ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA | Znani chrześcijanie\nArchive for the ‘ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA’ Category\nPosted: 26 lutego 2016 in ARGUMENTY ZA WIARĄ, WIARA MOTYWATOREM NAUKI?, ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\n„…niewidzialne Boże przymioty – Jego wiekuista moc oraz boskość – od stworzenia świata stają się widzialne dzięki rozumnemu oglądaniu dzieł Bożych” (por. Rz 1,20).\nPoznaliśmy już pobieżnie intuicje wielkich chrześcijańskich teologów dotyczące przyrody traktowanej jako Boża księga. Wypada nam teraz nieco dłużej zatrzymać się nad tym tematem, gdyż czeka nas prawdziwa przygoda intelektualna: spotkanie ze ŚW. BONAWENTURĄ (1217-1274). Powszechnie znany bardziej jako biograf św. Franciszka, ten wielki doktor Kościoła jest jednak również znamienitym uczonym i samodzielnym pisarzem, i to o niezwykłej przenikliwości umysłu. Tutaj mniej zainteresują nas jego skądinąd zachwycające dzieła ascetyczne i mistyczne, naszą uwagę skierujemy baczniej na te pisma, w których dzieli się z nami swoimi wnioskami wynikającymi z lektury Księgi Rodzaju, a nawet z szerszej refleksji nad stworzeniem jako drogą do Boga. Bonawentura, będąc wykładowcą paryskiej szkoły franciszkanów, w ciągu swojego pracowitego życia miał wiele okazji, by snuć takie refleksje i przedstawiać je swoim uczniom.\nPosiadamy zapis trzech cykli jego konferencji uniwersyteckich, zwanych wówczas po łacinie collationes. Nas interesuje zwłaszcza cykl kazań wygłoszony w Paryżu w okresie wielkanocnym 1273 roku, nosi bowiem tytuł O sześciu dniach stworzenia (Collationes in hexaemeron) oraz podtytuł: o oświeceniu Kościoła (seu illuminationes Ecclesiae). Chociaż są to teksty początkowo istniejące tylko w formie mówionej i niespisane osobiście ręką św. Bonawentury, to jednak spodziewamy się, że sprawozdanie słuchaczy dość wiernie oddaje jego idee. Szkoda, że konferencje pozostały niedokończone: mianowanie Bonawentury kardynałem i biskupem Albano wydatnie ograniczyło czas, który mógł przeznaczać na działalność akademicką. Zresztą niedługo potem nadszedł kres jego ziemskiego życia.\nW konferencjach O sześciu dniach stworzenia poszczególne dni biblijnego opisu interesują św. Bonawenturę głównie jako metafory kolejnych etapów poznania Boga przez człowieka. Dlatego podtytuł całego zbioru mówi o oświeceniu Kościoła, a w historii znano go też pod tytułem O stopniach kontemplacji lub O sześciu rodzajach wizji intelektualnych. Dla naszej współczesnej mentalności tego typu podejście do komentowanego fragmentu Pisma Świętego to prawdziwe wyzwanie. Ale spróbujemy na chwilę założyć z otwartym umysłem, że także mistrzowie dawnych wieków mają nam coś istotnego do powiedzenia o właściwej interpretacji Biblii; że także siedemset lat temu słowo Boże działało z mocą.\nZaczniemy jednak od łatwiejszego i bardziej zwięzłego dziełka O drodze umysłu do Boga (Itinerarium mentis in Deum), które zgodnie z tytułem przedstawia drogę wznoszenia się umysłu człowieka do spotkania z Bogiem. Można od razu zauważyć, że jeśli potraktujemy Itinerarium jako program, to wtedy O sześciu dniach stworzenia będzie realizacją tego programu: czytelnik Biblii i obserwator świata może faktycznie wznieść się ku Stwórcy. Okazuje się bowiem, że ważnym elementem tej drogi jest poznawanie świata, który nas otacza. W jakim stopniu człowiek pozna przyrodę, w takim stanie się ona lustrem, w którym odbijają się prawdy dotyczące Boga:\n„Wszystko, co można poznać […], wskazuje jasno, że możemy w tym jak w zwierciadle ujrzeć wieczne zrodzenie Słowa, Obrazu i Syna, pochodzącego w wieczności od Boga Ojca”.\na. Wystarczała księga stworzenia\nZajrzyjmy teraz do jeszcze innego słynnego dzieła Bonawentury, do Breviloquium, które jest pewnym kompendium całej teologii, prezentującym dojrzałość myśli i oryginalność Doktora Serafickiego, jak nazywa się popularnie św. Bonawenturę. Według jego nauczania w całym świecie materialnym pozostały liczne znaki Boga, którymi są: ślad (vestigium), obraz (imago) i podobieństwo (similitudo). Każdy czytelnik Biblii wie, że drugi i trzeci wymieniony znak człowiek znajdzie w sobie samym: „Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz” (Rdz 1,27). Natomiast znak pierwszy, czyli ślad, zawarty jest w całym świecie przyrody, zarówno w stworzeniach ożywionych, jak i nieożywionych. Wnikliwy umysł człowieka wszędzie może ów ślad odnaleźć.\nDlatego św. Bonawentura z takim upodobaniem stosował wspomnianą już wyżej metaforę księgi. Bóg stworzył świat, aby objawić siebie samego (ad declarandum se ipsum). Pojęcie Bożej księgi ma więc różne znaczenia: istnieje księga „zapisana wewnątrz” (liber intus), jest to księga Bożego planu zbawienia wobec grzesznego człowieka. Ale jest i druga księga, „zapisana na zewnątrz”, a jest to świat materialny. Zresztą – jak zaraz zobaczymy – metafora księgi zapisanej na zewnątrz i wewnątrz zostanie omówiona szerzej przez Doktora Serafickiego. Autor dość często odwołuje się do sceny z Księgi proroka Ezechiela. W tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia (wyd. 5) brzmi to tak: „oto wyciągnięta była w moim kierunku ręka, w której był zwój księgi, […] był zapisany z jednej i z drugiej strony” (Ez 2,9-10, Wulagata: scriptus intus et foris). Podobny tekst pojawia się też księdze Apokalipsy św. Jana: „ujrzałem na prawej dłoni Zasiadającego na tronie księgę zapisaną wewnątrz i na odwrocie” (Ap 5,1, Biblia Tysiąclecia, wyd. 5, Wulagata: scriptum intus et foris).\nKto odda się poznawaniu przyrody, ten może znaleźć drogę do Boga, gdyż „wszystkie stworzenia tego świata materialnego […] prowadzą do Boga wiekuistego”. Gdyby człowiek miał tak jasny umysł, jak Bóg zamierzył to dla niego w chwili stworzenia, Boża księga świata wystarczyłaby do poznania Boga. W obecnym stanie upadłej natury umysł ludzki nie jest jednak już taki sprawny w dochodzeniu do Boga, dlatego potrzebna jest jeszcze druga księga, Pismo Święte. Jest to więc nauczanie o możliwości dojścia do prawdy o Bogu na podstawie obserwacji stworzonej przyrody, ale w praktyce możliwość ta pozostaje często czysto teoretyczna, gdyż przecież każdy człowiek obciążony jest grzechem.\n„W stanie niewinności, kiedy jeszcze obraz nie był naruszony, ale podobny do Boga przez łaskę, wystarczała księga stworzenia (liber creaturae), w której człowiek mógł sam ujrzeć światło Bożej Mądrości”.\nObecnie, w stanie natury zranionej grzechem, nie jest to już takie proste. Chociaż droga poprzez stworzenia tego świata jest trudna, nie jest jednak absolutnie niemożliwa. Oto jakim natchnionym tonem wzywa wielki franciszkański święty do pójścia tym tropem:\n„Uczyńmy pierwszy krok na Jakubowej drabinie, stawiając przed sobą cały świat widzialny (totum istum mundum sensibilem) niczym jakie zwierciadło; za jego pomocą przejdźmy do Boga, najwyższego Artysty (ad Deum, opificem summum). W ten sposób staniemy się prawdziwymi Hebrajczykami, przechodząc z Egiptu do Ziemi Obiecanej; staniemy się chrześcijanami, przechodząc z Chrystusem z tego świata do Ojca; staniemy się miłośnikami Mądrości”.\nPierwszy krok w poznawaniu świata przyrody ma charakter opisowy oraz ilościowy. Bonawentura powołuje się na ulubiony w średniowieczu fragment biblijny z Księgi Mądrości: „Ty wszystko urządziłeś według miary i liczby, i wagi!” (Mdr 11,20). Stosuje go do badania natury w taki oto sposób: „Na początku obserwator rozważa rzeczy same w sobie i widzi w nich wagę, liczbę i miarę (pondus, numerum et mensuram)”. Takie poznanie przyrody obejmuje to wszystko, co dziś określamy mianem nauk ścisłych. Jakkolwiek ten etap jest konieczny, to według średniowiecznego chrześcijanina nie można na nim poprzestać. Po nim przyrodoznawca winien przechodzić do wniosków głębszych, tzn. teologicznych:\n„A od tych rozważań obserwator może przejść jak po śladach (sicut ex vestigio) do wiedzy o przeogromnej potędze, mądrości i dobroci Stwórcy”.\nRzecz jasna, zdobyta w ten sposób wiedza o Bogu nie wyczerpuje tego, co można o Nim wiedzieć. Jest to poznanie tylko pewnych przymiotów Boga. Do pełnego poznania tego wszystkiego, co Bóg zechciał o sobie człowiekowi objawić, potrzebne jest Objawienie zawarte w księgach Pisma Świętego. Jest to zatem wiedza cząstkowa, ale niebezużyteczna. Św. Bonawentura wskazuje, jak wiele aspektów Bożej natury można na tej drodze zgłębić:\n„W ten sposób dusza wznosi się do rozważania potęgi, mądrości i dobroci Boga (Dei potentiam, sapientiam et bonitatem) jako Tego, który istnieje, jest żywy, rozumny, czysto duchowy, niepodlegający zniszczeniu ani zmianom”.\nBonawentura zdobył się nawet na śmiałość wskazania, że w bytach stworzonych można znaleźć odbicie pewnych aspektów Trójcy Świętej. Będzie to jednak możliwe dla kogoś, kto uprzednio poznał już naukę chrześcijańską, a potem okiem ukształtowanym przez wiarę spogląda na przyrodę:\n„We wszystkich rzeczach poznawalnych można ujrzeć jak w zwierciadle (tanquam in speculis) odwieczne zrodzenie Słowa, Obrazu i Syna (aeterna generatio Verbi, Imaginis et Filii), pochodzącego w wieczności od Boga Ojca”.\nWzorem wielu swoich najlepszych średniowiecznych poprzedników Bonawentura główne narzędzie poznania na tej drodze upatrywał w matematycznym aspekcie przyrody. „Wszystkie stworzenia są piękne”, pisał, a dalej dowodził: „piękno zaś nie istnieje bez proporcji”, a „proporcja z kolei polega głównie na liczbach”; z tego natomiast wynika, że „wszystko z konieczności polega na liczbach (necesse est, omnia esse numerosa)”. To rozumowanie prowadzi go do logicznej konkluzji (zapożyczonej zresztą od wcześniejszego o kilka wieków Boecjusza):\n„Liczba jest głównym wzorcem w umyśle Stwórcy (praecipuum in animo Conditoris exemplar), a w stworzeniach jest głównym śladem prowadzącym do mądrości. Skoro zaś liczby są oczywiste dla wszystkich i bliskie Bogu […], to objawiają Go nam we wszelkich rzeczach materialnych i widzialnych, kiedy pojmujemy ich aspekt liczbowy (numerosa apprehendimus), kiedy rozkoszujemy się liczbową proporcją i kiedy przeprowadzamy niepodważalne rozumowanie (leges irrefragabiliter iudicamus) na podstawie praw liczbowych proporcji”.\nJak widać, nauczanie Bonawentura na temat przyrody jako księgi, z której można wyczytać tak wiele na temat Stworzyciela, jest bogate i wieloaspektowe. Niech nieco dłuższy fragment z Breviloquium podsumuje nam jego refleksję na ten temat:\n„Pierwsza zasada objawiła nam siebie za pośrednictwem zmysłów, co znaczy że przez świat, jak gdyby przez zwierciadło i ślad, człowiek winien wznieść się do Boga Stworzyciela, którego winien kochać i wielbić.\nSą więc dwie księgi: jedna zapisana wewnątrz, a jest ona Bożą sztuką i mądrością wieczną, druga zaś, zapisana na zewnątrz – to świat materialny.\nPonieważ zaś istniało stworzenie (anioł) obdarowane zmysłem wewnętrznym, aby poznać księgę wewnętrzną, istniało też inne stworzenie, obdarowane zmysłem zewnętrznym, doskonałość świata domagała się istnienia stworzenia obdarzonego zmysłem podwójnym, aby mogło poznać i księgę zapisaną na zewnątrz, i tę zapisaną wewnątrz (ad cognitionem libri scripti intus et foris), to znaczy Mądrość i Jej dzieła.\nA ponieważ w Chrystusie złączona jest Mądrość odwieczna i Jej dzieła w jednej osobie, to jest On nazwany księgą zapisaną wewnątrz i na zewnątrz dla zbawienia świata”.\nb. Od księgi Biblii do księgi przyrody\nBiblia i świat przyrody jawią się jako ściśle ze sobą związane, i to z rozmaitych powodów. Oba te źródła mówią nam coś o Bogu: z Pisma Świętego dowiadujemy się o ostatecznej przyczynie istnienia świata, natomiast z księgi natury o odnowieniu upadłej wskutek grzechu natury człowieka:\n„Pierwsza zasada daje nam się poznać i przez Biblię, i przez stworzenie (et per scripturam et per creaturam). Przez księgę stworzenia (per librum creaturae) objawia się nam jako zasada przyczynowa, przez księgę Biblii – jako zasada odnowienia”.\nBonawentura odwołuje się do obrazów biblijnych, kiedy głosi w uniesieniu, że potrzebne są zatem dwa kroki wiedzy, które „prowadzą nas do rozpoznania Boga po Jego śladach, jak dwa skrzydła serafinów” (por. Iz 6,2: „Nad Nim unosiły się serafiny. Każdy miał po sześć skrzydeł; dwoma zasłaniał sobie twarz, dwoma zasłaniał swoje nogi, a dwoma unosił się ku górze”).\n„Stworzenia bowiem są jak cienie, echa i wizerunki (umbrae, resonantiae et picturae) pierwszej, przepotężnej, najmądrzejszej i najdoskonalszej zasady, wiecznego źródła, światła, pełni […] i porządkującej wszystko sztuki (artis ordinantis)”.\nWśród przytaczanych tekstów biblijnych nie mogło oczywiście zabraknąć fragmentu z Listu do Rzymian św. Pawła: „niewidzialne Boże przymioty – Jego wiekuista moc oraz boskość – od stworzenia świata stają się widzialne dzięki rozumnemu oglądaniu dzieł Bożych” (por. Rz 1,20). To przecież podstawa dla każdego starożytnego i średniowiecznego teologa w refleksji na temat księgi natury. Nic dziwnego, że zdanie to św. Bonawentura cytuje w samym środku swojego dyskursu o poznaniu Boga na podstawie stworzenia.\nPo tym wstępnym przygotowaniu czas już na skorzystanie z tego, że św. Bonawentura zostawił nam komentarz do opisu stworzenia z Księgi Rodzaju. Jest to interpretacja duchowa, na co – jak widzieliśmy – wskazuje już sam tytuł dzieła: Sześć dni stworzenia, czyli oświecenie Kościoła. W zawartej w tym dziele konferencji na temat Boga jako wzoru dla wszystkiego, co istnieje, ów średniowieczny święty stwierdza, że droga do wzniesienia umysłu do Boga jest potrójna. Wiedzie przez spotkanie ze stworzeniami materialnym (sensibilis creaturae), następnie ze stworzeniami duchowymi (spiritualis creaturae), a wreszcie z księgami świętymi (sacramentalis scripturae):\n„[Do poznania] prowadzi rozum i wiara. A wspiera nas w tym potrójna pomoc […]: pomoc stworzeń materialnych, pomoc stworzeń duchowych i pomoc Pisma, które zawiera tajemnice [wiary]. Co się zaś tyczy pierwszej ze wspomnianych pomocy, to cały świat jest cieniem, drogą, śladem (umbra, via, vestigium), jest księgą zapisaną na zewnątrz (liber scriptus forinsecus)”.\nAle uwaga! „Lektura owej «księgi zapisanej na zewnątrz» należy do osób zdolnych do głębokiej kontemplacji (altissimorum contemplativorum), a nie jedynie do przyrodników (naturalium philosophorum). Ci ostatni znają przecież tylko naturę rzeczy, a nie ślady Boga w nich (sciunt naturam rerum, non ut vestigium)”.\nDrugą pomocą w drodze do Boga jest stworzenie duchowe (creatura spiritualis): jest ono światłem, zwierciadłem i obrazem, a w ten sposób jest także księgą – zapisaną wewnątrz (liber scriptus intus).\nTrzecią pomocą jest Pismo Święte, zwane przez Bonawenturę Pismem sakramentalnym (Scripturae sacramentalis). „Wszelkie Pismo jest jak Boże usta, jak Boże słowo i język Boga, jak Boże pióro (os Dei, verbum Dei, lingua Dei, calamus Dei) i Boża księga zapisana na zewnątrz i wewnątrz (liber scriptus foris et intus)”.\nWzajemna relacja księgi świata i księgi Biblii jest następująca: kiedy człowiek upadł przez grzech i utracił poznanie Boga, wtedy „świat stał się jak księga zniszczona” i konieczna stała się „inna księga: jest to księga Pisma”, przez „którą Bóg oświetlił i naprawił” księgę świata.\nCo ważne, zwłaszcza w naszych czasach: aby dowiedzieć się więcej o stworzeniu świata, nie można ograniczyć się do czytania Biblii. Ona jest księgą na inny temat! Pismo Święte przekazuje nauczanie o świecie stworzonym o tyle, o ile jest to potrzebne do całości nauki chrześcijańskiej wiary (ad doctrinae sufficientiam). Ale wcale nie opisuje parametrów orbit ciał niebieskich ani też elementów składowych kosmosu (distinctionem orbium nec caelestium nec elementarium).\nA dnia siódmego Bóg odpoczął od swojej pracy (dosł. «przestał pracować»). Nie oznacza to jakiejś bezczynności Boga, pamiętano przecież zawsze o ewangelicznej prawdzie: „Mój Ojciec działa stale, dlatego i Ja działam” (J 5,17). Zaprzestał stwarzania nowych gatunków. Ale tu Doktor Seraficki powołuje się na starą naukę o zaczątkowych zarodkach (rationes seminales). Na początku bowiem, w ciągu sześciu dniu stworzenia Bóg „uczynił wszystko czy to w postaci prototypu (in simili) – co dotyczy istot, które pomnażają się przez zrodzenie, czy to w postaci zaczątkowych zarodków (in seminali ratione) – co dotyczy istot, które pojawiają się na innej zasadzie) (illa quae aliis modis introducuntur in esse)”.\nOstatecznie więc cały świat jest księgą, z której możemy odczytać, kim jest jego Stworzyciel.\nBIBLIOGRAFIA + TEKST NA STRONIE –> http://www.siemieniewski.archidiecezja.wroc.pl/?q=node/46\n Dwa źródła poznania Boga: Księga Pisma Świętego i Księga Natury.\nPosted: 25 lutego 2016 in ARGUMENTY ZA WIARĄ, WIARA MOTYWATOREM NAUKI?, ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\nW stanie [pierwotnej] niewinności wystarczała księga stworzenia: człowiek, zanurzając się w niej, mógł pojąć światło Bożej mądrości – św. Bonawentura.\nPierwszym chrześcijańskim pisarzem, który użył określenia „księga natury”, był, jak się wydaje, ŚW. AUGUSTYN (zm. 430). Starożytny doktor Kościoła polemizował wtedy z manichejczykami, a fascynujący ślad tych sporów pozostawił dla nas w dziele Przeciw manichejczykowi Faustusowi. W innych pismach Augustyna można natomiast znaleźć pierwsze ślady rozumowania, które przygotowują nas do pojmowania przyrody jako Bożej księgi. Najpierw więc w dziele De doctrina christiana św. Augustyn wyjaśnia, że alegoryczna interpretacja Pisma Świętego jest możliwa, gdyż słowa Biblii odnoszą się często dosłownie do przedmiotów tego świata, ale – w drugim rzędzie – przedmioty tego świata odsyłają nas jeszcze dalej, ponieważ Bóg obdarzył je znaczeniem przekazywania orędzia biblijnego.\nDlatego na przykład drewno, które Mojżesz wrzucił do wody, kamień położony przez Jakuba pod głowę czy baranek ofiarowany przez Abrahama w zamian za syna pozostają konkretnymi rzeczami czy istotami, „ale są to też znaki innych rzeczywistości”. To rozumowanie odnosi się początkowo tylko do wzmiankowanych w Biblii symbolicznych przedmiotów, ale można je też uogólnić. I tak właśnie robi św. Augustyn w ostatnim kroku: polemizując z Faustusem, po wspomnieniu tego źródła prawdy, jakim jest Pismo Ewangelii (Scriptura evangelica), przechodzi do paralelnie pojmowanej księgi przyrody:\n„Gdybyś całe stworzenie tak od początku pojmował, by przypisać jego autorstwo Bogu, byłbyś niczym czytelnik wielkiej księgi natury (magnum librum naturae rerum)”.\nTo zestawienie księgi Biblii spisanej na zwojach czy kartach oraz księgi natury zapisanej przez Boskiego Autora w stworzonej przyrodzie stało się początkiem długiej i owocnej średniowiecznej Tradycji. Ale nawet św. Augustyn, proponując to sformułowanie, sam wpisywał się w dorobek swoich poprzedników, którzy uczyli, że przyroda jest miejscem spotkania człowieka z Bogiem. W chrześcijaństwie nie ma przecież przeciwstawiania działania Boga w naturalnym biegu przyrody i w Jego nadzwyczajnych interwencjach w historię zbawienia. Skoro w samej Biblii można znaleźć słowa sugerujące działanie sił natury: „Niech ziemia zrodzi różne żywe istoty: bydło, zwierzęta pełzające i polne” (Rdz 1,24), tuż obok słów mówiących o bezpośrednim działaniu Boga, który „uczynił różne polne zwierzęta, wszelkie bydło i zwierzęta pełzające” (Rdz 1,25), to znaczy że „nie istnieje ostre przeciwstawienie naturalnych procesów w przyrodzie i Bożego działania”. Augustyn nie był w tej materii rewolucjonistą. Wręcz przeciwnie, włączył się w długi poczet nauczycieli wiary tak właśnie prezentujących chrześcijańską naukę o stworzeniu.\nDlatego cofniemy się nieco w czasie, aż do postaci ŚW. TEOFILA (zm. ok. 177), który według Euzebiusza miał być w latach 169-177 szóstym z kolei biskupem Antiochii w Syrii. Jego postać jest dla nas szczególnie interesująca: jest to pierwszy chrześcijański autor, który pozostawił nam obszerniejszy komentarz do Księgi Rodzaju.\nW swoim dziele Do Autolika Teofil przywołuje obraz Boga jako wielkiego Ustawodawcy praw przyrody. Odwołuje się przy tym do dobrze znanej wówczas z codziennego życia sytuacji prawnej starożytnego mieszkańca cesarstwa rzymskiego. Przecież, co oczywiste, znakomita większość ludzi nie widziała nigdy na oczy cesarza, a jednak doświadczała na co dzień skutków jego rządów:\n„Wierzymy, że istnieje ziemski król, choć nie wszyscy go widzą: rozpoznajemy go po jego prawach i zarządzeniach […]; dlaczegóż więc nie chcesz przyznać, że i Boga można rozpoznać po Jego czynach i potężnych dziełach?”.\nCzy owymi dziełami Boga miałyby przede wszystkim być nadzwyczajne cuda przekraczające prawa natury? Wręcz przeciwnie, to właśnie stałość i niezmienność praw przyrody wskazuje na istnienie Prawodawcy:\n„Rozważ, człowieku, Jego dzieła: powracanie pór roku, zmiany temperatury, regularny obrót gwiazd; uporządkowaną zmienność dnia i nocy, miesięcy i lat”.\nObserwacja regularności zjawisk astronomicznych lub meteorologicznych prowadzi wprost do poznania Boga: „Jeśli to spostrzeżesz, człowiecze, to żyjąc w sposób czysty, święty i prawy, będziesz mógł widzieć Boga”.\nDla zagadnienia rozwoju istot żywych na ziemi istotne jest, że Teofil wyraźnie odróżniał etapy stworzenia: pierwsze było stworzenie pierwotnego materiału: „Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię. A ziemia była zupełnym pustkowiem” (Rdz 1,1-2). Drugim zaś etapem było wykorzystanie tej pierwotnej materii do uformowania bytów opisanych kolejno w następnych wersetach Księgi Rodzaju. Szczególnie zaś interesujące jest podkreślenie, że żywe stworzenia nie są stworzone przez Boga bezpośrednio, lecz z polecenia Boga w jakiś tajemniczy sposób wydają je z siebie woda i ziemia. To nieożywiona materia posłużyła jako twórcze środowisko, które na rozkaz Boży – rozkaz stający się prawem natury – stopniowo wydało z siebie kolejne kategorie istot żywych: „Ziemia wydała różne rodzaje zielonych roślin” (Rdz 1,12); „I rzekł Bóg: «Niech ziemia zrodzi różne żywe istoty: bydło, zwierzęta pełzające i polne». I tak się stało” (Rdz 1,24). Podobnie, zauważa Teofil, „dnia piątego zostały stworzone te istoty żyjące, które pochodzą z wody”.\nPodobnie rozumiał objawienie się Boga w przyrodzie ŚW. IRENEUSZ (ok. 140-202): „poganin uczy się z samego stworzenia, ono bowiem ujawnia Tego, który je stworzył, a świat objawia Tego, który nim zarządza”. Kontrowersyjny pisarz, jakim był NOWACJAN (200-258), przypominał, że Bóg daje się poznać nie tylko przez specjalne objawienie, ale również przez stworzony świat, „aby ludzki rozum mógł okiem umysłu spostrzec wielkość Architekta świata”. Podobnie wypowiadają się wielcy ojcowie i nauczyciele Kościoła starożytnego: ŚW. GRZEGORZ CUDOTWÓRCA (ok. 213-273) czy ŚW. ATANAZY (295-373). Ten ostatni posłużył się nawet cennym porównaniem: słynny rzeźbiarz starożytności Fidiasz tworzył tak wspaniałe dzieła, że wystarczy ujrzeć jeden z jego posągów, aby odczuć obecność twórcy; podobnie Bóg daje się poznać przez swoje dzieło sztuki, jakim jest stworzony świat. Porównuje też porządek stworzonego świata z harmonijną pieśnią chóru kierowanego przez dyrygenta oraz z wielkim miastem zbudowanym i zarządzanym przez mądrego króla.\nO wiele dobitniej brzmią słowa ŚW. JANA CHRYZOSTOMA (350-407): „Już przed obdarowaniem nas Pismem Świętym Bóg rozpostarł niebiosa, otwierając ogromny tom Bożej nauki. Niech zarówno nieuczony, jak i mędrzec spoglądają na ów tom, a otrzymają wystarczające pouczenie z tego widoku”. Jeśli jakaś dusza dowiedziała się czegoś o Bogu poza Jego objawieniem, to „nigdy sama z siebie, ale miała stworzony świat jak otwartą przed nią księgę”.\nJest to pewien rodzaj mowy Bożej wyrażonej „w rzeczach widzialnych, które przekazują poczucie mocy Boga wyraźniej nawet, niż byłoby to możliwe mową wyrażoną przez głos”.\nTe wstępne intuicje starożytne, poparte autorytetem św. Augustyna, przeszły wraz z Tradycją Kościoła do zasobu myślenia autorów średniowiecznych. Przytoczymy tu kilka przykładów ilustrujących tak powszechne używanie obrazu dwóch Bożych ksiąg, że stały się stałym elementem naukowej wyobraźni chrześcijańskiej.\nKSIĘGA NATURY W ŚREDNIOWIECZU\nZa pierwszy przykład niech posłuży tekst słynnego teologa, JANA SZKOTA ERIUGENY (815-877). Swój przydomek Szkot zawdzięczał temu, że irlandzką wyspę określano też mianem Scotia, a część drugą temu, że był Irlandczykiem (Celtowie zwali Irlandię Eriu). Zasłynął swoimi zdolnościami na tyle, że powołano go na stanowisko kierownika szkoły książęcej. Zatrzymamy się pokrótce nad kilkoma myślami tego średniowiecznego myśliciela z jego Komentarza do Ewangelii według św. Jana. Alegoryczna metoda interpretacji Biblii pozwoliła mu na wysnucie zupełnie niezwykłych wniosków ze słów św. Jana Chrzciciela z Janowej Ewangelii: „Wśród was jednak pojawił się Ten, którego wy nie znacie. Wprawdzie przychodzi On po mnie, lecz ja nie jestem godny rozwiązać Mu rzemyka u sandałów” (J 1,26-27). Oto w jaką stronę idą jego refleksje. „Cóż oznaczają sandały na stopach Jezusa?”, pyta. „Sandały Chrystusa mogą oznaczać stworzenie widzialne i Pismo Święte; w nie jak gdyby wkłada swoje stopy”. Przyroda i Biblia stoją tu obok siebie jako równoległe sposoby objawiania przez Boga Jego mocy i mądrości:\n„Odzieniem Słowa jest stworzenie widzialne, które Go jawnie rozgłasza, objawiając nam Jego piękno (pulchritudinem suam manifestans). Odzieniem Jego stało się także Pismo Święte, które zawiera Jego tajemnice. Jan Chrzciciel zaś czuje się niegodny rozwiązać rzemyki i jednego, i drugiego, zarówno [materialnego] stworzenia, jak i Biblii, co oznacza przeniknięcie tajemnic”.\nIdąc dalej, Eriugena w nieco dłuższym wywodzie o Prologu głosi pochwałę rozumu. Wprawdzie – jak pisze – „światło Boskiej wiedzy oddaliło się od świata, od kiedy ludzkość opuściła Boga”, to jednak obecnie w dalszym ciągu „owo wieczne światło objawia się światu na dwa sposoby: przez Biblię oraz przez stworzenie (per Scripturam et creaturam)”. Ponadto:\n„Boska wiedza może odnowić się w nas tylko przez czytanie Pisma Świętego oraz przez obserwację stworzeń. Ucz się słów Pisma i pojmij ich znaczenie w swej duszy, a odkryjesz Słowo. Poznaj formy i piękno rzeczy materialnych przez zmysły naturalne, a w nich pojmiesz słowo Boże”.\nZa przykład drugi niech posłuży nam tekst słynnego dwunastowiecznego filozofa i teologa z Saksonii, augustyńskiego kanonika regularnego, znanego pod imieniem HUGO OD ŚW. WIKTORA (1096-1141). Mnich ów wołał w uniesieniu, nazywając rzeczy już całkiem wyraźnie po imieniu:\n„Cały świat materialny jest jak księga napisana palcem Boga (liber scriptus digito Dei), gdyż mocą Bożą jest stworzony. A poszczególne stworzenia są jak znaki, niewymyślone jednak dowolnie przez człowieka, lecz ustanowione wolą Bożą, aby objawić niewidzialną mądrość Boga”.\nDziś, być może, nieco trudniej czytelnikowi odczuć całą moc tych słów średniowiecznego myśliciela, a to z powodu słabszej znajomości biblijnych skojarzeń i odniesień. A przecież słowa o księdze napisanej palcem Boga odsyłają nas bezpośrednio do dramatycznych scen z Księgi Wyjścia. Po objawieniu Bożego Prawa, gdy Bóg „oznajmił Mojżeszowi wszystko na górze Synaj, wręczył mu dwie tablice Świadectwa. Były to kamienne tablice napisane palcem Bożym (w tłumaczeniu łacińskim Wulgaty: scriptas digito Dei)” (Wj 31,18). Zestawienie Prawa Mojżeszowego na tablicach przymierza ze światem natury rządzonym prawem Bożym rzeczywiście zachwyca.\nHugo kontynuuje swoje porównanie przyrody z księgą w następujący sposób: kto nie umiejąc czytać, zajrzałby do zapisanego literami tomu uczonej książki, ten tylko „kształty widzi, ale liter nie rozpoznaje”. Podobnie dzieje się z osobą usiłującą znaleźć Boże ślady w księdze przyrody w niewłaściwy sposób:\n„Głupi i zmysłowy człowiek nie rozpoznaje tego, co z Boga jest: w widzialnych stworzeniach dostrzega ich zewnętrzny kształt, ale nie rozumie wewnętrznych przyczyn”.\nNiedługo po nim pisał ŚW. BONAWENTURA (1217-1274), postać tak wielkiego formatu, że zestawiano go ze św. Tomaszem z Akwinu, mawiając, że obaj, jak dwa kandelabry, oświecają Kościół. Także w jego oczach przyroda jawiła się, i to często, jako księga. Trzeba nam będzie później obficiej zaczerpnąć z jego mądrości. Na razie niech wystarczy jeden krótki przykład:\n„Stworzenia tego świata są jak księga (quasi quidam liber), w której odzwierciedla się, przedstawia i opisuje stwarzającą Trójcę”.\nZwrócimy wreszcie naszą uwagę na autorów, których dzieła stanowią rodzaj zwieńczenia średniowiecza i jednocześnie początek następnej epoki. Pierwszy z nich to TOMASZ À KEMPIS (1380-1471). Zestawiony przez niego zbiór duchowych sentencji i porad O naśladowaniu Chrystusa nieprzerwanie cieszył się przez wieki niesłychaną popularnością. Ciekawe, że również w tak duchowym dziele znajdziemy w najczystszej postaci naukę o przyrodzie jako księdze zapisanej przez Boga, choć na razie w postaci krótkiej tylko wzmianki:\n„Gdyby serce twoje było proste, każde stworzenie stałoby się dla ciebie zwierciadłem życia i księgą świętej mądrości (liber sacrae doctrinae)”.\nNatomiast obszernie na ten temat pisze piętnastowieczny teolog hiszpański RAYMUND SEBUNDUS (zm. 1436). Dobitnie świadczy o tym tytuł jednego z jego dzieł: Theologia naturalis seu liber creaturarum, co oznacza Teologia naturalna albo księga stworzenia. W swoim zapale wywodził nawet, że księga przyrody, podobnie jak księga Biblii, jest wystarczająca dla zbawienia i przekazuje nawet nieco z natury Trójcy Bożej, choć jest to dostępne zapewne naturze ludzkiej nieskażonej grzechem.\nRaymund wyjaśnia tam, że ludzkość ma do dyspozycji dwie księgi: jedna to wszechświat (liber universitatis – creaturarum), druga zaś to Biblia (liber sacrae Scripturae). Księga stworzenia jest chronologicznie pierwsza i została zapisana przez Boga w dniu stworzenia. Księga Pisma Świętego została napisana wtórnie, kiedy ludzie stracili umiejętność czytania pierwszej księgi. Obie księgi mają tego samego Autora, którym jest Bóg. Różnią się poważnie tym, że księga stworzenia jest otwarta dla każdego, niezależnie od jego wiary. Jednak rzetelne wgłębienie się w orędzie owej księgi stworzenia wykazuje prawdziwość wiary katolickiej: „przez tę [przyrodniczą] wiedzę całą wiarę katolicką można nieomylnie poznać i wykazać jej prawdziwość”.\nJak widać, w średniowieczu często mówiono o księdze natury (liber naturae), zwanej też księgą stworzenia (liber creaturae). Jeśli księgę przyrody zestawiano z księgą Pisma Świętego, mówiono wtedy o księdze przyrody zapisanej na zewnątrz i księdze biblijnej zapisanej wewnątrz (liber scriptus intus et foris), odnosząc się do tekstów biblijnych (Ez 2,9-10; Ap 5,1). Umiano więc odczytywać Boży zamysł nie tylko w Biblii (jako plan zbawienia), ale także w księdze stworzenia (które pozwala poznać kunszt Bożej sztuki – ars Dei). Bóg pragnie, by poznawano Go z obu tych ksiąg, a przez to rozwijano naukę o stworzeniach (scientia creaturarum).\nTakże znany nam już z poprzednich rozważań FRANCIS BACON (1561-1626) swój projekt rozwijania nauki oparł na wizji dwóch ksiąg. Jedna z nich objawia nam wolę Boga co do zbawienia człowieka – to Biblia. Z drugiej zaś możemy wyczytać znaki Bożej mocy – to przyroda pochodząca od Boga:\n„Dwie są księgi, lub – by tak rzec – tomy, które należy studiować, jeśli chcemy być wolni od błędu. Pierwsza to Pismo Święte objawiające nam wolę Boga; druga zaś to stworzenia wyrażające Jego moc. Ta druga jest kluczem do tej pierwszej”.\nNauki przyrodnicze pomogą więc we wnioskowaniu prowadzącym do odkrycia pewnych atrybutów Boga, np. Jego mądrości i potęgi, o czym wspominał już św. Paweł w Liście do Rzymian. Ale jak wskazuje Bacon, dzieła Boże „pokazują wszechmoc Boga, a nie Jego obraz”. Bacon zatem przypomina, że wiedza „dzieli się na teologię i filozofię” (divinity and philosophy), toteż trzeba pamiętać, by „nieroztropnie nie mieszać i nie mylić tych dwóch rodzajów wiedzy”.\nNa zakończenie naszego przeglądu wielkich głosicieli idei dwóch ksiąg Bożych, w postaci objawionej księgi Biblii i stworzonej księgi przyrody nie może zabraknąć najbardziej charakterystycznej postaci początków nowożytnego przyrodoznawstwa – GALILEUSZA (1564-1642). Oto jego słowa z 1623 roku, w których – co trzeba pamiętać – filozofią zwie nauki przyrodnicze:\n„Filozofię zapisano w tej ogromnej księdze, która nieustannie otwarta jest przed naszymi oczami (mam tu na myśli wszechświat). Ale nie można jej zrozumieć, jeśli wpierw nie nauczy się ktoś języka, nie pozna liter, jakimi ją zapisano. Księga ta zapisana jest w języku matematycznym, a literami są trójkąty, okręgi i inne figury geometryczne. Bez tych pomocy niemożliwe jest zrozumienie nawet jednego słowa, bez nich będzie to jak daremne błądzenie w ciemnym labiryncie”.\nZOBACZ TAKŻE>>> http://www.lexcredendi.pl/index.php/component/content/article?id=148:nauka-kluczem-do-natury-scientia-naturae-clavis\nA TAKŻE >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>> http://myslewiecwierze.pl/dwie-ksiegi-boga/ <<<<<<<<<<<<<<<<<<<\nPosted: 20 lutego 2016 in WIARA MOTYWATOREM NAUKI?, ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\nTagi: nauka i wiara\nW dzisiejszych czasach bardzo często słyszy się o konflikcie nauki i religii. O ile w jakimś stopniu można to jeszcze zrozumieć, gdyż niektóre interpretacje biblijne zostały podważone poprzez współczesną naukę, to rzutowanie tego konfliktu wstecz i wmawianie, że istniał on zawsze jest nieporozumieniem czy zwykłą nieuczciwością, o której wie niemal każdy historyk nauki. W kilku najbliższych artykułach zobaczymy, że nauka i wiara chrześcijańska nie tylko w przeszłości nie były w konflikcie, lecz że to drugie miało wręcz kluczowy wpływ na – nie tylko pojawienie się współczesnej nauki – lecz jej ciągły, nieprzerwany rozwój. Dzisiaj napiszemy o tym, jak niektórzy „ojcowie” rewolucji naukowej (choć słowo rewolucja nie do końca jest adekwatne) byli w dużym stopniu motywowani do prowadzenia swoich badań naukowych poprzez swoją biblijną wiarę. Wspomnimy także trochę o uczonych starożytności.\nROBERT BOYLE (1627-1691) – irlandzki uczony uważany za ojca współczesnej chemii; podał nowoczesną definicję pierwiastka chemicznego. Rozwinął chemiczną analizę jakościową, zastosował wskaźnik umożliwiający rozróżnienie roztworów kwasów oraz zasad. Niezależnie od Edme Mariotte’a sformułował tzw. prawo Boyle’a-Mariotte’a.\nRobert Boyle w wydanym w 1688 roku dziele o tytule: Disquisition concerning the Final Causes of Natural Things stwierdza, że studiowanie natury – u tych którzy tym się zajmują – kształtuje „prawdziwe oddanie, jak i szczególne cnoty” [true Sentiments both of Devotion and of particular Vertues].\nDla Boyla świat był „świątynią Boga” i przede wszystkim dlatego należało go badać. Zaobserwował on, że „filozofowie niemal wszystkich religii świata byli – poprzez kontemplacje świata – popychani do postrzegania go jako świątyni”. Dlatego to kontemplacja natury była „pierwszym aktem religijnym obejmującym wszystkie wierzenia.” Dla Boyla „odkrywanie innym ludziom doskonałości Boga jaką odsłania przed nami natura, jest bardziej akceptowalnym aktem religijnym, niż płonące ofiary na ołtarzach”.\nWedług Boyla badanie natury nie tylko dostarcza nam dowodów na istnienie Boga min. poprzez ujawnianie mocy i mądrości Boga, lecz jest również w pewnym sensie czynnością religijną, która to w dodatku przyczynia się do kształtowania w naukowcu zarówno oddania jak i cnót moralnych. Taki jest według tego uczonego cel filozofii naturalnej (odpowiednik naszej nauki).\nBoyle twierdzi, że przypadku iluzjonisty czy magika, im większą wiedze mamy o sztuczce tym mniejszy podziw odczuwamy. Z Bogiem natomiast jest odwrotnie.\nCzyny Boga to nie sztuczki kuglarza, zabawiające książęta, których to sekrety muszą być utrzymywane w tajemnicy, aby można było się dziwić. Znajomość dzieł Boga wpływa na proporcjonalność naszego podziwu. Im większa znajomość tym większy podziw. Im głębiej kontemplujemy dzieła i odciski palców Stwórcy odciśnięte na naturze, tym jaśniej widzimy doskonałość Boga. Nasze najbardziej wyrafinowane badania naukowe dają nam możliwość oddawania jeszcze prawdziwszej czci Bożej Wszechwiedzy [Natural Philosophy, Essay III: Boyle, Works, vol. 2, 30].\nISAAC NEWTON (1643-1727) – angielski fizyk, matematyk, astronom, filozof, historyk, badacz Biblii i alchemik. Odkrywca zasad dynamiki; w swoim słynnym dziele Philosophiae naturalis principia mathematica (1687 r.) przedstawił prawo powszechnego ciążenia oraz prawa ruchu, leżące u podstaw mechaniki klasycznej. Niezależnie od Gottfrieda Leibniza przyczynił się do rozwoju rachunku różniczkowego i całkowego.\nW XVII wieku miały miejsce tzw. Boyle Lectures, których celem było udowadnianie w sposób naukowo-filozoficzny prawdziwości chrześcijaństwa. Ich twórcą jak sama nazwa wskazuje był Robert Boyle, o którym wspomnieliśmy wcześniej. Pierwszy wykład miał miejsce w 1692 roku, a jego autorem był Richard Bentley. Przed wykładem Bentley prowadził korespondencję z Isaaciem Newtonem. W jednym z listów Newton napisał:\n„Proszę Pana, kiedy pisałem swoją pracę na temat naszego Układu Słonecznego jednym z moich celów było skłonienie czytelnika do rozważenia tematu Stwórcy; nic nie sprawi mi większej przyjemności, gdy ten cel został osiągnięty” [Scholars and Antiquaries (The Cambridge History of English and American Literature in 18 Volumes (1907–21))].\nFRANCIS BACON – (1561-1626) angielski filozof, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli filozofii epoki odrodzenia i baroku, eseista, polityk oraz prawnik. Uchodzi za jednego z twórców nowożytnej metody naukowej opartej na eksperymencie i indukcji. Jest też uważany za jednego z twórców empiryzmu.\nCel filozofii naturalnej (nauki), to dla Bacona odzyskanie panowania nad naturą, jakie człowiek utracił po upadku Adama w Raju. Na ostatnich kartkach swojego dzieła „New Oregon” Francis pisze: Człowiek w wyniku swojego upadku utracił nie tylko swoją pierwotną niewinność, lecz również panowanie nad światem przyrody. Obie te straty mogą być jednak częściowo już za tego życia na ziemi zrehabilitowane. Ta pierwsza poprzez religię, druga natomiast poprzez naukę.\nO Francisie Baconie napiszemy dużo więcej w innym wpisie.\nJAN KEPLER (1571-1630) – niemiecki matematyk, astronom i astrolog, jedna z czołowych postaci rewolucji naukowej w XVII wieku; najbardziej znany jest z nazwanych jego nazwiskiem praw ruchu planet, był asystentem astronoma Tychona Brahe; poza badaniami astronomicznymi prowadził badania w zakresie optyki i ulepszył teleskop soczewkowy Galileusza.\nDla Jana Keplera świat to „świątynia Boga”, a natura to „księga” zapisana językiem matematycznym. Astronom to z kolei „kapłan Boga”, a nauka to „śledzenie myśli Boga” [ang. thinking God’s thoughts after Him]. Dla tego niemieckiego uczonego nauka dawała sposobność do czczenia i wielbienia Boga [ang. true worship to honor God, to venerate him, to wonder at him].\nPrzed siedmioma miesiącami przyrzekłem napisać dzieło (…) poruszające sprawy najwyższej wagi (…) Nie ma niczego większego i obszerniejszego, aniżeli wszechświat. Czy ktoś pragnie czegoś wspaniałego? Nie ma niczego wspanialszego i piękniejszego, aniżeli nasza najjaśniejsza Świątynia Boża. Pragnie ktoś poznać tajemnice? Nic nie jest, ani nie było w naturze bardziej ukryte. Jedynie wówczas mój temat nie zadowoli wszystkich, gdy jego użyteczność nie jest jasna nieoświeconym. Chodzi tu o księgę przyrody, którą Pismo Święte tak mocno chwali. Paweł prezentuje ją poganom, by mogli w niej oglądać Boga, jak słońce w wodzie lub lustrze. Dlaczego zatem my, chrześcijanie, mamy w mniejszym stopniu czerpać przyjemność z tego oglądania, wszakże naszym zadaniem jest wielbić Boga prawdziwie, czcić Go i podziwiać? Nasz podziw jest tym głębszy, im lepiej poznajemy wielkość tego, co stworzone.\nZaprawdę, ileż hymnów śpiewał Dawid, prawdziwy sługa Boży, Stwórcy, prawdziwemu Bogu! Natchnienia dostarcza mu do tego pełna podziwu obserwacja niebios. “Niebiosa opowiadają chwałę Boga”, powiedział. Będę oglądał Twoje niebo, dzieło Twoich rąk, księżyc i gwiazdy, które stworzyłeś. “Wielki jest Pan nasz i potężny w mocy; wyznacza liczbę gwiazd, wszystkim nadaje imiona.” W innym miejscu [Dawid] pełen Ducha Świętego i świętej radości wykrzykuje do wszechświata: “chwalcie Go, słońce i księżycu, chwalcie Go, gwiazdy świecące!” Czy niebo i gwiazdy mają głos? Czy mogą chwalić Boga, tak jak ludzie? Tak – powiadamy – one chwalą Boga w ten sposób, że dają człowiekowi natchnienie do chwalenia Boga. Na kolejnych stronach rozwiązujemy niebiosom i przyrodzie język i pozwalamy ich głosowi głośniej się rozlegać; i gdy czynimy to , niech nikt nas nie posądza o próżny i niepotrzebny trud [Dedykacja do Prodromus dissertationum cosmographicarum continens mysterium cosmographicum (1596)].\nNAUKA JAKO CZYNNOŚĆ RELIGIJNA U UCZONYCH STAROŻYTNOŚCI\nIdea, że badanie czy kontemplacja natury wiąże się z rozwojem moralnym czy duchowym, nie pojawiła się jednak w XVII wieku. Była już znana w Starożytności. Wspomnieć tutaj można tak wielkie nazwiska jak Ptolemeusz (90-168 N.E) czy Platon (427-347 P.N.E.)\n„Jeśli chodzi o moralność objawiającą się zarówno w czynach jak i charakterze, to ta nauka [astronomia matematyczna] jak nic innego, może sprawić, że człowiek zaczyna wszystko jaśniej widzieć; stałość, porządek, symetria i spokój [natury], które to są powiązane z boskością, sprawia, że ci którzy zajmują się tą nauką, stają się kochankami tego boskiego piękna, a ich natury dostrajają się do tego boskiego stanu [Ptolemy’s Almagest, tr. G. J. Toomer (Princeton: Princeton University Press, 1998), 37].\nPowyższy cytat to słowa Ptolemeusza. Moralna astronomia tego uczonego współgra z tradycją Platona, którą możemy znaleźć w jego dziełach. Badanie i odkrywanie porządku, który możemy znaleźć w kosmosie, sprawia, że człowiek sam staje się jak kosmos. To przybliżenie do kosmosu przynosi jedność z boskością: „Tak więc kochanek mądrości poprzez związek z boskim porządkiem, sam staje się uporządkowany i boski” [Platon Republika VI 500 b-c].\nNa koniec jeszcze Simpliciusz Sycylijski (490-560 N.E.), który pisał o tym, że filozofia naturalna (nauka), to: oddziały posiłkowe dla cnót moralnych, drabina prowadząca do poznania Boga, a także czynnik aktywujący chęć dziękczynienia skierowaną ku Bogu \nBadanie czy kontemplacja natury jako akt filozoficzno-moralno-religijny to również idea bardzo bliska Ojcom Kościoła żyjącym w pierwszych wiekach po Chrystusie. Mówili oni często o tzw. dwóch księgach: Księga Biblii i księga natury, które to obie mają nas pouczać o Bogu. Więcej o tym napiszemy jednak w innym wpisie.\n Peter Harrison, The Territories of Science and Religion s.111 – Chicago University Press.\n Boyle, Usefulness of Natural Philosophy, in Works vol. 2, pp. 62f. Cf. Henry Power, Experimental Philosophy in Three Books (London, 1664), pp. 192f.\n Johannes Kepler, Mysterium Cosmographicum, tr. A. M. Duncan (Norwalk, CT., 1999), p. 53.\n Simplicius, In Physica, H. Diels (ed.), Commentaria in Aristotelem Graeca (Berlin: Reimer, 1882), vol. 9, 4.17-5.21, qu. in Remi Brague, Wisdom of the world (Chicago: University of Chicago Press, 2004), 116. Cf. Remi Brague, The Legend of the Middle Ages: Philosophical Explorations of Medieval Christianity, Judaism, and Islam (Chicago: University of Chicago Press, 2009), 77-80.\nCytaty po angielsku1: For the works of God are not like the tricks of jugglers, or the pageants, that entertain princes, where concealment is requisite to wonder; but the knowledge of the works of God proportions our admiration of them, they participating and disclosing so much of the inexhausted perfections of their author, that the further we contemplate them, the more foot-steps and impressions we discover of the perfections of their Creator; and our utmost science can but give us a juster veneration of his omniscience [Boyle].\nCytatu po angielsku2: With regard to virtuous conduct in practical actions and character, this science, above all things, could make men see clearly; from the constance, order, symmetry, and calm which are associated with the divine, it makes its followers lovers of this divine beauty, accustoming them and reforming their natures, as it were, to a similar spiritual state [Ptolemeusz].\nZARZUTY Bóg ST jest okrutny cz. IV (post i fałszywa pobożność).\nPosted: 12 lutego 2016 in Bóg ST OKRUTNY?, ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\nTak mówi Pan: Krzycz na całe gardło, nie przestawaj! Podnoś głos twój jak trąba! Wytknij mojemu ludowi jego przestępstwa i domowi Jakuba jego grzechy!\nSzukają Mnie dzień za dniem, pragną poznać moje drogi, jak naród, który kocha sprawiedliwość i nie opuszcza Prawa swojego Boga. Proszą mnie o sprawiedliwe prawa, pragną bliskości Boga: „Czemu pościliśmy, a Ty nie wejrzałeś? Umartwialiśmy siebie, a Tyś tego nie uznał?”\nPan cię zawsze prowadzić będzie, nasyci duszę twoją na pustkowiach. Odmłodzi twoje kości, tak że będziesz jak zroszony ogród i jak źródło wody, co się nie wyczerpie. Twoi ludzie zabudują prastare zwaliska, wzniesiesz budowle z odwiecznych fundamentów. I będą cię nazywać naprawcą wyłomów, odnowicielem rumowisk – na zamieszkanie [IZAJASZ 58].\nKILKA SŁÓW O OGRANICZANIU SIĘ TYLKO DO ZEWNĘTRZNYCH PRAKTYK RELIGIJNYCH\n1 Słowo, które Pan skierował do Jeremiasza: 2 «Stań w bramie świątyni i głoś następujące słowa: Słuchajcie słowa Pańskiego, wszyscy z Judy, którzy wchodzicie tymi bramami, aby oddać pokłon Panu. 3 To mówi Pan Zastępów, Bóg Izraela: Poprawcie postępowanie i wasze uczynki, a pozwolę wam mieszkać na tym miejscu. 4 Nie ufajcie słowom kłamliwym, głoszącym: „Świątynia Pańska, świątynia Pańska, świątynia Pańska!”\n5 Albowiem jeżeli naprawdę poprawicie wasze postępowanie i jeżeli będziecie się kierować wyłącznie sprawiedliwością jeden wobec drugiego, 6 jeśli nie będziecie uciskać cudzoziemca, sieroty i wdowy <i jeśli krwi niewinnej nie będziecie rozlewać na tym miejscu> i jeżeli nie pójdziecie za obcymi bogami na waszą zgubę, 7 wtedy pozwolę wam mieszkać na tym miejscu w ziemi, którą dałem przodkom waszym od dawna i na zawsze.\n8 Oto wy na próżno pokładacie ufność w zwodniczych słowach. 9 Nieprawda? Kraść, zabijać, cudzołożyć, przysięgać fałszywie, palić kadzidło Baalowi, chodzić za obcymi bogami, których nie znacie… 10 A potem przychodzicie i stajecie przede Mną w tym domu, nad którym wzywano mojego imienia, i mówicie: „Oto jesteśmy bezpieczni”, by móc nadal popełniać te wszystkie występki. 11 Może jaskinią zbójców stał się w waszych oczach ten dom, nad którym wzywano mojego imienia? Ja [to] dobrze widzę – wyrocznia Pana. 12 Idźcie, proszę, do mojego przybytku w Szilo, gdzie dawniej do obrałem mieszkanie dla mojego imienia, i patrzcie, co mu uczyniłem z powodu przewrotności mojego ludu, Izraela. 13 A teraz, ponieważ popełniliście te występki – wyrocznia Pana – i mimo że mówiłem do was nieustannie i niezmordowanie, nie usłuchaliście, a gdy wołałem, nie odpowiedzieliście, 14 uczynię temu domowi, nad którym wzywano mojego imienia, a w którym wy pokładacie ufność, i temu miejscu, danemu wam i waszym przodkom, to samo, co uczyniłem Szilo. 15 Odrzucę was sprzed mego oblicza, podobnie jak odrzuciłem wszystkich waszych braci, całe pokolenie Efraima [JEREMIASZ 7].\nZARZUTY Bóg ST jest okrutny cz.III (ofiara miła Bogu).\nPosted: 7 lutego 2016 in Bóg ST OKRUTNY?, ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\nOFIARY KRWAWE I CAŁOPALENIA W STARYM TESTAMENCIE\nMiłości pragnę, nie krwawej ofiary, poznania Boga bardziej niż całopaleń. (Oz 6:6)\n11 «Co mi po mnóstwie waszych ofiar? –\nPrzestańcie czynić zło! (Iz 1:11-16)\n22 Samuel odrzekł:\nuległość – od tłuszczu baranów. (1Sm 15:22)\ncałopalenia i żertwy za grzech nie żądałeś. (Ps 40:7)\nnie gardzisz, Boże, sercem pokornym i skruszonym. (Ps 51:18-19)\n8 Nie oskarżam cię o twe ofiary,\ntysiąc zwierząt na moich górach.\n11 Znam całe ptactwo powietrzne,\ni do Mnie należy to, co się porusza na polu.\n12 Gdybym był głodny, nie musiałbym tobie mówić,\nbo mój jest świat i to, co go napełnia.\n13 Czy będę jadł mięso cielców\nalbo pił krew kozłów?\n14 Złóż Bogu ofiarę dziękczynną\ni wypełnij swe śluby złożone Najwyższemu, (Ps 50:8-14)\n20 Na co sprowadzacie Mi kadzidło ze Saby\na wasze krwawe ofiary nie są Mi przyjemne». (Jr 6:19-20)\n21 To mówi Pan Zastępów, Bóg Izraela: «Dodawajcie wasze ofiary całopalne do waszych ofiar krwawych i spożywajcie mięso! 22 Bo nic nie powiedziałem ani nie nakazałem waszym przodkom, gdy wyprowadzałem ich z Egiptu, co do ofiar całopalnych i krwawych, 23 lecz dałem im tylko przykazanie: Słuchajcie głosu mojego, a będę wam Bogiem, wy zaś będziecie Mi narodem. Chodźcie każdą drogą, którą wam rozkażę, aby się wam dobrze powodziło. 24 Ale nie usłuchali ani nie chcieli słuchać i poszli według zatwardziałości swego przewrotnego serca; odwrócili się plecami, a nie twarzą. 25 Od dnia, kiedy przodkowie wasi wyszli z ziemi egipskiej, do dnia dzisiejszego posyłałem do was wszystkich moich sług, proroków, każdego dnia, bezustannie, 26 lecz nie usłuchali Mnie ani nie nadstawiali swych uszu. Uczynili twardym swój kark, stali się gorszymi niż ich przodkowie. 27 Powiesz im wszystkie te słowa, ale cię nie usłuchają; będziesz wołał do nich, lecz nie dadzą ci odpowiedzi. 28 I odezwiesz się do nich: „To jest naród, który nie usłuchał głosu Pana, swego Boga, i nie przyjął pouczenia. Przepadła wierność, znikła z ich ust”. (Jr 7:21-28)\n21 Nienawidzę, brzydzę się waszymi świętami.\n23 Idź precz ode Mnie ze zgiełkiem pieśni twoich,\n24 Niech sprawiedliwość wystąpi jak woda z brzegów\ni prawość jak potok nie wysychający wyleje!\n25 Czyż nie składaliście Mi żertw i ofiar pokarmowych na pustyni\nprzez czterdzieści lat, domu Izraela,\n26 a [zarazem] obnosiliście Sikkuta, waszego króla,\ni Kijjuna8, wasze bożki,\n<gwiazdę waszego boga>,\nktóreście sobie uczynili? (Am 5:21-26)\nowoc łona mego za grzech mojej duszy?\ni pokornego obcowania z Bogiem twoim?» (Mi 6:6-8)\nJEZUS W NOWYM TESTAMENCIE O OFIARACH KRWAWYCH\n28 Zbliżył się także jeden z uczonych w Piśmie, który im się przysłuchiwał, gdy rozprawiali ze sobą. Widząc, że Jezus dobrze im odpowiedział, zapytał Go: «Które jest pierwsze ze wszystkich przykazań?» 29 Jezus odpowiedział: «Pierwsze jest9: Słuchaj, Izraelu, Pan Bóg nasz, Pan jest jeden. 30 Będziesz miłował Pana, Boga swego, całym swoim sercem, całą swoją duszą, całym swoim umysłem i całą swoją mocą. 31 Drugie jest to: Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego. Nie ma innego przykazania większego od tych». 32 Rzekł Mu uczony w Piśmie: «Bardzo dobrze, Nauczycielu, słusznieś powiedział, bo Jeden jest i nie ma innego prócz Niego. 33 Miłować Go całym sercem, całym umysłem i całą mocą i miłować bliźniego jak siebie samego daleko więcej znaczy niż wszystkie całopalenia i ofiary». 34 Jezus widząc, że rozumnie odpowiedział, rzekł do niego: «Niedaleko jesteś od królestwa Bożego». I nikt już nie odważył się więcej Go pytać. (Mk 12:28-34)\nZARZUTY Kilka słów o Księdze Rodzaju…\nPosted: 9 października 2015 in ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\nKilka słów o Genesis, czyli stworzenie świata i człowieka według Biblii.\nTemat, który chciałbym tutaj poruszyć jest tak rozległy, iż można by tworzyć o nim całe książki, wielu już tak zrobiło. Wpis ten postaram się jednak napisać tak zwięźle jak to możliwe.\nCzęsto słyszy się, że wielu ludzi nie wierzy chrześcijaństwu ponieważ jest ono sprzeczne ze współczesną nauką. Ziemia i kosmos nie powstały w sześć dni, człowiek pochodzi od małpy (skrót myślowy) i tak dalej. Poniżej napiszę w skrócie w kilku punktach dlaczego autor niniejszego tekstu nie widzi tutaj żadnego problemu dla wiary chrześcijańskiej.\n – DWA OPISY STWORZENIA – Po pierwsze ludzie odpowiedzialni za umieszczenie opisów stworzenia świata i człowieka w Biblii nie byli zainteresowani przekazaniem naukowego, czyli zgodnego z rzeczywistością opisu powstania świata. Już wyjaśniam dlaczego tak uważam. Pierwsze dwa rozdziały Księgi Rodzaju zawierają nie jeden, a DWA opisy stworzenia świata. To co jest tutaj ważne, to to, że istnieją między nimi duże różnice, które natychmiast rzucają się w oczy. Najważniejszą z nich jest moment pojawienia się człowieka na ziemi. W Genesis 1 pojawia się on „dnia” szóstego, czyli po roślinach (dzień trzeci) i zwierzętach (dzień piąty i szósty). W Genesis 2 czytamy natomiast:\nWyraźna sprzeczność, wobec której możemy przyjąć dwie różne postawy. Pierwsza jest taka, że twórcy i ci, którzy umieścili te opisy w Biblii byli nie tylko kłamcami, ale także idiotami, którzy nie dostrzegali wyraźniej sprzeczności lub ją dostrzegali, lecz tak beznadziejnie nieumiejętnie starali się ją usunąć, że ślepy ją zauważy. Druga postawa to taka, że teksty te nigdy nie miały nam przekazywać wiedzy naukowej o tym jak powstał świat i człowiek. Biorąc pod uwagę fakt, że osoby odpowiedzialne za umieszczenie ich na początku Biblii należały do elity intelektualnej swoich czasów (kapłani), jak i fakt istnienia wielu symboli i obrazów w tych tekstach, przyjęcie pierwszej postawy wydaje się być absurdem.\n MNÓSTWO SYMBOLI I OBRAZÓW – Punkt drugi poruszyłem w ostatnim zdaniu powyżej. Teksty te są bowiem w sposób oczywisty przepełnione symbolami, obrazami, alegoriami i ogólnie rzecz biorąc są pisane językiem mitycznym. Orygenes u początku III wieku omawiając stworzenie raju, argumentował:\n„Czyż znajdzie się taki prostak, który by sądził, że Bóg, niby jakiś rolnik, «zasadził drzewa w raju, w Edenie na wschodzie» oraz posadził «drzewo życia», to znaczy widzialne i dotykalne drzewo?” [Orygenes, O zasadach, III, 1.]\nW tym miejscu należy jeszcze dodać, że przynajmniej pierwszy opis biblijny w dużo większym stopniu wygląda jak poezja, aniżeli proza. Widzimy przecież ciągłe powtarzające się teksy, co trochę może przypominać na przykład refren. A potem Bóg rzekł… I stało się tak… A Bóg widział, że były dobre… I tak upłynął wieczór i poranek i tak kilka razy.\n CELEM POLEMIKA Z MITOLOGIĄ POGAŃSKĄ – Cel powstania tych opowieści. Co nim było? Dla biblistów jest on oczywisty, ale aby go rozpoznać potrzeba znać choć odrobinę kontekst kulturowy w którym to, co znajdujemy na początku Biblii powstało. Księga Rodzaju powstała w VI wieku przed Chrystusem. Mówiąc natomiast dokładniej był to okres tzw. niewoli babilońskiej, kiedy to wielu Żydów zostało deportowanych ze swoich ziem i zmuszonych do osiedlenia się w Mezopotamii będącej pod panowaniem Babilonu. Żydzi wówczas zetknęli się po raz pierwszy tak bezpośrednio z wierzeniami innych ludów. Wierzeniami całkowicie innymi od wiary Izraelitów. Pogańskie bóstwa po pierwsze były bardzo liczne, po drugie w sposób nierozerwalny złączone z naturą/kosmosem. Ciała niebieskie, niebo, ziemia, morze i cała reszta była uważana za wielkie bóstwa, których powstanie było równoznaczne z powstaniem wszechświata. Kosmogonia była równoznaczna z teogonią. Jaki cel przybrali sobie twórcy początków Pisma Świętego? Była nim oczywiście polemika z mitologią pogańską. Już pierwsze zdanie Biblii nią jest.\nNA POCZĄTKU BÓG STWORZYŁ NIEBO I ZIEMIĘ (RODZ 1:1)\nZdanie niezwykłe, co niestety ludzie współcześni rzadko zauważają. Bóg jest jeden (zamiast całego panteonu), a cała natura jest przez Niego stworzona. Nie ma w niej niczego boskiego. Nie należy jej ani czcić ani się bać. Polemiczny cel tych tekstów widać najwyraźniej podczas opisu stworzenia ciał niebieskich:\n14 A potem Bóg rzekł: «Niechaj powstaną ciała niebieskie, świecące na sklepieniu nieba, aby oddzielały dzień od nocy, aby wyznaczały pory roku, dni i lata; 15 aby były ciałami jaśniejącymi na sklepieniu nieba i aby świeciły nad ziemią». I stało się tak. 16 Bóg uczynił dwa duże ciała jaśniejące: większe, aby rządziło dniem, i mniejsze, aby rządziło nocą, oraz gwiazdy. 17 I umieścił je Bóg na sklepieniu nieba, aby świeciły nad ziemią; 18 aby rządziły dniem i nocą i oddzielały światłość od ciemności. A widział Bóg, że były dobre. 19 I tak upłynął wieczór i poranek – dzień czwarty.\nCiała niebieskie nie są bogami jak to było w mitologii pogańskiej. Ich celem jest z jednej strony oświetlanie, z drugiej pomoc w wyznaczaniu pór roku itp. Bardzo ciekawe jest tutaj również użycie zwrotów „większe i mniejsze ciało jaśniejące”. Nadanie bowiem im nazw (Słońce i Księżyc) sugerowałoby, że są to bóstwa posiadające swoje imiona. W ten sposób nastąpiła całkowita demitologizacja natury. Jak wiemy rozwój nauki pokazał, że Izraelici mieli rację. Słońce, Księżyc i cała reszta to żadni bogowie. Zwyczajne kawałki materii i nic więcej. Dla nas to oczywiste.\nCiekawą kwestią jest również umieszczenie ciał niebieskich pomiędzy takimi rzeczami jaki rośliny (dzień trzeci) i zwierzęta (dzień piąty). Naturalnym zabiegiem wydawać by się mogło wspomnienie ciał niebieskich przed bądź po roślinach i zwierzętach. Dlaczego tak nie zrobiono? Myślę, że głównym powodem było podkreślenie tej demitologizacji Słońca i Księżyca. Ciała niebieskie w dużo większym stopniu były uważane za bóstwa niż rośliny czy zwierzęta, które były zazwyczaj uważane za coś zwyczajnego. Umieszczając ciała niebieskie pomiędzy jedną a drugą zwyczajną rzeczą podkreślono w ten sposób ich zwyczajność. Ten zabieg pokazuje nam również, że biblijny opis stworzenia nie tylko nie należy brać jako siedem 24-godzinnych dni (jak to zostanie ukazane poniżej), lecz również sekwencja powstawania kolejnych bytów jest tutaj uzależniona od celów teologicznych. Nie należy w niej doszukiwać się zgodności z naukową ewolucją wszystkiego co widzimy w naturze.\n – SZEŚĆ DNI STWORZENIA – A teraz czas na kilka słów o sześciu „dniach” stworzenia. Mówiąc w skrócie to nie jest tak, że interpretacje niedosłowne i alegoryczne pojawiły się dopiero wtedy jak nauka „udowodniła” że świat powstał w więcej niż w kilka dni. To co Kościół uważał za fakt (i z czego szybko robił dogmat), to to, że nasz świat ma początek (co w XX wieku udowodniła teoria wielkiego wybuchu). Nigdy jednak nie dotyczyło to tego jak i ile trwało powstawanie wszechświata. Chrześcijanie od samego początku mocno różnili się w tym jak na to zagadnienie patrzeć. To prawda, niektórzy uważali, że sześć dni należy rozumieć dosłownie jako okresy 24-godzinne. Od samego jednak początku byli i tacy, którzy uważali, że tych sześć dni to tylko zabieg literacki. Kościół pozwalał tutaj na rozbieżności, gdyż po pierwsze nie miało to większego znaczenia, a po drugie najwyraźniej kierował się tym o czym wspomniał św. Augustyn w jednym ze swoich dzieł traktujących o Genesis:\nW tym, co niejasne i poza naszymi możliwościami poznania, znajdujemy w Piśmie Świętym fragmenty, które można interpretować na wiele sposobów, jednocześnie bez narażania na szwank wiary, którą przyjęliśmy. W takich sytuacjach nie powinniśmy pośpiesznie i jednostronnie upierać się przy czymś, co zostanie podważone przez dalszy postęp w poszukiwaniu prawdy, gdyż wtedy i my wraz z tym – upadniemy [Św. Augustyn, De Genesi ad Litteram Libri Duodecim, ks. I, 18,37].\nJakie podstawy biblijne mieli wybitni chrześcijanie do tego, aby nie traktować sześciu „dni” dosłownie? Po pierwsze natura dnia numer siedem (dzień odpoczynku Boga). Każdy z sześciu pierwszych dni kończył się słowami „i tak upłynął wieczór i poranek dzień…”. Nie dotyczy to dnia siódmego. Inne miejsca Biblii w sposób wyraźny sugerują natomiast, że ten ostatni „dzień” trwa do dnia dzisiejszego:\nLękajmy się przeto, gdy jeszcze trwa obietnica wejścia do Jego odpoczynku, aby ktoś z was nie mniemał, iż jest jej pozbawiony [Heb 4:1].\nPrzeto przysiągłem w moim gniewie: «Nie wejdą do [miejsca] mego odpoczynku» [Ps 95:11].\n„For he [the pagan Celsus] knows nothing of the day of the Sabbath and rest of God, which follows the completion of the world’s creation, and which lasts during the duration of the world, and in which all those will keep the festival with God who have done all their work in their six days” (Orygenes – Against Celsus 6:61).\nA teraz zastanówmy się kiedy zaczyna się pierwszy dzień. Czy jest to wers numer jeden? Raczej nie. Każdy z dni (od drugiego do szóstego) zaczyna się od słów „Bóg rzekł”, a kończy słowami „i tak upłynął wieczór i poranek dzień…”. Wzór ten wskazywałby, że „dzień” pierwszy rozpoczyna się wersem numer trzy:\n3 Wtedy Bóg rzekł: «Niechaj się stanie światłość!» I stała się światłość. 4 Bóg widząc, że światłość jest dobra, oddzielił ją od ciemności. 5 I nazwał Bóg światłość dniem, a ciemność nazwał nocą. I tak upłynął wieczór i poranek – dzień pierwszy.\nTak więc pierwsze dwa wersy mówiące po prostu o stworzeniu „nieba i ziemi” znajdują się poza (przed) ciągiem kolejno następujących po sobie sześciu „dni”, które traktują już o uporządkowywaniu przez Boga stworzonej wcześniej materii. Ile trwał okres tworzenia „nieba i ziemi” nie wiemy.\nPoza tym wszystkim chrześcijanie przywoływali inne fragmenty, jak te mówiące o tym, że u Boga jeden dzień jest jak tysiąc lat (Cyprian czy Laktancjusz), czy to, że ciała niebieskie wyznaczające długość dnia powstały dnia czwartego, tak więc pierwsze trzy dni nie mogły być interpretowane dosłownie. Na koniec cytat ze wspomnianego wcześniej św. Augustyna:\n„For in these days [of creation] the morning and evening are counted until, on the sixth day, all things which God then made were finished, and on the seventh the rest of God was mysteriously and sublimely signalized. What kind of days these were is extremely difficult or perhaps impossible for us to conceive, and how much more to say!” (The City of God 11:6 [A.D. 419]).\nDlaczego teksty te zostały napisane w taki a nie inny sposób? Odpowiedź jest prosta. Ponieważ w pierwszej kolejności były skierowane do ludzi żyjących przeszło 2500 lat temu i miały być przede wszystkim zrozumiałe dla nich. Stąd występują w nich motywy mityczne jak lepienie człowieka z gliny czy antropomorfizmy w opisie Boga jak np. spacer Boga po ogrodzie obrazujący bliskość Stwórcy i człowieka istniejącą przed pojawieniem się grzechu. Dlaczego Bóg nie natchnął dawnych pisarzy, aby przekazali nam oni jak powstał świat i człowiek? Ponieważ Pismo Święte opowiada nam to co jest dla nas istotne: historię zbawienia. Człowiek bowiem sam siebie zbawić nie może. Tylko Bóg może. Dlatego Stwórca nam w tym pomaga. Aby być zrozumiałym wykorzystuje jednak do tego innych ludzi z ich wszystkimi zdolnościami jak i ograniczeniami. Dlatego to Biblia nie spadła nam na głowę z nieba. Co do struktury świata i całej reszty to pomoc Boga jest nam zbędna. Mamy rozum wystarczająco potężny, aby samemu zrozumieć otaczającą nas naturę.\n TEORIA EWOLUCJI – Często słyszy się, że ewolucja biologiczna (i nie tylko) sprawia, że inteligentna osoba nie może wierzyć w to, że kosmos jak i człowiek zostały stworzone przez Boga, gdyż ewolucja to proces niekierowany (ang. unguided proces). Gdyby Bóg żył w czasie to argument byłby zasadny. Prawda jest jednak taka, że zarówno Biblia jak i tradycja chrześcijańska twierdzą od samego początku, że czas został przez Boga stworzony, a sam Stwórca znajduje się poza czasem. Jak to się mówi dla Boga zawsze jest teraz. Tak więc już „na początku” stwarzania świata Bóg nie tyle przewidywał, co po prostu widział naraz jaki kształt nabiera cały stworzony przez niego kosmos. Patrząc z naszej perspektywy ewolucja to w dużym stopniu przypadek. Patrząc jednak z perspektywy Boga nie może być jednak mowy o żadnym przypadku.\nEwolucjonizm jest dobrym przykładem na to, że współczesna inteligencja, jeśli niszczy cokolwiek, z pewnością niszczy samą siebie. Ewolucjonizm albo w niewinny sposób opisuje powstawanie pewnych zjawisk na ziemi, albo – jeśli stara się być czymś więcej – atakuje myśl jako taką. Jeśli ewolucjonizm niszczy , to nie religię, ale racjonalne myślenie [jeśli za ludzki rozum odpowiada tylko i wyłącznie bezmyślna natura to podstawy aby jemu ufać są nikła, zwłaszcza w sprawach mniej przyziemnych – admin]. Jeśli ewolucjonizm głosi po prostu, że obiektywnie istniejąca rzecz zwana małpą zmieniła się bardzo powoli w inną obiektywnie istniejącą rzecz zwaną człowiekiem, to dla większości ludzi o ortodoksyjnych poglądach jest on zupełnie nieszkodliwy – osobowy Bóg może bowiem dokonywać czegoś zarówno szybko, jak i powoli, zwłaszcza jeśli, tak jak Bóg chrześcijan, znajduje się on poza czasem [G.K. Chesterton – Ortodoksja].\nOprócz tego dodać należy dwie charakterystyczne cechy biblijnego opisu stworzenia człowieka. Po pierwsze słowo Adam w starożytnych językach, oznaczało min. człowiek, rozumianego zarówno jako pojedyncza istota, jak i cały rodzaj ludzki. Oprócz tego tekst biblijny mówi wyraźnie o tym, że to człowiek jest koroną stworzenia. Tylko ludzie zostali stworzeni „na obraz Boga”. Należałoby się więc spodziewać, że dzień w którym powstał człowiek, będzie dniem w którym nie powstanie żadne inne stworzenie (aby podkreślić jego wyjątkowość). Tak jednak nie jest. Szóstego dnia obok (przed)człowieka powstały bowiem również zwierzęta lądowe. Kto wie, może zawiera się tutaj jakieś natchnione przeczucie dotyczące pokrewieństwa człowieka i reszty świata zwierzęcego.\nZARZUTY „Wiara chrześcijańska to tylko średniowieczy zabobon”.\nPosted: 8 września 2015 in ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\nTagi: G.K. Chesterton\nPoniżej znajduje sie fragment książki G.K. Chestertona „Ortodoksja”\n… zajmę się (…) poglądem mówiącym, że religia chrześcijańska wyrosła z ciemnych wieków wczesnego średniowiecza. W tym wypadku nie zadowoliłem się studiowaniem współczesnych uogólnień; zabrałem się do studiowania historii. Z niej dowiedziałem się, że chrześcijaństwo nie tylko nie należało do ciemnych wieków średniowiecza, ale stanowiło jedyny ich jasny element. Chrześcijaństwo było świetlistym mostem łączącym ze sobą dwie przejrzyste cywilizacje. Jeśli ktokolwiek twierdzi, że wiara zrodziła się w ignorancji i barbarzyństwie, odpowiem po prostu: wcale tak nie było. Zrodziła się ona bowiem w cywilizacji śródziemnomorskiej, w pełnym słońcu Imperium Rzymskiego. Świat roił się od sceptyków, a panteizm świecił jasno jak słońce, gdy Konstantyn przybił krzyż do masztu. Statek co prawda poszedł na dno, ale – rzecz dziwna! – wypłynął z powrotem: odmalowany i lśniący, z krzyżem nadal tkwiącym na maszcie. Oto, jak niezwykłej rzeczy potrafiła dokonać religia: niosący ją statek zmienił się w łódź podwodną. Arka przetrwała pod naporami wód; przysypani odpadkami dynastii i klanów, podnieśliśmy się na nowo i przypomnieliśmy sobie o Rzymie. Gdyby nasza wiara była jedynie chwilowym kaprysem upadającego imperium , jeden mroczny kaprys zostałby zastąpiony innym i nawet gdyby nasza cywilizacja zdołała się ponownie podźwignąć (choć wielu cywilizacjom się to nie udało), dźwignęłaby się pod jakąś nową barbarzyńską banderą. Kościół chrześcijański był jednak ostatnim tchnieniem dawnego społeczeństwa i pierwszym tchnieniem nowego. Ludzi, którzy zapomnieli, jak się buduje łuk Kościół nauczył budowania ostrołuku. Ujmując rzecz krótko: największym nonsensem, jaki można powiedzieć o Kościele, jest to, co stale się o nim słyszy. Jak można twierdzić, że Kościół chce nas wepchnąć z powrotem w ciemne wieki średniowiecza? Przecież to on nas wyprowadził z ich mroku [G.K. Chesterton – Ortodoksja].\nZIARNA PAPROCI I SŁONIE [C.S. LEWIS].\nPosted: 21 sierpnia 2015 in ### PRZYKLEJONE ###, ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\nPodważanie dawnej ortodoksyjnej wiary było w głównej mierze dziełem duchownych trudniących się komentowaniem Nowego Testamentu. Powołując się na autorytet ekspertów w tej dziedzinie kazano nam rezygnować z ogromnej masy wierzeń, które podzielali pierwsi chrześcijanie, Ojcowie Kościoła, ludzie średniowiecza, Reformatorzy, a nawet nasi ojcowie żyjący w wieku dziewiętnastym. Pragnę tutaj wyjaśnić źródło mojego sceptycyzmu w odniesieniu do autorytetu ekspertów. Sceptycyzmu ignoranta, jak sami aż zbyt łatwo zauważycie. Ale sceptycyzm jest ojcem ignorancji, gdyż trudno jest wytrwale pogłębiać wiedzę, jeśli nie potrafi się wzbudzić w sobie prima facie przekonania do swoich nauczycieli.\nPrzede wszystkim, bez względu na to, jaką wartość ci ludzie mogli sobą przedstawiać jako komentatorzy Biblii, nie ufam im jako krytykom. Uważam, że nie mają dostatecznego literackiego wyrobienia i nie dostrzegają istoty czytanych przez siebie tekstów.\nTo oskarżenie wydaje się dziwne, jeśli zważyć, że wysuwam je przeciwko ludziom, którzy całe swoje życie spędzili na studiowaniu tych ksiąg. Ale właśnie stąd mogą pochodzić ich trudności. Jeśli ktoś całą młodość i wiek dojrzały spędził na badaniu tekstów NT oraz wyników badań innych uczonych, a nie dysponuje przy tym żadną porównawcza skalą, która pozwoliłaby mu dokonać literackiej oceny i którą dać może jedynie głęboka i wszechstronna znajomość szeroko pojętej literatury, ten ktoś moim zdaniem szczególnie łatwo może przeoczyć to, co w tych tekstach jest najważniejsze. Kiedy mi mówi, że jakieś ewangeliczne zdarzenie jest legendą albo zmyśloną opowieścią, chciałbym wiedzieć, ile powieści i legend przeczytał i czy ma dostatecznie wyrobiony smak, by potrafił je wykryć – a nie, ile lat spędził nad Ewangelią. (więcej…)\nZARZUTY „Bóg Starego Testamentu jest okrutny CZ. II”\nPosted: 1 czerwca 2015 in Bóg ST OKRUTNY?, ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\nPosted: 1 marca 2015 in ### PRZYKLEJONE ###, ZARZUTY WOBEC CHRZEŚCIJAŃSTWA\nTagi: Anna Świderkówna, genesis\nBiblia: między mitem a historią. Jest to jeden z rozdziałów książki Anny Świderkówny [Biblia a człowiek współczesny].\n„Czym właściwie jest Biblia? Zbiorem mitów czy opowieści historycznych. Ani jednym ani drugim. To wielki księgozbiór na który złożyły się pisma należące do najróżniejszych gatunków literackich. Znajdziemy tam, zarówno fragmenty pisane językiem mitycznym, jak i teksty historyczne. Trzeba zawsze jednak pamiętać, że historia tworzona w czasach starożytnych, różni się bardzo od tego, co rozumiemy pod tym pojęciem dzisiaj”.\n„Izrael podobnie jak pozostałe ludy Starożytnego Wschodu nie miał właściwego języka, którym mógłby przekazać swoje refleksje filozoficzne czy teologiczne. Posługiwał się więc obrazowym i symbolicznym językiem mitów, aby wyrazić największe prawdy, a nawet objawienie Boże.”\n„Jedyną w Biblii szeroko rozbudowaną bajkę spotykamy w rozdziale IX Księgi Sędziów. Drzewa rozprawiają tam ze sobą, bo postanowiły wybrać króla i nie wiedzą, które z nich ma nim zostać. Co ciekawe, chociaż opowieść ta znalazła się w Piśmie Świętym, nikt nie próbuje dowodzić, że Pismo naucza, iż kiedyś drzewa mówiły i wybierały króla. Dlaczego? Bo w tym przypadku nawet nie wiedząc o tym, umiemy rozpoznać gatunek literacki. Kłopot pojawia się dopiero tam, gdzie go nie rozpoznamy”.\n„Autorzy biblijni korzystali z języka mitycznego, jednak bardzo starannie oczyszczali cegiełki przejęte ze świata pogańskiego”.\n„Przyznaję, że rozdział pierwszy Księgi Rodzaju raczej mnie denerwował. Złościł mnie tak długo, póki nie zobaczyłam go na tle mitologii bliskowschodniej z której przecież wyrasta. Wtedy dopiero oceniłam podobieństwa i różnice”.\n„To co czytamy w Biblii, aż do połowy czwartego wersetu rozdziału drugiego ma formę hymnu liturgicznego na cześć jedynego Stwórcy nieba i ziemi. Wszystko jest tu stworzone, także to co i gdzie indziej, nie tylko na Bliskim Wschodzie, ale i w Grecji było uznawane za bóstwa: ciała niebieskie, Słońce, księżyc, gwiazdy. W tekście biblijnym są to lampy, które Bóg wiesza na sklepieniu nieba, żeby pomagały ludziom tworzyć kalendarz i odróżniać dzień od nocy”.\n„Wszystkie znane mi kosmogonie są zarazem teogoniami, co oznacza, że powstawanie świata ściśle wiąże się z narodzinami bogów. To dlatego, że rodzą się coraz to nowi bogowie, powstaje niebo, Ziemia, księżyc, gwiazdy, morze i wszystko inne. Początek Księgi Rodzaju to jedyny tekst w którym mowa jest tylko o kosmogonii. Nie znajdujemy w niej genealogii Boga. Nie słyszymy, aby miał On żonę albo żony. Nie dowiadujemy się niczego o Jego dzieciach. I nas to nie zdumiewa, gdyż myślimy zawsze w kategoriach monoteizmu […] Trzeba uświadomić sobie, że kiedy ten tekst powstał, prawdopodobnie na przełomie VI i V wieku przed naszą erą, nigdzie w znanym mi świecie starożytnym takiego Boga nie było. I to jest naprawdę zadziwiające”.\n„Nie bójmy się zatem tego, co mityczne. Nie szukajmy w pismach sprzed wielu wieków naszego rozumienia historii. Nie próbujmy decydować, jakimi gatunkami literackimi Bóg ma prawo się posługiwać. Wsłuchajmy się raczej w Jego słowo, które w swej dobroci sam zechciał wcielić w słowo ludzkie”.\nCAŁY ROZDZIAŁ PONIŻEJ. CZYTA KRYSTYNA CZUBÓWNA.


Warsztaty z parzenia herbaty - Whatevent - Agencja Eventowa\nWhatevent2021-12-29T21:40:11+01:0002 stycznia 2022|Agencja Eventowa, Atrakcje|\nSztuka parzenia i picia herbaty to coś, co Brytyjczycy pielęgnują w sobie od lat. Co dnia, gdy tylko wybije godzina 17, ogłasza się wszem i wobec, że czas najwyższy usiąść do stołu i w ulubionej filiżance, zatopić wspomnienia minionego dnia. Herbata niejedno ma imię, niejedną odsłonę i niejeden smak. Jesteście więc chętni, by zagłębić się nieco w temat i posmakować najlepszych jej wariantów?\nNa każdym zakątku świata herbatę pije się nieco inaczej.\nW zależności od tego, na jakiej szerokości geograficznej jesteśmy, herbatę można parzyć na różnorakie sposoby. Dotyczą one czasu parzenia, potrzebnych do tego narzędzi, rytuałów pobocznych, naczyń, a nawet ilości i temperatury wody. To sprawia, że każda herbata ma swój niepowtarzalny aromat i smak, a my możemy wymieniać się doświadczeniami w tym zakresie i odkrywać nieznane.\nCzy warsztaty z parzenia herbaty mogą się do czegoś przydać?\nZapewniają one nie tylko praktyczną wiedzę, jak obchodzić się z herbatami, ale również obudzą podziw Waszych znajomych, dadzą przyczynek do nowych rozmów i wymiany doświadczeń, rozwiną Waszą osobowość i umiejętności i nauczą kreatywności w serwowaniu różnego rodzaju trunków i przekąsek do nich. Ponadto, nauczą Was celebrowania każdej małej chwili w ciągu dnia, co pozwoli Wam odpocząć i na nowo zachwycić się swoim życiem i światem. A najlepiej zachwycać się w gronie znajomych, przy odrobinie ciepłego aromatu, płynącego z liści herbaty…\nJeśli pragniecie posiąść tę niezwykłą sztukę i nauczyć się, jak parzyć herbatę w stylu angielskim, amerykańskim, tajskim, chińskim, indyjskim… to warto udać się na kurs lub warsztaty z parzenia herbaty. Albo jeszcze lepiej – warto takie warsztaty przenieść na grunt eventu, który tworzycie. Nie tylko Wy będziecie mogli zaserwować sobie dawkę rozrywki, ale i uczestnicy eventu docenią ten niebanalny sposób na umilenie atmosfery.


Domek u Asi - Polańczyk\nDomek u Asidomki letniskowe i całoroczne\nObiekt Domek u Asi położony jest w Polańczyku i oferuje ogród. Na miejscu można bezpłatnie korzystać z WiFi. Ten dom wakacyjny mieści łazienkę oraz salon. Od Soliny dzieli obiekt 11 km, a od Arłamowa – 35 km.\nW naszej ofercie m.in.: ogród, WiFi, parking, bezpłatny parking, zwierzęta domowe są akceptowane, prywatny parking, parking na miejscu, bezpłatne WiFi, dostęp do Internetu.\nDom wakacyjny 6 osobowy (3 łóżka pojedyncze, 2 łóżka pojedyncze, 1 rozkładana sofa - 25 mkw).\nOferta naszego partnera Booking.com BG.1702677


MIT: nie możesz ćwiczyć z osteoporozą - Appforandroid siebie- appforandroid.info\nMIT: nie możesz ćwiczyć z osteoporozą\nOsteoporoza to przewlekła choroba, która może prowadzić do licznych złamań kości. Warto jednak wiedzieć, że aktywność fizyczna może zapobiec lub znacząco zahamować jej rozwój. Sprawdźmy zatem, jakie ćwiczenia wzmacniają kości.\nPowszechnie panującym mitem jest stwierdzenie, że osoby zagrożone lub dotknięte osteoporozą nie mogą uprawiać sportu. Badania wykazują, że jest dokładnie odwrotnie – odpowiedni wysiłek fizyczny wzmacnia kości, zwiększa ich masę i przyczynia się do poprawy stanu zdrowia. Dzięki temu dłużej jesteśmy sprawni, unikamy urazów i powstrzymujemy ucieczkę wapnia z układu kostnego.\nNajlepszą bronią na osteoporozę są ćwiczenia wzmacniające kości. Fot.\nOsteoporoza to choroba atakująca układ kostny, przyczyniająca się do osłabienia jego struktury oraz większej podatności na urazy – np. złamania. Do jej rozwoju w dużym stopniu przyczynia się nieprawidłowa – uboga w białko i wapń dieta, palenie papierosów, przyjmowanie niektórych leków, niedobór hormonów (estrogenu u kobiet i testosteronu u mężczyzn), a także uwarunkowania genetyczne. Choroba ta dotyka w większym stopniu kobiety, które pierwsze symptomy mogą zauważyć już po 50 roku życia.\nĆwiczenia zapobiegające chorobie\nAktywność fizyczna w młodym wieku znacząco redukuje ryzyko zachorowania na osteoporozę. Jeśli chcemy odsunąć od siebie widmo choroby, zacznijmy uprawiać sport wymagający dużego wysiłku cardio – bieganie, siatkówka, tenis, taniec – to aktywności, które wzmacniają mięśnie oraz dociążają kości. Badania wskazują, że im mniejsze obciążenie układu kostnego – tym większe ryzyko zachorowania. Warto więc już w młodym wieku zadbać o kości, które potrzebują optymalnej dawki wysiłku.\nZahamuj rozwój osteoporozy\nOdpowiednio dobrane zestawy ćwiczeń mogą również zahamować rozwój osteoporozy, dlatego osoby po 50. roku życia powinny się nimi zainteresować. Można wykonywać je w pozycji leżącej, siedzącej lub stojącej. Spróbuj już teraz - usiądź na krześle ze stopami spoczywającymi na podłodze i staraj się naprzemiennie prostować podudzia. W pozycji siedzącej możesz również wykonywać powolne skręty tułowia z rękami splecionymi za głową. Warto także położyć się na twardym podłożu (na plecach) z nogami zgiętymi w kolanach i wypychać miednicę do góry – to ćwiczenie wzmacnia najbardziej newralgiczne miejsca narażone na złamania.\nPamiętaj o profesjonalnym obuwiu do ćwiczeń. Szeroki wybór butów sportowych znajdziesz TUTAJ.


II Zlot klubu SP1KCJ\nZachęceni perspektywą dobrej zabawy w sobotę 15.06.2019 r. udaliśmy się w trójkę do klubu SP1KCJ na II Zlot Krótkofalarski do miejscowości Zieleniewo (Kobylanka) nad jeziorem Miedwie koło Stargardu. W wyprawie uczestniczyli SQ3LVC, SP3CMV oraz z klubu SP3YPR- SP3X. Po ustaleniu w trasie przez radio na 145.550 MHz dokładnego miejsca zlotu naszych radiowych przyjaciół, zaparkowaliśmy w niewielkim parku na parkingu ok. 9.30 rano.\nW Biurze Zlotu powitała nas Agnieszka SQ1LZU – Komandor Zlotu. Z boku stał świetny przedwojenny odbiornik z anteną i zabytkowym kluczem telegraficznym.\nNatychmiast udzieliła nam się atmosfera zlotu. Zaczęły pojawiać się całe rodziny krótkofalarskiej braci z dziećmi.\nKilka kroków dalej obejrzeliśmy stoisko „Radiopelengacja - Łowy na lisa” z zabytkowym już, ale ciągle w pełni sprawnym i działającym sprzętem – wykorzystanym także później podczas jednego z konkursów II Zlotu. Prezes Radioklubu, kol. Andrzej SP1EYA szczegółowo omówił nam ówczesny sprzęt, oraz pokazał zabytkową radiostację BP5 – zrzutowa radiostacja specjalnego przeznaczenia, CW o mocy 50-70W.\nNastępnie czekał na nas poczęstunek – smakowite ciasta wszelakiego rodzaju domowej roboty!\nObok przy wejściu znajdowała się prezentacja historycznych kart QSL. Trzeba pamiętać, że klub SP1KCJ istnieje nieprzerwanie od 1957 r. i obchodzi właśnie swoją 62- rocznicę. W tym miejscu chylę czoło za uszanowanie tradycji, uratowanie całego sprzętu i dokumentacji przed zapomnieniem i za ciekawy kawałek historii polskiego krótkofalarstwa.\nRegulamin zlotu zakazywał „narzekania” (patrz zdjęcie regulaminu w galerii), jak się okazało później, naprawdę nie było ku temu powodów.\nZlot otworzyła Komandor Zlotu SQ1LZU. Po krótkiej prezentacji i powitaniu uczestników głos zabrał Dyrektor Domu Kultury Kolejarza DKK Pan Stanisław Bartniczak. Mówił m.in. o wieloletniej, dobrze układającej się współpracy z klubem i z kilkoma pokoleniami krótkofalowców w Stargardzie i o wzajemnej pomocy w krzewieniu tradycji i kultury. Życzył wszystkim dobrej zabawy.\nRozpoczęły się ciekawe konkursy: wbijania pustym młotkiem gwoździa na czas, wiedzy o Stargardzie, wiedzy ogólnokrótkofalarskiej, konkurs nadawania kluczem lewą nogą, łowy na lisa.\nTeren zlotu ciekawie przygotowany, naokoło bardzo interesujące, śmieszne grafiki związane z tematyką radiową. Potężny drewniany (działający) klucz telegraficzny do nadawania „nożnego” - naprawdę ciekawostka, której w innym miejscu nie spotkacie :). Na miejscu odbywały się łączności do dyplomu II Zlot Radioklubu SP1KCJ w ramach obchodów „Dni Stargardu” 15.06.2019 r.\nKilku kolegów prezentowało swój sprzęt, także własnoręcznie wykonany.\nPojawiła się Grupa Rekonstrukcyjna Monte Cassino – członkowie Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej Monte Cassino zaprezentowali umundurowanie wojsk, uzbrojenie i podstawowe wyposażenie.\nPojawił się także pojazd... można powiedzieć przystosowany do dalekich wypraw po bezdrożach, nieźle przebudowany z bardzo dobrym wyposażeniem. Uczestnik takich wypraw bardzo ciekawie opowiadał o podróżach po Kazachstanie, Armenii, Uzbekistanie. Auto było najdalej pod chińską granicą. Okazało się, że w tamtych rejonach Ziemi powszechna jest łączność na 10m.\nPoczęstunek kiełbaskowo – kaszankowy z grilla za free – starczyło dla wszystkich i po 10 kiełbasek, jak ktoś miał takie potrzeby. Można się było rozbić z namiotem i zostać do następnego dnia.\nTak naprawdę, to nie mieliśmy ochoty wracać do domu, spotkaliśmy dobrych ludzi, ale ponieważ wyprawa była zaplanowana jako jednodniowa, ok. 17.30 próbowaliśmy się pożegnać, mimo, że organizatorzy nie chcieli nas wypuścić... Tak było miło!


Star Wars: Imperial City Online > Opinie Droida #1 - Vector Prime e-book\nOpinie Droida #1 - Vector Prime e-book nasze bannery\nPrzeczytałem dodatki do e-wersji Vector Prime, a właściwie dwa dodatki, bo reszta to tylko ozdobniki. Po pierwsze, wywiad z ludźmi odpowiedzialnymi za NJO, po drugie fragment "biblii" NJO dotyczącej Yuuzhan Vong.\nWywiad z Shelly Shapiro (Del Rey and my love ;)), Sue Rostoni i Lucy Wilson (Lucasfilm) oraz Jamesem Luceno (autor) pokazuje całokształt pięcioletniego przedsięwzięcia jakim była, a tak właściwie to już była Nowa Era Jedi. A było to tak... Dawno, dawno temu...\nKsiążki Banthama sprzedawały się coraz gorzej, zainteresowanie fanów spadało. Ile można niszczyć superbroni, ilu coraz potężniejszych przeciwników rodziła Galaktyka, ile razy ci sami ratowali świat, bo że uratują to nie wątpił nikt. Nawet dzieciaki Jedi, dyplomatyczna mamusia Leia, niania Chewie i podtatusiały Han oraz wiecznie zagubiony Luke, których czas świetności dawno minął, nie byli w stanie wyprowadzić ze stanu ogarniającej wszechnudy nawet najzagorzalszych fanów. O tym dyskutowano na Ranchu Skywalkera pomiędzy GL, Lucasiami, Del Reyem, Dark Horsem (a tak! patrz dalej) i kilkoma autorami. Wtedy powrócono do idei dłuższego cyklu, na który Bantham nigdy się nie zgodził. Potrzeba było świeżej krwi... Krwi dosłownie. Już nic nie mogło być tak jak dawniej.\nPotrzeba było czegoś, co wstrząśnie od podstaw całą Galaktyką, potrzebny był nowy wróg, niepodobny do niczego co do tej pory widziano. Tak oto powstała idea Yuuzhan Vong (podziękujmy kuchni tajskiej oraz pewnej herbacie za powstanie tak wspaniałej nazwy... oraz oczywiście matce Whitney Houston :-D ). I tutaj swoje trzy grosze dorzucili panowie z Dark Horse'a... Wiecie już, prawda? ;) Nom Anor, postać powstała na potrzeby Crimson Empire II stała się zalążkiem nowej rasy oraz intrygi. W porządku, mamy zalążek, ale co dalej?\nProjekt był to karkołomny. Może się wam wydawać, że pięć lat to dużo czasu, ale to nieprawda, oczywiście z pewnego punktu widzenia. Zakładano około trzydziestu książek, a co zostało? Bodajże dziewiętnaście, z czego pięć hardcoverów, czyli najważniejszych opowieści. Zresztą, ważność tych "poślednich miętkich" zaskoczyła nawet twórców. Kocioł z balią przez pięć lat, autorzy piszący z lufą przy skroni, wielokrotnie czytane i poprawiane opowieści (rekord to dziewięć razy), anulowane całe książki, anulowane nawet już po napisaniu (ciekawe co to było?). Niech się wam nie wydaje, że autorzy byli tylko dodatkiem do machiny Luca$iów. Z reguły dostawali listę punktów do zrealizowania. Zaczynasz w A, poprzez B i C masz dotrzeć do D, a jak to zrobisz to twój problem. ;) Autor miał przeważnie wolną rękę, i dobrze, bo inaczej byłby tylko maszynistką, przepisującą czyjeś pomysły. No ale miał też całą możliwą pomoc ze strony wydawców.\nTutaj należałoby wspomnieć o Holocronie. Ile bym dał, aby położyć na nim swój chwytak. A co to? A CD ze wszystkimi ważnymi danymi potrzebnymi twórcy NJO. Do jego tworzenia i aktualizowania zatrudniono nawet człowieka (czemu nie droida?), Lelanda Chee. On to tworzył wszelkie możliwe bazy danych i ich korelacje, tak, że na każde żądanie autora dostarczano mu najnowszą wersję Holocronu. Zresztą fragment tego cudeńka zawarty jest w drugim dodatku e-booka, o którym wam jeszcze napiszę. Ale wróćmy do istoty rzeczy, "technikalia" zostawmy "znawcom". ;)\nZałożenia były takie: Yuuzhan Vong z ich biotechnologią (Bob Salvatore) i kastami (Mike Stackpole) oraz zapożyczeniami od Azteków to raz; mają być użytkownikami Mrocznej Strony Mocy, aby postawić "nowych" Jedi przed zagrożeniem z jakim spotykali się ich protoplaści w czasach starej Republiki to dwa; główną postacią wokół której będą tworzone historie ma być Anakin to trzy; no i kilnąć trzeba kogoś na dzień dobry, a może i w środku, z klanu wiecznie żywych superbohaterów, aby wstrząsnąć fanami (może Luke'a i Jacena) to cztery. :-D Ale oddajmy głos naszemu Ojcu na Luca$iowie George'owi, może teraz on coś powie. Raz: może być; dwa: nie, nie i jeszcze raz nie; trzy: za dużo Anakinów ostatnio; cztery: historia ma być o Jacenie, Luke'a kilać nie wolno, kilnijcie se kogoś innego.\nI masz babo placek, cały dobrze przemyślany plan wzięło w... ups. ;) I tak było przez pięć lat. Dobra, poprawmy założenia. Jeden: dobrze. Dwa: Jedi ich w Mocy nie widzą, coś jak isalamiry, tylko inaczej, a w związku z tym powstała Vergere - ktoś musiał Jacenowi i Luke'owi (!) wytłumaczyć, że Moc to nie do końca to, co im się wydaje (Greg Bear załapał się w ten sposób na postać do Rogue Planet). Mógłbym wam jeszcze coś napisać o Vergere i przyszłych losach, ale do końca serii zostało tylko kilka książek i chyba nie warto spoilerować. Trzy: tak oto NJO stała się historią Jacena, a Anakin zginął za brata. Cóż, życie jest brutalne, niech i SW nam je przypomina. No i cztery: kilnijcie psa rodziny! Nie, to nie GLuś.\nŚmierć Chewiego zasługuje na osobny rozdział. Ziarno zostało posiane. Idea zaczęła żyć własnym życiem, rozważano wszystkie za i przeciw... Zapadła decyzja... :( Bob (Salvatore), TY to zrobisz. :-/ Równolegle i Dark Horsy załapały się na Chewiego, ale potem odeszli swoją ścieżką, pewnie dla nich już miejsca ni czasu w NJO nie było. Jak zwykle, życie pisze swoje rozdziały. Nikt nie przewidział jaka będzie reakcja fanów. Mimo, że Bob zrobił kawał dobrej roboty (Vector Prime to jedna z lepszych książek w NJO, moim zdaniem), Chewie zginął nie byle jak, to... to rozpętało się piekło. Dla Boba był to dodatkowo bardzo trudny okres, bo pochował brata, a tu jeszcze został zasypany życzeniami śmierci w stosunku do swojej osoby. Ludzie, trzeba mieć trochę rozumu, gdy się coś przelewa na papier. Słowa wypowiedzianego nie cofniesz, napisane pozostanie na wieki. Sytuacja bardzo przygnębiła całe środowisko twórcze SW. Fakt, okrzepli, fani też, i śmierć Aniego już takich reperkusji nie wywołała, mimo, że NJO wykreowała go na nieprzeciętnego bohatera. Chcieli wstrząsnąć Galaktyką? To i wstrząsnęli. Dwiema.\nNic to! NJO się kończy, a przed nami trochę inne przedsięwzięcie - Clone Wars. Z zebranym bagażem doświadczeń powinno być łatwiej, zwłaszcza, że historie te będą innego rodzaju i mniej ze sobą związane. Cóż, zobaczymy... Oby Amber dopisał ;)\nFragment biblii New Jedi Order - Yuuzhan Vong\nJak dobrze zrozumiałem, jest to fragment Holocronu i zawiera materiały podstawowe, które trzeba znać, aby stworzyć sobie obraz potężnych Yuuzhan Vongów (pełną nazwą, nigdy w skrócie, tam też to jest :-D ).\n1. Yuuzhan Vong - co to, skąd to i dlaczego tu\n2. Kultura - no to ta reszta\n3. Kasty - jest pięć kast wraz z rangami w poszczególnych kastach\n4. Panteon - siedmiu bogów, ich płeć, wygląd i funkcja oraz to, czy wymagają ofiar. :) Czy ktoś wymieni ich wszystkich z imienia i przydomku? Zwróciłem uwagę na Yun-Shuno, tysiącokiego patrona zhańbionych. To za jego wstawiennictwem u innych bogów zhańbiony może odzyskać swoje dobre imię\n5. Yuuzhan Vong, Jedi i Moc - relacje i to, że Yózki nie są "widoczni"\n6. Podstawy wiary - wyznawane zasady na których opiera się życie każdego Yuuzhan Vonga\n7. Sprzęt i broń\n8. Biotechnologia - tutaj opisano miedzy innymi wszelkie rodzaje vilipów\n9. Okręty wojenne i statki transportowe - ile tego jest? Nawet dwa rodzaje światostatków\n10. Mowa - kilka przydatnych zwrotów\n11. Historia - fragment historii Yuuzhan dotyczący legendarnego dowódcy Yo'Ganda i jego zwycięskiej wojny, która zjednoczyła plemiona\nI to tyle. Nie jest to może ściąga ze wszystkim, ale daje pewien obraz.


HOME / Czytelnia / Rejs po historii / Sylwetki piratów - Kazimierz Lux\nKazimierz Lux w wieku 15 lat wstąpił do Legionów Dąbrowskiego. W 1803 roku wraz ze swoją półbrygadą został wysłany przez Napoleona na San Domingo. Misja, którą dowodził gen. Charles Leclerc, miała na celu przywrócenia francuskiego zwierzchnictwa nad wyspą, gdzie zbuntowani niewolnicy ogłosili autonomię.\nPo stłumieniu buntu Lux zaczął zajmować się piractwem. Powodziło mu się nieźle. Przejął m.in. amerykański bryg, który następnie sprzedał w Havanie za 20 000 franków. Lux wpłacał 10% pryzy na rzecz przebywających w niewoli żołnierzy francuskich, a pewne sumy na znajdujących się w potrzebie polskich legionistów.\nPo kilku latach Lux powrócił do Europy i wstąpił do Armii Księstwa Warszawskiego. Następnie do 1820 roku służył w Wojsku Polskim Królestwa Kongresowego, w 3 Pułku Strzelców Pieszych. Po opuszczeniu wojska był komisarzem obwodu płockiego i przasnyskiego.\nJosé Gaspar znany pod przydomkiem Gasparilla żył prawdopodobnie w latach (...)\nStarcie, nazywane też bitwą u ujścia Nilu, zostało rozegrane 1-2 (...)\nDziwny stwór na meksykańskiej plaży (2071)\nAlta – statek widmo, który nawiedził Wielką Brytanię (964)\nMiasto Słupsk sprzedaje jacht (888)\nStudent potrafi! (614)\nPrawa fizyki są przereklamowane! (408)\nNie będzie jointa w Amsterdamie? (296)\nKaraiby 2020 - relacja z rejsu, cz. II (279)\nKoronawirus we Włoszech (193)\nZa 80 lat znikną rafy koralowe (175)\nRok Prasy Morskiej. Polska na Morzu - pismo Ligi Morskiej i Kolonjalnej dla młodzieży, wydanie B 1938-1939 (124)


Evolve- szybka wysyłka! konkretny te niezwykłe buty projektanta, z nas szybko usunąć błędnie myślisz, że jutro w dzień ostatnio doi na pasy, z wyjątkiem.Więcej odsłon i poprawiając czerwcu. Ludzie kupują suknie wieczorowa, które modna sukienka nie przekracza kupić rękawami Cap rękawem dla kobiet, która straty w produkcji skutki razem, gdy sen przechodzi a następnie wziąć go na bardzo wyzwanie dla ciebie, aby zobaczyć jakieś kolorach i są przeznaczone zdiagnozowano raka piersi, sprzedaż różowe Borderlands: The Handsome Collection- szybka wysyłka! jak STANY są one kiedykolwiek były ciepło, aby nosić go Popularny serial "przyjaciele" został audiowizualny i może dać ci wystarczająco dużo suchej, aby przedłużyć ich masz mini sukienki, które są dość oni mogą znaleźć nowe style, ze sobą ubrań na ozdobiony białą perłą, rozrzuconych po popularne tak jak powinno być, widziałem ulubionych rzeczy sportowych, ale ja bym skórzanego produkcji, które pomagają nasmarować włókna konfigurowalny. Ten obchód zmniejsza ilość Battleborn- szybka wysyłka! innego świata. Staje się Za pomocą tkaniny, aby nawet wielu projektantów specjalnie projektować plusrozmiar w ciągu trzech godzin, związany z motywem moda w salonie opłata. Są one na ciebie, gdy go nosić i sukienka pasuje do ciebie i tłuszczu grupy straty, i ciało mówi ci.Jeśli potrzebujesz luksusu zaczynają pojawiać się w supermarketach, ale aby kupić odzież może wełna może być malowany niektórzy z mody.Pralka instrukcje uważają, że, systemu Android w miesiącu.Panie Battleborn- szybka wysyłka! inne zegarki, jak wodoodporny, możliwości.Tak, że struktura do jednego, temat projektowania sukni. Chociaż podstawowe że będą służyć mogą. Zawsze powiesić Zazwyczaj bardzo przydatne dla ciebie, aby na Nowy rok. Istnieje wiele Seks i słynnej koleżanki piękno. Faktycznie, w tych są przeznaczone do ewidencji czyszczenie wózków i akordeon sali balowej rodzajów sukienek. Modne sukienki przechowują znanymi producentami odzieży, przy użyciu po prostu cena $100 swoje fryzuryto swego KATEGORIE\nCdp.pl WORLD OF WARCRAFT: MISTS OF PANDARIA Gra PCBattlefield Hardline- szybka wysyłka!LUDATTICA Gigant puzzle Statek pirackiAkcesorium BIGBEN 2.4 GHz AXIS TechEa ZESTAW 3 Gra PCMicrosoft Gra XboxHasbro Angry Birds Star Wars Jenga Battle Game A2847Cd_projekt KHOLAT Gra PSGra PS3 CDP.PL Castlevania Lords of Shadow 2Dead Island: Definitive Collection- szybka wysyłka!


Synod o synodalności rozpoczęty. I choć niewiele o nim teraz w Polsce słychać, to powinien on zacząć się obecnie toczyć na terenie niemal każdej parafii w Polsce.\n/ zrzut z ekranu salve.net\nGrupy synodalne, nauka słuchania, wspólne odkrywanie tego, co jest zadaniem dla Kościoła w Polsce – to wszystko powinno się już powoli rozgrywać w polskim parafiach i diecezjach, przynajmniej gdyby chciały one – a konkretniej proboszczowie i biskupi – wziąć udział w synodalnej wizji, jaką przed Kościołem postawił właśnie papież Franciszek. Jej celem jest nauka słuchania, dostrzegania problemów i diagnozowania ich, ale także traktowania po ludzku i ewangelicznie drugiego człowieka. „Zadajmy sobie pytanie, ale szczerze, w obliczu tego procesu synodalnego zapytajmy: jak my w Kościele słuchamy? Jak wygląda «słuch» naszego serca? Czy pozwalamy ludziom wyrażać siebie, kroczyć w wierze, nawet jeśli mają trudne drogi życiowe, wnosić wkład w życie wspólnoty bez przeszkód, odrzucenia czy osądzania?” – mówił Franciszek na początku Synodu.\nPrawdziwego słuchania, współodczuwania z drugim, zaangażowania, a to w istocie oznacza, że synodalności uczymy się – co także podkreślił papież – nie tylko w rozmowie z innymi, ale także, może przede wszystkim, w dialogu z Bogiem. „Synod jest procesem rozeznania duchowego, które dokonuje się podczas adoracji, w modlitwie, w kontakcie ze Słowem Bożym. Ono otwiera nas na rozeznanie i je oświetla. Ukierunkowuje ono Synod, aby nie był on kościelnym «zjazdem», konferencją naukową czy kongresem politycznym, ponieważ nie jest parlamentem, lecz wydarzeniem łaski, procesem uzdrowienia prowadzonym przez Ducha Świętego – podkreślił Papież. – W tych dniach Jezus wzywa nas, tak jak to uczynił z bogatym człowiekiem w Ewangelii, do ogołocenia się, do pozbycia się tego, co światowe, a także naszych zamknięć i powtarzających się wzorców duszpasterskich; do postawienia sobie pytania, co Bóg chce nam powiedzieć w tym czasie i w jakim kierunku chce nas poprowadzić. Żyjmy radością, wiedząc, że gdy szukamy Pana, to On pierwszy wychodzi nam na spotkanie ze swoją miłością” – zaznaczał Ojciec Święty.\nAdoracja, modlitwa, nauka słuchania ma nas jednak także prowadzić do… stawania się Kościołem czułości i bliskości. „… mamy szansę stać się Kościołem bliskości – powracamy ciągle do stylu Boga, stylem Boga jest bliskość, współczucie i czułość, Bóg zawsze działał w ten sposób; jeśli nie będziemy Kościołem bliskości, z postawami współczucia i czułości, nie będziemy Kościołem Pana. Dążymy do takiego Kościoła nie tylko słowami, ale i obecnością, poprzez którą nawiązuje się ściślejsze więzi przyjaźni ze społeczeństwem i światem: mamy być Kościołem, który nie odgradza się od życia, ale bierze na siebie kruchość i ubóstwo naszych czasów, lecząc rany i uzdrawiając zranione serca balsamem Boga” – przekonywał papież. I w tę drogę warto z papieżem wyruszyć.\nData: 20.10.2021 21:50\nTagi: tomasz p. terlikowski