Usiądź wygodnie | Aplikuj.pl\nW biurze spędzamy najczęściej około 40 godzin tygodniowo. Większość z tego czasu siedzimy. Pozycja ta jest jedną z najczęściej przez nas przyjmowanych, choć ? co warto podkreślić ? nie zostaliśmy do niej przystosowani na drodze ewolucji. Gdy zaczyna boleć kręgosłup, potem palce u dłoni, łokieć czy nogi, to znak, że w naszym organizmie zachodzą zmiany. Aby im zapobiec, warto zapoznać się z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. W ten sposób najłatwiej uchronić się przed rozwinięciem się choroby zawodowej. W jaki sposób należy siadać, aby było nam komfortowo?\nCo się dzieje z kręgosłupem, gdy źle siedzimy?\nOglądany z profilu kształt tzw. prostego kręgosłupa wyglądem przypomina literę S. Lordoza lędźwiowa, czyli łukowate wygięcie kręgosłupa w stronę brzuszną, pozwala nam na wykonywanie ruchów. Dzięki temu kręgosłup jest nie tylko wytrzymały, ale również charakteryzuje się ruchomością. Problem pojawia się wówczas, gdy siedzimy na niewłaściwym krześle przez dłuższy czas. Dlaczego? Gdyż dochodzi do prostowania lordozy lędźwiowej. W efekcie dochodzi do ucisku dysków na nerwy, który odczuwamy jako ból. Zwykłe krzesło nie jest przeznaczone do wykonywania pracy biurowej. Zbyt duże pochylenie miednicy sprawia, że dochodzi do prostowania wspomnianego wcześniej odcinka kręgosłupa, czyli lordozy lędźwiowej.\nPrzerwy są wskazane\nTrudno oczekiwać, aby pracownicy wykonywali pracę przy komputerze na stojąco. Warto jednak ? choć na chwilę ? ?rozprostować kości? po każdej godzinie spędzonej w pozycji siedzącej. Dbanie o kręgosłup to również zadanie pracodawców. Poza przerwami, które pozwolą na przyjęcie optymalnej dla człowieka (czyli stojącej) pozycji, warto sprawdzić, na czym się siedzi. Specjaliści podkreślają, że dobrze wyprofilowane krzesło biurowe może zapobiec wszelkim dolegliwościom, jakie odczuwamy podczas siedzenia przy biurku. O dostarczenie takich pracownikom powinien zadbać szef.\nDobrze krzesło, czyli jakie?\nWspółcześnie oferta krzeseł biurowych jest bardzo zróżnicowana. Producenci starają się, aby ich wyroby wyróżniały się na tle konkurencji. Szeroki asortyment sklepów nie ułatwia jednak podjęcia decyzji o wyborze jednego modelu. Z tego też względu warto wiedzieć, że dobre krzesło wyróżnia się przede wszystkim dostosowaniem do antropometrycznych warunków użytkownika. Mowa zarówno o wzroście, jak i masie ciała. Najlepsze krzesła wyposażone są w możliwość regulowania wysokości siedziska, posiadają wyprofilowane oparcie i podłokietniki. Część dostępnych na rynku dodatkowo wyposażona jest w zagłówek. Wybierając krzesło warto też sprawdzić tzw. głębokość siedziska. Niektórzy producenci umożliwiają jej regulowanie co nie jest bez znaczenia dla komfortu użytkownika.\nPozycja siedząca ma swoje zalety\nChoć pozycja siedząca nie jest optymalna dla naszego organizmu, trzeba pamiętać, że ma swoje zalety. Specjaliści wskazują przede wszystkim na to, że jest ona bardziej stabilna w porównaniu np. z pozycją stojącą. Ponadto, pozwala ciału odpocząć. Niektórzy podkreślają wręcz, że wykonywanie prac na siedząco pozwoliłoby nam uniknąć kłopotów z rozwojem innych chorób zawodowych. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, że na polskich pracodawcach ? którzy zatrudniają przy wykonywaniu prac wymuszających np. pozycję stojącą ? ciąży obowiązek zagwarantowania pracownikowi wypoczynku w pozycji siedzącej. Najczęściej do realizacji tego zobowiązania dochodzi przez wyposażenie pracowniczej stołówki w krzesła.\nOrganizację ochrony pracowników w miejscu pracy można również zapewnić w krótkim okresie przez właściwe szkolenia i zapewnienie środków jak takie są potrzebne. Wiele razy wypadki związane są z brakiem tej wiedzy.\nPracodawca musi odpowiednio zadbać o stanowisko pracy i ergonomia musi być. Pracownicy teoretycznie mogliby zaskarżyć pracodawcę nie mówiąc już pipie itp.\nPraca musi być wykonalna i nigdy nie może być szkodliwa: należy wziąć pod uwagę stan fizyczny i psychiczny pracowników (np. Wzrost i zdolność postrzegania), aby nie doszło do nieodwracalnego uszczerbku na zdrowiu.\nPrzepisy te nakładają na pracodawców wymóg zminimalizowania zagrożeń dla zdrowia związanych z przemieszczaniem ręcznym, termin używany do opisania czynności obejmujących podnoszenie, przenoszenie i pracę z urządzeniami w pozycji siedzącej.\nCzekamy na pracę, która przyniesie nam satysfakcję i nie będzie niebezpieczna dla zdrowia. Chcemy również, aby stymulowała nasz dalszy rozwój zawodowy i cechy osobiste.\nWszystkie wypadki w miejscu pracy powinny być zgłaszane odpowiednim urzędnikom, którzy muszą rejestrować wszystkie szczegóły incydentu i sporządzać niezbędną dokumentację.\nW pracy biurowej najgorsze jest to, że się siedzi, a gdy jeszcze osoba potem w domu siedzi np. przy komputerze to praktycznie większość jej życia taka jest. Trzeba prywatnie zadbać tez o swoje zdrowie.\nWiadomo, że w wygodnym fotelu w odpowiedniej pozycji się przyjemniej i lepiej pracuje. W pracy jednak są przepisy i często oni nie zakłądają najlepszych opcji tylko podstawowe.


Grafik komputerowy portfolio Niepołomice projektowanie graficzne projektant grafiki Niepołomice\nGrafik komputerowy Niepołomice jest osobą odpowiedzialną za przygotowywanie materiałów związanych z reklamą. Grafik w Niepołomice spotykany jest najczęściej w licznych agencjach marketingowych, drukarniach oraz siedzibach portali internetowych. Na barkach grafika spoczywa więc mnóstwo obowiązków.\nNajlepszy grafik komputerowy Niepołomice\nW zakres obowiązków zawodowych grafika komputerowego Niepołomice wchodzi między innymi projektowanie okładek książek, stron internetowych czy firmowych wizytówek. Tych prac i zobowiązań jest jednak znacznie więcej. Grafik komputerowy potrzebny jest wszędzie tam, gdzie wykonywane są działania związane z powstawaniem grafiki lub obrazów. Grafik komputerowy Niepołomice wykorzystuje programy graficzne. Grafik komputerowy wybiera programy w taki sposób, aby móc sprostać wszystkim oczekiwaniom klientów. Profesjonalnych programów jest dziś na rynku sporo. Grafik komputerowy Niepołomice, który jest prawdziwym fachowcem będzie w stanie stworzyć dla nas wszystko, nawet grafika wektorowa, która stosowana jest w projektowaniu logo nie będzie stanowiła dla niego problemu. Graficy komputerowi odpowiedzialni są także za profesjonalne przygotowywanie szablonów stron internetowych. To, czy projekt wdrożony przez grafika komputerowego zostanie przyjęty, czy też odrzucony zależy tylko i wyłącznie od klienta.\nGrafik komputerowy Niepołomice – niebagatelne pomysły na reklamę graficzną\nCo wchodzi w zakres usług, które świadczy nasza firma? Tworzymy grafiki na portale internetowe. Przed naszymi specjalistami żadne zagadnienie graficzne nie ma tajemnic – wykonują oni zarówno proste wizytówki, jak i zaawansowane poligrafie. Każdy z naszych klientów obejmowany jest kompleksowym wsparciem na każdym etapie realizacji współpracy. Nasi specjaliści, którzy tworzą strony internetowe bazują na systemie CMS, aby każdy z klientów mógł z łatwością, samodzielnie zarządzać zasobami strony. Dzięki systemowi CMS będziecie decydować o tym, co znajdzie się na Waszej stronie. Pracujemy zarówno dla klientów indywidualnych, jak i biznesowych oferując im jednorazową oraz długofalową współpracę z zakresu tworzenia grafiki Niepołomice. Nasze doświadczenie na rynku sięga już kilku lat, co pozwala świadczyć usługi wysokiej jakości. Grafik komputerowy Niepołomice ma na swoim koncie setki projektów i zadowolonych klientów. Na naszym koncie jest współpraca z wieloma firmami, które figurują w naszym portfolio. Klienci cenią nas za oryginalność i kreatywność. Wkładamy pełne zaangażowanie i swoją pasję, aby wszystkie projekty mogły spełniać Państwa oczekiwania, jest to również nasz osobisty sukces.\nNasi specjaliści wykonają dla Państwa kompleksowy zakres usług – zbudują stronę, zaprojektują grafikę a finalnie dokonają profesjonalnego kodowania. Tworzymy również szablony na aukcję internetową z odpowiednią grafiką i kodem szablonu. Marketing, który buduje w dużej mierze grafika reklamowa Niepołomice opiera się przede wszystkim na newsletterach, bannerach czy prezentacjach. Na Państwa specjalne życzenie zajmiemy się produkowaniem ulotek, plakatów i projektowaniem grafiki na inne materiały. Nasi specjaliści stworzą dla Was ciekawy projekt nadruku na wizytówkach, papierze firmowym i innych materiałach. Państwo mają wizję a nasz grafik komputerowy Niepołomice bogate zaplecze wiedzy i ciężki bagaż doświadczeń – współpraca opierać więc będzie się na wzajemnym porozumieniu. Projektując grafikę staramy się wcielać w Waszych klientów odpowiadając sobie na pytanie czego potencjalni odbiorcy będą od Was oczekiwać – wówczas projektujemy tak, abyście mogli osiągnąć sukces. W swojej pracy stawiamy przede wszystkim na kontakt, rozmawiamy z Państwem po każdym zakończonym etapie projektowania, abyśmy byli pewni, że wszystko jest zgodne z Waszą wizją.\nGrafika na portale internetowe Niepołomice\nGrafika promująca Niepołomice\nNa Twoje specjalne życzenie stworzymy projekt grafiki przeznaczonej do wydruku a nawet logo. Grafik komputerowy Niepołomice, który staje w naszej kadrze pracowniczej to wykwalifikowany i doświadczony specjalista, który wykorzystuje całą swoją wiedzę, aby stworzyć dla Ciebie pełną


Fototapety - okleina na scianę - materiał - różne wzory - duży wybór\nFototapety znów są w modzie, stając się pięknym elementem dekoracyjnym we wnętrzach.\nFototapety po latach niebytu na nowo wkradają się w nasze łaski i świecą blaskiem jaśniejszym niż kiedykolwiek. Niewątpliwie na ten stan rzeczy decydujący wpływ ma doskonała jakość druku na poziomie nieosiągalnym w przeszłości. Drukujemy zarówno z przesłanych zdjęć jak i sami dobieramy odpowiednią fotografię do wnętrza. Posiadamy wykupiony abonament w fotolii, największym banku fotografii.\nSzybka zmiana wyglądu pomiesczenia\nAlternatywa dla tradycyjnego malowania\nOptyczne powiększenie pomieszczenia, możliwość uzyskania wspaniałego efektu glębi\nMożna ją delikatnie przemywać\nPięknej jakości fotografie\nMoże zdecydowanie wpływać na nastrój pomieszczenia lub delikatnie komponować się w jego tle\nZastosowania wewnątrz pomieszczneń\nDruk odbywa się w bardzo wysokiej rozdzielczości i jakości na markowych japońskich maszynach Roland. Stosujemy technikę mild-solventu świetnie nadającą się do tego typu zastosowań i pozwalającą uzyskać dobry efekt przy stosunkowo niewielkim koszcie.\nDo druku fototapet stosujemy papier lateksowy 212g, jeden z najpopularniejszych, specjalistycznych materiałów do druku fototapet , pozwalający uzyskać doskonałą jakość fotograficzną. Zapraszamy do naszego biura w celu zobaczenia próbek wydruków. Zapewnia doskonałe nasycenie i odwzorowanie barw. Materiał nie przepuszcza kleju, przez co nie ma wpływu na oklejaną grafikę, ponadto nie rozciąga się i nie rozdziera. Mimo to istnieje możliwość dodatkowego zabezpieczenia materiału specjalnym laminatem a tym samym jeszcze bardziej wydłużyć żywotność grafiki. Podłoże nie musi być idealnie gładkie, ponieważ materiał jest dość gruby by przykryć drobne nierówności, jednak najlepszy efekt uzyskamy na bardzo gładkiej ścianie.\nMontaż nie jest skomplikowany, jednak wymaga pewnej wprawy. Przed nałożenie fototapety zalecane jest zagruntowanie ściany. Na spodnią warstwę materiału nanoszony jest klej, którą następnie wałkiem dociskamy do ściany. Ponieważ lateks jest grubszy od zwykłej fototapety papierowej, należy go kleić bez zakładki „na styk”.\nNaklejoną tapetę można ostrożnie przemywać wilgotną ścierką.


Instytut Badan nad Cywilizacjami - PDF\nInstytut Badan nad Cywilizacjami\nDownload "Instytut Badan nad Cywilizacjami"\n1 Joanna eber* Jak siê robi rewolucjê? Marketing rewolucyjny na przyk³adzie opozycyjnych organizacji m³odzie owych: Otporu! w Serbii, Kmary w Gruzji i Pory! na Ukrainie 132 Lenin zwyk³ mawiaæ: eby rewolucja uda³a siê, musi byæ organizacja, organizacja i jeszcze raz organizacja 1. Takiego samego zdania s¹ byli dzia³acze Otporu! i Kmary, a tak e obecni aktywiœci Pory! 2. Powodzenie ich dzia³alnoœci zale a³o przede wszystkim od doskonale zaplanowanych i przeprowadzonych kampanii, bêd¹cych niema³ym zaskoczeniem dla pewnych swej mocnej pozycji postkomunistycznych w³adz. Pierwszy by³ Otpor! (po serbsku Opór! ): w 2000 r. zmobilizowa³ serbskie spo³eczeñstwo do przeciwstawienia siê próbom dokonania fa³szerstw wyborczych 3 przez Slobodana Miloševiæa, tak, e wysz³o na ulice i przez masowe protesty doprowadzi³o do poddania siê d³ugoletniego dyktatora. W 2003 r. w Gruzji sukces odnios³a Kmara (po gruziñsku Dosyæ ). Dziêki kampanii pe³nej oryginalnych i zabawnych pomys³ów energicznym Gruzinom uda³o siê prze³amaæ apatiê panuj¹c¹ w spo³eczeñstwie i udowodniæ, e demokracja wcale nie jest ustrojem niemo liwym do pogodzenia z warunkami spo³eczno-politycznymi panuj¹cymi na Kaukazie. Ludzie nie zgodzili siê na fa³szerstwa w wyborach parlamentarnych 4 i wziêli udzia³ w masowych demonstracjach, w wyniku których prezydent Eduard Szewardnadze zrezygnowa³ z urzêdu, a wybory powtórzono. Tak w Gruzji w³adzê przejê³a demokra-\n2 tyczna opozycja. Wydarzenia te okrzykniêto Rewolucj¹ Ró, podkreœlaj¹c ich bezkrwawy charakter. Trzecia i ostatnia jak dot¹d rewolucja bez przemocy mia³a miejsce na Ukrainie. Ku zaskoczeniu ca³ego œwiata naród ukraiñski wsta³ z kolan, upominaj¹c siê o swoje prawa w masowych demonstracjach. Owszem, Ukraiñcy wyszli na ulice spontanicznie, ale kampania mobilizuj¹ca spo³eczeñstwo zosta³a zorganizowana znacznie wczeœniej przed wyborami przez Porê! 5 (po ukraiñsku Ju czas! ). Po zwyciêstwie opozycji Pora! nie zaprzesta³a dzia³alnoœci i nadal aktywnie uczestniczy w yciu politycznym Ukrainy. Jak tego dokonali? Jakimi metodami uda³o im siê pokonaæ postkomunistyczne w³adze? M³odzi bo w wieku œrednio lata wykorzystali to, czego nie posiada³y stare w³adze, a oni owszem. Postawili na humor, pomys³owoœæ i dyscyplinê w dzia³aniu. Dzisiaj swoje metody podsumowuj¹ tak: U ywaliœmy takiej broni, jakiej nikt siê nie spodziewa³. Uderzaliœmy tam, gdzie nikt tego nie oczekiwa³ 6. Bo choæ walkê toczyliœmy nie uznaj¹c œrodków przemocy, przyjêliœmy militarn¹ strategiê 7. I w ten sposób doœwiadczonych polityków wykiwali. Pocz¹tki Otporu!, Kmary i Pory! Otpor! powsta³ w 1998 r. w Belgradzie. Dzia³acze korzystali z doœwiadczeñ, jakie wynieœli po pora ce protestów po wyborach lokalnych w 1996/1997 r. 8 Przede wszystkim nie chcieli powtórzyæ b³êdu opozycji w zakresie monitorowania kolejnych wyborów. W 1996/1997 r. opozycja w Belgradzie mieœcie, w którym by³a najsilniejsza by³a w stanie wys³aæ swoich obserwatorów do 3 komitetów wyborczych. atwo siê domyœliæ, e w innych miastach i miasteczkach sytuacja by³a znacznie gorsza. Tak wiêc Slobodan Miloševiæ nie mia³ adnych trudnoœci w sfa³szowaniu wyników. Po zakoñczeniu protestów w 1997 r. Miloševiæ rozprawi³ siê z ich uczestnikami. W szczególnoœci represje uderzy³y w œrodowisko akademickie. Zlikwidowana zosta³a autonomia uniwersytetów, a aktywni politycznie wyk³adowcy i studenci zostali relegowani. To zmobilizowa³o studentów do dzia³ania. Otpor! w ci¹gu 15 miesiêcy sta³ siê najwiêkszym ruchem obywatelskim w historii Serbii. Mia³ do dyspozycji 100 tysiêcy aktywistów w 176 miastach i miasteczkach w kraju. Wszyscy uczestniczyli w kampanii maj¹cej na celu zmobilizowanie spo³eczeñstwa. Koszty dzia³alnoœci pokrywali z w³asnych kieszeni. Gdy organizacja zdoby³a ju powszechne zaufanie, otrzyma³a grant wysokoœci 1000 USD od Open Society Institute George a Sorosa. Dwa miesi¹ce póÿniej Otpor! przedstawi³ swój projekt kampanii przedwyborczej. Zachodnie fundacje uzna³y go za najlepszy i postanowi³y wesprzeæ 133\n3 finansowo. Sceptycznie nastawieni zwróciliby uwagê, e rz¹d amerykañski przeznaczy³ oko³o 25 milionów USD na demokratyzacjê w Serbii, a Otpor! wed³ug nieoficjalnych Ÿróde³ otrzyma³ w sumie 2 mln USD na kampaniê Get out to vote. W historii gruziñskiej Kmary mo na doszukaæ siê wielu analogii do Otporu! Kmara równie zosta³a za³o ona przez studentów, którzy zrozumieli, e nic nie zmieni siê w ich yciu nie bêd¹ mieli szans ani na lepszy poziom edukacji, ani na atrakcyjn¹ pracê dopóki nie pozbêd¹ siê postkomunistycznego dyktatora. Za prezydentury Eduarda Szewardnadze najbardziej skorumpowan¹ dziedzin¹ w kraju by³o szkolnictwo wy sze. Zbuntowani studenci w 2001 r. za³o yli Samorz¹d Studencki na Uniwersytecie Pañstwowym w Tbilisi. Postanowili, e doprowadz¹ do reform i likwidacji korupcji na uniwersytetach. Pocz¹tkowo ich dzia³alnoœæ przynosi³a efekty. Uda³o im siê nawet zaprowadziæ niektórych skorumpowanych wyk³adowców przed s¹d. Du ym sukcesem studentów by³a równie zmiana decyzji rz¹du, który zamierza³ zamkn¹æ niezale n¹ stacjê telewizyjn¹ Rustavi 2 9. Zorganizowali wtedy masowe demonstracje, które zmusi³y Szewardnadze do odwo³ania ca³ego gabinetu. Ale nie by³o ³atwo. Rektorzy koledzy prezydenta Szewardnadze ze starych, dobrych lat, czyli z czasów Komunistycznej Partii Zwi¹zku Radzieckiego byli zdania, e Samorz¹d ma zajmowaæ siê koncertami rockowymi albo meczami pi³ki no nej, a nie bawiæ siê w politykê. Studenci nie poddawali siê. Przeprowadzili ankietê, w której zapytali o najbardziej skorumpowanych pracowników poszczególnych wydzia³ów sto³ecznej uczelni. Byli w szoku, kiedy nastêpnego dnia po og³oszeniu wyników cz³owiek, którego nazwisko najczêœciej siê powtarza³o, awansowa³. Mieli dosyæ. Stwierdzili, e jeœli Szewardnadze bêdzie nadal rz¹dziæ, nie zmieni siê nic: ani na uczelni, ani w polityce. W ten sposób wiosn¹ 2003 r. powsta³a Kmara (po gruziñsku Dosyæ ). W sprawach organizacyjnych, finansowych i przede wszystkim w kontaktach miêdzynarodowych pomog³a im organizacja pozarz¹dowa Liberty Institute 10. To dziêki niej wiosn¹ 2003 r. aktywiœci Kmary mogli odwiedziæ w Belgradzie swoich rówieœników z Otporu!, którzy chêtnie doradzili im, które strategie i taktyki najlepiej sprawdzaj¹ siê w akcjach obywatelskiego niepos³uszeñstwa. Latem nast¹pi³a rewizyta Otporu! w Tbilisi. Tak jak cz³onkowie Otporu!, aktywiœci Kmary nie otrzymywali adnego wynagrodzenia. Jednak e koszty produkcji ulotek czy sztandarów zosta³y pokryte z Programu Wspieraj¹cego Wybory, na który gruziñska ga³¹ÿ Open Society Institute 11 przeznaczy³a USD. Sukces Kmary (rezygnacja Szewardnadze) by³ dla jej aktywistów ogromnym zaskoczeniem. Dzisiaj przyznaj¹, e 134\n4 protesty z 2003 r. traktowali jako przygotowanie do akcji przed wyborami prezydenckimi w 2005 r. 12 Pora! (po ukraiñsku Ju czas! ) powsta³a kilka miesiêcy po zwyciêstwie Kmary, w marcu 2004 r. Jej twórcy chcieli powróciæ do idei i tradycji ruchów studenckich, które na prze³omie lat 80. i 90. odegra³y wa n¹ rolê w walce o niepodleg³oœæ. Ju w 2000 r. Ukraiñcy, zawiedzeni stanem pañstwa, w którym szerzy³a siê korupcja, nie by³o wolnoœci mediów, a ludzie toczyli walkê o fizyczne przetrwanie, rozpoczêli akcjê obywatelsk¹ Ukraina bez Kuczmy. Podczas manifestacji utworzy³o siê m³odzie owe skrzyd³o Za prawd¹. Jego dzia³acze, dziêki zdobytemu doœwiadczeniu, okazali siê póÿniej bardzo przydatni w planowaniu akcji Pory! Inni przyszli aktywiœci Pory! nale eli do najwiêkszych organizacji m³odzie owych, tj. Chrzeœcijañsko-Demokratycznej M³odzie y Ukraiñskiej, M³odzie owego Zwi¹zku Ukraiñskiego, Zarewo, M³odego Oœwiecenia, Stowarzyszenia Studentów Prawa, a tak e koalicji organizacji pozarz¹dowych Wolnoœæ wyboru 13. Swój sukces zawdziêczaj¹ w³aœnie temu, e w odpowiednim czasie zjednoczyli siê i rozpoczêli wspóln¹ walkê o przysz³oœæ Ukrainy pod szyldem ogólnonarodowej kampanii obywatelskiej Pora! Dzia³acze Pory! brali udzia³ w wielu seminariach prowadzonych przez by³ych aktywistów Otporu!, a tak e Kmary jeszcze jako cz³onkowie organizacji studenckich 14. W pozyskiwaniu funduszy niezast¹pione okaza³y siê wspó³pracuj¹ce z Por¹! organizacje pozarz¹dowe, które dostawa³y granty na konkretne programy. Aktywiœci Pory! twierdz¹, e w odró nieniu od Otporu! i Kmary ich dzia³alnoœæ by³a w bardzo ma³ym stopniu finansowana przez spo³ecznoœæ miêdzynarodow¹. Jednoczeœnie przyznaj¹, e organizacja seminariów i treningów aktywistów by³a mo liwa dziêki grantom przyznanym przez German Marshall Fund of the United States, Freedom House i Canadian International Development Agency, które w sumie wynosi³y oko³o USD. Nasuwa siê refleksja, e skoro to niewielki procent ca³kowitych kosztów, to przeprowadzenie aksamitnej rewolucji XXI wieku kosztuje bardzo du o. Pytanie, ile, a tak e: sk¹d wziêli resztê funduszy? Porê! wsparli przedsiêbiorcy z ca³ej Ukrainy, którzy nie zapomnieli wydarzeñ z pocz¹tku lat 90., kiedy to oni nale eli do ró nych organizacji studenckich i walczyli o niepodleg³oœæ ojczyzny. Czêsto oferowali dzia- ³aczom Pory! pomoc w drukowaniu materia³ów informacyjnych, transport czy dostêp do œrodków komunikacji, nie oczekuj¹c zap³aty. Wartoœæ tych us³ug szacuje siê na ponad 5 milionów euro. Dzia³alnoœæ Pory! w trakcie Pomarañczowej Rewolucji kosztowa³a w sumie 1,2 miliona euro. Tyle wydali w gotówce. 60% tej sumy zosta³a przeznaczona na miasteczka 135\n5 namiotowe, transport, jedzenie itp. W centrum koordynacyjnym Pora! utworzy³a specjaln¹ jednostkê monitoruj¹c¹ wydawanie œrodków na poszczególne akcje w kampanii. Recepta na sukces Pieni¹dze i yczliwoœæ przedsiêbiorców czy organizacji pozarz¹dowych to za ma³o, jeœli chce siê przeprowadziæ rewolucjê. Potrzebne jest rewolucyjne know-how. Tê wiedzê m³odzi rewolucjoniœci poza rodzimym doœwiadczeniem z poprzednich, zwykle nieudanych protestów czerpi¹ z dwóch Ÿróde³. Pierwsze to ksi¹ ka prof. Gene a Sharpa, za³o yciela Instytutu Alberta Einsteina Od dyktatury do demokracji 15. Wydana w Tajlandii w 1993 r. z myœl¹ o birmañskich dysydentach, potencjalnych wyzwolicielach Birmy od re imu junty wojskowej, sta³a siê bibli¹ rewolucjonistów XXI wieku z Europy ŒrodkowoWschodniej. Nie ma siê co dziwiæ: mo na w niej znaleÿæ wszystko, co interesuje ka dego, kto planuje akcjê niepos³uszeñstwa obywatelskiego: jak zidentyfikowaæ piêtê achillesow¹ dyktatora, jak zaplanowaæ kampaniê, jak wybraæ strategiê, jak utrzymaæ dyscyplinê, a nawet jak siê ustrzec przed now¹ dyktatur¹ 16. W 2000 r. w Serbii przed wyborami ksi¹ kê tê przet³umaczono na jêzyk serbski i rozprowadzono w tysi¹cach egzemplarzy na terenie ca³ego kraju. Jeden z aktywistów Otporu! opracowa³ nawet skrót, który sta³ siê kompendium wiedzy dla trenerów w organizacji, a dzisiaj funkcjonuje pod nazw¹ podrêcznik rewolucjonisty 17. Drugim Ÿród³em wiedzy s¹ seminaria, czyli bezpoœrednie spotkania aktywistów Otporu!, Kmary, Pory!, a tak e bia³oruskiego ubra w ró nych kombinacjach. Na pytanie, jak siê uczy rewolucji, dzia³acze zawsze odpowiadaj¹ w jednakowy sposób: Rewolucji nie da siê nauczyæ 18. Twierdz¹, e choæ istniej¹ uniwersalne zasady, takie jak potrzeba zjednoczenia siê opozycji, zapobiegliwoœæ w dzia³aniu, u ywaniu humoru i ironii w akcjach, bycie wszêdzie pierwszym, podgrzewanie ducha demonstrantów przez ha³as rewolucja to bardziej sprawa ducha, a nie wiedzy czy umiejêtnoœci. Zgodnie t³umacz¹, e rewolucja mo liwa jest tylko wtedy, gdy spo³eczeñstwo poczuje w sobie niewyobra aln¹ si³ê, moc. Wtedy ludzi aden dyktator nie jest w stanie powstrzymaæ. Co wiêc robi¹ w trakcie seminariów? 19 Wymieniaj¹ siê spostrze eniami, doœwiadczeniem. Podkreœlaj¹, e zawsze to s³uchacze, a nie wyk³adowcy decyduj¹, które rady wykorzystaj¹, a których nie. Poniewa oni najlepiej znaj¹ mentalnoœæ swoich spo³eczeñstw, zwyczaje, tradycje prowadzenia protestów, kontekst historyczny, a tak e osobowoœci polityków, z którymi chc¹ stoczyæ walkê. Aktywiœci Otporu!, Kmary i Pory! do znudzenia powtarzaj¹, e sytuacja 136\n6 w ka dym pañstwie jest inna i nie ma uniwersalnej recepty na rewolucjê. Bez przerwy ich oskar ano, e s¹ agentami CIA (w przypadku Otporu! i Pory! ) albo KGB (w przypadku Kmary ), szpiegami, zdrajcami, a nawet zagranicznymi najemnikami. Dlatego denerwuj¹ siê, gdy oskar a siê ich o eksport rewolucji do innych krajów. Przeczuleni na punkcie opowieœci o seminariach aktywiœci Otporu! t³umacz¹, e tak jak przed rewolucj¹ w Serbii korzystali z wiedzy by³ych cz³onków prodemokratycznych ruchów ze S³owacji, Polski, Czech, Bu³garii czy Chorwacji, tak teraz maj¹c na uwadze wspólne wartoœci kultury s³owiañskiej i zdaj¹c sobie sprawê z podobieñstw problemów, z jakimi borykaj¹ siê postkomunistyczne pañstwa stwierdzili, e ich doœwiadczenie mo e przydaæ siê liderom organizacji opozycyjnych w innych krajach 20. Rozmawiaj¹c z by³ymi aktywistami Otporu!, Kmary, Pory! i ubra nietrudno odkryæ, co przede wszystkim da³y im wspominane seminaria. Przyjació³. Sami przyznaj¹, e powsta³a miêdzy nimi bardzo silna, emocjonalna wiêÿ, e czuj¹ siê jak bracia 21. Choæ mówi¹ ró nymi jêzykami, myœl¹ w podobny sposób. ZnaleŸli ludzi, którzy maj¹ podobne problemy i takie same marzenia: ycie w wolnym, demokratycznym kraju. Seminaria to bardzo wa ny czynnik motywacyjny. Obserwuj¹c zmiany w krajach rówieœników, przekonywali siê, e takie marzenia siê spe³niaj¹. Aktywiœci Pory! œmiej¹ siê dzisiaj, e gdy zobaczyli te ma³e, delikatne dziewczynki z Gruzji, które zrobi³y rewolucjê, zaparli siê i stwierdzili: jak im siê uda³o, to nam siê nie uda? 22 I zabrali siê do roboty. Pierwszy krok: zbuduj strukturê Wed³ug Otporu!, Kmary i Pory! najwa niejsze jest, aby struktura by³a horyzontalna i pozbawiona oficjalnych liderów. Wewn¹trz organizacji tworzy siê grupy (oko³o osób), na czele których stoj¹ nieformalni liderzy, zwani koordynatorami. W Otporze! panowa³a tradycja, e ka de spotkanie prowadzi³a inna osoba. Dziêki temu wszyscy czuli siê wa ni, a osobom z zewn¹trz trudniej by³o zidentyfikowaæ koordynatora, co chroni³o go w pewnym stopniu przed represjami. Brak formalnego przywództwa sprawia³, e ka dy mia³ wp³yw na kszta³t przeprowadzanych akcji: wspó³uczestniczy³ w wymyœlaniu hase³ (w czasie tzw. brainstormingu), malowaniu sztandarów, planowaniu demonstracji, dziêki czemu czu³ siê czêœci¹ organizacji i uto samia³ z jej polityk¹. To stanowi³o bardzo wa ny czynnik motywacyjny. W organizacjach tworzy³y siê dzia³y wykonuj¹ce ró ne zadania, np. zajmuj¹ce siê treningiem innych aktywistów, ds. kontaktów z mediami, ds. finansów czy ds. PR. Aktywiœci sami decydowali, w której siê znajd¹. W Kmarze, która 137\n7 zw³aszcza na pocz¹tku nie by³a licznym ruchem, panowa³a zasada, e ka dy zajmuje siê wszystkim, w zale noœci od aktualnej potrzeby. Czêsto zdarza³o siê, e jednego dnia ktoœ zajmowa³ siê treningiem aktywistów, drugiego malowa³ sztandar, a jeszcze innego uk³ada³ slogany. W tak niedu ym pañstwie jak Gruzja nie mia³o to wiêkszego znaczenia, ale na Ukrainie i w Serbii pilnowano, aby komórki organizacji w regionach dysponowa³y du ¹ autonomi¹. Ta zasada dawa³a pewnoœæ, e w wypadku zaprzestania dzia- ³alnoœci czêœci komórek lub nawet centrum koordynuj¹cego ca³a organizacja nie zostanie sparali owana. Drugi krok: niech was bêdzie du o Giorgi Meladze, by³y dzia³acz Kmary, twierdzi: Zasada jest prosta: jeœli masz ludzi na ulicy, jesteœ silny. Jeœli masz wiêcej ludzi na ulicy, jesteœ silniejszy 23. Wydaje siê, e to co mówi nie jest wyssane z palca. Bo dlaczego, jeœli nie w³aœnie z powodu zbyt wielu tysiêcy wœciek³ych na w³adze demonstruj¹cych ludzi, dyktatorzy nie odwa yli siê sprowadziæ na niepos³usznych obywateli wojska, które dokona³oby masakry? Co wiêc robiæ, eby mieæ du o ludzi? OdpowiedŸ mo na znaleÿæ w podrêczniku rewolucjonisty 24. Rekrutacjê nale y przeprowadziæ wœród znajomych obecnych aktywistów, w czasie akcji, podczas których ma siê kontakt ze spo³eczeñstwem, w czasie spotkañ maj¹cych na celu promocjê idei organizacji (na uniwersytetach lub door to door ), zamieszczaj¹c informacje w mediach, na plakatach, naklejkach, kasetach video, podczas publicznych przemówieñ, na koñcu których przedstawiciele powinni okreœliæ sposób kontaktowania siê z organizacj¹, poprzez przychylne organizacji osoby publiczne, w miejscach publicznych, tj. kasach biletowych czy szpitalach (przez przychylnych pracowników), w biurze organizacji oraz przez internet. Wa ne, aby w rekrutacji po³o yæ nacisk na obszary kraju lub wydzia³y na uniwersytetach, z których pochodzi najmniej obecnych aktywistów. Gdy ju znajdzie siê chêtnych, zaprasza siê ich na spotkanie. Najlepiej powiadomiæ 2 dni przed dat¹ rozmowy oko³o osób. Wtedy mo na spodziewaæ siê, e przyjdzie 4-10 osób. W trakcie spotkania nale y przedstawiæ cele i zasady organizacji, wyt³umaczyæ ró nice miêdzy statusem aktywisty a wolontariusza (aktywiœci to stali cz³onkowie, którzy zobowi¹zali siê byæ lojalnym wobec ojczyzny i organizacji, a wolontariusze to osoby popieraj¹ce dzia³alnoœæ organizacji, gotowe od czasu do czasu pomóc, np. w rozprowadzaniu materia³ów informacyjnych). Chêtnym do wspó³pracy nale y przedstawiæ dzia³y, w których mog¹ zajmowaæ siê ró nymi zadaniami. Nastêpnie 138\n8 ci, którzy zdecyduj¹ siê zostaæ aktywistami, musz¹ przejœæ szkolenie. Osobom, które wyró ni¹ siê szczególn¹ aktywnoœci¹ w trakcie szkolenia, mo na zaproponowaæ kolejne szkolenia, po których powierza im siê wiêcej zadañ. Zasad¹ dotycz¹c¹ ka dego spotkania w organizacji jest obowi¹zek wyznaczenia czasu kolejnego spotkania przed zakoñczeniem obecnego. Przed powa nym problemem deficytu aktywistów stanêli na pocz¹tku dzia³alnoœci aktywiœci Kmary. W poszukiwaniu aktywistów wyruszyli na gruziñsk¹ wieœ. Tamtejsi mieszkañcy nie mieli szans ani na wykszta³cenie, ani na pracê, byli wiêc szczególnie zdesperowani. Bardzo chcieli coœ zrobiæ. Nie mieli jednak szansy wykazaæ siê. Kmara da³a im tak¹ szansê. Aby organizacja sta³a siê powszechnym ruchem, musi mieæ cz³onków z ró nych grup wiekowych i spo³ecznych. Byli aktywiœci Kmary podkreœlaj¹, e ich organizacja by³a otwarta dla ka dego. Nawet dla cz³onków partii Eduarda Szewardnadze. Wiedzieli, e protesty nie bêd¹ masowe, dopóki nie wezm¹ w nich udzia³u starsi ludzie. Samej m³odzie y nikt nigdy nie bêdzie traktowa³ jako reprezentantów spo³eczeñstwa. Na szczêœcie w Gruzji paradoksalnie najaktywniejszymi demonstruj¹cymi byli emeryci. Trudno siê dziwiæ, pamiêtaj¹c, e œrednia emerytura wynosi³a 7 USD. Krok trzeci: przemoc¹ daleko nie zajdziesz Gdy w jakimœ pañstwie brutalne tortury, znikniêcia w niewyjaœnionych okolicznoœciach czy morderstwa za krytykowanie w³adzy s¹ sta³ym elementem ycia politycznego, a rz¹dz¹cy ignoruj¹ ograniczenia prawne i opiniê publiczn¹, jedyn¹ metod¹, która jest w stanie coœ zmieniæ, wydaje siê przemoc. Jednak e uciekaj¹c siê do przemocy, zbuntowani, rozwœcieczeni obywatele, choæby byli bardzo odwa ni i dzielni, poœwiêcali zdrowie i ycie w imieniu ojczyzny, maj¹ znikom¹ szansê na odzyskanie wolnoœci. Bardziej prawdopodobny wydaje siê scenariusz, e po zakoñczeniu walki bêd¹ poddawani jeszcze ciê szym represjom. Przemoc nie jest drog¹ do wolnoœci 25. Przekonali siê o tym m³odzi ludzie z Serbii i Gruzji. Skutki wyniszczaj¹cych wojen, które prowadzili ich prezydenci, odczuwali na co dzieñ. Wystarczy wspomnieæ bombardowania NATO w Serbii w 1999 r. czy dwie wojny domowe w Gruzji na pocz¹tku lat 90. Nauczeni, e wojna jest zdecydowanie b³êdnym sposobem walki o swoje prawa, za wszelk¹ cenê chcieli unikn¹æ przelania choæby kropli krwi. Wyrzeczenie siê przemocy daje mo liwoœæ stworzenia w spo³eczeñstwie poczucia moralnej wy szoœci nad autokratycznym re imem. Im wiêkszy opór, tym wiêksze represje. A im wiêksze s¹ represje, tym paradoksalnie wiêcej chêci by pokonaæ dyktatora\n9 Aktywiœci opisywanych ruchów zawsze stawiali sobie za cel niedopuszczenie do aktów przemocy ze strony spo³eczeñstwa. I tak, na przyk³ad, Kmara w trakcie protestów pod parlamentem pilnowa³a, aby niczego nie zdewastowano, nie ukradziono, ani nikogo powa nie nie pobito. Rewolucja jest ostatni¹ negatywn¹ reakcj¹ spo³eczeñstwa na naruszenie jego praw. Gdy re im zmusi ju ludzi do wszczêcia rewolucji, nale y zrobiæ wszystko, aby odby³a siê ona bez przelewu krwi 27. Integraln¹ czêœci¹ za³o eñ rewolucji bez przemocy s¹ techniki dzia³ania na wypadek u ycia si³y fizycznej przez wroga 28. Krok czwarty: dopilnuj, aby opozycja zjednoczy³a siê Skonsolidowanie si³ opozycji wokó³ jednego lidera jest warunkiem koniecznym do przeprowadzenia aksamitnej rewolucji. W przeciwnym razie strony opozycyjne marnuj¹ swój potencja³ na walkê miêdzy sob¹ 29. Wed³ug tajnych materia³ów Kmary 30, w których wypisano dla aktywistów instrukcje postêpowania przed i w trakcie rewolucji, wspólny kandydat to pierwszy warunek do sukcesu. Kmara osi¹gnê³a to, gdy Ruch Narodowy Michai³a Saakaszwilego, Zjednoczeni Demokraci i Nowa Prawica wspólnie uczestniczyli w ulicznych demonstracjach. Liderem zosta³ ten, kto mia³ si³ê najd³u ej staæ i najg³oœniej krzyczeæ. Czyli Saakaszwili. W ci¹gu 23 dni sta³ siê liderem opozycji. W Serbii kluczowy by³ moment, kiedy 19 partii opozycyjnych utworzy³o Koalicjê Demokratycznej Opozycji Serbii. Mia³o to miejsce w styczniu 2000 r. Lidera zjednoczonej opozycji wy- ³oniono po przeprowadzeniu badania opinii publicznej wiosn¹ 2000 r. Badanie wykaza³o, który z 19 przywódców partii ma najwiêksze poparcie spo³eczeñstwa (pytano o g³osy pozytywne i negatywne). Najmniej negatywnych otrzyma³ Vojis³aw Kostunica lider niewielkiej Demokratycznej Partii Serbii polityk ma³o znany, który dziêki temu nie zd¹ y³ siê jeszcze opatrzeæ. Umowê co do warunków wyboru wspólnego kandydata (ten, kto otrzyma najmniej negatywnych g³osów) liderzy zawarli przed badaniem opinii publicznej. W ten sposób s³abo popularny polityk zosta³ wybrany do stawienia czo³a Slobodanowi Miloševiæovi w nadchodz¹cych wyborach 31. Na Ukrainie w 2004 r. liderem opozycyjnej centroprawicowej koalicji Si³a Narodu (Nasza Ukraina i Blok Julii Tymoszenko) zosta³ by³y premier Wiktor Juszczenko (szef rz¹du w latach ). Jak na przekór pomóg³ mu w tym Leonid Kuczma, odwo³uj¹c go z funkcji premiera w 2001 r. Juszczenko sprawnie wdra a³ reformy (zdyscyplinowa³ bud et, wyp³aca³ ludziom zaleg³e œwiadczenia); jego powodzenie uderzaj¹ce w interesy oligarchów nie cieszy³o Kuczmy, dlatego postanowi³ siê go pozbyæ 32. Ale ju w 2002 r. Juszczenko jako 140\n10 lider demokratycznej opozycji w obliczu zagro enia ze strony wzmacniaj¹cej siê postkomunistycznej nomenklatury wygra³ wybory parlamentarne. Wkrótce jednak Kuczma zbudowa³ proprezydenck¹ wiêkszoœæ, utrzymuj¹c j¹ w poczuciu strachu, przez szanta e i przekupstwo. Oba stronnictwa przedstawia³y ró ne programy dotycz¹ce rozwoju spo³eczeñstwa, ekonomii oraz geopolitycznej orientacji. Ró nice te obserwowaliœmy równie w kampanii wyborczej w 2004 r., kiedy do walki o fotel prezydenta stan¹³ proeuropejski Wiktor Juszczenko i prorosyjski Wiktor Janukowycz 33. Krok pi¹ty: zachowaj polityczn¹ niezale noœæ Ka dy aktywista Pory! zapytany w trakcie Pomarañczowej Rewolucji za kim siê opowiada mówi³, e stoi tu, na Majdanie nie w imieniu jakiegoœ kandydata, ale w imiê wolnych i uczciwych wyborów. Nigdy ani Otpor!, ani Kmara, ani Pora! nie popiera³y konkretnych kandydatów. Za cel stawia³y sobie niezale noœæ od jakichkolwiek si³ politycznych. W praktyce jednak, zwykle ju po sfa³szowanych wyborach, podejmowa³y wspó³pracê z opozycj¹ organizuj¹c protesty spo³eczne. Przyk³ad: w po³owie listopada 2004 r. sztab W. Juszczenki przydzieli³ Porze! zadanie postawienia i zagospodarowania miasteczek namiotowych w Kijowie. Krok szósty: wymyœl logo Wed³ug Milosa Milenkoviæa, by³ego koordynatora Otporu!, symbol musi byæ jasny i prosty. Taki symbol uda³o siê znaleÿæ jego organizacji. Przejê³y go wkrótce Kmara i Pora! Ten symbol to zaciœniêta prawa piêœæ. Polacy dzisiaj czêsto pytaj¹ czy to symbol przemocy. yj¹ ju w innej rzeczywistoœci. Dlatego u nas mo e taki symbol by siê nie sprawdzi³. Ale Serbowie od razu rozumieli, e to jest podjêcie walki z symbolem komunistycznej partii lew¹ zaciœniêt¹ piêœci¹. Aktywiœci Otporu!, wymyœlaj¹c swoje logo, przewidzieli nastêpuj¹cy scenariusz: jednego dnia pañstwowe media og³osz¹, e piêœæ jest symbolem z³a, a Otpor! organizacj¹ szatana. Nastêpnego dnia zobacz¹ w opozycyjnej gazecie zdjêcie Slobodana Miloševiæa wykonane w momencie mianowania go na przywódcê Socjalistycznej Partii Serbii na tle ogromnej zaciœniêtej piêœci. Symbolu z³a 34. Otpor! od pocz¹tku promowa³ zaciœniêt¹ piêœæ jako symbol jednoœci i pokoju. Po 18 miesi¹cach dzia³alnoœci piêœæ sta³a siê najlepiej rozpoznawalnym znakiem w Serbii. Drugie logo, które zaprojektowali Serbowie i które wpisa³o siê w rewolucyjn¹ symbolikê 35, to tarcza zegara ze wskazówk¹ minutow¹ ustawion¹ na za piêæ, a godzinn¹ na 12. Spo³e- 141\n11 czeñstwo odczytywa³o: za piêæ dwunasta. To by³ g³ówny znak kampanii Ju czas, prowadzonej przez koalicjê 37 organizacji pozarz¹dowych i ruchów studenckich. Znakiem rozpoznawczym rewolucji na Ukrainie sta³y siê kolor pomarañczowy i miasteczko namiotowe. Kto je wymyœli³? aden z opozycjonistów nie przypisuje sobie wynalezienia pomarañczowego jako rewolucyjnej barwy. Co do namiotów to taka ukraiñska tradycja. Ka dy strajk od pocz¹tku lat 90. mo na by³o poznaæ po tym, e na ulicach pojawia³y siê miasteczka namiotowe. Krok siódmy: stañ siê widoczny Choæ strategia dzia³ania w przypadku trzech organizacji by³a podobna malowali graffiti ze swoimi symbolami w ka dym dostêpnym miejscu najbardziej spektakularnie wykona³a to zadanie Kmara. Na pocz¹tku do organizacji nale a³o zaledwie 15 zapalonych ma³olatów, którzy postawili sobie za cel staæ siê widocznymi i przekonaæ spo³eczeñstwo, e s¹ masowych ruchem. Jak to zrobili: w ci¹gu jednej nocy w szeœciu gruziñskich miastach namalowali farb¹ w sprayu niezliczon¹ iloœæ znaków z napisem Kmara. Rano ludzie wyszli na ulice i zobaczyli wszêdzie Kmarê. W pañstwowych mediach wybuch³a panika. Kmara sta³a siê newsem dnia. Zastanawiano siê, kto za tym wszystkim stoi. Spekulowano, e w szeœciu miastach Gruzji dzia³aj¹ agenci KGB. Jak na masowy ruch przysta³o, trzeba by³o zorganizowaæ masowe demonstracje. W odró nieniu od partii opozycyjnych, które potrafi³y zebraæ osób, ale co najwy ej na piêciogodzinny koncert, Kmarze uda³o siê zorganizowaæ manifestacje trwaj¹ce bez przerwy dzieñ i noc. Nie spali? Nic podobnego. Podzielili siê na grupy, które zmienia³y siê co 2-3 godziny. W ten sposób mogli w ci¹gu tych paru godzin daæ z siebie wszystko, tzn. narobiæ bardzo du o ha³asu, bo ponoæ to jest najlepszy sposób na podtrzymanie ducha walki wœród manifestuj¹cych. Aby sprawiæ wra enie, e strajkuje ca³y naród, przed protestami przygotowywali sztandary ró nych instytucji, nawet tych, które nie bra³y udzia³u w demonstracjach. Najlepiej to wysz³o w przypadku uniwersytetów. Na pocz¹tku bardzo niewiele uczelni wy szych popar³o Kmarê. W trakcie demonstracji, gdy przechodzeñ zobaczy³ sztandar swojego uniwersytetu, który w rzeczywistoœci nie bra³ udzia³u w proteœcie, do³¹cza³ i w ten sposób podczas akcji do ich szeregów dochodzi³o œrednio 5 studentów z ka dego uniwersytetu. Nale y dodaæ, e sztandary zmienia³y siê wraz z grupami, czyli co 2-3 godziny. Dzia³acze Kmary w pozorowaniu du ego poparcia doœwiadczenie zbierali przez kilka lat. W 1999 r. na Pañstwowym Uniwersytecie w Tbilisi studentów gotowych do wziêcia udzia³u 142\n12 w demonstracji przeciwko korupcji na uczelni by³o tylko szeœciu. Zapaleñcy potrzebowali nowych chêtnych. Og³osili wiêc, e w czasie przerwy miêdzy zajêciami przy okreœlonym stole na korytarzu bêdzie mo na odebraæ darmowy bilet na koncert. Tak jak przewidzieli wokó³ sto³u zrobi³ siê t³um. W tym czasie zbuntowani przyszli aktywiœci Kmary podeszli do jednego ze znienawidzonych wyk³adowców i oznajmili mu: Proszê spojrzeæ! To studenci strajkuj¹ przeciwko Panu Profesorowi! 36 Aktywiœci Kmary wyznawali zasadê: niewa ne, jak o tobie mówi¹, wa ne, eby mówili. Nie mieli zbyt wielkiego dostêpu do mediów w Gruzji wolnoœæ mediów by³a silnie ograniczona musieli wiêc wykorzystaæ media pañstwowe. W tym celu nieustannie organizowali demonstracje - trwaj¹ce chocia by 2 minuty które telewizja rejestrowa³a, a potem pokazywa³a, oskar aj¹c aktywistów o wspó³pracê z KGB. Spo³eczeñstwo interesowa³o siê kim s¹ ci tajemniczy prowokatorzy i stara³o siê, informacjê tê uzyskaæ. Po 2 miesi¹cach od powstania Kmary 80% spo³eczeñstwa wiedzia³o czym zajmuje siê organizacja i jakie s¹ jej cele, czyli wiêcej ludzi zna³o ich ni partie opozycyjne. Krok ósmy: zdob¹dÿ zaufanie Gdy Gruzini dowiedzieli siê (z ulicy czy mediów), e kraj opanowa³a banda dziwnych dwudziestolatków, Kmara zaczê³a pracowaæ nad zmian¹ swojego wizerunku. W tym celu skupi³a siê na sprawach lokalnych. Przeprowadza³a akcje zbierania œmieci na sto³ecznych ulicach. Organizowa³a charytatywne koncerty, m.in. 20 wrzeœnia 2003 r. w tbiliskim parku Mziuri koncert gwiazd sceny popowej zatytu³owany Kmara dla wykszta³conego nowego pokolenia. Zamiast kupna biletu ka dy mia³ przynieœæ z domu chocia jedn¹ ksi¹ kê. Ksi¹ ki zbierano dla szkó³ przekszta³conych z rosyjskich w gruziñskie, które prawie w ogóle nie posiada³y lektur w ojczystym jêzyku. Uda³o zebraæ siê ponad 600 ksi¹ ek, a w ci¹gu kilku dni po koncercie mieszkañcy donieœli jeszcze do biura Kmary ponad 100. Takie akcje nazywane przez aktywistów akcjami pozytywnymi organizowa³y wszystkie trzy organizacje: Otpor!, Kmara i Pora! Czasami m³odzi zapaleñcy sympatiê spo³eczeñstwa zdobywali przez przypadek. Tak siê sta³o na przyk³ad kiedy Kmara w jednym z gruziñskich miasteczek wysprayowa³a ca³¹ ulicê napisem Kmara i poniewa farba nie by³a zmywalna lokalne w³adze zarz¹dzi³y publiczne roboty. W b³yskawicznym tempie powierzchnia jezdni zosta³a pokryta nowym asfaltem. Mo na sobie wyobraziæ, jakimi zagorza³ymi zwolennikami Kmary stali siê mieszkañcy owego miasteczka. 143\n13 Gdy machina zdobywania zaufania spo³eczeñstwa rozpêdzi- ³a siê, trudno by³o j¹ zatrzymaæ. Media pañstwowe przez bezpodstawne oskar enia na pró no próbowa³y zmieniæ pozytywny odbiór dwudziestolatków. Pewnego razu gdy aktywiœci przeprowadzali jedn¹ z ulicznych akcji dziennikarze z telewizji pañstwowej zaprosili ich na parê minut do studia na nagranie programu rozrywkowego. Chcieli przekonaæ w nim telewidzów, e aktywiœci Kmary to bananowa m³odzie. Jednak dzia³acze ruchu byli tak bardzo brudni, spoceni i zmêczeni, e nikt nie uwierzy³. Jak coœ nie jest prawd¹, to nie dzia³a komentuje oskar- enia w³adzy i pañstwowych mediów by³y dzia³acz Kmary 37. Krok dziewi¹ty: inwestuj w ludzi W podrêczniku rewolucjonisty 38 wyt³uszczonym drukiem jest napisane: Pamiêtaj! Ka da osoba to cenne Ÿród³o aktywnoœci i idei! Pod¹ aj¹c za t¹ myœl¹, wszystkie analizowane organizacje prowadz¹ szkolenia dla swoich dzia³aczy. Ka dy, kto chce zostaæ aktywist¹, musi przejœæ trening, a nastêpnie zaliczyæ test. Wtedy dopiero mo e rozpocz¹æ dzia³alnoœæ w wybranym przez siebie dziale. Dzia³acze Otporu! twierdz¹, e tajemnica ich sukcesu tkwi w nieustannym inwestowaniu w aktywistów. Dla osób dzia³aj¹cych ju w Otporze! regularnie organizowali specjalne szkolenia dotycz¹ce wszystkiego, co interesowa³o aktywistów. To aktywiœci decydowali, jakich ekspertów zaprosz¹ koordynatorzy grup. Kmarze latem 2003 r. uda³o siê przeszkoliæ 800 aktywistów 39. Opanowali umiejêtnoœci niezbêdne do aktywnego uczestnictwa w protestach. W przygotowaniu programu szkoleñ aktywiœci Kmary po raz kolejny wykazali siê darem przewidywania. Przewidzieli, na przyk³ad, e w trakcie akcji ulicznych, gdy media zainteresuj¹ siê ich dzia³alnoœci¹, trzeba bêdzie umieæ wyt³umaczyæ dziennikarzowi po co tu stoj¹ i krzycz¹, czym siê zajmuje ich organizacja, jakie przekonania polityczne reprezentuj¹. Krótka wypowiedÿ przed kamer¹ mo e okazaæ siê bardzo stresuj¹ca. Aby oswoiæ siê z sytuacj¹, w trakcie szkoleñ odpowiadali przed kamer¹ na proste pytania, np.: Jak siê nazywasz? Ile masz lat? Uczyli siê tak e jak trzymaæ flagê, eby siê nie zmêczyæ, jak wzbudziæ ducha walki wœród demonstruj¹cych albo jak sprawnie wykonaæ jakieœ zadanie, a potem szybko uciec. Podczas szkoleñ aktywiœci zaplanowali jesienne akcje sprz¹tania ulic, koncerty charytatywne i mecze koszykówki, co okaza³o siê œwietnym przygotowaniem do wielodniowych manifestacji. Obok szkoleñ przygotowywano specjalne materia³y, w których umieszczono informacje: Jak przekazywaæ ludziom prawdê, Prawa aresztowanego, amanie prawa wyborczego, Wewnêtrzna komunikacja i koordynacja dzia³añ\n14 W podrêczniku rewolucjonisty 41 mo na znaleÿæ tak e rady dla koordynatorów grup dotycz¹ce sposobów wyra ania wdziêcznoœci aktywistom, co jest wa nym czynnikiem motywacyjnym. Najefektywniejsze s¹ œrodki niematerialne, dzia³ania, dziêki którym aktywista czuje siê doceniony, wzrasta jego poczucie w³asnej wartoœci albo ma mo liwoœæ dalszego rozwoju, np. przez uczestnictwo w dodatkowych szkoleniach albo rozszerzenie jego zakresu odpowiedzialnoœci za konkretne akcje. Co zrobiæ, eby aktywista poczu³ siê doceniony? Najwa niejszym i najbardziej rekomendowanym bo wymagaj¹cym najmniej wysi³ku sposobem jest podziêkowanie, a w wiêkszej grupie zapamiêtanie imienia aktywisty. Po zakoñczeniu akcji, która okaza³a siê sukcesem, wdziêcznoœæ zaanga owanym mo na wyraziæ przy u yciu nastêpuj¹cych œrodków: wrêczenie znaczka organizacji, w czasie spotkania grupy wymienienie z imienia aktywisty jako przyk³adu do naœladowania oraz zaproszenie na nieoficjalne spotkanie. Ka dy cz³onek poœwiêca swój czas na dzia³alnoœæ w organizacji. Dlatego do zadañ koordynatorów nale y dopilnowanie, aby aktywiœci czuli, e s¹ jej integraln¹ czêœci¹, czuli siê potrzebni. Dziêki horyzontalnej strukturze ka dy mo e zaproponowaæ swój pomys³ na przeprowadzenie akcji. Poczucie, e siê ma wp³yw choæby na najmniejszy element kampanii, pozytywnie wp³ywa na identyfikacjê z grup¹ i motywuje do dzia³ania. Krok dziewi¹ty: pokonaj strach Jednym z najtrudniejszych do pokonania problemów w re- imach niedemokratycznych jest strach. Strach przed wyrzuceniem ze szko³y, z uniwersytetu, z pracy, przed pobiciem czy uwiêzieniem. Aktywiœci Otporu! strach przed aresztowaniami pokonali pos³uguj¹c siê sw¹ najmocniejsz¹ broni¹: humorem. Zorganizowali konkurs. Zwyciêzc¹ mia³ zostaæ ten, kogo najwiêcej razy aresztuj¹. Wygra³a osoba, która uzbiera³a 37 aresztowañ. W ten sposób dzia³acze Otporu! osi¹gnêli swój cel: nauczyli siê cieszyæ aresztowaniami. Prze³amali strach. Tê sztuczkê przekazali póÿniej swym kolegom z Kmary i Pory! Sam konkurs to jednak za ma³o. Trzeba by³o zbudowaæ specjaln¹ strukturê na wypadek aresztowania. W tym celu stworzyli kana³y informacyjne, dziêki którym zaraz po aresztowaniu o wydarzeniu dowiadywa³a siê grupa niezale nych prawników, rodzice ofiary, niezale ne media i inni aktywiœci. Prawnicy tworzyli listy aresztowanych i zapewniali prawn¹ opiekê. Zdenerwowani rodzice przekonywali policjantów, aby uwolnili ich dzieci. Dziennikarze zdawali relacje z tego, co zasz³o. W wyniku tego nawet najbardziej nieœmiali aktywiœci stawali siê rozpoznawalni w swojej okolicy. Niezast¹pio- 145\n15 ne okaza³y siê œliczne aktywistki, w bia³ych koszulkach i z kwiatami w rêkach, które z urzekaj¹cym uœmiechem prosi³y policjantów o uwolnienie kolegów 42. Byli dzia³acze Kmary nazywaj¹ tê taktykê wojn¹ psychologiczn¹. Nawet gdy u ywano wobec nich przemocy, nie odpowiadali przemoc¹, a wrêcz przeciwnie podkreœlali niesi³owy charakter swoich dzia³añ, przede wszystkim wrêczaj¹c kwiaty bij¹cym policjantom 43. Przemoc i aresztowania by³y ich zdaniem oznak¹ s³aboœci a nie si³y wroga. Za cel postawili sobie przekonanie spo³eczeñstwa, e wróg (w Gruzji wrogiem nr 1 by³ E. Szewardnadze) jest z³y, nic nie jest wart i trzeba siê go pozbyæ, a nie baæ 44. Krok dziesi¹ty: zabij apatiê Strach powoduje apatiê. Ludzie skoncentrowani na walce o fizyczne przetrwanie yj¹ dniem dzisiejszym i nie myœl¹ o zaanga owaniu siê w ycie spo³eczne. Nie wierz¹, e coœ mo e siê zmieniæ, chyba e na gorsze. Najczêœciej wol¹ nic nie robiæ. Na apatiê Kmara znalaz³a równie niekonwencjonalne lekarstwo. Humor, art i ironiê. Organizowali happeningi, dziêki którym spo³eczeñstwo poczu³o, e jest aktywnym uczestnikiem protestu. Jeszcze dzisiaj byli dzia³acze Kmary uœmiechaj¹ siê, wspominaj¹c jak dali ludziom mo liwoœæ spuszczenia Szewardnadze z ekip¹ do muszli klozetowej. W jaki sposób? Zrobili wielki banner, na którym namalowali znienawidzonego prezydenta i cz³onków rz¹du, a umieœcili ich nad muszl¹ klozetow¹ ze sp³uczk¹. Ka dy przechodzeñ móg³ wsadziæ g³owê w dziurê w bannerze i wyobraziæ sobie, e to on pozbywa siê Szewardnadze. Inny wybryk pe³nych fantazji dwudziestolatków to pogrzeb rz¹du, którego inscenizacjê zorganizowali w Ogrodach Kanclerskich. W ten sposób przeszkodzili w prezentacji programu ekonomicznego bloku stworzonego przez elitê rz¹dz¹c¹ Dla nowej Gruzji. Jak na prawdziwym pogrzebie by³o pe³no kwiatów. Organizatorom nie z³o ono kondolencji, zamiast tego nazwano ich chuliganami; siedmiu aresztowano. W ten sposób krok po kroku prze³amywano przyjêt¹ a priori niechêæ spo³eczeñstwa do anga owania siê w politykê. Krok jedenasty: informuj¹c motywuj Ka dy re im niedemokratyczny to swoista pró nia informacyjna. Elity rz¹dz¹ce ograniczaj¹ dostêp spo³eczeñstw do obiektywnej informacji, która mog³aby zaszkodziæ ich wizerunkowi. Aby zmobilizowaæ spo³eczeñstwo do upomnienia siê o swoje prawa, Otpor!, Kmara i Pora! przeprowadza³y na skalê ca³ego kraju kampaniê informacyjn¹, za któr¹ 146\n16 pod¹ a³a kampania mobilizacyjno-motywacyjna. Okreœlenia te sta³y siê ju s³owami-wytrychami w argonie wspó³czesnych rewolucjonistów. Wynika to z przeœwiadczenia o wielkiej wadze tych dzia³añ. Strategiê kampanii informacyjnej i motywacyjnej Pory! opracowa³a grupa przeszkolonych aktywistów, powo³ana specjalnie do tego zadania przez centrum koordynacyjne. Opracowuj¹c plan dzia³añ wykorzysta³a poza doœwiadczeniami z poprzednich protestów na Ukrainie badania i analizy przeprowadzone przez socjologów i organizacje pozarz¹dowe. Plan napisali taki: pierwszy etap to poinformowanie spo- ³eczeñstwa o programach kandydatów na prezydenta i prawach wyborczych obywateli. Drugi zmobilizowanie do g³osowania posiadaj¹cych prawa wyborcze. Trzeci zapobie enie ewentualnemu ³amaniu prawa wyborczego przez informowanie o tym, jak w³adza mo e sfa³szowaæ wyniki. W razie potrzeby etap czwarty skarga na fa³szerstwa wyborcze 45. Maj¹c na uwadze trudny dostêp spo³eczeñstwa do obiektywnej informacji, opracowuj¹c akcje informacyjne Pora! przyjê³a za fundamentaln¹ zasadê bezpoœrednie dostarczenie informacji obywatelom. W jaki sposób chcieli to osi¹gn¹æ? Przez bezpoœredni¹ komunikacjê z wyborcami, organizacjê imprez edukacyjnych i dystrybucjê materia³ów drukowanych (tj. ulotek, broszur, naklejek, ma³ych upominków, np. kalendarzy, czasopism, plakatów 46 ), graffiti, przekazy w mediach (klipy, wywiady) oraz publiczne akcje i demonstracje. Opracowuj¹c ka d¹ z kampanii wewnêtrzn¹ mobilizacyjn¹, informacyjn¹, mobilizacyjn¹ (do g³osowania) i prewencyjn¹, aktywiœci dok³adnie okreœlali cel kampanii, liczbê wolontariuszy, którzy maj¹ w niej wzi¹æ udzia³, procent uprawnionych do g³osowania, do których kampania ma dotrzeæ, czas realizacji kampanii, tytu³ kampanii 47, narzêdzia, przygotowywane do danej kampanii, np. ulotki, naklejki oraz œrodki przekazu tych narzêdzi, np. pikiety, hostele studenckie czy z rêki do rêki. Kluczem do sukcesu by³o u³o enie ³atwego do zapamiêtania sloganu. Na potrzeby ka dej kampanii skierowanej do spo³eczeñstwa informacyjnej, mobilizacyjnej i prewencyjnej przygotowywano has³a wed³ug nastêpuj¹cej procedury: najpierw okreœlano grupê odbiorców danej kampanii, nastêpnie przes³ania, które musz¹ byæ zawarte w sloganie póÿniej do konkretnego przes³ania dopisywano s³owo-klucz je wyra aj¹ce, koñcow¹ faz¹ by³o zaœ u³o enie has³a. Przyk³ad: slogan w kampanii informacyjnej mia³ byæ skierowany do wszystkich uprawnionych do g³osowania. G³ówn¹ ide¹ by³o dostarczenie informacji o wyborach. Cel to informacja, motywacja i mobilizacja. S³owa-klucze, które mia³y to przes³anie wyraziæ to: dowiedz siê (ma podkreœlaæ twoj¹ 147\n17 aktywnoœæ), pomyœl (ma podkreœlaæ jaki jesteœ bystry), zag³osuj (ma podkreœlaæ, e to twój wybór). W efekcie powsta³o has³o: ObudŸ siê, pomyœl, zag³osuj! Kampania informacyjna mia³a jeden slogan, mobilizacyjna siedem, a prewencyjna cztery 48. Gdyby nie by³o internetu i telefonów komórkowych na Ukrainie, prawdopodobnie nie by³oby Pomarañczowej Rewolucji. Przynajmniej w takiej formie, jak¹ obserwowaliœmy w 2004 roku. Dlaczego? Motorem wszystkich dzia³añ by³a m³odzie lub aktywni zawodowo Ukraiñcy. Ta grupa spo³eczeñstwa ma najczêœciej dostêp do internetu. Codziennie w pracy czy w domu przekonani, e najtrudniej jest zablokowaæ obiektywn¹ informacjê w internecie czytali najœwie sze wiadomoœci polityczne publikowane w takich portalach, jak Majdan 49 czy Ukraiñska Prawda 50. W internecie wymieniano siê radami jak sprawnie utrzymaæ namiotowe miasteczko, sk¹d wzi¹æ na to pieni¹dze, tak e umawiano siê równie smsami na demonstracje w okreœlonym miejscu i o okreœlonej porze. Dowodem na to, jak szybko informacje rozchodzi³y siê przez internet, jest wydarzenie, opowiadane dzisiaj w formie anegdoty przez uczestników Pomarañczowej Rewolucji. W czasie wizyty Wiktora Janukowycza w Iwano-Frankowsku ktoœ w niego rzuci³ jajkiem tak mocno, e kandydat na prezydenta przewróci³ siê. W mediach ca³e zajœcie przedstawiono jako zamach na ycie. Milicja zniszczy³a wszystkie zdjêcia dokumentuj¹ce incydent. Jednak e jednemu œwiadkowi wydarzenia uda³o siê zachowaæ zdjêcia, na których wyraÿnie by³o widaæ, e nie by³ to aden zamach na ycie, ale celny rzut jajkiem wykonany przez nastolatka. Zdjêcia pokazano w Euronews. Jeden z widzów Euronews umieœci³ je w internecie i wieczorem 60 tysiêcy ludzi œmia³o siê, ogl¹daj¹c Janukowycza padaj¹cego od strza³u jajkiem. Obie Pory! czarna i ó³ta rozpoczynaj¹c dzia³alnoœæ utworzy³y strony internetowe: czarna ó³ta (ta mia³a równie angielsk¹ wersjê jêzykow¹) 51. Regularnie zamieszczano na nich informacje o bie ¹cych wydarzeniach, zdjêcia z ostatnich akcji, prowadzono sta³y nabór chêtnych, a nawet prowadzono akcjê fundraisingow¹. Strony te by³y te wa nym Ÿród³em informacji dla dziennikarzy na ca³ym œwiecie oraz miejscem wyra ania poparcia dla Pory! przez spo³ecznoœæ miêdzynarodow¹. Dowodem na to jest chocia by fakt, e 560 osób z 29 krajów œwiata podpisa³o List solidarnoœci i wolnoœci napisany przez aktywistów Pory!, a skierowany do wszystkich obywateli wolnego œwiata 52. Dodatkowo do setek mieszkañców Europy i Stanów Zjednoczonych wysy³ano regularnie specjalny newsletter w jêzyku angielskim zatytu³owany Czas na zmiany, w którym przedstawiano jak rozwija siê spo³eczeñstwo obywatelskie na Ukrainie\n18 W trakcie Pomarañczowej Rewolucji na Ukrainie odnotowano oko³o 110 tysiêcy wejœæ do internetu. Dziêki internetowi i telefonom komórkowym odleg³oœæ Miñsk Tbilisi czy Belgrad Kijów nie jest adnym problem. Byli dzia³acza Otporu!, Kmary i obecni Pory! i ubra na wspólne seminaria umawiaj¹ siê za pomoc¹ kodowanych smsów i i. W Serbii i Gruzji dobrodziejstwa rewolucji technologicznej by³y przed politycznymi przemianami prawdziwym luksusem. Dlatego aktywiœci Otporu! i Kmary musieli dotrzeæ ze swoj¹ informacj¹ w bardziej tradycyjny co nie znaczy, e konwencjonalny sposób. Otpor! swoj¹ kampaniê informacyjn¹ i motywacyjn¹ organizowan¹ w ramach kampanii WyjdŸ i zag³osuj prowadzonej przez sektor organizacji pozarz¹dowych w Serbii zatytu³owa³ Ju czas. Jedynym celem kampanii by³o zmobilizowanie spo³eczeñstwa do wziêcia udzia³u w wyborach. Aktywiœci postanowili skupiæ siê na grupie m³odych ludzi, którzy w ci¹gu ostatnich czterech lat skoñczyli 18 lat i w 2000 r. mogli pierwszy raz w yciu zag³osowaæ. Zdawali sobie sprawê, e ta grupa nie wiedzia³a jak g³osowaæ, jaki sens ma g³osowanie, a tak e w wiêkszoœci bo w 85% nie wierzy³a, e ich g³os mo e cokolwiek zmieniæ. Przekonanie ich do zag³osowania by³o celem trwaj¹cej 18 miesiêcy kampanii Otporu! W ramach kampanii aktywiœci w 30 miastach zorganizowali koncerty plenerowe z udzia³em najwiêkszych gwiazd serbskiej muzyki rozrywkowej. Artyœci, w przerwach miêdzy utworami, pytali: Wiecie, co robimy w dzieñ wyborów? G³osujemy! Tylko tyle. Nie na kogo, nie przeciwko komu. Wykorzystuj¹c powszechnie lubian¹ przez m³odych ludzi muzykê, przekazali g³ówne przes³anie. W ten sposób unikniêto powa nych prelekcji albo pogadanek edukacyjnych, które m³odzie Ÿle przyjmuje, a cel zosta³ osi¹gniêty. Kampania nie ogranicza³a siê jednak wy³¹cznie do dzia³añ skierowanych do m³odych ludzi. Drug¹ grup¹, któr¹ Otpor! postanowi³ zmobilizowaæ by³a ludnoœæ wiejska. Mieszkañcy wsi byli najgorêtszymi zwolennikami Slobodana Miloševiæa. Jak chciano ich przekonaæ na zmiany zdania? Stwierdzono, e ycie na wsi jest nudne, a ka dy dzieñ podobny do nastêpnego. Postanowiono im to ycie urozmaiciæ. Przygotowano autokar, do którego zaproszono znanych pisarzy, artystów i inne osoby publiczne. W ci¹gu 6 miesiêcy serbskie gwiazdy odwiedzi³y 200 wsi. Mo na sobie wyobraziæ, jak¹ atrakcj¹ by³o pojawienie siê znanej postaci w wiosce. Co wiêcej, ktoœ taki siedzia³ z mieszkañcami w pubie, popija³ piwo i rozmawia³ o polityce. Przekonywa³, jak wa ny jest udzia³ w g³osowaniu (nie mówi³, na kogo powinni zag³osowaæ), jak du o mo e to zmieniæ. Rozmowa z wa n¹ person¹ sta³a siê tematem wielodniowych dyskusji na wsiach 54 i w ten sposób informacjê przekazywano z ust do ust\n19 Kmara w swej kampanii informacyjnej i mobilizacyjnej pos³ugiwa³a siê podobnymi narzêdziami jak Otpor! i Pora! : rozprowadza³a drukowane materia³y, organizowa³a pikiety, spotkania z osobami publicznymi. Choæ nie by³a licznym ruchem w szczytowym okresie mia³a 3000 cz³onków nie przeszkodzi³o jej to osi¹gn¹æ rozg³osu (metody zosta³y opisane w podrozdzia³ach: Musi was byæ du o i Stañ siê widoczny ). Byli dzia³acze Kmary dzisiaj twierdz¹, e gdy siê ma w Gruzji do dyspozycji 100 osób, mo na zrobiæ wszystko. Gruzja to ma³y kraj t³umacz¹ 56. W pierwszej akcji ulicznej Kmary wziê³o udzia³ 200 studentów. 14 kwietnia 2003 r. zorganizowali marsz spod Pañstwowego Uniwersytetu w Tbilisi pod siedzibê prezydenta. Dzieñ, w którym odby³a siê manifestacja, to by³a 25. rocznica ugiêcia siê Eduarda Szewardnadze wtedy komunistycznego przywódcy Gruziñskiej Republiki Radzieckiej pod naciskiem studentów, którzy sprzeciwili siê wycofaniu jêzyka gruziñskiego jako urzêdowego. Wtedy Szewardnadze podda³ siê, wierzyli wiêc, e ta akcja bêdzie pocz¹tkiem koñca postkomunistycznego prezydenta. Maszerowali, wykrzykuj¹c Kmara (po gruziñsku dosyæ ) i nios¹c czerwone flagi Gruziñskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej z przyczepionymi do nich wizerunkami obecnych cz³onków rz¹du. Pod pa³acem prezydenta minêli kordon policji i spalili komunistyczne flagi. Niektóre z nich demonstranci wrzucili do Kanclerskich Ogrodów (tu obok siedziby prezydenta), krzycz¹c: Bêdziecie ich bardziej potrzebowali od nas. Obok okrzyku Kmara! na tbiliskich ulicach mo na by³o us³yszeæ Gotov je! (po serbsku Jest skoñczony! ) 57. To nic, e nikt nie zna³ serbskiego. Aktywistom Kmary chodzi³o o pokazanie spo³eczeñstwu, e zmiany s¹ mo liwe i mo na ich dokonaæ bez przelewu krwi tak jak w Serbii. Chodzi³o o to, eby ludzie uwierzyli, e jest szansa na lepsze ycie. Chcieliœmy stworzyæ wokó³ siebie mit, e jesteœmy band¹ szalonych ma³olatów, którzy maj¹... sprawdzon¹ receptê na obalenie dyktatora. I w tym pomóg³ nam kontakt z Otporem! t³umaczy Katarzyna Kobiashvili, by³a aktywistka Kmary 58. To, jak Serbia pozby³a siê dyktatora i wkroczy³a na demokratyczn¹ drogê rozwoju, pokazano spo³eczeñstwu gruziñskiemu w listopadzie 2003 r. dwukrotnie w telewizji. Przed wybuchem rewolucji niezale na telewizja Rustavi 2 nada³a film Bringing down a dictator w re yserii Steve a Yorka 59, ukazuj¹cy przebieg rewolucji w Serbii w 2000 r. Ogl¹daj¹c film, Gruzini zobaczyli co nale y robiæ, aby rewolucja uda³a siê. Nauczyli siê prawie na pamiêæ taktyk, które wskazane s¹ w walce z niedemokratyczn¹ w³adz¹ 60. A kilka dni potem mogli wypróbowaæ je w rzeczywistoœci. 150\n20 Krok dwunasty: obrzydÿ dyktatora To prawda, e Otpor!, Kmara i Pora! w kampanii informacyjnej i motywacyjnej by³y bezstronne zachêca³y tylko do g³osowania, nie mówi³y na kogo powinno siê oddaæ g³os ale to nie znaczy, e w ogóle nie deklarowa³y przeciwko komu s¹. Taki cel mia³a prowadzona przez nich tzw. kampania negatywna. Nietrudno siê domyœleæ, przeciwko komu Otpor! skierowa³ sw¹ kampaniê negatywn¹, zatytu³owan¹ Gotov je! (po serbsku Jest skoñczony! ). Jak jednak mo na by³o prowadziæ kampaniê przeciw g³osowaniu na Slobodana Miloševiæa w czasie, kiedy za przypiêcie plakietki z napisem Gotov je! l¹dowa³o siê w areszcie? Dzia- ³acze Otporu! musieli przeprowadziæ kampaniê w niezauwa alny sposób. Jak to zrobili? Noc¹ malowali graffiti z napisem Gotov je! we wszystkich mo liwych miejscach: na budynkach, p³otach, ulicach, chodnikach znaki te mo na znaleÿæ nawet dzisiaj w serbskich miastach i na wsiach. Malowali i znikali. Samo graffiti jednak nie wystarcza³o. W sierpniu rozpoczêli akcjê rozprowadzania ulotek. Mieli do dyspozycji osób. Wolontariuszy ciê ko by³o z³apaæ na gor¹cym uczynku, poniewa wrzucali ulotki do skrzynek pocztowych. Akcjê przeprowadzono w 176 miastach. Pomys³ na kampaniê negatywn¹ podpowiedzia³ równie sam Miloševiæ. W czerwcu 2000 r. Komunistyczna Partia Jugos³awii i grupa serbskich intelektualistów postanowi³a przyznaæ Slobodanowi Miloševiæowi Medal Bohatera Ludowego, najwy - sze odznaczenie cywilne w kraju. Wed³ug regulaminu decyzjê o nadaniu odznaczenia musia³ podpisaæ prezydent. Tak wiêc ostatecznie Miloševiæ sam sobie przyzna³ medal. Co na to Otpor!? Stwierdzi³: œwietna okazja! Aktywiœci przygotowali taki sam medal tylko e z papieru. Na nim wydrukowali: Ja... (tu miejsce na wpisanie imienia i nazwiska) og³aszam siebie...(miejsce do wype³nienia)... Na dole miejsce na podpis. Zaczêli rozdawaæ medale ludziom w czasie swoich akcji. W miejscu do wype³nienia wiêkszoœæ pisa³a: og³aszam siebie bohaterem, poniewa prze y³em/am dziesiêæ lat pod rz¹dami Miloševiæa. W ten sposób ka dy indywidualnie wyrazi³ opór wobec Miloševiæa. Ludzie poczuli siê dumni, e nie opuœcili ojczyzny, a zostali i prze yli wszystkie represje. Po tym wybryku 70 aktywistów Otporu! zosta³o aresztowanych 61. W czarny PR zabawi³a siê równie Kmara. Kampania negatywna to by³ ostatni etap w kszta³towaniu swojego wizerunku. Dla przypomnienia aktywiœci Kmary rejestrowali siê w podœwiadomoœci Gruzinów w nastêpuj¹cy sposób: nagle pojawi³a siê (przez graffiti, akcje uliczne) jakaœ Kmara nikt nie wie, co to jest. Potem okazuje siê, e to s¹ 151


Używam soli nie zgodnie z jej przeznaczeniem. O co chodzi | Planeta Polska\nUżywam soli nie zgodnie z jej przeznaczeniem. O co chodzi\nCzasami używam rzeczy do niewłaściwego celu. Na przykład czasami zdarza się to z solą, ponieważ ma wiele przydatnych właściwości, które pomagają mi w gospodarstwie domowym.\nTeraz powiem ci, do czego jeszcze można użyć soli, z wyjątkiem używania soli do jedzenia.\n1. Do mycia podłogi\nByć może nie wiedziałeś, ale sól może również zabijać zarazki. Ona może doskonale dezynfekować powierzchnie, a jednocześnie jest całkowicie nieszkodliwa dla dorosłych i dzieci. Zwłaszcza teraz jest to istotne.\nDodaję szklankę soli do wiadra z wodą i myję tym wszystkie powierzchnie. Wyjątkiem jest to, że ta opcja nie nadaje się do mycia laminatu, na szczęście, mam teraz wszędzie płytki i wszystko doskonale się myje. Nie zapomnij również użyć rękawic, bo możesz zepsuć skórę rąk.\n2. Usuwa tłuszcz.\nOprócz podłogi myję roztworem soli i powierzchnie kuchenne od nagromadzonego na nich tłuszczu. Sól doskonale radzi sobie z tym zadaniem.\n3. Wyczyszcza żelazko.\nŻeby to zrobić, wsypuję sól na kartkę papieru i prasuję rozgrzanym żelazkiem, dopóki ślad przypalenia nie zniknie.\n4. Usuwa zapach z rąk\nPo tym, jak ugotuję coś z czosnkiem lub na przykład skrobałem rybę. Ręce mogą mieć nieprzyjemny zapach, można go usunąć za pomocą soli.\nWystarczy dokładnie pocierać ręce solą, a następnie umyć ich mydłem. Zapach musi zniknąć. Robię to samo z zapachem od drewnianych desek.\n5. Do tkanin tracących kolor.\nJeśli widzę, że coś z ubrania lub z innych rzeczy traci kolor, to przed praniem moczę to w słonej wodzie. Wystarczy dodać szklankę soli do dużej miski z wodą. Moczyć najlepiej przez jeden dzień, a następnie można już bezpiecznie prać.\nWysłano: 24.06 18:42


Podkategoria: Fotografia - strona 2 - MaszTu.pl - nowoczesny katalog stron www\nZdjęcia plenerowe kraków »\n- Zdjęcia studniówkowe\n- Wideofilmowanie studniówki (także w jakości HD)\n- Fotografie ślubne\n- a także wiele innych rzeczy związanych z foto i wideo!\nDecydując się na usługi wykonywane przez naszą firmę, masz pewność, że zostaną one wykonane w najlepszej jakości! Ponad 3 lata doświadczenia. Nasza firma funkcjonuje na terenie Krakowa, na zamówienie inne miasta!\nTrzcinsko-Info.pl-Strona Główna »\nW tym serwisie pragnął bym przedstawic Państwu wspaniałe miasto jakim jest Trzcińsko Zdrój.\nMiasto to ma wspaniałą historię oraz wiele zabytków .\nNasz serwis oferuje wiele ciekawych informacji oraz mapę miasta Trzcińsko Zdrój. Zapraszamy do korzystania z naszego serwisu.\nFotograf Marek Babirecki – zdjęcia ślubne Fotoreportaż z ceremonii zaślubin, od przygotowań, poprzez ślub, przyjęcie weselne oraz sesję plenerową. Co Mnie wyróżnia? Posiadam wieloletnie doświadczenie w dziedzinie fotografii ślubnej. Posiadam profesjonalny sprzęt najlepszych producentów na świecie, co gwarantuje najwyższą jakość moich usług. Cudowna oprawa Waszych fotografii w pięknych albumach ślubnych. Prezentacja multimedialna DVD w pakiecie. Galeria on-line 7 dni po uroczystości. zdjęcia ślubne Warszawa i okolice.\nProfesjonalne i tworzone z pasją artystyczne zdjęcia ślubne na terenie Gdańska i okolic. Oferuję kompleksową obsługę fotograficzną uroczystości ślubnych. Pracuję na terenie Gdańska i okolic (woj. pomorskie) Ceny ustalane są indywidualnie już od kilkuset zł. Gwarantuję niezawodność i wysoką jakość świadczonych usług.\nPołączenie zamiłowania z pracą w naszym przypadku daje satysfakcję z wykonywanej pracy oraz przede wszystkim zadowolenie klientów. Fotografia ślubna Kraków w naszym wydaniu to połączenie wizji artystycznej z nowoczesnymi narzędziami obróbki graficznej. Zdjęcia plenerowe charakteryzują się dużą różnorodnością oraz indywidualnością. Doświadczenie jakie mamy pozwala nam w pełni realizować oczekiwania naszych klientów. Na stronie internetowej można zapoznać się z naszą twórczością. Zdjęcia ślubne pogrupowane są tematycznie co pozwala zwrócić uwagę na charakterystyczne elementy w tym wyjątkowym dniu jakim jest dzień ślubu. Działamy na terenie Krakowa i województwa małopolskiego, możemy na Państwa życzenie dojechać w każdy zakątek kraju.\nCezary Mikos pictorial photography »\ngalerie Cezarego Mikosa, zdjęcia wykonano w konwencji piktorialnej, historia piktorializmu, historia fotografii, predstawiciele, linki do ciekawych stron na temat fotografii artystycznej, pejzażu, portretu, awangardy\nTomasz Tracz - Fotografia ślubna i okolicznościowa w Kłodzku »\nFotografia ślubna oraz okazyjna i portretowa w Kłodzku i okolicach. Młody, rozwijający się fotograf uwieczni najważniejsze fragmenty waszego życia na zdjęciach, które zaimponują każdemu. Każdą chwilę w życiu przeżywamy raz, fotografia to sposób na zatrzymanie tej chwili na zawsze. Warto inwestować w to co mija, tak aby zostało z nami na zawsze w jak najpiękniejszej formie.\nTomasz Tracz - Blog\nSuperfoto.pl to internetowy fotolab, oferujący wywoływanie zdjęć przez internet, odbitki i fotoprezenty ze zdjęć cyfrowych, wspaniałe albumy - fotoksiążki, kalendarze ścienne i biurkowe, fotokubki, i wiele innych gadżetów, wszystkie z Twoimi zdjęciami. Fotoksiążka ze zdjęciami to wspaniały prezent dla Twoich bliskich.\nKatalog modelek »\nMyślisz o karierze modelki, ale nie wiesz gdzie powinnaś zamieścić swoje port folio? Masz wrażenie, że Twoja uroda jest nieprzeciętna, ale jest przez wielu niedoceniana? Strona www.wolnamodelka.pl daje ci możliwość zaistnienia w Internecie i bycia dostrzeżona przez ludzi z branży. Jedyne co musisz zrobić to zarejestrować się i umieścić swoje zdjęcia oraz opis swojego wyglądu. Wejdź i przekonaj się, że Twoja uroda jest niepowtarzalna.\nSaamart to firma, która oferuje wyjątkowe fotografie ślubne. Fotografia ślubna jaką prezentujemy jest przede wszystkim prawdziwa. Staramy się, żeby wykonywany przez nas reportaż ślubny był pełen życia i szczerych emocji. Wykorzystując aparaty fotograficzne opowiadamy historię tego wyjątkowego dnia jakim jest dzień Waszego ślubu w sposób obiektywny. Jesteśmy z boku a jednocześnie w centrum wydarzeń - nie ingerując w nie i nie reżyserując. Chcemy zostać w cieniu…to Wasz dzień i Wy jesteście najważniejsi. Jesteśmy z Wrocławia i tu głównie pracujemy, chociaż zdarza nam się podróżować w bardziej odległe miejsca. Saamart to dwoje fotografów, co daje dwa różne spojrzenia. Serdecznie zapraszamy do przejrzenia zdjęć na naszej stronie www i do kontaktu z nami.\nPrzekonaj się, co wyróżnia naszą pracę -doświadczonych fachowców, którzy potrafią doskonale wczuć się w sytuację i klimat panujący podczas Waszej uroczystości.\nDowiedz się, jak zadbamy o to, abyście i Wy i Wasi goście, czuli się przy nas naturalnie i w pełni cieszyli się tym wyjątkowym dniem.\nFotografia ślubna to nie tylko wciśnięcie spustu migawki w aparacie. Uniesienia, emocje, spojrzenie ... nie może to umknąć czujności fotografa. Bogate doświadczenie nabyte w pracy z Parami Młodymi, w trudnych warunkach oświetleniowych, w ruchu i zmieniających się raz za razem sytuacjach sprawia, że wiedza i umiejętności fotografa stają się nieocenione. Także umiejętnie nakręcony film ze ślubu i wesela, dzieło kamerzysty z kilkuletnim stażem, z autorskim, artystycznym i pomysłowym montażem, dla wielu Par stał się niezwykłą pamiątką ślubu, rejestracją ich wspomnień, do których chętnie się wraca. Zaufanie tym, którzy mają wykonać pamiątki ślubu jest bardzo ważne. Coś co ma podtrzymywać wspomnienia musi być wykonane w sposób ciekawy i trwały. Fotograf na ślub jak i kamerzysta ślubny pracujący pod szyldem Fotomigawki to fachowcy tworzący swoje dzieła z pasją oraz zaangażowaniem.


WULGARYZMY – KOBIETA W SWIECIE > MICE - Woman In The World Media\nSiedemnasty grudnia jest dniem bez wulgaryzmów. Czy to znaczy, że aż tak bardzo ich nadużywamy, że musieliśmy ustanowić sobie dzień, w którym będziemy od nich wolni? I czy można się jeszcze od nich uwolnić?\nDawno, dawno temu wulgaryzmy były tarktowane jak zaklęcia. Wypowiadane tylko w sytuacjach szczególnie wyjątkowych. Wierzono, że mają wielką moc, dlatego raczej ich nie nadużywano. Dzisiaj, nieco się to zmieniło, i w zasadzie trudno o miejsce, w których ich nie usłyszymy. Rozgościły się w naszym życiu niczym kanapowe pieski na salonach i dają o sobie znać, niemal w każdej sytacji. Szczekają nawet z zamkniętymi oczyma. Często, nie jest tak, że wyrażają, czy też raczej podkreślą emocje, jakie towarzyszą sytuacji, w których ich używamy, ale stały się przecinkami, przerywnikami, które pozwalają złapać oddech. Czyżbyśmy mieli coraz więcej do powiedzenia?\nJuż nawet nie ze względu na sankcje prawne, ale tak zwyczajnie, dla dobra człowieka, warto panować nad swoimi emocjami. Mieć też wgląd na to, że są pośród nas ludzie, których wulgaryzmy mogą razić, i którzy nie płyną z prądem rzeki. Wolą przysiąść na jej brzegu, przyglądać się temu, co im świat oferuje i rozważnie wybierać tylko to, co warte jest uwagi. Bo jak to powiedział, Z. Herbert: Płynie się zawsze do źródeł, pod prąd, z prądem płyną śmiecie.\np align=”justify”>fot. Pixaby


“Czy sun-l-theanina może być podawana z fluoksetyną?” czyli jak poradzić sobie z agresją, depresją i pobudzeniem u osób z ZD i autyzmem cz.1 ~ Zespół Downa\nStrona główna » Zdrowie i Rehabilitacja » Zespół Downa » Wiedza o Zespole Downa » “Czy sun-l-theanina może być podawana z fluoksetyną?” czyli jak poradzić sobie z agresją, depresją i pobudzeniem u osób z ZD i autyzmem cz.1\nTak jak patrzę także z mojej perspektywy, jest to najtrudniejszy problem dla nas rodziców, dla mnie też, gdyż musimy odnosić do bardzo zindywidualizowanych doświadczeń, bardzo specyficznych powodów. Najgorsze jest to, że tym nikt profesjonalnie nie zajmuje się tym, jako problemem, u osób z dysfunkcjami. Lekarze, psychologowie najczęściej odnoszą te problemy do osób zdrowych, natomiast dodatkowe sprzężenia, które mogą determinować rozwój takich sytuacji, nie są im znane, więc jesteśmy niczym saper na polu minowym. Uda się, albo się nie uda.\nZatem zaczynam po swojemu ten temat. Moja wiedza to efekt wielu doświadczeń osobistych, wspieranych informacjami, doświadczeniem nauczycieli i lekarzy zajmujący się autystami w moim mieście. Dziękuje im za to wsparcie, bardzo.\nZESPÓŁ DOWNA, AUTYZM, AGRESJA, NADPOBUDLIWOŚĆ, NATRĘCTWA\nPierwsze pytanie jakie w tym temacie sobie zadaję to jak te wszystkie niepożądane zachowania wyłączyć. Leki objawowe, przysłonią ale nie pomogą, suplementy podobnie jak leki. Od czego zacząć? DIAGNOZA to podstawa. Co mamy poszukiwać? Oto moja propozycja:\n1.DIAGNOZA: CO POWODUJE PROBLEMY W TRAKCIE DNIA? CO JEST PRZYCZYNĄ ZABURZENIA STABILNOŚCI ZACHOWANIA?\nNie jest to łatwe, gdyż nam wydaje się, że jest to zazwyczaj bez powodu, ale skupmy się i znajdźmy ten wspólny mechanizm, który towarzyszy takiemu zachowaniu. Co jest zapłonem dla tej reakcji?\n2.DIAGNOZA: CO Z PERSPEKTYWY BIOCHEMICZNEJ STOI ZA TAKĄ ZMIENNOŚCIĄ I NIESTABILNOŚCIĄ? NEUROPRZEKAŹNIKI, BRAKI MAGNEZU, BRAKI WITAMIN Z GRUPY B…\nZazwyczaj jest to równoległa procedura, do diagnozy opisującej funkcjonowanie dziecka. Ten początek złych wzorców zachowań ma zawsze swój początek w genetyce, w nierównowagach biochemicznych. I to jest fakt. Więc szukamy genów, braków i nadmiarów w biochemii.\n3.DIAGNOZA: DEPRESJA, NIEPOKÓJ I OBAWY.\nDla mnie był to temat niezrozumiały długo. Depresja jako stan fizjologiczny…tak to jest czytelne, ale dopóki Kamil już niemalże dorosły “rozłożył” się emocjonalnie po wyjeździe najstarszego brata, nie rozumiałem jak WIELKIE są jego uczucia i jak WIELKA, TYPOWA, DEPRESJA może powalić go po prostu na “kolana”. Dziś wszystko zaczyna się od analizy poziomu depresji, niepewności i obaw, które mogą być przyczyną takich zachowań.\n4.DIAGNOZA: ”…MÓWIĘ, A NIKT MNIE NIE ROZUMIE. SŁUCHAM, ALE NIE ROZUMIEM TEGO CO MI MÓWIĄ. CHCĘ POWIEDZIEĆ, ALE JAK…”-powiedział autysta, mój autysta.\nKomunikacja i jej rozwój jest kluczowy dla funkcjonowania człowieka. Jej brak, ograniczenia powodują odrzucenie i niezrozumienie. Człowiek, który ma problemy z komunikacją, to wciąż człowiek który chce się komunikować…i szuka możliwości. Sprzeciw jest najłatwiejszy do zaprezentowania, nieprawdaż?


Knauf goldband finish plus gotowa gładź szpachlowa – Farba do posadzek betonowych\nDecember 16, 2016 Antoni\nOpracowane receptury są poparte wieloletnimi doświadczeniami w laboratoriach badawczych firmy Knauf. Charakteryzuje się następującymi właściwościami: – gotowa. Produkt charakteryzuje się dużą plastycznością, co przekłada się na łatwą obróbkę masy, a tym samym skrócenie . Gładź szpachlowa marki KNAUF BAUPRODUKTE jest gotową polimerową masą przeznaczoną głównie do szpachlowania cienkowarstwowego, wstępnego i końcowego spoin płyt gipsowo-kartonowych z zastosowaniem taśmy zbrojącej. Swoje zastosowanie recenzowany produkt znajdzie także w przypadku wykonywania .\nKnauf Goldband Finish Plus jest gotową gładzią szpachlo- wą na bazie dyspersji żywicy oraz mineralnych wypełnia- czy i regulatorów czasu wiązania. Home Materiały Budowlane Cement Zaprawy Gipsy Tynki Gipsy i zaprawy gipsowe Knauf Rotband Finish gotowa masa szpachlowa kg. Gładź polimerowa Rotband Finish to gotowa do użycia specjalna mieszanka pozwalająca uzyskać idealnie gładkie powierzchnie. Przeznaczenie:do ręcznego szpachlowania spoin płyt gipsowo-kartonowych Knauf o krawędziach typu typu HRAK (półokrągłych spłaszczonych), iAK (spłaszczonych) z zastosowaniem . Knauf dokonał jasnej klasyfikacji gładzi i mas szpachlowych do wykańczania powierzchni ścian i. Oferujemy gotowe masy szpachlowe Prosimy o wybór żądanej wielkości opakowania przez zaznaczenie w oknie: opakowanie – wybierz.\nCena podstawowa prezentowana obok zdjęcia produktu dotyczy opak. Stosowana do szpachlowania cienkowarstwowego, do szpachlowania wstępnego i końcowego spoin płyt g-k z zastosowaniem taśmy zbrojącej, do wykonywania warstwy ostatecznej, a także do tworzenia różnorodnych faktur o charakterze .\nWłaściwości: gotowa do użycia masa okonsystencji. Nadaje się do szpachlowania cienkowarstwowego, do szpachlowania wstępnego i końcowego spoin płyt g-k z zastosowaniem taśmy zbrojącej, do wykonywania . Firma wprowadziła niedawno na rynek produkt, który znacznie ułatwia ostateczne prace związane z wykończeniem ściany. Służy do wyrównywania i szpachlowania.\nGipsy i gładzie szpachlowe , które poradzą sobie z każdym rodzajem ściany. Produkty o uniwersalnym zastosowaniu, do idealnego wygładzania powierzchni ścian i sufitów. Dobierz gips, gładź lub inną gotową zaprawę szpachlową… Gładź gipsowa FINISZ GS-MEGARON.\nStrona główna › Budowa i remont › Chemia budowlana Kopia Zaprawa tynkarska kg. Gładź szpachlowa Acryl Putz FSFinisz 17kg. Tynk Ręczny Goldband Knauf Kg. Gotowa gładź polimerowa.\nSzpachla gipsowa Specjal kg bez taśmy Frans-pol. Masa szpachlowa Acryl Putz Finish – Wykończeniowa masa szpachlowa do ścian i sufitów. Knauf Uniflott 25kg Masa do spoinowania płyt k-g Knauf Uniflott 25kg – Masa zbrojona włóknem na łączenia płyt kartonowo- gipsowych. Gipsar Plus – to gładź finiszowa o zwiększonej twardości, dzięki czemu Plus tworzy mocną i gładką powierzchnię na którą można nakładać farbę i tapety.\nKup gładź gipsowa na Allegro – Najlepsze oferty na największej platformie handlowej.\nA- to gotowa w wiaderku wersja Cekola C-Finisz w workach. Atlas Gipsar Uni Gładź gipsowa kg 2 złIDŹ DO SKLEPUbricoman. Cekol C -Gładź szpachlowa biała kg 3 złIDŹ DO SKLEPUbricoman. Atlas Biała Gładź szpachlowa Gipsar Plus 20kg 2 złIDŹ DO SKLEPUAbud.\nDolina Nidy Gips budowlany szybkowiążący kg złIDŹ DO SKLEPUbricoman.\nPrevious postFarby oikos opinie\nNext postBielenie parkietu dębowego


W Comdirect Ethereum Streszczenie - Aktualny magazyn Crypto\nW Comdirect Ethereum\nWiele różnych narodów jest dziś częścią UE. Jednym z tych narodów jest Polska. Gospodarka Polski jest jedną z najbardziej stabilnych gospodarek w całej Cryptospe. W rzeczywistości jest to jeden z bardziej zachodnich narodów kryptospeańskich, który znajduje się na czele W Comdirect Ethereum modernizacji gospodarczej. Jest to jeden z głównych powodów, dla których polski rząd zdecydował się na wprowadzenie wspólnej waluty. Aby tego dokonać, potrzebowali czegoś, co pomogłoby im w tej transformacji i tym czymś było wprowadzenie Funta Polskiego.\nPolski funt jest wart jednego dolara amerykańskiego. To czyni go jedną z najłatwiej akceptowanych walut zagranicznych na świecie. Było to korzystne dla Polski, jeśli chodzi o handel i pomogło jej stać się jednym z wiodących graczy ekonomicznych w Cryptospe. Historia polskiego funta sięga setki lat wstecz. W tym czasie kraj był kierowany przez dom Wojtka Wilkinsa. Był on pierwszym polskim królem ery W Comdirect Ethereum nowożytnej. Jego panowanie zaznaczyło się kilkoma rzeczami, między innymi wprowadzeniem pierwszych monet w polskiej walucie. Dziś w polskiej mennicy bije się liczne monety. Należą do nich Krugerrand, Złoty i Szpital.\nPodsumowując, wartość polskich monet może być określona przez aktualny rynek, a ich wartość wzrasta wraz z upływem czasu. Inwestycja w monety jest jednym z najbezpieczniejszych sposobów inwestowania w przyszłość. Niezależnie od tego, czy szukają Państwo inwestycji długoterminowych czy krótkoterminowych, zakup monet z Polski będzie najlepszym wyborem. Zobacz następny artykuł tutaj:W Onvista możesz handlować kryptowalutami.


„Trzeźwy poranek” w Inowrocławiu, policjanci nagradzali kierowców - Wiadomości - Policja Kujawsko-Pomorska\n„Trzeźwy poranek” w Inowrocławiu, policjanci nagradzali kierowców\nPolicyjna akcja przeprowadzona w poniedziałkowy poranek polegała na kontroli trzeźwości kierujących. Wyniki działań były pozytywne, bo wszyscy skontrolowani jechali zgodnie z przepisami. Dlatego, policjanci wręczali kierowcom breloki z hasłem ”Nie piję, bo jadę!”, by ci zawsze pamiętali o bezpiecznym podróżowaniu.\nDzisiaj (7.08.17) z inicjatywy Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KPP w Inowrocławiu kom. Sebastiana Górskiego została przeprowadzona akcja „Trzeźwy poranek”. Patrole "drogówki" zorganizowały działania w punkcie kontroli pojazdów przy ul. Górniczej w Inowrocławiu. Przez godzinę policjanci sprawdzili trzeźwość 39 kierowców. Żaden z nich nie był pod wpływem alkohlu.\nAkcja miała też znaczenie profilaktyczne, bo mundurowi wręczali kierowcom upominki ufundowane przez Starostwo Powiatowe w Inowrocławiu. Były nimi breloki z hasłem ”Nie piję, bo jadę!”. Kierowcy z miłym zaskoczeniem przyjmowali gadżety, a wielu z nich podkreślało, że popiera działania, które poprawiają bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu.\n- Na terenie powiatu inowrocławskiego od stycznia do lipca tego roku doszło do 32 wypadków, w których zginęło 6 osób, a 34 zostały ranne. Zaistniały 1323 kolizje drogowe. Każdego dnia dochodzi w kraju do zdarzeń drogowych, a wielu kierujących jest ich sprawcami, bo jadą po alkoholu. Nie narażajmy siebie i innych. Trzeźwy kierowca to podstawa na drodze. Trwają nadal wakacje i policjanci ruchu drogowego codziennie działają, aby zapobiegać kolizjom i wypadkom. Pamiętajmy, że każdy powinien przestrzegać podstawowych przepisów” – podkreśla Naczelnik inowrocławskiej "drogówki" kom. Sebastian Górski.


totolotek bonus Jakim sposobem można zdefiniować zakłady u bukmacherów? Stawianie typów sportowych to przewidywanie czy podane wydarzenie, często z życia sportowego jednakże nie zawsze, zajdzie. Z jednej strony w internetowych zakładach znajduje się obstawiający, czyli osoba typująca mecz, a z drugiej operator - spółka, która potwierdza zakład na wskazanych przez niego zasadach. Najpopularniejsze zakłady okazują się być przyjmowane.\njak uzyskać pzbuk bonus Jak można zdefiniować bukmacherskie zakłady? Stawianie zakładów bukmacherskich polega na przewidywaniu czy dane zdarzenie, przeważnie z życia sportowego aczkolwiek nie zawsze, dojdzie do skutku. A zatem w zakładach bukmacherskich występuje gracz, po prostu osoba typująca zdarzenie, a z dalszej operator - podmiot, który.


Artemis Fowl *2020* [HDR] [2160p] [WEB] [H265-SECRECY] [Napisy PL] [zibi6248]\n"Artemis Fowl" to rozgrywający się w fantastycznym świecie film przygodowy zrealizowany na podstawie uwielbianej powieści Eoina Colfera pod tym samym tytułem. Opowiada dzieje dwunastoletniego geniusza, Artemisa Fowla, który wywodzi się z rodziny od lat królującej w przestępczym światku. Jego głównym celem jest odnalezienie zaginionego w tajemniczych okolicznościach ojca. W trudnej i niebezpiecznej misji pomaga mu lojalny opiekun Butler. Podczas pełnej przygód wyprawy natrafiają na pradawny, rozwijający się w podziemiach, niezwykle zaawansowany świat wróżek. Chłopiec sądzi, że zniknięcie jego ojca jest w jakiś sposób powiązane z tajemniczą, odizolowaną cywilizacją. Obmyśla więc przebie\n★ Cara Gee\n★ Rebecca Fron\nAlfa / Alpha (2018) [2160p] [HDR.WEBRir] [DTS-HD.MA.5.1] [Dubbing PL i Napisy PL/ENG]\nTomb Raider *2018* [MINI 4K] [2160p] [UHD][BluRay][AC3 DD5.1] [x265.HEVC.10BIT.HDR] [Lektor & Dubbing PL]\n★ Walton Goggins .... Mathias


Naleśniki z 6 ziaren według Scotta Jurka\nNapisane przez Marysia Pabich, 19 czerwca 2014 in Odżywianie, Przepisy, Śniadania\nObiecałam testować przepisy Scotta Jurka z książki Jedz i Biegaj, zatem dzisiaj pierwszy z nich. Korzystając z sezonu na truskawki zaczęłam od naleśników, no bo kto nie lubi naleśników, to nie mogło się nie udać. Wyszły mi bardziej placki niż naleśniki, bo są mniejsze i grubsze ale dzięki temu łatwiej się je smaży. W oryginale są z 8 ziaren ale nie miałam wszystkich dostępnych i u mnie pojawiło się tylko 6 różnych ziaren.\nNaleśniki wyszły pyszne, miękkie i lekko słodkie. Placki są tak dobre, że można je jeść same lub z ulubionym dżemem. Smakują prawie jak drożdżówki z truskawkami z cukierni. Koniecznie muszę powtórzyć to śniadanie, póki jeszcze są świeże truskawki.\nSkładniki (na około 14-15 sztuk):\n– 1/3 szklanki mąki orkiszowej\n– 1/3 szklanki mąki gryczanej\n– 1/3 szklanki mąki kukurydzianej\n– 1/3 szklanki mąki owsianej\n– 1/3 szklanki mąki żytniej pełnoziarnistej\n– 2 łyżeczki sody (w oryginale proszku do pieczenia)\n– 2 szklanki mleka roślinnego (np. domowego migdałowego)\n– 2 łyżki ksylitolu (w oryginale syrop z agawy)\n1. W misce połącz wszystkie mąki i sodę.\n2. Dodaj mleko, olej, ksylitol i wymieszaj.\n3. Dodaj truskawki i delikatnie wymieszaj.\n4. Na patelni rozgrzej odrobinę oleju i smaż placki nakładając ciasto dużą łyżką. Odwracaj na drugą stronę gdy wierzch będzie matowy i zaczną się robić pęcherzyki. Ja daję olej tylko przed pierwszą partią, dalej smażę już bez oleju.\nLubię placki! 😉


Himalaje - Buzz.gazeta.pl\nŚpiąca Królewna z Everestu. Za swoje marzenia zapłaciła najwyższą cenę\nMount Everest i K2 topnieją. Himalaje dotknięte kryzysem klimatycznym\n;Celina" - to hołd złożony żonom himalaistów , a zwłaszcza Celinie Kukuczce, wdowie po wybitnym zdobywcy Himalajów - Jerzym Kukuczce. Utwór wykonują wspólnie Miuosh, Zespół Śląsk oraz Julia Pietrucha. Wcześniej były "Zmierzch" nagrany z duetem Kwiat Jabłoni, "Doliny" z\nnajważniejsze, nagradzane wieloma Złotymi Maskami" - podkreślają w pożegnaniu. "W ostatnim czasie publiczność mogła oglądać go m.in. w 'Skazanym na bluesa', gdzie grał rolę ojca Ryszarda Riedla, w spektaklach reżyserowanych przez Roberta Talarczyka: 'Drach', 'Himalaje', 'Wujek 81. Czarna ballada' czy\nZintegrowanego Rozwoju Obszarów Górskich (ICIMOD, International Centre for Integrated Mountain Development). Wyniki ich badań nie są optymistyczne – aż jedna trzecia pokrywy lodowej znajdującej się w pasmach Himalajów i Hindukuszu rozpuści się do końca 2100 roku. Topnienie na Mount Everest i K2 &ndash\nMiuosh, Julia Pietrucha i Zespół Śląsk wzruszają, składając hołd żonom himalaistów\n"Celina" powstał z fascynacji tym, jak wygląda pokonywanie granic przez pryzmat drugiej osoby. Żony himalaistów to prawdziwe bohaterki, które w przypadku tej najgorszej sytuacji muszą radzić sobie ze stratą do końca życia. Ten utwór jest opowieścią o emocjach towarzyszących dźwiganiu\n1998 rok jest jedną z czarniejszych dat w historii himalaizmu. Francys Arsentiev wraz ze swoim mężem Siergiejem dokonali, wydawało się, niemożliwej rzeczy, jednak swoim osiągnięciem 40-latka nie mogła się zbyt długo nacieszyć. Francys na zawsze została w Himalajach a jej mąż zaginął. Osierocili\nprzebić Himalajów żenady po wykonaniu hymnu w 2002. Myliłem się. Dziś była jeszcze gorsza", "Górniak jak zwykle przesadziła... masakra" - pisali internauci pod postem na profilu TVP1 na Facebooku. W komentarzach widniejących w mediach społecznościowych TVP1 pojawiły się też\n, gwiazdy XXI wieku. Oprócz takich klasycznych pozycji, jak biografie Wojtka Kurtyki i Jerzego Kukuczki, Adama Bieleckiego, Simone Moro i Denisa Urubki, polecamy pięć solidnych pozycji o godnych podziwu zdobywcach szczytów Himalajów i Karakorum. A jeśli i tego będzie Państwu mało, to już w styczniu ukaże\nTakich filmów wcześniej w Polsce nie było. Oni sprowadzili je z królestwa w Himalajach i pokażą w kinach\nChoć położone w Himalajach, niewielkie królestwo Bhutanu jest marzeniem wielu podróżników, ten kraj jest raczej zamknięty na świat. - Podróżowanie, eksplorowanie kultury wymaga tam zezwolenia - opisuje szef Festiwalu Filmowego Pięć Smaków, Jakub Królikowski. Co ciekawe, w małym Bhutanie\nFilmy o górach, które warto obejrzeć - lista 10 produkcji\nbraku odpowiednich środków uważany jest za konkurenta Messnera w walce o zdobycie Korony Himalajów i Karakorum. Jerzy ginie jednak w 1989 roku podczas wyprawy na Lhotse - pierwszej, na którą wyjechał z pieniędzmi i profesjonalnym sprzętem. W dokumencie przedstawione są rozmowy z rodziną i przyjaciółmi\nmożna przenieść pianino przez Himalaje ("Stroiciel Himalajów"), jak powstawała muzyka do kinowych hitów ("Score - muzyka filmowa") oraz jak Putinowi udało się przywrócić w Rosji dyktaturę ("Świadkowie Putina"). Właśnie dzięki tym sztuczkom Władimir Putin doszedł do władzy\nMiałem dziś dwa sny. W pierwszym byłem bity, walczyłem w jakims klaustrofobicznym pomieszczeniu. Ciosy były bardzo mocne, i nawet jak coś się udało pojawiali się następni. W drugim śnie byłem na wyprawie w Himalajach. BYła dobra pogoda. Były rożne przygody. Np ktoś spadł do 100metrowej szczeliny i\nRe "Z nieodbytej wyprawy w Himalaje"\nRE : ?Z NIEODBYTEJ WYPRAWY W HIMALAJE : ?Aha więc to da himalaje Góry w biegu na Księżyc'. Śmierć tam wcześnie wstaje. Bo takie są właśnie Himalaje. Miejsce gdzie przeżyć to znaczy zwyciężyć. Grzegorz Rymopis\nPoszukuję chętnych na trekking w Himalajach, październik-listopad 2012, minimum 3 tygodnie, wyjazd na własną rękę (bez pośrednictwa agencji turystycznych);\nRe: „Z nieodbytej Wyprawy w Himalaje” :\nRe: ?Z nieodbytej Wyprawy w Himalaje? : ?Aha, więc to są Himalaje : Góry w biegu jak księżyc.? Śmierć tam wcześnie rano wstaje i przeżyć to znaczy zwyciężyć. Grzegorz Rymopis ? - (Według Wisławy Szymborskiej )\nksiazki o Himalajach\nwitam szukam "kultowych" ksiazek o himalajach, zdobywcach ich, itp. dziekuje z gory :-)) rumi\nKrólowa z Himalajów w Warszawie. Jak z innego ś...\nWidziane z drugiej strony - Warszawianka w Himalajach:\nAleksandra Dzik zdobyła szczyt w Himalajach\nPolska alpinistka, Ola Dzik, zdobyła 22 lipca 2011 roku swój pierwszy szczyt w masywie Himalajów. Wspięła się na najniższy z ośmiotysięczników w koronie Himalajów Karakorum-Gasherbrum II, którego wysokość wynosi 8035 m ? podaje Więcej na\nwitam szukam "kultowych" ksiazek o himalajach, czy moglibyscie podac kilka tytulow z grory wielkie dzieki


kuracja Neera na dobry początek\nWątek: kuracja Neera na dobry początek\n25-03-2014, 11:17 #1\nDziś rozpoczęłam kurację oczyszczająco -odchudzającą neera. Pewnie wielu z Was słyszało o diecie cytrynowej, beyonce czy po prostu master cleanse, jak i o kuracji Neera. W krótkim wstępnym opisie wszystko to polega na oczyszczeniu organizmu czego skutkiem ubocznym staje się utarta wagi. Kuracja nie jest głodówką gdyż do organizmu dostarczane są kalorie później jak wiadomo przetwarzane na energię, tak więc nie mamy uczucia głodu nie mamy zawrotów głowy i ogólnego osłabienia. Dlaczego ten sposób? Ewidetnie nie polecam leniwym którzy chcą schudnąć pare kg w krótkim czasie, bo jak wiadomo efekt jojo będzie czaił się tuż za rogiem. Ja w swojej drodze do wymarzonej figury trochę przeszłam, zmęczona codziennymi treningami walką o każdy posiłek, żeby nic nie zaprzepaścić niestety poległam. Z powodu braku czasu, natłoku obowiązków zaczęłam jeść śmieciowe jedzenie brak ruchu spowodował dodatkowe uśpienie mojego organizmu i tym o to sposobem w ciągu 2 miesięcy przybrałam kilka ładnych kilogramów. Pomijając wagę, bardzo źle się czuje jestem senna rozleniwiona - kompletnie nie do życia! Dlatego właśnie dziś postanowiłam zacząć kurację. Dodatkowo ponieważ jestem osobą palącą która uwielbia hektolitry kawy postanowiłam połączyć oczyszczanie właśnie z uwolnieniem się od nałogu. Wiem, że są zwolennicy jak i przeciwnicy takich kuracji, jednakże powtarzam, to nie ma być dieta. To ma być wstęp do racjonalnego zdrowego odżywiania. Oglądnełam mnóstwo filmów przeczytałam wszystkie możliwe książki i portale odnośnie tej kuracji.\nW pełni przygotowana i świadoma dzień pierwszy uważam za rozpoczęty. Jestem po drugim kubku ciepłego napoju, nie boli mnie głowa, nie czuje się osłabiona a co najważniejsze nie czuję się głodna.\nzobaczymy co będzie dalej, na bieżąco postaram się informować jakie są efekty i jak się czuje.\nOdp: kuracja Neera na dobry początek\na co to jest za kuracja? Kupuje sie jakies napoje ktore mają oczyscic organizm, czy moze przygotowuje sie jakies mieszanki samemu? Mnie oczyszczanie kojarzy sie np z piciem samych soków przez tydzien, czy to na tym polega?\ncoś w tym rodzaju, kupuje się specjalny syrop (mieszanka syrpów z drzew) o nazwie Neera, na jedną szklankę wody wlewamy 2 łyżki syropu 2 łyżki soku z cytryny bądź limonki oraz szczyptę pieprzu Cayenne. Można pić to na zimno bądź na ciepło jak kto woli.\n26-03-2014, 06:26 #4\ndzień pierwszy za mną, ogólne samopoczucie nie było złe nie bolała mnie głowa czułam się troszkę słabsza ale to pewnie przez to że zaleca się pić 6-8 szklanek dziennie a ja wypiłam tylko 3 no i niestety przyznaje się wypiłam małą czarną bez cukru, oraz dziubłam kawałek mięsa więc nie uznaje tego dnia jako by był w pełni spełniony.\ndziś mamy dzień drugi, zaraz wypijam pierwszą porcję, miejmy nadzieje że dziś nic mnie nie podkusi.\n10-07-2015, 09:04 #5\na dla każdego taka dieta jest wskazana? czy są jakieś przeciwwskazania\nOstatnio edytowane przez Dietetyk_Kamila ; 26-01-2016 o 10:06\n28-07-2015, 14:46 #6\nJa raz na rok robię sobie ekstra detoks. Lekka dieta plus preparat na bazie naturalnych składników Colon Pack. Czuję się świetnie, toksyny znikają, czuję że przywracam równowagę swojemu organizmowi.\n25-01-2016, 08:24 #7\nPrzeciwwskazaniem do tej kuracji jest cukrzyca, przyjmowanie leków przeciw krzepliwości krwi, ciąża i karmienie piersią. Najlepiej zawsze przed rozpoczęciem takiej kuracji skontaktować się z lekarzem.\n21-03-2016, 19:04 #8\nPiłam ten syrop neera aby schudnąć ale niestety brak efektów. Udało mi się schudnąć ale dopiero po zastosowaniu diety Sandruni - 8 kg w 4 tygodnie. Więcej info o tej diecie można wyszukać w google\n06-04-2016, 15:00 #9\nZamieszczone przez Amelise\nMi też się kojarzy z tym oczyszczanie organizmu. Sama w swojej diecie piję dużo soków. Codziennie staram się pić sok, który przygotowuję sama. Robię różne kombinacje owocowo warzywne. Dzięki temu za każdym razem mam inny smak. Trzymam dietę, stosuję spalacz tłuszczu www.trizer.pl i ćwiczę. Odpowiada mi mój tryb odchudzania, bo widzę pozytywne efekty. Waga jest mniejsza, moje samopoczucie lepsze. Czuje się lżejsza.\n03-08-2018, 12:18 #10\nZamieszczone przez ona555\nNeera ma oczyszczać, a nie odchudzać. Utrata wagi to jedynie poboczny skutek. Oczyszczenie, poprawa zdorwia - to główne założenia.\nbeyonce, dieta cytrynowa, dieta lemoniadowa, neera, oczyszczanie


Art. 100 zdanie drugie k.p.c. nie może być ustawowo doprecyzowane ani wyjaśniane, gdyż nie można przewidzieć wszystkich sytuacji, w których zastosowanie określonych zasad lub wyjątków może być a priori trafne w określonym wypadku. - Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej\nPostanowieniem z 15 stycznia 2020 r., w sprawie sygn. akt III CZP 30/19 Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w przedmiocie przedstawionego przez Rzecznika Praw Pacjenta zagadnienia prawnego dotyczącego udzielenia odpowiedzi na pytanie:\nCzy w razie częściowego uwzględnienia żądania w przedmiocie zadośćuczynienia pieniężnego (np. z tytułu naruszenia prawa pacjenta, dochodzonego w oparciu o art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Dz. U 2017, poz. 1318\nze zm.) sąd może włożyć na pozwanego obowiązek zwrotu wszystkich kosztów procesu\nna podstawie art. 100 zd. drugie Kodeksu postępowania cywilnego, jako że określenie sumy należnej powodowi zależy od oceny sądu?\nW ocenie Sądu Najwyższego brak było podstaw usprawiedliwiających podjęcie uchwały\nna podstawie art. 83 § 1 i 2 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym. Dokonując analizy przytoczonych we wniosku Rzecznika Praw Pacjenta orzeczeń Sąd Najwyższy uznał,\nże w sprawach, których przedmiotem są roszczenia o zadośćuczynienie prezentowana\njest jednolita i trafna wykładnia art.100 zdanie drugie k.p.c. Rozbieżność w orzecznictwie nie wynika, więc z wadliwej wykładni tego przepisu, lecz z jego stosowania w odmiennych okolicznościach konkretnych spraw.\nStanowisko w trybie przepisu art. 15 ustawy z 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej przedstawiła Prokuratoria Generalna. W uzasadnieniu stanowiska Prokuratoria Generalna zwróciła uwagę, że kłóci się z argumentem racjonalności ustawodawcy, objęcie roszczeń\no zadośćuczynienie dyspozycją tego przepisu tylko dlatego, że określenie należnej sumy tytułem zadośćuczynienia zależy od oceny sądu. Prokuratoria Generalna zwróciła uwagę,\nże w regulacjach materialnoprawnych obok instytucji zadośćuczynienia pieniężnego\nza doznaną krzywdę można odnaleźć także inne instytucje, jak np. miarkowanie kary umownej czy dużą i małą klauzulę rebus sic stantibus, które ze swej natury mają wpisaną ocenność\nw swoją treść, w takim przypadku - podążając tokiem rozumowania Rzecznika Praw Pacjenta - musiałyby one być niejako „z miejsca” objęte dyspozycją przepisu art. 100 zdanie drugie k.p.c. Prokuratoria Generalna wskazała także, że samo zaistnienie podstaw do określenia należnej powodowi sumy według oceny sądu nie jest wystarczające do zastosowania art. 100 zdanie drugie k.p.c. i obciążenia jednej strony całymi kosztami postępowania. Musi w tym względzie zaistnieć wynikająca z okoliczności sprawy sytuacja, która uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady odpowiedzialności za wynik procesu i przejście na zasadę słuszności.\nProkuratoria Generalna zwróciła także uwagę, że nawet w poglądach o dopuszczalności zastosowania art. 100 zdanie drugie k.p.c. do roszczeń o zadośćuczynienie wskazuje\nsię na niedopuszczalność włożenia na pozwanego takiego obowiązku, w przypadku dochodzenia kwoty znacznie wygórowanej, w takim przypadku zasada sprawiedliwości\nnie powinna znajdować uzasadnienia.\nSąd Najwyższy w podobnym tonie wskazał, że sięganie i korzystanie z normy zawartej\nw art. 100 zdanie drugie k.p.c. nie może być ustawowo doprecyzowane ani wyjaśniane, gdyż nie można przewidzieć wszystkich sytuacji, w których zastosowanie określonych zasad\nlub wyjątków może być a priori trafne w określonym wypadku, a kiedy może wypaczać cel określonych regulacji. Sąd Najwyższy uznał jednocześnie za trafne stanowisko, że w sprawach o zadośćuczynienie dochodzone na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z 6 listopada 2008 r.\no prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, sąd – kierując się zasadą słuszności - może obciążyć pozwanego całością kosztów, mimo że żądanie powoda uwzględnione zostało tylko w części (art. 100 zdanie drugie k.p.c.).