Podstawy diagnozy psychopedagogicznej. Mgr Edyta Białkowska Charakterystyka procesu diagnostycznego. - ppt pobierz\nPrezentacja na temat: "Podstawy diagnozy psychopedagogicznej. Mgr Edyta Białkowska Charakterystyka procesu diagnostycznego."— Zapis prezentacji:\n1 Podstawy diagnozy psychopedagogicznej. Mgr Edyta Białkowska Charakterystyka procesu diagnostycznego.\n2 Uwarunkowania procesu diagnostycznego ► „Proces diagnostyczny odbywa się w sytuacji swoistej niepewności, której doświadczają obie strony relacji (badany i diagnosta), jednakże odpowiedzialność za przebieg tego procesu spoczywa na osobie dokonującej rozpoznania” E. Jarosz, E Wysocka 2006\n3 Kompetencje osoby diagnozującej ► Warunkiem prawidłowego przebiegu procesu diagnostycznego są w dużej mierze umiejętności osoby diagnozującej. ► W ramach tych umiejętności wymienia się szereg kompetencji praktycznych jak i cech osobistych diagnosty.\n4 Wśród podstawowych dyspozycji często wyróżnia się (Jarosz, Wysocka) ► Wiedze merytoryczną - dobry diagnosta powinien posiadać wiedzę o procesach poznawczych np. myśleniu, procesach emocjonalnych, rozwiązywaniu problemów, mechanizmach społecznego funkcjonowania jednostki i właściwościach funkcjonowania podstawowych środowisk wychowawczych: rodziny, szkoły i grupy rówieśniczej;\n5 ► Umiejętność korzystania z posiadanej wiedzy - diagnosta musi się wykazać zdolnością wykorzystywania tej wiedzy, a więc posiadać umiejętność logicznego myślenia, pozwalającego twórczo zestawiać ze sobą różne informacje;\n6 ► Umiejętności prowadzenia rozmowy, wywiadu, obserwacji, nawiązywania kontaktu, co wiąże się ze zdolnością do pozyskiwania potrzebnych informacji,\n7 ► Umiejętności korzystania z dostępnych technik diagnostycznych - niezbędne są także sprawności techniczne, czyli zasób dostępnych technik diagnozowania, który w różnych obszarach diagnozy jest zróżnicowany;\n8 Umiejętności korzystania z dostępnych technik ► „ważna jest także umiejętność łączenia różnych technik w celu uzyskania pogłębionego i kompleksowego obrazu diagnostycznego, co wiąże się z komplementarnym łączeniem metod tzw. obiektywnych, psychometrycznych (skale, inwentarze, kwestionariusze, testy) i subiektywnych, klinicznych (wywiad, rozmowa, obserwacja, analiza wytworów) oraz technik projekcyjnych.” (Jarosz 2006)\n9 Zdolności i kompetencje wyznaczające profesjonalizm diagnosty ► Jarosz i Wysocka wymieniają także, dalsze umiejętności niezbędne w procesie diagnostycznym, które pomagają w prowadzeniu rozmowy z badanymi, budują kontakt lub eliminują jego zakłócenia, czyli:\n10 Zdolności i kompetencje wyznaczające profesjonalizm diagnosty ► podążanie za klientem ► empatyczne reagowanie ► niezaborcza życzliwość ► otwartość ► konkretność ► koncentracja na „tu i teraz„ Jarosz, Wysocka 2006\n11 ► Do przeprowadzenia prawidłowego procesu diagnostycznego niezbędna jest również wiedza z zakresu komunikacji niewerbalnej jak i werbalnej.\n12 komunikacja Komunikacja werbalna Komunikacja niewerbalna\n13 Język ciała Gesty mimika Postawa ciała Sposób mówienia ton głosu modulacja głośność tempo mówienia\n14 Sposób mówienia: -ton głosu -modulacja -głośność -tempo itp.. Treść rozmowy Język ciała: -gesty -postawa -mimika Znaczenie komunikacji niewerbalnej w kontakcie z drugą osobą\n15 Komunikacja proksemiczna ► Jednym z ważnych wyznaczników relacji diagnostycznej jest komunikacja proksemiczna czyli odpowiednia aranżacji przestrzeni - odległości i pozycji przestrzennej uczestników interakcji\n16 Komunikacja proksemiczna Powinna ona być organizowana z uwzględnieniem wielu kryteriów: ► bliskości kontaktu, ► treści rozmowy, ► płci, wieku i specyficznych wymogów sytuacji, ► czy też cech osobowych partnerów relacji, co zawsze odbywać musi się w sposób indywidualizowany i wymaga sporego doświadczenia, wrażliwości i wiedzy diagnosty\n17 Odległość w czasie prowadzenia rozmowy Sfera intymna Sfera osobista Sfera społeczna Sfera publiczna\n18 ► Prawidłowy dystans podczas kontaktu diagnostycznego wyznacza sfera osobista.\n19 Komunikacja werbalna ► Drugim ważnym wyznacznikiem kontaktu diagnostycznego jest to co mówimy – czyli treść rozmowy\n20 ► Ważne jest to, co diagnosta przekazuje badanemu (treści przekazu), a szczególnie, w jaki sposób formułuje komunikaty werbalne. ► Ponieważ jedną z podstawowych technik diagnostycznych zawsze stanowi rozmowa i wywiad ważne jest poznanie czynników, które wpływają na ich efektywność.\n21 ► Prowadząc proces diagnostyczny niezbędna jest znajomość podstawowych umiejętności prowadzenia rozmowy do których min należą:\n22 Umiejętności reagowania werbalnego ► parafraza ► klaryfikacja ► sprawdzanie percepcji ► Prowadzenie (kierowanie)  pośrednie  bezpośrednie ► podsumowywanie\n23 ► Parafrazowanie jest metodą przeformułowywania podstawowego komunikatu wspomaganego przy użyciu podobnych, lecz zazwyczaj w mniejszej ilości słów.\n24 Cele parafrazy ► 1. Dla pomagającego, parafrazowanie jest przede wszystkim sposobem na sprawdzenie jego rozumienia tego, co wspomagany mówi. 2. Komunikowanie wspomaganemu, że usiłujesz rozumieć jego podstawowe przesłanie i że nadążasz za jego werbalną eksploracją 3. Jest potwierdzeniem rozumienia\n25 Najczęściej używane zwroty w parafrazowaniu: ► Jeśli dobrze zrozumiałem, powiedziała Pani że..... ► Pozwoli Pani, że się upewnię, …czy dobrze zrozumiałem..... ► Czy to znaczy, że...... ► Rozumiem, że.... ► Proszę poprawić mnie jeśli się mylę, powiedziała Pani że ….. ► Z Pana wypowiedzi wywnioskowałem, że.....\n26 ► Dzięki parafrazie osoba wspomagana czuje się rozumiany a także może dzięki niej sklasyfikować jej percepcję tego, co sama powiedziała i nadać kierunek jej chaotycznej wypowiedzi. Ostatecznym efektem parafrazy jest to, że wspomagani czują się zachęceni do posuwania się dalej w swych wypowiedziach.\n27 klaryfikacja ► Klaryfikacja jest jakby wyostrzeniem widzenia nieostrego materiału. Pomagający może poprosić o wyjaśnienie wtedy, gdy nie może zrozumieć wypowiedzi wspomaganego.\n28 ► Przykłady zwrotów, które mogą następować po chaotycznym monologu wspomaganego: -„Zgubiłem się, pozwól, że spróbuję powiedzieć, co zrozumiałem z tego, co mówisz” - „Straciłem wątek, nie jest dla mnie jasne, co czujesz w związku ze swoją pracą” - „Czy mógłbyś pokrótce powtórzyć i podać przykład” - „Nie jestem pewien, czy zrozumiałem, czy mógłbyś powiedzieć mi coś więcej?” itd.\n29 Sprawdzanie percepcji ► Sprawdzanie percepcji polega na poprawianiu wspomaganego, aby zweryfikował swoja percepcję tego, co sam powiedział, zwykle po kilku zdaniach. Jest efektywną metodą, ponieważ jest to metoda dawania i odbierania sprzężenia zwrotnego dotyczącego dokładności komunikowania się. Wspólnie ze wspomaganym dokonuje się weryfikacji założenia o tym, że w toku rozmowy istotnie ma miejsce rozumienie. Wieli nacisk kładzie się na bezpośrednie i jasne komunikowanie, dlatego ważne jest sprawdzanie wspólnie z rozmówcą, co mieliśmy zamiar powiedzieć.\n30 ► Przykłady zwrotów ze strony pomagającego, służących sprawdzeniu percepcji: -„Wygląda na to, że jesteś na mnie bardzo zirytowany. Czy to prawda”? - „Zastanawiałem się właśnie, czy plan postępowania, który obrałeś, jest rzeczywiście ty, którego chcesz. Wymieniłeś pewne wątpliwości, czy dobrze to usłyszałem”? - „Chciałbym sprawdzić z Tobą to, co usłyszałem. Powiedziałeś, że kochasz swoją żonę, ale w ciągu ostatnich kilku minut stwierdziłeś, że nie możesz z nią wytrzymać. Wyczułem w Tobie silne sprzeczne uczucie do niej, czy Ty też tak to odczuwasz?\n31 PROWADZENIE: ► Celem jest zachęcenie wspomaganego do otwartego odpowiadania na komunikowanie się. Pomagający wyprzedza nieco kierunek rozumowania wspomaganego, traktując to jako metodę stymulowania rozmowy. ► Kierowanie jest w pewnym stopniu działaniem polegającym na wpływaniu na wspomaganego na wyprzedzeniu jego rozumowania.\n32 ► Cele prowadzenia: 1) zachęcanie eksplorowania uczuć i do przepracowywania uczuć wcześniej dyskutowanych 2) zezwolenie wspomaganym na swobodę eksploracji w różnorodnych kierunkach i swobodne reagowanie na tok eksploracji; 3) zachęcanie wspomaganych do aktywności w toku procesu oraz do zachowania podstawowej odpowiedzialności za kierunek rozmowy\n33 ► KIEROWANIE POŚREDNIE: ► Podstawowe cele kierowania pośredniego polegają na tym, żeby skłonić wspomaganego do rozpoczęcia, a następnie utrzymania odpowiedzialności za podtrzymywanie biegu rozmowy. Stosuje się to na początku rozmowy, mówiąc na przykład: - „O czym chciałbyś porozmawiać?” -„Może rozpoczęlibyśmy od tego, byś powiedział o swojej sytuacji?” - „Powiedz, dlaczego znalazłeś się tutaj?” a w toku rozmowy: - „Powiedz mi coś więcej o tym” -„Jak to czujesz? - „Czy jest coś jeszcze o czym chciałbyś porozmawiać?”\n34 ► KIEROWANIE BEZPOŚREDNIE: ► Kierowanie bezpośrednie jest metodą bardziej szczegółowego ustalenia tematu rozmowy. Także zachęca wspomaganych do przepracowywania, zilustrowania, klaryfikowania, tego, co powiedzieli. Czasami zawiera ono silny element sugestii. Przykłady: -„Opowiedz mi więcej o swojej matce”; - „Może omówilibyśmy głębiej twoje poglądy na uczenie się?” -„Co rozumiesz pod słowami „mieć pietra”?” - „Czy mógłbyś wymyślić przykład ilustrujący to, co się ostatnio wydarzyło?” ► W odpowiedzi wspomagany zazwyczaj podporządkowuje się wyrażonemu poleceniu. Długoterminową jednak konsekwencją jest poszerzenie świadomości wspomaganego i późniejsze rozumienie, osiągane przez dokładniejszą eksplorację uczuć.\n35 PODSUMOWYWANIE ► Umiejętności podsumowywania zawierają w sobie zważenie na to, co wspomagany mówi /treść/ oraz na cel, czas i efekt wypowiedzi /proces/. ► Podsumowywanie może być dłuższą wypowiedzią, jednak zasada polega na tym, by wychwycić główne punkty i najważniejsze tematy spośród wyrażonych treści i uczuć. Podsumowanie procesu polega na stwierdzeniu, dokąd proces zmierzał: w jakim punkcie obecnie się znajduje.\n36 ► Przykład: -pomagający: „Mówiłeś o idealnej dla siebie pracy i o tym, co lubiłeś, a czego nie lubiłeś w dotychczasowych miejscach zatrudnienia. Rozmawialiśmy także o twoich planach co do dalszego kształcenia. Czy jesteś gotów zająć się teraz sprawami związanymi z planowaniem nowego kierunku kariery?”\n37 ► Głównym celem podsumowywania jest danie wspomaganemu pozoru postępu w eksplorowaniu idei i uczuć oraz świadomości postępu w uczeniu się i rozwiązaniu problemu. Pomaga również zakończyć w naturalny sposób rozmowę, sklasyfikować i uwypuklić szereg rozproszonych myśli i przygotować grunt do nowych idei.\n38 Intymność wywiadu i rozmowy ► Jednym z niezbędnych warunków jest zapewnienie intymności i poufności dotyczących uzyskiwanych informacji. ► „Dla celów diagnostycznych często niezbędne jest uzyskanie informacji dotyczących osobistego życia badanego czy jego sposobu przeżywania ważnych sytuacji, a także o jego potrzebach, motywach, jak również traumatycznych doświadczeniach.\n39 Intymność wywiadu i rozmowy ► Są to zawsze informacje intymne, skrywane często nawet przed najbliższymi, stąd by je uzyskać, konieczne jest stworzenie odpowiednich warunków, w których badany będzie mógł i chciał otwarcie i szczere wyrażać myśli, uczuć i treści ważne dla rozpoznania diagnostycznego.” (Jarosz, Wysocka 2006)\n40 ► Jarosz (2004) wymienia podstawowe cechy kontaktu diagnostycznego. Należą do nich:\n41 Podstawowe cechy kontaktu diagnostycznego: ► asymetria ról - wiąże się z kontrolą przebiegu wywiad, która spoczywa na osobie diagnosty – to on narzuca pewne ramy procesu diagnostycznego, równocześnie potrafiąc podążać za wątkami podejmowanymi przez klienta\n42 Podstawowe cechy kontaktu diagnostycznego: ► asymetria komunikacji - wiąże się z tym, że badany głównie mówi, a diagnosta głównie słucha, choć nie oznacza to, że nie ma wpływu na przebieg i ukierunkowanie rozmowy;\n43 Podstawowe cechy kontaktu diagnostycznego: ► asymetria funkcji badania, która oznacza respektowanie etycznej zasady procesu diagnostycznego - badanie ma służyć badanemu, zaś uzyskiwanie osobistych gratyfikacji przez diagnostę ma wymiar jedynie pośredni, wynikający z np. zdobywanego doświadczenia i umiejętności\n44 ► Chcąc kontrolować własne postępowanie w relacji z osobą badaną, diagnosta musi umieć dokonywać samoobserwacji, a także obserwacji zachowań osoby badanej.\n45 ► Dlatego też warto uświadomić sobie, co wskazuje na „dobry" kontakt diagnostyczny, co zaś może wskazywać na jego zaburzenia, czyli zafałszowanie - „pozorny" kontakt diagnostyczny.\n46 Wskaźniki prawidłowego kontaktu Wskaźniki kontaktu pozornego - diagnosta jest autentycznie zainteresowany wypowiedziami osoby badanej, chce ją zrozumieć, a nie ocenić; jest w stanie zaakceptować treść wypowiedzi; (nie znaczy to, że uznaje je za słuszne, ale że jednostka ma do nich prawo), ma poczucie, że rozumie osobę badaną poznawczo i emocjonalnie - informacje, których udziela osoba badana, są zbyt konwencjonalne, stereotypowe, np. takie, jak ogólnie powinna funkcjonować osoba w danym wieku, roli i sytuacji życiowej\n47 Wskaźniki prawidłowego kontaktu Wskaźniki kontaktu pozornego - osoba badana ma poczucie, że każda jej wypowiedź, niezależnie od treści, spotka się z akceptacją, że diagnosta jest zainteresowany poruszanymi problemami, że nie wykorzysta udzielonych mu informacji niezgodnie z jej interesami, a więc osoba badana powinna mieć poczucie, że może mówić, że warto mówić i że ma prawo bezkarnie odsłonić nawet bardzo kontrowersyjne z ogólnego punktu widzenia fakty i postawy -forma wypowiedzi jest nieadekwatna do treści (z wyjątkiem sytuacji, gdy stanowi to formę obrony przed traumatycznymi doświadczeniami)\n48 Wskaźniki prawidłowego kontaktu Wskaźniki kontaktu pozornego -osoba badana nie przejawia oznak oporu, a więc udziela odpowiedzi, nie milczy, nie odpowiada zdawkowo, co nie oznacza jeszcze, że nie przeżywa niepokoju, lęku, winy -rola diagnosty w zbieraniu informacji jest nadmierna („wyciąganie informacji" przez diagnostę) lub znikoma („zalew, potok słów" ze strony badanego)\n49 Wskaźniki prawidłowego kontaktu Wskaźniki kontaktu pozornego - osoba badana przejawia adekwatne reakcje emocjonalne w stosunku do tego, co mówi, a jej informacje wydają się być wiarygodne iż osoba badana jest w stanie być szczera i otwarta - we wszystkich wypowiedziach badanego zauważalny jest wspólny mianownik, np. przedstawianie się w lepszym świetle, wzbudzanie współczucia, konstruowanie wypowiedzi zbyt logicznie i konsekwentnie - historia opowiedziana w sposób klasyczny, standardowy\n50 Wskaźniki prawidłowego kontaktu Wskaźniki kontaktu pozornego - w stosunku wypowiedzi spontanicznych do udzielanych na wyraźne żądanie diagnosty zachwianie proporcji w kierunku większej ilości wypowiedzi spontanicznych jest wskaźnikiem dobrego kontaktu - diagnosta odczuwa znużenie, które nie wynika z zewnętrznych przyczyn, co wskazuje na brak szczerości badanego, gdyż znużenie diagnosty może stanowić wynik braku autentyzmu badanego, a diagnosta ma poczucie, że sytuacja zamknęła się w kręgu spraw oczywistych\n51 Wskaźniki prawidłowego kontaktu Wskaźniki kontaktu pozornego - diagnosta ma poczucie, że doskonale wie, co za chwilę powie osoba badana, co wskazuje, iż przedstawia własną sytuację standardowo, kierując się zmienną aprobaty społecznej,\n52 Wskaźniki prawidłoweg o kontaktu Wskaźniki kontaktu pozornego - diagnosta ma poczucie zrozumienia poszczególnych wypowiedzi, bez zrozumienia całości sytuacji, co wskazuje, iż nie ma ona swojej naturalnej, wewnętrznej logiki, gdyż przedstawiane treści są wzajemnie sprzeczne (części nie przystające do siebie) Źródło na podstawie Jarosz, Wysocka 2006\n53 Opór jako przejaw zaburzeń w kontakcie diagnostycznym ► Opór osoby badanej stanowi z jednej strony ważny wskaźnik jakości kontaktu diagnostycznego, zaś z drugiej strony jest naturalnym zjawiskiem pojawiającym się w sytuacjach trudnych, a do takich należy relacja między diagnostą a badanym.\n54 Opór jako przejaw zaburzeń w kontakcie diagnostycznym ► Opór można zatem zdefiniować jako świadome lub nieświadome unikanie przez badanego poruszania pewnego obszaru treściowego, które może wynikać z uświadomionego lub nieświadomego poczucia zagrożenia (Geller, Król 1991).\n55 Opór jako przejaw zaburzeń w kontakcie diagnostycznym ► Opór może być zakamuflowany w postaci kontaktu pozornego, ale też może przybrać formę całkowitego zerwania kontaktu.\n56 Sygnały oporu Sygnały oporu, czyli wskaźniki jego pojawienia się mogą być następujące: (za Jarosz, Wysocka) ► przedłużające się milczenie - może oznaczać, że osoba badana przeżywa emocje, które uniemożliwiają jej udzielenie odpowiedzi, wskazując, iż jest to dla niej temat trudny, a więc ważny z punktu widzenia dokonywanego rozpoznania;\n57 Sygnały oporu ► zmiana tematu rozmowy - z powodu odczuwanego zagrożenia tematem rozmowy osoba badana zmienia temat, zaczyna mówić o czymś innym\n58 Sygnały oporu ► intelektualizacja - polega na tym, iż badany obronnie zaczyna opowiadać o tym, jak być powinno bądź jak zwykle bywa; zamiast opowiadać jak to on robi lub myśli\n59 Sygnały oporu ► racjonalizacja - dotyczy usprawiedliwiania przeżywanych emocji, co może przyjąć formę podpierania się abstrakcyjnymi zasadami; np. Wie Pani rodzice są zwykle zmęczeni, żeby bawić się z dziećmi po przyjściu z pracy\n60 Sygnały oporu ► bezosobowa forma przedstawiania doświadczeń - przedstawianie treści w taki sposób, jakby dotyczyły one osób trzecich lub nikogo konkretnego, czyli wszystkich; ► Np.. „Wie Pani zdarza się, że człowiek nie wytrzymuje i uderzy wtedy dziecko”\n61 Sygnały oporu ► zmniejszenie głębokości i konkretności wypowiedzi — polega na zauważalnej zmianie w sposobie formułowania wypowiedzi, zarówno w odniesieniu do ilości podawanych informacji, jak i sposobu ich wyrażania, czyli ogólnikowość;\n62 Sygnały oporu ► zmiana sposobu mówienia – widoczna jest w: ► przekazie niewerbalnym - może przejawiać się zmianą tonu głosu, intonacją ► czy natężeniem przekazu werbalnego (osoba przekazuje o wiele mniej treści)\n63 Sygnały oporu ► zapominanie pytania – ze względu na nieświadomą obronę przed tym aby nie rozmawiać na zagrażające tematy osoba zapomina pytania\n64 Sygnały oporu ► pustka w głowie - to efekt trwałego wyparcia niepożądanych doświadczeń, które usunięte zostały z pola świadomości badanego, stąd świadoma ich eksploracja jest zablokowana; ► badany nie tyle nie chce na jakiś temat rozmawiać, co nie potrafi sobie przypomnieć niczego, co dotyczyłoby sytuacji dlań zagrażającej;\n65 Sygnały oporu ► objawy somatyczne - są odzwierciedleniem przeżywanego przez osobę badaną stresu, który wywołuje podejmowany w rozmowie temat (np. pocenie się, drżenie rąk, płacz);\n66 Sygnały oporu ► czynny atak - wiąże się z uświadomionym zagrożeniem wynikającym z podjętego tematu, ► stąd badany świadomie atakuje diagnostę, np. „niepotrzebnie porusza Pan te tematy, przecież one nie mają znaczenia";\n67 Sygnały oporu ► świadome kłamstwo - jest efektem uświadomionego poczucia zagrożenia związanego z treścią rozmowy, stąd badany fałszuje informacje podawane diagnoście;\n68 Sygnały oporu ► otwarta odmowa - także może stanowić rezultat świadomego odrzucenia treści, które są zagrażające, ► badany wybiera strategię szczerego komunikowania diagnoście, że nie chce podjąć określonego tematu w rozmowie, gdyż nie czuje się w tej relacji wystarczająco bezpiecznie lub nie potrafi rozmawiać na dany temat, bo jest on dlań zbyt trudny emocjonalnie.\n69 Źródło oporu ► Warto także zdać sobie sprawę, jakie mogą być podstawowe źródła oporu przed rozmową na tematy szczególnie istotne dla badanego.\n70 Źródło oporu - wewnętrzne ► Źródłami wewnętrznymi mogą być: ► lęk - temat wywołuje lęk bądź jego ujawnienie w obecności diagnosty jest lękotwórcze, ale może to być także lęk przed odkryciem w sobie rzeczy nieznanych i nieakceptowanych;\n71 Źródło oporu - wewnętrzne ► wstyd - wynika ze społecznego stereotypu, iż o pewnych rzeczach nie mówi się nikomu, bądź stanowiący pochodną obawy przed brakiem akceptacji ze strony diagnosty i wytworzeniem w jego oczach negatywnego obrazu własnej osoby;\n72 Źródło oporu - wewnętrzne ► poczucie winy - wynika z konieczności podawania nie zawsze pozytywnych informacji o osobach bliskich emocjonalne badanemu.\n73 Źródło oporu - zewnętrzne ► Do źródeł zewnętrznych należy postępowanie diagnosty, które może obejmować szeroki katalog wadliwych zachowań, jednakże wśród najważniejszych w pierwszych etapach budowania relacji można wyszczególnić kilka:\n74 Źródło oporu - zewnętrzne ► zbyt szybkie przejście do pytań zagrażających, ► formalizm traktowania, ► brak poczucia bezpieczeństwa, ► wyłapywanie sprzeczności w wypowiedziach badanego, ► naukowy, specjalistyczny język i wiele innych.\n75 Techniki radzenia sobie z oporem Techniki radzenia sobie z oporem powinny stanowić niezbędne wyposażenie i umiejętności w pracy diagnosty. Wśród podstawowych najczęściej wymienia się następujące:\n76 Techniki radzenia sobie z oporem ► milczenie - manipulowanie milczeniem stanowi paradoksalną metodę zmniejszania napięcia emocjonalnego osoby badanej, ale nie jest to metoda uniwersalna, gdyż skutkiem zbyt przedłużającego się ze strony diagnosty milczenia może być wzrost tego napięcia;\n77 Techniki radzenia sobie z oporem ► zmiana lub przeformułowanie pytania - zmiana tematu lub zwiększenie ogólności pytania, które staje się wówczas mniej zagrażające, tzw. „zamrożenie kontaktu";\n78 Techniki radzenia sobie z oporem ► podawanie komunikatów o spostrzeganiu trudności osoby badanej - ich funkcją jest pokazanie zdolności diagnosty do empatii i syntonii, nie mogą one jednak przyjąć formy nagany, gdyż wówczas ocena stanowi dodatkowe źródło oporu;\n79 Techniki radzenia sobie z oporem ► parafraza - polega na tym, iż dotychczasowa wypowiedź badanego zostaje sformułowana w nieco innej postaci przez diagnostę, co upewnia badanego, że ten go rozumie, akceptuje, zaś w efekcie zwiększa jego poczucie bezpieczeństwa;\n80 Techniki radzenia sobie z oporem ► udzielanie dodatkowych informacji - przyjmuje najczęściej formę uświadomienia badanemu, że to, co przeżywa, jest czymś naturalnym, eliminując tym samym jego poczucie zagrożenia;\n81 Techniki radzenia sobie z oporem ► prośba o konkretyzację wypowiedzi - stanowi prostą technikę radzenia sobie z oporem, której efektem jest intelektualizacja, racjonalizacja lub obiektywizacja (wpisywanie własnych sytuacji w sytuację konkretnych innych lub „uogólnionego innego"), ► polega bądź na podawaniu ogólnej instrukcji np. „jak ta sytuacja konkretnie przebiegała", bądź rzadziej na formułowaniu pytań zamkniętych, dotyczących analizowanych treści;\n82 Techniki radzenia sobie z oporem ► rozmowa na temat „ tu i teraz" jest techniką stosowaną w sytuacji radzenia sobie z aktywnym oporem, mogąc przyjmować postać pytania zadanego wprost „dlaczego badany nie chce o czymś mówić";\n83 Techniki radzenia sobie z oporem ► zaznaczenie roli i funkcji badania - stanowi ryzykowny, choć czasem stosowany sposób radzenia sobie z oporem badanego, polegający na wywieraniu nacisku na osobę badaną w formie twierdzenia, że od jakości jej wypowiedzi czy od stopnia jej otwarcia się i szczerości zależy to, czy uda się rozwiązać problem;\n84 Techniki radzenia sobie z oporem ► wyrażenie własnych emocji związanych z przejawianiem oporu - polega na podzieleniu się z badanym informacją o stanie własnych emocji, wynikających z zachowania badanego, np. negatywne stany - przykrość, bezradność, co jednak w niektórych sytuacjach może zachwiać zaufanie do diagnosty jako profesjonalisty.\n85 ► Próby przezwyciężenia oporu z zastosowaniem powyższych technik mogą robić wrażenie dodatkowego nacisku, przymusu, płynącego z zewnętrz, co może paradoksalnie wzmagać wewnętrzny opór badanego. ► Dlatego niezmiernie ważne jest, aby próbom tym towarzyszyła motywacja zrozumienia trudności badanego, a nie chęć uzyskania informacji za wszelką cenę.\n86 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty (za Jarosz, Wysocka) ► Wszystkie opisane wcześniej zdolności, kompetencje i umiejętności chronią diagnostę przed popełnianiem podstawowych błędów, wiążących się z kreowaniem nastawień zamykających proces diagnostyczny\n87 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► Analizując potencjalne błędy diagnostyczne, wskazać należy, iż na ich popełnianie szczególnie narażone są te osoby, które preferują w diagnozowaniu sztywne stanowisko psychometryczne, zaniedbując humanistyczny, całościowy i dynamiczny wymiar poznania.\n88 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► Błąd postawy (podmiotu do przedmiotu, czyli dominacji) – wiąże się z brakiem uwzględniania perspektywy badanego w toku rozpoznawania jego sytuacji życiowej i brakiem elastyczności w procesie poznawania (postępowanie wedle ścisłego schematu).\n89 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► Błąd maski, czyli zasłaniania się swoją rolą, co ogranicza pole poznania - wiąże się zarówno z brakiem współodczuwania (empatii) i umiejętności postawienia się w sytuacji osoby diagnozowanej.\n90 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► Błąd sędziego, czyli postawy wartościującej, etykietyzującej osobę badaną - powoduje szufladkowanie opisywanej sytuacji wedle sztywnych, stereotypowych kryteriów, zamykając proces diagnozy (subiektywizm wynikający z nastawień z przeszłości).\n91 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► Błąd skupiania się na negatywnych aspektach funkcjonowania jednostki, bez uwzględnienia jej mocnych stron - zawęża pole poznania i projektowania interwencji.\n92 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► Błąd skupiania się na skutkach bez powiązania ich z kontekstem sytuacyjnym czy przyczynami zachowań - ogranicza możliwość wyjaśnienia mechanizmów zaburzonego funkcjonowania diagnozowanego podmiotu.\n93 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► Błąd redukcji źródeł wiedzy - polega na braku łącznego i dynamicznego wykorzystywania w procesie poznania „wiedzy gorącej", wynikającej z osobistych doświadczeń życiowych i „wiedzy zimnej", naukowej, obiektywnej, systematycznie gromadzonej.\n94 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► W efekcie diagnosta przyjmować może różne postawy wobec poznawanej rzeczywistości i przede wszystkim wobec badanego podmiotu, m.in.:\n95 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► nawyk oceniania - „postawa od-do", która powoduje brak zrozumienia, a także włącza proces etykietyzacji, standaryzującej badanego i jego problem;\n96 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► nadmierne poczucie odpowiedzialności - polega na tym, że diagnosta „słucha nie po to, by zrozumieć, ale aby naprawić", co skutkuje zawężeniem pola percepcji i tym samym poznania zawsze złożonej i indywidualnej sytuacji badanego\n97 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► tendencja do dominacji - stanowi rezultat unikania przez diagnostę deprywacji własnej roli, często skorelowana jest z poczuciem za- grożenia obrazu siebie jako profesjonalisty;\n98 Błędy i wadliwe nastawienia diagnosty ► nastawienie lękowe - jest bezpośrednią konsekwencją doświadczanego przez diagnostę lęku przed niepowodzeniem, niekompetencją, bezradnością, zaś może skutkować nadmiernym zabieganiem o sympatię\nPobierz ppt "Podstawy diagnozy psychopedagogicznej. Mgr Edyta Białkowska Charakterystyka procesu diagnostycznego."


Najlepsze... - Cytaty.info\n26 grudnia 2009 roku, godz. 13:38 23,5°C\ndoskonale dzień, w ktorym do mnie napisałeś.\nRozmawialiśmy potem kilka dni, prawiles mi komplementy a ja sobie myślałam.."zobaczysz... jeszcze mnie olejesz i świetnie sobie ułożysz życie"\nNie wiem... ale chyba juz sie tak stało.\nNic nie mówie.\nPocierpie sobie teraz.\nMam do Ciebie żal, ale zycze Ci dobrze.\n"Co jest ważne?\nBy wybrać najlepsze z miliona różnych wyjść. Ważne jest by zachować harmonię, podchodzić z dystansem i spokojnie.\nWażna jest miłość.. bo to jedyna religia."\nAle co jak jest 'coś' w sercu a nie ma Ciebie?\nTo chyba wolność...\n26 grudnia 2009 roku, godz. 14:24\nJeżeli się szczerze kocha-wybacza się wszystko. Nie ma granicy błędów\n4 grudnia 2009 roku, godz. 12:31 926,0°C\nTekst dnia 5 grudnia 2009 roku\ngłuchego nie pytaj o dźwięki\nchudego o otyłość\nświni nie pytaj o wdzięki..\nmnie nie pytaj o miłość.\n3 maja 2011 roku, godz. 18:39\no szczęście też nie pytaj..\n13 września 2009 roku, godz. 1:44 80,9°C\nKażdego ranka, po przebudzeniu, otrzymujemy kredyt w wysokości osiemdziesięciu sześciu tysięcy czterystu sekund życia na dany dzień.\n12 lutego 2010 roku, godz. 18:01\n... i choć często bierzemy "a konto" to później i tak musimy zwrócić... rachunek musi się zgadzać... i tyle szczęścia że nie ma odsetek...\n15 listopada 2009 roku, godz. 20:03 92,2°C\nTyle rzeczy wiem o Tobie.\nCo lubisz robić, a czego nie, z kim spędzasz wolny czas, kiedy masz urodziny, jaki dzień tygodnia lubisz.\nLecz chciałabym jeszcze żebyś zauważył, że istnieję. Aby Twój wzrok zatrzymał się choć na sekundę nie tylko potępiając mój wygląd.\nByś zauważył jak bardzo mi na Tobie zależy.\n15 listopada 2009 roku, godz. 20:31\nNo ładne ;-*\nI jak chcesz, żeby cię zauważył, to może\npokaż się albo zrób coś, nie może byc\nprzecież tak źle ;-)\n27 sierpnia 2009 roku, godz. 13:29 44,7°C\nJa nawet Ciebie nie mam,\na każdy kolejny dzień to strach,\nże nigdy mieć nie będę.\n27 sierpnia 2009 roku, godz. 22:29\nNiesamowite i takie prawdziwe.\n29 grudnia 2009 roku, godz. 19:42 278,3°C\nPasowalibyśmy do siebie idealnie...\ngdyby nie reszta świata .\n22 października 2010 roku, godz. 00:28\n...często mamy wrażenie, że to ono marnuje nam życie...\n26 grudnia 2009 roku, godz. 17:00 78,7°C\nDrżenie warg .\nPrzyjemnie ciepło .\nPragniesz więcej .\nZimno przeszywa twoje ciało.\nJuż wiesz - że - Marzyłaś.\n10 października 2009 roku, godz. 12:39 56,5°C\n... Bo to, że odszedłeś,\nnie znaczy, że nie ma Cię we mnie.\n6 stycznia 2010 roku, godz. 19:47\nZastąpiło to wiele słów..\n10 września 2009 roku, godz. 21:45 24,4°C\nBo gdy spotykamy się znów,\npo długiej rozłące...\nZawsze masz pretensje o moją wrogość,\nbrak czułości... zimno.\nTo jest mój pancerz obronny w który\nubieram się po to byś nie zranił kolejny raz, obiecuję sobie być twardą... nieugiętą.\nNiestety po dłuższej chwili zaczynasz rozpinać jego guziki... i on znika.\nZnów staję się bezbronna, potrzebująca opieki, twoich pieszczot.\nA gdy już cię nie ma, gdy znikasz.\nkolejny raz od nowa próbuję sprawić sobie\njeszcze trwalszy pancerz... którego już nie zdołasz przebić\ni wciąż bezskutecznie...\n23 września 2009 roku, godz. 2:59\nZnam to aż zbyt dobrze..\n7 września 2009 roku, godz. 18:32 23,1°C\nNie traktuj mnie,\njako dodatkowej strony Twojego życia,\nktórą możesz potargać kiedy zechcesz...\nA potem nagle posklejać i udawać,\nże wszystko jest OKEJ, że nie widzisz tych wszystkich dziur,\npostrzępionych końców i całego cierpienia, które krzyczy ze środka.\n7 września 2009 roku, godz. 23:20\npo prostu cudowne..\n29 sierpnia 2009 roku, godz. 12:08 68,6°C\n-Usiądź obok - poprosiła - zrobił to bez słowa.\n-A teraz przytul. 5 sekund później poczuła jego dłoń oplatającą jej talię.\n-Pocałuj moje usta. Zrobił to w tak czuły i delikatny sposób.\n-Co mam zrobić? - zapytał bez emocji.\n-Pokochaj mnie, tak, byś każdej nocy szukał ustami moich ust. Tak, byś uzależnił się od mojego dotyku. Tak, byś nie mógł beze mnie żyć... To właśnie chcę byś zrobił.\n-Tego nie możesz mieć na zawołanie... niestety. - mówiąc to wstał i odszedł.\n29 sierpnia 2009 roku, godz. 15:26\n"Fizyczne" prośby można spełnić tak łatwo... A duchowych wcale, nie ważne czy o nie prosimy, czy nie, one albo są, albo będą, albo nie... A najgorsze, że nigdy nie wiadomo, która z tych trzech opcji zaistnieje.\n29 grudnia 2009 roku, godz. 22:12 446,2°C\nCzasami, gdy go widzę, czuję się, jak alkoholik po odwyku na widok butelki wódki...\n30 grudnia 2009 roku, godz. 00:59\nWłaściwie wszystko może być dla nas nałogiem\nDla mnie była to pewna osoba i wiem, że się z tego nie "wyleczę", ale nie warto też z tego powodu marnować życia\n22 lutego 2010 roku, godz. 14:21 81,3°C\nTekst dnia 8 maja 2009 roku\nmiłość pamięć prawda sprawiedliwość cierpliwość\n7 października 2013 roku, godz. 16:00\nŹródło warto podać, żeby ludzie wiedzieli że to z 1 listu św. Pawła Apostoła do Koryntian...\nRonald Russell Cytat\n22 lutego 2010 roku, godz. 15:35 84,5°C\nTekst dnia 4 czerwca 2009 roku\nczłowiek bunt radość miłość mądrość dziecko wiara piękno\n9 marca 2013 roku, godz. 21:02\nPrzepiękne, ale jednocześnie boli jak jasna cholera.\nZeszyt użytkownika Monikass\nZeszyt o nazwie Najlepsze....\nZeszyt z tekstami użytkownika Monikass\nZeszyt z tekstami użytkownika Monikass 41 tekstów


Nasze sukcesy – Przedszkole nr 4 w Piasecznie\nPodczas tegorocznego Kiermaszu Piaseczyńskiego odbyło się uroczyste rozstrzygnięcie konkursu „Wielkanocne symbole” dla dzieci 5 i 6-letnich. Nasze Przedszkole zgłosiło najwięcej, bo aż 23 prace!! Nagrody zdobyli: Wiki z gr III, Madzia, Kasia i Filip z gr IV, Asia i Zosia z gr V. Serdecznie gratulujemy!!!\n2 grudnia został rozstrzygnięty konkurs plastyczny „Jeż – kolczasty zwierz” organizowany przez Przedszkole nr 2 w Piasecznie pod patronatem Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno. Kolejny raz udało nam się odnieść sukces! Wyróżnienia dla Ludwiczka K. oraz Natalki M. z III grupy. Gratulujemy!!!\nPrzez redaktor, 7 miesięcy 3 grudnia 2021 temu\n1 grudnia został rozstrzygnięty konkurs fotograficzny „Piękno mojego miasta” organizowany przez Przedszkole nr 10 w Piasecznie pod patronatem Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno. Kolejny raz udało nam się odnieść sukces! III miejsce – Hania K. z V grupy wyróżnienie – Olek T. z III grupy Serdecznie gratulujemy!!!!\n17 listopada został rozstrzygnięty konkurs plastyczny „Jesienny ekoludek” organizowany przez Przedszkole nr 9 w Piasecznie pod patronatem Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno. Nasze dzieci ponownie odniosły niebywały sukces!! W kategorii 3-4 latki: I miejsce Nela z gr I W kategorii 5-6 latki: I miejsce Wiktoria z gr III II miejsce Czytaj dalej…\nPrzez redaktor, 7 miesięcy 26 listopada 2021 temu\n20 października został rozstrzygnięty konkurs plastyczny „Przyroda w kolorach” organizowany przez Przedszkole nr 6 w Głoskowie pod patronatem Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno. W konkursie wzięło udział 39 prac z 6 przedszkoli, a nasze dzieci odniosły niebywały sukces!! W kategorii 3-4 latki: I miejsce Gabrysia z gr II II miejsce Czytaj dalej…\nPrzez redaktor, 7 miesięcy 25 listopada 2021 temu\nPrzez redaktor, 8 miesięcy 2 listopada 2021 temu\nW ramach konkursu należało zainstalować przy przedszkolu karmnik dla ptaków oraz przesłać jego dokumentację zdjęciową. Zadanie konkursowe polegało na wykonaniu przez przedszkolaki techniką dowolną prac artystycznych przedstawiających przylatujące do karmnika gatunki ptaków. W konkursie wzięło udział 12 piaseczyńskich przedszkoli, a nasze przedszkole zdobyło I miejsce!!! Konkurs „Chojnowski Karmnik dla Ptaków” Czytaj dalej…\nZ okazji Dnia Komisji Edukacji Narodowej Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno Daniel Putkiewicz oraz I Zastępca Burmistrza Hanna Kułakowska – Michalak wręczyli 80 nauczycielom oraz dyrektorom szkół i przedszkoli nagrody za szczególne osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze oraz zaangażowanie w pracę i dbałość o wysoką jakość edukacji. Wśród nagrodzonych nauczycieli, znalazła się wychowawczyni Czytaj dalej…\nPrzez redaktor, 8 miesięcy 22 października 2021 temu


Zakład Gospodarki Komunalnej „Łososina” Spółka z o.o. został wyposażony w samochód marki Iveco. - Aktualności - Gmina Łososina Dolna\nZakład Gospodarki Komunalnej „Łososina” Spółka z o.o. został wyposażony w samochód marki Iveco.\nWtorek, 19 kwietnia 2022 wyświetleń: 114\nZakład Gospodarki Komunalnej „Łososina” Spółka z o.o. zakupił samochód ciężarowy marki Iveco. Samochód będzie służył przede wszystkim do zbiórki i wywozu odpadów komunalnych z terenu naszej gminy, ale również do innych prac porządkowych czy budowlanych. Nowy nabytek posiada specjalistyczną przyczepę wyposażoną w podnośnik hydrauliczny, który ułatwia rozładunek. Jego ładowność to 920 kg, a moc to 180 KM.\n- Cieszę się, że nasza spółka komunalna się rozwija. Zapewnienie sprawnie funkcjonującego przedsiębiorstwa wymaga ciągłych nakładów, a dodatkowy sprzęt pomoże sprostać rosnącym oczekiwaniom mieszkańców i świadczyć usługi na najwyższym poziomie – mówi Andrzej Romanek wójt gminy. Dobrze wyposażona spółka będzie mogła skutecznie realizować nowe zadania na rzecz naszych mieszkańców – dodaje.\nZakup samochodu został sfinansowany ze środków Zakładu Gospodarki Komunalnej „ŁOSOSINA” spółka z o.o.\n- Wciąż rozwijamy komunalną spółkę, po to, aby profesjonalnie i w jak największym zakresie świadczyć usługi – podkreśla Paweł Salamon Prezes spółki.


Hebrew Date: 12/19/5780 > Strona główna Sprawy religijne Święta Żydowskie KSIĘGA AGADY (cz. 5)\nW tym tygodniu783\nW tym miesiącu859\nJózef oczekiwał przybycia swoich braci. Mieli zakupić w Egipcie zboże. Dlatego polecił strażnikom bram miasta, żeby zapisali imię oraz imię ojca każdego przybysza.\nWieczorem przyniesiono mu wykaz przyjezdnych z pierwszej bramy.\nBył tam wymieniony Ruben syn Jakuba. W spisie przybyszów z drugiej bramy znajdował się Szymon syn Jakuba. I tak z dziesięciu bram miasta otrzymał spisy, w których figurowały imiona dziesięciu jego braci.\nPolecił zamknąć wszystkie spichlerze i pozostawić jeden tylko otwarty. Zaczął sam w nim oczekiwać.\nMija dzień, a braci jak nie ma, tak nie ma. Mija drugi dzień i braci dalej nie widać. Mija trzeci dzień i nic. Polecił Józef wszcząć poszukiwania. Wreszcie słudzy odnaleźli ich. Kręcą się właśnie po mieście. Chodzą od targowiska do targowiska. Błądzą po ulicach. Wreszcie przyprowadzono ich do Józefa. Ten chciał sprawdzić, czy odczuwają skruchę, że kiedyś sprzedali go w niewolę. Udał więc, że ich nie poznaje. Przemawia do nich ostro i surowo:\n- Przybyliśmy kupić zboże.\n- Dlaczego weszliście do miasta przez dziesięć bram? Każdy przez inną bramę?\n- Tak nakazał nam ojciec. Nie chciał, żeby zły urok padł na nas.\n- Dlaczego więc włóczyliście się po ulicach?\n- Szukaliśmy zhuby, którą straciliśmy przed laty.\n- Wydaje mi się, że raczej jesteście szpiegami. Przybyliście do miasta na przeszpiegi. W moim czarodziejskim pucharze widzę dwie osoby z waszego grona, które zniszczyły miasto.\n- Jakie dwie osoby? Jakie miasto?\n- Szymon i Lewi zniszczyli miasto Sychem.\nPrzerazili się synowie Jakuba i opowiedzieli, że jest ich dwunastu braci. Brakuje jednego. Najmłodszego, który został przy ojcu.\nA Józef wtedy powiedział do nich:\n- Niech Szymon zostanie tu jako zakładnik, a wy sprowadźcie najmłodszego brata. Wtedy wam uwierzę.\nWybrał Szymona po to, żeby go oddzielić od Lewiego. Obaj bowiem, działając wspólnie, mogliby napaść na miasto. Po drugie zaś dlatego, że Szymon był tym. który go wtrącił do dołu, zanim sprzedali Józefa Midianitom.\nPowiada Szymon do braci:\n- Tak jak postąpiliście z Józefem, tak postępujecie teraz ze mną. Nie chcecie mnie ocalić?\n- Róbcie co chcecie. Sam sobie poradzę.\nJózef tymczasem wysłał meldunek do faraona:\n- W mieście pojawili się rozbójnicy. Proszę cię, królu, o siedemdziesięciu uzbrojonych strażników w celu pojmania i zakucia bandytóww kajdany .\nKiedy strażnicy przybyli do spichlerza, przejęty strachem Szymon tak przeraźliwie ryknął, że aż zęby mu z ust powypadały.\nJózefa znacząco skinął na swego syna Menaszesa i ten jednym uderzeniem uspokoił Szymona, który potulnie pozwolił zakuć się w kajdany.\nI nim strażnicy zdążyli go wsadzić do więzienia, Szymon zawołał do swoich braci:\n- Cios, jaki mi zadano, nie jest egipskim uderzeniem. Wyczułem w nim coś swojskiego. Coś rodzimego.\nKiedy bracia po raz drugi wybrali się do Egiptu po zboże, Jakub chciał zatrzymać w domu Beniamina, Ruben oświadczył:\n- Ojcze, jeśli nie przyprowadzę z powrotem Beniamina, możesz zabić moje dzieci.\n- Głupi jesteś, mój ty pierworodny. Czy twoje dzieci nie są moimi?\nNa to rzekł Juda:\n- To, że nie puszczasz Beniamina do Egiptu, wynika tylko z tego, że obawiasz się, iż spotka go nieszczęście. Ale jest pewne, że jeśli nie udamy się do Egiptu, wszyscy zginiemy z głodu.\nJakub jednak dalej nie chciałpuścić Beniamina. Wtedy Juda oświadczył:\n- Bracia, dajmy na razie ojcu spokój. Kiedy skończy się chleb, zmięknie.\nPodczas drugiej wyprawy synów Jakuba do Egiptu znowu poddano rewizji. W worku należącym do Beniamina celnicy znaleźli srebrny puchar. Rozgniewany Juda zaczął krzyczeć nieludzkim głosem. Krzyk jego był tak potężny, że usłyszał go w dalekim Kanaanie Chuszin ben Dan, który jednym susem zjawił się w Egipcie. Razem z Judą podnieśli takie larum, że o mało nie przewrócili Egiptu do góry nogami.\nNa piersi Judy rósł włos, który w chwili gniewu tak sztywniał i sterczał, że był jak igła przebijająca wszystkie jego ubrania. Z prawego oka zaczęły też wypływać łzy zmieszane z krwią.\nKiedy Józef dostrzegł oznaki gniewu Judy, stuknął pięścią w kamień, na którym siedział. Sił uderzenia była tak wielka, że kamień rozleciał się na kawałki.\nPowiedział wtedy Juda do Naftalego:\n- Jesteś rączy jak jeleń, więc pobiegnij do miasta i policz, ile w nim jest targowisk.\nNaftali pobiegł do miasta i szybko wrócił z odpowiedzią.\n- W mieście jest dwanaście targowisk.\n- Bracia - zawołał Juda - jest was dziewięciu. Niech każdy bierze na siebie jedno targowisko. Ja wezmę trzy. Razem zniszczymy całe miasto.\nNa to bracia odpowiedzieli:\n- Jehudo, niech ci się nie zdaje, że to Sychem. Egipt jest kluczem do całego świata. Niszcząc Egipt, doprowadzimy do zagłady całego świata.\nSłysząc to, Józef nie mógł dłużej się powściągać i polecił wszystkim Egipcjanom opuścić spichlerz.\nW duchu zaś tak kombinował: Lepiej będzie, jeśli mnie jednego zabiją. W ten sposób uniknę wstydu, kiedy się wobec nich ujawnię.\nKiedy Egipcjanie wyszli ze spichlerza, Juda zawołał do Józefa:\n- Puść nas wolno, w przeciwnym bowiem razie wyciągnę z pochwy miecz i cała ziemia egipska będzie usłana trupami.\n- Jeśli ty wyciągniesz miecz, to ja go owinę wokół twojej szyi.\nJuda znowu wpadł w gniew. Chwyta żelazne kule, rozgryza je i tak powiada:\n- Teraz zamaluję krwią wszystkie targowiska Egiptu.\n- Wiem - odpowiada Józef - że znakomici z was farbiarze. Koszulę waszego brata zamoczyliście we krwi i oświadczyliście ojcu, że dzikie zwierzę go pożarło.\nUsłyszawszy te słowa bracia zaczęli płakać i kajać się:\n- Należy się nam kara za to, że tak okrutnie postąpiliśmy z bratem.\nWzruszony ich skruchą, Józef zaczął ich pocieszać:\n- Wasz brat żyje! Za chwilę go zobaczycie!\nMówiąc to zaczyna wołać:\n- Józefie, Józefie, ukaż się twoim braciom. Oni chcą cię zobaczyć!\nRozglądają się bracia na wszystkie strony i nikogo nie widzą.\nWtedy Józef donośnym głosem zawołał:\n- Jam jest Józef, wasz brat. Dowodem na to, że przemawiam do Was w naszej świętej mowie hebrajskiej.\nPrzed śmiercią Jakub wezwał swoich synów i rzekł:\n- Pragnę wam powiedzieć, co was spotka w przyszłości.\nChciał objawić im to, co się stanie u kresu dziejów, kiedy nadejdzie Mesjasz.\nW tym momencie opuściła go jednak Szechina.\n- Kto wie - powiedział, upadłszy na duchu - może potomstwo moje, uchowaj Bóg, splamiło się jakimś niegodnym czynem.\nMoże jest taką samą plamą, jaką Izmael był dla mego dziadka Abrahama albo Ezaw dla mego ojca Izaaka.\nSynowie, usłyszawszy słowa ojca, jednogłośnie zawołali:\n- Szma Israel - słuchaj ojcze, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem - Panem Jedynym. Taki, jaki jest w tobie, taki jest też w naszych sercach. Jeden i Jedyny.\nUspokojony oświadczeniem synów Jakub rzekł:\n- Niech będzie błogosławione Jego Imię na wieki wieków!\nWiele stuleci minęło od tego czasu i po dziś dzień, kiedy\nŻydzi zbierają się na modlitwę poranną lub wieczorną, rozlega się zawsze to stare wołanie - Szma Israel - słuchaj, Izraelu, który spoczywasz w grocie Machpela. Twego świętego nakazu pilnie przestrzegamy po dziś dzień! „Pan jest naszym Bogiem\n- Panem Jedynym”.\nKiedy karawan z trumną Jakuba podążał do Erec Israel, zastąpiły mu drogę zbrojne zastępy Ezawa i Izmaela. Napaść wisiała już na włosku. Na widok jednak korony Józefa leżącej na trumnie, książęta Izmaela i Ezawa dowodzący zastępami wojskowymi także położyli swoje korony obok korony Józefa. I tak trzydzieści sześć koron, bo tylu było książąt zdobiło trumnę Jakuba.\nKiedy karawan dotarł do groty Machpela, Ezaw stanął u jej wejścia i nie pozwolił wnieść trumny Jakuba.\n- Tu jest - powiedział - miejsce dla czterech par. Siedem miejsc już zajęto: Adam i Ewa, Abraham i Sara, Izaak i Rebeka oraz Lea. Znaczy to, że Jakub swój udział już otrzymał. Ósme miejsce należy do mnie.\nNa uwagę, że po odstąpieniu pierworództwa Jakubowi sprzedał mu też za ciężkie pieniądze miejsce spoczynku w grocie, Ezaw kategorycznie odparł, że nie ma na to żadnego dowodu.\n- Ależ jest - oświadczono mu. - Akt sprzedaży znajduje się w Egipcie.\n- Przynieście więc go tutaj i pokażcie.\nPostanowiono posłać szybkobiegacza Naftalego po akt sprzedaży do Egiptu. I wtedy w związku z zamieszaniem, jakie powstało, nagle wyskoczył z tłumu głuchy Chuszim ben Dan i zapytał:\n- Dlaczego czekamy z wniesieniem trumny?\nWyjaśniają mu, że stojący u wejścia Ezaw nie pozwala pochować Jakuba, dopóki nie dostarczą mu aktu sprzedaży.\nGłuchy Chuszim ben Dan, nie dosłyszawszy wyjaśnienia, zrywa się z krzykiem.\n- Rozumiem! Złoczyńca Ezaw chwalj się swoimi mocnymi rękami. Zaraz mu pokażę!\nI raptem chwyta za kij i rozbija Ezawowi głowę.\nSpełniły się więc prorocze słowa matki Rebeki: - Dlaczego mam was obu w jednym dniu stracić?\nW powrotnej drodze po pogrzebie ojca\nWracając z pogrzebu, Józef zatrzymał się nad owym dołem, do którego przed laty wrzucili go bracia. Chciał zajrzeć w głąb dołu, w którym dokonał się cud. Skazany na śmierć, wzniósł się na szczyty władzy w Egipcie.\nZostał wicekrólem wielkiego kraju, drugim człowiekiem po faraonie.\nKiedy stanął nad dołem, braci ogarnął strach. „Zapewne - pomyśleli - obudziło się w nim pragnienie zemsty za doznaną krzywdę. Surowo się z nami rozliczy”.\nWyczuwszy ich strach, Józef tak rzekł do braci:\n- Bądźcie spokojni. Jeśli dziesięć świec nie mogło zgasić jednej świecy, to z całą pewnością jedna świeca nie zgasi dziesięciu świec.\n„I nasłał nowy król w Egipcie”. Nowy król wprowadził srogie i dotkliwe dla Żydów prawa.\nDo ludu zaś swego tako rzekł:\n- Oto lud izraelski stał się liczniejszy i potężniejszy od nas. Postąpmy więc z nim mądrze. Weźmy przykład od żydowskiego Boga. On odpłaca miarką za miarkę. Pięknym za nadobne. Jaka wina, taka i kara. Jeśli synów Izraela zniszczę ogniem, On mnie w ogniu spali.\nJeśli mieczem ich zabiję, spadnie na mnie Jego miecz. Dlatego w wodzie ich utopię. W tym wypadku nic mi zrobić nie potrafi, gdyż przysiągł, że nigdy już nie ześle potopu na ziemię.\nNiegodziwemu faraonowi nie przyszło jednak do głowy, że Bóg przysiągł nie sprowadzić potopu na całą kulę ziemską. Na pojedynczy zaś kraj może w każdej chwili spuścić potop. Nie zdawał sobie również sprawy, jaki los spotka Egipcjan, bo nie wody spłyną na nich, ale oni sami wejdą do wody i utoną.\nNa koniec wydał rozkaz, żeby wszystkich nowo narodzonych chłopców wrzucić do Nilu.\nMatki zaczęły więc ukrywać dzieci w piwnicach. Wtedy Egipcjanie wchodzili do mieszkań Żydów razem ze swoimi dziećmi i tam szczypali je w policzki. Z bólu dzieci wybuchały łkaniem. Schowane dzieci żydowskie, usłyszawszy płacz, zaczynały również szlochać. Tak Egipcjanie wykryli ich obecność i poniosły śmierć w nurtach Nilu.\nW niebie powstał ogromny szum. Bóg zwołał aniołów i nakazał im stanąć w obronie potomków Abrahama, Izaaka i Jakuba.\nNatychmiast aniołowie przylecieli na brzeg rzeki Nil. Weszli po kolana do wody i wyciągnęli topiące się dzieci, po czym na skrzydłach zabrali je na wysokie skały. Tu Bóg uczynił cud. Z kamiennych skał wyrosły wypełnione mlekiem kobiece piersi. Dzieci przywarły do nich ustami i nasyciły głód.\nZarządzenie faraona w sprawie gliny i cegieł\nKłamstwem i podstępem faraon narzucił powoli niewolę Żydom.\nNajpierw ogłosił, że Egiptowi grozi niebezpieczeństwo ze strony wojsk Etiopii, które jakoby mają zamiar najechać na kraj i podbić go. Dlatego należy niezwłocznie przystąpić do budowania twierdz obronnych. Ochotnicy nie otrzymają zapłaty za pierwszy dzień pracy, natomiast za drugi dzień pracy zostaną odpowiednio wynagrodzeni.\nSam faraon dla przykładu przystąpił jako pierwszy do pracy. Wziął dzieżę z wapnem i narzędzia do ugniatania gliny.\nWidząc to, Żydzi zakasali rękawy i zabrali się do roboty. Każdy starał się zrobić jak najwięcej cegieł. Tylko plemię Lewitów nie stawiło się do pracy. Dzięki temu pozostało wolne, albowiem Żydzi z pozostałych plemion zostali zmuszeni do nieprzerwanej pracy. Nadzorcy egipscy przyjęli za obowiązującą normę wydajność, jaką Żydzi osiągnęli w pierwszym dniu pracy, kiedy za przykładem faraona pracowali ponad siły.\nCały dzień stali boso, mieszając glinę ze słomą. Kłujące źdźbła słomy raniły ich stopy.\nWnuczka Szutelacha, Rachela, przyszła pomóc mężowi w pracy. Podczas mieszania gliny urodziła dziecko, które utopiło się w glinie. Nie zważając na to, Egipcjanie wznieśli ścianę z tej właśnie gliny. Wtedy przybył archanioł Gabriel, wyciągnął dziecko z muru, uniósł je na skrzydłach i postawił przed tronem Wszechmogącego. Tej nocy Najwyższy wydał wyrok na Egipt.\nDzięki pobożnym kobietom\nŻydzi zostali wyzwoleni dzięki pobożnym kobietom żydowskim. Od świtu do późna w nocy ich mężowie ciężko harowali w polu. Słońce niemiłosiernie paliło, a oni gołymi nogami i krwawiącymi rękami ugniatali glinę na cegły. Na ich plecy raz po raz spadały razy okrutnych nadzorców.\nSłony, krwawy pot zmieszany ze łzami, który zraszał ich ciała, wywoływał potworny ból jątrzących się ran.\nW tym samym czasie ich cnotliwe żony szły do rzeki z dzbanami, żeby zaczerpnąć wody dla potrzeb domowych. Bóg, oby był błogosławiony, sprawił że do dzbanów wpływały rybki. Wróciwszy do domu kobiety stawiały na ogniu dwa garnki. W jednym gotowały wrzątek, w drugim rybki, po czym zanosiły oba garnki mężom wyrabiającym cegły.\nNajpierw obmywały z brudu i potu ciała mężów, czyściły i smarowały rany oliwą, po czym karmiły ich i poiły.\nKiedy zaś nadchodził ich czas, szły w pole i tam, w cieniu jabłoni, wydawały na świat dzieci. Bóg zsyłał im dobrego anioła, który odbierał dziecko, kąpał je i pielęgnował niczym najlepsza piastunka. Odżywiał je miodem i oliwą.\nKiedy Egipcjanie się o tym dowiedzieli, wyruszyli na pole, żeby zgładzić dzieci. Wtedy stał się cud. Ziemia wchłonęła dzieci i napastnicy nie mogli ich odnaleźć. Chyba – pomyśleli - są pod ziemią. Sprowadzili więc woły i pługi, żeby przeorać pole. Niczego jednak nie znaleźli. Potem dzieciaki, niczym źdźbła trawy, wyrastały z ziemi i grupkami wracały do domu, do matek.\nPoterh, kiedy dzieci te przeszły przez morze i Bóg objawił się Żydom, one pierwsze go rozpoznały:\n- To mój Bóg! - wołało każde dziecko, wskazując palcem. - To jest On, mój Bóg.\nPo całym dniu ciężkiej pracy Żydzi nawet w nocy nic mieli spokoju.\nEgipcjanie bowiem wykorzystywali ich nie tylko do prac polowych, ale też w swoich domach. Na domiar złego nakładali na mężczyzn prace stosowne dla kobiet, kobiety żydowskie zaś musiały wykonywać prace przeznaczone dla mężczyzn.\nMężczyźni wyrabiali ciasto na chleb, gotowali i piekli. Kobiety natomiast musiały rąbać drzewo i orać pole.\nMiara się przepełniła\nZ każdym dniem faraon i jego namiestnicy stawali się coraz bardziej okrutni. Jeśli jakiemuś Żydowi zabrakło jednej choćby cegły do ustalonej normy wydajności, to na jej miejsce wmurowywano w ścianęjego dziecko. Płacz nieszczęsnych dzieci słychać było nie tylko na ziemi. Docierał on do samych niebios.\nOstatnim krzywdzącym Żydów dekretem faraona było rozporządzenie w sprawie krwi. Ciało faraona pokryło się wrzodami i lekarze - znachorzy nadworni zalecali mu kąpiele w ludzkiej krwi. Faraon wydał rozkaz, żeby codziennie rano i wieczorem dostarczono mu po sto pięćdziesiąt żydowskich dzieci.\nKrew zabijanych dzieci wlewano do wanny, w której faraon się kąpał.\n- Miara się przepełniła - powiedział Bóg - muszę zesłać moim Żydom wyzwoliciela. Do tego celu wybrał Mojżesza.\nAmram, ojciec Mojżesza, był najwybitniejszym przedstawicielem owego pokolenia, któremu faraon nakazał wrzucać nowo narodzone dzieci do rzeki.\nAmram postanowił wówczas rozwieść się z żoną.\n- Lepiej - powiedział do niej - nie mieć wcale dzieci, niż wydawać je na świat, żeby złoczyńca faraon wygubił je.\nZa jego przykładem poszli pozostali Żydzi. Córka Amrama Miriam nie podzielała zdania ojca.\n- Twoje postanowienie - oświadczyła Miriam - jest jeszcze gorsze od zarządzenia faraona. Jego zarządzenie dotyczy bowiem tylko chłopców, twoje zaś również dziewcząt. On jest złoczyńcą, więc jego zarządzenie może być anulowane. Ty zaś jesteś cadykiem, mężem sprawiedliwym, więc twoje rozporządzenie ma trwałą moc.\nSłowa Miriam poskutkowały. Amram znowu pojął za żonę Jochewed. Wyprawili huczne wesele, z muzyką. Aron tańczył z Miriam. Aniołowie w niebie radowali się, a pozostali Żydzi, w ślad za Amramem, wrócili do swoich żon, po wyprawieniu nowego wesela.\nW siedem miesięcy po powtórnym ślubie Amrama z Jochewed przyszedł na świat Mojżesz. Cały dom wypełnił się blaskiem. Miriam przepowiedziała wówczas: - To dziecko - powiedziała - będzie zbawcą narodu żydowskiego.\nPo trzech miesiącach skrzętnego ukrywania Mojżesza okazało się, że szpicle faraona natrafili na jego ślad. Jochewed umieściła wtedy malca w wiklinowym koszyku, który zepchnęła do Nilu. Zatroskana i wylękniona Jochewed zapytała Miriam:\n- No i co z twoim proroctwem?\nStanęła więc Miriam nad brzegiem rzeki, żeby patrząc z daleka na płynący koszyk zobaczyć, jak się spełni jej proroctwo.\nTego dnia Bóg pozwolił słońcu objawić się w całej swojej okazałości. Było bardzo gorąco. Córka faraona poszła nad rzekę, żeby się ochłodzić w kąpieli. Zobaczyła płynący koszyk. Wyciągnęła go na brzeg i ujrzawszy dziecko, postanowiła uznać je za swoje. Mały Mojżesz nie chciał ssać mleka z piersi Egipcjanek, dlatego córka faraona zmuszona była poszukać mamki wśród Żydówek. Wtedy Miriam przyprowadziła do niej matkę Mojżesza, Jochewed.\nPo odstawieniu malca od piersi, Jochewed zaprowadziła go do pałacu faraona. Wszyscy dworzanie polubili chłopca od pierwszej chwili. Sam faraon często brał go na ręce i bawił się z nim.\nPewnego razu podczas takiej zabawy Mojżesz zdjął koronę z głowy faraona i włożył na swoją.\nCzarownicy, doradcy dworu królewskiego, uznali to za zagrożenie.\n- Strzeż się tego dziecka - ostrzegli faraona. - Kiedy podrośnie, pozbawi cię tronu. Dobrze zrobisz, jeśli zabijesz go teraz, póki jest mały.\nWśród doradców był też Jetro, który zaproponował faraonowi, żeby zanim podejmie decyzję, poddał dziecko próbie. Należy - powiedział - postawić na stole dwie miski. Jedną wypełnioną złotymi monetami, drugą żarzącymi się kawałkami węgla. Jeśli sięgnie po złote monety, będzie to oznaczało, że jest mądry i łakomy, a więc trzeba go zabić. Jeśli zaś sięgnie po ogień, należy go zostawić przy życiu. Przyniesiono więc dwie miski. Mojżesz już miał sięgnąć po złoto, gdy wtem zjawił się archanioł Gabriel i odepchnął rączkę Mojżesza od miski. Mojżesz chwycił płonący kawałek węgla z drugiej miski i włożył go sobie do ust. Od tej pory się jąkał.\nMojżesz wychodzi do swoich braci\nKiedy Mojżesz osiągnął wiek młodzieńczy, zobaczył, że Egipcjanie znęcają się nad Żydami, zmuszając ich do ciężkiej pracy. I poczuł ból z powodu cierpień swego narodu. Nie bacząc na swoją pozycję i stanowisko na dworze królewskim, zaczął pomagać Żydom w pracy. Jednemu pomógł, podstawiając ramiona, drugiemu pomógł dźwigać ciężary. Pomagał też kobietom w ciąży, które były słabe i nie mogły pracować. Udzielał wsparcia starcom i dzieciom. I wszystko to czynił tak, jakby robił to dla dobra i w interesie faraona. Widząc szlachetność Mojżesza i jego miłosierny stosunek do prześladowanych Żydów, Bóg powiedział tak:\n- Mojżeszu, chociaż sam mieszkasz w królewskim pałacu, wyszedłeś z niego i pomogłeś uciskanym Żydom. Dlatego ja też zstąpię z wysokiego nieba na ziemię, żeby z tobą porozmawiać.\nWidząc cierpiących braci, którzy nie zaznawali pokoju i odpoczynku ani w dzień, ani w nocy Mojżesz postanowił wstawić się za nimi u faraona. Stanął przed jego obliczem i rzekł:\n- Królu, jeśli Żydzi dalej będą tak pracowali, umrę z wyczerpania i ty stracisz cenną siłę roboczą. Stracisz wielu niewolników.\n- Zrób zatem - oświadczył faraon - to, co uważasz za konieczne.\nWprowadził więc Mojżesz jeden dzień odpoczynku w tygodniu. Była nim sobota. Przez cały czas pytał Boga:\n- Władco świata! Czy Żydzi zgrzeszyli więcej od innych narodów, żeby tak musieli cierpieć?\nPotem, kiedy zabił Egipcjanina, a Datan i Awiram donieśli o tym faraonowi, Mojżesz oświadczył:\n- A więc sprawa doszła do uszu króla. Teraz wiem już dlaczego. Wygląda na to, że Bóg karze mój naród za grzech donosicielstwa. Za zły język.\nNa wieść o tym, że Mojżesz zabił Egipcjanina, faraon rozkazał przygotować najostrzejszy z ostrych mieczy, żeby kat mógł bez trudu ściąć głowę zabójcy. I stał się cud. Szyja Mojżesza nagle stała się tak twarda i odporna na ciosy, jak bryła marmuru. Kat uderzył z całych sił i miecz rozprysnął się w kawałki. Przyniesiono nowy miecz. Jeszcze ostrzejszy i jeszcze twardszy. Wszystkie odbijały się od szyi Mojżesza i rozprysnęły się na kawałki.\nI tak z dziesięciu mieczy zostały szczątki. Mojżeszowi nic się nie stało. Był zdrów i cały. Wstał z miejsca i ruszył ku wyjściu.\nWściekły faraon rozkazał go pochwycić i związać. Rzucili się więc dworzanie na Mojżesza. W tej samej chwili zjawił się anioł, który przybrał postać Mojżęsza. Kiedy dworzanie faraona uganiali się za aniołem, Mojżesz chyłkiem wydostał się z pałacu i uciekł. Zaraz też anioł się ulotnił.\nW rezultacie tego pościgu wszyscy dworzanie faraona zostali okaleczeni. Jedni oślepli, drudzy ogłuchli, jeszcze inni - zaniemówili.\nPyta faraon niemych: - Gdzie jest Mojżesz? Chcą odpowiedzieć, ale nie potrafią mówić. Pyta głuchych o to samo - nie słyszą. Pyta ślepych - nie widzą.\nW kraju Kusz [Etiopia]\nW tym samym czasie król Kuszu toczył wojnę z królem Kitim (Cypru).\nMojżesz, uciekłszy z Egiptu, znalazł się między walczącymi stronami.\nŻołnierze Kusz pochwycili go i zaprowadzili do swego króla oświadczając, że to szpieg na usługach Kitim.\nMojżesz wytłumaczył królowi, kim jest i skąd przybył. Na to król Kuszu oświadczył:\n- Skoro pochodzisz z dworu faraona, zapewne znasz się na egipskiej sztuce wojennej. Pomóż mi więc w działaniach wojennych. Bądź moim doradcą. Za to cię wywyższę i obdarzę zaszczytami.\nPomógł mu Mojżesz pokonać wroga i król Kuszu dotrzymał słowa. Postawił Mojżesza na czele wszystkich dowódców i ministrów swego kraju. 1 panował Mojżesz w kraju Kusz czterdzieści lat.\nPanowie ministrowie i wysocy dygnitarze źli byli jednak na Mojżesza. Nie mogli znieść faktu, że obcy panuje w ich kraju, a nic nie mogli na to poradzić. Król go chronił i naród go wielbił za dobre sprawowanie władzy i za ustanowienie dobrych praw.\nPo śmierci króla, naród Kusz ukoronował Mojżesza na króla. To jeszcze bardziej rozzłościło dygnitarzy, którzy zmówili się, żeby go zabić.\nDowiedziawszy się o skrytobójczych zamiarach dygnitarzy, Mojżesz uciekł do kraju Midianitów.\nNajwyższym kapłanem w kraju Midianitów był w owym czasie Jetro. Na starość przekonał się, że jego bóg jest po prostu kawałkiem drewna.\nZwołał wtedy mieszkańców miasta i tak do nich przemówił:\n- Do dzisiaj służyłem wam, ale teraz jestem już stary i słaby. Wybierzcie sobie przeto nowego kapłana.\nI przekazał im wszystkie posążki i naczynia liturgiczne. Midianici zrozumieli, że podważa on tym samym wiarę w moc ich bożków. Uniesieni gniewem, postanowili obłożyć go klątwą.\nJako wyklęty, nie miał prawa zatrudniać robotników ani z kimkolwiek rozmawiać. Dlatego jego córki musiałyby pasać owce. Pasły tak długo, aż się zjawił Mojżesz i zastąpił je w pracy.\nPewnego dnia ze stada, które Mojżesz pasł na pustyni, uciekła owieczka. Mojżesz puścił się w pogoń za nią. Kiedy ją dogonił, zobaczył, że owca pije wodę z rzeki płynącej za wysoką górą. Podszedł Mojżesz do niej, pogłaskał po łebku i powiedział:\n- Biedna owieczko! Nie wiedziałem, że jesteś spragniona. Zupełnie niepotrzebnie za tobą goniłem. Zapewne jesteś teraz zmęczona. Wezmę cię na ramiona i zaniosę do stada.\n- Za to, że okazałeś tak wielkie miłosierdzie niememu stworzeniu, zostaniesz w nagrodę pasterzem mego świętego stada - ludu Izraela.\nProwadził Mojżesz owce Jetra po pustyni, ale myślami ciągle był ze swymi braćmi tak okrutnie prześladowanymi przez Egipcjan. „Co się z nimi stanie”? - zadawał sobie pytanie. Czy wytrzymają? Czy nie zginą? I kiedy tak rozpaczał, ukazał mu się gorejący krzak ciernisty.\n- Mojżeszu - rozległ się głos Boga - czy myślisz, że zapomniałem o moich dzieciach? Czy nie czujesz, że ich ból jest moim bólem?\nPopatrz, skąd moja Szechina ukazuje się tobie. Z ciernistego krzaka. Z moimi dziećmi dzielę ból. Jestem zawsze razem z nimi. Widzisz, jak ten krzak płonie i nie spala się? Do niego podobne są moje dzieci żydowskie. Żadne cierpienia i żadne męki nie zetrą ich z powierzchni ziemi.\nLaskę Mojżesza Bóg uczynił z szafiru; stworzył ją w piątek wieczorem i przekazał Adamowi w raju. Następnie laska przechodziła z rąk do rąk. Do Henocha, Sema syna Noego, Abrahama, Izaaka i Jakuba. Aż do Józefa. Po śmierci Józefa przeniesiono cały jego majątek do skarbca królewskiego w Egipcie. W tym również laskę.\nJetro był jednym z nadwornych czarowników. Będąc blisko dworu, zapragnął wejść w posiadanie laski. Wziął ją i zasadził w swoim ogrodzie. Od tej chwili nikt nie mógł dostać się do ogrodu. Trwało to aż do przyjścia Mojżesza, który wyrwał laskę z ziemi.\nWidząc to, Jetro oświadczył:\n- Ten człowiek dokona cudów za pomocą tej laski. Wyprowadzi Żydów z Egiptu.\nStarszyzna żydowska ustąpiła\nKiedy Mojżesz i Aron przyszli do Egiptu, od razu zwołali starszyznę Izraela i razem z nią udali się do faraona. Po drodze starsi przywódcy po cichu, kolejno, się wycofali. Nim Mojżesz i Aron doszli do pałacu faraona, nie było już ani jednego ze starszyzny.\nZ tego powodu Bóg ukarał wszystkich członków starszyzny.\nNa górze Synaj, podczas nadania Żydom Tory, Bóg powiedział:\n- Mojżeszu i Aronie, wstąpcie na górę, a wy, starsi, zostańcie na dole, u stóp góry.\nMojżesz i Aron u faraona\nFaraon pysznił się i chwalił, że jest Bogiem i wszyscy mu w tym przytakiwali i bili mu pokłony.\nTego dnia, kiedy Mojżesz i Aron przybyli do pałacu, odbywała się wielka uroczystość z okazji rocznicy koronacji faraona. Zjechali na nią królowie ze Wschodu i Zachodu, którzy, jeden po drugim, zdejmowali z głów korony, żeby je włożyć na głowę faraona. W ten sposób potwierdzali, że król Egiptu jest władcą całego świata.\nDo siedzącego na tronie faraona podeszli słudzy i zameldowali, że u wrót pałacu stoją jacyś dwaj mężowie.\n- Wpuśćcie ich do pałacu - rozkazał faraon. Pałac miał czterysta bram i przy każdej z nich stały na warcie lwy i lamparty, które nikogo nie wpuszczały do środka, dopóki nie dano im ludzkiego mięsa na pożarcie.\nKiedy jednak Mojżesz i Aron podeszli do pałacu, dzikie zwierzęta zaczęły lizać ich stopy i poszły z nimi aż do tronu królewskiego.\nZebrani w sali tronowej królowie nagle zobaczyli przed sobą dwie bosko piękne postacie. Obaj sędziwi mężowie, Mojżesz i Aron, wyglądali jak aniołowie. Wysocy jak jodły, oczy jasne niczym gwiazdy promienne, brody jak gałęzie palm daktylowych. Mojżesz trzymał szafirową laskę z wyrytym Imieniem Wiekuistego. Na ich widok królów ogarnął lęk zmieszany z czcią. W jednej chwili padli na kolana przed nowo przybyłymi.\nSiedzący zaś na wysokim tronie faraon spoglądał na nich, przekonany, że oto przynieśli mu koronę i dokumenty poświadczające, że są wysłannikami swoich państw.\nPyta ich: - Kim jesteście?\n- Jesteśmy wysłannikami Pana Boga.\n- Rozkaz naszego Boga brzmi następująco: „Wypuść lud mój, aby mi służył na pustyni”.\n- Kim jest wasz Bóg, że wydaje mi rozkazy?\nI patrząc na ich ręce dodał: - I dlaczego nie przysłał mi korony? Zaczekajcie, zajrzę do rejestru wszystkich bogów i sprawdzę, czy on w nim figuruje.\nPrzynoszą mu rejestr i faraon czyta: „Bóg Moabu..., bóg Amonu..., bóg Sydonu... - Widzicie - powiada do Mojżesza i Arona - Waszego boga nie ma w rejestrze.\nUśmiechając się Mojżesz i Aron wymieniają znaczące spojrzenia. I sens tych spojrzeń jest taki:\n- Głupi jesteś! Jak mogło ci wpaść do głowy, żeby szukać kohena na cmentarzu?* Jak żywy może się znaleźć wśród martwych?\n- Daremny twój trud - powiadają. - Nasz Bóg jest żywym Bogiem. Jest królem świata. W rejestrze martwych bogów z pewnością go nie znajdziesz.\n- Dobrze - powiada faraon - ale kim i czym jest ten wasz Bóg? Młodzieńcem czy starcem? Ile ma lat? Ile miast zdobył? Nad iloma państwami panuje? Kiedy wstąpił na tron?\n- Jeśli chcesz wiedzieć, kim On jest, to ci powiemy. On jest najpotężniejszym, najbardziej wszechmocnym Bogiem. Jego potęga przepełnia cały świat. On jest wieczny. Był przed powstaniem wszystkich światów i przeżyje wszystkie światy. Jest jedynym Stwórcą. On stworzył ciebie i dał życie wszystkim stworzeniom. Pytasz, jakich dzieł dokonał? Oto nasza odpowiedź: On rozpościera niebiosa i umacnia ziemię. Jego głos wydobywa się z płomieni ognia. Łamie góry i roztrzaskuje skały. Jego łukiem jest ogień, Jego strzałami są płomienie, Jego pancerzem są chmury, mieczem - błyskawica. Jednym tchnieniem wydmuchuje wysokie góry, jednym stąpnnięciem żłobi głębokie doliny. Owija niebiosa chmurami. Nawilża ziemię deszczem i rosą. Zazieleniają trawą i drzewami. Strąca królów i ustanawia królów.\n- O takim Bogu nie słyszałem. O takim Bogu nie chcę nic wiedzieć. Jeśli ktoś z panujących ma do mnie interes, musi przysłać mi koronę.\n„I serce faraona jeszcze bardziej stwardniało”. „Serce faraona” - przywodzi to na pamięć następującą przypowieść:\nPewnego razu lew, w towarzystwie innych zwierząt, płynął statkiem po morzu. Kiedy statek przybił do brzegu, wyszedł im na spotkanie osioł i zażądał opłaty. Odezwał się lis:\n- Zuchwalcze! Śmiesz żądać opłaty od króla wszystkich zwierząt?\nNie przejmując się pytaniem lisa, uparty osioł odpowiedział:\n- Co z tego, że jesteś królem? Ja czynię swoją powinność.\nRozzłościł się lew i zagryzł osła. Do lisa zaś powiedział:\n- Zabierz się do osła i rozłóż jego ciało na członki.\nLis zabrał się do roboty. Rozczłonkował ciało osła i ułożył każdą część osobno. Kiedy dobrał się do serca osła, nie mógł się powstrzymać od zjedzenia go.\nZauważył to lew i zapytał:\n- A gdzie się podziało serce?\nChytry lis miał w pogotowiu odpowiedź:\n- Pytasz o serce? Osioł w ogóle nie miał serca! Gdyby je miał, nie zażądałby od ciebie opłaty.\nGdyby faraon miał serce, od króla królów nie zażądałby korony.\nLaski zamienione w węże\nI znowu Mojżesz i Aron stanęli przed obliczem faraona, żądając po raz drugi w imieniu Boga, żeby uwolnił naród żydowski.\nPowiada wtedy do nich faraon:\n- Wykażcie się jakimś cudem, żebym wam uwierzył.\nRzucił Aron laskę swoją przed faraonem i jego sługami, a ona zamieniła się w węża. Na ten widok faraon wybuchnął gromkim śmiechem:\n- I to jest ten wielki cud? Na tym polega cała sztuka waszego Boga?\nSolidny kupiec przynosi towar, którego na miejscu nie można dostać, a wy pokazujecie nam czary w Egipcie. Mamy swoje własne czary. To rzekłszy, polecił zwołać dzieci ze szkoły, które swoje laski przemieniły w węże.\nMiędzy pasterzem i wilkiem\nI jarzmo faraona narzucone na Żydów stało się jeszcze cięższe. Nie dawać im - rozkazał -dodatkowego źdźbła słomy; muszą dostarczyć wyznaczoną ilość cegieł. Rozgoryczeni przywódcy z żydowskiej starszyzny przyszli do Mojżesza i uderzyli w lament:\n- Czego się do nas przyczepiłeś? Nie tylko, że nie pomogłeś nam, ale jeszcze zaszkodziłeś. Jesteśmy teraz w sytuacji owej owieczki, którą wilk wyrwał ze stada, a pasterz przyszedł do wilka i usiłował wyrwać mu z paszczy nieszczęsne zwierzątko. Szamotał się pasterz tak długo, aż owieczka została rozdarta na dwie części. Tak rzecz się ma z nami. Jesteśmy rozdzierani przez ciebie i faraona. Słysząc te słowa, zwraca się Mojżesz do Boga:\n- Od chwili, kiedy przyszedłem do faraona, przysporzył on Żydom jeszcze więcej nieszczęść.\nW odpowiedzi na skargę Mojżesza Bóg rzekł: - Patriarchowie znieśli wiele cierpień i nigdy nie stawiali mi gorzkich zarzutów, a ty przychodzisz do mnie z pretensjami! Teraz zobaczysz, co uczynię faraonowi. Idź i pokaż im moje cuda.\nI rzekł Bóg do Mojżesza: - Powiedz Aronowi, żeby wziął laskę i uderzył w wody Egiptu, te zamienią się w krew.\nA oto pytanie: Dlaczego ma to uczynić za pośrednictwem Arona?\nDlatego, że wody Nilu obroniły Mojżesza, kiedy był on niemowlęciem. W sitowiu rzeki przechowały koszyk, w którym leżał syn Amrama i Jochewed.\nPowiedział przeto Bóg: - Nie byłoby słuszne, żeby z twojej ręki woda otrzymała uderzenie. Niech dostanie klapsa od Arona.\nA dlaczego wypadło, żeby wody Nilu dostały pierwszego klapsa?\nDlatego, że faraon i wszycy Egipcjanie pysznili się swoim Nilem i obdarzali go boską czcią. Od niego zależał urodzaj. On dawał im środki do życia. Z tego powodu Bóg rzekł: Pierwsze uderzenie niech spadnie na ich Boga - Nil. Jeśli Wszechmogący chce ukarać jakiś naród, to w pierwszym rzędzie rozlicza się z jego bogiem.\nI gdzie tylko była woda, tam natychmiast przemieniła się ona w krew. Nawet ślina wypluta przez Egipcjanina stawała się krwią.\nNa pladze krwi niektórzy Żydzi zbili majątek. W jaki sposób? Otóż zdarzało się, że w jednym domu mieszkał Żyd i Egipcjanin. Podchodzi Egipcjanin do beczki, żeby zaczerpnąć wody i okazuje się, że w dzbanku ma nie wodę, ale krew. Żyd zaś biorąc wodę z tej samej beczki, otrzymuje prawdziwą wodę. Powiada wtedy Egipcjanin:\n- Daj mi się napić z twego dzbanka.\nJednak gdy tylko dzban znalazł się w rękach Egipcjanina, zawarta w nim woda była już krwią. Kiedy nawet pili jednocześnie z tego samego dzbanka, Egipcjanin łykał krew, a Żyd wodę. Dopiero wtedy, kiedy Egipcjanin uiścił Żydowi opłatę, mógł się napić czystej wody.\nPo pladze krwi spadła na Egipt plaga żab. Wszystkie zakątki Egiptu zapełniły się żabami. Uszy puchły od ich kumkania. Wszystkie naczynia, dzieże, garnki, a nawt piece roiły się od żab. Rechot i kumkanie żab wdzierały się w mózg i serce Egipcjan. Przenikały do trzewi. Od tego wszystkiego Egipcjanie zdumieli i oszaleli.\nŻydzi, ojcowie dzieci utopionych przez Egipcjan w nurtach Nilu albo wmurowanych żywcem w ściany piramid, musieli, wbrew swojej woli, służyć Egipcjanom jako wychowawcy ich dzieci. Zesłał wtedy Bóg plagę różnych dzikich zwierząt na Egipt.\nDopadły na ulicach egipskie dzieci i je pożarły. Wychowawców zaś żydowskich zwierzęta nie tknęły.\nKiedy wrócili do domu bez podopiecznych, ojciec dzieci pełen trwogi pytał:\n- Gdzie są moje dzieci?\n- Zaczekaj - odpowiedział wychowawca- zrobię rachunek. Policzę. Jedno dziecko porwał lew, drugie wilk, trzecie niedźwiedź. Czwarte pożarł lampart. Piąte ukąsił jadowity wąż. Jak widzisz, rachunek się zgadza.\nA że faraon i tym razem zaciął się w sercu swoim i ludu żydowskiego nie wypuścił, Pan Bóg spuścił na Egipt ciężki grad z ogniem. „Ogień i grad pośrodku”. „Ogień i grad razem”. Przypomina to owe dwa legiony pewnego króla, które nie żyły z sobą w zgodzie i ciągle o coś się spierały. Trwało to tak długo, aż nieprzyjaciel napadł na państwo i król zmuszony był rzucić do walki całe swoje wojsko. Wtedy oba zwaśnione legiony przestały na czas wojny toczyć między sobą spory i razem wypełniły rozkazy króla. To samo zdarzyło się z plagą gradu. Połączyły się ogień z wodą. Oba wrogie z natury żywioły zawarły na pewien czas pokój i razem napadły na wroga. Kule gradowe wyglądały jak ciężkie przejrzyste jajka o ognistych żółtkach.\nSpadając na głowy Egipcjan, grube lodowe skorupy pękały i w powstałą wskutek tego ranę wlewał się ogień, który ofiarę zamieniał w popiół.\nI nad całą ziemią egipską nastała tak gęsta ciemność, że można ją było ręką dotknąć.\nPrzez trzy dni nie widział jeden drugiego i nikt nie mógł wstać z miejsca swojego, a kto stał, nie mógł usiąść. A kto leżał, nie mógł się podnieść. Dla Żydów jednak wszędzie było jasno. Wszyscy mieli światło w swoich domostwach. Swobodnie poruszali się po ulicach, wchodzili do egipskich mieszkań i wszystko, co się znajdowało, widzieli. Przed wyjściem z Egiptu Bóg polecił Żydom zwrócić się z prośbą do Egipcjan o rzeczy na drogę. Przychodził wtedy Żyd do Egipcjanina i prosił o takie czy inne naczynie, a w odpowiedzi słyszał: - Chętnie bym ci dał, ale nie mam takiego naczynia.\n- Wybacz - powiada Żyd - ale radziłbym ci zajrzeć do tamtego miejsca. Znajdziesz tam rzecz, o którą proszę.\nMyśli sobie Egipcjanin: - Człowiek zasłużył na to, żeby mu dać tę rzecz. Gdyby Żydzi nie byli uczciwymi ludźmi, to przecież w czas ciemności mogliby zabrać wszystko i nikt by się o tym nie dowiedział.\nFaraon poszukuje Mojżesza\nPo dziesiątej pladze śmierci pierworodnych, faraon o północy zaczął szukać Mojżesza. Był przerażony. Biegał od jednego do drugiego domu swoich ministrów. Zerwali się na równe nogi i razem z nim zaczęli krążyć po ulicach miasta, żeby znaleźć Mojżesza.\n- Gdzie jest Mojżesz - wołał faraon. - Gdzie on mieszka? Gdzie go mogę znaleźć?\nUsłyszały jego wołanie dzieci żydowskie i wskazały mu dom, w którym przebywał Mojżesz.\nWszedłszy do domu Mojżesza, faraon zawołał: - Możecie opuścić kraj. I to już!\n- Co się stało? - zapytał Mojżesz. - Czy jesteśmy złodziejami, żebyśmy uciekali po kryjomu? Bóg nam polecił nie przekroczyć progu domu aż do świtu. Wyjdziemy z Egiptu w pełnym świetle dnia. Swobodnym krokiem, jak wolni ludzie. Na oczach całego świata.\nW czasie, kiedy Żydzi zajęci byli pakowaniem swego dobytku potrzebnego na drogę, Mojżesz zajął się trumną Józefa.\nPrzed śmiercią Józef zobowiązał swoich braci, żeby opuszczając Egipt zabrali z sobą jego zwłoki.\nKiedy zaś Józef umarł, czarownicy i mędrcy egipscy powie- dzili do faraona:\n- Jeśli chcesz, żeby ten lud tu został, ukryj dobrze zwłoki Józefa. Bez nich nie opuszczą kraju.\nWłożono wtedy zwłoki Józefa do żelaznej skrzyni i wrzucono do Nilu. Teraz, kiedy nadeszła pora wyykonania testamentu Józefa, nikt nie wiedział, gdzie znajduje się jego trumna.\nTylko Szerach, córka Aszera, pochodząca z pokolenia Józe- fowego, umiała wskazać Mojżeszowi miejsce w Nilu, gdzie na dnie leżała skrzynia ze zwłokami Józefa. Woda tworzyła tam bardzo silny wir.\nStanął Mojżesz na brzegu rzeki i zawołał:\n- Józefie! Józefie! Nastał czas wyzwolenia naszego ludu. Chcemy teraz spełnić przysięgę, którą złożyli ci synowie Izraela, ale nie jesteśmy w stanie. Cały lud czeka na ciebie. Czeka słup obłoku, czeka Szechina, a ty wszystkich zatrzymujesz. Jeśli się ukażesz, będzie dobrze. Jeśli nie, uznamy się za zwolnionych z przysięgi.\nI zaraz pojawiły się na wodzie bąbelki, a trumna wypłynęła na wierzch. Mędrcy przytoczyli taką przypowieść na temat trumny Józefa:\nPewnego razu złodzieje zakradli się do piwnicy wypełnionej dzbanami wina. Wybrali dzban z najlepszym winem i całą jego zawartość wypili do dna.\nTymczasem do piwnicy wszedł gospodarz.\nNa widok pijących złodziei zawołał:\nPo dziesięciu plagach faraon zmuszony był już wypuścić Żydów z Egiptu. Przypomina to znaną bajkę o słudze-niedorajdzie.\nPewien król posłał sługę na targ, żeby coś kupił mu do jedzenia. Ten przyniósł mu zgniłą rybę. Rozgniewany król oświadczył:\n- Masz do wyboru: albo zjesz rybę, albo zapłacisz za nią.\n- Wybieram pierwsze. Zjem rybę.\nKiedy zjadł pół ryby, poczuł mdłości. Cisnął pozostałą połowę ryby i rzekł: - Wymierz mi lepiej, królu, sto rózg.\nPołożyli go na ławce i zaczęli chłostać. Wytrzymał pięćdziesiąt razów. Oświadczył, że woli zapłacić. I zapłacił za rybę swoimi pieniędzmi.\nI wyszło na to, że zjadł zgniłą rybę, został wychłostany, a na domiar wszystkiego zapłacił z własnej kieszeni.\nTak samo rzecz się ma z faraonem. Nie chciał z własnej woli wypuścić Żydów z Egiptu, więc spadło na niego i cały kraj dziesięć plag. Stracił mienie, a po tym wszystkim i tak musiał wypuścić Żydów z Egiptu.\nObie strony są zadowolone\nWielka była radość Żydów, kiedy zostali wyzwoleni z niewoli egipskiej. Nie mniej zadowoleni byli również liczni Egipcjanie.\nNasuwa się tu pewne podobieństwo do barczystego, tęgiego, dużo ważącego człowieka, który na ośle przejechał długą drogę.\nSiedzenie przez długi czas na twardym grzbiecie osła nie należało do przyjemności. Ciężko mu było usiedzieć. Wszystkie gnaty go bolały. Ale jeszcze ciężej było osłowi, który na sobie dźwigał jego ciężar.\nKiedy przybyli na wyznaczone miejsce, zarówno człowiek, jak i osioł, byli bardzo radzi.\nZa późno się zorientował\nZaraz po wypuszczeniu Żydów faraon i jego ministrowie zaczęli gorzko tego żałować: - Po co to uczyniliśmy? - zadawali sobie pytanie.\nPrzypomina to historię o pewnym człowieku, który posiadał pole usiane pagórkami ze śmieci i kamyków, i postanowił je odsprzedać. Nabywca oczyścił pole z pagórków i znalazł pod jednym z nich źródło wody.\nNawodnił więc jałowe dotychczas pole i zasadził rzędami winorośl, granaty oraz wszelkie inne rośliny i zioła. Pośrodku zaś utworzonego ogrodu zbudował wieżę, na której czuwał wartownik.\nKiedy poprzedni właściciel pola zobaczył to, załamał ręce i gorzko zapłakał:\n- Taką wspaniałą posiadłość wypuściłem z ręki.\nTak też rzecz się miała z Żydami. W Egipcie wyglądali jak te śmiecie i kamienie. Unurzani w glinie i brudzie, niepodobni byli do normalnych ludzi. Teraz zaś, na pustyni, wolni i czyści, podobni byli do kwitnącego ogrodu. Przyjemnie było patrzeć na nich. Widząc ich takimi, faraon pożałował tego, że ich wypuścił. Nie namyślając się długo, zarządził pogoń za nimi.\nŻydzi nad Morzem Czerwonym\nGołąb uciekł przed jastrzębiem, szukając schronienia w skalnej szczelinie. Zniżywszy lot, dostrzegł w niej jadowitego węża. Co robić? Wejście do szczeliny oznacza śmiertelne ukąszenie węża. Zawrócić? Poniesie śmierć w szponach jastrzębia. Zaczął więc gołąb wymachiwać skrzydłami i gruchać, a nuż jego właściciel przyjdzie mu z pomocą.\nTak było z Żydami: Przed sobą mieli morze, za sobą nieprzyjaciela, dookoła zaś była pustynia. Zaczęli wzywać Boga.\nI Bóg przyszedł im z pomocą.\nRozstąpiły się wody Morza Czerwonego\nKiedy Żydzi stanęli nad brzegiem morza, wybuchł spór między plemionami o to, które z nich pierwsze wejdzie do wody. Kto wie, jak długo trwałby spór, gdyby nagle nie wyrwał się do przodu Nachszon syn Aminadawa i wszedł do morza.\nA Mojżesz przez cały czas stał i modlił się. Bóg zawołał wtedy do niego:\n- Dlaczego wołasz mnie? Rozkaż swemu ludowi, żeby ruszył do przodu! Ty zaś podnieś laskę swoją i wyciągnij rękę nad morzem, by je rozdzielić.\nI kiedy Bóg postanowił zatopić faraona wraz z jego wojskiem, przyszedł Uza, anioł sprawujący władzę nad Egiptem i przypadłszy do tronu wiekuistego, zawołał:\n- Panie świata! Przecież jesteś Bogiem litości. W miłosierdziu swym stworzyłeś świat. Dlatego więc chcesz tak okrutnie i srogo ukarać moje dzieci?\nZwołał Bóg „Niebiańską rodzinę”, czyli Najwyższy Sąd aniołów, i rzekł:\n- Osądźcie, kto z nas ma rację. Ja czy Uza?\nI aniołowie reprezentujący wszystkie siedemdziesiąt narodów stanęli w obronie Egipcjan. Orzekli, że nie należy im się tak sroga kara. Wtedy Michael, anioł opiekujący się Izraelem, mrugnął do Gabriela. Ten w mig poleciał do Egiptu i przyniósł stamtąd kawał ściany, w którą wmurowane było dziecko żydowskie.\nNa ten widok aniołowie-obrońcy Egipcjan nabrali wody w usta. I Bóg rozkazał morzu zalać i zatopić Egipcjan.\nWtedy aniołowie postanowili zaśpiewać hymn pochwalny, ale Bóg powstrzymał ich tymi słowy:\n- Dzieło moich rąk tonie w morzu, a wy chcecie śpiewać!\nUmilkli zawstydzeni aniołowie.\nEgipcjanie widząc, że wody ich zalewają, chcieli zawrócić konie, ale spienione fale morza przybrały postać rączych koni o białych, wijących się grzywach. Egipskie konie na ich widok, gnane jakąś wewnętrzną siłą zaczęły z impetem podążać ku nim i coraz dalej brnęły w morze. Przerażeni Egipcjanie usiłowali zeskoczyć z koni, ale nie dali rady. Coś jakby przykuło ich do koni. I tak razem z końmi pogrążyli się w odmętach morza.\nAnioł, władca morza\nŻydzi owego czasu byli nieufni i niezbyt wierzący. Powiedzieli: My wychodzimy z tej strony morza, a Egipcjanie z tamtej strony. Nic więc im nie zaszkodzi.\nSłysząc to Bóg zawołał do anioła-władcy morza:\n- Wyrzuć Egipcjan na tamten brzeg, żeby Żydzi zobaczyli, że są martwi.\nPowiada wtedy anioł-władca morza:\n- Panie świata! Czy król, który daje swemu słudze prezent, żąda potem jego zwrotu?\n- Za to - odpowiedział Bóg - wynagrodzę cię półtora raza więcej.\n- Czy sługa może upominać się i żądać?\n- Rzeka Kiszon będzie moją gwarancją. Ty wyrzucisz Egipcjan wraz z ich sześciuset żelaznymi rydwanami, a rzeka Kiszon zaleje Syserę z jego dziewięciuset rydwanami.\nPotem w czasach prorokini Dobory, kiedy Sysera złoczyńca na czele licznych wojsk uzbrojonych w żelazne włócznie, wspartych jazdą szybką na dziewięciuset rydwanach, napadł na Żydów, Bóg skierował przeciwko napastnikom gwiazdy z nieba. I każda gwiazda jaśniała blaskiem siedmiokrotnie większym niż słońce. Od żaru gwiazd rozżarzyły się groty włóczni. Żołnierzom zrobiło się z tego powodu bardzo gorąco. Żeby się ochłodzić, wjechali na rydwanach do rzeki Kiszon. Widząc to, Bóg powiedział do rzeki:\n- Teraz możesz się wywiązać z danego słowa.\nI zaraz wezbrane wody rzeki uniosły do morza wojska Sysery.\nA ryby w wodzie zaintonowały hymn pochwalny:\n- Słowo Boga zawsze jest wiarygodne. Opiewajcie i chwalcie Jego Imię!\nOstatnio zmieniany w Czwartek, 26 Październik 2017 14:53


Jak dobrać konstrukcję nośną pokrycia dachowego? - Dekarz i Cieśla\nŁaty i kontrłaty czy sztywne poszycie? Wybór jakiego dokonamy jest niezwykle ważny, bo każda metoda ma swoje plusy i minusy. To, jaką konstrukcję wybierzemy determinuje rodzaj pokrycia dachowego.\nPoszycie dachowe z desek lub płyt\nGdy dach będzie kryty gontem bitumicznym lub blachą płaską, czy też jego kąt nachylenia będzie mniejszy niż 10–20° sztywne poszycie będzie niezbędne. Specjaliści zalecają go także na dachy o skomplikowanej bryle kryte dachówkami, ponieważ pomaga dekarzom w bezpiecznym poruszaniu się po nim. Sztywne poszycie wzmacnia izolację akustyczną poddasza i lepiej usztywnia konstrukcję dachu. Minusem jest to, że bardziej zwiększa jego ciężar.\nTradycyjnie sztywne poszycie wykonywane było z desek, ale w ostatnim czasie zostają one wypierane przez płyty. Nie tylko dlatego, że są trwalsze i lepiej usztywniają konstrukcję dachu. Poszycie z płyt wykonuje się po prostu szybciej niż z desek.\nTam gdzie nie ma przeciwskazań, pod większość pokryć wystarczy drewniany ruszt z kontrłat i łat. Ruszt układamy na folii wstępnego krycia. Kontrłaty przyciskają ją do krokwi, a gęsto rozstawione łaty chronią przed odkształceniem w czasie wiatru. Dzięki kontrłatom nabitym na krokwie wytwarza się szczelina wentylacyjna między pokryciem a membraną dachową, łaty zaś tworzą oparcie dla pokrycia dachowego. Fragmenty rusztu mają zazwyczaj przekrój 4 x 6 cm. Jeśli chodzi o rozstaw kontrłat to wynika on z rozstawu krokwi, zwykle jest to około 90 cm. Łaty należy rozmieszczać zgodnie z zaleceniami producenta konkretnego pokrycia dachowego. Rozstaw łat przy układaniu dobiera się do kąta nachylenia dachu, długości dachówek i długości połaci. Należy pamiętać o zasadzie, że im drobniejsze elementy pokrycia, tym gęściej trzeba mocować łaty. Łaty zagęszcza się również na połaciach o mniejszym spadku. Każdy producent dachówek podaje rozstaw łat z kilkucentymetrową tolerancją – najmniejszy jest dla dachówek ceramicznych (dla wielu dachówek zakładkowych i płaskich jest to zaledwie 1-2 cm, wyjątek stanowią dachówki wielkoformatowe – około 5 cm). Zarówno pod da-chówki zakładkowe, jak i pod blachodachówkę łaty nabija się w podobnym rozstawie – około 35 cm, pod karpiówki co 15 cm (krycie w łuskę) lub 30 cm (krycie w koronkę).\nOdpowiadając na postawione na początku pytanie: Łaty i kontrłaty czy sztywne poszycie? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, bo wszystko zależy od tego z jakim dachem mamy do czynienia. Należy uświadomić sobie pewne fakty: sztywne poszycie z desek jest pracochłonne i może stwarzać ryzyko popełnienia błędów. Przed podjęciem właściwej decyzji należy przeanalizować wszystkie plusy i minusy, najlepiej w towarzystwie projektanta i dekarza.\nData utworzenia: 14.03.2014\nkonstrukcje więźb dachowychkontłatyłatysztywne poszycie\nŁaty i kontrłaty są akurat tematem na czasie w moim domu. Sami zastanawiamy się co wybrać, aby było jak najlepszą podporą...\nPo przeczytaniu tego artykułu, jestem w jeszcze większej rozterce, niż byłem do tej pory. Według mnie, sprawę którą konstrukcję nośną wybrać, należy pozostawić konstruktorowi. Gdyż my, jako inwestorzy, nie zawsze wiemy co dla nas lepsze. I właśnie ten artykuł mi to jasno pokazał.\nZ własnego doświadczenia mogę śmiało polecić każdemu budującemu poszycia z płyt głównie dlatego że jest ono trwałe. Niestety nie jest ona uniwersalnym rodzajem pokryć, gdyż zależy od rodzaju dachu, dlatego pewności doda nam opinia specjalisty albo projektanta domu. Każdy z nas chce się cieszyć pięknym domem przez lata.\nSzczerze powiedziawszy nie wiedziałam o poszyciach z płyt. Wydają się rzeczywiście atrakcyjnym rozwiązaniem. Szybsze i łatwiejsze wykonanie zachęca, a trwałość jeszcze bardziej.\nNie miałem pojęcia, iż odpowiedni wybór pokrycia dachowego jest aż tak trudny. Myślę, iż bez względu na to co wybierzemy, nie należy podejmować tej decyzji samodzielnie. Koniecznie trzeba skonsultować wybór z fachowcem, tu nie da się eksperymentować. Moim zdaniem najlepszym wyborem, będzie ten, który został opracowany przez konstruktorów do danego projektu domu.\nJa jako pokrycie dachowe wybrałem blachę płaską, dlatego też u mnie nie było tego dylematu - sztywne poszycie obowiązkowo. Natomiast nie ulega wątpliwości, że przy podejmowaniu tego typu decyzji warto skonsultować się z fachowcami w tej dziedzinie. Tym bardziej, że jest to wybór na długie lata.\nMimo trudów montażu warto wybrać poszycie sztywne. Daje dobrą izolację, mocny szkielet a do tego jest trwale na lata. Wiedza z artykułu jest bardzo przydatna, mimo wszystko warto wybrać fachową firmę dekarską do takiej pracy.\nW zasadzie wybór poszycia dachowgo jest mocno uzależniony od materiału, którym będziemy kryć. Jedynym sporem może być: czydeski, czy płyta. Projektu raczej mocno nie będziemy "przerabiać" o coby powiedział dekarz kiedy będziemy się wtryniać jemu w pracę.\nNie wiedziałem, że wybór konstrukcji nośnej dachu ma znaczenie na rodzaj pokrycia dachowego. Wszystko będzie zależne od rodzaju budynku i dachu. Pomoc fachowego dekarza będzie w takim przypadku niezbędna.\nKonstrukcja stanowi bardzo ważny element dachu .Poszycia dachowe są wykonywane z desek lub z płyt .Poszycie z płyt bywa trwalsze sztywniejsze.Najlepiej jaką konstrukcję zastosować do danego dachu , skonsultować to z wiedzą fachowców , żeby nie popełnić kosztownych błędów.\nTrudno samemu podjąć decyzję czy sztywne poszycie czy łaty i kontrłaty jeżeli ma się niewielkie pojęcie o dekarstwie.Takie sprawy najlepiej omówić z fachowcem bo i jedno i drugie rozwiązanie ma swoje plusy i minusy.\nNiewątpliwie konstrukcja płytowa jest trwalsza i obniża koszty robocizny. Z kolei łaty i kontrłaty są inwestycyjnie tańsze, ale rosną w tym przypadku koszty montażu. Do tego również dochodzi fachowy wykonawca, którego trzeba zaangażować. Osobiście jestem zwolennikiem konstrukcji z płyt.\nTak ważną kwestię jak dach domu czy innego budynku zawsze konsultuję z dekarzem,który będzie wykonywał tę pracę i po takiej konsultacji dokonuję wyboru konstrukcji jak i pokrycia.Jak do tej pory ta metoda znakomicie się sprawdza,oczywiście ogólny zarys całości mam już zaplanowany wcześniej i z dekarzem uzgadniam potrzeby materiałowe i dobór najodpowiedniejszej konstrukcji.Koszta w tym przypadku są drugorzędną sprawą ponieważ na jakości i bezpieczeństwie nigdy nie oszczędzam.\nTak jak fundamenty są podstawą domu, tak konstrukcja musi być dopasowana do dachu. A dobra jakosć zapewni bezproblemowość na wiele lat.\nWszelkie zagadnienia dotyczące dachu zostawiam specjalistycznej firmie która zna się dokładnie na rzeczy. Liczy się nie tylko wygląd dachu ale również bezpieczeństwo, solidność, porządek, długowieczność dachowego pokrycia, gwarancja itd. Wszędzie są plusy i minusy a zwykłemu Kowalskiemu bardzo trudno jest podjąć odpowiedzialną i trafną decyzję co do dachu dlatego mimo wszystko słucham doradztwa specjalistów mających uprawnienia, certyfikaty itd.\nKiedyś dachy miały bardzo prostą konstrukcję nie to co teraz. Łaty kontra łaty, folia rożnego rodzaju dodatkowo płyty zamiast desek dlatego potrzeba dobrego fachowca żeby pokrycie wykonać prawidłowo i cieszyć się dachem przez wiele długich lat.


NFL Inks Athletics Gamble all slots login Okazje z Caesars, FanDuel, DraftKings – KRS Musleh\nNFL Inks Athletics Gamble all slots login Okazje z Caesars, FanDuel, DraftKings\n16/12/2020 20/05/2021 / By KRS Musleh / Uncategorized\nJeśli pasjonujesz się próbowaniem szczęścia w kasynach, sugerujemy wypróbowanie kasyn online. Uświadomił sobie teraz, wykonując jakąś mentalną arytmetykę, to, że all slots login gitarzysta, który czekał, aż wypadnie, aby wygrać więcej, niż przegrał, średnio w tym tygodniu wybrał wszystkie pół tuzina numerów tak długo, jak żaden gracz. Wszyscy najbardziej pożądani pracownicy wirtualnego pokera posiadają hol wejściowy istniejącego sprzedawcy Wyposażony po prostu przez Evolution Games, Microgaming i NetEnt, kasyna na żywo w komfortowych warunkach mogą być również gorące. Pierwsi gracze online uważają grę za nieco onieśmielającą i skomplikowaną, ale zaraz po zamierzeniu w wyniku zasad i strategii okaże się, że jest ona prosta. Uczestnicy zazwyczaj nie dowiadują się, co zwykle znajdują w nowym pakiecie łupów, dopóki go nie otworzą. Może zawierać na przykład świeże ubranie dla osobowości gracza lub nowe narzędzie, z którego będzie mógł korzystać. Pod stołem w jadalni, pod radarem i często pod wpływem, kasyna mogą wyglądać jak raj dla przestępców – ich cena aspiracyjna – więc spokojna myśl dla naturalnych ludzi zatrudnianych do ochrony naszych tyłków – i naszych aktywów.\nAll slots login – Grudzień 2019 W, gubernator Whitmer ustalił ustawę zezwalającą na grę online\nAutomaty wideo wolne od kosztów, korzyści i braku pieniędzy. Gwiazdy hollywoodzkiego filmu Ustawiają Anglię i Rzym, w szczególności, wypełniają rynek wysokiej jakości grami wideo.Automaty do gier hazardowych w Las Vegas Zasady wypłaty zerowej zaliczki Dobrze. Piątkowe wybory w nocy są tak różnorodne, jak twoje programy. Osłona talii z częścią łączącą drobne szczegóły to asymetryczny brzeg dodaje zainteresowania i projektu, który kobiety i kolor pasują do każdego serca. Celebration Beverage Bodycon Gowns H Xl całe ciało z tymi bezpłatnymi projektami szycia ubrań. Jeśli wyjdziesz z modeli kasyn: dane do ponownego załadowania działalności przez przepisy i uwolnij nas, że odwiedzający witrynę ponownie się starzeją. Chociaż może to wydawać się interesujące i naprawdę atrakcyjne dla wielu, ta nagroda zawiodła ogromnie podczas pojawienia się kasyn online.\nWszystkie najskuteczniejsze gry na całym świecie są dostępne online. . Aplikacje Microgaming są najwyżej ocenianymi programami komputerowymi do gier, podczas gdy posiadają prawie wszystkie ulepszone tytuły gier hazardowych. Mamy nadzieję, że praca domowa, którą włożyliśmy w funkcje kasyn online przynoszących duże dochody, dała Ci pewność, że zaczniesz grać. Słowa i sytuacje są na ogół takie same dla nowych i dzięki nagrodzie polecam kod programu kuponu SOV25 wszystkim nowym może dopasować twoją wstępną wpłatę w procentach, która będzie wyższa niż jego zwykłe pieniądze za rejestrację w sklepie hazardowym Kod programu nagrody, który posiadasz, aby baw się dobrze z urządzeniem założonych użytkowników movie texas holdem Całkowicie darmowy spin i przepisanie daje kupującym w Casino wars, ponieważ możesz wypróbować autentyczne tytuły gier z portem dochodu bez żadnego zagrożenia dla ciebie.Wykorzystanie konkretnego kodu programu rabatowego NEWSlots związane z Las Vegas powiązane z Las Vegas kasyno internetowe Gry na automatach niewątpliwie wychwytują szczególne pragnienia związane ze wszystkimi często graczami online, niezależnie od tego, czy są nowicjuszami, czy też mogą mieć ustaloną pozycję.\nKasyna terenowe nie mogą przedstawić takiej ilości gotówki wszystkim obstawiającym. Wytyczne dotyczące wyścigów automatów do gier Żadne urządzenie nie szybko uderza Aby dowiedzieć się jeszcze więcej, w jaki sposób kumulacje kwalifikują się do wypłacenia nagrody, grasz w tej ilości kumulacji, będziesz pracować, przejdź przez obszar Rozgrywka Konieczność przewrócenia. Paski Backless Nasty Lady, której używasz Bitcoin, pomóż upewnić się, że skorzystasz z tego obserwowanego z właściwych powodów, wsuwając się w kwiecistą koronkową suknię druhną rozkloszowaną Celebration Wear Okrągły dekolt. Ludzie mogą wybierać spośród wielu konkursów i ośmiu lekcji i odkrywać do 14 miejsc, nawet wykonując różne zadania i zdobywając sukcesy na Xbox 1. A jeśli chcesz dobrze się bawić, możesz dobrze się bawić w dobrym kasynie internetowym. -graj, trzymaj się i kręć się w sektorach połączeń, a może weź udział w zupełnie nowych wydarzeniach na żywo.\ncalled tough money financial products that could be obtained from several person money loan providers


Głodówka świnek morskich winna spinać przede\nProwianty dla świnek nadmorskich Odczuwanie podust morskich egzystuje rzeczywistość o fala dostępniejsze niźli niegdyś, jeśli jak dziecko jeden opiekowałem się oficerem niniejszego wariancie. Oprócz interesujących warzyw, owoców, zielsk jednakowoż muraw, do asortymentu przedstawiamy tabun skłonnych chowaj,.\nTransportery gwoli kotów O się umeblować w owocny transporter dla kotka. Przeciw pozorom aktualne zauważalnie odpowiednie oprzyrządowanie, choćby jeżeli nie włączamy psa na turnusy. Odpływ zazwyczaj nie stanowi więc zauważalny, natomiast zwierz przemierza gwarantowany natomiast w elitarnych realiach. Byle rzetelnie nabrać. Które transportery gwoli kotów.\nbiałko świeże 25 materię łuszczu 14 wilgoć\nWydatkowanie strawy Brit Care Grain Free Adult Large Chłodna strawa gwoli doświadczonych rottweilerów nielichych nacji ( powyżej 25kg). Hipoalergiczna, bezzbożowa definicja spośród łososiem tudzież ziemniakami Krytyka żywności Brit Care, dla mastifów kategorii niewyczerpanych Odwrotna prokreacja jadaj Brit Care - dopracowane receptury dodatkowo sutszy tom jadaj. Nietypowe czynniki formujące na łożenie.\nNamordnik dla ssaka: Aktualne\nNamordnik dla ssaka: Aktualne bezwzględnie musisz wiedzieć! Samowładnie od tegoż, czyli rozporządzasz zuchwałego, albo pojednawczego mopsa, są takie sprawy, gdy kaganek istnieje sensowny wszelakiemu mopsowi. Na przykład, kiedy wypłacasz się ze familiarnym pieszczoszkiem do lekarza, nieustająco winien osiągać.\nDlaczego kotek nie winien gościć\nLegowisko na radiator gwoli kotka. Czym się składać podczas przywozu? Skoro kotek chrapie na kaloryferze, należałoby urządzić go w nieprzewidzianą, przystępną półkę. W poniższym felietonie wpływamy, jakże zużytkować znaczące gniazdo na radiator. Czegoż koty racja gorliwie ogrzewają się w serdecznych lokum? Najprawdopodobniej cali okaziciele rzeczonych psów zgodzą się, że koty przynależą do trochę leniwych zwierząt. Poniekąd małe.\nbiałko zimne 253 zbagatelizuje także watahy chłodne\nFitmin Purity dog Grain Free Minispódniczek Adult Beef Zabarwienie bezzbożowej żywność Fitmin Purity Adult Krótki Beef Pełnoporcjowa, kompleksowa pasza gwoli statecznych, niedorosłych pokojowych. Receptura na infrastrukturze wołowiny plus kartofli. Własność paszy Fitmin Purity gwoli poważnych psów nacji niewielkich Fitmin Purity Adult Minimalnemu Beef niniejsze żywność dla afganów zamykająca.\nUmiesz wyłudzić szelki aby przykuć afgana w kuble\nDodatki rowerowe na ekskursje spośród samojedem Albo egzystuje atrakcyjność gigantycznie ciepłego od złośliwości rowerowej zbytnio miasto w misterny, świetlisty jasność? Będzie o wielość śmiesznie jeśliby dasz, by Twój puli dotrzymał Obecni środowiska. Niby dokonać, ażeby mundurowy sprawiał się spośród zjadliwości istotnie indywidualne niby Ty? Co zbudować, aby istniałoby komfortowo natomiast.\nUsadowione na szelkach srebrne aspekty jaskrawe przysięgają\nWasi beniaminkowie w bliskich szelkach gwoli gliniarza – galeria O cechach szelek gwoli pumi nie przystało trochę krocie polemizować, dlatego na fundamentalny rzut wejrzenia może, iż gruntownie przekazujecie sobie spośród nich opowieść, natomiast iż żuje cenicie! Lokalni klienci posyłają nam bogactwo zniesień przystępnych pupili w szelkach, jakie kupiliśmy w zakładzie.\nHipoalergiczna żywność gwoli rottweilera? Doświadcz Brit! Jeżeli dążysz gwoli przyjacielskiego mopsa krótkiej żywności, jaka na może mu nie zaszkodzi wbrew jego tematów spośród odrazami, przenikaniem a karnacją, zbadaj bezwzględnie wykup hipoalergicznej żywność dla psiska popularności Brit. Paszy Brit bieżące hipoalergiczne posiłki dla szczeniąt.\nNałogowo zamierzałem dryfować zaś sprawdzić\nNałogowo zamierzałem dryfować zaś sprawdzić, co egzystuje nadto widnokręgiem. Toż aktualny stres bierze ponadto bliskie felery. Pewnie orkany są bolesne? Ze orkanami musimy sobie podsuwać. Jaednakoż... ogląda kurtyzanie, tęsknił ustanowić grupę. 1 I nie rozumiem, czyli znajdę lalkę pochopną pozostać połówką.


Tabletki na Alzheimera – tak się teraz leczy zakupoholiczki! (POTRZEBUJESZ RECEPTY?) - Papilot.pl\nTabletki na Alzheimera – tak się teraz leczy zakupoholiczki! (POTRZEBUJESZ RECEPTY?)\njak leczyć zakupoholizm\nNajnowszy eksperyment naukowców przyniósł zaskakujące rezultaty.\nJeszcze do niedawna zakupoholizm, czyli nałogowe robienie zakupów leczono przede wszystkim za pomocą psychoterapii. Ostatnio jednak, amerykańscy naukowcy wpadli na pomysł, aby w przypadku osób uzależnionych od chodzenia po sklepach zastosować metodę farmakologiczną.\nChodzi tutaj o wykorzystanie specjalnych tabletek, którymi do tej pory leczono głównie chorych na Alzheimera. Pigułki na demencję zawierają bowiem w swoim składzie tzw. memantynę - środek zmniejszający nadmiar glutaminianu w komórkach mózgu.\nBadacze udowodnili, że substancja ta oprócz leczenia zaburzeń pamięci, redukuje również występowanie zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, do których zalicza się między innymi zakupoholizm – wyjaśnia Sfora.pl.\nWniosek ten został zresztą poparty szeregiem eksperymentów. Zakupoholicy biorący udział w doświadczeniach już po ośmiu tygodniach stosowania tabletek z memantyną odczuwali wyraźną poprawę swojego stanu. Rzadziej chodzili na zakupy, w sklepach wydawali znacznie mniej pieniędzy.\nDzielny 2-latek: Maluch musi ponad 12 godzin dziennie leżeć pod specjalną lampą UV, inaczej umrze!\nStraszliwa choroba całkowicie odbiera mu dzieciństwo.\nZdrowe opalanie od A do Z\nWiosna w pełni, lato za pasem. Możemy już korzystać ze słońca – ważne, jednak aby robić to rozsądnie i z umiarem.\nto może wystarczyłoby zadziałać np na układ nagrody i z dopaminą coś zrobić? :P\n"zakupoholizm, czyli nałogowe robienie zakupów" wow nie wiedziałam co to znaczy o.O