Okazałe wieńce, zapach świeżego upieczonego chleba\ni barwny korowód\n„Dożynki czyli Święto Plonów jest to stary obyczaj obchodzony w różnych stronach Polski, zwany także „wieńcowe” czy „okrężne”, należy do jednego z najpiękniejszych świąt rolniczych narodu polskiego. Radosne obchody składały się z trzech etapów. Wieniec dożynkowy symbolizował szczęśliwe zakończenie pracy w danym roku, który niesiono do poświęcenia do świątyni. Obok wicia wieńców ważnym zwyczajem było pieczenie chleba. Pachnący dar wieziono ze śpiewem w uroczystym pochodzie, udawano się do dworu lub do domu gospodarza dożynek. Tym samym rozpoczynano trzeci etap wspólnego świętowania - zabawę przy muzyce i śpiewach.”\nI tak było w miniony weekend 1 września rolnicy z gminy Kaczory wraz z przybyłymi gośćmi celebrowali to piękne święto. Tegoroczne Gminne Dożynki odbyły się w Morzewie. Organizatorzy święta plonów Wójt Gminy Kaczory i Rada Sołecka wsi Morzewo byli niezwykle gościnni. Na dożynkach było wszystko czego mogła sobie dusza zapragnąć: okazałe wieńce, zapach świeżego upieczonego chleba, barwny korowód, bogaty program artystyczny i dużo dobrej zabawy.\nObchody Święta Rolników rozpoczęto uroczystym poświeceniem wieńców dożynkowych przygotowanych przez poszczególne sołectwa, a następnie mszą świętą w intencji rolników odprawioną przez proboszcza parafii Morzewo ks. Franciszka Śliwińskiego. Po mszy św. barwnym korowodem dożynkowym wszyscy ruszyli ulicami Morzewa w kierunku WDK. Tegoroczny orszak prowadziła gminna orkiestra dęta oraz starostowie dożynek. Tuż za nimi przedstawiciele poszczególnych wsi z wieńcami dożynkowymi. W przemarszu przez wieś uczestniczyli przedstawiciele władz gminy z wójtem Brunonem Wolskim i przewodniczącym Rady Gminy Stefanem Kowalem na czele oraz przybyłymi gośćmi. Święto plonów w gminie Kaczory odróżnia się tym, że przed wieloma domami podziwiać można było wystawę plonów, zabawne kukły, a nawet rodzajowe scenki związane z zakończeniem żniw.\nPo prezentacji wsi i wieńców naszej gminy oraz ciepłym przywitaniu gości przez sołtysa wsi Morzewa pana Zenona Kina, starościna dożynek pani Magdalena Kozera i starosta pan Marek Kończak złożyli na ręce włodarza gminy Brunona Wolskiego, chleb upieczony z tegorocznych zbiorów. W krótkiej przemowie wójt dziękował rolnikom za ciężką pracę na roli. Spotkaliśmy się tutaj aby oddać cześć naszym rolnikom – ludziom którzy napracowali się by przynieść ten bochen jako owoc swojej pracy. Podkreślił że to piękne święto tak przygotowane to praca i trud całej Rady Sołeckiej pań z Koła Gospodyń Wiejskich i wszystkich mieszkańców Morzewa. To dzięki ich pracy my tu wszyscy zebrani możemy świętować tak piękne święto jakim jest Święto Plonów. Wspaniałym swojskim wypiekiem obczęstowani zostali zaproszeni goście i mieszkańcy. Święto plonów uatrakcyjnił jak zwykle świetnie przygotowany występ zespołu „Sonata” i Orkiestry Dętej z Kaczor oraz występ dzieci i młodzieży Szkoły Podstawowej w Morzewie. Koncert zespołu „Hakuna Matata” - poderwał na parkiet młodszych i starszych uczestników tegorocznych dożynek. Święto plonów zakończyła huczna zabawa taneczna. Żywiołowe tańce do późnej nocy i uśmiechy na twarzach były najlepszym dowodem, że na dożynkach w Morzewie świetnie bawili się wszyscy bez wyjątku.\nMagdalena Kozera – urodziła się w Szamocinie, z wykształcenia technik żywienia. W 2006 r. przejęła z mężem gospodarstwo po rodzicach. Gospodarzą wspólnie na 48 ha ziemi, specjalizują się w hodowli bydła mlecznego. Uprawiają warzywa i rośliny okopowe. Gospodarstwo Państwa Kozerów jest stale modernizowane, korzysta z dopłat unijnych. Pani Magda jest matka dwóch córek. Wolny czas poświęca rodzinie.\nMarek Kończak – posiada gospodarstwo zbudowane od podstaw, w pełni zmechanizowane. Specjalizuje się w hodowli bydła mięsnego, na 46 ha gruntów uprawia zboże i kukurydzę. Dochował się z żona Czwórki dzieci. Maja tez kilkoro wnucząt. Marek Kończak jest człowiekiem zapracowanym i bardzo skromnym. W przyszłości jeśli tylko czas mu pozwoli – chciałby wrócić do swojej pasji – jazdy konnej.


Niezbędne dla zwierząt urządzenia oraz akcesoria odnaleźć można wśród bogatego asortymentu naszej firmy. Firma dokłada wyjątkowych starań każdego dnia, aby zadowalać konsumentów. Klientami w przypadku tego katalogu są zwierzęta, jednak pośrednicy, ich właściciele, mogą dokonać odpowiedniego wyboru właśnie z myślą o nich. Nadzwyczaj rekomendowane klatki dla chomikow, które umożliwiają stałą obserwację zwierzęcia, dostępne są w doskonałej cenie na rynku.\nRead more about Ciekawe oferty wśród rozwiązań oferowanych przez producenta klientom\nPrawie każdy z nas posiada czy też chce posiadać czworonoga. Jest to bowiem nasz kompan na dobre i złe moment naszego życia. Kiedy po ciężkim dniu sprawowania naszych obowiązków w pracy, w naszym domu wita nas rozbawiony pies, niejednokrotnie szeroko się uśmiechamy.\nPreparaty przeciwpchelne - bardzo dobre rozwiązanie pozwalające na sprawne a także bezinwazyjne wyeliminowanie insektów\nBez wątpienia każdy opiekun czworonoga chce, aby mógł on cieszyć się świetnym zdrowiem oraz samopoczuciem. Jak wiemy jedną z najczęściej spotykanych udręk psów i kotów stanowią pchły, które potrafią przysporzyć wiele kłopotów. Doskonałym rozwiązaniem umożliwiającym sprawne oczyszczenie skóry pupila z niepożądanych insektów są preparaty przeciwpchelne, które zdecydowanie nie bez powodu mogą pochwalić się bardzo dużą popularnością.\nRead more about Preparaty przeciwpchelne - bardzo dobre rozwiązanie pozwalające na sprawne a także bezinwazyjne wyeliminowanie insektów\nAdopcja kota to rzecz, o której marzy wielu ludzi. Niestety posiadanie zwierzaka to nie wyłącznie przyjemności, ale też i zobowiązania, na które nie każdy ma ochotę. Chcąc zwierzęcego towarzystwa powinniśmy przemyśleć sprawę kilka razy zanim postanowimy przyjąć małego lokatora pod swój dach.\nZwierzęta domowe mogą zagwarantować wiele radości, ale warto mieć na uwadze, iż zajmowanie się nimi wymaga określonych czynności. Doskonałym przykładem są koty, którym powinniśmy zapewnić kuwety wymagające odpowiedniej uwagi. Pragnąc zapewnić sobie w mieszkaniu świeżość a także poczucie czystości musimy zaopatrzyć się w żwirek dla kotów, który pozwala na łatwe czyszczenie kuwety.


Drzwi Fav 55 - salon Gama Wrocław, Oleśnica - Gama Salon\nDrzwi Fav 55\nod 3 050,00 PLN\nGrubość skrzydła wynosi 7,8 cm, co w połączeniu z zastosowanym tutaj materiałem (tj. drewnem) i obecnymi zarówno w samym skrzydle, jak i we framudze uszczelek, pozwala cieszyć się maksymalną izolacją.\nOdpowiednia izolacja drzwi to luksus, na jaki warto sobie pozwolić\nSzczególnie w drzwiach zewnętrznych, które oddzielają dom od tego, co na zewnątrz. Wysoka izolacyjność pozwala zaoszczędzić utraty ciepła, a dzięki temu też pieniądze: wiele osób, które wymieniło swoje drzwi zewnętrzne na te wyższej jakości cieszy się dziś ze zwrotu wydanej na to gotówki właśnie dzięki różnicom w opłatach.\nDrugą sprawą jest hałas. Dziś domy mieszkalne często znajdują się jeden obok drugiego, powstają naprzeciwko ich drogi, po których poruszają się samochody - warto zadbać o to, by głośne dźwięki wraz z pyłem nie docierały do naszego domu. Jeszcze raz: dbajmy o izolację i mądrzej wybierajmy drzwi zewnętrzne.\nModel od Stolpaw to idealny przykład tego, jak można zwiększyć izolacyjność drzwi, zaproponować Klientom wysokiej jakości rozwiązania i jednocześnie zrobić to w dobrym stylu: drzwi są estetyczne i ciekawe w swojej formie.\ndo skrzydła i framugi dołączona uszczelka (IZOLACJA)\nramiak wykonany ze stali\nzamek w drzwiach o rozstawie 9,2 cm\ndo skrzydła dołączona uszczelka\nregulacja 4 zawiasów


Zakończenie SZP-2/13 - Aktualności - Centrum Szkolenia Policji\nW Centrum Szkolenia Policji zakończyła się kolejna edycja szkolenia zawodowego podstawowego. Do egzaminu końcowego na SZP-2/13 przystąpiło 197 słuchaczy. Egzamin dla wszystkich zakończył się powodzeniem.\nW uroczystości zakończenia szkolenia uczestniczył Zastępca Komendanta ds. Dydaktycznych insp. Jarosław Gałuszka, kierownicy komórek organizacyjnych i nauczyciele policyjni Centrum Szkolenia Policji, a także bliscy naszych absolwentów.\nSłuchacze, którzy w czasie pobytu w CSP wzorowo wykonywali obowiązki służbowe zostali wyróżnieni listami gratulacyjnymi. Zakończenie szkolenia było też doskonałą okazją do wręczenia dyplomów zwycięzcom IX edycji Turnieju Par Patrolowych.Ponadto jeden z absolwentów otrzymał świadectwo z wyróżnieniem – post. Mariusz Zbróg funkcjonariusz KWP Kielce, z egzaminu końcowego uzyskał ocenę wyróżniającą, a z ogólnego wyniku nauki bardzo dobrą.\nWszystkim absolwentom serdecznie gratulujemy i życzymy sukcesów w służbie.


14 2:51 pm\nOczywiście to także nie do końca.\nWśród osób pracujących w kasynach i kolekturach zdarzają się osoby całkowicie nie rozumiejące rzeczy, jakie się wokół nich dzieją.\nJednak gdyby nawet założyć, ze pracownicy kasyn i kolektur mając na codzień kontakt z dziesiątkami grających w ruletkę posiadają większą a nawet potężna wiedze dotyczącą np. odpowiednich systemów do gry to pamiętajmy, ze każda bez wyjątku osoba pracująca w kolekturze czy w kasynie, żyje z pieniędzy, jakie grający zostawią w kolekturze (czy kasynie) a gdy je stamtąd zabiera nie cieszy to nikogo z pracowników.\nRuletka – system obstawiania w grze Martingale X 3 »


WOŚP z nagrodą Parlamentu Europejskiego\nDodano: 9 października 2018, 21:38 10\nJerzy Owsiak / Źródło: Facebook / WOŚP\nWe wtorek przedstawiciele Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy wraz z Alicją Szatkowską odebrali w Brukseli Europejską Nagrodę Obywatelską Parlamentu Europejskiego. Wśród tegorocznych laureatów znaleźli się także przedstawiciele Polskiego Forum Żydów.\nEuropejska Nagroda Obywatelska przyznawana jest od 2008 roku obywatelom, grupom, stowarzyszeniom lub organizacjom za osiągnięcia i szczególne zaangażowanie w obszarach takich jak: działania na rzecz lepszego zrozumienia i głębszej integracji miedzy państwami, działalność odzwierciedlająca wartości zapisane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej czy ponadgraniczna współpraca kulturalna.\nKandydaturę WOŚP do tegorocznej Nagrody zgłosili w imieniu polskiej delegacji w Grupie EPL posłowie Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Janusz Lewandowski, Tadeusz Zwiefka i Krzysztof Hetman. Kandydaturę Alicji Szatkowskiej zaproponował poseł Marek Plura. Polskie Forum Żydów zostało zgłoszone przez prof. Zdzisława Krasnodębskiego, prof. Ryszarda Legutko i Marka Jurka.\nOwsiak: działalność WOŚP ma sens\n– Nagroda PE potwierdza, że działalność Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy ma ogromny sens, że jej wkład budowanie europejskiej świadomości obywatelskiej został zauważany przez gremia, które tworzą wspólną Europę – komentował Jerzy Owsiak. Odbierając nagrodę, Jerzy Owsiak wyraził radość, że WOŚP wpłynęła na rozwój organizacji pozarządowych w Polsce. – Cieszymy się, że możemy być powodem do dumy Polaków w Europie i na całym świecie. Otrzymanie nagrody potwierdza, że to co robimy nie jest chwilową fascynacją, ale dobrze zorganizowanym przedsięwzięciem, które funkcjonuje dzięki temu, że ludzie dobrej woli chcą to robić. To daje nam siłę do dalszego grania z furą przyjaciół do końca świata i jeden dzień dłużej – podkreślał Jerzy Owsiak.\nNagroda za 25 lat\nAlicja Szatkowska, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Dzieci i Osób Niepełnosprawnych w Miliczu, zaznaczyła, że nagroda to zwieńczenie jej 25-letniej działalności. – Nie przypuszczałam nigdy, że Parlament Europejski zwróci uwagę na kogoś kto działa w tak małym miasteczku. To mnie też motywuje, ale nie tylko mnie. To jest nagroda dla wszystkich tych, z którymi od 25 lat współpracuję. To jest nagroda dla młodzieży, która wszystkie swoje problemy przełamuje, która walczy o to, żeby być wszędzie jak każdy pełnosprawny obywatel. To jest nagroda dla mich terapeutów, dla każdego z pracowników, którzy realizują te marzenia – mówiła.\nŹródło: WOŚP, Polskie Forum Żydów


Zalety korzystania z apteki on-line. - aptekamirowska.pl – leki i kosmetyki online. Szybkie zakupy w aptece internetowej\nZalety korzystania z apteki on-line.\nZalety korzystania z apteki on-line\nNa robienie zakupów on-line decyduje się już co drugi Polak. Nic w tym dziwnego, ponieważ jest to rozwiązanie szybkie, wygodne i w większości przypadków – oszczędniejsze niż metoda tradycyjna. Nie inaczej sytuacja wygląda z aptekami on-line. Szturmem podbijają one rynek farmaceutyczny i cieszą się coraz większą popularnością wśród konsumentów. Sprawdź dlaczego!\n10 korzyści z kupowania w aptece on-line\n1. Bogaty asortyment. Apteki internetowe dysponują bardzo szerokim asortymentem wyrobów medycznych sprzedawanych bez recepty, a więc z kategorią dostępności OCT. Wybierać można nie tylko spośród suplementów diety, wspomagających prawidłowe funkcjonowanie organizmu, ale również dermokosmetyków, środków higienicznych, a nawet sprzętu medycznego i rehabilitacyjnego.\n2. Leki na receptę z dostawą do punktu. Warto uściślić informację podaną powyżej i tym samym rozprawić się z jednym z mitów na temat aptek on-line. Leków na receptę nie można zamawiać z dostawą do domu. Można je natomiast zamówić przez internet z dostawą do placówki stacjonarnej. Wówczas odbieramy zamówiony lek w punkcie i okazujemy receptę.\n3. Rozwiązanie w przypadku leków trudnodostępnych. Nie musimy specjalnie fatygować się do apteki, aby usłyszeć, że lek jest dostępny tylko na zamówienie. Zamówienia można dokonać od razu, bez niepotrzebnej zwłoki. Nie trzeba odwiedzać kilku punktów stacjonarnych w poszukiwaniu jednego leku. Wszystko można zamówić w tym samym miejscu, bez wychodzenia z domu.\n4. Oszczędność finansowa. Leki dostępne w aptece on-line są w większości przypadków tańsze niż w aptekach stacjonarnych. To znaczna korzyść z ekonomicznego punktu widzenia. Dodatkowo, możemy spodziewać się większej ilości promocji i regularnych newsletterów, informujących o rabatach internetowych i interesujących okazjach.\n5. Oszczędność czasu. Robienie zakupów w aptekach on-line to również oszczędność czasu i duża wygoda. Można zapomnieć o staniu w kolejkach.\n6. Więcej czasu do namysłu. Równocześnie zyskujemy czas do namysłu nad wyborem odpowiedniego produktu. Możemy dokładnie przeanalizować dostępny asortyment, porównać poszczególne produkty, ich skład oraz ceny. Mamy czas, aby zapoznać się z opiniami innych konsumentów i dokonać przemyślanego wyboru. To dobry sposób, aby nie robić zakupów „na zapas” i pod wpływem impulsu.\n7. Apteka on-line jest dobrym rozwiązaniem dla osób, które mają problemy z poruszaniem się i dojście do punktu stacjonarnego mogłoby stanowić dla nich problem.\n8. Maksymalna dyskrecja. Robienie zakupów w aptece internetowej jest również rozwiązaniem dla osób, które wstydzą się opowiadać o swoich dolegliwościach.\n9. Możliwość rozmowy z konsultantem. To nie prawda, że robienie zakupów w aptece on-line wiąże się z brakiem kontaktu z wyspecjalizowanym farmaceutą. Profesjonale apteki internetowe posiadają własne infolinie oraz wygodnie formularze on-line, zapewniające możliwość uzyskania porady eksperckiej.\n10. Dozwolone zwroty. W aptekach stacjonarnych zwroty nie są honorowane, bez względu na rodzaj zakupionego produktu. Z kolei na mocy prawa konsumenckiego, możemy odstąpić od umowy i zwrócić zakup bez podawania przyczyny w terminie 10 od otrzymania przesyłki.


Jakie są typowe błędy popełniane podczas rozmowy rekrutacyjnej? 📝\nJakie są typowe błędy popełniane podczas rozmowy rekrutacyjnej z kandydatem?\nBergman Engineering Baza wiedzy Jakie są typowe błędy popełniane podczas rozmowy rekrutacyjnej z kandydatem?\nRozmowa rekrutacyjna to wyzwanie dla kandydata, ale z punktu widzenia rekrutera również wymaga przygotowania, umiejętności, i doświadczenia. Błąd po stronie osoby starającej się o pracę może skutkować utratą szans, na zostanie zatrudnionym, ale ta relacja działa również w odwrotnym kierunku.\nPorozmawiajmy o najczęstszych błędach rekruterów, przez które można nie dostrzec, lub nawet stracić najlepszych kandydatów.\n1. Niewystarczające informacje o stanowisku i firmie\nNajlepszy możliwy scenariusz jest taki, że w ofercie pracy zawarte są możliwie jak najbardziej szczegółowe informacje dotyczące finansów, wymaganych kompetencji, perspektyw, i zadań na stanowisku. Więcej na ten temat opisujemy w artykule “Jak dobrze napisać ogłoszenie o pracę dla inżyniera”.\nJeśli jednak z jakichś powodów w ofercie pracy nie chcemy udostępniać niektórych informacji, powinniśmy je ujawnić w trakcie rozmowy. Ich brak może zniechęcić kandydata do danego stanowiska, ponieważ w tym samym momencie może brać udział w kilku innych rekrutacjach, w których otrzymał wszelkie istotne informacje. Idąc drogą eliminacji, niemal zawsze wybierze tę ofertę, która jest bardziej jasna i pewna. Taka transparentność dodatkowo tworzy wizerunek rzetelnej i kompetentnej firmy o przejrzystej strukturze i jasnych zasadach.\n2. Zbyt dużo informacji i zdominowanie rozmowy zamiast wyciągania informacji od kandydata\nIdealna rozmowa jest jak wyrównany pojedynek w tenisa stołowego, gdzie obie strony w równym stopniu odbijają piłeczkę. Rekruterowi powinno zależeć jednocześnie na poznaniu kandydata i przedstawieniu oferty i firmy. Czasem jednak chęć zaprezentowania firmy może spowodować, że rekruter nie daje nawet szansy kandydatowi na pokazanie się z najlepszej strony. W rezultacie mamy zniechęconego kandydata oraz rekrutera, który nie zdołał go wystarczająco poznać.\n3. Niewystarczające przygotowanie do rozmowy i zadawanie nieodpowiednich pytań\nUzyskanie satysfakcjonującego pakietu informacji o kandydacie zawsze musi opierać się na trafnych pytaniach, sensownych zadaniach, i analizie CV. Jeśli rozmowa dotyczy pracy na stanowisku inżynier produkcji, pytania o wcześniejsze doświadczenie powinny przede wszystkim dotyczyć powiązanych stanowisk, a nie sezonowej pracy za granicą 10 lat temu 😉\nPytania i zadania powinny być też dostosowane trudnością do stanowiska. Proszenie kandydata na staż o rozwiązanie problemu na poziomie specjalisty mija się z celem. Warto również unikać pytań zamkniętych, chyba że przeprowadzamy ankietę. I w końcu, niektóre pytania mogą mieć charakter zbyt osobisty. Nie należy pytać np. o status związku, wyznanie, ani poglądy kandydata.\n4. Zbyt krótki czas rozmowy\nKrótki czas rozmowy nie tylko sprawia, że rekruter nie uzyskuje wystarczających informacji o kandydacie, ale i sam kandydat może poczuć, że firma nie chce poświęcić mu czasu, co zmniejszy jego zaangażowanie i zainteresowanie firmą. Może to też zostać odebrane jako brak profesjonalizmu ze strony firmy i wpłynąć negatywnie na jej opinię jako pracodawcy.\n5. Odchodzenie od meritum\nNie ma nic złego w rozluźniających pytaniach o hobby i zainteresowania, ale nie powinny one zajmować więcej niż kilka procent całego czasu rozmowy. Chociaż często ma się ochotę rozwinąć ciekawe wątki, które pojawiają się w trakcie, to rekrutera zadaniem jest trzymać rozmowę w ryzach. Zwłaszcza że podczas takich rozmów czas płynie zdecydowanie szybciej 🙂\nPrzyłapanie kandydata na drobnym błędzie często powoduje, że nawet podświadomie zdecydowanie spadają jego szanse na zatrudnienie. W takich sytuacjach warto zawsze zastanowić się nad skalą błędu i wziąć pod uwagę specyficzne warunki rozmowy rekrutacyjnej. Nawet najlepszym specjalistom w takich warunkach zdarza się pomylić, a to wcale nie musi się przekładać na codzienną pracę. Równie łatwo popaść w zachwyt, gdy kandydat popisze się błyskiem geniuszu. Obie sytuacje mogą być mylące, więc warto ostudzić emocje i zastanowić się nad całościowym przebiegiem rozmowy.\n7. Brak feedbacku\nNie jest to błąd podczas samej rozmowy, a raczej całego procesu rekrutacyjnego, ale uznaliśmy, że ze względu na skalę problemu warto wspomnieć o nim także tutaj. O zakończeniu procesu rekrutacyjnego każdy kandydat powinien przynajmniej poinformowany. Jeśli do informacji możemy dorzucić kilka słów o przyczynach niezatrudnienia, tym lepiej. Tworzy to przyjazną atmosferę zrozumienia, buduje wizerunek firmy, i pozwala zachować kontakt z kandydatami. W wielu przypadkach może się okazać, że w ciągu kilku miesięcy pojawi się kolejny wakat i pozostawienie i żmudny proces poszukiwania kandydatów skróci się do krótkiego telefonu.\nNieco więcej o roli feedbacku piszemy tutaj.\n8. Zbyt długie procesy decyzyjne i niejasność procesu rekrutacyjnego\nO tym, jak przyspieszyć proces rekrutacyjny, i dlaczego jest to ważne, napisaliśmy kompleksowy artykuł. Aspekt ten ma szczególne znaczenie, gdy proces podzielony jest na kilka etapów. Kandydaci muszą być doskonale poinformowani, na jakim etapie jest rekrutacja, i czego się od nich wymaga. Jeśli procedura ta generuje problemy, najlepszym rozwi\nOgranicz liczbę błędów do minimum\nJako rekruterzy zdajemy sobie sprawę, że trudno o perfekcję w każdym calu i przy natłoku pracy każdy z powyższych błędów może się w jakimś stopniu pojawić. Tym bardziej warto co jakiś czas spojrzeć na firmowe procesy rekrutacyjne i zastanowić się, gdzie leży problem. Czy nie należałoby spojrzeć ponownie na zadania rekrutacyjne? Czy dobrym pomysłem nie byłoby przedłużenie czasu rozmowy o 15 minut?\nA być może to czas, w którym warto zastanowić się nad skorzystaniem z pomocy zewnętrznej agencji? Jeśli doszliście do tego ostatniego wniosku, jesteśmy tutaj, by Was wesprzeć 🙂\nAutorką tekstu jest Edyta Jurczak – Bednarską – Senior Technical Recruiter


Włochy: Rozpoczyna się tegoroczne winobranie - GazetaPrawna.pl - biznes, podatki, prawo, finanse, wiadomości, praca -\ngazetaprawna.plWłochy: Rozpoczyna się tegoroczne winobranie\nWłochy: Rozpoczyna się tegoroczne winobranie\n12.08.2016, 06:05; Aktualizacja: 12.08.2016, 07:15\nW piątek we Włoszech rozpoczyna się sezon winobrania. Zbiory zostaną zainaugurowane tradycyjnie w krainie Franciacorta k. Brescii na północy. Według prognoz tegoroczne białe wino będzie gotowe na czas. Możliwe jest małe opóźnienie w przypadku wina czerwonego.\nRano w winnicy w miejscowości Coccaglio uroczyście zerwane zostaną pierwsze w tym roku winogrona odmiany Chardonnay, przeznaczone do produkcji musującego białego wina.\nZbiory w kolejnych regionach przewidziano na najbliższe tygodnie. Wiele winnic zaprasza z tej okazji całe rodziny na świętowanie otwarcia sezonu. Można wtedy wziąć udział w winobraniu i spróbować roczników z minionych lat. (PAP)\nKolejne ataki bombowe w Tajlandii. Dotychczasowy bilans: 4 zabitych


Gruntowy wymiennik ciepła PRO-VENT GEO - GEO-WENT wentylacja domu jednorodzinnego, rekuperacja, montaż wentylacji, wentylacja mechaniczna Kielce świętokrzyskie Busko, Ostrowiec, Skarżysko, Radom, Starachowice\nMontując gruntowy wymiennik ciepła w swoim domu, każdy chce być pewien, że dostarcza do swoich wnętrz zdrowe powietrze – w pełni to rozumiemy oraz wychodzimy naprzeciw oczekiwaniom naszych Klientów!\nBezprzeponowy płytowy GWC, w porównaniu z pozostałymi powietrznymi gruntowymi wymiennikami ciepła dostępnymi na rynku, charakteryzuje się najwyższą sprawnością uzysku energii z gruntu. Może pracować nieprzerwanie, bez konieczności wyłączania go celem regeneracji. Powietrze dostarczane do central wentylacyjnych, np. w okresie zimowym, ma temperaturę zawsze dodatnią. Gwarantuje to ciągłą pracę systemu wentylacji, bez spadku jej sprawności (nie występuje proces szronienia/zamarzania rekuperatorów w centralach).\nGruntowe wymienniki ciepła z powodzeniem mogą pracować na potrzeby domów jednorodzinnych.\n* w jednym systemie realizowane są wszystkie funkcje kształtowania mikroklimatu, czyli brak kosztów inwestycyjnych dodatkowych układów,\n* następuje znaczna redukcja zapotrzebowania na ciepło z tytułu mniejszych strat wentylacyjnych,\n* dostarczanie „taniej" energii grzewczej pochodzącej z pompy ciepła,\n* bardzo efektywne chłodzenie powietrza wentylacyjnego,\n* brak jest poza wentylatorami dodatkowych układów pomocniczych typu pompy obiegowe, sterowniki, elementy wykonawcze.\nWymienniki płytowe, ze względu na bezprzeponową budowę, nie podlegają obowiązkowi okresowego ich czyszczenia. Trzeba tylko systematycznie wymieniać filtry powietrza na czerpni powietrza.\nChcemy zagwarantować Państwu rozwiązania na najwyższym poziomie oraz bezstronne informacje, dotyczące naszych urządzeń. Dokonaliśmy zatem zlecenia badania czystości powietrza w Wojewódzkiej Stacji Epidemiologicznej w Opolu, w której przebadano gruntowny wymiennik ciepła (GWC) Geo Provent. Pierwsze badanie wykonano w okresie letnim w dniu 27.06.2006. Badane było powietrze na wlocie do wymiennika (poz.1) oraz na wylocie z wymiennika (poz. 2). Prezentowane wyniki pokazują, że w powietrzu po przejściu przez wymiennik gruntowy ogólna liczba bakterii zmniejszyła się z 350 CFU/m3 (na wlocie) do 50 CFU/m3 (na wylocie z wymiennika) – podobny przypadek zauważamy, odnosząc się do liczby gronkowców i grzybów. Dlatego właśnie nasza propozycja jest niezwykle wyjątkowa, ponieważ powietrze wpadające do mieszkania jest dodatkowo "uzdatnione", przez co zredukowana zostaje liczba czynników chorobotwórczych. To, czy powietrze w domu zachowa takie parametry, zależy od nas i od tego jak dbamy o czystość swojego otoczenia – czas zatem na inwestycję w zdrowie domowników!\nKoleje badanie przeprowadziliśmy w październiku, czyli w okresie jesiennym, kiedy ilość zarodników grzybów w powietrzu jest największa. Ponownie zauważyliśmy, że powietrze po przejściu przez urządzenie Geo Provent ulega "oczyszczeniu".\nNiezależne badania również potwierdzają dobroczynny wpływ bez-przeponowych wymienników gruntowych, tzn. takich, w których powietrze ma bezpośredni kontakt z gruntem i wpływa na jakość powietrza. Zachęcamy do lektury artykułu, pochodzącego z miesięcznika Magazyn instalatora \_"Mikrobiologiczna czystość\_".\nGruntowy wymiennik ciepła - Mikrobiologiczna czystość\nKolejną dobrą informacją, którą pragniemy się z Państwem podzielić jest fakt, że prezentowane urządzenie nie wymaga czyszczenia! Wykonane jest z płyt z materiału antystatycznego, co w połączeniu z niewielką prędkością przepływu gwarantuje bezpieczne użytkowanie danego sprzetu przez okres wielu lat. Jedyną formą dbania o czystość jest kontrola zabrudzeń filtra powietrza na czerpni - należy wymieniać go systematycznie (min. raz na 3 miesiące). W ten sposób zapobiegną Państwo wzrastaniu oporów pobierania powietrza, co pozwoli na ich wstępną filtrację z kurzu. Wymiennik czyści się samoistnie w sposób naturalny, korzystając z dobrodziejstw matki natury: flora bakteryjna wymienników bezprzeponowych nie dopuszcza do rozwoju niekorzystnych dla człowieka czynników chorobotwórczych. Użytkownik może od czasu do czasu przeczyścić rurę łączącą czerpnię z kolektorem wymiennika.\nIstnieje jeszcze grupa wymienników gruntowych przeponowych i do nich zaliczamy urządzenia rurowe. W tym przypadku powietrze jest oddzielone od gruntu rurą i zupełnie nie ma z nim kontaktu, natomiast sam proces wymiany ciepła jest podobny.


Esent Hydrolat Geraniowy Pojemność : 100 ml działa przeciwzapalnie oczyszcza wzmacnia antybaktreyjnie odświeża lekko rozjaśnia Hydrolat z Geranii powstał w procesie destylacji parą wodna. Ma postać bezbarwnego płynu, o charakterystycznym zapachu.\nKod katalogowy: 36109\nHydrolat z Geranii powstał w procesie destylacji parą wodna. Ma postać bezbarwnego płynu, o charakterystycznym zapachu. Sprawdzi się przy pielęgnacji skóry delikatnej, naczynkowej, przesuszonej bądź zniszczonej.\nBardzo dobry hydrolat do trądzikowej cery, świetny zamiennik toniku\nMam skórę suchą i używam hydrolatu zamiast toniku. Przyjemnie odświeża. Zapach bardzo delikatny. Lepiej sprawdza się u mnie hydrolat oczarowy więc do tego raczej nie wrócę\nOpinie o Esent Hydrolat Geraniowy 100ml


Tomasz Wojtkiewicz ponownie prezesem Nextbike - Transport Publiczny\nTomasz Wojtkiewicz ponownie prezesem Nextbike\nNextbike, Rower miejski, Tomasz Wojtkiewicz, Veturilo\nFot. Tomasz Wojtkiewicz/twitter\n11 sierpnia 2020 rada nadzorcza Nextbike Polska oddelegowała ze swojego grona do pełnienia funkcji prezesa zarządu Tomasza Wojtkiewicza. Zajmował on wcześniej to stanowisko w latach 2012-2018. Równocześnie dyrektorem finansowym Nextbike został Konrad Kowalczuk.\n− Obecnie przede mną, Konradem i całym zespołem Nextbike Polska okres intensywnej pracy. Chcemy efektywnie wykorzystać czas, który mamy zgodnie z zawartą z bankami umową standstill. W tym okresie czeka nas dogłębna analiza sytuacji oraz opracowanie i realizacja całego szeregu kluczowych zadań, których celem jest opracowanie i doprowadzenie do przyjęcia planu restrukturyzacji zadłużenia i biznesu spółki – mówi Tomasz Wojtkiewicz, cytowany w komunikacie.\nW maju tego roku zarząd Nextbike Polska podjął decyzję o złożeniu wniosku o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego. Pandemia wirusa SARS-CoV-2 spowodowała zagrożenie niewypłacalnością firmy. Gwałtowny spadek przychodów spowodował między innymi zakaz korzystania z rowerów miejskich w okresie od 1 kwietnia do 5 maja br.\nJak podkreślała spółka, przeprowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego i zawarcie układu z wierzycielami ma na celu zapobieżenie pogorszeniu sytuacji finansowej spółki, jej niewypłacalności oraz ogłoszenia jej upadłości. To wszystko, zdaniem spółki, pozwoli na utrzymanie płynności finansowej, a także obsługi systemów rowerów miejskich w 39 systemach. Restrukturyzacja to standardowa procedura przewidziana kodeksem handlowym w sytuacji zagrożenia niewypłacalnością. Nie oznacza zagrożenia dla bieżącego funkcjonowania spółki.\n− Z racji ścisłej kooperacji z naszym wiodącym akcjonariuszem, Nextbike GmbH, będącym jednocześnie naszym partnerem technologicznym i licencjodawcą, liczymy na uzyskanie efektów synergii, które usprawnią ten proces. Umożliwi to Spółce bezpieczną realizację bieżących działań operacyjnych i przystępowanie do nowych przetargów. — mówi Tomasz Wojtkiewicz, oddelegowany z Rady Nadzorczej do pełnienia funkcji prezesa zarządu Nextbike Polska.\nCo dalej z Veturilo? Miasto planuje „rozwiązanie pomostowe”\nRedakcja/inf. pras. 11 sierpnia 2020\nKross oferuje program długoterminowego wynajmu rowerów\nRower szansą dla miast. Tanie i szybkie rozwiązanie nie tylko w pandemii


T-shirty Patriotyczne - Sklep Sonar\n> Koszulki z napisami i nadrukiem>T-shirty Patriotyczne\nT-shirty Patriotyczne Jest 5 produktów.\nKoszulka - Chwała bohaterom\nHistoria narodu polskiego to zawiła i pełna wyjątkowych wydarzeń opowieść. Uczcij pamięć tych, którzy odeszli byśmy wszyscy mieli lepiej. Manifestuj po dzisiejszy dzień, że Polska żyje i dalej walczy! Nasze koszulki to nie tylko wygoda, ale i swego rodzaju upamiętnienie tego co było kiedyś - sam zobacz!\nKoszulka - Opór we krwi\nKoszulka - Polska walcząca, wczoraj, dziś,...\nKoszulka - Od urodzenia dumny z pochodzenia


O fundacji – Fundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego "Harmonia"\nDnia 12 lutego 2015 roku została założona przez lekarz Kingę Mikusek i Krzysztofa A. Ziembika organizacja charytatywna, pozarządowa, prowadząca działalność pożytku publicznego pod nazwą Fundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego „Harmonia” z siedzibą we Wrocławiu, co potwierdziła notariusz Barbara Giedrojć stosownym aktem notarialnym.\nZgodnie ze statutem celami Fundacji są:\nrozpowszechnianie wiedzy z zakresu zdrowia, w szczególności zdrowia psychicznego, psychiatrii, psychologii, psychoterapii, pedagogiki oraz rozwoju osobowości;\nochrona i promocja zdrowia, w szczególności w postaci zapewnienia opieki psychiatrycznej, dostarczania pomocy psychologicznej i prowadzenia psychoterapii na rzecz osób potrzebujących;\npropagowanie potrzeby rozwoju osobowości;\nwspieranie rozwoju profilaktyki zdrowia, w szczególności zdrowia psychicznego;\nintegracja środowiska psychiatrów, psychologów, psychoterapeutów, pedagogów, coachów, trenerów, mentorów i innych osób związanych z ochroną zdrowia, w szczególności zdrowia psychicznego i rozwojem osobowości;\nwspieranie działań mających na celu doskonalenie i podnoszenie kwalifikacji pracowników zaangażowanych w profilaktykę i ochronę zdrowia, w szczególności zdrowia psychicznego;\npomoc prawna na rzecz osób potrzebujących opieki psychiatrycznej, pomocy psychologicznej, psychoterapii.\norganizowanie i finansowanie akcji społecznych, seminariów, sympozjów, szkoleń, dyskusji, konferencji, wykładów, odczytów, konkursów i plebiscytów oraz innych form przekazywania wiedzy;\nprowadzenie działalności publicystycznej i informacyjnej, w tym w drodze wydawania książek, czasopism, broszur i wydawnictw specjalnych;\nkonsultacje, diagnostykę, leczenie, psychoterapię i poradnictwo, jak również udzielanie wsparcia i interwencje kryzysowe na rzecz osób potrzebujących;\nwspieranie, finansowanie, organizowanie, prowadzenie punktów i placówek medycznych i terapeutycznych udzielających pomocy osobom dotkniętym problemami psychicznymi, osobom w kryzysie oraz rodzinom tych osób;\norganizowanie i finansowanie zakupu wyposażenia, w tym sprzętu medycznego i środków farmaceutycznych, potrzebnego do funkcjonowania punktów i placówek medycznych i terapeutycznych, a także oświatowych, wychowawczych, opiekuńczych, konsultacyjnych w zakresie zdrowia i rozwoju osobowości;\norganizowanie i finansowanie badań opinii publicznej;\norganizowanie akcji zbierania podpisów do władz w sprawie zmiany przepisów prawa;\nwspółpracę z organami władzy publicznej, instytucjami, organizacjami oraz osobami zainteresowanymi realizacją celów Fundacji, w tym współpracę z krajowymi i zagranicznymi organizacjami zajmującymi się zdrowiem, w szczególności zdrowiem psychicznym oraz rozwojem osobowości;\npobudzanie ofiarności publicznej oraz gromadzenie środków finansowych i materialnych pochodzących od osób prywatnych i instytucji znajdujących się w kraju i za granicą;\norganizowanie i finansowanie badań naukowych;\nprzyznawanie stypendiów na prowadzenie badań naukowych związanych z psychiatrią, psychologią, psychoterapią;\nfinansowanie kosztów konsultacji, diagnostyki, leczenia, psychoterapii, poradnictwa osób w szczególnie trudnej sytuacji życiowej lub finansowej;\norganizowanie i finansowanie akcji oraz kampanii społecznych mających na celu poprawę funkcjonowania instytucji ochrony zdrowia, w szczególności zdrowia psychicznego, zmiany świadomości społecznej co do zaburzeń i chorób psychicznych oraz kształtowanie postaw prozdrowotnych;\ninne formy działalności charytatywnej.\nFundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego „Harmonia” we Wrocławiu\nPL 12 1750 0009 0000 0000 3012 5363


Wyrusz w góry razem z otoWakacje.pl | PRportal.pl\nWyrusz w góry razem z otoWakacje.pl\nBy Ciszewski PR | 02/09/2010\nPolskie góry są piękne przez cały rok. Odkryj ich uroki razem z serwisem otoWakacje.pl\nTatry, Pieniny, Bieszczady, Karkonosze – polskie góry co roku przyciągają miliony turystów, a najpopularniejsza miejscowość – Zakopane – to zimowa stolica Polski. Warto jednak pamiętać, że nasze góry są piękne przez cały rok i mają do zaoferowania wiele atrakcji.\nNa początku września organizowanych jest wiele imprez kulturalnych. Dla „kinomaniaków” gratką będzie XV edycja Przeglądu Filmów Górskich im. Andrzeja Zawady w Lądku Zdroju (17-19 września 2010 r.). W programie, poza pokazem filmów, przewidziano m.in. koncert zespołu PUSTKI, spotkania z podróżnikami oraz wystawy fotograficzne. Za to w Bystrzycy Kłodzkiej, w jeden weekend (11-12 września) możemy „zaliczyć” II Polsko-Czeski Jarmark Rozmaitości oraz Międzynarodowy Przegląd Młodzieżowych Teatrów Ulicznych Bystrzak 2010.\n„W serwisie otoWakacje.pl znajdziemy niemal 2000 ofert noclegowych w górach” – powiedziała Katarzyna Nowaczyk, manager serwisu otoWakacje.pl. – „Nasze góry są naprawdę wyjątkowe. Dzięki tak bogatej bazie ogłoszeń każdy będzie mógł podziwiać piękno Bieszczad, Tatr czy Karkonoszy”.\nSerwis turystyczny otoWakacje.pl pomoże znaleźć atrakcyjne ogłoszenia noclegowe. Cena za noc w pokoju dwuosobowym zaczyna się już od 40 złotych. Dodatkowo, w wybranych pensjonatach na hasło otoWakacje można otrzymać atrakcyjne rabaty.\nCiekawie zapowiada się też zaplanowany na 12 września Festyn Bacowski w Leśnicy Groniu, podczas którego wybrany zostanie Gazda Roku 2010. Jak co roku kandydaci będą musieli wykazać się dużą krzepą, wiedzą na temat hodowli owiec oraz… umiejętnościami śpiewania.\nTurystów nie zawodzi Zakopane. Druga edycja festiwalu „Muzyka na szczytach” przybliży słuchaczom utwory muzyki klasycznej w wykonaniu polskich i zagranicznych kameralistów. Festiwal odbędzie się w dniach 19-25 września br. Ciekawie zapowiada się nietypowa wystawa w Galerii Władysława Hasiora. Możemy tam zobaczyć 160 etykiet na skrzynie z owocami z motywami górskimi. Wystawę będzie można zwiedzać do końca października. Prawie każdego wrześniowego wieczora, Teatr Witkacego uraczy nas takimi klasykami jak: „Bal w operze”, „Caligula” czy „Na przełęczy”.\nCategory: Czas wolny Internet Tagi: Katarzyna Nowaczyk, otoWakacje.pl\n← Jakie mieszkania kupują Polacy – raport redNet Consulting Capgemini dla powodzian →


Paige VanZant zadebiutuje 14 listopada w walce na gołe pięści | MMAROCKS\nStrona główna MMA News Paige Va...\nPaige VanZant zadebiutuje 14 listopada w walce na gołe pięści\nPaige VanZant po ostatniej walce w UFC nie musiała smucić się utratą pracy. Na horyzoncie pojawiło się wiele ofert z organizacji, które chciały skorzystać z popularności amerykanki. Jak się okazało, wyścig szczurów wygrała organizacja — Bare Knuckle Fighting Championship oferując VanZant bardzo dobre warunki finansowe.\nVanZant od pewnego czasu głośno narzekała w mediach społecznościowych na zarobki w UFC. W wywiadach podkreślała, że przez 6 lat, zarobiłaby tyle samo, mając normalną pracę i nie musząc ryzykować zdrowiem w klatce. Gdy w ostatniej konfrontacji musiała uznać wyższość rywalki, sam prezydent UFC nie szczędził złośliwych komentarzy. Dana White zapytany na konferencji prasowej po gali UFC 251 o przyszłość Paige VanZant w swojej firmie powiedział, że powinna przetestować swoją wartość, negocjując z innymi organizacjami, by sprawdzić, ile jest naprawdę warta.\nTeraz wiadomo już, kiedy możemy spodziewać się debiutu Amerykanki w BKFC, o czym poinformował prezydent — David Feldman.\n14 listopada, to data debiutu Paige. Wiem, że ostatnio była chora, więc pod uwagę musimy wziąć to, kiedy powróci do pełnych treningów.\nNa tej samej gali zmierzy się Jim Alers z Luisem Palomino oraz Johnny Bedford z Datem Nguyenem. Będą zatem dwa pasy mistrzowskie w stawce wydarzenia, możliwe, że na szali umieścimy także pas kobiet w jednym ze starć.


Charakterystyka działalności kulturalnej w Polsce po transformacji ustrojowej - PDF\nDownload "Charakterystyka działalności kulturalnej w Polsce po transformacji ustrojowej"\n1 Katarzyna Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej w Polsce po transformacji ustrojowej Dynamika zmian polskiego sektora kultury po 1989 roku jest bardzo duża, chociaż w poszczególnych branżach i na poszczególnych polach działalności ma inny charakter. Urynkowienie niektórych sektorów kultury zakończyło się dopiero niedawno (zajęło to ponad dwadzieścia lat!), niektórych dziedzin działalności kulturalnej prywatyzacja w ogóle nie dotyczy. Jednak wszystkie sektory i związane z nimi instytucje podlegają ciągłym zmianom począwszy od tworzenia brakujących instytucji i zapewniania im odpowiedniej bazy lokalowej po ich unowocześnianie i zmianę orientacji, w której centrum znajduje się odbiorca, jego potrzeby i oczekiwania. Zmieniają się instytucje ich wygląd, sposoby zarządzania, tworzenia i realizacji programów. Zmienia się publiczność, o którą konkurują wszystkie typy instytucji i przemysłów. Cały czas ewoluują rynki poszczególnych dóbr kultury. W sektorach dotychczas zdominowanych przez instytucje publiczne powstają instytucje prywatne (zwłaszcza teatry, również centra sztuki), pojawiają się projekty instytucji działających w oparciu o partnerstwo publiczno-prywatne (Muzeum Historii Żydów Polskich), wiele instytucji prowadzą fundacje i stowarzyszenia. W niniejszym rozdziale odwołuję się do przemysłów kultury i przemysłów kreatywnych, które obejmują konkretne branże, typy działalności i powiązane z nimi instytucje. Zastosowany został podział na tradycyjne instytucje kultury: muzea, biblioteki, teatry, filharmonie i orkiestry, a także domy kultury, oraz przemysły kultury: rynek książki, kinematografia, media, rynek muzyczny, rynek sztuki oraz wzornictwo. Podczas gdy instytucje kultury w Polsce reprezentują w przeważającej części sektor publiczny o charakterze niedochodowym, w dużo mniejszym stopniu trzeci sektor oraz właścicieli prywatnych, to przemysły kultury są z definicji związane z działalnością komercyjną.\n2 Kultura jako zasób Część II Istotnym źródłem danych i informacji wykorzystywanych w poszczególnych podrozdziałach są raporty o stanie kultury zamówione przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego w związku z Kongresem Kultury Polskiej zorganizowanym w 2009 roku w Krakowie. Instytucje kultury 128 Organizacyjną ramę dla instytucji działających na polu kultury wyznacza Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (znowelizowana 31 sierpnia 2011 r.). Wymienione są w niej teatry, opery, operetki, filharmonie, orkiestry, instytucje filmowe, kina, muzea, biblioteki, domy kultury, ogniska artystyczne, galerie sztuki oraz ośrodki badań i dokumentacji w różnych dziedzinach kultury. Ponadto część instytucji muzea, biblioteki, a także przemysł filmowy funkcjonuje w oparciu o ustawy odnoszące się do nich w sposób szczegółowy. Oprócz opisanych poniżej typów instytucji działają również wyspecjalizowane narodowe instytucje kultury podlegające bezpośrednio ministrowi kultury: Instytut Adama Mickiewicza, Instytut Książki, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Międzynarodowe Centrum Kultury, Polski Instytut Sztuki Filmowej, Archiwa Państwowe, Instytut Teatralny, Narodowy Instytut Audiowizualny, Narodowe Centrum Kultury, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Instytut Muzyki i Tańca, Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów. Muzea Na przestrzeni ponad dwudziestu lat, które minęły od przełomowego 1989 roku, w polskim muzealnictwie zaszły fundamentalne zmiany: inwestycje w infrastrukturę (nowe obiekty, modernizacje) powoli dostosowują polskie muzea do światowych standardów wystawienniczych, tworzone są nowe kategorie instytucji muzea sztuki współczesnej i muzea poświęcone historii Polski. Coraz częściej na wystawach i w przestrzeniach okołowystawowych wykorzystywane są nowe technologie, coraz większe znaczenie muzea przywiązują do działań edukacyjnych oraz do komfortu publiczności (przestrzenie wypoczynku i strefy usług). To jednak dopiero początek zmian na wkroczenie w XXI wiek, nie tylko w zakresie warunków lokalowych, ale także sposobu zarządzania, czekają setki muzeów zarówno w dużych miastach, jak i na prowincji. Muzea w Polsce funkcjonują w oparciu o Ustawę z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (znowelizowaną w 2007 r.). Zgodnie z nią: Muzeum jest jednostką organizacyjną nienastawioną na osiąganie zysku, której celem jest gromadzenie i trwała ochrona dóbr naturalnego i kulturalnego dziedzictwa ludzkości o cha-\n3 K. Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej... rakterze materialnym i niematerialnym, informowanie o wartościach i treściach gromadzonych zbiorów, upowszechnianie podstawowych wartości historii, nauki i kultury polskiej oraz światowej, kształtowanie wrażliwości poznawczej i estetycznej oraz umożliwianie korzystania ze zgromadzonych zbiorów (Art. 1). Definicja ta, jak również powszechnie respektowana międzynarodowa definicja muzeum wypracowana przez International Council of Museums (Międzynarodową Radę Muzeów ICOM) z siedzibą w Paryżu (organizacja doradcza UNESCO), której Polska jest członkiem, wydaje się już dzisiaj w kontekście nowych technologii, nowych potrzeb i nowych wyzwań niewystarczająca. Dorota Folga-Januszewska w raporcie o stanie kultury Muzea w Polsce zaproponowała definicję alternatywną: Muzeum współczesne bywa stale jeszcze instytucją trwałą, musi przynosić dochody, aby przetrwać, służy społeczeństwom i ich polityce określania tożsamości i wartości, jest dostępne publicznie także przez Internet, prowadzi badania nad świadectwami działalności człowieka i jego otoczeniem, gromadzi zbiory i symulakra, konserwuje i zabezpiecza zbiory lub nośniki, na których są one zapisane, udostępnia je i prezentuje, tworzy nowe rzeczywistości oraz wartości edukacyjne i fikcyjne, służy rozrywce [Folga-Januszewska, 2008, s. 54]. Z uwagi na typ organizatora muzea w Polsce dzielą się na: 1) muzea podległe ministrowi właściwemu ds. kultury i dziedzictwa narodowego (czyli bezpośrednio przez ministerstwo nadzorowane i finansowane: muzea narodowe, zamki królewskie, muzea specjalistyczne o randze narodowej), muzea martyrologiczne i instytucje podległe innym ministrom (np. Muzeum Wojska Polskiego) oraz muzea podległe kierownikom urzędów centralnych; 2) muzea samorządowe utworzone przez jednostki samorządu terytorialnego (muzea wojewódzkie podległe wojewodom, miejskie podległe prezydentom lub burmistrzom, powiatowe podległe starostom i gminne podległe wójtom); 3) muzea współprowadzone (samorządowo-państwowe); 4) muzea tworzone przez inne podmioty (wyższe uczelnie, stowarzyszenia, fundacje, związki wyznaniowe, osoby prawne i fizyczne). MKiDN prowadzi 18 muzeów: Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku, Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Muzeum Łowiectwa i Jeździectwa w Warszawie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Pałac w Wilanowie, Muzeum Stutthof w Sztutowie, Muzeum Zamkowe w Malborku, Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce, Państwowe Muzeum na Majdanku, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, Zamek Królewski na Wawelu Państwowe Zbiory Sztuki w Krakowie, Zamek Królewski w Warszawie Pomnik Historii i Kultury Narodowej, Muzeum Historii Polski w Warszawie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku; 13 muzeów jest przez MKiDN współprowadzonych. W kwestii liczby muzeów za najbardziej wiarygodne powinny zostać uznane statystyki opracowane przez Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów 129\n4 Kultura jako zasób Część II 130 (NIMOZ, powstał w 2011 r. z przekształcenia Ośrodka Ochrony Zbiorów Publicznych), do którego zadań należy gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o muzeach, muzealiach, zbiorach publicznych i obiektach zabytkowych oraz wyznaczanie i upowszechnianie standardów w zakresie muzealnictwa i ochrony zbiorów. NIMOZ sporządził wykaz muzeów, które mają statut bądź regulamin uzgodniony z ministrem kultury i dziedzictwa narodowego. W 2012 roku obejmował 427 muzeów (wraz z oddziałami 721 podmiotów), wśród których wyodrębnił: muzea państwowe: 27, samorządowe: 298, prywatne osoby fizyczne: 52, prywatne instytucje: 50. W ujęciu geograficznym najwięcej muzeów znajduje się w województwach mazowieckim, małopolskim i wielkopolskim, a najmniej w opolskim i lubuskim. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku możliwości inwestowania w muzealną infrastrukturę były bardzo ograniczone. Do nielicznych powstałych w tym okresie gmachów należą Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie (otwarte w 1994 r., od 2007 r. muzeum, często określane mianem najlepiej zaprojektowanego polskiego gmachu muzealnego arch. Arata Isozaki) i niewielkie Muzeum Rzeźby Współczesnej w Orońsku ( ). W pierwszej dekadzie XXI wieku rozpoczął się w Polsce muzealny boom. Modernizowane są historyczne gmachy, istniejące muzea wprowadzają się do nowych siedzib, z impetem powoływane są też nowe instytucje muzealne, dla których adaptowane są postindustrialne lub historyczne budynki, bądź projektowane nowe gmachy. Szczególne miejsce w kategorii nowych instytucji zajmują instytucje sztuki współczesnej oraz muzea historyczne. O ile tworzenie muzeów historycznych wynika z potrzeby dokonania rewizji dziejów i jest ambicją polityków, o tyle instytucje sztuki współczesnej są owocem naturalnych potrzeb elit intelektualnych społeczeństwa, a z ich powstaniem łączą się różne formy mecenatu. W okresie otwartych zostało kilkanaście gmachów muzealnych (najistotniejsze to: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2004; Pałac Biskupa Erazma Ciołka Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie, 2007; Muzeum Sztuki w Łodzi ms², 2008; Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, 2008; Oddziały Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy na Wyspie Młyńskiej, 2009; Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie, 2010; Fabryka Schindlera Oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, 2010; Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, 2010) oraz centrum sztuki (CSW Znaki Czasu w Toruniu, 2008). W wyniku konkursów architektonicznych wyłoniono do realizacji trzy kolejne muzea sztuki: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Współczesne Wrocław, Muzeum Śląskie w Katowicach (otwarcie w nowej siedzibie planowane na 2014), oraz cztery duże muzea historyczne: Muzeum Historii Żydów Polskich (otwarte w 2013), Muzeum Historii Polski i Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku; znane są również koncepcje kilku następnych instytucji. W odniesieniu do XX wieku można także mówić o zapaści w zakresie rozwijania muzealnych kolekcji (zlikwidowano m.in. Fundusz Zakupów i Fundusz Pla-\n5 K. Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej... styki Ministerstwa Kultury i Sztuki). W związku z reformą administracji publicznej z 1998 roku większość muzeów została przekazana samorządom, które zgodnie z wcześniejszą ustawą o muzeach zobowiązane są do zapewnienia środków na ich utrzymanie, rozwój i bezpieczeństwo. Dopiero od 2005 roku muzea te mogą występować o dotacje bezpośrednio do MKiDN, bez pośrednictwa jednostek samorządu terytorialnego [Folga-Januszewska, 2008, s. 12]. Ministerstwo zainicjowało również programy operacyjne, w których w trybie konkursu przyznawane są dodatkowe środki na działalność bieżącą, edukację i inwestycje. W 2004 roku jednym z priorytetów polskiej kultury stała się współczesna sztuka. Minister Kultury ogłosił program Znaki czasu wspierania sztuki w regionach, polegający na stworzeniu w każdym województwie autonomicznej kolekcji sztuki najnowszej, co miało zainicjować powstanie nowych instytucji sztuki (tak się stało w Toruniu, Krakowie chociaż tutaj ostatecznie nie doszło do przekazania muzeum powstałej w regionie kolekcji, oraz we Wrocławiu). Jego istotnym elementem był fundusz zakupu zbiorów. Pod koniec 2008 roku program został zakończony. Istotną rolę promocyjną pełni organizowana w Polsce od 2003 roku Noc Muzeów, podczas której każdego roku padają frekwencyjne rekordy. Mimo krytyki (m.in. spłycanie doświadczenia wizyty w muzeum, bardziej wydarzenie społeczne niż duchowe i poznawcze) impreza wykreowała modę na chodzenie do muzeów (przynajmniej raz w roku). Autorzy raportu Muzea w Polsce wskazali na brak pięciu aktów prawnych, które umożliwiają sprawne funkcjonowanie muzeów i wymianę zbiorów: 1) ustawy o zabezpieczeniu przed konfiskatą, 2) ustawy o gwarancjach państwowych dla uprawnionych instytucji kultury, 3) ustawy o obowiązku badania i publikowania proweniencji dzieł zgromadzonych w muzeach publicznych, 4) ustawy o dostępie do zbiorów narodowych (ustawy o domenie publicznej), 5) elementów prawa podatkowego rozszerzających możliwości świadczenia odpisów podatkowych na rzecz instytucji muzealnych. Wyzwania dla polskich muzeów u progu drugiej dekady XXI wieku to intensyfikacja prac nad cyfryzacją zbiorów (z naciskiem na rejestracje obrazowe i multimedialne) oraz poprawa systemu zabezpieczeń przed kradzieżą i oddziaływaniem niewłaściwych warunków klimatycznych w magazynach i na wystawach stałych. Postulowane jest także wdrożenie przez GUS właściwej metodologicznie ankiety, która dałaby miarodajną liczbę muzeów i muzealiów (ta konieczność wskazywana jest także w przypadku innych klasyfikowanych dziedzin kultury). 131 Biblioteki Komputeryzacja i digitalizacja zmienia charakter bibliotek (dokumenty elektroniczne, katalogi online) i sposób dostępu do zbiorów (biblioteki cyfrowe). Jed-\n6 Kultura jako zasób Część II 132 nocześnie rośnie rola bibliotek jako miejsca nauki i spędzania wolnego czasu powoli zmieniają się one w nowoczesne, interdyscyplinarne centra kultury. Biblioteki działają w oparciu o Ustawę z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach. Zgodnie z ustawowym zapisem biblioteki organizują i zapewniają dostęp do zasobów dorobku nauki i kultury polskiej oraz światowej (Art. 3, pkt. 1), a do ich zadań należy: 1) gromadzenie, opracowywanie, przechowywanie i ochrona materiałów bibliotecznych, 2) obsługa użytkowników, przede wszystkim udostępnianie zbiorów oraz prowadzenie działalności informacyjnej, zwłaszcza informowanie o zbiorach własnych, innych bibliotek, muzeów i ośrodków informacji naukowej, a także współdziałanie z archiwami w tym zakresie. Wśród zadań może się ponadto znaleźć: prowadzenie działalności bibliograficznej, dokumentacyjnej, naukowo-badawczej, wydawniczej, edukacyjnej, popularyzatorskiej i instrukcyjno-metodycznej (Art. 4). Przy ministrze właściwym ds. kultury działa Krajowa Rada Biblioteczna, która koordynuje ogólnokrajowe przedsięwzięcia biblioteczne i stymuluje rozwój bibliotekarstwa. Rolę centralnej biblioteki pełni Biblioteka Narodowa w Warszawie, która zajmuje się m.in. gromadzeniem, opracowywaniem, udostępnianiem i wieczystym archiwizowaniem materiałów bibliotecznych powstałych w Polsce oraz za granicą, a dotyczących Polski; opracowywaniem i wydawaniem bibliografii narodowej; prowadzeniem badań z zakresu bibliotekoznawstwa, nauki o książce i pokrewnych dziedzin wiedzy. Biblioteki dzielą się na: publiczne (wojewódzkie, powiatowe i gminne tworzą ogólnokrajową sieć biblioteczną), naukowe, szkolne i pedagogiczne, fachowe i zakładowe oraz biblioteki obsługujące specjalne grupy użytkowników (np. Centralna Biblioteka Niewidomych). Na koniec 2011 roku GUS podał liczbę 8290 bibliotek publicznych. Liczba ta od 1989 roku, kiedy działało takich bibliotek, systematycznie się zmniejsza. Mimo to rocznik Biblioteki Publiczne w Liczbach 2009 wskazuje, że sieć bibliotek publicznych (sieć tworzą w jednej trzeciej biblioteki główne i w dwóch trzecich ich filie) powoli się w Polsce stabilizuje. Każdego roku około 1% bibliotek jest wyłączonych z obsługi (remonty, trudności lokalowe, kadrowe), większość wraca do sieci. Spada liczba placówek wyspecjalizowanych w obsłudze młodych czytelników liczba filii dla dzieci i młodzieży zmniejszyła się w pierwszej dekadzie XXI wieku o jedną piątą. Dwie trzecie bibliotek i filii zlokalizowanych jest na wsi. Sieć bibliotek wspomagają punkty biblioteczne, które jednak są niemal masowo likwidowane (w ciągu pierwszej dekady wieku zlikwidowano 40%, w 2009 roku działało 1469 punktów). Całkowita wielkość księgozbioru bibliotek publicznych to 134,3 mln woluminów książek i czasopism oprawnych. Liczba ta zmienia się z uwagi na systematyczną selekcję zbiorów i jednoczesne zakupy nowości wydawniczych (International Federation of Library Associations wskazuje, że wielkość kolekcji bibliotecznej\n7 K. Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej... powinna wynosić książek na 100 mieszkańców, a wskaźnik uzupełniania woluminów na 100 mieszkańców w ciągu roku). Liczba zakupów jest mniejsza z uwagi na zmniejszone środki z MKiDN kwota przekazana na ten cel w 2009 roku była o dwie trzecie niższa niż w Jednocześnie zmienia się charakter księgozbiorów zmniejszają się zbiory audiowizualne, a rosną zbiory dokumentów elektronicznych. Liczba czytelników w bibliotekach w 2009 roku to 6553,8 tys. osób (w stosunku do 7423,1 tys. w 1990). Zmieniła się również struktura wiekowa osób korzystających z bibliotek. W pierwszej dekadzie wieku z bibliotek odeszło prawie 11% czytelników, z czego najliczniejszą grupę stanowiły dzieci i młodzież do 15 lat oraz młodzież w przedziale wiekowym lat. Do największych wyzwań bibliotek w minionym dziesięcioleciu należała komputeryzacja. Z pierwszego badania stanu informatyzacji bibliotek przeprowadzonego przez GUS dopiero w 1999 roku wynikało, że zaledwie niecałe 8% zostało skomputeryzowanych. Dziesięć lat później było to już 75%. Ponad połowa komputerów wykorzystywanych w bibliotekach jest dostępna dla czytelników (prawie wszystkie z dostępem do internetu). Biblioteki wciąż są jednak słabo wyposażone w komputerowe programy biblioteczne w 2009 roku miało je 60% placówek dysponujących komputerami, a dostęp do katalogów własnych przez internet oferowało 20% z nich. W 2009 roku MKiDN przystąpiło do realizacji programu Biblioteka+, który stanowi odpowiedź na potrzebę radykalnej poprawy stanu bibliotek publicznych w Polsce. Jego strategicznym celem jest przekształcenie bibliotek gminnych w nowoczesne centra dostępu do wiedzy, kultury oraz ośrodki życia społecznego, a także wprowadzenie systemu certyfikującego dla bibliotek. Cztery obszary działań programu to: 1) stworzenie jednolitego, ogólnopolskiego, centralnego systemu komputerowego MAK+ umożliwiającego zarządzanie zbiorami bibliotecznymi, wymianę informacji o księgozbiorach i wypożyczeniach pomiędzy samymi bibliotekami oraz zdalny dostęp poprzez internet dla czytelników; 2) internetyzacja bibliotek; 3) szkolenie bibliotekarzy w zakresie nowych kompetencji; 4) uruchomienie programu finansowego wsparcia modernizacji i rozbudowy bibliotek gminnych. Rozwój digitalizacji umożliwił tworzenie kolekcji i bibliotek cyfrowych. W 2006 roku Biblioteka Narodowa uruchomiła Cyfrową Bibliotekę Narodową Polona. Jej celem jest udostępnianie w postaci cyfrowej wydań najważniejszych tekstów literackich i naukowych, dokumentów historycznych, czasopism, grafik, fotografii, nut oraz map. W tym samym roku powstała Śląska Biblioteka Cyfrowa (w porozumieniu z Uniwersytetem Śląskim). Jej celem jest prezentacja w internecie kulturowego dziedzictwa tego regionu w jego historycznej i współczesnej różnorodności, publikowanie naukowego dorobku regionu oraz wspieranie działalności dydaktycznej i edukacyjnej. W 2005 roku założona została Małopolska Biblioteka Cyfrowa. 133\n8 Kultura jako zasób Część II Problemem jest dostępność bibliotek szkolnych. Robert Kaźmierczak wskazuje, że są one otwarte zaledwie przez ok dni w roku po pięć godzin dziennie (szkoła publiczna prowadzi bowiem zajęcia dydaktyczne przez ok. 170 dni w roku, od tego trzeba odliczyć wakacje i ferie, rekolekcje, szkolne święta itp.) W wielu szkołach utrzymywany jest również dzień administracyjny, w którym biblioteki są niedostępne dla czytelników. Czas pracy nauczycieli bibliotekarzy jest niewspółmiernie krótki w stosunku do czasu pracy personelu bibliotek publicznych (o połowę), a ich pensje są porównywalne [Kaźmierczak, 2009, s ]. Teatr 134 Wobec braku ustawowej definicji teatru przytoczona zostanie definicja przyjęta przez GUS na potrzeby działalności statystycznej: 1. Instytucja lub organizacja zajmująca się profesjonalnie regularnym wystawianiem utworów scenicznych (dramatycznych, lalkowych, muzycznych i rozrywkowych), posiadająca stały zespół (aktorów, śpiewaków, tancerzy, muzyków, reżyserów, scenografów itp.), z reguły posiadająca budynek lub pomieszczenie przystosowane do wystawiania utworów scenicznych, przy wykorzystaniu różnych technik przekazu: słowo, ruch, muzyka, dźwięk, plastyka (niezależnie od liczby występujących w nich osób). Teatr może być stały lub objazdowy, a ze względu na prezentowaną formę sceniczną wyróżnia się: teatr dramatyczny, teatr lalkowy, teatr muzyczny (opera, operetka, tańca, balet, musical, rewiowy). 2. Instytucja kultury; profesjonalna jednostka wyodrębniona pod względem prawnym, organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym, prowadząca regularnie jednorodną działalność sceniczną, niezależnie od liczby posiadanych scen. W 2003 roku powstał w Warszawie Instytut Teatralny, który zajmuje się dokumentowaniem polskiego życia teatralnego oraz badaniami nad współczesnością i historią polskiego teatru, ma także pomóc w promowaniu naszego teatru za granicą. Podobnie jak muzea, od 1990 roku teatry zostały poddane decentralizacji, którą przeprowadzono w trzech etapach. W latach teatrów zostało przekazanych samorządom miejskim. Etap drugi związany był z realizacją Programu Pilotażowego Reformy Administracji Publicznej (1993) oraz z ustawą o dużych miastach (1995). Zakładano, że docelowa liczba teatrów państwowych nie przekroczy jednej trzeciej liczby z 1989 roku. Lista teatrów niepodlegających przekazaniu objęła 17 instytucji, po proteście środowiska teatralnego (i nowych wyborach do parlamentu) rozszerzono ją do 59. W 1994 roku działało 48 teatrów miejskich, 64 pozostały w gestii państwa, a 3 współprowadzili wojewoda i miasto. W związku z reformą administracyjną z 1999 roku 30 teatrów dramatycznych i wszystkie opery zostały przekazane urzędom marszałkowskim, a wszystkie teatry lalkowe (26) znalazły się w gestii samorządów powiatowych. MKiDN prowadzi\n9 K. Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej... trzy teatry: Teatr Narodowy, Teatr Wielki Opera Narodowa i Narodowy Stary Teatr w Krakowie, współprowadzi zaś Teatr Polski we Wrocławiu, Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice i Operę Wrocławską (instytucje wpisane do rejestru MKiDN), a także pięć teatrów i dwie opery wpisane do rejestru organizatorów samorządowych. W 1989 roku liczba teatrów (łącznie dramatycznych i muzycznych) wynosiła 111 (161 scen), w roku (232) i w kolejnej dekadzie utrzymywała się na poziomie Na przestrzeni dwóch dekad o ok. 60% zwiększyła się liczba scen, przybyło zwłaszcza tzw. małych scen. W latach widoczny był spadek liczby widzów: z 9,1 mln do 6,4 mln, wzrost do 7,1 mln nastąpił w latach , a w kolejnej dekadzie ich liczba utrzymywała się na poziomie ok. 6 mln. Z uwagi na charakter organizatora teatry dzielą się na publiczne i niepubliczne. Raport Przemiany organizacyjne teatru w Polsce w latach [Płoski, 2009] podaje, że w 2009 roku działały 124 teatry publiczne (w tym: 62 dramatyczne, 8 dramatycznych bez zespołu, 24 lalkowe, 5 tańca i ruchu, 11 operowych, 9 muzycznych i operetkowych, 5 impresaryjnych), a ponadto 7 instytucji kultury, w których działają teatry, i 5 teatrów impresaryjnych domów kultury. Najczęściej spotykanym modelem działalności jest teatr repertuarowy, czyli grający w danym okresie na zmianę kilka sztuk. Działają także teatry impresaryjne, które przygotowują program z wykorzystaniem zewnętrznych produkcji. Do najdroższych scen publicznych należą teatry operowe, które w celu obniżenia kosztów decydują się na koprodukcję przedstawień. Teatry niepubliczne obejmują teatry typu for profit działające jako przedsiębiorstwa (np. spółka z o.o.) w oparciu o prawo handlowe, oraz typu non profit zorganizowane jako organizacje pozarządowe (stowarzyszenia, fundacje). Zarówno teatry publiczne, jak i niepubliczne mogą występować o wsparcie do MKiDN początkowo miało ono charakter dotacji celowych, po 2000 roku pojawiła się możliwość aplikowania o środki do programów operacyjnych. Samorządy lokalne wspierają teatry na podstawie procedur konkursowych lub przez powierzenie im do realizacji zadań samorządu. Wskazać można szereg przykładów udanej współpracy teatrów niepublicznych z władzami publicznymi, które działając w budynkach znajdujących się w zarządzie publicznym, zapewniają w ten sposób stały i różnorodny program artystyczny, a zarazem rozwiązują problem lokalowy teatrów niezależnych (np. scena Teatr Stara Prochoffnia w Warszawie została udostępniona trzem teatrom niepublicznym). Według autorów raportu liczba teatrów niepublicznych waha się od 150 do 180. One same definiują swój profil jako repertuarowy, chociaż często grają sztuki małoobsadowe skierowane do mniejszej publiczności. Teatry te otrzymują zazwyczaj dotacje w wysokości 30 50% kosztów utrzymania. Wyjątkiem jest Teatr Polonia Krystyny Jandy, dla którego dotacje stanowią zaledwie 4% wpływów. Raport wskazuje, że rozwój prywatnych teatrów komercyjnych utrudniają utrzymywane ze środków publicznych sceny grające re- 135\n10 Kultura jako zasób Część II 136 pertuar rozrywkowy komedie, rewie, recitale (publiczne teatry muzyczne: Teatr Muzyczny Roma w Warszawie, Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu, Teatr Rozrywki w Chorzowie, Gliwicki Teatr Muzyczny), które walczą o tego samego widza. Popularnością cieszą się prywatne teatry rewiowe: Studio Buffo i Teatr Sabat w Warszawie, Teatr Broadway w Szczecinie [Płoski, 2009, s ]. Większość budynków teatralnych na początku lat dziewięćdziesiątych wymagała remontów. Poczynając od końca tego dziesięciolecia, wiele budynków zostało poddanych modernizacji, od pierwszej dekady XXI wieku z wykorzystaniem środków europejskich. Do największych inwestycji tego rodzaju należy projekt utworzenia Europejskich Scen Teatru im. Stefana Jaracza w województwie łódzkim, obejmujący modernizację infrastruktury i technologii teatralnej w teatrze w Łodzi oraz w domach kultury w czterech miastach województwa (zakończony w 2008 r.). Podobnie jak instytucje wystawiennicze, również teatry wykorzystują w swojej działalności przestrzenie postindustrialne: teatry publiczne traktują je jako dodatkowy środek artystyczny, a teatry niezależne przede wszystkim jako stałą siedzibę. Istotną grupą publiczności teatralnej są dzieci i młodzież przedstawienia dla młodej widowni stanowią jedną piątą repertuaru i zapewnia ona 75% widowni teatrów. Opublikowany w 2005 roku Raport o stanie polskiego teatru dla dzieci i młodzieży w latach wskazuje na problemy związane z tym rodzajem działalności, m.in.: przedstawienia chałturnicze, nastawione tylko na zysk, prezentowane w przedszkolach i szkołach bez żadnej kontroli ich poziomu artystycznego; brak weryfikacji jakościowej produkcji dla dzieci i młodzieży, brak promocji najlepszych wzorów; niski poziom tekstów dramatycznych plagą są dokonywane przez reżyserów adaptacje znanych baśni. Ważną rolę upowszechnieniową pełnią festiwale teatralne; w Polsce rocznie odbywa się ich ok (liczba ta obejmuje zarówno duże imprezy międzynarodowe, jak i przeglądy w powiatowych domach kultury). Część festiwali zaczyna stawiać na interdyscyplinarność, do programu, oprócz teatru, włącza się koncerty, projekcje czy taniec np. Festiwal Teatralny Malta w Poznaniu, Festiwal Dialogu Czterech Kultur w Łodzi. Do najważniejszych festiwali należą: Krakowskie Reminiscencje Teatralne (od 1975), Festiwal Szekspirowski w Gdańsku (od 1993), Festiwal Dialog we Wrocławiu (od 2001), Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia w Krakowie (od 2008), Spotkanie Teatrów Narodowych w Warszawie (od 2009). Raport przygotowany na Kongres Kultury Polskiej wskazał dwie główne tendencje widoczne we współczesnym teatrze: coraz liczniej powstające wielozespołowe centra, które sprzyjają rozwojowi niezależnych inicjatyw, oraz przekształcanie teatrów repertuarowych w multidyscyplinarne, na których program składają się wydarzenia z różnych dziedzin kultury.\n11 K. Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej... Taniec W Polsce działa 9 zespołów baletowych przy operach i 8 zespołów przy teatrach muzycznych. W 2009 roku Polski Balet Narodowy został wydzielony ze struktur Opery Narodowej i jest jej równorzędnym partnerem w ramach Teatru Wielkiego. W następnym roku Bałtycki Teatr Tańca został wydzielony z Opery Bałtyckiej. Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku działało w Polsce kilkadziesiąt teatrów tańca, z których ponad 30 uznawanych jest przez krytykę. Oprócz wspomnianych wyżej zaledwie trzy teatry mają status instytucjonalny: Polski Teatr Tańca Balet Poznański (1973, bez stałej siedziby, finansowany ze środków wojewody, premiery finansowane przez MKiDN), Śląski Teatr Tańca (1991, siedzibę dzieli z Centrum Kultury w Bytomiu, finansowany przez Miasto, w połowie 2013 r. zlikwidowany) i Kielecki Teatr Tańca (1995, początkowo prywatny zespół, od 1998 stowarzyszenie, od 2004 instytucja miejska). W 1956 roku powstał działający nieprzerwanie Wrocławski Teatr Pantomimy. Działają także zespoły tańca ludowego, w tym dwa zawodowe: Zespół Pieśni i Tańca Śląsk oraz Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca Mazowsze. Szczególny rozwój i popularyzacja tańca współczesnego miały miejsce po przełomie 1989 roku. W latach dziewięćdziesiątych powstał szereg zespołów tańca, m.in. Teatr Tańca DF w Krakowie (1990), Teatr Dada von Bzdülöw w Gdańsku (1993), Kielecki Teatr Tańca (1995). Do najbardziej cenionych współczesnych niepublicznych inicjatyw w zakresie tańca współczesnego należy projekt Stary Browar Nowy Taniec. W tym samym czasie nastąpił prawdziwy wysyp festiwali tańca: Międzynarodowe Prezentacje Współczesnych Form Tanecznych w Kaliszu (1993), Międzynarodowa Konferencja Tańca Współczesnego i Festiwal Sztuki Tanecznej w Bytomiu (1994), Międzynarodowe Warsztaty Tańca Współczesnego (1994), a także Międzynarodowe Biennale Tańca Współczesnego oraz Międzynarodowy Festiwal Teatrów Tańca (2004) w Poznaniu, Międzynarodowe Spotkania Teatrów Tańca w Lublinie (1997). Po roku 2000 powstały m.in. Festiwal Gdańska Korporacja Tańca (2002), Baltic Movement Project w Gdańsku (2009). 137 Filharmonie i orkiestry W 2012 roku działało w Polsce 25 filharmonii, które bez wyjątku reprezentują sektor publiczny: jedna finansowana jest przez MKiDN (Filharmonia Narodowa), 12 przez samorządy wojewódzkie, 8 przez samorządy miejskie oraz 4 współfinansowane przez MKiDN i samorządy (Filharmonia im. W. Lutosławskiego we Wrocławiu, Filharmonia Pomorska im. I. Paderewskiego w Bydgoszczy, Filharmonia Zielonogórska im. T. Bairda, Opera i Filharmonia Podlaska Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku). Działają 32 zawodowe orkiestry, jedna orkiestra muzyki\n12 Kultura jako zasób Część II 138 współczesnej oraz 10 orkiestr teatrów operowych. Organizatorem jednej orkiestry jest MKiDN Polskiej Orkiestry Sinfonia Iuventus, Ministerstwo jest też współorganizatorem Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Największymi zespołami dysponują: Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia (118 muzyków), Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Śląskiej w Katowicach (99), Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej (97) i Polska Filharmonia Bałtycka (84); typowa orkiestra filharmoniczna liczy muzyków. Przy filharmoniach działają również mniejsze zespoły orkiestry smyczkowe, grupy kameralne. Istotny wpływ na dobór repertuaru mają koszty związane z wypożyczeniem lub zakupem materiałów orkiestrowych od wydawców oraz opłaty z tytułu tantiem autorskich na rzecz Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. Najbardziej dostępne pod tym względem są utwory osiemnasto- i dziewiętnastowieczne, w przeciwieństwie do muzyki współczesnej (konieczność wnoszenia opłat obowiązuje do 70 lat od śmierci kompozytora). Koszty wypożyczenia nut rosną, kiedy koncert jest transmitowany przez radio lub telewizję albo nagrywany na płytę (od %). Wykonanie polskiej muzyki współczesnej jest więc dużo droższe od klasycznego repertuaru, cieszy się też dużo mniejszym zainteresowaniem publiczności. W 2012 roku istniało 68 chórów liczba ta obejmuje chóry filharmoniczno- -operowe, katedralne, chłopięce, akademickie, muzyki dawnej, zarówno profesjonalne, jak i amatorskie. W wielu miastach planowana jest budowa lub rozbudowa sal koncertowych, filharmonii i oper. Przy wsparciu funduszy unijnych wzniesione zostały Opera Krakowska ( ) oraz Opera i Filharmonia Podlaska (2012). Ponadto w 2006 roku została oddana do użytku Opera Nova w Bydgoszczy, której budowa rozpoczęła się w 1974 roku. Podobnie jak w przypadku teatru, istotną formą upowszechniania muzyki oraz poszerzania oferty są festiwale. Polskie Centrum Informacji Muzycznej (POLMIC) odnotowało w 2012 roku 231 festiwali muzycznych (część z nich to wydarzenia jednorazowe bądź też imprezy organizowane poza Polską), wśród nich najliczniejsze grupy stanowią festiwale organowe, monograficzne oraz muzyki współczesnej (łącznie ponad dwadzieścia). Do najważniejszych festiwali muzyki dawnej należą m.in. Festiwal Oper Barokowych w Warszawie (od 1993), Misteria Paschalia w Krakowie (od 2004), do festiwali muzyki klasycznej: Międzynarodowy Festiwal Chopinowski w Dusznikach-Zdroju (od 1946), Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans we Wrocławiu (od 1966), Muzyka w Starym Krakowie (od 1976), Wielkanocny Festiwal Ludwika van Beethovena w Warszawie (od 1997, do 2003 w Krakowie), do festiwali muzyki współczesnej: Warszawska Jesień (od 1956), Sacrum-Profanum w Krakowie (od 2003), Festiwal Prawykonań w Katowicach (od 2005), do festiwali muzyki jazzowej: Jazz nad Odrą we Wrocławiu (od 1964), Warsaw Summer Jazz Days (od 1991), do festiwali muzyki pop i rock: Przy-\n13 K. Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej... stanek Woodstock w Kostrzynie nad Odrą (od 1995), Heineken Open er w Gdyni (od 2001), do festiwali operowych: Bydgoski Festiwal Operowy (od 1994), Festiwal Hoffmannowski w Poznaniu (od 2001), Poznańskie Dni Verdiego (od 2000), Festiwal Mozartowski w Warszawie (od 1990). Równie istotną rolę pełnią konkursy muzyczne (POLMIC wymienia 123). Najbardziej prestiżowe to: Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Henryka Wieniawskiego, Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. Grzegorza Fitelberga, Międzynarodowy Konkurs Wokalny im. Stanisława Moniuszki, Konkurs Młodych Kompozytorów im. Tadeusza Bairda. Domy kultury Z uwagi na dostępność i liczbę placówek, często zlokalizowanych poza centrami dużych miast, domy kultury należą do kluczowych placówek prowadzących edukację kulturalną w Polsce. Domy kultury, a także ośrodki kultury, kluby i świetlice spełniają szereg funkcji społecznych: prowadzą amatorską działalność artystyczną, pełnią funkcje towarzyskie, sportowe i rozrywkowe. Według definicji GUS domy kultury prowadzą wielokierunkową działalność społeczno-kulturalną, mieszczą się w odrębnym budynku wyposażonym w salę widowiskowo-kinową, z odpowiednio przystosowanymi pomieszczeniami i urządzeniami. Ośrodki kultury są wielofunkcyjnymi instytucjami społeczno-kulturalnym, które integrują wokół wspólnego programu działalność istniejących w danej miejscowości autonomicznych instytucji kultury (domu kultury, biblioteki, klubu, świetlicy, kina, ognisk artystycznych, izby regionalnej, urządzeń rekreacyjno-sportowych, zakładu usług gastronomicznych). Kluby kultury prowadzą działalność kulturalną w środowisku lokalnym we współdziałaniu z instytucjami, organizacjami i stowarzyszeniami kulturalnymi, społecznymi i politycznymi. Posiadają odpowiednio wyposażone jedno lub więcej pomieszczeń. Z kolei świetlice dysponują zazwyczaj jednym pomieszczeniem, a zasięg ich działania obejmuje małe grupy lokalnych społeczności. Poszczególne typy instytucji i organizacji mają charakter wojewódzki, miejski, dzielnicowy, osiedlowy, spółdzielczy, miejsko-gminny lub wiejski. W 2009 roku działało łącznie 4027 instytucji wszystkich typów, a w , z czego: ośrodków kultury 1536, świetlic 1103, domów kultury 724 i klubów 345 (GUS). Jedną z podstawowych form działalności omawianych instytucji jest prowadzenie specjalistycznych pracowni. Największą popularnością cieszą się pracownie plastyczne i muzyczne, jest ich też najwięcej (w 2009 r. odpowiednio 28% i 26%). Mniej jest pracowni komputerowych (16%), fotograficznych (4%), filmowych (3%), politechnicznych (2%), radiowych i telewizyjnych (1%). W zakresie typów imprez najczęściej organizowane są seanse filmowe (22%), występy zespołów amatorskich (18%), prelekcje, spotkania i wykłady (15%), w następnej kolejności imprezy turystyczne i sportowo-rekreacyjne, występy artystów, wystawy, dyskoteki. Z kolei naj- 139\n14 Kultura jako zasób Część II 140 większą widownię gromadzą występy artystów i zespołów amatorskich. Kolejną podstawową formą aktywności instytucji jest prowadzenie zespołów artystycznych (w 2009 r. 18,3 tys.). Największą grupę stanowią wśród nich zespoły taneczne, następnie muzyczno-instrumentalne, wokalne, teatralne i folklorystyczne. Inną formą działalności są koła zainteresowań (kluby). Najwięcej członków liczą kluby seniora, na drugim miejscu są kluby plastyczne, a na trzecim turystyczne i sportowo-rekreacyjne. Uczestnikami zajęć realizowanych przez te instytucje są przede wszystkim dzieci i młodzież do 15 roku życia oraz seniorzy. Z opracowanej przez Narodowe Centrum Kultury Diagnozy domów kultury w Polsce wynika, że domy i pokrewne instytucje kultury są dziś anachroniczne i w żaden sposób nie odzwierciedlają statusu danego podmiotu czy jego funkcji. Coraz częściej przy tym podmioty pełniące zwyczajowe funkcje przypisywane domom kultury są nazywane centrami kultury, centrami aktywności lokalnej lub jeszcze inaczej, w sposób niebudzący automatycznych skojarzeń z domem kultury. Od 2009 roku wdrażany jest program Dom Kultury+, realizowany przez NCK. Jego celem jest poszerzenie dostępu do kultury, stworzenie warunków sprzyjających rozwojowi współpracy, komunikacji, pobudzeniu aktywności obywatelskiej w przestrzeni kultury oraz rozwojowi nowoczesnej edukacji kulturalnej i artystycznej. Zgodnie z założeniami programu, dom kultury powinien: budować strategię rozwoju i funkcjonowania w oparciu o analizę lokalnej sytuacji społeczno- -ekonomicznej, aktywnie uczestniczyć w życiu danej gminy, stwarzać możliwości wielostronnej edukacji kulturalnej, być dostępnym dla wszystkich grup społecznych, kształcić postawy aktywnego uczestnictwa w kulturze, angażować artystów w życie kulturalne społeczności, integrować społeczności lokalne, przeciwdziałać wykluczeniu społecznemu i jego skutkom, przyczyniać się do rozwoju gminy, być moderatorem dialogu w społeczności lokalnej, budować postawy otwartości i tolerancji. Na zmianę charakteru domów kultury wpłynąć ma organizacja szkoleń oraz przyznawanie dofinansowań na realizację zadań z zakresu edukacji i animacji kulturalnej. Przemysły kultury Rynek książki Światowy rynek książki przeżywa obecnie rewolucję technologiczną związaną z szybką popularyzacją e-booków. W Polsce trend ten rozwija się równolegle do krajów zachodnich, stawiając przed branżą wydawniczą i przed kulturą w ogóle nowe wyzwania: potrzebę digitalizacji zbiorów oraz ochrony praw autorskich.\n15 K. Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej... Popularnością cieszą się również wprowadzone wcześniej audiobooki. Tradycyjna forma książki wydawanej w postaci e-booka czy audiobooka podlega dematerializacji. Coraz większe znaczenie zyskuje bliska współpraca wydawców prasy, książek i serwisów internetowych. Do 1989 roku działało w Polsce około stu wydawnictw państwowych oraz niewielka liczba oficyn niezależnych (kościoły, spółdzielnie), publikujących specjalistyczne tytuły w niewielkich nakładach. Hurtem książki zajmowała się Składnica Księgarska, działała również państwowa sieć księgarska Dom Książki. Przemiany ustrojowe zapoczątkowały kilkuetapowy proces zmian: najpierw masowo zaczęły powstawać nowe wydawnictwa, potem nastąpiła prywatyzacja księgarń i wydawnictw oraz pojawiły się prywatne hurtownie (proces prywatyzacji kończy się dopiero teraz, na początku drugiej dekady XXI w.). W pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku rozpoczął się proces konsolidacji: duże koncerny wydawnicze (wiele z nich z całkowitym lub częściowym udziałem kapitału zagranicznego) przejmują mniejsze wydawnictwa. Od początku drugiego dziesięciolecia XXI wieku w Polsce zarejestrowanych jest ponad wydawnictw wielka grupa małych wydawców to cecha charakterystyczna polskiego rynku książki. Jednocześnie występuje na nim bardzo duża koncentracja udział w rynku trzystu największych wydawnictw branży wynosi prawie 98%. Najwięksi wydawcy w 2011 roku to: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Nowa Era, Wolters Kluwer Polska, Grupa PWN, Weltbild Polska, Grupa Edukacyjna MAC, Pearson Central Europe, Reader s Digest, Wiedza i Praktyka, Wydawnictwo Olesiejuk. Dziesięć największych wydawnictw literackich to: Albatros, Czarne, Muza, Prószyński i S-ka, Rebis, W.A.B., Weltbild, Wydawnictwo Literackie, Znak, Zysk i S-ka. [Rynek książki, 2011, s. 3, 6 7]. Do mniejszych wydawców należą oficyny akademickie przy wyższych uczelniach, oficyny przy placówkach muzealnych i prywatne oficyny naukowe. Zaliczyć do nich trzeba również liczną grupę wydawców zbiorów poetyckich (finansowanych przez samych autorów czy też przez władze lokalne), wydawców katalogów wystaw, wydawców publikacji religijnych i politycznych. Liczba wydanych tytułów w stosunku do danych z 1990 roku uległa niemal potrojeniu: w 1990 i systematyczny wzrost do końca dekady do ponad , tytułów w 2000, a w Nowości stanowiły w 2010 roku 55% wszystkich tytułów (we wcześniejszych latach ok. 60%). Największe nakłady osiągają podręczniki, na drugim miejscu znajduje się literatura dziecięca, na trzecim literatura religijna, a na czwartym beletrystyka. Do końca 2010 roku obowiązywała zerowa stawka VAT na książki. W związku z koniecznością harmonizacji podatkowej w obrębie państw należących do UE po okresie przejściowym trwającym do końca kwietnia 2011 roku wprowadzony został VAT w wysokości 5% (jest to stawka obniżona). 141\n16 Kultura jako zasób Część II 142 Czytelnictwo książek wykazuje z kolei tendencję spadkową. W 2010 roku grupa osób, które przeczytały co najmniej jedną książkę, stanowiła 44% społeczeństwa, na przestrzeni lat czytający stanowili grupę ponad 50%, podczas gdy np. w 1992 roku poziom ten wynosił 71%. Usługi poligraficzne świadczy ok firm, w tym drukarni ok Branża hurtowni książek koncentruje się wokół Warszawy ich właściciele rezygnują ze struktur terenowych na rzecz magazynów centralnych. Działają cztery sieci sprzedaży książek o zasięgu ogólnopolskim: Azymut, FK Jacek Olesiejuk, Platon i Wikr. W 2010 roku odnotowano księgarń (tendencja spadkowa) sprzedano w nich 38% książek. Do głównych sieci księgarskich należą: Empik, Matras, Dom Książki, Książnica Polska, Nova Duo, HDS (działa pod różnymi markami: InMedio, Relay, Virgin, Akapit). Rośnie rynek sprzedaży internetowej: największą księgarnią internetową jest Merlin, na drugim miejscu Empik, a dalej Gandalf (w 2011 r. Empik kupił 70% udziałów tej konkurencyjnej księgarni). Często wybieraną formą zakupu są też kluby książki: Świat Książki, Klub dla Ciebie, Klub Książki Księgarni Krajowej, Prodoks). Tradycyjne księgarstwo ponosi porażkę w zestawieniu z innymi kanałami sprzedaży, oprócz księgarni internetowych i klubów z hipermarketami i kioskami z prasą [Dobrołęcki i in., 2008, s ]. Istotne znaczenie dla rynku książki mają duże imprezy targowe: Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie (organizowane od 1958 r., wcześniej w Poznaniu, w 2011 zawieszone), Warszawskie Targi Książki (od 2010), Targi Książki w Krakowie (od 1996). W kategoriach promocyjnych traktować również można nagrody literackie za najbardziej prestiżowe uznawane są: Nagroda Literacka Nike (przyznawana od 1997), a także Nagroda Fundacji im. Kościelskich (od 1962), Nagroda Literacka Gdynia (od 2006), Literacka Nagroda Europy Środkowej ANGELUS (od 2007). Jednym z najpoważniejszych problemów przemysłu wydawniczego jest przestrzeganie Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, która podmiotom uprawnionym z tytułu autorskich praw majątkowych przyznaje wyłączne prawo do korzystania z utworu. Wyjątkiem jest tzw. własny użytek osobisty, gdzie zgoda nie jest wymagana, a korzystanie jest nieodpłatne. Przyczyną strat dla podmiotów uprawnionych jest nielegalne kopiowanie w punktach kserograficznych i nielegalna dystrybucja utworów sprowadzonych do postaci cyfrowej, co odbywa się przy dużej bierności organów ścigania. W polskim prawodawstwie brakuje przepisów odnoszących się do Public lending right (reguluje je dyrektywa UE) prawa posiadacza praw autorskich do rekompensaty za publiczne udostępnienie jego utworów w bibliotekach.\n17 K. Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej... Kinematografia 1 Fundamentalny wpływ na rozwój kinematografii ma rozwój technik cyfrowych, który zrewolucjonizował system produkcii oraz kanały dystrybucji. Istotną rolę w zakresie rozpowszechniania odgrywa internet, który umożliwia szybką, często nielegalną dystrybucję korzystanie z niej jest przejawem powszechnego łamania praw autorskich. 1 Ramy prawne kinematografii wyznacza Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o kinematografii. Branża została w niej zdefiniowana jako twórczość filmowa, produkcja filmów, usługi filmowe, dystrybucja i rozpowszechnianie filmów, w tym działalność kin, upowszechnianie kultury filmowej, promocja polskiej twórczości filmowej oraz gromadzenie, ochrona i upowszechnianie zasobów sztuki filmowej (R. 1, Art. 3, pkt. 2). W celu wsparcia kinematografii powołany został Polski Instytut Sztuki Filmowej (PISF). Do jego zadań należy: 1) tworzenie warunków do rozwoju polskiej produkcji filmów i koprodukcji filmowej; 2) inspirowanie i wspieranie rozwoju wszystkich gatunków polskiej twórczości filmowej, a w szczególności filmów artystycznych, w tym przygotowania projektów filmowych, produkcji filmów i rozpowszechniania filmów; 3) wspieranie działań mających na celu tworzenie warunków powszechnego dostępu do dorobku polskiej, europejskiej i światowej sztuki filmowej; 4) wspieranie debiutów filmowych oraz rozwoju artystycznego młodych twórców filmowych; 5) promocja polskiej twórczości filmowej; 6) dofinansowywanie przedsięwzięć z zakresu przygotowania projektów filmowych, produkcji filmów, dystrybucji filmów i rozpowszechniania filmów, promocji polskiej twórczości filmowej i upowszechniania kultury filmowej, w tym produkcji filmów podejmowanych przez środowiska polonijne; 7) świadczenie usług eksperckich organom administracji publicznej; 8) wspieranie utrzymywania archiwów filmowych; 9) wspieranie rozwoju potencjału polskiego niezależnego przemysłu kinematograficznego, a w szczególności małych i średnich przedsiębiorców działających w kinematografii (R. 2, Art. 8, pkt. 1). PISF otrzymuje dotacje podmiotowe z budżetu państwa, pozyskuje przychody z eksploatacji filmów, do których przysługują mu autorskie prawa majątkowe, a także pobiera opłaty, do których wnoszenia zobowiązane są (w wysokości 1,5% przychodów) podmioty prowadzące kina i dystrybuujące filmy, nadawcy programu telewizyjnego oraz operatorzy platform cyfrowych i telewizji kablowych. Ponadto publiczny nadawca telewizyjny jest zobowiązany przeznaczyć na produkcję filmów nie mniej niż 1,5% rocznych wpływów z abonamentu za posiadanie odbiorników telewizyjnych. Dofinansowanie danego przedsięwzięcia nie może przekroczyć 50% budżetu filmu, z wyjątkiem filmów ambitnych, o wysokich walorach artystycznych, niekomercyjnych oraz debiutów reżyserskich i filmów niskobudżetowych Dane w tym podrozdziale pochodzą z Raportu o stanie polskiej kinematografii [Miczka, 2009].\n18 Kultura jako zasób Część II 144 Ochroną narodowego dziedzictwa kulturowego w dziedzinie kinematografii zajmuje się Filmoteka Narodowa oraz filmoteki regionalne. Producenci są zobowiązani do przekazywania Filmotece kopii każdego wyprodukowanego filmu oraz materiałów dokumentacyjnych związanych z produkcją. Od 1989 roku obserwować można lawinowy wzrost liczby firm producenckich: w 1989 działało ich niespełna dziesięć, w 2001 ponad 400, w 2009 ok. 500, większość z nich to jednak firmy małe, zatrudniające 3 5 osób. Produkcją filmów fabularnych zajmuje się ok prywatnych firm; do największych należą: Heritage Films, Akson Studio, Apple Film Production, Skorpion Art Film, Opus Film, Filmcontract i Se-Ma-For Produkcja Filmowa Sp. z o.o. Wciąż ważną rolę pełnią Studia Filmowe (dawne Zespoły Filmowe): Kadr, Zebra, Tor, OKO, Kalejdoskop, Kronika (prywatyzacja rozpoczęta w 2012 r.) i Perspektywa. Działają również państwowe wytwórnie filmowe: Wytwórnia Filmów Fabularnych w Łodzi (wyspecjalizowana w obsłudze produkcji filmowej, wynajmuje przedmioty inscenizacyjne i halę zdjęciową), Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie, Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu (dysponuje największą halą zdjęciową w Polsce), Wytwórnia Filmowa Czołówka w Warszawie (specjalizuje się w filmach dokumentalnych), Wytwórnia Filmów Oświatowych i Programów Edukacyjnych w Łodzi, Studio Miniatur Filmowych w Warszawie, Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej. Produkcją filmową zajmują się także nadawcy telewizyjni: Telewizja Polska SA produkująca przez Agencję Filmową TVP SA, a także stacje prywatne, które umowa licencyjna zobowiązuje do inwestowania w polską produkcję filmową Canal+ Polska i TVN. W 2005 roku powstały w Polsce 24 fabularne filmy kinowe, w , w , w , w W 2005 roku ze środków publicznych wydano na wsparcie produkcji filmowej 21 mln zł, w 2006 PISF wydatkował 52 mln, a w mln i nadal utrzymuje się tendencja wzrostowa. W 1987 roku frekwencja w kinach wyniosła aż 95,3 mln widzów. W kolejnych latach spadała, najniższy poziom osiągnęła w 1992 roku 10,5 mln; potem rozpoczął się systematyczny wzrost: ,6 mln, ,5 mln, ,3 mln, mln, mln, mln. Wyniki frekwencyjne w poszczególnych latach podbijają wielkie produkcje filmowe: ekranizacje klasyki polskiej literatury, zwłaszcza powieści historycznych (Ogniem i mieczem 7,1 mln widzów, 1999; Pan Tadeusz 6,2 mln, 1999; Quo vadis 4,3 mln, 2001; W pustyni i w puszczy 2,2 mln, 2001; Zemsta 2 mln, 2002), filmy o tematyce religijnej, hity kina hollywoodzkiego (Park jurajski 2,7 mln, 1993; seria pełnometrażowych filmów animowanych, którą w 1994 r. zapoczątkował Król Lew 2,7 mln; Titanic 3,5 mln, 1998), komedie romantyczne produkcji rodzimej i amerykańskiej. Bezpośredni wpływ na obniżenie frekwencji w latach dziewięćdziesiątych miała ogromna popularność magnetowidów i filmów na kasetach wideo (powszechnie dostępne nielegalne kopie) i jednoczesny ubogi repertuar filmów zagranicznych w kinach.\n19 K. Jagodzińska Charakterystyka działalności kulturalnej... Frekwencja w pewnym stopniu skorelowana była ze spadkiem liczby kin: w 1990 roku działało ich 1435, w , w W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych liczba miejsc w kinach zaczęła się zwiększać dzięki tworzeniu kin wielosalowych w 1996 roku powstał pierwszy multipleks Femina w Warszawie, w 1998 roku pierwsze ośmiosalowe Multikino w Poznaniu, a następnie kina sieci Ciemna City, Ster Kinekor (po kilku latach wchłonięta przez Cinema City), Silver Screen, Kinepolis. W 2012 roku sieć Cinema City posiadała 31 kin, a Multikino 26. Inwazja multipleksów doprowadziła do zamknięcia wielu tradycyjnych kin. Część z tych, które przetrwały, należy do Sieci Kin Studyjnych i Lokalnych przystąpiło do niej 88 kin (w latach sieć działała w ramach Filmu Polskiego Agencji Promocji, od 2006 przy Filmotece Narodowej; od 2007 obejmuje również kina w małych miejscowościach lokalne). Kina te mają ułatwiony dostęp do wyselekcjonowanego przez Filmotekę repertuaru oraz otrzymują wsparcie finansowe w organizacji działań upowszechniających kulturę filmową. Ważną rolę upowszechnieniową pełnią festiwale. Do kilku prestiżowych, o długiej tradycji: Krakowskiego Festiwalu Filmów Krótkometrażowych (od 1961) i Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych (od 1974 w Gdańsku, w 1987 przeniesiony do Gdyni), a także Warszawskiego Festiwalu Filmowego (od 1985), w latach dziewięćdziesiątych dołączyły kolejne, m.in. z zakresu filmu krótkometrażowego Międzynarodowy Festiwal Filmowy Etiuda & Anima w Krakowie (od 1994, do 2005 jako MFF Etiuda) oraz Rozstaje Europy w Lublinie ( , zawieszony), Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych Plus Camerimage w Bydgoszczy (od 1993, najpierw w Toruniu, później w Łodzi), Międzynarodowy Festiwal Filmowy Era Nowe Horyzonty we Wrocławiu (od 2001) oraz największy międzynarodowy przegląd sztuki dokumentu odbywający się w różnych miastach Polski Planete Doc Film Festival (od 2004). Na rzecz kinematografii działa powstałe w 2005 roku Polskie Wydawnictwo Audiowizualne, przemianowane w 2009 roku na Narodowy Instytut Audiowizualny. Do zadań NInA należy: gromadzenie, archiwizacja, rekonstrukcja i dokumentowanie twórczości audiowizualnej; promocja dziedzictwa audiowizualnego oraz umożliwienie warunków powszechnego dostępu do niego; wspieranie inicjatyw w zakresie produkcji, rejestracji i promocji wartościowych dzieł kultury; działalność wydawnicza; edukacja medialna oraz działalność szkoleniowa na polu popularyzacji i rozwoju mediów. 145 Media Rozwój mediów po roku 1989 charakteryzuje się największą dynamiką i największą złożonością spośród omawianych w rozdziale sektorów i przemysłów kultury. Z uwagi na swoją specyfikę media są w równym stopniu elementem kultury, jak i składową procesów społecznych, politycznych oraz gospodarczych. Jak żaden\n20 Kultura jako zasób Część II 146 z przemysłów kultury są barometrem wydarzeń bieżących, a zmiany na rynku mediów są nierzadko wypadkową tych wydarzeń. Podobnie jak w przypadku kinematografii rozwój nowych technologii ma decydujący wpływ zarówno na kształt, jak i na sposób odbioru poszczególnych typów mediów tradycyjnych: prasy, radia i telewizji, oraz nowych: internetu, telekomunikacji. W ostatniej dekadzie XX wieku na niespotykaną wcześniej skalę nobilitowany został obraz (kosztem słowa pisanego), co spowodowało zmianę nawyków czytelniczych: przejście od czytelnictwa, polegającego na jak pisze Ryszard Filas wyszukiwaniu informacji podawanych bezpośrednio i między wierszami, do oglądactwa, określanego jako przeglądanie krótkich materiałów przetykanych licznymi ilustracjami i reklamami; towarzyszy temu odchodzenie od prasy na rzecz telewizji i internetu [Filas, 1999, s. 55]. Przemiany polskich mediów, w przeciwieństwie do wielu innych przemysłów kultury, są dobrze udokumentowane i opisane. W syntezach przoduje Ośrodek Badań Prasoznawczych w Krakowie (od 1990 r. jednostka Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na łamach wydawanych przez OBP Zeszytów Prasoznawczych Ryszard Filas regularnie publikuje artykuły, które obrazują tendencje widoczne w poszczególnych typach mediów oraz przekrojowe podsumowania przemian mediów masowych. Ryszard Filas dokonał periodyzacji rozwoju polskich mediów w latach , dzieląc dwudziestolecie na osiem faz (zob. Tabela 1). Tabela 1. Fazy przemian polskich mediów w latach Okres 1. maj 1989 połowa połowa 1990 koniec początek 1993 koniec sierpnia wrzesień 1994 koniec 1996 Nazwa (charakterystyka) fazy faza żywiołowego entuzjazmu nowych wydawców i nadawców oraz wymuszonych przekształceń starych tytułów faza pozornej stabilizacji i zmian podskórnych w prasie i radiu faza otwartej walki o rynek mediów, zwłaszcza audiowizualnych faza zagospodarowania rynku po pierwszym procesie koncesyjnym i inwazji tygodników niemieckich faza nowego podziału rynku mediów i postępującej specjalizacji faza rosnącej dominacji mediów elektronicznych w warunkach kryzysu ekonomicznego faza wstępnej przebudowy oferty mediów tradycyjnych wobec spodziewanej inwazji nowych technologii medialnych faza realnej konfrontacji mediów tradycyjnych z nowymi technologiami medialnymi w warunkach spowolnienia gospodarczego Źródło: Opr. własne na podstawie Filas , Filas


Mocne słowa o Ewie Krawczyk. Była żona artysty przerwała milczenie - o2 - Serce Internetu\n| 23.09.2021 12:55\nPierwsza żona piosenkarza Grażyna Krawczyk postanowiła zabrać głos. Nie ukrywa, że bardzo przejmuje się losem jedynego syna Krzysztofa.\nTo niemożliwe, żeby Krzysztof pominął swoje dziecko w testamencie. Każdy, kto go znał, to potwierdzi, nie tylko ja. Powiem coś, co jest straszne, ale muszę: kiedy Halina dowiedziała się o wypadku, w którym tak strasznie ucierpiał jej syn, oświadczyła mu tak: to się stało z twojej winy, ty masz się teraz tym dzieckiem opiekować - powiedziała Pomponikowi.\nZdradziła również, że "Krzysiek zrozumiał wtedy, że został z tym sam". Jej zdaniem miał wielkie wyrzuty sumienia i pracował z myślą o przyszłości syna.\nGrażyna Krawczyk przerażona postawą Ewy\nGrażyna Krawczyk podkreśla, że mocno kibicuje Krzysztofowi Krawczykowi juniorowi. Trzyma za niego kciuki zarówno w kontekście pracy na scenie, jak i w walce o własne mieszkanie. Z przerażeniem spogląda natomiast na postawę Ewy Krawczyk.\nRozumiem, że ona nie ma dzieci, ale serce to ona chyba ma? - pyta dosadnie.\nLudzie nałogi są kosztowne, trzeba mieć kasę na "twarde nawyki" z usa.\nSkończcie z tą patologią.Nie słucham i nie będę słuchać piosenek Krawczyka.Był to towar dobrze opakowany a rzeczywistość obrzydliwa i podła.Ale tak postępuje i zachowuje się większość celebrytów.Rynsztok ze ścieżkami.\nAle Krzysztof junior znęcał się nad była żona i nie płaci alimenty, to niech zdycha w biedzie. Brawo dla pani Ewy Krawczyk\nPonieważ Dziecko dziedziczy po rodzicach . Dlatego juniorowi część się należy. .\nCo jej wina że jej majątek zapisał?A syna nie chciał to nie dał..prosta matematyka\nSyn nie widział ojca od lat A teraz chce pieniądze ..ludzie ogarnijcie się..bo się należy i teraz teledyski kręci ..jedzie na jego garbie..dlaczego razem nie kręcili?\nA mnie wszystko jedno wiadomo jest że dla każdego rodzica dziecko jest najważniejsze i ta pani powinna podzielić się majątkiem że względu na pamięć swojego zmarłego męża\nNależy się chłopakowi wkoncu z winy ojca jest teraz niepełnosprawny\nNiech się nie wychyla, to nie jej sprawa. Kto opiekował się chorym JrWczykuem? Lepiej niech podatek zaległy zaplaci, bo raczej nie płaciła od pieniędzy, które dostawała przez lata.. A może jej tez wdowa powinna płacić dalej?\nNie ocaniajcie bo nikt nie wie jak było naprawdę każdy może pisać ile chce i co chce ale czy to jest uczciwe-pewnie też nie.\nPrzeciez tak naprawde to my nie znamy prawdy...wiec po co komentowac?\nA może mi ktoś podpowie ile on w końcu miał żon???