Rozwój języka łacińskiego - Epodreczniki.pl\n753 r. p.n.e. – domniemana data założenia Rzymu\n338 r. p.n.e. – Rzym podbija Lacjum\n264‑241 r. p.n.e. – I wojna punicka\n218‑201 r. p.n.e. – II wojna punicka\n149‑146 r. p.n.e. – III wojna punicka\n476 r. n.e. – upadek Cesarstwa Rzymskiego\nII.\tW zakresie kompetencji kulturowych. Uczeń:\n14.\tpotrafi rozpoznać i poddać interpretacji w kontekście kultury greckiej i rzymskiej oraz kultur późniejszych następujące kluczowe zjawiska z zakresu tradycji antycznej i recepcji antyku:\n1)\tobecność tradycji greckiej i rzymskiej we współczesnym życiu publicznym i kulturalnym;\n3. dostrzega znaczenie języka łacińskiego oraz kultury starożytnej Grecji i Rzymu dla kultury polskiej, europejskiej i światowej;\n4. jest świadomy antycznych korzeni kultury polskiej, europejskiej i światowej.\nidentyfikować korzenie kultury europejskiej w postaci kultury antycznej;\nopowiadać o rozwoju języka łacińskiego na przestrzeni wieków;\nwskazywać dzieła sztuki o tematyce mitologicznej.\nMała historia wielkiego języka - początki\nAudiobook pt: Mała historia wielkiego języka – początki: Łacina umarła, niech żyje łacina! Mała historia wielkiego języka, Wilfried Stroh, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2013. Łacina w kulturze polskiej, Aleksander Wojciech Mikołajczak, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2005. Łacińskie początki łaciny Ab ovo mówimy, przedstawiając jakąś sprawę od samego początku. Zobaczmy zatem jak “łacina wykluwa się z jaja" [...] i prześledźmy ab ovo początki łaciny. Językiem Rzymu stała się ona nie od razu. Najpierw, na co wskazuje już jej nazwa, funkcjonowała jako język krainy Lacjum, nad którą Rzym stopniowo wywalczał sobie panowanie. Przywykło się zresztą określać łacinę mianem lingua Latina [...], nie zaś - lingua Romana lub czymś podobnym. Niezależnie od tego było jednak wiadomo, że to właśnie Rzymianie posługiwali się nią bezbłędnie. Skąd wywodzi się łacina? Od współczesnych językoznawców wiemy, że należy ona do grupy języków indoeuropejskich [...]. Latynowie, podobnie jak inni Italikowie (Oskowie, Umbrowie), nie byli pierwotnymi mieszkańcami Półwyspu Apenińskiego. Należeli do indoeuropejskich najeźdźców, którzy w kilku falach w zamierzchłych czasach napłynęli tu spoza Alp. Historię tych podbojów osłania jednak tak gęsta mgła tajemnicy, że językoznawca tej miary co Antoine Meillet stwierdził jedynie, iż lud praindoeuropejski istniał z pewnością, choć dokładnie nie wiadomo, gdzie i kiedy.Dość więc powiedzieć, że w II połowie III tysiąclecia przed Chrystusem, ruszyły się ze swoich siedzib na eurazyjskich stepach, plemiona złączone uprzednio wspólnotą językowej, jak również religijno - kulturowej tradycji. Ludy te, wędrując w rozmaitych kierunkach, osiedlały się na nowych terytoriach i tu formowały swą mowę, która z czasem przekształcała się w odrębne języki, m.in. germańskie, bałto-słowiańskie (należy do nich język polski), celtyckie i italskie - do których zaliczamy łacinę. Język łaciński wykazuje pewne podobieństwo do rodziny germańskiej (np. pater - Vater - father), przede wszystkim jednak do greckiej (por. πατήρ = pater). Posłuchajmy przez chwilę jak Wergiliusz, narodowy wieszcz Rzymian, przedstawia w swym eposie pod tytułem Eneida początki Rzymu. Zgodnie z treścią dzieła, Eneasz, jeden z Trojan, któremu udało się przeżyć wojnę, po upadku Ilionu dociera wraz z towarzyszami niedoli do Lacjum, by położyć tam podwaliny pod Rzym (miasto miało powstać jednak dopiero cztery i pół wieku później). W Lacjum przyjmuje Eneasza król Latinus, który łacinę nosi już niejako w nazwisku i który, jak mogłoby się wydawać, włada nią w sposób równie oczywisty, co wszyscy jego poddani, Latynowie. Tymczasem nie ma mowy o jakichkolwiek nieporozumieniach językowych pomiędzy nim a cudzoziemcem Eneaszem, który - wedle dzisiejszych kryteriów - jako, dajmy na to “obywatel małoazjatycki” posługiwał się zapewne jakąś odmianą starotureckiego. Również wcześniej, u Homera, Grecy i Trojanie komunikują się ze sobą bez tłumacza. Mimo to Wergiliusz zdaje sobie sprawę, że język Eneasza różni się od mowy latyńskich tubylców. Oto na końcu eposu Junona wyraża obawę, że Latynowie pod naporem Trojan utracą nie tylko latyńskie imiona i ubrania, ale nawet mowę ojczystą. Wówczas uspokaja ją jednak jej mąż, ojciec bogów Jowisz: to Latynowie stanowić będą o kulturze “wiodącej” i w efekcie także o języku swojej krainy: sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt, utque est nomen erit; commixti corpore tantum subsident Teucri, morem ritusque sacrorum adiciam faciamque omnis uno ore Latinos. Ojców obyczaj i język zostanie wśród synów Italii, Miano swe też zachowają. Trojanie wsiąkną w ich plemię, Z nim zespoleni. Dam im rytuał i święte obrzędy, Zrobię z nich jeden naród o wspólnej mowie latyńskiej. (tłum. Ignacy Wieniewski) Wspólna religia (sacra), wspólny język (os): tak wyglądają fundamenty narodu o wielokulturowych początkach, któremu w innym miejscu Jowisz przepowiada długotrwałe panowanie nad światem. Językiem nie jest jednak język Troi, ale mowa Lacjum - łacina. Mowa chłopów i żołnierzy Tytus Liwiusz Patawinus, żyjący na przełomie er, w swych Dziejach od założenia Miasta, wiązał początki Rzymu z podaniem o Romulusie i Remusie - bliźniaczych braciach, którzy wyrzuceni w kołysce na brzeg Tybru i wykarmieni przez wilczycę, gdy dorośli, postanowili w miejscu swego ocalenia wznieść gród. Waśń, która między nimi powstała przy jego zakładaniu, doprowadziła do śmierci Remusa z ręki brata. Romulusa zaś uczyniła założycielem miasta, zwanego od jego imienia odtąd Romą - Rzymem. Według Warrona [...] stało się to 21 kwietnia 753 r. przed Chrystusem. Dziś tradycję tę [...] podważają archeolodzy, którzy [...] sugerują istnienie na terenie Rzymu stałego osadnictwa, sięgającego co najmniej X w. przed Chrystusem. Cokolwiek byśmy o tym sądzili - jedno pozostaje pewne - ten wczesny Rzym był niczym więcej jak skupiskiem chat, mądrze wzniesionych przez miejscowych chłopów i pasterzy na Palatynie i okolicznych wzgórzach. Leżąca u ich stóp żyzna równina znakomicie nadawała się bowiem do uprawy grochu, jęczmienia i bobu oraz do hodowli świń i kóz. Dogodne położenie w środku “włoskiego buta” sprzyjało zaś kontaktom z obcymi. Korzyści te spowodowały jednak, że mieszkańcy Romy niejednokrotnie orężnie bronić musieli przed sąsiadami swych nadtybrzańskich “synekur”, demonstrując przy tym [...] zdumiewającą dzielność i krzepę. Nie dowierzając w pełni tradycji historiografii rzymskiej przypuszczać można, że Rzymianie względem okolicznych ludów wykazywali nie mniejszą agresywność. W ten sposób rychło ukształtowały się dwa zasadnicze porządki ich życia - uprawa roli i wojna, które na trwałe określiły cechy rzymskiego charakteru i języka [...] Rzym podbija świat Początkowo rzymska łacina rozwijała się w sąsiedztwie pokrewnych jej, choć zróżnicowanych dialektów, w które pomimo szczupłości obszaru obfitował kraj Latynów. [...] Rzym rozrastając się zagarnął jednak wszystkie te gwary, a z nimi także narzecza Sabinów, Wolsków, Ewów i Marsów. W roku 338 przed Chrystusem Rzym włączył ostatecznie Lacjum pod swoje panowanie. Następnie, w wyniku wojny z macedońskim Pyrrusem, znanym ze swego “pyrrusowego zwycięstwa”, rozciągnął swoją władzę na południową Italię, a więc na grecki teren kulturowy. W dalszej kolejności nastąpiły konflikty Rzymu z afrykańską Kartaginą, w trakcie pierwszej (lata 264 - 241 przed Chrystusem) i drugiej wojny punickiej (lata 218 - 201 przed Chrystusem), przy czym zwłaszcza druga z nich zagroziła rzymskiej egzystencji. Celem zilustrowania największego z grożących niebezpieczeństw, przywołuje się do dzisiaj pełen przerażenia okrzyk Rzymian: Hannibal ante portas - Hannibal u bram. W wyniku pierwszej wojny punickiej grecka Sycylia stała się w roku 241 przed Chrystusem pierwszą rzymską prowincją; krótko po tym doszły dwie kolejne - Sardynia i Korsyka. Podczas drugiej wojny Rzym podbił Hiszpanię, gdzie również ustanowiono wkrótce dwie prowincje. Następnie podbił Wschód, Grecję i Małą Azję, gdzie w późniejszym okresie również powstawały prowincje: Macedonia i Azja. Za przełomowe uchodzi zwycięstwo pod Pydną (168 r. przed Chrystusem) nad Perseuszem z Macedonii - przynajmniej o tyle, że od tego momentu grecka cywilizacja i dolce vita będą strumieniami napływać do Rzymu. Jeszcze wcześniej ma miejsce podbój części Galii leżącej po tej samej stronie Alp (tzw. Gallia Cisalpina). W wyniku trzeciej wojny punickiej Kartagina, rzymski wróg numer jeden, zostaje zrównana z ziemią; Rzymianie tworzą na jej terenie prowincję Afrykę. Imperialistyczna ekspansja nie budziła bynajmniej u Rzymian rozterek moralnych. Chociaż nie mieli jeszcze wtedy pojęcia, że staną się światowym mocarstwem, we własnym rozumieniu prowadzili jedynie słuszne wojny - bella iusta - mające na celu obronę swoich posiadłości i sprzymierzeńców. Począwszy od zniszczenia Kartaginy, historycy rzymscy odnotowują wewnętrzny upadek obyczajów, który prowadzi do społecznych napięć i rozmaitych wojen domowych (lata 133-31 przed Chrystusem): najbardziej piętnowane wady to luxuria (zbytek) i avaritia (skąpstwo). Ekspansja Rzymu bynajmniej na tym nie cierpi. W 121 roku przed Chrystusem powstaje prowincja Galia Narbonensis. Określa się ją po prostu mianem provincia - jest to dzisiejsza francuska Provence. Co jeszcze bardziej istotne, w 89 roku przed Chrystusem, wszyscy obywatele Italii otrzymują obywatelstwo rzymskie. Dopiero w 212 r. po Chrystusie cesarz Karakalla obejmuje nim wszystkich wolnych obywateli Cesarstwa. W latach 69-64 przed Chrystusem dochodzą nowe prowincje wschodnie: Kreta, Cylicja, Syria (z Judeą), Pont i Bitynia.\nFotografia nieznanego autora przedstawia białe jajko w pozycji pionowej. Ma ono gładką strukturę bez widocznych pęknięć. Zdjęcie zostało wykonane na białym tle.\nAb ovo, wikimedia.org, CC BY 2.0\nIlustracja nieznanego autora przedstawia mapę pod tytułem „Terytoria indoeuropejskich najeźdźców”. Mapa zawiera region Europy, oraz Afryki Północnej. Na mapie naniesione są kolory: błękitny: Fragment obejmuje region Rosji, Finlandii i Estonii, fioletowy obejmuje tereny Norwegii, Szwecji, Danii. Kolor żółty obejmuje tereny Polski wschodniej, Litwy, Łotwy, oraz fragmentu Białorusi. Kolor pomarańczowy obejmuje tereny: Polski , Czech, wschodnich Niemiec, Słowacji. Kolorem blado fioletowym oznaczono tereny Niemiec, Austrii, Szwajcarii, Liechtensteinu oraz krajów Beneluxu. Kolorem brązowym oznaczono kraje Francji, Monako, Andory, Hiszpanii, Portugalii i Włoch. Kolorami fioletowymi i blado różowymi oznaczono tereny Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Kolorem ciemno błękitnym i czerwonym oznaczono tereny krajów bałkańskich, zaś kolorem żółtym i blado zielonym tereny Grecji, Turcji, oraz państw Azji mniejszej. Kolorem szarym oznaczono kraje północnoafrykańskie.\nTerytoria indoeuropejskich najeźdźców, indo-european.eu, CC BY 3.0\nFotografia nieznanego autora przedstawia dwie osoby odpoczywające nad morzem – ojca i syna, którzy siedzą na ławce. Chłopiec siedzi z lewej strony ławki, nogi trzyma na siedzisku. Jego ojciec siedzi na środku ławki, w dłoniach trzyma aparat, którym wykonuje zdjęcie.\npater - Vater, wikimedia.org, CC BY-SA 3.0\nObraz autorstwa Jean-Baptiste Regnaulta pod tytułem „ Eneasz ofiarowuje królowi Latynusowi prezenty i prosi go o rękę swojej córki” przedstawia scenę, na której znajduje się duża grupa osób. Na pierwszym planie w centrum widoczny jest mężczyzna ubrany w długą złotą szatę oraz złoty hełm. Eneasz wskazuje jedną dłonią na ludzi, którzy niosą dary dla króla. Z prawej strony Eneasza znajdują się ludzie, którzy oddają hołd królowi. Latynus wraz ze swoją świtą siedzi na podwyższeniu. Ubrany jest w czarno-czerwone szaty, jedną dłoń ma wyciągniętą w stronę Eneasza. Obraz został utrzymany w ciemnej tonacji, i stworzony został głównie za pomocą ciemnych barw.\nJean-Baptiste Regnault, „Eneasz ofiarowuje królowi Latynusowi prezenty i prosi go o rękę swojej córki”, 1778, LACMA, Los Angeles, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, CC BY-SA 3.0\nRzeźba nieznanego autora przedstawia postać Junony -bogini rzymskiej, która została przedstawiona jako szczupła kobieta w średnim wieku, ubrana w welon zakrywający jej włosy, oraz długą szatę zakrywającą jej ciało. Junona jedną rękę ma uniesioną do góry i trzyma w niej włócznię, do drugiej ręki przymocowana została tarcza. Rzeźba została wykonana z jasnego kamienia, stoi na cokole, na którym widoczne są łacińskie inskrypcje. Figura Junony została sfotografowana na tle czerwonej ściany.\nAutor nieznany, „Junona”, II w. n.e., Muzea Watykańskie, Watykan, wikimedia.org, CC BY-SA 3.0\nRzeźba nieznanego autora przedstawia postać Zeusa siedzącego na tronie. Mężczyzna jest w podeszłym wieku, ma długie włosy oraz bujny zarost. Przepasany jest zieloną szatą, w jednej dłoni trzyma figurę kobiety stojącej na kuli, w drugiej trzyma włócznię. Z prawej strony została umieszczona figura orła, który spogląda na Zeusa. Rzeźba została wykonana z białego materiału i znajduje się na kamiennym cokole. Figura została sfotografowana na tle zielonej ściany.\nAutor nieznany, „Zeus”, Ermitaż, I w n.e., Petersburg, Rosja, fthmb.tqn.com, CC BY 3.0\nCzarno-biała fotografia nieznanego autora przedstawia figurę wilczycy, która karmi dwóch braci – Remusa i Romulusa – legendarnych założycieli Rzymu. Wilczyca została przedstawiona w pozycji stojącej, ma otwarty pysk, stojące uszy, oraz długi swobodnie zwisający ogon. Pod wilczycą znajdują się dwaj chłopcy, które spożywają pokarm z sutków wilczycy. Rzeźba została wykonana z brązu i została sfotografowana na jasnym tle.\nAutor nieznany, „Wilczyca kapitolińska”, 480-470 r. p.n.e lub wczesne średniowiecze, Muzea Kapitolińskie, Rzym, Włochy, wikimedia.org, CC BY 4.0\nFotografia nieznanego autora przedstawia zdjęcie satelitarne, na którym widoczny jest Półwysep Apeniński.\nPółwysep Apeniński, wikimedia.org, domena publiczna\nIlustracja nieznanego autora przedstawia mapę, na której została pokazana Kartagina (fragment Afryki Północnej). Na mapie czerwonymi punktami zostały naniesione miasta, a czarną przerywaną linią oznaczone są drogi. Mapa Kartaginy składa się z trzech części – kolor różowy to Mauritania, kolor zielony to Numidia, kolor żółty – rejon bez naniesionej nazwy. W górnej części mapy widoczne są południowe rejony Europy – Hiszpania oraz Sycylia.\nKartagina, wikimedia.org, CC BY 3.0\nFotografia nieznanego autora przedstawia widok na prowincję. Na pierwszym planie widoczne są kwiaty lawendy, na drugim planie znajdują się drzewa oraz stary dom zbudowany z jasnego kamienia. W tle widoczne są wysokie szczyty. Fotografia została wykonana w lekko zachmurzony dzień – widoczne są białe chmury na błękitnym niebie.\nProwincja, wikimedia.org, CC BY-SA 3.0\nLiteratura rzymska - Ojcowie literatury rzymskiej\nPoczątkowo dominującym językiem literatury był język grecki jako język Homera i innych twórców wielkich dzieł literackich. Z ich spuścizny zaczęli korzystać Rzymianie po wkroczeniu legionistów do Tarentu, greckiej kolonii położonej w południowej Italii w 272 r. przed Chr. Zdarzenie to było punktem zwrotnym w historii języka łacińskiego, który z „mowy rolników i żołnierzy” pod wpływem wielkiej literatury greckiej staje się językiem literackim wyrażającym wyższe idee, uczucia i dążenia mieszkańców Italii, a później Imperium Rzymskiego.\n(III w. p.n.e.)\nGrecki nauczyciel pojmany w Tarencie, który następnie został wychowawcą dzieci Liwiusza w Rzymie. Wyzwolony przez niego otrzymuje rzymskie nazwisko i staje się pierwszym pisarzem łacińskim, przekładając z greki na łacinę Odyseję Homera. Jest także autorem pierwszej sztuki teatralnej wystawionej po łacinie w 240 r. przed Chr.\nBiała ilustracja przedstawia fragment pracy Liwiusza Andronikusa pod tytułem „Odyseja”. Na białym tle z lewej strony widnieje czerwony zapis w języku starogreckim ODYSEJA, pod tytułem znajduje się tekst tego utworu zapisany za pomocą czarnego koloru. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. „Jeżeli policzymy lata trwania antycznego Rzymu, stolicy jednego z najpotężniejszych imperiów w dziejach ludzkości, od jego założenia w roku 753 przed Chr. do upadku w roku 476 po Chr., otrzymamy imponującą liczbę 1229 lat – ponad dwanaście wieków trwania państwa i trwania łaciny. Po owych dwunastu wiekach Rzym, który z małej osady na stokach Palatynu rozwinął się w czasach cesarstwa w porównywalną z dzisiejszymi miastami półtoramilionową metropolię, zaczął gasnąć niczym gwiazda mająca za sobą apogeum swej świetności, aby we wczesnym średniowieczu stać się znowu niewielką mieściną.” Żródło: Marek Hermann, „O łacinie tylko dobrze”, Kraków 2014, s. 23.\nHomer, Odyseja - inwokacja w. 1-9, wikimedia.org, CC BY 3.0\nFotografia nieznanego autora przedstawia stronę tytułową dzieła Lexicon graeco – latinum novus autorstwa Enniusza, przepisaną przez Johanna Scapuli. Karta jest koloru żółtego, widoczne są niej liczne załamania oraz ślady zużycia. W centrum karty widnieje zapis: LEXICON GRAECO LATINUM, poniżej zapis w języku łacińskim oraz ilustracja, na której widoczna jest głowa kobiety ziejąca ogniem, oraz ręka mężczyzny, który uderza młotem w ziemię. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.( 239–169 r. p.n.e) Poeta i tragediopisarz, który do poezji rzymskiej zaadaptował grecką miarę wierszową – heksametr daktyliczny. Język łaciński zawdzięcza mu także masę zapożyczeń z greki, które na stałe zadomowiły się w Imperium Romanum.\nStrona tytułowa „Lexicon graeco – latinum novum”, autorstwa Johanna Scapula, miejsce wydania: Basileae 1628, lawlibrary.wm.edu, CC BY 3.0\nFotografia nieznanego autora przedstawia terakotową maskę Plauta, na której zostały wyrzeźbione włosy oraz zmarszczki. Maska ma szeroko otwarte oczy oraz usta. Wydźwięk maski jest komiczny – wyraz twarzy sprawia wrażenie, że aktor grający w tej masce uważany jest za pijanego bądź niespełna rozumu. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (250–184 r. p.n.e.). Plaut przeszedł do historii literatury światowej jako komediopisarz rzymski, którego prawie 21 sztuk zachowało się do naszych czasów (prawie, bo jedna z nich przetrwała tylko we fragmentach). Inspirując się bogatą twórczością swych greckich poprzedników Plaut tworzył komedie charakterów, intryg i komedie pomyłek, np. „Żołnierz Samochwał”, „Strachy”, „Komedia Ośla”, „Amfitrion”. Jego komedia charakterów – „Skarb”, przedstawiająca postać Eukaliona, chorobliwie podejrzliwego starego skąpca, dla którego istotą życia jest tytułowy skarb była inspiracją dla Moliera do napisania znanego wszystkim doskonale „Skąpca”.\nAutor nieznany, „Plaut - terakotowa maska komiczna”, 300-200 p.n.e., Muzeum J. Paul Getty, Los Angeles, Stany Zjednoczone, brewminate.com, CC BY 3.0\nFresk nieznanego autora przedstawia wizerunek Terencjusza, mężczyzny w średnim wieku, o krótkich włosach oraz średniej długości zaroście. Terencjusz ubrany jest w jasną szatę z szarym pasem przewieszonym przez lewy bark. Portret mężczyzny został uwieczniony na zielonym tle. Wokół portretu widoczne są kolorowe pierścienie. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (II w. p.n.e.). Nosił przydomek „Afer”, jako że pochodził z rzymskiej prowincji w Afryce. Podobnie jak Plaut parał się komediopisarstwem, a do naszych czasów zachowało się 6 jego sztuk inspirowanych głównie twórczością komediopisarzy greckich, z których najbardziej znane to „Teściowa” i „Eunuch”.\nAutor nieznany, „Terencjusz” - domniemany portret Terencjusza z Codex Vaticanus Latinus 3868, prawdopodobnie skopiowany z oryginału z III w. n. e., wikimedia.org, domena publiczna\nŁacina złota - okres cyceroński\nOkresy, gdy język łaciński w literaturze wzniósł się na wyżyny stylistyczne przypadają na lata życia dwóch wybitnych postaci historycznych - Marka Tulliusza Cycerona i Oktawiana Augusta, stąd nazywane są przez literaturoznawców okresem cycerońskim i augustowskim.\nIlustracja przedstawia popiersie Cycerona, które zostało stworzone z jasnego kamienia. Rzeźba nieznanego autora pokazuje Cycerona jako mężczyznę przedstawiony jako mężczyzna w podeszłym wieku, ma krótkie włosy po boku, środek głowy jest pozbawiony włosów. Na jego twarzy widoczne są liczne zmarszczki. Cyceron ubrany jest w długą jasną szatę. Popiersie zostało sfotografowane na tle biało-brązowych ścian. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Okres cyceroński - 80–30 r. p.n.e. (106–43 r. p.n.e.). Mistrz łaciny klasycznej, piszący stylem barwnym i kwiecistym charakterystycznym dla elokwentnego mówcy. Znawca retoryki, z której nieograniczonych możliwości korzystał w swych licznych „Mowach”, myśliciel i filozof, polityczny przeciwnik Juliusza Cezara. Za konsulatu Cycerona udaremniony został spisek Katyliny, którego rozgromienie poparte słynną mową przeciwko Katylinie przyczyniło się do politycznej klęski Cycerona i wygnania go z Rzymu. Ten wielki mówca i filozof nie orężem, a słowem bronił wolności republiki w swoich „Filipikach” przeciwko Markowi Antoniuszowi, co przypłacił życiem. Oprócz dzieł filozoficznych i mów zachowały się jego listy do Attyka, przyjaciela i wydawcy, które zarówno ukazują Cycerona w aspekcie bardziej „ludzkim”, jak i przybliżają nam realia burzliwej epoki, w której przyszło mu żyć.\nAutor nieznany, „Cyceron” - marmurowe popiersie Cycerona z końca I w. p.n.e., Muzeum Kapitolińskie, Rzym, Włochy, elsalvador.com, CC BY 3.0\nIlustracja przedstawia karykaturalną postać Juliusza Cezara z komiksu „Asterix” autorstwa Rene Goscinnego i Alberta Uderzo. Cezar został przedstawiony jako starszy mężczyzna o siwych włosachz koroną z liści drzewa laurowego. Ubrany jest w złotą zbroję, białą długą koszulę, oraz czerwoną pelerynę. U boku ma przypiętą pochwę, w której schowany jest sztylet. Cezar ma zamknięte oczy, jedną rękę opiera o biodro, a drugą ręką trzyma klamrę do której przymocowana jest peleryna. Postać Cezara została przedstawiona na białym tle. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (100–44 r. p.n.e.). Sylwetki Juliusza Cezara nie trzeba zapewne przedstawiać, ponieważ jest to jedna z najbardziej znanych postaci starożytnego Rzymu, którego życie, a także śmierć w Idy Marcowe 44 r. p.n.e. w Senacie na stałe wpisały się w karty historii i odbiły się echem zarówno w dziełach literackich, jak i filmowych. Swoją sławę Juliusz Cezar niewątpliwie zawdzięcza nie tyle talentowi literackiemu, co zdolnościom przywódczym, które sprawiły, że obok Aleksandra Wielkiego był on niedoścignionym wzorem dla samego Napoleona Bonaparte. Jednak nie samymi podbojami zasłynął Cezar, przeszedł on bowiem także do historii literatury jako twórca pamiętników, chętnie czytanych przez adeptów języka łacińskiego, którzy na jego „De bello Gallico” – „O wojnie galijskiej” i ”De bello civili” - „O wojnie domowej” ćwiczyli swoje umiejętności translatorskie. Cezar i Cyceron okazali się być przeciwnikami zarówno w polityce, jak i literaturze, ponieważ styl Cezara jest przeciwieństwem kwiecistości Cycerona – zwięzły, precyzyjny, typowo żołnierski zapis zdarzeń, w których Cezar jawi nam się w 3 osobie, by dodać relacji wrażenia bezstronności.\nJuliusz Cezar - postać Juliusza Cezara z serii komiksowej „Asterix” René Goscinny'ego i Alberta Uderzo, cotedor.fr, CC BY 3.0\nFotografia nieznanego autora przedstawia wróbla siedzącego na gałęzi. Ptak ma biało-brązowe umaszczenie – biały tułów oraz brązowe skrzydła i głowę. Wróbel widoczny jest z profilu. Gałęzie drzewa są brązowe z widocznym żółtym nalotem. Fotografia została wykonana w bezchmurny dzień. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (84–54 r. p.n.e.). Katullus dał się poznać jako targany sprzecznymi emocjami poeta, który jest nieszczęśliwie zakochany w pięknej Lesbii. Jest on twórcą małych, kunsztownych form literackich, ganionym przez Cycerona za błahość poruszanych tematów, który zamiast poświęcić się bardziej sprawom wagi państwowej pisał o miłości, pocałunkach, czy nawet ukochanym wróbelku swojej wybranki. Skupiał wokół siebie innych młodych poetów podobnej wrażliwości, a całą grupę nazywano neoterykami.\nKatullus - wróbelek, ulubieniec ukochanej Katullusa, Lesbii, gardenbirdwatching.com, CC BY 3.0\nRzeźba nieznanego autora pod tytułem „Horacy”, przedstawia postać młodego mężczyzny o średniej długości włosach. Horacy spogląda w prawo, ubrany jest w długą szatę, w jednej dłoni trzyma ołówek, a drugiej zwitek papierów. Rzeźba została wykonana z jasnego kamienia, na figurze widoczne są liczne zabrudzenia, oraz ubytki. Figura Horacego stoi we wnęce i została sfotografowana za dnia. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Okres augustowski – 40 r. p.n.e.–14 r. n.e. (65 r. p.n.e.–8 r. p.n.e.) Niekwestionowany król poezji łacińskiej służący za inspirację i wyrocznię sztuki poetyckiej dla wielu pokoleń swoich następców. Horacy związany był z kręgiem Mecenasa, a co za tym idzie cieszył się poparciem Oktawiana Augusta. Początkowo pisał „Epody” i ”Satyry”, gdzie ośmieszał ludzkie słabostki. Kolejnym etapem jego twórczości były Pieśni, w których zawarł swoją filozofię życia, oscylującą pomiędzy epikureizmem a stoicyzmem. Był zwolennikiem rozwiązań umiarkowanych – złotego środka, czyli „aurea mediocritas”. Niezachwianie wierzył w nieśmiertelność własnej twórczości, zaś późniejsze wieki potwierdziły jego przekonanie. Spośród „Listów” wydanych pod koniec życia poety najbardziej znanym jest „List do Pizonów”, w którym Horacy zawarł traktat poetycki „Ars poetica”, przekazując w nim cenne wskazówki dla kolejnych pokoleń poetów.\nAutor nieznany, „Horacy - Nie wszystek umrę” – Horacy (Ody III, 30), eutouring.com, CC BY 3.0\nMozaika nieznanego autora pod tytułem: „Wergiliusz z rękopisem Eneidy w towarzystwie muz Klio i Melpomeny” i przedstawia postać mężczyzny w średnim wieku siedzącego na tronie. Wergiliusz ma siwe włosy oraz zmarszczki na twarzy, ubrany jest w długą szatę. W jednej dłoni trzyma rękopis Eneidy, a drugą trzyma się za klamrę przy szyi. Obok Wergiliusza znajdują się dwie muzy – Kilo, młoda kobietę o ciemnych włosach, która ubrana jest w długą suknię ze złotym pasem, a w dłoniach trzyma zwój papieru oraz Melpomena, kobieta w średnim wieku, o ciemnych włosach. Melpomena ubrana jest w czerwoną suknię oraz zieloną narzutę, która zwisa kobiecie z barku. Jedną dłoń ma opartą o twarz, zaś w drugiej trzyma maskę przypominającą twarz człowieka. Mozaika ma jasne tło stworzone z jasnych kamyków. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (70–19 r. p.n.e.) Podobnie jak Horacy, Wergiliusz kojarzony jest z kręgiem Mecenasa, był też zagorzałym zwolennikiem cesarza Oktawiana Augusta, czego wyraz dał w epopei narodowej Rzymian, czyli „Eneidzie” nie tylko przedstawiającej ucieczkę z Troi i tułaczkę Eneasza oraz jego przybycie do króla Latynów i początki państwa rzymskiego, lecz także wychwalając ród Juliuszów, do którego należał i Oktawian August. Początki twórczości Wergiliusza były o wiele spokojniejsze i bardziej sielankowe i przedstawiały iście arkadyjski krajobraz italskiej wsi w utworze „Bukoliki”. „Georgiki” też związane są z rolnictwem, mają jednak na celu zachęcić mieszkańców Italii do zajęcia się rolnictwem, by odbudować kraj ze zgliszcze wojennych.\nAutor nieznany, „Wergiliusz z rękopisem Eneidy w towarzystwie muz Klio i Melpomeny”, III w. n.e., Muzeum Bardo w Tunezji, histmag.org, CC BY 3.0\nFotografia przedstawia rzeźbę Gian Lorenzo Berninego pt. „Apollo i Dafne zmieniająca się w drzewo laurowe”. Figura składa się z dwóch części – podobizny Apolla i Dafne, która przeistacza się w drzewo. Apollo to młody szczupły mężczyzna, który ma średniej długości kręcone włosy, jest przepasany chustą, która zakrywa jego genitalia, na jego nogach widoczne są sandały. Mężczyzna z zaciekawieniem obserwuje kobietę, która zamienia się w drzewo. Dafne to naga i młoda kobieta, o długich włosach. Kobieta jest w trakcie transformacji – jej nogi zamieniają się w korę drzewną, a ręce zamieniają się w liściaste gałęzie. Kobieta jest przerażona, na jej twarzy widoczny jest ból i cierpienie. Figura Apolla i Dafne została wykonana z jasnego kamienia, i znajduje się w Sali wystawowej. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (43 r. p.n.e.–18 r. n.e.). Owidiusz zasłynął w świecie antycznym jako mistrz dystychu elegijnego i poeta, który doskonale opanował kunszt pisania o miłości, która jest tematem przewodnim fazy młodzieńczej jego poezji. Powstały wtedy elegie „Amores i Heroidy”, czyli fikcyjne listy bohaterek mitycznych do swoich kochanków. Niewątpliwym hitem wydawniczym była „Ars Amatoria”, czyli sztuka kochania, która była poradnikiem uwodzenia dla chłopców i dziewcząt, bez wątpienia inspiracja dl a naszej rodzimej seksuolog Michaliny Wisłockiej, której poradnik nosił ten sam tytuł, co przełomowe dzieło Owidiusza. Rozmiłowany w mitologii poeta nie poprzestał jednak na sprawach bliskich sercu i stworzył skarbnicę wiedzy na temat wierzeń starożytnych Greków i Rzymian, która zawierała przemiany („Metamorphoses”) bohaterów mitycznych ułożone w porządku chronologicznym od powstania świata aż do apoteozy Cezara. Z powodu tajemniczej, jak sam pisał, „pieśni i błędu”, naraził się cesarzowi do tego stopnia, że został skazany na wygnanie poza granice ukochanego Rzymu do Tomi (dzisiejsza Rumunia), z którym poeta nigdy się do końca nie pogodził. Stąd ostatnie jego dzieło nosi pesymistyczny tytuł „Tristia” (Żale) i jest wyrazem tęsknoty za utraconym domem.\nGian Lorenzo Bernini, „Apollo i Dafne zamieniająca się w drzewo laurowe” – jedna ze scen opisanych przez Owidiusza w „Metamorfozach”, 1622–1625, Galeria Borghese, Rzym, Włochy, hbombworldwide.com, CC BY 3.0\nFotografia nieznanego autora przedstawia otwartą księgę Marcjalisa pod tytułem „Epigramaty”. Na zdjęciu widoczne są dwie strony z księgi, które zapisane są czarnym kolorem na zżółkniętych stronach. Tekst zapisany na kartach jest w języku łacińskim. Fotografia została wykonana w pomieszczeniu, gdzie panuje półmrok oraz sztuczne oświetlenie. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (ok. 40–104 n.e.). Marcjalis przybył do Rzymu około 64 r. n.e. z Hiszpanii, gdzie zdobył staranne wykształcenie retoryczne. Bardziej od wystąpień publicznych pociągała go jednak poezja, która stała się jego głównym źródłem utrzymania. Pierwsze skojarzenie z nazwiskiem Marcjalis jakie przychodzi nam na myśl to epigram, krótka satyryczna forma poetycka, w której celował poeta z Hiszpanii. Część epigramów Marcjalisa poświęcona jest wielkiej fecie na arenie Amfiteatru Flawiuszów z okazji jego otwarcia w 80 r. n. e. Inne utwory są karykaturami typów ludzkich, a także różnych zawodów. Język Marcjalisa, oprócz tego, że doskonale oddaje przywary ludzkie jest niekiedy bardzo kąśliwy, a momentami obsceniczny.\nMarcjalis - „Epigramaty” Marcjalisa, 1490, Mediolan, Włochy, wikimedia.org, CC BY-SA 3.0\nIlustracja nieznanego autora przedstawia podobiznę Juwenalisa, która została zamieszczona na białej karcie. Juwenalis został przedstawiony jako mężczyzna w podeszłym wieku. Ma długie, kręcone włosy, oraz bujny rudy zarost. Mężczyzna ubrany jest w szarą kurtkę, w jednej dłoni trzyma książkę z okładką w kolorze blado różową, w drugiej dłoni widoczne jest pióro. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (60–130 r. n.e.). Pisał satyry, których do naszych czasów zachowało się 16. W swoim credo poetyckim wyznaje, że „difficile est satiram non scribere”(trudno jest nie pisać satyry), skoro ludzka natura jest pełna wad, takich jak dorobkiewiczowstwo, chciwość, donosicielstwo i życie niezgodne z prawami przyrody. Juwenalis jest niewątpliwie delikatniejszy niż Marcjalis, ponieważ przyświeca mu idea, by nie szkalować osób żyjących, aby ich nie urazić, pisze zatem o tych, którzy już nie żyją. Choć jego poezja nie jest wolna od powtórzeń i niezrozumiałych już dla nas aluzji do starcza nam cennego materiału dotyczącego obyczajowości Rzymian epoki cesarstwa.\nJuwenalis - drzeworyt z Kroniki Norymberskiej przedstawiający Juwenalisa. Około 1400 r., wikimedia.org, domena publiczna\nObraz nieznanego autora pod tytułem „Apulejusz zmienia się w osła” przedstawia scenę przemiany Apulejusza w osła – mężczyzna znajduje się w centrum obrazu, jest skulony. Jego głowa zamieniła się łeb osła, jego ciało jeszcze wygląda normalnie i nie zostało poddane przemianie. Obok Apulejusza z lewej strony znajduje się rudowłosa kobieta, która tuli się do mężczyzny – jest wyraźnie smutna. Nad mężczyzną i kobietą znajduje się postać, która trzyma dłonie na sierści zmienionego mężczyzny. Z lewej strony znajdują się dwie kobiety, ubrane w długie ciemne suknie, obie spoglądają z zaciekawieniem na sytuację. Wokół Apulejusza i jego kobiety obecne są wróżki, które tańczą z zadowolenia. Scena przemiany mężczyzny w osła odbywa się w lesie. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (ok. 125–ok. 170 r. n.e.) Apulejusz pochodzący z Madaury, tworzył w afrykańskiej prowincji Rzymu, Kartaginie. Dziełem, które przyniosło mu nieśmiertelność są „Metamorfozy, czyli złoty osioł” – romans, którego głównym bohaterem i narratorem est Lucjusz z Koryntu, który udaje się do Tessalii, krainy czarów, by nauczyć się magii. Zostaje omyłkowo zamieniony w osła, któremu jednak pozostawiono ludzką percepcję i wrażliwość. Oprócz przygód Lucjusza romans zawiera znakomite nowele, np. opowieść o Amorze i Psyche.\nJohann Heinrich Füssli, „Apulejusz zmienia się w osła”, Muzeum Sztuki w Zurychu, Szwajcaria, wikimedia.org, domena publiczna\nRzeźba nieznanego autora przedstawia popiersie „Marka Aureliusza”, która została wykonana z jasnego materiału, na którym widoczne są różnej wielkości odbarwienia. Marek Aureliusz został przedstawiony jako mężczyzna w średnim wieku, o średniej długości kręconych włosach i średniej długości zaroście. Twarz mężczyzny pozbawiona jest zmarszczek. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. (121–180 r. n.e.). Cesarz-filozof, który spisywał swoje myśli i refleksje nie zamierzając jednak ich publikować. Po jego śmierci wydano je i przeszły do historii literatury antycznej pod tytułem „Rozmyślania”.\nAutor nieznany, „Marek Aureliusz” – Marmurowe popiersie , 161-169 n.e., Muzeum Sztuki Metropolitan, Nowy Jork, Stany Zjednoczone, amidsummerscasebook.wordpress.com, CC BY 3.0\nŁacina chrześcijańska zdobywa Europęma726f9ed206ff489_0000000000002Łacina chrześcijańska zdobywa Europę\nPierwszy etap, w „postimperialnych” dziejach języka łacińskiego to epoka wczesnośredniowieczna, nazywana też okresem przełomu. Łacina ta jest wyraźnie dwuwarstwowa: z jednej strony łacina mówiona, określana jako sermo vulgarisSermo vulgarissermo vulgaris, z drugiej łacina pisana, czyli sermo litterarius (język literacki).[…] W miarę upływu czasu coraz mniej mieszkańców dbało o wykształcenie własnych dzieci, rezygnując nawet z edukacji na poziomie podstawowym. Podczas gdy w VI w. istniały jeszcze szkoły zakładane na wzór rzymski, w których uczono języka łacińskiego, w VII i VIII w. czytanie i pisanie stało się rzadkością. Jedynymi depozytariuszami kultury antycznej pozostali wówczas chrześcijańscy mnisi, którzy pobierali nauki w klasztornych szkołach, a w swych skryptoriach, rozsianych po całej Europie – na Monte Cassino, w Subiaco, Bobbio, Sankt Gallen, Reichenau czy Fuldzie – żmudnie kopiowali antyczne księgi.[…] Łacina wczesnego średniowiecza to przede wszystkim język Kościoła. To chrześcijaństwo, będące religią wkraczającą stopniowo na coraz to nowe obszary Europy, przynosiło ze sobą w te rejony język łaciński, nawet do tych krajów, które nie znajdowały się w sferze oddziaływania języka i kultury łacińskiej w czasach starożytnych. Państwa Północnej i Środkowej Europy, w tym Polska, dopiero w średniowieczu weszły w krąg cywilizacji rzymskiej za sprawą chrześcijaństwa. Liturgia kościelna od III wieku była liturgią łacińską, stan taki utrzymywał się aż do XX w., także kazania, aczkolwiek krócej, bo tylko do IX w., wygłaszane były w języku starożytnych Rzymian. Jak wiemy, w szkołach klasztornych, katedralnych uczono łaciny, cała literatura powstawała także w tym języku. Chrześcijańska łacina wczesnych wieków średnich była z pewnością różna od języka pogańskiej czy nawet chrześcijańskiej starożytności, jednak był to cały czas język łaciński.\nFragment książki: Marek Hermann, O łacinie tylko dobrze, TAiWPN Universitas, Kraków 2014, s. 23–24.\nŁacina w Europie w czasach renesansu\nŁacina po liftingu, czyli łacina renesansowama726f9ed206ff489_0000000000003Łacina po liftingu, czyli łacina renesansowa\nŁacina średniowiecza to język, który zdominował liczne sfery życia społecznego i kulturalnego Europy, język, który swym zasięgiem ogarnął większość terytorium naszego kontynentu, jednak dla przedstawicieli nowej epoki, odrodzenia, pozycja, jaką zdobył język łaciński w wiekach średnich, nie miała większego znaczenia. Postanowili oni zerwać z łaciną, która przybrała odmienny od klasycznego kształt w wyniku wielowiekowej ewolucji i przywrócić jej dawną starożytną postać. Wszyscy wiemy, że przedstawiciele epoki renesansu („renesans” od łac. renascor – odradzam się) to ludzie zafascynowani antykiem, zauroczeni językiem łacińskim, przede wszystkim jego klasyczną formą. To właśnie humaniści renesansowi „wylansowali” łacinę Cycerona, Wergiliusza, uczynili z niej niedościgniony, jedynie godny naśladowania wzór.\nCzarno-biały drzeworyt nieznanego autora przedstawia widok na pracę w drukarni. Na ilustracji znajduje się grupa osób, pracująca przy prasie drukarskiej – jeden z mężczyzn ręcznie nanosi czcionki na karty, druga osoba je przegląda i odkłada na stos gotowych kart. W oddali widoczne są dwie osoby, które pracują nad kartami na wysokich pulpitach.\nDrzeworyt przedstawiający prasę drukarską., 1568, wikipedia.org, CC BY 3.0\nMarek Hermann, O łacinie tylko dobrze, TAiWPN Universitas, Kraków 2014, s. 28.\nJęzyk łaciński a nowoczesność\nEpoka nowołacińska, czyli łacina w dobie nowoczesnościma726f9ed206ff489_0000000000004Epoka nowołacińska, czyli łacina w dobie nowoczesności\nPo odejściu wielkich humanistów renesansowych język łaciński zaczął przechodzić do defensywy. Nowe języki europejskie wypierają łacinę z zarezerwowanych dla niej do tej pory takich obszarów, jak nauka, literatura piękna czy szkolnictwo. Najdłużej, bo do wieku XVIII, łacina broniła się w nauce: wielcy uczeni europejscy – filozofowie, matematycy, astronomowie, przedstawiciele nauk przyrodniczych – cały czas posługiwali się językiem łacińskim. Jeżeli idzie o literaturę piękną, prozaicy, poeci coraz rzadziej piszą po łacinie. Była ona nadal obecna w szkole czy w uniwersytecie, jednak przestała być jedynym językiem, w którym nauczano. Przełomowy okazał się moment, kiedy w szkołach zaprzestano mówienia po łacinie – łacińskie ćwiczenia ustne zastąpiono pisemnymi, co doprowadziło do umniejszenia rangi języka łacińskiego. Znaczący upadek łaciny miał miejsce w epoce oświecenia.[…] W czasach nowożytnych łacina miała duże znaczenie dla krajów Europy Środkowo -Wschodniej. Polacy, Czesi, Słowacy, Słoweńcy, Chorwaci bronili swej narodowej tożsamości przed naciskami ze strony żywiołu germańskiego czy rosyjskiego w oparciu o język łaciński i łacińską kulturę. […]Nawet dzisiaj w XXI wieku łacina nie odeszła w niepamięć. Może nie wszyscy dostrzegają jej obecność, jednak znajduje się ona blisko nas. Naucza się jej na całym świecie w wielu szkołach, na wielu uniwersytetach. Po łacinie wydaje się dzisiaj czasopisma: Latinitas, Vox Latina, Vita Latina. Emitowane są łacińskie audycje radiowe: Nuntii Latini w radiu Yle z Helsinek czy Nuntii Latini Septimales w radiu Brema. W języku łacińskim wydawane są nadal dokumenty watykańskie, gdyż łacina pozostaje cały czas językiem urzędowym za spiżową bramą. Organizowane są na całym świecie kongresy łaciny żywej (Avignon, Lyon, Strasburg, Rzym, Bukareszt, Malta, Dakar, Trewir). W języku łacińskim możemy czytać współczesną literaturę – na język Cycerona przetłumaczono np. Małego księcia (Regulus), Kubusia Puchatka (Winnie Ille Pu) czy Harry’ego Pottera, (Harrius Potter et Philosophi Lapis). W internecie znajdują się liczne łacińskie fora, na których możemy nawiązać kontakt jedynie w języku starożytnych Rzymian. W sieci odnajdziemy też wiele innych łacińskich śladów: prognozę pogody w języku Rzymian, rzymskie gry i zabawy, łacińskie piosenki czy przepisy potraw spożywanych przez Juliusza Cezara. Dostrzegając tak wiele przejawów łacińskości w naszym życiu, widzimy, że język Cycerona nadal żyje wśród nas, nadal oddziałuje na naszą rzeczywistość.” Możemy powiedzieć, że historia kultury świata zachodniego znajduje się pod znakiem łaciny od ponad dwu i pół tysiąca lat: od bajecznej starożytności po postmodernistyczną współczesność.\nIlustracja przedstawia stronę tytułową książki J. K. Rowling pod tytułem „Harry Potter i kamień filozoficzny” przetłumaczoną na język łaciński. Strona tytułowa zawiera (od samej góry) imię i nazwisko autorki oraz tytuł przetłumaczony na język łaciński – HARRIUS POTTER ET PHILOSOPHI LAPIS. Pod tytułem znajduje się ilustracja, na której przedstawiono postać Harrego Pottera, Rona, Hermiony oraz Hagrida. Harry przedstawiony jest jako mały chłopiec o kruczo czarnych włosach i w czarnej pelerynie. Obok Harrego widoczne są plecy Rona oraz Hermiony. Nad całą trójką czuwa Hagrid – wysoki mężczyzna o bujnej fryzurze i zaroście. Hagrid ubrany jest w granatowy długi płaszcz oraz ciemną koszulę. W tle widoczny jest Hogwarth – szkoła magii.\nJ.K. Rowling, „Harry Potter i kamień filozoficzny” przetłumaczony na język łaciński., wikipedia.org, CC BY 3.0\nMarek Hermann, O łacinie tylko dobrze, TAiWPN Universitas, Kraków 2014, s. 33‑34.\nRozwój języków romańskichma726f9ed206ff489_0000000000005Rozwój języków romańskich\nW średniowieczu, po rozwarstwieniu łaciny na dwa rodzaje języka, pospolity i literacki, ten pierwszy zaczął przekształcać się w nowe języki, języki romańskie. Mieszkańcy dawnego imperium, niepodporządkowani, jak niegdyś, jednemu centralnemu ośrodkowi władzy, niepodróżujący gęstą siecią dróg po imperium Romanum, żyjący w odizolowanych od siebie grupach, zaczęli posługiwać się odmiennym słownictwem – nie odczuwano już potrzeby jednego, ogólnoeuropejskiego języka. […] Językoznawcy wyraźnie podkreślają, że łacina nie upadła nigdy, że dzisiejszy włoski, francuski, hiszpański to ten sam język, którym posługiwał się Cyceron, tyle że przekształcony w ustach siedemdziesięciu pokoleń. Zgodnie z tą opinią łacina jest ciągle żywą mową, która żyje dzięki swym dzieciom. Przejęły one od swej matki alfabet, słownictwo, struktury gramatyczne, pewne idiomy, otrzymały też własne imiona. Z wszystkich wywodzących się z łaciny języków tylko ladino ma z nią wspólną nazwę. Niektóre z nich pozostały bardziej, niektóre mniej wierne swej rodzicielce, nie ulega jednak wątpliwości, że są to jej rodzone dzieci.\nPrezentacja 3D pt. Fibula\nPrezentacja 3D przedstawia przedmiot – Fibulę – złotą spinkę, która służyła do zapinania ubrań. Przedmiot jest wąski, są na nim naniesione inskrypcje. Spinka z profilu kształtem przypomina karabin z lufą i kolbą. Dodatkowo na prezentacji umieszczono następujące informacje: Fibula Praenestina - Słynna fibula Praenestina, czyli spinka z Praeneste, niewielka broszka służąca do zapinania ubrania, uchodzi za najstarszy zabytek piśmiennictwa łacińskiego. Umieszczony jest na niej napis: manios; med.; fhe; fhaked; numasioi – co w łacinie klasycznej oddaje się: Manius me fecit Numerio, czyli Manius wykonał mnie dla Numeriusza. Spinkę datuje się na VI w. p.n.e., jednak w wyniku pewnych niejasności związanych z jej pochodzeniem pojawiło się podejrzenie, że inskrypcja jest „fałszywką” i została wykonana w XIX w. przez niemieckiego archeologa. W 2011 przeprowadzone zostało badanie spinki za pomocą elektronicznego mikroskopu skaningowego, którego wynik zdaje się potwierdzać autentyczne pochodzenie tego artefaktu. Drugi punkt zawiera w sobie zbliżenie na detal spinki – element na którym widoczna jest inskrypcja.\nMarek Hermann, O łacinie tylko dobrze, Kraków 2014, s. 24, 35.\nPo zapoznaniu się z mapą mentalną na temat literatury rzymskiej połącz w pary twórców literatury rzymskiej z tytułami ich dzieł: Owidiusz Możliwe odpowiedzi: 1. „Skarb”, 2. „Ody”, 3. „Eneida”, 4. „O wojnie galijskiej”, 5. „Eunuch”, 6. „Sztuka kochania”, 7. „Rozmyślania”, 8. „Metamorfozy, czyli złoty osioł” Wergiliusz Możliwe odpowiedzi: 1. „Skarb”, 2. „Ody”, 3. „Eneida”, 4. „O wojnie galijskiej”, 5. „Eunuch”, 6. „Sztuka kochania”, 7. „Rozmyślania”, 8. „Metamorfozy, czyli złoty osioł” Horacy Możliwe odpowiedzi: 1. „Skarb”, 2. „Ody”, 3. „Eneida”, 4. „O wojnie galijskiej”, 5. „Eunuch”, 6. „Sztuka kochania”, 7. „Rozmyślania”, 8. „Metamorfozy, czyli złoty osioł” Apulejusz Możliwe odpowiedzi: 1. „Skarb”, 2. „Ody”, 3. „Eneida”, 4. „O wojnie galijskiej”, 5. „Eunuch”, 6. „Sztuka kochania”, 7. „Rozmyślania”, 8. „Metamorfozy, czyli złoty osioł” Plaut Możliwe odpowiedzi: 1. „Skarb”, 2. „Ody”, 3. „Eneida”, 4. „O wojnie galijskiej”, 5. „Eunuch”, 6. „Sztuka kochania”, 7. „Rozmyślania”, 8. „Metamorfozy, czyli złoty osioł” Terencjusz Możliwe odpowiedzi: 1. „Skarb”, 2. „Ody”, 3. „Eneida”, 4. „O wojnie galijskiej”, 5. „Eunuch”, 6. „Sztuka kochania”, 7. „Rozmyślania”, 8. „Metamorfozy, czyli złoty osioł” Juliusz Cezar Możliwe odpowiedzi: 1. „Skarb”, 2. „Ody”, 3. „Eneida”, 4. „O wojnie galijskiej”, 5. „Eunuch”, 6. „Sztuka kochania”, 7. „Rozmyślania”, 8. „Metamorfozy, czyli złoty osioł” Marek Aureliusz Możliwe odpowiedzi: 1. „Skarb”, 2. „Ody”, 3. „Eneida”, 4. „O wojnie galijskiej”, 5. „Eunuch”, 6. „Sztuka kochania”, 7. „Rozmyślania”, 8. „Metamorfozy, czyli złoty osioł”\nPo zapoznaniu się z mapą mentalną na temat literatury rzymskiej połącz w pary twórców literatury rzymskiej z tytułami ich dzieł:\n<i>Eunuch</i>, <i>O wojnie galijskiej</i>, <i>Eneida</i>, <i>Skarb</i>, <i>Metamorfozy, czyli złoty osioł</i>, <i>Rozmyślania</i>, <i>Ody</i>, <i>Sztuka kochania</i>\nPo zapoznaniu się z audiobookiem na temat początków języka łacińskiego wskaż zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Nazwa „lingua Latina” pochodzi od nazwy krainy Lacjum, w której powstało miasto Rzym., 2. Archeolodzy uważają, że Rzym mógł powstać wcześniej niż w 753 r. p.n.e., 3. Pompejusz poszerzył granice Imperium na Wschodzie, zaś Cezar na Zachodzie, 4. Lud praindoeuropejski przybył do Italii z Afryki., 5. Kartagina była pierwszą prowincją rzymską., 6. Rzymianie narzucali mieszkańcom podbitych krain swój język i obyczaje siłą.\nPo zapoznaniu się z audiobookiem na temat początków języka łacińskiego wskaż zdania prawdziwe.\nArcheolodzy uważają, że Rzym mógł powstać wcześniej niż w 753 r. p.n.e.\nPompejusz poszerzył granice Imperium na Wschodzie, zaś Cezar na Zachodzie\nLud praindoeuropejski przybył do Italii z Afryki.\nKartagina była pierwszą prowincją rzymską.\nRzymianie narzucali mieszkańcom podbitych krain swój język i obyczaje siłą.\nUzupełnij brakujące wyrazy. Nazwa lingua Latina pochodzi od nazwy krainy Tu uzupełnij, w której powstało miasto Tu uzupełnij.\nNazwa lingua Latina pochodzi od nazwy krainy ............, w której powstało miasto .............\nZapoznałeś się z treścią na temat dalszych dziejów łaciny, wybierz właściwą odpowiedź na pytanie: Vox Latina to: Możliwe odpowiedzi: 1. Książka o przygodach Kubusia Puchatka po łacinie. 2. Czasopismo wydawane po łacinie. 3. Kongres żywej łaciny\nZapoznałeś się z treścią na temat dalszych dziejów łaciny, wybierz właściwą odpowiedź na pytanie: Vox Latina to:\nKsiążka o przygodach Kubusia Puchatka po łacinie.\nCzasopismo wydawane po łacinie.\nKongres żywej łaciny\n1.Odpowiedz jak się nazywały następujące osoby: 1. bohater „Eneidy”, epopei narodowej starożytnych Rzymian; 2. założyciel Rzymu; 3. wódz rzymski, który podbił Galię.\nHannibal - (247‑183 lub 2 p.n.e.) wybitny dowódca antyczny, przywódca Kartaginy, wychowany przez ojca w nienawiści do Rzymian. Najwybitniejsze osiągnięcia militarne Hannibala przypadają na okres 2. wojny punickiej, podczas której poprowadził on Kartagińczyków z armią i słoniami przez Pireneje i Alpy do Italii i zadał Rzymianom druzgocącą klęskę pod Kannami (216 r. p.n.e.). Stanowił bezpośrednie zagrożenie dla Rzymu, stąd powiedzenie Hannibal ad portas, oznaczające ostrzeżenie przed nadciągającym niebezpieczeństwem. Nie zaatakował jednak „wiecznego miasta” ze względu na brak posiłków z Kartaginy. Wrócił do kraju, zaatakowanego przez wojska rzymskie pod wodzą Scypiona i tu odwróciło się od niego szczęście – poniósł bowiem klęskę w bitwie pod Zamą (202 r. p.n.e.). Zmuszony do ucieczki z Kartaginy tułał się ścigany przez Rzymian aż dotarł do Bitynii. Tam dopadli go Rzymianie szukając zemsty za inwazję na ich terytoria. Zmęczony ucieczką, niemłody już Hannibal zażył truciznę, mówiąc: „Niech teraz śmierć bezsilnego starca uwolni Rzym od strachu”.\nPyrrus - (319 – 272 p.n.e.) Wybitny taktyk wojskowy, król Epiru. Usiłował uczynić Epir mocarstwem poprzez połączenie hellenistycznych państw. Brał udział w wojnie miast greckich przeciw Rzymowi. Dowodził 25‑tysięczną armią, miał do dyspozycji także 20 słoni bojowych, których Rzymianie nie znali, walczył wykorzystując technikę falangi macedońskiej. Pobił Rzymian pod Herakleją (280r.p.n.e.) i Auskulum (275 r. pn.e.), poniósł jednak w tych bitwach ogromne straty. Stąd powiedzeniepyrrusowe zwycięstwo, które jest związane ze słowami Pyrrusa wypowiedzianymi po zwycięstwie pod Auskulum : „ Jeszcze jedno takie zwycięstwo, a będziemy straceni.”\nZapoznaj się ze wskazówkami znajdującymi się nad zadaniem oraz ze słownikiem pojęć i połącz w pary następujące wyrażenia z ich definicjami: Pyrrusowe zwycięstwo Możliwe odpowiedzi: 1. wróg u bram, 2. wygrana osiągnięta nadmiernym kosztem, 3. dobrze płatne stanowisko pracy, które nie wymaga specjalnych kwalifikacji Hannibal ad portas Możliwe odpowiedzi: 1. wróg u bram, 2. wygrana osiągnięta nadmiernym kosztem, 3. dobrze płatne stanowisko pracy, które nie wymaga specjalnych kwalifikacji synekura Możliwe odpowiedzi: 1. wróg u bram, 2. wygrana osiągnięta nadmiernym kosztem, 3. dobrze płatne stanowisko pracy, które nie wymaga specjalnych kwalifikacji\nZapoznaj się ze wskazówkami znajdującymi się nad zadaniem oraz ze słownikiem pojęć i połącz w pary następujące wyrażenia z ich definicjami:\nwygrana osiągnięta nadmiernym kosztem, wróg u bram\nWskaż czym jest synekura. Możliwe odpowiedzi: 1. dobrze płatne stanowisko pracy, które nie wymaga specjalnych kwalifikacji., 2. nazwa prowincji starożytnego Rzymu., 3. jedno z dzieł Cycerona.\nWskaż czym jest synekura.\ndobrze płatne stanowisko pracy, które nie wymaga specjalnych kwalifikacji.\nnazwa prowincji starożytnego Rzymu.\njedno z dzieł Cycerona.\nNapisz krótki tekst na temat wpływu języka łacińskiego na inne języki europejskie.\nPo zapoznaniu się ze wszystkimi materiałami do tej lekcji utwórz w plakat, który będzie zawierał Twoje impresje na temat historii języka łacińskiego.\nPochodzi od łacińskiego zwrotu – sine cura (bez troski) i oznacza dobrze płatne stanowisko pracy nie wymagające ani wielkiego wysiłku, ani specjalnych umiejętności.\nFotografia nieznanego autora przedstawia stronę tytułową dzieła Lexicon graeco – latinum novus autorstwa Enniusza, przepisaną przez Johanna Scapuli. Karta jest koloru żółtego, widoczne są niej liczne załamania oraz ślady zużycia. W centrum karty widnieje zapis: LEXICON GRAECO LATINUM, poniżej zapis w języku łacińskim oraz ilustracja, na której widoczna jest głowa kobiety ziejąca ogniem, oraz ręka mężczyzny, który uderza młotem w ziemię.\nEnniusz, strona tytułowa „Lexicon graeco – latinum novum”, autor Johann Scapula, 1628, lawlibrary.wm.edu, CC BY 3.0\nFotografia nieznanego autora przedstawia terakotową maskę Plauta, na której zostały wyrzeźbione włosy oraz zmarszczki. Maska ma szeroko otwarte oczy oraz usta. Wydźwięk maski jest komiczny – wyraz twarzy sprawia wrażenie, że aktor grający w tej masce uważany jest za pijanego bądź niespełna rozumu.\nAutor nieznany, „Plaut - terakotowa maska komiczna”, 300-200 p.n.e., Muzeum J. Paul Getty , Los Angeles, Stany Zjednoczone, brewminate.com, CC BY 3.0\nFresk nieznanego autora przedstawia wizerunek Terencjusza, mężczyzny w średnim wieku, o krótkich włosach oraz średniej długości zaroście. Terencjusz ubrany jest w jasną szatę z szarym pasem przewieszonym przez lewy bark. Portret mężczyzny został uwieczniony na zielonym tle. Wokół portretu widoczne są kolorowe pierścienie.\nIlustracja przedstawia popiersie Cycerona, które zostało stworzone z jasnego kamienia. Rzeźba nieznanego autora pokazuje Cycerona jako mężczyznę przedstawiony jako mężczyzna w podeszłym wieku, ma krótkie włosy po boku, środek głowy jest pozbawiony włosów. Na jego twarzy widoczne są liczne zmarszczki. Cyceron ubrany jest w długą jasną szatę. Popiersie zostało sfotografowane na tle biało-brązowych ścian.\nRzeźba nieznanego autora pod tytułem „Horacy”, przedstawia postać młodego mężczyzny o średniej długości włosach. Horacy spogląda w prawo, ubrany jest w długą szatę, w jednej dłoni trzyma ołówek, a drugiej zwitek papierów. Rzeźba została wykonana z jasnego kamienia, na figurze widoczne są liczne zabrudzenia, oraz ubytki. Figura Horacego stoi we wnęce i została sfotografowana za dnia.\nMozaika nieznanego autora pod tytułem: „Wergiliusz z rękopisem Eneidy w towarzystwie muz Klio i Melpomeny” i przedstawia postać mężczyzny w średnim wieku siedzącego na tronie. Wergiliusz ma siwe włosy oraz zmarszczki na twarzy, ubrany jest w długą szatę. W jednej dłoni trzyma rękopis Eneidy, a drugą trzyma się za klamrę przy szyi. Obok Wergiliusza znajdują się dwie muzy – Kilo, młoda kobietę o ciemnych włosach, która ubrana jest w długą suknię ze złotym pasem, a w dłoniach trzyma zwój papieru oraz Melpomena, kobieta w średnim wieku, o ciemnych włosach. Melpomena ubrana jest w czerwoną suknię oraz zieloną narzutę, która zwisa kobiecie z barku. Jedną dłoń ma opartą o twarz, zaś w drugiej trzyma maskę przypominającą twarz człowieka. Mozaika ma jasne tło stworzone z jasnych kamyków.\nFotografia przedstawia rzeźbę Gian Lorenzo Berninego pt. „Apollo i Dafne zmieniająca się w drzewo laurowe”. Figura składa się z dwóch części – podobizny Apolla i Dafne, która przeistacza się w drzewo. Apollo to młody szczupły mężczyzna, który ma średniej długości kręcone włosy, jest przepasany chustą, która zakrywa jego genitalia, na jego nogach widoczne są sandały. Mężczyzna z zaciekawieniem obserwuje kobietę, która zamienia się w drzewo. Dafne to naga i młoda kobieta, o długich włosach. Kobieta jest w trakcie transformacji – jej nogi zamieniają się w korę drzewną, a ręce zamieniają się w liściaste gałęzie. Kobieta jest przerażona, na jej twarzy widoczny jest ból i cierpienie. Figura Apolla i Dafne została wykonana z jasnego kamienia, i znajduje się w Sali wystawowej.\nIlustracja nieznanego autora przedstawia podobiznę Juwenalisa, która została zamieszczona na białej karcie. Juwenalis został przedstawiony jako mężczyzna w podeszłym wieku. Ma długie, kręcone włosy, oraz bujny rudy zarost. Mężczyzna ubrany jest w szarą kurtkę, w jednej dłoni trzyma książkę z okładką w kolorze blado różową, w drugiej dłoni widoczne jest pióro.\nObraz nieznanego autora pod tytułem „Apulejusz zmienia się w osła” przedstawia scenę przemiany Apulejusza w osła – mężczyzna znajduje się w centrum obrazu, jest skulony. Jego głowa zamieniła się łeb osła, jego ciało jeszcze wygląda normalnie i nie zostało poddane przemianie. Obok Apulejusza z lewej strony znajduje się rudowłosa kobieta, która tuli się do mężczyzny – jest wyraźnie smutna. Nad mężczyzną i kobietą znajduje się postać, która trzyma dłonie na sierści zmienionego mężczyzny. Z lewej strony znajdują się dwie kobiety, ubrane w długie ciemne suknie, obie spoglądają z zaciekawieniem na sytuację. Wokół Apulejusza i jego kobiety obecne są wróżki, które tańczą z zadowolenia. Scena przemiany mężczyzny w osła odbywa się w lesie.\n„Apulejusz zmienia się w osła”, amidsummerscasebook.wordpress.com, CC BY 3.0\nRzeźba nieznanego autora przedstawia popiersie „Marka Aureliusza”, która została wykonana z jasnego materiału, na którym widoczne są różnej wielkości odbarwienia. Marek Aureliusz został przedstawiony jako mężczyzna w średnim wieku, o średniej długości kręconych włosach i średniej długości zaroście. Twarz mężczyzny pozbawiona jest zmarszczek.\nPłaskorzeźba z kremowego piaskowca, przedstawiająca wilczycę karmiącą Romulusa i Remusa. Wilczyca stoi. Głowę ma zwróconą w stronę dzieci, które siedząc pod jej brzuchem wyciągają ręce i głowy do wymion. Tło płaskorzeźby zdobione jest wytłoczeniami. Całość jest fragmentem zdobiącym jakąś większą budowlę.\nIlustracja jest kolorowa; przedstawia scenę z „Eneidy” Wergiliusza. Eneasz stoi na schodach zamku ubrany w zbroję. Na głowie ma hełm z pióropuszem. Obok na tronie siedzi stary król Latynus w błyszczących szatach w otoczeniu dworzan. W tle obrazu na kamiennych kolumnach rozpostarta jest czerwona draperia, która osłania postaci stojące na schodach. W prawej dolnej części obrazu jeden z niewolników trzyma konia, drugi psa. Na pierwszym planie widnieje tył postaci ubranej w lekką zbroję, prawdopodobnie żołnierza ze straży przybocznej króla Latynusa. W lewej część obrazu znajduje się fragment statku oraz kilka postaci żeglarzy trojańskich. Jeden z żeglarzy znajduje się na schodach, przed Eneaszem, który zakłada mu na głowę laur zwycięstwa.\nW centrum ilustracji widnieje Wercyngetoryks, wódz Gallów, na białym koniu. Za nim stoi gromada jego żołnierzy. Po prawej stronie, na podwyższeniu siedzi Juliusz Cezar, ubrany w czerwoną długą szatę. Za nim stoi jego armia ze znakami bojowymi. W prawym dolnym rogu obrazu, u stóp Cezara, klęczy skuty więzami żołnierz Wercyngetoryksa; za nim stoją dwaj zbrojni legioniści rzymscy. Jeden z nich trzyma broń sieczną na szyi klęczącego. Wercyngetoryks wyciąga do Cezara ręce w geście błagalnym.\nJ. Korpanty, Mały słownik łacińsko‑polski, Warszawa 2012.\nM. Hermann, O łacinie tylko dobrze, Kraków 2014.\nZ. Kubiak, Dzieje Greków i Rzymian, Warszawa 2014.\nJ. Wikarjak, Gramatyka opisowa języka łacińskiego, Warszawa 2013.\nH.Wolanin, Gramatyka opisowa klasycznej łaciny w ujęciu strukturalnym, Kraków 2012.\nL. Winniczuk, Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 2008.


Nastolatek, kt�ry wzywa� do mordowania chrze�cijan, zatrzymany w Belgii\n2 lata 8 miesięcy 26 dni 23 godziny i 54 minuty temu\n12 LAT TO DZIECKO , 15 LAT TO DZIECKO . BO DOROS�YM SI� JEST GDY MA SI� 18 LAT A NIE 10 LAT CZY 13 LAT CZY 17 LAT TYLKO 18 LAT !!!\n3 lata 3 miesiące 23 dni 21 godzin i 24 minuty temu\n3 lata 3 miesiące 14 dni 15 godzin i 8 minut temu\n@aaaaaaaaaaa ^ jak by poczekali do pe�noletno�ci dostali by kar� �mierci...odpowiedz\t0\n3 lata 26 dni 8 godzin i 1 minutę temu\n@aaaaaaaaaaa ^ Tak jasne nie winni pewnie hahahha. jutro podpal� ca�e miasto albo kraj ale nie dobre dzieci :D w tym wieku sie nie mysli hahahhahha. Poglskac i powieziec nunuodpowiedz\t0\nszkoda �e w polsce tak nie ma, nie wierze w reso takich bachor�w powiino by� wi�zienie dla takich pustych �b�w\n3 lata 3 miesiące 27 dni 22 godziny i 14 minut temu\nZapomnia� w�, jak ciel�ciem by� - a� chce si� napisa� o komentuj�cych. Nie mo�na ma�olat�w s�dzi� na r�wni z doros�ymi, dlatego, �e nie s� doro�li i maj� zupe�nie inn�, niedojrza�� jeszcze psychik� i mn�stwo g�upich pomys��w. Komentuj�cy pewnie byli �wi�toszkami za m�odu, nigdy nie psocili, nigdy nie zrobili nic g�upiego, co? :))) Kara powinna by�, ale nie kara, jak dla doros�ego.\n3 lata 3 miesiące 27 dni 18 godzin i 1 minutę temu\n@ja ^ Ale bzdury wypisujesz,skoro zabi� to dlaczego nie powinien odpowiada� za to jak doros�y?Nie rzuci� kamieniem w cudze okno,nie ukrad� komu� czego� tam.On zabi� cz�owieka,odebra� komu� �ycie a ty zaliczasz to do g�upiego wybryku,ogranij si� cz�owieku.odpowiedz\t15\n3 lata 3 miesiące 25 dni 7 godzin i 28 minut temu\n@ja ^ to twoim zdaniem 13 latek nie jest �wiadomy tego, �e je�li si� kogo� d�gnie no�em to umrze? jeste� niedorozwini�ty umys�owo?odpowiedz\t15\n3 lata 3 miesiące 25 dni 6 godzin i 29 minut temu\n@ja ^ sorki ja w wieku 12 lat nikogo nie zamordowa�em!! Ka�dy robi g�upie rzeczy jako dzieciak czy nastolatek ,ale ograniczam "g�upie wyskoki" do kradzie�y gumy w sklepie,wybicie s�siadowi okna,pierwszy papieros i pierwsze piwko.To s� wyskoki ma�olata a morderstwo to morderstwo nie ma dwu zda�.Nikt mi nie powie �e ma�olat strzelaj�cy do cz�owieka i to ze skutkiem �miertelnym nie jest morderc�.I nie prawda �e 12 latek z broni� jest niedojrza�y,chyba jest bardziej dojrza�y ni� doros�y bo ja do dzi� broni w r�ku nie mia�em i mnie nie ci�gnie bo po co??12latek w pi�k� ma gra�,karate trenowa�,na basen chodzi�- to jest zaj�cie ma�olata a nie �apanie za bro�!!odpowiedz\t10\n3 lata 3 miesiące 25 dni 5 godzin i 44 minuty temu\n@ja ^ No jasne �e psoci�am jak nie wiem, ma�y szatan by� ze mnie. Ale zabijanie to nie s� niewinne psoty.odpowiedz\t3\n3 lata 3 miesiące 20 dni 18 godzin i 8 minut temu\n3 lata 3 miesiące 22 dni 1 godzinę i 27 minut temu\nA ja w tym widz�, normaln� sprawiedliwo��, dziecko najpewniej zosta�o odebrane biologicznemu ojcu przez faszystowski s�d i nie ma co si� dziwi�, �e chcia�o do niego wr�ci�. Oczywi�cie spos�b dokonania powrotu na �ono rodziny nie nale�y do najlepszych i tego nie pochwalam. S�dzenie 15 latka jako doros�ego jest czystym barbarzy�stwem, klasycznym dla tego neonazistowskiego pa�stwa. Jak wyjdzie w weiku 45 lat to b�dzie murowanym, dobrze przeszkolonym kryminalist�.\n3 lata 3 miesiące 23 dni 9 godzin i 50 minut temu\n3 lata 3 miesiące 28 dni 19 godzin i 35 minut temu\nA u nas 13-to latek za zabicie ojca no�em z premedytacja dostanie po nim rente.\n3 lata 3 miesiące 26 dni 2 godziny i 26 minut temu\n3 lata 3 miesiące 24 dni 22 godziny i 49 minut temu\n3 lata 3 miesiące 28 dni 19 godzin i 28 minut temu\nA u "nas" dzieciak co zasztyletowa� ojca i jeszcze dostanie rent� po nim , to ju� zapomniano ?\n3 lata 3 miesiące 28 dni 1 godzinę i 48 minut temu\n@jak ? ^ U nas demokracja solidarno�ciowa i socjalizm a nie tam jaka� Ameryka . To i zapomniano bo tak si� nale�a�o .odpowiedz\t0\n3 lata 3 miesiące 26 dni 2 godziny i 24 minuty temu\n3 lata 3 miesiące 26 dni i 47 minut temu\n@jak ? ^ Nie wierz� w ter�� post�w kt�re czytam. Nie wierz�, �e mo�na dziecko traktowa� jak doros�eg, on ma 12 lat, to dziecko, niewinne niczemu dziecko. Ka�dy z nas w jego wieku m�g�by zrobi� to samo, to tylko ma�y bezbronny ch�opczyk. Gdyby w USA kupno broni nie by�o tak �atwe jak kupno hamburghera, to oojczym kumpla by zy� a dzieci nie siedzia�y by w pudle. Kra� tych co nie zapobiegli dost�powi do broni tym dzieciom a nie dzieci!odpowiedz\t8\n3 lata 3 miesiące 25 dni 7 godzin i 32 minuty temu\n@jak ? ^ bo bachor w polsce traktowany jest jak niczego nie �wiadoma �wi�ta krowa. a przecie� te� my�li i mo�e by� po prostu z�ym, niebezpiecznym psychopat� jak doros�y.odpowiedz\t9\n3 lata 3 miesiące 25 dni 4 godziny i 53 minuty temu\n@nollet71 ^ Po przekroczeniu pewnych barier mo�na a wr�cz nale�y. W og�le to wk**wia mnie to panosz�ce si� krajowe g�wniarstwo, model bezstresowego wychowania, stosowany obecnie przez przyg�upiastych rodzic�w (znaczna cz�� og�u rodzicielskiego), odbije si� wszystkim czkawk� w nied�ugim czasie.odpowiedz\t1\n3 lata 3 miesiące 26 dni 2 godziny i 36 minut temu\n3 lata 3 miesiące 25 dni 5 godzin i 36 minut temu\n@sdf ^ A czy cz�owiek zamordowany przez 12 - latka jest mniej martwy ni� ten, kt�rego zabi�, dajmy na to 40-latek? By� na tyle doros�y, �eby zaplanowa� (!) morderstwo, wynaj�� wsp�lnik�w, konsekwentnie przeprowadzi� plan krok po kroku, w ko�cu -strzeli� i zabi�, to co za to powinien otrzyma� ? Cukierka i buzi buzi bo to taki s�odki dzieciaczek?odpowiedz\t32\n3 lata 3 miesiące 25 dni 6 godzin i 15 minut temu\nbardzo dobrze dzieciakom . BRAWO DLA S�DU , W POLSCE TE� TAK POWINNO BYC!!!!\n3 lata 3 miesiące 27 dni 2 godziny i 58 minut temu\n3 lata 3 miesiące 27 dni 23 godziny i 46 minut temu\nI to prawo mi si� podoba. Morderca wka�dym wieku, powinien odpowiada� jak doros�u, tymbardziej, �e zaplanowali jak sta�y zbrodniarze !!! Tylko u nas morderc�w m�odocianych skazuje si� na kilka lat poprawczaka, a potem morduja dalej.\n3 lata 3 miesiące 27 dni 18 godzin i 24 minuty temu\n3 lata 3 miesiące 27 dni 3 godziny i 47 minut temu\n@mariac ^ Uspok�j si� dziecko i sprawd� w s�owniku, jak si� pisze "starzy", zanim b�dziesz udawa� inteligenta.odpowiedz\t15\n3 lata 3 miesiące 27 dni 4 godziny i 38 minut temu\n3 lata 3 miesiące 27 dni 15 godzin i 13 minut temu\nNo i to si� nazywa prawo... Adekwatny wyrok do pope�nionego czynu...\n3 lata 3 miesiące 27 dni 17 godzin i 44 minuty temu\nczy wy chcecie sprawiedliwo�ci czy zemsty??\nnie mam ocenia� tak trudn� spraw� po przeczytaniu 5 mo�e 10 zda� o tej tragedii. dramat prze�ywaj� rodzice ich rodziny znajomi ale te� i ci biedni mali ch�opcy, kt�rzy pewnie dopiero teraz rozumiej� co tak naprawd� si� sta�o. uwa�am �e win� ponosz� wszyscy ich bliscy nikt z nich nie zauwa�y� �e dzieje si� co� z�ego, kto� mia� niezabezpieczon� bro�, a mo�e kto� pozwala� im gra� w dziwne gry typy "zabij wszystkich zostaniesz bohaterem". za 30 lat gdy wyjd� na wolno�� b�d� mieli 42 lata �adnego fachu �adnej porz�dnej szko�y i jedyne co b�d� znali to przemoc zastan�wcie si� nad tym skazuj�c ich na taki los.\n3 lata 3 miesiące 27 dni 21 godzin i 25 minut temu\nTam maj� IDEALNE prawo, przyda�oby si� takie u nas w po��czeniu z rosyjskimi wydatkami na wi�ni�w a zatem, prycza, koc, poduszka i szara cela, raz dziennie wyj�cie na spacerniak, �adnej tv, si�owni i dobrego �arcia, tylko od�ywcze papki.\n3 lata 3 miesiące 27 dni 21 godzin i 26 minut temu\n3 lata 3 miesiące 27 dni 21 godzin i 38 minut temu\nDOBRZE MU TAK! CA�Y �WIAT SI� CIESZY. Jednego palanta mniej.\n3 lata 3 miesiące 27 dni 23 godziny i 41 minut temu\nPoczucie niesprawiedliwo�ci wzmaga w nich fakt, �e 12-latek zosta� os�dzony jak doros�y. czyli ze co gowniarze moga bezkarnie zabijac??????\nu nas tak powinno by�


USA: Na Alasce odwołano ostrzeżenie przed tsunami\nOstrzeżenie przed tsunami, ogłoszone w związku z piątkowym trzęsieniem ziemi na Alasce, zostało odwołane. Żadnego zagrożenia nie ma - podało centrum ostrzegania. W największym mieście Alaski Anchorage wstrząs uszkodził wiele budynków.\nUSA: Silne trzęsienie ziemi na Alasce, ostrzeżenie przed tsunami\nSilne trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,0 nawiedziło w piątek rano (czasu miejscowego) południe Alaski; w stolicy stanu, Anchorage, zatrzęsły się domy. Ogłoszono ostrzeżenie przed tsunami dla południowych wybrzeży Alaski. Nie zanotowano ofiar ani poważnych strat.\nArgentyna: Lekkie trzęsienie ziemi podczas szczytu G20 w Buenos Aires\nLekkie trzęsienie ziemi o magnitudzie 3,8 odnotowano w piątek w pobliżu stolicy Argentyny, Buenos Aires, gdzie tego dnia rozpoczął się szczyt G20. Według lokalnych mediów wstrząsy były odczuwalne w niektórych częściach miasta.\nŚląskie: Wstrząs w kopalni w Bieruniu\nW Kopalni Węgla Kamiennego Piast w Bieruniu (Śląskie) doszło w niedzielę rano do wstrząsu. W kopalni nie prowadzono wydobycia, nikt nie został ranny - przekazał PAP rzecznik Polskiej Grupy Górniczej Tomasz Głogowski.\nTajfun atakuje północne Filipiny, tysiące ludzi ewakuowało się\nSilny tajfun uderzył we wtorek w północne Filipiny. Władze liczą na to, że udana ewakuacja tysięcy mieszkańców pomoże uniknąć powtórki z września, kiedy kraj nawiedził tajfun Mangkhut, powodując znaczne zniszczenia i ofiary w ludziach.\nTajwan: Silne trzęsienie ziemi, wstrząsy odczuwalne także w stolicy\nIndonezja: Zapadła decyzja o wstrzymaniu poszukiwań zaginionych po trzęsieniu ziemi\nWładze Indonezji podjęły w czwartek decyzję o wstrzymaniu poszukiwań tysięcy osób zaginionych po trzęsieniu ziemi, które pod koniec września nawiedziło okolice miasta Palu na wyspie Celebes, powodując śmierć ok. 2 tys. osób.\nHaiti: Władze podały nowy bilans ofiar trzęsienia ziemi; zginęło 17 osób\nWładze Haiti opublikowały we wtorek najnowszy bilans trzęsienia ziemi o magnitudzie 5,9, które nawiedziło ten kraj w sobotę wieczorem. Według obrony cywilnej zginęło 17 osób, a 333 zostało rannych. Wielu Haitańczyków jest pozbawionych dachu nad głową.\nHaiti: Co najmniej 11 osób zginęło w trzęsieniu ziemi\nCo najmniej 11 osób poniosło śmierć na północnym zachodzie Haiti w trzęsieniu ziemi o magnitudzie 5,9, które nawiedziło ten środkowoamerykański kraj w sobotę wieczorem - powiadomiły w niedzielę miejscowe władze. Trzęsienie ziemi wywołało panikę w kilku miastach.\nIndonezja: Już 1234 ofiary trzęsienia ziemi i tsunami na wyspie Celebes\nBilans ofiar śmiertelnych piątkowego trzęsienia ziemi i nadejścia fal tsunami na indonezyjskiej Celebes wzrósł do 1234 osób - podał we wtorek szef indonezyjskiej agencji ds. klęsk żywiołowych Sutopo Purwo Nugroho. Poprzednio informowano o 844 zabitych.\nBilans ofiar śmiertelnych piątkowego trzęsienia ziemi na indonezyjskiej wyspie Sulawesi o magnitudzie 7,5 przekroczył 832 osoby - poinformował w niedzielę na konferencji prasowej rzecznik Agencji ds. Klęsk Żywiołowych w Indonezji (BNPB) Sutopo Purwo Nugroho.\nDo co najmniej 48 wzrosła liczba ofiar silnego trzęsienia ziemi i tsunami, do których doszło w piątek w mieście Palu i okolicach na indonezyjskiej wyspie Sulawesi (dawniej Celebes) - podały w sobotę władze.\nDo 20 wzrosła liczba ofiar śmiertelnych trzęsienia ziemi o magnitudzie 6,7, które w czwartek nad ranem nawiedziło południową część japońskiej wyspy Hokkaido - poinformowały władze kraju, ogłaszając prowizoryczny bilans katastrofy.


Prześladowca również cierpi | Dobry Lekarz\nEwa, Śro, 2013-03-20 14:03\nWyniki badania pokazują, że ludzie ulegający naciskowi otoczenia dotyczącemu wykluczania innych również płacą wysoką cenę, ponieważ sprawcy dostosowując się do życzeń swojej grupy tracą poczucie swojej niezależności oraz dręczy ich uczucie winy i wstydu.\nBadacze zaprosili uczestników do wzięcia udziału w grze. Jedni byli ignorowani przez pozostałych zawodników, inni mieli ignorować konkretnego zawodnika.\nNaukowcy zaobserwowali, że humor pogorszył się zarówno osobom, które były ofiarami jak i tym, które były sprawcami.\nGłówna autorka badania Nicole Legate uważa, że ludzie są zwierzętami społecznymi, więc zazwyczaj jesteśmy empatyczni i unikamy krzywdzenia innych jeśli nie odczuwamy zagrożenia.


Baca-Pogorzelska: 13 mld zł na zamykanie kopalń - BiznesAlert.pl\n12 lutego 2018, 07:30 Energetyka\n– Paradoksalnie rząd PiS, który w kampanii wyborczej zapowiadał, że nie będzie likwidacji kopalń wyda na ten cel najwięcej pieniędzy. Ale zwolenników radykalnych ocen – czy to w jedną, czy drugą stronę – przestrzegałabym przed nimi wyjątkowo – pisze Karolina Baca-Pogorzelska z Dziennika Gazety Prawnej.\nKomisja Europejska zgodziła się, by likwidacja najbardziej nierentownych zakładów wydobywczych węgla kamiennego mogła być dotowana z budżetu państwa przez pięć kolejnych lat. Polska może wydać na ten cel kolejne 5 mld zł. Przypomnijmy, że w listopadzie 2016 r. Bruksela dała nam zielone światło na wydanie na ten cel do końca 2018 r. ok. 8 mld zł. Czas więc naglił, ponieważ nie było jasne, czy uda się wydłużyć te terminy. A sprawa jest o tyle istotna, że gdybyśmy nie mogli korzystać z pomocy publicznej na zamykanie kopalń, to kosztami tymi obarczone byłyby spółki węglowe. A to ostatecznie by je pogrążyło, bo każda likwidacja kopalni (biorąc pod uwagę zarówno świadczenia socjalne, jak i „zabiegi techniczne” trwające często jeszcze wiele lat po zaprzestaniu fedrunku) to lekko liczące kilkaset milionów złotych.\nA że kopalnie mamy stare, złoża im się wyczerpują, albo okazuje się, że dalsze prowadzenie tam działalności w perspektywie kolejnych lat przy wysokich kosztach jest kompletnie nieekonomiczne, to nie ma się co dziwić, że maksymalne wydłużenie tego procesu z możliwością pomocy publicznej leży w naszym interesie. Trudno by bowiem było utrzymać rentowność spółek węglowych, którym bardziej niż restrukturyzacja pomagają na razie wysokie ceny węgla na globalnych rynkach, wymagając od nich jednocześnie finansowania likwidacji najsłabszych kopalń.\nOsłony są potrzebne\nTak, wiem. Hejt na dotowanie górnictwa 3…2…1… Tylko jednak czym innym jest dopłacanie do wydobycia albo górniczych przywilejów w sytuacji, gdy spółki ledwo co niwelują straty z lat ubiegłych, a kompletnie czym innym program osłonowy w sytuacji likwidacji tysięcy miejsc pracy. Proszę bowiem pamiętać, że nie wszyscy górnicy z zamykanych kopalń znajdą zatrudnienie w innych. Byłoby to również bez sensu, bo w całym tym procesie chodzi nie tylko o mniejszą liczbę zakładów produkujących „czarne złoto”, ale także o redukcję zatrudnienia, co zresztą się dzieje. W ciągu kilku ostatnich lat zatrudnienie w sektorze węgla kamiennego w Polsce zmniejszyło się z ponad 105 tys. do 82 tys. osób. I nadal będzie spadać, podobnie zresztą jak produkcja.\nDlatego z dużym zaskoczeniem, ale naprawdę pozytywnym, przyjęłam piątkowe słowa wiceministra energii Grzegorza Tobiszowskiego, który podczas prezentacji strategii Jastrzębskiej Spółki Węglowej przypomniał, że 23 stycznia rząd przyjął trzywariantową strategię dla górnictwa węgla kamiennego (scenariusz zmniejszenia zapotrzebowania na surowiec, scenariusz jego utrzymania oraz wzrostu), jednak raczej będzie się skłaniał ku wariantowi minimum, ponieważ w perspektywie wciąż mamy rozwój energetyki atomowej. To bardzo ważne słowa ministra ze Śląska będącego jednocześnie rządowym pełnomocnikiem ds. restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego.\nNie da się dłużej zamiatać pod dywan\nNie ma się też co rozwodzić nad tym, że w kampanii wyborczej PiS mówił, że kopalń nie będzie likwidował, a być może będzie je usypiał/wygaszał/wyciszał* (*wybór dowolny). Po pierwsze – jeśli ktoś wierzy w zapewnienia z kampanii wyborczej bez przymrużenia oka i dzielenia tego przez dwa, to gratuluję optymizmu. A po drugie – mam wrażenie, że w sektorze węglowym PiS mimo wszystko nie do końca miał jasność, z jak dużym problemem przyjdzie mu się zmierzyć. Tak, powiem to: „przez 8 ostatnich lat” rządzący mieli problemy sektora węglowego głęboko w tyle… głowy. Bo jakoś to będzie. Bo zawsze jakoś tam było. Ale w końcu sprawa się rypła, bo problemów pod dywan nie dało się już dłużej zamiatać. PO i PSL przypomniały sobie o kopalniach w 2014 r. i czasu już po prostu zabrakło.\nGdy rozmawiałam niedawno z prof. Jerzym Buzkiem, europosłem i byłym premierem (jeszcze przed decyzją Brukseli o przedłużeniu pomocy publicznej) powiedział mi, że jeśli polski rząd przedstawi Komisji Europejskiej jasny plan naszego działania w restrukturyzacji sektora, to nie powinno być problemów z wydłużeniem stosownych zgód. Widocznie plan był przekonujący, skoro po raz drugi rządowi się ta sztuka udała.\nenergetyka Europa górnictwo kopalnie Polska Polska Grupa Górnicza węgiel


SPD zdecydowała o przystąpieniu do rozmów koalicyjnych z CDU » Kresy\n15 grudnia 2017 /1 Komentarz/w Europa Zachodnia, polityka, Wydarzenia /Przez Krzysztof Janiga\nNajwiększe niemieckie partie polityczne przystąpią jednak do rozmów o odtworzeniu „wielkiej koalicji” CDU-SPD.\nKierownictwo niemieckich socjaldemokratów (SPD) wydało w piątkowym głosowaniu zgodę na przystąpienie przedstawicieli partii do rozmów o utworzeniu koalicji parlamentarnej z CDU. – podała agencja dpa.\nJak pisze agencja, krok ten ma wielu przeciwników wewnątrz samej SPD, którzy uważają, że najgorszy od kilkudziesięciu lat wynik wyborczy partii we wrześniowych wyborach był rezultatem „wielkiej koalicji” z ugrupowaniem Angeli Merkel. Zdaniem wielu skręcająca w lewo CDU „ukradła” socjaldemokratom wyborców. Jako receptę na odzyskanie popularności uznali oni przejście do zdecydowanej opozycji wobec spodziewanego rządu CDU-FPD-Zieloni. Negocjacje koalicyjne między tymi trzema partiami zakończyły się jednak niepowodzeniem.\nPoczątkowo lider SPD Martin Schulz odrzucał możliwość ponownego wejścia do „wielkiej koalicji”. Jednak po spotkaniu z wywodzącym się z SPD prezydentem Niemiec, Walterem-Frankiem Steinmeierem, Schulz dopuścił wewnątrzpartyjną dyskusję na ten temat. Jak podaje dpa, aby uspokoić krytyków, Schulz zaproponował zmianę formuły koalicji z chadekami: formalną koalicję z możliwością sprzeciwu w pewnych kwestiach, bądź zgodę na rząd mniejszościowy CDU, który otrzymywałby poparcie SPD w określonym zakresie. Według dpa obie te propozycje zostaną przedstawione kierownictwu CDU. Partie rozpoczną negocjacje koalicyjne na początku stycznia 2018 r. Jak mówił Schulz na konferencji prasowej, jego partia chce „innej kultury rządów w Niemczech” oraz że jeśli SPD zdecyduje się na poparcie rządu „nic nie będzie takie jak wcześniej”.\nOdtworzenie „wielkiej koalicji” wydaje się dla Merkel optymalnym sposobem utrzymania władzy. Mimo, że CDU zwyciężyła w wyborach, to jednak uzyskała mniejszy wynik niż cztery lata wcześniej. Komentatorzy wiążą to z polityką „otwartych drzwi”, którą Merkel przyjęła w obliczu zalewu imigrantów z Afryki i Bliskiego Wschodu, trwającego od 2015 roku. W efekcie poparcie dla CDU spadło, a do parlamentu po raz pierwszy dostała się antyimigrancka, ostro atakująca Merkel w czasie kampanii wyborczej Alternatywa dla Niemiec (AfD).\nTagi: AfD, CDU, DPA, FPD, kryzys imigrancki, Martin Schulz, Merkel, Niemcy, SPD, Steinmeier, Zieloni\nhttps://kresy.pl/wp-content/uploads/2017/02/6defa74218eea773f58f7c346b7902e6..jpg 701 1051 Krzysztof Janiga https://kresy.pl/wp-content/uploads/2017/03/kresy_logo_header_vector_full.svg Krzysztof Janiga2017-12-15 17:18:542017-12-16 18:41:01SPD zdecydowała o przystąpieniu do rozmów koalicyjnych z CDU\nNiemcy uznały Hezbollah za organizację terrorystyczną. Naloty na meczety w kilku miastach\nKolejny atak imigranta-nożownika w niemieckim Bielefeld\nIstne jaja po niemiecku się dzieją.Kapo,mały Hitlerek ważniaka zgrywał,od koalicji się odżegnywał,po czym makiawelistyczną formułę „koalicji”wymyslił,że w „koalicji” będzie się „koalicji” sprzeciwiał.Marksizm i lewactwo z kapo Schultza tryska!.\n15 grudnia 2017 17:46\nPodpalacz biura poselskiego Beaty Kempy z zarzutem terroryzm... Strzelanina na lotnisku w Amsterdamie


Resortowe dzieci Politycy | jedynie 44,90 zł | Książka » Księgarnia Internetowa Grzbiet\nResortowe dzieci Politycy (miękka)\nFragment książki: Resortowe dzieci Politycy\nMieszkaliśmy wśród całkowitych moczarów w jakiejś pamiętającej drugą wojnę światową leśniczówce. Warunki straszne i na trzeźwo nie dało się położyć. To było moje pierwsze polowanie. Nie jestem urodzonym myśliwym i bardziej ciągnęło mnie do przygody i towarzystwa niż do strzelania. Wśród prawdziwych myśliwych doświadczyłem swoistego rodzaju więzi i kultury, które mają niezwykle wiele uroku. Składają się na to różne obyczaje, pieśni i... nalewki, a nawet dobra tradycyjna kiełbasa. Dawne KGB podesłało nam na wieczór jakiegoś niby-sąsia-da, który raczył nas wódką i próbował wyciągać na debaty polityczne. W pewnym momencie powiedział prowokacyjnie: mówcie co chcecie, ale Polska to prostytutka! Jak Rosja była silna - to była z Rosją, kiedy silna stała się Ameryka, to poszła za Ameryką. I patrząc na nas dodał: tylko się nie gniewajcie, ja wam tylko prosto mówię, co myślę... Bronek czujnie nie dał się sprowokować, zaczął coś swoim zwyczajem mądrze i historycznie tłumaczyć. Ja zaś w pewnym momencie powiedziałem: to i ja ci coś powiem - Rosja to było, jest i będzie gówno. Gawno! Tylko się nie gniewaj, wiesz, bo ja tak tylko po prostu ci mówię... co myślę. I tak sobie we trójkę gaworzyliśmy, budując przyjaźń polsko-postradziecką. I popijając jakimś bimbrem z soku z sosny. Kiedy następnego dnia wyruszyłem z moim przewodnikiem na polowanie, miałem nie tylko kaca, ale i najzwyklejszego pietra, czy aby nie zginę za karę gdzieś w tych bagnach”56. Leśniczówka w Lasach Janowskich ma długą listę najemców, których łączą m.in. kontakty handlowe z Francją. Pb raz pierwszy została wynajęta 29 kwietnia 1990 roku od OHZ Lasów Państwowych przez obywatela francuskiego Maurice’a Kusza na okres 21 lat. W umowie był zapis, że najemca może polować na terenie nadleśnictwa, na którym znajduje się leśniczówka. Mieszkający we Francji przedsiębiorca miał w Polsce swoją firmę w Biłgoraju przy ul. Kościuszki. W 1997 roku Kusz wypowiedział umowę najmu i zaraz 11 kwietnia podpisano umowę dzierżawy leśniczówki na 10 lat z firmą Auto-Hit Tychy, której pełnomocnikiem był Jerzy Kostka.\nFragment ksiązki Resortowe dzieci Politycy wydawnictwa Fronda - opracowany przez księgarnie historyczną Grzbiet\nW lipcu 2007 roku najemcą została Hanna Pomykała, rok później zaś\n-\tfirma lagar z Władysławowa57 w powiecie ciechanowskim. Dzierżawiła ona leśniczówkę do roku 2010, kiedy to najemcą ponownie został... Maurice Kusz.\nW leśniczówce w latach dziewięćdziesiątych pojawił się Bronisław Komorowski, a także obywatele Francji - m.in. Julien Demol58, o którym służby wojskowe wiedziały, że prowadził działalność stanowiącą zagrożenie dla obronności i skarbu naszego państwa. Według „Raportu z weryfikacji WSI” Demol stał się pretekstem do nielegalnego rozpracowania Komorowskiego przez WSI.\n„W 1993 r. kontrwywiad WSI uzyskał, poprzez współpracownika o pseudonimie «Tomaszewski» informację, że obywatel francuski Julien Demol próbował dotrzeć do osób z administracji państwowej (wiceminister Bronisław Komorowski, Maciej Rayzacher, Jerzy Milewski) oraz wysokich oficerów WP (gen. Leon Komornicki, gen. Zalewski, gen. Roman Pusiak, gen. Zenon Bryk). WSI i UOP oceniły, że istnieją przesłanki wskazujące na związki J. Demola z obcymi służbami specjalnymi. Z dokumentów nie wynika, że ostrzeżono przedstawicieli administracji i wojska o możliwości pracy J. Demola dla obcego wywiadu. Ta sytuacja posłużyła WSI jako pretekst do podjęcia rozpracowania Bronisława Komorowskiego i Macieja Rayzache-ra. W trakcie czynności operacyjnych WSI zebrały m.in. charakterystykę Rayzachera oraz informacje na temat pobytu Komorowskiego w obozie internowanych w Olesznie” - czytamy w „Raporcie z weryfikacji WSI”59.\nJerzy Kostka, który administrował leśniczówką, był bliskim znajomym Komorowskiego.\nJerzy Kostka, działacz PZPR, to syn szefa Prokuratury Wojewódzkiej w Lublinie Stanisława Kostki. (Za jego czasów lubelska prokuratura prowadziła polityczne śledztwa: jedną z najbardziej skandalicznych decyzji było zbeszczeszczenie ciała ostatniego partyzanta Podziem-nej Armii - Józefa Franczaka ps. Lalek. Decyzją prokuratury obcięto mu głowę a nagie zwłoki pogrzebano w bezimiennym grobie.\nZ akt paszportowych Jerzego Kostki wynika, że w czasach PRL-u jeździł bez problemu po świecie - był m.in. we Francji i w Maroku.\nW 1997 roku Maurice Kusz przekazał nadleśnictwu całe wyposażenie leśniczówki z meblami i sprzętem RTV i AGD. Oprócz tego zostawił samochody Honker i Łada Niva, pojazd wojskowy, ciężarówki, motocykl i bryczki. Jerzy Kostka otrzymał volkswagena taro. Gdy w kwietniu następnego roku leśniczówkę wynajęła firma Auto-Hit z Tychów, jej właścicielem był wówczas wymieniany m.in. w 1993 roku na liście najbogatszych Polaków tygodnika „Wprost” - Krzysztof Strykier. W ogólnodostępnych materiałach niewiele wiadomo na jego temat, poza tym, że jest majętnym biznesmenem, który karierę zaczynał w głębokim PRL-u.\n„Prowadzi interesy produkcyjne i handlowe w Polsce i Berlinie. W Warszawie reprezentuje niemiecką firmę «DAB». Jego holding ma udziały m.in. w 2 bankach, towarzystwie ubezpieczeniowym, sieci hurtowni, dużej firmie leasingowej A’Vista i w firmie w Berlinie. Kieruje także czterema spółkami za wschodnią granicą. Twierdzi, że ani minuty nie przepracował na państwowej posadzie, a będąc na drugim roku historii UW, jako jedyny student, jeździł własną syreną 101”\n-\ttak pisał o nim „Wprost” w 1993 roku60.\nZdecydowanie więcej na temat Strykiera można się dowiedzieć z archiwów IPN-u.\nW latach 1972-1975 Biuro Śledcze MSW i Prokuratura Wojewódzka w Warszawie prowadziły śledztwo „w sprawie handlu wartościami dewizowymi”61. Sprawa dotyczyła nielegalnego w PRL-u obrotu dewizami przywożonymi m.in. z Francji. Jednym z podejrzanych był Krzysztof Strykier, absolwent Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, zajmujący się m.in. wyrobem zabawek, uczestnik rajdów samochodowych, znajomy m.in. Andrzeja Jaroszewicza (syna premiera PRL Piotra Jaroszewicza) i rajdowca Sobiesława Zasady. Po postawieniu zarzutów, we wrześniu 1975 roku Strykier zeznał62, że miał dewizy w związku z uczestnictwem w rajdach samochodowych za granicą oraz że część z nich otrzymał od siostry Barbary, której mąż „jest radcą handlowym ambasady PRL w Waszyngtonie”63. Ostatecznie sprawę umorzono na mocy amnestii, jednak Krzysztof Strykier otrzymał zakaz wyjazdów za granicę.\nPo więcej zapraszamy do załączonych przykladowych rozdziałów książki autorstwa: Dorota Kania można tam znaleźć fragment książki jak i pdf zawierający spis treści i indeksy - z możliwością przeszukiwania - tylko w naszej księgarni internetowej!\nResortowe dzieci Politycy. Seria "Resortowe dzieci" opisuje przenikanie poszczególnych grup społecznych od PRL-u do III RP. Po analizie środowiska medialnego (tom I) i rozpracowaniu powiązań pokoleniowych ludzi służb specjalnych (tom II) przyszedł czas na POLITYKÓW. Wszelka nieformalna współpraca tej grupy społecznej z tajnymi strukturami o komunistycznych korzeniach jest szczególnie niebezpieczna. Polityk uwikłany w niebezpieczne związki przestaje być autonomiczny w swych decyzjach. Polityk - resortowe dziecko - nie musi mieć rodziców zatrudnionych lub współpracujących z resortami siłowymi. Sam też niekoniecznie musiał podpisywać kontrakt z SB, ale swoją karierę zbudował na sprawdzonych towarzyszach z komunistycznego aparatu. Czasem nie miał z resortem wiele wspólnego - to Resort z daleka wspierał jego karierę. Opisujemy zakulisowe działania polityków pierwszoplanowych, ale także tych, którzy ukryci w tle pociągali za sznurki. Wielu z nich wykorzystało koneksje zdobyte w poprzednim systemie, aby osiągnąć wysoką pozycję w dyplomacji, polityce, biznesie, nauce - stali się podporami międzynarodowych korporacji czy ponadnarodowych Komisji Decydujących o Wszystkim. Nie próbuj przełączać kanałów telewizora - znajdziesz ich wszędzie; sytych i zadowolonych, odgrywających rolę pokrzywdzonych demokratów. Ponad 700 stron twardych danych; historii, powiązań, dat, liczb i dokumentów. Tego nie znajdziesz na żadnym czerwonym pasku telewizji informacyjnej. &amp;quot;\nMamy zaszczyt zaprezentować Państwu pozycję firmy wydawniczej Fronda, wydaną w dwatysiące szesnastym roku.\nDorota Kania na siedmiuset stronach zaprezentował opowieść pod tytułem Resortowe dzieci Politycy.


Transfery. Dał awans na Euro 2020 i nie może się opędzić od ofert. Węgierska perła na celowniku Realu Madryt - Sport WP SportoweFakty\nDominik Szoboszlai dał awans reprezentacji Węgier na Euro 2020 i wzbudził jeszcze większe zainteresowanie europejskich klubów. Jego sprowadzeniem zainteresowany jest Real Madryt.\nŁukasz Witczyk 14 Listopada 2020, 11:44\nGetty Images / Laszlo Szirtesi - UEFA / Na zdjęciu: Dominik Szoboszlai\nLiga Narodów. Włochy - Polska. Krzysztof Piątek znów strzela. Napastnik Herthy Berlin tonuje nastroje\nDominik Szoboszlai to bohater reprezentacji Węgier. To właśnie on w doliczonym czasie barażowego meczu z Islandią zdobył gola na wagę wygranej. Węgrzy ruszyli z kontrą, a Szoboszlai zdecydował się na strzał z około trzydziestu metrów. Piłka odbiła się jeszcze od słupka i wpadła do bramki. W węgierskiej drużynie wybuchła euforia, a 20-latek utonął w objęciach fetujących kolegów.\nTym występem Dominik Szoboszlai znów zwrócił na siebie uwagę. Zawodnik Red Bull Salzburg jest jednym z najlepszych w lidze austriackiej i wszystko wskazuje na to, że już zimą zmieni pracodawcę. Jeszcze do niedawna faworytem do jego pozyskania był RB Lipsk. Teraz jednak do wyścigu o Węgra dołączyły inne zespoły.\nJak informuje hiszpański "AS", Szoboszlai znalazł się na celowniku Realu Madryt. "Węgierska perła" - jak o 20-latku pisze dziennik - ma w kontrakcie zapisaną klauzulę odstępnego wynoszącą 20 milionów euro, co dla Królewskich nie powinno być problemem.\nWęgier nie chce szybko podejmować decyzji i czeka na kolejne oferty. Wiadomo, że starają się o niego również działacze Arsenal FC i AC Milan. Szoboszlai w tym sezonie w Red Bull Salzburg rozegrał trzynaście meczów, strzelił pięć goli i miał aż dziewięć asyst. Przyszłość utalentowanego Węgra ma wyjaśnić się w trakcie kilku najbliższych tygodni.\nzbych22 14-11 16:45 Zgłoś komentarz\nJan Domarski na Wembley też zapewnił awans Polsce,a później wielka cisza.\nFan Ronaldo ze Szczecina 97 14-11 13:40 Zgłoś komentarz\nDo Wieczystej go!\nMiglanc667 14-11 12:55 Zgłoś komentarz\nA mylika nie chcą przypadkiem?\nEuro 2020 Eliminacje Euro 2020 Piłka nożna Arsenal FC AC Milan Real Madryt Węgry Red Bull Salzburg Bundesliga Premier League Primera Division Serie A Reprezentacja Węgier RB Lipsk Piłka w Europie Piłka nożna w Anglii Piłka nożna w Hiszpanii Piłka nożna w Niemczech Piłka nożna we Włoszech Dominik Szoboszlai Transfery


Transport ADR : Portal\nLogistyka jest względnie śmiałym kierunkiem studiów. W stworzonym przez nas kraju można ją studiować na niewielu uczelniach, stąd także jest znaczące zapotrzebowanie na logistyków. Tego typu zawodowcy odnajdą zatrudnienie w wielu firmach zajmujących się spedycją, jakich jest wybitnie dużo. Nie ma w tym nic paradoksalnego, wziąwszy pod szczególną uwagę fakt, jak kolosalną rolę odgrywa przewóz w ułatwianiu nam codziennego życia. To naturalnie dzięki niemu mamy dostęp do artykułów wytwarzanych w odległych zakątkach kraju, a nawet za granicę – transport towarów niebezpiecznych. Zadanie logistyka polega na sprawnym planowaniu przeprowadzania dostaw. Osoba o takim fachu jest wobec tego niezbędna w każdym przedsiębiorstwie zajmującym się dystrybucją, a też we wszelkich zakładach produkcyjnych. To właśnie dzięki nim ciągłość pracy nie ulega przerwaniu, firma funkcjonuje non stop, co nie naraża jej na nieprzydatne straty finansowe. Logistyk odpowiada w następstwie tego za organizację wielu procesów w danym zakładzie. Zatrudnienie takiej osoby przynosi jednostce gospodarczej duże korzyści wynikające z usprawnienia pracy w firmie.


Dom na sprzedaż, Gdańsk, Osowa, 169,00 m2, 871 000 pln\nrata od 4 352 zł\tcena: 871 000 zł\nNiedaleko ulicy: Witrażowa jest działka gdzie wybudujemy dom według projektu: 'Dom przy Cyprysowej 14_62' (zdjęcia są powyżej). Cena zawiera działkę oraz ten dom w stanie deweloperskim. Istnieje możliwość zmiany projektu domu. Czas budowy: 3 miesiące za 100m2 powierzchni + czas na załatwienie pozwolenia na budowę. Dzwoniąc do nas proszę podać numer oferty: M17177\npowierzchnia: 183 m2\tpokoje: 5\tcena: 976 000 zł


Trzewik trekkingowy NAGABA 072 zielony crazy skórzany - Trzewiki - Nagaba\nTrzewik trekkingowy NAGABA 072 zielony crazy skórzany\nSzukając butów, które świetnie sprawdzą się w okresie jesienno-zimowym, warto zwrócić uwagę na model 072 w kolorze zielonym. Są to bardzo praktyczne trzewiki, które świetnie się prezentują, a do tego są bardzo wygodne. Ich oryginalny, zielony kolor nadaje im nowoczesnego wyglądu oraz oryginalności. Dodatkowo, design wzbogaca ciekawy akcent w postaci czerwonego kołnierzyka na górnej części cholewki. Dzięki temu, że jest to obuwie sznurowane, bardzo dobrze dopasowuje się do kształtu stopy.\nBardzo wygodne buty. Wykonanie super.\nRozmiar, kolor idealny.\nJakość obuwia b. dobra, wygląd ok.\nsuper buty, szyte jak na moją nogę


On: 17/05/2014 By: Ivan Posted in Aktualności\nMakarska apartamenty Milunović znajdują się blisko plaży, tuż za Meteor hotelu . Spacer nad morzem może być przez pięć minut na piechotę dostać się do centrum miasta . Poza tym jest w odległości zaledwie 50 metrów od plaży Makarska apartamenty Milunović zlokalizowane są w cichej ulicy . Blisko plaży , z dala od zgiełku . Idealne połączenie na wakacje w Makarska Apartamenty Milunović . W pobliżu Makarska Apartamenty Milunović jestwiele restauracji, kawiarni i hoteli . Makarska apartamenty Milunović posiada własny parking . Goście mogą bezpłatnie korzystać z dużego grilla , który również znajduje się w przedniej części domu . Uzgodnione przez wszystkich, którzy się samolotem Makarska Apartamenty Milunović zorganizować transport z lotniska do Makarska . Meldowanie się do mieszkania , w dniu przyjazdu jest od 12 godzin i kasy mieszkania w dniu wyjazdu jest na 10 godzin.\nMakarska apartamenty – Makarska kwatery prywatne\nMakarska apartamenty Milunović posiada trzy apartamenty . Apartament dla 6 +1 osób , apartament dla 4 +1 osób i apartament dla 2 +1 osób . Apartamenty znajdują się na pierwszym , drugim i trzecim piętrze . Wszystkie apartamenty wyposażone są w klimatyzację , bezprzewodowy dostęp do Internetu oraz telewizor LCD. Makarska apartamenty Milunović dla swoich gości organizujemy dzień i pół – wycieczki na górę Biokovo oraz wyspy Brac i Hvar . Na wycieczkę do góry Biokovo wychodzisz z profesjonalnym przewodnikiem . Na wycieczkę na wyspy Brac i Hvar wychodzi z łodzi, która odchodzi od Makarska Riva. Na pokładzie serwujemy ryby i wino .\nApartament 1 dla 6 +1 osób\nMakarska apartamenty Milunović – apartament dla 6 +1 osób, składa się z trzech dużych pokoi . Największy pokój ma 17 m2 , a najmniejszy pokój ma 10m2 . Trzeci pokój ma 14m2 . Dwie sypialnie mają podwójne łóżka i jeden pokój ma dwa łóżka pojedyncze . Mieszkanie posiada duży pokój dzienny . W salonie znajduje się stół z krzesłami dla 6 osób . Oprócz stołem jestbardzo wygodna sofa i fotel , aby goście mogli wygodnie odpocząć po obiedzie . W salonie znajduje się duży telewizor LCD . Duża w pełni wyposażona kuchnia jest oddzielona od pokoju dziennego . Apartament posiada dwie łazienki, balkon 4m2 i zadaszony taras z do 20m2 z widokiem na morze . Całkowita powierzchnia tego mieszkania wynosi 150 m2 . Mieszkanie jest wynajmowane dla max . 7 osób .\nApartament 2 dla 4 +1 osób\nMakarska apartamenty Milunović apartament dla 4 +1 osób składa się z dwóch dużych pokoi . Pokoje sąwielkości 17 m2 . W każdym pokoju znajduje się podwójne łóżko . Mieszkanie ma dwa zadaszone tarasy . Każdy taras ma 7 m2 . Całkowita powierzchnia tego mieszkania wynosi 73 m2 . Mieszkanie znajduje się także duży pokój dzienny z jadalnią i łazienki oraz w pełni wyposażonej kuchni . Mieszkanie jest wynajmowane dla max . 5 osób .\nApartament 3 dla 2 +1 osób\nMakarska apartamenty Milunović apartament dla 2 +1 osób składa się z oddzielnej sypialni i pokoju dziennego z kuchnią . To mieszkanie ma balkon, ale ma wielki komfort dla 2-3 osób . Mieszkanie jest 33 m2 . Apartament ma jedną łazienkę .\nMakarska apartamenty Milunović zapraszamy do odwiedzenia Makarska i resztę w Makarska apartamenty Milunović . Blisko do plaży i z dala od hałasu są główne zalety oferowane przez Makarska Apartamenty Milunović i gwarancja udanych wakacji .\nOdwiedź nas na Facebooku : https://www.facebook.com/sunshine.promajna


Chabior: Jestem amantem i czekam na taką rolę [ROZMOWA] - Dziennik.pl\n12 stycznia 2019, 15:45 Ten tekst przeczytasz w 1 minutę\nJanusz Chabior / AKPA\nW filmie "Underdog" wciela się pan w postać trenera Eryka Lubosa. Chciał pan nim zostać kiedyś, prywatnie?\nUprawiam ten zawód, dlatego, że mogę być i trenerem, i kosmonautą, ale tak w życiu żebym prywatnie marzył o tym, to nie. Propozycję tej roli przyjąłem z wielką satysfakcją. Poznałem przy okazji nowe środowisko ludzi. Okazało się, że to bardzo fanastyczni kolesie.\nŚrodowisko inne, niż to, które spotykał pan na planie filmów Patryka Vegi?\nTam nie było sportowców walczących w MMA (śmiech). Nie kategoryzuje, które lepsze, które gorsze. Cieszę się, że uprawiam ten zawód, bo bardzo dużo podróżuję i poznaję mnóstwo fantastycznych ludzi.\nCo takiego jest w walkach MMA pana zdaniem, że przyciąga i sprawia, że ta dziedzina ma coraz większa liczbę fanów?\nCzłowiek od początku swojego istnienia lubił walki i sam walczył. To jest w genach, we krwi. Taka ukryta chęć oglądania, jeśli ja się nie mogę zmierzyć, to lubię popatrzeć. Już w starożytnej Grecji popularne były zapasy. Sporty walki towarzyszą ludzkości od tysięcy lat. Nie widzę w tym nic dziwnego. Ludzie potrzebują i takiej rozrywki.\nBił się pan będąc dzieckiem?\nOczywiście. Trzeba było walczyć z innymi chuliganami o trzepak, piaskownicę, o dziewczyny, które patrzyły z okna przedszkola.\nCzy tę rolę w "Underdogu" zalicza pan do kolekcji ról czarnych charakterów?\nTym razem nie. To jest bardzo pozytywny człowiek, specjalista, który ma taką przypadłość jak zespół Tourette’a. To było dla mnie pewne wyzwanie. Ludzie na planie mówili, że dałem sobie radę. Poza tym gram dobrego trenera, a dobry trener jest taki, że musi użyć kija i marchewki. Dojść do zawodnika. Kosa upadł bardzo nisko, był na dnie. Pojawiłem się i wyciągnąłem go, przygotowałem do walki, którą musiał stoczyć z bohaterem granym przez Mameda.\nPodobno marzy pan o roli amanta?\nJestem amantem (śmiech). A tak na serio, to czekam aż może się taka propozycja przydarzy.\nMówi się, że niedaleko pada jabłko od jabłoni. Pana syn również działa w branży filmowej.\nOn chciał być reżyserem, ale odnalazł się fantastycznie w montażu. Zdał egzaminy, dostał się z pierwszego miejsca. Najważniejsze jest, że kocha tę robotę. To mnie przepełnia radością, to jest najważniejsze, że widzę jak on uwielbia to, co robi.\nfilm underdog aktor MMA Janusz Chabior\noj to chyba długo POczekasz.\nPanie Januszu bez urazy,amanta to pan w tym zyciu juz nie zagra ,warunki nie pozwalaja ,moze warto sprobowac w horrorach albo dreszczowcach .Tam widze swietlaną przyszłosc dla PANA.\nNiechw w pornolu zagra\nA ja uwielbiam Pana Janusza Chabiora!! To świetny aktor!! Zagra KAŻDĄ rolę! A amant NIE musi być jak cukiereczek, na którego widok od nadmiaru słodyczy robi się niedobrze!! Amant to NIE tylko uroda!! To TAKŻE INTELEKT!!!!\n@ do dwie poziome kreski.\nPrzecież w "Kołysance" to był prawdziwy amant ...:)\nTaki z niego amant jak z rydzyka ksiądz a z kaczyńskiego mąż i ojciec dzieci!\nJa chciałabym zobaczyć Pana Chabiora w "Klanie" albo "M jak Miłość". Nadałby troche dynamiki tym serialom!


Przedpokój Antwerpen 1 - Black Red White - TwojeMeble.pl - meble z kolekcji Antwerpen Biały / Ciemny dąb\nModrzew Sibiu Jasny / Sosna Larico, Black Red White ANTWERPEN1_PRZEDPOK\n414 osób interesuje się tym produktem\nWysokość 201 cm Głębokość 40 cm\nJeśli cenisz skandynawskie trendy w aranżacji wnętrz, przedpokój Antwerpen spełni Twoje oczekiwania. Utrzymany w jasnej kolorystyce (modrzew sibiu) komplet posiada blaty w ciemniejszym, kontrastującym wybarwieniu. W zestawie znajduje się szafa, wysoka szafka, lustro, wieszak z półką i 5 hakami oraz niska szafka, na której można usiąść wkładając obuwie. Całość wygląda bardzo estetycznie i stylowo. Wraz z kolekcją Antwerpen przedpokój staje się doskonałą wizytówką całego mieszkania.\npanel z półką i wieszakami na ubrania\n1. szafka KOM1D1S/10/7 (szer.: 66 cm, wys.:101, gł.: 40 cm)\n2. lustro LUS 9/7 (szer.: 65 cm, wys.: 90cm, gł.: 2 cm)\n3. szafka na buty KOM1S/5/10 (szer.: 101 cm, wys.: 48 cm, gł.: 40 cm)\n4. wieszak PAN/16/10 (szer.: 100 cm, wys.: 158 cm, gł.: 27 cm)\n5. regał zamknięty REG1D/20/7 (szer.: 66 cm, wys.: 201 cm, gł.: 40 cm)