Płeć mózgu - Anna Moir, David Jessel - ebook - Legimi online\nLegimi > Katalog ebooków i audiobooków > Płeć mózgu - ebook\nWydawca: Muza Kategoria: Obyczajowe i romanse Język: polski Rok wydania: 2014\nPłeć mózgu ebook\nOpis ebooka Płeć mózgu - Anna Moir, David Jessel\nOpinie o ebooku Płeć mózgu - Anna Moir, David Jessel\nFragment ebooka Płeć mózgu - Anna Moir, David Jessel\nAnne Moir David Jessel\nCopyright © Anne Moir & David Jessel, 1989\nby Penguin Books Ltd. All rights reserved\n© for the Polish translation by Nina Kancewicz-Hoffman\nNasza książka oparta jest na badaniach prowadzonych przez wielu naukowców z całego świata. Bez ich zapału w dążeniu do poznania prawdy nie mogłaby w ogóle powstać. To przede wszystkim im winniśmy naszą wdzięczność. Szczególnie pragniemy podziękować tym uczonym, którzy cierpliwie odpowiadali na nasze pytania lub przysyłali nam wyniki swoich ostatnich badań. Są to: dr Camilla Benbow, dr Anke Ehrhardt, dr Helen Fisher, dr Roger Gorski, dr Robert Goy, prof. Lauren Julius Harris, dr Melissa Hines, prof. Doreen Kimura, dr Jane Lancaster, dr Seymour Levine, dr Jerry Levy, dr Catherine Mateer, dr Bruce McEwen, dr Jeanette McGlone, dr Diane McGuinness, dr Heino Meyer-Bahlburg, dr June Reinisch, dr Richard Restak, dr Alice Rossi, prof. Julian Stanley, prof. Walter Stumpf, prof. David Taylor, prof. Lionel Tiger, dr Glen Wilson i dr Sandra Witleson. Nieżyjąca już dr Corinne Hutt, pionierka w badaniach odmienności między płciami, najbardziej się niegdyś przyczyniła do zainteresowania mnie (A.M.) tą kwestią.\nDla tych wszystkich, którzy sami chcieliby się dalej zająć tą problematyką, książka zawiera na końcu szczegółową bibliografię. Obejmuje ona listę pozycji podstawowych oraz opracowania cytowane w przypisach.\nOpisane w książce przykłady to nie tyle indywidualne przypadki, ile uogólnienia wynikające z bardzo licznych badań szczegółowych.\nUmieszczony na końcu rozdziału trzeciego test na płeć mózgu oparty jest na naukowej analizie różnic między kobietami a mężczyznami. Testowi poddano statystycznie znaczącą liczbę osób i jego wiarygodność została potwierdzona. Za wypełnienie pierwszej wersji testu i dostarczenie nam trafnych komentarzy, które doprowadziły do powstania poprawionej wersji ostatecznej, wdzięczni jesteśmy żołnierzom z jednostki Blue Boar w Aldbourne, pracownikom Canadian Broadcasting Corporation oraz współpracownikom Jenni Turner z Financial Planning Service.\nPragniemy również podziękować Bernardowi Cornwellowi i Serinie Dilmot za ich celne i pomocne uwagi dotyczące ostatecznej wersji maszynopisu. Zasadniczy wkład do tej książki wniosła osoba, która pragnie jednak pozostać anonimowa.\nSzczególna wdzięczność należy się Susan Watt, redaktor naczelnej wydawnictwa Michael Joseph, która od samego początku entuzjastycznie wspierała nasze przedsięwzięcie. Nader wnikliwie czytała ona każdą kolejną wersję maszynopisu i przysyłała nam całe stosy trafnych uwag, które ogromnie przyczyniły się do udoskonalenia naszej pracy.\nOstatecznie jednak ta książka to nasze dzieło i cała odpowiedzialność za wszystkie zawarte w niej błędy spoczywa wyłącznie na nas.\nAnne Moir i David Jessel\nOkoło dwudziestu lat temu Anne Moir, pracująca wówczas nad swoją rozprawą doktorską, przysłuchiwała się wykładowi doktor – teraz już Lady – Mary Warnock, najwyższego autorytetu w intelektualnych sferach Oksfordu. Tezą wykładu było stwierdzenie, że nie ma już dzisiaj żadnego powodu, by kobiety nie osiągały najwyższej doskonałości w matematyce, która do tej pory – nieważne, z jakich przyczyn – stanowiła teren wyłącznie męski.\nPod koniec wykładu Anne Moir wstała i powiedziała, że wszystko, na co natrafia we własnej pracy, prowadzi do wniosku, że kobiety są genetycznie skazane na to, by być gorszymi matematykami – nawet najlepsze kobiety będą zawsze gorsze od najlepszych mężczyzn.\nJej wypowiedź przyjęta została przez kobiece audytorium z pogardą, kpinami i nieskrywaną wrogością. Anne Moir obudziła się w środku nocy z rewoltującym podejrzeniem, że jej płeć ustępuje mężczyznom nie tylko w matematyce, lecz także w działalności umysłowej w ogóle.\nWkrótce udoskonaliła tę tezę w sposób następujący: jeżeli mamy dowody na różnice uzdolnień między mężczyznami a kobietami, to negowanie tych różnic jest intelektualną nieuczciwością. Oczywiście, przede wszystkim trzeba było wystarczająco udokumentować wstępną przesłankę – że można naukowo i klinicznie udowodnić występowanie różnic między mózgami mężczyzn i kobiet.\nI tak rozpoczęło się, częściowo jako hobby, częściowo z ciekawości, zbieranie danych naukowych z całego świata.\nDziesięć lat temu Anne Moir była producentem w dziale aktualności telewizji BBC. David Jessel był tam reporterem. Pewnego nudnawego popołudnia, rozważając rozmaite pomysły, Anne Moir wspomniała, że ciekawie byłoby zrobić program o różnicach między mężczyznami a kobietami.\nDavid Jessel przyznał, że pierwszy raz słyszy, iż – pominąwszy anatomię i funkcje prokreacyjne – jakiekolwiek różnice istnieją. Przyznał też, że jeśli tylko takie różnice naprawdę zostały odkryte, taka nowość z pewnością warta byłaby uwagi.\nDane na ten temat pojawiają się co jakiś czas w różnych miejscach – wyjaśniła Anne Moir. Niektórzy naukowcy wydają się niemal przestraszeni swymi odkryciami. Bagatelizują ich wagę, obawiając się tego, co one oznaczają. Przede wszystkim dlatego, że z badań tych zdaje się wynikać, iż umysły kobiet i mężczyzn są różne. A to nigdy nie zostanie wszak zaakceptowane. Niektórzy nowatorscy autorzy łączą już ze sobą poszczególne wątki, przybywają jednak wciąż nowe dane, a całościowy obraz wyłania się stopniowo…\nJessel był zaintrygowany, ale jego typowo dziennikarskie myślenie na krótki dystans sprawiło, że zapomniał wkrótce o tej rozmowie.\nNiemal dziesięć lat później, w podobnie nudnawe popołudnie, rozglądając się za pomysłem na program telewizyjny, przypomniał sobie o Anne Moir. Przeszła ona tymczasem do pracy w telewizji transatlantyckiej. Eksploatując bezlitośnie telefon BBC ze świadomością, że to nie on będzie płacił rachunek, David Jessel tropił Anne Moir z Londynu… do Toronto… i znów do Londynu, gdzie była ona teraz redaktorem odpowiedzialnym za sprawy europejskie w Canadian Broadcasting Corporation. Okazało się, że Anne Moir mieszka wraz z mężem 150 metrów od londyńskiego mieszkania Jessela.\nSpotkali się na lunchu. Anne Moir nadal interesowała się badaniami nad mózgiem. W ostatnim czasie nastąpił gwałtowny rozwój tej dziedziny. Wyniki są uderzające i mają rozstrzygający charakter. Naukowcy mogą teraz dowieść w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, że między mózgiem męskim a żeńskim występują różnice.\nWie o tym zaledwie paru naukowców i paru specjalistów pisujących na te tematy, ale informacje są dostępne dla każdego, kto tylko zechce i potrafi je zebrać. Strych Anne Moir przepełniony jest kserokopiami prac, czasami niepojęcie wręcz uczonych, napisanych przez wybitnych ludzi.\nCzy umiałabyś wytłumaczyć to wszystko laikowi? – zapytał David Jessel, którego zainteresowanie biologią i wiedza z tej dziedziny wyparowały w dniu, kiedy kazano mu zrobić sekcję zakonserwowanego karalucha.\nAnne Moir odpowiedziała, że chyba tak. Jako osobę z wykształceniem przyrodniczym niepokoiło ją jednak to, co z tych odkryć wynika dla wyjaśnienia naszych – kobiecych i męskich – zachowań.\nZawarli umowę. Anne Moir będzie Davidowi Jesselowi wyjaśniała wyniki badań naukowych. Następnie razem będą dyskutować, w jaki sposób badania te mogą pomóc w wytłumaczeniu rozmaitych aspektów zachowań ludzkich. A potem Anne Moir powróci do publikacji naukowych, żeby sprawdzić, czy te pomysły są uzasadnione.\nPrzez rok, co miesiąc, Anne Moir przekazywała Davidowi Jesselowi stertę teczek wypełnionych artykułami naukowymi oraz własną opinię, które z nich uważa za najważniejsze, najbardziej znaczące odkrycia. Jessel przekazywał potem Anne 30 stron, na których wyjaśniał, co to wszystko w jego rozumieniu znaczy.\nOboje byli zaintrygowani tym, czego się w trakcie tej pracy dowiadywali. Były tam wszystkie składniki dobrego programu telewizyjnego. A tymczasem okazało się, że napisali książkę.\nMężczyźni różnią się od kobiet. Obie płcie są sobie równe jedynie ze względu na wspólną przynależność do tego samego gatunku – Homo sapiens. Utrzymując, że ich skłonności, uzdolnienia czy zachowania są takie same, budujemy społeczeństwo oparte na biologicznym i naukowym kłamstwie.\nPłcie są od siebie odmienne, ponieważ mózgi kobiet i mężczyzn różnią się od siebie. Mózg, narząd najważniejszy zarówno dla ludzkich emocji, jak i działań, jest skonstruowany odmiennie u obu płci. Przetwarza informacje w różny sposób, co daje w efekcie odmienne postrzeżenia, preferencje i zachowania.\nW ciągu ostatnich dziesięciu lat nastąpiła eksplozja badań naukowych nad tym, co różni obie płcie. Lekarze, przyrodnicy, psychologowie i socjologowie, pracując niezależnie od siebie, dokonali wielu odkryć, które zebrane razem tworzą zadziwiająco spójny obraz. A jest to obraz uderzającej wręcz asymetrii płciowej.\nUzyskaliśmy w końcu odpowiedź na gorzki lament – dlaczego kobieta nie może być nieco bardziej podobna do mężczyzny? Nadszedł czas, by zburzyć społeczny mit, że kobieta i mężczyzna mogą się wymieniać rolami, ponieważ są pod każdym względem tacy sami. Nie we wszystkim są tacy sami.\nDo niedawna różnice w zachowaniu między płciami wyjaśniane były uwarunkowaniami społecznymi – oczekiwaniami rodziców, których postawy odzwierciedlały z kolei oczekiwania społeczeństwa. Małym chłopcom wciąż się mówi, że nie powinni płakać i że droga na szczyt hierarchii społecznej zależy od ich męskiej siły przebicia i agresywności. Ignorowano biologiczny punkt widzenia, wedle którego jesteśmy tacy, jacy jesteśmy, ze względu na sposób, w jaki jesteśmy zbudowani. Dzisiaj zbyt wiele jest już dowodów na różnice biologiczne między kobietą a mężczyzną, aby argumentacja socjologiczna mogła być rozstrzygająca. Argumentacja biologiczna dostarcza teraz gruntownych i naukowo uzasadnionych podstaw pozwalających nam zrozumieć, dlaczego jesteśmy tym, kim jesteśmy.\nSkoro wyjaśnienie socjologiczne jest niewystarczające, tym bardziej przekonywająca wydaje się argumentacja biochemiczna – że to hormony determinują nasz swoisty, stereotypowy sposób zachowania. Jak jednak zobaczymy, same hormony nie dostarczają odpowiedzi. Różnica powstaje z wzajemnego oddziaływania hormonów i mózgu (mężczyzny lub kobiety) już z góry specyficznie ukształtowanego, by mógł z nimi wchodzić w reakcję.\nTo, co przeczytacie w tej książce o różnicach między kobietami a mężczyznami, może jednych i drugich rozzłościć lub dać im powody do samozadowolenia. Obie reakcje są niewłaściwe. Jeżeli kobiety mają jakiś powód do wściekłości, to nie dlatego, że nauka zlekceważyła ich z trudem wygraną walkę o równouprawnienie. Swój gniew powinny skierować przede wszystkim przeciwko tym, którzy starali się zafałszować, a nawet zanegować samą istotę kobiecości. Wiele kobiet w ciągu ostatnich trzydziestu lub czterdziestu lat wychowywano w przekonaniu, że są, albo powinny być, „równie dobre, jak każdy mężczyzna”. A próbując to osiągnąć, dotkliwie i niepotrzebnie cierpiały, przeżywały frustracje i rozczarowania. Kobietom wpojono przekonanie, że gdy tylko zrzucą pęta męskich uprzedzeń i zniewolenia – uznawanych za przyczynę ich statusu obywateli drugiej kategorii – bramy ziemi obiecanej równości staną przed nimi otworem. Kobiety w końcu będą wolne i będą się mogły wspinać na najwyższe szczyty kariery zawodowej.\nJednakże, mimo większej emancypacji, w kategoriach wykształcenia, szans życiowych i postaw społecznych kobiety nie są dziś w sytuacji znacząco lepszej niż trzydzieści lat temu. Pani Thatcher jest nadal wyjątkiem potwierdzającym regułę. Więcej było kobiet w rządzie brytyjskim w latach trzydziestych naszego wieku, niż jest ich obecnie. Liczba członkiń parlamentu nie wzrosła znacząco w ciągu ostatnich trzydziestu lat. Dostrzegając, że płci żeńskiej nie udało się zbliżyć do założonego ideału proporcjonalnego udziału we władzy, wiele kobiet ma wrażenie, że to one zawiodły. Tymczasem po prostu nie udało im się całkowicie upodobnić do mężczyzn.\nMężczyźni, z drugiej strony, nie mają żadnego powodu, by świętować w poczuciu zadowolenia z siebie, choć bez wątpienia niektórzy znajdą w tym potwierdzenie swoich męskich uprzedzeń. To prawda, na przykład, że większość kobiet nie umie czytać mapy tak dobrze jak mężczyzna. Ale kobiety umieją lepiej odczytać charakter ludzki. A ludzie są ważniejsi niż mapy. (W tym momencie męski umysł poszuka wyjątków od tego twierdzenia).\nNiektórzy naukowcy są szczerze przestraszeni tym, co odkryli. Pewne ich odkrycia zostały jeśli nie wręcz zatajone, to w każdym razie po cichu odłożone na półkę ze względu na potencjalne skutki społeczne. Ale zazwyczaj lepiej za podstawę działania przyjąć prawdę, niż z najlepszą wolą utrzymywać, że prawda nie ma prawa być prawdą.\nLepiej także uznać i wykorzystać wzajemnie się uzupełniające odmienności kobiet i mężczyzn. Lepiej, by kobiety wnosiły do społeczeństwa swoje specyficznie kobiece talenty, niż traciły energię w dążeniu do pseudomęskości. Bardziej rozwinięta wyobraźnia kobiety może rozwiązać trudne problemy – tak zawodowe, jak i domowe – szybko i tylko z pozoru intuicyjnie.\nZa uznaniem różnic między kobietami a mężczyznami najmocniej przemawia jednak przekonanie, że zapewne uczyni nas to szczęśliwszymi. Przyznając, na przykład, że seks ma odmienne źródła, motywację i znaczenie w kontekście budowy i funkcjonowania mózgu kobiety i mężczyzny, że małżeństwo jest dla biologii mężczyzny czymś głęboko nienaturalnym – możemy stać się lepszymi, rozważniejszymi mężami i żonami. Rozumiejąc, że role matki i ojca nie są identyczne – możemy stać się lepszymi rodzicami.\nNajwiększą różnicą w zachowaniach między mężczyznami a kobietami jest naturalna, wrodzona agresywność mężczyzn, co w dużym stopniu wyjaśnia ich historyczną dominację w obrębie naszego gatunku. Mężczyźni nie nauczyli się agresji jako jednej z taktyk w wojnie płci. Naszych synów nie uczymy agresywności; tak naprawdę – bezskutecznie próbujemy ich tego oduczyć. Nawet naukowcy najbardziej niechętni uznaniu różnic międzypłciowych zgadzają się, że jest to cecha męska i że nie można jej wytłumaczyć uwarunkowaniem społecznym.\nPisarz H.H. Monro – „Saki” – napisał pouczające opowiadanie o liberalnej rodzinie, w której rodzice starali się stłumić naturalną męską agresję swojego syna, odmawiając mu kompletu ołowianych żołnierzyków. Zamiast tego podarowali mu komplet ołowianych urzędników i nauczycieli. Wszystko szło, w ich przekonaniu, dobrze – aż do momentu, kiedy zakradli się do jego pokoju i zobaczyli, że właśnie przygotował walną bitwę między regimentami swoich zabawkowych nauczycieli i biurokratów. Na szczęście dla dziecka rodzice zdali sobie w końcu sprawę, że próba uczynienia z niego kogoś, kim nie jest i być nie może, nigdy nie będzie skuteczna.\nJesteśmy aroganckim gatunkiem. Uważamy, że nasza wyższość nad innymi zwierzętami wyrażająca się w zdolności do rozumowania i rozróżniania obiektów czyni nas bliższymi aniołom niż szympansom. Być może to powoduje, iż myśląc o sobie jako o panach własnego losu, ignorujemy myśl, że podlegamy przecież biologicznym imperatywom własnego ciała. Zapominamy, że w ostatecznym rozrachunku – tak samo jak u innych zwierząt – to, jacy jesteśmy i jak się zachowujemy, jest w znacznej części podyktowane komunikatami, które kształtują i informują nasz mózg.\nKobiety i mężczyźni mogą żyć szczęśliwiej, lepiej się rozumieć, bardziej kochać i urządzić świat z lepszym skutkiem, gdy zaakceptują swą odmienność. Będziemy wówczas mogli budować nasze życie na bliźniaczych, ale odmiennych filarach osobowości obu płci. Nadszedł już czas, by odrzucić fałszywą tezę, że kobiety i mężczyźni zostali stworzeni identyczni. Tak nie jest. I ani największy idealizm, ani najbujniejsza fantazja nie zmienią tego faktu. Mogą co najwyżej stworzyć napięcie w stosunkach między płciami.\nStary dowcip mówił, że książka Wszystko, co mężczyźni wiedzą o kobietach jest bardzo cienka, a jej strony są całkowicie puste.\nTaka uwaga wypowiedziana dzisiaj wywołałaby zupełnie inne reakcje. W ustach mężczyzny oznaczałaby niedostateczną ogładę towarzyską, naiwność w dziedzinie socjopolityki płci, niedopuszczalne braki w potocznej wiedzy albo niezręczną próbę prowokacji. Kobieta ryzykująca taką opinię spotkałaby się z pogardą jako zdrajczyni swojej płci, sprzeniewierzająca się z trudem wywalczonym „zwycięstwom” ostatnich kilkudziesięciu lat, kiedy to kobiety dążyły do osiągnięcia równości pozycji, szans i uznania w społeczeństwie.\nW rzeczywistości jednak niemal wszyscy naukowcy i badacze specjalizujący się w tym przedmiocie doszli do wniosku, że mózgi kobiet i mężczyzn są różne. Rzadko zdarza się większa przepaść między tym, co sądzi inteligentna, oświecona opinia publiczna – że kobiety i mężczyźni mają takie same mózgi – a tym, co wie nauka: że tak nie jest.\nNadając swemu artykułowi naukowemu tytuł: Czy rzeczywiście mózgi kobiet i mężczyzn są różne?, kanadyjska badaczka przyznała jednocześnie, że odpowiedź na to pytanie jest oczywista:\nNiewątpliwie tak. Byłoby zadziwiające, gdyby mózgi kobiet i mężczyzn nie były różne, biorąc pod uwagę ogromne różnice morfologiczne [strukturalne] i uderzające często odmienności w zachowaniu kobiet i mężczyzn.\nWiększość z nas wyczuwa intuicyjnie, że płcie są odmienne. Ale stało się to powszechną, występną tajemnicą, którą zachowujemy dla siebie. Przestaliśmy ufać naszemu zdrowemu rozsądkowi.\nW rzeczywistości w czasie naszego pobytu na tej planecie byliśmy zawsze gatunkiem seksistowskim, wyraźnie podkreślającym odmienności związane z płcią. Nasza biologia wyznaczyła samcom i samicom Homo sapiens odmienne funkcje. Nasza ewolucja wzmocniła i udoskonaliła te różnice. Nasza cywilizacja je odzwierciedla. Nasza religia i edukacja je potęgują.\nDziś jednak obawiamy się swojej historii i ją odrzucamy. Obawiamy się jej, bo boimy się wyjść na współwinnych wielowiekowych, krzywdzących uprzedzeń wobec płci. Odrzucamy ją, ponieważ chcemy wierzyć, że ludzkość, uwalniając się od ciężaru animalnej przeszłości i neandertalskich początków, wyzwoliła się od dyktatu biologii.\nW ciągu ostatnich trzydziestu lat niewielka, ale wpływowa grupa ludzi powodowanych dobrymi intencjami próbowała nas przekonać do przyjęcia tej nowej, buntowniczej opinii. Odkryli oni, że religie i edukacja to spisek samców służący utrzymaniu podporządkowanej pozycji kobiet. To odkrycie jest prawdopodobnie słuszne. Wykryto także, że nasze tak zwane cywilizacje zbudowane są na męskiej agresji i dominacji. To także zapewne prawda. Jak dotąd wszystko jest w porządku.\nProblem pojawia się wtedy, kiedy zaczynamy szukać wyjaśnienia, dlaczego tak się stało. Jeżeli kobiety i mężczyźni są i zawsze byli identyczni w takim stopniu, jaki wynika z posługiwania się identycznymi mózgami, to w jaki sposób płeć męska zdołała tak skutecznie we wszystkich prawie kulturach i społeczeństwach na świecie zapewnić sobie dominację nad kobietami? Czy to tylko przewaga mężczyzn pod względem muskulatury i wagi ciała spowodowała, że świat kobiet był przez parę tysięcy lat terytorium okupowanym? Czy też fakt, że jeszcze parę wieków temu kobiety przez większą część życia były w ciąży? A może bardziej prawdopodobne jest – jak sugerują fakty – że u źródeł tego, jakim jesteśmy społeczeństwem i jakimi ludźmi, leżą różnice między mózgami kobiety i mężczyzny? Są takie dane biologiczne, których przy najlepszej i najbardziej seksualnie wyzwolonej woli nie możemy pomijać. Czy nie byłoby lepiej, zamiast z bezsilną wściekłością odrzucać różnice między płciami, uznać je, zrozumieć, wykorzystywać, a nawet cieszyć się nimi?\nPrzez ostatnie sto lat naukowcy starali się wyjaśnić te różnice – choć trzeba powiedzieć, że na pierwszym etapie badań nad płciowo zdeterminowanymi odmiennościami mózgów posługiwano się metodami równie prymitywnymi, jak przyjęte w tych badaniach założenia. Proste pomiary mózgu dowodziły podobno, że kobietom brak niezbędnego wyposażenia umysłowego, które pozwalałoby domagać się uznania ich równości intelektualnej. Niemcy szczególnie pasjonowali się tymi badaniami naukowymi opartymi na centymetrze krawieckim. Bayerthal (1911) uznał, że minimalnym wymogiem wobec profesora chirurgii powinien być obwód głowy rzędu 52–53 centymetrów: „Poniżej 52 cm nie można oczekiwać żadnej znaczącej działalności intelektualnej, natomiast poniżej 50,5 cm nie można oczekiwać normalnego poziomu inteligencji”. W związku z tym stwierdził także: „Nie mamy co pytać o obwód głowy genialnych kobiet – one nie istnieją”. Francuski naukowiec Gustave Le Bon, zauważając, że wiele paryżanek ma mózgi bliższe swoim rozmiarem mózgom goryli niż mężczyzn, wyciągnął stąd wniosek, iż niższość kobiet jest „tak oczywista, że nikt ani na chwilę nie może w nią zwątpić”. I proroczo ostrzegł przed\ndniem, kiedy kobiety, niewłaściwie rozumiejąc pośledniość przeznaczonych im przez naturę zajęć, opuszczą dom i wezmą udział w naszych zmaganiach; ten dzień zapoczątkuje rewolucję społeczną i wszystko, co podtrzymuje święte więzy rodzinne, ulegnie zagładzie…\nTa rewolucja społeczna towarzyszy nam już od jakiegoś czasu; dokonała się także rewolucja w nauce o odmiennościach mózgów. Wiele, może nawet większość, tajemnic funkcjonowania mózgu musi zostać jeszcze rozwikłanych, ale różnice między mózgami samców i samic – a także proces powstawania tych różnic – stały się już jasne. Niejedno jest jeszcze do poznania, niejeden być może szczegół (czy zastrzeżenie) do dodania, ale obecna wiedza o naturze i przyczynach tych różnic nie zostawia miejsca na spekulacje, uprzedzenia czy racjonalnie uzasadnione wątpliwości.\nAle właśnie teraz, kiedy nauka może nam już powiedzieć, co to za różnice i skąd się one biorą, żąda się od nas odrzucenia założenia, że różnice istnieją, jakby sama ta myśl była występna.\nPrzez ostatnie kilkadziesiąt lat byliśmy świadkami dwu przeciwstawnych procesów: rozwoju badań naukowych nad różnicami między płciami i politycznej negacji istnienia takich różnic. Te dwa prądy intelektualne są, co zrozumiałe, w konflikcie. Nauka wie, że grzebiąc się w sprawach różnic między płciami, ponosi ryzyko: jednemu przynajmniej badaczowi z tej dziedziny odmówiono środków na badania, argumentując, że „takich prac prowadzić nie należy”. Inny powiedział nam, że zaprzestał pracy, ponieważ „presja polityczna – presja na prawdę” stała się nie do wytrzymania. Z drugiej strony – nawet wśród badaczy odmienności płci zdarzają się celowo lekceważący te odkrycia naukowe, których implikacje mogą się wydawać zbyt niewygodne.\nPierwsze systematyczne testy badające różnice między płciami przeprowadzone zostały w roku 1882 przez Francisa Gattona z South Kensington Museum w Londynie. Badacz twierdził, że zidentyfikował znaczące różnice płciowe dające mężczyznom pierwszeństwo pod względem siły chwytu, wrażliwości na ostre, świszczące dźwięki i zdolności do pracy w warunkach stresu. Wykrył też, że kobiety są bardziej wrażliwe na ból.\nDziesięć lat później w Stanach Zjednoczonych badania wykazały, że kobiety słyszą lepiej niż mężczyźni, mają bardziej konwencjonalne słownictwo i wolą kolor niebieski od czerwonego. Mężczyźni przedkładali czerwony nad niebieski, mieli swobodniejsze słownictwo. Preferowali także myślenie bardziej abstrakcyjne i ogólne, podczas gdy kobiety wolały problemy praktyczne i konkretne zadania.\nKsiążka Havelocka Ellisa Mężczyzna i kobieta, opublikowana w roku 1894, natychmiast wzbudziła zainteresowanie i miała osiem wydań. Wśród różnic odnotowanych przez autora znajdujemy przewagę kobiet nad mężczyznami pod względem pamięci, sprytu, umiejętności udawania, zdolności do współczucia, cierpliwości i schludności. Prace kobiet naukowców Ellis uznał za dokładniejsze niż prace mężczyzn, ale „może pracom kobiet nieco brakuje szerokości spojrzenia i samodzielności, choć w ograniczonym zakresie są one godne podziwu”. Kobiecy geniusz wydawał się potrzebować wsparcia mężczyzny. Ellis podaje przykład pani Curie, która została żoną – już wtedy wybitnego – naukowca, a także podkreśla, że wszystkie najlepsze wiersze pani Browning powstały po tym, gdy miała ona szczęście spotkać pana Browninga. Ellis stwierdził, że kobiety nie lubią intelektualnego w swej istocie procesu analizy: „Czują instynktownie, że analiza mogłaby zniszczyć sferę emocji, która najczęściej powoduje ich czynami i która najbardziej do nich przemawia”.\nObserwacje te pozostałyby jedynie ciekawostkami nauki, gdyby nie rozwój z początkiem lat sześćdziesiątych nowych badań nad mózgiem. Paradoksalnie – odkrycie neurologicznych różnic między płciami zbiegło się w czasie z okresem, kiedy w polityce najgłośniej negowano samo ich istnienie.\nParadoksalnie także – zainteresowanie tymi różnicami wyrosło z naukowego dążenia do ich zatarcia. Problem powstał w związku z testami IQ. Badacze zauważyli stałe różnice na korzyść jednej płci w niektórych spośród badanych zdolności. Ze strony społeczności naukowej nie spotkało się to z chóralnym okrzykiem „Eureka!”. Wprost przeciwnie, traktowano to jako coś w rodzaju przeszkody zamącającej czyste wody ścisłych pomiarów inteligencji. W latach pięćdziesiątych dr D. Wechsler, amerykański uczony, autor najczęściej dziś używanych testów IQ, stwierdził, że ponad trzydzieści testów „dyskryminuje” jedną lub drugą płeć. Użycie tego właśnie słowa sugeruje, że to same testy były w jakimś stopniu winne odmiennym wynikom osiąganym przez obie płcie.\nWechsler oraz inni badacze starali się rozwiązać problem przez eliminowanie wszystkich tych testów, które prowadziły do wniosków o znaczących różnicach między płciami. Kiedy okazało się, że nadal trudno jest uzyskać „neutralne płciowo” rezultaty, z rozmysłem wprowadzono pozycje o „odchyleniu męskim” lub „kobiecym”, aby uzyskać w przybliżeniu równą punktację. Dziwny to sposób prowadzenia badań naukowych. Jeżeli wyniki badań nam nie odpowiadają – w taki sposób ustalamy dane, aby otrzymać wnioski łatwiejsze do zaakceptowania. Odpowiednikiem takiego postępowania w sporcie byłoby wyrównanie szans olimpijczyków w skoku o tyczce przez obciążenie ich rozmaitymi ołowianymi ciężarkami lub przydzielenie im tyczek o różnej długości, tak aby górę wzięła pożądana prawda: że wszyscy skoczkowie o tyczce, niezależnie od talentu i zwinności, stworzeni zostali równi.\nJednakże różnice między płciami nadal się pojawiały jak uparte chwasty na troskliwie pielęgnowanym trawniku. Na podstawie serii cząstkowych testów Wechsler doszedł nawet do wniosku, że dałoby się wykazać wymierną wyższość kobiet nad mężczyznami pod względem inteligencji ogólnej. Z drugiej strony – spośród 105 testów oceniających umiejętność rozwiązywania zagadek z labiryntem, którymi objęto możliwie najbardziej różnorodne populacje na całym świecie, od najprymitywniejszych do tych o najwyższym stopniu rozwoju cywilizacyjnego, 99 wykazało w tej dziedzinie bezsporną wyższość mężczyzn. Być może najbardziej bezpieczną oraz najmniej kontrowersyjną syntezą tych wyników byłoby stwierdzenie, że dziewczynki są zbyt inteligentne, by zajmować się czymś tak głupim jak testy z labiryntem.\nZajęty szukaniem technik IQ neutralnych ze względu na płeć, Wechsler traktował dowody odmienności płci jedynie jako utrudnienie. Podobnie jak Kolumb mógł uważać odkrycie Ameryki za rzecz mało ważną, bo przecież szukał Indii Zachodnich, Wechsler zauważył jedynie nawiasowo:\nNasze badania potwierdziły to, o czym często zapewniali poeci i powieściopisarze, a w co od dawna wierzyli zwykli ludzie, mianowicie, że mężczyźni nie tylko zachowują się, lecz także myślą inaczej niż kobiety.\nTo, co brytyjska pionierka badań nad odmiennością płci nazwała „zmową milczenia otaczającą temat różnic między płciami u ludzi”, zostało wkrótce utopione w potoku socjologicznych wyjaśnień. Dzieci, dowodzono, rodzą się neutralne psychoseksualnie.\nDopiero potem rodzice, nauczyciele, pracodawcy, politycy i wszystkie złe duchy społeczeństwa przystępują do pracy nad dziewiczą niewinnością umysłu. Najgłośniejszej grupie broniącej teorii neutralności przewodził dr John Money z Johns Hopkins University w Stanach Zjednoczonych:\nW momencie narodzin psychoseksualność jest niezróżnicowana. […] zróżnicowanie na męską i kobiecą następuje pod wpływem różnorodnych doświadczeń dorastania.\nA więc różnice między kobietami a mężczyznami muszą być wynikiem warunkowania społecznego. Winić należy społeczeństwo, jak zresztą zazwyczaj w opinii socjologów.\nJeżeli nawet mechanizmy powstawania różnic między płciami są nadal kwestią sporną, to istnienie tych różnic uznano wśród naukowców za bezsporne. Nie wolno ani na chwilę zapominać, że ta książka dotyczy przeciętnej kobiety i przeciętnego mężczyzny. Podobnie możemy powiedzieć, że mężczyźni są wyżsi od kobiet. Proszę spojrzeć na jakikolwiek zatłoczony pokój i będzie to niewątpliwe. Oczywiście, niektóre kobiety okażą się wyższe niż mężczyźni, a może się zdarzyć, że najwyższa kobieta będzie wyższa od najwyższego mężczyzny. Ale statystycznie mężczyźni są przeciętnie o 7% wyżsi, a najwyższa osoba nie tylko w pokoju, lecz także na świecie, to z całą pewnością mężczyzna.\nStatystyczna zmienność różnic między kobietą a mężczyzną, jakimi będziemy się zajmować, różnic w umiejętnościach, uzdolnieniach i możliwościach, jest dużo większa niż zróżnicowanie pod względem wzrostu. Zawsze będą wyjątki od przeciętnej – osoby z „płciowo niewłaściwymi” uzdolnieniami – ale wyjątki nie unieważniają ogólnej, statystycznej zasady. Te różnice mają praktyczne znaczenie społeczne. Różnice średnich wyników obu płci mierzone za pomocą rozmaitych testów uzdolnień mogą osiągać nawet 25%. Stwierdzono, że już różnica 5% ma znaczący wpływ na to, w jakich zawodach i zajęciach kobiety lub mężczyźni będą z reguły przodować.\nNajwiększe różnice wykryto w tym, co naukowcy nazywają „wyobraźnią przestrzenną”. Jest to zdolność do wizualizowania w wyobraźni przedmiotów, ich kształtu, położenia, rozmieszczenia i proporcji – wszystkie te umiejętności stanowią podstawę praktycznej zdolności do pracy z przedmiotami trójwymiarowymi lub rysunkami. Badacz, który dokonał przeglądu literatury przedmiotu, stwierdził: „Wyższość mężczyzn pod względem wyobraźni przestrzennej nie ulega żadnej wątpliwości”. Wniosek ten potwierdzają dosłownie setki opracowań naukowych.\nTypowy test mierzy umiejętność złożenia trójwymiarowego urządzenia mechanicznego przez kobiety i przez mężczyzn. Tylko jedna czwarta kobiet umie wykonać to zadanie lepiej niż przeciętny mężczyzna. Na szczycie tej skali zdolności technicznych znajduje się dwa razy tyle mężczyzn co kobiet.\nPoczynając od wieku szkolnego, chłopcy zazwyczaj prześcigają dziewczęta w dziedzinach matematyki wprowadzających takie pojęcia abstrakcyjne, jak „przestrzeń”, „teoria” i „zależności”. Na najwyższym poziomie matematycznej doskonałości – zgodnie z największymi kiedykolwiek przeprowadzonymi badaniami tego typu – najlepsi chłopcy całkowicie zaćmiewają najlepsze dziewczęta. Dr Julian Stanley i dr Camilla Benbow, dwoje amerykańskich psychologów, pracowali z wybitnie uzdolnionymi uczniami obu płci. Nie tylko stwierdzili, że najlepsza dziewczynka nigdy nie przewyższyła najlepszego chłopca, lecz także odkryli zaskakujące proporcje płci wśród wybitnie uzdolnionych matematycznie: na każdą wyjątkowo uzdolnioną dziewczynkę przypadało ponad trzynastu równie uzdolnionych chłopców.\nNaukowcy wiedzą, że kiedy ryzykują sformułowanie jakiejkolwiek teorii na temat zachowania człowieka, wkraczają na społecznie niebezpieczny teren. Ale badacze różnic między płciami stają się coraz bardziej niecierpliwi wobec układnych starań, by znaleźć dla nich społeczne wyjaśnienie. Camilla Benbow tak mówi o swoich badaniach wykazujących przewagę chłopców wśród dzieci uzdolnionych matematycznie: „Po piętnastu latach bezowocnych poszukiwań wyjaśnienia środowiskowego dałam za wygraną”. I podzieliła się z nami swoim przekonaniem, że ta różnica uzdolnień ma podstawy biologiczne.\nChłopcy mają także lepszą koordynację ręka – oko, konieczną w grach w piłkę. Jednocześnie te właśnie zdolności oznaczają, że mogą oni z większą łatwością przedstawić sobie, przekształcić i obrócić przedmiot w wyobraźni. Chłopcom łatwiej jest zbudować z klocków budynek na podstawie dwuwymiarowych projektów, a także poprawnie ocenić, jak zmieni się nachylenie powierzchni wody w naczyniu, kiedy przechylać je będziemy w różne strony.\nByć może to właśnie ta przewaga mężczyzn w dostrzeganiu regularności i abstrakcyjnych relacji – co nazwać można raczej ogólnym myśleniem strategicznym niż szczegółowym i taktycznym – wyjaśnia zdominowanie szachów przez mężczyzn, nawet w [dawnym] ZSRR, gdzie jest to sport narodowy uprawiany przez obie płcie. Alternatywne wyjaśnienie łatwiejsze jest do przyjęcia dla tych, którzy odrzucają biologiczne podstawy odmienności między płciami. Brzmi ono, że kobiety są pod tak silnym wpływem męskiej wyższości w grze w szachy, że podświadomie przypisują sobie mniejsze możliwości – ale to wygląda już na rozmyślne odrzucanie świadectw naukowych w celu podtrzymania uprzedzeń.\nWiększe zdolności przestrzenne mężczyzn mogą z pewnością pomóc w wyjaśnieniu wspomnianej wcześniej przewagi mężczyzn w czytaniu mapy. W tym przypadku znów uprzedzenia kierowców mężczyzn potwierdza eksperyment. Chłopcom i dziewczętom dawano plan miasta i proszono o określenie – bez obracania planu – czy będą skręcać w prawo, czy w lewo na wskazanych skrzyżowaniach podczas przejazdu przez to miasto w wyobraźni. Chłopcy mieli lepsze wyniki. Więcej kobiet niż mężczyzn, szukając drogi na mapie, obraca ją tak, aby jej położenie odpowiadało kierunkowi ich podróży.\nPodczas gdy mózg mężczyzny daje mu przewagę w radzeniu sobie z przedmiotami i twierdzeniami teoretycznymi, mózg kobiety jest tak zorganizowany, że lepiej reaguje na wszystkie bodźce zmysłowe. Kobiety wypadają lepiej we wszystkich testach sprawności werbalnej. Są też przystosowane do otrzymywania szerszego zakresu informacji zmysłowych, do łatwiejszego łączenia tych informacji ze sobą i dostrzegania relacji między nimi, do kładzenia nacisku na relacje między ludźmi i na procesy komunikacji. Wpływy kulturowe mogą potęgować te mocne strony kobiet, ale ich przewaga w tych dziedzinach jest wrodzona.\nRóżnice widoczne są już w pierwszych godzinach po urodzeniu. Stwierdzono, że nowo narodzone dziewczynki wykazują o wiele większe zainteresowanie ludźmi i ich twarzami niż chłopcy. Chłopcy wydają się równie zadowoleni z wiszącego przed nimi przedmiotu.\nDziewczynki wcześniej niż chłopcy wypowiadają pierwsze słowa i potrafią mówić krótkimi zdaniami, z reguły też odznaczają się większą łatwością wysławiania w okresie przedszkolnym. Wcześniej zaczynają czytać i lepiej sobie radzą z takimi elementami języka, jak gramatyka, interpunkcja i ortografia. Na zajęciach wyrównawczych z czytania przewaga chłopców nad dziewczynkami wynosi 4:1. Później kobiety z większą łatwością uczą się języków obcych, bieglej także posługują się swoim językiem ojczystym, lepiej panując zarówno nad jego gramatyką, jak i nad ortografią. Mówią również z większą płynnością – jąkanie i inne wady wymowy występują niemal wyłącznie u chłopców.\nDziewczynki i kobiety słyszą lepiej niż mężczyźni. Kobiety wykazują większą od mężczyzn wrażliwość na dźwięk. Kapiący kran wyciągnie kobietę z łóżka, zanim mężczyzna zdoła się obudzić. Sześć razy więcej dziewcząt niż chłopców umie śpiewać czysto. Dziewczynki też lepiej dostrzegają małe zmiany natężenia głosu, co może stanowić częściowe wyjaśnienie niezwykłej wrażliwości kobiet na „ten ton”, o którego używanie tak często oskarżają swoich partnerów.\nKobiety i mężczyźni nawet widzą świat inaczej. Kobiety lepiej od mężczyzn widzą w nocy. Są bardziej wrażliwe na czerwony kraniec spektrum barw światła i odróżniają więcej odcieni czerwonego niż mężczyźni. Mają lepszą pamięć wzrokową.\nMężczyźni widzą lepiej niż kobiety w jasnym świetle. Ciekawe są wyniki ukazujące, że mężczyźni mają skłonność do – dosłownie – klapek na oczach: ich pole widzenia jest stosunkowo wąskie (łagodna forma koncentrycznego zawężenia pola widzenia) przy większej koncentracji na głębi widzenia. Mężczyźni mają lepsze wyczucie perspektywy niż kobiety. Kobiety natomiast całkiem dosłownie odbierają większy obraz. Mają szersze widzenie obwodowe, bo występuje u nich więcej światłoczułych pręcików i czopków w siatkówce z tyłu gałki ocznej, co powoduje, że otrzymują obraz z szerszego pola widzenia.\nRóżnice te rozciągają się także na inne zmysły. Kobiety szybciej i dotkliwiej reagują na ból, choć ich ogólna odporność na długotrwałe cierpienia jest większa niż mężczyzn. W przebadanej grupie młodych ludzi kobiety wykazały nieporównywalnie większą wrażliwość na nacisk na skórę na całym ciele. Tak w dzieciństwie, jak i w okresie dojrzałości kobiety odznaczają się taką przewagą pod względem wrażliwości dotykowej nad mężczyznami, że w niektórych testach wyniki obu płci w ogóle na siebie nie zachodzą – najmniej wrażliwa kobieta okazuje się wrażliwsza niż najbardziej wrażliwy mężczyzna.\nWyniki badań wskazują wyraźnie, że mężczyźni i kobiety mają odmienne zmysły smaku – kobiety są bardziej wrażliwe na smaki gorzkie, jak chinina, a słodycze wolą bardziej skondensowane i w większych ilościach. Mężczyźni osiągają lepsze wyniki w rozróżnianiu smaków słonych. W całości jednak wyniki badań świadczą, że kobiety silniej i bardziej subtelnie odczuwają smaki. A więc to kobiety częściej powinny być mistrzami kuchni? Czy też wielu mężczyzn szefów kuchni ma większą niż przeciętna dawkę kobiecej wrażliwości zmysłowej?\nNie tylko podniebienia, lecz także nosy kobiet są wrażliwsze niż mężczyzn. Dobrym tego przykładem jest reakcja kobiet na egzaltolid – syntetyczną, piżmopodobną woń właściwą mężczyznom, ale dla nich samych niemal niezauważalną. Kobiety uważają ten zapach za pociągający. Co ciekawe, ta specjalna wrażliwość wzrasta przed samą owulacją. W krytycznym momencie cyklu miesiączkowego biologia kobiety czyni ją bardziej wyczuloną na mężczyznę.\nTę przewagę kobiet pod względem wrażliwości wielu zmysłów można zmierzyć w badaniach klinicznych – i to właśnie ona tłumaczy niemal nadnaturalną „intuicję” kobiet. Są one po prostu lepiej wyposażone do spostrzegania zjawisk, na które mężczyźni w porównaniu z nimi są ślepi i głusi. W tych niezwykłych zdolnościach percepcyjnych nie ma ani odrobiny czarnej magii – są one pozazmysłowe tylko w porównaniu z przytępionymi zmysłami męskimi. Kobiety lepiej wychwytują sygnały społeczne, odbierają istotne subtelności znaczeń na podstawie tonu głosu albo intensywności wyrazu. Mężczyźni są czasem rozgoryczeni reakcją kobiety na to, co powiedzieli.\nNie zdają sobie sprawy, że kobieta „słyszy” prawdopodobnie o wiele więcej, niż mężczyzna w swoim przekonaniu „mówi”. Kobiety lepiej zazwyczaj umieją ocenić charakter. Starsze kobiety mają lepszą pamięć do nazwisk i twarzy, a także większe wyczulenie na preferencje innych ludzi.\nStwierdzono także różnice pod względem pamięci między kobietami a mężczyznami. Kobiety mogą zmagazynować, przynajmniej na krótki czas, więcej informacji nieistotnych i przypadkowych niż mężczyźni. Mężczyznom udaje się to tylko wtedy, gdy informacja tworzy jakąś spójną formę albo ma dla nich pewne konkretne znaczenie.\nA więc mężczyźni są bardziej skoncentrowani na sobie – co w tym nowego? Nowość polega na tym, że potoczna wiedza o obu płciach, zawsze dotychczas narażona na lekceważące opinie, wynikające z ulegania modzie lub polityce, zyskała teraz podstawę w faktach naukowych.\nWiele osób nie akceptuje zaproponowanych przez nas w dalszej części tej książki gruntownych biologicznych wyjaśnień rozlicznych różnic między płciami. Te osoby są natomiast skłonne przyznać najogólniej, że ma to prawdopodobnie „coś wspólnego z hormonami”.\nJest to częściowo słuszne. Jak zobaczymy, hormony determinują odmienną męską i żeńską organizację mózgu w czasie jego rozwoju w łonie matki. Nasza osobowość seksualna jest identyczna tylko przez kilka tygodni po zapłodnieniu. Potem, wciąż w łonie matki, sama struktura i układ mózgu zaczynają przybierać specyficznie męski lub żeński kształt. Przez całe dziecięce, młodzieńcze i dorosłe życie sposób, w jaki został ukształtowany mózg, w subtelnym współdziałaniu z wpływem hormonów, będzie miał zasadnicze znaczenie dla postaw, zachowań, intelektualnego i emocjonalnego funkcjonowania jednostki. Większość neurofizjologów i badaczy tajemnic mózgu jest dziś gotowa, jak amerykański neurolog dr Richard Restak, stwierdzić z całą stanowczością:\nDalsze zaprzeczanie istnieniu różnic między mózgiem kobiety i mężczyzny wydaje się oderwane od rzeczywistości. Tak jak istnieją fizyczne różnice między kobietą i mężczyzną […], tak istnieją też znaczące różnice w funkcjonowaniu mózgu.\nBudowa mózgu wpływa na to, jak myślimy, uczymy się, widzimy, odbieramy zapachy, odczuwamy, porozumiewamy się, kochamy, uprawiamy miłość, walczymy, odnosimy sukcesy lub porażki. Zrozumienie, jak zbudowany jest nasz własny mózg, a także mózgi innych ludzi, nie jest sprawą bez znaczenia.\nNiemowlęta to nie czyste kartki, na których gryzmolimy instrukcję zachowań zgodnych z płcią. Przychodzą na świat już ze swoim męskim lub kobiecym umysłem, który wykształciły w łonie matki, niezagrożone przez liczne rzesze niecierpliwie ich oczekujących inżynierów społecznych.\nOstatnie lata umożliwiły nam wyznaczenie nowych ram dla zrozumienia odmienności płciowych dzięki dwu niezależnym, ale zbieżnym osiągnięciom nauki. Pierwsze z nich to gigantyczny postęp, jakiego dokonano w rozumieniu mechanizmów pracy mózgu; drugi to nowe odkrycia ukazujące, w jaki sposób, biologicznie i behawioralnie, jesteśmy tym, kim jesteśmy – kobietami lub mężczyznami.\nDopiero w sześć lub siedem tygodni po zapłodnieniu mózg nienarodzonego jeszcze płodu zaczyna się kształtować wedle męskiego lub kobiecego wzorca. Procesy zachodzące w ciemnościach matczynego łona w tym decydującym okresie zdeterminują strukturę i organizację mózgu, a to z kolei zdecyduje o charakterze umysłowości. To jedna z najbardziej fascynujących opowieści o życiu i o akcie jego stworzenia – opowieść mało znana, ale teraz w końcu powoli wyłaniająca się w całości.\nCzęść tej historii znaliśmy już od jakiegoś czasu. Wiadomo, że geny zawierające zakodowany projekt naszych cech indywidualnych decydują o tym, kto z nas jest kobietą, a kto mężczyzną. Kobiety różnią się od mężczyzn każdą mikroskopijną komórką swego ciała. Bo też każda z nich ma inny zestaw chromosomów w zależności od tego, jakiej jesteśmy płci.\nTożsamość każdego z nas zawarta jest, w formie projektu, w czterdziestu sześciu chromosomach w połowie pochodzących od matki, a w połowie od ojca. Czterdzieści cztery z nich łączą się po dwa, tworząc pary chromosomów determinujące określone cechy cielesne przyszłego człowieka, takie jak kolor oczu czy długość i kształt nosa. Ale ostatnia para jest inna.\nZwyczajna, genetyczna determinacja płci\nMatka wnosi do komórki jajowej chromosom X (X odpowiada w przybliżeniu kształtowi chromosomu).\nJeżeli w procesie zapłodnienia komórki jajowej ojciec także wnosi chromosom X, zazwyczaj rezultatem będą narodziny dziecka płci żeńskiej. Jeżeli plemnik ojca zawiera chromosom Y, powinno się urodzić dziecko płci męskiej. Ale geny same nie decydują o płci dziecka. Zależy ona od tego, czy w sprawę wda się – czy też pozostanie nieobecny – drugi determinujący ją czynnik: hormony. Niezależnie od genetycznej natury zarodka, płód ukształtuje się jako męski tylko wówczas, gdy obecne będą hormony męskie, a kształt żeński przyjmie jedynie w przypadku, gdy hormony męskie będą nieobecne. Dowiodły tego badania nad osobami z dziedzicznymi nieprawidłowościami rozwojowymi. Jedynie przyglądając się powstawaniu błędów w rozwoju, naukowcy mogli odtworzyć obraz tego, co dzieje się w rozwoju normalnym. Badania te wykazały, że hormony męskie są decydującym czynnikiem w determinowaniu płci dziecka. Jeżeli płód płci żeńskiej, genetycznie XX, poddany jest wpływowi hormonów męskich, dziecko po urodzeniu wygląda jak normalny noworodek płci męskiej. Jeżeli płód płci męskiej, genetycznie XY, pozbawiony jest hormonów męskich, narodzone dziecko wygląda jak normalny noworodek płci żeńskiej.\nPodczas pierwszych tygodni w łonie matki malutki płód nie jest w sposób widoczny miniaturową dziewczynką lub miniaturowym chłopcem. Ma całe podstawowe wyposażenie – to znaczy zawiązki jajowodów, nasieniowodów i tak dalej – umożliwiające rozwój w każdą z dwu form płciowych. Ale z upływem tygodni geny zaczynają przesyłać komunikat. Jeżeli wszystko dzieje się normalnie, to według projektu XY płód rozwija się w chłopca, a chromosomy spowodują rozwój gonad w jądra.\nWłaśnie w tym momencie, mniej więcej sześć tygodni po zapłodnieniu, tożsamość płciowa zostaje ostatecznie określona – wtedy to płód męski wykształca specjalne komórki produkujące hormony męskie, czyli androgeny, z których najważniejszy to testosteron. Hormony polecają ciału, aby nie zajmowało się wykształcaniem żeńskich narządów płciowych, a jednocześnie stymulują rozwój narządów męskich istniejących w formie zaczątkowej.\nMniej więcej w tym samym czasie, jeżeli płód jest płci żeńskiej, genetycznie XX, jego narządy płciowe rozwijają się jako żeńskie, gonady nie wytwarzają znaczących ilości hormonu męskiego i w rezultacie rozwija się niemowlę płci żeńskiej.\nTak jak sześciotygodniowy płód nie dawał się rozpoznać jako męski lub żeński, tak i tożsamość płciowa jego mózgu zaczyna się kształtować dopiero po pewnym czasie. Jeżeli płód jest genetycznie żeński, podstawowy schemat mózgu nie ulega żadnym zasadniczym zmianom. Mówiąc najogólniej, naturalny model mózgu jest, jak się wydaje, żeński. U normalnych dziewczynek mózg rozwinie się w sposób naturalny według schematu kobiecego.\nInaczej dzieje się z chłopcami. Tak jak wykształcenie się męskości zależało od występowania hormonu męskiego, tak też potrzebne jest działanie o radykalnym charakterze, aby naturalnie żeńską strukturę mózgu zmienić w schemat męski.\nProces ten, w sensie dosłownym zmieniający umysł rozwijającego się osobnika, jest rezultatem tego samego zjawiska, które determinuje inne zmiany fizyczne – działania hormonów.\nWydawało się zawsze trochę zagadkowe, że powstanie seksualnego wyposażenia nienarodzonego dziecka jest dla natury sprawą aż tak istotną. W końcu jego mechanizm reprodukcyjny nie będzie spełniał swojej roli jeszcze przez wiele lat. Wyjaśnienie zawiera się w stwierdzeniu, że wykształcenie narządów płciowych nie jest celem samym w sobie. Uformowane narządy płciowe mają zadanie do wykonania. Produkują one hormony męskie, których znaczenie jest przełomowe, ponieważ mają z kolei do wykonania pracę – nad nieukształtowanym mózgiem.\nW momencie krytycznym, kiedy mózg zaczyna się formować, płód płci męskiej poddany zostaje działaniu ogromnej dawki hormonu męskiego. Poziom tego hormonu jest w tym okresie czterokrotnie wyższy niż poziom, który osiągnie on przez cały okres niemowlęcy i dziecięcy. Gwałtowny przybór hormonu męskiego występuje w obu przełomowych momentach rozwoju osobnika płci męskiej: w okresie dojrzewania, kiedy uaktywnia się seksualność, oraz sześć tygodni po zapłodnieniu, w momencie kiedy zaczyna się formować mózg.\nAle – tak samo jak w przypadku innych części ciała – nastąpić mogą zaburzenia rozwoju. Płód męski może mieć dostateczną ilość hormonów męskich do zapoczątkowania rozwoju męskich narządów płciowych. Te narządy jednakże mogą nie być w stanie wytworzyć dodatkowo takiej ilości hormonów męskich, która spowodowałaby uformowanie się mózgu według wzorca męskiego. Mózg takiego dziecka „pozostaje” kobiecy, a więc urodzi się ono z kobiecym mózgiem w męskim ciele. W taki sam sposób płód żeński może zostać poddany działaniu przypadkowej dawki hormonu męskiego (później zobaczymy, jak jest to możliwe). W efekcie może przyjść na świat z męskim mózgiem w kobiecym ciele.\nDziesięć lat temu była to tylko hipoteza badawcza. W tej chwili koncepcja ta jest – w mniejszym lub większym stopniu – zaakceptowana właściwie przez wszystkich neurofizjologów i specjalistów badań nad mózgiem. Ale większość laików – to znaczy większość ludzi – nie zdaje sobie sprawy z tego podstawowego faktu naszej biologii. Jeżeli mało kto z nas wie, że mózgi kobiet i mężczyzn zbudowane są odmiennie, to nic dziwnego, że mamy trudność w uznaniu czy choćby zrozumieniu różnic między nami.\nJak więc naukowcy detektywi odkryli tę prawdę, że mózg uzyskuje swoją płciową – męską lub żeńską – formę w łonie matki? Wskazówki pochodziły z dwóch źródeł: z badań nad dziećmi, które z tych czy innych przyczyn otrzymały w okresie płodowym nienormalną dawkę hormonów, i z eksperymentów na zwierzętach.


2. międzynarodowe spotkanie projektowe w ramach programu Erasmus+ - Archiwum 2018 - Policja Łódzka\n2. międzynarodowe spotkanie projektowe w ramach programu Erasmus+\nSpotkanie zespołu projektowego w ramach projektu unijnego pn. „Doskonalenie zawodowe organów ścigania na rzecz zwalczania cyberprzestępczości” zostało zrealizowane w terminie 28-30.10.2018 r. w Budapeszcie (Węgry), a jego organizatorem było Biuro Prokuratora Generalnego Węgier. W partnerstwie strategicznym udział bierze KWP w Olsztynie oraz policja litewska, bułgarska, niemiecka, a także prokuratura węgierska.\nCelem spotkania było m.in.: podsumowanie dotychczasowych działań projektowych; ustalenie bieżącego położenia partnerstwa względem stanu początkowego; omówienie pojawiających się problemów organizacyjnych, komunikacyjnych, finansowych oraz innych, a także propozycje najlepszych rozwiązań; podział zadań i obowiązków w odniesieniu do kolejnego etapu; wnioski z monitoringu oraz wyznaczenie dalszych obszarów kontroli; wyniki ewaluacji cząstkowej; aktualizacja harmonogramu działań.\nKoordynatorem całego przedsięwzięcia jest KWP w Łodzi, reprezentowany na spotkaniu przez 3-osobowy zespół, który przygotował i przeprowadził merytoryczną część spotkania, czyli:\n- podkom. Michała Parafiniuka – specjalistę Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Łodzi;\n- Panią Annę Mijas-Golasińską – starszego specjalistę Sekcji ds. Funduszy Pomocowych i Zamówień Publicznych KWP w Łodzi;\n- Panią Martę Łomżę – starszego specjalistę Wydziału Komunikacji Społecznej w Łodzi.\n2. międzynarodowe spotkanie projektowe, w którym udział biorą lokalni koordynatorzy 6 instytucji partnerskich z 5 krajów UE, zostało przygotowane przez stronę węgierską w sposób rzetelny i profesjonalny.


,,Podróż do starożytności..."\nW dniu 7 kwietnia nasi uczniowie wzięli udział w niezwykle ciekawej lekcji historii przeprowadzonej przez grupę artystyczną ,,Rekonstrukto". Tematem przewodnim pokazu historycznego było Rzymskie imperium i tradycje antyku.\nCzytaj więcej: ,,Podróż do starożytności..."\n,,Miej serce i patrzaj w serce..."\nW dniu 6 kwietnia na hali WOSiR w Wieluniu odbył się niezwykły koncert: ,,Dzieci - dzieciom" w wykonaniu wychowanków i nauczycieli z Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Gromadzicach.\nUczniowie kl. II a naszego gimnazjum wspólnie z dziećmi z PSP w Czarnożyłach mogli zobaczyć m.in. bajkę ,,Brzydkie kaczątko", taniec żurawi, występ krasnoludków oraz przedstawienie ,,Na dworcu". Każdy z tych występów publiczność nagradzała gromkimi brawami.\nCzytaj więcej: ,,Miej serce i patrzaj w serce..."\nWielki sukces gimnazjalistów w Konkursie Krasomówczym\nW dniu 31 marca uczniowie naszego gimnazjum wspaniale zaprezentowali się podczas I Powiatowego Konkursu Krasomówczego Młodzieży Szkół Podstawowych i Gimnazjalnych w Wieluniu.\nKonkurs zorganizowany był przez Oddział Jurajski PTTK z siedzibą w Wieluniu pod kierunkiem pana P. Packiego. Patronat honorowy nad konkursem objęli: starosta i burmistrz Wielunia.\nCzytaj więcej: Wielki sukces gimnazjalistów w Konkursie Krasomówczym\nWyjazd gimnazjalistów na dni otwarte do ZS nr 1 i ZS nr 2 w Wieluniu\nW dniu 21 marca uczniowie klas trzecich wraz z wychowawcami uczestniczyli w dniach otwartych zorganizowanych przez Zespół Szkół nr 1 oraz Zespół Szkół nr 3 w Wieluniu. Uczniowie mogli zwiedzić szkoły, zapoznać się z kierunkami kształcenia i osiągnięciami dydaktycznymi, poznać tajniki poszczególnych zawodów oraz uczestniczyć w zajęciach praktycznych.\nCzytaj więcej: Wyjazd gimnazjalistów na dni otwarte do ZS nr 1 i ZS nr 2 w Wieluniu\nŚwiatowy Dzień Poezji czyli „Poranek z wiosenną poezją”\n21 marca to nie tylko początek astronomicznej wiosny, na którą wszyscy czekają z utęsknieniem. To również Światowy Dzień Poezji. Z tej okazji w naszej szkole został przygotowany montaż poetycko – muzyczny.\nCzytaj więcej: Światowy Dzień Poezji czyli „Poranek z wiosenną poezją”


OBRAZY W RAMIE DO SALONU - Wnętrza,aranżacje wnętrz, inspiracje - CzteryKaty.pl\nobrazy w ramie do salonu\n- plakaty, obrazy, pamiątki przywiezione z dalekiej podróży czy grafiki na ścianę. Nieco inaczej wygląda kwestia niewielkiej przestrzeni - nie możemy przesadzić z dekoracją! Do małego salonu lepiej wybrać grafiki na ścianę w małym formacie, oprawione w wąskie ramy lub samo szkło. Nie sprawdzą się\npomieszczeń. Jak stworzyć udaną kompozycję z luster? Poniżej znajdziesz kilka pomysłów do różnych pomieszczeń. Kompozycja z luster w salonie Niezależnie od tego, jaki styl dominuje w twoim salonie, kompozycja z luster zawsze będzie pasować. Lustra to uniwersalna i niezwykle stylowa dekoracja\nW tym sezonie róż wraca do mody pod postacią zgaszonych odcieni, które nie mają nic wspólnego z kiczowatym lub dziecinnym profilem tego koloru. Najmodniejsze są różowe meble w stylu klasycznym i retro. Gdzie znaleźć odpowiednie meble? Poniżej zamieszczamy kilka konkretnych propozycji do salonu\nspecjalnie do wnętrza. Pod półką znajduje się lampa ledowa, która oświetla ścianę salonu tworząc niezwykły efekt. Dzięki temu salon jest klimatyczny i panuje w nim wyjątkowa atmosfera. W salonie znajduje się także duży telewizor, obrazy oraz fotografie. Dzięki dodatkom, które znakomicie zdobią wnętrza salonu\nbiałe szafki, stolik i sofę. Nawet zasłony i ramy obrazów utrzymane są w jasnych kolorach. Aby salon sprawiał wrażenie większego, Dorota Szelągowska postawiła na lustro - odbicie w nim sprawia, że pomieszczenie wydaje się większe i bardziej przestronne! fot. Domo+ Sypialnia Doroty Szelągowskiej\nliczona w pikselach wpływa na jakość wyświetlanego obrazu – im większa liczba pikseli, czyli małych kwadracików o boku długości 0,28 mm, tym więcej szczegółów i kolorów będziemy w stanie dostrzec. Co symbolizują poszczególne skróty? Jeszcze do niedawna wystarczyła nam wiedza, że telewizor ma\nSklep Eurofirany to nie tylko obecne w nazwie dekoracje okienne. Oprócz firan i zasłon znajdziemy w nim bogaty wybór modnych dekoracji - wazonów, świeczników, ram ściennych, a także obrazów. Dobierzemy lampę do salonu lub jadalni, pościel i narzutę do sypialni. Udana aranżacja zależy nie tylko od dobrze\nDesign w domu: mieszkanie pary młodych ludzi\nstanowi, widoczna ze wszystkich części mieszkania żółta ściana w holu. Wyeksponowano na niej obraz młodego artysty Pawła Żelichowskiego. Pomimo niezbyt wysokiego budżetu jakim dysponowali właściciele, mieszkanie zyskało swój wyjątkowy charakter dzięki zastosowaniu kilku efektownych detali. Dodatkowej\nMango Light - elegancki grzejnik z oświetleniem\nLinia Design to luksusowe grzejniki o interesujących formach, które nadają wnętrzu elegancji. Znajdziemy tu między innymi ciekawy grzejnik Elit, którego konstrukcja oparta jest na jednym, ozdobnym kolektorze, harmonijny, o idealnych proporcjach grzejnik Libra, przypominający ramę obrazu grzejnik\nostatnio w pałacowym stylu. Królują tu złociste ramy, kolumny, marmury (co prawda tylko namalowane), a całość jest utrzymana w żółciach skontrastowanych z czernią. Zwłaszcza na ścianach dzieje się dużo. Pokrywają je liczne iluzjonistyczne malowidła. Na przykład w salonie, przy wejściu do sypialni\npoczątku XX w. części Mediolanu. Powierzchnia: 420 m2 fot. Alessandra Ianniello/Livinginside.it Stosunkowo niewielka kuchnia otwiera się na imponującą rozmiarami otwartą część dzienną mieszczącą jadalnię, salon, a także miejsce do gry w bilard ze stołem z lat 60., przy którym Rodolfo regularnie grywa z\nciemną barwę obu gatunków drewna. Dobrze jest porównać ze sobą wykończone próbki. W Autoryzowanych Salonach Sprzedaży Barlinek SA możemy poprosić o próbkę naszej podłogi i spokojnie zastanowić się, czy pasuje ona do mebli, drzwi czy parapetów. Warstwa wierzchnia deski barlineckiej jest wykańczana\nsalonie, sypialni, kuchni czy w hallu. Mogą informować o tym, co znajdziemy za drzwiami do kolejnego pokoju, czy też w szafce obok, ale nie muszą. Stają się zabawą z pisemną konwencją. Litery i słowa występują autonomicznie lub na plakatach, tablicach, można też je naklejać lub malować bezpośrednio na


Władysław Frasyniuk: z opresyjną władzą się walczy, nie czas na dylematy | Warsaw Times\nWładysław Frasyniuk: z opresyjną władzą się walczy, nie czas na dylematy\nTomasz Kammel zdecydował się na lifting twarzy. „Oto Pani Agata, która jest moim chirurgiem plastycznym”\nGwiazdy telewizji bardzo często decydują się na różnorodne zabiegi plastyczne dla poprawienia swojej urody. Okazuje się, że prezenterowi „Pytania na śniadanie” również nie są...\nSyn Magdy Gessler odniósł się do bezprawnego otwierania restauracji. To kompromitacja dla rządu\nMagda Gessler po interwencji sanepidu w jednej z jej restauracji zdecydowała się przejąć głos. Podczas wywiadu wyjaśniła, że nie miała pojęcia o otworzeniu się...\nMichał Żewłakow pozostanie ekspertem C+. Wiadomo, co stanie się z jego pensją\nMichał Żewłakow pozostanie ekspertem Canal+Sport. Taką decyzję podjęły władze firmy. Pensja byłego zawodnika Legii Warszawa nie trafi jednak do jego kieszeni. Kilka tygodni temu media...\nMarietta Witkowska w 3. edycji „Hotel Paradise”? Szokująca decyzja produkcji spotkała się z oburzeniem fanów\nNagrania do 3. sezonu programu „Hotel Paradise” ruszyły pełną parą. Klaudia El Dursi od kilkunastu dni raczy nas zdjęciami z Zanzibaru i pokazuje zakątki...\nTo co zrobiła burmistrz Kobyłki przejdzie do historii. Genialny wpis w mediach społecznościach\nBurmistrz Kobyłki, Pani Edyta Zbieć przywitała na swoim profilu w mediach społecznościowych nowego mieszkańca. Niestety ten w swoim zwyczaju ma zaśmiecanie lasów. W tym...\nWładysław Frasyniuk, były opozycjonista, postanowił publicznie skarcić Rafała Trzaskowskiego i Włodzimierza Czarzastego. Były działacz “Solidarności” nawiązał w ten sposób do umieszczenia w areszcie lewicowej aktywistki Margot.\nZatrzymanie Margot oraz decyzja sądu w Warszawie o umieszczeniu jej w areszcie doprowadziła do mocnego sprzeciwu środowisk lewicowych. Posłowie Lewicy zaangażowali się w obronę działaczki i zapewnili jej obsługę prawną. W obronie Margot stanął też Rafał Trzaskowski, który zamieścił wpis na Facebooku.\n“Działanie aresztowanej dziś aktywistki to wyraz bezsilności i krzyk niezgody na akt nienawiści. Dziwi mnie fakt, że w takiej sprawie zastosowano areszt. Nie wierzę w przypadkowość ostatnich działań władzy i organów ścigania” – napisał Rafał Trzaskowski. Więcej TUTAJ.\nW sprawie głos zabrał też Władysław Frasyniuk, który publicznie skarcił Trzaskowskiego i lidera SLD, Włodzimierza Czarzastego. Były opozycjonista twierdzi bowiem, że sytuacja z Margot to efekt zaniechań tych polityków.\nWładysław Frasyniuk: z opresyjną władzą się walczy\nFrasyniuk wypomniał Trzaskowskiemu i Czarzastemu, że ci niezbyt dostatecznie sprzeciwiali się obecnej władzy. “Trzaskowskiemu przeszkadzały tęczowe flagi na krzyżach, Czarzastemu też, no to macie – esteci” – napisał były opozycjonista.\n“Z oprawcami nie rozmawia się spokojnie i nie milczy się kulturalnie. Z opresyjną władzą się walczy” – dodał. To jednak nie koniec. Władysław Frasyniuk wezwał bowiem liderów opozycyjnych ugrupowań, by ci wyszli na ulicę “bronić obywateli”. “Nie czas na dylematy. Na ulicę liderzy, bronić obywateli!” – zaapelował.\nTrzaskowskiemu przeszkadzały tęczowe flagi na krzyżach, Czarzastemu też, no to macie – esteci. Z oprawcami nie rozmawia się spokojnie i nie milczy się kulturalnie. Z opresyjną władzą się walczy. Nie czas na dylematy. Na ulicę liderzy, bronić obywateli!\n— Władysław Frasyniuk (@WFrasyniuk) August 8, 2020\nTweet Frasyniuk odbił się szerokim echem w przestrzeni internetowej. Zauważyło go oczywiście wielu polityków. Niektórzy z nich dali Frasyniukowi wsparcie. Wśród nich znalazł się np. Michał Boni, przedstawiciel Platformy Obywatelskiej, który “podał dalej” emocjonalny komentarz byłego opozycjonisty. Dalej podała go też Katarzyna Lubiniecka-Rożyło, działaczka Lewicy, która przez 22 lata była dziennikarką i redaktorką Gazety Wyborczej we Wrocławiu,\nWarszawa 20 stycznia, 2021\nBurmistrz Kobyłki, Pani Edyta Zbieć przywitała na swoim profilu w mediach społecznościowych nowego mieszkańca....\nPiłka nożna 20 stycznia, 2021\nPZPN kontaktował się z włoskim trenerem. Dziennikarz ujawnił nazwisko\nWygląda na to, że Zbigniew Boniek jest zdeterminowany, by reprezentację Polski poprowadził włoski szkoleniowiec....\nCios w Lewandowskiego po zwolnieniu Brzęczka. “Nie był wsparciem”\nCały czas wybrzmiewają echa zwolnienia Jerzego Brzęczka. Tym razem głos w tej sprawie zabrał...\nShow-biznes 20 stycznia, 2021


Pleszew. Kto zostanie nowym prezesem PTBS? - zpleszewa.pl - wiadomości - informacje - ogłoszenia – portal - Pleszew - zpleszewa.pl\nPleszew. Kto zostanie nowym prezesem PTBS?\nArtykuł: Pleszew. Kto zostanie nowym prezesem PTBS?\nPleszew. Trzy osoby zgłosiły się do konkursu na prezesa zarządu Pleszewskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego.\nKonkurs ogłoszony został w lutym, stosowne dokumenty kandydaci mogli składać do 4 marca. Jak się dowiedzieliśmy decyzje co do wyboru nowego szefa PTBS powinny zapaść już niedługo.\n- Mieliśmy wczoraj spotkania z kandydatami, ale jeszcze wyboru nie ma. Będziemy mieli niebawem kolejne spotkanie - w gronie rady - i podejmiemy decyzję - mówi "Życiu Pleszewa" Sławomir Chrzanowski, przewodniczący rady nadzorczej PTBS.\nKandydatów - jak się dowiedzieliśmy - zgłosiło się do konkursu trzech. Kiedy zapadną ostateczne decyzje? - Chcielibyśmy temat zamknąć w kwietniu - informuje szef rady nadzorczej.\nLe Tam napewno juz wiadomo przecież to Pleszew dużo rzeczy wiadomo zanim się zaczną dziać\n~ Ma... L.....


Kupić Bonmin Bez Recepty Online\nCo jeśli bonmin działa?\nPrzewlekłe nieswoiste zapalenia jelit, charakteryzujące występowaniem, bonmin 500mg, 250mg. Długotrwały korzystny wpływ na funkcjonowanie układu moczowo - płciowego osiągnięto poprzez wykorzystanie w produkcji probiotyków szczepów bakterii. Często jest tak, że rozmiar nakrycia głowy to ostatnia cyfra obwodu, co zamiast bonmin bez recepty kraków. Witam, chciałam Was zapytać czy któraś z Was spotkała się z przypadkiem że dziewczyna była w 2 miesiącu ciąży bezobjawowa ciąża. Ponadto, w przebiegu zespołu Patau obserwuje się małoocze, hiperteloryzm oraz czasami cyklopię, charakterystyczna jest też szczelina tęczówki, jaki lekarz może przepisać d floxin otc. Pliki do pobrania - W ofercie Patron service szybkie i terminowe dostarczanie paczek i listów, zarówno w kraju jak i za granicą. Jeżeli suchość utrzymuje się także po wyeliminowaniu tych, tabletki podobne do bonmin jak. Zachęcamy do sprawdzenia naszej oferty wyjątkowych płytek z terakoty. Globulki dopochwowe z kwasem hialuronowym i propolisem to wyrób medyczny w postaci umożliwiającej lokalne zastosowanie w pochwie, podobne do bonmin polska. Otyłość u dzieci czynnikiem ryzyka chorób stawu biodrowego Dzieci, które były otyłe w młodszym wieku miały najwyższe ryzyko zachorowania.\nBonmin: Kiedy nie należy stosować?\nJej losy będziemy śledzić w kolejnych, naproxen 500mg, 250mg. Poza tym - nie wiem jak u Ciebie, ale u nas mozna. Ich zdaniem potencjalne możliwości pojawiające się wraz z, zamiennik bonmin. Zapalenie ucha wewnętrznego jest najczęściej powikłaniem przewlekłego ropnego zapalenia ucha środkowego, na skutek szerzenia się procesu zapalnego. Jest również wyposażony w wielkie pazury i, bonmin w polsce gdzie kupic. Odwracalne metody antykoncepcji: wpływ na przyszłą płodność. Wykroczenia przeciwko porządkowi i spokojowi publicznemu, pewna apteka dalsan wrocław. Letarg to pierwsza z sześciu planowanych powieści o przygodach dziennikarza Henniga Juula. Tytuł projektu: Usuwanie azbestu z terenu Gminy Mściwojów Wartość projektu: 44 242,88 zł, polski odpowiednik bonmin warszawa. Z receptorów impuls nerwowy przekazywany jest do opuszki węchowej zlokalizowanej bezpośrednio nad receptorami, poniżej płatów.\nGdzie mogę zamówić generic bonmin online?\nObjaśnienie: polski odpowiednik to nerw twarzowy, Bonmin (naproxen) 500mg, 250mg. Przykladem moze byc Abraham, wedrujacy ze swej ziemi do nieznanego celu. Podczas leczenia udało sie obniżyć wieremie do 700 kopii, rodzajowy bonmin tabletki. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem bezcennych witamin, zwłaszcza witaminy C, beta-karotenu oraz kwasu. Zmiany te dotyczą między innymi wyglądu paznokci, jak kupić bonmin zamiennik. Jeśli nastąpił wstrząs to ani intubacja ani tracheotomia mogły by nie pomóc. Gin stwierdzil na usg ze dziecko ma duzy pecherz czyli tak jak by nie robil, bonmin na leki. Glukagon trzustka stymuluje syntezę glukozy, oraz rozpad glikogenu. Czy cukrzyk powinien pić alkohol, np, bonmin kupno wrocław. Wszystkie zdjęcia tatuaży wstawione w galerii zrobione zostały tuż po ich wykonaniu.\nJak przełączyć się bonmin jeśli pacjent przyjmuje jakikolwiek inny lek?\nFeatures of chromosomal abnormalities in spontaneous abortion cell, bonmin naproxen. Najczęściej spotykaną z nich jest liszaj płaski, charakteryzujący się zmianami w postaci drobnych czerwonych grudek. Łuskowaty ludzki nabłonek w postaci wymazu, Mięsień szkieletowy, oryginalna bonmin online. Osteotomia - jest to metoda rekonstrukcji kości wykorzystywana w leczeniu wad szkieletu szczeki i żuchwy, wad zgryzu oraz przygotowania łoża pod implanty. Po niedawnym wpisie na temat pracy na baterii dla iPhone'a, dostałem od was parę zapytań jak wygląda sprawa w przypadku notebook'ów od, bonmin polski odpowiednik. U części chorych pojawia się niepokój ruchowy lub podniecenie ruchowe. Poza wskazaniami medycznymi w niektórych chorobach, jzoloft zamiennik online. Witajcie, Szukam informacji jaki jest zakres kąt ruchu stawu skrzydła u motyla. Autobusem jechało 50 pasażerów, w tym 27 dzieci w wieku 13-16 lat, kupie lyndavel. Jeżeli nadal toczę swój ciężar pod.\nWażne informacje o bonmin\nWatts R., Systematic 'Abnormal' Returns After Quarterly Earnings Announcements, 500mg, 250mg bonmin. Przebiegają od górnych kręgów lędźwiowych do kości udowej. Mięsień dźwigacz jądra nacinamy pod kontrolą wzroku w okolicy pierścienia pachwinowego głębokiego, jaki lekarz może przepisać bonmin sklep. Gonzales pisze: Miał ktoś zwichnieta rzepke albo naderwane więzadło krzyżowe. Stosuję już odpowiednią dietę ale chciałabym dodatkowo pijać zioła, sprzedać bonmin zamienniki. Zapewnia doskonałą stabilizację oraz odciązenie stawu rzepkowo-udowego. Przepływ wieńcowy obejmuje prawie 5% objętości minutowej serca i w warunkach fizjologicznych zależy głównie od dostatecznego, tabletki podobne do metoclopramide tanio. Pierwszym z nich jest pomarańczowa kosteczka do manicure. Znaleźć przyczynę szumów usznych w czytelni Dbam o Zdrowie, tiaryt na recepte koszt. Niekiedy rodziców małych chłopców martwi mastka, czyli biaława wydzielina tworząca się pod napletkiem.


Archiwum blog.fotogenia.info » Co różni Apple od innych korporacji?\nμTorrent – reaktywacja Linux na iPhonie!\nCo różni Apple od innych korporacji?\n28 listopada 2008 o godzinie 11:59, w kategorii Jabłka.\nPo pierwsze… Mała liczba sprzedawanych produktów. Apple to wprawdzie całkiem spora firma jednak jej oferta na tle konkurencji wygląda dosyć skromnie. Wiecie o co chodzi – mamy trzy modele laptopów i desktopów zamiast kilkunastu, jedną wersję systemu zamiast kilku, jeden telefon zamiast szesnastu a nawet jedną czy dwie premiery w roku. Różnice w szybkości procesora czy wielkości dysku są z tego punktu widzenia zupełnie pomijalne w końcu to tylko warianty. Nawet iPody które rozmnożyły się jak króliki były w sumie tylko cztery… Ma to dosyć poważne zalety – łatwiej skupić się na kilkunastu projektach niż na kilkudziesięciu czy kilkuset. Do tego dochodzi dosyć unikalna – mam tu na myśli ścisłe zespolenie software i hardware – i w miarę konsekwentna strategia rozwoju. Realizowana zresztą często w poprzek modzie i obowiązującym na rynku trendom. Być może właśnie dzięki temu produkty Apple mogą nosić indywidualny rys projektantów zamiast realizować niekończący się cykl „nowy-lepszy-inny” którym od lat żywi się cała branża? Oto iMac – dziesięć lat i… cztery modele.\nCzęsto słyszę argument, że Apple jest takie samo jak reszta bowiem każda firma jest nastawiona na zysk i istnieje tylko po to aby go wypracować. To prawda, która jednak niczego nie wyjaśnia – a wręcz odwrotnie. Wynika z niej zresztą, że wszystkie firmy na świecie robią właściwie to samo, a to już przecież czysta fikcja. Złudzenie to bierze się to z faktu, że dziś większość produkcji i praktycznie cały handel jest w prosty sposób utożsamiany z marketingiem, tak samo zresztą jak cała gospodarka z rynkiem finansowym… Słowem, nie ważne co sprzedajemy – ważne jak. Muzyka, kartofle czy stal uzyskują w ten sposób wspólny mianownik – wszytko to bowiem „tylko towar”. Takie myślenie wiedzie jednak na manowce – za każdą firmą stoi bowiem jakieś wyobrażenie tego jak ów zysk wypracować. Jedni widzą go w masowej i taniej produkcji, inni w technicznych innowacjach, inni w pogodni za modą a inni jeszcze w jakiś inny sposób. Gdyby tak nie było wszyscy faktycznie robiliby to samo – co zresztą można sobie patrząc na dzisiejszy rynek IT wyobrazić – ale także, co znacznie ważniejsze, z równym powodzeniem – a rynek dzieliłby się po równo przez ilość uczestniczących w nim przedsiębiorstw… Nie chodzi tu oczywiście o żadną misję realizowaną kosztem akcjonariuszy a po prostu o głęboki sens istnienia każdego przedsiębiorstwa – coś co odróżnia nas od konkurencji. Warto sobie uświadomić że jedno wcale nie wyklucza drugiego.\nPo drugie… Z powyższym łączy się bezpośrednio podejście do technologii. To rzecz która od początku wyróżniała Apple na tle konkurencji. Od samego początku firma mówiła: produkujemy komputery dla „normalnych ludzi”. Przyjazną technologię „dla reszty z nas”. Tymczasem konkurencja oferowała produkty zaprojektowane „przez inżyniera i dla inżyniera”. Tu ważna rzecz – nigdy nie były to tylko słowa. Żyjemy w czasach w których zewsząd jesteśmy bombardowani pustymi obietnicami, które dookreślają zapisane malutkimi literkami warunki promocji. Internet za 19zł miesięcznie? Tak ale tylko przez pierwsze trzy miesiące. Bilet na samolot za złotówkę? Tak plus 300zł dodatkowych opłat na lotnisku. Pizza za pół ceny? Jasne ale jak zamówisz cztery i tylko o północy. I tak dalej i tym podobne. Jednak obietnice składane przez Apple zawsze miały pokrycie. Owszem, nigdy nie był to sprzęt bez wad lecz zawsze trochę inny i – co widać z perspektywy czasu – lepiej pomyślany. Gdy cały komputerowy świat pytał jak zbudować szybszy komputer na boku zostawiając całą resztę, Apple pytało jak można ową wydajność sensownie wykorzystać i dosyć łatwo znajdowało odpowiedź… Paręnaście lat takiej polityki doprowadziło ostatecznie do tego, że użytkownicy nie tylko stali się wierni marce ale też mają do niej sporo zaufania. Mimo kilku wpadek i niespodziewanych zwrotów kursu – przesiadka na PowerPC, przesiadka na OS X, przesiadka na Intela by wymienić te najbardziej spektakularne. I to jest kapitał, który pozwolił Apple zarówno przetrwać kryzys jak i zintensyfikować sukcesy. Są takie chwile kiedy obraz jest więcej wart niż słowa – spójrzcie na rysunek poniżej. Oto różnica, o której piszę…\nPo trzecie… Ludzkie oblicze. Czyli Steve Jobs i jego pole zakrzywenia rzeczywistości. Złośliwcy mówią o nim hipnotyzer, prorok, kaznodzieja. Jednym słowem, wielki manipulator. A może po prostu facet, który wierzy w to co mówi? Człowiek, który ma fenomenalną intuicję, duże wyczucie technologii i dobrze rozumie ludzkie potrzeby? Niezależnie od tego jak ocenimy tą postać trudno zaprzeczyć, że Jobs miał i ma wielki wpływ na kierunek w jakim podąża Apple. Moment w którym odszedł – a firma skręciła w stronę informatycznego mainstreamu próbując sił na nowych rynkach i produkując między innymi konsolę do gier, aparat cyfrowy czy rozpoznający odręczne pismo kieszonkowy komputerek – okazał się jednocześnie momentem, w którym mimo spektakularnego wzrostu sprzedaży firma o mało nie zbankrutowała. Dopiero jego powrót i nowe pomysły – system operacyjny oparty na Unixie, iMaki, iBooki, iTunes z iPodem i tak dalej i tak dalej – postawiły ją na nogi. To oczywiście duże uproszczenie i niezbyt sprawiedliwa ocena historii – Jobs nie zrobił tego w pojedynkę a John Sculley nie był wcale czarnym charakterem – jednak sami przyznacie, że zbieżność ta nie jest przypadkowa. I znów nie chodzi tu wcale o technologię samą w sobie. Ba! Przecież Newton, Pippin czy QuickTake były właściwie technicznymi fajerwerkami – wyprzedzały swój czas i teoretycznie to od nich mogła zacząć się rewolucja, która przyszła kilka lat później i przyniosła wielkie pieniądze… Dlaczego więc nie wyszło?\nZastanawialiście się kiedyś – tak jednym zdaniem – co było główną zaletą i zarazem przyczyną wielkiej popularności iMaka? Brak kabli i wbudowane w komputer niezbędne peryferia. A iBooka? Wygląd – w końcu laptopa z definicji nosimy ze sobą więc staje się on przez to częścią naszego ubrania podobnie jak okulary, zegarek czy torebka. iPoda? Pojemność a z czasem także sensowny i tani dostęp do muzyki. iPhona? Realna a nie pozorna agregacja kilku zaledwie funkcji. A wszystko to oparte na prostym, czytelnym i zrozumiałym nawet dla laika interfejsie. Już rozumiecie? To nie są osiągnięcia techniki! To tylko kwestia podejścia. To zarazem odpowiedź na stare pytanie o to czy nos jest dla tabakiery czy też może tabakiera dla nosa? Ludzie potrzebują technologii, której mogą swobodnie używać a nie zabawek które potrafimy wytworzyć i które choć zwykle robią wrażenie to jednak nie znajdują praktycznego zastosowania lub wręcz utrudniają życie. Przed laty przyszedł do mnie znajomy obwieszony elektroniką jak taternik linami – miał przy sobie nowoczesną komórkę, zawodowy cyfrowy dyktafon, wypasiony odtwarzacz CD, w torbie cyfrowy aparat małpkę a w kieszeni jeszcze jakiegoś PDA. A to oznaczało pięć ładowarek, pięć różnych sposobów wymiany danych z komputerem, pięć rzeczy o których trzeba dodatkowo pamiętać i – co być może najważniejsze – pięć rzeczy, które nosimy ze sobą bo mogą się przydać mimo iż zwykle się jednak nie przydają…\nKorporacje wyobrażamy sobie zwykle – co zresztą nie odbiega tak bardzo od realiów – jako bezduszne, bezosobowe i gigantyczne ludzkie fabryki. Pracownicy w roboczych uniformach (zminimalizowanych dziś do krawata) zamknięci w klatkach-kubikach rozwiązują jakieś abstrakcyjne i oderwane od rzeczywistości problemy. Rządzą procedury a co za tym idzie korporacyjna inercja całego układu. Człowiek w takiej maszynie jest tylko małym trybikiem a przecież trybiki powoli się zużywają… Każdego więc można zastąpić. Tymczasem Apple – przynajmniej na zewnątrz – wygląda inaczej. Jobs zupełnie nie pasuje do tego obrazka. A Apple ma przecież jego twarz. Co trochę tłumaczy, choć nie usprawiedliwia – ale to już inna kwestia – histeryczne zainteresowanie jego zdrowiem. Jobs rzadko pojawia się w mediach ale gdy już to robi jest człowiekiem z krwi i kości. Cieszy go każda nowa premiera, denerwują niektórzy dziennikarze. W jego wykonaniu prezentacja nudnego przecież urządzenia jakim jest kolejny komputer czy iPod staje się nagle fascynującym show. Oczywiście to starannie przygotowany i wyreżyserowany występ ale entuzjazm prowadzącego i widowni nie jest przecież udawany… Jobs pokazuje nam swoje nowe zabawki a my patrzymy na to z nieudawaną przyjemnością – czyż nie? A potem jeszcze je kupujemy choć przecież kosztują krocie…\nOto trzy odpowiedzi na tytułowe pytanie – ludzkie oblicze, oryginalne podejście do technologii oraz skromna i konsekwentna strategia rozwoju. Mimo wszystko myślę jednak, że Apple to taki sam interes jak każdy inny. Z tą tylko różnicą, że to dobry interes.


KODI Fanklub Polska - Forum KODI.org.pl - Automatyczne ściąganie napisów (1/1)\nAutomatyczne ściąganie napisów\nTEMAT: Automatyczne ściąganie napisów\nAutomatyczne ściąganie napisów\t2012/05/03 09:31\t#994\nJest addon w xbmc ktory niby umozliwia automatyczne sciaganie napisów np z napiprojekt. Mógłby ktoś opisać jak to aktywować i poustawiać żeby działało bo mi sie nie udało. Mam zainstalowany dodatek, mam wybrany domyslne zrodło napiprojekt a mimo to nie ściaga żadnych napisów. Da sie to jakoś ręcznie przetestować ?\nOstatnio zmieniany: 2013/04/18 08:41 przez Maciey.\nOdp: Automatyczne ściąganie napisów\t2012/05/03 09:58\t#995\nGdy oglądasz film naciśnij enter i tam masz ściagnięcie napisów.\nOdp: Automatyczne ściąganie napisów\t2012/05/03 10:18\t#997\nOk zaraz potestuje. A da sie to jakos automatycznie sciagać?\nOdp: Automatyczne ściąganie napisów\t2013/04/18 08:23\t#4688\nPodpinam się do pytania - da się skonfigurować wtyczkę, żeby samodzielnie pobierała napisy?\nAutomatyczne ściąganie napisów\t2013/04/18 11:06\t#4692\nnie bardzo rozumiem co znaczy automatycznie ,ale gdy skonfigurujemy wtyczke XBMC subtitles i wybierzemy w niej pobieranie np.z NAPIPROJEKT\nto , podczas ogladania filmu wsytarczą trzy klikniecia i po 5s leci film z napisami\nAutomatyczne ściąganie napisów\t2013/04/18 14:25\t#4696\nMozna tez w ustawieniach wtyczkki wybrac opcję pobierania automatycznego pierwszego pasujacego napisu.\nCzy probowales w ogole wejsc w ustawioenia ? Z doswiadczenia wiem ze wielu początkującym użytkowników umyka fakt iż nieomal każdą wtyczkę można konfogurować (opcja ustawienia z menu kontekstowego lub ekranu z informacją)\nZa tę wiadomość podziękował(a): appaloosa\nAutomatyczne ściąganie napisów\t2013/04/18 18:28\t#4699\nPierwsze co robię po ściągnięciu wtyczki to wchodzę w opcję "Skonfiguruj", po prostu jeszcze nie ogarniam XBMC i musiało mi umknąć.\nWcześniej miałem popcornhour a-100 a jeszcze wcześniej XBMC na Xboxie ale to z 10 lat temu\nOdp: Automatyczne ściąganie napisów\t2013/04/19 10:24\t#4709\nWygląda na to że automatyczne pobieranie napisów sprowadza się jedynie do pominięcia etapu wyboru pliku do ściągnięcia. Mimo ustawienia automatycznego pobierania napisów po starcie filmu i tak trzeba wejść w pobieranie napisów aby rozpocząć proces. Czy ktoś ma jakiś pomysł na zautomatyzowanie procesu w taki sposób, że po uruchomieniu filmu napisy automatycznie zostaną pobrane?\nOdp: Automatyczne ściąganie napisów\t2013/04/19 17:11\t#4712\nNie ma takiego ustawienia chyba. Też kiedyś tego szukałem ale nie znalazłem...\nOdp: Automatyczne ściąganie napisów\t2013/04/19 18:40\t#4713\nA jest jakiś skrót klawiaturowy bezpośrednio do tej opcji w odtwarzaczu?


Orphan - wiemy o tym wszystko\n20 najlepszych horrorów na Netflix UK – straszne filmy do obejrzenia już teraz\nNetflix to stale zmieniająca się, stale rosnąca skarbnica ukrytych klejnotów i tajemniczych przysmaków (oto wszystko, co nowego w Netflix UK w tym miesiącu). Czasami jednak, trochę zbyt tajemniczy. Kto nie usiadł, aby obejrzeć horror i znalazł się w przewijaniu bez końca, albo nie będąc w stanie znaleźć czegoś, na co ma ochotę,\nPoniższe zawiera spoilery do gry Psych 2: Lassie Come Home. Zabawna jak Psych: The Movie 2017, kontynuacja Psych 2: Lassie Come Home w 2020 roku prawdopodobnie wyprze go w sercach Psych-Os, ponieważ ma 500% więcej Carlton Lassiter (Timothy Omundson). Ale w jaki sposób zestawia się ze swoim poprzednikiem pod względem psychicznym


ᐉ Wykończenie wnętrz Sokołów Podlaski, cennik │ OTOmistrz\nWykończenie wnętrz Sokołów Podlaski\nWykończenie wnętrz w Sokołowie Podlaskim jest ostatnim etapem prac remontowych obejmujących: klejenie tapet, malowanie ścian i sufitów, układanie materiałów ceramicznych na ścianach i podłogach, wykonywanie wykładzin podłogowych itp. Ten rodzaj usług obejmuje również montaż bloków drzwiowych i końcowych elementów osprzętu elektrycznego, jak i hydraulicznego.\nSzpachlowanie ścian w Sokołowie Podlaskim Gipsowanie ścian w Sokołowie Podlaskim Tynkowanie ścian w Sokołowie Podlaskim\nSzpachlowanie ścian w Sokołowie Podlaskim jest ważnym etapem prac naprawczych wykonywanych przed finalnym wykończeniem powierzchni. Szpachlówka pozwala zlikwidować wszelkie nierówności i ubytki, aby każda powierzchnia (beton, płyta gipsowo-kartonowa itp.) była idealnie gładka. W naszej firmie można zamówić różne rodzaje szpachlowania:\nGipsowanie ścian w Sokołowie Podlaskim\nGładź gipsowa – warstwa wykończeniowa o grubości maksymalnie 2 mm, która sprawdza się na powierzchniach różnego typu, nadając im doskonałą gładkość. Dokonujemy gipsowania ścian w Sokołowie Podlaskim w odpowiedni sposób przygotowując pomieszczenie do realizacji prac tego typu (powierzchnia zostaje wstępnie szpachlowana, dobierany jest rodzaj gipsu i narzędzia, które będą wykorzystywane podczas realizacji zlecenia itp.). Sama usługa wykończenia realizowana jest w maksymalnie krótkim terminie. Po gipsowaniu nie tylko uzyskujesz doskonale gładkie sufity i ściany, ale także możesz być pewny, że w pomieszczeniu nie pozostaną resztki farby i kurzu, a elementy nie będą osypywać się i pozwolą na doskonałe finałowe wykończenie wnętrza.\nTynkowanie ścian w Sokołowie Podlaskim\nRęczne lub zmechanizowane tynkowanie ścian w Sokołowie Podlaskim – to jeden z podstawowych rodzajów prac wykonywanych podczas wykończenia wnętrz w Sokołowie Podlaskim. Przy minimalnym nakładzie finansowym tynk pozwala nie tylko wyrównać powierzchnię, ale i zrealizować jej końcowe wykończenie dekoracyjne.W OTOmistrz tynkowania ścian dokonujemy w oparciu o europejskie standardy jakości, wykorzystując certyfikowane mieszanki cementowe znanych producentów, które dobieramy zgodnie z materiałem, z którego zbudowany jest dom.\nZrealizowane przez nas tynkowanie ścian w Sokołowie Podlaskim może służyć różnym celom:\nDlaczego warto zamówić wykończenie wnętrz w Sokołowie Podlaskim\nWykończenie wnętrz w Sokołowie Podlaskim – to zestaw skomplikowanych prac, wymagający nie tylko fachowej wiedzy, ale i umiejętności posługiwania się nowoczesną techniką remontową, rozumienia wad i zalet nowoczesnych materiałów wykończeniowych i znania współczesnych trendów designerskich. Wszystkie te wymagania spełnia zespół fachowców firmy OTOmistrz, któremu możesz zlecić nie tylko szpachlowanie ścian i sufitów, ale także ich tynkowanie, dekorację z wykorzystaniem wybranych przez Ciebie materiałów wykończeniowych itp.\nNowoczesne technologie. Dokonując wykończenia wnętrz w Sokołowie Podlaskim na bieżąco śledzimy pojawianie się nowości na rynkach;\nCena robocizny za szpachlowanie ścian w Sokołowie Podlaskim zależy od kilku czynników, a przede wszystkim od: skomplikowania i rozmiaru zamawianych prac, powierzchni, wykorzystywanych materiałów budowlanych, potrzeby wykonania końcowego wykończenia (tapetowanie, malowanie, układanie płytek), technologii nakładania masy tynkarskiej itp.\nWykończenie wnętrz Sokołów Podlaski - Opinie\nCennik szpachlowania w Sokołowie Podlaskim całkiem zgadzał się z moim budżetem, więc zdecydowałem się na nawiązanie współpracy. Zlecenie nie tylko zostało wykonane jakościowo, ale dostałam też liczne porady, które pomogły szybko ukończyć remont i nawet troszeczkę na tym zaoszczędzić.\nPracownicy OTOmistrz uwolnili mi dużo czasu, dobrze, że wybrałem firmę wykończeniową do remontu mieszkania. Żadnych nieuczciwych zagrywek i ukrytych opłat, wszystkie nasze relacje były regulowane umową, wykończenie wykonano na czas. Szpachlowanie domu w Sokołowie Podlaskim zostało wykonane zgodnie z planem. Efekt wysmakowany i tak minimalistyczne, jak to tylko było możliwe i jak tego chciałem. Ogólnie jestem zadowolony z wyniku.\nCena szpachlowania za m2 może początkowo wydać się wysoką, ale gdy policzyłem, ile czasu spędzę nad taką pracą, i zorientowałem się, że nie mogę zagwarantować sam sobie dobrego efektu, zdecydowałem się na skorzystanie z usług fachowców. W OTOmistrz cennik szpachlowania ścian był jednym z najniższych w Sokołowie Podlaskim, więc zdecydowałem się na współpracę. Teraz śmiało polecam tę firmę także innym zainteresowanym.\nDla każdego klienta w tej firmie oferują indywidualne rozwiązanie i to jest ich podstawową zaletą. Fachowcy pomogli mi z wyborem odpowiednich materiałów, wybili z głowy niektóre pomysły, których nie dałoby się zrealizować w mieszkaniu i efektem stało się naprawdę wspaniałe wykończenie wnętrza w Sokołowie Podlaskim. Naprawdę polecam!\nJak świadczymy usługi wykończenie wnętrz w Sokołowie Podlaskim?\nWykończenie pomieszczeń w Sokołowie Podlaskim (tapetowanie, malowanie powierzchni, posadzek) jest ostatnim etapem remontu i powinno być wykonywane z wielką starannością. W firmie OTOmistrz opracowaliśmy algorytm działań, pozwalający na uzyskanie spektakularnych wyników wykończenia wnętrz mieszkalnych i biurowych, a dodatkowo wykorzystanie nowoczesnego sprzętu i materiałów pozwala realizować zlecenia szybciej i ze znacznie większą efektywnością. Nawiązujemy współpracę zarówno z klientami indywidualnymi, jak i z firmami. Starannie dobieramy zespół fachowców w celu uzyskania doskonałych wyników pracy.\nPrace malarskie, podczas których wykonywany jest montaż siatek malarskich, gruntowanie i szpachlowanie ścian w Sokołowie Podlaskim;\nNajczęstsze pytania o wykończenie wnętrz w Sokołowie Podlaskim\n⭐ Kiedy można rozpoczynać szpachlowanie wnętrz w Sokołowie Podlaskim?\n⭐ Czy prace polegające na wykończeniu wnętrz w Sokołowie Podlaskim można przeprowadzać w zimie?\nTak. Szpachlowanie, tynkowanie i gipsowanie ścian w Sokołowie Podlaskim obecnie można prowadzić w każdym sezonie. Nawet, jeśli temperatura w pomieszczeniu spada poniżej zera, można wykorzystać nagrzewnice powietrza, które pozwolą utrzymywać w pomieszczeniu temperaturę w zakresie 5-15 ℃, która jest optymalna do przeprowadzenia prac wnętrzarskich.\n⭐ Jakie materiały najlepiej nadają się do tynkowania w Sokołowie Podlaskim?\n⭐ W łazience będą wykonywane prace glazurnicze. Czy potrzebne jest jej wstępne tynkowanie ścian w Sokołowie Podlaskim?


Kupić Prolol Bez Recepty Online\nJest to ważne dla prolol\nAlbinizm, inaczej bielactwo, wywołany jest brakiem pigmentu w skórze, włosach i tęczówce oka, prolol 80mg, 40mg, 20mg. Migotanie przedsionków to najczęstsza arytmia serca - rozwija się u co czwartej osoby po 40. Krwinki czerwone w rozmazie krwi obwodowej, polski zamiennik betaloc wrocław. Wykorzystanie rąk w czasie bieganiu opiera się na przeciwskrętnych ruchach miednicy i obręczy barkowej. Zapach i smak pokarmu pobudza wydzielanie śliny i uaktywnia cały przewód pokarmowy, bez recepty prolol gdańsk. Stulejka to dość częsta wada wrodzona, polegająca na zwężeniu napletka. Wysłany: Wto Sty 10, 2012 1:25 am Temat postu: toczen ukladowy mozgowy, Odpowiedz z cytatem, oryginalna prolol bez recepty online. Po ułożeniu powstanie obrazek o wymiarach 136x96 cm. Kiedy robiłam remont sypialni i szukałam inspiracji, trafiłam na te koce w, clobetasol gdańsk. Dostaliśmy ostatnio dwa pytania poruszające kwestię logiczności w języku.\nKtórzy mogą nie być w stanie korzystać z prolol?\nPastylki leczą ból gardła w stanach zapalnych jamy ustnej, propranolol 80mg, 40mg, 20mg. Wiadomo, że cewnikowanie serca i poszerzenie zwężonych tętnic wieńcowych ratuje zdrowie i życie pacjentom z ostrym zawałem serca. Choroby przenoszone drogą pokarmową są zwykle zaka ą znaleźć się w żywności mogą powodować, kupować fucidin zamienniki. Słowo kinetyczny posiada 2 synonimy w słowniku synonimów. Prestige Medical Płock - Konsultacje kardiochirurgiczne chorób serca i naczyń krwionośnych, prolol bez recepty kraków. Wymagane dokumenty. - dowód osobisty. - wniosek o udzielenie pomocy społecznej z kompletem dokumentów. - dokumenty potwierdzające wysokość. Dla mnie to fenomenalne porównanie odnoszące się do osób z zespołem Downa, generyki prolol. Posted on Styczeń 8th, 2017 in Potomstwo Węża. Jakie ma zastosowanie, dlaczego i w jakich przypadkach wykorzystujemy go w serowarstwie, sklep prolol wrocław. Typowe zastosowania to: analiza strukturalna, badania odporności na drgania, kalibracja czujników drgań.\nGdzie mogę kupić prolol tablet?\nSprawdź, jak nadtlenek wodoru dobroczynnie wpływa na naszą skórę, Prolol (propranolol) 80mg, 40mg, 20mg. Przeznaczone dla kobiet tuż po porodzie oraz mam karmiących piersią. Ciekawe porady, wskazówki, artykuły, informacje, opinie, komentarze i zdjęcia związane z tematem: Wypadnięcie macicy u krowy, permetrina kupie tanio. W wyniku zakażenia opon mózgowych wirusami lub bakteriami - wytwarza się stan. Pierścienie Nilos to popularne uszczelnienia łożysk tocznych, kupię prolol zamienniki. Rola glikokortykosterydów w regulacji procesu hematopoezy u pacjentów z nieprawidłowym wydzielaniem hormonów sterydowych: nowe spojrzenie na. Ale błąd szybko naprawiamy i Danutę przedstawiamy, gdzie kupić prolol bez recepty cena. Nowość w ofercie amerykańskiego producenta najlepszych witamin i suplementów diety Swanson - Shark Cartilage to najwyższej jakości chrząstka rekina. Strona 22- terminacja ciąży Dziecko - Mama z klasą, tabletki jak prolol wrocław. Opis: dyskretne pasemkowate zwłóknienia przyopłucnowe w szczytach obu płuc, zrost opłucnowo-przeponowy po stronie prawej.\nJaki jest prolol dawka?\nWszystko to powoduje ostry lub przewlekły ból zęba, prolol propranolol. To co odróżnia autoklawy klasy B od innych sterylizatorów, to frakcjonowana próżnia wstępna. System ciągłego druku pozwala na pracę bez jakichkolwiek przerw przy druku, leki podobne do prolol tabletka. Skarpeta żelowa z osłoną kości piszczelowej Fresco F-77 w kategorii Zaopatrzenie stopy. Wada polega na niemożności pełnego rozwarcia zastawki i utrudnieniu przepływu krwi z lewej komory do aorty, prolol i podobne leki. Statut Rady Seniorów Dzielnicy Wola m.st. Na początku powinniśmy wyjaśnić sobie jak działa zasięg funkcji oraz zmiennych, sprzedać prolol wrocław. Okazało się jednak, że w przypadku zastosowania bardziej intensywnych biegów liczba trombocytów wcale nie ulegała zmianie. Otóż przeglądając się w lustrze widzimy obok wymyślnej stylizacji, nienagannego makijażu i fajnego koka,że na naszej twarzy pojawił się pryszcz, bez recepty tryptophane otc. Urządzenia do terapii ruchowej z biofeedbackiem z powodzeniem mogą być stosowane zarówno wśród pacjentów pediatrycznych i dorosłych z ograniczoną.\nSzczegółowe informacje dotyczące prolol\nAnn pospiesznie wyję a telefon z torebki i, 80mg, 40mg, 20mg prolol. Zwoje nerwowe wykazują również silną ekspresję. Nadczynności tarczycy, na którą chorują głównie kobiety, nie można lekceważyć, zamówienie prolol. W jednym z ostatnich postów pisałam jak jest u mnie z. Doładowanie telefonu komórkowego za pośrednictwem bankowości elektronicznej jest bardzo proste i stanowi dla klientów dużą oszczędność czasu w, utrogestan co to za tabletki. Masaż potylicy i natychmiastowa głuchota w jednym. Ługowanie to jedna z metod bielenia drewna, gdzie kupic zantic kraków. Duchowa Adopcja jest modlitwą w intencji dziecka zagrożonego. Obecnie mam najwyzszy mnoznik 9,5 a najmniejszy moge miec 6, prolol tani sklep. Wybieraj spośród najlepszych przepisów kulinarnych na peczek botwinki str.


05.07.2009 20:03:45, dodał: mjrPATON\nInformujemy, iż nawiązaliśmy współpracę z Militarną Polską.\nZapraszamy na witrynę przedstawiającą polskie służby mundurowe, która tworzona jest przez ludzi związanych bezpośrednio z poruszaną tematyką.\nNocny TDF dookoła Brennej\n05.07.2009 16:10:07, dodał: Vetod\nW środę 1 lipca w ramach doskonalenia fizycznego udaliśmy się na dobrze znany szlak dookoła Brennej. Tym razem trasę pokonywaliśmy w odwrotną stronę ( z lekkimi modyfikacjami w kierunku Starego Gronia) pod osłoną nocy. Przebyty dystans to ok. 26 km w czasie 6.20 h. Udało nam się trafić na bezchmurną i bezwietrzną aurę, przez co widoki były nieprzeciętne.\nWidok z Błotnego na Bielsko Biała nocą jest bezcenny…\nStaż "Wodny" 31.07.2009-2.08.2009\n05.07.2009 00:16:25, dodał: mjrPATON\nW weekend na przełomie lipca i sierpnia zapraszamy zainteresowanych na staż "wodny”. Głównym założeniem szkolenia, jest obycie się z środowiskiem wodnym, jak również z mokrym mundurem i sprzętem przez dłuży okres działania.\nWięcej informacji można uzyskać na forum:\nOstatni staż "wodny"\nRaport z FoF 3\n26.06.2009 21:48:59, dodał: mjrPATON\nJak zapowiedziano, 20 czerwca br. odbyło się trzecie z rzędu szkolenie Force on Force, łączące walkę wręcz i podstawy szkolenia militarnego. Przy aurze wręcz wymarzonej (deszcz i błoto) nie mogło zabraknąć uczestników, zapaleńców zdecydowanych na dynamiczne działania - frekwencja dopisała.\nMałymi kroczkami budujemy fundament, przygotowujemy grupę pod bardziej wymagające i złożone szkolenia, które przewidziane są w przyszłości.\nI tym razem dobrze przygotowani fizycznie uczestnicy zasługują na pochwałę i podziękowanie za owocną współpracę, z której obie strony wyniosły nowe doświadczenia. Jestem o tym przekonany.\nPaczka zdjęć do ściągnięcia:\nForce on Force - odsłona trzecia\n27.05.2009 00:16:42, dodał: mjrPATON\nW dniu 20 czerwca br. zapraszamy na trzecią edycję FoF. W planie jest powtórzenie wcześniej przerobionych zagadnień i wykorzystanie nabytych umiejętności w przygotowanych scenkach rodzajowych. Skupimy się na podejmowaniu decyzji w sytuacjach stresowych "na zmęczeniu" i związanych z tym konsekwencjami. Dynamika, technika i koncentracja to hasła towarzyszące tej części szkolenia Force on Force.\nSzczegółowe informacje można pozyskać na stronie:


STACJA KONTROLI POJAZDÓW WYNAJEM MASZYN USŁUGI TRANSPORT ELTRAS BIAŁYSTOK - Ogłoszenia\nOferta specjalistycznych usług świadczonych przez firmę ELTRAS została dopełniona usługami zakuwania węży i przewodów hydrauliki siłowej w pojazdach, maszynach i urządzeniach. Maszyna do zakuwania przewodów hydrauliki siłowej w firmie ELTRAS obsługuje przewody wszelkiego typu, umożliwiając naprawę uszkodzonych przewodów lub przystosowanie nowych przewodów do konkretnego użytku. Stanowisko do zakuwania przewodów umożliwia sprawne przystosowanie przewodu dzięki pełnemu asortymentowi produktów do zakuwania węży z oferty produktów dostępnych na miejscu. ELTRAS posiada wszelkie końcówki, złącza i inne elementy umożliwiające dostosowanie funkcjonalności przewodu do oczekiwań Klienta. Usługi zakuwania węży wykonują dla Państwa specjaliści z wieloletnim doświadczeniem, którzy dodatkowo doradzają przy wyborze odpowiednich rozwiązań oraz niezbędnych produktów. Zachęcamy do współpracy firmy transportowe, warsztaty mechaniczne, wypożyczalnie samochodów do korzystania z usług serwisu przewodów hydraulicznych. Z ofertą firmy ELTRAS można zapoznać się na firmowej stronie internetowej http://www.eltras.pl lub dzwoniąc pod numer 85 652 51 32.


Best of Ramen Story – Topowe Rameny Snecza | Bilety Online, Opis, Recenzje | 2021, 2022 - biletyna.pl\nKochani, WRACAMY PEŁNĄ PARĄ Z WARSZTATAMI STACJONARNYMI w naszym STUDIU na warszawskim Wilanowie! :)\nWraz z Bartoszem Sneczem Dębskim zapraszamy Was na kolejną wspaniałą przygodę po Azji w naszym studiu! Znów wspólnie przeniesiemy się do kraju Kwitnącej Wiśni, czyli Japonii... Poznamy wszystkie tajniki cudownego, japońskiego dania jakim jest RAMEN...\nTym razem skupimy się na NAJLEPSZYCH, NAJSMACZNIEJSZYCH i NIEBANALNYCH ramenach Snecza!\nWspólnie zrobimy RAMENOWE NOWOŚCI: pikantny Tantanmen z tare na bazie sezamu i pieprzu syczuańskiego, podany z pikantną wieprzowiną, kapustą Pak Choi, jajkiem Ajitsuke i olejem chili a także niezwykle aromatyczny Shio Ramen z tare na bazie różnych rodzajów soli, opiekanym tuńczykiem, krewetkami, szczypiorem, Narutomaki, jajkiem Ajitsuke i olejem krewetkowym.\nPodczas części teoretycznej Snecz opowie nam czym charakteryzuje się Makaron Ramen. Dowiemy się, na czym polega jego wyjątkowość i czemu tak świetnie nadaje się do tego japońskiego dania. Poznamy i wspólnie wykonamy wywar Chintan - jeden bogaty i pełny smaku wywar, który będzie bazą do kilku rodzajów ramenu.\nNauczymy się, jaka jest różnica pomiędzy Shio, Shoyu i Miso ramen, oraz które orientalne dodatki się z nimi idealnie komponują.\nRecenzje i opinie: Best of Ramen Story – Topowe Rameny Snecza


Wieloboje dotyczą różnych dyscyplin sportowych i czasem jest to zestaw kilku konkurencji, choćby w wypadku biathlonu, gdzie oprócz umiejętności narciarskich potrzebne są jeszcze umiejętności strzeleckie. Na ogół każdy wielobój wymaga dużej wytrzymałości i dobrej kondycji od zawodników. Do najbardziej wyczerpujących należy pięciobój nowoczesny.\nNawiązuje do starożytności i jego pomysłodawcą na gruncie nowożytnym okazał się Pierre de Coubertin. Obecnie pięciobój nowoczesny przebiega w cyklu jednodniowym i składa się z takich dyscyplin: biegu przełajowego ze strzelaniem, jeździectwa, szermierki szablą i pływania.\nOd pewnego czasu trwają dyskusje nad tym, czy pięciobój nowoczesny pozostawić wśród dyscyplin olimpijskich. W 2013 roku MKOL zadecydował by pięciobój nowoczesny znajdował się w programie igrzysk olimpijskich co najmniej do 2020 roku.\nSkłada się z dziesięciu konkurencji lekkoatletycznych, podczas igrzysk rozgrywanych w ciągu dwóch dni. Dziesięciobój przeznaczony jest dla mężczyzn.\nW skład dziesięcioboju wchodzą: bieg na 100 m, bieg na 110 m przez płotki, bieg na 400 m, bieg na 1500 m, skok w dal, skok wzwyż, skok o tyczce, rzut oszczepem, pchnięcie kulą i rzut dyskiem.\nW hali wielobój lekkoatletyczny jest sprowadzony do siedmiu konkurencji. Polska miała w dziesięcioboju kilku zawodników, którzy znaleźli się w światowej czołówce, miedzy innymi byli to: Ryszard Katus, Ryszard Katus i Sebastian Chmara.\nNa fali rosnącej popularności sportu rowerowego u nas jest to dyscyplina coraz bardziej popularna. W skład triathlonu wchodzą kolejno trzy konkurencje - pływanie, kolarstwo i bieganie. Utrudnieniem w tej dyscyplinie jest zmiana (podczas przebiegu) ubioru i sprzętu.\nTriathlon jest dyscypliną indywidualną. Zwycięzcą jest zawodnik z najlepszym czasem. W wypadku kiedy zawodu rozpoczynają się ze startu wspólnego, zwycięzcą jest ten, który pierwszy dobiegnie do mety.\nDo ważniejszych zawodów triathlonowych należy Puchar Świata. W Polsce odbywa się już kilkadziesiąt imprez triathlonowych w ciągu roku. Do najpopularniejszych należy Garmin Iron Triathlon. Popularne stały się zawody amatorskie.\nWśród najbardziej znanych dyscyplin wielobojowych znajduje się wspomniany biathlon, czyli połączenie biegu narciarskiego ze strzelaniem. Tu sukcesami wykazywali się również Polacy.\nNatomiast tak zwany "dwubój olimpijski" dotyczy podnoszenia ciężarów - tu zawodnik musi wykazać się umiejętnościami w rwaniu i w podrzucie.\nImmersion Games S.A. nawiązało współpracę z najwię[...] 2021-11-15\nNa czym polega domowy trening? 2019-09-11\nNowy czy używany – jaki pierwszy "dorosły" rower z[...] 2022-01-04\ndolegliwosci diety nogi cwiczenia trenerzy gwiazd przepisy posladki blog dieta brzuch trening ramiona klatka sprzet fitness zdrowe odzywianie plecy