Zulfikar Ali Bhutto – Wikipedja, wolna encyklopedia\nPżynależność polityczna Pakistańska Partia Ludowa\nPopżednik Jahja Khan\nPopżednik Nurul Amin\nZulfikar Ali Bhutto (ur. 5 stycznia 1928 w Larkanie, zm. 4 kwietnia 1979 w Rawalpindi) – pakistański polityk, prezydent Pakistanu w latah 1971–1973 i premier w latah 1973–1977. Ojciec Benazir Bhutto, dwukrotnej premier Pakistanu i założyciel Pakistańskiej Partii Ludowej (PPP). Bhutto wprowadził w Pakistanie na krutko demokrację parlamentarną, został jednak po kilku latah żąduw obalony i skazany na śmierć w wyniku wojskowego zamahu stanu wspartego pżez islamistuw, władzę po nim pżejął dowudca zamahu, generał Muhammad Zia ul-Haq.\nKształcił się w USC, Berkeley i na Oksfordzie. Do polityki wkroczył jako jeden z członkuw gabinetu Iskandera Miży, w 1958 roku został ministrem w wojskowym żądzie Ayub Khana. W 1963 roku został ministrem spraw zagranicznyh, był on zwolennikiem odzyskania okupowanego pżez Indie Kaszmiru a czasie jego kadencji rozegrała się wojna indyjsko-pakistańska z 1965 roku. Rozwijał on stosunki z krajami zahodu (poza Stanami Zjednoczonymi) i działał w prozahodnih blokah państw Azji. Po umowie z Taszkentu zakończyła się wojna pakistańsko-indyjska, a Bhutto został usunięty z wojskowego żądu. W 1967 roku założył Pakistańską Partię Ludową. Wybory w 1967 roku wygrała Liga Awami reprezentująca interesy Pakistanu Wshodniego (obecnie Bangladesz). Gdy wojskowi zakwestionowali wyniki wyboruw, doszło do secesji Bangladeszu, ktury został wsparty pżez Indie. Secesja Wshodu doprowadziła do kompromitacji żądzącej junty, a w grudniu 1971 roku prezydencja trafiła do Bhutto.\nW lipcu 1972 roku Bhutto wynegocjował uwolnienie 93000 pakistańskih jeńcuw wojennyh oraz 5000 mil kwadratowyh terytorium Indii. W okresie jego prezydentury wzmocniono relację z Chinami i Arabią Saudyjską, uznano niepodległość Bangladeszu, a Pakistan stał się gospodażem drugiego kongresu Organizacji Wspułpracy Islamskiej w 1974 roku. W 1973 roku Bhutto zatwierdził nową konstytucję, a nowym premierem kraju został Fazal Ilahi Chaudhry. W tym samym roku pżeprowadził operację wojskową pżeciwko separatystom beludżystańskim, dzięki czemu udało się zahować integralność terytorialną państwa. Bhutto odegrał ruwnież ważną rolę w inicjacji programu atomowego Pakistanu.\nPartia Ludowa wygrała wybory w 1977 roku. Mimo zwycięstwa, sytuacja w kraju stawała się niestabilna, 5 lipca tego samego roku Bhutto został obalony pżez wojsko na czele z Zia-ul-Haqem. W 1979 roku został on skazany na śmierć i stracony za żekome dopuszczenie do zabujstwa pżeciwnika politycznego. Polityką zajęła się też curka Zulfikara Ali, Benazir Bhutto (dwukrotna premier) i jej mąż Asif Ali Zardari (prezydent).\n1.2.1 Minister spraw zagranicznyh\n1.5.5 Polityka wewnętżna\n1.6.1 Azja Wshodnia\n1.7 Niepokoje społeczne i wojskowy zamah stanu\n1.8.2 Udział Stanuw Zjednoczonyh\n5 Niekture dzieła\nPohodził z ziemiańskiej rodziny sindhowskiej. Urodzony jako syn Shaha Nawaza Bhutto i Khursheed Begum, z domu Lakhi Bai. Rodzinnym miastem rodziny Bhutto była Larkana w prowincji Sindh na terenie dzisiejszego Pakistanu. Ojciec Zulfikara Ali, Shah Nawaz był politykiem uczestniczącym w indyjskim żądzie kolonialnym i premierem stanu Junagadh. Zulfikar był tżecim dzieckiem, jego brat, Sikandar Ali, zmarł w wieku siedmiu lat na zapalenie płuc (w 1914 roku). Drugi z braci, Imdad Ali zmarł w wieku 39 lat (w 1953 roku) na marskość wątroby.\nJako młody hłopak rozpoczął naukę w The Cathedral & John Connon Shool w Bombaju. W tym czasie związał się z Ruhem Pakistanu – studencką organizacją społeczną i narodowowyzwoleńczą. W 1943 roku, ożenił się z Shireen Amir Begum (zm. 19 stycznia 2003 w Karaczi), z kturą puźniej się rozwiudł. W 1947 roku Bhutto został pżyjęty do University of Southern California, gdzie studiował nauki polityczne.\nW 1949 roku, jako student drugiego roku, pżeniusł się na Uniwersytet Kalifornijski w Berkley, gdzie w 1950 roku zdobył z wyrużnieniem licencjat z nauk politycznyh. W czasie studiuw Bhutto zainteresował się teorią socjalizmu, organizując serię wykładuw na temat możliwości działania ruhu socjalistycznego w krajah islamskih. W tym czasie ojciec Bhutto, Shahnawaz odegrał dużą rolę w polityce prowincji Junahadh (obecnie w składzie Gujaratu). Uczestniczył on w zamahu stanu mającym na celu pżyłączenie regionu do Pakistanu, ostatecznie na skutek indyjskiej interwencji w grudniu 1947 roku, teren ten pozostał pod kontrolą hinduistuw. W czerwcu 1950 roku Zulfikar wyjehał do Wielkiej Brytanii gdzie studiował prawo na Christ Churh w Oksfordzie. Otżymał on LLB, a następnie LLM i tytuł magistra oraz dyplom w dziedzinie nauk politycznyh. Po ukończeniu studiuw kontynuował naukę w Lincoln’s Inn. 8 wżeśnia 1951 roku poślubił w Karaczi drugą żonę, jego wybranką była Begum Nusrat Ispahani, kobieta pohodzenia irańsko-kurdyjskiego. Ih pierwsza curka, Benazir, urodziła się w 1953 roku. Rok puźniej urodziła się Murtaza, w 1957 roku Sanam, a w 1958 roku Shahnawaz. Pżyjął posadę wykładowcy w Kolegium Muzułmańskim Sindh, gdzie został nagrodzony honoris-causa pżez uwczesnego pżewodniczącego kolegium Hassanally Rahmana. Po śmierci ojca zażądzał rodzinnym majątkiem i interesami rodziny.\nW 1957 roku został najmłodszym członkiem delegacji Pakistanu pży ONZ. Pżewodził delegacji Pakistanu na pierwszej Konferencji Naroduw Zjednoczonyh dotyczącej konwencji o prawie moża. W tym samym roku został najmłodszym pakistańskim ministrem, zajmując nowo powołane pżez prezydenta Pakistanu marszałka Ayub Khan stanowisko ministra ds. wody i energii. W 1960 roku, awansował na ministra handlu, komunikacji i pżemysłu. Mimo stosunkowo młodego wieku został bliskim i zaufanym doradcą politycznym prezydenta Ayub Khana. Bhutto w 1960 roku, wspomugł prezydenta w negocjacji z Indiami traktatu dotyczącego dostępu do wud Indusu. W 1961 roku Bhutto wynegocjował ze Związkiem Radzieckim porozumienie dotyczące poszukiwania ropy naftowej, w rezultacie Pakistan uzyskał od ZSRR pomoc ekonomiczną i tehniczną.\nBył pakistańskim nacjonalistą i socjalistą a jego poglądu wpłynęły na politykę zagraniczną i rodzaj demokracji wprowadzony w Pakistanie. Ministrem spraw zagranicznyh został w 1963 roku, jego socjalistyczny punkt widzenia wpłynął pozytywnie na stosunki z sąsiednią Chińską Republiką Ludową. Karierę ministerialną rozpoczął od hęci utżymania niezależności od wpływuw amerykańskih. Bhutto umocnił politykę niezaangażowania, Pakistan stał się wpływowym członkiem Ruhu Państw Niezaangażowanyh. Wiara w koncepcję jedności panislamskiej doprowadziła do zbliżenia Pakistanu z krajami takimi jak Indonezja, Arabia Saudyjska oraz pozostałymi państwami arabskimi. Ukierunkował politykę zagraniczną Pakistanu w stronę prozahodnią, zwiększając rolę Pakistanu w Organizacji Paktu Azji Południowo-Wshodniej i CENTO.\nPopierał politykę jednyh Chin – Pakistan uznawał ChRL, hoć wiele państw w tym okresie za prawowity żąd hiński uznawało żąd Kuomintangu na Tajwanie. Gdy w 1964 roku, ZSRR, państwa bloku wshodniego (poza Albanią) i wielu sojusznikuw bloku na świecie zerwało stosunki z ChRL ze względu na rużnice ideologiczne, Pakistan dalej utżymywał z Chinami dobre kontakty. Popierał Pekin w Radzie Bezpieczeństwa ONZ i prubował budować mosty między Chinami a Stanami Zjednoczonymi. Wraz z personelem odwiedził Pekin gdzie zostali ciepło pżyjęci pżez Chińczykuw a sam spotkał się z Mao Zedongiem. Pomugł Ayubowi wynegocjować z żądem hińskim umowy handlowe i wojskowe, w zamian Chińczycy zgodzili się pomuc Pakistanowi w dużej liczbie projektuw militarnyh i pżemysłowyh. 2 marca 1963 roku Bhutto podpisał traktat graniczny między Pakistanem a Chinami, w jego wyniku Chiny zyskały 750 kilometruw kwadratowyh Kaszmiru kturego włączenia do swojego państwa domagały się Indie. Rozwijanie wspułpracy z ChRL spotkało się z ostrą krytyką ze strony USA. Prezydent Lyndon B. Johnson wysłał do Ayub Khana list w kturym domagał się odsunięcia ministra Bhutto i utżymywania pżyjaznyh więzi wyłącznie z wolnym światem (w zamyśle Amerykanuw wolny świat stanowili sojusznicy USA). Styl prowadzenia pżez Bhutto MSZ pżyniusł mu jednak coraz większą popularność wśrud Pakistańczykuw i większe wpływy w żądzie.\nOdwiedził zaruwno RFN, jak i NRD, ustanawiając dobre kontakty z obydwoma państwami. Podpisał z Niemcami umowy ekonomiczne, tehnologiczne, pżemysłowe i wojskowe. Na Uniwersytecie w Monahium wygłosił swoją mowę dotyczącą znaczenia stosunkuw pakistańsko-niemieckih. Nawiązał dobre stosunki z Polską – pżyjazne stosunki między Pakistanem a PRL pomugł ustanowić generał Władysław Turowicz, ktury został dowudcą i twurcą Pakistańskih Sił Lotniczyh, a ponadto pżyczynił się do nawiązania kontaktuw wojskowyh i ekonomicznyh między oboma krajami.\nW 1962 roku na skutek wymiany terytorialnej zmniejszono granice z Indiami a zwiększono granicę z ChRL. Gdy Pekin planował dokonać inwazji na pułnocne obszary Indii, premier Chin Zhou Enlai i Mao Zedong zaproponowali Pakistanowi aby kraj ten dołączył się do ataku i tym samym zdobył resztę kontrolowanego pżez Indie Kaszmiru. Bhutto początkowo był pżyhylny hińskiemu pomysłowi jednak prezydent Ayub Khan spżeciwił się pomysłowi ze względu na obawę indyjskiego kontrataku. Ayub Khan na wypadek hińskiej agresji zaproponował Indiom „wspulną obronę”, co Bhutto uznał za nieznajomość reali polityki międzynarodowej prezydenta. Bhutto był świadomy tego że mimo członkostwa Pakistanu w zahodnih, sojuszah antykomunistycznyh, Chiny powstżymały się od krytyki Pakistanu. W 1962 roku, Stany Zjednoczone zapewniły Pakistan, że sprawa Kaszmiru zostanie rozwiązana zgodnie z życzeniem Pakistańczykuw i Kaszmirczykuw, stąd też Ayub Khan ostatecznie odmuwił udziału Pakistanu w hińskim planie. Bhutto skrytykował USA za dostarczenie Indiom pomocy wojskowej, w trakcie i po zakończeniu wojny Indii z Chinami. Decyzję USA postżegał jako uhylenie amerykańskiego sojuszu z Pakistanem (w tym samym czasie premier Indii Jawaharlal Nehru wycofał się z kierunku proamerykańskiego). Khan wykożystując spięcia między USA a Indiami rozpoczął lotniczą operację Gibraltar, akcja nie powiodła się jednak a Siły Zbrojne Indii zaatakowały na pełną skalę Pakistan Zahodni. Wojna była następstwem krutkih potyczek mającyh miejsce między marcem a sierpniem 1965 roku w pobliżu granic w Rann, Kaszmiże i Pendżabie. Bhutto dołączył do Ayuba w Taszkencie gdy ten negocjował traktat pokojowy z indyjskim premierem Lal Bahadurem Shastri. Ayub i Shastri zgodzili się na wymianę jeńcuw wojennyh i wycofanie wojsk do granic pżedwojennyh. Umowa była jednak w Pakistanie bardzo niepopularna i wywołała serię protestuw pżeciwko Ayubowi. Umowę z Taszkentu skrytykował też Bhuto – doprowadziło to do zgżytu między nim a Khanem. Bhutto w czerwcu 1966 roku zrezygnował ze stanowiska ministra i pżeszedł do opozycji.\nW czasie swojej kadencji, znany był z twardego formułowania geostrategicznej i zagranicznej polityki względem Indii. W 1965 roku jego pżyjaciel Munir Ahmad Khan poinformował o osiągnięciah indyjskiego programu nuklearnego oraz poinformował o ambicjah budowy pżez ten kraj broni jądrowej, informacje te potwierdziły się w 1974 roku gdy pżeprowadzono prubę znaną jako szczęśliwy Budda. Bhutto w 1965 roku stwierdził nieoficjalnie że Indie budują bomby atomowe i w odpowiedzi na to powinien uruhomić własny program. W swojej książce, Mit niepodległości opublikowanej w 1969 roku, postawił tezę według kturej aby nie ulec Indiom i krajom upżemysłowionym, Pakistan powinien rozpocząć własny program. Bhutto na organizatoruw programu wybrał Munira Ahmada Khana i laureata Nagrody Nobla Abdusa Salama.\nPo rezygnacji z użędu ministra, 21 czerwca 1967 roku wygłosił pżemuwienie w Lahore. Wezwał do spżeciwu wobec żądu. Rozpoczął podruż po kraju w czasie kturej spotykał się z Pakistańczykami i wygłaszał pżemuwienia. W październiku 1966 roku w jednym z oświadczeń Bhutto pżedstawił poglądy Pakistańskiej Partii Ludowej; Islam jest naszą wiarą, demokracja jest naszą polityką, socjalizm jest naszą gospodarką. Cała władza w ręce ludu. 30 listopada 1967 roku, Bhutto na spotkaniu w rezydencji swojego wspułpracownika, doktora Mubashira Hassana w Lahore, wraz z samym Hassanem oraz Basitem Jehangir Sheikhem i kilkoma młodymi liderami spotkał się z bengalskimi politykiem komunistycznym Jalaludinem Abdurem Rahimem. Grupa powołała Pakistańską Partię Ludową. Nowa partia zyskała silną bazę poparcia w Pendżabie, Sindh i wśrud społeczności Muhajir. Jednym z lideruw ruhu został profesor inżynierii lądowej, doktor Mubashir Hassan. Hasan pżyczynił się do politycznego sukcesu partii i wzrostu poparcia dla koncepcji Bhutto. Zgodnie z koncepcją Hassana i Bhutto, Partia Ludowa stała się częścią ruhu prodemokratycznego z udziałem rużnyh partii politycznyh z całego Pakistanu. Działacze PPP w rużnyh częściah kraju zorganizowali protesty i strajki mające zmusić Ayuba do ustąpienia. 12 listopada 1969 roku Hassan i Bhutto zostali aresztowani co wywołało kolejną falę protestuw.\nPo uwolnieniu, Bhutto uczestniczył w Konferencji Okrągłego Stołu, zwołanego pżez Ayub Khana w Rawalpindi. Bhutto odmuwił pżyjęcia ogłoszonyh na konferencji sześciu punktuw autonomii regionalnej Pakistanu Wshodnih zaproponowanej pżez bengalskiego niepodległościowca Sheikha Mujibura Rahmana. Po rezygnacji Ayuba, jego następcą wybrany został generał Yahya Khan, ktury obiecał pżeprowadzić wybory parlamentarne w dniu 7 grudnia 19670 roku. Bhutto zgrupował wokuł siebie ugrupowania lewicowe i skrajnie lewicowe. Ruh składał się z większości zahodniopakistańskih socjalistuw i komunistuw. PPP skupiła się na pozyskiwaniu poparcia w rolniczym regionie Muhajir w Zahodnim Pakistanie Zgromadzenie. Zjednoczenie rozproszonyh do tej pory ugrupowań marksistowsko-socjalistycznyh w jeden ruh zostało uznane za największe polityczne osiągnięcie Bhutto, zjednoczona lewica zdobyła dużą liczbę mandatuw, zwycięstwo odniosła jednak separatystyczna, bengalska, Liga Awami na czele kturej stał Sheikh Mujib.\nLiga Awami uzyskała dwa razy tyle głosuw co PPP. Bhutto początkowo nie zgodził się na utwożenie żądu z separatystami, i zaapelował do członkuw PPP aby nie brali udział w sesji inauguracyjnej Zgromadzenia Narodowego. Po niepokojah społeczności zahodniopakistańskih obawiającej się odłączenia Wshodu, zrewidował stanowisko i pżyjął koalicję PPP z Ligą Awami. Według pakistańskiego eksperta, Hamida Mira, Bhutto wysłał do Wshodniego Pakistanu jednego z najbardziej zaufanyh wspułpracownikuw; Hassana ktury pżekonał Mujiba do koalicji z Bhutto. Yahya nic nie wiedział o rozmowah między PPP a Ligą. Po wyborah Bhutto i Mujib zwiększyli presję na Yahya Khana. Po rozmowie Khana z Mujibem, Khan odroczył sesję otwarcia Zgromadzenia Narodowego i zażądził akcję wojskową pod kryptonimem Searhlight skierowaną pżeciwko bengalskim separatystom. Decyzja Khana wzbużyła ludność Wshodniego Pakistanu, Mujib na wieść o akcji militarnej ogłosił niepodległość „Bangladeszu”. 26 marca 1971 roku na polecenie Yahya, Mujib został aresztowany pżez armię pakistańską. Bhutto zdystansował się od reżimu Yahya i zażucił żądowi prowadzenie niewłaściwej polityki. Yahya odżucił propozycję Bhutto zakładającą że premierem Pakistanu zostanie bengalski konserwatysta Nurul Amin a wicepremierem Bhutto. Po krytyce działań żądu, generał Yahya Khan nakazał żandarmerii aresztować Bhutto pod zażutem zdrady. Bhutto razem z Mujibem trafił do więzienia w Jail Rawalpindi. Indyjska interwencja w Pakistanie Wshodnim doprowadziła do porażki pakistańskih sił zbrojnyh i utwożenia niepodległego Bangladeszu. Bhutto i inni działacze skazani pżez reżim Yahya zostali wypuszczeni na wolność. Bhutto wrucił do kraju samolotem Pakistan International Airlines z Nowego Jorku, gdzie whodził w skład reprezentacji Pakistanu pży Radzie Bezpieczeństwa ONZ w sprawie kryzysu we Wshodnim Pakistanie. Do kraju wrucił 18 grudnia 1971 roku. 20 grudnia spotkał się z Khanem w Rawalpindi, na spotkaniu dyktator zaproponował mu pżyjęcie funkcji prezydenta i pierwszego cywilnego administratora stanu wojennego na co Bhutto się zgodził. Bhutto stał się pierwszym w historii kraju cywilnym prezydentem. PPP wygrało wybory w 1970 roku a Bhutto utwożył żąd składający się z demokratycznyh socjalistuw, tym samym żąd Partii Ludowej stał się pierwszym lewicowym żądem w historii Pakistanu (hoć lewicowe poglądy polityczne miał też premier na pżełomie lat 1956/57, Huseyn Shaheed Suhrawardy wywodzący się z Ligi Awami).\nPo pżejęciu użędu nakazał umieszczenie Khana w areszcie domowym, wynegocjował z Bengalczykami zawieszenie broni i nakazał uwolnienie Sheikha Mujiba (oraz cofnął wyrok śmierci na ktury Mujiba skazał reżim wojskowy). Powołał nowy gabinet, szefem sztabu mianował generała Gul Hasana. 2 stycznia 1972 roku Bhutto ogłosił nacjonalizację głuwnyh gałęzi pżemysłu, w tym złuż żelaza i stali, inżynierii ciężkiej, pżemysłu petrohemicznego, cementu i użyteczności publicznej. W hwili gdy Bhutto objął władzę po upadku reżimu Khana, Pakistańczycy byli podzieleni a kraj był całkowicie odizolowany na arenie międzynarodowej. Obiecał zreformować pakistański system federalny i parlamentarny, wprowadzić w kraju demokrację i napisać nową konstytucję. Spotkał się z liderami opozycji – Abdul Wali Khanem i Muftim Mahmudem. Podpisał z nimi umowę według kturej w pżypadku kryzysu, żąd utwoży z opozycją wspulny gabinet. Podjął się reform polityki wewnętżnej i zagranicznej – radykalne zmiany wymuszone zostały pżez podział Pakistanu. W okresie istnienia reżimu Khana upadła polityka zagraniczna zainicjowana pżez Bhutto, prezydentowi udało się odzyskać sojusznikuw z okresu kariery ministerialnej, zwłaszcza Stany Zjednoczone i Chińską Republikę Ludową. 30 marca za szykowanie zamahu na Bhutto, aresztowanyh zostało 59 oficeruw armii pakistańskiej, do wyjaśnienia incydentu powołaną wojskową komisję na czele kturej stanął Muhammad Zia ul-Haq. 12 kwietnia 1973 roku prezydent podpisał nową konstytucję uhwaloną pżez Zgromadzenie Narodowe. Konstytucja zwiększyła władzę cywilną, osłabiając silną pozycję sił zbrojnyh. Pakistan pżeszedł z systemu prezydenckiego na parlamentarny. Pakistan stał się „Republiką Islamską” z parlamentarną formą żąduw. Pod presją islamskih pżywudcuw religijnyh, żąd zdecydował się na uznanie ruhu Ahmadijja za niemuzułmański (ruh został założony pżez Miże Gulama Ahmada, muzułmanina ktury ogłosił się powturnie pżybyłym Jezusem). Zintensyfikował program nacjonalizacji, poszeżając kontrolę żądu nad rolnictwem i pżemysłem konsumenckim. Rozpoczął budowę portu Quasim w pobliżu Karaczi. Bhutto zreformował armię pakistańską, ktura według wizji Bhutto miała być armią profesjonalną. Rozwiązał Komendę Głuwną oraz zreorganizował służby wywiadowcze. Bhutto zmodernizował marynarkę i lotnictwo, szefem Sztabu Marynarki Wojennej mianował admirała Mohammada Shariffa a szefem Sztabu Sił Powietżnyh mianował Zulfiqara Ali Khana. Utwożono ruwnież użąd Komitetu Połączonyh Szefuw Sztabu mianując jego szefem Mohammeda Shariffa. W 1976 roku na szefa sztabu armii mianował generała Zia-ul-Haqa, ktury zastąpił na tym stanowisku generała Tikka Khana. 10 sierpnia, Bhutto objął funkcję premiera, użąd prezydenta objął Fazal Ilahi Chaudhry. Rząd Bhutto został zapżysiężony 14 sierpnia 1973 roku.\nRząd podjął działania mające zmniejszyć ubustwo i ożywić pżemysł i rolnictwo. Istnieniu Pakistanu zagroził rozwuj nacjonalizmuw w prowincjah Baloh i Sindh. Także wśrud Pasztunuw coraz głośniejsze były żądania oderwania tyh regionuw od Pakistanu. Aby utżymać jedność Pakistanu Bhutto rozpoczął ponowny proces integracji państwa i rozległe operacje wojskowe. Rząd zainicjował nową politykę pracy – zwiększył prawa pracownicze i pozycję związkuw zawodowyh. Choć sam pohodził z jednej z klas systemu feudalnego, 1 marca zapoczątkował reformę ograniczającą własność ziemi i pżejęcie pżez żąd ponad miliona akruw feudałuw (4000 kilometruw kwadratowyh) kture zostały rozdystrybuowane bezrolnymi hłopom. Wypowiedział wojnę korupcji – zwolnionyh z pracy zostało ponad dwa tysiące skorumpowanyh użędnikuw. Bhutto po strajkah policji w Pendżabie, 3 marca zdymisjonował lideruw armii. W marcu 1972 roku, na nowego szefa sztabu powołał generała Tikka Khana. Generał zdaniem prezydenta miał nie ingerować w sprawy polityczne, i skoncentruje się na rehabilitacji Armii Pakistanu w oczah obywateli. Bhutto 14 kwietnia zwołał Zgromadzenie Narodowe a 21 kwietnia unieważnił stan wojenny i ogłosił pracę nad nową konstytucją.\nOdwiedził Indie gdzie spotkał się z premier Indirą Gandhi, uzgodnił formalne porozumienie pokojowe i wynegocjował zwolnienie 93 tys. pakistańskih jeńcuw wojennyh oraz wymianę terytoriuw okupowanyh. 2 lipca 1972 roku, Gandhi i Bhutto podpisali umowę Simla, ktury zobowiązał Indie i Pakistan do ustanowienia tymczasowego zawieszenia broni w Kaszmiże i zobowiązał państwa do rozwiązywania sporuw popżez pokojowe, dwustronne rozmowy. Obiecał zorganizowanie szczytu dotyczącego pżyszłości pokojowego rozwiązania sporu o Kaszmir i zobowiązał się do uznania Bangladeszu. Prezydent wycofał Pakistan z udziału w SEATO i probrytyjskiej Wspulnoty Naroduw. Zapoczątkował program rozwoju energii atomowej i otwożył pierwszy pakistański reaktor atomowy, otwożony we wspułpracy z Kanadą w Karaczi w dniu 28 listopada. Był krytykowany pżez część opozycji za żekome zbytnie ustępstwa wobec Indii. W lipcu Pakistan oficjalnie uznał państwowość Bangladeszu. W czasie wizyty w Bangladeszu, został skrytykowany pżez opozycję za złożenie kwiatuw pżed pomnikiem bojownikuw o wolność Bangladesz. Rozwijał bliższe relacje z Chinami, a także Arabią Saudyjską i innymi krajami muzułmańskimi. Był gospodażem drugiego Szczytu Państw Muzułmańskih w Lahore między 22 a 24 lutego 1974 roku.\nPo uhwaleniu w 1973 roku nowej konstytucji Pakistanu i wyboże nowego prezydenta, Pakistan stał się federalnym systemem parlamentarnym w kturym głuwna rolę sprawował premier. Prezydentem wybrany został Fazal Ilahi Chaudhry. Bhutto na premiera kraju zapżysiężony został w dniu 14 sierpnia 1973 roku po tym, jak jego PPP uzyskało 108 miejsc w parlamencie (146). W czasie pięciu lat istnienia żądu Bhutto, pżeprowadził głębokie reformy na każdym szczebli administracji. Reformy gospodarcze w stylu zahodnim, mające miejsce od 1947 roku, w latah 70. zostały pżekształcone i zastąpione systemem socjalistycznym.\nUważany jest za głuwnego arhitekta konstytucji z 1973 roku, ktura umieściła Pakistan na drodze do demokracji parlamentarnej. Konstytucja była jednym z głuwnyh osiągnięć w życiu prezydenta. Konstytucja z 1973 roku spowodowała konstytucyjną rewolucję polegającą na emancypacji uciskanyh mas, udzielenia społeczeństwu powszehnego prawa głosu, oraz wprowadzeniu radykalnyh zmian w sfeże gospodarczej. Podczas swojej kadencji premiera wprowadził do konstytucji siedem zmian. Pierwsza poprawka doprowadziła do uznania pżez Pakistan, Bangladeszu i nawiązania z tym krajem stosunkuw dyplomatycznyh. Druga poprawka określiła Ahmadijja jako niemuzułmanuw i zdefiniowała pojęcie niemuzułmanuw. Tżecia poprawka dotyczyła praw osub zatżymanyh a czwarta, uprawnień sąduw. Piątka poprawka wprowadzona 15 wżeśnia 1976 roku, ograniczyła władzę i jurysdykcję sądownictwa. Poprawka ta została ostro skrytykowana pżez prawnikuw i opozycyjnyh politykuw. Szustka poprawka pżedłużyła kadencję sędziuw Sądu Najwyższego, ustanawiając ih poza wiekiem emerytalnym.\nProwadził ekonomię w stylu socjalistycznym, uważał że model ten pozwoli uniknięcia dalszyh podziałuw kraju. Rząd znacjonalizował pżemysł hemiczny, elektryczny, maszyn mehanicznyh a branże te znalazły się pod bezpośrednią kontrolę żądu, znacjonalizowane firmy takie jak KESC (Karahi Electric Supply Company) znalazły się pod pełną kontrolą żądu. Bhutto pożucił prowadzoną pżez Ayub Khana politykę kapitalizmu państwowego, w kturej jego zdaniem bogaci się bogacili a biedni biednieli. Rząd zbudował Port Kasim, Huty Pakistańskie, Kompleks Pżemysłu Ciężkiego i kilka cementowni. Tempo rozwoju gospodarczego spadło po globalnym kryzysie naftowym z 1973 roku, ktury negatywnie wpłynął na pakistańską gospodarkę, na gospodarkę państwa od lat 60. negatywnie wpłynęło też powstanie niepodległego Bangladeszu i zapżestanie obfitej pomocy ze strony Stanuw Zjednoczonyh. Mimo rużnyh inicjatyw podejmowanyh pżez żąd, rozwuj gospodarczy pozostawał na zruwnoważonym poziomie. Na polityce Bhutto, bardzo skożystali najubożsi i klasa robotnicza, poziom ubustwa znacznie się zmniejszył, spadł z 46,50% do 30,78%. Program reform rolnyh zapewnił wsparcie dla bezrolnyh hłopuw, zwiększono znacznie wydatki na rolnictwo i tereny wiejskie, znacznie w zakresie zdrowia i edukacji, zwiększono prawa pracownikuw rolnyh, bezrolnyh hłopuw i miejskih pracownikuw najemnyh. Pżeprowadził szereg reform w sektoże prywatnym, dokonał on nacjonalizacji i poprawił prawa pracownicze. W pierwszym etapie reformy w 1972 roku, upaństwowił podstawowe gałęzie pżemysłu takie jak stal, pżemysł hemiczny, cementownie. 1 stycznia 1974 roku, Bhutto znacjonalizował wszystkie banki. Ostatnim etapem była nacjonalizacja produkcji mąki, ryżu i bawełny na terenie całego kraju. Proces nacjonalizacji nie był tak szeroki jak spodziewał się tego premier. W większości udało się znacjonalizować firmy mniejsze niż zakładano.\nRząd Bhutto wybudował dużą liczbę szkuł miejskih i wiejskih, w tym około 6500 szkuł podstawowyh, 900 gimnazjuw, 407 szkuł średnih, 51 kolegiuw pośrednih i 21 uczelni. Bhutto pożucił system edukacji opart na zahodnim, żąd Bhutto zahęcał lokalnyh pracownikuw naukowyh do publikacji książek w swoih dziedzinah. Wprowadził do programu studia islamskie i pakistańskie. Pod jego żądami potaniały ceny książek a 400 tys. egzemplaży podręcznikuw zostało dostarczonyh dla uczniuw. Jeszcze jako minister spraw zagranicznyh, w 1967 roku z pomocą Abdusa Salama, założył Instytut Fizyki Teoretycznej. W 1973 roku powołał Gomal University Dera Ismail Khan. W 1974 roku ustanowił światowej klasy uniwersytety, Quaid-e-Azam University w Islamabadzie i Allama Iqba, premier wspomugł Abdusa Salama w powołaniu International Nathiagali Summer College on Physics (INSC) w Nathiagali. INSC działa do dzisiaj, a na konferencje uniwersytetu pżybywa tysiące naukowcuw z całego świata. Z jego inicjatywy w 1975 roku powołano Allama Iqbal Medical College. W 1976 roku żąd otwożył Pakistański Instytut Fizyki, Radę Inżynierską, Akademię Beletrystyki Pakistanu i Uczelnię Ramzak w Pułnocnym Waziristanie. Kolejne cztery uniwersytet powstały w Multan, Bahawalpur i Khairpur. W Islamabadzie utwożono Otwarty Uniwersytet Ludowy. Polityka edukacyjna pżewidywała umożenie opłat i pżyznanie stypendium szkolnictwa wyższego dla ubogih uczniuw. Za jego kadencji, zbudowano nowe hostele liczące 7000 miejsc.\nPodczas swojej kadencji, Bhutto wprowadził szereg reform gruntuw. Istotne reformy obejmowały – redukcję wielkości majątkuw ziemskih i wprowadzenie bezpieczeństwa najmu dla dzierżawcuw. Gurny prug majątkuw został ustalony na 150 nawodnionyh akruw (0,61 km²) i 300 nienawodnionyh akruw (1,2 km²). Kolejnym krokiem Bhutto, była demokratyzacja Służby Cywilnej Pakistanu. W 1976 roku żąd utwożył Federalną Komisję Pżeciwpowodziową (FFC), odpowiedzialną za pżygotowanie krajowyh planuw ohrony pżeciwpowodziowej, prognozowanie powodzi i badania w tej dziedzinie. Wybudował i zmodernizował szereg zapur pżeciwpowodziowyh w prowincji Sindh. Był zwolennikiem wzmocnienia pozycji drobnyh rolnikuw. Rząd uruhomił programy mające uczynić z Pakistanu kraj samowystarczalny żywnościowo. Bhutto ograniczył wpływ korporacji. Zmniejszono podatki dla drobnyh właścicieli ziemskih. Rząd zainicjował oprucz tego program zwalczania zasolenia wody. Nacjonalizacja pżemysłu zwiększyła poparcie dla żądu w prowincji Sindh, pży tym decyzja ta rozgniewała panuw feudalnyh i doprowadziła do konfliktu z panami feudalnymi tj. Pir Pagara, Ayaz Palijo, Qadir Magsi i Rasul Bux Palejo. W Beludżystanie zniesione feudalne systemy Sziszaka i Sardari. Mimo że puźniej spżymieżył się z lewicującymi i sekularystycznymi pżedstawicielami szlahty sindhijskiej, dalej inicjował reformy wspomagające najbiedniejszyh obywateli.\nW 1973 roku, stwierdził że koncentracja gospodarki w rękah państwa, uniemożliwi kontrolowanie gospodarki pżez nielicznyh i ohroni małe oraz średnie pżedsiębiorstwa. Według krytykuw Bhutto, program nacjonalizacji dotknął głuwnie mniejsze gałęzie pżemysłu, oraz zwiększyło korupcję co nie zostało jednak udowodnione pżez juntę wojskową działającą po zamordowaniu Bhutto. W 1974 roku zgodził się na to aby nacjonalizacja nie objęła zagranicznyh pżedsiębiorstw kture będą skłonne postawić w Pakistanie swoje fabryki. Część działaczy Pakistańskiej Partii Ludowej pozostawała w opozycji do programu reform w duhu demokratyczno-socjalistycznym – Meraj Khalid odszedł z żądu (rezygnując ze stanowiska ministra prawa) i wyjehał na emigrację do ZSRR. Sytuacja ta doprowadziła do zbliżenia się żądu do świeckiego Ruhu Niepodległościowego (Tehrik-e-Istiqlal) kierowanego pżez popierającego BHutto Asghar Khana.\nW 1973 założył Narodowy Instytut Finansowania Korporacji (NDFC). W roku 1973 roku Instytut rozpoczął działalność finansową z początkową sumą inwestycji wynoszącą 100000000 rupii pakistańskih. Celem działania instytucji było finansowanie państwowyh pżedsiębiorstw sektora pżemysłowego, jednak puźniej jego status został zmodyfikowany, aby zapewnić możliwość finansowania sektora prywatnego. NDFC jest obecnie największą instytucją finansowania rozwoju Pakistanu w zakresie finansowania pżemysłu i bankowości inwestycyjnej. 42 projekty finansowane pżez NDFC pżyczyniły się do 10.761 milionuw PKB Pakistanu, 690 milionuw dolaruw opodatkowania zyskuw i powstania 40.465 miejsc pracy. W połowie lat 90. NDFC miał pulę środkuw wynoszącą 878 mln dolaruw amerykańskih. Rząd zwiększył poziom inwestycji, prywatnyh i publicznyh, od 7 tys. milionuw rupii w latah 1971/72 do 17 tys. milionuw rupii w latah 1974/75.\nReformy bankowe miały zapewnić większe możliwości małym pżedsiębiorstwom. Zgodnie z reformą, banki musiały zapewnić 70% kredytuw drobnym pżedsiębiorcom (posiadającym 12,5 lub mniej hektaruw), w owym czasie gdy większość klienteli bankuw stanowili pżedstawiciele wcześniej upżywilejowanyh klas stanowiło to rewolucyjną zmianę. Od grudnia 1971 rok do listopada 1976 roku liczba oddziałuw bankuw wzrosła o 75% a liczba oddziałuw zwiększyła się z 3295 do 5727.\nDo końca żąduw Bhutto, udało się w dużym stopniu obalić monopole – w okresie żąduw Ayub Khana do 22 rodzin należało aż 66% kapitału pżemysłowego oraz 97% ubezpieczeń. W pierwszyh miesiącah 1972 roku podjęto kolejno kroki mające ożywić gospodarkę. W 1974 roku eksport pżekroczył miliard dolaruw, nawiązano wspułpracę handlową z Bangladeszem.\nW okresie żąduw Bhutto o 60% (od okresu istnienia zjednoczonego Pakistanu Wshodniego i Zahodniego), zwiększył się eksport do Bangladeszu. W czasie światowego kryzysu naftowego w 1973 roku i globalnej recesji, dohud narodowy Pakistanu wzrusł o 15% a produkcja pżemysłowa w ciągu cztereh lat aż do 20%.\nDał każdemu obywatelowi Pakistanu prawo do posiadania paszportu. Rząd popżez podpisanie szeregu umuw dwustronnyh, umożliwił pakistańskim specjalistom podjęcie pracy w krajah Bliskiego Wshodu. 35000 pracownikuw z Chajber Pasztunhwa znalazło pracę w Zjednoczonyh Emiratah Arabskih i Arabii Saudyjskiej.\nRząd z pomocą pakistańskiej społeczności Londynu lobbował na europejskie żądy w celu zwiększenia praw pakistańskih emigrantuw w państwah Europy. Zwiększając tym samym pżekazy pieniężne ze strony społeczności pakistańskiej na Zahodzie do Pakistanu.\nPolityka reform rynku pracy była jedną z najważniejszyh reform żądu Bhutto. Wkrutce po powstaniu żądu, wprowadzono prawo regulujące warunki zwolnienia pracownikuw. W 1972 roku żąd wprowadził nowe zasady świadczeń emerytalnyh dla pracownikuw. Wprowadzono ubezpieczenie grupowe, zwiększono stawki odszkodowań. Według nowyh pżepisuw prawnicy ktuży pżekroczyli wiek emerytalny (mężczyźni 50 lat a kobiety 50, wieku emerytalnego nie zdecydowano się zmieniać), mogli pżejść na wcześniejszą emeryturę jeśli pżez co najmniej 15 lat opłacali składki. Pżepis ten dotyczył wszystkih fabryk, ośrodkuw pżemysłowyh kture zatrudniały dziesięciu lub więcej pracownikuw kturym pżysługiwało wynagrodzenie do 1000 rupii miesięcznie.\nBhutto nie zdecydował się na pżyjęcie modelu zahodniego, według niego w warunkah Pakistanu, żąd nie wytżymał obciążeń finansowyh i spadłyby one na pracownika. W 1973 roku, żąd ustanowił sądy pracy oraz związany z procesem nacjonalizacji; system partycypacji pracownikuw. Rząd zniusł składki pracownikuw do Funduszu Ubezpieczeń Społecznyh, zamiast tego pracodawcy płacili na fundusz od 4 do 6% dohoduw.\nPo secesji Pakistanu Wshodniego, coraz głośniejsze były żądania oderwania Beludżystanu, stawiane pżez tamtejszyh nacjonalistuw. Aby zapobiec dalszej niestabilności, żąd centralny odwołał sześciu ministruw, dwuh prezesuw rady ministruw w dwuh samożądah prowincji oraz czterdziestu cztereh członkuw Zgromadzenia Narodowego. Sąd Najwyższy na zlecenie Akbara Bugtiego zakazał działalności lewicowej Narodowej Partii Ludowej. Rząd powołał specjalny trybunał w Hyderabad mający badać sprawy dotyczące zdrady stanu.\nW styczniu 1973 roku żąd nakazał pakistańskiej armii stłumić rebelię do kturyh dohodziło w prowincji Beludżystan. Rząd centralny ponowie zdymisjonował żąd Beludżystanu oraz Granicznej Prowincji Pułnocno-Wshodniej. W lutym 1973 roku w Islamabadzie po tym, jak siły pakistańskie miały żekomo odkryć skład broni pohodzącej z Iraku, żąd rozwiązał Zgromadzenie Prowincji Beludżystanu. Operacja, pżeprowadzona pżez generała Tikka Khana, pżerodziła się w pięcioletni konflikt z beludżystańskimi separatystami. Do sporadycznyh walk między partyzantką a armią dohodziło już w 1973 roku, jednak największa konfrontacja odbyła się we wżeśniu 1974 roku. Marynarka Pakistanu, pod pżywudztwem Patricka Juliusa Simpsona, zablokowała porty morskie Beludżystanu. Marynarka prowadziła osobne operacje mające zajmować pżesyłki wysyłane jako pomoc dla wojsk separatystuw. Do akcji pżyłączyły się ruwnież Pakistańskie Siły Powietżne, wspierające marynarkę i armię. Iran, obawiając się rozpżestżeniania się tendencji separatystycznyh w irańskim Beludżystanie, wspomugł armię pakistańską. Iran wysłał Pakistańczykom na pomoc 30 śmigłowcuw Bell AH-1 Cobra i 200 milionuw dolary pomocy.\nIrak na czele z prezydentem Saddamem Husajnem wysłał na pomoc separatystom broń transportowaną popżez porty Pakistanu. Pakistańskiej flocie udało się jednak zahować skuteczną blokadę portuw. Saddam Husajn wsparł separatystuw beludżystańskih, mając nadzieję na to że konflikt rozpżestżeni się ruwnież w głuwnym rywalu Iraku, Iranie. W 1973 roku, Irak dostarczył siłom beludżystańskim broń konwencjonalną oraz otwożył w Bagdadzie biuro Frontu Wyzwolenia Beludżystanu (BLF). Iracka operacja miała pozostać w tajemnicy, w 1973 roku, została wykryta pżez pakistańskie służby specjalne MI po tym jak jeden z pżywudcuw separatystuw ktury uciekł do Bhutto, Akbar Bugati poinformował o broni pżehowywanej w irackiej ambasadzie. O pułnocny 9 lutego 1973 roku, wojsko pakistańskie rozpoczęło operację zajęcia irackiej ambasady. Pakistańczykom udało się aresztować ambasadora, jego wojskowego attahé, i personel dyplomatyczny. Władze wykryły 300 radzieckih pistoletuw maszynowyh z pięciotysięczną liczbą naboi i pokaźną kwotą finansową, miały być one rozprowadzone pośrud grup separatystuw w Beludżystanie. Bhutto, nakazał żandarmerii natyhmiast wyżucić z kraju irackiego ambasadora i jego personel, uznając irackih dyplomatuw za persony non grata.\nW celu uniknięcia powturki z wojny o Pakistan Wshodnih, Bhutto w latah konfliktu rozpoczął w Beludżystanie reformy gospodarcze i polityczne. Rząd Bhutto zniusł system feudalny, hoć w dużym stopniu panowie feudalni pżywłaszczyli sobie żądowe fundusze rozwojowe, w tym samym czasie pży każdej okazji spżeciwiali się i szantażowali żąd. Stopniowo tubylcy pożucali feudalne prawo Sardars. Rząd Pakistanu zapewnił regionowi nowoczesne nieuzgodnienia takie jak pomoc medyczną, samohody, edukację, kture stały po raz pierwszy od niepodległości Pakistanu w 1947 roku, stały się w Beludżystanie dostępne. Rząd Bhutto wybudował 564 mil nowyh drug, w tym kluczowe połączenie między Sibi i Maiwand oraz rozpoczął budowę nowyh punktuw handlowyh.\nBył zwolennikiem niezależnej polityki zagranicznej i zdystansowania się od dotyhczasowej proamerykańskiej polityki. Kraj pod jego żądami opuścił proamerykańskie sojusze CENTO i SEATO. Bhutto wzmocnił relację z państwami arabskimi i z Chinami. Bhutto jako minister spraw zagranicznyh, a następnie premier polepszył stosunki z Iranem, w czasie konfliktu w Beludżystanie, państwo to dostarczyło Pakistanowi pomoc wojskową. W czasie jego gabinetu poprawiły się stosunki pakistańsko-hińskie, z kturym to państwem Pakistan zbudował strategiczny sojusz.\nW 1974 roku został gospodażem konferencji Organizacji Wspułpracy Islamskiej zorganizowanej w Lahore, w prowincji Pendżab w Pakistanie. Na konferencję zaproszeni zostali pżywudcy państw muzułmańskih. Bhutto był zwolennikiem solidarności afro-azjatyckiej, dzięki wkładowi jego żądu w rozwuj stosunku z państwami afrykańskimi i islamskimi, został uznany za jednego z lideruw Tżeciego Świata.\nPodpisał z premier Indii, Indirą Gandhi, umowę Simla ktura pżyniosła m.in. uznanie pżez Pakistan, Bangladeszu; uwolnienie 93 tys. pakistańskih jeńcuw wojennyh i odzyskanie 5 tys. km² (13 tys. km²) okupowanego pżez Indie terytorium Kaszmiru. Według Benazir Bhutto, Zulfikar już w pierwszej części rozmuw z Hindusami, zażądał uwolnienia pakistańskih jeńcuw czym zaskoczył delegację indyjską. Według Bhutto ważniejszy od odzyskania terytoriuw zajętyh pżez Indie było rozwiązanie problemu humanitarnego traktowania jeńcuw. Indyjska premier będąca pod wrażeniem wiedzy i intelektualnej postawy Bhutto, zgodziła się na oddanie Pakistanowi okupowanego terytorium już w pierwszym etapie umowy. Podpisanie umowy z Pakistanem jest uważany za jeden z najważniejszyh sukcesuw dyplomatycznyh okresu jego żąduw.\nElementy polityki Bhutto postulujące zahowanie niezależności Pakistanu ze strony innyh państw, były kontynuowane pżez kolejne pakistańskie żądy, dzięki tej polityce Pakistanowi udało się utżymać wysoką pozycję na arenie międzynarodowej. Pży tym wiele elementuw polityki zagranicznej Bhutto, zostało wycofanyh pżez generała Ziu-Al-Huqa a Pakistan w dużym stopniu powrucił do polityki zagranicznej spżed żąduw PPP.\nOd lat 60., był pżeciwnikiem SEATO i zwolennikiem polityki niezaangażowania. Wkrutce po objęciu użędu, Bhutto odbył długą zagraniczną podruż do Azji Południowo-Wshodniej. Pakistan szukał bliższyh i ściślejszyh stosunkuw z Wietnamem, Tajlandią, Laosem, Birmą i Koreą Pułnocną. Jego polityka doprowadziła do polepszenia stosunkuw z Chinami, znormalizowania stosunkuw z ZSRR, zbudowania bloku państw islamskih. Bhutto opowiedział się za stwożeniem nowego sojuszu ekonomicznego państw tżeciego i drugiego świata.\nInicjatywa Pakistanu miała katastrofalne skutki dla polityki zagranicznej Japonii, co skłoniło ten kraj do polityki pżeciwstawiania się wpływom Bhutto. Bhutto osobiście był wielkim wielbicielem Japonii, hoć kraj ten nigdy nie był integralną częścią polityki zagranicznej Pakistanu. W latah 70., Japonia podjęła kilka prub zbliżenia się do żądu Bhutto, wysyłając do Pakistanu swoje delegacje parlamentarne, wojskowe oraz użędnikuw i naukowcuw. Japonia potępiła Indie za pżeprowadzenie w 1974 roku, pruby jądrowej pod kryptonimem Uśmieh Buddy, a na arenie międzynarodowej wspierała pakistańską politykę atomową. W 1970 roku Bhutto bezskutecznie apelował o niepodpisanie pżez Japonię układu o nierozpżestżenianiu broni jądrowej.\nZulfikar Ali Bhutto i Farah Pahlawi, szahbanu Iranu w 1972 roku\nBhutto w czasie żąduw starał się poprawić stosunki Pakistanu ze światem arabskim. W czasie konfliktu arabsko-izraelskiego, Bhutto poparł stronę państw arabskih. Libijski pułkownik Mu’ammar al-Kaddafi uważał Bhutto za jednego z inspiratoruw jego pogląduw, i jak sam pżyznawał, bardzo lubił intelektualizm Bhutto. W 1973 roku, podczas wojny Jom Kipur, nastąpił pżełom we wzajemnyh relacjah Pakistanu i świata arabskiego. Bezwarunkowa pomoc Pakistanu zaoferowana krajom arabskim została w nih bardzo dobże pżyjęta.\nW 1974 roku, pod naciskiem innyh krajuw muzułmańskih, Pakistan uznał Bangladesz, wcześniej Mujib zapowiedział że pżyjedzie na konferencję OIC w Lahore jeśli Pakistan uzna Bangladesz. Pakistan nawiązał pełne stosunki dyplomatyczne z Bangladeszem w dniu 18 stycznia 1976 roku we wzajemne relacje zostały poprawione w następnyh dziesięcioleciah. W czasie wojen z Izraelem, Bhutto wspomugł syryjskie i egipskie siły powietżne, wysyłając najlepszyh pilotuw PAF na misje bojowe pżeciwko siłom lotniczym Izraela. Z pomocy militarnej Pakistanu nie skożystał Irak żądzony pżez Saddama Husajna.\nMimo trudnyh stosunkuw z Izraelem, jasno deklarował że jego polityka wobec Izraela nie opiera się na antysemityzmie, lecz na kwestii niezależnej Palestyny. Na początku 1977 roku, Bhutto potajemnie wykożystał służby specjalne Inter-Services Intelligence do badania irackiego programu nuklearnego. Rząd pżekazał informacje na temat, zidentyfikowanego pżez ISI reaktora jądrowego w Osirak, w ręce izraelskiego Mosadu. Pomoc w izraelskiej infiltracji irackiego programu nuklearnego była ruwnież kontynuowana pżez generała Zia-ul-Haqa i była traktowana jako nauczka za wsparcie ze strony Iraku i Husajna separatystom beludżystańskim.\nW 1974 roku, Indie w pobliżu wshodniej granicy Pakistanu, pżeprowadziły test jądrowy o nazwie Uśmieh Buddy. Bezskutecznie namawiał Amerykanuw do nałożenia sankcji gospodarczyh na Indie. Na wniosek jego wniosek ambasador Pakistanu w Stanah Zjednoczonyh zwołał spotkanie z amerykańskim sekretażem stanu Henry Kissingerem. Kissinger powiedział ambasadorowi Pakistanu że test jest faktem dokonanym i Pakistan będzie musiał się nauczyć z tym żyć. W 1976 roku gdy Pakistan kontynuował badania nad bronią, Kissinger udał się do Pakistanu gdzie na spotkaniu z Bhutto, zaoferował mu spżedaż drogih samolotuw Northrop F-5 Freedom Fighter. Bhutto odżucił transakcję. Według relacji po odmowie Bhutto, Kissinger użył wulgarnego słownictwa i zaczął grozić Pakistańczykom. W obronie Bhutto wystąpił Mubashir Hassan po czym Pakistańczycy opuścili Kissingera i jego delegację pozostawiając ih samyh w pokoju.\nBhutto określał uwczesną politykę Wielkiej Brytanii jako „dziel i żądź” a politykę USA jako „żądź i dziel”. Po nieudanym spotkaniu z Kissingerem, Bhutto zintensyfikował politykę zagraniczną Pakistanu w kierunku bliższym Ruhu Państw Niezaangażowanyh, starając się jednocześnie zahować zruwnoważone relacje z ZSRR i Stanami Zjednoczonymi. W 1974 roku Bhutto, jako premier, odwiedził Związek Radzieckih. Premier zobowiązał się do poprawy stosunkuw z ZSRR i blokiem wshodnim. W 1972 roku Bhutto podpisał pakt radziecko-pakistańskih, mający rozwijać wzajemny pżemysł hutniczy. Związek Radziecki wysłał do Pakistanu szereg doradcuw i ekspertuw, w tym rosyjskiego uczonego Mihaiła Koltokofa ktury miał nadzorować budowę pakistańskih hut.\nZulfikar Ali Bhutto i Rihard Nixon, prezydent USA w okresie kturego nastąpiła nieznaczna poprawa stosunkuw pakistańsko-amerykańskih\nPo tym, jak Stany Zjednoczone spżeciwiały się pakistańskiemu programowi atomowemu, po raz pierwszy w historii, pogorszyły się relacje pakistańsko-amerykańskie. Wzajemne relacje poprawiły się w okresie prezydentury Riharda Nixona, ktury był bliskim pżyjacielem Bhutto. Do ponownego pogorszenia się stosunkuw doszło za żąduw Jimmy’ego Cartera. Nastawiony antysocjalistycznie Carter, zaostżył embarga na Pakistan – lewicowe poglądy i orientacja socjalistyczna Bhutto, drażniły administrację w Waszyngtonie ktura obawiała się, że utraci Pakistan jako sojusznika w zimnej wojnie. Carter już w czasie pżemuwienia inauguracyjnego w 1976 roku muwił o zakazie broni jądrowej ktura pozostawała w kwestii zainteresowań administracji Pakistańskiej Partii Ludowej. Po wyboże Cartera, Bhutto utracił niemal wszystkie wpływy w administracji USA, kture posiadał w okresie kadencji Nixona. Prezydent Stanuw Zjednoczonyh, ogłosił swuj spżeciw wobec ambicji Pakistanu a Bhutto musiał mieżyć się z amerykańskimi embargami. Chociaż Carter nałożył na Pakistan embargo, ministrowi Azizowi Ahmedowi udało się kupić materiały umożliwiające kontynuowanie programu atomowego. Bhutto starał się rozwiązać problem embarga jednak Carter celowo sabotował rozmowy z Pakistanem. Kurs pżyjęty pżez Pakistan pomugł zbudować lepsze relacje ze Związkiem Radzieckim.\nPoczątkowo w 1972 roku, starał się zbudować z Afganistanem pżyjazne stosunki. Relacje z Afganistanem były o tyle ważne że Afganistan stawiał Pakistanowi żądania terytorialne. Pruby nawiązania dobryh relacji zostały pożucone w 1973 roku.\nW 1974 roku, afgański wywiad rozpoczął działalność w Pułnocno-Zahodniej Prowincji Pogranicznej, dążąc do zwiększenia w regionie niepokojuw i nastrojuw pżeciwko żądom PPP. Działania pasztuńskiego prezydenta Afganistanu Mohammad Daud Chana doprowadziły w prowincji do wybuhu pżemocy i zamieszek. ISI wykrył że prezydent Daud zapewnia shronienie i buduje obozy szkoleniowe antypakistańskih bojownikuw a jego agencje wywiadowcze wspierają wywrotowe działania wewnątż Pakistanu, w tym wspierają beludżystańskih separatystuw.\nW związku z wydażeniami na granicy, żąd rozpoczął działania skierowane pżeciwko żądowi afgańskiemu. W 1974 roku, wywiad MI pod dowudztwem generała Naseerullaha Babara rozpoczął działania na terenie Afganistanu. Celem operacji było uzbrojenie mudżahedinuw szykującyh się do ataku pżeciwko żądowi. Zezwolił na tajną operację w Kabulu w wyniku kturej agenci AI i ISI z pomocą lotnictwa wydostali z kraju pżedstawicieli opozycji; Burhanuddin Rabbaniego, Jana Mohammada Khana, Gulbuddin Hekmatjarka i Ahmad Szah Masuda – operacja została pżeprowadzona w obawie pżed możliwym zabujstwem Rabbaniego. Operacja pżyczyniła się do zmiany polityki prezydenta Dauoda ktury po tej akcji zmienił stosunek do ingerencji w wewnętżne sprawy Pakistanu. Pod koniec 1974 roku Bhutto dał tajnym służbom zezwolenie na szkolenie afgańskih mudżahedinuw walczącyh pżeciwko żądowi Daud Khana. Poczynania wywiadu pakistańskiego pżyczyniły się do wygrania pżez Pakistan gry wywiadowczej i zmusiły afgańskiego prezydenta do negocjacji z Bhutto.\nW 1974 roku po zaczepkah ze strony Afganistanu, odbyło się spotkanie Bhutto z użędnikami i wojskowymi, gdzie rozmawiano o ewentualnej wojnie z Afganistanem. W 1976 roku, Daud stał się wyraźnie coraz bardziej zaniepokojony coraz większym uzależnieniem jego kraju od ZSRR i coraz większą siłą powstańcuw. 7 czerwca 1976 roku złożył w Afganistanie tżydniową wizytę, a następnie Daud Khan odbył pięciodniową wizytę w Pakistanie. Bhutto i Daud w czasie oficjalnyh wizyt zgodzili się na akceptację linii Duranda jako stałej granicy między państwami. Umowa ta została jednak zerwana po tym jak zaruwno Bhutto i Daud Khan zostali obaleni w wojskowyh zamah stanu.\nWedług zahodnih ekspertuw „mądra polityka” Bhutto w odniesieniu do kwestii granicy afgańsko-pakistańskiej zwiększyła rolę Pakistanu i pżyczyniła się do zwiększenia roli afgańskih partyzantuw walczącyh pżeciwko żądowi. Minister spraw zagranicznyh Afganistanu, Abdul Samada Ghausa pżyznał że pżed kompromisem między krajami, Afganistan był mocno zaangażowany wewnątż Pakistanu.\nNiepokoje społeczne i wojskowy zamah stanu[edytuj | edytuj kod]\nStopniowo znajdował się w ogniu coraz większej krytyki. Początkowo opozycją kierował Abdul Vali Khan, stojący na czele Narodowej Partii Ludowej (NAP), partii grupującej demokratycznyh socjalistuw, socjalistuw i komunistuw będącyh zwolennikami świeckości państwa. Mimo ideologicznyh podobieństw PPP i Narodowej Partii Ludowej, rywalizacja była coraz bardziej zacięta, doprowadziło to w końcu do dymisji żądu NAP w Beludżystanie gdzie według żądu centralnego NAP miała wspierać separatystuw. Po wybuhu bomby w Peszaważe, stolicy uwczesnej Granicznej Prowincji Pułnocno-Zahodniej, działalność NAP jako siły separatystycznej została zakazana. Na pżełomie lat 1974/76 Bhutto opuściło wielu jego wspułpracownikuw, część odeszła z partii ze względu na rużnice polityczne a część zmarła z pżyczyn naturalnyh. W 1975 na zawał serca zmarł Hamoodur Rahman, szef Sądu Najwyższego Pakistanu. W 1974 roku z kraju wyjehał Abdus Salam po tym, jak parlament Pakistanu ustalił że ruh Ahmadiyyah jest niemuzułmański. Wyjazd ten osłabił postępy w programie nuklearnym, a Salam został zastąpiony pżez doktora Mubashira Hassana. Od tego czasu Bhutto skupił się bardziej na polityce niż na badaniah naukowyh. Wielu cywilnyh i użędnikuw popierającyh Bhutto zostało zastąpionyh pżez nowyh działaczy. Także Bhutto otoczył się nowymi doradcami i wspułpracownikami. Po zabujstwie ojca jednego z pżedstawicieli opozycji, Ahmada Razy Casuri, Bhutto był oskarżony o pżyczynienie się do pżemocy na tle politycznym a wewnątż PPP wzrosła liczba pżeciwnikuw Bhutto. Wielu pżywudcuw PPP, jak np. Ghulam Mustafa Khar, były gubernator Pendżabu, otwarcie potępiło żąd Bhutto i wezwało do protestuw pżeciwko żądowi. Kryzys polityczny nasilił się w Pułnocno-Zahodniej Prowincji Granicznej i w Beludżystanie, gdzie w czasie walk z separatystami rozmieszczonyh zostało szacunkowo 100000 żołnieży a swobody obywatelskie zostały zawieszone, żołnieże pakistańscy byli oskarżeni o łamanie praw człowieka i represje wobec ludności cywilnyh.\n8 stycznia 1977 roku, wiele opozycyjnyh partii politycznyh utwożyło Pakistański Sojusz Narodowy (PNA). Zalążek partii stanowił sojusz 9 głuwnie prawicowyh partii, opozycyjnyh wobec żądu Bhutto. Bhutto zwołał nowe wybory, w kturyh udział wzięła PNA. Sojusz Narodowy uzyskał słaby wynik i ih nie zaakceptował, oskarżając żąd o sfałszowanie wyboruw. Wkrutce odbyły się wybory prowincjonalne kture odbyły się pży niskiej frekwencji, PNA zbojkotowała wybory. Radykalna PNA uznała nowy żąd Bhutto za nielegalny. Zamahu na Bhutto, obawiał się Mubashir Hassan, naukowy doradca premiera. Aby do tego nie dopuścić, Hassan rozpoczął rozmowy z PNA, nieskutecznie prubując osiągnąć z opozycją porozumienie. Fundamentaliści islamscy odmuwili spotkania z Hassanem uważając go za głuwnego wspułpracownika Bhutto a fundamentaliści islamscy tacy jak Potluc Maududi wzywali do obalenia żądu Pakistanu. W tym samym roku żąd prubował doprowadzić do rozbicia skrajnie islamistycznej Pakistańskiej Ligi Muzułmańskiej. Lider lewicowej Narodowej Partii Ludowej, Khan Vali Khan, w czasie seminarium publicznego, stwierdził że „Jest jeden możliwy grub dla dwuh osub... zobaczymy, kto dostanie się do niego pierwszy”. Khan uważał że bliska jest zbrojna konfrontacja żądu Bhutto z islamistami i wojskiem. Po tym jak Liga Muzułmańska stwierdziła że Federalna Służby Bezpieczeństwa miały aresztować lub zabić członkuw Ligi, doszło do protestuw antyżądowyh. Partia Ludowa straciła kontrolę nad administracją w Lahore.\n3 lipca 1977 roku, generał Khalid Mahmud Arif w tajemnicy spotkał się z Bhutto, ujawniając mu plan zamahu stanu. W czasie spotkaniu, generał podkreślił aby Bhutto rozpoczął negocjację z PNA zanim będzie za puźno. Bhutto zgodził się na rozmowy z Sojuszem Narodowym, oferując opozycji nowe wybory i utwożenie żądu jedności narodowej. 5 lipca 1977 roku, Bhutto i członkowie jego gabinetu zostali aresztowani na rozkaz generała Zia. Powszehnie uważa się, że zamah stanu odbył się pod pretekstem zamieszek (pomimo osiągnięciu pżez żąd porozumienia z opozycją). Bhutto miał w pakistańskim wywiadzie grono zwolennikuw a oficerowie tacy jak generał Tajamül Hussain Malik byli lojalni wobec Bhutto i wspierali go do końca. Generał Zia-ul-Haq pozbył się jednak funkcjonariuszy dotyhczasowego wywiadu podpisując umowę o szkoleniu pakistańskim agentuw pżez Special Air Service. Generał Zia ogłosił stan wojenny, zawiesił konstytucję i obiecał pżeprowadzenie wyboruw w ciągu dziewięćdziesięciu dni. Zia nakazał aresztowanie lideruw PPP i PNA. Bhutto został wypuszczony na wolność 29 lipca, po pżybyciu do rodzinnego miasta Larkana został pżyjęty pżez żesze zwolennikuw. Natyhmiast rozpoczął podruż po kraju w czasie kturej spotykał się z mieszkańcami i namawiał ih do poparcia PPP. Wiec w mieście Multan w prowincji Pendżab stanowił punkt zwrotny w karieże Bhutto i ostatecznie zaważył na podpisaniu na nim wyroku śmierci. W czasie jego wystąpienia mimo tego że administracja reżimu blokowała zgromadzenie, tłum był tak duży że siły żądowe zdecydowały o aresztowaniu działaczy PPP.\nZostał ponownie aresztowany 3 wżeśnia, 13 wżeśnia został zwolniony. Obawiając się kolejnego aresztowanie, prezesem Partii Ludowej, mianował swoją żonę, Nusrat. Odstąpienie władzy w partii nie uhroniło go pżed kolejnym aresztowanym, 16 wżeśnia wraz z wieloma pżywudcami PPP, w tym z doktorem Mubasherem Hasanem zostali aresztowani, tym samym nie mogli wziąć udziału w zaplanowanyh na październik wyborah. Według obserwatoruw zamah stanu w lipcu 1977 roku został pozytywnie pżyjęty pżez pżedstawicieli szlahty i najbogatszyh mieszkańcuw kraju. 24 października rozpoczął się proces Bhutto pod zażutem udziału w „spisku” ktury pżyczynił się do zamordowania Ahmeda Raza Kasuriego. Muhammad Zia-ul-Haq na konferencjah prasowyh odciął się od zapowiedzi i obiecał że PPP ani Bhutto nie wrucą ponownie do władzy nawet w wyniku zwycięstwa w wyborah.\n3 wżeśnia armia aresztowała Bhutto pod zażutem udziału w spisku skierowanym pżeciwko Raza Kasuriego w marcu 1974 roku. 35-letni polityk Ahmed Raza Kasuri i jego rodzina została zaatakowana, a w wyniku ataku zginął ojciec polityka. Kasuri twierdził że to on był żeczywistym celem ataku i oskarżył o atak żąd. Kasuri twierdził że był ofiarą 15 zamahuw. Żona obalonego premiera, Nusrata, zebrała zespuł najlepszyh pakistańskih prawnikuw Fakhruddina G. Ebrahima, Yahya Bakhtiara i Abdulhafiza Piżada. Dziesięć dni puźniej został zwolniony z aresztu pżez sędziego Samadaniego, sąd uznał dowody za „spżeczne i niepełne”. W rezultacie sędzia został natyhmiast odwołany i oddany do dyspozycji ministerstwa sprawiedliwości. Tży dni puźniej reżim ponownie aresztował Bhutto pod tymi samymi zażutami. Tym razem Zia zrobił to w ramah wprowadzonego pżez siebie stanu wojennego. Gdy PPP zorganizowała demonstracje w obronie więzionego Bhutto, Zia anulował zbliżające się wybory. Został oskarżony pżez Sąd Najwyższy w Lahore, a nie pżez sąd niższej instancji, tym samym pozbawiło go to możliwości jednego poziomu odwołania. Sędzia ktury pozwolił mu opuścić areszt, został odwołany. Powołanyh zostało pięciu nowyh sędziuw, kierowanyh pżez głuwnego sędziego Sądu Najwyższego w Lahore, Maulviego Mushtaga Husajna. Husajn w 1965 roku był ministrem spraw zagranicznyh i został odsunięty pżez prezydenta Ayuba Khana za planowany pżez niego spisek na Bhutto. Husajn wielokrotnie publicznie krytykował obalonego premiera i nie ukrywał niehęci i wrogości do Bhutto. Husajn ponownie aresztował Bhutto. Proces trwał pięć miesięcy, postępowanie zaczęło się 24 października 1977 roku. W procesie zeznawał Masood Mahmood, dyrektor generalny Federalnyh Sił Bezpieczeństwa. Mahood został aresztowany natyhmiast po zamahu stanu, a do więzienia trafił ponownie na dwa miesiące pżed objęciem stanowiska dyrektora generalnego FSB. W swoim zeznaniu, stwierdził że Bhutto nakazał zabujstwo Kasuriego i że odpowiedzialni za zamah są czterej agenci FSB. Czterej domniemani zamahowcy zostali aresztowani. Zostali oni wspułoskarżonymi, pżyznali się do winy, jednak jeden z nih wkrutce odwołał swoje zeznania, twierdząc, że zostały one z niego wydobyte torturami. Następnego dnia, wspułoskarżony nie był już obecny w sądzie, a prokurator twierdził że oskarżony nagle „zahorował”. Swoje zeznania rozpoczął w dniu 25 stycznia 1978 roku. Maulvi Mushtaq zamknął salę sądową dla wszystkih obserwatoruw. Obalony prezydent omuwił składania zeznań, domagał się nowego procesu, zażucając prezesowi sądu brak stronniczości po tym, jak miał on obrazić rodzinną prowincję Bhutto. Sąd oddalił jego żądanie.\n18 marca 1978 roku, hoć nie został uznany za winnego zabujstwa, został skazany na śmierć. W dniu 12 marca 1978 roku, były minister żądu Bhutto Abdul Hafiz Per-Zadah, zwrucił się do Sądu Najwyższego o uwolnienie Mubashira Hassana i odwołanie kary śmierci Bhutto. Sąd Najwyższy odmuwił uwolnienie Hassana jednak zgodził się na wysłuhanie argumentuw Piżada. W ciągu 12 dni od postępowania, Sąd Najwyższy stwierdził, że prezydent Pakistanu może zmienić wyrok śmierci na karę dożywotniego więzienia. Per-Zadah złożył wniosek o zmianę wyroku śmierci na dożywotnie więzienia, pełniący użąd prezydenta, Zia-ul-Haw twierdził, że wniosek zaginął. Per-Zadah poinformował Bhutto o rozwoju sytuacji i intencjah dyktatora. Bhutto nie zdecydował się więc na odwołanie. Został pżeniesiony do celi w Rawalpindi, jego rodzina złożyła apelację w jego imieniu. Jego rozprawa pżed sądem najwyższym rozpoczęła się w maju. Sędzia Anwarul Haw odroczył wyrok aż do końca lipca 1978 roku, pżypuszczalnie dlatego, że pięciu z dziesięciu sędziuw apelacyjnyh było skłonnyh uhylić wyrok z Lahore. Jeden z tyh sędziuw odszedł na emeryturę w lipcu. Apelacja została zakończona w dniu 23 grudnia 1978 roku. 6 lutego 1979 roku Sąd Najwyższy wydał wyrok skazujący, podjęty 4 do 3 głosuw. Rodzina Bhutto miała na odwołanie siedem dni; do 24 lutego 1979 roku, kiedy zaczęła się następna rozprawa, wielu światowyh lideruw apelowało o ułaskawienie Bhutto. Dzieci Bhutto, Murtaza i Benazir apelowali w rużnyh krajah o pomoc dla ojca. Libijski pżywudca al-Kadafi wysłał do Pakistanu premiera Abd as-Salama Dżalluda. Premier Libii podjął się rozmuw z wojskowym establishmentem w celu uwolnienia Bhutto. Na konferencji prasowej, Dżallud powiedział dziennikażom, że Kadafi zaproponował generałowi Zia wygnanie Bhutto do Libii, a na lotnisku w Islamabadzie na Bhutto czekał już specjalnie wyznaczony prezydencki samolot. Po tygodniu, generał Zia odżucił wniosek premiera Libii. 24 marca 1979 roku Sąd Najwyższy uhylił skargę. Zia utżymał wyrok śmierci na byłym premieże. 4 kwietnia tego samego roku, Bhutto został powieszony w więzieniu w Rawalpindi. Zulfikar Ali Bhutto został pohowany na cmentażu we wsi Garhi Khuda Baksha. Niemal cały świat muzułmański był w szoku po wykonaniu na Bhutto wyroku śmierci, a z całego świata do rodziny Bhutto napływały kondolencje. Pżed powieszeniem, Bhutto wygłosił swoją ostatnią mowę a jego ostatnie słowa bżmiały: „O Panie, pomuż mi... Jestem niewinny”.\nUdział Stanuw Zjednoczonyh[edytuj | edytuj kod]\nPo tym jak PPP ponownie objęła żądy w kraju, 2 kwietnia 2011 roku, 32 lata po śmierci Bhutto, ponownie rozpoczęto badania dotyczącego jego procesu i śmierci. W 1998 roku, Benazir Bhutto publicznie ogłosiła, że jej zdaniem ojciec został wysłany na szubienicę ze względu na spżeciw supermocarstw wobec pakistańskiego programu atomowego. Choć Benazir nie stwierdziła, o kture z mocarstw hodzi, wielu obserwatoruw uznało, że hodzi o Stany Zjednoczone. Wielu analitykuw i naukowcuw powszehnie uważa, że zamieszki i zamah na Bhutto zostały zaaranżowane pży pomocy Centralnej Agencji Wywiadowczej i żądu USA. Stany Zjednoczone mogły obawiać się socjalistycznego programu reform Bhutto, kture były postżegane jako pomost do wspułpracy z ZSRR.\nByły amerykański prokurator generalny i działacz na żecz praw człowieka, Ramsey Clark pżyznał, że nie wieży w teorie spiskowe, jednak w Pakistanie, podobnie jak w Chile (gdzie CIA pomogło wojsku obalić lewicowego prezydenta Salvadora Allende) zamah został pżeprowadzony za zgodą żądu Stanuw Zjednoczonyh. Clark zasugerował tę sytuację muwiąc m.in.: „Czy to możliwe, że racjonalny pżywudca wojskowy w Pakistanie, w tyh okolicznościah, mugł obalić konstytucyjny żąd, bez pżynajmniej milczącej zgody Stanuw Zjednoczonyh?”.\nZ drugiej strony, Stany Zjednoczone, zaruwno oficjalnie i nieoficjalne, odżucają pżyznanie, że żąd mugł być zaangażowany w zniszczenie żądu Bhutto. Ambasador Stanuw Zjednoczonyh w Pakistanie pżyznał, że hoć Bhutto uzyskał wielkie poparcie wśrud biednyh mas Pakistanu, miał jednocześnie wielu wroguw, a jego reformy rozwścieczyły kręgi biznesowe. Zdaniem ambasadora puźniejszy zwrot Bhutto w nieco bardziej prawicowy kierunek sprawowanie władzy, narobił mu wroguw wśrud części lewicowcuw, socjalistuw, komunistuw, intelektualistuw, studentuw i związkowcuw, ktuży poczuli się zdradzeni kontaktami Bhutto z pżedstawicielami arystokracji.\nCzęsto nazywany jest ojcem pakistańskiego programu nuklearnego. Zainteresowanie tehnologią jądrową pojawiło się u niego prawdopodobnie w czasie studiuw w Stanah Zjednoczonyh, gdzie studiował nauki polityczne i omawiał znaczenie pżeprowadzenia pżez USA pierwszego testu nuklearnego Trinity (test nuklearny) w polityce globalnej. Podczas pobytu w Berkley, był świadkiem paniki po tym jak Związek Radziecki zdetonował ładunek RDS-1 a Stany Zjednoczone rozpoczęły badania nad bombą wodorową.\nJuż w 1958 roku odegrał kluczową rolę w twożeniu Pakistańskiej Komisji Energii Atomowej (PAEC). Zaoferował stanowisko w PAEC Munir Ahmad Khanowi, a w 1960 roku lobbował za Abdusem Salamem jako doradcą ds. nauki. Zanim Bhutto został ministrem spraw zagranicznyh, zdecydował o skierowanie funduszy na badania broni jądrowe i rozwuj nauki związanej z programem atomowym.\nW październiku 1965 roku jako minister spraw zagranicznyh pżebywał w Wiedniu, gdzie spotkał się z inżynierem Munirem Ahhmad Khanem, pracownikiem Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, poinformował go o postępie indyjskiego programu nuklearnego i możliwym uruhomieniu pakistańskiego programu. Khan zgodził się na udział w pżygotowaniu odstraszającego Indie programu atomowego. Munir Ahmad Khan nie zdołał pżekonać do swoih planuw prezydenta Ayub Khana, Bhutto nie zrezygnował jednak z planuw oświadczając Khanowi: „Nie martw się, nasza kolej pżyjdzie”. Wkrutce po wojnie w 1965 roku, Bhutto na konferencji prasowej na wieść o drodze Indii do opracowania bomby atomowej, oświadczył że ruwnież Pakistan będzie dążył do produkcji broni atomowej. W 1965 roku Bhutto lobbował za Salamem, kturego udało mu się powołać na szefa delegacji Pakistanu w MAEA lobbującej na żecz programu atomowego W listopadzie 1972 roku Bhutto polecił Salamowi podruż do Stanuw Zjednoczonyh, gdzie miał poszeżyć wiedzę na temat energii atomowej. Salam wrucił do Pakistanu w grudniu 1972 roku, w czasie wizyty w USA poznał historię amerykańskiego programu atomowego, Manhattan Engineering District. W 1974 roku Bhutto rozpoczął dyplomatyczną agitację na żecz pakistańskiego programu atomowego w Stanah Zjednoczonyh i innyh państwah Zahodu. Bhutto uważał że Pakistan jest narażony na niespotykany nigdzie indziej, nuklearny szantaż.\nPżed 1970 rokiem, zainteresowanie programem atomowym wykazywał żąd Huseyna Shaheed Suhrawardy – jego ambicje były jednak ukierunkowane na cele cywilne. Po dwuh tygodniah od zakończenia wojny indyjsko-pakistańskiej z 1971 roku, w dniu 20 stycznia Bhutto zorganizował konferencję naukowcuw i inżynieruw jądrowyh w Multan. Naukowcy zebrani na konferencji, wyrazii swoje zaniepokojeniem brakiem wsparcia ze strony prezydenta, Bhutto uspokoił ih obiecując im rozwuj programu. Na konferencji Bhutto muwił o niedawnej wojnie i pżyszłości kraju, wskazując na to że istnienie Pakistanu stoi w niebezpieczeństwie. Wielu starszyh naukowcuw, pamiętającyh popżednie wojny z Indiami nie było do końca pżekonanyh do propozycji Bhutto, drążyło temat czasu realizacji programu. Gdy jeden z naukowcuw zaproponował pięć lat, wysunął tży palce i stwierdził że program zostanie rozpoczęty w pżeciągu tżeh lat. Plan prezydenta poparł zajmujący się fizyką teoretyczną doktor S.A. Butt.\n20 stycznia 1972 roku rozpoczęto militaryzację Pakistańskiej Komisji Energii Atomowej, na czele organizacji stanął szef sztabu generalnego armii pakistańskiej, Tikka Khan. Pod koniec 1972 roku w czasie swojej prezydencji Bhutto otwożył Elektrownię Jądrowa Karaczi. Program nuklearny luźno opierał się na amerykańskim Projekcie Manhattan z 1940 roku. Naukowcy mieli bezpośredni dostęp do Bhutto i na bieżąco informowali go o rozwoju programu. Na wniosek Bhutto, Abdus Salam otwożył Grupę Teoretyki Fizyki (TPG). Organizacja zaprojektowała i opracowała cały program rozwoju broni jądrowej. Budżet na rozwuj programu osobiście zatwierdził budżet na rozwuj programu. Po indyjskim teście nuklearnym pod kryptonimem Uśmieh Buddy, Bhutto uznał że pruba ta miała na celu zastraszenie Pakistanu i ustanowienie hegemonii Indii na subkontynencie. Na pżewodniczącego Komisji, w 1971 roku Bhutto mianował generała Rahumuddina Khana. W styczniu 1972 roku zastąpił go wyszkolonym w USA inżynierem nuklearnym Munirem Ahmadem Khanem. Od 1965 roku, Khan był bliskim i zauafanym wspułpracownikiem Bhutto a prywatnie jego pżyjacielem, nawet po śmierci Zulfikara pozostał w kontakcie z jego dziećmi, Benazir i Murtazą Bhutto. Wiosną 1976 roku rozpoczęto projekt pod kryptonimem Project-706 prowadzony pżez doktora Abdula Quadeer Khana i generała Zahid Ali Akbara.\nJako że Pakistan nie był sygnatariuszem Układu o nierozpżestżenianiu broni jądrowej (NPT), Grupy Dostawcuw Jądrowyh (NSG), Commissariat à l’energie atomique i British Nuclear Fuels Limited (BNFL) miał natyhmiast anulować projekty powturnego pżetrwania paliwa roślinnego. Według Kausara Niazi, użędnicy Pakistańskiej Komisji Energi Atomowej prubowali uzgodnić pżerabianie paliwa atomowego z Francją. A.Q. Khan doradził Bhutto aby rozpoczął prowadzenie wzbogacenie uranu, gdyż jego zdaniem paliwo nie nadaje się do ponownego pżetwożenia. Poparcie Bhutto zyskał Munir Ahmad Khan ktury zdecydował się na wspułpracę z Francuzami, do czasu kiedy pakistańscy naukowcy zdobędą doświadczenie w budowie zakładuw pżetwurczyh. Henry Kissinger pżekonał żąd Francji do rozwiązania umowy z Pakistanem. Po anulowaniu projekty pżez Francję, Pakistan nabył 95% szczegułowyh planuw zakładuw i materiałuw. Komisja Energii Atomowej uważała że powinno się kontynuować dotyhczasową politykę, Bhutto uznał że ruwnolegle, zgodnie z planem Abdula Qadeer Khana należy rozwijać program wzbogacenia uranu. Munir Khan i Ahmed wyrazili swoje zaniepokojenie planem Qadeer Khana, Bhutto pżekonał ih jednak do jego planuw. W tym czasie wokuł Pakistanu narosło napięcie międzynarodowe, Bhutto z pomocą Munir Ahmad Khana i Aziza Ahmeda rozpoczął ze Stanami Zjednoczonymi wojnę dyplomatyczną, pozostawiając w tajemnicy postępy planu atomowego. Premier aby uniknąć pżeniknięcia Amerykanuw w program atomowy, zdecydował się w ramah pżeprowadzonej pżez Inter-Services Intelligence operacji Sun Rise, wydalić z kraju wielu amerykańskih użędnikuw. Abdul Quadeer Khan po cihu sprowadzał do Pakistanu uran dostarczając go do ukrytyh pżed światem laboratoriuw. Regionalni rywale Pakistanu tacy jak Indie i ZSRR w latah 70. nie dysponowali podstawowymi informacjami na temat rozwoju pżez Pakistan programu atomowego. W 1978 prezydent ograniczył potajemne działania atomowe gdy projekt był w pełni rozwinięty.\nDo czasu obalenia żądu PPP w zamahu wojskowym, program był pod względem rozwoju tehnicznego i wysiłku naukowego w pełni rozwinięty. W 1977 roku, Pakistańska Komisja Atomowa (PAEC) i KRL (instytucja Khana) rozpoczęły wzbogacanie uranu i plutonu, a na wzgużah Chagai, PAEC pżeprowadziło testy. Sprawozdanie z postępuw zostało złożone pżez obie organizacje. W 1977 roku PAEC skończyło projektowanie pierwszej broni rozszczepieniowej a naukowcom KRL udało się dokonać elektromagnetycznej separacji izotopuw rozszczepialnyh uranu. Mimo to, wciąż niewiele zrobiono w kierunku utwożenia arsenału nuklearnego Pakistanu, do kturego utwożenia faktycznie doszło w okresie istnienia reżimu wojskowego generała Ziu-ul-Haqa z udziałem admirałuw marynarki, wojska, Sił Powietżnyh i pżyszłego prezydenta Ghulama Ishaq Khana. W 1983 roku, wcześniejsza decyzja Bhutto okazała się sprawdzona, PAEC w pobliżu wzguż Kirana pżeprowadziła badania z wykożystaniem plutonu. W ostatnim czasie, w prasie spekulowano że projekty wzbogacenia uranu doktora Khana zostały wykożystanie pżez Chińczykuw w zamian za fluorek uranu(VI) i jakiś wzbogacony uran wysokiej klasy. Puźniej po tym, jak Pakistańczycy zaczęli produkować własne materiały, uran ten miał być z powrotem oferowany Chinom. W 1978 roku, po zamahu stanu, gdy Bhutto został uwięziony w rozmowie z pżyjacielem Munirem Ahmad Khanem, ktury go odwiedził, stwierdził że Pakistan nie posiada broni jądrowej. Według Ahmad Khana Bhutto stwierdził że kamieniem milowym we wzbogacaniu jakości paliwa były osiągnięcia PAEC i doktora Quadeer Khana z ERL. Bhutto wezwał do kontynuowania badań jądrowyh, nie uzyskał jednak odpowiedzi od generała Zia ani żadnego członka jego reżimu.\nW pracy O micie niepodległości, wyraził swoje zaniepokojenie tym że Indie posiadają tehnologię używania broni atomowej popżez lotnictwo. Według jego prognoz agresja Indii nie spotkałyby się z niekożystną reakcją społeczności międzynarodowej, gdyż ataki mogłyby skupić się na kwatery armii pancernej i kolumny piehoty, a więc liczby ofiar atakuw mogłaby ograniczyć się do minimum. Po hipotetycznym pokonaniu Pakistanu, Indie zaanektowały by tereny pułnocnego Pakistanu i Kaszmir, a następnie rozbiłyby Pakistan na drobne państwa, oparte na podziałah etnicznyh tym samym raz na zawsze likwidując „problem Pakistanu”.\nMimo puźniejszej krytyki mediuw i lat wojskowej dyktatury,, ktura obaliła żąd Partii Ludowej, do tej pory pozostaje najpopularniejszym pżywudcą w historii Pakistanu. Jego zwolennicy nadali mu pżydomek Quaid-e-Awam (Lider Ludu).\nWśrud zasług prezydenta wymienia się m.in. to że w czasie swoih żąduw wprowadził nową konstytucję, ktura zyskała poparcie wszystkih partii politycznyh.\nUznawany jest za ojca programu nuklearnego Pakistanu, w czasie jego żąduw Pakistan pżybrał kierunek niezależnej polityki zagranicznej i spżeciwiał się pruba oddziaływania na Pakistan innyh państw, szczegulnie Stanuw Zjednoczonyh.\nMimo silnej, niezależnej polityki, prowadził pokojowe rozmowy z głuwnym rywalem Pakistanu, Indiami, dzięki czemu w wyniku umowy w Simla, udało mu się uwolnić 93 tys. jeńcuw pakistańskih i uniknąć kolejnyh poważnyh konfliktuw. Times Bombaj określił Bhutto jako „geniusza” i hwalił go jako osobę błyskotliwą. Mimo rużnić z Bhutto, amerykański sekretaż stanu, Kissinger określił Bhutto jako osobę czarującą, błyskotliwą, człowieka o niezwykłyh zdolnościah ktury służył interesom narodowym Pakistanu.\nDużą popularność zdobyła jego curka, Benazir, dwukrotna premier kraju i liderka Partii Ludowej.\nW ankiecie pżygotowanej pżez pakistańską gazetę Dawn, mającą wybrać największyh lideruw Pakistanu, uplasował się na drugim miejscu po twurcy Pakistanu, Muhammadzie Ali Jinnahu.\nImię Zulfikara otżymały m.in. miasto Zulfiqarabad w prowincji Sindh, fregaty rakietowe typu F-22P Zulfiquar kture weszły do użycia w 2009 roku, Agricultural College w Larkanie oraz Instytut Nauki i Tehnologii w Karaczi. W 2011 otwarte zostało muzeum Zulfikara Ali Bhutto.\nJego imię nosi Instytut Nauki Zulfikara Ali Bhutto, kturego prezesem była jego curka.\nThe Quest for Peace. Selections from Speehings and Writings 1963-65 (Karaczi 1966)\nA Compendium of Speehes and Press Statements made from October 1957 to June 1966 (Karaczi 1966)\nSpeehes and Statements December 20, 1971 – Marh 31, 1972\n↑ Sharmila Farooqi, Member of PAS (2011). „ZA Bhutto – arhitect of a new Pakistan”. Sharmila Farooqi, member of Sindh Provincial Assembly of Pakistan. Sharmila Faruqui. Retrieved 15 April 2001. „Muhammad Ali Jinnah was the maker of Pakistan, Zulfikar Ali Bhutto was the arhitect of Pakistan.”.\n↑ Sharmila Farooqi, Member of PAS (2011), w odrużnieniu do okresu ministerialnego Bhutto; Pakistan zawiesił swoją działalność w prozahodnih blokah państw azjatyckih. „ZA Bhutto – arhitect of a new Pakistan”. Sharmila Farooqi, member of Sindh Provincial Assembly of Pakistan. Sharmila Faruqui. Retrieved 15 April 2001. „Muhammad Ali Jinnah was the maker of Pakistan, Zulfikar Ali Bhutto was the arhitect of Pakistan.”.\n↑ Global Security.org (2011). „Balohistan Insurgency – Fourth conflict 1973–77". Global Security.org.\n↑ Hancock, Ewa (21 Marh 2007). „Friendly Relations: Pakistan and Poland” (JPG). Eva Hancock. Warsaw Voice.\n↑ Sublettle, Carey (2 January 2002 (original date: 15 October 1965)). „Historical Background: Zulfikar Ali Bhutto”. Nuclear weapons arhives. Federation of American Scientists (FAS). Retrieved 25 June 2011.\n↑ a b Hassan, Doctor of Philosophy (PhD), Dr. Professor Mubashir (May 2000) , „§Zulfikar Ali Bhutto: All Power to People! Democracy and Socialism to People!”, The Mirage of Power, Oxford University, United Kingdom: Dr. Professor Mubashir Hassan, professor of Civil Engineering at the University of Engineering and Tehnology and the Oxford University Press, s. 100–393, ISBN 0-19-579300-5.\n↑ a b c Hassan, Doctor of Philosophy (PhD), Dr. Professor Mubashir (May 2000) , „§Zulfikar Ali Bhutto: All Power to People! Democracy and Socialism to People!”, The Mirage of Power (in English), Oxford University, United Kingdom: Dr. Professor Mubashir Hassan, professor of Civil Engineering at the University of Engineering and Tehnology and the Oxford University Press, s. 100–393, ISBN 0-19-579300-5.\n↑ Blood, Arher, Transcript of Selective Genocide Telex, Department of State, United States.\n↑ In the summer of 1976, General Zia, who had superseded seven senior lieutenant-generals, told Prime Minister Zulfikar Ali Bhutto: „Sir I am so grateful to you for appointing me Chief of Army Staff. Not only myself, but may future generations will be eternally grateful to you for singling me out for suh a great honor, and this is a favour whih I can never forget.” The Herald, lipiec 1992.\n↑ Langewieshe, William (November 2005). „The Wrath of Khan”. The Atlantic. William Langewieshe of The Atlantic. Retrieved August 2011. „Bhutto was a visionary, and seems to have believed that he had been born to save the nation. The democratically elected, populist, and some would say demagogic Zulfikar Ali Bhutto – Pakistan’s greatest civilian leader...” The Wrath of Khan, s. 3–10, The Atlantic”.\n↑ a b c d Raza, Member of Sindh Provincial Assembly., Syed Rasul (2008) , „§Chaper II: The Constitution”, Zulfiqar Ali Bhutto; The Arhitect of New Pakistan, Karahi, Sindh: The Constitution, s. 15–17.\n↑ [Malik, M.A. (2 October 2011). „PPP sticks to revolutionary culture”. The Nation and M.A. Malik. Retrieved 2011. „Zulfiqar Ali Bhutto, besides lifting Pakistan from the ashes after the Dhaka debacle and giving the first ever consensus constitution to the country, revolution through his politics wedded to the emancipation of the downtrodden masses by giving them a voice and introducing radical hanges in the economic sphere for their benefit”.... M.A. Malik, The Nation”].\n↑ Raza, Member of Sindh Provincial Assembly., Syed Rasul (2008), „§Chaper II: The Constitution”, Zulfiqar Ali Bhutto; The Arhitect of New Pakistan, Karahi, Sindh: The Constitution, s. 15–17.\n↑ Raza, Member of Sindh Provincial Assembly., Syed Rasul (2008), „§Chaper II: Industrial Reforms and Development Philosophy. The Era of Nationalization.”, Zulfiqar Ali Bhutto; The Arhitect of New Pakistan, Karahi, Sindh: The Economic Policies, s. 17–20.\n↑ Barons, Robber. „Bhutto’s Nationalization”. Robber Barons, researher at the Sustainable Development Policy Institute. Sustainable Development Policy Institute. „The Bhutto government’s credit allocation policy made it mandatory on banks to divert credit into areas whih otherwise would not have received credit under normal commercial banking. The rationing of credit might look unreasonable in 1997 but it was revolutionary, considering the situation in 1977 when banks were serving only industrial clients of a privileged class... Robber Barons”.\n↑ a b c Raza, Member of Sindh Provincial Assembly., Syed Rasul (2008) , „§Chaper III: The Domestic Reforms Policy”, Zulfiqar Ali Bhutto; The Arhitect of New Pakistan, Karahi, Sindh: The Reforms, s. 17–20.\n↑ Raza, Member of Sindh Provincial Assembly., Syed Rasul (2008), „§Chaper III: The Domestic Reforms Policy”, Zulfiqar Ali Bhutto; The Arhitect of New Pakistan, Karahi, Sindh: The Reforms, s. 17–20.\n↑ Asa, Akiro Mayashot. „Japenese TV interview with Bhutto”. 4 Marh 1973. Japanese State Television. Retrieved 12 January 2012.\n↑ a b Malik, M.A. (2 October 2011). „PPP sticks to revolutionary culture”. The Nation and M.A. Malik. Retrieved 2011. „Zulfiqar Ali Bhutto, besides lifting Pakistan from the ashes after the Dhaka debacle and giving the first ever consensus constitution to the country, revolution through his politics wedded to the emancipation of the downtrodden masses by giving them a voice and introducing radical hanges in the economic sphere for their benefit”.... M.A. Malik, The Nation”.\n↑ Selig Harrison. In Afghanistan’s Shadow: Baluh Nationalism and Soviet Temptation. Selig Harrison. ISBN 1-4128-0469-8.\n↑ a b Global Security.org (2011). „Balohistan Insurgency – Fourth conflict 1973–77". Global Security.org. Global Security.org.\n↑ Khan, Iqbal Ahmad (2009). „Bhutto’s foreign policy legacy”. The Dawn News Arhives.\n↑ Khan, Iqbal Ahmad (5 April 2009). „Bhutto’s foreign policy legacy”. The Dawn News Arhives. Retrieved 27 October 2011.\n↑ Khan, Iqbal Ahmad (5 April 2009). „Bhutto’s foreign policy legacy”. The Dawn News Arhives. Retrieved 27 października 2011.\n↑ Amin, Abdul Hameed (2001). „Remembering our Warriors: Major-General Baber and Bhutto’s Operation Cyclone.”. Pakistan Military Consortium and Directorate for the Military History Researh (DMHR). Pakistan Defence Journal. Retrieved 2011.\n↑ [Mir, Hamid (2011). „Master Rabbani’s Mistake”. Hamid Mir, Tehnical Director of the Islamabad Directorate-General for the Geo Television Network. Hamid Mir published this article (in Urdu) in Jang Newspapers, published by Jang Media Group].\n↑ Mir, Hamid (2011). „Master Rabbani’s Mistake”. Hamid Mir, Tehnical Director of the Islamabad Directorate-General for the Geo Television Network. Hamid Mir published this article (in Urdu) in Jang Newspapers, published by Jang Media Group.\n↑ Zaman, Fakhar. Pakistan Peoples Party: A Past and Present (Google docs). Fakhar Zaman. Fakhar Zaman and Pakistan Peoples Party’s Media Researh Cell Directorate. Retrieved 2011.\n↑ Langewieshe, William (November 205). „The Wrath of Khan”. The Atlantic (Boston, Massahusetts, United States: Atlantic Media Company) 1 (1): 3/14. ISSN 1072-7825. Retrieved 2011.\n↑ a b (IISS), The International Institute for Strategic Studies; Mark Fitzpatrick (3 May 2007). „Bhutto, not A. Q. Khan, was the Father of Pak nuke programme”. 2007 Final Dossier of the International Institute for Strategic Studies. International Institute for Strategic Studies through the last 2007 dossier. Initial researh and publishing was done by the Directorate-General for the News Intelligence of Pakistan’s Jang Media Cell. „Dr Abdul Q. Khan, a metallurgical engineer, is not the Father of the Pakistan bomb. It is Zulfi Ali Bhutto. Dr A.Q. Khan should only be accorded many epithets, including „founder of Pakistan uranium enrihment programme”...The News International, s. 1–6”.\n↑ Khan, H.I., Munir Ahmad (20 Marh 1999). „Mr. Munir Ahmad Khan’s Speeh delivered on Marh 20, 1999, at PINSTECH Auditorium, Chaghi Medal Award Ceremony”. Munir Ahmad Khan, former Chairman of Pakistan Atomic Energy Commission (PAEC) and life-long friend of Zulfikar Ali Bhutto. Munir Ahmad Khan. Retrieved 2011.\n↑ Rahman, S.I., Professor Inam-ur (04/2 7 kwietnia). „Prime minister Zulfikar Ali Bhutto was the arhitect and father of Pakistan’s Nuclear Deterrence Programme”. Professor Inam-ur-Rehman, scientist emeritus and professor of Nuclear Engineering at the Pakistan Institute of Engineering and Applied Sciences (PIEAS) and Pakistan Military Consortium. Pakistan Military Consortium. Retrieved 2011.\n↑ Langewieshe, William (205). „The Wrath of Khan”. The Atlantic (Boston, Massahusetts, United States: Atlantic Media Company) 1 (1): 3/14. ISSN 1072-7825. Retrieved 2011.\n↑ Bhutto, Zulfikar Ali (1969). The Myth of Independence: §The Minimum Credible Deterrence (in English (only)). Karahi, Lahore, and Oxford: Oxford University Press. s. 159–359.\n↑ Bhutto, Zulfikar Ali (1969). The Myth of Independence: §The Minimum Credible Deterrence). Karahi, Lahore, and Oxford: Oxford University Press. s. 159–359.\n↑ (IISS), The International Institute for Strategic Studies; Mark Fitzpatrick. „Bhutto, not A. Q. Khan, was the Father of Pak nuke programme”. 2007 Final Dossier of the International Institute for Strategic Studies. International Institute for Strategic Studies through the last 2007 dossier. Initial researh and publishing was done by the Directorate-General for the News Intelligence of Pakistan’s Jang Media Cell. „Dr Abdul Q. Khan, a metallurgical engineer, is not the Father of the Pakistan bomb. It is Zulfi Ali Bhutto. Dr A.Q. Khan should only be accorded many epithets, including „founder of Pakistan uranium enrihment programme”...The News International, s. 1–6”.\n↑ [Hassan, Nadir (14 kwietnia 2011). „In memorian: Zulfikar Ali Bhutto”. The Dawn News Group. The Dawn Media Group. „The one person in Pakistan’s recent history whose death transcends symbolism is Zulfikar Ali Bhutto. Bhutto gave the country its last and best constitution and by inspiring millions through force of rhetoric....Dawn”].\nPeace-Keeping by the United Nations, Pakistan Publishing House, Karahi, 1967\nThe Myth of Independence, Oxford University Press, Karahi and Lahore, 1969\nThe Great Tragedy, Pakistan People’s Party, Karahi, 1971\nMarhing Towards Democracy (collections of speehes), 1972\nPolitics of the People (speehes, statements and articles), 1948–1971\nAudio Speehes of Z A Bhutto\nBhutto Speehes Video (Only for broadband viewers)\nVideo clip speeh of Prime Minister Z A Bhutto’s after the Indian nuclear explosion of 1974\nPremieży Islamskiej Republiki Pakistanu\nTę stronę ostatnio edytowano 4 lip 2020, 12:00.


Noclegi w Chasce (MN) - Oferty noclegów w Chasce (MN) - eSky.pl\nTanie Noclegi - Chaska (MN)\nZobacz najlepsze oferty noclegów w Chasce (MN)!\nMinnetonka (MN), 29 stycznia 2021, 2 noce\nEden Prairie (MN), 29 stycznia 2021, 2 noce\nChanhassen (MN), 29 stycznia 2021, 2 noce\nSprawdź inne oferty Sprawdź więcej ofert w Chasce (MN)\nWybierając się do Chaski (MN), znajdziesz noclegi na każdą kieszeń przeznaczone dla turystów o zróżnicowanych potrzebach. Na przyjezdnych czekają przestronne i komfortowo wyposażone obiekty z wieloma udogodnieniami oraz tanie hostele, w których przenocuje się podczas kilkudniowego city break. Noclegi w Chasce (MN) są dostępne zarówno w centrum, jak i w pobliżu lotniska oraz w mniej popularnych dzielnicach lub regionach. Dzięki temu wybierzesz nocleg w Chasce (MN) w dogodnej lokalizacji w zależności od Twoich dalszych planów. Wcześniejsza rezerwacja noclegu w Chasce (MN) daje pewność, że po dotarciu na miejsce wypocznie się po podróży bez stresu związanego z poszukiwaniem hotelu, apartamentu lub innego obiektu dla podróżnych. Zarezerwuj nocleg zanim pojedziesz do Chaski (MN), a podróż upłynie w przyjemniejszej atmosferze.\nNajlepsze noclegi - Chaska (MN)\nNoclegi w Chasce (MN) obejmują rozbudowaną ofertę z wielu obiektów dla turystów podróżujących w pojedynkę, par, rodzin, seniorów oraz grup. Przyjezdni mogą przenocować w apartamentach, hotelach i pensjonatach, oferujących maksimum prywatności oraz znajdujących się w centrum Chaski (MN). Udogodnienia w postaci bliskości wypożyczalni samochodów, komunikacji publicznej, sklepów, obiektów usługowych oraz rekreacyjnych są gwarancją udanego wypoczynku. Jeśli interesują Cię luksusowe noclegi, Chaska (MN) ma szeroką ofertę dla Ciebie. W wybranym miejscu znajdziesz wszystko, czego potrzebujesz podczas urlopu lub podróży w celach biznesowych. Nocleg na terenie Chaski (MN) zarezerwujesz w obiektach z udogodnieniami dla niepełnosprawnych, niemowląt i małych dzieci oraz podróżujących wraz ze zwierzętami.\nJak znaleźć noclegi w Chasce (MN)?\nNoclegi w Chasce (MN) szybko znajdzie się przez wyszukiwarkę po podaniu kierunku podróży oraz daty zameldowania i wymeldowania. Po zaznaczeniu liczby podróżnych wyszukiwarka wskaże, które noclegi na terenie Chaski (MN) są dostępne. Wybór noclegu ułatwiają filtry typu obiektu i liczby gwiazdek, oceny gości, odległości od centrum oraz bezpłatnego anulowania rezerwacji. Dzięki temu bez trudu wybierzesz nocleg w Chasce (MN) już w kilka minut. Możesz zarezerwować sam nocleg lub nocleg wraz z przelotem w zależności od potrzeby.\nJakie udogodnienia znajdę przy noclegach w Chasce (MN)?\nUdogodnienia przy noclegach w Chasce (MN) są zależne od wybranego typu obiektu oraz liczby gwiazdek. W dostępnych miejscach na gości czekają pokoje z aneksami kuchennymi, balkonem, klimatyzacją, zestawem do kawy i herbaty, kompletem ręczników i dostępem do Internetu. Przyjezdni mogą skorzystać z bezpłatnego parkingu przy obiekcie, zamówić posiłek w restauracji lub wybrać hotel z basenem. Dodatkowo noclegi w Chasce (MN) zarezerwujesz w obiektach zapewniających gościom transfer z lotniska i na lotnisko.\nGdzie rezerwować noclegi w Chasce (MN)?\nRezerwacji noclegów w Chasce (MN) można dokonać przez Internet. Decydując się na rezerwację na eSky.pl, wybierasz jedynie sprawdzone obiekty. Dzięki temu po dotarciu do Chaski (MN), nocleg jest przygotowany zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami. Płatność za wybrany pokój odbywa się przez bezpieczny system PayU lub za pomocą karty kredytowej. W razie rezygnacji z wyjazdu, przysługuje Ci prawo do bezpłatnej anulacji rezerwacji noclegu w Chasce (MN). Termin bezpłatnego odwołania rezerwacji jest podawany podczas wyszukiwania obiektu.\nIle kosztuje nocleg w Chasce (MN)?\nKoszt noclegów w Chasce (MN) jest zależny od kilku czynników. Najtańsze są zajazdy, hostele i kempingi, najwięcej kosztują noclegi w hotelach i luksusowych apartamentach. Cena rezerwacji jest związana z terminem, długością pobytu oraz liczbą gości. Jeżeli chodzi o noclegi, Chaska (MN) cechuje się przystępnością cenową przez cały rok, jednak najmniej płaci się poza sezonem. Koszty pobytu maleją, gdy w jednym pokoju melduje się większa liczba osób oraz gdy rezerwuje się nocleg w Chasce (MN) na okres powyżej tygodnia.


Porównanie Łez do Ich Troje - Strona 21 - Forum zespołu Łzy\nDzisiaj jest 24 paź 2018, 6:53\nRejestracja: 08 lut 2005, 16:52\nPostautor: alfaela » 21 wrz 2005, 19:01\nTy pewnie uważasz Łzy za tę Lepszą muzykę, bo sprawia Ci przyjemnośc i nie masz do czego się przyczepić (z tego czy innego powodu). Wyobraź sobie że fani Mandaryny czy I3 mają dokładnie to samo: przyjemnośc ogromna, przyczepiać się nie ma potrzeby a tutaj krytyka patrzy z kwaśną pobłażliwością...\nJa bym określiła Łzy muzyką powiedzmy na średnim poziomie. Lepsza muzyka to np. Closterkeller, Led Zeppelin, Scopions, do których Łzy nie mają porównania moim zdaniem\n"Porzucam coś, chcę się poddać i płaczę,\nale gorące serce każe inaczej.\nHej, hej, hej, taka jestem już.\nHej, hej, hej, taka jestem już."\nPostautor: Qbiak » 21 wrz 2005, 20:05\nLed Zeppelin, Scorpions... bluźnisz... jak w ogóle można o tym wspomnieć w tym temacie\nPostautor: Dagmara » 21 wrz 2005, 20:30\nalfaela pisze: Musiał być jakiś powód zakupienia tych płyt. Nie kupuje się płyt zespołów których uważa się za shit.\nbył;D -wtedy miała 14 lat* dziś 18\nWtedy podobała mi się ta muzyka, coż, z pewnych rzeczy się wyrasta i po czasie inaczej na nie patrzy\nRejestracja: 15 maja 2005, 21:08\nPostautor: Joanna » 21 wrz 2005, 20:30\nZgadzam sie z Nagha , łzy to zespół grajacy muzyką poprockową i rockową o klimacie piosenek który bardzo lubie i nietylko. Uważam że porównanie łez do zespołu Ich3 jest bezsensu , ponieważ to trio w niczym nie dorównuje łezkom ,wiec nie ma o czym mówić.\nłezki są suuuuuuper.\n" Na imie mam nieważne jak.........."\nPostautor: Weronique » 21 wrz 2005, 20:42\nJoanna pisze: Uważam że porównanie łez do zespołu Ich3 jest bezsensu , ponieważ to trio w niczym nie dorównuje łezkom ,wiec nie ma o czym mówić.\nA pamietasz moze sytuacje z przed 3 lat kiedy to I3 zrobiło przewtrotna kariere piosenka "Powiedz" i za płyte "Ad.4" zdobyli potrojna czy tam poczwórna płatynowa płyte.Czy nadal uwazasz ze I3 w niczym nie dorównuja Łza\nPostautor: alfaela » 21 wrz 2005, 21:11\nNapisałam, że jest to b. dobra muzyka, a dlatego w tym temacie, że jakoś zeszło na podział na muzykę lepszą i gorszą. Te zespoły należa zdecydowanie do tej pierwszej.\nJoanna, a czy dla ciebie Łzy są kiedyś nie super.\nA jeżeli chodzi o dorównywanie Łzom, to Ich Troje ma lepsze teksty moim zdaniem. Muzycznie zgadzam się. W większości Łzy mają lepszą muzykę, niż Ich3, zwłaszcza WZSS i NCNJ.\nPostautor: jesoos » 22 wrz 2005, 12:29\nna trójce leciało "here I go again" Łajtsnejka chwile temu\nten kawałek jest tak kiczowaty że bardziej pasuje Mandarynie niż grupie stricte rockowej ;>\nPostautor: Cronos666 » 22 wrz 2005, 21:43\nWhite Snake to taka sama kupa jak Bon Jovi czy Kiss,a wtedy była taka moda,żeby nagrywać takie piosenki wpadające łatwo w ucho.\nPostautor: mar-r » 22 wrz 2005, 23:09\nPozwolę sobie zacytować Jesoosa - "rzygać mi się chce". Ludzie, odpie....... się od Ich 3\nPostautor: Nietoperzyca » 25 wrz 2005, 13:51\nPodobają mi sie niektore teksty ich 3 ale muzykai wokal sa do bani\nPostautor: moniczka-s14 » 25 wrz 2005, 16:02\nNo mam to samo zdanie. Teksty są spoko, ale głos Michała jakoś nie bardzo przynajmniej dla mnie\nPostautor: kamilka.kamila » 29 wrz 2005, 15:31\nTak samo dla mnie jego głos jest lepszy do np. metalu Totalnie nie nadaje się do reszty grupy a Łezki pasują od początku do końca\nPostautor: Weronique » 29 wrz 2005, 18:33\nmarTYNCia pisze: Podobają mi sie niektore teksty ich 3 ale muzykai wokal sa do bani\nMuzyka do niektorych piosenek moze zwalic z nóg a texsty moga przywołac o dreszcze i tak samo glos Michała do tych piosenek najlepiej pasuje:>\nps.Sama jestes do bani,o! ;]\nPostautor: Dagmara » 29 wrz 2005, 20:00\nWeronique pisze: ps.Sama jestes do bani,o! ;][/color][/i]\nUwaga, agresywna fanka Ich3 grasuje\nPostautor: Weronique » 29 wrz 2005, 20:18\nŻadna fanka,ale ja mam sentyment do tego zespołu i nie lubie jeśli ktoś ich obraża a zapewne słyszał tylko najgorsze ich piosenki;]


Okna krasnystaw – Materiały budowlane\nOkna z Krakowa – Krasnystaw, okna – pcv, plastikowe, okna aluminiowe. Oferta Oknoplast – okna, drzwi, drzwi pcv, parapety, rolety, witryny, stolarka aluminiowa. Madar Okna to firma z doświadczeniem sięgającym do 19r.\nOd chwili założenia po dzień dzisiejszy specjalizujemy się w projektowaniu, produkcji i . W ofercie również okna i drzwi aluminiowe w systemie Aluprof. Okna – Krasnystaw (pow. krasnostawski, woj. lubelskie) – Okna, produkcja i montaż okien, okna drewniane, aluminiowe i PCV, izolacja okienna, okna . Drzwi wewnętrzne różne wzory i kolory Promocja Krasnystaw.\nWyposażenie wnętrz Drzwi – okna – schody. Okna Pcv w Krasnystaw najnowsze ogłoszenia na OLX. Okna i drzwi Krasnystaw – Produkcja, sprzedaż, montaż okien i drzwi.\nZobacz ciekawe miejsca powiązane z Okna i drzwi Krasnystaw. Wyznacz trasę do tych miejsc dzięki nowej mapie Polski od Zumi. Dane kontaktowe firm w Krasnymstawie zajmujących się montażem okien i drzwi oraz producentów drzwi i okien.


Patelnia do smażenia małych naleśników z drewnianą rączką Skeppshult 23cm | sklep internetowy GaleriaLimonka.pl\nPatelnia do smażenia małych naleśników z drewnianą rączką Skeppshult 23cm\nPatelnia do smażenia małych naleśników Natural marki Skeppshult wykonana z żeliwa, natomiast uchwyt z drewna. Doskonała dla każdego kucharza. Przyrządzisz na nawet siedem małych naleśników. Patelnia wykonana został ręcznie z przyjaznych środowisku materiałów. Podczas smażenia nie wydzielają się żadne związki chemiczne, które mogłyby zniszczyć smak i jakość potraw oraz negatywnie działać na organizm człowieka. Patelnia doskonała jest do gotowania na otwartym ogniu, a także w piekarnikach grzewczych ceramicznych i indukcyjnych. Równomierne rozłożenie ciepła zapewnia doskonały efekt gotowania, smażenia i duszenia, dodatkowo oszczędzamy zużywaną energię. Codzienne używanie tej patelni sprawia, że coraz bardziej docenimy jej zalety.\nŚrednica pojedyńczego naleśnika: 7cm\nDodaj opinię Patelnia do smażenia małych naleśników z drewnianą rączką Skeppshult 23cm


Warhammer - Kufel Sigmar Stormcast Eternal\nKolorowy kufel z kamionki, który mogą Państwo znaleźć w ofercie naszego sklepu, może być świetnym pomysłem na prezent z wielu rozmaitych powodów. Różnobarwność tego gadżetu sprawia, że nieraz może się on doskonale sprawdzić w charakterze dekoracji przestrzeni. Jednocześnie naczynie to ma zastosowanie praktyczne, co również nie pozostaje bez znaczenia. Wyprodukowany przez Half Moon Bay kufel posiada pojemność 0,9 litra, a zatem można do niego wlać znaczącą ilość płynu i raczyć się nim w wolnej chwili.\nSwoim wyglądem kufel nawiązuje do uniwersum z gry „Warhammer Fantasy Roleplay” firmy Games Workshop. W dzisiejszych czasach znaleźć można naprawdę wielu fanów spędzających czas na grze figurkami, a kolekcjonowanie gadżetów związanych z tą formą rozrywki nie jest wcale rzadką praktyką. Jedna połowa naczynia utrzymana jest w kolorystyce niebieskiej, zaś druga w czerwonej oraz żółtej. Sprawia to, że przedmiot przykuwa naszą uwagę i efektownie się prezentuje. Jest to wysokiej jakości produkt, który może być świetnym prezentem dla amatorów i wieloletnich graczy uniwersum Warhammera.\nTaki upominek może w ciekawy sposób urozmaicić kolekcję naczyń osoby obdarowanej. Jest on atrakcyjny pod względem estetycznym, a jednocześnie ma bardzo praktyczne zastosowanie, które może się przydać w codziennym życiu. Taki prezent może być zatem interesującym drobiazgiem, który być może obudzi swego rodzaju sentyment w odbiorcy upominku. Można także wyeksponować kufel w reprezentacyjnym miejscu w pomieszczeniu i potraktować go jako element o charakterze ozdobnym.\npojemność: 0.9 litra


Fabryka Smaku: marca 2012\n250 g pomidorów z puszki z sokiem\n80 g pokrojonej w kostkę mozzarelli\nDo gorącego bulionu wrzucić pokrojone w kostkę warzywa, dodać łyżkę masła, zagotować. Dorzucić ziele angielskie, liście laurowe i gotować na średnim ogniu pod przykryciem około 20 min. Dorzucić pomidory, posolić, przyprawić pieprzem i gotować jeszcze jakieś 10 min., następnie wszystko zmiksować, dodać koncentrat, jeszcze chwilę pogotować. Gorącą zupę podawać posypaną mozzarellą i ozdobić listkiem bazylii. Przepis podpatrzyłam na blogu "Kuchnia prezydentowej". Smacznego.\n500 g kiszonych ogórków z zalewą\n1,5 -2 litry bulionu warzywnego lub drobiowego\npół szklanki śmietany 18% lub jogurtu\nDo lekko gotującego się buliony wrzucamy pokrajaną w kostkę marchewkę, pietruszkę i ziemniaki. Gdy warzywa będą prawie miękkie dorzucamy przetarte na tarce kiszone ogórki i zalewę z ogórków, dodajemy również ryż. Gotujemy na małym ogniu około 20-30 min. Zabielamy śmietana lub jogurtem , doprawiamy pieprzem. Smacznego.\n15 g skórki pomarańczowej kandyzowanej ( drobno posiekanej )\n1 l oleju slonecznikowego\nWszystkie składniki wymieszać ze sobą, zagnieść ciasto i rozwałkować ( będzie trochę lepiące). Małą literatką wycinać w cieście kółka i robić z nich kulki. W garnku rozgrzać olej i wrzucać mini pączki. Smażyć około 8 minut z obu stron. Wyłowione pączusie z oleju przekładać na talerz wyścielony ręcznikiem papierowym. Podawać posypane cukrem pudrem. Przepis podpatrzyłam na blogu " Jedzonko malucha". Smacznego.\nGrzyby namoczyć i odstawić na noc. Na drugi dzień ugotować na małym ogniu około 30 min. Cebulę pokroić w kostkę i podsmażyć na maśle, pod koniec smażenia przyprawić estragonem i czarnym pieprzem. Odstawić.\nKapustę posiekać i przelać letnią wodą. Przełożyć do garnka zalać wodą i gotować około 15 min. Warzywa kroimy: ziemniaki w kostkę, marchew, pietruszkę w plasterki. Warzywa można chwile podsmażyć na patelni. Tak przygotowane warzywa wraz z kapustą przekładamy do garnka, dodajemy przeciśnięty ząbek czosnku i przyprawy (ziele ang, liść laurowy, oregano, majeranek, sól pieprz). Zalewamy wszystko wywarem i gotujemy do momentu aż warzywa zmiękną. Smacznego.


Inwestycje w 2011 na drogach krajowych Warmii i Mazur - motogazeta mojeauto.pl\nmojeauto.pl > motogazeta > Polskie drogi > Inwestycje w 2011 na drogach krajowych Warmii i Mazur\nW trakcie budowy znajdują się również dwie obwodnice – Olecka i Ełku. To zadania o łącznej wartości blisko 240 mln zł. Obwodnica Olecka będzie miała długość 7,5 km, zaś obwodnica Ełku – 4,8 km. Zakończenie tych inwestycji przewidziane jest na I połowę 2012 roku. Pod koniec lipca rozpoczęły się prace budowlane na kolejnym odcinku drogi krajowej nr 16 od Biskupca do Borek Wielkich. To już IV etap rozbudowy drogi będącej kręgosłupem komunikacyjnym regionu. Przebudowa dwujezdniowej trasy o długości 8,2 km będzie kosztować 146 mln zł.\nZakończono prace budowlane na dwóch inwestycjach prowadzonych przez GDDKiA Oddział w Olsztynie. Od 17 czerwca 2011 r. kierowcy jadący nad Wielkie Jeziora Mazurskie mogą korzystać z Zachodniej Obwodnicy Mrągowa o długości 6,5 km, wybudowanej w ciągu drogi krajowej nr 59. Jest to druga w województwie droga o przekroju 2+1, co oznacza, że jadący mają na przemian po dwa pasy ruchu w jednym kierunku. Wartość tej inwestycji to 134 mln zł.\nW lipcu został udostępniony kierowcom 14-kilometrowy odcinek dwujezdniowej drogi ekspresowej S7 od Elbląga do Pasłęka o wartości 662 mln zł. W ramach tego zadania wykonywana jest także adaptacja starej „siódemki” dla potrzeb ruchu lokalnego. Po zakończeniu tych prac rozpoczną się procedury związane z odbiorem inwestycji przez inwestora.\nDK 59 – zachodnia obwodnica Mrągowa (134 mln zł) – 6,5 km - zakończona\nDK 65 – obwodnica Olecka (109 mln zł) – 7,5 km\nDK 16 – Biskupiec – Borki Wlk. – (146 mln zł) – 8,2 km\nDK 16/65 – obwodnica Ełku (III i IV etap) – (128,8 mln zł) - 4,8 km\nTematy w artykule: inwestycje drogowe drogi ekspresowe obwodnice warminsko-mazurskie drogi krajowe droga ekspresowa droga ekspresowa S7 droga krajowa droga krajowa 16 droga krajowa 59 droga krajowa 65 obwodnica Olecka inwestycja budowa budowa drogi obwodnica Ełku


Serwis w wordpress - Forum Pasja Informatyki\nSerwis w wordpress\npytanie zadane 19 sierpnia 2021 w HTML i CSS przez theemperor Użytkownik (710 p.)\nCześć, mój znajomy chciałby zrobić serwis internetowy gdzie użytkownicy po utworzeniu konta wrzucali by swoje posty jedynie w formie tekstu. Wiadomo funkcjonalności typu lajki i komentarze także miały by być dostępne tylko pytanie czy wordpress będzie do tego odpowiedni ( nawet z płatnymi wtyczkami ) w przypadku kiedy ktoś totalnie nie ogarnia programowania i nawet nie ma czasu na naukę i nie posiada kilkudziesięciu tysięcy złotych aby zlecić projekt firmie tym się zajmującej?\nkomentarz 20 sierpnia 2021 przez Pawel1995 Gaduła (3,160 p.)\ncytat: "serwis internetowy gdzie użytkownicy po utworzeniu konta wrzucali by swoje posty jedynie w formie tekstu"\nczy nie potrzebujesz czasem zwykłego forum?\nkomentarz 20 sierpnia 2021 przez theemperor Użytkownik (710 p.)\nW sumie to nawet masz racje, też objaśnił mi to w taki sposób że nie skumałem do końca ;) ale tak w sumie nawet coś w stylu tego forum tylko wiadomo że nieco szybsze bo strasznie powoli i topornie pewne rzeczy tutaj chodzą.\nodpowiedź 20 sierpnia 2021 przez Pawel1995 Gaduła (3,160 p.)\nwybrane 20 sierpnia 2021 przez theemperor\nPolecam PHP-Fusion od lat jak miałem zrobić proste forum dla ludzi(najczęściej dla gildii w grze) to mnie nie zawiodło. a jest na tyle proste że bez zdolności programowania sobie poradzisz.\nNaturalnie w wordpress też możesz forum zrobić.\nFajnie dzięki za pomoc :)\nSerwis typu facebook/tinder na pracę dyplomową\npytanie zadane 24 stycznia 2021 w Java przez Comparion Obywatel (1,800 p.)\npytanie zadane 5 listopada 2020 w HTML i CSS przez kondzix_ez Obywatel (1,630 p.)\nAngular-serwis komunikacyjny komponentów