Spotkanie z przedstawicielami kolei w Toporze - Gmina Stoczek - www.stoczek.net.pl\nW poniedziałek (11 kwietnia) w Szkole Podstawowej w Toporze odbyło się spotkanie władz samorządowych z przedstawicielami PKP Polskich Koleji Liniowych, realizujących „Modernizację linii kolejowej E75 Rail Baltica Warszawa - Białystok - granica z Litwą, etap I. Odcinek Warszawa Rembertów - Zielonka - Tłuszcz (Sadowne)". Na zaproszenie Mieczysława Wójcika- Wójta Gminy Stoczek oraz Krzysztofa Fedorczyka - Starosty Powiatu Węgrowskiego w spotkaniu uczestniczyli również przedstawiciel firmy Torpol- wykonawcy robót oraz włodarze gmin: Sadowne, Łochów, Jadów i Tłuszcz. Na spotkanie była również zaproszona pani senator Maria Koc, która niestety z powodu licznych obowiązków nie mogła wziąć w nim udziału.\nJak zaznaczył wójt Stoczka spotkanie miało na celu przekazanie inwestorom i wykonawcy licznych skarg mieszkańców terenów położonych w pobliżu modernizowanej linii kolejowej. Niezwykle istotne było również przeprowadzenie wizji lokalnej. Pomimo, że termin odbioru robót zaplanowano już na czerwiec inwestor miał okazję przekonać się jak wiele prac uzupełniających czy naprawczych wymagają jeszcze drogi techniczne i gminne, rowy oraz przejazdy.\nNiestety z uwagi na złożoność problemów nie wszystkie z nich udało się rozwiązać. Jednak główny postulat Wójta Gminy Stoczek dotyczący pilnej potrzeby poprawy bezpieczeństwa pasażerów korzystających ze stacji w Toporze spotkał się ze zrozumieniem zarówno inwestora jak i wykonawcy. Na w pełni zadowalające rozwiązanie będziemy musieli jeszcze poczekać, ponieważ budowa wiaduktu wraz z kładką dla pieszych zaplanowała została na drugi etap modernizacji linii kolejowych, który potrwać może do 2020 roku. Nie mniej jednak wykonawca inwestycji zobowiązał się do tego czasy przeorganizować ciąg dla pieszych na terenie stacji w Toporze w taki sposób aby zapewnić użytkownikom bezpieczeństwo.\nKwestie dotyczące uporządkowania terenów wzdłuż linii kolejowej, zapewnienia ich odpowiedniej melioracji, a także doprowadzenie do należytego porządku dróg mają zostać wnikliwie przeanalizowane przez inwestora, który podczas kolejnego spotkania (zaplanowane na 29 kwietnia) przedstawi konkretne propozycje rozwiązania problemów.


aszli 26 lut 2011\nCzy ktoś z Was może słyszał jakieś opinie o tej szkole? Jaki jest tam poziom nauczania? Ile punktów trzeba mieć by się tam dostać?\nlol 27 lut 2011\nBo jest lepsza od kosciuszki!\nmonka 27 lut 2011\nBuahahahaha, na pewno lepsza, widać zresztą po losach absolwentów\nJa tam chodzilem i jestem prawnikiem... zle skończylem?\nKarcher Jakub 27 lut 2011\nKlimat ok, jedzenia na stołówce mega dobre, nauczyciele ok (przynajmniej za moich czasów, a było to z 8 lat temu), poziom za moich czasów był taki że zbyt wiele nie trzeba się było przykładać, no ale to zależało też od własnego podejścia, jak belfer obczaił żeś leser to odpowiednio motywował do nauki:D osobiście, polecam!\nBd 007 27 lut 2011\nPolecam jak najbardziej tą szkołę :) Hmm nauczyciele jak nauczyciele wymagają i tyle , system punktowy.. Ale uważam ją za dobrą szkołę. Jej wystrój na zewnątrz i w środku mówi sam za siebie ;)\nTony Montana 27 lut 2011\nprawnikiem po ksw!!\naaaa 27 lut 2011\nmoże i po ksw ale ze zdaną aplikacją kolego z coopera\nAGAoo 27 lut 2011\nChodziłam do tej szkoły i gdybym miła poraz drugi wybrac szkołę na pewno było by to LO na Zarabiu, nauczyciele są "ludzcy", otwarci i zawsze chcą pomóc, a co do nauki jest duzo nauki ale to jak w kazdej szkole... a jak dla mnie system pkt jest sprawiedliwszy niz oceny..\nAW 28 lut 2011\nPrawda jest taka, że jeśli ktoś nie ma zamiaru się uczyć to nie ważne czy to będzie LO Kościuszki, na Zarabiu czy najlepsze LO w Krakowie. Co do poziomu kształcenia nie porównam bo do Kościuszki nie uczęszczałem, wiec opierać się mogę tylko na opiniach innych. Ja osobiście tą szkołę wspominam ciepło. Było sympatycznie, nauczyciele w porządku, mature zdałem z zadowalającym mnie wynikiem, więc poszedłbym tam jeszcze raz.\njulka 28 lut 2011\nNIGDY W ŻYCIU NIKOMU NIE POLECAM TEJ SZKOŁY! To co się w niej wyprawia przechodzi ludzkie pojęcie..\nJakieś argumenty? Czy tak po prostu masz jakiś interes w tym żeby tak napisać??\nmff 28 lut 2011\nz mojej rodziny sporo osób chodziło na zarabie i niestety miały ogromne problemy z dostaniem się na tzn. normalne uczelnie nie prywatne płatne więc ja swoje dzieci posłąłam do LO Kościuszki córka bez problemu studiuje na UJ .Ale jak ktoś wcześniej wspomniał najważniejsza jest chęć do nauki.\nlakukaraczia 28 lut 2011\nNajważniejsze co dzieciak wyniesie z domu bo jesli nie zaszczepi sie w nim popędu do kształcenia to choćby najlepsze liceum ukończył i był zdolnym uczniem to i tak wybierze potem "łatwe" życie albo studia pożal sie boże na jakiejś pseudo-uczelni i pseudo-kierunku. Takie moje zdanie :)\nAGAoo 28 lut 2011\nNie zgadzam sie z tym, ze po LO na Zarabiu nie mozna dostać sie na dobre uczelnie..! moi znajomi kończyli tą szkołę i są po UJ i po UP.. a o dostaniu sie na studia nie decyduje nazwa ukoczonej szkoły tylko wyniki matury!\nghosty 28 lut 2011\nMoim zdaniem jest to bardzo dobra szkoła. Jeśli ktoś chce się uczyć, to jest to bez znaczenia, choć moim skromnym zdaniem nauczyciele na Zarabiu są lepsi. Bardziej ludzcy jak powiedziała AGAoo, a wytłumaczyć też potrafią. Naprawdę są dobrymi nauczycielami. Co do Kościuszki, to od znajomych, którzy się tam wybrali wiele razy słyszałam, że gdyby drugi raz mieli wybierać nigdy by tam nie poszli, podobno nauczyciele są niesamowicie stronniczy, jak się kogoś uwalą, to nie ma przebacz, a jak sobie upatrzą pupilka to i w drugą stronę. Co do ich nauczycielskich umiejętności też pojawiało się wiele zastrzeżeń. O szkole na Zarabiu czegoś takiego nigdy w życiu nie powiedziałam i nie powiem. Niesamowicie cenię sobie tą szkołę i gdybym miała wybierać jeszcze raz, ponownie wybrałabym Zarabie. Zdecydowanie polecam tą szkołę.\nana;p 2 mar 2011\nO LO na Zarabiu mogę powiedzieć, że to jest świetna szkoła!. Młodzi i bardzo doświadczeni nauczyciele, miła atmosfera, sympatyczni ludzie. W tym roku piszę maturę i mogę powiedzieć, że gdybym drugi raz miała wybrać szkołę nie wahałabym się i drugi raz wybrałabym Zarabie : ) Gdy ktoś chce się uczyć to nie ważne czy się będzie uczył na Kościuszki czy na Zarabiu :D, ale mimo wszystko polecam z czystym sumieniem Zarabie ! ! : )\nMagdaaa 2 mar 2011\nW każdej szkole są nauczyciele, których zachowanie jest stronnicze. Tego nie da się uniknąć. Na pewno nie jest tak, że na Zarabiu wszyscy uczący są sprawiedliwi, a na Kościuszki patrzą na nazwisko lub swoje 'widzi mi się'. Każdy ma swoje zdanie. Jest wielu zwolenników szkoły na Zarabiu jak i na Jagiellońskiej. Plusem LO im. Tytusa jest na pewno to, że lekcje odbywają się w jednym budynku czego nie można powiedzieć o LO na Kośiuszki. A z drugiej strony te wypady do SAMa na przerwach ;D...\naszli 2 mar 2011\nuczenzsp 3 mar 2011\njestem tegorocznym maturzystą u Tytusa i jeśli miałbym ponownie wybierać szkołę to wybrałbym Zarabie:) według 'Magdaaa' nie wszyscy uczący na Zarabiu są sprawiedliwi ale sam SYSTEM PUNKTOWY zaprzecza temu. Jeśli progi punktowe są ustalone na daną ocenę czy to z zadania sprawdzianu czy odpowiedzi to każdy nauczyciel się tego trzyma i ocena śródroczna jak i końcowa jest właśnie wystawiana według tych punktów a nie po znajomości czy z sympatii do ucznia. System punktowy co prawda jest specyficzny ale idzie się do niego przyzwyczaić i np. uczeń któremu podwinie się noga na sprawdzianie może go napisać na 37%-( to niestety jedynka-ale mocna) a według % maturalnych to jesst już zdana matura:)\nod kilku lat słyszałem że w lo na Kościuszki jakaś 'nauczycielka' dyyktuje z roku na rok te same zadania, a jeśli uczniowie mają dostęp do nich to niestety ale to, to do matury ich zbytnio nie przygotuje.\nMam wielu znajomych na Kościuszki którzy poszli tylko dlatego że to 'ten słynny ogólniak'' a wiedzy w niektórych przypadkach no niestety ale nawet nie ma co porównywać.\nWiadomo, dużo zależy od nauczycieli, od tego jakie mają podejście do ucznia i na prawdę u Tytusa jak i w LO można takich spotkać :)\nZapraszam do TYTUSA ! :) nie tylko do LO ale też od przyszłego roku szkolnego jest możliwość uczenia się w nowo otwartym technikum:)\nKlara 7 mar 2011\nJa właśnie mam zamiar tam iść do klasy biologiczno chemicznej.. Powiedzcie mi czy dobrze robię? Czy sobie poradzę. Średnią na półrocze miałam 4,2?????????\nuczenzsp 7 mar 2011\nno Klara to Ty podejmujesz decyzję i musi Ona być trafna a gwarantuję Ci że będziesz miała dużo satysfakcji jeśli wybierzesz 'TYTUSA' :)\nKlara 8 mar 2011\nTeż tak myślę. Tylko jest jeden kłopot czy sobie w nim poradzę i czy wystarczy mi punktów do biologiczno chemicznej klasy?\nnowaooooo 24 mar 2011\nJa co do szkoły nie mam zastrzeżeń, jest ok;) jeśli ktoś mówi, że na Kościuszki jest lepszy poziom, to wspomnę tutaj słowa nauczyciela z zsp, że doKościuszki owszem idą uczniowie z lepszą średnią czasami niż na Zarabie, ale to Zarabie wychodzi z lepszą średnią niż kościuszka na koniec:)\npozdrawienia dla nauczycieli, a szczególnie Panów, bo są normalniejsi:)


Kremy do pupy: jaki wybrać? | SOSrodzice.pl\nPielęgnacja skóry dziecka to duże wyzwanie i spora odpowiedzialność. Zwłaszcza w obrębie, w którym często dochodzi do podrażnień i odparzeń.\nZmiany na skórze niemowlaka nie stanowią jedynie problemu estetycznego, ale medyczny. Dlatego warto wybierać dobre kremy, które nie tylko redukują zaczerwienienia na pupie niemowlaka, ale również chronią, ograniczając ryzyko powstania bolesnych i trudnych w gojeniu ran.\nBambi Baby Krem pielęgnacyjny dla niemowląt i dzieci\nAqua (woda), Petrolatum (czyli wazelina), Paraffinum Liquidum (olej parafinowy to składnik zbierający skrajne opinie, jednak w praktyce jest to substancja o dobrych właściwościach natłuszczających), Glycerin (glicerina), Isopropyl Myristate (ciekły wosk), Magnesium Sulfate (siarczan magnezu), Glyceryl Linoleate (pochodna kwasu linolowego, nawilża i wzmacnia naskórek), Glyceryl Linolenate, Parfum (określenie substancji zapachowej), Pantenol (witamina B5), Allantoin (allantoina), Phenoxyethanol (składnik z grupy eterów), Isobutylparaben (substancja konserwująca), 2-Bromo-2-Nitroprane-1,3-diol (konserwant środków kosmetycznych).\nUwaga! Kosmetyk zawiera parabeny. Komisja Europejska w 2007 roku przygotowała listę składników, których nie powinniśmy stosować (znalazły się na niej parabeny). Składniki te w ocenie wspomnianej komisji mogą negatywnie wpływać na gospodarkę hormonalną. Trzeba się również liczyć z ich działaniem uczulającym i podrażniającym na skórę, a nawet układ oddechowy człowieka.\nZ opisu producenta: „Delikatny krem do codziennej pielęgnacji niemowląt i dzieci: natłuszcza i nawilża, chroni przed odparzeniami, może być stosowany zamiast oliwki, skóra jest gładka, miękka i elastyczna. Zawiera allantoinę, d-panthenol, witaminę F (NNKT).”\nKrem Bambi Baby dostępny jest w tubce podobnej do tej, w której sprzedaje się kremy do rąk. Konsystencją niewiele od nich odbiega. Wyróżnia go z pewnością zapach, który jednym może się podobać, dla innych może być drażniący ze względu na intensywność.\nKosmetyk bardzo łatwo się rozprowadza. Po aplikacji właściwie jest niezauważalny. Niestety krem zawiera parabeny, za co co spory minus i dla wielu dyskwalifikacja.


Strona główna / Piwa / Piwa / Kind Of Magic\nKraft Klub » Piwa » Kind Of Magic\nLubicie magię? To zapraszamy was na magicznego Weizena czyli klasyczną bawarską pszenicę w zupełnie nowofalowym wydaniu. Alebrowar pokusił się o użycie amerykańskich odmian chmielu żeby wzbogacić profil aromatyczno smakowy tego stylu. W aromacie dobrze wyczuwalna jest solidna, niemiecka podstawa czyli bananowe estry i goździkowe fenole pochodzące z fermentacji specjalnym szczepem drożdży. Zaraz później wchodzą nuty cytrusowe takie jak pomarańcza, grejpfrut i limeta, które niespodziewanie dobrze łączą się z pozostałymi komponentami piwa. Jest też delikatna nuta żywiczna pozwalająca wprowadzić dodatkowy element orzeźwienia do tej układanki. Całość podkreśla solidna pszeniczna słodowość z charakterystycznym chlebowym akcentem. Smak jest bardzo gładki i zdominowany przez banana oraz goździk. Wyczuwalna jest lekka goryczka o zaskakująco cytrusowym profilu. Jest również nieco chmielu, który zdaje się być prawdziwym powiewem świeżości w starej bawarskiej tradycji. Piwo ma aksamitną, puszystą teksturę a jednocześnie solidne wysycenie co objawia się szczypaniem bąbelków na języku. W skrócie jest to bardzo orzeźwiające, przyjemne, ciekawe i ekstremalnie pijalne piwo. Najlepiej serwować w tradycyjnej wysokiej szklance do weizena lub w pokalu.\nSkładniki: woda, słody (pilzneński, pszeniczny, wiedeński, zakwaszający, melanoidynowy), chmiel, drożdże WB-06.


Transparentny samochód Shell Helix (Shell Helix Crystal Car) - Polska\nWnętrze silnika - video\nStrona Główna > Produkty i usługi > Shell dla kierowcy > Oleje silnikowe i środki smarne > Samochody osobowe > Jak działa olej silnikowy > Wnętrze silnika - video > Shell Helix Crystal Car\nTransparentny samochód Shell Helix (Shell Helix Crystal Car)\nKierowcy na całym świecie mogą wreszcie zobaczyć, jak Shell Helix pomaga czyścić i chronić silniki dzięki kampanii reklamowej Shell Helix.\nW reklamie telewizyjnej widzimy zespół ekspertów Shell Helix wykonujących montaż samochodu pokazanego w przekroju, a składającego się z ponad 2 000 ręcznie wykonanych elementów. W rzeczywistości budowa tego modelu przezroczystego zajęła 14 tygodni. Został on precyzyjnie opracowany, tak aby stanowił wierną i funkcjonującą replikę pojazdu. Przezroczyste nadwozie oraz silnik samochodu skonstruowano, aby w optymalny sposób zademonstrować zalety oleju we wnętrzu silnika - nieprzezroczyste są jedynie opony oraz świece. W reklamie samochód budzi się do życia po uruchomieniu rozrusznika. Następnie widzimy, jak olej przepływa przez przezroczysty silnik samochodu - dopiero teraz możemy zobaczyć w pełni Shell Helix w akcji.\nNasza kampania marki Shell Helix opiera się na doskonałych właściwościach czyszczących olejów Shell Helix. Zainspirowały nas piękne samochody sportowe: wraz z utalentowanymi profesjonalistami skonstruowaliśmy całkowicie przezroczysty samochód, aby zademonstrować, jak Shell Helix działa we wnętrzu silnika zapewniając oczyszczanie oraz ochronę silnika.\nLeila Prati, menadżer marki Shell Helix\nShell Helix Ultra pięciokrotnie skuteczniej usuwa szlamy z zabrudzonego silnika samochodowego w porównaniu do zwykłego oleju mineralnego i został opracowany, aby ograniczyć codzienne zużycie a tym samym przedłużyć żywotność silnika.Aby dowiedzieć się, jak nakręcono reklamę Shell Helix Crystal Car, zobacz film "Za kulisami" na kanale YouTube Shell


Fryzura do twarzy | WP abcZdrowie\nKażda kobieta chce wyglądać pięknie i mieć idealnie dopasowaną fryzurę. Czasem jednak zdarza się, że podoba nam się coś, co zupełnie nie współgra z naszym typem urody bądź kształtem twarzy. Jeżeli nie jesteśmy pewne, co jest dla nas dobre lub nie czujemy się komfortowo w obecnej fryzurze, warto udać się do fryzjera-stylisty, który oceni kształt naszej twarzy i dobierze do niej idealny rodzaj strzyżenia, koloru i upięcia.\nJeżeli potrafimy samodzielnie określić kształt naszej twarzy, możemy wstępnie zdecydować, która fryzura będzie odpowiednia, korzystając z poniższych wskazówek.\nWyróżnia się kilka podstawowych kształtów twarzy, każdy z nich ma inne cechy charakterystyczne i dla każdego z nich dopasowuje się odpowiednią fryzurę.\nFryzura dla twarzy owalnej\nTwarz owalna jest lekko podłużna, szczęka jest nieco węższa niż czoło, a linia włosów zaokrąglona.Taka twarz jest też nieco dłuższa, niż szersza. Kobietom o takim kształcie twarzy pasują niemal wszystkie fryzury, z wyjątkiem tych ekstremalnie krótkich, chłopięcych. Włosy mogą być zarówno długie, jak i krótkie, jednak ważne, żeby okalały twarz, czyli nie były zbyt puszyste.\nTwarz okrągłą charakteryzuje podobna długość i szerokość oraz zaokrąglona linia włosów i podbródek. Jest krótsza od owalnej, a kości policzkowe są niemal niewidoczne. Kobiety o takim kształcie powinny zdecydować się na fryzurę typu long bob, która okala twarz. Włosy nie mogą być jednak zbyt długie, bo wówczas twarz optycznie się poszerza. Jeśli zdecydujemy się na grzywkę, powinna być ona układana na bok.\nTwa pociągła oznacza wysokie czoło i zwężoną żuchwę. Taka twarz jest długa, więc dobrze ją optycznie skrócić. Można to uzyskać za pomocą fal i loków, a także prostej grzywki opadającej na brwi. Lepiej unikać długich i prostych włosów.\nFryzura dla twarzy trójkątnej\nTwarz trójkątna jest bardzo szeroka przy czole, a wąska przy brodzie. Czoło dodatkowo bywa wysokie. Podbródek jest bardzo mały, a kości policzkowe wąskie. Takiej twarzy polecane są fryzury cieniowane, krótka grzywka i strzyżenie typu bob.\nFryzura dla twarzy kwadratowej\nTwarz kwadratową charakteryzuje czoło i żuchwa tej samej szerokości. Żuchwa do tego jest mocno zarysowana. Dla takiego typu twarzy idealne będą fryzury asymetryczne i przedziałek na bok, a także cieniowanie końcówek.\nTo właśnie dzięki odpowiedniej ilości biotyny fryzura jest bujna i błyszcząca, cera bez najmniejszej skazy, a paznokcie twarde.\n- Bardzo ważne są takie rytuały na co dzień jak joga twarzy czy masaż twarzy. (...) Możemy zrobić sobie owsiankę na talerzu, posiekać krwawnik, wymieszać, położyć na twarz na 20 minut i będzie...\nSposób na zmianę kształtu twarzy\nWitam!!!!Chciałabym zadać dość nie typowe pytanie. Chodzi mi o to, że mam bardzo okrągłą twarz, a marzę o twarzy owalnej, wiem, że moje kości są już tak "ułożone" i nic oprócz operacji plastycznej tego nie zmieni, ale może jednak. I chciałabym właśnie...\nCzy takie jednorazowe, ciasne spięcie włosów mogło spowodować nieodwracalne osłabienie cebulek włosów?\nDzień dobry Podczas wesela mojej przyjaciółki miałam niestety bardzo mocno spięte włosy w koński ogon, czego na początku nie czułam, ale z czasem gdy wykonywałam mimikę twarzy czułam jak mnie ciągną te spięte włosy (fryzura zrobiona przez fryzjerkę)....\nCzy przemywanie twarzy takim tonikiem jest bezpieczne?\nDobry wieczór, Ostatnio zakupiłam w rossmanie- tonik ze srebrem koloidalnym niejonowanym Argentum 200 o zawartośći 50PPM srebra w związku tym chciałam zapytać czy przemywaniw twarzy takim tonikiem jest całkiem bezpieczne, ile czasu można używać taki...\nWitam , mam pytanie , czy można farbować włosy na wzgórku łonowym, jakimi środkami można to zrobić, kto to wykonuje i gdzie.Pytanie o namiary salonu fryzur intymnych na forum medycznym to zły trop. Pomyliła Pani/Pan forum z wyszukiwarką...\nCo może znaczyć takie pieczenie rąk?\nWitam. Mam mały problemik ale nie na tyle poważny ale kłopotliwy. Palą mnie moje ręcę , najczęściej podczas robienia sobie kucyka (fryzura) szczególnie jak to dłużej trwa pieką że muszę odpocząć i to jest jedyny taki momęt który mnie irytuje. Więcej...\nCzy mogę już zacząć stosować żel Skinoren?\nWitam, wlasnie mój 3 miesiąc od odstawienia izoteku, który brałam 8 miesięcy w dawcę 40mg. Czy mogę już zacząć stosować krem/żel skinoren? A jakieś toniki z delikatnym kwasem ? Czy należy dłużej odczekać ?zwykle zaleca się odczekanie 6 mcy\nJaki krem do twarzy stosować zimą?\nWitam jaki krem polecacie na zime do twarzy który nie zawiera wodykremy zimowe mustela\nCzy przy kuracji Izotretynoiną można stosować korektor z kwasem salicylowym?\nWitam, czy przy kuracji Izotretynoiną (axotret) mogę punktowo stosować korektor z kwasem salicylowym 1.8%?nieDzień dobry, podczas kuracji Izotretynoiną nie można stosować żadnych silnych substancji złuszczających. Pozdrawiam, Aleksandra Duczmal.\nCzy mogę na ten krem nakładać jeszcze inny?\nDzień dobry,mam pytanie,odnosnie kremu do twarzy,otorz używam kremy lipodowego na odbudowę płaszcza,jednak krem nie posiada ochrony uv ,czy mogę na ten krem po wchłonięciu nakładać inny krem,ktory takową ochronę uv posiada? czekam na odpowiedź, dziękujęDzień...\nJak leczyć problem napadowego pocenia się dłoni i twarzy?\nPytanie do dermatologa i psychiatry. Mam pro z napadowymczym poceniem sie dloni twarzy i pach . Poceczy sie, ze stresu (niewiej czym sie stresuje)nawet jak jest mi zimno i jestem lekko ubrana. W domu nie mam problemu ale juz na jakiejs imprezie lub gdy...\nJaki krem wybrać do cery mieszanej z tendencją do zaskórników?\nWitam. Proszę o poradę. Na rynku jest cała masa kremów, a ja nie wiem który wybrać, aby również był skuteczny. Mam cerę mieszana że skłonnością do powstawania zaskornikow. Jednocześnie pojawiają się pierwsze oznaki starzenia. Mam 34 lata. W związku z...\nDzień dobry Mam pytanie odnośnie mycia twarzy. Nie lubię używać żeli do mycia, bardziej komfortowe jest dla mnie używanie mydła. Czy w związku z tym jest jakiś rodzaj mydła lub inny myjący środek w kostce, który nie podrażnia i nie wysusza skóry? Pozdrawiam, PaulinaWiększość...\nJakie kremy stosować ,aby odbudować ta warstwę lipidową skóry?\nDzień dobry,mam pytanie dotyczące odbudowania warswy ochronnej na skórze twarzy,poprzez urazy mechaniczne takie jak depilację, skóra została pozbawiona płaszcza ochronnego,jakie kremy stosować ,aby odbudować ta warstwę lipidową?dodam,ze policzki są bardzo...\nPotrzeba ciągłych zmian u 19-latki\nOd dawna zmagam się z okropną przypadłością, mianowicie potrzebą ciągłych zmian. Najbardziej męczy mnie to, że nie mogę znaleźć sobie partnera na dłużej, poza tym co jakiś czas dookoła mnie wszystko ulega zmianom, wystrój wnętrz, moja fryzura, charakter,...\nPielęgnacja cery • Kosmetyki do twarzy • Czym jest witamina c • Gdzie występuje witamina c • kosmetyki do cery trądzikowej • Co na przebarwienia na twarzy • Co na przebarwienia po tradziku • Olej lniany dawkowanie • oleje roślinne • dobry olejek do twarzy • zdrowie_indeks • Abc cukrzyca pl • Metabolizm • Właściwości awokado • olej z awokado • Pielęgnacja skóry • Pielęgnacja włosów • Alkohol a choroby • Działanie alkoholu • Naduzywanie alkoholu moze zwiekszac ryzyko raka prostaty • Nadużywanie alkoholu • odchudzanie - metamorfozy • Olejek eteryczny • Olejki eteryczne • olejki na trądzik • aromaterapia lekarstwem na ból • leczenie aromaterapią • Dieta weganska jadlospis • kuchnia wegańska • Przedwczesna menopauza objawy • Ostre przyprawy • domowe kosmetyki • rozgrzewające przyprawy • zastosowanie pieprzu • olej z czarnego pieprzu • pieprz na przeziębienie • pieprz na żołądek • Lipoliza twarzy • Jak wymodelować sylwetkę • Modelowanie sylwetki • Ciemne plamy na twarzy • wpływ cukru na zdrowie • wpływ cukru na cerę • twarz cukrzycowa • cukier a zdrowie • Leczenie trądziku • Naturalne sposoby na nadciśnienie • Leki na nadciśnienie • Medycyna alternatywna • Medycyna niekonwencjonalna • medycyna naturalna • indeks_zdrowie


Historyczne Garaże F1 - kartonowe modele - Simracers Forum\nHistoryczne Garaże F1 - kartonowe modele\n8 years 9 months ago\t- 8 years 9 months ago\t#1622 by Paweł Wróbel [djescape]\nPaweł Wróbel [djescape] created the topic: Historyczne Garaże F1 - kartonowe modele\nOstatnio zainteresowała mnie pewna rzecz, a mianowicie kartonowe modele! W internecie można znaleźć mnóstwo szablonów, wzorów, można także pobawić się samemu. Ja swoją przygodę zacząłem od stworzenia adekwatnego do naszej ligi modelu, czyli 1979 Lotus Type 79.\nJego wykonanie pewnie nie zachwyca, nawet może niektórym się wydawać że po co takim szkaradztwem się chwalić, ale jestem na etapie badania materiałów, kleju itp. Poza tym chciałbym, aby kilka modelów później widać było poprawę jakości modelów. Ten model wykonam pewnie jeszcze ze dwa razy, ale i tak chciałem pokazać, co można zrobić ze zwykłą kartką papieru!\nW tym temacie też będę na bieżąco pokazywał co udało mi się stworzyć. O ile na razie korzystam z gotowych szablonów bolidów, tak garaże chciałbym wykonać sam, w miarę odzwierciedlające tamtejsze realia.\nWięc tutaj zamieszczam co do tej pory udało mi się zrobić.\nLast Edit: 8 years 9 months ago by Paweł Wróbel [djescape].\n8 years 9 months ago\t#1628 by Tomasz Kawecki [king81]\nTomasz Kawecki [king81] replied the topic: O: Historyczne Garaże F1 - kartonowe modele\nDj jak lubisz takie rzeczy to może coś tutaj Ci się spodoba:\na jak nie lubisz motocykli to może chociaż jakieś podpowiedzi co do kleju czy sposobów składania zobaczysz\nmoże później sam opublikujesz pdfy ze swoimi modelami\n8 years 9 months ago\t#1631 by Pawel W\nPawel W replied the topic: O:Historyczne Garaże F1 - kartonowe modele\nW sumie fajny, nie wiem jak na to popatrzeć.. czy okiem modelarza perfekcjonisty - wtedy powiem że zje********\nale z drugiej strony powiem ci jako były maniakalny modelarz, że jest coś fajnego w takim szybkim stylu... model jest ok, nie musi oddawać każego szczególiku pełną gębą, taki artystyczny bałagan...\nwczoraj gadałem o tym modelu z Fireballem na gg, pierwsze wrażenie odrzucające... dzisiaj w sumie zmieniam zdanie, mi się podoba\n8 years 9 months ago\t#1632 by Paweł Wróbel [djescape]\nPaweł Wróbel [djescape] replied the topic: O:Historyczne Garaże F1 - kartonowe modele\nJak sam stwierdziłem, ten model nie jest do pokazania jaki jest fajny, ale po prostu do tego, żeby zauważyć różnicę pomiędzy pierwszym, eksperymentalnym modelem, a późniejszymi modelami, opartymi już na doświadczeniu. Właśnie dzisiaj zabrałem się już do budowy Brabhama '74, który postaram się wykonać trochę lepiej niż ten i wzbogacony kolejnymi, cennymi doświadczeniami nie poddawać się tylko próbować dalej, dążyć do ideału.\nDzięki king za likna, na pewno się przyda . Jeżeli ktoś bawił się już w takie modelowanie to byłbym bardzo wdzięczny za cenne porady dla początkującego .\n8 years 9 months ago\t#1633 by Pawel W\nJa już dawno nie kleiłem, ale nie wydaje mi się żeby techniki się zmieniły.\nMożesz pytać to Cię postaram sie naprowadzić. Może zacznijmy od tego... jakim klejem kleisz? Bardzo dobrze klei się klejem o nazwie Hermol, możesz próbować również wikolem ale jest słaby. Zaś klej WOODFIX SUPER firmy Den Braven jest bardzo dobry....\nTylko jest to kwestią indywidualną czy wolisz kleić klejem na bazie wody tak jak wikolopodobne, czy wolisz pochodne od butaprenów...\nNie wiem jakie jeszcze rzeczy jak coś to pytaj...\n8 years 9 months ago\t#1634 by Paweł Wróbel [djescape]\nNo i tutaj widzę swój pierwszy błąd: nie próbowałem kleić klejami specjalnie do papieru (używałem kleju technikol) bo wydawało mi się to totalną abstrakcją. W kwestii klejów już będę wiedział w którym kierunku iść. Dzięki za pomoc .\nResztę umiejętności powinienem nabyć w miarę czasu i ilości sklejonych modelów.\n8 years 9 months ago\t- 8 years 9 months ago\t#1636 by Pawel W\nkolejna rada np.\nJeżeli potrzebujesz zagiąć krawędź na kartonie, to nie rób tego ostrzem nożyka. zrób to niezaostrzoną częścią noża.. dociśnij do papieru i przejedź po krawędzi gdzie ma być gięcie.\nDzięki temu nie rozetniesz papieru i go nie osłabisz, a utworzysz sobie profil gięcia....\nJeżeli potrzebujesz np zrolować papier bo chcesz z niego zrobić rurkę (np przekrój kadłuba samolotu) to wycięty element przeciągnij po kancie/rancie stołu wzdłuż.... coś w stylu jak kwiaciarni robią ze wstążkami tylko one używają do tego nożyczek. W zależności od ostrości kantu i od siły nacisku, papier się sam zacznie rolować. (przyda ci się przy formowaniu opon typu jakie widzę na tym modelu)\nDo wręg możesz zakupić arkusze specjalnej tektury na allegro, występują w różnych grubościach. Oczywiście możesz szukać tekturki gdziekolwiek również.... U ciebie grubej tektury używałbym do spojlerów i innych żeby było to grubsze, mocniejsze i po sklejeniu proste...\nJeżeli łączysz dwa segmenty jeden do drugiego i chcesz pozbyć się szpar, to kup arkusz papieru ściernego np 400-600, połóż go na równej powierzchni i obydwa segmenty zeszlifuj powierzchniami przylegania...\nKolejna rada, klejąc rulon/rolkę (znowu odniosę się do twojej opony. Jeżeli nie chcesz żeby nie było widać łączenia to nie sklejaj rurki "na zakładke". Zrób inaczej - wytnij sobie wąski pasek z papieru, zakładkę z elementu odetnij i wtedy połącz dwie krawędzie elementu, ale z zakładką wklejoną w środku. Dzięki temu krawędzie złączą się do czoła i nie będzie "schodka". Jeśli zostanie szparka można wypełnić szpachlówką, zeszlifować i pomalować. Jeśli dokładnie utniesz krawędzie (dobre nożyczki) to połączenie będzie idealne...\nJeszcze co do opon...\nNp jeśli chcesz zrobić ładne papierowe kóło.... Można tak jak masz w swoim modelu prawda z wyciętych elementów... ale to nie wygląda estetycznie. Do samolotów czy czołgów coraz częściej można kupić gotowe kółka, upraszcza to sprawę, ale do modelu bolidu na pewno nie kupisz.\nA więc zmierz se tam grubość kółka, jego średnice itp. Następnie dobierz najgrubszą tekture. Powycinaj ilość krążków (środek zostaw pusty na felgę którą później wkleisz do środka) jaka Ci jest potrzebna (Krążek ma mieć kształt podkładki do śruby). Następnie sklej te krążki do siebie ściskając je w imadle i drewienkach wikolem. Ściśnij mocno... następnie jak już konkret zaschnie powinien Ci wyjść wałek szerokości opony... ranty zeszlifuj i nadaj im kształt jaki powinna mieć twoja opona.\nFelgę możesz wkleić jeśli zamierzasz ją odwzorować dokładnie, ale można to również zrobić w wersji uproszczonej. Kilka krążków z kartonu do opony daj pełnych (bez otworku w środku), oczywiście w środku narysowany tylko kształt felgi, i te krążki umieść na odpowiedniej głębokości.\nWtedy możesz osiągnąć efekt że np oponka będzie wyszlifowana, a felga będzie głęboko. Wszystko zależy od twojej kreatywności bo ja np. starałbym się umieścić taki sklejony wałek na jakiejś ośce na wkrętarce. I obracając kółkiem przykładałbym papierki na kawałku drewna żeby szlifować super dokładnie - coś na wzór mini tokarni. W ten sposób mógłbyś również odtworzyć bieżnik np w oponach typu grooved... dociskając np nożyk albo ostry gwóźdź do płaszczyzn obracającego się koła.\nMożliwości są nieograniczone... z papieru da się wykonać wszystko. Nie przejmuj się, że np w papierze zrobisz krater (będzie to znaczyło że za mocno dociskałeś papier ścierny i była za duża temperatura i zamiast szlifować to papier się po prostu zwinął jak przypalony plastik). Ubytki możesz uzupełnić szpachlówką - taką normalną bez włókna kupioną w sklepie z lakierami samochodowymi i wyszlifować\nKóło z samolotu zrobione taką techniką wygląda mniej więcej tak\nJeśli masz takie oponki i chcesz na nich zrobić napis, to zrób sobie wzór napisu np w Corel Draw, napis rozłóż dokoła obwodu okręgu o średnicy twojego koła. Zanieś następnie napis na ploter, wycięte literki użyj jako szablon. Przyklej na opone i najlepiej jakbyś miał aerograf to pryśnij. Jeśli nie to biały spraj lub farba i pędzelek...\nWszystkie ośki, pręty wahaczy czy inne tego typu rzeczy rób z druta miedzianego. Idziesz se normalnie do elektrycznego sklepu i kupujesz drut o przekroju tobie potrzebnym - i już masz prętów do koloru do wyboru. Z takiego grubego druta jeśli się zakręcisz możesz zrobić np koło kierownicy Drut zawiń na przedmiocie który będzie oddawał średnice kierownicy, np na szmince, albo na markerze. Na połączeniu daj kropelke cyny i zeszlifuj, albo znowu szpachlówkę i wyszlifuj...\nSzybki i elementy przezroczyste, Przejdź się do sklepu w którym bindują dokumenty i poproś o okładkę przezroczystą do bindowania. To są takie cienkie arkusze plexi, są w różnych kolorach (przydadzą się np klejąc motocykl z niebieską szybką )\nLusterka robiłbym z folii z czekolady albo do pakowania kanapek...\nNie mam pojęcia co mogę Ci jeszcze poradzić, może rób zdjęcia elementów które robisz, a ja Ci powiem jak bym ogarną temat... bo na wszystko liczy się pomysł...\n8 years 9 months ago\t#1639 by Paweł Wróbel [djescape]\nDzięki za obszerny wykład na temat modelowania . Na prawdę dużo mi pomógł. Dzisiaj zacząłem tworzyć Brabham '74, oto kilka fotek tego, co udało mi się zrobić i z jakich części bolid powstaje:\nCzęść główna bolidu:\nPozostałe części, nie wszystkie są jeszcze wyciętę:\nWyniki mojej dzisiejszej pracy:\n8 years 9 months ago\t- 8 years 9 months ago\t#1645 by Pawel W\nciekawe czy choć bryła modelu jest dokładna, jeśli tak to reszta elementów to mniejszy pikuś, zdjecia na sieci i zabawa w stylizacje i reprodukcje...\n(zakładki na tych elementach do klejenia również weź linijke i przejedź tępą stroną noża, będą się wtedy ładnie składać)\n8 years 9 months ago\t#1652 by Tomasz Kawecki [king81]\nTomasz Kawecki [king81] replied the topic: O:Historyczne Garaże F1 - kartonowe modele


HeyPrint - Sitodruk\nTechnika druku w której formą drukową jest szablon nałożony na drobną siatkę tkaną, metalową lub wykonaną z włókien syntetycznych. Wykonanie odbitki polega na przetłaczaniu farby przez matrycę.\nPodczas drukowania w maszynie płaskiej farba drukowa jest rozprowadzana na całej powierzchni siatki i przesuwającą się po niej raklą jest przeciskana przez wolne oczka siatki bezpośrednio na podłoże drukowe. W przypadku nadruku na przedmiocie okrągłym - podczas procesu druku - rakla stoi w miejscu natomiast przesuwa się sito oraz obraca przedmiot drukowany. Aby uzyskać dokładne przeniesienie obrazu z sita na przedmiot prędkość przesuwu sita oraz prędkość liniowa obracanego przedmiotu muszą być identyczne.\nTe pierwsze charakteryzują się bezwonnością, nie zawierają PVC i formaldehydu, można nimi drukować na bardzo gęstych siatkach, a także dają żywe i wysoko nasycone kolory. W przypadku farb plastizolowych główną zaletą jest ich większy współczynnik krycia, ze względu na podwyższoną gęstość, natomiast minusem jest silny zapach zaraz po zakończeniu procesu nadruku (znika on po pierwszym praniu). Główną zaletą farb plastizolowych jest to, że nie zasychają na sicie podczas procesu druku. Pełną odporność na pranie uzyskuje się po utrwaleniu ich w temperaturze 160°C.\nPrzygotowanie formy drukowej polega na wykonaniu szablonu, czyli zakryciu miejsc nie drukujących - zablokowaniu otworków siatki sitodrukowej. Istnieje na to wiele sposobów, a wybór jednego z nich zależy od rodzaju farby, sita, wysokości nakładu i oczekiwanych efektów na odbitce. Stosuje się np.\nemulsje światłoczułe - siatka powlekana jest emulsją, która po wyschnięciu naświetlana jest stykowo w kopioramie; po wywołaniu (wypłukaniu nienaświetlonej emulsji) i wysuszeniu siatka z szablonem jest gotowa do druku.


Projekt Programu rozwoju morskiej energetyki i przemysłu morskiego w Polsce - PDF\nProjekt Programu rozwoju morskiej energetyki i przemysłu morskiego w Polsce\nDownload "Projekt Programu rozwoju morskiej energetyki i przemysłu morskiego w Polsce"\n1 Warszawa, 2013 r. 1\n2 Projekt Programu rozwoju morskiej energetyki i przemysłu morskiego w Polsce Zespół autorski pod kierownictwem Macieja Stryjeckiego (Mariusz Wójcik, Jakub Sokołowski, Justyna Biegaj, Beata Bojanowska, Aleksander Gabryś) Redaktor techniczny: Magdalena Jankowska Autor projektu okładki: Jerzy Opoka Zdjęcia na okładce: Zentilia Dreamstime.com Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej Al. Wilanowska 208/4, Warszawa Warszawa,\n4 Spis treści Skróty i definicje 8 Wstęp 10 Streszczenie niespecjalistyczne Potencjał rozwoju MEW na polskich obszarach morskich Potencjał teoretyczny Dostępność lokalizacji Warunki wietrzne, produktywność Potencjał techniczny Możliwość przyłączenia do sieci Uwarunkowania systemowe Zaplecze dostawczo-logistyczne Zaplecze kadrowe Potencjał rynkowy Ograniczenia wynikające z dostępności lokalizacji Ograniczenia wynikające z efektywności Ograniczenia wynikające z uwarunkowań systemowych Ograniczenia wynikające z możliwości przyłączenia do sieci Ograniczenia wynikające z łańcucha dostaw i zaplecza portowego Ograniczenia wynikające z potencjału kadrowego Ograniczenia wynikające z potencjału finansowania Podsumowanie Cele Programu Cele ilościowe dla MFW 40 Cele ilościowe dla przemysłu morskiego 40 Cele ekonomiczne dla MFW Redukcja nakładów inwestycyjnych Redukcja kosztów operacyjnych Redukcja jednostkowego kosztu wytwarzania energii Redukcja wysokości wsparcia Wzrost przychodów i korzyści gospodarczych Podsumowanie korzyści i kosztów związanych z rozwojem MFW 48 4\n5 3. Analiza sytuacji bieżącej Uwarunkowania prawne Procedury lokalizacyjne Procedury środowiskowe Pozwolenia na budowę System wsparcia Uwarunkowania rynkowe Aktualny stan przygotowania projektów MFW Koszty inwestycyjne Warunki odbioru i przesyłu energii z MFW Rynek dostaw Zaplecze portowe Zaplecze usługowe Zaplecze naukowo-badawcze Zaplecze kadrowe Zgodność Programu z politykami i strategiami krajowymi Polityka Energetyczna Polski do roku Krajowy plan działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych 87 Polityka morska Rzeczypospolitej Polskiej do roku Strategia rozwoju portów morskich Polska Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie Pomorskim do roku Dokumenty strategiczne sektora energetycznego na poziomie Unii Europejskiej Analiza barier Bariery ogólne I Etap rozwoju rynku II Etap rozwoju rynku III Etap rozwoju rynku Bariery szczegółowe Polityka Uwarunkowania prawne Uwarunkowania przestrzenne i środowiskowe Uwarunkowania społeczne Uwarunkowania infrastrukturalne 95 5\n6 Uwarunkowania ekonomiczne i finansowe Uwarunkowania rynkowe Uwarunkowania technologiczne Uwarunkowania organizacyjne Program działań wykonawczych Program wykonawczy zaplecze inwestycyjne Program wykonawczy zaplecze realizacyjne Program wykonawczy zaplecze organizacyjne Zarządzanie wdrażaniem Programu Zarządzanie na szczeblu krajowym Zarządzanie na szczeblach regionalnych Monitoring i sprawozdawczość 100 Spis map 102 Spis rysunków 102 Spis tabel 102 Spis wykresów 102 6\n8 Skróty i definicje B+R badania i rozwój BIZ bezpośrednie inwestycje zagraniczne CAGR średnioroczna stopa wzrostu CAPEX koszt inwestycyjny Decyzja ULICP decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego DSU decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach Dyrektywa OOŚ Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko EBI Europejski Bank Inwestycyjny EEZ wyłączna strefa ekonomiczna (ang. Exclusive Economic Zone) IRR wewnętrzna stopa zwrotu (ang. Internal Rate of Return) JKWE jednostkowy koszt wytwarzania energii KfW Niemiecki Państwowy Bank Rozwoju (niem. Kreditanstalt für Wiederaufbau) KIP karta informacyjna przedsięwzięcia KPA Kodeks Postępowania Administracyjnego KPD Krajowy Plan Działań w zakresie odnawialnych źródeł energii KSE Krajowy System Elektroenergetyczny kv kilowolt kwh/m 2 a jednostka średniego rocznego potencjału wiatru na powierzchnię/obszar MEW morska energetyka wiatrowa ENTSO-E European Network of Transmission System Operators for Electricity (pol. Europejska Sieć Operatorów Systemów Przesyłowych Elektroenergetycznych) EW elektrownia wiatrowa/elektrownie wiatrowe EWEA Europejskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej (ang. European Wind Energy Association) FNEZ Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej GDOŚ Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska GPZ główny punkt zasilania (stacja elektroenergetyczna, stacja transformatorowa) GW gigawat HVAC prąd zmienny wysokiego napięcia (ang. High Voltage Alternating Current) HVDC prąd stały wysokiego napięcia (ang. High Voltage Direct Current) IEC Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (ang. International Electrotechnical Commission) IPW infrastruktura przyłączeniowa wewnętrzna IPZ infrastruktura przyłączeniowa zewnętrzna MFW morska farma wiatrowa/morskie farmy wiatrowe MPZP miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego MoU porozumienie (ang. Memorandum of Understanding) MT morze terytorialne MTBiGM Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej MW megawat MWh megawatogodzina NSCOGI North Seas Countries Offshore Grid Initiative OOŚ ocena oddziaływania na środowisko OPEX koszt operacyjny OPEXs koszt operacyjny stały OPEXz koszt operacyjny zmienny OZE odnawialne źródła energii PB prawo budowlane 8\n9 PSEW Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej PSZW pozwolenie na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich raport OOŚ raport o oddziaływaniu na środowisko RDOŚ regionalna dyrekcja ochrony środowiska Rozporządzenie OOŚ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573, ze zm.) ŚP świadectwo pochodzenia TWh/a terawatogodzina na rok Uooś ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227, ze zm.) Upizp Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym URE Urząd Regulacji Energetyki WN wysokie napięcie ZNK zwrot z zaangażowanego kapitału ZSM zapotrzebowanie szczytowe na moc TWh terawatogodzina 9\n10 Wstęp Dyskusja nad zasadnością rozwoju morskiej energetyki wiatrowej ( MEW ) w Polsce trwa od kilku lat. Decyzje o rozwoju rynku MEW nie są łatwe ze względu na innowacyjność tej technologii, wysokie koszty inwestycyjne oraz bardzo długi czas i duże ryzyko przygotowania inwestycji. Z drugiej strony, bardzo duża wydajność i stabilność wytwarzania nieemisyjnej energii odnawialnej, a także stosunkowo niskie koszty operacyjne i mała konfliktowość społeczno-środowiskowa sprawiają, że branża ta jest jedną z najszybciej rozwijających się w europejskiej energetyce. Najważniejszym jednak argumentem, przemawiającym za rozwojem rynku morskich farm wiatrowych jest jego bezpośrednie powiązanie z przemysłem morskim. Produkcja komponentów morskich elektrowni wiatrowych, a także statków do ich budowy i obsługi w stoczniach oraz obsługa farm przez porty morskie to dziś największy impuls napędzający proces modernizacji i rozwoju europejskiego, w tym polskiego przemysłu morskiego. Rozwój polskich regionów nadmorskich w ogromnym stopniu zależy od kondycji krajowego przemysłu morskiego. Zaniechanie rozwoju energetyki wiatrowej na polskich obszarach morskich byłoby więc działaniem na szkodę gospodarki i społeczeństwa tych regionów. Tym bardziej, że już dziś polskie stocznie podjęły ogromny wysiłek inwestycyjny w celu przygotowania mocy produkcyjnych fundamentów, wież i platform transportowobudowlanych morskich elektrowni wiatrowych. Uznając zasadność rozwoju w Polsce morskiej energetyki wiatrowej i przemysłu morskiego, Rząd i Parlament RP w latach z sukcesem wdrożył nowy system wydawania pozwoleń lokalizacyjnych dla morskich farm wiatrowych w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej. Dzięki temu dziś przygotowywanych jest kilka projektów, o wartości przekraczającej 30 mld PLN, które do roku 2025 mogą zasilić polski system energetyczny w 2,2 GW zainstalowanej mocy w nieemisyjnych, odnawialnych źródłach energii. Dziś, w kontekście kryzysu gospodarczego, powstaje jednak najważniejsze pytanie: jak rozwijać krajową morską energetykę wiatrową, aby osiągnąć maksymalne korzyści gospodarcze, przy utrzymaniu minimalnych kosztów społecznych, zwłaszcza z tytułu wzrostu cen energii elektrycznej. Na to pytanie stara się odpowiedzieć Program rozwoju morskiej energetyki i przemysłu morskiego, którego propozycję opracowali eksperci z Fundacji na rzecz Energetyki Zrównoważonej, we współpracy z Ernst & Young. Program przedstawia, optymalny z punktu widzenia uwarunkowań gospodarczych, społecznych i środowiskowych scenariusz rozwoju morskiej energetyki i przemysłu morskiego, zakładający zainstalowanie 6 GW mocy w morskich farmach wiatrowych do roku 2030, z czego 1 GW w roku 2020, a kolejne 2 GW do roku Taki udział MEW w krajowym systemie elektroenergetycznym będzie nie tylko zwiększać w sposób zrównoważony dywersyfikację źródeł energii i obniżać emisyjność krajowej gospodarki, ale przede wszystkim stanie się kołem zamachowym rozwoju regionów nadmorskich. Realizacja inwestycji w MFW na polskich obszarach morskich może wnieść wartość dodaną do polskiej gospodarki w wysokości ponad 81 mld PLN do roku 2030 i stworzyć łącznie blisko 25 tys. nowych miejsc pracy. Przeważająca większość z wykreowanych miejsc pracy (ok. 85%) będzie związana z przemysłem morskim. Program zakłada jednak nie tylko bardzo ambitne plany inwestycyjne, ale także bardzo silny reżim redukcji kosztów inwestycyjnych i operacyjnych morskich farm wiatrowych, co jest zgodne z ogólnoeuropejskim trendem w kreowaniu polityki wobec tego sektora. Koszty inwestycyjne powinny zostać zredukowane o ok. 25% w odniesieniu do danych szacunkowych na rok Koszty operacyjne powinny zostać zmniejszone o ok. 24% względem szacunków w cenach z roku Pozwoli to na zmniejszenie jednostkowego kosztu wytworzenia energii o ok 23%. 10\n11 W konsekwencji, wysokość wsparcia dla morskich farm wiatrowych mogłaby ulec redukcji o 50% w latach , przy czym koszty systemowe z tytułu wsparcia wystąpią dopiero po roku 2020, kiedy oddane zostaną do użytku pierwsze MFW. Podstawowym narzędziem optymalizacji kosztów ma być rozwój krajowego zaplecza produkcyjnego, logistycznego i obsługowego, opartego na potencjale krajowego przemysłu stoczniowo- -portowego. Główne ośrodki produkcyjno-logistyczne powinny powstać w Szczecinie i Świnoujściu, a obsługowo-serwisowe w Darłowie i Ustce. Dużą rolę odegrają także ośrodki w Gdyni i Gdańsku w zakresie produkcji komponentów i statków do budowy farm oraz porty w Wejherowie i na Helu w obsłudze i serwisie. Bardzo istotnym czynnikiem optymalizacji kosztów będzie także budowa morskiej sieci przesyłowej, łączącej Główny Punkt Zasilania ( GPZ ) Słupsk-Wierzbięcino z GPZ Żarnowiec, która pozwoli na stworzenie punktu przyłączeniowego MFW na obszarach morskich. Podsumowując można stwierdzić, iż korzyści związane z rozwojem morskich farm wiatrowych w Polsce wielokrotnie przekraczają koszty związane ze stworzeniem odpowiednich warunków dla ich rozwoju. Skala korzyści (i nadwyżki nad kosztami) jest ściśle uzależniona od skali rozwoju sektora morskich farm wiatrowych w Polsce. W szczególności wynika to z faktu, iż w przypadku rozwoju sektora do poziomu ok. 6 GW mocy zainstalowanej, odsetek nakładów kapitałowych związanych z budową MFW, który będzie stanowił przychód polskich przedsiębiorstw i przyczyniał się do rozwoju gospodarczego Polski, będzie zdecydowanie najwyższy. Mniejszy cel ilościowy spowoduje nieopłacalność inwestycji w moce produkcyjne polskiego przemysłu morskiego, a dostawy komponentów MFW i obsługa ich budowy będzie, zamiast przez polskie stocznie i porty, realizowana na rynkach zagranicznych, głównie niemieckim, szwedzkim i duńskim. Zatem z ekonomicznego punktu widzenia należy uznać, iż system wsparcia dla morskich farm wiatrowych jest inwestycją, która w perspektywie do roku 2030 jest korzystna dla polskiej gospodarki i może przyczynić się do stworzenia kolejnego sektora gospodarczego, który zapewni wzrost PKB i zatrudnienia, w szczególności w regionach nadmorskich. Program powstał w związku z oczekiwaniem wielu środowisk politycznych, branżowych, naukowych i pozarządowych, które wyrażone zostało podczas konferencji Morska Energetyka Kołem Zamachowym Rozwoju Przemysłu i Regionów Nadmorskich, która odbyła się w Słupsku w styczniu 2013 roku. W najbliższych miesiącach będzie poddany szerokim konsultacjom politycznym, branżowym i społecznym. Jego realizacja będzie jednak uzależniona od odpowiednich decyzji politycznych. 11\n12 Streszczenie niespecjalistyczne Rozdział I Potencjał rozwoju MEW na polskich obszarach morskich W rozdziale dokonana została szeroka analiza potencjału morskiej energetyki wiatrowej na polskich obszarach morskich oraz krajowego przemysłu morskiego, jako zaplecza dostawczego, logistycznego, obsługowego i serwisowego morskiej energetyki. Określony został potencjał teoretyczny wynikający z dostępności lokalizacji pod projekty morskich farm wiatrowych, warunków wietrznych i maksymalnej produktywności MFW. Został on oszacowany na 12 GW zainstalowanej mocy i TWh energii rocznie. Na potencjał teoretyczny zostały nałożone kolejne uwarunkowania, takie jak: możliwości przyłączenia do sieci, uwarunkowania krajowego systemu energetycznego, możliwości zaplecza dostawczo-logistycznego i kadrowego. Na tej podstawie określono potencjał techniczny, wskazujący, że istnieje możliwość budowy maksymalnie 7,4 GW do roku Potencjał techniczny został następnie poddany weryfikacji pod względem najważniejszych uwarunkowań rynkowych, w ramach której zbadano ograniczenia wynikające z optymalizacji, m.in. kosztowej i organizacyjnej, zarówno z punktu widzenia potencjalnych inwestorów, jak i państwa. W wyniku tej analizy określono potencjał rynkowy na poziomie 6 GW w roku Rozdział II Cele Programu W drugim rozdziale zostały określone cele ilościowe i jakościowe w odniesieniu zarówno do docelowej mocy morskich farm wiatrowych wybudowanych na polskich obszarach morskich, jak i produkcji ich elementów konstrukcyjnych przez polski przemysł morski. Cele ilościowe: I faza rozwoju rynku - do roku 2020: 1 GW zainstalowanej mocy oraz zaplecze zapewniające: dostawy konstrukcji wsporczych na rynek europejski w skali sztuk i rynek krajowy w skali sztuk, stałą przestrzeń montażowo-magazynową w portach dla komponentów MFW na poziomie 30 ha. II faza - do roku 2025: 3 GW zainstalowanej mocy oraz zaplecze zapewniające: dostawy konstrukcji wsporczych na rynek europejski w skali 1000 sztuk i rynek krajowy w skali sztuk, dostawę 200 km kabli podmorskich, stałą przestrzeń montażowo-magazynową w portach dla komponentów MFW na poziomie 50 ha. III faza - do roku 2030: 6 GW zainstalowanej mocy oraz zaplecze zapewniające: dostawy konstrukcji wsporczych na rynek europejski w skali 1500 sztuk i rynek krajowy w skali sztuk, dostawy turbin wiatrowych na rynek krajowy w skali 500 sztuk i rynek europejski w skali 500 sztuk, dostawę 400 km kabli podmorskich, stałą przestrzeń montażowo-magazynową w portach dla komponentów MFW na poziomie 80 ha. 12\n13 Cele w zakresie optymalizacji kosztów: Określono także warunki ekonomiczne, jakie mają zostać spełnione, aby osiągnięcie celów ilościowych było możliwe. Jako cel w zakresie redukcji kosztów inwestycyjnych ( CAPEX ) w perspektywie do roku 2025 przyjęto ok. 25% obniżenie kosztów jednostkowych w odniesieniu do szacunkowych kosztów na rok 2012 z 14,7 mln PLN za MW do 10,9 mln PLN za MW. Celem redukcyjnym w zakresie kosztów operacyjnych powinno być osiągnięcie redukcji kosztów operacyjnych ( OPEX ) o ok. 24% względem szacunków na rok 2013 w perspektywie do roku 2025, czyli z ok PLN/MW do PLN/MW. Celem redukcyjnym w zakresie zmniejszenia jednostkowego kosztu wytworzenia energii przez MFW w roku 2025, w odniesieniu do szacunków na rok 2013, powinna być redukcja na poziomie ok. 23% kosztów, czyli z 665 PLN/MWh do 511 PLN/MWh. W oparciu o szacunki dzisiejszych kosztów inwestycyjnych i operacyjnych morskich farm wiatrowych budowanych i eksploatowanych na rynkach zagranicznych, w zestawieniu z polskimi uwarunkowaniami lokalizacyjnymi i wietrznymi oraz przy założeniu spadku kosztów CAPEX i OPEX założonych w Programie, wynikających z przyjętej prognozy rozwoju krajowego rynku MFW i wynikającej z tych założeń krzywej uczenia, szacuje się że w celu zapewnienia opłacalności MFW na polskich obszarach morskich wysokość wsparcia dla morskich farm wiatrowych mogłaby ulec redukcji o 50% w latach i powinna zostać określona w nowym systemie na następujących poziomach: 1. od 456 PLN/MWh (przy produktywności 45% 1 ) do 600 PLN/MWh (przy produktywności 35%) w roku 2013, 2. od 292 PLN/MWh (przy produktywności 45%) do 351 PLN/MWh (przy produktywności 35%) w roku 2020, 3. od 230 PLN/MWh (przy produktywności 45%) do 253 PLN/MWh (przy produktywności 35%) w roku Wykres 1. Zakładana luka przychodowa pomiędzy jednostkowym kosztem wytworzenia energii elektrycznej (JKWE) w MFW a prognozowaną ceną energii elektrycznej w Polsce w latach wariant optymistyczny Źródło: opracowanie własne Koszty systemu wsparcia z tytułu dopłat do sprzedawanej energii, przy założeniu utrzymania parametrów określonych w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach z października 2012 roku (określona gwarantowana 1 Produktywność - wartość określana jako stosunek liczby godzin pracy z pełną mocą do liczby godzin w roku ogółem (wskaźnik ten wyrażany jest w procentach). 13\n14 cena energii indeksowana o wartość inflacji, świadectwo pochodzenia ze współczynnikiem gwarantującym pokrycie luki przychodowej tak, aby projekt osiągał IRR 2 =12%) w ujęciu średniorocznym nie powinny przekraczać 1,1 mld PLN dla farm oddanych do użytku do roku 2020 (1 GW) i dodatkowo 1,8 mld PLN dla farm oddanych do użytku do roku 2025 (2 GW). Do roku 2020 system wsparcia dla MFW nie będzie generował żadnych kosztów. Korzyści gospodarcze Oszacowano także skalę korzyści gospodarczych, jaką powinno spowodować osiągnięcie założonych w Programie celów 3 : całkowita wartość dodana polskiej gospodarki do roku 2030 powinna wynieść ok. 81,8 mld PLN (wartość skumulowana dla fazy inwestycyjnej i operacyjnej), średnioroczna wartość dodana w fazie operacyjnej MFW powinna wynieść 13,7 mld PLN, z czego 12,7 mld PLN to efekty bezpośrednie, poziom przychodów budżetowych do 2030 roku powinien osiągnąć ok. 16,4 mld PLN, z czego ok. 80% tej kwoty to przychody z tytułu podatków pośrednich oraz podatek CIT płacony przez przedsiębiorstwa bezpośrednio i pośrednio związane z sektorem morskich farm wiatrowych: o o ok. 82% wpływów (tj. ok. 13,5 mld PLN) trafi do budżetu centralnego (Skarbu Państwa), ok. 18% wpływów będzie stanowiło przychód budżetów wojewódzkich, gminnych i powiatowych, od roku 2030, przez ok lat działania, funkcjonujące MFW będą zapewniać średnioroczne wpływy do sektora finansów publicznych w wysokości ok. 3,1 mld PLN, z tytułu uiszczania opłaty lokalizacyjnej przychody do budżetu wyniosą około 0,9 mld PLN do 2030, łączne wpływy do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w latach , które wynikają z rozwoju MFW, osiągną prawie 5,1 mld PLN, średniorocznie składki socjalne związane z rozwojem MFW po roku 2030 będą generować wpływy w wysokości ok. 0,13 mld PLN rocznie. Wpływ na rynek pracy W oparciu o wyniki analiz porównujących wpływ rozwoju MFW na rynek pracy w Wielkiej Brytanii i Niemczech oszacowano, iż w przypadku realizacji projektów o mocy 6 GW w fazie inwestycyjnej i operacyjnej łącznie w latach w sektorze morskiej energetyki wiatrowej może zostać stworzonych ok. 24,8 tys. dodatkowych, stałych miejsc pracy, w przypadku 3 GW zainstalowanej mocy - ok. 12,4 tys., w przypadku 1 GW - ok. 4,1 tys. Aby szczegółowo ocenić skalę wpływu morskiej energetyki wiatrowej na rozwój rynku pracy w Polsce, konieczne jest uwzględnienie również fazy operacyjnej instalacji (perspektywa do roku ). W oparciu o dane szacunkowe średnioroczny poziom zatrudnienia wynikający z rozwoju MFW może osiągnąć nawet ok. 5,1 tys. miejsc pracy, przy założeniu realizacji projektów o mocy 6 GW (na podstawie danych z 2013 r.) 4. Podsumowując, można stwierdzić, iż korzyści związane z rozwojem morskich farm wiatrowych w Polsce wielokrotnie przekraczają koszty związane ze stworzeniem odpowiednich warunków dla ich rozwoju. Skala korzyści (i nadwyżki nad kosztami) jest ściśle uzależniona od skali rozwoju sektora morskich farm wiatrowych w Polsce. W szczególności wynika to z faktu, iż w przypadku rozwoju sektora do poziomu ok. 6 GW mocy zainstalowanej odsetek nakładów kapitałowych związanych z budową MFW, który będzie stanowił przychód polskich przedsiębiorstw i przyczyniał się do rozwoju gospodarczego Polski, będzie zdecydowanie najwyższy. Rozwój MEW na poziomie niższym niż 6 GW nie pozwoli na przekroczenie masy krytycznej, która będzie decydować o podejmowaniu decyzji inwestycyjnych w zakresie rozwoju krajowego zaplecza produkcyjnego 2 Wewnętrzna stopa zwrotu (Internal Rate of Return). 3 Na podstawie Raportu: Morska energetyka wiatrowa analiza korzyści dla polskiej gospodarki oraz uwarunkowań rozwoju, przygotowanego przez Ernst & Young we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Energetyki Wiatrowej (PSEW) oraz analiz własnych FNEZ. 4 Tamże. 14\n15 i dostawczo-logistycznego, obsługującego budowę polskich farm wiatrowych. Budowa MFW w mniejszej skali może bowiem z powodzeniem być obsługiwana przez rynki zagraniczne, w tym zwłaszcza niemiecki, duński i szwedzki. Zatem z ekonomicznego punktu widzenia należy uznać, iż system wsparcia dla morskich farm wiatrowych, który powinien powstać w ramach prac nad nową ustawą o odnawialnych źródłach energii jest inwestycją, której celem jest zapewnienie maksymalnych korzyści gospodarczych w perspektywie do roku 2030, poprzez stworzenie kolejnego sektora gospodarczego, który zapewni wzrost PKB i zatrudnienia, w szczególności w regionach nadmorskich. Co bardzo istotne, inwestycja ta nie będzie rodzić kosztów z tytułu wsparcia MFW przed rokiem 2020, gdyż pierwszy prąd z morskiej farmy wiatrowej na polskich obszarach morskich może popłynąć właśnie w tym roku. Rozdział III Analiza sytuacji bieżącej W trzecim rozdziale dokonano analizy otoczenia prawnego jak i rynkowego, które wpływają na możliwość osiągnięcia założonych celów. Przedstawiono uwarunkowania proceduralne przygotowania, realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych, a także: 1. aktualny stan przygotowania projektów, 2. koszty inwestycyjne, 3. warunki odbioru i przesyłu energii, 4. stan rynku dostaw, usług i zaplecza kadrowego. Biorąc pod uwagę uwarunkowania organizacyjne i proceduralne, przygotowanie projektu MFW trwać będzie ok. 7 lat, organizacja budowy i budowa 3-4 lata, eksploatacja do 25 lat. Tabela 1. Prognozowany harmonogram realizacji morskiej farmy wiatrowej Etap przygotowania Procedura uzyskania pozwoleń na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich dla farmy wiatrowej i stacji badawczo-pomiarowej (PSZW) Czas [Q 5 ] 3 I rok II rok III rok IV rok V rok VI rok VII rok Procedura uzyskania warunków przyłączenia i umowy przyłączeniowej 5 Procedura oceny oddziaływania na środowisko i uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (w tym badania środowiskowe) 12 Uzyskanie pozwolenia na budowę dla stacji badawczo-pomiarowej i pomiary wietrzności 10 Procedura uzyskania pozwolenia na układanie i utrzymywanie podmorskich kabli i rurociągów na morskich wodach wewnętrznych i morzu terytorialnym (w tym uzgodnienia przebiegu) 4 Procedura uzyskania pozwolenia na układanie 4 5 Q - kwartał 15\n16 i utrzymywanie podmorskich kabli i rurociągów w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej (w tym uzgodnienia przebiegu) Procedura uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przyłącza (w tym badania środowiskowe) Procedura uzyskania decyzji lokalizacyjnej dla przyłączy lądowych (w tym uzgodnienia lokalizacji) Procedura uzyskania pozwolenia na budowę dla I etapu MFW i kabla podmorskiego (w tym badania geotechniczne i projektowanie) Procedura uzyskania pozwolenia na budowę przyłącza lądowego Procedura uzyskania koncesji na wytwarzanie energii z odnawialnych źródeł Źródło: opracowanie własne Rozdział IV Zgodność Programu z politykami i strategiami krajowymi W czwartym rozdziale dokonano oceny zgodności przyjętych założeń i celów Programu z politykami i strategiami krajowymi i stwierdzono, że Program jest zgodny z podstawowymi kierunkami Polityki energetycznej Polski do roku 2030, Krajowym Planem Działań w zakresie OZE, Polityki Morskiej RP do roku 2030, Strategią Rozwoju Portów Morskich 2015, dokumentem strategicznym Polska 2020, Programem Rozwoju Elektroenergetyki z Uwzględnieniem Źródeł Odnawialnych w Województwie Pomorskim do roku 2025, a także z najważniejszymi dokumentami strategicznymi UE. Stwierdzono jednak, że dokumenty te nie określają właściwych celów dla morskiej energetyki wiatrowej, które stanowiłyby stabilną podstawę dla planowania rozwoju rynku. Rozdział V Analiza barier W piątym rozdziale określono najważniejsze bariery utrudniające na dzień dzisiejszy osiągnięcie celów określonych w Programie, odnosząc się do kolejnych etapów rozwoju rynku. I Etap rozwoju rynku do 2020 roku Analiza potencjału rynkowego morskiej energetyki wiatrowej w Polsce potwierdza, że rozwój tego sektora w założonych celach ilościowych i jakościowych jest możliwy i powinien przynieść znaczące korzyści gospodarcze dla Polski. Opis uwarunkowań legislacyjnych oraz rynkowych dowodzi, że od roku 2011 istnieją mocne podstawy do zainicjowania rozwoju rynku. Potwierdza to także zainteresowanie inwestorów krajowych i zagranicznych, które przełożyło się na rozpoczęcie przygotowań pierwszych projektów. Na podstawie wydanych pozwoleń lokalizacyjnych, warunków przyłączenia i wszczętych procedur środowiskowych można stwierdzić, że cel ilościowy pierwszego etapu rozwoju MEW 1 GW w roku 2020, może zostać osiągnięty bez istotnych zmian systemowych, pod warunkiem wdrożenia zaplanowanego przez Rząd systemu wsparcia dla odnawialnych źródeł energii. Trzeba przy tym podkreślić, że nieprzyjęcie nowego systemu wsparcia odnawialnych źródeł energii ( OZE ) 16\n17 w latach , dającego stabilne podstawy do przygotowania, realizacji i eksploatacji projektów pilotażowych, czyli tych, które mają szanse na realizację przed końcem roku 2020, zablokuje rozwój rynku MEW i uniemożliwi osiągnięcie założonych celów. Należy zwrócić uwagę na fakt, że krajowy sektor przemysłu morskiego wykazał duże zainteresowanie i zdolności do uruchomienia produkcji na rzecz morskich farm wiatrowych, co przełożyło się na uruchomienie produkcji specjalistycznych statków, a także wież i fundamentów na zagraniczne rynki MFW. Istniejące zaplecze portowe pozwoli na obsługę tej wielkości farm wiatrowych, z zastrzeżeniem, że część komponentów będzie dostarczana z portów zagranicznych (np. turbiny, kable podmorskie). II Etap rozwoju rynku lata Większe problemy, mogą wystąpić z osiągnięciem celu II etapu rozwoju branży - 3 GW w roku Tutaj główną barierą mogą być trudności z zyskaniem niezbędnych mocy przyłączeniowych do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego ( KSE ). W opinii operatora systemu do roku 2025 możliwe jest przyłączenie ok. 2,2 GW mocy w morskiej energetyce, a więc o ok. 800 MW mniej niż założono w Programie. Wydaje się jednak, że weryfikacja wydanych dotychczas warunków przyłączenia dla lądowej energetyki wiatrowej, a także weryfikacja realności planów inwestycyjnych w energetyce konwencjonalnej i jądrowej w perspektywie roku 2025, może pozwolić na wygospodarowanie oczekiwanego potencjału przyłączeniowego dla dodatkowych projektów MFW. Zwiększenie mocy przyłączeniowych może nastąpić także na skutek rozwoju morskich systemów przesyłowych, powstania połączeń transgranicznych czy rozwoju systemów magazynowania energii. Kolejnym problemem dla drugiej grupy projektów mogą być kwestie uzyskania finansowania. Lata będą prawdopodobnie okresem bardzo intensywnego rozwoju MFW na rynkach europejskich. Będzie to w naturalny sposób stwarzać bardzo silną konkurencję o źródła finansowania, zwłaszcza w kontekście utrzymujących się w tej perspektywie dość wysokich kosztów inwestycyjnych. Oznacza to, że polski system wsparcia musi być konkurencyjny względem systemów zagranicznych, tak aby kapitał inwestycyjny był nim zainteresowany. Stworzenie takiego systemu wymaga podejścia strategicznego i działań wyprzedzających, dających stabilne i długotrwałe podstawy do planowania inwestycji i budowania portfeli finansowych. Kolejnym problemem dla projektów w II fazie rozwoju rynku może być dostępność zaplecza dostawczego i logistycznego. W sytuacji dużego zapotrzebowania na urządzenia i usługi na rynkach zagranicznych, niezbędne wydaje się stworzenie znaczącego potencjału krajowego, który z jednej strony będzie mógł konkurować na rynkach europejskich, a z drugiej zapewniać maksymalną obsługę inwestycji krajowych. III Etap rozwoju rynku lata Zainstalowanie do roku GW w morskiej energetyce wiatrowej na polskich obszarach morskich wymagać będzie strategicznego podejścia do rozwoju tego sektora, jako ważnego elementu polityki energetycznej i gospodarczej kraju na lata Brak strategicznego planowania i kształtowanie systemu prawnego z perspektywy doraźnych interesów i problemów może być podstawową barierą w realizacji tego ambitnego celu. Szerszy rozwój morskiej energetyki w przyszłym dziesięcioleciu wymaga podjęcia już teraz ważnych decyzji politycznych na szczeblu krajowym i regionalnym i utrzymania ich w najbliższych kilkunastu latach. Takie odpowiedzialne i strategiczne podejście do rozwoju nowego sektora jest jednocześnie niezbędne, aby powiązać go z rozwojem przemysłu morskiego tak, by w konsekwencji stał się kołem zamachowym rozwoju regionalnego. Dla wyłonienia projektów, które byłyby realizowane po roku 2025 niezbędne wydają się zmiany prawne, które będą gwarantowały dostępność lokalizacji, w połączeniu z możliwościami przyłączeniowymi dla inwestorów gwarantujących największą efektywność ekonomiczną projektu. Podstawową barierą wykonawczą w realizacji celu na rok 2030 będzie możliwość przyłączenia dodatkowych 3 GW mocy do sieci i zapewnienie bilansowania wprowadzanej energii. Problem ten mogą rozwiązać inwestycje w morskie systemy przesyłowe, w tym sieci transgraniczne oraz rozwój technologii magazynowania energii. Bardzo duży wpływ na faktyczne możliwości przyłączeniowe dla MFW będzie miał także aktualny krajowy energy mix, który dziś ze względu na brak stabilnej wizji inwestycyjnej w energetyce, jest trudny do przewidzenia. 17\n18 Ważnym warunkiem rozwoju morskiej energetyki po roku 2020 będzie rozwój technologii, a także jej upowszechnienie prowadzące do obniżenia kosztów inwestycyjnych oraz rozwój krajowego zaplecza produkcyjnego, logistycznego i usługowego, którego rosnące doświadczenie powinno zapewniać optymalizację kosztów i harmonogramów inwestycyjnych. Rozdział VI Program działań wykonawczych Osiągnięcie celów określonych w Programie wymaga przygotowania i wdrożenia wielu działań w różnych obszarach, na różnych szczeblach organizacyjnych, tak państwowych, jak i samorządowych i prywatnych. W szóstym rozdziale zaproponowano szereg działań wykonawczych, które uporządkowano w trzy komplementarne programy wykonawcze. Celem każdego z nich będzie stworzenie stabilnych fundamentów dla rozwoju morskiej energetyki wiatrowej i przemysłu morskiego w Polsce. I. Program wykonawczy zaplecze inwestycyjne Cel Programu: Stworzenie ram politycznych, systemowych i prawnych, zapewniających atrakcyjność inwestycyjną polskiego rynku morskiej energetyki wiatrowej. Najważniejsze działania Programu: 1. Umocowanie strategiczne i polityczne celów w zakresie rozwoju morskiej energetyki wiatrowej i przemysłu morskiego, poprzez przyjęcie przez właściwe władze państwowe i samorządowe Programu Rozwoju Morskiej Energetyki i Przemysłu Morskiego lub wpisanie do właściwych strategii i programów celów i zadań określonych w Programie: a. Polityka energetyczna państwa b. Strategia rozwoju portów morskich c. Strategie rozwoju regionalnego d. Strategia rozwoju sieci 2. Opracowanie i uchwalenie pakietu zmian legislacyjnych, zapewniających stabilne i konkurencyjne względem rynków zagranicznych podstawy dla przygotowania, realizacji i eksploatacji morskich farm wiatrowych: a. Ustawa o odnawialnych źródłach energii b. Ustawa prawo energetyczne c. Ustawa o korytarzach przesyłowych d. Ustawa o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej 3. Opracowanie i wdrożenie programów operacyjnych dających możliwość wsparcia inwestycji związanych z realizacją morskich farm wiatrowych, sieci morskich i zaplecza produkcyjnego i logistycznego z funduszy UE w perspektywie budżetowej oraz z krajowych i regionalnych funduszy celowych. Harmonogram wykonawczy: Działania powinny zostać wykonane w latach Odpowiedzialni za realizację zadań powinni być: Minister Gospodarki, Minister Rozwoju Regionalnego, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, Marszałkowie Województw Pomorskiego i Zachodniopomorskiego. 18\n19 II. Program wykonawczy zaplecze realizacyjne Cel Programu: Stworzenie warunków dla rozwoju przemysłu morskiego i zaplecza infrastrukturalnego w skali i zakresie gwarantującej pełną obsługę krajowego rynku morskiej energetyki wiatrowej. Najważniejsze działania Programu: 1. Opracowanie i wdrożenie strategii rozwoju centrów produkcyjno-logistycznych i obsługowo-serwisowych, obejmujących: a. tworzenie lub rozwój specjalnych stref ekonomicznych wokół krajowych ośrodków portowych, b. inwestycje modernizacyjne portów i towarzyszącej im infrastruktury komunikacyjnej i magazynowej, c. rozbudowa istniejących i budowa nowych zakładów produkujących elementy konstrukcyjne morskich farm wiatrowych, d. tworzenie ośrodków naukowo-badawczo-wdrożeniowych łączących krajowy i międzynarodowy potencjał naukowy i przemysłowy. 2. Opracowanie i realizacja projektu morskiej sieci przesyłowej łączącej GPZ Słupsk-Wierzbięcino z GPZ Żarnowiec lądowo-morskim kablem stałoprądowym, z morską stacją transformatorową, stanowiącą punkt przyłączenia dla MFW realizowanych w rejonie Ławicy Słupskiej i Ławicy Środkowej. Docelowo sieć powinna zostać połączona kablem morskim z liniami transgranicznymi łączącymi kraje basenu Morza Bałtyckiego, jako element tzw. Baltic Supergrid. Przedsięwzięcie mogłoby być realizowane na zasadach partnerstwa publiczno-prywatnego we współpracy inwestorów i operatora sieci przesyłowej. 3. Opracowanie i wdrożenie programu monitoringu środowiska morskiego, opartego na budowie i eksploatacji 2 lub 3 stałych morskich stacji pomiarowo-badawczych. Program pozwoliłby na stworzenie niezależnego, obiektywnego źródła wiedzy o stanie środowiska morskiego oraz wpływie MFW na to środowisko. Harmonogram wykonawczy: Opracowania poszczególnych projektów powinny zostać wykonane w latach Działania realizacyjne powinny być wykonane w latach Odpowiedzialni za realizację zadań powinni być: III. Zadanie 1: Minister Gospodarki, Minister Skarbu Państwa, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, właściwe władze samorządowe, Zadanie 2: Minister Gospodarki, operator systemu przesyłowego, Zadanie 3: Minister Środowiska, Minister do spraw gospodarki morskiej, Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Program wykonawczy zaplecze organizacyjne Cel Programu: Stworzenie warunków systemowych dla racjonalnego i efektywnego przeprowadzenia działań przygotowawczych, realizacyjnych i eksploatacyjnych projektów inwestycyjnych morskich farm wiatrowych. Najważniejsze działania Programu: 1. Wyznaczenie lokalizacji dla projektów MFW w II rundzie 3 GW do realizacji w latach , poprzez: a. wykonanie i przyjęcie planu zagospodarowania obszarów morskich, w tym wyłącznej strefy ekonomicznej, w celu wskazania obszarów wyznaczonych do drugiej rundy wyboru lokalizacji dla MFW oraz korytarzy infrastrukturalnych dla sieci morskich, 19\n20 b. wykonanie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko planu zagospodarowania obszarów morskich. 2. Powiązanie lokalizacji dostępnych dla MFW w II rundzie z warunkami przyłączenia do sieci, poprzez: a. dokonanie, na podstawie wcześniej uchwalonych zmian w prawie energetycznym, weryfikacji wydanych warunków przyłączenia, unieważnienie warunków wydanych dla projektów nie mających realnych szans na realizację, b. określenie na mocy krajowego planu działań na rzecz odnawialnych źródeł energii lub polityki energetycznej puli mocy przyłączeniowych dostępnych dla MFW, c. określenie warunków przyłączenia dla farm, które mogą być zrealizowane na wskazanych do II rundy lokalizacjach. 3. Przeprowadzenie przetargów na decyzje lokalizacyjne i warunki przyłączenia do sieci dla MFW II rundy, mających na celu wybór inwestorów gwarantujących optymalne warunki ekonomiczne realizacji inwestycji na wskazanych lokalizacjach. Harmonogram wykonawczy: Działanie 1 powinno zostać wykonane w latach Odpowiedzialny za realizację powinien być Minister do spraw gospodarki morskiej. Działanie 2 powinno zostać wykonane w latach Odpowiedzialnym za realizację powinien być Minister Gospodarki i operator systemu przesyłowego. Działanie 3 powinno zostać wykonane w latach Odpowiedzialnym za realizację powinien być Minister do spraw gospodarki morskiej. Rozdział VII Zarządzanie wdrażaniem Programu W siódmym rozdziale zaproponowano zasady zarządzania Programem. Programowanie i wdrażanie rozwoju nowej branży, jaką jest morska energetyka wiatrowa i powiązany z nią przemysł morski, wymaga spójnego systemu zarządzania. Niestety, zakres działań niezbędnych do wykonania jest bardzo szeroki i obejmuje kompetencje wielu organów administracji państwowej i samorządowej, a także instytucji im podległych. Dlatego też, zarządzanie wdrażaniem Programu powinno odbywać się na różnych szczeblach administracji. Zarządzanie na szczeblu krajowym Proponuje się powołanie międzyresortowego zespołu do spraw wdrażania Programu Rozwoju Energetyki i Przemysłu Morskiego, w którego skład powinni wejść przedstawiciele następujących resortów i instytucji: 1. Ministerstwa Gospodarki przewodniczący zespołu, pełnomocnik rządu do spraw wdrażania programu, 2. Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wiceprzewodniczący zespołu, 3. Ministerstwa Skarbu Państwa, 4. Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, 5. Ministerstwa Środowiska, 6. Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku, 7. Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie, 8. Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, 9. Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego, 10. Państwowej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, 20\n21 11. Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych, 12. Agencji Rozwoju Przemysłu, 13. Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, 14. operatora systemu przesyłowego. Zadaniem Zespołu byłoby uzgadnianie zakresu głównych działań wykonawczych, sposobu i harmonogramu ich realizacji oraz koordynacja działań wykonawczych. Zarządzanie na szczeblach regionalnych Na szczeblu regionalnym proponuje się powołanie pełnomocników Marszałków Województw odpowiedzialnych za zarządzanie działaniami wykonawczymi, będącymi w kompetencji samorządów regionalnych. Marszałkowie mogliby powołać zespoły robocze, w skład których wchodziliby przedstawiciele: 1. Urzędu Marszałkowskiego, 2. Urzędu Wojewódzkiego, 3. Urzędów Morskich, 4. zarządów portów, 5. samorządów gminnych, 6. regionalnych dyrekcji ochrony środowiska, 7. przemysłu morskiego, 8. inwestorów. Zadaniem Zespołu byłoby uzgadnianie zakresu głównych działań wykonawczych, sposobu i harmonogramu ich realizacji oraz koordynacja działań wykonawczych. Monitoring i sprawozdawczość Monitoring wdrażania Programu powinien prowadzić zespół międzyresortowy, który raz na pół roku przygotowywałby sprawozdanie z realizacji Programu, które prezentowane byłoby na posiedzeniu rządu i właściwych komisjach parlamentarnych. Sprawozdanie opracowywane byłoby na podstawie informacji przedstawionych przez poszczególne instytucje reprezentowane w zespole oraz pełnomocników Marszałków Województw. Dalsze prace nad Programem Obecnie Program będzie uzgadniany wewnętrznie między ekspertami FNEZ, partnerem merytorycznym i przedstawicielami branży. Następnie odbędą się prezentacje i konsultacje polityczne na szczeblu krajowym i regionalnym oraz szerokie konsultacje społeczne. Po rozpatrzeniu i naniesieniu uwag i propozycji zgłoszonych podczas konsultacji, Program zostanie przekazany przez FNEZ rządowi oraz Marszałkom Województw z wnioskiem o jego formalne przyjęcie i wykorzystanie w bieżącej działalności. 21\n22 1. Potencjał rozwoju MEW na polskich obszarach morskich Ocena potencjału danego sektora wymaga wielokryterialnej analizy i uwzględnienia wielu różnych czynników. W dalszej części rozdziału wykonano szeroką analizę potencjału morskiej energetyki wiatrowej na polskich obszarach morskich oraz krajowego przemysłu morskiego, jako zaplecza dostawczego, logistycznego, obsługowego i serwisowego morskiej energetyki. W efekcie wskazano potencjał teoretyczny, techniczny i rynkowy rozwoju morskich farm wiatrowych, dzięki czemu możliwe było określenie realnych celów dla tego sektora w perspektywie do 2030 r. Rysunek 1. Schemat wyznaczania celów Programu Potencjał teoretyczny Potencjał techniczny CELE ILOŚCIOWE I JAKOŚCIOWE ROZWOJU MEW W POLSCE Potencjał rynkowy 1.1. Potencjał teoretyczny Dostępność lokalizacji Na mocy ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej z dnia 21 marca 1991 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz z późn. zm.) znowelizowanej w 2011 r. MFW mogą być lokalizowane jedynie w wyłącznej strefie ekonomicznej obszarów morskich Polski. Oznacza to minimalną odległość od linii brzegowej wynoszącą 12 mil morskich (ok. 22 km). Z punktu widzenia ekonomicznego i technologicznego najdogodniejsze lokalizacje dla MFW stanowią obszary płytkie (z uwagi na koszty fundamentowania) i blisko linii brzegowej (z uwagi na koszty instalacji i obsługi oraz infrastruktury przyłączeniowej). Przy wyborze lokalizacji pod uwagę należy wziąć także dotychczasowe formy użytkowania obszarów morskich i wynikające z nich ograniczenia, tj.: zwyczajowe szlaki morskie i możliwe utrudnienia nawigacyjne, obszary militarne, obszary podlegające ochronie ze względów środowiskowych (NATURA 2000), obszary istotne z punktu widzenia rybołówstwa. Według wyliczeń Instytutu Morskiego w Gdańsku całkowita powierzchnia obszarów, na których można zlokalizować morskie farmy wiatrowe wynosi 3590 km 2, jednak po uwzględnieniu uwarunkowań ekonomicznych (np. głębokość i odległość od lądu) należy go ograniczyć do ok km 2 do roku Pozostałe obszary będą mogły zostać wykorzystane w dalszej perspektywie w miarę rozwoju nowych technologii fundamentowania i spadku kosztów inwestycji 6, 7. 6 Instytut Energetyki Odnawialnej Energetyka wiatrowa stan aktualny i perspektywy rozwoju w Polsce. Warszawa. 22\n23 Minister do spraw gospodarki morskiej (Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) opublikował w 2012 r. mapę potencjalnych lokalizacji projektów MFW opracowaną przez Instytut Morski w Gdańsku8. Należy przy tym zaznaczyć, że ww. mapa nie ma charakteru wiążącego dla organów wydających oraz opiniujących pozwolenia lokalizacyjne dla MFW. Na jej podstawie można wyodrębnić 4 podstawowe obszary potencjalnych lokalizacji morskich farm wiatrowych: północny stok Ławicy Odrzańskiej, północny stok Ławicy Słupskiej, wschodni stok Ławicy Słupskiej i południowo-zachodni stok Ławicy Środkowej. Biorąc pod uwagę uwarunkowania każdego z tych rejonów, w tym w szczególności głębokość, odległość od brzegu oraz potencjalną konfliktowość z innymi formami użytkowania obszarów morskich, największy potencjał dla szybkiego rozwoju morskiej energetyki wiatrowej mają rejony wschodniego i północnego stoku Ławicy Środkowej, a w następnej kolejności rejon Ławicy Odrzańskiej i Ławicy Środkowej. Mapa 1. Mapa potencjalnych miejsc przeznaczonych pod lokalizację farm wiatrowych w wyłącznej strefie ekonomicznej Źródło: Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Warunki wietrzne, produktywność Jednym z głównych czynników wpływających na produktywność MFW, a więc zasadność ich budowy i opłacalność, są zasoby wietrzne. Wstępna ocena warunków wietrznych wskazuje, że obszar polskiej strefy ekonomicznej charakteryzuje się jednym z największych potencjałów wiatru na Morzu Bałtyckim. Analizy przeprowadzone przez Instytut Morski w Gdańsku wskazują, że produktywność 1 MW mocy w polskiej strefie ekonomicznej może być wyższa niż średnia dla obszaru Bałtyku9. Brakuje jednak instrumentów pomiarowych na polskich obszarach morskich pozwalających precyzyjnie scharakteryzować warunki wietrzne oraz produktywność planowanych MFW, gdyż jak do tej pory nie został zainstalowany w tym rejonie żaden profesjonalny maszt pomiarowy. Na potrzeby niniejszego opracowania 7 B. Gutkowski Perspektywy rozwoju morskiej energetyki wiatrowej w Polsce. Prezentacja na konferencję Inwestycje w morskie farmy wiatrowe. PTMEW. 8 Strona internetowa MTBiGM. data dostępu [ ]. 9 Instytut Morski w Gdańsku Możliwości wykorzystania polskich obszarów morskich do rozwoju energetyki wiatrowej. 23\n24 wykonano studium Potencjał wiatru i produktywność wybranych farm wiatrowych offshore na polskich obszarach morskich 10, bazujące na danych pomiarowych wietrzności pochodzących z platformy pomiarowej Offshore FINO 2 zlokalizowanej w EEZ Niemiec oraz na maszcie onshorowym zlokalizowanym 10 km od miasta Łeba w latach W ramach studium wykonano, dzięki zastosowaniu profesjonalnych modeli matematycznych ekstrapolujących dane z FINO 2, kalkulacje dla trzech projektów wzorcowych reprezentujących grupy potencjalnych lokalizacji MFW w okolicy: Ławicy Słupskiej, Ławicy Środkowej oraz Ławicy Odrzańskiej. Platforma FINO 2 służy do pomiarów meteorologicznych, hydrologicznych, technicznych i ekologicznych. Wzniesiono ją w czerwcu 2007 w punkcie Kriegers Flak i od sierpnia 2007 roku dostarcza dane pomiarowe z zachodniej części Bałtyku. Poza danymi pomiarowymi z FINO 2 nie istnieją żadne inne dane z Morza Bałtyckiego, które charakteryzowałaby taka precyzja i które byłyby zebrane na wysokości rotorów elektrowni morskich. Główny kierunek wiatru na polskich obszarach morskich ( POM ) sytuuje się w zachodnim sektorze (od 255 do 285 ) róży wiatrów i jego udział w róży wiatrów wynosi ok. 17%. Dla wszystkich trzech obszarów średnia roczna prędkość wiatru na wysokości 100 m wynosi 9,9-10 m/s, natomiast średni roczny potencjał energii wiatru na wysokości 100 m wynosi kwh/m 2 a. Dla porównania należy wskazać, że warunki wietrzne na Morzu Północnym charakteryzują się średnią prędkością wiatru w przedziale 8,5 11,5 m/s (na wysokości 90 m). Należy tu zauważyć, że obecnie najwyższa klasa turbin według standardów IEC tj. Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej zakłada średnią prędkość wiatru równą 10 m/s dla okresu żywotności turbin wynoszącego 20 lat. Instalacja turbin tej klasy na obszarach o wyższej średniej prędkości wiatru jest możliwa, jednak może spowodować skrócenie żywotności konstrukcji 11. Według Studium, warunki wietrzne na polskich obszarach morskich pozwalają na produkcję energii z MFW równoważną godz./rok pełnej mocy obciążenia, co w przeliczeniu na współczynnik wykorzystania mocy wynosi 45-54% 12 (przy 100% dostępności technicznej i bez uwzględnienia strat elektrycznych). Wdrożone projekty na Morzu Północnym wskazują, że współczynnik wykorzystania mocy MFW wynosi w praktyce ok. 41% i w związku z rozwojem technologii przewiduje się wzrost tego współczynnika do poziomu ok. 42,5% w 2025 r. 13 Należy zaznaczyć, że w przypadku energetyki wiatrowej lądowej wartości te wynoszą ok godz./rok (ok. 25%) 14. Studium opracowano dla trzech stopni mocy znamionowej w odniesieniu do powierzchni (4, 6 i 8 MW/km²). Na podstawie wyników wybrano opcję 6 MW/km 2 jako optymalną dla polskich obszarów morskich pod względem kosztów instalacji przy obecnym rozwoju technologicznym, strat z tytułu cienia aerodynamicznego turbin oraz uzysku energii na obszar. Podsumowując, przy uwzględnieniu dostępnego obszaru polskiej EEZ (2000 km 2 w perspektywie do 2030 r.), warunków wietrznych, produktywności MFW oraz gęstości mocy zainstalowanej (6 MW/km 2 ) wyznaczono potencjał teoretyczny na poziomie ok. 12 GW, z potencjałem wytwórczym wynoszącym ok TWh/a Potencjał techniczny Możliwość przyłączenia do sieci Jednym z najistotniejszych czynników wpływających na potencjał rozwojowy morskiej energetyki wiatrowej jest możliwość wyprowadzenia mocy z obszarów morskich i wprowadzenie wytworzonej energii do systemu 10 Windhunter-prognoza sp. z o. o. i WIND-consult Ingenieurgesellschaft für umweltschonende Energiewandlung mbh Studium potencjał wiatru i produktywność wybranych farm wiatrowych offshore na polskich obszarach morskich. FNEZ dane niepublikowane. 11 Beldock N., Jacquemin J Inventory of wind potential based on sea depth, wind speed, distance from shore. Garrad Hassan. W ramach projektu WINDSPEED nr EIE/07/759/S Współczynnik określany jest jako stosunek liczby godzin pracy z pełną mocą do liczby godzin w roku ogółem (wskaźnik ten wyrażany jest w procentach). 13 Ernst & Young Morska energetyka wiatrowa analiza korzyści dla polskiej gospodarki oraz uwarunkowań rozwoju. PSEW. 14 IEO Wizja rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce do 2020 r. 15 Terawatogodziny na rok. 24\n1 Dokument opracowany przez Fundację na rzecz Energetyki Zrównoważonej w ramach projektów Narodowy program rozwoju morskiej energetyki wiatrowej na\n1 Wstęp Dyskusja nad zasadnością rozwoju morskiej energetyki wiatrowej ( MEW ) w Polsce trwa od kilku lat. Decyzje o rozwoju rynku MEW nie są łatwe ze względu na innowacyjność tej technologii, wysokie\nProgram Rozwoju Morskiej Energetyki i Przemysłu Morskiego w Polsce - streszczenie menadżerskie - Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej\nFundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej Program Rozwoju Morskiej Energetyki i Przemysłu Morskiego w Polsce - streszczenie menadżerskie - 1 Warszawa, 2013 r. Autor zespół ekspertów Fundacji na rzecz\nUwarunkowania rozwoju przemysłu morskiego na potrzeby morskiej energetyki wiatrowej - doświadczenia zagraniczne i polskie\nPart-financed by the European Union (European Regional Development Fund) w w w. p t m e w. p l Uwarunkowania rozwoju przemysłu morskiego na potrzeby morskiej energetyki wiatrowej - doświadczenia zagraniczne\nMORSKA ENERGETYKA WIATROWA W POLSCE I EUROPIE STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU\nPart-financed by the European Union (European Regional Development Fund) MORSKA ENERGETYKA WIATROWA W POLSCE I EUROPIE STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU Mariusz Witoński Wiceprezes Zarządu Polskiego Towarzystwa\nMożliwości wprowadzenia do KSE mocy z MFW na Bałtyku\nMożliwości wprowadzenia do KSE mocy z MFW na Bałtyku Autor: Sławomir Parys, Remigiusz Joeck - Polskie Sieci Morskie ( Czysta Energia nr 9/2011) Ostatni okres rozwoju energetyki wiatrowej cechuje zwiększona\nMaciej Stryjecki. Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej\nMaciej Stryjecki Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej 3 fundamenty rynku MFW Dostępność lokalizacji System wyboru i rezerwacji lokalizacji Ocena oddziaływania na środowisko Efektywność ekonomiczna\nInfrastruktura przesyłowa niezbędna dla rozwoju farm wiatrowych w polskich obszarach morskich\nPolskie Sieci Morskie PSM Infrastruktura przesyłowa niezbędna dla rozwoju farm wiatrowych w polskich obszarach morskich Bogdan Gutkowski AOS Sp. z o.o., Konsorcjum Polskie Sieci Morskie Polskie Sieci Morskie\nFundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej. Doświadczenia z kampanii komunikacji społecznej dla projektu MFW BSIII\nFundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej Doświadczenia z kampanii komunikacji społecznej dla projektu MFW BSIII 1 Przedmiot kampanii Kampania dialogu społecznego dla projektu morskiej farmy wiatrowej\nSieci morskie zintegrowane z morskimi farmami wiatrowymi. Projekt Baltic InteGrid. Warszawa, 27 lutego 2017 r.\nSieci morskie zintegrowane z morskimi farmami wiatrowymi Projekt Baltic InteGrid Warszawa, 27 lutego 2017 r. 1 Partnerzy projektu Budżet projektu: EUR 3 971 104,00 Czas trwania projektu: 2016-2019 Źródło\nIntegracja sieci morskich. Bogdan Gutkowski Polskie Towarzystwo Energetyki Wiatrowej w Gdańsku\nIntegracja sieci morskich Bogdan Gutkowski Polskie Towarzystwo Energetyki Wiatrowej w Gdańsku Integracja sieci morskich Powstanie zintegrowanej europejskiej sieci morskiej przyczyni się do budowy jednolitego\nRynek MFW w Polsce a ustawa OZE\n14 nr 1(31)/2013 Maciej Stryjecki, prezes zarządu, Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej Fot. krysia2.flog.pl Rynek MFW w Polsce a ustawa OZE M orska energetyka wiatrowa jest jednym z najszybciej\nPrzegląd programów badawczych w Europie w związku z rozwojem morskich farm wiatrowych. Juliusz Gajewski, Instytut Morski w Gdańsku Słupsk, 21.01.\nPrzegląd programów badawczych w Europie w związku z rozwojem morskich farm wiatrowych Juliusz Gajewski, Instytut Morski w Gdańsku Słupsk, 21.01.2013 Plan prezentacji Programy badawcze Unii Europejskiej\nPLAN DZIAŁANIA DLA MORSKIEJ ENERGETYKI WIATROWEJ W REGIONACH NADMORSKICH\nPLAN DZIAŁANIA DLA MORSKIEJ ENERGETYKI WIATROWEJ W REGIONACH NADMORSKICH Uwarunkowania dla przemysłu offshore w województwie pomorskim Pierwsze regionalne konsultacje odbyły się 26 listopada 2012 roku\nPOLSKI PRZEMYSŁ MORSKIEJ ENERGETYKI WIATROWEJ\nOFFSHORE WIND INDUSTRY NETWORK POLSKI PRZEMYSŁ MORSKIEJ ENERGETYKI WIATROWEJ MARIUSZ WITOŃSKI PREZES ZARZĄDU PTMEW Parlamentarny Zespół ds. Energetyki - Warszawa, 20.04.2017 1 HISTORIA I PROFIL ORGANIZACJI\nMorska farma wiatrowa Bałtyk Środkowy III. Raport o oddziaływaniu na środowisko Tom I. Rozdział 2\nMorska farma wiatrowa Bałtyk Środkowy III Raport o oddziaływaniu na środowisko Wykonawca: Grupa Doradcza SMDI Zamawiający: Polenergia Bałtyk III Sp. z o.o. Warszawa, kwiecień 2015 r. Informacje o dokumencie\nAkademia OFFSHORE. Mariusz Witoński Prezes Zarządu PTMEW. Akademia OFFSHORE 28.11.2013, Gdańsk. w w w. p t m e w. p l\nMariusz Witoński Prezes Zarządu PTMEW 28.11.2013, Gdańsk 1 HISTORIA I PROFIL ORGANIZACJI - utworzone w 1997 roku w celu promocji rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce - od 2008 roku prowadzi działalność\nPROCEDURY ADMINISTRACYJNE W PROCESIE PRZYGOTOWANIA MFW W POLSCE DO STANU READY TO BUILD\nPROCEDURY ADMINISTRACYJNE W PROCESIE PRZYGOTOWANIA MFW W POLSCE DO STANU READY TO BUILD KONIECZNOŚĆ STWORZENIA MECHANIZMÓW PRAWNYCH SPRZYJAJĄCYCH UTWORZENIU PEŁNEGO ŁAŃCUCHA DOSTAW I USŁUG NA KOLEJNYCH\nMorska energetyka wiatrowa w polskim systemie elektroenergetycznym stan obecny, perspektywy Posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds.\nFundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej Morska energetyka wiatrowa w polskim systemie elektroenergetycznym stan obecny, perspektywy Posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Energetyki 20 kwietnia 2017\nSEMINARUM PERSPEKTYWY ROZWOJU MORSKIEJ ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSCE\nSEMINARUM PERSPEKTYWY ROZWOJU MORSKIEJ ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSCE pod patronatem Wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra Gospodarki Ministra Infrastruktury 1 II Panel problemowy KRAJOWE UWARUNKOWANIA\nProjekt. Integrated Baltic offshore wind electricity grid development\nProjekt Integrated Baltic offshore wind electricity grid development 1 Informacje o projekcie Baltic InteGrid Baltic InteGrid Integrated Baltic offshore wind electricity grid development Źródło finansowe:\nRaport Wizja rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce do 2020 r.\nRaport Wizja rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce do 2020 r. Podsumowanie Wstęp Energetyka wiatrowa jest dynamicznie rozwijającym się sektorem energetyki odnawialnej na świecie. Obserwowany w ostatnim\nFUNDACJJA NA RZECZ ENERGETYKII ZRÓWNOWAŻONEJJ Warszawa, 21 czerwca 2010r. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI ZA ROK 2009 I. Dane podstawowe Nazwa Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej Al. Komisji Edukacji\nBALTEX Energia i Górnictwo Morskie S.A. Spółka Komandytowo-Akcyjna Mgr inż. Maciej Wdowiak\nBALTEX Energia i Górnictwo Morskie S.A. Spółka Komandytowo-Akcyjna Mgr inż. Maciej Wdowiak GRUPA BALTEX Grupa BALTEX zajmuje sięwykonywaniem prac na morzu, w tym: wydobywaniem morskiego kruszywa naturalnego\nCzy Energetyka E. Wiatrowa w Polsce ma już otwartą drogę rozwoju stan obecny i planowane inwestycje\nCzy Energetyka E Wiatrowa w Polsce ma już otwartą drogę rozwoju stan obecny i planowane inwestycje Targi Poleko 27-30 październik 2008 1. Kim jesteśmy i co robimy 2. Nasi członkowie 3. Stan obecny a) Zainstalowana\nSPRAWOZDANIE. z działalności Fundacji na rzecz Energetyki Zrównoważonej. Podsumowanie działań. za rok 2014\nFundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej Sprawozdanie z działalności Fundacji na rzecz Energetyki Zrównoważonej SPRAWOZDANIE z działalności Fundacji na rzecz Energetyki Zrównoważonej Fundacja na rzecz\nPERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU\nPERSPEKTYWY ROZWOJU INSTALACJI FOTOWOLTAICZNYCH W KRAJU Światowy potencjał energii odnawialnej i nieodnawialne Roczny strumień energii promieniowania słonecznego docierający do powierzchni Ziemi przekracza\nKRAJOWY POTENCJAŁ MFW W KONTEKŚCIE MIĘDZYNARODOWYCH I KRAJOWYCH UWARUNKOWAO GOSPODARCZYCH, ŚRODOWISKOWYCH I SPOŁECZNYCH\nSEMINARUM PERSPEKTYWY ROZWOJU MORSKIEJ ENERGETYKI WIATROWEJ W POLSCE pod patronatem Wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra Gospodarki Ministra Infrastruktury KRAJOWY POTENCJAŁ MFW W KONTEKŚCIE MIĘDZYNARODOWYCH\nREGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO NA LATA WYTYCZNE TEMATYCZNE\nZałącznik do uchwały nr 27/1067/13 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 11 lipca 2013 r. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 WYTYCZNE TEMATYCZNE\nJakub Sokołowski, Maciej Stryjecki\nJakub Sokołowski, Maciej Stryjecki Parlamentarny Zespół ds. Energetyki Posiedzenie w sprawie uwarunkowań rozwoju morskiej energetyki wiatrowej i przemysłu morskiego materiały poseminaryjne 1 Warszawa,\nAnaliza wymaganego poziomu wsparcia dla morskich elektrowni wiatrowych w Polsce w perspektywie do 2025 roku\nAnaliza wymaganego poziomu wsparcia dla morskich elektrowni wiatrowych w Polsce Warszawa, 16 stycznia 2012 roku WERSJA KOŃCOWA Dokument opracowany przez ekspertów: Fundacji na Rzecz Energetyki Zrównoważonej\nProjekty wiatrowe realizowane w ramach energetyki rozproszonej\nProjekty wiatrowe realizowane w ramach energetyki rozproszonej Energetyka Specyfika rozproszona działania Energetyka rozproszona to przede wszystkim produkcja energii elektrycznej blisko potencjalnych\nBariery hamujące powstanie przybrzeżnej energetyki wiatrowej (off-shore) w Polsce oraz wskazanie kierunków działań usuwających te bariery\nA D R ES A T: Sz. Pan Adam Szejnfeld Sekretarz Stanu, Ministerstwo Gospodarki Sz. Pan Stanisław Gawłowski Sekretarz Stanu, Ministerstwo Środowiska ENERGETYKA WIATROWA NA MORZU BAŁTYCKIM Bariery hamujące\nZałącznik nr 3 do Uchwały nr 952/275/13 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 13 sierpnia 2013 roku\nZałącznik nr 3 do Uchwały nr 952/275/13 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 13 sierpnia 2013 roku Uzasadnienie zawierające informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu w ramach strategicznej oceny


Ostra zima wstrzymała budowę basenu w Kietrzu | Nowa Trybuna Opolska\nOstra zima wstrzymała budowę basenu w Kietrzu\nfot. Archiwum 14.02.2010\n- Mimo to chcemy zmieścić się w terminie i oddać pływalnię w przyszłym roku - mówi burmistrz Józef Matela.\nZima krzyżuje plany budowlańcom wznoszącym krytą pływalnię w Kietrzu. Ostatnie obfite opady śniegu i mrozy spowodowały, że roboty musiały zostać przerwane.\n- Budowlańcy wejdą na plac budowy, jak tylko pogoda pozwoli - mówi Józef Matela, burmistrz Kietrza.\nPrzed nadejściem śniegów udało się m.in. wylać fundamenty pływalni, robotnicy zaczęli budować też nieckę basenu.\n- Nie przewidujemy żadnych opóźnień w oddaniu pływalni do użytku - mówi Józef Matela. - Robotnicy podgonili roboty, więc w przyszłym roku będzie już można tu popływać.\nWedług planów basen będzie się składał z dwóch niecek. Duża będzie miała wymiary 25 na 12,5 metra, sześć torów, a jej głębokość będzie wynosiła od 1,2 do 1,8 metra.\nWymiary brodzika to 8 na 4,88 metra, głębokość - 80 centymetrów. Inwestycja ma kosztować 8 mln zł. Pieniądze pochodzą z Unii Europejskiej oraz budżetu gminy.\nW Smarchowicach Śląskich dobiega końca modernizacja boiska sportowego, na którym na co dzień grają piłkarze tamtejszych Żubrów.\npiłka nożna namysłów


Zwyżki w serwisie Biuletyn informacyjny - Fakty i ciekawostki - http://informator.starachowice.pl/\nZwyżki w serwisie Biuletyn informacyjny - Fakty i ciekawostki\nRejestr tekstów Lista opracowań Wpisy\nDodane: 07:32 09. 02. 2020\npodnośniki wynajem gliwice Mycie czy też malowanie elewacji wysokiegoPodnośnik czy jak kto woli zwyżka to sprzęt, który jest wręcz niezbędny, kiedy mamy do wykonania jakieś prace na wysokościach. Na szczęście\nDodane: 04:59 23. 01. 2020\npodnośniki koszowe Wodzisław Czasami jest nawet tak że takichJeśli ktoś ma do wykonania jakieś prace na wysokościach, to najlepszym wyjściem będzie podnośnik czy innymi słowy\npodnośniki koszowe Wodzisław Może na wysokość wystarczy ale nieSkąd wziąć podnośnik koszowy, kiedy mamy do wykonania prace na wysokościach? Okazuje się, że sprawa jest prostsza niż by się komuś mogł\nzwyżki wynajem Zabrze Praca na wysokościachPraca na wysokościach - Każda praca na wysokości 1,8 metra lub więcej od poziomu gruntu lub podłogi. Podwyższone pozycje robocze, w któr\nDodane: 02:32 29. 10. 2019\nzwyżki wynajem Zabrze Kiedy koniecznością staje się wykonanie jakiśKiedy koniecznością staje się wykonanie jakiś zadań znajdując się nad ziemią wówczas należy zachować szczególną ostrożność. Panująca bowiem na ob\nDodane: 01:05 28. 10. 2019\npodnośniki koszowe gliwice Potem trzeba szukać innych rozwiązańW budownictwie wiele prac musi się odbywać na sporych nieraz wysokościach. Jak sobie poradzić, gdy trzeba pracować wyżej niż normalny zasięg rąk\nKto może transportować ponadgabaryty?Czy są zmiany w prawie jak wynająć podnośnik?Chłodzić co2 Profesjonalnie!Jak długo musisz cyklinować parkiet?Nowoczesne sposoby jak szkolić z bhp we Wrocławiu w każdych warunkach5 Wypowiedzi Ekspertów Na To Jak kupić panele fotowoltaiczneChciał Tylko nawadniać ogród. Popełnił Błąd, Który Kosztował Go ...Czy lepiej zainstalować panele słoneczne w dzień czy w nocy?Jak długo musisz chłodzić co2?Jak założyć klimatyzację - Nowe informacjeCzy można wykonać audyt bhp w sobotę?Ciekawe kto może klimatyzować pomieszczenia?Wykańcza Cię Już Szukanie Rozwiązań Aby robić tanie pozycjonowanie?Po co właściwe transportować ponadgabaryty?Czy w 2020 jeszcze warto przejść szkolenie z bhp?Oto Plan Od A Do Z Aby nawadniać ogród W 9 Dni5 Wypowiedzi O Tym Jak nawadniać ogród, Które Nie Powinny Nigdy PaśćCzy warto znaleźć kardiologa? Koszty i cenyCzy sposób na to jak w 2021 cyklinować parkiet jest trudny?Jak w 2020 transportować ponadgabaryty na sto procent!PILNE! Zobacz TYLKO Jeśli Chcesz korzystać z kolektorów słonecznychCiekawe kto może naprawić laptopa?Czy możesz wynająć podnośnik?2021 czas aby lepiej kupić oprogramowanie dla logistykiNowy wątek jak korzystać z paneli słonecznych?5 Zaskakująco Skutecznych Sposobów Aby szkolić z bhp we WrocławiuCzy w 2020 można szkolić z bhp we Wrocławiu?Duża skuteczność w tym jak naprawić klimatyzatorCzy żeby cyklinować parkiet trzeba wydać dużo?Wartość tego jak przewozić maszyny budowlane w 2020\n2020 czas aby lepiej wypożyczyć hokerOutsourcing BHPPopularne marki odżywekDon't disappoint your car - choose a good car serviceJak wypożyczyć namiot?Wizyta u dentysta - implanty zębowe, kilka poradNa szybko o rynnach, zastosowaniu i typachKiedy przyjdzie potrzeba na prawnikaSzpitalne kartoteki online?Nie Musisz Być Ekspertem Aby znaleźć dobrego stomatologa. Wystarczy, że Zastosujesz Te 11 Zasad.Ogólnie o mechanice samochodowej i motoryzacjiWizyta u stomatologa - kilka poradPrzewóz osobowy, dla kogo?Kiedy odnawiać parkiet?Na jakie ogrzewanie postawić zimą?Czy Wiesz Jak uzyskać pomoć prawną W 6 Dni?Dlaczego prowadzi się badania telefoniczneStomatologia i protetyka, kilka faktówDobry dentysta Zabrze - jak go znaleźć?Wspinaczka - sport ekstremalny? Co warto wiedziećMapki, pomiary i obliczenia - czyli praca w geodezjiSzkolenia bhp onlineKilka porad dla firm - czym jest SEO Zima - co warto wiedzieć o ogrzewaniuSzkolenia BHPCzysty dywanO woreczkach i etui na drobne przedmiotyUsługi prawnicze - kto powinien z nich korzystać?Zainstaluj sobie fotowoltaikęCiekawe infromacje o tym jak znaleźć dobrego prawnika