrudnia na całym świecie ponad 53 tysiące pracowników.\nHenkel Henkel Polska


Herbata Yerba Mate sierpień 2021 − bialystok-info.pl\nbialystok-info.pl Herbata Yerba Mate sierpień 2021\nYerbaMateStore - jedyny taki sklep www dla koneserów herbaty yerba mate\nYerba – niezwykły napar, na temat którego można mówić nieustannie. Dużą liczbę fanówma od dawien dawna. Trudno się dziwić. Lista plusów przyjmowania tegoż napoju regularnie się powiększa. Na jakiej zasadzie? Stale pokazywane są badania na temat tej kwestii. A zatem - z jakiego powodu warto spożywać Yerbę Matę? To oczywiste! Dane od naukowców nie dają wątpliwości. Ten świetny gatunek herbaty radzi sobie w takowych dokuczliwościach jak bóle głowy, zaparcia, nadwaga, niedomagania wątroby, stany lękowe, bóle stawów, zmęczenie itd. W składzie tego rewelacyjnego napoju znajdują się komponenty bioaktywne, które mają doskonały wpływ na nasze organizmy. To jednak nie wszystko! Yerba Mate przynosi także energię. Jeszcze efektywniej niż napoje z kofeiną.\nZatem pijmy Yerba Mate, gdyż jest ona również naprawdę przepyszna. Powstaje jak również pytanie – w jakim sklepie kupować ten napój. To powinien być sprawdzony sklep. Ciężko odszukać takowy stacjonarnie. Yerba to, mimo że jest super dobroczynna, to jednakże wciąż nie charakteryzuje się aż tak okazałym zainteresowaniem. Najłatwiej wybrać sklep online’owy. Sklep Yerba Mate Store to raj dla wysublimowanych fanatyków Yerby. W tym miejscu znajdziesz właściwie każdą rzecz związaną z Yerba Mate. Wszyscy odszukają coś dla siebie.\nStrona internetowa Yerba Mate Store ma w swoich magazynach tylko i wyłącznie produkty od sprawdzonych i popularnych dostawców. Sprawdź więcej niż sto różnych gatunków suszu herbaty. Aromat owoców, czy też może jednak zapach ziołowy? Yerba Mate sklep online jest gotowy na każdego mniejszego lub większego miłośnika Yerby.\nYerba Mate Store to coś więcej niż produkty herbaciane. Z pewnością trzeba zajrzeć na akcesoria – np. bombille czy kubeczki. Na stronie prowadzony jest również blog, na którym można wyszukać wiele wiadomości, które pochłoną nas w temat Yerby Mate. W przypadku ewentualnych pytań trzeba napisać lub zadzwonić do sklepu. Tutaj pracują doświadczeni eksperci dziedziny Yerba Mate. Można dopytać też o punkty lojalnościowe. W tym sklepie online najzwyczajniej w świecie korzystnie jest robić zakupy. Udanego shoppingu!


Broda brudniejsza niż sierść psa? Badania nie pozostawiają złudzeń\n5 Minut dla Zdrowia » Uroda » Ludzka broda skrywa więcej bakterii niż sierść psa. Wyniki badań ujrzały światło dzienne\n20 września 2021 20 września 2021 Bogdan\nNastały czasy, kiedy niemal na każdym kroku spotykamy mężczyzn z brodami. Dowodem na to niech będzie ilość powstających niczym grzyby po deszczu miejsc, w których pracują barberzy znani również jako golibrody. Jakby tego było mało, istnieją nawet kluby dla mężczyzn z brodami i konta społecznościowe poświęcone pielęgnacji brody. Nie mniej jednak wyniki ostatnio przeprowadzonych badań mogą szokować. Okazuje się, że mężczyźni nie zawsze dbają o brody tak jak trzeba. Zdaniem badaczy niektóre z nich są w gorszym stanie niż sierść psów!\nSierść psów bardziej zadana niż brody mężczyzn?\nTak, dobrze przeczytałeś. Niestety rzeczywistość w tym przypadku jest brutalna…\nPotwierdzeniem tych słów niech będzie badanie, do którego pobrano wymaz ze skóry szyi 18 brodatych mężczyzn w wieku od 18 do 76 lat i porównano je z wymazami 30 różnych ras psów, dzięki czemu istniały różnice w długości i konsystencji futra. Wyniki badań mogą szokować. Ludzkie brody były brudniejsze. W rzeczywistości prawie 50 procent (7 na 18) próbek pobranych z brody zawierało pełno bakterii niebezpiecznych dla ludzkiego zdrowia. Jak to się miało do psów? 23 z 30 wybranych psów miało stosunkowo wysoki poziom drobnoustrojów, podczas gdy pozostałe czworonogi miały ten wskaźnik znacznie niższy.\nNaukowcy odkryli znacznie wyższe obciążenie bakteryjne w próbkach pobranych z brody męskiej w porównaniu z sierścią psów… Na podstawie tych ustaleń psy można uznać za czyste w porównaniu z brodaczami – powiedział Andreas Gutzeit, profesor kliniki Hirslanden w Szwajcarii\nBrodacze są oburzeni\nKiedy wyniki ujrzały światło dzienne, w sieci dosłownie zawrzało. Głos w tej sprawie zabrało wiele osób, które z brodą są na pan brat.\nMyślę, że na ciele człowieka można znaleźć wszelkiego rodzaju nieprzyjemne rzeczy. Wystarczy wziąć na badania próbki włosów z różnych części ciała i przyjrzeć się im z bliska… Nie wierzę, że posiadanie brody samej w sobie jest niehigieniczne. Wydaje mi się, że chodzi tutaj bardziej o pogonofobię niż cokolwiek innego – powiedział Keith Flett, założyciel grupy Beard Liberation Front\nPogonofobia to nic innego to strach lub nadmierna i wyraźna niechęć do brody.\nBeard Liberation Front to brytyjska grupa antydyskryminacyjna, która została założona w 1995 roku przez Keitha Fletta. To właśnie on rozpoczął kampanię na rzecz praw brodaczy. Jej celem jest m.in. przeciwstawianiu się dyskryminacji brodatym mężczyznom zwłaszcza w miejscach pracy.\nNiezależnie od tego, czy owe badania były przeprowadzone przez osoby cierpiące na pogonofobię, powinny być ostrzeżeniem dla wszystkich entuzjastów brody, zwłaszcza tej dłuższej. Jeśli już decydujesz się na brodę, dbaj o nią. Chyba nie chcesz, żeby stała się siedliskiem bakterii i zarazków, które finalnie i zupełnie nieświadomie mogą zaszkodzić Twojemu zdrowiu, prawda?\nTagi broda mężczyzny, brudna broda, czysta broda, higiena twarzy, sierść psa Zobacz wpisy\nFotografie: www.geograph.org.uk, www.pxfuel.com


Czym są switche sieciowe? – Inputlag – technologie w służbie ludzi\nCzym są switche sieciowe?\nlip 7, 2021 Elektronika i akcesoria\nSwitch sieciowy jest przełącznikiem odpowiedzialnym za przekazywanie informacji z jednego do drugiego urządzenia. Niweluje to konieczność łączenia urządzeń bezpośrednio ze sobą, znajdujących się w sieci wewnętrznej. Połączone do niego mogą być komputery, skanery i drukarki, routery, ale także inne akcesoria wymagające łączności.\nSwitch sieciowy gwarantuje wydajną wymianę danych między urządzeniami. Dzięki temu sieć może funkcjonować bez zarzutu, jest szybka, nie ma opóźnień oraz nie zawiesza się i nie traci sygnału. Zwykły przełącznik switch zaczyna działać od razu po podłączeniu, dzięki temu nie wymaga konfiguracji i dodatkowych ustawień. Switche sieciowe od Napad.pl to świetne rozwiązanie dla małych firm i domów, dla dużych przedsiębiorstw sprawdzi się inteligentny switch, który pozwoli na maksymalne zarządzanie siecią i zmianę jej ustawień. Model jest droższy, jednak zapewni spokój i da gwarancję niezawodnej pracy wszystkich urządzeń w sieci.\nSwitch sieciowy odpowiedzialny jest za przełączanie urządzeń w lokalnej sieci, do której są one podłączone. Wiele osób uważa, że ich działanie jest podobne do działania routerów Wi-Fi, jednak jest ono różne. Switch tworzy swoją sieć, jednak nie wymaga korzystania z sieci operatora zewnętrznego tak jak w przypadku routera. Dzięki temu istnieje możliwość korzystania z plików bez Internetu. Rozszerzają również pasma przesyłania danych, dzięki czemu poprawie ulega wydajność sieci, nawet podczas braku połączenia z Internetem.\nJakie monitory przemysłowe wybrać?\nJakie zasilanie powinny mieć głośniki bezprzewodowe?


Grzegorz Krzemień jurorem Mixx Awards - reklama i marketing interaktywny\nGrzegorz Krzemień będzie oceniać prace zgłoszone do tegorocznej edycji Mixx Awards.\nMixx Awards to konkurs, organizowany od kilkunastu już lat przez IAB Polska, nagradzający kampanie digitalowe, które umiejętnie łączą efektywność z kreatywnością.\nW drugiej części konkursu oceniane są dokonania – zarówno poszczególnych osób związanych z branżą e-marketingu (od lat, jak i w mijającym roku) oraz organizacje (agencje reklamowe, domy mediowe itd.).\nGrzegorz Krzemień, na co dzień prezes agencji GoldenSubmarine, wielokrotnie zasiadał już w gronie jurorów najważniejszych konkursów branżowych. Z marketingiem digitalowym jest związany od połowy lat 90. Dziś GoldenSubmarine jest uznawana za jedną z najlepszych na rynku agencji niezależnych.\nJest Przewodniczącym Branżowej Rady ds. Kompetencji programu certyfikacji DIMAQ, a także wykładowcą Akademii im. Leona Koźmińskiego w Warszawie, autorem książki „Serwis firmowy. Od pomysłu do gotowej strony” oraz współautorem podręcznika „E-Marketing”, wydanego w 2018 roku z inicjatywy Akademii im. L. Koźmińskiego, jak również wielu publikacji dotyczących e-marketingu.\nPowakacyjna oferta limitowana kredytów hipotecznych w ING


Rody czyli podstawowa komórka fabularnego organizmu | Yggdrasil - drzewo światów\nFelietony Rody czyli podstawowa komórka fabularnego organizmu\nPaździernik 22, 2015 Październik 22, 2015 Thoran 0\nOstatnio w Kronikach Fallathanu wprowadziłem funkcję rodów (Wow, jesteś geniuszem starrrry!). Opcja wręcz rewolucyjna... Tylko, że nie. Choć nie do końca nie. Fakty są takie, że rodzina w grach TGF była zawsze traktowana po macoszemu, być może były nieśmiałe próby wprowadzania jakichś ciekawszych rozwiązań rodowych ale to ciągle nic nie znaczące elementy, które w sumie nic nie zmieniają w naszej grze. W samym Vallheru najważniejszy był klan, organizacja niezwiązanych ze sobą postaci, które mogły osiągać wielkie rzeczy. To ta osławiona gra grupowa w TGF, te drugie M w skrócie MMO. Wyżerka dla duszy i ciała każdego maniaka RPG... Rody, rodziny zostały w tym układzie zepchnięte na drugi plan, jedyne co mogło powstać to nieformalnie grupy, które przybierały to samo nazwisko i tyle można było na to poradzić. Na KF było dokładnie tak samo ale już coś się zmieniło w tej kwestii. Od wczoraj gracze mogą wykorzystywać opcję stworzenia rodu co umożliwia im nie tylko posiadanie wspólnego nazwiska ale całego drzewa rodowego, które może zostać uzupełnione o postacie graczy oraz postacie NPC. Każda z postaci w drzewie może posiadać własny, wymyślony specjalnie dla niej opis. Założyciel rodu może zaprosić do niego postacie graczy, którzy się na to zgodzą, może też stworzyć postacie NPC, do których w późniejszym terminie może podpiąć postać chętnego gracza. Co więcej dodawanie potomków w drzewie rodowym uwzględnia rasy rodziców oraz możliwości mieszania się między nimi, uwzględnia także płeć rodziców. Nie zapomniałem też o wdowcach i wdowach, którzy mogą powtórnie się ochajtać. Wszystko to w jednym drzewku. Po co to wszystko?\nOtóż gra fabularna bardzo często prowadzona jest przez wiele miesięcy, lat jedną postacią. Ta postać może przeżywać wiele przygód i dawać wiele satysfakcji operatorowi ale nie wszystkim to wystarczy. Część graczy zechce powiązać swoją postać z innymi postaciami, zechce stworzyć właśnie rodzinę, opartą o więzy krwi, powinowactwa, zechce stworzyć coś trwałego, trwalszego niż pojedynczy poszukiwacz przygód (którego rodzinę zabili orkowie gdy ten był mały :/). Światy fantasy często opierają się na średniowieczu a przecież jest to okres, w którym ród był jedyną sensowną formą przynależności. Dlaczego więc w grach różnego typu ten element jest pomijany? To właśnie chciałem zmienić wprowadzając szersze opcje dla rodów. W KF wiele postaci gra fabułę rodową a teraz ta fabuła ma większe znaczenie. Bo oprócz samego drzewka rodowego, rody zyskały możliwość zdobywania Wpływów w państwie, mogą zyskiwać na znaczeniu i rozszerzać swoje możliwości wpływania na świat gry. Kto wie, może za jakiś czas jakiś ród graczy zdobędzie władzę w Cesarstwie albo innym kraju. Wszystko to będzie zależne od zaangażowania i fabularnych pomysłów konkretnych członków rodów.\nAle nie tylko wpływy rody mogą gromadzić, mogą też gromadzić majątek. Wystarczy opisać lokację, zapłacić za nią złotem zdobytym w grze i już można się cieszyć zamkiem, karczmą, kamienicą należącą do rodu. W ten sposób usankcjonowaliśmy coś co od dawna było bolączką na KF czyli posiadanie przez postacie graczy majątku. Do tej pory gracze nie mogli posiadać właściwie niczego oficjalnie, opisane lokacje wykorzystywane były tylko w fabule prywatnej. Od teraz wszystko co zdobędzie ród, organizacja, postać jest przypisywane i istnieje oficjalnie w fabule gry, nie są to tanie rzeczy, ale zgrana grupa graczy może sobie na nie spokojnie pozwolić. Im efektywniejszy ród także w grze mechanicznej a nie tylko fabularnej tym lepiej będzie radził sobie w zdobywaniu wpływów oraz z przeciwnościami losu, które może napotkać (w końcu przeciwnicy nie śpią).\nPoniżej przedstawiam kilka opisów rodów, które powstały dawno lub niedawno i prężnie się rozwijają w Fallathanie.\n"Ghur`Woghh - to ród w którego skład wchodzą tylko Orkowie czystej krwi. Funkcjonują od niedawna, a Wielka Wojna umożliwiła im uzyskanie rozgłosu i wpływów w Twierdzy Urrthorror. Członkowie rodu nie mają jednoznacznie określonej siedziby, lecz wynika to z budującej się dopiero historii zielonoskórych.\nOrkowie, którzy założyli rodzinę nie byli ze sobą całkowicie spokrewnieni. Ich historia sięga czasów, gdy na Wyspie Mew nie było żadnego państwa. Prekursorami byli Orkowie, którzy pod wodzą Zarghora "Okrutnego" wszczęli krwawy bunt na arenie gladiatorów w Tlaxclot. Zatem wszyscy członkowie wywodzą się od zniewolonych, lecz dumnych i pragnących wolności istot, schwytanych i wykorzystywanych ku uciesze tłumów na Azmerath." - Założyciel.\n"Rodzina Marvill należy do grona najstarszych rodów, które od pokoleń żyją i działają na terenie Cesarstwa. Lojalni swej ojczyźnie i władcy wielokrotnie na przestrzeni dziejów brali udział w walkach z najeźdźcami: Daakarami, Nacjanami czy Urrthorrorczykami, którzy dość często napadali terytorium Cesarstwa. Przedstawiciele rodu przestrzegają etosu rycerskiego oraz kierują się w życiu wartościami, gdzie rodzina, praca i walka są najistotniejszymi z nich. Pośród członków rodziny można znaleźć wielu indywidualistów, person o silnych charakterach, podążających własnymi ścieżkami, lecz zawsze, gdy zachodzi taka potrzeba, potrafiących się zjednoczyć. Od samego początku istnienia rodu pilnowano idei zachowania czystości krwi, nie łącząc się z przedstawicielami innych ras, nie oznacza to, że członkowie rodziny są rasistami. Przeciwnie - wychowani są w duchu tolerancji rasowej i szacunku zarówno wobec przyjaciół, jak i wrogów. Otwarci na dialog, współpracę oraz sojusze mają także świadomość, że ich aktualna pozycja i majętność może wzbudzać jakże niebezpieczną zawiść." - Założycielka.\n"Ród przyznany został kilkaset, jak nie więcej, lat wstecz. Uzyskał go, wbrew sprzeciwom szlachty i wielu rycerzy, mężczyzna uważany powszechnie za nieokrzesanego barbarzyńcę.\nStało się tak, albowiem ów człek, zwany Baeren, od swego „niedźwiedziego” wyglądu, zasłużył się w bitwie. W strategicznym momencie przechylił szalę zwycięstwa na stronę swego dowódcy, możnego i szanowanego rycerza, zarazem ratując mu życie. Prócz tytułu, przyznane mu zostały niewielkie ziemie obejmujące tereny dwóch wiosek i niewielki zamek.\nBearen założył rodzinę, wspomagał prace w wiosce. Sam często uczestniczył w żniwach, wycince lasów na opał czy innych wymagających krzepy czynnościach. Jak i on czynili jego synowie, wnukowie jak i też ich dzieci i dzieci ich dzieci.\nRód Baeren nie wyróżniał się sam w sobie żadną wielkością. Nie miał też wielkich ambicji czy oczekiwań. Istniał by służyć na cześć Irimgardu i boga Tilliona. Liczył się dla nich honor i lud, dlatego na ich herb otoczony jest przez drzewo symbolizujące dom i rodzinę. Na samym herbie natomiast widnieje niedźwiedź – charakterystyczna bestia dla miejscowego lasu.\nZ czasem również oręż, który dzierżyła głowa rodziny stał się symboliczny. Topór – symbolizujący pochodzenie i zmagania z naturą – las. Młot – chęć i obietnica pomocy chłopstwu w każdym problemie. Miecz – element symbolizujący władzę i wyższe urodzenie.\nWielu, którzy spotkali się z przedstawicielami rodu Baeren osobiście lub na polu bitwy przyznają, iż nadal jest w nich ta nieprzewidywalność i agresja ludzi dzikich. Jednakże żaden nie potrafił odjąć im honoru, odwagi czy męstwa." - Założyciel.\n"Klan Barbatrasów to stara amarthyjska rodzina, pochodząca z Doliny Wiecznego Śniegu. Miejsca uchodzącego za najbardziej zimny i nieprzystępny teren całego Amarth.\nTrudno powiedzieć jakie były ich losy przed wybuchem powstania w Amarth, kiedy to stali po stronie ówczesnego władcy i przeżyć udało się zaledwie Hrafnowi, który musiał ratować się ucieczką w stronę Doliny Wiecznego Śniegu, która zakończyła się w trudny do przewidzenia sposób, gdy hravny zamieszkujące Sanktuarium Hrafnira zabiły buntowników, pozostawiając przy życiu jedynie Barbatrasa. To wydarzenie uznaje się dziś za początek tego, czym są obecnie Barbatrasowie, gdyż sam Hrafn porzucił życie polityczne na rzecz odbudowy rodu.\nIch charakterystyczną cechą jest niezwykłe oddanie Hrafnirowi, jednemu z amarthyjskich bogów, które przejawia się chociażby w ich herbie, hravnie na srebrnej tarczy, czy dewizie "Hravny nie zapominają", którą można rozumieć w dwojaki sposób. W zależności od tego, czy jest się przyjacielem rodziny, czy jej wrogiem." - Założyciel.\nTagged fabuła ghurwoghh kf marvill rody tgf