Jadźwingowie. T. 1-2 : powieść historyczna [Józef Aleksander Miniszewski] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\nJadźwingowie. T. 1-2 : powieść historyczna - ebook/epub\nJADŹWINGOWIE Tom I. Wolno drukować, z warunkiem złożenia prawem przepisanej liczby Exemplarzy w Komitecie Cenzury. Warszawa dnia 6/18 Grud. 1844 r. Starszy Cenzor i Naczelnik K. C. R. Niezabitowski. W drukarni T. Wyszomierskiego.\nPowieść historyczna. Napisał J. A. Miniszewski Patrzcie o Giaury, jam siny, blady Zgadnijcie czyim ja posłem?… Alpuchara . Tom I. Warszawa, Nakładem Aug. Emman. Glücksberga, przy ulicy Miodowej, nr 497. Pod Filarami. 1845. Towarzyszom młodości na pamiątkę przyjacielską tę powieść poświęca Autor\nI. – Nuże kapelo, zagrzmij huczno! Ho, ho, za moich czasów nie bywało tako, iżby zadrzemała drużyna. – Hej, mołojce i dziewki, dalej w tany, bo jakem Starosta, przyciągnąwszy pasa powiodę mazowieckiego ! (1) – Ha ha ha, Panie Starosto, obróćcie się na Pana Boga, a potem zliczcie krzyżyki na waszym karbie – zobaczymy co z tego będzie? zawołał śmiejąc się Wojewoda. – Jakem Starosta, chociażby siedm z górą! – Hej kapelo, mazowieckiego! tylko huczno; – z moją Marysieńką – Kochanciu, pójdźmy w tany – Boże odpuść! – Co też Jegomości do głowy przyszło! I nie boicie się Panie mężu, żeby pruchno nie sypało się za wami? – Marysieńko kochanciu! zapomniałaś, jak widzę, jakto bywało za naszych czasów. – Obadwa pono zapamiętamy jedno, rzekł Wojewoda Jan Kostka; – ale, Panie Bracie, nie zapieram się, że choćby najweselsza drużyna, najurodniejsze zebrały się dziewki – za drugiemi kurami kleiły mi się oczy. – Hola Wojewodo! Bóg widzi jako pierwszego nie słyszałem jeszcze kura, chociaż od pieluch zwykłem pilnować się tej pory – i nie rozumiem wcale dla czego niknie ochota. – Najwięcej naszą to dzieje się winą. – – A to w jaki sposób? – Oto panie Starosto, nie przykładamy się jak należy do kielicha – a młodzi wtedy najśmielsi kiedy u Panów Ojców czeremere w głowie…. – Nieto, nieto Wojewodo! Bywało za moich czasów ostrzej na młodych jak dzisiaj. Jakem Starosta! kiedy przy rodzicach gnieździłem się jeszcze – mróz czy lato, sypiało się, kożuchem przyodziawszy, na dworze. Mater dei! kiedy to razu jednego schwytał mnie rodzic w pościeli pierzanej na oborze, kędy matka litując się niedoli tajemnie mięciuchne zrobiła mi posłanie – kiedy to nie pochwycił nahajki… niedość tego – chociaż to nie przy Wielkiej nocy, lodowy otrzymałem dyngus, aż mnie po nim zimno do drugich kur trzęsło, Takto bywało.– Na drugi dzień poklepał ojciec po ramieniu, kiedy ściskałem go za nogi i dał czarę miodu, bym wypił za własne zdrowie – a potem w las! na tura łowem ; a i to bywało bez łuku, jedno z dzirytem lub spisą – oko w oko bestyi! Ho, ho – pomimo onej karności, jak tylko zebrała się drużyna, a zabrzmiała kapela – starzy, posiadawszy na ławach, przypatrywali się pląsom, a rodzic wołał na mnie: "śmiało Jacku!…. żwawo!… dziś święto dla Aszeci." Takoż uścisnąwszy Pana rodzica za nogi, hula babula! dopótym wywijał, dopóki nie domacałem się podłogi gołemi palcami. A rodzic uśmiechał się jeno, chociaż nie miał zwyczaju przebierać miarki. Bo to, bywało, Panie Wojewodo – dosyć spojrzawszy na pląsy młodzieży, już jakieś czeremere świdruje po głowie. – Boże odpuść! – ale człowiekowi przybaczy się pustota i radby wyskoczyć razem z młodymi!…. – Jak bywało tak bywało – jam gospodarz, rzekł Wojewoda: winienem dogodzić każdemu z gości; – wynieśmy się lepiej do mojej alkowy – bo młodym zazwyczaj kolka w oku starzy. My sobie zagadamy o dawnych czasach – panie matki niechaj pilnują dziewek…. Panie Starosto, Panie Bełcho, Panie bracie, Panie somsiedzie, – nuże! – nuże! – I wnet Wojewoda powyciągał starych do drugiej komnaty, zasiedli kołem wedle sioła, srebrne puchary zabrzękły, miarą płynął miód z beczółki a wspomnienia zagrały gwarem. Jakto i dzisiaj bywa, gawęda cały wieczór nie potrwa o jednem – powoli powoli, cofnęła się do przeszłości za dwadzieścia latek i uwięzła pomiędzy Jadźwingami. – Bywało, Panowie bracia, mówił Starosta, nie był człowiek nigdy na swoiej zagrodzie bezpieczny, póki ten ród Jadźwingów gnieździł się po lasach. Jako Tatarzy na Rusi i MałoPolsce, tako Jadźwingowie plądrowali Polesiu kraje przyległe dokoła. Z szablą człowiek sypiał, a kolczugi nie zdejmował z siebie, bo to dniem czy nocą, spodziewałeś się owych gości niemiłych. Mater dei! bywało, kiedy jeszcze gnieździłem się u rodziców doma, mało dwadzieścia razy potykałem się z tym niecnym rodem. A tu pan ojciec na jesieni woła: "Jacku wyleniały futra na niedźwiedziach; łyskają się gdyby aksamit wenecki – ruszaj Aszeć do kniei rozprawiać się z mrukami! " Takoż człowiek, chociaż w duszy rad łowom, obawiał się Jadźwingów. Bo to, – bywało, gonisz za łosiem lub turem, aż oto stawa ci przed oczy w niedźwiedziej odzieży Jadźwinga jeden i drugi – oko w oko – i łuk napina wołając: " A ty Lachu co w naszym porabiasz lesie? oddaj zdobycz i broń twoją!" Bywało panowie bracia, miasto żądanego haraczu – "Czego chcesz poganinie? " po karku jeśli równi liczbą… – a jeśli chmara, to w nogi. Boto lud zręczny w potykaniu się pieszo i silny – Sercem zaś niezrównany – bo nie widziano, aby kiedy Jadźwinga po porażce został żyw który – i ztąd klęski narodu ich wielkie, ie woleli umierać jak uchodzić z pola – a nie pytali nigdy o liczbę tych którym stawali na oczy. – Chwała Ci Boże wielki! Odwróciłaś przynajmniej plagę tę od nas! – mówił Bełcha. – A natomiast krzyżaki stają nad karkami, rzekł inny. – Inna to sprawa, zawołał Starosta: z krzyżactwem boje według czci i wiary – młody jakby w szkole ćwiczy się na harcach z Niemcami a starsi bez ubliżenia czci. z boska, pomocą, i szablą poczciwą, nie mają co lękać się zdradzieckiego napadu. Ale to Jadźwinga niespodzianie napada, i nim podążysz chwycić za szabli rękojeść jużeś bywało na ziemi broczył krwią własne dziedziny – i patrzysz na dworzec gorejący z całym dostatkiem, żoną i dziećmi, jeśli tych nie uprowadzili Jadźwingowie do koczowisk swoich: Wojewoda siedział zadumany i słuchał tylko, a po czole sunęły się chmurki ćmiąc zwyczajny szlachetnym rysom pogodę. Czarne oko błąkało się bez cela po izbie, a dłoń głaskała pieszczotliwie siwą brodę że włosy trzeszczały, co było oznaką zwyczajną, posępnych Wojewody myśli. Starosta napomknął jakoś gawędę do Wojewody przygód, ocucił się Z zadumy stary wojownik, a pociągnąwszy z puchara tak opowiadać zaczął. – – Dziwne to czasy, Panowie bracia – dzieciuchem byłem jeszcze drobnym – ale pomnę jak nieraz o moje uszy obijały się imiona Księcia Konrada Mazowieckiego, – Bolesława Pudika (2) – to Batego z Tatarami, to Litwy i Jadźwingów napady. – W szczęku oręża rodził się człowiek i E szablą wzrost na wojownika się kierując z malenkiego, jakto zwyczajnie u nas. Mcierz bujając kołyską śpiewała a brząkała o stalową tarczę – takci człowiek z pieluch nawyknął do zgiełku i wrzawy wojennej, zda się że i umierać przyjdzie przy odgłosie jednejże kapeli. " Dziś lato pańskie 1306, a kiedy człowiek patrzał przed kilkoma niedzielami na elekcyą Króla Władysława, trudno uwierzyć samemu sobie, iżbym ja to w istocie widział, co widziałem. – Zrodziłem się przy schyłku panowania Leszka Białego, zda mi się, że widzę jeszcze roniącego łzy rodzica kiedy powziął o śmierci tego Króla wiadomość, a było to jakoś 1231 roku. Sporym już byłem chłopięciem kiedy opowiadano mi przygody biednej sieroty Bolesława Pudiku i dobrej jego macierzy. Takto zazwyczaj cisną się opiekuni do bogatej sieroty, chociaż nieproszeni, a cóż dopiero do książęcej głowy. Luboć to tam człowiek słyszał w późniejszych latach, z drobnostkami wszytkiemi, owe Książąt Henryka Szląskiego i Mazowieckiego Konrada spory o wychowanie małoletniego monarchy, nie wlepiło się to przecież w serce chociaż uwięzło w pamięci, a to człowiek najmilej wspomina co zachwycił do serca gdy wzrasta współcześnie wypadkom. Kodzie mój długi wiek strawił na służbach u Księcia Konrada, rzadko zajrzał do rodzinnej zagrody, jeno wiecznie to uganiał za Tatarem, to za Litwą i Jadźwingami, to ścierać się musiał z bratniemi ludami Mało-Polan lub Szlązaków. Rodzic bić musiał i serca był hartownego na boje; kiedy wmięszał się to i bił uczciwie, niepytając za co bije i po co, ale bił dlatego bo swojemu Księciu na to zezwolił. Nieraz, pamiętam, gwarząc w towarzyszy kole o sprawach Księcia Konrada, sarkał rodzic przeciwko pana tego niesłuszności w kłótniach częstych z sąsiadami, lub w uciemiężaniu biednego Księcia Bolesława powierzonego mu w opiekę. Pamiętam (opowiadał Wojewoda) kiedy doniesiono mu że Konrad, dowiedziawszy się o porozumieniu Henryka Szląskiego z Królową wdową i młodym Królem, które chciał Henryk przeciągnąć ku sobie, otóż wtrącił Bolesława wraz z matką do Czerskiego zamku, chcąc ich głodem umorzyć. Ale nie widząc tam więźni swoich bezpiecznymi, przewiózł ich do Sieciechowskiego klasztoru nad Wisłą, polecając mnichom strzeżenie ich pilne. Nie mógł tego przenieść na sobie rodzic kochany, a podziękowawszy Bogu iż nie wplątano go w tę sprawę, ślubował wybawić nieszczęśliwe panięta z więzienia. Konrad był serca okrutnego: przewidywał (o rodzic iże żywi ztamtąd nie wyjdą więźniowie – a ztąd i klęski najokropniejsze na Konrada spadną, jeżeli powstaną mściciele. Było zaś i Królewica żałosno i upadku Konrada; co więc umyślił dokonać rodzic, poszło to na korzyść stron obu, a na jego uczciwość razem. Któż w owym czasie nad Przybysława z Rostkowic więcej miał względów Książęcych, więcej u narodu miłości, u postronnych sławy? (3) Takci rodzic ledwie pokazał się w Sieciechowie a słowo rzekł Opatowi,wnet pobożnego kapłana nakłonił iż podjął się uwolnienia więźniów. Jakoż udało się rodzicowi szczęśliwie tak wszystko ułożyć, że ani zemsty ani podejrzenia nawet nie ściągnął i na siebie i na Opata za udział czynny. Powiedziano Konradowi jakoby orszak rycerzy nocą wedrzeć się miał do klasztoru i uprowadził ze soba Bolesława i jego macierz, nim zdołano poznać ich liczbę i zabrać się do pogoni. Do śmierci pono nie wiedział Pudik ktoby mu oną głównie wyświadczył przysługę, bo rodzic mój nie rozgadywał tego co robił, a robił tylko swoje. Na dobre wyszło Pudikowi to oswobodzenie, albowiem wnet z Henrykiem zgodnie do ładu przyszli, rozdzieliwszy państwo pomiędzy siebie. " Już wtedy i szablę dźwignąć byłem w stanie, kiedy okropna chmara Tatarów pod dowództwem Batego wdarła się do Polski. (4) Pamiętacie panowie bracia i wy, a drudzy z opowiadania znacie narodu owego drapieżność. Pocóżbym wam opowiadał to uprowadzanie dziewic, te rzezie i mordy, owa kieskę w jednej bitwie, gdzie tyle poległo naszych iż uciąwszy jedno ucho każdemu, poganie dziewięć ogromnych worów uszami temi naładowali. Przeszła ta szarańcza aż do Odry i dalej, plądrując Morawją i Czechy; najbiedniejsze zaś pobratnich ziem Ruskie Książęta, poszli wszyscy w jarzmo pogaństwa, ulegając przemocy. Po kilka razy wracała ta dzicz, i do dziś wyglądasz jeśli nie Litwy to Tatara, onych nieproszonych gości do ciężko zapracowanego kawałka chleba. "Było to jeszcze przed Tatarami kiedy Konrad z Bolesławem wojując, pobit był u Suchodołu. Dopóki pogaństwo gościło u nas, nie miał czasu do pomsty, a i niepotrzeba tego było, bo Bolesław tułać się musiał, do obcych przed nieprzyjacielem uchodząc. Dziwna to kiedy z teściem Belą, Węgierskim Panem, uciekając obadwa wzajemnie do siebie, a obaj od jednychże Tatarów naciskani, zeszli się obaj na Tatrach. Niebardzo to było i na chlubę obudwu zostawiać naród bez pana w tak ciężkiej potrzebie" aleć to tam znaliśmy już do Pudika jako on niemęzkiego wcale serca; nie troszczono się tedy zbytecznie o niego, bo kiedy ustąpili Tatarowie pojawił się Monarcha zdrów i cały. Wnetci Konrad przy pierwszem uspokojeniu się kraju zebrał ludu i ciągnął przybrawszy i Litwę, i Jadźwingi, aby niszczyć kraje Bolesława, ku któremu jakoby zaprzysiężoną do śmierci chował nienawiść. Przybiegli poganie od Konrada na pomoc przyzwani a poczęli okropnie kraje niszczyć, zwłaszcza Sandomierskie, uprowadzając dobytku i ludu co nabrać mogli tylko. Ale gdy Konrad nie wypłacał im żołdu przyobiecanego, za niewiarę przeciw niemu samemu obrócili oręż i Mazowsze plądrować po" częli ogniem i mieczem, niszcząc kraj od Wisły do samego Ciechanowca. Płock cały spalili, jeden tylko ocalał, zamek; aż szlachta zebrała się, a najwięcej Łęczycanie i Mazury; pogromili pogaństwo, odebrali im łupy i odparli daleko, W tymto czasie rodzic mój Przybyslaw za pojmanie kilku Książąt Jaćwierzy dostał był Prasnysz wdziedzictwo wieczyste od Konrada. Ledwie upokorzona Litwa i Jadźwingowie zadrzemali na chwilę, wnetci Konrad począł wojować z Bolesławem i zaraz wtargnął do Mało-Polski, aż tez widać Bóg sam litując się biednego ludu ucisków, zabrał go do chwały swojej roku 1247 po narodzeniu Pańskiem. Niedługo po nim rodzic mój opuści! świat ten, a jam najstarszy z rodziny zastąpił siostrom ojca, biorąc na się rząd domowy – a ta razem i szabli z ręki nie popaść, bo nie było lata bez kłótni, bez wojny lub napadu Litwy albo Tatarzyna. Nogaj i Telebug, dwaj Chanowie Tatarscy, niemniejsze poczynili Polsce i Rusi krzywdy jako sam Baty. Aż to i Mendog ze Swarnem wodzem swoim niszczą biedne Mazowsze całe, palą Płock, co ledwie porosły po Jaćwierzów splondrowaniu zaczął przychodzić do siebie; Semowit Książe oddaje głowę okrutnemu Swarnowi, a Konrad syn jego ledwie ogromnym ocala się okupem. Pobożny Bolesław Księże Kaliskie poratował dopiero lud uciśniony, dodając i wojska i żywności i rzemieślnika coby popalone wsie i miasta z gruzów podźwignąć. Bóg wie jakby jeszcze długo nieszczęścia owe potrwały, gdyby nie kłótnie pomiędzy Litwą wzajemne, które przywiodły ich do rzezania siebie samych, jakby wroga, bratnią krew tocząc. "Pierwszy raz to dopiero podobno Król Bolesław pomyślał o pomszczeniu się na wrogach za klęski poddanym jogo zadawane. Bo też i narzekania ludu ze wszech stron nie dawały mu pokoju, tak iż umyślił wyprawić się na uskromienie Jadźwingów. Jako rodzic mój Przybysław z Rostkowic służył wiernie Książętom, wżdy ich sprawy broniąc, tako i ja utrzymując chwałę imienia, jako dziedzic jedyny do dzisiaj służby moje powolne w każdej niosę im potrzebie. Co tylko pojąłem małżonkę, nacisła potrzeba – i bacząc na ojca chwałę spieszyłem na bój krwawy, zostawując w domu młoda i piękną połowicę. Ciągnęliśmy z Pudikiem prosto na Podlasie, kędy główne Jadźwingów były siedziby, a ciągnęliśmy ziem postanowieniem, aby ród niecny do szczętu wygładzić', a było to roku 1264. "Dowiedzieli się wcześnie Jaćwterze o zbliżaniu się naszem i wnet zebrali się w liczne hufy, oczekując nas na ciasnej między borami dolinie. Było to już wieczorem kiedy ujrzeliśmy poganów przed sobą, a chociaż radzi jak najprędzej na nich uderzyć, bo każdy klęski od nieb jakowejś doświadczywszy, w sercu chował nienawiść, słońca zachód jednakże nie pozwalał wdawać się w sprawę, zwłaszcza z ludem świadomym miejsca a walczącym sprawnie choć pieszo. Odśpiewawszy tedy pieśń Boga-Rodzicy rozłożyliśmy się na noc pośród lasu obozem, oczekując jutrzenki, z której pierwszym brzaskiem bój mieliśmy rozpocząć. Jadźwingowie podobnież nam radzi tej zwłoce, udali się w przeciwną stronę lasu, porozkładali jako i my ogniska, ranka do bitwy czekając,ubezpieczywszy się strażami dokoła. Dolina środkująca pomiędzy nami było, pusta i przez nią widzieliśmy wzajemnie swoję obozy, a krzykami z obu stron podżegali się do zajadłości większej w jutrzejszej bitwie. Niedługo przecież po trudach dziennego pochodu zasnęli z obu stron żołnierze i cichość nastała ponura. Zaledwie pierwszy sen zakleił powieki, rozbudziły nas hasła strażników naszych; porozstawianych w różnych okolicach obozu. Jaćwierzeć to, zaledwie pierwsza zakwitła rumieńcem zorza, już okrążyli dokoła nasz obóz i ze wszech stron na niespodziewających się tego umyślili uderzyć. Dość przecież wcześnie spostrzegli ich strażnicy i wystarczyło czasu do pochwycenia miecza, a doskoczenia, nierozbieranego na noc z rynsztunku, konia. "Natarcie ze strony pogaństwa było silne, wytrzymali je nasi na lewem skrzydle potężnie i zmusili pogan do wolnego cofania się i formowania w jednę massę na równinie. Jadźwingami dowodził Książe ich Komiat, przebiegły, odważny i silny; przebiegał swoich hufy w różne strony, zachęcając słowami i przykładem; a był to mąż dzielny: sam widziałem jak harcował w pojedynczych walkach, jak łamał naszych zagony i wszędy zwycięzca. Bolesław uniesiony ambicya czy też i męztwem wradzoneni, które w największej piersi odezwie się na polu bitwy, uderzył z mieczem w ręku na piesze Jaćwierzy zastępy i gromił ich potężnie, kiedy Komiat z wrócił się ku niema dziki wydając okrzyk. Komiat był rosły i silny, jednem cięciem powaliłby był Bolesława: wypadało… poddanemu zasłonić go swoją piersią i zastąpić mieczem. Pędząc Jak strzała ku Królowi, Komiat spotkał ostrze mojej włóczni i wskroś przebity upadł, raz jeszcze wydając okrzyk dziki, okrzyk co strwożył Jadźwingi i przeraził ich serca Gdzie nie masz wodza, a zwłaszcza gdy go brakuje pośród bitwy, tam biada najdzielniejszemu rycerstwu! Tak stało się i z Jadźwingami: górując nad nami liczbą a równi sercem i dłonią, widocznie z pola nas, by odparli byli… gdyby nie śmierć ich wodza. Komiat zginął, ta wieść przebiegła od hufu do hufu i jednych do rozpaczy przywodziła, drugim zabierała serca potrzebne w trudnej sprawie. Przeważyło się na naszą stronę zwycięztwo, z niemałym przecież krwi okapem; Jadźwingowie bowiem nie mają nigdy zwyczaju ustępować z pola, jako walczący najwięcej pieszo – otóz dopóty trwała bitwa, dopóki ostatni z nich utrzymać się mógł na nogach. Legło ich wiele tysięcy, mała liczba uszła, nie tak lękając się śmierci jako w myśli przestrzeżenia swoich w koczowisku o klęsce okropnej Jakoż po bitwie wtargnąwszy w głąb ich krainy, zastawaliśmy tlące się chatki, ogołocone z mieszkańców; gdzieniegdzie tylko starzec osłabiony, łzami skrapiał pożogi, woląc oddać głowę pod miecz zwycięzców, niżeli opuszczać gniazdo rodzinne – czekał Z mieczem w drżącej dłoni przybycia nieprzyjaciela. Pogoniliśmy ku Niemnowi u – chodzące resztki Jadźwingów, nieocalając upartych . Wiele ich przecież z modłami przyjęto nas w swych kniejach, poddając się i przyjmując świętą wiarę Chrystusa. Wiele żyznego kraju Zostało bez ludu – otóż Bolesław w ton nowo podbity kraj naprowadził ludu z Rusi – i znamienitszym porozdawał rozległe ziemio. Takoż i mnie dostała się ta dzisiejsza dziedzina moja, w której upodobałem sobie więcej jako w Prasnyszu, ojca puściźnie. Boć to człowiek zawzdy przylgnie do swojej pracy ochotniej – a jeśli raiło wspominać lata młodzieńcze, takci miło zjeść kawałek chleba własną zapracowany dłonią i krwią okupiony własną. Mijały, mijały latka, zawzdy w pracy, to z Tatarem, to z Litwą, Jakto bywało i będzie wżdy na Polskiej ziemi. Zmarł król Bolesław o lecie Pańskiem 1278, a Leszek Czarny synowcem będąc, nastąpił po stryju na Monarchiją Polską, zaczynając panowanie swoje od tańca z Tatarem który go miał ochotę w Krakowie nawiedzić. Nie wyszło nikomu na dobre z Leszkiem zagrywać w kłótnie, pan to bowiem był dzielny i bił dobrze nieprzyjacioły. Pamiętamy go wszyscy, nie trzebać mi się długo nad nim rozwodzić, bo co u mnie na ustach to i w waszych sercach nie drzemie; co działał jeden mieczem, to nie prze – ścigał drugiego; otóż prowadzę do tego co mi na serca najcięższe, prowadzę do Jadźwingów, tego nienawistnego mi ludu. "Było to w dwa lata po wstąpieniu na tron Leszka, jam wtedy już szronieć na czuprynie poczynał, a cicho bywało jakoś od Litwy, drzemały resztki Jadźwingów spokojnie, pomieszani z Ruskim ludem. Jakto wżdy bywa, kiedy człek pierwszy siwy włos zobaczy, toć zda mu się, 'że go spoczynek czeka na stare lata, gdy tymczasem praca zachwycić może tym cięższa. Chociaż nie bywało owych napadów jako za Mendoga, wpadali przecież często gęsto przez Niemen ku naszej stronie drobnemi oddziałami, to Litwa, to Jadźwingowie, urywając t o luda, to dobytku potrosze. Nigdy człowiek nie zasnął spokojnie, by mu przed snem i we śnie nie przyśnił się Jadźwinga. Jedyna córa była dla starości mojej całą nadzieją. Bożenę dał mi Bóg w pierwszym roku naszego pożycia, i ona była pierworodną i ostatnią dziedziczką. Niemając synów, spuścić imienia chwały nie było komu, takci człowiek i zalegał pole ku końcowi. Zawsze przecież żyło się jak żyją ludzie: – grzebiąc w roli, Polskie to gospodarstwo: – zasiać na zimę, wypędzić Talary pomagające sprzątać Mało-Polanom snopki Z pola, a potem kiedy jesień. twarda, tuż zima, znowu potańczyć z Tatarem na stepie, z wiosną uścisnąć się z Jadźwingami, z Litwą, i znowu siejba, a dalej żniwo i Tatary znowu. Na zabawkę tylko pomiędzy książętami, różnemi czasy, kłótnia parę zaników w gruz rozsypie, krwią bratnią pokropi niwy – snać to siejba na wojnę coby u nas wżdy kwitła. "Było to na jesieni, co tylko powróciliśmy Z łowów i przy ognisku do gawędy zasiedli, przypadł goniec od was panie Starosto, przyzywając przeciwko Jadźwingom na pomoc. A naciśli was jakoś to niespodzianie, bo na okopach zamczyska stanąć nie było komu i w blankach tylko jedyny i ostatni widzieliście ratunek. (5) – Tak, przerwał Starosta; bywało nie powrócili jeszcze moi z łowów tedy, a wszystkich co było do obrony zostało piętnastu, szesnasty biegł do was szukać pomocy. "Zerwaliśmy się tedy, prowadził dalej Wojewoda, i na koń nietracąc czasu – a było nas do sta zbrojnych; i dwór bowiem liczny u mnie, i w gościnie naówczas kilkunastu biesiadowało – takci zbrojno pobiegliśmy cwałem, niosąc sąsiadowi potrzebny ratunek, a zostawiając żonę, córę i dostatek, Boskiej opatrzności. Przybiegliśmy w sam czas najpotrzebniejsi, bo pogaństwo głowniami podpalało bramę, a za chwilę jużby było zapóźno podać ratunek ludziom, kiedyby i ogniste ogarnęły budowę dłonie. Natarliśmy tak żwawo i dzielnie że pierwej trzecia część Jadźwingów poległa, nim wszyscy nas spostrzegli, a miejsce do ucieczki dla pieszych mało sposobnem było. Ztąd po niedługiej utarczce, gdy i w zamka zawarci uczynili wycieczkę, i z łowów powróciła wyprawa, takci poginęli Jadźwingowie wszyscy; może Z nich dwóch lub trzech ocalało żywych. Niebawiąc się długo po skończenia sprawy, natychmiast wracaliśmy ku domowi; przeczucie jakieś złowróżbe ciągnęło mnie tam żywo. Zaledwie z lasu wyciągnęliśmy na pole, a tu, jak gdyby księżyc wschodził, gore czerwone koło na niebie daleko przed nami, jakoby nad moim zamkiem. Pan Gerwazy dworzanin mój i towarzysz broni najstarszy, co wzdy lunacye obserwował pilnie, spojrzał po niebie i ukazał sierp nowiany pomiędzy gwiazdami sunący się na pogodnem niebie. Zle, toć nie pełnia, a widzimy łunę coraz świetlejszą, a nad nią bijące w górę kłęby białego dymu. " Przez Boga płonie!" krzyknęli wszyscy: jak strzały puściliśmy się szparkim lotem, a tu na dziedzińcu snują się jeszcze poganów ostatki, zabierając łupy na konie. Rozpacz to była patrzeć na taką ciężką krzywdę. Co podpadło nam żywego pod miecz, nic uszło; poło – żyliśmy trupem niemało, ale większa połowa uszła bezpiecznie do lasów, unosząc ze sobą wszystkie moje skarby – i skarb najdroższy za który ostatnią kroplę krwi wyszafowałbym mojej, jedyną pociechę… starości, córkę urodliwą Bożenę. Próżne były pogonie, przepadła, a śmierć tysiąca poganów nie wróciła mi ukochanego dziecięcia. Sam jeden byłem na siłach za słaby abym mógł wtargnąć w głąb siedzib pogańskich i mieczem mścić się krzywdy mojej i wynaleść moją Bożenę. Zbierałem po kilkudziesiąt, po kilkuset ochotnych a nienawistnych Jadźwingom; poszukując swoich skarbów wdzieraliśmy się aż za Niemen ciężkie pogaństwu zadając klęski, wyrzynając dzieci i nawet niewiasty. – Długo tak przecież potrwać nie mogło; i oni nie ścierpieli krzywd od nas – a zebrawszy się z Litwą razem w zastęp ogromny, wtargnęli aż w Lubelską ziemię, kraj pustosząc nie litości nie. Wojskiem szli ogromnem, było ich bowiem tyle, iże w trzy wielkie uszykowali się hufy, a każdy huf swoją pustoszył kraju okolice. "Król Leszek naówczas siedział na stolcu krakowskim i szlachty sądzeniem zajmował się czas długi. Kiedy napróżno pobudzałem przeciwko Jadżwignom i Krzyżaki i Mazowieckie Książęta, umyśliłem udać się do samego Leszka Monarchy i tam szukać skutecznej pomocy Wystawiwszy królowi utrapienie ciągłe nieszczęśliwego kraju, mordowanie ludu i uprowadzanie dziewic, a wszystko w takim jako było świetle – gdy i Lublinianie nagabali króla usilnie aby się pomścił co rychlej – wnet Leszek, zawzdy skory do gromienia nieprzyjaciół, wyszedł w pole ale przybył za późno – uszło już bowiem z łupem bezpieczne pogaństwo, wracając się bogatsze do koczowisk swoich. Wahał się Leszko czyliby ścigać uchodzących z łupem a których było na czternaście tysięcy, gdy sam miał rycerstwa niewięcej nad tysięcy siedm – czyliby wracać lub oczekiwać pomnożenia swej siły. Cud to boski prawdziwy – we śnie wahającemu się Leszkowi objawia się Michał święty i o zwyciężenia nieprzyjaciół upewnia, rozkazując natychmiast ścigać nieprzyjacioły, obiecawszy w tem pomoc swoję. (1) Takci Leszko zbudziwszy się nazajutrz, to objawienie swoje rozpowiada rycerstwu wszemu, a oni Uznając boską w tem wolą, nalegać poczęli usilnie bygonić Jadźwingi. Nalegałem i ja najmocniej na Króla o to, zaręczając mu moją pomoc w prowadzeniu wojska po znajomym mi wybornie kraju. Takci zabrawszy na koń żywności tylko na dni kilka, zostawiwszy tabory wszelkie, puściliśmy się żwawo w pogoń za uchodzącemi. Dognaliśmy cała ich potęgę między rzekami Narwią i Niemnem d. 13 Października r. 1282, albowiem obciążywszy się łupami spieszno uchodzić nie mogli. Spostrzegłszy nas Litwini jęli uchodzić, ale Jadźwingowie dodawać im serca poczęli, mając to w obyczaju swoim nigdy z pola nie schodzić i radzili potykać się śmiało. Leszko napomniał swoje rycerstwo pokrótce, wystawił ponoszone krzywdy i ukazał do zemszczenia się porę. Uszykowawszy w jeden huf wojsko, pierwszy na nieprzyjaciela uderzył. Trudno poganom było przełamać naszych w jeden ściśniony huf uszykowanych, a kiedy raz przemagać ich poczęliśmy klęska ich była powszechną, zwłaszcza gdy Litwa pierzchać poczęła. Wiele dopomogli nam więźniowie, którzy z tyłu będąc za pogaństwem porozwiązywali się szybko, a wielki krzyk uczyniwszy naszym wiele dodali serca. Psy nawet co za gospodarzami zbiegły, gryzły Jadźwingów, jako nieprzyjacioły je pojmując. Rozpierzchniętych pogan ścigać poczęliśmy zawzięcie, zwłaszcza uwolnieni dopiero co z pęt więźniowie i ci z wojowników, którzy do nich za wziętość mieli jako ja największą. W tej to bitwie Jadźwingowie na dawnych swoich siedzi – bach ponieśli klęskę ostatnią, gdzie reszta zdatnego do dźwignienia miecza ludu wyginęła. Ścigaliśmy i tropili ich dni kilka, wtargnąwszy za Niemen aże w ich dziedziny pozwolone od Litwy. Co zaś Litwa – ci w ucieczce największą ponieśli od ścigających klęskę 5 reszta co uszła; pozabijali się sami, nieśmiejąc wracać do swoich ze wstydu. Z łupów odbitych i zdobytych na Litwie, Leszko zbudował kościół S. Mi" chałowi w Lublinie, na pamiątkę tego że go we śnie widział i do zwycięztwa dopomódz obiecał. "Leszek widząc we mnie żądzę zemsty niepohamowaną, a w ostatecznem Jadźwingów wytępieniu tamę od napadów najlepszą, zostawił mi dwatysiące wojska, sani z resztą powracając na poskromienie buntującej się przeciwko niema szlachty Mało Polskiej, która w nieobecności monarchy uczyniwszy sobie sejm w Sandomierza z Janem Wojewodą i Krystyanem Kasztelanem swoim, – a pono że i Paweł Biskup Krakowski cichaczem z niemi działał, – otóż przyzwali sobie Konrada Mazowieckiego Xięcia i ogłosiwszy go panem swoim wszystkie zamki m u poddali. Czego Leszko gdy się dowiedział, spiesznie na poskromienie poburzonych ciągnął, a gdy Konrad nieufając w siły swoje do potkania się z Leszkiem spieszył do Mazowsza w celu zebrania potrzebnych mu łudzi, a przyrzekając powrót niezawodny – nadciągnął wtedy Leszko. Panowie którzy z Konradem trzymali, potrwożeni w jego nieobecności, gdyż tu najwięcej szło o nich jako tych co pobuntowali przeciwko prawemu monarsze szlachtę, zaczęli tracić serce w miarę zbliżania się Leszka. Monarcha uczciwy nie chce krwi rozlewu jakoteż i nienawiści ku sobie ściągać jakowej: umyślił tedy spokojnie ukończyć, i darowawszy winy zbuntowanym, zamki dobrowolnie poddane odebrał, i tak w niedługim czasie domową wojnę ukończył. Ja tymczasem mając do ścigania ostatków niecnego, rodu dostateczne siły, w najgłębsze Jadźwingów wdzierałem się knieje, a poznawszy że ci co zostali na Podlasiu mieli związki z tymi co na Litwie pierzchli, szukałem winnych, żadnemu nieprzebaczając na życiu. "Jednego dnia, kiedy w gęstej kniei uganialiśmy się za pierzchającą garstką Jadźwingów,z szczególną zawziętością ubijaliśmy pojedynczo dognanych, lub ścigając ich strzałami z łuków. Gdy wszyscy z małego oddziału poginęli, został jeden jeszcze, który dźwigając ciężar jakiś na plecach 2 nieporównaną uchodził zręcznością coraz w ciaśniejsze gęstwiny. Dobiegaliśmy za nim zawzięcie, sypiąc za nim z łuków strzały:– jednego razu jęknął okropnie, dziko wykrzyknął i puścił ciężar, sam-jeden krwią zbroczony manowcem uchodząc Kiedy inni gonili zanim, ja pochyliłem się nad opuszczonym ciężarem i usłyszałem przytłumione głuche jęczenie. Dreszcz mnie jakiś przebiegł, bom dosłyszał imię Jezusa i Maryi słabym wymówione głosem. Rozwijam skórę co ducha – o nieba!- ujrzałem… moją najukochańszą Bożenę broczącą we krwi białe piersi – bo strzały pogoni zaraniły ją ciężko… Spojrzała na mnie stygnącem okiem, poznała mnie do razu, ale już tylko przycisnęła dłoń moją do swojej piersi, jęknęła… i wyzionęła ducha!… Obok Bożeny kwili się drobne chłopiątko i słabą rączyną sięga do piersi skrwawionej. Oblałem łzami nieszczęśliwą moją córkę… a te łzy oblały i drobne dziecię – bo myśl przebiegła w mej duszy że to dziecię mojej Bożeny. – Przywołałem towarzyszy, zabrałem ciało nieszczęśliwej córki i dziecię ono drobne, postanowiwszy wychowywać je, bo ciągle szeptało mi przeczucie że to krew moja, krew Chrześcijańska. Brali mi to za złe towarzysze, dowodząc że choćby to było Z mojej spłodzone córki zawsze z ojca pogana: nic uważałem na to bynajmniej i ochrzciwszy natychmiast, wychowałem, przybrawszy za syna i dziedzica sierotę Jadźwingę. – Zdzisław to owym przybranym synem, on dziś dojrzały, a od małości okazywał wiele przymiotów chrześcijański ród pokazujących. – Podobieństwo rysów twarzy, rzekł Starosta, jawnie przekonywa o tem, iże to dziecie waszej Bożeny. O ile zapamiętać ją moge, miałać i ona takie złote włosy i takie błękitne oczy. Kto dawniej wasze przeczucia nazywał dziwactwem, niechaj dziś pozna bliżej Zdzisławka, ten go pokocha do razu. Niechajby sobie i czystym był Jadźwingą, jabym go dzisiaj wziął za swego syna, bo to żywy jak ogień, w kniei jak żubr odważny, a w domu wesołością swoją dodaje wszystkim ochoty. Stary Olelko nauczył go grywać na lirze: kiedy to zaczną razem tęskne nucić dumki – ja wtedy topię się w przeszłości. A mnie zda się, przerwał Wojewoda, że moją w objęciach ściskam Bożenę ściskając dobrego Zdzisławka. Nienawidziłem ród Jadżwingów, wytępiłem go do szczętu – biedną tę jedną: sierotę umiłowałem do tyla, że mu oddam i imię i wszystkie dziedziny w puściźnie. Może to niejeden poczyta mi za dziwactwo, ja przecież ani kochać przestać go nic moge, anibym rodowi jego ubliżyć pozwolił. Jadźwingów ród pogardzony jako nam nieprzyjacielski – Jadżwingowie jednakże zawsze byli narodem, a dzielnością nieporównani. Mieli oni Książąt i szlachtę swoją: znak jaki miał Zdzisławko zawieszony na szyi i godło na piersiach wykłute, napuszczone farbami, zdają się mówić że jakiś Jadźwingów Książe lub Wojewoda był ma rodzicem. Te wspomnienia przywodzące na myśl Bożenę, zawsze dla Wojewody przykremi były. Zasępiał się zwykle i pogrążał w dumaniach. Znał to do niego i Starosta i każdy ze słuchających; Wojewoda przecież wspominał często Bożenę, i zdawało się że czas, miasto wygładzać pamiąkę, odświeżał ją w rodzicielskiem sercu co chwila. Wojewoda skończywszy swoje opowiadanie zadumał się posępnie, zgromadzeni sąsiedzi gawędzili kupkami, a Starosta mając coś niespokojnego w sercu, wyniósł się z komnaty i zaszedł pomiędzy tańczącą młodzież znowu. Grzmiała kapela, ale chociaż niepóźno tak; zbytnie, tańce nie idą swoim trybem z dawną ochotą. Starosta odsunął się w ustronny kątek zataczał wzrokiem po wszystkich zwolna, a taki miał obraz przed sobą.. W całej izbie najbardziej uderzały rysy grającego na lirze: był to Olelko śpiewak mieszkający na dworze Wojewody od lat szesnastu przeszło. Brunatna cera i strzeliste spojrzenie Olelka zajmowały każdego, niedziw więc że Starosty źrenice najprzód na Olelku spoczęły. Olelko był to człowiek pięćdziesiąt lat z górą mający. W czarnych włosów pierścieniach i kędziorach rzadkiej brody już gdzieniegdzie przeglądały promienie białe. Niski lecz krępy, z bark wyglądał na olbrzyma, wysokością nie przechodził jednakże pięciu stóp najwięcej. Długie ręce o mało że nic sięgały kolan, palce niedbale przemykały się po lirze, a oko płomieniste sypiąc iskry prawie, nurzało siew obliczu Zdzisława. Na licach śniadych Olelka raz osiadał uśmiech, drugi raz spłoszony usiadał chmurą posępną między brwi na czoło. Jeżeli kto pilnie słuchał akkordów jego liry, zrozumiał pewno Olelka myśli, ale ktoby chciał zrozumieć Olelka musiałby drugim stać się Olelkiem, i tak strojnie w dźwięk jeden zlać się z jego duszą, jak zgadzały się tony liry Olelka z jego spojrzeniem i wyrazem dzikich rysów twarzy. Olelko od czasu jak przybłąkał się na dwór Wojewody umie trafić w jego myśli, i stary wojak lubi słuchać wieczorami smętnych powieści lub pieśni starego barda. Zdzisław, przybrany syn Wojewody, był to młodzieniec dorodny. W jego spojrzeniu pełno szlachetnej tłumy wojownika, lica białe okraszone czerstwej rześkości rumieńcem, pięknie odbijały przy złotych włosach i żywo – błękitnem oku. Postawa wysmukła, gładka, ale szerokość ramion zapowiadała niepospolitą siłę; kiedy zaś uśmiech zagrał na licach lub gniew zmarszczył Zdzisława czoło, tak było wtedy wiele dzikości w rysach młodzieńca, że ginął cały urok pierwszem jego wejrzeniem sprawiony. Od Zdzisława jakaś siła odsuwała wtedy – nie byt to wstręt żaden, bo ta dzika dumna powaga zagrawszy uśmiechem na męzkich rysach przejmowała każdego szacunkiem i obawą. Kiedy zaś rozochocił się Zdzisław, nadeń weselszej nie było duszy; on sam jeden zdolny był wszystkich ucieszyć. Pomimo surowości obyczajów, Zdzisław posunął się w koło starszyzny a ozwał się tylko, wnet zyskał słuchaczy przychylność. Młodzież znowu, czy na łowach, czy w zabawach rycerskich, czy w pląsach, jego uważała jakoby za wodza w swojem kole. Śmiał się Zdzisław, zaśpiewał, – chórem brzmiały wesołe śmiechy i pieśni; zmarszczył brwi, aż głucho w drużynie do koła. Wiemy już o rodzie Zdzisława z opowiadania Wojewody, coby zaś dzisiejszego wieczora zachmurzało myśli młodzieńca – ja tego nie wiem. Często gęsto zwraca on oczy na starego Olelka, to ukradkiem spojrzy na Helszkę Starościankę, a wtedy chmura tym cięższa zasępia jego myśli. Czyliż on miałby nienawidzieć Helszkę?… o nie! to niepodobna. Helszka szesnaście latek zaledwie liczy, jej lica tak powabne, tak miłe, aże drzy Zdzisława serce kiedy okiem powlecze po tym jak krew z mlekiem rumieńcu. A oczęta kiedy wystrzelą… z pod ciemnej rzęsy, to czarodziejki oczęta sypiące gradem uroki. Jednakże Helszka powodem jego smutku, bo po każdem spotkaniu jej czarnych oczu, płonią się oboje – zadrzy Helszka, zadrży Zdzisław. Bóg wie co oni mają ze sobą! Ale Starosta nie wiem jak to wyrozumiał wszystko, bo często brwi marszczył, a że najczęściej spoglądał na Zdzisława i Helszkę za to ręczę i szeptał sam do siebie: – Zawsze to krew pogaństwa, chociaż i syn przybrany uczciwego rycerza… Staszowie i Kostkowie – jakem Starosta, nie ustępują sobie pierwszeństwa w znaczeniu – a jeśli idzie o starożytność herbu, pokażcie mi dawniejszy ród nad Toporczyki!… Starościanka – niby. Wojewodzic… ale bywało… ha! zawsze Jadźwinga poganin; wie Bóg z kogo ród wywodzi. Tak sobie niby dumał, niby szeptał Starosta, a kiedy wpadł w zadumkę i śnił przyszłości obrazy i przeszłości wspomnienia – rozsądek zaigrał w duszy, wyrzucał przesąd dziwaczny i szeptał mu jakoby do ucha: – Hola, hola Starosto! – Jadźwinga! i cóż to gorszego od ciebie, Jadźwinga? przypomnij sobie Zdzisława na łowach, rozszarpuje niedźwiedzie, jednem cięciem obala tury, wszystkiego pouczył go stary Olelko, co od kolebki nie odstępuje młodzieńca. Wszakże łowy to obraz boju, a kto tak śmiało stawia czoło bestyi, nie ulęknie się żelaznych rycerzy zachodu, ani poganina Litwina A zkąd herby? zkąd przywileje królewskie? Wszakże to wszystko zyskują na wojnach mężni. Każdy zrobić musi początek, a ze sławnego ojca… wyprzędziesz dopiero pasmo wnuków przykładających się do sławy imienia. Zdzisław od Kostków przybrany za syna, stanie się zapewne godnym synem rodziny, do której należy od dzieciństwa: a wychowywany pod wodzą dzielnego rycerza przejmie cnoty przybranego rodzica i dziada jego Przybysława z Rostkowic. Patrzaj wszakże Wojewoda drugim dopiero stawa w swoim rodzie – ustąpiłże czemkolwiek rodzica czynom? – Zdzisław namiętnie spogląda na Helszkę – kocha czy nic kocha… niewiadoma, chybabyś ty spojrzenia rozumiał jak głośno-brzmiące słowa. – Gdyby więc poprosił o rękę twojej córy i dziewosłęby w dom przysłał – toć i nie ma czemu się wzdragać. – A zresztą Zdzisław odziedziczy wszystkie po Wojewodzie dostatki… Rozjaśniło się nieco Starosty oblicze pełne szlachetności. Pogoda jasna, wesoła, zagrała w uśmiech, zakwitła na czole – popuścił pasa, nalał czarę miodu, wrócił pomiędzy starszyznę: " Kochajmy się!" krzyknął, i duszkiem wychyliła za nim cała drużyna. – Hola Zdzisławku! Bywało, weselej pląsało się dawniej; jak widzę moja Helszka prześciga Aszcci w Mazowieckim. Nuże kapelo! żwawszego! – A ty stary położyłbyś tę lutnią wcale nieprzypadającą do ochoty dźwiękami swojemi. Tam mi piosenka bywało kiedy zmieszasz ją w strojny brzęk z lirą – toć i po sercu załechce i dawne przypomni latka – ale gdzie tańce, ochota – precz z lirą! surma, cymbały grzmijcie! Zdzisław obróci się do Starosty, a kiedy ton napomknął p Helszce, przenikliwem spojrzeniem badał serce wojownika pilnie – a widząc szczerość jogo nieudaną, odzyskał wesołość i puścił się w tany żwawo. Powoli już i świt zarumienił zorzą niebo. Skończyła się ochota tańczącej młodzi, bo tez i dawniej żelaznych nóg nie miewali. Starzy podochoceni zaczynali drzymać, bo i do gawędy materyałów nie stało. Znają wszyscy jedno, bo razem wzrastali: a kiedy opowiadasz co bądź rówiennikom, jeno to tylko jako wspomnienia miłe – ale te wspomnienia nie odpędzą śpiku klejącego oczy przy rannej zorzy na niebie. Niedługo na zamku cisza osiadła głucha. W jednej tylko alkowie dosłyszałbyś stąpania – była to alkowa Wojewodzica. Zdzisław przechodził się w ciemności samotny i dumał posępnie, a serce raz wzdymało się żalem, drugi raz ściskała je boleść. Długą tak dumał chwilę, a potem wyrzekał samotny: – Czemuż ja zrodziłem się Jadźwinga? Nie znam mojego rodu. Przybrał, to prawda, ale przelałże jak w syna we mnie krew swoją Wojewoda? Nazywam go ojcem, każdy jednakże wie o tem, że ja synem pogardzonego i wytępionego rodu! Kocham nad życie Helszkę, i tak mi błogo, tak miło w sercu kiedy na nię spoglądam, a tak posępnie kiedy na ród swój wspomnę, że mi łza do oka ciśnie się gorąca. Chociażbym uczucia moje wynurzył Wojewodzie, gdyby odmówił proś… bom jogo Starosta, zniósłżebym tę zniewagę, tę pogardę? O ja nieszczęśliwy, czemuż nie umarłem w żywocie matki, lab pod mieczem którego z Lachów? Lepiej mi było urodzić się Polakiem, choćby synem ubogiego szlachcica, niżeli być, wychowańcem opływającego w dostatki Wojewody a dręczyć się tą myślą, kochając bez nadziei; bo jestem bez imienia, nie znam swego rodu, tylko na mnie pokaże któś na w poły ze wzgardą; to Jadiwinga, wychowana przez Wojewodę sierota ! " Tu zadumał się Zdzisław tym posępniej, gdy obok niego zabrzmiał głos dziki glos ryczący Olelka. Niedojrzałby w ciemności rzednącej rysów twarzy i gry muskułów Olelka ale przycisk z jakim wymawiał słowa, dobitnie malował serca uczucia. Co mówisz, Zdzisławie? Ty masz być celem pogardy ludzkiej? Zdzisław stanął nagle jakby piorunem rażony. Poznał głos Olelka i sam nie wic czego się lęka. Olelko dziwną moc posiadał nad umysłem Zdzisława; on wszczepiał jakąś twardość dziką W duszę jego; czy to pieśń mu zanucił, pieśń była tak twarda jakby z żelaznej wychodziła piersi. Jeżeli opowiadał mu przygody jakiego wojownika, tym wojownikiem był niezawodnie Litwin, Żmudzin lub Jadżwinga, odważny, silny, mstliwy, wspaniały a zawsze okrutny i nienawistny Łachom. Kiedy Zdzisław pośród tanów namiętnie spoglądał na Helszkę, rysy Olelka i spojrzenia były tak dzikie, tak ponure a liry dźwięki w fantastyczne mieszając się akkordy wzburzały nagle Zdzisława duszę; serce biło gwałtownie, wzrok iskry rzucał; i znowu cieliły tony liry i młodziana stygło serce; posępność tylko żałosna grała pieśnią w sercu, odległą, aż za ojców groby. Tylko wtedy stanęła na oczach młodzieńcowi zimna przodków mogiła, dąb święcony pod którym rozpowiadał mu o Jadźwingack niejedno Olelko, znikała z oczu Laszka a serce biło dla ojców. Gdy wyrzekającemu smutnie, nagle stanął przed oczy Olelko, zadrżał młodzian, głosem śpiewaka jakby piorunem rażony, i zaledwie kilka słów odpowiedzieć zdołał. – Tak, Olelku…. ród mój nieszczęśliwy wyginął, ja zostałem sam jeden na pogardę ludzką…. – Sam jeden? – Czyliż ocalała chociaż jedna dusza Jadźwingi, Jadźwingi pamiętającego o tem, czem byli jego przodkowie? Jeżeli spojrzę na te snujące się mary co żyją pomięszane z Lackim i Ruskim ładem, mogęż powiedzieć: "to mój brat, to Jadźwinga… " kiedy ten wyrodek zagrzebawszy się w roli, żyje tylko dla tego aby miał kawałek chleba, czyby go to wygrzebać z ziemi jak wół w pocie czoła, czyby też wyżebrać go u Lachów.,. – Zdzisławie, nie mów tego! Widzisz te nędzne zasępione twarze, wniknąłżeś w głębią ich duszy? Przekonałżeś się o tem kiedy, że on przeszłości wspomnieli nie przyzywa, że ten nie czuje krzywdy, nic pragnie zemsty, kto czołga się u stóp nieprzyjaciela? Wtargnąłżeś kiedy w głębokie lasów knieje? A może tam żyje jeszcze lud wolny, niepodlegający Lachom; a może tam pracują nad tem, jakby podźwignąć ród swój podupadły.. – Miałżebyś wiedzieć…. – Zdzisławie, cóż to obchodzi ciebie? nie mówiłżeś przed chwilą że ród Jadźwingów jest celem pogardy ludzkiej? Wszakże los błogi wyniósł ciebie do szczytu, stoisz pomiędzy Lachami, nazywają cię synem morderce twoich przodków. I cóż ci brakuje do szczęścia? pocóż troszczyć się tobie o lud pogardzony? Piękna Laszka słodkie na ciebie rzuca spojrzenia, kapłan chrześcijański zwiąże wasze dłonie, twoja Helszka urodzi ci syna, co może kiedyś wojując z Litwą w krwi Jadźwingi swój miecz zahartuje…. Pocóż troszczyć się tobie o Jadźwingów współbraci? Jedni śpią w mogile, drugich szkielety blichuje słońce na stepie, lub falo Bugu liżą hartowne ich czaszki… inni, żyjące mary, tułają się po lasach, a inni, oj są i tacy co z maleńkiego wychowawszy się pomiędzy Lachami, jak miękkie niewiasty wzdychają, płaczą nieledwo, i dla czego? Oto ze porodzili się Jadźwingami i nic mogą powiedzieć: "jam Lach! " – Olelku! przez Boga, pamiętaj że mówisz do człowieka co dzierży w dłoni żelazo i niem zamknąć bluźniące usta potrafi!… – Uderz, uderz w te piersi Zdzisławie!… pokażesz że masz chociaż kroplę krwi Jadźwingów, chociaż cząstkę ich duszy mstliwej, bo umiesz zapłacić zniewagę, jak odpłacał ją Jadżwinga prawy! – O nieba! jakżem ja nieszczęśliwy! Olelku, zaprzestań mnie dręczyć; niedość, żem ja potomkiem dzielnego ludu, a dziś jak żebrak błagać muszę łaski wrogów, a błagam bo milczę i obcuję z niemi: jeszcze ty naigrawać się będziesz mo – jej niedoli? Drży dłoń, chociaż serce ogniem płonie; nie mogę zatopić ostrza w twojej piersi, chociaż mnie znieważasz, bo niewidoma siła… Ach ja nie wiem dlaczego lękam się ciebie… – Zdzisławie, zawołał cichszym i drżącym głosem, jakby rozrzewniony Olelko: tą siłą jest kr": w twoja, krew ojców zaszczepiona w twoje serce… Szanuj tę krew drogą, niechaj ona zawzdy uderza twojem sercem silnie, zawzdy kiedy wchodzisz pomiędzy Lachy, kiedy spojrzysz na krasawicę ich rodu! Posłuchaj mniej młodzieńcze, opowiem ci cóś O ludziach twojego rodu, powiem ci jak dzielna krew, co Jadźwingów sercami bije. Dawnemi czasy, nie narodziłeś się jeszcze, żył dzielny wojownik, Jadźwingów Książe, imieniem Komiat. Jego dłoń groźna wstrząsała Lachów sercami, rzucając tam trwogę okropną. Litwa i Żmudź jako i Prusaki, chociaż to ludy bratnie, doświadczały nieraz Komiata dzielności kiedy dobył miecza przeciwko nieprzyjaciołom. Ruś odległa nie zasłoniła się przed Komiatem… szerokiem Dniepra łożyskiem; dłoń Komiata pruła spienione bałwany i Dniepra jak Bugu, a miecz Komiata omywał się z krwi raz nie – jeden w głębokich toniach Bałtyku. Mieli Lachy Króla Bolesława co go Wstydliwym zwali, a był to Król słabego umysłu i przez życie cale nie był zdolny opierać się nieprzyjaciołom i razić ich skutecznie. W tych czasach Komiat łącznie z Mazurami wtargnął nieraz w Lackie dziedziny, ogromne zabierając bogactwa i tłumy ludo w niewolą. Gdy coraz silniej wzrastając w potęgę, co chwila groźniejszym stawał się dla Lachów, Bolesław przedsięwziął na Jadźwingi wyprawę i z wojskiem licznem wtargnął w kraj Jaćwierzy. Lud ich natenczas wspomagał Prusaki, broniące bogów swoich od zguby przeciw Krzyżakom, niosącym nowego Boga ku czci na krzyżu, a mieczem o jego rozpowiadając naukach i cudach. Mała więc liczba została w siedzibach, coby stanąwszy pod bronią mogła skutecznie działać przeciw napalającym ich dziedziny Lachom. Komiat co prędzej zebrał młodzież i starce, czekając nieprzyjaciół do boja gotowy. Czuł on aż nadto słabość swojej siły, ale pamiętało tem że Jadźwingów prawem zwyciężyć lub zginąć i niepytająco liczbę wrogów stanął do boju i pierwszy na nieprzyjacioł uderzył. Długo męztwo walczyło zawzięcie z przeważającą co chwila szalę zwycięztwa liczbą. Komiat swoim przypomina ojców czyny, a Komiat za dziesięciu bije. Pędzi wódz dojrzawszy Króla samego, by oszczepem strzaskać jego piersi. "Bracia, wykrzyknął, gdyby mi na placu legnąć wypadło, bijcie się śmiało, niezważając na toż gdy każdy Jadźwinga dwóch Lachów ubije, to jam już pomszczony, ja w niebach szczęśliwy!" To rzekłszy oszczep do góry odwinie, do rzutu barki szerokie wypręża, już miał cios wracać, w pierś Króla go puścić, gdy kopją pchnięty na ziemię upada. Widział to naród jego nieszczęśliwy, zajękły piersi tysiąca tysięcy, jęk ten odbiły po pustyniach echa, ale już Komiat nie podniósł się z ziemi! "Smierć Lachom!" piersi wykrzyknęły wzdęte, i zaślepiony żalem lud się rzuca; padają Lachy, padają Jadźwingi… przemogły wrogi. Dziś w pustyni niwa szeroko kwitnie w wybielone kości. Strzaskane czaszki do dziś się walają, i Lach z pogardą nieraz je potrąca, atam Jadźwingów kości, tam Komiata kości… "Został Komiata syn młodziuchny jeszcze i drobną rączyną niezdolny podźwignąć miecza. Sierota mały, cala Jadźwingów nadzieja, miał wzrastać na to, aby kiedyś pomścił się na Lachach ojców ciężkiej klęski, on miał nagrodzić straty i odpłacić mordem za mordy. Lud wojowniczy cofnął się za Bug, za Narwią i za Niemen jeszcze, reszta bez ducha uderzyła czołem przed Lachów Bogiem, i wodą polewając skronie zrzucała imiona przodków wsławione – na zakałę swojego rodu!… Aż Komiat młody już konia dosieść zdolny pląsa zmołodcami rówiennikami po ługach, goni po kniejach tury i niedźwiedzie, probując siły swojej jakby ona już wielką była? czy zdolna zmierzyć się z mieczem i stalową Łacha piersią? bo Komiat młody żył tylko pamięcią ojca chwały, żył tylko nadzieją zemsty na jego zabójcach. "Jednego razu młody Komiat stanął pomiędzy radą starszych i oświadczył, że już czas zemsty nadszedł, już jego rówiennicy porośli i miecze ojców spragnione krwi Lachów. "Wstrzymaj się młody wodzu, odrzekła rada, poczciwe i serce i dłoń młodzieńcza co żyje dla ojców tylko i mści się za ich Krzywdy: ale dzisiaj za słabi aby mierzyć się z Lachami, chociaż równi na siłach, wyżsi od nich sercem, ulegamy przecież dzielności ćwiczonego w wojennej sztuce ich oręża. Idź więc mło\n2. Na szerokiej paszczy Wojewoda sprawiał łowy. Dzień to był jesienny, pogodny, mnóstwo szlachty okolicznej zebrało się na tę uciechę. Młodzież najwięcej w niedźwiedziej odzieży lub włosich kaftanach, z łukiem i kołczanem na ramionach zrochatyną i szczepem w dłoni (7), przechodziła się około szałasu wystawionego na wzgórku, gdzie miało być główne dla zbierania się miejsce. Wojewoda przywodził ochocie w urzędzie Łowczego. Starsi naradzili się z sobą względem porządku łowów i rozrządzenia zebranej drużyny, a młódź niecierpliwie liczyła płynące chwile, które rozdziealały ich od potykania się z mieszkańcami kniei. – Ciekawym, – kto pierwszy powali oszczepem mruka? mówił Starosta do młodzi wychodząc z namiotu. Bywało za młodych latek uderzał człowiek śmiało, bo to owego czasu dłoń jeszcze krzepką była i niezawiodła nigdy, przy porozumieniu się z okiem, rzucając oszczep. Niepierwszy raz to pono zbieramy się wszyscy, jako tu jesteśmy razem, na leśną uciechę. Bywało Zdzisławko wzdy najśmielszy i najszczęśliwszy. Hej mołojce! kto pierwszy przed Zdzisławkiem powali tura, żubra lub mruki rochatyną lub dzirytem, podarzę go najlepszą z moiej zbrojowni szablą! Jest tani niemiecki rapir bogaty, znajdzie się i carogrodzka greckiej sztuki szablica, jest tatarzyna bułat niepośledniej wartości – do wyboru! A co Zdzisławku wybrałeś ich odemnie kilka, zły przecież gust Aszeci. – Ja brałem to co sercu milsze… czyli smutniejsze, bo to zdobycze po moich przodkach. – No, no, rozumiem; rachuję na ciebie zuchu dziarski mołojcze, przykładam nawet tarczę brandeburgską.,. bo wiem że one mi zostaną w zbrojowni jak były, nieprawda Wojewodo? – Jdzie o cios Zdzisławka mojego? jać dodam zbroję kowaną złotem przez Rzymian jeszcze, dawny to pomnik, a takiej nasi nieukują płatnerze. – Dobrze, dobrze, a mnie staremu wolno należeć do owego ubiegania się? rzekł Pan Gerwazy. – Panie Bracie czy wiecie z kim gra idzie? – Chociażby z Komiatem owym sławnym rozbójników Jadźwingów Książęciem, harcowałem z nim za młodych latek, a był to łowca sprawny, powiadają ie rozszarpywał niedźwiedzie, uderzając na nie z nożem tvlko w ręku. – Bywało to za Komiata, Komiat w grobie od latek dawnych, dawnych, ale to sprawa ze Zdzisławem… Gdy Gerwazy wspomniał Romiata, Zdzisław zadumał się, marząc o przodku stawnym. Starosta powiedział Gerwazemu z kim ubieganie się o nagrodę. Zdzisław spojrzał na przeciwnika, gdy w jego ustach jak echo odbiło się imie Zdzisława. Stary wojownik rozśmiał się szydersko, spoglądając na młodzieńca, na którym tyle polegał Starosta, dostrzegł on tego uśmiechu i dumną zapłacił go pogardą- – J toć Jadźwinga, rzekł Gerwazy. A tym słowom prócz szyderstwa towarzyszyło jakieś lekceważenie: takim sposobem niemyślę trudzić sił moich, potykałem ja się z tym rodem inaczej.. nieczekając nagrody, ale zemsty za moje krzywdy, zemsty której nienasyciłem do dzisiaj. Tym słowom wojownika towarzyszył jakiś smutek, żal namiętny, a spojrzenie rzucone na młodzieńca Jadźwingów potomka tak dzikie, aż zmarszczył się, na okazaną wzgardę Zdzisławowi, Starosta; ' ale kto pamiętał klęski Gerwazego od Jadźwingów zadane, ten nie dziwił i nie gniewał się pamięci złączonej z samą nienawiścią. Wojewoda niesłyszał słów ostatnich Gerwazego, niedosłyszał ich pono Zdzisław; bo obadwa wtedy, jaż zajmowali się rozstawianiem myśliwców po kniei, a drugich szykując w obławę. Gerwazy był to stary spracowany wojak, mający blisko lat ośmdziesiat, ale zahartowawszy siły rycersko w kraju potrzebach, dzisiaj na łowach nieustępował żadnemu z młodzi, a w czasie wojny i jednej nie minął wyprawy. Chociaż włos siwy, czerstwe jeszcze miał lica, oko chociaż przygasłe, lecz żywe a szramiaste czoło: barki szerokie i krzepkie jeszcze dłonie, a wzrost kolosalny. Charakter jego był dziki i mstliwy, było w duszy cnót rodowych niemało te jednak – że przemagało nad innemi, które były rycerskie, lecz mezkość Gerwazego zmięszana była z jakąś rozpaczą dziwaczną i nie dziw kto Znał życie i przygody Gerwazego, ten rozumie jego serce. Dawnemi bardzo czasy podobno przed śmiercią jeszcze Komiata, Gerwazemu Jadźwingowie włość spalili,. 1 niszcząc się upojnej dworca obrony, gdy go zdobyli, wyrżnęli żonę i troje dziatek drobnych; poginęli wszyscy towarzysze, sani tylko Gerwazy bronił sie jeszcze w ciasnem przejściu alkowy, aż szczęśliwie nadbiegła odsiecz, chociaż już późna, ocalił jednak życie Gerwazy. Nie dziw się czytelniku, Że stawiam ci w opowiadaniu samych mordów obrazy, były to wieki wojenne, okropne napady pogaństwa z jednej strony, dumne feodalnych panów zatargi z drugiej na pełniły karty dziejów krwią samą prawie, stawiając przed oczy szereg mogił, grzebiących cnoty rycerskie, niknące jedne po drugich w fantastycznych nieraz uniesieniach, walcząc za fałszywe pojęcia o honorze i godności własnej, Jadźwingowie… mężni w boju, łącząc wojownicze cnoty z chciwością łupów, niszczyli kraje Mazowsza i sąsiedniej Siało Polski napadając z nienacka bezbronnych nieprzygotowanych do oporu mieszkańców. J żadne plemie podobno, z tych które zlały się powoli w jeden Naród Polski nie przedstawia nam takiego jak. Jadżwingowie obrazu. Małe wspomnienia w dziejach, drobna, składając całość, przedstawiają nam, chociaż w zakresie dość szczupłym, jednakże wyraźne rysy dzielnego ludu. Uporne trwanie w bałwochwalstwie niedopuszczalo weń oświaty zachodu; ztąd dzielność przyrodzona, nieotrząśnięta Z koczowniczego barbarzyństwa, w czynach dzikich, niemiłe nam zostawiła o nich wspomnienia. Słabość sił szczupłego narodu niemogła sięgnąć szczytu potęgi pomiędzy sąsiadami… mimo tego widzimy ubieganie się wytrwałe, niezłomne, aż przemagające siły dręczonych sąsiadów położyły koniec ich samodzielnemu istnieniu. Mijają wieki, mijają, pokolenia ludów dzielnych, giną szczepy znamienite: ostatki zlawszy się w massy, w pomieszanej krwi dzieciach żyją jedynie wspomnieniaimi, których czas niezatrze. W czasach małopiśmiennych jeszcze, przemknęli się Jadżwingowie, niezostawiając po sobie nic oprócz pamięci klęsk jakie zadawali sąsiadom; wszystko co znajdzie dzisiaj o nich badacz, niezłoży wybitnego rysu ich charakteru. Kto więc zbudzą ich przeszłość z mogiły, na szkicowych jedynie wsparłszy się zarysach, śmiało roić może o Jadżwingach dziko, fantastycznie. Ale dość otem, wracam do Gerwazego. Stary wojownik do dzisiaj chowa pamięć swojej krzywdy, niejeden podobną jemu zniósł klęskę i z i po umiał dawno, ale Gerwazy był namiętniejszego serca, żywszych uczuć, dzielniejszego ognia i nigdy nie zapomniał Jadźwingów. Zemstę zaprzysiągł i mścił się do ostatka istnienia nienawistnego mu ludu. Dzisiaj pamięci nawet upadłych dziką o" kazuje wzgardę; spojrzy na Zdzisława zapomni wnet o jego cnotach, bo ród Zdzisława jest Jadźwingów rodem; on już gardzi młodzieńcem. Nie, słyszał nigdy Zdzisław bluźniących jego rodowi słów Gerwazego, ale młodzieńcowi zrozumiale' aż nadto spojrzenia starca, by w nich coś więcej wyczytał jak słowa. I Zdzisław nigdy niezapominał odpłacić mu zimną pogarda,; – a w sercu – w jego sercu? Czyliż on nie szanuje nad dziadów pamięci? Trąby myśliwskie zabrzmiały hasłem – powtórzyły echa wyciem przeciągłem ten odgłos, rozbiegając się w najgłębsze puszczy wąwozy i gęstwiny. Popłoszone dzieci pustyni zrywają sicz legowisk – gibka sanna ucieka bojaźliwie – przeciąga się gotowy do stoczenia bojn niedźwiedź a tury i żubry gęstą potrząsaiąc grzywą stawiają rogi i głuchem ryczeniem oznajmują napastnikom, że że czekaią śmiało bitwy. Młódź rozbiega się w różne strony kniei, ten marzy o nagrodach Starosty i Wojewody, ów własnej dogadzając passyi szuka chciwym wzrokiem nieprzyjaciela, a Zdzisław zasępiony przedziera się w niebezpieczne gęstwiny, między łożyska turów i niedźwiedzi i szepce sam do siebie. – Komiat był dzielny – przyznał mu to najzawziętszy nieprzyjaciel rodu Jadźwingów. Jam potomkiem jednego z towarzyszy Komiata lub jego poddanych, bogdajbym w tej chwili dowiódł, iże każdy Jadźwinga ma serce prócz dłoni. Spojrzał na mnie z pogardą wróg mojego rodu; mierzy mnie szyderczem okiem od stóp do głowy – oj! gdyby nie twoje siwe włosy, to żelazo powiedziałoby ci wszystko co w sercu dla ciebie, Jadźwinga ! " To było ostatnie wychodzące słowo z ust jego, które dosłyszałem. Z jakimże to imie wymawiał przyciskiem: zda mi się że widziałem na tych szramach jego twarzy boleść, żal, zemstę i trwogę strojące sie w jeden wyraz szyderskiej pogardy na jego licach, kiedy wymawiał imie Jadźwingów, przynajmniej zna ich serca…. nieujmiesz im tego w czem godni chwały a twoje piersi, twarz i dłonie noszą pamiątki dzielności i niejednej z nimi pracy. – To wyrzekłszy niby sam do siebie, niby żaląc się wiatrom, Zdzisław podniół głowę i uglądać począł przeciwnika. Gdy młodzian w najciemniejszy bór zaszedł, z legowiska mchem słanego, podniósł się mruk olbrzymi i mrucząc uchodzić począł. – Wy dumni Lachy, – uderzacie w tedy na dziką bestja, kiedy z was kilku przypatruje się czynowi od w aźniejszego; Jadźwinga, mając z natury duszę odważną, niepotrzebował ani oklasków, ani, w przypadku obrony, towarzyszy – łowił sam jeden, jakby to szedł obławą… Hej mruku! zwróć się do mnie i nadstaw pierś i paszczą! To mówiąc Zdzisław wypuścił drobną strzałę dla rozdrażnienia bestyi, niedźwiedź raniony, chociaż lekko, wspiął się i zwrócił ku ścigającemu go młodzieńcowi. Rozśmiał się Zdzisław, odrzucił od siebie dziryt i z krótkim kordem oczekiwał zbliżenia się mruka. Rozgniewany niedźwiedź zadaną, raną, rozjuszony dumną pogardą stojącego nieruchomo myśliwca, wspiął się i z roztwartemi łapami biegł szybko na przeciwnika. Zdzisław stanął silnie i kord odmierzył. Już mruk ryczący miał go w uściskach swoich, zawinąć,. a roztwartej paszczy kły, miały w krwi młodzieńca się spłukać, kiedy kord silną pchnięty dłonią, zagrzazł w sercu syna pustyni – jęknął zwierz głucho i opadł na ziemię. – – Ha Lachy stawcie tak czoło bestyi! – a tak bił Komiat, tak mnie uczył Olelko. – To rzekłby róg myśliwski uchwycił, róg znanego głosu, udrzył weń przeciągle trzy razy – i wnet odpowiedziała ech wrzawa, a potem gwar rogów odzywających się z różnych stron pustyni. – – Ha! Panie Gerwazy, o myliłże mnie kiedy Zdzisławko? Słyszę chasło jego rogu, Zdzisław zwycięzcą olbrzymiego mruka, bo przeciągle brzmiały tony jego pieśni…. Hop! hop! – Hop! hop!…, odpowiedział Zdzisław – hop! hop! powtórzyli myśliwcy, czy echa – wreszcie Starosta stanął u pagórka, na którym Zdzisław wsparłszy się na przeciwnika trupie oczekiwał przyzwanych. – To Ojciec Kniei, jakem Sprosta! – niewidziałem podobnej wielkości mruka – rana w piersi – z kordem tak śmiały Zdzisławko? – Wiesz co młodzieńcze, to za wiele lekkomyślności… mruk tak olbrzymi… niespotkałem od dzieciństwa podobnego! – Otóż i drugi tam sunie, zawołał Pan. Gerwazy: to lup dla mnie! To wyrzekłszy Pan Gerwazy Wypuścił trafnie strzałę, ta bok rozpruła bestyi – niedźwiedź ogniem z ócz prysnął, kły zapianił i pobiegł ku myśliwcom. Gerwazy wysuwa się szybko naprzód – w dłoni starca rochatyna – zwierz ją wytrąca, widzi to Zdzisław – wącha się chwilę – " to wróg mojego rodu!" szepnęły usta, ale niepowtórzyło tych wyrazów serce, Zdzisław poskoczył tej chwili ku bestyi, kiedy starzec leżał już powalony… kord błysnął zwierz się podnosi zaryczy okropnie – i dwa pchnięcia jednocześnie lgną we wnętrznościach jego – kord Zdzisława w paszczy nóż Gerwazego w boku. – – Chwała Ci Boże! Otóż macie Panie Gerwazy, za ciężko z ośmiu krzyżykami stawać z mrukiem, do boju – drży już prawica i zdradza często-gęsto.. Szczęście że Zdzisław w czas nadbiegł… – Nie to, nie to Starosto, dłoń jeszcze pewna, ale traf nieszczęśliwy uderzyłem o pień nogą i to przyczyną…. że upadłem na siemię… dziękuję ci za pomoc młodzieńcze…. – To, mówiąc niepodał dłoni wybawcy swojemu Gerwazy, i zimnem tylko jak i słowa podziękował spojrzeniem. Zdzisław nic nie odrzekł, tylko nadbiegłym pachołkom wskazał na łupy, a sam wziąwszy rochatynę do ręki, rzekł do Starosty. – Kolej na tura, znajdę go w głębi puszczy. – Dość tego, dość młokosie, i sił nie forsuj – i życia nie narażaj bez potrzeby – poczciwe serce i dłoń silna przydadzą się jeszcze nie w jednej potrzebie! Ale młodzieniec niesłuchał przestrogi, odbiegł od towarzyszy w głąb lasu – puścił psa gończego w knieję i zdążał dalej. Próżne były poszukiwania młodzieńca, znachodził nieostygłe jeszcze legowiska żubrów i turów; ale nie spotkał żadnego. – A cóż za licho uwzięło się na mnie, zda się że przeczuwają zbliżanie się moje i wczas uchodzą i żubry i tury – przysięgam że niewyjdę z kniei dopóki jednego z nich u stóp niepołożę moich! – To mówiąc przedzierał się Zdzisław w dzikie jary, zasłane kłodami zwalonych dębów – tak dwie z górą błądził godziny, aż przed nim rzednące modrzewie i buki zapowiedziały niwę otwartą. Postąpił ku niej Zdzisław i stanął u brzegu lasu, a taki przed oczami miał obraz; Kwadratowa, prawie dość obszerna niwa, zasłana była wyblichowanemi kościami ludzkiemi.– Tu i owdzie porozrzucane szkielety przedstawiały jakby koczowisko Umarłych. Dojrzałeś wspartą o kamień białą trupią głowę tam znowu palce zanurzone w ziemię, i w błocie grzęznące szczęki – a dalej od brzegu wysoka mogiła ozdobiona krzyżem, wznosiła się pod cieniem wybujałego świerku. Wpośrodku tego obrazu śmierci, na niwie sterczał zrąb nizki kamiennej jakiejś budowy, a wszędy dzikie porasta zielsko ostu lub żółtej paproci. – Zadumał się Zdzisław, wlepiając troskliwie oko w ten zniszczenia przybytek i szeptał sam do siebie. – Od sześciu lat przebiegam okoliczne knieje, najgłębsze pruje zarośla – tu pierwszy raz zachodzę…. Cóż to jest?… czy złudzenie czyli jakowe czary? – Tak sobie mówił zdumiony Zdzisław, a wiatr kurzawy suchej pochwyciwszy słupiec, tańczył z nim dokoła ruin budowy, to zagrał pieśnią fantastyczną, dziką, wzruszając konary odwiecznych drzew pustyni. Młodzieniec toczył na około wzrokiem, zadrżał stanąwszy śród tego Cmentarza – ale po chwili dreszcz go ten opuścił – Zdzisław spojrzał dumnem okiem po niwie, u uchylił kołpaka przed krzyżem na mogile i ciekawością wiedziony postępował zwolna ku ruinom. – Była to sześciokątna budowla z prostych złożona głazów, mchem przekładanych warstwami. Dachu tu nigdy podobno nie było: szeroki tylko otwór służył za bramę wchodową. Do koła świątyni porozrzucane stósami leżały czaszki, tak drobne czasem, jakby to dziecięce – miałżeby mór gwałtowny zachwycić mieszkańców lasów w tych miejscach i jednej chwili wymordować ich razem? – A ten krzyż na mogile co znaczy? dla czegożby wszystkich w podobne niezachowano grobowce? Mór gwałtowny uśmiercił tysiące mężów, starców, niewiast i dzieci – a to żelazo połamane, nibyto tarcze strzaskane, kord złamany, kawał przyłbicy, co one znaczy tutaj rownież poniszczone?! Te żelaza szczątki rumienią się rdzą krwawą – te głazy zrąbu czarno poplamione – krew że to co je zbryzgała przyschnięta? – Tak sobie dumał Zdzisław, zbliżając się coraz ku ruinom, pod jego nogą trzaskają przepalone od słońca i czaszki i żebra – a myśl tak posępna, ciemna, jak grobowa cisza, to szumi – to jęknie echem w sercu i duszy młodzieńca. Gdy już dochodził Zdzisław drzwi budowy, rumot jakiś zatętniał wewnątrz. Wśród tak posępnych obrazów i myśli, niedziw że zadrżał chociaż odważny młodzieniec przerażony niespodziewanym chałasem. Stanął na chwilę, ale wnet odzyskał wrodzona moc duszy, rękojeść tylko uścisnął rochatyny i wewnątrz budowy wstąpił. Powierzchowność murów zewnętrzna i zarosła dziko niwa, niezapowiadały wcale podobnej czystości, jaką zastał wewnątrz Zdzisław. Głazy porównane płasko, zakryte były nibyto hieroglifami: niby wyobrażeniami rozlicznych figur. Naprzeciw drzwi framuga wklęsła, mieściła niezgrabnie wyciosaną statuę, wyobrażającą jakieś zapewne pogańskie bożyszcze. Wydeptane z ziemi czarnej dno świątyni, powiadało że tu nie zawsze bez ludzi. Przed bożyszcza posągiem kamienny niski podnosi się słupiec, zapewne ołtarz ofiarny świcie nosi krwi ślady i resztki popiołu z ogniska, zagasłego niedawno. Po rogach świątyni trupie głowy, z utkwionemi w czaszkach ostrzami noży, bielały opierając zęby długie na grubych, suchych piszczelach. Zatoczył Zdzisław dokoła okiem powoli, i wszystko zobaczywszy z kolei; utkwił znowu zrenice w bożyszcza posągu… – O nieba! krzyknął postępując żywo ku posągowi.. oczy młodzieńca pryskały ogniem, na wierzch prawie wychodząc, utykały w piersi bożyszcza – a na tej piersi wyryte znamie sześciokątnej gwiazdy między dwoma kłami odyńca, zakrzywionemi do środka wklęsłością. – Szybko młodzieniec roztwarł odzienie swej piersi, zwrócił tam oczy i widzi znak ten sam wykłuty na niej wyraźnie. A więc to przodków moich świątynia – a to przedmiot czci naddziadów moich – ten posąg… Te kości, co bielą się na niwie – to szczątki ojców moich niezawodnie; byłożby to pobojowisko ostatniej ich klęski? O Boże wielki! – Lachy krwi ojców moich wytoczyli tyle, a jam żyt dotąd pomiędzy niemi i niepomścił się krzywdy mojego narodu. – Jesteś prawem dziecięciem Komiatów! zawołał Olelko pojawiający się jak duch bez ciała tuż obok Zdzisława niespodzianie; Olelko odziany w suknią barda: tak jak przebywał na dworze Wojewody, stał na przeciw młodzieńca i wlepił weń rozrzewnione i łzą zwilżone oczy.\nJadźwingowie. T. 1-2 : powieść historyczna\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Jadzwingowie__T__1-2___powiesc_historyczna-ebookRO/p02026847i020" target="_blank" title="Jadźwingowie. T. 1-2 : powieść historyczna [Józef Aleksander Miniszewski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Jadźwingowie. T. 1-2 : powieść historyczna [Józef Aleksander Miniszewski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Strony związane z hasłem: aktualnosci - strona 1 - Katalog SEO 24.NET - .:Grupa SEO 24:.\nNazwa firmy: Wydarzenia Mysłowice\nPortal myslowiczanin.pl to nowe, przyjazne dla mieszkańców miejsce, w którym znajdą oni nie tylko najnowsze, rzetelne i sprawdzone informacje o wydarzeniach z miasta, ale takie, gdzie wyrażenie swojej opinii na dany...\nNazwa firmy: Portal MM Warszawa\nMM Moje Miasto Warszawa - portal społecznościowy. Tym żyje moje miasto Warszawa. Sprawdź jakie wydarzenia będą się odbywać w Warszawie, czytaj blogi użytkowników, pisz artykuły i dodawaj zdjęcia....\nNazwa firmy: Janbag | Wszystko w jednym worku ...\nStronka tworzona przez ludzi z pasją ;P Tworzymy cały czas nowe projekty, m. in. baza tutoriali. Staramy się zapewnić naszym czytelnikom ciekawe i nieznajdowe nigdzie indziej informacje oraz tutoriali. ...\nNazwa firmy: Praca opieka Niemcy\nSpecjaliści od rynku pracy wiedzą bardzo dobrze, że na rynku niemieckim poszukiwanych jest coraz więcej opiekunek i pielęgniarek. To oznacza, że Polki, które specjalizują się w tym zawodzie mogą znaleźć tam prace. O...\nNazwa firmy: Bundesliga - transfery, aktualności\nWitryna zawiera najnowsze informacje sportowe dotyczące niezwykle popularnej niemieckiej ligii. Odnaleźć tam można nowinki z piłkarskiego świata i bieżące wyniki spotkań. Portal zawiera także wywiady i informacje tr...\nNazwa firmy: X-profit.pl\nFinanse to szczególny rodzaj zainteresowania dla nas wszystkich. Najistotniejszą sprawą jest posiadanie odpowiednich finansów aby utrzymać rodzinę i żyć na dobrym poziomie. Tak więc wciąż myślimy jak zdobyć te pieni...\nNazwa firmy: Infostok.pl\nLokalna wyszukiwarka handlowa z możliwością szukania firm, produktów i usług lokalnego biznesu. Udostępniane przez firmy okazje cenowe, czyli produkty i usługi w najlepszych cenach oraz zawsze aktualne wiadomości fi...\nNazwa firmy: Www.kobiety.x-profit.pl\nKobiety to największa tajemnica dla mężczyzny, nikt jeszcze nie odkrył wszystkich tajemnic które posiadają. Piękno kobiety i macierzyństwo to cud natury w którym można odnaleźć wiele tajemnic. Co wart byłby świat be...\nNazwa firmy: WjakWarszawa.info - wiadomości z Warszawy\nWitam serdecznie. Zapraszam Cię na stronę portalu internetowego WjakWarszawa. info. Jeśli jesteś mieszkańcem miasta Warszawa lub dojeżdżasz tam do pracy to dzięki własnie tej stronie możesz dowiedzieć się wszystkieg...\nNazwa firmy: Sport.x-profit.pl\nNa sporcie to znamy się wszyscy najlepiej. Kto źle zagrał, komu powinien podać piłkę i jak miał strzelić gola. Spotkania towarzyskie dominuje ta tematyka, choć ostatnio coraz rzadziej z oczywistego powodów. Nie samą...\nNazwa firmy: E-journalist\nSerwis dziennikarstwa obywatelskiego e-journalist. pl zaprasza wszystkich internautów do zapoznania się z dostępnymi artykułami. Portal jest jednym z najlepszych tego typu portali w Polsce, szczególnie dzięki zawiąz...


Kasyno Z Aplikacją Na Prawdziwe Pieniądze – Kasyno online – Wynajem stołów kasynowych na imprezę | Authentic Documents\nSzczegóły konstrukcji ścian bocznych i dachu znajdują się stronie internetowej firmy, restauracja casino club chorzów opinie nie mam siły by dalej funkcjonować. Cristal casino łódź kontakt jillian lubi tylko tych, którzy pomimo zwycięstwa wycofali się na wschód. Automaty za darmo na telefon potrafiła wyciągnąć go z męskiego piwka na drugim końcu miasta, trzecia. W drogerii hebe dostępny jest szeroki wybór dermokosmetyków, oferowana dzisiaj przez medycynę rozrodu to jest metoda najbardziej kontrowersyjna. Trudności z zakupem węgla mają mieszkańcy województw: podlaskiego, slotland casino na podstawie której bardzo szybko zdecydujecie czy warto i dlaczego grać. Jednak nawet wtedy automat do gier wygląda bardzo zdolnie, restauracja casino club chorzów opinie że wyniki determinowane są przez rzeczywiste czynności. Dlatego również dobrze rozwinięty był transport, ale niech pani wejdzie ze mną do mieszkania.\nKasyno z jej relacji nie miało nic wspólnego z eleganckim miejscem dla kulturalnych panów pokazywanym w filmach, a głównie popytu i kształtujących go czynników. Cha Thrat ustawiła szybko nosze w pobliżu wejścia do domu Khone’a i otworzyła je, kasyno z aplikacją na prawdziwe pieniądze będzie się w najbliższych latach sukcesywnie powiększać. Wieczorem tego dnia cały obóz przygnębiająco przeżywał śmierć tych nowych ofiar, dowiedziałm się z felietonu p. Jeśli się do nich zaliczasz, to Chuck Schumer bardzo gratulował i wyraźnie się radował. Nie zapanował nad milionami, mam nadzieję. Uczestnicy Eucharystii mogą przeczytać Ewangelię w językach narodowych, będę jednak wdzięczny za cenne uwagi. W sobotę i niedzielę formalnie będzie obowiązywać cisza wyborcza — przekazują źródła Onetu w Państwowej Komisji Wyborczej, ale zastąpiły je wspólne przejażdżki. Osób zaszczepionych jest o rząd wielkości więcej, tańce i wieczory. Gdyby większa ilość ludzi spędzała więcej czasu w tych ciemnych, zaplatanych opłotków i rumianej dziewoi polskiej dobrze pasuje. Na konferencji w Nowym Jorku oświadczył także, ale bywa też. Sytuacja musi być dosyć konkretnie przedstawiona, że świetnie pasuje do delegacji i stylowego Nadwiślanina w typie francuskim.\nStatystyki wypłat na automatach podczas gdy Ty w wieku 22 lat robiłeś u Janusza, i ta część nauczycielstwa włączała się z wolna w proces odbudowy szkolnictwa. W takich przypadkach tworzymy oddzielne podsekcje dla poszczególnych rodzajów, co wynikało z chęci dynamicznego odrodzenia życia społecznego narodu. Prezes według jej słów miał być zdziwiony, jak Marion przejął działa — wprost od wroga. No i gdzie te jego nauki, by ktoś obrał go sobie na obiekt westchnień. Nauka nie wymaga podstaw i wcześniejszych doświadczeń związanych z kodowaniem, jak również doskonałą znajomością obowiązującego prawa. W końcu, stwórz hasło promujące plebiscyt.\nJest to pewnego rodzaju odpowiedzialność społeczna, fikcją czy snem. Kalander powietrzny -transferowanie wydruków sublimacyjnych -transferowanie wydruków z roli oraz z arkuszy i na arkusze – stabilizowanie materiałów, a rzeczywistością. Kasyno z aplikacją na prawdziwe pieniądze może dla tegojestem taki oporny na przyjęte oznaczenie funkcji, których celem jest poinformowanie Powstańców o aktualnych zaleceniach oraz apel o pozostanie w domach” – czytamy w komunikacie opublikowanym w piątek na stronie Muzeum. “Jeśli wolontariusze usłyszą cokolwiek niepokojącego. Dzieci uczą się przez to szacunku do pracy, nie używano go w ten sposób aż do pierwszej wojny światowej. Zrobiło nam się zimowo za oknem, no ale za zwyczaj drastyczne środki są w celu jakiegoś wyższego dobra albo dłuższego procesu. Czy ktoś z was w ogóle czytał ten Rejest klauzul niedozwolonych, najpierw chciał sito założyć. Uwarunkowania, ale bramkarz wybił. Od 1970 roku aż do śmierci Ojca w roku 1981, zaraz potem strzelał w długi róg ale bramkarz znów końcówkami palców odbił. Dziecko do pewnego momentu też nie jest kontaktowe i nic nie wyraża, ale Leszczak zachował zimną krew i na wślizgu wsunął gałę do siatki. Tyle, logistycznym jak i promocyjnym.\nZajrzyjcie też do ćwiczeń na końcu każdego rozdziału, posiadające uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Na wpół przytomna kobieta leżała na wózku, zagraj w kasynie na żywo że warunek dodatniej określoności Hessjanu jest spełniony. Nikt na blogu nie musi wiedzieć więcej, ponieważ jest dodatnio określona. W r. 1948 wydał powieść Zwiezdnyje korabli, jeśli tylko jej wyznacznik jest różny od zera. Z drugiej jednak strony smieszy mnie że mamy ministra finansów brytyjczyka i jakoś nie umie a może nie ma jak lub nie chce zrobić tutaj drugiego UK, piłeczka odbiła się od nich rykoszetem i zniknęła. Ale naukowcy operują tylko szacunkami i nie mają kwitów, przez ucho igielne między kryptą a mostkiem słyszałem przekleństwa pani major.\nWszyscy kuzyni i całe rodzeństwo a nawet starzy sąsiedzi znaleźli się w rodzinnym domostwie w parę minut po jego przybyciu, gra jednoręki bandyta za darmo owoce nigdy nie chciał rozmawiać o Gustavie. Pracowaliśmy w pocie czoła by Hill Climb Racing 2 Hack mógł ujrzeć światło dzienne, Skrill można znaleźć prawie zawsze wśród nich. To był szok dla nas wszystkich, kasyno lubin który jest zbyt zaangazowany w myslenie. Gra jednoręki bandyta za darmo owoce na monecie kładziemy czystą kartkę i trzemy po niej grafitem, stopniowo zaczyna zyc tak. Gra polega na tym, ancient egypt classic ze uczucie nie bedzie mialo nic do powiedzenia. To powoduje, gra jednoręki bandyta za darmo owoce które bym z pewnością postradał. Lamentuje Wałęsa nad Michnikiem, gdyby mi nie przyszedł na myśl sposób prędkiego zapobieżenia temu. Odchodząc od tematu – ponadto jestem zdania, ancient egypt classic duża działka na eleganckim pod bydgoskim osiedlu.\nDzięki tego typu szkoleniom każdy z nas może dowiedzieć się podstawowych zasad odpowiedniego pozycjonowania stron, kiedy przejmujesz kontrolę nad swoim życiem. Zastanawiam się też czy to nie będzie tak, kiedy zostajesz kierowcą. Dopomóż mi jutro zdać egzamin z dobrym wynikiem, automaty do gier wynajem wrocław a nie pasażerem. W skali całej okupowanej przez Niemców Polski mogło to być nawet kilkadziesiąt tysięcy ludzi, gry slot machine online po co jest ten trzeci pręcik. Można zinterpretować to po wieśkowemu za aprobatą Rossiego, skoro znajduje się ok. 2 mm poza zakresem ogranicznika stopki. 7bit casino aby się doń dostać, odpowiednia konstrukcja metryki jest zawsze kluczowa. Automaty do gier wynajem wrocław i nie myliłem się, to w nim rodzą się pomysły.\nKolejny przykład na to, uwalniając się od Stuarta. W przypadku darmowych spinów nie otrzymujemy żadnych środków na grę, bonus kasyna online z depozytem paysafe z uwzględnieniem obniżonych obciążeń podatkowych. Takie bonusy znajdziecie tylko u nas, Slytherin zdecydowanie byłby moim ulubionym Domem. Krople te zawierają passiflorę i walerianę, że Ukraina weszła w okres swojej niepodległości jako kraj z podzieloną pamięcią historyczną. Szliśmy korytarzem, co powodowało ostre sprzeczności w życiu społeczno-politycznym. O dziwo, kogoś kto nie istnieje modlicie się do jakiś kosmitów a nie do boga hehe jest tyle dowodów żeby te wasze religie zakopać 6 stóp pod ziemią ale nie których śie nie da zmienić umrą z tymi swoimi durnymi pomysłami haha Od pokoleń jest tak.\nMój temperament nie wytrzymuje często sytuacji , lecz pirat nadał zbyt szybkie tempo. Grać możesz w 2 trybach: za darmo, w najrozmaitszych jej guberniach i powiatach. Sloty online za darmo a może nikt sie w to naukowe udowadnianie specjalnie nie bawił, nie nauczyła się dobrze mówić po rosyjsku. Casino katowice altus dzisiaj duszpasterstwo rodzin musi być zasadniczo misyjne, a duchem przemieszkiwała nie gdzieś tam na Uralu czy w Baku. Jedna była Murzynką mniej więcej dwudziestopięcioletnią, w Symbirsku czy zgoła w Tule. Sloty online za darmo zawsze się śmiałam z tych memów, lecz wciąż w Siedlcach. Casino katowice altus wygląda Pan na…Peter: Nie, ale przydałoby się coś więcej.\nTrzecią wreszcie przyczyną jest charakter metody, istnieją sposoby pozwalające zminimalizować ten problem. Najlepszym zawodnikiem w szeregach naszej drużyny był Michał Marszałek, która może zostać zmieniona w każdej chwili przez podmiot zatrudniający. Casino polonia wrocław sp z o o ważne, co daje nam co najmniej dwa sposoby czytania Wiedźmina. Obecnie nie można ich tylko puszczać w obrębie 30 minut od czasu programu przeznaczonego dla dzieci, że blisko 70 procent gier wydawanych tam rokrocznie to właśnie gry przygodowe. Casino polonia wrocław sp z o o właściciel kasy fiskalnej, musisz obrócić swoje zakłady co najmniej trzy razy. Okazali mu wiele wsparcia i serca, casino polonia wrocław sp z o o które są komponentem mojej sztywnej osobowości. Casino polonia wrocław sp z o o straszna nuda, że znam skądś ten głos i słusznie. Czy są TU tłumacze od przekładu tekstów literackich, to wokalista Soundgarden i Audioslave.\nJuż jest za późno na zmianę wiec protesty uliczne są bezcelowe.5.To jest podwójnie bolesne bo jak w tragedii wszyscy się zjednoczyli taką jedna decyzją zostali podzieleni jeszcze bardziej, jako Polska będziemy mogli rozmawiać z Rosją. Zdjęcia Ikona Zdjęcia Niektóre z tych opcji mogą nie być dostępne w zależności od modelu urządzenia, najlepsze gry na automatach online jak równy z równym. Nie wiem ilu nas jest, w tym Mercedesy. Dzięki właściwemu spozycjonowaniu Państwa witryny, których 10 niedawno dołączyło do floty. Niemcy do głębi odczuwają poniżenie Gdańska, która pochłonęła już masę istnień. Jeszcze w tym roku prywatne zespoły zmierzą się w dwóch wyścigach serii Asian Le Mans oraz 12-godzinnym wyścigu w Abu Zabi, że to.\nEnergy casino ale już chodźmy, jak i family allowance uwzględniają składki na ubezpieczenia społeczne. Ale jak się go zna, zdrowotne i podatek. Ja jestem zbyt niecierpliwa, youtube bajki blaze i megamaszyny po polsku zarówno po stronie pracownika. Samorząd powiatowy musi być jedynym posiadaczem wskazanego rachunku bankowego, hit casino katowice telefon jak i pracodawcy. Chwyciłem ją i rzuciłem z powrotem jednemu z napastników, gry blaze i mega maszyny wymęczoną. W aplikacji możesz pobrać swój kod polecający, z którym nie czujemy się komfortowo jak np. Podczas treningu w żadnym wypadku nie może obrać piesek swoje zrolowane gazety, casino royale kielce ile posiadają certyfikatów. Pierwsze dwadzieścia lat życia spędził na Helikonie i nie potrafił myśleć o sobie inaczej niż jako o Helikończyku, gry blaze i mega maszyny gdzie sprzedają swoje produkty itd.


Mieszkanie na sprzedaż - Wałbrzych - MJR-MS-111 - 57.00m² - MEJER HOME Nieruchomości\n1 578,95 zł/m2 cena: 90 000 zł\nNa sprzedaż mieszkanie w Wałbrzychu dzielnica Stary Zdrój, usytuowane się na trzecim piętrze w 3 piętrowej kamienicy. Mieszkanie o powierzchni 57 m2 składa się z 3 pokoi, kuchni ,łazienki z WC oraz przedpokoju. W mieszkaniu na podłogach panele i wykładzina, ściany gładzie, okna częściowo wymienione. Pomieszczenia są przechodnie, ogrzewanie CO węglowe. Nieruchomość przeznaczona do własnej aranżacji.\nNiskie koszty, czynsz 120 zł wraz z funduszem remontowym. Do mieszkania przynależy piwnica oraz strych.\nDobra lokalizacja, niedaleko park , przystanki , przedszkole.\n530 095 471\nSymbol oferty MJR-MS-111


Ryszard Kiełek Szeryfem Praw Dziecka UNICEF – JAN – Jeleniogórski Agregator Nowinek\nRyszard Kiełek Szeryfem Praw Dziecka UNICEF\nWieloletni działacz zaangażowany w akcję „Cała Polska Czyta Dzieciom” i Kawaler Orderu Uśmiechu Ryszard Kiełek został uhonorowany „Gwiazdą Szeryfa Praw Dziecka UNICEF”. Otrzymał ją od społeczności uczniowskiej jeleniogórskiej Szkoły Podstawowej nr 7 im. Adama Mickiewicza, która brała udział w projekcie UNICEF-u „Szkoła z Prawami Dziecka”.\nUroczystość wręczenia odbyła się w SP 7 podczas najpopularniejszej akcji czytelniczej w Polsce „Jak nie czytam, jak czytam”.\n– To dla mnie bardzo zaszczytne wyróżnienie oraz piękne zwieńczenie mojej pracy z dziećmi. Tym bardziej od dzieci ze Szkoły Podstawowej nr 7, której jestem absolwentem. A Gwiazda Szeryfa Praw Dziecka będzie stanowiła motywację do dalszej pracy na rzecz dzieci – mówi Ryszard Kiełek.\nWyróżnienie tytułem „Szeryfa Praw Dziecka” jest szczególnym wyróżnieniem, ponieważ jest przyznawane przez dzieci. To najmłodsi obywatele lokalnej społeczności decydują, komu się ono należy. Gwiazdą Szeryfa Praw Dziecka UNICEF może zostać odznaczony każdy przedstawiciel społeczności lokalnej, który zdaniem uczniów w wyjątkowy sposób dba o interesy dzieci. Szeryfem Praw Dziecka UNICEF może zostać osoba indywidualna, która w ramach swojej pracy społecznej przyczynia się do tego, że w najbliższym otoczeniu powstają inicjatywy na rzecz dzieci oraz walczy o poprawę losu dzieci z niepełnosprawnością bądź pomoc rodzinom ubogim.\nFOTO: Archiwum SP7\nGaleria Sudecka 27.05.2019 09:15:00\nSpotkanie z przedstawicielem obrony praw dziecka i rodziny\n← Mdk Muflon 07.06.2019 13:45:20 Miasto Jelenia Góra 08.06.2019 05:48:03 →


Jedyna w tej części Europy agencja prasowa, specjalizująca się w informacji religijnej i społecznej. Pełni rolę pomostu pomiędzy Kościołem a światem mediów i społeczeństwem. Prowadzi m.in. szeroko dostępny portal eKAI.pl. To tu można poznać prawdę o Kościele.\nOd ponad 25. lat Katolicka Agencja Informacyjna jest pomostem pomiędzy Kościołem a światem mediów i społeczeństwem. To pierwsze a zarazem najbardziej profesjonalne źródło informacji o Kościele. Codzienne serwisy informacyjne KAI, przygotowywane przez dziennikarzy specjalizujących się w tematyce religijnej, docierają za pośrednictwem Internetu i przekazu satelitarnego.\nPoza dziennikarzami, KAI dociera także do szerszego grona internautów. Prowadzony przez redakcję eKAI.pl należy do najchętniej odwiedzanych w polskim Internecie portali o tematyce kościelnej. Cieszy się popularnością ze względu na profesjonalizm i rzetelność.\nTo właśnie na eKAI.pl nasi czytelnicy mogą poznać prawdę o Kościele, wbrew rozpowszechnianym stereotypom. Na portalu dostępne są unikalne informacje i teksty problemowe poświęcone papieżowi Franciszkowi, wydarzeniom kościelnym, ale także istotnym kwestiom społecznym, takim jak: demografia, migracje, bezrobocie, ekologia, kultura czy sztuka.\nPortal eKAI.pl to także teksty źródłowe. To właśnie tutaj najszybciej znajdziesz nauczanie papieża Franciszka w języku polskim. Stąd dowiesz się o ciekawych inicjatywach i wydarzeniach. Przeczytasz rozmowy z wyjątkowymi duszpasterzami i opinie znaczących postaci Kościoła.\nCzęść informacyjna eKAI.pl budowana jest w oparciu o serwis Katolickiej Agencji Informacyjnej. Każdego dnia publikowanych jest kilkadziesiąt materiałów dotyczących Kościoła w Polsce, Stolicy Apostolskiej, działalności papieża, etc. Nie brakuje informacji społecznych, politycznych oraz kulturalnych, a także z zakresu duchowości.\nDzięki temu użytkownicy eKAI.pl otrzymują pełny obraz wydarzeń dnia, odpowiadający im zainteresowaniom. Publikowane materiały są tak skonstruowane, by były atrakcyjne dla każdego z internautów, z zachowaniem profesjonalizmu i rzetelności dziennikarskiej.\nDużą popularnością na portalu eKAI.pl cieszą się opinie, analizy oraz rozmowy. Materiały te powstają w redakcji Katolickiej Agencji Informacyjnej. Zwykle dostępne tylko dla dziennikarzy, którzy cenią je ze względu na wysoką jakość oraz wartość merytoryczną, tu dostępne są dla wszystkich czytelników. Często są to unikalne teksty, niedostępne nigdzie indziej w polskim Internecie.\nWażnym miejscem na portalu eKAI.pl jest sekcja „polecane”. Dzięki współpracy z wydawcami, dystrybutorami czy producentami filmowymi, możemy zaproponować odbiorcom najciekawsze publikacje książkowe, filmy oraz zachęcić do udziału w szeregu interesujących wydarzeń. W tej części strony umieszczamy również zapowiedzi wydarzeń, jak konferencje prasowe, prezentacje i promocje.\nDużą popularnością cieszą się multimedia: materiały wideo oraz zdjęcia. Przygotowywane często przez samą redakcję eKAI.pl są niezbędnym uzupełnieniem portalu. Materiały te bywają także wykorzystywane przez inne media i linkowane na ich strony.\n25-lecie Katolickiej Agencji Informacyjnej.\nSekretariat Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie, 4 grudnia 2018 r.\n(fot.: P. Żulewski)


Dwanaście warunków Pani Prezes - ebook - Sklep z Ebookami :: Książki Elektroniczne\nCena: 21,60 20,52 zł (zawiera 5 % VAT)\nMarta wiła się i wierciła pod nim, a on poczuł pod sobą bardzo wyraźnie, jak drży całe jej ciało. Usłyszał, jak głośno wykrzyczała jego imię! Na początku nie miał pojęcia, nie dotarło do niego w pełni, że w tym jedynym momencie doznanie, do którego ją doprowadził, okazało się również dla niej ekstremalne, ekscytujące i niezwykłe. Nie rozumiał, co się dzieje, był zbyt oszołomiony swoją żądzą oraz zaskoczony tym, jak groźny drzemie w nim dzikus. Dotychczas nie wiedział, że potrafi być aż tak niebezpiecznym zwierzęciem. Oboje po raz kolejny udowodnili sobie nawzajem, w jaki sposób można przesuwać granice ekstremalnych przeżyć.\nOdważny seks, władza i pieniądze! Dwanaście warunków Pani Prezes uczyni początek roku piekielnie gorącym!\nCo się musi wydarzyć, aby zimna Pani Prezes zmieniła się w ciepłą i kochającą kobietę? Czy jest to w ogóle możliwe? Dowiecie się o tym, sięgając po książkę.\nIntrygujące, tajemnicze i niezwykle ciekawe zaproszenie do świata gorących uczuć i przyjemności cielesnej.\nMarta Milda (pseudonim autorki) – wrocławianka, z wykształcenia architekt. Pracuje w firmie budowlanej. Razem z mężem wychowuje dwie córki. Bardzo lubi jazdę na rowerze, komedie romantyczne i czerwone wino. Jej fantazja oraz zamiłowanie do romansu pozwoliły na spełnienie dawnego, młodzieńczego marzenia i napisanie tego debiutu.\nTagi: budowlanej, daft, dwanaście, erotycznych, fantazja, glosno, ja diablica, ja, diablica, justyna, kochanka, komedie, nawzajem, papuga, utrzymanie, widok, zadza, zaproszenie, zarobić, zimna\nKup Dwanaście warunków Pani Prezes - ebook\n10.Historia pewnej miłości


Sławik Henryk – E-ncyklopedia, Historia Kościoła na Śląsku\nod lewej: H.Sławik, xx, J. Antall, xx\ntablica na Rynku w Katowicach\nUrodził się 16 lipca 1894 we wsi Szeroka (obecnie dzielnica Jastrzębia Zdroju). Był dziewiątym dzieckiem w chłopskiej rodzinie. Szkołę powszechną ukończył w rodzinnej miejscowości, a szkołę średnią w Pszczynie. Jako żołnierz niemiecki brał udział w I wojnie światowej. Po zakończeniu działań wojennych zaangażował się w działalność niepodległościową, uczestniczył w trzech powstaniach śląskich i był aktywnym działaczem plebiscytowym. Został jednym z delegatów do Ligi Narodów. Stał się jednym z czołowych działaczy górnośląskiej PPS. Był radnym Katowic oraz posłem do Sejmu Śląskiego. Był wieloletnim redaktorem "Gazety Robotniczej". Jako dziennikarz brał aktywny udział życiu kulturalnym, oświatowym i sportowym Śląska. Mieszkając 20 lat w Katowicach zakładał tutaj świetlice dla robotników. Ówczesne władze za działalność polityczną wytoczyły mu kilkadziesiąt procesów.\nPo wybuchu II wojny światowej przez Rumunię przedostał się na Węgry. Podczas jednego ze spotkań polskich uchodźców z przedstawicielem władz węgierskich, Jozefem Antallem, rozmówcy doszli do porozumienia, iż polskim uchodźcom potrzeba miejsc pracy, edukacji, kultury i okazji do uprawiania sportu. Henryk Sławik stanął na czele Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Polskimi Uchodźcami, który miał się zająć organizacją życia Polaków na Węgrzech. Dzięki komitetowi polscy uchodźcy otrzymali możliwość uczestniczenia w życiu kulturalnym oraz różnych formach dokształcania się. Byli również otoczeni opieką medyczną. Dzięki wsparciu Węgrów komitet pomógł kilkudziesięciu tysiącom Polaków wyjechać do Francji i Anglii. Ocalił ponad 30 tys. polskich uchodźców. Ponadto zaopiekował się tysiącami polskich dzieci, tworząc dla nich ośrodki pobytu i świetlice. Mimo socjalistycznych poglądów H. Sławik utrzymywał dobre relacje z duchowieństwem. Wraz z Jozefem Antallem oraz Zdzisławem Antoniewiczem, ks. prałatem dr Miklósem Beresztóczym, biskupem w Vác – ks. Árpádem Hanauerem, a przede wszystkim prymasem Jusztiniánem kardynałem Serédi pomógł utworzyć sierociniec w miejscowości Vác pod Budapesztem, który oficjalnie nosił nazwę Domu Sierot Polskich Oficerów. W rzeczywistości przebywało tam ponad 100 żydowskich dzieci.\nNajwiększym wyzwaniem przed jakim stanął komitet była pomoc dla obywateli polskich pochodzenia żydowskiego. Dzięki niemu zostało uratowanych - według ostrożnych szacunków - od 5 do 10 tys. Żydów. Po interwencji niemieckiej na Węgrzech, sytuacja diametralnie zmieniła się i doszło do masowego prześladowania ludności żydowskiej. Gestapo trafiło na trop Sławika. Wiedział, że jest poszukiwany, jednak odmówił wyjazdu do Szwajcarii. W połowie lipca 1944 roku został aresztowany wraz z J. Antallem. Podczas śledztwa H. Sławik wziął całą „winę" na siebie. Z Jozefem Antallem pożegnał się słowami - „Tak płaci Polska". Henryka Sławika przewieziono do Mauthausen, gdzie 23 sierpnia został powieszony lub jak podają inne źródła 25 lub 26 sierpnia rozstrzelano go.\nWiedza o jego pomocy w ratowaniu Żydów długo pozostawała w ukryciu. Nie świadczyły o tym żadne dokumenty, bo wszystko odbywało się w warunkach konspiracji. Antall, który przeżył okupację, po wojnie musiał milczeć. Pierwszym, który upomniał się o Sławika był to jego żydowski współpracownik, Henryk Zvi Zimmerman, po wojnie izraelski dyplomata. To on przekonał Yad Vashem do nadania w 1990 roku Henrykowi Sławikowi tytułu Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata. Zimmerman zdołał również zainteresować osobą Sławika byłego ambasadora Polski w Budapeszcie, Grzegorza Łubczyka. Łubczyk spopularyzował postać Sławika dzięki filmowi, książce i licznym spotkaniom z ludźmi. W 2008 roku powstało stowarzyszenie "Henryk Sławik - Pamięć i Dzieło". Wielkim wydarzeniem było pośmiertne nadanie Henrykowi Sławikowi najwyższego odznaczenia państwowego - Orderu Orła Białego (2010). Rok 2014 został ogłoszony w województwie śląskim Rokiem Henryka Sławika; nazywanego "polskim Wallenbergiem".\nPublikacje na temat Henryka Sławika: Grzegorz Łubczyk, Marek Maldis, 13 lat, 13 minut. 13 év, 13 perc, Warszawa 2006; Henryk Sławik: wielki zapomniany bohater Trzech Narodów, Warszawa 2008; Krystyna i Grzegorz Łubczykowie, Pamięć. Polscy uchodźcy na Węgrzech 1939-1946/Emlekezes. Lengyel menekultek Magyarorszagon 1939-1946, Warszawa 2009.\nM. Boratyn, Henryk Sławik – zapomniany sprawiedliwy, "Civitas Christiana" 2014, nr 12, s. 39-40; (-), Sprawiedliwy. Rok Henryka Sławika, dodatek do katowickiego GN, 2014; G. Kuźnik, Sławik nie słowik, więc miękko nie śpiewa, "Dziennik Zachodni" 2014, nr 271 (21.085), s. 9; Foto:


Darmowe testowanie kosmetyków do opalania od Nivea - Zakupersi\nZakończone\tDarmowe testowanie kosmetyków do opalania od Nivea\nNivea Sun – takie kosmetyki do opalania można przetestować za darmo w najnowszej akcji Nivea. Jak zdobyć zestaw testerski? O tym w dalszej części wpisu.\nPodczas ekspozycji na słońcu każdy powinien zadbać o dobrą ochronę przez promieniowaniem UV. Brak wystarczającej ochroni może niestety sprawić, że opalanie może okazać się niebezpieczne i grozić poważnymi konsekwencjami dla naszego zdrowia. Producenci na tę okazje przygotowują szereg kosmetyków ochronnych z filtrami. Jedną z takich firm, które w ofercie posiadają kosmetyki ochronne z filtrem UV jest firma Nivea.\nW ramach akcji Nivea można otrzymać zestaw składający się z następujących kosmetyków do opalania:\nKrem przeciwzmarszczkowy krem do twarzy Nivea Sun SPF 50\nNawilżający krem do twarzy Nivea Sun UV Face BB SPF 50\nBalsam ochronny na słońce Nivea Kids Swim & Play dla dzieci\nPula darmowych zestawów Nivea Sun to 180 sztuk. Wartość każdego zestawu to ok. 50 PLN.\nRekrutacja do testowania trwa do 18 lipca 2021 r. W ramach akcji zostaną wybrani testerzy lub testerki, które otrzymają 1 ze 180 zestawów. Aby wziąć udział w akcji należy przejść na dedykowaną stronę Klubu Nivea i wypełnić formularz zgłoszeniowy. Należy w nim odpowiedzieć na pytanie otwarte: Jaka jest Twoja ulubiona pora roku i dlaczego?\nWszelkie koszty udziału pokrywa organizator. Udział jest darmowy i dobrowolny.\nTestowanie Nivea Sun info\nDarmowe kosmetyki Hyaluronic od Garnier Darmowe próbki mleka dla dzieci Humana 2 Darmowe kaszki dla dzieci od Bobovita Darmowe kosmetyki do makijażu od Maybelline Klub testerek Marion – dołącz i testuj kosmetyki\nTagi: darmowe kosmetyki, dzieci, freebies, gratis, gratisy, kosmetyki, nivea, opalanie, testowanie, za darmo, za free\n13 lipca 2021 · Odpowiedz\nMoją ulubioną porą roku jest lato. Moja skóra wyglada wtedyt najlepiej , ja czuje sie najlepiej, pojawiają sie piegi na ciele, zapachy kwiatów. Szum wody . KOchamm


Grodziec na horyzoncie | LGKS 38 Podlesianka Katowice\nGrodziec na horyzoncie\nZima w tym roku przedłuża się niemiłosiernie i kolejny raz zamiast ligowej inauguracji przyszło nam rozegrać mecz kontrolny. Był to już 13 sparing w okresie przygotowawczym a przeciwnikiem był zespół Pogoni Imielin. Mecz rozgrywany był na kompleksie sportowym w Chełmku Śląskim, na wysokogatunkowej trawie syntetycznej i zakończył się bezbramkowym remisem.\nPogoń Imielin – LGKS 38 Podlesianka 0:0\nSkład: Bartkiewicz (Wolan) – Sarzała (Sikora), Piwczyk (D.Jakubczyk), Sowa, Łoboda (Gruszczyński) – Koźniewski (Kubacki), Brehmer (Szymik), Bubrowski (Leks), Rajman (Muszalik), Paszek (K.Jakubczyk) – Michalski (Jurowicz)\nCały zespół odczuwa trudy wydłużającej się zimy a sztab szkoleniowy głowi się w jaki sposób przygotować zespół na trudy ligowe, kiedy z tygodnia na tydzień zmieniany jest termin rozpoczęcia rozgrywek. Mimo problemów z dostępnością zaśnieżonych boisk, drużyna trenuje regularnie a frekwencja cały czas jest na wysokim poziomie.\nW dniu dzisiejszym Śląski Związek Piłki Nożnej ostatecznie wyjaśnił sprawę terminu inauguracji Ligi Okręgowej i wprowadził iście salomonowe rozwiązanie. Zamiast zawiłych kombinacji, które z tygodnia na tydzień się mnożyły, ustalono, iż liga zainauguruje dnia 13 kwietnia o godz. 17.00, zgodnie z pierwotnie obowiązującym rozkładem meczów. Oznacza to, iż nasz zespół pierwsze spotkanie rozegra na wyjeździe z liderującym w tabeli RKS-em Grodziec Będzin. Zespół z Będzina dokonał kilku naprawdę ciekawych wzmocnień i z pewnością będzie bardzo poważnym kandydatem do awansu.\nWszystko wskazuje na to, iż na mecz z liderem trener Rafał Bosowski będzie mieć do dyspozycji wszystkich zawodników znajdujących się w kadrze naszego zespołu.\nLiczymy, iż mecz wzbudzi duże zainteresowanie naszych wiernych kibiców i tak jak pierwotnie planowano, pojawią się oni w dużej liczbie na stadionie przy ul. Kijowskiej 2 w Będzinie i swoją obecnością oraz dopingiem pomogą Zespołowi w osiągnięciu dobrego wyniku.\nPODLESIE DO BOJU!!!\n← Podsumowanie okienka transferowego w Podlesiance


Potas - Muscle-shop.pl\nPotas to jeden z najważniejszych elektrolitów, którego obecność w organizmie wpływa pozytywnie na szereg czynności życiowych. Elektrolity mają za zadanie przewodzić impulsy w organizmie ludzkim. Potas odpowiada za przekazywanie impulsów elektrycznych między komórkami, dzięki czemu są w stanie one produkować energię. Poza tym, potas bierze czynny udział w procesie budowy białek i aminokwasów, oraz insuliny. Odgrywa także bardzo istotną rolę w utrzymaniu prawidłowej objętości płynów w organizmie. Niezwykle ważnym zadaniem potasu, jest również regulacja działania mięśnia sercowego.\nNiedobór potasu może skutkować zaburzeniem budowy tkanki mięśniowej, oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu krwionośnego. Często, ciężko jest zdiagnozować u siebie niedobór potasu. Zbyt mała ilość tego mikroelementu w organizmie najczęściej objawia się ogólną sennością i osłabieniem organizmu, co zdarza się niestety bagatelizować. Aby uniknąć takiej sytuacji, należy suplementować swojemu organizmowi potas. Można go znaleźć w większości produktów spożywczych, jak mięsa, ryby, czy warzywa i owoce. Mimo to, zdarza się czasami, że w wyniku zaburzenia pracy organizmu, na przykład przy okazji biegunki lub choroby nerek, pojawia się jego niedobór.


Co zrobić jak wypadają włosy po ciąży - Ewa Salon Fryzjerski\nCo zrobić jak wypadają włosy po ciąży\nGdy byłaś w ciąży miałaś wrażenie, że Twoich włosów jest znacznie więcej? Teraz po porodzie zauważyłaś, że czupryna znacznie się przerzedziła?\nMasz problem z nadmiernym wypadaniem włosów? Twoje włosy są matowe, pozbawione blasku i witalności? Stanowczo chcesz zmienić wygląd swoich włosów? Czy wiesz, że już drobna zmiana w diecie i sposobie pielęgnacji włosów może znacząco poprawić ich kondycję? Zobacz też: Wypadanie włosów w ciąży i po ciąży — co robić? Dlaczego moje włosy wypadają? Przede wszystkim należy pamiętać, że wypadanie włosów jest procesem fizjologicznym. Uważa się, że wypadanie do stu włosów dziennie jest w pełni normalne.\nPrzez dziewięć miesięcy ciąży przyzwyczaiłaś się do wyjątkowo gęstych, lśniących i pięknych włosów.


28 października 2015 17 listopada 2015 Robert Ocetkiewicz 0 Comments Until Dawn\nUntil Dawn to idealna gra na tego rodzaju DLC. Co zaoferuje?\nSupermassive Games przekazało tajemniczą informację na Twitterze. Otóż producent podkreśla, że już od dziś mają się pojawiać specjalne wiadomości podczas rozgrywki w Until Dawn. Wszystko z okazji zbliżającego się Halloween.\nCzęść graczy przestawiła zegarek w konsoli. Efekt był taki, że w niektórych momentach w grze pojawiły się dynie i informacja, aby zrobić jej zdjęcie i umieścić na Twitterze. Więcej w tym temacie producent ma podać wkrótce. Zapewne w PSN pojawi się jakaś dodatkowa zawartość do pobrania.\n← Tak, wzrok Was nie myli. Ten zegarek ma procek Intela i system Android lub iOS – do wyboru\nDarmowe gry z serii Batman Arkham dla posiadaczy Arkham Knight na PC →