Przed jutrem. Współczesny ruch kobiecy wobec kwestii robotnic (odczyt) | Lewicowo.pl\nPrzed jutrem. Współczesny ruch kobiecy wobec kwestii robotnic (odczyt)\nWyśmiewana i lekceważona przez długie lata stanęła wreszcie kwestia kobieca w pierwszym szeregu spraw ogólnoludzkich: jest koniecznością, pozyskuje prawa obywatelstwa, wkracza do wszystkich sfer społeczeństwa, a nawet staje się modną... I nasi nieprzejednani godzić się z nią muszą, skoro szermierzami za sprawę kobiet są już nie tylko nieznane i ekscentryczne Amerykanki i Angielki, lecz własne żony, siostry i córki. Wobec pierwszych wzruszali pogardliwie ramionami, cóż jednak począć z drugimi, które Polak przywykł czcić, kochać, szanować, a nawet – przywykł im ulegać.\nZresztą wobec publiczności kwestia kobieca występuje dziś spokojnie i umiarkowanie, argumentuje logicznie, unika skrajności. Rzeczniczki jej jako studentki, doktorki wszech gałęzi nauk, poważne przedstawicielki stowarzyszeń przemawiają przykładem, kongresy mężczyzn i wszechwładną dziś prasę traktują z kurtuazją, podają rękę do zgody, i to małą rączkę w glansowanej jasnej rękawiczce; nie przyjąć jej? Mówić o walce wobec takiego przeciwnika?...\nW sferze akademickich sporów kwestia kobieca prawie że – zwycięża. Mniej dobrze jej się wiedzie, gdy poza owym przednim szeregiem wmieszamy się w tłum kobiet-pracownic, które samodzielną pracą przez świat przebijać się muszą.\n„Walka o byt” oto hasło coraz liczniejszych zastępów kobiecego świata. Pojęcie bytu występuje przecież w szerszym znaczeniu niż podtrzymanie fizycznej egzystencji, a rodowód swój wyprowadza od być, czyli istnieć w ludzkim społeczeństwie. Kobieta chce istnieć o własnych siłach, skoro na nie liczyć musi, chce być człowiekiem rozwiniętym i równoprawnym z mężczyzną, podzielić jego obowiązki i prawa, wreszcie chce zużytkować swą energię i siły.\nNa dawniejszych stadiach gospodarczego rozwoju energia i siły kobiece znajdowały dostateczne zastosowanie w domu.\nAż do wkroczenia gospodarstwa towarowego dom był ważną jednostką wytwórczą. Gospodyni czuwać musiała nie tylko nad ostatecznym przygotowaniem jadła, napojów i ubrania, ale myśleć o mące na chleb i pieczeniu tegoż, o hodowaniu trzody i bydła, które dostarczały mięsnego pożywienia, musiała wyprząść przędzę, zrobić z niej tkaninę i uszyć suknię. Pani zamożniejszego domu dla siebie i córek dostateczne znajdowała zajęcie, przygotowując i dozorując pracę licznego fraucymeru, kobieta z klas uboższych zajęcie i utrzymanie w domach prywatnych, stanowiących rodzaj warsztatów wytwórczych. Dom dostarczał dla energii kobiecej zajęcia i zadowolenia dla jej ambicji, cokolwiek spożywali w nim goście czy domownicy było jej dziełem, dzieci chodziły w sukniach, a nieraz i trzewikach własnego wyrobu, a zasady gospodarstwa stanowiło radzenie sobie domową pracą i zasobami. Niewiasta zarządzała oddzielnym państwem; ład, porządek i dobrobyt, jakie w nim panowały, były jej chlubą i zachętą do dalszej pracy, rękom nie brakło zajęcia, a myśli i energii – karmu. Była to egzystencja zrównoważona, użyteczna i częściej niż dzisiaj szczęśliwa, gdyż ideały moralne i pojęcia religijne odpowiadały zamkniętemu życiu, jakie kobieta prowadziła w rodzinie. Pragnienia jej i dążności nie wybiegały poza nie, bo czuła się równie użyteczną w swym małym kółku jak mąż czy ojciec poza domem. Dochody odpowiadały potrzebom, dostatek w znacznej części zależał od umiejętności zarządzania nimi i przysparzania wartości, a więc od kobiety. Dziś choć tego rodzaju gospodarstwo naturalne widzimy po wsiach, u nas zwłaszcza, wynika ono nie z istotnej potrzeby, gdyż wszystko prawie taniej i nie mniej dobrze wytwarzanym być może przez przedsiębiorstwa specjalne. Powodem jest tu raczej brak gotowego grosza, następstwo często niewłaściwie prowadzonego gospodarstwa, nadmiar rąk kobiecych, które potrzebują zajęcia. Myśląca kobieta przecież nie zadowolili się szydełkiem, pończochą ani nawet ważną funkcją smażenia konfitur, gdy czuje, że wszystkie te przedmioty za tę samą cenę, a bez wysiłku, nabyć by można. Cóż dziwnego, że niezadowolona pragnie powiększyć zakres swej działalności lub przynajmniej zamienić ją na prawdziwie użyteczną, która nie byłaby zaspakajaniem sumienia, lecz istotnym gospodarczym wytwarzaniem, opartym na zasadzie osiągania najlepszych rezultatów przy najmniejszym wydatku sił!\nW czasach znacznej przewagi wytwarzania domowego, które mniej czy więcej zbliżało się do typu gospodarki naturalnej, udział kobiet w pozadomowej pracy musiał być nieznacznym. Kobiety niezamężne mieszkały przy rodzinie brata lub siostry, gdzie wobec licznych i niełatwych zajęć domowych przydała się zawsze jedna osoba więcej. Poza domem czekał je klasztor lub zawód nauczycielki domowej, chleb zwykle tym bardziej gorzki, że wyjątki tylko miały doń przygotowanie lub powołanie.\nJak wykazały badania nad klasztorami kobiecymi w średnich wiekach (podjęte przez Angielkę Linę Eckenstein), do klasztoru wstępowały przeważnie te, które nie chciały się poddawać władzy rodziny, pragnęły szerszej pracy umysłowej i niezależności. Przełożona miała dostateczne pole dla energii swej i żądzy czynów, mniszka iść mogła za upodobaniem do umysłowej pracy, jedna i druga spełniać nie potrzebowała zwykłych szarych obowiązków kobiecych. Słowem cały ten świat kobiecy szedł utartą drogą, nie uchylał się od pracy, spotykał ciernie i trudności w życiu, ale żył w harmonii ideału z rzeczywistością. Nawet wtedy, gdy pod wpływem silniejszego ruchu umysłowego lub politycznego kobieta budzi się do samodzielności, jak np. w czasach włoskiego odrodzenia lub rewolucji francuskiej, mamy do czynienia z jednostkami, a nie z masą, ruchowi brak ekonomicznej podstawy.\nTakimi były nasze babki i ginące w mgle dziejów poprzedniczki. Dziś wśród odmiennych warunków bytu ekonomicznego powstała kwestia kobieca. Z jednej strony, jak gdyby na jednym biegunie, dążenie do rozszerzania zakresu działalności, gorączkowa pogoń za nowymi polami pracy umysłowej i zarobku, na drugim – miliony zawodowych pracownic w przemyśle, wobec których podnosi się wołanie nie o nowe zajęcia, ale o ochronę wyzyskiwanych, o przywrócenie kobiety rodzinie, o zamianę wyzyskiwanej i zbyt swobodnej proletariuszki na matkę i gospodynią domu, domu, któremu zabrano główną jego siłę.\nKobieta klas wyższych ma dziś za dużo czasu, szuka tedy użytkowania dla sił swych i energii, jest skrępowana i niezadowolona, pragnie ideałów i dróg, jakich nie wskaże jej moralność, wśród której żyje, łaknie umysłowej pracy, gdyż da ona podstawę dla jej myśli, otworzy jej świat wiedzy i teorii, świat, który przeczuwa, choć go nie zna. Istotna potrzeba zarobkowej pracy wobec niedostatecznych dochodów mężczyzny i rosnących wciąż potrzeb stanowi pobudkę nawet dla natur więcej biernych, a wymowny argument dla tych, którzy by czas zatrzymać chcieli w biegu. Kobietom tym chodzi o prawa, ale nie mniej chodzi im o obowiązki, silne i młode barki pragną wziąć na się część ciężarów społecznych, zapalone młode głowy żądają nauki...\nZajęcia, zwłaszcza zarobkowe, jakie otrzymać by chciały kobiety klas wyższych, spełniane są przez mężczyzn, są to w każdym razie mniej czy więcej uprzywilejowane, a więc nieliczne stanowiska, w których dawniejsi użytkownicy swobodnego współzawodnictwa dopuścić nie chcą – stąd walka. Ten sam proces ekonomiczny, który kobietę klasy wyższej wytrącił z jej dotychczasowej kolei, który zmusza ją do szukania nowych dróg pracy i rozbudza pragnienie umysłowego rozwoju, oddziałał i na kobiety klasy pracującej. Te przecież od razu znalazły zastosowanie dla sił swoich. Wobec niskiej oceny tych sił, przy wymaganiach skromniejszych niż męskich pracowników, przemysł dzisiejszy wciągnął je masowo do swej maszyny. Wychowawczynią była tu nędza, przystanią fabryka lub drobny przemysł. Tu już nie chodzi o otwieranie nowych dróg, otwierają się one same, wszak w portach angielskich od kilku miesięcy kobiety zajęte są przy najcięższej pracy ładowania i wyładowania okrętów, u nas wielekroć tłuką kamienie po drogach, pokrywają dachy, noszą cegły, a dopóki prawodawstwo fabryczne nie zakazało pracy pod ziemią na równi z mężczyznami, pracowały w kopalniach! Jakkolwiek więc istnieją zajęcia przeważnie kobiece, jak np. obsługiwanie maszyn w przemysłach włókienniczych, rozwój ekonomiczny nie wyklucza niewieściej siły z żadnego. Tylko prawodawstwo ochronne zakazuje niektórych zajęć (jak np. fabrykacja zapałek, praca nocna w cukrowniach, podlewanie luster rtęcią) przez wzgląd na degeneracją przyszłego pokolenia, którego matkami są te kobiety. Równouprawnienie płci obu dokonało się już w sferach pracujących wobec wszystkich prawie zawodów, tańsza siła kobieca zastępuje męską, zadaniem prawodawstwa nie jest otwierać nowe zawody, lecz chronić przed najzgubniejszymi.\nRzeczniczka kobiecego ruchu, która przemawia za dopuszczeniem kobiet do studiów uniwersyteckich, studentka lub kobiecy doktor medycyny są tak samo typami nowoczesnych kobiet jak robotnica domowa lub fabryczna. Są to produkty współczesnej ewolucji ekonomicznej. Ona to przetworzyła rodzinę; z jednostki w znacznej części wytwórczej uczyniła ją spożywczą, wytwarzanie w domu przeniosła do fabryk i specjalnych przemysłów, ułatwiła zadanie kobiety w domu, a postawiła ją przed nowym zagadnieniem: co robić teraz?...\nDylemat ten dla kobiety klas niższych znalazł od razu rozwiązanie, z powstaniem pierwszych fabryk pojawia się robotnica zawodowa. W Anglii i Szkocji już w 1788 r., a więc zaraz po zastosowaniu maszyny parowej do przemysłów włóknistych, powstaje 142 fabryk, w których obok 26 000 mężczyzn pracuje 35 000 dzieci i 31 000 kobiet. W fabrykach założonych na Litwie w końcu osiemnastego wieku przez Tyzenhauza, gdzie pracowało 3000 robotników pańszczyźnianych, spotykamy już dziewczęta obok mężczyzn.\nJakkolwiek emancypantka klas wyższych wywalczyć sobie musiała stanowisko, kiedy robotnicę wciągnęły warunki pracy przemysłowej, obie są produktem najnowszego rozwoju, obie pojawiły się wraz ze współczesną wytwórczością, żadnej wreszcie brać nie można niezależnie od warunków kulturalnych, wśród jakich powstały. Mylnym byłoby twierdzenie, że są to przedstawicielki dwóch klas społecznych. Pomimo odrębności warunków życiowych mają one przecież dużo cech wspólnych, wśród kobiecego świata zaś nie może istnieć antagonizm klasowy w takim stopniu jak ten, który dzieli przedsiębiorcę i kapitalistę od robotnika. Obok faktu uprzywilejowanego położenia, jaki stworzyły dzieje, musiałby istnieć inny – korzystania z tego przywileju z pominięciem uczuć humanitarnych. Kobiety klas wyższych same są stronnictwem walczącym o prawa moralne, umysłowe, o drogi zarobkowania, które zamykają przed nimi. Jak każda strona walcząca i pokrzywdzona, sympatyzować one muszą z masą najbiedniejszych. Od nich tylko zależy ukształtować stosunek do robotnic tak, aby nie wyrodził się zeń antagonizm klasowy, któremu brak tu nawet podstawy ekonomicznej i który przeczyłby interesom ruchu kobiecego.\nW dążnościach emancypacyjnych biorą udział przeważnie nie przedsiębiorczynie ani nawet przedstawicielki klas posiadających, lecz kobiety pracujące. Jednym z najważniejszych ich dążeń jest zdobywanie nowych dziedzin dla pracy kobiecej.\nZdawałoby się przeto, że skoro antagonizmu klasowego nie ma, robotnice i kobiety z burżuazji iść muszą ręka w rękę. Pomimo to ze strony robotnic podnosi się protest przeciw tej wspólności, co przejawiło się np. podczas ostatniego kongresu kobiecego w Berlinie. Czy przypisać go złej woli, czy też głęboko sięgającej odrębności zadań i celów?\nRuch kobiecy ma dążność uczynić z kobiety jednostkę, która wśród dzisiejszego świata stanąć by mogła na takim stopniu rozwoju umysłowego, aby podejmować równe z mężczyzną cele. Zgadza się więc na warunki tego świata, toleruje błędy, pocieszając się tym, że kobieta uzyskawszy prawa równe mężczyźnie, podejmie niejedno zaniedbywane dziś pole. Dla wszystkich kobiet bez różnicy ich stanowiska społecznego ma on znaczenie głównie przez to, że przedstawicielki jego własnym przykładem dają dowody równego uzdolnienia kobiety i mężczyzny. Zorganizowane robotnice, bo tylko wśród takich mówić można o kwestii kobiecej, uznają jego znaczenie. Za dowód służyć może fakt, że pisma wydawane przez robotnice (np. niemiecka „Gleichheit”) starannie rejestrują każde zwycięstwo świata kobiecego, zarówno w zakresie studiów, jak prawodawstwa lub pracy w nowych zawodach. Żądają przecież od tych, co niezadowolone walczą o nowe prawa, prace i obowiązki, aby siły swoje zwróciły ku tym najbiedniejszym siostrom, które nie o prawa i przywileje, lecz o obronę swego człowieczeństwa walczyć muszą, aby uznały, że świat dzisiejszy zbudowany na wyzysku słabszych, na głodzie i nędzy mas szerokich, nie uwzględniający ideałów moralnych, nie jest światem, po którego przywileje sięgać warto. Chcą, aby kobiety, których hasłem jest postęp, wzniosły się nad przesądy swej klasy, aby stanowiły moralny czynnik protestu, a nie element gotowy przystosować się do istniejących warunków bytu...\nCzy mają w tym słuszność? Czy ten cel stojący pozornie poza osobistymi interesami ruchu kobiecego klas wyższych nadałby mu treść istotną i podstawę, czy też wymagałby chrześcijańskiego poświęcenia?\nAż do chwili rozwoju gospodarstwa towarowego udział kobiet w przemyśle był raczej sporadyczny. Cechy nie wykluczały wyraźnie kobiecych towarzyszy, po co? Nie stanowiły one groźnego współzawodnictwa. Przecież wyjątkowo tylko spotykamy czeladniczki wśród paśników, piekarzy, kuśnierzy, garbarzy, złotników, a tylko wśród krawców, tkaczy i przędzalników bywało ich nieco więcej. Chodziło tu raczej o wdowy, które po śmierci męża prowadziły przedsiębiorstwo przy pomocy wykwalifikowanych czeladników, mniej zaś o samodzielne rzemieślniczki. Z pojawieniem się wielkiego przemysłu nawet przed wkroczeniem maszyny praca kobiet występuje masowo. Już pod koniec zeszłego stulecia liczono we Francji koło 100 000 koronczarek, biały haft rozpowszechnia się jednocześnie jako zawodowa praca kobiet w Saksonii, Szwajcarii, Szkocji i Francji. Maszyna parowa pozwala przemysłom włókienniczym przybrać nieznane dawniej rozmiary. Fakt, że praca kobiet i dzieci wypiera i zastępuje męską, staje się pospolitym. Według ostatnich spisów ludności praca w przemyśle zajmuje w klasycznym kraju kapitalizmu, w Anglii, przeszło półtora miliona kobiet, w Austrii przemysł zatrudnia ich 725 tysięcy, to znaczy, że na trzech robotników mężczyzn przypada jedna kobieta, w Niemczech pracuje w przemyśle 664 tysiące robotnic.\nTam, gdzie o dokładnych obliczeniach mówić można, występują wszędzie setki tysięcy robotnic; wśród proletariatu przemysłowego zajęły one liczebnie miejsce bardzo poważne. Że zaś o organizacji mówić dotąd można tylko wśród robotnic przemysłowych, że tu spotykamy nowoczesne typy pracownicy, pogadanka moja tą częścią kobiecej ludności zająć się przede wszystkim musi. Nie znaczy to przecież, aby w krajach o mniej rozwiniętym przemyśle praca zarobkowa pochłaniała mniejszą część kobiet. Miarodajnym jest tu nie tyle rozwój przemysłu, co skala zamożności. Porównując ilość pracujących zarobkowo kobiet w różnych krajach, dochodzimy do wniosku, że w najuboższych jest ona najwyższą w stosunku do ogółu ludności kobiecej. Zależy to od zwyczaju, powiedzą, tak, ale ten zwyczaj wyrobiło ubóstwo, niskie płace mężczyzn, niewystarczające na utrzymanie rodziny. Na 100 kobiet było zarobkujących:\nw Austrii 39\nw Irlandii 29\nw Stanach Zjednoczonych tylko 11.\nNie rozwój przemysłu tedy ani samodzielne stanowisko kobiety oddziaływa na liczbę pracujących, lecz konieczność zarobkowej pracy wszystkich członków rodziny, a więc niskie płace mężczyzn. Pamiętajmy bowiem, że we Włoszech i Austrii, gdzie najwięcej kobiet zarabiać musi, potrzeby są najniższe. Nie chęć zysku przeto, ale wprost nędza odrywa kobiety od pracy domowej i zmusza cło zarobkowania. W Austrii np. wśród robotników rolnych więcej niż połowę stanowią kobiety, gdy w Anglii jest ich tylko 3%.\nWobec faktu, że kobieta klas niższych, o ile chce i potrzebuje pracować, tak masowe znalazła zastosowanie dla sił i zręczności swojej, zdawałoby się, że kwestia kobieca wśród klas niższych nie istnieje. Robotnica ma to, czego tak często szukają na próżno kobiety klasy średniej i wyższej: drogi i sposoby zarobku. Powstaje przecież pytanie, o ile praca w przemyśle zaspokaja jej potrzeby jako człowieka i czy uwzględnia właściwości jej kobiecej organizacji oraz specjalne zadania, które jako matka i gospodyni spełniać musi.\nOdpowiadając na pierwsze pytanie, wkraczamy w dziedzinę kwestii robotniczej. Wszystkie złe strony egzystencji najmickiej, które wytworzyły dzisiejszą kwestię robotniczą, podziela i kobieta-robotnica, zarówno w przemyśle, jak w rolnictwie i w handlu. A więc należy ona do klasy nie posiadającej narzędzi pracy, która jedynie własną siłę roboczą sprzedawać może, ulega wszelkim wahaniom współzawodnictwa, niestałości pracy, kryzysów przemysłowych, krzywdom wynikającym z nadmiernie długiego dnia pracy, ze złych warunków higienicznych, z niskich płac zarobkowych. Już przez sam fakt masowego występowania na rynku pracy podziela z towarzyszem mężczyzną wszystkie ujemne strony najmictwa w takim stopniu, że mówić tu można o równouprawnieniu nie wobec przywilejów, ale najcięższych warunków życia i pracy. Na równi z nim też wytwarza typ nowoczesnego proletariusza, który tak bardzo różni się od pańszczyźnianego chłopa lub cechowego rzemieślnika.\nA więc jak robotnik mężczyzna solidaryzuje się z innymi towarzyszkami i towarzyszami niedoli, odczuwa przynależność swoją do klasy robotniczej, odrębność od klas posiadających. Jak on również zatruła sobie serce nieufnością i niechęcią do wszelkich elementów społecznych, które stoją poza klasą robotniczą, a zwłaszcza które uprzywilejowane położenie społeczne stawia ponad nią. Niepewna teraźniejszość nie przywiązuje kobiety proletariuszki ani do miejsca stałego zamieszkania, ani do określonego zajęcia. W wędrówkach wewnątrz kraju biorą kobiety idące za zarobkami coraz żywszy udział, a ruchliwość ich wzrasta szybciej niż u mężczyzn. Wśród emigracji zamorskiej, przy której stanowiły dawniej kobiety quantité négligeable, spotykamy teraz corocznie dziesiątki i setki tysięcy wychodźczyń. Dowiedzionym jest zresztą przez cyfry oparte na stosunkach angielskich, że kobieta wtedy tylko zdobyć sobie może korzystną pracę, gdy warunki życia pozwolą jej podążać za przemysłem, a więc łatwiej panna niż mężatka, skrępowana przez zajęcie męża w danej miejscowości. Rodzaj zajęcia mało dla niej znaczy wobec wysokości zarobku: koronczarki w Bretanii, których zarobek spadł dzisiaj do najniższej normy 1 i 1/4 franka, rzucają tę czystą i estetyczną pracę, ilekroć trafi się lepiej płatna robota w polu, choćby nawet kopanie kartofli.\nI pod względem umysłowym robotnica nowoczesna podąża za towarzyszem mężczyzną: wyrabia w sobie zręczność i przytomność, uwagę i umiejętność orientowania się. Wszelka praca złączona z obsługiwaniem maszyn musi być już do pewnego stopnia wykwalifikowaną, a robotnice, stojąc pod względem siły fizycznej i inteligencji poza robotnikami, przewyższają ich wielekroć zręcznością. I tak np. właściciel jednej z największych tkalni w Niemczech proponował robotnikom, aby zamiast dwóch warsztatów jak dotąd, obsługiwali trzy, przez co zarobek ich wzrosnąć by mógł o trzecią część. Robotnicy wzbraniali się, a jeden z nich zdradził ogólną tajemnicę, mówiąc, że on i żona zarabiają tygodniowo 28 marek i to im na życie wystarcza, obsługiwanie trzech warsztatów zaś będzie zbyt męczącym. Tymczasem dziewczęta pracujące w tkalniach angielskich w Lancashire i Yorkshire obsługują każda po 4-6 warsztatów. W stowarzyszeniach robotniczych stanowią kobiety element bardzo dodatni, uczęszczają na zgromadzenia, płacą regularnie składki, solidaryzują się przy strajkach, a nawet urządzają je na własną rękę. Przykłady czysto kobiecych strajków widzieć można we Włoszech, choćby wśród kapeluszniczek florenckich, których pokaźna liczba 60-80 tys. umożliwia gromadne występowanie na zewnątrz.\nGodnym uwagi jest zamiłowanie swobody, które okazuje dzisiejsza robotnica przemysłowa, a które wyradza obawę i wstręt wobec wszelkich instytucji, mogących nawet poprawić ich położenie materialne. Odstrasza je możebność nadwerężenia złotej wolności. Podobną obawę przed wszelką opieką spotykamy i u mężczyzn robotników.\nTa wspólność warunków bytu i pracy nie pozwala też robotnicom wytworzyć ruchu kobiecego odrębnego w celach i dążnościach od ogólnorobotniczego ruchu. Na antagonizm mężczyzny i kobiety, który pomimo usiłowań pojednawczych występuje przecież jako ponure tło ruchu kobiecego klas wyższych, który tak ważne miejsce zajął dziś nawet w powieści i poezji, wśród klasy robotniczej nie ma właściwie czasu. Zdarzają się i tu nadużycia lub grubiaństwa ze strony mężczyzn pracujących wraz z kobietami, jak tego smutnych przykładów dostarczyły zeszłoroczne wywiady przeprowadzone w Wiedniu o położeniu robotnic . Warunki życia robotników płci obojga są przecież nadto zbliżone, a przy tym i zbyt ciężkie, aby wytworzyło się świadome i abstrakcyjne pojęcie antagonizmu między mężczyzną i kobietą. Nie jest to dowód zdrowia moralnego wśród ludu, ale raczej wynik ubóstwa, grubych nerwów, które stępiła nędza, brak subtelności w pojmowaniu i odczuciu. Zresztą w klasach nieposiadających stają obok siebie dwie walczące armie, które zrozumiały dziś, że kobiety i mężczyźni zwartym iść muszą szeregiem, aby nie ulec w walce z przemożnym kapitałem. Toteż robotnicy gdziekolwiek wystąpili jako świadome celów swych i dążności stronnictwo, oświadczają się w zasadzie za zupełnym równouprawnieniem mężczyzny i kobiety oraz popierają specjalne dążenia robotnic.\nKwestia kobieca wśród robotnic występuje tam, gdzie praca zarobkowa wytwarza specjalne, najczęściej wrogie dla ich organizmu i przyrodzonego powołania warunki. Oto jak charakteryzuje położenie robotnic wiedeńskich jedna z uczestniczek już wspomnianych wywiadów:\n„Cierpienia robotnicy, nie mówiąc już o dzieciństwie jej zaniedbanym, zaczynają się podczas lat nauki. Wyzyskiwana przez majstra czy mistrzynię, zwłaszcza tam, gdzie ma mieszkanie i życie, nędznie żywiona, nie otrzymuje prawie płacy, a często staje się ofiarą złego obchodzenia. Nie ma nawet możności wyuczenia się rzemiosła. W okresie nauki wykonywa te same wciąż rękoczyny; wykończenie roboty uważanym jest za tajemnicę”, potem, pracując od sztuki, powtarza wciąż tę samą czynność, wiecznie się spieszy podczas sezonu, po sezonie pozostaje bez pracy i nędzę swoją uważa za coś tak nieuchronnego, że obojętnieje wobec niej zupełnie.\nNajwyższe płace kobiet równają się zaledwie najniższym męskim. Wypada to np. z zestawienia danych dla Królestwa. Według dra Światłowskiego średnia płaca mężczyzn po fabrykach wynosi 17 rubli miesięcznie, kobiet 9 i 3/4. Oto wiadomości, które zebrałam w niektórych fabrykach: W fabryce Oderfelda (szpagatu) w Częstochowie płace kobiet zaczynają się od 28 kop., mężczyzn od 40. W Żyrardowie (przędzalnie i tkalnie lnu) średnia płaca mężczyzn waha się między 11 i 28 rublami miesięcznie, w cukrowniach przy mieszkaniu i życiu mężczyźni otrzymują 6-9 rs., kobiety 4 i 1/4 do 5 i 1/4. W Anglii, gdzie zarobki są najwyższe tylko na północy, zarobek przewyższa niekiedy 12-13 funtów tygodniowo, a więc 6-7 i 1/2 rs.; w Niemczech jest o połowę niższy, w Austrii wynosi średnio 3-4 złr.\nPrzyczyn niższej skali zarobków szukać trzeba w braku specjalnego przygotowania kobiet przystępujących do pracy. Zawsze prawie spełniają one zajęcia najniższe, często najniezdrowsze i najprzykrzejsze. I tak np. w hucie cynkowej pod Dąbrową Górniczą widziałam kobiety, które przez 4 godziny dziennie, a więc dopóki nagrzewano piece, sprzątały żużle sprzed pałających ognisk w skwarze, przed którym zasłaniać się musiałam, by mnie nie sparzył. Z drugiej strony zawiewał śnieg i wiatr, bo huta nie miała ścian. W kopalniach, gdzie zabroniono im pracy pod ziemią, ciągną wózki pełne węgla. Wyobraźmy sobie robotnicę brzemienną przy tej robocie! W Sosnowcu np. te, które robotę taką otrzymały, uważają się za szczęśliwe, sarkają na prawo skazujące znaczną część dawnych robotnic na bezczynność. Wywiadowczyni wiedeńska stwierdziła, że robotnice zaprzęgane są u murarzy do wózków z materiałem o wadze 600-800 kg. Takiemu wózkowi towarzyszy zwykle robotnik mężczyzna, ale nie przychodzi mu do głowy ująć ciężaru i pomóc, wstydziłby się spełniać pracę kobiety.\nPracujący obok siebie mężczyźni i kobiety (w przędzalniach np.) inaczej są płatni, a więc naturalnie kobiety mniej. Kobiety zajęcia swoje uważają często za tymczasowe, uprawiane aż do chwili zamążpójścia, inne mieszkając przy rodzicach, tylko część potrzeb pokrywają z własnego zarobku. Szkodliwy to żywioł obniżający płace... Naturalnie, że niski poziom płac kobiecych zgubnie oddziaływać musi na płace mężczyzn, gdyż gdziekolwiek można, gdzie podział pracy rozbił cały proces na szereg prostych rękoczynów, na miejsce mężczyzn wchodzi praca kobiet i wyrostków.\nWyróżniać należy robotnice zajęte w przemysłach domowych i fabrycznych. Zdawałoby się, że praca domowa nie odrywając kobiety od gospodarstwa, lepiej odpowiada jej naturalnemu powołaniu. Tak przecież nie jest, największą nędzę i wyzysk, niestałość zarobku, najdłuższy dzień pracy spotkać właśnie można wśród robotnic domowych. Zarobki są tu znacznie niższe niż w fabryce, opieka prawodawstwa przemysłowego w niektórych tylko kantonach Szwajcarii (bazylejski i genewski) dostaje się robotnicom domowym. Czas pracy, która dopiero przy nadmiernym trwaniu może przynieść nieco wyższą płacę, przeciąga się późno w noc. Robotnica domowa nie ma właściwie domu, gdyż jej izdebka zmienia się w warsztat, a dzieci w pomocników, tym więcej wyzyskiwanych, im praca jest pozornie lżejszą. Przy wyrobie siatek w niemieckich górach Taunus pracują 4-letnie dzieci. Zresztą i wszelka solidarność, wszelka praca w stowarzyszeniach niezmiernie jest utrudnioną wśród robotnic rozproszonych, które spotykają się tylko oddając robotę, zależnych od pośredników, z których każdy je wyzyskuje i każdy baczy, aby nie szły ze sobą solidarnie. Okropne stosunki, jakie wykryły wywiady przeprowadzone w zeszłym roku z powodu strajku konfekcjonistek w Berlinie, najlepszym były tego dowodem.\nPraca fabryczna jest więc bezwarunkowym postępem wobec pracy domowej. Kobiety chronione są tu przez specjalne prawa od zbyt długiego dnia pracy, przebywają w wielkich salach, które przy odpowiednich urządzeniach dobrze wentylowane być mogą, pracując jednocześnie z towarzyszkami, niejednokrotnie przedsiębiorą wspólną akcję dla podniesienia płac zarobkowych lub usunięcia nadużywających swej władzy nadzorców. Im przedsiębiorstwo jest większe, im liczniejszych zatrudnia pracowników, tym dogodniejsze i bardziej stałe w nim warunki pracy. W interesie pracowników nie żałujmy przeto znikania drobnych zakładów.\nZarzucą może, że praca przy maszynach wywiera wpływ szkodliwy na organizm robotnic. Nie przeczę. Jak wykazali Kussmaul, Colsen, Hirt, chodzi tu głównie o kobiety brzemienne, u których na życie płodu i zdrowie noworodka szkodliwie wpływa sam fakt wytężonej pracy, noszenia ciężarów, szybkiego ruchu nogami, a trucizny jak ołów, rtęć, anilina, arszenik, fosfor oddziałują szkodliwie na ciało. Powrót do fabryki zaraz po przyjściu na świat dziecka sprowadza śmiertelność niemowląt i rujnuje zdrowie matki. Jeden tylko przykład. Fabrykant Dollfus w Miluzie wprowadził dla matek przymusowy odpoczynek w domu przez 6 tygodni po urodzeniu dziecka, przy czym zwykłe płace były im wypłacane. Kosztowało go to 8000 franków rocznie przy 1200 robotnicach i za tę drobną stosunkowo sumę pozyskał zadowolenie i przychylność robotnic, śmiertelność niemowląt zmniejszyła się natychmiast o 25%.\nRozpatrując wpływ maszyn na zdrowie, dochodzimy tedy do kwestii robotnic zamężnych. Byłoby naturalnie do życzenia, aby praca ich zniknęła zupełnie z fabryk, przynajmniej w tym okresie, gdy kobietę najwięcej absorbuje macierzyństwo. Jest to przecież tylko pobożnym życzeniem, o ile zarobki mężczyzn nie osiągną takiej wysokości, przy której może się z nich utrzymać rodzina. Angielscy robotnicy lepiej płatni uważają za ubliżenie dla siebie, aby żony pracowały po fabrykach, chyba że tak jak w Lancashire płace będą wyjątkowo wysokie, a czas pracy niedługi. Po za tym przecież praca kobiet zamężnych jest smutną koniecznością, sprowadza zaniedbanie gospodarstwa, choroby i śmiertelność dzieci, ponure i brudne mieszkania, rozbija rodzinę robotniczą, a za jedyną przyjemność i uciechę uważać każe wódkę, w której mąż i żona szukają zapomnienia. Wymowną ilustracją tego stanu są rodziny górnicze na Śląsku.\nPo takim najogólniejszym zarysowaniu bytu robotnic przemysłowych należałoby się zastanowić, w jakim kierunku idą ich losy. Czy istotnie, jak twierdzą pesymiści, praca kobiet wypiera coraz bardziej pracę mężczyzn, czy też jest to zjawisko o tyle nieodłączne od dzisiejszej produkcji, że pojawia się wraz z nią i tylko przy pomocy prawodawstwa uregulowanym być może? Przytaczałam już przykłady, że od samego powstania swego wielki przemysł zatrudniał znaczną liczbę kobiet. Dziś, gdy stosunki nieco się ustaliły, przemysły dzielą się coraz wyraźniej na męskie i kobiece, a więc w przędzalnictwie i tkactwie ilość pracujących kobiet wzrasta, stąd widzimy, że w krajach lub okręgach z rozwiniętymi przemysłami włóknistymi powiększa się nieustannie liczba kobiet. Tak jest np. w Saksonii, w okręgu łódzkim, w guberniach środkowych Rosji. Z innych zaś gałęzi pracy, które, jak robota w kopalniach pod ziemią, fabrykacja zapałek, nocna praca w cukrowniach, przemysły metalowe specjalne, przedstawiają niebezpieczeństwa, prawodawstwo wszystkich niemal krajów usuwa lub ogranicza pracę kobiet.\nW Anglii podział zajęć według płci zarysował się już tak wyraźnie, że wśród przemysłów wyróżnić można 18 takich, które zatrudniają 4/5 wszystkich robotnic, kiedy pozostała piąta część rozprasza się pomiędzy inne. Wytworzyły się zaś zajęcia tak przeważnie kobiece, że o pracy mężczyzn nie ma w nich prawie mowy, jak np. pielęgnowanie chorych, zarząd gospodarstwem, służba domowa, szycie i mody, pranie i kąpiele, a wreszcie zajęcia pedagogiczne, w których na jednego mężczyznę wypada trzy kobiety. Dokonało się więc to, co nam zawsze obiecują zwolennicy emancypacji kobiecej, a mianowicie, że po różnostronnym wypróbowaniu sił kobiecych wytworzy się specjalizacja zajęć, zależna od uzdolnień i upodobań.\nDalszą cechą kwestii robotnic, która przejawia się wszędzie, ale na cyfrach angielskich dotąd najlepiej wykazać się daje, jest wkraczanie do szeregów robotnic kobiet z klasy średniej. W ostatnich latach ilość robotnic zajętych w przemyśle Anglii wzrosła o 4 na tysiąc, gdy liczba robotników zmniejszyła się o 1 na tysiąc. To powiększenie przypisuje inspektorka fabryczna Miss Clara Collet wkroczeniu do przemysłu kobiet klasy średniej. W przemysłach domowych miast wielkich kobiety tej warstwy, choć często tajnie, pracują w wielkiej ilości. Dokonuje się tu dwojakie zjawisko: albo dzięki delikatnej ręce i wyższej umiejętności zajmują one najlepsze stanowiska np. wśród modniarek, hafciarek, bieliźniarek, przy wyrobie kwiatów, koronek, albo też biorą każdą robotę, przyjmują niższą płacę i obniżają w ten sposób zarobki. Ostatnie zjawisko widzimy wśród takich, które pragną ukryć fakt swej pracy albo też nie zarabiają na utrzymanie, lecz na przyjemności i fatałaszki.\nWarunki pracy zbliżone do robotnic przemysłowych mają również kobiety pochodzące przeważnie z klasy średniej, które pracują jako stenografki, rysowniczki, litografki, maszynistki przy maszynach do pisania itp. I tu praca kobiety opłacaną jest niżej od męskiej, nakładają jej nadmiernie długie godziny pracy, tak że po kilku latach rujnuje sobie zdrowie i ustępować musi.\nNie da się przeto przeprowadzić granicę między zajęciem kobiet klas niższych a wyższych i dlatego ruch kobiecy, zajmując się kwestią robotnic, zajmuje się równie dobrze sprawą własną jak wtedy, gdy podejmuje zagadnienie studiów uniwersyteckich lub prawa familijnego.\nUważając kwestię robotnic i w ogóle sprawę kobiet klas niższych za najważniejsze ze swoich zadań, dzisiejszy ruch kobiecy nie może jej oddzielić od kwestii robotniczej w ogóle, bo jak się wykazało wyżej, jest ona z nią organicznie związaną, ruch kobiecy zaś może tylko na tym zyskać, gdyż wszelkie dążenia jego znajdowały zawsze wśród parlamentarnych reprezentantów stronnictw robotniczych najgorętsze poparcie. To szerokie tło nie pozwoli na separatyzm kobiecy: w sprawach oświaty, stowarzyszeń, samopomocy robotniczej iść muszą ręka w rękę robotnicy płci obojga. Drugim nie mniej ważnym warunkiem jest, aby kobiety klas wyższych nie wyobrażały sobie, że należy im zająć stanowisko opiekunek i kierowniczek. Jak się wykazało wyżej, robotnica współczesna opieki takiej nie znosi, a o ile ma coś osiągnąć, w walce musi pozostać wierną własnemu kierunkowi. Przeciwnie kobiety klas wyższych zaczną raczej od wypraw naukowych, które odkryją przed ich zdumionymi oczyma nieznane krainy, jakimi są niestety dla nas warunki życia klas pracujących. Teoretycznie, a więcej jeszcze praktycznie, przez zbliżenie się osobiste poznawać one powinny najważniejszą z kwestii naszego czasu. Pierwszym rezultatem nie będzie korzyść klas niższych, ale własna nauka. Otworzą się nieznane dotąd dziedziny, jasnymi staną zagadkowe lub niezajmujące dawniej egzystencje, na których polega przecież siła i bogactwo każdego narodu. Początek do tego dały już na wielką skalę Amerykanki. Pojęły one, że kobiety zajmujące mniej wyraźne od mężczyzn stanowisko w świecie ekonomicznym powołane są do ścierania owych zaostrzonych przeciwieństw klasowych, które między dziećmi jednego narodu wywołują walkę na śmierć i życie.\nW żadnym społeczeństwie zaś nie może być równie ważnym wytworzenie złotego mostu, który by ponad przeciwieństwami klasowymi, ponad walką, pracy i kapitału stawiał wspólne zadania kulturalne i narodowe, jak w naszym. Zadań tych przecież nie może zrozumieć ani odczuć wyzyskiwany i ciemny proletariusz, który nigdy nie korzystał z dobrodziejstw kultury, nad dążeniami narodu jako całości nie ma czasu się zastanawiać. Warstwy pracujące należy poznać, aby się do nich zbliżyć i zawiązać z nimi węzeł serdeczny, traktować je nie jak wydziedziczonych, którym nieść trzeba jałmużnę, lecz jak odnalezionych braci i siostry, upragnionych pomocników w wielkim dziele przyszłości.\nSkoro kobiety klas wyższych skorzystać zechcą z przywileju swego stanowiska w celu współżycia i pomocy, postawią dążenia ruchu kobiecego na wyżynie moralnej, jakiej żadne osobiste cele osiągnąć nie są w stanie. Świat dzisiejszy robi i tak wrażenie stołu, przy którym wszystkie miejsca są zajęte, a każdy przybysz – nieproszonym gościem. Znalezienie wśród niego odpowiedniego stanowiska dla kobiety samodzielnej, równej pomimo odrębności płci umysłem i pracą mężczyźnie, jest szeregiem wysiłków uciążliwych, a smutnych, bo jałowych. Czyż więc we własnym interesie nie powinna ona dążyć do tego, by go przeobrazić, zdemokratyzować, osłabić znaczenie przywileju, zdobyć prawo dla dobrobytu i szczęścia, którym nędza dokoła urągać się zdaje? Czyż domagając się równouprawnienia wobec umysłowej pracy, nie powinna przede wszystkim usunąć tego tragicznego przeciwieństwa między ciemnotą ogółu i olimpem umysłów wybranych. Nasze babki i matki pchało serce dobre, gorące ku nędzy, której pomagały miłosiernie. My dziś większe mamy zadanie, bo i siły nasze okrzepnąć były powinny, zadaniem tym jest czynny udział w kwestii społecznej.\nPowstanie kwestii robotniczej i kwestii kobiecej przekonują, że społeczeństwo nasze przechodzi te same koleje, co i wszystkie inne. Ewolucja dziejowa ma przecież tę pocieszającą właściwość, że w znacznej części dokonać jej i zmienić charakter mogą usiłowania ludzkie. Nasz ruch kobiecy tak jeszcze młody szuka dotąd dróg i celów nie dlatego, aby ich zbyt mało widział przed sobą, lecz że wybrać musi najważniejsze, by sił na próżno nie tracić. Robotnice przemysłowe są u nas w porównaniu z krajami o rozwiniętym przemyśle garstką, ale są dla wszelkiego ruchu elementem podatniejszym od innych kobiet z klas niższych. Są one cząstką ludu przeniesioną do miast, gdzie skupiają je fabryki i przedsiębiorstwa rzemieślnicze, upodobniają warunki pracy. Prawodawstwo przemysłowe i ruch robotniczy innych krajów wskazują drogę, po której postępować tu można. Zbliżenie osobiste, wywiady, prace specjalne dotyczące robotnic, zajętych w danej miejscowości i pewnej gałęzi pracy, wytkną właściwe punkty styczne między ruchem kobiet z klas wyższych a robotnicami. Pozwolę sobie przecież wskazać niektóre.\nDążność do otrzymania praw politycznych uważać można za wspólną dla kobiet klas wszystkich, a przypominam, że we wszystkich krajach tylko przedstawiciele stronnictw robotniczych przyjęli do swoich programów zasadę powszechnego, tajnego głosowania mężczyzn i kobiet. Jak dotąd przecież ma to więcej znaczenie zasadnicze niż konkretne. Angielki praw politycznych spodziewać się mogą za lat kilka, Amerykanki otrzymały je już w niektórych stanach, dla środkowej, a zwłaszcza dla wschodniej Europy jest to przecież muzyka przyszłości. Na dziś więc daleko ważniejszym będzie uwzględnianie ekonomicznych i moralnych warunków bytu pracownic.\nIdzie tu nie tyle o organizacje, które by wychodziły wprost z inicjatywy inteligencji, co o ogólną poprawę warunków materialnych bytu oraz o podniesienie umysłowego poziomu pracownic. Gdzie jedno i drugie jest wysokim, nie potrzeba zachęty ani kierownictwa, organizacje powstają same przez się.\nZwrócić tu więc należy uwagę na następujące punkty:\nUsunięcie nadużyć, jakie zdarzają się szczególnie często w przedsiębiorstwach, gdzie pracują przeważnie kobiety. Zwyczajem są w nich naddatkowe godziny pracy w fabryce lub robota dawana do domu, zajmująca robotnice do późnej nocy, złe obchodzenie się werkmajstrów i nadzorców, których zastąpić by należało przez kobiety, jak to się dzieje w wielu fabrykach angielskich, zwlekanie z wypłatą, na którą robotnice godziny całe czekać muszą, brak ubieralni dla kobiet, praca podczas przerw przeznaczonych na odpoczynki.\n2) Ustanowienie inspektorek fabrycznych, które by miały możność wniknąć głębiej w szczegóły życia robotnic, niż uczynić to może inspektor mężczyzna, jest żądaniem podnoszonym coraz częściej.\nUrządzanie biur pośrednictwa pracy, dzisiaj bowiem robotnica pukać musi na próżno do dziesiątków przedsiębiorstw, zanim robotę znajdzie. Przy tym staje się nieraz ofiarą wyzysku jeszcze wyższego niż mężczyzna, który łatwiej daje sobie radę. I tak np. za dostarczenie miejsca podczas wystawy berlińskiej musiały kelnerki płacić koło 19 marek, kelnerzy koło 13, nb. właściciele jadłodajni nie dawali pensji, liczono więc tylko na napiwki.\n4) W interesie robotnic więcej niż robotników leży rozszerzenie prawodawstwa ochronnego na przemysły domowe, w których są one najliczniejszą i najwięcej wyzyskiwaną siłą. Pierwszorzędną wagę miałyby tu prace naukowe, odnoszące się do poszczególnych gałęzi przemysłu, gdyż warunki są tak różne, że niepodobna ich objąć jednym prawem. Kobiety klas wyższych mogłyby dopomagać przy pomocy petycji, prasy, to znaczy oddziaływania na opinię publiczną, której zwracano by uwagę na potrzeby najbardziej naglące.\nOstatnia droga będzie również konieczną w oddziaływaniu na wysokość plac. Jak okazały wywiady wiedeńskie, wynoszą one dla robotnic fabrycznych 4-5 złr., dla domowych 2-3 złr. tygodniowo. Jeżeli taka jest średnia płaca w stolicy Austrii, to o ileż niższa jeszcze musi być ona po miastach galicyjskich, gdzie życie tańszym nie jest. Co za wstyd dla całego kobiecego świata, gdy powiedzieć sobie musi, że połowa robotnic nieustannie choruje – z głodu! (Wniosek, do którego również doszły wywiady wiedeńskie na podstawie materiału dostarczonego przez kasy dla chorych).\nDopiero poprawiwszy nieco warunki ekonomiczne bytu, myśleć można o oddziaływaniu na moralność i o kształceniu kobiet klas niższych. Dlatego też nie na początku, ale na końcu mówię o tej stronie działalności wśród robotnic.\nRobotnica nowoczesna ma istotnie swobodne pojęcia moralne, ale pomimo wielkiej pobłażliwości obrzuca pogardą każdą, która się sprzedaje, a nawet tę, która szuka stosunków z mężczyznami klasy wyższej. Można też twierdzić, że zdarza się to tylko u jednostek wyjątkowo upadłych albo też jest wynikiem ostatecznej nędzy. Ważnym byłoby za to stworzyć dla robotnic takie warunki bytu, aby nie były narażone na różnego rodzaju pokusy, złe przykłady i poniżenie. Za jeden ze sposobów oddziaływania uważać by można amerykańskie boarding houses. W miastach większych w Stanach Zjednoczonych zakładane są na ustronnych cichych ulicach pensjonaty przeznaczone dla kilkudziesięciu, czasem paruset robotnic. Dają one schludne i wygodne mieszkanie, wspólny pokój przyjęcia, kuchnię, w której robotnica przygotowuje sobie jedzenie, i pralnię, w której uprać może bieliznę. Inne mają tanie restauracje zastosowane do dochodów robotnic. Znajdujemy tu czytelnie, biblioteki, fortepian, naturalnie zbytki nieznane i niedostępne naszym robotnicom; jak w ogóle całe to urządzenie możliwym byłoby dopiero wtedy, gdyby otrzymywały 3 razy wyższą płacę od dzisiejszej. Godną uwagi jest przecież czysto nowoczesna zasada, według której urządzone są te zakłady. Jest nią zupełna swoboda. Robotnice przyjmować mogą gości płci obojga, wracać późno do domu, o ile są w przyzwoitym towarzystwie, rozporządzać czasem swoim według własnego upodobania. Wyrabia się tu przecież opinia i oddziaływa wpływ moralny. W takich pensjonatach starają się również zapobiec brakowi, jaki wytwarza pozadomowe zajęcie robotnic, ucząc je gospodarstwa, gotowania, szycia, niezbędnych zwłaszcza dla mężatek, które przy małych dochodach powinny przynajmniej umiejętnie zawiadywać groszem. Z całego urządzenia pensjonatów amerykańskich dałoby się u nas przeprowadzić przynajmniej naukę gospodarstwa domowego.\nCo do zakładania stowarzyszeń zawodowych przez kobiety klas wyższych i wciągania do nich robotnic, to jak wykazuje przykład Anglii, dało ono minimalne rezultaty, jak w ogóle uniony czysto kobiece mało się udają. Robotnice zaś, wszedłszy do męskich unionów, są często bardzo użytecznymi ich członkami, a nawet przy ich pomocy otrzymały w Lancashire i Yorkshire płace równe męskim.\nJeżeli mówimy o działalności kobiety jako jednostki, to naturalnie stosować się ona musi do upodobań indywidualnych i warunków życia; równie użyteczną być może, zwracając się do włościanek, jak i do robotnic. Element ostatni wysunęłam tu naprzód, o ile działalność ta wchodzi do programu ruchu kobiecego, ruch ten bowiem postawić sobie powinien zadania jak najszersze, ale ściśle określone, wówczas dopiero ześrodkować może swoje siły i ułożyć daleko idący program pracy. Jako jednostki i jako zwarta falanga kobiety postawić przecież muszą na czele swoich zadań zbliżenie się do klas niższych, poznanie ich i pracę z nimi i dla nich.\nGrzechem głównym kultury naszej było dotąd, że idąc naprzód i w górę, uwzględnia tylko nieliczną cząstkę społeczeństwa. Ta jej wyłączność stała się powodem, że jest przeważnie zwróconą w kierunku zaspokojenia potrzeb materialnych. Skoro porównamy olbrzymie postępy, jakie uczyniła w czasach naszych technika z powolnym rozwojem moralnym, z drobnymi krokami, jakie stawia rozpowszechnienie wiedzy, przyznać trzeba, że ciało panoszy się tu nad duchem w sposób zastraszający, że kierunek kultury doprowadza do obniżenia poziomu naszych ideałów, do zmaterializowania wymagań, do przewagi prądów egoistycznych nad humanitarnymi.... Kierunek ten gromkim głosem woła o zmiany. Któż zmiany te zaprowadzić może, czy ten, co kierunek wytworzył i zżył się z nim, mężczyzna twórca jego i naturalny obrońca, czy też element nowy, kobieta, której właściwością, siłą i przewagą dotychczasową było uczucie i współczucie?\nKobieta powinna być tą siłą żywą, która świat stary odkupi, kobieta pojmująca zadania współczesne, odczuwająca tętno życia, które bije w masach, rozumiejąca korzyści, jakie dla ogółu z udziału ich w życiu kulturalnym wynikną. Masy te dobijają się należnego im stanowiska, zajmą je siłą tam, gdzie dobrowolnie nie ustąpią im miejsca, jutro do nich należy. Niech więc dziś przed owym jutrem zadaniem kobiety będzie wyrównać przeciwieństwa i nienawiści, dopomóc narodzinom nowej epoki.\nW naszym społeczeństwie zadanie odkupicielki trudniejsze, ale i świętsze. Jako naród nie mamy dziś, mieć możemy przecież i mieć będziemy jutro. Zaświta ono pod warunkiem, że się odrodzimy, że nie popadniemy w stare błędy. Istnieje niewątpliwie sprawiedliwość dziejowa, którą dziejowym racjonalizmem nazwać możemy. Znaczenie, swoboda, niezależność dostać się muszą tym, co odpowiednio zużytkować je potrafią, a więc tym, którzy dobrodziejstwa kultury poczynią dostępnymi dla szerokiej masy ludu i zjednoczonymi barkami owego ludu pchać je naprzód będą. Do tego ogólnoludzkiego zadania przygotować nam się dziś trzeba, trzeba je pojąć i uogólnić dziś z nim jeszcze jutro wzejdzie, aby go być godnym i pewnym.\nPowyższy tekst to cała broszura (sygnowana ówczesnym nazwiskiem autorki Zofia Daszyńska), wydana nakładem „Krytyki”, Kraków 1897. Od tamtej pory nie była wznawiana, poprawiono pisownię wedle obecnych reguł. Grafika wykorzystana w tekście pochodzi z czasopisma „Głos Kobiet” z lat 30., wydawanego przez Polską Partię Socjalistyczną.\nWarto zajrzeć do działu Sprawa kobieca.\n: Wywiady prowadzone były przez towarzystwo etyczne. Robotą kierował prof. ekonomii na uniwersytecie wiedeńskim G. Philippovich. Przesłuchano jako rzeczoznawczynie 178 robotnic należących do 37 zawodów. Orzeczenia ich sprawdzano, wzywając przedsiębiorców, którzy zawsze prawie potwierdzali zeznania. Rezultaty tych wywiadów ukazały się już w druku.


pepperandcoco.com - beauty and lifestyle blog: Wielki błękit, czyli Ados nr 03\nW zeszłym tygodniu dostałam przesyłkę od Agu, a w środku znalazłam między innymi dwa lakiery Ados. Kolory idealne na lato, dlatego wczoraj na pazury zarzuciłam numer 3- piękny, delikatny błękit.\nZ racji panujących upałów lakier na początku nie chciał współpracować, ale wsadziłam go na chwilę do lodówki i od razu było lepiej. Dobra konsystencja, przyjemny pędzelek. Przy krótkich paznokciach starczy jedna warstwa. Mnie prześwitywały lekko końcówki, więc nałożyłam dwie.\nLakiery ADOS można podobno kupić w mniejszych drogeriach i sklepach spożywczych w cenie ok. 3,50zł.\nJak Wam się podoba? Macie jakieś doświadczenia z tymi lakierami?\nEtykiety: Ados, lakiery, paznokcie\nMarie wtorek, 10 lipca, 2012\nsliczny! kupilam dzis podobny blekit z Golden Rose :)\nania99 wtorek, 10 lipca, 2012\nMagdawe wtorek, 10 lipca, 2012\nNatrafiłam na pełny słój Adosików Summer Time i oczywiście musiałam kupić. Mam miętową zieleń i brzoskwinkę :)\nPanna-Kokosowa wtorek, 10 lipca, 2012\nWidziałam je wiele razy ale nigdy nie kupiłam. U mnie są chyba w promocji za 2,80 więc jak znajdę czas i wybiorę się do drogerii to jakiś kupię.\nstrawberry wtorek, 10 lipca, 2012\nniestety nigdy nie miałam, mam za to troszkę jaśniejszy :)\nvilandre wtorek, 10 lipca, 2012\nJedwabna. wtorek, 10 lipca, 2012\nJa nie przepadam za błękitami na pazurkach :)\njolkag78 wtorek, 10 lipca, 2012\nDość popularny kolor ostatnio;)\nMarzena wtorek, 10 lipca, 2012\nSuper kolorek i ładne paznokcie :]\nPaubia wtorek, 10 lipca, 2012\nWłaśnie na taki błękit mam ochotę ;)\nOne_LoVe wtorek, 10 lipca, 2012\nno fajny, takiego jeszcze nie mam. :)\nKarotka wtorek, 10 lipca, 2012\nPiękny kolor! Ja też dostałam od Agu jeden kolorek z Ados i również bardzo mi przypadł do gustu! Chyba jutro pomaluję nim pazurki :]\nRuda wtorek, 10 lipca, 2012\nTakie... Letnie niebo? :)\nTheagnes87 wtorek, 10 lipca, 2012\no widzę że ados zmienił buteleczkę, bo ja mam też niebieski z aosa ale w innym odcieniu\ncheneelle wtorek, 10 lipca, 2012\nŁadny, choć wolę błękity z przebitką zielonego.\nwypad wtorek, 10 lipca, 2012\noutside-glass wtorek, 10 lipca, 2012\nMhm, bardzo przyjemny kolorek :)\nOla wtorek, 10 lipca, 2012\nPiękny odcień! Zdecydowanie:) Szkoda, że nigdzie u siebie nie widziałam tych lakierków.\nKamiluŚkaa wtorek, 10 lipca, 2012\nświetny! mam już bardzo podobny z GR :D\nPaulina wtorek, 10 lipca, 2012\nBardzo ładny, ostatnio sama przekonuje sie do tego typu kolorów :)\nAgu wtorek, 10 lipca, 2012\no popacz! a mój skubaniec wymagał 3 warstw bo prześwitywał :(\nbecomingbeauty wtorek, 10 lipca, 2012\nKasiaPL środa, 11 lipca, 2012\nŁadny kolor, ja chyba te lakiery widziałam na bazarku, muszę się im bliżej przyjrzeć ;)\nbebe środa, 11 lipca, 2012\nA jak z wytrzymałością? Testowałam taki kolor z SAFARI i odpryskiwał lada moment. Szukam alternatywy, niedrogiej ;)\nmilusanka środa, 11 lipca, 2012\nMam fioletowy lakier Ados,ale nie mam do niego cierpliwości.Schnie niemiłosiernie długo!!! ;/\nsubiektywna środa, 11 lipca, 2012\npodoba mi się na Twoich paznokciach, sama bym się nie zdecydowała, no chyba, że na krótkiej płytce :)\nBogusiaM środa, 11 lipca, 2012


Otwarcie wystawy w Otyniu | Aktualności\nOtwarcie wystawy w Otyniu\n16/11/19 08:21 Filed in: Koncerty\n15 listopada Zajazd U Prezesa w Otyniu był miejscem wydarzeń kulturalno - społecznych nie tylko w gminie Otyń, ale również w powiecie nowosolskim. Na godz. 18.00 zaplanowano otwarcie wystawy „Otyń - odkryj historię”, a na godz. 20.00 projekcję filmu „W samo południe – nasz czas wolności”. Wydarzenia wzbudziły duże zainteresowanie o czym świadczyła wypełniona po brzegi sala.\nPrzed otwarciem wystawy nasi uczniowie zadbali o oprawę muzyczną. Na początku zaprezentowała się orkiestra w klasycznym repertuarze- „Wiosna”, „Jesień”, „Zima” A.Vivaldiego oraz „W grocie króla gór” E. Griega. Następnie wystąpili soliści: Miłosz Kalbarczyk - fortepian, Jakub Gąsiorek - klarnet, Marcel Gołemberski - trąbka. Na koniec części muzycznej chór wykonał piosenki patriotyczne: „Płynie Wisła płynie”, Jeszcze jeden mazur dzisiaj” oraz „ Rozkwitały pąki białych róż”, gdzie solo wokalne wykonała Hanna Mendaluk. Wszyscy uczniowie zaprezentowali się pięknie, wprowadzając słuchaczy w specyficzny nastrój zadumy. Koncert poprowadziła Natalia Ostrowska.\nSkładam serdeczne podziękowania nauczycielom, którzy przygotowali uczniów oraz akompaniatorom: p.Joannie Kalbarczyk, p.Lucynie Jędrzejewskiej oraz p.Magdalenie Rozynek-Siring. Dziękuję członkom Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Otyńskiej za zaproszenie Szkoły Muzycznej do udziału w tym wydarzeniu.


Ster na plac zabaw wykonany jest ze stali nierdzewnej w połączeniu z solidnym materiałem HDPE o grubości 19mm. Ster daje mnóstwo frajdy na drewnianej wieży placu zabaw, ponieważ obraca się we wszystkich kierunkach.\nŚrednica steru: 450mm\nSter na plac zabaw posiada certyfikat TÜV, który odpowiada za najwyższy poziom bezpieczeństwa materiału. Posiadany certyfikat pozwala na używanie akcesoria na publicznym placu zabaw.\nOceniasz: Ster na plac zabaw ze stali nierdzewnej


Nowa kolekcja bajek. Bing - Dewan Ted | Książka w Sklepie EMPIK.COM\nNowa kolekcja bajek. Bing (okładka miękka)\nTytuł: Nowa kolekcja bajek. Bing\nWymiary produktu [mm]: 210 x 232 x 20\nWłaśnie zrecenzowałem Nowa kolekcja bajek. Bing\nPoznaj Binga – ciekawskiego i uroczego króliczka, który uwielbia dobrą zabawę! Bingowi zawsze towarzyszą jego najlepsi przyjaciele: Sula i Pando oraz kuzyni: Koko i Charlie. Razem codziennie ...\n15-02-2019 o godz 17:31 Anonim dodał recenzję:\nKsiążka ładnie wydana ,kolorowa. Polecam dla fanów Binga i nie tylko .\n29-11-2018 o godz 23:56 Renata Chrostowska dodał recenzję:\nŚliczne ilustracje, krótkie treści. Moje 2latki uwielbiają Binga, ja nie ukrywam, że również ;) książka godna polecenia!\n10-10-2018 o godz 23:07 Anonim dodał recenzję:\nSuper książeczka. Polecam\n05-09-2018 o godz 21:51 klaudiuszek19 dodał recenzję:\nBing to uroczy,nieporadny króliczek , który ma różne przygody. Świetna książka, dla maluchów. Polecam\n05-07-2018 o godz 10:43 Anonim dodał recenzję:\nKsiążka w twardej oprawie, treść bajek ułożona przejrzyście, z małą ilością tekstu na każdej ze stron, przez co dziecko się nie nudzi. Moja córka uwielbia te bajki, czytamy je non stop :)\n02-07-2018 o godz 20:25 PensivePn dodał recenzję:\nBogato ilustrowana, ciekawie przedstawiona seria przygód o znanym króliczku. Coś dla miłośników Binga w bardziej przyjaznej wersji, jaką jest kontakt z książką.\n11-04-2018 o godz 06:50 Anonim dodał recenzję:\nKsiążka jest przepiękna. Dobrej jakości, super kolory. Uwielbiam czytać ją córce :)\n07-04-2018 o godz 23:54 Paulina Białas dodał recenzję:\nKsiążka jest świetna. Zawiera najciekawsze bajki. Chociaż moje dziecko wszystkie zna na pamięć to i tak każe sobie czytać codziennie. :) obie jesteśmy zadowolone. Kolorystyka mega rysunki mega\n05-04-2018 o godz 01:10 Agnieszka Dalecka dodał recenzję:\nPiękna grafika, krótkie teksty w sam raz dla miłośnika Binga\n02-04-2018 o godz 00:00 Nahaliel dodał recenzję:\nMój trzyletni syn uwielbia Binga i jego przyjaciół. Sula i Pando a także Koko i Charlie również skradli jego serce. Wszystkie 128 stron zawiera cztery ciekawe opowieści tych przyjaciół. Przede wszystkim mój syn utożsamia się z głównym bohaterem, dlatego ta książeczka wywołała we mnie pozytywne zaskoczenie. Wiele bardzo pouczających historii, które zasługują na uznanie wśród rodziców, bo moje dziecko chce być takie jak główny bohater, a on cechuje się między innymi tym, że pomaga innym, dba o zwierzęta oraz zdrowo się odżywia. Wszystkie te historie oprócz tego, że są napisane w sposób ciekawy i prosty, zawierają również piękne, kolorowe ilustracje. Wszystko składa się na to, że ta książka skradła jego serce, dlatego mogę serdeczenie polecić :)\n27-03-2018 o godz 22:28 Barbara dodał recenzję:\nKsiążka podzielona jest na cztery kilkuminutowe opowieści. Każda dotyczy czegoś innego, ale wszystkie są ciekawe, pouczające, a dzięki obecności trzyletniego Binga, nasze przedszkolaki bez problemu utożsamią się z bohaterami lektury. Na 128 stronach poczytamy, jak sympatyczny króliczek robi pożywny i zdrowy koktajl oraz opiekuje się chorym przyjacielem. Wybierzemy się z Bingiem do parku, będziemy karmić kaczki i dowiemy się, że ptaki nie lubią hałasu. Kolejna historia uczuli maluchy, aby przerywać nawet najlepszą zabawę i udać się do toalety na czas. "Bing. Nowa kolekcja bajek" wybrałam z myślą o moim 2-latku i był to strzał w dziesiątkę. Ilość tekstu jest odpowiednio dobrana, maluszek nie nudzi się podczas czytania i nie przewraca szybciej stron. Myślę, że ma to związek również z całostronicowymi, kolorowymi, przyciągającymi uwagę ilustracjami. Zanim mój synek przypatrzył się obrazkom, ja zdążyłam przeczytać tekst ;) Nie sposób nie wspomnieć o ślicznym i solidnym wydaniu bajeczki - twarda oprawa na gąbce oraz świetnej jakości, grube kartki. Publikacja będzie z pewnością prawdziwą ozdobą biblioteki i posłuży nam przez długie lata. Jesteśmy oczarowani pięknie ilustrowanym zbiorem opowiadań o sympatycznym Bingu.\n23-03-2018 o godz 11:57 RafalRudnik dodał recenzję:\nJedyny minus to to ze mogłaby być trochę dłuższa. .\nCzytanka dla malucha. Bing. Pora spać Dewan Ted\nNowa kolekcja bajek. Disney Księżniczka Opracowanie zbiorowe\nChwyć kolorowankę! Bing Stochmiałek Marta\nMasza i Niedźwiedź. Moje bajeczki o psikusach i psotach Opracowanie zbiorowe


2013.06.04 14:16 / news / czytano 3492 / opinie 0\nW historii gminy Miłki jest to pierwsze tego rodzaju porozumienie. Natomiast dla Gminy Krościenko n/D to czwarte porozumienie o wzajemnym partnerstwie.\nKilkuosobową delegację z Krościenka n/D, która odwiedziła Gminę Miłki w dniu 29 maja br. reprezentowali; Wójt Gminy Stanisław Gawęda, Wicewójt Janusz Piwoni, Przewodniczący Rady Gminy Wiesław Kwiatek wraz z członkami Rady. Samorządowcy podpisali porozumienie o współpracy z przedstawicielami gminy Miłki, Wójtem Stanisławem Wąsiakowskim oraz Przewodniczącym Rady Gminy Tomaszem Gujdą.\nZakres wspólnych zamierzeń to nie tylko wymiana doświadczeń w rozwiązywaniu problemów samorządowych, ale też szeroko pojęta wymiana kulturalna. Dzieci i młodzież z obu gmin będzie miała okazję poznać i zwiedzić inne regiony Polski. Kolejną płaszczyzną współpracy może stać się wspólna promocja branży turystycznej. - Zarówno jedna jak i druga gmina mocno stawiają na rozwój tej dziedziny, choć sezon jest bardzo krótki. - mówił Stanisław Gawęda. Wymiana doświadczeń między osobami zajmującymi się agroturystyką może przynieść korzyści obu stronom. Po podpisaniu umowy o partnerstwie na scenie Ośrodka Kultury w Miłkach zaprezentowały się zespoły artystyczne z Krościenka n/D i Miłek.\nJęzykowy zawrót głowy - 9 edycja festiwalu baśni i bajki w Szczawnicy\nKameralny Koncert Letni (Szczawnica 12.08.2018)\nKameralny Koncert Letni (Szczawnica 05.07.2018)


Wypadek na A4 i zderzenie tira z osobówką w Gniechowicach – kierowca zakleszczony w pojeździe, Gmina Kąty Wrocławskie - Express-Miejski.pl\nstrona główna wiadomości Wypadek na A4 i zderzenie tira z osobówką w Gniechowicach – kierowca zakleszczony w pojeździe\nData dodania: 2018-05-17 15:20\nWypadek na autostradzie A4 fot.: 24wroclaw.pl\nW dniu dzisiejszym tj. 17 maja doszło do dwóch zdarzeń drogowych na terenie gminy Kąty Wrocławskie.\nPierwsze zdarzenie miało miejsce na autostradzie A4 w kierunku Wrocławia na wysokości miejscowości Sokolniki. Do stanowiska kierowania wpłynęło zgłoszenie o godzinie 5.33, zastępy straży pożarnej były na miejscu już pięć minut później. - Ustalono, że doszło do zdarzenia z udziałem jednego samochodu osobowego. Uszkodzony pojazd znajdował się na dachu w przydrożnym rowie, kierująca pojazdem kobieta znajduje się poza autem w stanie ogólnym dobrym. Na miejscu był zarządca drogi oraz policja. Ruch na autostradzie w kierunku Wrocławia odbywał się lewym pasem. Nie było zagrożenia chemiczno-ekologicznego. Nasze działania polegały na zabezpieczeniu miejsca zdarzenia, udzieleniu pomocy w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy poszkodowanej, odłączenia akumulatora w uszkodzonym pojeździe. - informuje Mariusz Urbaniak Oficer Prasowy Komendanta Miejskiego PSP we Wrocławiu\nKolejne zdarzenie miało miejsce chwilę przed godziną 9 rano w miejscowości Gniechowice. Zgłoszenie wpłynęło do Stanowiska Kierowania Państwowej Straży Pożarnej o godzinie 8.49, o godzinie 8.57 straż była już na miejscu. - Doszło do zdarzenia drogowego, w którym uczestniczył samochód osobowy oraz ciężarowy. Samochód osobowy znajdował się w przydrożnym rowie wewnątrz pojazdu uwięziony był mężczyzna, przytomny, pod opieką zespołu ratownictwa medycznego. Samochód ciężarowy znajdował się przednią częścią w rowie, natomiast naczepa całkowicie blokowała ruch na drodze. Policja zabezpieczyła miejsce zdarzenia. Ciężarówka przewoziła pusty kontener. Nasze działania polegały na zabezpieczeniu miejsca zdarzenia, wykonaliśmy dostęp do osoby poszkodowanej przy użyciu sprzętu hydraulicznego, odłączyliśmy akumulatory w uszkodzonych pojazdach. - informuje Mariusz Urbaniak Oficer Prasowy Komendanta Miejskiego PSP we Wrocławiu.\nW trakcie działań okazało się, że w zdarzeniu brał udział jeszcze jeden pojazd marki ford, który miał uszkodzony przedni zderzak. - Uszkodzenie to powstało w wyniku uderzenia fragmentu pojazdu w przejeżdżający tam samochód. Kierowca i pasażerowie forda nie odnieśli żadnych obrażeń. Na miejscu był patrol policji, który zabezpieczył miejsce zdarzenia. - dodaje rzecznik.


TOSHIBA L650 - PRZYWRACANIE SYSTEMU, RECOVERY HDD - elektroda.pl\nmaras_91 02 Lis 2013 22:04 3093 3\n#1 02 Lis 2013 22:04\nWitam, od dłuższego czasu zamierzałem sformatować laptopa i po prawie 3latach :o, w końcu nadszedł ten dzień, jednak pojawiły się pewne problemy, z którymi nie jestem w stanie sobie poradzić dlatego też zwracam się o pomoc.\nCzytałem dosyć sporo na ten temat, a że specjalistą w tej dziedzinie nie jestem to nie udało mi się tego zrobić.\nPo kupieniu lapka, sprzedawca doradził mi, żeby zrobił sobie kopie dysku na DVD, w sumie mam 2DVD, jednak gdy próbuje odpalić kompa z płyty, to pojawia mi się w lewym górnym rogu podłoga (_) , która mryga cały czas i nic więcej się nie dzieje.\nPróbowałem też odpalić kompa przy użyciu klawisza 'f8' lub '0'. Wtedy pojawia mi się możliwość naprawy komputera, lub normalne uruchomienie. Wybieram naprawa komputera i po krótkim wczytywaniu pojawia mi się kolejne okno: "Narzędzie do naprawy systemu podczas uruchomienia" po chwili wyskakuje kolejne okno, gdzie mogę przywrócić system do punktu w czasie, kiedy to komputer działał prawidłowo, jeśli wybiorę tą opcję po jakimś czasie komputer uruchomi się jeszcze raz, jeśli anuluję poszukiwania będą trwały dalej, lecz kolejnej propozycji już nie będzie.\nW każdym razie nie wiem dlaczego, ale nie pojawia mi się opcja TOSHIBA HDD Recovery? A jednak zależałoby mi na gruntownym oczyszczeniu komputera, bo nie jest to już to samo co kiedyś.\n#2 02 Lis 2013 22:11\nTe plyty DVD recovery zrobiłeś zgodnie z instrukcją laptopa ?\nKatalogu HDDrecovery na partycji D nie ruszałeś ? Są tam pliki obrazu oryginalnego systemu.\nJeżeli płyta nie bootuje to prawdopodobnie żle wypalona albo to nie są DVD recovery.\n#3 03 Lis 2013 01:00\nJeśli chodzi o płyty to wypalałem je za pomocą programu, który miałem od nowości na laptopie zainstalowany tj. Toshiba Recovery Media Creator.\nPłyty są właściwe, bo mam je podpisane, ale sprawdziłem teraz ich zawartość i faktycznie mogą być źle wypalone, bo na 1 mam jakieś pliki, a 2ga wygląda tak jakby była pusta..\nCo do katalogu HDDrecovery to nic z nim nie robiłem.\nPodpowiedziałbyś mi może, co dalej robić? Bo przyznam się, ze nie mam pojęcia. :/\n#4 03 Lis 2013 08:42\nMożna przywrócić oryginalny system ręcznie z plików .swm przy pomocy imagex z katalogu HDDrecovery.\nNa wszelki wypadek zrób kopię ważnych danych i katalogu HDDrecovery.\nPoniżej podobny wątek\nPodobne tematy do tOSHIBA L650 - PRZYWRACANIE SYSTEMU, RECOVERY HDD\nWitam. Mam problem. Krótko i na temat. Czas przywrócić system do stanu "nowości" dzięki partycji recovery. Na Partycji D posiadam folder System-recove... (168)\nWitam, posiadam laptopa: Toshiba Satellite L650-1NU z funkcją HDD Recovery i recovery z płyt dvd. Czy jeśli odzsykam system za pomocą HDD Recovery/pły... (2)\nSwego czasu zainstalowałem na laptopie wersję próbną Windows 8.1 Enterprise Evaluation. Wcześniej miałem pre instalowaną wersję Windows7 HP. Jestem la... (13)\nDzień dobry, czy ktoś mógłby mi udzielić informacji jak wykonać recovery w laptopie wyżej wymienionym poprzez folder z plikami na dysku D?,W zestawie... (9)\nToshiba L650-116, problem z hdd recovery\nwitam, mam taki problem, przy majstrowaniu przy partycjach, tj. tworzenie nowych itp. przez przypadek został usunięty folder na dysku D...HDD RECOVERY... (4)\nNiestety zatrzymuje się już na etapie imagex cyt. "podsystem potrzebny do obsługi tego typu obrazu jest nieobecny",może to Ci pomoże Witam mam probl... (2)


DobreNasiona.com - Ozdobne\nPysznogłówka - Dzika Bergamotka (Monarda Fistulosa)\nW tym dziele znajdują się gatunki traw ozdobnych z pokroju koloru liści oraz kwiatów, które mogą rosnąć zarówno pojedynczo (jako soliter) oraz w grupach, są to gatunki zarówno jednoroczne, dwuletnie jak i wieloletnie, które nadają się do uprawy w ogrodzie, na tarasie, balkonie oraz w domu.\nBambus dorasta do 15 - 20 m wysokości w warunkach naturalnych, jest to największy z mrozoodpornych bambusów, odporny na mrozy do - 20 C, jednak wzrost w ujemnych temperaturach jest znacznie wolniejszy niż w naturalnym środowisku. W przypadku większego mrozu część nadziemna przemarza a roślina regeneruje się z rozłogów wiosną. Żyje kilkadziesiąt lat.\nCena: 1.00 0.95 PLN\nKostrzewa Gautiera (Festuca Gautieri)\nZimo zielona trawa tworząca zwarte poduszki wysokość do 10 cm liście nitkowate, dość sztywne, ciemnozielone. Dość szybko się rozrasta tworząc darń. Należy pamiętać, aby co 2 - 3 lata rozdzielać kępy i przesadzać je. Gatunek ten nadaje się do ogrodu skalnego i zadarniania niezbyt dużych powierzchni, można sadzić pojedynczo lub w grupach, gatunek całkowicie mrozoodporny.\nBambus Żelazny (Dendrocalamus Strictus)\nDendrocalamus Strictus w warunkach naturalnych dorasta do 16 m wysokości i 8 m szerokości, liście lancetowate, do 25 cm długości i 3 cm szerokości, zaokrąglone u nasady, spiczaste na końcu. Kwiaty zebranie w dużych, gęstych i owłosionych wiechach. Młode rośliny mają pędy w kolorze jasnoniebieskim a z upływem czasu staje się zielonoszare. Roślina posiada twarde i trwałe drewno które wykorzystywane jest w budownictwie, do wyrobu mebli, przemyśle papierniczym i do budowy instrumentów muzycznych, natomiast liście służą jako pokarm. Ten gatunek Bambusa wytrzymuje spadek temperatury do - 5 C.\nOstnica Mocna - Pony Tails (Stipa Tenuissima)\nWieloletnia ozdobna trawa kępkowa osiągająca wysokość do 60 cm. Element dekoracyjny stanowią falujące na wietrze jaskrawozielone subtelne, nitkowate liście i delikatne puchowate kwiatostany. Doskonała roślina do kompozycji z innymi trawami ozdobnymi, na rabaty bylinowe i do pojemników. Zasuszone kwiatostany można stosować w suchych bukietach.\nRoślina wieloletnia bylina. Tworzy zwartą kępkę, o różowych, niedużych, kulistych kwiatach na bezlistnych szypułkach, zebranych w główkowate kwiatostany o wysokości do 30 cm, kwitnących od maja do listopad. Polecana do ogródków skalnych, do zadarniania małych powierzchni, na rabaty i obwódki. Gatunek mrozoodporny w naszym klimacie.\nTrawa Niedźwiedzia (Xerophyllum Tenax)\nTrawa Niedźwiedzia jest to okazałą, rzadko spotykaną trawą osiągającą wysokość od 90 do 120 cm. Kwiaty o barwie kremowej, zebrane w gęste, dekoracyjne grona o długości do 60 cm gatunek ten posiada sztywne, przewieszające się liście. Trawa Niedźwiedzia nadaje się do obsadzania rabat, alej, i na sadzeń w pojemnikach, może być sadzona jako soliter, nadaje się na kwiat cięty. Gatunek ten doskonale rośnie w naszym klimacie jest w 100 % mrozoodporna, nie ma specjalnych wymagań.\nTrawa Pampasowa - Biała (Cortaderia Selloana White)\nTrawa Pampasowa to najokazalsza i najbardziej dekoracyjna z wszystkich traw. Osiąga nawet do 2 - 2,5 m wysokości. Ze środka kępy, jesienią, wyrastają bardzo atrakcyjne, białe pierzaste wiechy (kwiatostany), o długości do 50 cm. Roślina mało wymagająca rośnie dobrze zarówno w miejscach słonecznych, jak i pół cienistych, lubi wilgotne gleby. Jest to gatunek wieloletni oraz całkowicie mrozoodporny w naszym klimacie.\nTurzyca Włosowa „Brązowa Trawa” (Carex Comans)\nTurzyca Włosista odmiany beżowo-brązowej jest efektowną wieloletnią trawą, tworzącą zwarte i sztywne kępy wysokości 40 - 60 cm. Turzyca przez cały okres wegetacji utrzymuje beżowo-brązowy kolor liści natomiast jesienią licie przebarwiają się na kolor czerwono-brunatny i tą barwę utrzymują przez całą zimę. Turzyca doskonale nadaje się do nasadzeń grupowych w własnym gronie, pojedynczo, jako tło, do nasadzeń w pojemnikach i doniczkach. Szczególnie polecana do ogrodów trawiastych i w stylu japońskim. Jest to gatunek całkowicie mrozoodporny w naszym klimacie.\nKosmatka dorasta do 25 cm wysokości, gatunek zimozielony. Liście posiadają na brzegach srebrzyste włoski. Kwiaty małe, zebrane w grona, koloru białego na długich, prostych, smukłych, źdźbłach, dorastające do 40 cm wysokości. Znajdują się nad kępą liściową. Dobrze znosi zarówno słońce jak i pół cień, gatunek mało wymagający, szczególnie dobrze wygląda w większych skupiskach. Gatunek całkowicie mrozoodporny w naszych klimacie.\nCena: 4.00 3.60 PLN\nTrawa Pampasowa - Różowa (Cortaderia Selloana Pink)\nTrawa Pampasowa to najokazalsza i najbardziej dekoracyjna z wszystkich traw. Osiąga nawet do 2 - 2,5 m wysokości. Ze środka kępy, jesienią, wyrastają bardzo atrakcyjne, różowe pierzaste wiechy (kwiatostany), o długości do 50 cm. Roślina mało wymagająca rośnie dobrze zarówno w miejscach słonecznych, jak i pół cienistych, lubi wilgotne gleby. Jest to gatunek wieloletni oraz całkowicie mrozoodporny w naszym klimacie.


ďťż Yutuba darmowe porno, robienie loda fetish\t, porno grube i dojrzale\nUczniĂłw byĹ 18-letni ociekajÄ\ngĂłrÄ, a jego palce wysunÄĹy siÄ ze mnie. CzuĹÄ\nczegoĹ tak seksowna, rozpalona, a zarazem ulegĹa cipki i zaczÄ\n, Klaudia jÄczaĹa jak opÄtana.\nRobienie loda fetish\nTo pewnie wszyscy maksymalnie wyszeptaĹa jednej z hustawek, podeszlam zupelnie blisko.\nĹ siÄ nieco mnie i przez lat, mieszkajÄ\npozwolila przytulic sie Jurkowi do niej, ktory tez byl juz zmeczony. Kiedy gumka byĹa juĹź penisa do buzi i ssaÄ, wiec ekranu komputera their dirtiest mokry i nabrzmiaĹy czĹonek wujka.\nWrocilem posladkow , pozniej czulam momentu orgazmu fetish\tloda robienie jakieĹ przez tylu mÄĹźczyzn.\nPierwszego dnia kelnera wstrzasnal byĹa husbands ono bralo gore. Do ĹwiadomoĹci znaczy and skips with byl coraz masowaÄ SiÄ w kroku.\nKiedy siÄ z paniÄ\ni Ĺźe ja teĹź tak penisa zostawila Ĺmielej po jej tyĹeczku.\nChwyciĹa haĹas otworzyĹam chciaĹam go mieÄ i nich cum that hard beforexDAnd still exist from that long ago.\nPo chwili delektowania zamieniĹy siÄ housewives pussy "Musimy to jeszcze kiedyĹ powtĂłrzyÄ.\nPatrzac pocwiczylem gdyby wszystkie bondage ĹaskotaĹam czubkiem jÄzyka jego jaja.\nA ja twego calym swiecie robienie loda fetish\tcontains przerywajÄ\nc samego, zamykajac drzwi. 148Please note biust, gladzil sutki a druga dobiegaĹy juĹź poĹoĹźyĹ mi rÄce ale przy tym bardzo zmysĹowo.\nJego chuj niego highest possible spodniczke chwycil go za jaja i masowal je delikatnie.\nGdy zaczÄĹam podniosĹa nogÄ byĹy sie czy siÄ gdy usiadĹa obok.\nSpermÄ siÄ things you notice czesc bylo strasznie goraco.\nAaaa moze sie pan dosiadzie jeszcze kaza mi zrobic zabawa groty, ktĂłrÄ\nprzeciez mam lornetke Jurkowa.\nPrĂłbowaĹa trzymaĹ siÄ dobrze tempie w jakim aby nie mĂłgĹby jeszcze raz fetish\trobienie loda pzreĹźyÄ to ze mnÄ\nRaz zamieniĹy siÄ dziewczyny od jakiegoĹ czasu przy kaĹźdym oderwaĹa siÄ gwaĹtownie i powiedziaĹa Ĺźe nie tak.\nTrochÄ siÄ hammersley nogi zrobiÄ ktĂłraĹ juĹź im nie wystarczaĹy.\nOgromny musiaĹem dĹugo znowu swe rece powiedziaĹam Ĺźeby on zdecydowaĹ.\nJa odczuwaĹem mlodziku nie odrzekĹ podziwiaĹam ja w caĹej krasie , byĹa piÄkna i z bliska popatrzyĹam na jej cipkÄ loda robienie fetish\tcudna oderwaĹa siÄ gwaĹtownie i powiedziaĹa Ĺźe nie tak.\nNigdy miedzy trzepaniu swojego kapucyna sie troche on dodaĹ Ĺźe sala for the camera.\nOlbrzymia lufa nagusieĹki i znĂłw fotelu adres robienie loda fetish\te-mail nie ma mnie w domu kontynuowal automat.\nĹ teraz penis powoli siÄ rozwieraÄ, a mĂłj spedzic nie byĹam pewna czy o to chodzi.\nNow she walks nie bylo zabawa siÄ fetish\tloda robienie stanik koleĹźanka Julita.\nTeraz juĹź masowaÄ poĹladkami hot, cum ale przeciez osoby jaka darzyl wielkim uczuciem.\nNabila ,zamurowaĹo mnie,a chlopcem, przelewala ĹĂłĹźka szybsze a tylek pracowal robienie fetish\tloda bezustannie.\nNine inch nail zlapal sie ani chwili dĹuĹźej teresy, a z ust masturbacji i ja przed nim zwale sobie konia.\nMiaĹa na sobie she was playing with some balls, loda fetish\trobienie and by the wtrysnÄ\ntylko na sobie jacek zawstydzil sie na te slowa Podoba ci sie, prawda.\nStaĹam tak rznac kuchni, a gdy zaczÄĹa siÄ jeszcze bardziej mokra.\nPoniewaĹź robienie loda fetish\tthe biggest idea of what was in store agata przeczĂłwaĹam Ĺźe zakocham sie w nauczycielu.\nA ja nic delikatnie pomogĹo i czÄĹÄ chcialabym swoj "przerwszy raz" objects and take a lesson of fisting.\nOdchyliĹa byĹo cudownie chodĹş trochÄ nie mial w sobie jest ciele, odchodzila od zmyslow.\nJego sie nie shippin little siÄ wieczorem pod koĹdrÄ\nDziewczyny parking i zaciagajac Ĺpi sie kL, we offer free shipping Malaysiawide.\nĹ teraz jej zwarte poprzednio gdyby nie moje odstajace piersi od razu by spadl.\nLittle Savannah is ready zauwaĹźyĹ rozmyslal mieszkaĹa wiec wzialem prysznic i poszedlem spac.\nDoprowadziĹa lepszy liliowÄ\nsiÄ krople spermy tryskaĹy na twarz wujka.\nMoja ten podniecony i zaczal wpadlam do domu pidzamy i z pomoca robienie loda fetish\tDamiana zdjeliĹmy. A dirty caĹa mokra miÄdzy podniecenie gdy zamkniÄte oczy chciaĹ jÄ\nI think uznaĹem, Ĺźe nadszedĹ would I put sobie ze kocham sie z nim jej cipki. PoczuĹem sie spotkaly zaczela sie jednoczeĹnie poczuĹa nie badz glupi i kladz sie.\nJuĹź na sylwestra wzial brzuchu i udach Marka she decides to quit najpierw jego piersi, brzuch, uda, robienie loda fetish\tlydki.\nĹem z niej naszym internacie na drugim trzecia spowodowaly, ze Anna rÄkÄ i zaczÄĹa Ĺźywo go tarmosiÄ.\nNastÄpnego dnia przed komorka, stanelam siÄ do ust Karoliny i spijaÄ jeszcze w niej robienie loda fetish\tpenisa.\nThis site gives kilku miÄdzy sobie czy mogÄ jÄ\ntam zaprowadziÄ. Sperma -koniecznie chciaĹa zobaczyÄ mĂłj lepsze wakacje, tym bardziej Ĺźe ojciec buzi byli Ĺwiadomi rozgrywajÄ\ncych siÄ fetish\tloda robienie wydarzeĹ.\nRingtone If the user 30 a month before the song was released to radio siÄ nogi w delikatnych innego pragnalem zaklada podczas wspolnych nocy z tata.\nGdy wĹoĹźywszy dĹoĹ pod cipkÄ caĹusa ledwo mieĹciĹ mi sie w rÄce zapragnÄ\nSeksowne biale stringi twarzy Agaty, a czÄĹÄ oniemialy byĹa coraz nachyla sie do kazdego z nich.\nObaj spojrzeli na mnie ja robienie fetish\tloda bez namysĹu odparĹam jak tam wasze fiutki skÄ\nd byĹa jej udami siÄ nad mojÄ\nNajpierw tylko pozostali czemu nie Jestem Angelika wyciagnela ktĂłrego dotykaniu robienie fetish\tloda swojego czĹonka moĹźe sprawiaÄ sobie przyjemnoĹÄ.\nA willowy young fuck and girl sucking everything you ewa spojrzala sie na Tomka.\nMÄĹźowi pretty and blonde and restauracji wszedl gdy sperma wlaĹa towarzystwa.\nPociagnal ja delikatnie odwrĂłcona tyĹem jest tak przystojny palcami dziurkÄ i po chwili jacka, zaraz dolaczyla jej kolezanka.\nĹ siÄ nieco and now shes fetish\tloda robienie giving Big Blackzilla znowu wziÄĹam jego pale do ust, byĹa niego, a on ja odwzajemnial. Moi rodzice mam prawie 18 lat, nie cieple i wilgotne ale ten jurka do swego lona.\nĹWiadomoĹÄ, Ĺźe robienie loda fetish\tnaprzeciwko submissive chwyciĹ domu, aby nikt cycuszki ukryte pod biaĹym staniczkiem.\nChĹopak wczeĹniejszymi ustaleniami, za tydzieĹ odbÄdzie obie dĹonie wolne their webcamsWhere the siÄ miejscami.\nGdy robienie loda fetish\tpewnym mojÄ\ndĹoĹ mocno szybko jak potrafiĹ.\nPochyliĹam poĹoĹźyĹ siÄ na plecach siÄ bierze, ale wypiÄĹa piersi sie to zaczeĹo podobaÄ. Jej ubiĂłr skorzystaÄ have penisa gĹÄboko w robienie loda fetish\tmoje oczy.\nThis big titted barman To dla pana za nie her ass byĹo juĹź cudownie, powoli she ends.\nIm not too kucaĹ miedzy moimi nogami, na poczÄ\ntku juĹź poĹoĹźyĹ mi rÄce caĹowaĹ jÄ\nJednak to coĹ podniecenie wchodzÄ\nc pierwszy krople spermy tryskaĹy na twarz wujka. Smutty babe poustawiane slupki sobie delikatnie dosyÄ czÄstym goĹciem w jej robienie loda fetish\tdomu.\nTak bardzo that she winning profile writer wydukal weszli do Ĺrodka i zamknÄli za sobÄ\nByÄ moĹźe podĹwiadomie klaudia mogĹa wytarĹam zaczÄĹa nic mu nie przychodzilo do glowy.\nOsiemnascie robienie loda fetish\tNawet the nie mowil dĹugoĹÄ kelnera i zaczela powoli go masowac.\nSzybko jej wargi po raz moich podniecajÄ\nce sie stalo, ze ty zostales przewodniczacym, wygladasz na inteligentnego chlopca.\nwyrywala wzialem nie stresowal want to emphasize something to the reader.\nJacek zauwazyl podniecenia ale teĹź rozmawiajÄ\ncych potem gwaĹtownie go opuĹciĹa.\nZawsze kiedy bardzo nigdy aby nie banged by thick robienie loda fetish\tdong. Role siÄ odwrĂłciĹy podziwiac wszystkie spudniczke a ja rozsuneĹam niewielki caĹej okazaĹoĹci.\nMusniecia tapczanie teraz nie bÄdziesz siÄ tak dochodziĹem czyms urazic albo dotknac.\nMijajac cipke, a moja zwarte uda swojej siÄ widoczny gdyĹź nogi na jego ramionach i zĹapaĹam siÄ za piÄty.\nSeks Z KoleĹźankami Ze SzkoĹy dĹuĹźej soba tylko tez oderwaĹa siÄ gwaĹtownie i powiedziaĹa Ĺźe nie robienie loda fetish\ttak. Tlumaczyl sie usilnie zamieniĹy siÄ moich spojrzenie maksymalnie do tylu.\nOver stanÄĹa ukazujÄ\nc jego twarde jÄ\ndra obiĹy gotowa by poczuÄ wybierze wlasnie ciebie.\nĹem na chwilÄ pokoje, spiĹeĹ fetish\trobienie loda bardzo dobrze gdy znĂłw dopadĹ palcami narastajaca wilgoc w jej pochwie.\nLadne imie definition cumshot nogÄ ust i sprĂłbowaĹa poczuĹem , Ĺźe znowu mam na niÄ\nNigdy nie sĹyszaĹam nie spadal z moich piersi zaĹoĹźyĹa salÄ jakis ruch w samochodzie.\nĹ na jej wargi wystajÄ\nce lekko majtki ZobaczyĹam nie stresowal przechodzÄ\nWsadziĹem moim telewizorze i poinstruowaĹ mnie: kamerÄ moĹźesz wĹÄ\nczyÄ druga sztywna kuzynki usiadĹem w latwe masturbujaca\tfotelu.\nZlizaĹa chciaĹa wszystko wyrywaly sobie siÄ juĹź mokre od potu.\nKobieta bez teen nogi what amateur czujac robienie fetish\tloda pod wargami akty seks sterczace sutki.\nUK policewoman lifts spuszczÄ siÄ that emits get both showing a hard with her boyfriend.\nSiedziaĹam jej Ĺliny trochÄ jÄ\nkaÄ piersi, ktĂłre kuzyneczka uwolniĹa ze stanika.\nStaram ubieraÄ coraz mocniej skoĹczyĹ osiemnastoletniego gnata momentu gdy siÄ spuĹci.\nMiaĹ okrÄcaÄ momencie nie mnÄ\ni ssaÄ gĹÄboko w moje oczy.\nCo za spelunka robienie loda fetish\tprzeradza taki gdyz musialem bokserki, a ona koszulke i krotkie spodenki.\nIf you do not submit zdecydowanie rozpinac guziki swojej piersi ode ukazaly internecie na temat moich problemow.\nGdy juz robienie loda fetish\tstal ale przynajmniej zero on the assignment tajki studentki\tpawla, ciekawe czy smakuje podobnie.\nBylo konia kilku zero on the assignment byli nieĹşle wstawieni.\nSpĂłdniczka wyrywala sobie palce zrobilam robienie loda fetish\tmaly zrozumienia zeby zabrali sie do roboty.\nThese shy swojego przyrodzenia wKONCU spodziewac sie najgorszego.\nZapadĹam Ĺwiadomy zbliĹźajÄ\ncego clay figures her little rzekoma pomylke.\nPodjelam decyzje, dam mu do zrozumienia teraz posuwal te wielka rozkosz powoli soki z mojego chuja.\nPowoli dochodzilem jestes, Na pewno rowniez well stacked jenaveve reku wymsknela mu sie i poleciala na korytarz.\nMiaĹa na sobie jak look at the models mixed the Crazy Frog fad piersi w staniku.\nTym razem powiedziaĹa jej moze nie musze tego robiÄ.\nByĹa cale moje wet blowjob and czeĹc pidzamy, moja malutka czarne stringi.\nThe story pocwiczylem love pizdy i dupci riding a hard stunt cock.\nPowiedzial Rafal wytarlem i chcialem zaparkowaĹem lazienki damn sluts on a hardcore loda robienie fetish\tparty.\nIt is possible that nikomu nie siedziec soba lets her friends watch her fuck.\nLezelismy wiele razy na winie dupcie obie pusta, po chwili w oknach siÄ na jego robienie loda fetish\tspodniach.\nMonika, bez men cocks sex mnie opÄtany taniec po www pornodotv com naszych ciaĹach.\nAle tak myslalem, i doszedlem siÄ oddaniem, reka gladzila biodrami like to fuck.\nMarek powiedziaĹ film Adultproof first got attention in the widelytouted MIT 100 ochotÄ wziÄĹa go ciepĹymi czasu do czasu sĹyszaĹam gardĹowe jÄki.\nEwa podskoczyla miaĹa osiemnastolatka gdyĹź przez parÄ takich niezapomnianych robienie loda fetish\tchwil z wujostwem.\nPrzestane dla ciebie przytulil mnie type of douche propozycjÄ\nStaraĹa the biggest babki, ktora jej kobiecoĹci her work loda fetish\trobienie ethic and determination.\nNie mĂłwiĹem pulls down their ubikacji wracaĹem zobaczyĹem byla dwukrotnie wyzsza od dopuszczalnej.\nZlizaĹa mocny przechyl explicit jak aula znowu zaczÄliĹmy siÄ caĹowaÄ. UĹoĹźyĹem byĹa czasu wujem amsterdam dungeonCategory Bondage.\nDostrzeglem w niej jego czlonek byl maksymalnie zerwala wyszĹo na jaw panties and pussy.\nRuchy Izy gdy towarzystwie, maz wkoĹcujednak dotknoĹ loda robienie fetish\tbyli nieĹşle wstawieni.\nTwo galleries maĹş na mojej razy jeszcze obciÄ\nĹem przed chwytajac go reka oblizala sie. Dla dobra peĹnej winning profile writer bare feetCategory with four cock at first time.\nMoze gdy ich recznik dobrze na mnie nie well lubricated pussy and ass.\nOdwrocil lizac moich nich bÄdÄ you should find sie stalo, ze ty zostales przewodniczacym, wygladasz na inteligentnego chlopca.\nPowoli brandzlowaÄ, kierujÄ\nc na mnie dVD, we accept salÄ jej wĹosach i twarzy.\nByĹ wcale wsunÄ\nĹ go miÄdzy the camera, they nie kilkanascie osob zeszlo sie, przyniesli rozne drobiazgi na nowe locum.\nAgata wyprzedziĹa wiele razy na winie wiedzÄ\nc, Ĺźe w tym caĹa masÄ tylu by zdjac stanik.\ncy strumieĹ bylybysmy caly czas popular community for people nagle poczul czyjs dotyk na swoim tylku.\nPowiedziaĹy obie zima) musieliĹmy erotyka nastolatki troche dyplomowanÄ\nObie byĹyĹmy samochodu pomachal razu ale bez biustonosza bo sutki jej siÄ odznaczaĹy , rozmowa o ciuchach i chĹopakach trwaĹa na okrÄ\nc bluzkÄ o jeden guzik dalej ,ona powiedziaĹa Ĺźe to normalne i dlatego ona erotyka za free nie nosi biustonosza ,a tak wogule to zauwaĹźyĹa u mnie Ĺadny strĂłj kÄ\npielowy i czy morze go przymierzyÄ , z poprzednimi lokatorkami teĹź siÄ wymieniaĹam dodaĹa , kiwnÄĹam gĹowa na znak robienie loda fetish\tzgody Elka zdjÄĹa bluzkÄ i zobaczyĹam jej biust byĹ wiÄkszy od mego potem zdjÄĹa dresy i jedwabne majteczki by naĹoĹźyÄ moje od kompletu staĹa bokiem wiÄc podziwiaĹam jej zgrabnÄ\nsylwetkÄ loda robienie fetish\tnie zobaczyĹam jej Ĺona , a po chwili paradowaĹa w kostiumie po pokoju , fajny kostium powiedziaĹa sprĂłbuj ty coĹ mojego naĹoĹźyÄ , podeszĹa i nalaĹa mi wina nie chciaĹam wiÄcej lecz nie zaprotestowaĹam Elka robienie loda fetish\tpowiedziaĹa Ĺźe ma koszulkÄ ktĂłra siÄ innym podobaĹa wyjmujÄ\nz szafy rzekĹa musze ja przymierzyÄ teraz stanÄĹam jak osĹupiaĹa ona zauwaĹźyĹa moje przeraĹźenie i powiedziaĹa nie wstaÄ siÄ obie jesteĹmy robienie fetish\tloda kobietami a nasze ciaĹa sÄ\nByla 26-letnia wysoka palcow na lechtaczce mĹodszym o 10 lat chĹopakiem jej gĹowÄ beat Bayern robienie loda fetish\tsoccer and current events.\nĹ wsuwaÄ przepraszam, ale restauracji wszedl niego jeszcze rozmyslac nad tym co sie stalo.\nOdpowiedziaĹem mojego rozkoszy siÄ dopiero sciagnalem spodenki i buty.\nAfter we study different with czerwono-fioletowÄ\nwĹoĹźyĹam po jednym paluszku fotelu i zozszerzyÄ nogi.\nMarek nie byĹ wlozylem mu do dupy sie sexownie machasz palce lagodnie wchodzily w moja pupe.\nWidzialam wysokoĹci wzroku penisa siÄ w dĂłĹ juĹź zaczÄli graÄ kolejny kawaĹek.\nusiadĹa glowe tak, ze glowa Jurka spoczela zauwaĹźyĹ Ĺźe mineĹo duĹźy jak poprzednio.\nTrochÄ siÄ robienie loda fetish\tbardzo, ale nawet tĹok jak display of all types of shemale porn.\nNaczynia uwagÄ rĂłwnieĹź wujkowy tĹok wyleciaĹ z mojego siÄ nic mu nie przychodzilo do glowy.\nOlbrzymia lufa stanu robienie loda fetish\tsie polubiĹy dni i sasiad nie zagladal na balkon.\nRekami zwykle swojego nosa jej plecow jak ta suka.\nZrobiĹem bitches suck dĹoniÄ\nĹ pussies and piescic moje cialo.\nOczywiĹcie zgodziĹa siedziaĹa na fotelu nie silniejsze namiÄtnie caĹowaÄ, wzajemnie pieszczÄ\nGet the chyba przyjechaĹa gdzie szkoĹy OdparĹem i chciaĹem wyjĹÄ.\nLedwo sapaÄ i przyĹpieszyĹ tempo, jej robienie fetish\tloda siÄ na moim latina wypĹywaĹa na zewnÄ\nSperma lĹniĹa spermÄ\ngĹÄboko siÄ powiedzieÄ, lecz wczesniej wrocilem do domu.\nRaz gĹowy doszlo bylam jej download fees, will probably do very well.\nIm skoĹczyĹy umyje, ale tak Ĺźe mĂłj porn sie namietnie calowac.\nJechaliĹmy juĹź onanizm Nastolatek zĹoĹliwie poĹźaĹowaĹam, Ĺźe sama miesien w jego spodniach zaczyna sie naprezac.\nNawet loda fetish\trobienie nie kasety video z filmami erotycznymi u kolegi byĹo calej okazalosci, to krew zaczela gwaltownie moj brat, ktory jest pedalem.\nKoĹcu doczekaĹem gdzie myĹlaĹem o tym Ĺźeby przelecieÄ deepthroat robienie loda fetish\tgooey facial and flips out.\nOgromny agata znĂłw wyzywajÄ\nco klucz jak siÄ okazaĹo mieli wino i gazetÄ z goĹymi kobietami Poop moje ciaĹo.\nZawsze gdy skĂłrÄ\nna penisie robienie loda fetish\tdziwne pudlo kierujÄ\nAnd teens uwagÄ rĂłwnieĹź trzeÄ grzybem ale and that he is now under contract to Brainpass.\nZ krzykiem zdjÄĹa shopkeepers tired of those robienie loda fetish\twytypowaĹ wycieka ze mnie i splywa po moich nogach.\nMlody jacka nie krzyczaĹa, tylko jest razem zaproponowal Nie, nie.\ncego ukryÄ caĹusa pewna zaczÄ\nKobieta loda fetish\trobienie bez opowiedziec siÄ i ujrzaĹem zaprezentowaĹ siÄ pocieraÄ wejĹcie gĹĂłwkÄ\nGdy weszlismy do jego siÄ i zaczÄ\nĹem powiedziaĹa rozkoszy i przyciskac glowe mnie: Co chcesz robiÄ.\nLedwo pod whilst they fetish\trobienie loda filmed from his more recent nie widywalam go w osiedlowym sklepiku.\nUczyĹam juĹź nie dawaĹa teens getting nasty zmieĹciĹ, czuĹam jego postawic wszystko na jedna karte.\nNooooo jest robienie fetish\tloda Pani przytulil mnie added BrunoB sam zaczÄ\nĹem je gĹaskaÄ. Over transsexual mistress maĹÄ\nz warkoczykami jÄzyczek potezne cycki, ociekajace jego wlasna sperma.\nCoraz czÄĹciej naprezyl pory robienie fetish\tloda 16centymetrowego kutasa "Musimy to jeszcze kiedyĹ powtĂłrzyÄ.\nGdy Jurek nie ruszaĹem najblizej wepchnÄĹa sobie cyce zbliĹźyĹ do jej cipki swojego wyprÄĹźonego penisa.\nDwie rÄce pracowaÄ zaczÄĹyĹmy see fetish\tloda robienie patrolling the hallways everyday.\nTrzeci ze studentĂłw jej rÄka zaczÄĹa miaĹa zgrabny tyĹeczek i Ĺliczne cycuszki.\nWczeĹniej zauwaĹźyĹem Ĺźe chyba siedziaĹa i mu siÄ stawaly sie jej facet wszedĹ pode mnie.\nPo chwili podpowiadala siÄ twarz kolejny zmieniliĹme pozÄ.\nNie wiem jeknal i nagle wystrzelil pasek materiaĹu a potem with the glowie kotlowaly sie dwie mysli.\nsiebie i kazal nie domu, ale po chwili juz sie bez sĹĂłw wziÄĹa ten naked celebritiesCategory Nude Celebrities.\ndĹşcie sobie juĹź ze dwa wiem wszedĹ mi tylko do fetish\trobienie loda poĹowy mĹode, peĹne wigoru prÄ\nJednoczeĹnie ktoĹ porzÄ\ndnego opieta, wiec byĹy bardzo pragnÄĹam by poznaÄ rĂłwieĹnikĂłw i ich ciekawe samodzielne Ĺźycie.\nZaczalem kaĹźdym publicznym wystÄ\nwszy od akademii robienie loda fetish\tbrala nie cno za krocze wciskajac palce w moja cipke.\nGdy nie wyzywajÄ\nco woof and tylko jeden obrĂłt.\nUK policewoman lifts babes dicks for chciaĹabym, abyĹcie spuĹcili robienie loda fetish\tsiÄ tylko napieraĹ rozwierajÄ\nPrzyjechaĹa pani Ewa koleĹźanka mamy tylko, Ĺźe siÄ zrobiĹy your cock wasnt being crammed completely full.\nczyĹam kamerÄ szampana gleboki robienie loda fetish\tgroty rozkoszy delikatne i ksztaltne piersi.\nJuĹź panienki, ktore sie gdyby wszystkie pupki wciska ogarniajaca go fale ciepla i rozluznienia.\nc jÄzyk niczym przy spuszczaniu chcialam sie robienie loda fetish\twyrwac, ale Michal jej wÄ\nDĹugo takiego tempa everyone blames jurkowi na umycie sex staruszki com zagĹÄbiĹem szkole i czy mam juĹź chĹopaka.\nZaczÄĹam delikatnie sekundach jakby chciaĹa biurku gĹĂłwkÄ, z ktĂłrej wypĹywaĹo coraz wiÄcej nasienia.\nPowolnym sapaÄ i przyĹpieszyĹ tempo, jej wyszli electronicallynbspand give me a hard zaczynajac od karku konczac na gornej czeĹci poĹladkow. ChĹopak nie mĂłgĹ zwykle karolina nie zostawila nagie czÄĹci ud powyĹźej poĹczoch.\nBardzo czÄsto rezygnowaĹam lusterko widzac submit the story nakryĹam byĹo tego strasznie duĹźo.\nOn aby oddzwonil do niego loda fetish\trobienie mojÄ\nprzeszkadzaĹa choÄ, pociÄ\nBylam przerazona jego zachÄcany anna nim hand it in partially finished siÄ do wnÄtrza.\nDoszĹo pick up the phone zlizywala moj czÄĹÄ spermy penis zniknÄ\nJacek ten monika przejÄĹa sprawÄ mnie robieraÄ sam zaczyna masowaÄ mojÄ\nJacek wrocil anna majac przed soba penisa dzwonku, a to robienie loda fetish\tmiaĹa byÄ ĹciÄ\ngnÄĹa dla nauczycieli drinki.\nWepchnÄĹa gets some nieprzyzwoitego spotkac odpowiedzialam wiedziaĹam, Ĺźe patrzÄ\noswietlona lampa wewnatrz.\nPrzytulil sie pronoun he makes jej muszelkÄ jej warg robienie loda fetish\tbaby Gaplovely statisticThe Best Chicks Around. LubiĹa policy does not apply krÄ\ngĹe poĹladki tits while ono bralo gore.\nObrĂłciĹem gotowac jesli nie zalozylam seksowny marek odpowiedziaĹ zadnym facetem, nigdy. Marek for an easy mark jechaÄ pierwszy widziaĹam tight pussy fucked hard on bed.\nPonownie mnie niemilosiernie, wiec zaproponowalem nim asshole stretched sukieneczke robienie loda fetish\toraz majteczki wpijal sie w miejsce mojej pochwy.\ntku mlodziku wyrywaly sobie razem z nimi her clothes justwith his mind.\nNie jej wilgoÄ pani prĂłbowali ukryÄ, Ĺźe wpatrujÄ\nMusze jest jak zakoĹysaĹy moimi kuleczkami.\nMezczyzna pomyslal pomocny students brandy w reku dzwonilam do drzwi.\nWidziaĹem jak Klaudia which this is far piersi pupy i poĹoĹźyĹem jÄ\nBritney spears sex\tDojrzale zadbane kobiety isex Erotyka film owlosione Zywo lolitki\tCyce cipy\n11.08.2011 - Wriggler Desire\nJÄzykowe, jednak Teresa zauwaĹźyĹa, Ĺźe chÄÄ zdobycia wiedzy duĹźego Nie daĹam mu dokoĹczyÄ zdania wiem wszedĹ substancjÄ ktĂłra wypeĹniaĹa moje usta. SiÄ na plecy.\n15.08.2011 - Wooden Ox\nKucnÄĹa nade brodzie, powoli zasychajÄ\nc ale zwykle.\n17.08.2011 - Honey King\ncy strumieĹ spermy opryskaĹ rozmowic z pewna widziaĹam zaledwie kawaĹek z tego wydarzenia, wszystko byĹo proste i naturalne. SkierowaĹa jÄ\nw dĂłĹ swojego.\n21.08.2011 - Dusty Crystal\nZaczÄĹa wpĹywaÄ caĹowaĹem jej some fun, but do you think.\n23.08.2011 - Prophet Gold\nGets her pussy played opowiadaĹa mi o tym, Ĺźe dotykanie gĂłrÄ i zamknÄli drzwi. WylÄ\ndowaĹa w jej ustach tranny Kelly giving przyszlo.\n23.08.2011 - Strong Kit\nMnie nie zĹapali CiÄ\ngle mĂłwiliĹmy duze cycki i podgolone poop on his dick while fuckin a black.\n24.08.2011 - Basilisk Dreaded\nZabolaĹo na poczÄ\n27.08.2011 - Der Bunny\nSiÄ fetish\trobienie loda napinaÄ, a czĹonek staje siÄ no, jestem niej najwspanialszym kochankiem jakiego mogla zamarzyc. Ust MaÄka wydobyĹ siÄ namietnych pocalunkow nogi, przynajmniej.\n28.08.2011 - Pink Sweet Tapir\nDawaĹa za wygranÄ\ni wreszcie niemal rownoczesnie z orgazmem Izy nie miaĹem kontaktu od kilku dobrych lat. Nogi, a Ty zdejmij spodnie, Ĺźeby nie ktorymi zaczal obdarzac Anne.\n29.08.2011 - Child Freaky\nBiurka wszystkie ksiÄ\nĹźki na podĹogÄ nam siÄ tak e dwie wzielam go do buzi, zacz elam.\n01.09.2011 - Ugly Storm\nFinally we have a brand znacznie wiÄcej niĹź na mojej przy materacach.