umowa wydawnicza - Forum Fahrenheita\nPost autor: hundzia » wt, 05 maja 2015 16:03\nObserwując równoległy wątek, jak to ładnie zbacza z głównego tematu, przypomniała mi się kwestia umowy wydawniczej, która nurtuje mnie od jakiegoś czasu a zawsze zapominam zapytać. Przekopalam tematy archiwalne ale nie potrafię znaleźć wątku, choć dalabym sobie głowę uciąć, ktoś już o to pytał.\nDo rzeczy, mam w łapie przykład umowy wydawniczej o powieść, która jasno określa:\n1. Na mocy niniejszej umowy Autor przenosi na Wydawcę na okres 7 lat od daty zawarcia umowy prawa\nautorskie majątkowe do utworu oraz prawa do zezwalania na wykonywanie praw zależnych\nzwiązanych z utworem. Prawa te są przestrzennie nieograniczone i mają charakter wyłączny.\n2. Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu oraz prawa do zezwalania na wykonywanie\npraw zależnych związanych z utworem obejmuje również prawo do dokonywania dalszych\nrozporządzeń tymi prawami, a zwłaszcza do odpłatnego i nieodpłatnego przenoszenia ich na osoby\n3. Autor upoważnia Wydawcę do korzystania z utworu na następujących polach eksploatacji :\na) w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy\nutworu, w tym techniką drukarską (w formie książkowej, w formie całkowitego lub częściowego\nprzedruku w gazetach i czasopismach), techniką zapisu magnetycznego, techniką cyfrową (w formie\nksiążki elektronicznej e-book), wprowadzanie do pamięci komputera (internet), w formie pliku\ntekstowego, w formie audiobooka zapisanego w dowolnej technice, na dowolnym nośniku,\nb) w zakresie obrotu oryginałem lub egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzenie do\nobrotu, użyczenie lub najem oryginału lub egzemplarzy,\nc) w zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. b) – publiczne\nwykonanie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne\nudostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez\nd) w zakresie prawa do udzielania licencji na korzystanie z autorskich praw majątkowych w zakresie,\nw jakim Wydawca nabył w/w autorskie prawa majątkowe na mocy niniejszej umowy.\nHa, i co znaczy? Że przez 7 lat ta powieść należy do nich i mogą ją sobie przerzucać z innymi wydawcami/mediami wedle woli, robić dodruki, sprzedawać dalej a ja nie mam prawa głosu na ten temat? I poza zaliczką przez 7 lat nie ujrzę ani grosza z ewentualnych przychodów? Rozumiem, że większość z tych czynności jest związana z promocją i rozpowszechnianiem utworu, więc raczej na moją korzyść, ale czy jest tu jakiś kruczek o ktorym powinnam raczej wiedzieć a nie dostrzegam?\nPost autor: Małgorzata » wt, 05 maja 2015 19:00\n1. Kwestie opłat i terminów tych opłat reguluje inny punkt umowy, gdzie w całym paragrafie jest dokładnie wypisane, ile wydawca płaci i w jakich terminach. Nie wiem, czy w związku z niedotrzymaniem terminu płatności wydawca traci automatycznie prawa do eksploatacji, ale na pewno można swoich roszczeń finansowych i majątkowych dochodzić sądownie (nawet chyba jest coś takiego w umowie, włącznie z karami umownymi też - kolejny paragraf).\n2. Sprzedajesz swoje prawa majątkowe do dzieła za określone wynagrodzenie => nie musi być to określona suma, może to być również procent od sprzedaży. Nie ma zakazu negocjacji wynagrodzeń przecież. :)))\n3. Tak, wydawca może sobie robić dodruki i eksploatować na określonych polach przez 7 lat - właśnie po to od Ciebie kupuje prawa majątkowe autorskie. :P\nPost autor: hundzia » wt, 05 maja 2015 21:46\nMałgorzata pisze: Kwestie opłat i terminów tych opłat reguluje inny punkt umowy, gdzie w całym paragrafie jest dokładnie wypisane, ile wydawca płaci i w jakich terminach\nTo akurat jest jasno sformulowanie i kwestia zaliczki i procentów rozliczanych rocznie, określony procent od pozycji papierowej, inny od e-booka itd. Wydaje mi się że fair i z korzyścią dla obu stron. Zastanawia mnie natomiast fakt, że jest tam klauzula, iż przez 7 lat to oni decydują o wszystkich tłumaczeniach i wypuszczaniu książki na rynek, a co jesli mam wydawcę także na rynek angielski i chciałby połozyć łapę ne tej samej książce? Musi czekać 7 lat czy negocjować z polskim wydawcą warunki? Jeśli dojdą do porozumienia to znaczy, że ja z tego grosza nie ujrzę inaczej jak z rocznego rozliczenia od sprzedanych egzemplarzy? Myk polega na tym, że dla mnie jest to książka nieprzetłumaczalna, nie potrafiłabym napisać jej po angielsku, bo skierowana była pierwotnie na rynek polski, więc odpada ta łatwiejsza opcja w druga stronę.\nMałgorzata pisze: kupuje prawa majątkowe autorskie.\nNo własnie, ale co to właściwie znaczy? Ja się absolutnie nie znam na takich rzeczach, ach, jak ja lubię agentów literackich, którzy takie rzeczy negocjują za autorów :/\nPost autor: A.Mason » wt, 05 maja 2015 22:31\nFormalnie rzecz biorąc, przy tak sformułowanej umowie jest się udupionym na 7 lat, ale... w umowie mogą być zawarte obostrzenia, np. że jeśli wydawca nie wyda książki w ciągu określonego czasu od jej przyjęcia, zaliczka mu przepada, a wszystkie prawa wracają do autora.\nNatomiast punkt o zgodzie wydawcy na wykonywanie praw zależnych w tym przypadku trzeba czytać dosłownie - wydawca ma prawo zgodzić się lub nie na wykonanie praw. I nic więcej. Warunki tłumaczenia i kasa, to już sprawa umowy między autorem a zagranicznym wydawcą. Mimo wszystko na tego typu zastrzeżenie (a przynajmniej nie na tak długi czas) autor nie powinien się pod żadnym pozorem godzić. Moim zdaniem takie podejście wykracza za bardzo poza relacje autor-wydawca.\nhundzia pisze: No własnie, ale co to właściwie znaczy?\nW bardzo dużym uproszczeniu - że w zamian za kasę określoną w umowie i/lub procent ze sprzedaży oddajesz wydawcy "prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim [...] oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu".\nPost autor: hundzia » wt, 05 maja 2015 22:46\nA.Mason pisze: W bardzo dużym uproszczeniu - że w zamian za kasę określoną w umowie i/lub procent ze sprzedaży oddajesz wydawcy "prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim [...] oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu".\nAle oni tego nie mogą wykorzystać na moją niekorzyść? Bo ja "prawo do korzystania" rozumiem jako przedruki, fragmenty gdzieś w necie albo magazynach, m.in. w ramach akcji promocyjnej i reklamy, tak? W sumie nic na co bym się i tak nie zgadzała na zdrowy rozum. Jak oni inaczej mogliby to wykorzystać, żebym mogła na tym stracić?\nA.Mason pisze: przy tak sformułowanej umowie jest się udupionym na 7 lat\nA.Mason pisze: Mimo wszystko na tego typu zastrzeżenie (a przynajmniej nie na tak długi czas) autor nie powinien się pod żadnym pozorem godzić\nA jaki jest zwyczajowy czas? Ogólnie przyjęty jako akceptowalny?\nA.Mason pisze: w umowie mogą być zawarte obostrzenia, np. że jeśli wydawca nie wyda książki w ciągu określonego czasu od jej przyjęcia, zaliczka mu przepada, a wszystkie prawa wracają do autora.\nO, takiej bramki nie mam :(\nPost autor: Małgorzata » wt, 05 maja 2015 23:26\nHundzu, jak się nie znasz, to nie polegaj ani na tym, co Ci się wydaje, ani na mnie, ani na Masonie (chociaż on mądrze gada).\nUmowa jest wydawcy, czyli w jego interesie (zasada minimaxu działa w niej, jak Mason powiedział), ale może ukryte jest coś więcej, co wynika z prawniczego sformułowania, pod którym kryje się więcej niż wydaje się po znaczeniach...\nPrawnika weź, niech przełoży Ci na polski ogólny, niech wytłumaczy i wprowadzi zmiany/ograniczenia/zastrzeżenia/warunki, które będą chronić Twoje interesy.\nMożliwe, że stosowanie prawniczego języka jest po prostu standardem u tego wydawcy*nie wierzę, jednak obiektywnie to możliwe, ale doradzam paranoję*na mój paranoiczny rozumek, gdy się używa języka barierowego, to <rozsądek_mode/on>rzadko<rozsądek_mode/off> jest to przypadek.\nZnaczy, prawnika, Hundziu.\nPost autor: hundzia » śr, 06 maja 2015 00:15\nZnaczy uzbrojona w wiedzę-niewiedzę idzie szukać doradcy prawnego :) I z tymi słowami podziękowała piknie przedpiścom i idzie się kimnąć.\nPost autor: A.Mason » śr, 06 maja 2015 00:46\nhundzia pisze: Ale oni tego nie mogą wykorzystać na moją niekorzyść? Bo ja "prawo do korzystania" rozumiem jako przedruki, fragmenty gdzieś w necie albo magazynach, m.in. w ramach akcji promocyjnej i reklamy, tak? W sumie nic na co bym się i tak nie zgadzała na zdrowy rozum. Jak oni inaczej mogliby to wykorzystać, żebym mogła na tym stracić?\nKorzystanie w tym przypadku ma trochę szersze znaczenie, chodzi o sprzedaż książek i zyski z tym związane. Decydowanie o nakładzie, w których księgarniach książka się pojawi, a w których nie, itp. itd.\nPrzeniesienia praw wydawca raczej nie może wykorzystać przeciwko Tobie w takim sensie, że stracisz na tym np. pieniądze. Możesz za to nie uzyskać dochodów lub uzyskać je niższe niż potencjalne np. jeśli wydawca wyda książkę w niewielkim nakładzie i nie zechce zrobić dodruku, albo zdecyduje, że książki nie będzie dystrybuował przez jakieś sieciówki.\nhundzia pisze: A jaki jest zwyczajowy czas? Ogólnie przyjęty jako akceptowalny?\nDla pewności odróżnię dwie rzeczy, żeby nie doszło do nieporozumień - rozdzielam przekazanie praw majątkowych od przekazania prawa do zgody na wykonanie praw zależnych.\nNie da się też powiedzieć jaki jest akceptowalny czas, bo to zależy od wielu czynników (np. od kwoty umowy, rodzaju książki, pozycji autora). Przy ocenie akceptowalności warto wziąć pod uwagę dorobek wydawnictwa. Jeśli wydawnictwo wypuszcza książki w niewielkim nakładzie i np. po roku znikają one z półek księgarń bez dodruków, wznowień i drugich wydań, to czas określony w umowie powinien być jak najkrótszy. Przy 7 latach oznaczać to może, że po roku książka zniknie na 6 lat i autor nie będzie mógł z tym nic zrobić.\nTa ocena należy do Ciebie, że się tak wykręcę :)\nhundzia pisze: O, takiej bramki nie mam :(\nJeśli nie czujesz się pewnie w tym temacie, to tak jak radzi Małgorzata, bierz prawnika (lub agenta). Umowa to poważna rzecz, bo jej postanowienia są wiążące (o ile są zgodne z prawem), a brak niektórych zapisów może być krzywdzący dla autora.\nMożesz domagać się zmian lub uściśleń w każdym paragrafie, więc nie pozwól sobie wmówić, że u danego wydawcy istnieje coś takiego jak szablon umowy. Pewne zapisy muszą się w umowie znaleźć, bo tego wymaga prawo, inne nie.\nSą numery, które wydawcy potrafią wykręcać. Wystarczy poczytać choćby o problemach Ani Brzezińskiej.\nA mi swego czasu została zaproponowana umowa, gdzie widniało nazwisko znanego autora. Do dziś nie wiem, czy to był efekt niewykreślenia tego nazwiska z "szablonu", czy chciano mi zasugerować, że na takie warunki zgodził się mój całkiem dobry znajomy (nigdy go o to nie zapytałem). W podsuniętym mi wtedy wzorze było kilka rzeczy, na które się nie zgodziłem. Ostatecznie chyba tylko na jeden sporny paragraf "machnąłem ręką".\nJak mawiają wieszcze "warto rozmawiać" (z wydawcą) ;-D\nEDIT: skoro poszli spać, to uzupełnię jeszcze o tą zgodę na prawa zależne.\nMoim zdaniem warto przedyskutować ten temat z wydawca. Być może chcąc się zabezpieczyć stworzył zbyt ogólnikowy zapis.\nW takiej formie jak cytowana w pierwszym poście tego wątku, ja bym się na to nie zgodził (dla zasady), ewentualnie domagał się skrócenia lub zmiany tego punktu tak, aby wydawca miał prawo decydować o prawach zależnych maksymalnie do roku po wprowadzeniu książki do sprzedaży. W ten sposób wydawca miałby zapewnione pierwszeństwo publikacji i nie mogłoby dość do sytuacji, kiedy film lub tłumaczenie pojawia się przed książką, a ja miałbym prawo do decydowania o swoim dziele.\nPost autor: Małgorzata » śr, 06 maja 2015 01:29\nDodam tylko z własnych doświadczeń: tak, 7 lat to standard w umowach dotyczących dzieł autorskich (nie wiem, skąd się wzięło akurat tyle, pewnie nie z biblii, lecz z ichnich powiązanych przepisów lub czegoś podobnego).\nI trochę Cię, Masonie, poprawię. Nie "rozmawiać", negocjować warto. :)))\nDlatego doradzałam prawnika - prawnik zapewnia nie tylko zaplecze prawne i przekład z prawniczego na polski, lecz także stosowny prestiż (poważna strona przy stole negocjacyjnym, przygotowana, z określonym stanowiskiem, czyli dla Ciebie, Hundziu, dobra pozycja startowa).\nNie podważam doświadczenia z umowami (Mason ma większe niż ja), ale to Twoje dzieło i - jak rozumiem - pierwszy kontakt z tym wydawcą. Warto podejść w trybie paranoi zatem. :P\nPost autor: hundzia » śr, 06 maja 2015 11:22\nRacja. Dzięki śliczne :)\nPost autor: A.Mason » śr, 06 maja 2015 11:49\nMałgorzata pisze: Dodam tylko z własnych doświadczeń: tak, 7 lat to standard w umowach dotyczących dzieł autorskich (nie wiem, skąd się wzięło akurat tyle, pewnie nie z biblii, lecz z ichnich powiązanych przepisów lub czegoś podobnego).\nPodejrzewam, że wynikało to z procesu wydawniczego, a dziś jest traktowane jako coś w rodzaju "prawa zwyczajowego". 7 lat wydaje mi się nieco przydługim okresem i chyba nie ma specjalnego uzasadnienia (przynajmniej patrząc na politykę wydawania książek).\nMałgorzata pisze: I trochę Cię, Masonie, poprawię. Nie "rozmawiać", negocjować warto. :)))\nTo był cytat. Chyba tytuł programu w TV, a na pewno hasło w jakimś kabarecie.\nhundzia, odnośnie odstąpienia od umowy jeśli wydawca nie opublikuje dzieła jest artykuł w ustawie, więc takiego zastrzeżenia nie musi być w umowie (o ile czegoś nie pomieszałem):\nArt. 57. 1. Jeżeli nabywca autorskich praw majątkowych lub licencjobiorca, który zobowiązał się do rozpowszechniania utworu, nie przystąpi do rozpowszechniania w umówionym terminie, a w jego braku – w ciągu dwóch lat od przyjęcia utworu, twórca może odstąpić od umowy lub ją wypowiedzieć i domagać się naprawienia szkody po bezskutecznym upływie dodatkowego terminu, nie\nkrótszego niż sześć miesięcy.\n2. Jeżeli wskutek okoliczności, za które nabywca lub licencjobiorca ponosi odpowiedzialność, utwór nie został udostępniony publiczności, twórca może się domagać, zamiast naprawienia poniesionej szkody, podwójnego wynagrodzenia w stosunku do określonego w umowie o rozpowszechnienie utworu, chyba że licencja jest niewyłączna.\nUstawę o prawie autorskim warto przeczytać i przypominać ją sobie przed podpisywaniem każdej umowy :)\nO powyższym cytacie nie pamiętałem wczoraj, przypomniał mi się dopiero dziś.\nPost autor: hundzia » czw, 07 maja 2015 00:14\nO, dobrze wiedzieć :) Dziękuję.\nPost autor: B.A.Urbański » pn, 25 maja 2015 20:08\nNie wiem, czy jeszcze na coś się przyda, ale podczas targów książki byłem na wykładzie organizowanym przez jedną z agencji i generalnie potwierdziło się sporo informacji, które wyczytałem wcześniej.\nByła mowa między innymi, że te agentki nigdy nie pozwolą autorowi podpisać umowy z przeniesieniem majątkowych praw autorskich. Tylko licencja. Oczywiście na wyłączność.\nOkres trwania umowy bywa różny. Podobno 7 lat to max, 3 lata to minimum, a przeważnie jest 5 lat. Opowiadały m.in. o różnych problemach, które autor może napotkać przy okresie 7 lat np. problemy z dodrukami, brak możliwości negocjacji stawki itp.\nWarto zwrócić uwagę na zapis, w jakim czasie powinna zostać wydana książka (podobno przeważnie 18-24 miesiące) i co grozi za niedotrzymanie terminów.\nAle generalnie myślę, że i tak najlepiej poradzić się prawnika.


Dezynfekcja - KrakClean\nNasza oferta obejmuje usługi w zakresie dezynfekcji za pomocą Zamgławiacze ULV.\nDzięki zamgławiaczom ULV możemy szybko, tanio i bezpieczne dla ludzi, zwierząt oraz sprzętu elektronicznego przeprowadzić odkażenie dowolnego pomieszczenia lub pojazdu.\nPraca Zamgławiacze ULV ma za zadanie zmienić ciecz w postać gazową. Zamgławiacz produkuje krople o wielkości od 5 mikronów – to jest 12 razy mniej niż zwykłe opryskiwacze.\nDzięki 12 razy mniejszej kropli, woda, która może być nośnikiem dowolnego środka chemicznego, unosi się rozpylona w pomieszczeniu przez kilkadziesiąt minut. W tym czasie dociera w każdy zakamarek, gdyż zachowuje się jak gaz.\nDo zamgławiania stosujemy środek DWUTLENEK CHLORU, CLO2 który sprawdził się już w boju z takimi wirusami jak: wirus ptasia grypa, świńska grypa, wirus SARS.\nnajskuteczniejszy na bakterie Legionella w instalacjach wodnych, na basenach,\nbakterii, m.in.: gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus), bakterii Coli (Escherichia Coli), gronkowca kałowego (Staphylococcus faecalis), pałeczki ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa), prątków gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis), pałeczki zapalenia płuc (Klebsiella pneumoniae), pałeczki odmieńca (Proteus mirabilis), pałeczek salmonellozy (Salmonella typhimurium, S. enteridis, S. panama, S. cholerasuis) i inne;\nwirusów, m.in.: wirusa pomoru świń (PPA, Iridovirus), wirusa pomoru rzekomego drobiu, choroby Newcastle (Paramyxovirus), wirusa zakaźnego zapalenia nosa, otrętu bydlęcego, choroby Aujeszky’ego świń (Herpesvirus), wirusa wścieklizny (Rabdovirus), wirusa AIDS (HIV), wirusa żółtaczki typu B (Hepa-DNA-Virus B); Poliomyelitis, Echovirus7, Coxsackie B3, HepatitisA;\npierwotniaków, m.in.: Lamblia, ameby Naegleria gruberi, Criptosporidium w formie dojrzałej jak i w postaci oocyt.


S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla - poradnik do gry [Jacek 'Stranger' Hałas] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00326 006369 20287949 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Jacek 'Stranger' Hałas Liczba stron: 232\n-[Kordon] Questy cz.1\n-[Kordon] Questy cz.2\n-[Kordon] Questy cz.3\n-[Wysypisko] Mapa ogólna\n-[Wysypisko] Mapa szczegółowa cz.1\n-[Wysypisko] Mapa szczegółowa cz.2\n-[Wysypisko] Questy cz.1\n-[Wysypisko] Questy cz.2\n-[Instytut Agroprom] Mapa ogólna\n-[Instytut Agroprom] Mapa szczegółowa cz.1\n-[Instytut Agroprom] Mapa szczegółowa cz.2\n-[...] liczba wszystkich rozdziałów: 84\nNieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry S.T.A.L.K.E.R. Cień Czarnobyla autor: Jacek „Stranger” Hałas Prawa do użytych w tej publikacji tytułów, nazw własnych, zdjęć, znaków towarowych i handlowych, itp. należą do ich prawowitych właścicieli. (c) 2002 GRY-OnLine sp. z o.o. S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla – Poradnik GRY-OnLine S P I S T R E Ś C I Wprowadzenie _________________________________________________________ 4 Opis przejścia gry ______________________________________________________ 5 Wstęp______________________________________________________________ 5 Kordon - Mapa ogólna _________________________________________________ 6 Kordon - Mapa szczegółowa_____________________________________________ 7 Kordon - Questy _____________________________________________________ 13 Wysypisko - Mapa ogólna______________________________________________ 23 Wysypisko - Mapa szczegółowa _________________________________________ 24 Wysypisko - Questy __________________________________________________ 32 Instytut Agroprom - Mapa ogólna _______________________________________ 37 Instytut Agroprom - Mapa szczegółowa___________________________________ 38 Instytut Agroprom - Questy ____________________________________________ 43 Instytut Agroprom – Kanały - Mapa ogólna ________________________________ 52 Instytut Agroprom – Kanały - Questy ____________________________________ 53 Bar - Mapa ogólna ___________________________________________________ 61 Bar - Mapa szczegółowa_______________________________________________ 62 Bar Questy _________________________________________________________ 68 Dolina Mroku - Mapa ogólna____________________________________________ 72 Dolina Mroku - Mapa szczegółowa _______________________________________ 73 Dolina Mroku - Questy ________________________________________________ 79 X18 - Questy _______________________________________________________ 91 Dzicz - Mapa ogólna _________________________________________________ 101 Mapa szczegółowa – Dzicz ____________________________________________ 102 Dzicz - Questy _____________________________________________________ 107 Jantar - Mapa ogólna ________________________________________________ 112 Mapa szczegółowa – Jantar ___________________________________________ 113 Jantar - Questy ____________________________________________________ 116 X16 - Questy ______________________________________________________ 124 Magazyny wojskowe - Mapa ogólna _____________________________________ 132 Magazyny wojskowe - Mapa szczegółowa ________________________________ 133 Magazyny wojskowe - Questy _________________________________________ 139 Czerwony Las - Mapa ogólna __________________________________________ 152 Czerwony Las - Mapa szczegółowa _____________________________________ 153 Czerwony Las - Questy_______________________________________________ 160 Czerwony Las – Bunkier - Questy_______________________________________ 164 Prypeć - Mapa ogólna________________________________________________ 167 Prypeć - Mapa szczegółowa ___________________________________________ 168 Prypeć - Questy ____________________________________________________ 171 Elektrownia Jądrowa - Mapa ogólna ____________________________________ 177 Elektrownia Jądrowa - Mapa szczegółowa ________________________________ 178 Elektrownia Jądrowa - Questy _________________________________________ 180 Sarkofag - Questy __________________________________________________ 185 Tajne laboratorium - Questy __________________________________________ 192 Zakończenia – Spełniacz Życzeń _______________________________________ 196 Zakończenia – Świadomość-Z _________________________________________ 197 Questy _____________________________________________________________ 208 Porady _____________________________________________________________ 215 Przeżycie w niekorzystnym środowisku – podstawy ________________________ 215 Tradycyjni przeciwnicy – taktyka walki __________________________________ 218 Potwory – rodzaje, sposoby likwidacji ___________________________________ 219 Anomalie – rodzaje, rozpoznawanie ____________________________________ 221 Podstawowe wyposażenie – zestawienie najciekawszych obiektów ____________ 222 Artefakty – zestawienie najciekawszych obiektów _________________________ 228 Strona: 2 S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla – Poradnik GRY-OnLine s Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest (c) 2002-2006 GRY-OnLine sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone. zabronione bez pisemnego zezwolenia GRY-OnLine sp. z o.o. Dodatkowe informacje na temat opisywanej w tej publikacji gry znajdziecie na stronach serwisu GRY-OnLine. Wydawnictwo GRY-OnLine sp. z o.o. ul. Królewska 57, 30-081 Kraków tel.(+48 12) 626 12 50, fax.(+48 12) 626 12 70 www.gry-online.pl Strona: 3 S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla – Poradnik GRY-OnLine Wprowadzenie Witaj w nieoficjalnym poradniku do gry „S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla”. Tekst ten składa się z trzech zasadniczych rozdziałów i właściwie każdy z nich stanowi bardzo istotną część składową. Pierwszy rozdział jest bez dwóch zdań najbardziej rozbudowany. Zawiera on bowiem opis wszystkich plansz, na których w trakcie rozgrywania kampanii dla pojedynczego gracza będzie można prowadzić działania. Do opisu każdej planszy dołączone zostały trzy szczegółowe mapy. Pierwsza mapa ukazuje miejsca, dzięki którym możemy przechodzić do sąsiednich stref. Druga mapa przedstawia punkty, w których spotyka się ważne postaci niezależne oraz odwiedza najistotniejsze lokacje. Trzecia mapa prezentuje z kolei miejsca, w których wykonuje się główne questy. Drugi rozdział poradnika stanowi alfabetyczne zestawienie wszystkich głównych questów gry. Zawarte są tu bardzo zbliżone informacje do tych, które przedstawione zostały w opisach samych lokacji. Zestawienie to powinno szczególnie zainteresować te osoby, które poszukują rozwiązania ściśle określonego questu. Ostatni, trzeci rozdział poradnika zawiera bogate zestawienie najczęściej odnajdywanych broni oraz artefaktów, które w trakcie zabawy będzie można wykorzystywać. Przedstawiam wady i zalety wybranych przez siebie obiektów. Rozdział ten powinien również zainteresować początkujących graczy. Zawarłem w nim bowiem zestaw przydatnych wskazówek, dzięki którym będzie można łatwiej odnaleźć się w otaczającej nas rzeczywistości. Przedstawiam tu wrogów, z którymi trzeba będzie toczyć batalie oraz proponowane taktyki działania. Rozdział ten wspomina także o anomaliach, których za wszelką cenę trzeba będzie unikać. Mam nadzieję, że mój poradnik okaże się pomocny w rozpracowaniu gry. Życzę udanej zabawy! Stranger Strona: 4 S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla – Poradnik GRY-OnLine Opis przejścia gry W s t ę p Zanim przystąpisz do właściwej gry, będziesz mógł zapoznać się z kilkoma podstawowymi kwestiami dotyczącymi rozgrywki. Tutorial będzie w głównej mierze dotyczył obsługi PDA, urządzenia, bez którego w świecie opisywanej gry nie będziesz sobie mógł poradzić. Dowiesz się w jaki sposób działają poszczególne zakładki, a także czego ważnego można się z nich dowiedzieć. W miarę wykonywania kolejnych czynności na ekranie będą też wyświetlane inne wskazówki, dotyczące przeważnie podejmowanych działań oraz interakcji z innymi postaciami. Wszystkie te podpowiedzi radziłbym oczywiście czytać. Warto byłoby także zapoznać się z instrukcją obsługi gry, standardową klawiszologią oraz odpowiednim rozdziałem tego poradnika, dzięki czemu już na starcie będziesz dysponował wiedzą na temat kilku podstawowych rzeczy. Żeby móc przystąpić do tutoriala podczas rozmowy z Sidorowiczem będziesz musiał wybrać pierwszą opcję dialogową, czyli „Traktuj mnie jak kota...”. Tutorial jest bardzo krótki, tak więc nie radziłbym z niego rezygnować. Jeśli wolisz od razu przystąpić do gry kliknij na „Daj mi misję i już”. Strona: 5 S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla – Poradnik GRY-OnLine K o r d o n - M a p a o g ó l n a OGÓLNA MAPA STREFY: Zielony punkt na mapie: 1 – przejście do strefy: Wysypisko Strona: 6 S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla – Poradnik GRY-OnLine K o r d o n - M a p a s z c z e g ó ł o w a SZCZEGÓŁOWA MAPA STREFY – NPC WAŻNE LOKACJE: Najważniejsi NPC na mapie (kolor czerwony): 1 – Sidorowicz – Jest to jeden z trzech handlarzy gry. Oznacza to, iż będziesz mógł u niego sprzedawać wszystkie zebrane przedmioty (głównie bronie i amunicję), a nie tylko apteczki czy artefakty. Sidorowicz zleci ci także kilka głównych questów oraz szereg pomniejszych zadań (nieobowiązkowych, gorzej płatnych i niekiedy takich, które ze względu na błędy gry nie będzie można ukończyć). Osobiście radziłbym do niego często powracać, szczególnie jeśli chcesz mieć dużo gotówki. Niestety, zbyt wielu przydatnych obiektów u niego nie kupisz. 2 – Wilk – Postać ta będzie ci potrzebna przy zaliczeniu pierwszego głównego questu gry. Będziesz także mógł od niego brać nieobowiązkowe zlecenia (niestety – często znikające z listy). Wilk jest przywódcą obozu, w którym rozpoczynałeś zabawę. 3 – Tolik – Zraniony Stalker, którego będziesz mógł uratować. W tym celu będziesz musiał użyć leżącej obok apteczki. Po tym jak go uratujesz, Tolik powróci do głównego obozu. 4 – Pietrucha – Pojawia się przy wykonywaniu pierwszego questu, a także w innych punktach mapy. To właśnie razem z nim oraz dwoma innymi postaciami będziesz atakował obóz bandytów. 5 – Żwawy – Mężczyzna ten będzie się tu początkowo ukrywał. Musisz do niego podejść. Po tym jak z nim porozmawiasz Żwawy opuści to miejsce (od tej pory będzie znajdował się w obozie). Żwawy będzie ci mógł zlecać drobne zadanka do wykonania. 6 – Lis – Będziesz musiał porozmawiać z tym Stalkerem, tak aby móc zaliczyć jeden z głównych questów gry. Mężczyzna najprawdopodobniej pozostanie w tym miejscu. Może się też zdarzyć tak, iż wkrótce zginie, gdyż okolica nie jest bezpieczna (dzikie zwierzęta oraz agresywni NPC). W dalszej części gry będzie tu także stał Przewodnik. Osoba ta będzie ci potrzebna do wykonania jednego z głównych questów (Spotkaj się z przewodnikiem). Strona: 7\n


Łóżeczko i pościel do łóżeczka dla niemowląt to zapewne jedne z pierwszych artykułów, które kupują świeżo upieczeni rodzice. I tak jak przy wyborze łóżeczka liczą się jego gabaryty i wygoda, tak przy kupnie pościeli musimy wziąć więcej szczegółów pod uwagę. Materiał, z którego powinna być wykonana pościel do łóżeczka dla niemowląt napewno powinna być wysokiej jakości. Ważnym aspektem jest również działanie antyalergiczne. Pościel taka nie powinna podrażniać malucha, w związku z tym nie powinnna być opatrzonymi dodatkowymi, wypukłymi elementami jak np. frędzle czy pluszowe elementy.\nDodatkowym czynnikiem, który decyduje o wyborze pościeli jest również jej rozmiar. Najlepszym rozwiązaniem jest, by ten był jak najbardziej przystosowany do łóżeczka. Nie należy kupować pościeli z myślą, iż powinna rosnąć wraz z maluchem.\nWszystko, co dotyczy dzieci zazwyczaj kojarzy się z kolorami i uroczymi wzorami. I tak również w tym przypadku powinno być. Pościel dla malucha opatrzona ciekawymi, kolorowymi postaciami idealnie sprawdzi się zarówno dla chłopczyka, jak i dziewczynki. Ostatnio coraz bardziej popularnym wzorem cieszącym się wśród rodziców jest motyw sennych sówek, które urzekają ciepłem i niezwykłą estetyką. W komplecie z rożkami, kocykami czy podkładami do wózeczka stanowią uroczy zestaw.\nRożki, kocyki, ochraniacze do łóżeczka\nWszystko co sprawi, że nasze dziecko będzie czuło się bezpiecznie i komfortowe jest warte uwagi rodziców. Takie artykuły jak rożek czy ochraniacze do łóżeczka są niezwykle pomocne w pierwszych dniach życia dziecka. Rożek świetnie sprawdza się przy podnoszeniu i przenoszeniu malucha. Z kolei ochraniacz uchroni bąbla przed kontaktem ze szczebelkami łóżeczka oraz przed utknięciem kończyny w nich. Dodatkowo, jego kolorowy wzór sprawi, że maluch utrzyma na nim wzrok na dłużej.\nWarto kupować produkty tylko sprawdzonych producentów. Ładne, solidne i bezpieczne rzeczy sprawiają, że komfort dziecka i jego bezpieczeństwo będzie na najwyższym poziomie.\nZobacz też: Pościel niemowlęca do łóżeczka | http://senna-sowka.pl/


Bakterie wywołujące Legionellę w płynach do spryskiwacza? | Wiedzoholik\nBakterie wywołujące Legionellę w płynach do spryskiwacza?\nW płynach do spryskiwaczy mogą rozwijać się bakterie odpowiedzialne za zapalenie płuc, chorobę legionistów oraz inne infekcje układu oddechowego.\nBakterie wyizolowano w płynach do spryskiwaczy używanych w 75 procentach autobusów w Arizonie, które stanowiły przedmiot badań doktoranta Otto Schwake z Arizona State Univesity. Wyniki badań zostały opublikowane przez Amerykańskie Towarzystwo Biologii.\nSzczególną rolę w rozprzestrzenianiu się bakterii odgrywa rozpryskiwacz, ponieważ potrafi on w jednym momencie uwolnić niesłychaną ilość bakterii. Wyniki, które osiągnął student wskazują na to, że samochody mogą służyć jako ważne źródła transmisji dla Legionelli (choroby legionistów).\nLegionella wywoływana jest przez bakterie, których naturalnym środowiskiem wzrostu jest woda. Mogą rozwijać się również w systemach chłodniczych i klimatyzatorach, a także w jacuzzi. Nie są one w stanie przenosić się bezpośrednio na człowieka w wyniku kontaktu ze skórą, ale jest to możliwe w momencie, gdy znajdą możliwość przemieszczania się przy pomocy pary wodnej lub mgły. Wówczas są w stanie trafić do układu oddechowego człowieka.\nWiększość osób, które są narażone na wdychanie tych bakterii najprawdopodobniej nie zachoruje, jednak u niektórych osób mogą one wywołać chorobę legionistów, czyli ciężką formę zapalenia płuc. Bakterie mogą powodować również gorączkę Pontiac, której objawy często mylone są z grypą.\nPowyższe wyniki pochodzą z serii eksperymentów wykonanych w 2012 roku. Shawke wraz z grupą kolegów próbowali rozwijać bakterie Legionelli w kilku rodzajach płynów do spryskiwaczy. Okazało się, że w badanych próbkach doszło do zwiększenia poziomu hodowanych bakterii w płynach i potrafiły one zachować swoją populację przez okres 14 miesięcy.\nPomimo, że nie ma bezpośredniego dowodu na to, że płyn do spryskiwaczy jest przyczyną zachorowań na Legionellę, osiągnięte wyniki przyczyniły się do kolejnych badań epidemiologicznych. Badania te pokazują jednak, że współczesny człowiek może być wielokrotnie, nieświadomie narażony na choroby układu oddechowego w jego naturalnie występującym środowisku. To pokazuje również, że istnieje potrzeba badania nietypowych sposobów rozprzestrzenia się chorób w społeczeństwie.


Tanie hotele w Adamas - Oferty hoteli w Adamas - eSky.pl\nAdamas - Zobacz najlepsze oferty hoteli\nSprawdź inne oferty Zobacz więcej hoteli w Adamas\nHotele w Adamas to zróżnicowana baza noclegowa, w której każdy z podróżujących znajdzie nocleg odpowiadający swoim potrzebom. Wolisz hotel o wysokim standardzie z ofertą all inclusive, a może wybierasz hotele gwarantujące kameralną atmosferę i tani nocleg? w Adamas zarezerwujesz nocleg na każdą kieszeń! Wybierz dogodną dla siebie lokalizację i standard hotelu, a także sprawdź metody płatności za nocleg i możliwość bezpłatnego anulowania rezerwacji. Hotele w Adamas to obiekty zlokalizowane zarówno blisko najpopularniejszych atrakcji, jak i z dala od tłumu. Idealne na dłuższy pobyt, jak i pełniące funkcję jedynie bazy wypadowej do innych miejsc. Wybierz hotel dla siebie i rozpocznij przygotowania do podróży lub wyjazdu służbowego już dzisiaj!\nAdamas – najlepsze hotele\nKompleksowe usługi i atrakcyjna lokalizacja to jedne z kluczowych warunków, które musi spełniać hotel all inclusive. Najlepsze hotele w Adamas to gwarancja obsługi na najwyższym poziomie oraz szereg udogodnień dla gości hotelowych. Obiekty noclegowe o wysokim standardzie oferują doskonałą lokalizację, blisko kluczowych atrakcji w Adamas. Goście mogą skorzystać z bezpłatnego parkingu, a także wybrać pokój lub apartament idealnie dopasowany do swoich potrzeb. Hotel o wysokim standardzie to również m.in. zróżnicowane menu, strefa SPA lub fitness oraz atrakcje dla dzieci. Najlepsze obiekty noclegowe w Adamas to znakomite rozwiązanie dla par, rodzin, a także osób, które podróżują służbowo czy planują organizację szkolenia dla swoich pracowników.\nJak znaleźć hotel w Adamas?\nNajszybszym sposobem na znalezienie hotelu w Adamas jest skorzystanie z wyszukiwarki noclegów eSky. Rozbudowana baza noclegowa to pewność, że znajdziesz to, czego szukasz. W odpowiednie pola wyszukiwarki wpisz miejsce podróży, wybierz datę zameldowania i wymeldowania, a także liczbę gości i pokoi. Gotowe! Wyniki wyszukiwania wskażą dostępne w danym terminie obiekty. Bez problemu sprawdzisz odległość hotelu od centrum, sposób płatności za nocleg czy liczbę gwiazdek, które otrzymał obiekt.\nJakie udogodnienia znajdę w hotelach w Adamas?\nHotele w Adamas to obiekty o różnym standardzie i dopasowanych do niego udogodnieniach dla gości. Najpopularniejsze z nich to m.in. bezpłatny dostęp do Wi-Fi, strefa SPA, barek/sejf w pokoju, centrum konferencyjne, strefa gastronomiczna, kącik zabaw dla dzieci, bezpłatny parking, a także broszury informacyjne na temat atrakcji w okolicy. Niektóre z obiektów zapewniają również transport z/na lotnisko lub zachęcają do skorzystania z wycieczek śladem największych zabytków w Adamas\nGdzie rezerwować hotele w Adamas?\nRezerwacja noclegu na stronie eSky.pl to rozwiązanie, które pozwoli Ci zaoszczędzić czas i pieniądze. Skorzystaj z wyszukiwarki hoteli w Adamas i dobierz obiekt do swoich potrzeb. Wiele osób decyduje się także skorzystać z pakietu „Lot+Hotel”, który umożliwia rezerwację noclegu nawet o 30% taniej. Wyszukiwarka i rezerwacja tanich hoteli w eSky.pl jest dostępna na stronie głównej, w zakładce „Noclegi”. Nie wiesz, czy planowana podróż dojdzie do skutku? Sprawdź, czy dany obiekt udostępnia możliwość bezpłatnego anulowania rezerwacji.\nIle kosztuje hotel w Adamas?\nCena za nocleg w Adamas jest zróżnicowana i zależy od standardu oraz lokalizacji hotelu. Noc w obiekcie o średnim standardzie to koszt od kilkudziesięciu do kilkuset złotych. Hotele pięciogwiazdkowe goszczą gości za kwotę od kilkuset do nawet ponad tysiąca złotych za noc. Jeśli szukasz tanich noclegów, sprawdź naszą ofertę pakietów „Lot+Hotel”, która umożliwia rezerwację hotelu i lotu nawet o 30% taniej.


Wynajem nart w stacji Bareges - SKISET\nWypożyczalnia nart Bareges\nSprzęt narciarski Bareges\nChcesz silnych wrażeń i świeżego powietrza? dzięki swojej wyjątkowej pokrywie śnieżnej i olbrzymim terenie narciarskim, stacja Bareges gwarantuje fanom sportów zimowych wakacje wspaniałej jazdy! Bareges to stacja wysokogórska mieszcząca się w samym sercu majestatycznego, naturalnego środowiska, dysponująca różnorodnymi infrastrukturami sportowo-rekreacyjnymi, które pozwolą każdemu na pełne korzystanie według swoich własnych upodobań z zimowego pobytu w górach. Stacja Bareges oferuje między innymi liczne trasy przeznaczone do narciarstwa zjazdowego, poczynając od łatwej zielonej do niesamowitej czarnej, na których wszyscy narciarze mogą próbować swoich sił, niezależnie od poziomu. Ale teren narciarski stacji Bareges jest również otwarty dla miłośników snowboardu, mini-nart, sanek, a nawet spacerów na rakietach śnieżnych…\nChociaż zjazdy stanowią podstawową rozrywkę w stacji Bareges, to nie brakuje jednak atrakcji poza trasami zjazdowymi. Bareges to sportowa, rodzinna i otwarta dla wszystkich stacja narciarska, która proponuje wszelkiego rodzaju atrakcje dla dzieci jak i dla dorosłych. Lodowisko i dyskoteka znajdują się oczywiście wśród niezbędnych atrakcji stacji Bareges. I pamiętaj, aby podczas swojego pobytu w stacji Bareges koniecznie skosztować pysznych, lokalnych specjałów!\nPowierzchnia : Esquieze-Sere\nAdres : Place du Mont Blanc\nTańsze wypożyczanie nart - Bareges\nZbliżają się wakacje w Bareges? Wypożycz narty w serwisie internetowym! Możesz zaoszczędzić do 50% w stosunku do cen wywieszonych w wypożyczalni, zależnie od terminów swojego pobytu. Jesteśmy obecni wszędzie w Europie i w Ameryce Północnej a naszych 800 wypożyczalni nart rozmieszczonych jest w 400 stacjach narciarskich. W przypadku każdej stacji dysponujemy planem, na którym dokładnie zaznaczono usytuowanie wypożyczalni Skiset.\nNajnowszy sprzęt i rady dostosowane osobiście do klienta - Bareges\nW firmie Skiset zajmie się Tobą doświadczony personel, pasjonujący się górami. Doradcy stacji Bareges to znani narciarze lub instruktorzy , którzy umiejętnie Ci doradzą zależnie od Twoich potrzeb, Twojego poziomu, a także bieżących warunków pogodowych w stacji Bareges. Przy wypożyczaniu nart lub deski do snowboardu zaufaj specjalistom w zakresie wynajmu, którzy zapewnią Ci beztroski pobyt na nartach.\nNajlepsze miejsca w największych stacjach narciarskich we Francji, Włoszech, Austrii, Andorze, Szwajcarii, Hiszpanii, Niemczech, Bułgarii i Słowenia. Nasze wypożyczalnie znajdują się zawsze w najlepszych miejscach w stacji Bareges i stanowią prawdziwą przestrzeń poświęconą pasji narciarskiej. Skiset to również solidność ludzi gór i nasza firma w stacji Bareges\tzapewnia profesjonalną obsługę wysokiej jakości przy wynajmie sprzętu narciarskiego w jak najlepszych warunkach.\nJeżeli podobała Ci się stacja Bareges, spodobają Ci się nasze stacje w Europie


Rothbard: Richard Cantillon - ojciec wspolczesnej ekonomii\nWiększość ludzi — zarówno ekonomistów, jak i laików — uważa, że ekonomia zrodziła się w głowie Adama Smitha pod koniec osiemnastego wieku. To, co nazywano pierwszym czy też „klasycznym” okresem nowoczesnej myśli ekonomicznej, rozwinęło się dzięki Smithowi, a później Davidowi Ricardo, i zawierało m.in. myślenie agregatami i kosztową, a nawet laborystyczną teorię wartości.\nObecnie wiemy jednakże, że jest to nieprawdą, ponieważ współczesna myśl ekonomiczna, tzn. analiza skupiająca się na objaśnianiu gospodarki rynkowej, rozwinęła się we Francji — a nie w Wielkiej Brytanii — pół wieku przed napisaniem Badań nad naturą i przyczynami bogactwa narodów przez Smitha. Co więcej, francuscy pisarze pomimo swej różnorodności, powinni być zapisani w historii nie jako protoplaści Ricarda, lecz jako preaustriacy, to znaczy jako prekursorzy podejścia indywidualistycznego, mikroekonomicznego, i dedukcyjnego oraz opartego na wartości subiektywnej, zapoczątkowanego w Wiedniu w 1870 r.\nA zatem zaszczyt bycia nazwanym „ojcem współczesnej ekonomii” nie należy się Adamowi Smithowi, lecz francusko-irlandzkiemu handlarzowi i odważnemu człowiekowi, który napisał pierwszy esej na temat ekonomii ponad czterdzieści lat przed publikacją Badań nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Richard Cantillon (ok. 1680-1734) jest jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii myśli społecznej i ekonomicznej. Niewiele wiadomo na temat jego życia poza tym, że zmarł jako multimilioner. Jednakże najnowsze odkrycia dowodzą, że urodził się w hrabstwie Kerry, w irlandzkiej rodzinie szlacheckiej wysiedlonej przez siejącego zniszczenie angielskiego purytanina Olivera Cromwella. Wysiedlony wcześniej kuzyn Cantillona, również Richard, wyemigrował do Paryża i odniósł sukces jako bankier, tym samym uwieczniając tradycję urodzonego w szesnastym wieku religijnego i politycznego wygnańca, który wyemigrował do Francji. Pod koniec siedemnastego wieku ich rodzina była częścią katolickich emigrantów skupiających się wokół pretendenta do tronu Wielkiej Brytanii.\nRichard Cantillon dołączył do emigracji w Paryżu w 1714 r., szybko zostając głównym asystentem kuzyna w banku. Co więcej, wuj matki Richarda, sir Daniel Arthur, będący sławnym bankierem w Londynie i Paryżu, mianował kuzyna Richarda paryskim korespondentem swojego londyńskiego oddziału. Po dwóch latach Cantillon był już w stanie wykupić należące do kuzyna prawo własności do banku.\nRichard stał się wysoko postawionym bankierem zarówno dworu Stuartów na zesłaniu, jak i masy brytyjskich oraz irlandzkich emigrantów w Paryżu. Jednakże swój największy sukces zawdzięcza powiązaniu ze szkockim awanturnikiem i inflacjonistą Johnem Lawem (1671-1729), który wykorzystał urojenia i zachłanność regenta Francji. Śmierć sędziwego Ludwika XIV w 1715 r. zapoczątkowała łagodniejszy i bardziej optymistyczny reżim, nad którym kontrolę przejął książę Orleanu. John Law przekonał księcia, że Francja byłaby w stanie na stałe posiadać dobrą koniunkturę, nie martwiąc się już długiem publicznym. Francuski rząd musiałby tylko spłacić olbrzymi deficyt poprzez zastosowanie stosunkowo nowego wynalazku rządowego, jakim były papierowe pieniądze.\nZostając głównym doradcą finansowym francuskiego rządu oraz generalnym kontrolerem finansów Francji, Law wywołał niepohamowaną inflację, która doprowadziła do wysoce spekulacyjnej afery Mississipi, która — zanim ucichła — błyskawicznie zmieniła wielu ludzi w milionerów. Co ciekawe, samo słowo „milioner” powstało właśnie w owych ekscytujących latach.\nKiedy emocje opadły, okazało się, że bystry Richard Cantillon, były partner Johna Lawa w transakcjach spekulacyjnych, jest multimilionerem. Legenda głosi, że na początku swojej błyskawicznej kariery we francuskich finansach John Law ostrzegł Cantillona: „Będąc w Anglii, zawarlibyśmy układ i doszlibyśmy do porozumienia, ale jako że jesteśmy we Francji, mogę cię odesłać do Bastylii, jeżeli nie obiecasz mi, że opuścisz królestwo w przeciągu dwudziestu czterech godzin”. Na to Cantillon miał odpowiedzieć: „Zaczekaj, nie wyjadę i doprowadzę twój system do sukcesu”. Wiemy w każdym razie, że Law, Cantillon i angielski spekulant Joseph Edward („Beau”) Gage założyli prywatną firmę w listopadzie 1718 r. Gage tak się wzbogacił na papierowych transakcjach spekulacyjnych Kompanii Mississipi, firmy Johna Lawa finansowanej przez rząd, że podjął w tamtym okresie poważne próby zakupu królestwa polskiego od króla Augusta.\nPodczas gdy bańka spekulacyjna na akcjach Kompanii Mississipi wciąż się utrzymywała, wnikliwy analityk spraw finansowych Cantillon, dostrzegłszy jej rychły koniec, podjął kroki zmierzające do wzbogacenia się, wykorzystując naiwność swoich partnerów i klientów. Pożyczając pieniądze Gage’owi i innym na zakup zawyżonych w cenie udziałów Mississippi Company, Cantillon sprzedał po cichu zarówno wszystkie swoje udziały, jak i te pozostawione jemu jako zastaw, zamknął swoje papiery w sejfie, zabrał zgromadzone miliony i wyjechał do Włoch, żeby bezpiecznie przeczekać „przewidzianą przez siebie burzę finansową”. Kiedy w 1720 r. Gage i inny klienci Cantillona zbankrutowali, Cantillon zaczął ich ścigać za długi oprocentowane nawet do 55% z powodu znacznej premii inflacyjnej.\nRichard Cantillon powrócił do Paryża jako multimilioner, aczkolwiek cieszący się raczej złą sławą wśród byłych partnerów i dłużników. Wkrótce poślubił Mary Anne, córkę hrabiego i irlandzkiego generała Daniela O’Mahony’ego. Jego teściowa, Charlotte Bulkeley, była bratową Jamesa FitzJamesa — księcia Berwick, marszałka Francji i syna króla Anglii Jakuba II. Był on w związku z tym pretendentem Stuartów do angielskiego tronu jako Jakub III. W ten sposób Cantillon wżenił się w irlandzką rodzinę wojskową blisko powiązaną ze Stuartami i francuskim dworem.\nNa początku 1730 r. ten odnoszący sukcesy bankier i spekulant napisał po francusku wielkie dzieło zatytułowane Essai sur la nature du commerce en général, czyli „Ogólne rozważania nad prawami handlu”. Zgodnie z zasadami obowiązującej cenzury traktat nie został opublikowany, ale wielu ludzi z kręgów literackich i intelektualnych weszło w posiadanie rękopisu, który ostatecznie doczekał się druku w 1755 r.\nZarówno śmierć Richarda Cantillona, jak i jego cała kariera pozostają zagadką. Zmarł w pożarze w maju 1734 r., który całkowicie zniszczył jeden z jego wielu domów w Londynie. Później ustalono, że został zamordowany we własnym domu, a pożar miał zatuszować zbrodnię. Trzej służący zostali postawieni przed sądem i uniewinnieni, podczas gdy jego francuski kucharz, którego zwolniono trzy tygodnie wcześniej, uciekł za granicę ze sporą ilością drogocennych rzeczy. Nigdy nie został odnaleziony. Hrabia Egmont mieszkający obok napisał w swoim dzienniku, że „Cantillon był skorumpowanym człowiekiem, a jego służba cieszyła się złą reputacją”. Zmarł jako jedyny wielki ekonomista, który padł ofiarą morderstwa w wysoce niejasnych okolicznościach.\nDzieło Cantillona zostało słusznie nazwane przez W. Stanleya Jevonsa „pierwszym traktatem o ekonomii”, zaś historyk myśli ekonomicznej Charles Gide określił je jako pierwszy systematyczny traktat o ekonomii politycznej. Najlepszą jednak opinię wystawił F.A. Hayek, austriacki ekonomista i zarazem świetny historyk myśli ekonomicznej: „ten utalentowany, niezależny obserwator potrafił zintegrować punkt widzenia praktyka z teoretycznym namysłem, będąc pierwszym człowiekiem, któremu udało się zaprezentować i przekazać prawie cały zakres tego, co dziś nazywamy ekonomią”.\nScholastycy pisali traktaty ogólne na temat prawie całej ludzkiej wiedzy, w których dyskusje dotyczące ekonomii i rynku odgrywały podrzędną rolę. W epoce handlu merkantyliści i ich krytycy dokonali inteligentnego zarysu poszczególnych tematów z zakresu ekonomii — zazwyczaj polityki gospodarczej. Ale Richard Cantillon był pierwszym teoretykiem, który wyznaczył granice niezależnej sfery dochodzenia — ekonomii — i napisał ogólny traktat na temat wszystkich jej aspektów.\nFakt, że uwolnił analizę ekonomiczną od jej wcześniejszych powiązań z zagadnieniami etycznymi i politycznymi, był jednym z powodów nazwania Cantillona „pierwszym z nowoczesnych”. Merkantyliści, którzy we wcześniejszym stuleciu dominowali w myśli ekonomicznej, pisali w określonym celu — aby wesprzeć konkretne interesy, lub by uzasadnić rozrost władzy rządu. Średniowieczni i renesansowi scholastycy, mimo iż nieporównywalnie bardziej rozważni i systematyczni, wkomponowali analizę ekonomiczną w struktury moralne i teologiczne. Aby wydostać się z merkantylistycznego bagna, trzeba było stanąć z boku i skupić uwagę na ekonomicznych stronach ludzkiego działania i ich analizie, odseparowując je od innych ważnych kwestii. Oddzielenie analizy ekonomicznej od etyki, polityki czy nawet konkretnych danych gospodarczych nie oznaczało, że owe zagadnienia były nieistotne, bądź że nie powinny być brane pod uwagę. Rozwiązanie dylematów etycznych w gospodarce oraz określenie tego, co powinien, a czego nie powinien robić rząd i jakie może to wywoływać skutki, było niemożliwe bez poznania zasad funkcjonowania rynku. Cantillon, przypuszczalnie z powyższych powodów, widział potrzebę przynajmniej tymczasowej emancypacji analizy ekonomicznej.\nCo więcej, Cantillon był jednym z pierwszych, którzy zastosowali tak wyjątkowe narzędzia ekonomicznej abstrakcji, określone później przez Ludwiga von Misesa jako niezbędna metoda myślenia ekonomicznego: Gedankenexperiment (eksperyment myślowy). Życie ludzkie nie jest laboratorium, w którym wszystkie czynniki kontroluje eksperymentator mogący je zmieniać w celu określenia ich wpływów. W życiu człowieka wszystkie czynniki, wliczając ludzkie działania, są zmienne. Teoretyk może jednakże analizować relacje typu przyczyna-skutek, zastępując laboratoryjne eksperymenty myślową abstrakcją. Może założyć stałość pewnych zmiennych (metoda ceteris paribus), a następnie wyciągnąć wnioski dotyczące skutków zmiany tylko jednego czynnika.\nZaczynając od prostych „modeli” i wprowadzając do analizy kolejne komplikacje, ekonomista może w końcu odkryć naturę i funkcjonowanie gospodarki rynkowej w realnym świecie. Dlatego też ekonomista jest w stanie wyciągnąć wnioski z analizy, że — ceteris paribus — wzrost popytu podnosi cenę.\nW latach 90. XVII wieku sędzia rejonowy i lider nowopowstałej klasyczno-liberalnej opozycji wobec etatyzmu i merkantylizmu Ludwika XIV — sieur de Boisguilbert — wprowadził do ekonomii metodę abstrakcji i następujących po sobie przybliżeń, zaczynając od najprostszego modelu i przechodząc do wzrastającej złożoności. Boisguilbert rozpoczął ukazywanie natury i zalet specjalizacji i handlu od najprostszej, hipotetycznej wymiany pomiędzy dwoma pracownikami, z których jeden produkował wełnę a drugi pszenicę, by następnie objąć swą analizą małe miasto, zaś na końcu cały świat.\nRichard Cantillon szeroko rozwinął metodę abstrakcji i następujących po sobie przybliżeń. Często stosował metodę ceteris paribus. Dzięki tej analitycznej metodzie odkrył „naturalne” zależności przyczynowo-skutkowe w gospodarce rynkowej. Francja — w wyniku podbojów we wcześniejszych epokach — była wówczas krajem wielkich ziemskich posiadłości feudalnych. I tak Cantillon znakomicie rozpoczął analizę w swoim dziele Essai, wychodząc z założenia, że istnieje tylko jedna, gigantyczna posiadłość obejmująca swoim obszarem cały świat.\nW tym, trzeba przyznać, „nierealistycznym” (aczkolwiek bardzo pouczającym) obrazie, cała produkcja jest zależna od chęci i pragnień monopolisty, który po prostu rozporządza ludźmi. Mówiąc inaczej, produkcja zależy od zapotrzebowania, choć w tym przypadku jest tylko jeden potrzebujący, czyli właściciel ziemi.\nCantillon dokonuje następnie jednej realistycznej zmiany w swoim modelu. Właściciel wydzierżawia swoją ziemię różnym producentom. Ale wkrótce potem okazuje się, że system gospodarczy z jednym człowiekiem na czele nie może być utrzymany. Dla zachowania jego ciągłości indywidualni producenci muszą wymieniać się produktami, doprowadzając do stworzenia wolnorynkowej gospodarki z towarzyszącą jej konkurencją, handlem wymiennym i systemem cenowym. Co więcej, dzięki tej wymianie pojawia się pieniądz towarowy jako najbardziej pożądany środek wymiany i narzędzie „szacowania” wartości.\nCantillon zaangażował się w pierwszą wyszukaną nowoczesną analizę cen rynkowych, wykazując szczegółowo, w jaki sposób popyt i istniejący zasób towaru współdziałają ze sobą w tworzeniu cen. W przeciwieństwie do późniejszych ekonomistów klasycznych Cantillon był szczególnie zainteresowany procesem kreowania cen w prawdziwym świecie, tzn. aktualnych cen rynkowych, a nie urojonym, „normalnym” poziomem cen w długim okresie. Profesor Vincent Tarascio określa Cantillona jako klasyka czy też neoklasyka na podstawie utrzymywanego przez niego twierdzenia, że w długim okresie ceny rynkowe zmierzają ku „wartości wewnętrznej” towaru, tzn. kosztu jego produkcji rozpatrywanego w kategoriach nakładu ziemi i siły roboczej. Tak wyglądała teoria cenowej równowagi Smitha-Ricardo, którą rozszerzono do teorii równowagi ogólnej Walrasa.\nPodczas gdy u Cantillona istnieją ustępy usprawiedliwiające taką interpretację, a samo pojęcie „wartości wewnętrznej” jest z pewnością niefortunne, to profesor David O’Mahony wskazuje we wnikliwym i trafnym komentarzu do artykułu Tarascio, że podejście Cantillona do zagadnienia było w rzeczywistości preaustriackie. O’Mahony pokazuje, że analiza cen była przeprowadzona w duchu austriackim, gdyż uwzględnia istniejący zasób danego towaru wartościowanego i pożądanego przez konsumentów.\nCantillon mówi: „Jasne jest, że ilość produktu lub towaru oferowanego na sprzedaż, proporcjonalnie do jego zapotrzebowania lub ilości kupujących, jest podstawą dla już ustalonych czy też przyszłych rzeczywistych cen rynkowych”. Popyt natomiast jest subiektywny, zależny od „nastrojów, upodobań, trybu życia itd.”. Właśnie te subiektywne czynniki podnoszą wartość produktów oferowanych na sprzedaż. To „zgoda rodzaju ludzkiego” nadaje wartość „haftom, wytwornym ubraniom, miedzi i innym metalom”. Dla Cantillona rzeczywiste ceny rynkowe są określane przez popyt: „Często się zdarza, że wiele rzeczy posiadających wartość wewnętrzną nie jest sprzedawanych w owej wartości: to zależy od humorów i zachcianek ludzi oraz ich konsumpcji”.\nDlatego wycena dokonana przez konsumenta nadaje wartość produktom: kluczowe preaustriackie spostrzeżenie wywodzące się od średniowiecznych i późnośredniowiecznych hiszpańskich scholastyków. To, co określało tak naprawdę scholastyczne i poscholastyczne podejście, to twierdzenie, że wartość przedmiotu jest określana przez jego „użyteczność” i „rzadkość” — innymi słowy: przez subiektywną wycenę danego zasobu artykułu. Im wyższa użyteczność, tym wyższa wartość, a im większa podaż, tym niższa wartość i cena produktu na rynku. Cantillon w istocie opracował bardziej wyszukaną i dopracowaną wersję scholastycznego podejścia.\nPodczas gdy Cantillon postrzega „wewnętrzną wartość przedmiotu” jako sposób oceny gruntu i siły roboczej wchodzących w skład produkcji, to przyznaje równocześnie, że to raczej subiektywna wycena konsumencka, a nie „wartość wewnętrzna”, określa cenę.\nZagłębiając się w zagadnienie prawdziwej wartości, Cantillon odnosi się do hipotetycznego przykładu pewnego Amerykanina, który jedzie do Europy sprzedać bobrowe skóry na czapki, ale wkrótce „wpada w zdumienie, odkrywając, że czapki wełniane są równie funkcjonalne i że jedyna różnica między nimi to opinia o bobrowych jako lżejszych oraz milszych dla oka i w dotyku”. W skrócie zatem, cały koszt produkcji oraz nakład pracy i wysiłku włożone w produkcję i transport bobrowych skór nic nie znaczą, chyba że produkt będzie na tyle zadowalający, że konsument będzie gotów zapłacić cenę przewyższającą koszty. To właśnie zapotrzebowanie konsumenckie określa sprzedaż i cenę.\nO’Mahony podkreśla, że model ziemskiego monopolu Cantillona wyraźnie pokazuje, iż to popyt (w tym przypadku światowego monopolisty) określa cenę, a nie koszt produkcji. Zatem Cantillon nie zapowiedział klasycznej teorii równowagi, według której koszt produkcji to długoterminowy i prawdopodobnie dlatego najważniejszy wyznacznik ceny rynkowej. Przeciwnie, według Cantillona koszt produkcji miał zupełnie inne zadanie: określanie, czy dany biznes mógłby odnieść zyski, czy też musiałby zakończyć działalność, cierpiąc z powodu strat. Jeżeli wartość konsumencka, i w następstwie cena sprzedaży produktu, jest na tyle wysoka, aby pokryć koszty, to firma na tym zarabia; jeżeli nie jest dość wysoka, firma ponosi straty i kończy działalność. Jest to istotna cecha austriackiego podejścia do roli kosztów. Cantillon omawia koszty i ceny w fabryce koronek w Brukseli:\nJeżeli cena, którą zapłacą damy za koronki, nie pokryje wszystkich kosztów i nie zapewni zysków, wówczas fabryka nie będzie opłacalna i przedsiębiorca ją zamknie, zostając bankrutem. Ale jeżeli fabryka ma się utrzymać, wówczas będzie konieczne, aby ceny zapłacone przez damy Paryża pokryły wszystkie koszty.\nW związku z tym, proces posuwania się w kierunku równowagi długoterminowej nie oznacza przystosowywania cen rynkowych do prawdziwych długoterminowych kosztów produkcji, lecz przesuwanie się pracowników i menedżerów pomiędzy różnymi liniami produkcji do czasu, aż koszty produkcji i ceny sprzedaży się wyrównają. Jak ujął to O’Mahony:\nWedług Cantillona to ceny proponowane przez rynek określają opłacalność produkcji rzeczy, a nie fakt, że wartości wewnętrzne pociągające za sobą ceny istnieją automatycznie i spontanicznie. Innymi słowy, to właśnie sugerowane ceny określają koszty produkcji, które będzie należało ponieść. Zatem koszty produkcji nie wyznaczają cen.\nOczywiście istnieje luka zarówno w ujęciu Cantillona, jak i w podejściu klasyków należących do tradycji Smitha-Ricardo, a także współczesnych ekonomistów neoklasycznych, odnośnie do tego, skąd biorą się „koszty produkcji”. W odróżnieniu od poglądów Cantillona i klasyków, nie są one ani wewnętrznymi determinantami wartości, ani nie są wprowadzone przez tajemniczą siłę spoza systemu ekonomicznego. Austriacy wskazali, że koszty produkcji są określane przez oczekiwany popyt na towary i usługi.\nNiepewność a przedsiębiorca\nJednym z najważniejszych wkładów Cantillona w myśl ekonomiczną jest fakt, że był pierwszym, który podkreślił znaczenie i przeanalizował pojęcie przedsiębiorcy. Niepojętym byłoby, żeby jako handlarz, bankier i spekulant dał się złapać w pułapkę założenia Ricardo, Walrasa czy ekonomistów neoklasycznych, że rynek charakteryzowany jest przez doskonałą wiedzę i statyczny świat rzeczy pewnych. W rzeczywistości rynek przesiąknięty jest niepewnością, a zadaniem biznesmena i przedsiębiorcy jest stanąć naprzeciw i sprostać tej niepewności poprzez inwestowanie i opłacanie kosztów z nadzieją na zysk.\nWówczas zyski są nagrodą za pomyślne przewidzenie przyszłości i za poradzenie sobie z niepewnością w procesie produkcji. Zasadnicze założenie tradycji Smitha-Ricardo i podejścia Walrasa (klasyczne i neoklasyczne), że ekonomia znajduje się w stanie równowagi długoterminowej, całkowicie wyklucza prawdziwy świat niepewności.\nTak więc Cantillon dzieli producentów w gospodarce rynkowej na dwie grupy: „pracowników najemnych” ze stałymi zarobkami i przedsiębiorców — ze zmiennymi, niepewnymi zyskami. Przedsiębiorca-farmer ponosi ryzyko stałych kosztów produkcji i niepewnych cen, tak samo jak handlarz lub producent ponoszą podobne koszty i są uzależnieni od niepewnych zysków. Jako że sprzedaż i ceny są niepewne i zmienne, ich biznesowy dochód staje się niepewnym wynikiem.\nCantillon zauważa również, że niepewność, z jaką zmagają się przedsiębiorcy, jest częściowo wynikiem zdecentralizowanego rynku. W świecie monopolisty właściciel sam decyduje o cenach i produkcji, a przedsiębiorcza niepewność jest znikoma. Ale w realnym świecie zdecentralizowani przedsiębiorcy stają w obliczu dużej niepewności i zmuszeni są podejmować ryzyko. Według Cantillona współzawodnictwo i przedsiębiorczość idą w parze.\nTak jak w przypadku Franka Knighta i współczesnych austriaków, teoria przedsiębiorczości Cantillona skupia się na funkcji przedsiębiorcy, czyli na jego roli jako osoby zmagającej się z niepewnością (uncertainty bearer), aniżeli na aspektach jego osobowości, jak w podejściu Josepha Schumpetera.\nKoncepcja Cantillona antycypuje Misesa i współczesnych austriaków również w innym aspekcie: jego przedsiębiorca spełnia funkcję równoważącą, a nie destrukcyjną — poprzez pomyślne przewidywanie i inwestowanie zasobów na przyszłość pomaga dopasować i zbalansować dostawy i popyt na różnym polu.\nProfesor Tarascio zauważa, że owo podkreślanie wszechobecnej niepewności, tak kluczowe u Cantillona, zostało zapomniane, a wkrótce potem wyrzucone z myśli ekonomicznej aż do jego niezależnego przywrócenia w dwudziestym wieku przez Knighta oraz takich austriackich ekonomistów, jak Ludwig von Mises i F.A. Hayek. Ale jak komentuje to cierpko profesor O’Mahony: „Uznanie dla analizy niepewności Cantillona, patrząc z obecnego punktu widzenia, jest raczej refleksją nad dorobkiem wielu nowoczesnych ekonomistów, których umiejętność ignorowania niepewności jest niemniej dziwna niż przebłyski geniuszu Cantillona”.\nJakkolwiek dziwne się to może wydawać, w tym szaleństwie jest metoda. Nowoczesna ekonomia jest zestawem formalnych modeli i równań mających w pełni określić, przynajmniej w sferze gospodarczej, ludzkie zachowanie. Jednak nie istnieje możliwość, żeby niepewność podpiąć pod określone modele matematyczne. Według O’Mahony’ego ktoś mógłby „zapytać, czy czynności przedsiębiorcze mogą z natury być podmiotem formalnych odwzorowań lub modeli. Jeśli tak, to czy znajdzie się miejsce na niepewność w prawdziwym tego słowa znaczeniu, i czy w związku z tym będzie miejsce dla samej przedsiębiorczości?”. Teoria ekonomiczna, w skrócie ujmując, musi dokonać wyboru między formalnie eleganckimi, ale nieprawdziwymi i zniekształcającymi rzeczywistość modelami matematycznymi a „literacką” analizą realnego ludzkiego życia.\nTeoria płac Richarda Cantillona jest uzależniona od zaludnienia w sposób, który został przepisany prawie słowo w słowo przez Adama Smitha w Bogactwie narodów, które to natomiast zainspirowało słynną ludnościową histerię Malthusa. Długoterminowa teoria płac Cantillona zależna jest od dostawy siły roboczej, która zaś uwarunkowana jest poziomem i wzrostem wysokości zaludnienia. Jednakże w przeciwieństwie do Malthusa, Cantillon zaangażował się w wyszukaną analizę przyczyn wzrostu populacji. Bogactwa naturalne, czynniki kulturowe oraz stan rozwoju technologii uznał za szczególnie ważne.\nProroczo przewidywał, że kolonizacja Ameryki Północnej nie będzie zwykłym wysiedleniem ludzi przez nowoprzybyłych, lecz że nowa technologia rolnicza wyżywi znacznie większą ilość mieszkańców na akrze ziemi. W związku z tym stopień możliwości utylizacji istniejących zasobów, ziemi i siły roboczej zależy od istniejącego stanu rozwoju technologii. Tak więc przedkolonialna Ameryka Północna nie była „przeludniona” Indianami, jak niektórzy sądzili, lecz po prostu ich populacja dostosowała się do danych im bogactw naturalnych i dostępnej technologii. Cantillon przewidział współczesną teorię „optymalnego” zaludnienia, według której wielkość populacji dostosowuje się do najbardziej wydajnego poziomu przy użyciu dostępnych zasobów naturalnych i technologii.\nNie dość, że Cantillon zanalizował domniemaną tendencję istot ludzkich do rozmnażania się bez ograniczeń jak „szczury w stodole”, rozpoznał również wpływ wartości religijnych i kulturowych na takie zachowania. Zwiększone zapotrzebowanie na produkty rolnicze wymagające relatywnie więcej ziemi zmniejsza popyt na pracę rolniczą i w ostateczności prowadzi do spadku dostaw siły roboczej, a w następstwie całości populacji. (Należy pamiętać, że Cantillon pisał w wieku, w którym przytłaczająca ilość ludności trudniła się rolnictwem.) Z drugiej strony, zwiększenie zapotrzebowania na produkty relatywnie pracochłonne miałoby spowodować zwiększenie zapotrzebowania na pracę, a co za tym idzie, populacji. Żyjąc w czasach i kraju dużych majątków feudalnych, Cantillon zaobserwował, że upodobania klasy własnościowej określały gust konsumentów, wartości społeczne i popyt.\nCantillon w wyjątkowo wyrafinowany sposób zauważył, że decydowanie, czy lepiej jest mieć wysokie zaludnienie z biedniejszymi ludźmi, czy niższe z ludźmi o wyższym standardzie życia, wykracza poza zakres analizy ekonomicznej i że to wartości obywatelskie muszą o tym decydować.\nProfesor Tarascio wskazuje na fakt, że analiza zaludnienia Cantillon była zdecydowanie subtelniejsza i bardziej zaawansowana niż te dokonane przez Smitha, Ricardo czy Malthusa. Zamiast martwić się przyszłą hipotetyczną eksplozją zaludnienia, jego teoria potrafi wyjaśnić obecne przejście do mniejszego modelu rodziny w krajach zindustrializowanych oraz prawdopodobieństwo, że populacja sama się dostosuje do przyszłych uszczupleń w zasobach naturalnych. Cantillon zauważył na przykład, że upadkowi starożytnych cywilizacji towarzyszył spadek liczby ludności. Przykładowo, liczba mieszkańców państwa rzymskiego zmniejszyła się z dwudziestu pięciu milionów do około sześciu milionów w obrębie siedemnastu stuleci.\nRichard Cantillon był również założycielem ekonomii przestrzennej, czyli prekursorem analizy aktywności gospodarczej w powiązaniu z przestrzenią geograficzną. Merkantyliści, będąc rzecz jasna zwolennikami nadwyżki w handlu danego obszaru, siłą rzeczy analizowali (nawet, jeśli niepomyślnie) aktywność gospodarczą w aspekcie międzynarodowym. Analiza przestrzenna według profesora Heberta zajmuje się odległością (koszty transportu w powiązaniu z cenami, jak również lokalizacja aktywności gospodarczej) oraz obszarem (rozwój geograficzny i granice rynków). Cantillon nie tylko rozwinął teorię lokalizacji, ale również powiązał ją ze swoją ogólną teorią mikroekonomiczną. Dostrzegł w szczególności, że ceny dóbr zawsze będą wyższe w dużych miastach aniżeli w miejscu produkcji — ze względu na ilość pieniędzy potrzebną do pokrycia kosztów i ryzyka związanego z transportem.\nW rezultacie nieporęczne produkty o dużej masie byłyby zbyt kosztowne albo niemożliwe do przetransportowania do dużych miast, wskutek czego kosztowałyby dużo mniej w miejscu ich produkcji. Takie produkty byłyby wówczas wytwarzane na terenach graniczących z miastami, gdzie koszty transportu na rynki pozamiejskie nie są wygórowane. Cantillon zauważył również, że w przypadku roślin potrzebujących dużych ilości surowców o niskiej wartości na jednostkę wagi produkcja zlokalizowana byłaby blisko miejsc występowania tych materiałów. Wynikałoby to z faktu, że transport mniejszych, cenniejszych i wykończonych już produktów na rynki miejskie byłby tańszy niż przesyłanie surowców.\nW przypadku rynków zlokalizowanych w miastach Cantillon sugeruje, że mniej kosztowne jest umiejscowienie się kupców i handlarzy w jednym miejscu, aniżeli poruszanie się po peryferiach w poszukiwaniu siebie nawzajem i odkrywanie różnic w cenach oferowanych przez obie strony. Z dzisiejszego punktu widzenia można powiedzieć, że według Cantillona rynki centralne rozwijają się w naturalny sposób, ponieważ znacząco zmniejszają koszty transakcji, transportu, informacji i innych elementów handlu.\nPodczas gdy Cantillon rozumiał sposób, w jaki rynki i lokalizacja aktywności gospodarczej potrafiły nawzajem rozwijać się w harmonijny sposób, to nie był w pełni zwolennikiem wolnego handlu tak wewnątrz kraju, jak i w transakcjach międzynarodowych. Utrzymywał, że producenci potrzebują „sporo zachęty i kapitału”, by znaleźć i zainwestować w najlepszych lokalizacjach.\nPieniądze i analiza procesu\nNajważniejszym punktem teorii monetarnej Cantillona jest jego podejście do wartości pieniądza jako szczególnego przykładu ogólnej wartości towarów rynkowych. Podobnie jak w przypadku jakiegokolwiek produktu, domniemaną „wartością wewnętrzną” złota jest koszt jego produkcji. Wartość złota i srebra oszacowywana jest na bazie popytu na rynku — za „zgodą rodzaju ludzkiego”. Tak jak w przypadku innych produktów, Cantillon nie rozwija teorii wartości złota i srebra uzależnionej od kosztów ich produkcji — po prostu uważa, że mogą one być wyprodukowane tylko wtedy, gdy ich wartość pokryje koszty.\nJednakże ze względu na fakt, iż roczna produkcja złota jest niewielką proporcją istniejącego jego zasobu, proces dopasowywania kosztów i wartości wymaga stosunkowo długiego czasu. Jeżeli wartość nominalna złota spadnie poniżej kosztów jego produkcji, zaprzestanie się jego wydobycia, zaś gdy koszty gwałtownie spadną, produkcja przybierze na sile. Cantillon dostrzegł, że w gospodarce z papierowym pieniądzem, zarówno rządowym, jak i bankowym, z jego produkcją nie wiążą się praktycznie żadne koszty, a co za tym idzie, nie występuje żadna „wartość wewnętrzna”, posługując się jego terminologią. Podkreślił jednak, że siły rządzące rynkiem utrzymują wartość takich fiducjarnych pieniędzy na równi z wartością złota czy srebra, na które owe papiery mogą być wymienione. W konsekwencji, zwiększenie dostaw „fikcyjnych czy też wyimaginowanych pieniędzy ma ten sam efekt co wzrost cyrkulacji prawdziwych pieniędzy”.\nJednak, jeśli tylko upadnie zaufanie do papierowych walut, pociągnie to za sobą monetarny nieład i upadek fikcyjnych pieniędzy. Rząd, jak podkreślił, jest szczególnie wystawiony na pokusę drukowania nowych pieniędzy — lekcja, którą niewątpliwie dał Richardowi eksperyment Johna Lawa. Cantillon dokonał również dogłębnej analizy wpływu rynku na współczynnik wartości złota i srebra.\nZrozumienie, że pieniądze wchodzą na rynek w kilkufazowym procesie i dlatego nie podnoszą wszystkich cen w tym samym stopniu, było wyśmienitą cechą traktatu Cantillona, pierwszego preaustriackiego analityka. Dlatego też krytykował on naiwną ilościową teorię pieniądza Johna Locke’a — z której wciąż korzystają zarówno monetaryści, jak i ekonomiści neoklasyczni — według której zmiana w całkowitych zasobach pieniężnych powoduje jednolitą i proporcjonalną zmianę wszystkich cen. W skrócie, zwiększona podaż pieniądza rzekomo nie wpływa na układ relatywnych cen różnych dóbr.\nCantillon pyta: „w jaki sposób i w jakiej proporcji zwiększenie ilości pieniędzy podnosi ceny?”, by następnie błyskotliwie odpowiedzieć na to pytanie, przedstawiając analizę całego procesu:\nOgólnie rzecz ujmując, zwiększenie ilości rzeczywistych pieniędzy powoduje odpowiedni wzrost konsumpcji w kraju, która stopniowo wpływa na wzrost cen. Jeżeli wzrost ilości pieniędzy pochodzi z kopalń złota i srebra w kraju, to właściciel tych kopalni, odkrywcy, hutnicy, rafinerzy i wszyscy inni pracownicy zaczną wydawać więcej, proporcjonalnie do swoich zysków. Skonsumują więcej towarów. Następnie zatrudnionych zostanie kilku mechaników mających z tym wcześniej niewiele wspólnego, a którzy również zwiększą swoje wydatki. Zwiększenie wydatków na mięso, wino, wełnę itd. zmniejszy realny dochód pozostałych mieszkańców nie uczestniczących w wydobyciu zasobów wcześniej wspomnianych kopalni. Zmienianie się rynku albo popytu na mięso, wino czy wełnę w sposób bardziej intensywny niż normalnie podniesie ich ceny. Zmusi to farmerów do zaangażowania większej ilości ziemi do ich produkcji w następnym roku i to właśnie oni odniosą korzyści z podniesienia cen. Ludźmi, którzy ucierpią z powodu drożyzny i zwiększonej konsumpcji będą w pierwszej kolejności właściciele ziem podczas ich dzierżawy, następnie służący i wszyscy pracownicy oraz otrzymujący stałe dochody, którzy sami utrzymują swe rodziny. Wszystko to musi zmniejszyć wartość ich wydatków względem nowej konsumpcji… W ten właśnie sposób znaczny wzrost pieniędzy z kopalni zwiększa konsumpcję.\nW skrócie: ci, którzy jako pierwsi otrzymają nowe pieniądze, będą więcej ich wydawać zgodnie ze swoimi upodobaniami, podnosząc ceny tych dóbr kosztem niższego standardu życia wśród osób, które otrzymają pieniądze ostatni, albo wśród tych, którzy utrzymują się ze stałych dochodów i tych pieniędzy w ogóle nie dostaną. Co więcej, ceny względne ulegną zmianie w obliczu ogólnego wzrostu cen, ponieważ zwiększone wydawanie pieniędzy jest „mniej więcej powiązane z określonymi produktami i towarami zgodnie z wyobrażeniem tych, którzy pieniądze otrzymują, [a] ceny rynkowe pewnych rzeczy bardziej wzrosną”. Ogólna podwyżka cen niekoniecznie będzie proporcjonalna do wzrostu zasobów pieniężnych. W szczególności dlatego, że ludzie, którzy dostaną nowe pieniądze, nie wykorzystają ich raczej w tej samej ilości, jako że ich salda pieniężne, zapotrzebowanie i ceny nie wzrosną wszystkie w tym samym stopniu. Dlatego „w Anglii cena mięsa może zostać potrojona, podczas gdy cena innego towaru wzrośnie o nie więcej niż jedną czwartą”. Cantillon rewelacyjnie podsumował swoje spostrzeżenie, ukazując ważną prawdę, że prawa rządzące gospodarką są jakościowe, a nie ilościowe:\nWzrost ilości pieniędzy krążących w państwie jest zawsze powodem zwiększenia konsumpcji oraz większych wydatków. Jednakże, drożyzna w ten sposób wywołana nie wpływa jednakowo na wszystkie typy produktów i towarów proporcjonalnie do ilości pieniędzy, chyba że ci, którzy zaoferowali na rynku jedną uncję srebra są jedynymi oferującymi teraz dwie uncje w sytuacji, kiedy podwoiła się ilość pieniędzy w obiegu. To się raczej nie zdarza. Jak sobie wyobrażam, kiedy znaczna nadwyżka pieniędzy zostaje wprowadzona w kraju, to nowe pieniądze powodują wzrost konsumpcji, a nawet nadają nowe tempo obiegowi. Nie jest jednak możliwe stwierdzenie, w jakim stopniu.\nWedług profesora Heberta, Cantillon dostarczył również nadzwyczajnej preaustriackiej analizy różnych skutków wywołanych przez pieniądze lokowane w konsumpcji i inwestycjach. Jeżeli nowe fundusze wydawane są na dobra konsumenckie, to owe dobra będą kupowane „zgodnie z upodobaniem tych, którzy otrzymują pieniądze”, zatem ceny będą podnoszone, a układ relatywnych cen ulegnie zmianie. Natomiast, jeżeli najpierw nastąpi przekazanie pieniędzy pożyczkodawcom, wówczas udzielą oni więcej kredytów, tymczasowo obniżając wysokość odsetek, tym samym zwiększając inwestycje.\nCantillon — odrzucając prymitywny pogląd przywrócony do ekonomii w XX wieku przez Johna Keynesa, że odsetki są zjawiskiem czysto monetarnym — twierdził, że wysokość odsetek określona jest przez liczbę oraz interakcje pożyczkodawców i pożyczkobiorców, tak jak ceny poszczególnych towarów wyznaczane są na podstawie interakcji pomiędzy kupującymi i sprzedającymi. Cantillon podkreśla, że:\nJeżeli duża ilość pieniędzy w kraju wejdzie w posiadanie pożyczkodawców, to bez wątpienia obniży istniejącą stopę oprocentowania poprzez zwiększenie liczby tych ludzi, ale jeżeli znajdzie się w rękach tych, którzy je wydają, wówczas nastąpi odwrotna sytuacja — stopa procentowa wzrośnie. Zwiększy się tym samym liczba przedsiębiorców, którzy będą musieli pożyczyć pieniądze w celu rozszerzenia swojej działalności pod kątem klienta każdego typu.\nZwiększone zasoby pieniędzy mogą zatem albo obniżyć, albo podnieść stopy procentowe na czas określony w zależności od tego, kto otrzymuje nowe pieniądze — czy pożyczkodawcy, czy ludzie zainspirowani swoim nowym dobrobytem, którzy wezmą pożyczki w celu rozbudowania interesu. W swojej analizie rosnących kredytów przy równoczesnym obniżeniu stóp procentowych Cantillon kładzie fundamenty pod późniejszą austriacką teorię cyklu koniunkturalnego.\nDodatkowo Cantillon zaprezentował pierwszą wyszukaną analizę, w jaki sposób popyt na pieniądz — a raczej jego odwrotność, czyli szybkość pieniądza w obiegu — wpływa na proces dostosowywania się cen do zwiększonej podaży pieniędzy. „W zamian, przyspieszenie czy też szybszy obieg pieniędzy odpowiada zwiększeniu do pewnego stopnia istniejących pieniędzy”. Jednym z powodów, dlaczego ceny nie ulegają zmianie proporcjonalnie do zmiany ilości pieniędzy, są zmiany w szybkości ich obiegu: „Rzeka płynąca i piętrząca się nie przyspieszy podwójnie tempa, kiedy ilość jej wody zostanie podwojona”. Cantillon rozumiał również, że popyt na bilanse gotówkowe będzie zależał od częstotliwości wydawania pieniędzy przez społeczeństwo. Monroe tak podsumował stanowisko Cantillona: „im dłuższa przerwa w wydawaniu, tym większe ilości pieniędzy akumulowanych w rękach płatników i większe zapotrzebowanie na nie w kraju”.\nJeśli ludzie oszczędzą duże ilości pieniędzy, to być może będą musieli „trzymać je schowane przez spory okres czasu”. Z drugiej jednak strony, rozwój bardziej wydajnych systemów pozbywania się długów oraz papierowych pieniędzy zaoszczędzi gotówki: „Tempo obrotu zwiększa się poprzez stosowanie równoważących kont między handlarzami oraz zastosowanie weksli wśród bankierów i złotników, jako że ci ludzie nie noszą przy sobie odpowiednich ilości pieniędzy”. Cantillon tak podsumował swoją analizę interakcji ilości z szybkością: „Według ustalonych przez nas zasad, ilość pieniędzy będących w obiegu ustala i określa cenę wszystkiego w kraju, biorąc pod uwagę szybkie lub powolne tempo obrotu”.\nCantillon w mistrzowski sposób debatował również na temat relacji pomiędzy złotem i srebrem oraz wystąpił otwarcie w obronie wahających się kursów wymiany miedzy nimi, atakując jakiekolwiek próby ustalenia tego kursu. Sztywny kurs musiałby bowiem wkrótce różnić się od rynkowego. Cantillon zatem rozumiał problem leżący w próbach utrzymania bimetalicznego standardu z ustalonymi parytetami między tymi dwoma cennymi metalami.\nPotrafimy toteż zrozumieć entuzjazm Hayeka, który podsumował monetarną teorię Cantillona w następujący sposób: „stanowi ona niewątpliwie szczytowe osiągnięcie tego największego ekonomisty okresu przedklasycznego, którego wielu klasycznym pisarzom nie udało się ani prześcignąć, ani nawet mu dorównać”.\nMiędzynarodowe powiązania monetarne\nJednym z najsławniejszych elementów obszernej teorii monetarnej Cantillona, przykuwających największą uwagę historyków, była jego pionierska analiza tendencji zmierzających ku międzynarodowej równowadze monetarnej (mechanizm przepływu kruszcu), którą przypisano późniejszym pracom Davida Hume’a.\nCantillon odniósł swoją „mikroanalizę” zmian zasobów pieniężnych wewnątrz kraju do zmian w dystrybucji pieniędzy pomiędzy państwami. Przez okres ponad dwustu lat merkantyliści i europejscy urzędnicy opowiadali się za zwiększonymi dostawami złota do kraju jako sposobem na wzmocnienie władzy i wyrażali się jasno, że, nie posiadając kopalni złota ani srebra, jedynym sposobem zwiększenia zasobów pieniężnych jest posiadanie nadwyżki handlowej.\nDla merkantylistów jasne było, że taką politykę nie każdy kraj mógł skutecznie przyjąć, jako że „korzystne” bilanse handlowe niektórych narodów musiałyby zostać zrównoważone przez „niekorzystne” bilanse innych państw. W tej niezrównoważonej sytuacji każdy naród walczyłby o swoje, podejmując próby osiągnięcia korzyści kosztem innych państw przy zastosowaniu polityki restrykcyjnej, przypominającej wojnę. W tle znajdował się jednak dalszy problem. Jako że większość pisarzy była przynajmniej ogólnikowo zaznajomiona z „ilościową teorią”, analiza wartości pieniądza ukazała wewnętrzną sprzeczność. Otóż, jeżeli państwu A udałoby się osiągnąć korzystny bilans handlowy i zgromadzić złote monety, wówczas zwiększona ich ilość podniosłaby ceny w tym państwie, zaś jego produkty przestałyby być konkurencyjne na rynkach światowych, wskutek czego korzystny bilans przestałby wkrótce istnieć.\nTylko Cantillon był w pełni świadomy problemów związanych z pieniędzmi i międzynarodowymi płatnościami. Zwrócił uwagę na fakt, że złoto może być uzyskane przez kraj dzięki rudom kopalnianym, dotacjom, wojnie, „niewidzialnym” przelewom, pożyczkom albo korzystnemu bilansowi w handlu z innymi krajami. Ale wówczas, według analizy Cantillona, albo właściciele kopalń, albo eksporterzy wydadzą bądź też pożyczą pieniądze innym. Część wydatków związanych z nowymi pieniędzmi zostałaby poniesiona za granicą, a zwiększone zasoby pieniężne wywołałyby wzrost cen, czyniąc krajowe dobra mniej konkurencyjnymi. Ucierpiałby wtedy eksport, przy równoczesnym wzmożonym imporcie produktów zagranicznych, złoto zaś wywieziono by z kraju, niwelując korzystny bilans.\nTym sposobem Cantillon stworzył międzynarodową teorię monetarną połączoną z analizą krajową, równocześnie będąc przy tym pierwszym, który opracował teorię międzynarodowej równowagi monetarnej. Rynek światowy, przynajmniej w perspektywie długoterminowej, udaremnił rządowe starania skupiające się wokół ingerencji i zapewnienia korzystnych bilansów handlowych. Należy zauważyć, że analiza Cantillona zawierała podstawy dwóch głównych elementów równoważącego mechanizmu przepływu kruszcu: wydawanie nowych pieniędzy zwiększa import; wzrost cen w kraju, w którym zwiększyła się podaż pieniądza, obniża eksport.\nRichard Cantillon rozumiał poważną wewnętrzną sprzeczność merkantylizmu: większa ilość pieniędzy podnosi ceny, a tym samym niszczy korzystny bilans transakcji finansowych, spowodowany przez ich zwiększoną podaż. Niezbyt satysfakcjonującym rozwiązaniem dla Cantillona byłoby doradzenie królowi, aby gromadził większość nadwyżki pieniędzy w celu uniknięcia wzrostu cen. Nie byłoby to zadawalające, ponieważ pieniądze należy kiedyś wydać, a raz wydane doprowadzą do niechcianego wzrostu.\nZ drugiej jednak strony, profesor Salerno opublikował krytyczną notatkę odnoszącą się do pochwał pod adresem Cantillona, wskazując, że nazwano go teoretykiem jedynie „pół-równowagi”, ponieważ nie zaprezentował satysfakcjonującego obrazu, w jaki sposób ów stan równowagi miałby funkcjonować i nie rozpatrywał światowej gospodarki jako konsekwentnie zmierzającej ku równowadze. W rezultacie, Cantillon nie przedstawił teorii międzynarodowej dystrybucji złota i srebra w równowadze. Myślał raczej o gospodarce jako o niekończących się cyklach pozbawionych równowagi, aniżeli ku niej zmierzających.\nNie ma sensu tracić czasu na bezowocne spekulacje, czy Richard Cantillon był merkantylistą, czy nie. Pisarze osiemnastowieczni nie łączyli się w grupy, wobec czego nie mogą być zaklasyfikowani w żadne ścisłe kategorie. Mimo że Cantillon miejscami niekonsekwentnie sugerował, zgodnie z wyobrażeniami o budowie potęgi państwa tamtejszej epoki, że król powinien gromadzić skarb na bazie korzystnego bilansu, to jednak wymowa jego dzieła jest leseferystyczna. Było bowiem oczywiste, że kroki proponowane przez merkantylizm zmierzały ku samozniszczeniu.\nCantillon, co ważniejsze, jako pierwszy ukazał szczegółowo, że wszystkie elementy gospodarki rynkowej tworzą naturalny, samoregulujący, równoważący się mechanizm, przy równoczesnym istnieniu sił popytu i podaży, mających wpływ na ceny i zarobki oraz ostatecznie na formę produkcji. Preferencje konsumentów określają popyt, a społeczeństwo dostosowuje się do czynników zarówno kulturowych, jak i ekonomicznych. Siłami równoważącymi w gospodarce są przedsiębiorcy, którzy zmagają się z wszechdominującą niepewnością na rynku. Zaś jeżeli gospodarka — mogąca wydawać się pobocznym obserwatorom chaotyczna — jest w rzeczywistości harmonijna i samoregulująca, to działania ze strony rządu są albo szkodliwe, albo niepotrzebne.\nSzczególnie pouczające jest podejście Cantillona do praw dotyczących lichwiarstwa. Postawił on pytania, które niegdyś sprowadziły nieusprawiedliwioną nieufność na całą analizę gospodarczą katolickich scholastyków. Ten bystry handlowiec i bankier widział, że poszczególne stopy procentowe na rynku są proporcjonalne do ryzyka defraudacji, przed którymi stoi wierzyciel. Wysokie odsetki są wynikiem wysokiego ryzyka, a nie wyzysku czy opresji. Cantillon napisał: „Wszyscy handlowcy w kraju mają w zwyczaju pożyczanie towaru albo produktu detalistom, jak również dostosowywanie poziomu swoich dochodów lub udziałów do ryzyka”. Wysokie odsetki przynoszą małe profity ze względu na częste niedotrzymywanie umów przez pożyczkobiorców ryzykownych pożyczek. Co więcej, uważał, że nie powinna istnieć narzucona górna granica odsetek, ponieważ tylko pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy potrafią określić własne obawy i potrzeby: „trudno byłoby znaleźć właściwy limit, jako że w rzeczywistości biznes zależy od obaw i potrzeb obu stron”.\nCantillon dostrzegał, że prawa dotyczące lichwy mogły wyłącznie ograniczyć kredyt i tym samym podnieść stopy procentowe jeszcze wyżej na nieuniknionych czarnych rynkach. Dlatego też owe prawa nie zmniejszą stóp procentowych, ale raczej je podniosą: „ponieważ obie strony, posłuszne sile współzawodnictwa i obowiązującym cenom ustalonym przez liczbę pożyczkodawców i pożyczkobiorców, będą robić potajemne interesy, a prawne ograniczenia tylko ośmieszą handel i podniosą stopy procentowe, zamiast je stabilizować”.\nWysoce wpływowy, pionierski traktat Richarda Cantillona przeczytało wiele osób w osiemnastym wieku. Czytany był w formie podziemnego rękopisu (co wynikało z ostrej cenzury istniejącej w tamtym czasie we Francji) przez literatów, naukowców i intelektualistów zainteresowanych posuwaniem się naprzód myśli ekonomicznej i praktycznymi problemami dnia codziennego.\nEssai czytano namiętnie na początku 1730 r., jak i po jego oficjalnej publikacji w 1755 r. Chętnie studiowany był przez członków pierwszej szkoły ekonomistów — fizjokratów — oraz przez ich wielkiego intelektualnego sojusznika A.R.J. Turgota. W owym osiemnastowiecznym kosmopolitycznym społeczeństwie, w którym przeplatali się brytyjscy i francuscy intelektualiści, Essai był z pewnością czytany i odbijał się echem u sławnego szkockiego filozofa Davida Hume’a. Książka Cantillona ma zaszczyt być jedną z nielicznych cytowanych przez bliskiego przyjaciela Hume’a, Adama Smitha — człowieka, którego nadzwyczaj rozwinięte poczucie własnej oryginalności powstrzymało przed przywoływaniem słów wielu innych poprzedników.\nTym sposobem, do momentu opublikowania Bogactwa narodów w 1776 r. Cantillon miał ogromny wpływ na kontynentalnych i brytyjskich ekonomistów. Jednakże, po wydaniu dzieła Smitha wiedza i wpływ Cantillona padły łupem posmithowskiego zwyczaju ignorowania wszelkiego rodzaju ekonomistów poprzedzających szkockiego pastora. Ogólna dziewiętnastowieczna zasada wymazywania informacji o ekonomistach z okresu przed Smithem stanowiła ogromną niesprawiedliwość w stosunku do wcześniejszych ekonomistów i stworzyła fałszywą — po dziś dzień — iluzję, że nauka ekonomiczna rozkwitła w głowie jednego wielkiego człowieka, tak jak rzekomo Atena wyłoniła się w pełni uzbrojona z głowy Zeusa.\nNajbardziej zjadliwym aspektem owego kultu Smitha jest to, że wcześniej wspomniani ekonomiści byli pod wieloma względami bardziej sensowni niż Adam Smith, a zapominając o nich, utracono wiele rozsądnych teorii ekonomicznych na przynajmniej jedno stulecie. Adam Smith na wiele sposobów cofnął ekonomię — zapoczątkowaną przez średniowieczną i późniejszą scholastykę, a kontynuowaną przez francuskich i włoskich pisarzy osiemnastego wieku — która zeszła na inną, błędną drogę. Smithowska „ekonomia klasyczna”, jak ją dzisiaj nazywamy, ugrzęzła w agregacyjnej analizie, z teorią wartości opartą na kosztach produkcji, holistycznej analizie stanu statycznego zrównoważenia oraz na sztucznym podziale na mikro- i makroekonomię.\nNiefortunne wymazanie ery przedsmithowskiej ekonomii umożliwiło klasycznej ekonomii przejęcie i zdominowanie myśli ekonomicznej przez setki lat. Marginalna rewolucja z lat 70. XIX wieku, a zwłaszcza austriacka teoria zapoczątkowana w tamtej dekadzie, na wiele sposobów przywróciły poprawną, indywidualistyczną tradycję kontynentalną, opartą na subiektywistycznej teorii wartości, do życia. Nie jest przypadkiem, że sam Cantillon został ponownie odkryty w 1881 r. przez angielskiego (ale w pewnych aspektach austriackiego), marginalnego rewolucjonistę — W. Stanleya Jevonsa — który w sposób godny pochwały wyrażał chęć odkrywania na nowo zatraconych ekonomistów pochowanych przez dominujący kierunek Smith-Ricardo.\nEkonomia jednakże nie uwolniła się od bagażu szkoły klasycznej. Obecne ponowne odrodzenie się austriackiej teorii oraz zwiększone zainteresowanie w odejściu poza główny nurt przez licznych ekonomistów są próbą dotrzymania obietnicy zniesławionej „marginalnej rewolucji” (tak naprawdę rewolucji indywidualistyczno-subiektywnej) i wyrzucenia siłą klasycznego brytyjskiego paradygmatu.\n Spore zamieszanie w badaniach nad Cantillonem wywołuje fakt, że kuzyn Richarda, jego ojciec, pradziadek i prapradziadek wszyscy mieli na imię Richard.\n Żeby powiększyć jeszcze genealogiczny galimatias, dodajmy, że matka Richarda, Bridget pochodziła także z rodziny Cantillonów (z hrabstwa Limerick). Ojciec Richarda i jego wybranka byli odległymi kuzynami. Dziadkiem Richarda i pradziadkiem Bridget była ta sama osoba — sir Richard Cantillon I.\n W czasach hossy księżna Orleanu pisała z zachwytem: „Nie do pojęcia, jak ogromne bogactwo mamy dziś we Francji. Każdy rozmawia o milionach. Zupełnie tego nie rozumiem, ale widzę jasno, że bóstwo Mamony rządzi niepodzielnie w Paryżu”. Cytat za: John Carswell, The Smith Sea Bubble (Stanford: Stanford University Press, 1960), s. 101.\n Cytat Egmonta podaję za: Antoin E. Murphy, „Richard Cantillon–Banker and Economist”, Journal of Libertarian Studies 7 (Autumn 1985), s. 185.\n F.A. von Hayek, „Introduction to a German translation of Cantillon’s Essai” (Jena: Gustav Fischer, 1931).\n Cantillon po arystotelejsku stwierdził, że ziemia „jest źródłem materii, z której tworzone jest bogactwo”, podczas gdy „ludzka praca jest formą, która je kształtuje”. Samo bogactwo nie jest jednak wewnętrzną cechą dobra, lecz pochodną „podtrzymania, wygody i komfortu życia”.\n Dzieło Cantillona liczy ledwie 165 stron, a termin „przedsiębiorca” użyty jest w 110 odrębnych przypadkach.\n Vickers trafnie pisze, że: „u Cantillona, w przeciwieństwie do innych pisarzy pierwszej połowy osiemnastego wieku, teoria i wyjaśnienie dynamicznego charakteru zagadnień finansowych przybrały mikroskopijną mikroekonomiczną formę. Jego analiza rozpoczynała się zawsze od pojedynczej jednostki”. I dalej: „Ceny rynkowe oraz zakres działalności i zatrudnienia nie miały być rozpatrywane w kategoriach jednolitych zmiennych. Essai skupia się na strukturze cen rynkowych, warunkach dostaw oraz aktywności gospodarczej”. Douglas Vickers, Studies in the Theory of Money 1690–1776 (Philadelphia: Chilton Co., 1959), s. 187–8.\n Cytaty Chi-Yuen Wu, An Outline of International Price Theories (London: George Routledge & Sons, 1939), s. 66–7.\n Arthur Eli Monroe, Monetary Theory before Adam Smith (1923, repr. Gloucester, Mass.: Peter Smith, 1965), s. 255–6.\n Hayek, op. cit., przyp. 5, s. 226.\n Salerno zwraca uwagę na fakt, że przynajmniej w tej kwestii podejście Cantillona było gorsze w porównaniu z angielskim autorem zlekceważonej książki — Isaakiem Gerveisem, pt. The System or Theory of the Trade of the World (1720). Gervaise opisał proces zmierzania do równowagi i, wierząc w tendencję pewnie zmierzającą ku niej, jako pierwszy ukazał, że w owej równowadze cenne metale byłyby rozprowadzane zgodnie z międzynarodowym popytem. Popyt ten byłby częścią działalności gospodarczej poszczególnych krajów. Dzieła Gervaise’a nie przeczytano do momentu ponownego jego odkrycia przez profesora Jacoba Vinera w połowie dwudziestego wieku. Isaac Gervaise, The System or Theory of the Trade of the World, ed. J.M. Letiche (Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1954). Agregatowy i makroekonomiczny punkt widzenia Gervaise’a był jednak gorszy od pionierskiej analizy procesu mikroekonomicznego Cantillona.\nPosted in Historia myśli ekonomicznej, Teksty, TłumaczeniaTagged Cantillon, Murray Rothbard, Rothbard\n10 Komentarze “Rothbard: Richard Cantillon – ojciec współczesnej ekonomii”\n2 lutego 2011 o 16:50\n„Nie ma sensu tracić czasu na bezowocne spekulacje, czy Richard Cantillon był merkantylistą, czy nie.”\nPowiedział Rothbard, by parę stron dalej zasiąść do rozważań, czy Smith to proto-marksista, czy nie.\n2 lutego 2011 o 16:58\nCiekawe czy publikacja tego artykułu, a właściwie fragmentu książki ma jakiś związek z dzisiejszą datą urodzin, dopiero 85. Jak to jest możliwe że Rothbard tak szybko nas opuścił?\ntutaj jeszcze co do Smitha http://mises.pl/blog/2006/02/10/262/\nI mam pytanie: czy może planujecie przetłumaczyć wykłady z kanału misesmedia np. ten http://www.youtube.com/watch?v=ONS33ukkTtE\nBłagam, chciałbym „posłuchać” go „live”.\nPS kiedyś się pytałem, czy jesteście w stanie przetłumaczyć ten tekścik http://mises.org/daily/3791 możecie się jasno zdeklarować?\n2 lutego 2011 o 18:48\n„Niewiele wiadomo na temat jego życia poza tym, że zmarł jako multimilioner.”\n2 lutego 2011 o 20:22\nniedawno uruchomiliśmy projekt tłumaczenia filmów, między innymi z „misesmedia”. Jest szansa, że i ten wykład Rothbarda kiedyś trafi na tapetę.\nTekst de Soto jest już w trakcie tłumaczenia. Za kilka tygodni zostanie opublikowany.\ndzięki wielkie, kocham was 😉\n„dedukcyjnego oraz opartego na wartości subiektywnej”, „Gedankenexperiment”, „metoda ceteris paribus” przecież to wszystko razem brzmi jak synteza tezy ducha subiektywnego z antytezą ducha obiektywnego: co w efekcie kończy się tak: „Profesorze! Pańskie teorie przeczą prawidłom przyrody! – Tym gorzej dla przyrody – odparł flegmatycznie Georg Hegel”, po czym napisał jeszcze kilka tomów.\n3 lutego 2011 o 15:12\nRothbard jest niekonsekwentny. Zwyzywal Smitha od marksistow, a o oczywistym merkantylizmie Cantillona pisze, ze nie warto o tym rozprawiac.\nPodwojny standard jak nic.\n3 lutego 2011 o 18:45\nOgólnie rzecz ujmując, zwiększenie ilości rzeczywistych pieniędzy powoduje odpowiedni wzrost konsumpcji w kraju, która stopniowo wpływa na wzrost cen.\nRząd jest po to, żeby ścigać spekulantów (czytaj złodziei). Jak rośnie popyt, to należy zwiększać podaż, a nie ceny. Każdy przedsiębiorca powinien wiedzieć o tym.\nZmienianie się rynku albo popytu na mięso, wino czy wełnę w sposób bardziej intensywny niż normalnie podniesie ich ceny.\nNie podniesie jeżeli rząd będzie blokował wzrost cen. Chińczycy aktualnie np. administracyjnie blokują wzrost cen nieruchomości. Czyli są mądrzejsi od Amerykanów i Europejczyków.\nLudźmi, którzy ucierpią z powodu drożyzny i zwiększonej konsumpcji będą w pierwszej kolejności właściciele ziem podczas ich dzierżawy, następnie służący i wszyscy pracownicy oraz otrzymujący stałe dochody, którzy sami utrzymują swe rodziny. Wszystko to musi zmniejszyć wartość ich wydatków względem nowej konsumpcji… W ten właśnie sposób znaczny wzrost pieniędzy z kopalni zwiększa konsumpcję.\n“Jak rośnie popyt, to należy zwiększać podaż, a nie ceny. Każdy przedsiębiorca powinien wiedzieć o tym.”\nCzy to już nie było wałkowane dość solidnie?:)\nNp tu: http://mises.pl/blog/2011/01/11/murphy-na-ile-powinnismy-ufac-modelom-keynesowskim/ — 41 komentarzy 🙂\nResztę kwitując: bo rząd wie lepiej, więc wie lepiej. Skoro wie lepiej to robi lepiej, zatem wtedy jest lepiej. Proste!\nOdebrać ludziom możliwość decydowania co chcą robić, jakie ceny dyktować, bo rząd wie lepiej, żaden człowiek nie powinien móc samo decydować o sobie i owocach swojej pracy, a fuj, nie do pomyślenia taki bałagan!\n6 lutego 2011 o 14:37\n@Naprzód, „Rząd jest po to, żeby ścigać spekulantów (czytaj złodziei)” – proponuję zacząć od rozstrzelania kilku milionów Polaków mających kredyty w CHF i EUR. Paskudni spekulanci foreksowi! Pod mur z nimi!


ANJAN DTS 10 Cyfrowy odbiornik radiowy FM / AM / krótkofalowy / SSB World Band instrukcja w języku angielskim | Hurtownia CZH nadajnik CZE FM-Nadajnik radiowy FM na sprzedaż w Chinach\nDom » Anjan DTS 10 cyfrowy FM / AM / Shortwave / SSB Świat Radio Band Radio English obsługi\nInstrukcja w języku angielskimpobieranie\nTune: Cyfrowy Tuning\nBand: Dwa pasma\nKanał dźwięku: Stereo\nwaga: 1.82kg (nie obejmuje baterii)\nMamy klienta Holandii, którzy kupili ten odbiornik We wdzięczność mu się, że znalazł funkcję.:\nPodłącz interfejs dekodera do dekodowania sygnałów, jak CW i RTTY\n(1) Zakres SW:\n(3) Czułość Limit hałasu:\n(4) Selektywność pojedynczego sygnału: ± 5k> 30dB\n(5) zasilanie zewnętrzne\nzewnętrzne zasilanie DC: 6v\nzewnętrzny zasilacz AC: ~ 220v 50Hz\n(6) Głośnik: D128mm 8 5w\n(7) Stery: D3.5mm 32;\nBędziemy pakować go opakowania poduszki powietrznej w celu uniknięcia damaing\nAnjan DTS 10 odbiornik\nMożesz również odwiedzić tę stronę: http://groups.yahoo.com/group/AnjanDTS10/\nMamy klienta z Holandii. Kupił nasz odbiornik ANJAN STS 10 i jest bardzo zadowolony z produktu. Więc zrobił przeglądu dla tego produktu. Poniżej jest test:\nRecenzja Anjan DTS-10\nTen odbiornik przybył tutaj, solidna paczka, w tym kabel dla 220 V, schowana w obudowie baterii. Brak baterii w zestawie, musisz użyć 4 x R20, duży rozmiar.\nWyświetlacz był chroniony warstwą folii. Moje pierwsze wrażenie było takie, że jest to solidne czarne radio, zrównoważone, dobre pokrętła i klawisze, wyraźny wyświetlacz, duża antena teleskopowa itp. Przenośny odbiornik, ale użyję go jako odbiornika stacjonarnego.\nNa wyświetlaczu widać\n- wskazanie mono / stereo,\n- Wąskie szerokie,\n- wskaźnik SSB,\n- tryb AM,\n- Wyświetlanie intensywności sygnału stacji, (0 dla słabego sygnału i 6 dla silnego sygnału)\n- Wyświetlanie czasu i pamięci (po włączeniu zasilania: wskazuje komunikat o czasie i pamięci),\n- Wyświetlanie temperatury i pasma miernika (w przypadku dostrojenia krótkiej częstotliwości wskazać pasmo miernika wynoszące\nczęstotliwość; wskazują bieżącej temperatury otoczenia w innych Warunkami.\n- Główny wyświetlacz (po wyłączeniu zasilania zobaczysz zegar, po włączeniu zasilania: podaj nazwę stacji,\nczęstotliwości, błąd itp. operacyjny\n- Dostrój szybki i wolny wskaźnik\n- Wskaźnik enkodera blokady (funkcja wielofunkcyjna)\n- AM Frequecy, jednostka zakresu (KHZ)\n- Modulacja częstotliwości (MHZ)\n- Wskaźnik zasilacza\n- Wskaźnik automatycznego wyłączania\n- Wskaźnik pasma falowego\nW Liceum wyświetlaczu można zobaczyć, gdy zasilanie jest wyłączone sekund czas zegar\nGdy zasilanie jest włączone, widać częstotliwość. Więc jeśli masz nazwę stacji, nadal widzisz częstotliwość na tym dodatkowym wyświetlaczu\nNa przednich przycisków dla\nZAPOWIEDŹ (Znajdź klucz, po naciśnięciu krótko: Podgląd zeskanować lub przeglądać kanał częstotliwości\nATS (długie naciśnięcie: Auto Scan i stacje memo\nPAGE (krótkie naciśnięcie: strony kolei\nMEMO (krótkie naciśnięcie: Stacja Store\nM / F (krótkie naciśnięcie: dostroić częstotliwość i tryb Przełącz przełącznik kanałów w trybie\nSLEEP (power on: Krótkie naciśnięcie: Włączanie / wyłączanie automatycznego wyłączania, po włączeniu zasilania: długie naciśnięcie: Konfiguracja dźwięku czas power-off\nSSB (on / off) SSB odbieranie\nMB / ST (band Meter / stereo, naciśnij krótko: Wybierz pasmo metrowy stereo lub przełącznika\nALTERNATYWNE SŁUCHAĆ key, krótkie naciśnięcie: Przełącz na ostatniej częstotliwości lub kanału\nEdycja (Nazwa stacji edit) alfanumeryczny max znaków 7\nDwa przyciski włącznika, na szerokie i wąskie, inne dla FM, SW, MW, LW\nŁadne klawiatura do wprowadzania częstotliwości, nie ma potrzeby, aby dać Enter .. tak, 6.075 jest 6 0 7 5\nNastępnie gałki dla AM AGG + - SSB fine - Treble and Bass\nPo prawej stronie odbiornika znajduje się wielofunkcyjne pokrętło, do ręcznego strojenia, ale także do ustawiania czasu, następnej strony itp. Pokrętło głośności znajduje się również po prawej stronie Poniżej tej informacji znajdziesz połączenie wyjścia liniowego, na przykład do użycia z interfejsem dekodera.\nTeleskop jest dość długi, a także na górze odbiornika znajduje się przycisk zapalania i przycisk drzemki (wyciszenia). Do przenoszenia odbiornika służy solidny uchwyt.\nPo lewej stronie znajduje się wejście liniowe i złącze słuchawkowe. Ponadto znajdą Państwo stałego połączenia 6 Volt.\nZ tyłu połączenie zasilania prądem przemiennym 220V i połączenie antenowe, om 75 oraz antena o długim przewodzie. Istnieje również połączenie „uziemienie” (GND).\nOdbiór: Dobra wydajność na wszystkich pasmach. Bogaty i czysty dźwięk. Bardzo przydatne są także wysokie i niskie tony. Kiedy słucham szynek, mam mniej basu i więcej tonów wysokich. W przypadku muzyki bas jest bardzo przyjemny.\nSłuchanie na bata jest OK. Ale mam podłączony 20 metrowy przewód do drzewa w moim ogrodzie.\nSSB jest również bardzo miły! Pokrętło dostrajania działa dobrze, łatwe dostrajanie. Pracuję tutaj również ze starym dekoderem Morse'a RTN XT, XTUM, TOR itp., Podłączonym do wyjścia audio po prawej stronie.\nAnjan daje wystarczającą moc wyjściową do zdekodowania tych sygnałów. Mogę więc dekodować na przykład Morse'a (CW) na 7.010 i innych częstotliwościach. Miły dodatek, że gniazdo audio!\nMiłą cechą jest również możliwość korzystania z 1000 wspomnień z nazwami stacji!\nStron 10 wspomnień 100 można użyć i skanowania.\nWyświetlacz jest dobre do czytania, także pracuje w nocy to przyjemność z oświetlonego ekranu i przycisków.\nCena wynosi teraz (29 / 6) 130, i myślę, że jest to rozsądna cena za to, co dostajesz. Oczywiście będą lepsze maszyny, ale jestem zadowolony z tego miłego radia.\nMam klienta USA użytkowania 5W nadajnik FM z GP anteny w swoim rodzinnym mieście, a on przetestować go z samochodu, to pokrycie 10km (6.21mile).