Znikasz [Christian Jungersen] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00316 006851 20217360 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Christian Jungersen Liczba stron:\nISBN: 9788324035274 Data wydania:\n1 Pędzimy między ciemnymi ścianami skalnymi, po serpentynach, w dół, pośród wyschniętych krzewów i bladosrebrnych drzew, a potem znów w górę, wzdłuż grzbietu górskiego, a kiedy samochód nieomal unosi się w powietrze, a ja i Niklas wydajemy okrzyk, nasze wnętrzności stają się bezwładne. Gorące śródziemnomorskie powietrze uderza nas w twarz, bo wszystkie okna są otwarte. Frederik wchodzi w zakręt tak szybko, że chwytam za zagłówek fotela. Morze w dole przesuwa się w prawo i w lewo. Zazwyczaj Frederik nie szaleje za kółkiem, więc próbuję się opanować. Upał sprawia, że skały wydają się bardziej strome, ciemniejsze, a ostry zapach dochodzący z gajów cytrynowych drażni mój nos jeszcze bardziej. Nigdy nie widziałam, by morze tak połyskiwało na niebiesko. Jeszcze jedna skała i nagle otaczają nas kolarze. Krzyczę. Ławica trykotów kolarskich w różowym, neonowym kolorze. Patrzę przez tylną szybę. Nikt się nie przewrócił, ale niektórzy zsiedli z rowerów. Zaciśnięte pięści, otwarte usta. Wchodzimy w kolejny zakręt. – Frederik, już mnie to nie bawi! – On nie odpowiada. – Frederik! On tylko wzdycha cicho, ale nie zwalnia. Obserwuję jego długie, smukłe palce, zaciśnięte na kierownicy. Zupełnie nie pasują do takiego zachowania. Kiedyś wydawały mi się podniecające, pasowały do całego ciała Frederika, smukłe, szczupłe i rozluźnione. Tak nie wyglądają dłonie pirata drogowego. Czy to z powodu prędkości jego oczy nabrały takiej głębi? Czarno-fioletowe masywy. Wydaje się jakiś inny, ale nie mogę uchwycić, co się w nim zmieniło. Na kolejnym wyboju znowu wznosimy się w powietrze. – Przestań, Frederik, przestań! – krzyczę. Niklas wystawił przed chwilą głowę za okno. Teraz wsunął się z powrotem do środka. – Mamo, daj spokój. – To ja mam dać spokój? To ja mam dać spokój? Twój ojciec jedzie jak kompletny wariat! Pozabija nas! Tego chcesz? To prędkość, kolory, upał i przytłaczające piękno Majorki. Niklas wzdycha z dokładnie takim samym sykiem jak jego ojciec i znowu wystawia głowę za okno. – Niklas, nie wychylaj się. To niebezpieczne. – Udaje, że mnie nie słyszy. – Nie wychylaj się, powiedziałam. To niebezpieczne! Zero reakcji. I co z tego, że już skończył szesnaście lat. Odwracam się i z całej siły wciągam go do środka, siada na miejscu. Morze Śródziemne połyskuje tak jasno, że nie sposób na nie patrzeć. Wznosi się wysoko i woła nas. Jak tunel światła, który widzą umierający: „Chodź, zjednocz się z moim pięknem i wiecznością”. Wystarczy szturchnąć Frederika i spadniemy ze zbocza, znowu zrobimy się nieważcy i ten pejzaż nas pochłonie. Mam ochotę znowu mu powiedzieć, żeby przestał. Ale tylko patrzę na naszego syna. Bawi się w najlepsze. Czy psuję im zabawę? Kierowca nadjeżdżający z naprzeciwka trąbi na nas. Frederik jedzie ze wzrokiem wbitym w ciągnącą się przed nami drogę. – Jeżdżą tu jak wariaci – mówi. – Błagam, zwolnij – proszę znowu. Niklas i Frederik się śmieją. Droga się wije. Znowu jedziemy w cieniu, wzdłuż skalnej ściany. Nadjeżdżająca z naprzeciwka ciężarówka zasłania nam całe pole widzenia. Frederik zjeżdża w stronę skalnej ściany. Karoseria ociera się o granit, wydając taki odgłos, jakbyśmy wpadli na szlifierkę do metalu. Mijamy ciężarówkę. – Mamy pełne ubezpieczenie – mówi Frederik. – Agencja wynajmu pokryje koszty. – Nie zwalnia. Teraz Niklas ciągnie za oparcie fotela Frederika. – Tato, przestań! Przestań! Przyłączam się do niego. – Natychmiast zatrzymaj samochód! Ale on nie odrywa wzroku od drogi. Znowu wzdycha. Zaciągam ręczny hamulec, choć on nadal naciska pedał gazu. Ze śmiechem zwalnia hamulec. – Frederik, spójrz na mnie. Nie możesz przynajmniej tego zrobić? On patrzy przed siebie, kiedy mówi i jak zawsze przemawia głosem przepełnionym rozsądkiem i spokojem. – Muszę patrzeć na drogę. … Pięć dni temu, w dniu, kiedy lecieliśmy na Majorkę, zatrzymałam się w czasie joggingu na leśnej ścieżce nieopodal jeziora Farum i w jednej chwili dotarło do mnie, jak wspaniałe wiodę życie. Wyszłam na jeden z niewielkich pomostów i bryza ochłodziła pot pod moją koszulką. Zastanawiałam się nad tym, jak moje życie zmieniło się w ciągu ostatnich lat. Na tafli jeziora pojawiły się niewielkie wybrzuszenia, jeszcze nie fale, a las na drugim brzegu wyglądał tak, jakby jesień trwała tam dłużej niż tutaj, gdzie drzewa już się z nią pożegnały. Mam cudownego syna i świetnych przyjaciół, pracę, która daje mi satysfakcję i dom, który uwielbiam. Ale trzy lata temu też to wszystko miałam. Różnica – główna, kluczowa różnica – polega na tym, że teraz czuję się kochana. Ilu ludzi może powiedzieć o sobie coś takiego? Powinnam czerpać z tego radość. Nareszcie, pomyślałam, wszystko się układa. Zaczęłam znowu biec ścieżką wśród drzew. Farum to oaza spokoju, osiedle na przedmieściach, na które przeprowadzają się ci, którzy mają dwójkę dzieci, albo już planują drugie. Między uroczą średniowieczną wioską a jeziorem leży stara dzielnica z dużymi domami, i to właśnie tutaj mamy ogromne szczęście mieszkać. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych Farum rozrosło się ponad czterokrotnie wokół tego zabytkowego centrum. Na polach na wschód od wioski zbudowano kilometry nowych ulic, a wzdłuż nich wyrosły domy jednorodzinne z żółtej cegły, szkoły, przedszkola, a potem jeszcze więcej domów jednorodzinnych, kolejna szkoła i jeszcze kilka przedszkoli. Budynki połączyła gęsta sieć ścieżek rowerowych biegnących wśród traw, żeby dzieci mogły przejechać rowerem ze szkoły do centrum rekreacyjnego, z boiska piłkarskiego do domu kolegi, nie przechodząc nawet jednej ulicy, kiedy ich rodzice pociągiem albo drogą szybkiego ruchu wracali do domu z pracy w Kopenhadze. Kiedy się tu wprowadziliśmy, zaczęliśmy się starać o drugie dziecko, nie wiedząc jeszcze, że nigdy nam się to nie uda. Nie wiedzieliśmy też, że Frederik odniesie tak ogromny sukces zawodowy, bowiem w tym względzie też się pomyliliśmy – wydawało nam się, że tylko przez kilka kolejnych lat będzie spędzał wszystkie wieczory i weekendy w pracy, odnosząc jeden sukces za drugim. W jednej z mów do uczniów, rodziców i personelu szkoły Frederik powiedział, że został nauczycielem, a potem dyrektorem szkoły, „ponieważ pomaganie dziecku z problemami to najszlachetniejszy cel, któremu warto poświęcić całe życie”. Wielkie słowa. Czasem się zastanawiałam, czy aby nie za wielkie. Bez wątpienia jednak Frederik zarobiłby znacznie więcej pieniędzy, gdyby stał na czele jakiejś innej organizacji. Ja natomiast przez rok studiowałam architekturę, po czym przeniosłam się na akademię pedagogiczną. Na wydziale architektury dorabiałam jako instruktorka tenisa, a pozytywny wpływ, jaki wywierałam na moich młodych podopiecznych na korcie – szczególnie, kiedy rozmawialiśmy o czymś innym niż tenis – wkrótce zaczął dla mnie znaczyć więcej niż moje studia. Kiedy uzgodniłam sama ze sobą, co się w życiu naprawdę liczy, nie miałam wyjścia – musiałam zmienić uczelnię. Od jeziora przebiegłam jeszcze kilkaset metrów ścieżką wzdłuż torów kolejowych i wkrótce dotarłam do domu. Idąc pod prysznic, zapukałam do drzwi Niklasa. Siedział przed komputerem. – Zacząłeś się już pakować? – zapytałam. Nie odpowiedział. – Zacząłeś się już pakować? – Tak, tak, słyszę. Mathias, jego najlepszy przyjaciel z liceum, miał zostać sam w domu w czasie jesiennego urlopu rodziców i z trudem udało nam się przekonać Niklasa, żeby jechał z nami. Tym samym uniemożliwiliśmy mu udział w zbliżającej się całotygodniowej, szaleńczej imprezie. Mathias komponuje muzykę elektroniczną, a Niklas z ogromnym zapałem przygotowuje wideoklipy do jego kompozycji. Planowali, że cały tydzień spędzą w domu Mathiasa. – Jak tylko dojedziemy na miejsce, będziesz zadowolony, że się z nami zabrałeś – powiedziałam. W sypialni zadzwonił mój telefon komórkowy i pobiegłam go odebrać. Dzwonił Frederik, żeby uprzedzić, że wróci do domu później, niż planował. Przeprosił mnie, ale musiał załatwić jakąś sprawę w szkolnym banku. – Nie ma sprawy, Frederik. Naprawdę. – Ale przez to mogę nie zdążyć się spakować. – Pomogę ci. Czekam na ciebie. Kiedyś takie coś by mnie wkurzyło i zepsuło mi nastrój na resztę wieczoru. „Wybieramy się na wakacje, a ty akurat…!”. Ale teraz zachowuję spokój. Nasz związek jest zasadniczo w porządku, a Frederikowi takie wpadki nie zdarzają się już tak często. Czasem trudno być żoną idealisty. Czuję się odstawiona na boczny tor, a jednocześnie wyrzucam sobie egoizm tylko dlatego, że nie podoba mi się, kiedy dobro uczniów okazuje się ważniejsze od mojego szczęścia rodzinnego. Na szczęście to wszystko mamy już za sobą. Frederik postawił nas na pierwszym miejscu i nigdy nie było nam ze sobą tak dobrze. … Frederik skręca ostro i wjeżdża na wąską, wysypaną żwirem dróżkę, wzdłuż której po obu stronach ciągnie się kamienny murek. Wpadamy w poślizg na żwirze i krzyczymy, wjeżdżamy w murek, zarzuca nami mocno i samochód uderza w murek po drugiej stronie. Zatrzymujemy się. Patrzę na Niklasa. Chciałabym usiąść obok niego na tylnym siedzeniu i przycisnąć jego głowę do mojej piersi, żeby go ochronić. Ale samochód już się zatrzymał. Za późno. – Wszystko w porządku? Wiem, że nic mu się nie stało. To tylko drobna stłuczka. Mieliśmy ogromne szczęście. Na chwilę zamykam oczy i wypuszczam powietrze z płuc. Czuję pulsowanie krwi w skroniach. – Wszystko w porządku? – powtarzam. – Tak. Tobie nic się nie stało? – Chyba nie. Patrzę przez przednią szybę. Frederik już wysiadł. Kopie samochód z gniewną miną i kuca, żeby przyjrzeć się bliżej błotnikom. – Nie zainteresujesz się nawet, czy nam się nic nie stało? – krzyczę. On nie odpowiada. – Masz to gdzieś? – Przecież widzę, że nic wam nie jest. Wyskakuję z samochodu. Po raz pierwszy w czasie dwudziestu lat naszego małżeństwa uderzam go bardzo mocno, nie na żarty. Upada na żwir, a ja krzyczę. – Co ci, do kurwy nędzy, strzeliło do głowy? Kompletnie ci odbiło? Czuję krople potu i zaciskające się pięści, krew wciąż pulsuje mi w skroniach. On staje na chwiejnych nogach, ale nie wydaje się szczególnie poruszony, jakby nie zauważył mojego uderzenia. Robi kilka kroków. – Chyba nie uda mi się go uruchomić. – To mamy cholerne szczęście, ty idioto. Może jednak dziś nie umrzemy. – Mamo! – krzyczy Niklas z samochodu. Przez chwilę oddycham ciężko. Ze względu na syna muszę grać tę rozsądną. Udaje mi się nad sobą zapanować. – Co teraz zrobimy? – pytam nieco spokojniej. Frederik nie odpowiada. Wchodzi na kamienny murek i stamtąd ogląda krajobraz. Niklas też wysiada. Jego włosy płowieją na słońcu. Już stały się jaśniejsze niż moje, prawie białe. Przez całe lato pielęgnował grunge’owy wygląd i teraz przypomina szesnastoletniego Kurta Cobaina. – W przewodniku piszą, że trzeba zadzwonić na 112 – mówi. Patrzę na Frederika stojącego na murku. – Co się z tobą dzieje? Co ty wyprawiasz? – Co się ze mną dzieje? – Teraz przynajmniej patrzy mi prosto w oczy. – To ty przez cały ten wyjazd czepiasz się mnie na każdym kroku! Najpierw jadę za szybko, potem za głośno mówię w restauracji, potem za dużo jem. Krytykujesz dosłownie każdy mój gest! Patrzę na niego i wydaje mi się, że za bardzo macha rękami. Te zamaszyste gesty wydają się takie teatralne. – Mówię to tylko dlatego, że dziwnie się zachowujesz. – Wcale nie! Cały czas się czepiasz. Raz mówisz, że się cieszę, kiedy nie trzeba, innym razem, że wstaję za późno. Już rozumiem, o co mu chodzi. To wprawdzie cudowne wakacje, ale ja też stale odczuwam dziwne poirytowanie. Dużo się kłóciliśmy. – Obiecuję, że przestanę cię krytykować – mówię. – Okej? Zejdziesz teraz? – W domu zachowujesz się tak samo. Dlaczego nie mogę sobie tu postać, jeśli właśnie tego chcę. – Słuchaj, przed chwilą wjechałeś naszym samochodem w mur, więc chyba mam prawo… – I znowu to samo. Nie mogę tego znieść! Spójrz na Niklasa. On po mnie nie jeździ przez cały czas jak na łysej kobyle, więc może weź z niego przykład. – Naprawdę musimy właśnie teraz o tym rozmawiać, Frederik? – Ja też kocham Niklasa. On i ja… my… on naprawdę może… – Frederik zaczyna płakać. Spoglądam na Niklasa, który nieznacznie się poruszył. Wyczuwam, że spogląda na mnie z ukosa, z wrogością w oczach. Podchodzę do mojego męża. – Zamierzasz teraz płakać ze wzruszenia, bo aż tak bardzo się lubicie z Niklasem? Dostałeś udaru czy co? – Teraz już nawet nie wolno mi kochać naszego syna… – Oczywiście, że ci wolno. Chodzi o to, że… Frederik zaczyna jeszcze energiczniej gestykulować. – Mia, ty kupo gówna! Ty wielka, tłusta kupo gówna! Nagle spada. Podbiegamy do murka. Widzimy, jak Frederik stacza się po górskim zboczu, uderza głową w pień drzewa i się zatrzymuje jak nieżywy pięć metrów dalej. – Frederik! Frederik! – Tato! Ale on się nie rusza. Tuż za drzewem zaczyna się skalne urwisko. Dzwonimy na 112 i gapimy się na niego, czekając, co się teraz stanie. Jeśli się poruszy, to stoczy się w przepaść.\n2 Postukuję rakietą tenisową o czarną nogę krzesła stojącego przede mną w poczekalni przed ambulatorium w szpitalu uniwersyteckim w Palma de Mallorca. Po ośmiu godzinach Frederik nadal nie odzyskał przytomności. Uderzam w drugą nogę. Może skończy na wózku. Czy wtedy będzie mógł nadal pracować jako dyrektor szkoły? Wyobrażam sobie zakończenie roku w szkole w Saxtorph. Dyrektor na wózku inwalidzkim wjeżdża po rampie na podium. Ma na sobie elegancki garnitur, a uczniowie i nauczyciele są z niego dumni jak nigdy. Na jego twarzy pojawia się wyraz triumfu. Ja też pękam z dumy. To bohater. Ale nagle pojawiają się inne obrazy. W domu: Zmieniam mu pieluchy? Kładę go do łóżka? Czy… uprawiamy seks? Może jednak nie. Wczesna emerytura. A jeśli nie wydobrzeje na tyle, żeby nadal pracować jako dyrektor szkoły? Siedzi na wózku, a ja karmię go zupą. Jestem jego pielęgniarką i żoną już od trzech lat, od dziesięciu i dwudziestu, od trzydziestu. Jestem starą kobietą, która jeździ samochodem po przedmieściach Farum ze sparaliżowanym mężem. Oto nasze małżeństwo. Oto nasze życie. Przyciskam twarz do jego obwisłych policzków i oboje płaczemy, pocieramy się nosami, czołami i policzkami. To będziemy robić za trzy lata, za dziesięć, za dwadzieścia i za trzydzieści. Na górzystej Majorce na pewno są korty tenisowe. Nie wiem, po co zabrałam ze sobą rakietę. To oczywiste, że tu nie zagram. Co ja sobie wyobrażałam? Znowu uderzam rakietą w nogę krzesła. Spoglądam na zegar. Jedenasta. W duńskich szpitalach izba przyjęć wygląda zazwyczaj zupełnie inaczej. Tutaj w długich rzędach stoją metalowe krzesła z winylowymi siedziskami. Wystarczyłoby tu miejsca dla co najmniej siedemdziesięciu pacjentów, czekających, aż ich numerek pojawi się na wielkim czerwonym wyświetlaczu nad oszkloną recepcją. Wygląda to jak poczekalnia na zaniedbanym, zagranicznym dworcu autobusowym. Pojutrze mieliśmy lecieć z powrotem do domu. Teraz oczyma wyobraźni widzę pogrzeb Frederika. Jego rodzice, jego przyjaciele, wszyscy na czarno. Setki wiązanek i wieńców od rodziców uczniów i nauczycieli. Widzę siebie, zupełnie zdruzgotaną. Mój bohater, mój ukochany, mój mąż. Trumnę wsuwają do karawanu. Niklas, blady jak ściana, z godnością idzie w kondukcie żałobnym. Jeśli zaraz nie przestanę stukać rakietą o krzesło, Niklas się wkurzy. Stuk, stuk, stuk. Za moment powie: „Przestań! Doprowadzasz mnie do szału”. Wiem. Znowu postukuję w nogę krzesła, mocniej i mocniej. Podnoszę głowę i spoglądam na niego. Stuk, stuk, stuk. Nie każe mi przestać? Nie, gra w jakąś grę na telefonie. Założył słuchawki i nic nie słyszy. Szturcham go w nogę. – Co? – Przerywa grę. – Chyba robi się zimno. Na zewnątrz się ściemnia. Niklas ma na sobie tylko szorty i podkoszulek, a ja kremową bluzkę obszytą u dołu koronką i szorty-bojówki. – Aha. – Może ich poproszę o jakieś koce? – On mamrocze coś pod nosem na znak, że mu wszystko jedno i wraca do gry. – Tak, poproszę ich o koce. A może o kilka swetrów z biura rzeczy znalezionych – mówię. On mnie nie słyszy. – Może jeszcze spodnie. Jeśli będą na nas pasowały. – Stuk, stuk, stuk. Od tego dźwięku sama dostaję białej gorączki. Odkładam rakietę. – Spodnie i swetry – mówię. – Może to i to. Stypa, nasi przyjaciele płaczą, na pogrzeb przyszli też nasi sąsiedzi, jak wtedy, kiedy ta kobieta z naprzeciwka umarła na raka piersi. Czy jej mąż znajdzie nową żonę i zacznie nowe życie? Wtedy wszyscy się nad tym zastanawialiśmy. Nie, dziwnie się ostatnio zachowuje. Zamknął się w sobie, zrobił się agresywny. Tragedia. Nie poprawia mu się. Ja. Niklas. Widzę siebie za sześć miesięcy od teraz, jak gotuję mu kompot z czarnego bzu i piekę bułeczki. Jest wieczór, nadal mieszkamy w Farum. „Spróbujemy na nowo poukładać nasze życie”, mówię. „Wiesz, że zawsze będę przy tobie i będę cię wspierać ze wszystkich sił”. Usiądziemy na kanapie, pogadamy i popłaczemy, popijając gorący kompot. Ale tak wcale nie będzie. Niklas nie chce siedzieć ze mną na kanapie. Inne obrazy: ja sama na zakupach, wchodzę do zimnego, ciemnego domu, wchodzę po schodach, wiedząc, że Frederik już nigdy ze mną nie wejdzie po schodach. Kładę się na łóżku, ciesząc się na myśl, że może ukaże mi się jego duch. Rozlega się dzwonek. Spoglądam na czerwony numer. Nasza kolej. Zaschło mi w gardle. Chcę szturchnąć Niklasa, ale on już chowa słuchawki. Jednak nie zamknął się aż tak bardzo w swoim świecie. Kiedy wstaję, czuję że mam zdrętwiałe nogi. Z recepcji pielęgniarka prowadzi nas do niewielkiej sali pomalowanej na pastelową zieleń. Czeka na nas młody mężczyzna o ciemnej karnacji, w kitlu. Skóra pod jego oczami jest niemal czarna. Zmarzłam, trzeba było jednak poprosić o sweter. Te jarzeniowe światła rażą mnie w oczy. Siadamy na plastikowych krzesłach. Na plakietce na piersi lekarza widnieje nazwisko: doktor González. Mówi do nas po angielsku. – Zrobiliśmy pani mężowi tomografię. Bardzo mi przykro… Czuję, jak krew odpływa mi z twarzy. Słabo mi i chwytam syna za rękę. – Och, nie. Pęknięcie czaszki? – Tak. Ma guz na mózgu. Bardzo mi przykro. – Pęknięcie. Czy będzie sparaliżowany? Będzie mógł mówić? Umrze? – Pęknięcie? – Lekarz patrzy na mnie ze zdumieniem. – Tak, upadł… pęknięcie. – Nie ma żadnego pęknięcia. – Przecież przed chwilą pan powiedział… – Ma guz na mózgu, którego ucisk wywołał atak epilepsji. Na szczęście nie uszkodził sobie głowy. – Powiedział pan, że doszło do pęknięcia! – Nie wiem, czemu krzyczę. – Powiedział pan: „Tak”. Przecież słyszałam. Wiem, że zachowuję się zupełnie nie na miejscu. Muszę przestać. Gryzę się w język i odchylam się na oparcie niestabilnego krzesła z taką siłą, że prawie się przewracam. – Przepraszam – mówię. – Przepraszam. Teraz do rozmowy włącza się Niklas, ale mówi tonem zupełnie innym niż ja. – Ma guz mózgu? – Tak. – Lekarz robi żałosną minę i trochę zbyt gwałtownie kiwa głową. – Niestety, nie mam zbyt wiele do powiedzenia. Przenosimy go na oddział neurologiczny. Specjaliści zbadają go jutro rano. Chwytam obiema rękami za krawędź krzesła. – Czy to rak? – Trudno powiedzieć. Neurolodzy zbadają to jutro rano. – W takim razie to nie rak? – Niestety, tego też nie możemy wykluczyć. – Ale to prawdopodobne, że to nie rak? – Neurolodzy będą mieli o wiele więcej do powiedzenia jutro rano. To dziwne światło zaczyna mnie przytłaczać. Mętne jak ropa, ostre jak skalpel, który rozcina zaognioną ranę. – Co to jest, jeśli nie rak? Czy to także… – O wiele za wcześnie na takie diagnozy. Ale neurolodzy jutro rano… – Może pan coś zrobić z tym światłem? Razi mnie w oczy. – Jestem pewien, że na oddziale neurologicznym lekarze zrobią wszystko, co w ich mocy. Wracamy z Niklasem do poczekalni, trzymając się za ręce. Milczymy. On już nie gra na komórce, a ja nie stukam rakietą. Cisza. Nie mam pojęcia, która jest godzina. Podchodzi do nas pielęgniarka. – Mogą państwo już iść do domu. Dziś wieczorem już nic się nie wydarzy. Proszę odpocząć i przyjść rano na oddział neurologiczny. W taksówce przez szybę oglądamy ulicę. Różowe domy z zielonymi roletami, drzewa palmowe i wąskie alejki, małe, idylliczne placyki, budki z lodami i ogromne parasole. Zapadł zmrok i miasto opustoszało. Zdaję sobie sprawę, że muszę być jak skała, na której wesprze się teraz Niklas. Mój głos ledwie słychać. – Niklas, on z tego wyjdzie. Tata jest silny. Jedziemy aleją wśród wysokich palm, do hoteli stojących jeden obok drugiego. Chwilę później Niklas mówi mi to samo. A ja to powtarzam. – Wyjdzie z tego. Tata jest silny. … Poznałam Frederika dwadzieścia lat temu i bardzo szybko wiedziałam, że to miłość mojego życia. Miałam dwadzieścia dwa lata i studiowałam matematykę i wychowanie fizyczne na Akademii Pedagogicznej w Blaagaard. Na drugim roku zaczęłam praktyki w szkole podstawowej Trørød w Søllerød, gdzie uczył też Frederik. W szkole pracowało ponad sześćdziesięciu nauczycieli i na początku on nie miał żadnego powodu, żeby ze mną rozmawiać. Ale wiedziałam, kim jest, bo często słyszałam, jak inni o nim mówią. Pewnego razu rozmawiałam z moją przełożoną w zacisznym kącie biblioteki dla nauczycieli. Ona wspomniała, że Frederik najwyraźniej postanowił zostać dyrektorem, jak jego ojciec, który kierował konserwatywną i bardzo szanowaną, prywatną szkołą podstawową na zachodnim wybrzeżu Danii. Frederik miał wtedy zaledwie dwadzieścia osiem lat, a już wybrano go na członka szkolnej komisji dydaktyki języka duńskiego. Zorganizował też projekt we współpracy z trzema innymi szkołami, opracowując podyplomowe szkolenia dla nauczycieli literatury na temat kreatywnego pisania dla dzieci. Wtedy nawet nie przyszło mi do głowy, że moją przełożoną mogło wkurzać to, że taki żółtodziób jak Frederik próbował ją przyćmić. Mówiła o nim z czułością i dumą i dopiero później zorientowałam się, że ludzie w otoczeniu Frederika właśnie w ten sposób na niego reagowali. Potem wysłano nas na zieloną szkołę do Szwecji: pięć klas i dwunastu nauczycieli na tydzień w domkach letniskowych w głębi lasu. Oczywiście nasz odjazd się opóźnił, a autobusy musiały wielokrotnie zatrzymywać się w drodze z powodu dzieci z chorobą lokomocyjną. Po pięciu godzinach w autokarze odór wymiocin drażnił mój nos i miałam serdecznie dość ciągłych okrzyków, pohukiwań, śmiechu i łez. Poczułam znużenie z powodu nagłego spadku poziomu cukru we krwi, bo dwie godziny wcześniej zjadłam kawałek ciasta bananowego. Wreszcie dojechaliśmy do domków letniskowych. Było wprawdzie wczesne popołudnie, ale ciężkie deszczowe chmury wisiały tak nisko, że już na kilka godzin przed zachodem słońca w powietrzu czuło się nadchodzący zmierzch. Kazaliśmy dzieciakom włożyć gumowce i kurtki przeciwdeszczowe, a nauczyciele, którzy już kiedyś tu byli, zaprowadzili je na dół, nad ocean. Ja szłam na samym końcu, żeby się upewnić, że nikt nie został na ścieżce w sosnowym lesie. Każda kropla deszczu spadała oddzielnie, była wielka i pękata i rozpryskiwała się o kaptur mojej kurtki przeciwdeszczowej. Szłam za grupą o wiele dalej niż to konieczne i kiedy wreszcie wyszłam z lasu, okazało się, że jestem sama. Plaża ciągnęła się w nieskończoność i była niemal zupełnie pusta. W oddali widziałam grupkę dzieci. Nie rosła tu ani jedna roślina, na niebie nie widać było żadnej smugi światła, a piasek pod moimi stopami był wilgotny i ołowianoszary, o ton ciemniejszy niż niebo. W oddali nauczyciele i dzieci w kurtkach przeciwdeszczowych w ognistych kolorach wyglądali teraz jak torebka owocowych cukierków, którą ktoś upuścił na piasek i otworzył kopniakiem. W moją twarz uderzały podmuchy zimnego, wilgotnego wiatru. Nagle jeden kolorowy cukierek odłączył się od pozostałych. Chwilę później stanął przede mną. Z nosa kapały mi krople deszczu. Nie poruszył się, tylko patrzył na mnie pytająco. A ja patrzyłam na niego. – Chyba się nie nadaję na nauczycielkę – powiedziałam. Nic nie odpowiedział. Popatrzyłam prosto w jego szeroko otwarte oczy, spoglądające na mnie spod kaptura. Rozmawialiśmy, idąc w dół, w stronę wody i stopniowo wśród monotonnego szumu zaczęłam słyszeć wybuchy poszczególnych fal. Nie widać było gwiazd, słońca ani księżyca. Pod nami nie było ziemi. Tylko ten dźwięk. Świat przed stworzeniem. Bez światła i ciemności, czasu i dzieci. Tylko potężne chrapanie fal, jakby jakaś uśpiona istota nabierała właśnie sił, by za chwilę stworzyć świat. Nie wiem, jak to się stało, ale zaczęłam mu opowiadać o bliskiej przyjaciółce, która umarła dwa miesiące wcześniej. Chłopak zdradzał ją z jedną z naszych wspólnych znajomych, aż wreszcie wyprowadził się od jednej do drugiej. Hanna skoczyła z dachu wieżowca. – Najdziwniejsze, że wciąż mi się wydaje, że ona tu jest – powiedziałam. – Unosi się pod sufitem każdego pomieszczenia, do którego wchodzę. Jest gdzieś tu, w deszczu. Śledzi mnie. Frederik stał tyłem do fal, ich białe grzywy rozstępowały się za jego plecami. – Czy ona mówi, że spełnisz się jako nauczycielka? – Chwileczkę… – Na kilka sekund zamknęłam oczy. – Mówi, że tak. – Uważasz, że ma rację? Zastanawiałam się przez chwilę. – Tak. – Może ona wie, dlaczego zaczęłaś w siebie wątpić? – Wie – powiedziałam. – Bo jestem nieszczęśliwa. Tęsknię za nią. Nagle poczułam ogromną ochotę, żeby wsunąć mu rękę pod ramię, żebyśmy mogli iść blisko siebie w stronę pozostałych nauczycieli. Kiedy dołączyliśmy do grupy, zachowując odpowiedni dystans, powiedziałam: – Oczywiście tak naprawdę nie wierzę w duchy. Nie znasz mnie, ale nie jestem wariatką. – Wcale tak nie pomyślałem. Tamtego wieczoru wzięliśmy latarkę i wymknęliśmy się na ścieżkę wiodącą przez las na plażę, na której teraz panowała zupełna ciemność. Już nie padało, ale na niebie nie pojawiły się jeszcze gwiazdy i księżyc. Pamiętam, że zapytał: – A co się dzieje potem? Uważasz, że mamy duszę, która żyje po naszej śmierci? Zielona szkoła okazała się cudowna. Frederik miał niespotykanie radosne, bladobrązowe oczy, o źrenicach otoczonych cieniutkimi, czarnymi liniami i długi, wąski nos. Miał w sobie coś wyszukanego, coś eleganckiego. Dwukrotnie wymykaliśmy się wieczorami do lasu. Duch Hanny zniknął, a ja nabrałam niezłomnego przekonania, że nauczycielka to zawód w sam raz dla mnie. Kiedy wróciliśmy do domu, próbowaliśmy ukrywać nasz związek przed całą szkołą. Oczywiście się nam nie udało i kilka naszych koleżanek wkurzyło się na Frederika, ale jeszcze bardziej na mnie. Zgodnie z przewidywaniami cztery lata później Frederik został dyrektorem innej podstawówki. Mianowano go członkiem komisji programowej w Ministerstwie Edukacji, a on z zapałem zajął się pisaniem serii podręczników, które wprowadzały filozofię jako autonomiczny przedmiot w wyższych klasach. Kiedy skończył trzydzieści pięć lat, zaoferowano mu posadę dyrektora w Saxtorph, prywatnej szkole podstawowej w Kopenhadze, gdzie pracował od tamtej pory i gdzie w ciągu trzynastu lat udało mu się podwoić liczbę przyjmowanych uczniów. … Kiedy wraz z Niklasem przechodzimy przez olbrzymie lobby hotelu urządzone w stylu lat osiemdziesiątych, woła nas trójka duńskich turystów. Wcześniej rozmawialiśmy z nimi przy basenie, choć to ludzie, z którymi nigdy nie zaprzyjaźnilibyśmy się w domu. Już z daleka widać, że sporo wypili. – Chyba wieczór się przedłużył, co nie, Mia? Dobrze się bawiliście? Gdzie byliście? Oboje milczymy. Idziemy w stronę długiego, obskurnego korytarza, prowadzącego do naszych pokoi. Zatrzymuję się pod jego drzwiami. – Możesz przyjść do mnie, jak nie chcesz być sam w nocy. On chyba się waha. Spogląda na mnie. – Ty też możesz do mnie zapukać, gdybyś… Nigdy wcześniej czegoś takiego nie powiedział. Ale przecież nie wiadomo, czy tej nocy nie zostanie jedynym mężczyzną w rodzinie. Pozłacane kinkiety, za oknami śródziemnomorski pejzaż. Lekka bryza dochodząca z niedomkniętych, rozsuwanych drzwi balkonowych. Spodnie Frederika wiszą na oparciu krzesła, a na podłodze leżą trzy czasopisma, które kupił w kiosku pod wpływem impulsu, a także maska do nurkowania, pas i podkoszulek. Na stole położył ręcznik i sandały. Kiedyś nie bałaganił. O to się kłóciliśmy, również w domu, przez kilka ostatnich tygodni. Wychodzę na balkon w podkoszulku i majtkach. Czuję wiatr, słucham posykującego morza, patrzę na wodę, na którą pada poświata z okien hotelowych. Tutaj staliśmy zeszłego wieczoru z Frederikiem, objęci wpół, całowaliśmy się, wydawało nam się, że jesteśmy zdrowi. Teraz czuję go u mojego boku, jego pachę na moim ramieniu, jego usta i oddech na moim policzku. Przez sekundę zastanawiam się, czy właśnie w tej chwili on umiera w szpitalu. Czy to właśnie czuję? Czy on mnie odwiedza? Mówili, że dziś wieczorem w drodze do domu nic nam nie grozi, że nic złego się nie stanie. Muszę przestać tyle myśleć. Jutro czeka mnie ciężki dzień. Muszę opróżnić głowę z myśli i położyć się. W łóżku leżę tylko przez krótką chwilę. Mój żołądek się zaciska i burczy mi w brzuchu. W ostatniej chwili udaje mi się dobiec do łazienki. Tam czuję mdłości, moim ciałem wstrząsają skurcze i tracę kontrolę u dołu i u góry. Na mojej skórze lśni pot. Roztrzęsiona opadam na sedes i umieram z powodu zatrucia pokarmowego. To ten obiad, który jedliśmy w małej restauracji w górach. Moja dusza ulatuje z ciała i zawisa pod sufitem, widzę oczyma wyobraźni, jak następnego ranka Niklas w asyście obsługi hotelowej otwiera drzwi i znajduje moje zimne, sztywne ciało. Ostry zapach chlorowego środka do czyszczenia toalet, mój kał, moje zwłoki. Albo. Zatrucie mnie nie zabija w nocy, ale okazuje się, że mam guz na mózgu. I tak szybko umieram. Frederik mnie zaraził. Po pół roku lekarz w hospicjum podaje mi śmiertelną dawkę morfiny po tym, jak przez wiele tygodni wyłam z bólu, wstrząsały mną skurcze i prowadziłam niekończące się tyrady. Albo. To nie ja umieram, tylko Niklas. Kiedy następnego dnia pukam do jego drzwi, nie odpowiada. Biegnę do lobby i razem z recepcjonistą znajduje go martwego w łazience. Leży tak jak ja teraz: odór środków do czyszczenia i kału, jego śmierć i moja rozpacz. Wszystkie rodziny to jedno ciało. Guz ma długie odnogi, czerwone witki, przypomina ośmiornicę, czerwoną meduzę, wyciąga swoje macki do Niklasa, do mnie i do Frederika. Rozrasta się we wszystkich kierunkach. Budzę się z głową na desce klozetowej. Wydaje mi się, że przespałam tylko kilka minut, ale mdłości ustały. Staję na chwiejnych nogach. Płuczę usta, piję wodę, myję twarz i przeglądam się w lustrze. Muszę się dowiedzieć, jak się ma Niklas. Może on też się zatruł. To pewnie te smażone szprotki. Wychodzę na korytarz w białym szlafroku. Pukam, ale on nie odpowiada. Pukam jeszcze raz, mocniej. Powinnam iść na dół i poprosić kogoś o pomoc? Drzwi się otwierają. Niklas nie ma opuchniętej twarzy, ani od snu, ani od gorąca, ani od płaczu. Jego twarz wygląda tak świeżo, jak twarze innych młodych ludzi. – Niedobrze ci? – pytam. – Nie. – Wydawało mi się, że może się zatrułeś. – Dobrze się czuję. Przygląda mi się i powoli dochodzi do siebie. – Co się stało? Poza, oczywiście… tatą. Jeszcze kilka lat temu, po tak przytłaczającym dniu jak dziś, bez zastanowienia położylibyśmy się w jednym łóżku, u mnie albo u niego. W ogóle by nas to nie zdziwiło: zasypiałabym, obejmując mojego syna. Jeszcze kilka lat temu.\n3 – Mia. Rozmawialiśmy z nim. Nagle się budzę i rozpoznaję w słuchawce głos Thorkilda, mojego teścia. – Rozmawialiście? – Tak, przez telefon, stąd, z Danii. Wydaje się dość ożywiony. I radosny! Zadzwoniliśmy do szpitala, ale teraz wysłali go na jakieś badania. Pół godziny później siedzimy z Niklasem w taksówce, w drodze do szpitala. Wczoraj zadzwoniłam do teściów z pogotowia. Teraz bezskutecznie próbuję dodzwonić się do szpitala i jeszcze raz telefonuję do Thorkilda, ale on tylko powtarza to, co już wcześniej mi powiedział. – Frederik jest chyba w doskonałym nastroju. Nic go nie boli, nie sparaliżowało go i nie ma kłopotów z mówieniem. Dobrze się czuje. Chyba tym razem mieliśmy szczęście. Oddział neurologiczny mieści się w sześciennej przybudówce z metalu, obok starego szpitala. Jest bardziej nowoczesny i lepiej utrzymany niż wiele duńskich szpitali, wygląda też o niebo lepiej od izby przyjęć, gdzie spędziliśmy wczorajsze popołudnie. Ale tutaj nie wszyscy mówią po angielsku. Pokazujemy paszport Frederika, a potem nasze paszporty. Wreszcie uśmiechnięta pielęgniarka prowadzi nas do sali Frederika, a my nie rozumiemy ani słowa z tego, co do nas mówi. W miejscu, gdzie chyba stało łóżko Frederika, teraz jest pusto i znowu nie pozostaje nam nic innego, jak tylko usiąść i czekać. Próbujemy nie gapić się na pacjenta obok nas, ale z trudem się powstrzymujemy. To chudzielec po trzydziestce z obandażowaną głową. Stelaż ze stalowych rurek przyciska bandaż z wielu stron, pewnie żeby unieruchomić głowę, ale wygląda to tak, jakby wielkie sztaby metalu przykręcono bezpośrednio do czaszki. Mężczyzna mruga, ale jego twarz pozostaje nieruchoma. Gapi się w sufit, a jego policzki zwisają w dół. Drzwi się otwierają i zamykają z trzaskiem, na korytarzu rozmawiają pielęgniarki, dwaj stażyści wchodzą i wyciągają jakiś wielki aparat. Chudzielec nie reaguje. Gdzieś daleko ktoś krzyczy niezrozumiale po hiszpańsku, a jego gniewny głos odbija się echem w korytarzu. Razem z Niklasem wychodzimy z sali. Na końcu korytarza widzimy sanitariusza pchającego łóżko. – Frederik! Biegniemy do niego, a on na nasz widok uśmiecha się szeroko. – Och! Jak dobrze, że przyszliście! Ale się przestraszyłem – wykrzykuje. – Jak dobrze, że już po wszystkim. Sanitariusz znowu zaczyna krzyczeć, tak samo gniewnie jak przed chwilą. Oczywiście chce, żeby Frederik leżał spokojnie, kiedy łóżko się porusza, ale Frederik nie zważa na jego upomnienia. Nie wiem, czy wolno mi zatrzymać łóżko, żeby go pocałować, albo nachylić się nad nim i go przytulić. – Już po wszystkim? – Tak. Dadzą mi jakieś leki i wypiszą jeszcze dzisiaj. Prawie biegniemy za łóżkiem. – To fantastycznie! Obejmujemy się z Niklasem, nieśmiało obserwując Frederika, który uśmiecha się od ucha do ucha. – A co z guzem? – pyta Niklas. – Nie trzeba go usunąć? – Na razie nie. – To świetnie. Ale… jak się czujesz? – Naprawdę znakomicie! Lekarze twierdzą, że za chwilę mnie wypuszczą i bardzo dobrze. Jeśli mamy w planie wyprawę do jaskiń ze stalaktytami, musimy wyruszyć jeszcze dziś. – Na serio uważasz… To czyste szaleństwo, ale Frederik chce się trzymać ściśle naszego planu podróży. Kiedy sanitariusz ustawia łóżko na miejscu i wychodzi, optymizm Frederika nas zaraża. Dzwonię do Thorkilda i Vibeke i włączam głośnik w telefonie, żebyśmy wszyscy mogli porozmawiać. – Przebudziliśmy się z koszmaru – mówi Thorkild. – To prawda – przytakuję. – Świetnie to ująłeś. Podaję telefon Niklasowi i kładę się, przyciskając głowę do klatki piersiowej Frederika. Zamykam oczy, żeby nie widzieć mężczyzny z rurkami wystającymi z głowy. – Tak się przestraszyłam, Frederiku – szepczę. – Tak strasznie, strasznie się przeraziłam. – Ja też – mówi. Ale nie zniża głosu, choć leżę tuż obok niego. Prawie krzyczy, mówi z takim uniesieniem jak przed chwilą, kiedy jechał w naszą stronę korytarzem, tak samo jak wczoraj, kiedy stał na kamiennym murku. Wiem. Wiem, że teraz ten mężczyzna to nie mój prawdziwy Frederik. Ale on może się nim na powrót stać. Tak mi się wydaje. Oczywiście, że może. Przytulam się do niego, wciskając twarz w jego długi, biały szpitalny szlafrok. Już nie chcę mieć biegunki i wymiotować, nie chcę się dziś w nocy obudzić z płaczem w pokoju hotelowym, nie chcę się bać. Frederik prawie krzyczy. – Musimy natychmiast wynająć samochód, jeśli mamy jeszcze dziś dotrzeć do jaskiń ze stalaktytami. – Tak, Frederik – mówię. – Musimy. … W zeszłym roku postanowiliśmy urządzić Frederikowi wielkie przyjęcie urodzinowe, choć nie zaczynał kolejnej dekady życia, ani nie było jakiejś szczególnej okazji. Przez tyle lat nie mieliśmy czasu, żeby świętować, więc uznaliśmy, że nadeszła na to najwyższa pora. Zaprosiliśmy trzydzieści osiem osób i prawie wszystkim udało się przybyć, więc nie mogliśmy ich żadną miarą pomieścić przy jednym stole. Postanowiliśmy się tym nie przejmować. Atmosfera zrobiła się jeszcze bardziej domowa, kiedy niektórzy usiedli na rozkładanych krzesłach ustawionych w różnych pokojach, a inni jedli na stojąco, albo siedzieli na oparciu kanapy, albo na schodach, albo tam, gdzie udało im się znaleźć miejsce. Wielu z naszych przyjaciół znało nas tylko z Saxtorph i widziałam, że zdziwili się na widok naszego domu. Przez wiele lat, kiedy Frederik odsunął mnie i Niklasa na bok, bez reszty pochłonęło mnie moje hobby. Odnawiałam i sprzedawałam designerskie meble, szczególnie duńską klasykę z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. Wyszukiwałam w gazetach ogłoszenia o sprzedaży i wiele weekendów spędziłam w trasie, jeżdżąc moim autem z przyczepką po nowe eksponaty. Ale choć mieszkaliśmy wśród pięknych mebli, wiedziałam, że zagraciłam nasz niewielki dom. Od chwili przybycia pierwszych gości zapanowała wyjątkowa atmosfera. Niklas nagrał składankę z nastrojową muzyką, która miała wszystkim przypaść do gustu i faktycznie zadziałała jak magiczne zaklęcie. Z moją najlepszą przyjaciółką Heleną strasznie się naharowałyśmy, przyrządzając mnóstwo sałatek, a potem miejscowy masarz przywiózł grillowanego kurczaka z wolnego wybiegu i klopsiki. Niedługo po rozpoczęciu kolacji Laust Saxtorph, przewodniczący rady szkoły, człowiek niewielkiego wzrostu, stanął na krześle i wygłosił przemówienie, a tłum gości zebrał się w salonie, żeby go wysłuchać. – Frederiku, masz swój sekret. – Po tych pierwszych słowach zrobił efektowną pauzę. – Jakimś sposobem udaje ci się nakłaniać nas wszystkich, byśmy robili to, czego od nas oczekujesz. – Połowa naszych gości pracowała w Saxtorph. Rozległ się śmiech. – Jako dyrektor używasz tego talentu każdego dnia, wychowując zarówno dzieci, jak i nauczycieli… no i samego przewodniczącego rady szkoły! Goście znowu się zaśmiali. Zanim Laust stanął na czele rady, stanowisko to piastował jego ojciec, a przed nim dziadek i pradziadek, założyciel szkoły, słynny pedagog Gustav Saxtorph. Każdy z nich poza kierowaniem radą szkoły, pełnił też funkcję dyrektora, a w dawnych czasach oznaczało to kwaterę na terenie szkoły. Dlatego Laust, a także jego ojciec i dziadek, mieszkali w dzieciństwie w pokojach, w których teraz odbywały się zajęcia pozalekcyjne. Od kiedy Laust zatrudnił Frederika, właściwie codziennie rozmawiali przez telefon, gadając z prędkością karabinu maszynowego, jak nastolatki. Laust poświęcał szkole zbyt wiele uwagi, zważywszy, że miał żonę i posadę kierownika wydziału w Ministerstwie Edukacji. Można bez wahania powiedzieć, że szef Frederika stał się jego najlepszym przyjacielem. Laust zrelacjonował kilka zabawnych historyjek z życia szkoły, opowiadając, jak zareagowali na nie z Frederikiem. Ale pod koniec przemówienia uderzył w poważny ton. Kilka lat wcześniej jedna z uczennic stała się nagle introwertyczna, a nauczycielka od WF-u zauważyła u niej jakieś podejrzane sińce. Dziewczyna twierdziła, że się potłukła, kiedy wchodziła na drzewo, ale Frederik i tak poprosił o spotkanie jej matkę i ojczyma. Twierdzili, że nigdy by jej nie uderzyli. Ale Frederik zaufał intuicji. Choć w szkole uczyły się setki dzieci, on miał oko na tę sprawę. Zaaranżował kolejne spotkania i wreszcie ojczym przyznał się, że nie potrafił opanować gniewu oraz że oboje z żoną postanowili rozpocząć terapię. – Frederiku – powiedział Laust, wciąż stojąc na krześle – ten problem rozwiązałeś w ten sam sposób co wszystkie inne, a rodzice ani razu się na ciebie nie zdenerwowali. A kiedy wreszcie przyznali się do swoich problemów, nie poczuli się tak upokorzeni, by wypisać córkę ze szkoły. Wręcz przeciwnie, podziękowali ci za pomoc i zaangażowali się w życie szkoły. Laust zapewne znał tę dziewczynę i jej rodziców. Zrobił pauzę i napił się wina. Jego blada skóra i rzadkie włosy nadawały mu dziwnie delikatny wygląd. Spojrzał Frederikowi prosto w oczy, gotów kontynuować przemówienie. – Jeśli wcześniej nie wiedzieli, dlaczego tak wysoko cenimy twoje kompetencje jako dyrektora, to wtedy zapewne to do nich dotarło. Dzięki tobie, Frederiku, życie tej dziewczyny zmieniło się na zawsze. To tylko jeden z wielu takich przykładów. Bardzo, bardzo wielu! Zmieniłeś też na lepsze życie rodziców i pracowników naszej szkoły. A jeszcze bardziej zmieniłeś życie wszystkich nas, którzy dziś tu przybyliśmy i mamy zaszczyt zaliczać się do grona twoich przyjaciół. Laust zszedł z krzesła, a my wznieśliśmy toast, wydaliśmy radosny okrzyk i biliśmy brawo, a Frederik podszedł do Lausta i go uściskał. Po kilku innych przemówieniach zaczęliśmy śpiewać. Przyjaciel, którego Frederik poznał jeszcze w czasie pracy w szkole Trørød, opowiedział o tym, jak się poznaliśmy. – Frederik poznał tę młodą, jasnowłosą tenisistkę, o której marzył każdy facet – powiedział. Potem inny przyjaciel Frederika dodał: – I wtedy przygruchał sobie tę ślicznotkę, Mię. Znowu wszyscy się zaśmiali. Niklas zmienił muzykę i dołączyło do niego kilku jego przyjaciół. Przesunęliśmy krzesła pod ściany i kilka osób tańczyło, otworzyliśmy drzwi na podwórko, choć był listopad, a kilka osób wyszło na schody na tyłach domu, żeby zapalić. Ja też tańczyłam z Frederikiem, w kałużach światła na parkiecie, objęłam go w pasie, wino lało się strumieniami, spadła półka, i co z tego, zegar wybił drugą, rozległ się jakiś hałas, a potem muzyka się uspokoiła. Frederik i ja byliśmy cali spoceni od tańca. Wyciągnął mnie przez tylne drzwi na schody, a potem na podwórze, tak daleko od okien, że staliśmy w zupełnej ciemności. Pocałował mnie pod ciemnymi gałęziami jabłoni. Było o wiele za zimno, ale leniwym krokiem wracaliśmy po czarnym trawniku w stronę białego, stalowego szkieletu z podwieszaną ławką, która lśniła w półmroku. Nie było na niej poduszek, a siedzisko z czarną tapicerką stapiało się w ciemności z trawą. Usiedliśmy, czując wciąż we krwi alkohol i taniec, wydawało nam się, że zawiśliśmy w zimnym, nocnym powietrzu. Cholera, zapłaciliśmy z Niklasem wysoką cenę za to, żeby Frederik mógł wysłuchać takiej serii przemówień. Nie tak sobie wyobrażałam nasze małżeństwo, nie podejrzewałam, że przyjdzie mi wytrwać w samotności tyle lat, bo mój mąż poświęcał uwagę wszystkim pracującym i uczącym się w szkole Saxtorph, a także o wiele za bardzo interesował się kilkoma nauczycielkami i członkiniami rady szkoły. Od tamtego czasu próbowałam zapomnieć, jak samotna czułam się przez wszystkie te lata. Poza moimi przyjaciółkami i Niklasem nikt nie patrzył mi prosto w oczy, nikt nie słuchał moich trywialnych opowieści i nie wyczuwał mojego nastroju, słuchając tylko tonu mojego głosu. Marzyłam o innym małżeństwie i z desperacją zastanawiałam się, dlaczego właściwie zostałam z Frederikiem. W jaki sposób on nade mną zapanował? Dlaczego się z nim nie rozstałam i nie założyłam takiej rodziny, jaką zawsze chciałam mieć? Kilka lat temu wreszcie do nas wrócił. Walczyłam o to jak lwica, ale udało mi się zdusić w sobie poczucie zgorzknienia. Teraz czułam się tak, jakbyśmy byli ze sobą zaledwie od kilku lat, jakby nasz związek dopiero co się zaczął i jeszcze tętnił od nieskończonych możliwości. Nie opuszczało mnie radosne uczucie, że dopuścił się zdrady w zupełnie innym świecie. Nie moim. Na podwórzu prawie nic nie było widać. Może słyszałam, a może intuicyjnie wyczuwałam, że coś porusza się w gałęziach jabłoni. Jakby ptak podrywał się do lotu, a może zeschnięte zimowe jabłko spadło z gałęzi. – Frederik, wszyscy chwalą cię za tyle fantastycznych dokonań. Jestem z ciebie taka dumna. Taka dumna, że mam mądrego męża, który tak doskonale dogaduje się z ludźmi. Przytuliłam się do niego i wtedy, na podwieszanej ławce, w nocy, w chłodnym powietrzu, we wnętrzu mojego rozedrganego ciała poczułam, że ja i on należymy do siebie. – Właśnie za to cię kocham. … Do sali szpitalnej, na której leży Frederik, wchodzi inna pielęgniarka. Nie rozumiemy, co mówi, ale gestami przekazuje nam, że razem z Frederikiem mamy iść z nią na spotkanie z kimś innym, być może z jakimś lekarzem. Frederik wstaje z łóżka, jakby była to najzwyklejsza czynność pod słońcem. Niklas zostaje sam, a Frederika i mnie prowadzą do dużego, narożnego gabinetu, gdzie siadamy naprzeciwko starszego lekarza z ogromnymi wąsami. Jego przesadna powściągliwość każe mi podejrzewać, że przez większość życia był lekarzem wojskowym. Mówi znakomicie po angielsku i wyraźnie jest z tego dumny, to angielszczyzna z patyną, nabyta w brytyjskiej szkole z internatem. – Z niemal stuprocentową pewnością mogę stwierdzić, że to nie rak – mówi. – To oznacza, że moi koledzy z Danii zdołają prawdopodobnie usunąć guz w całości. Jednak przed operacją nikt nie będzie w stanie dokładnie oszacować, jak głęboka ingerencja okaże się konieczna. Być może po zabiegu będzie pan dokładnie taki sam jak wcześniej. Być może jednak zacznie się pan czuć inaczej. Frederik milczy, więc pytam w jego imieniu: – Inaczej? – Tak, przecież ostatnio musiał pan zauważyć jakieś zmiany? Zgadza się? Próbuję się skupić, ale moje myśli wiodą mnie na manowce. Nie mam pojęcia, o czym mówi ten lekarz, ale mimowolnie odpowiadam. – Tak. – Musi pani się przygotować na to, że pani mąż zupełnie straci zdolność empatii dla pani i pani samopoczucia – mówi lekarz. – Z coraz większym trudem będzie mu przychodziło zapanowanie nad pierwotnymi impulsami. Mogą zdarzać mu się napady gniewu, zapewne nie przyjmie do wiadomości, że choruje. To typowe symptomy, kiedy dochodzi do ucisku na płat czołowy mózgu. Wpatruję się we Frederika i nadal nie dociera do mnie, co mówi lekarz, który składa swoje spalone słońcem dłonie na biurku i badawczo spogląda mi prosto w oczy. – Ale, sądząc po rozmiarach guza, miała pani już okazję zaobserwować te symptomy, prawda? W głowie zadaje sobie pytanie: „Naprawdę?”. Odpowiadam jednak: – Tak. – Dobrze. Frederiku, podamy panu kortykotropinę, żeby zmniejszyć obrzęk w mózgu, a także antykonwulsanty, żeby zapobiec takim atakom epileptycznym, jak ten wczorajszy… Frederiku? – Tak? – odpowiada. – Może pan dziś wrócić do hotelu i polecieć z powrotem do Danii za kilka dni. Jeśli wszystko dobrze pójdzie, za miesiąc będą pana tam mogli zoperować. Frederik uparcie wpatruje się w leżące na biurku czerwone i żółte teczki z tabelkami i diagramami. – Musimy tak długo czekać? – pytam. – A jeśli to rak? – Lekarze muszą dokładnie obejrzeć guz, żeby usunąć go w całości, ale też żeby nie wyciąć za wiele. A to najlepiej ocenić, kiedy opuchlizna już zniknie. – Czy to niebezpieczna operacja? – pytam. Lekarz zwraca się łagodnie do Frederika: – Czy może pan odłożyć te papiery na swoje miejsce? Dopiero teraz zauważam, że Frederik uważnie przeglądał kartotekę lekarza. – Frederik! Mam nadzieję, że nie czytasz dokumentacji pana doktora? – Nie, proszę o wybaczenie. – Frederik posyła swój najbardziej rozbrajający uśmiech i odkłada teczkę na biurko. – Proszę mu wybaczyć. – No cóż, tak. – Lekarz z dezaprobatą macha ręką. – Znam ten problem. Zmniejszona kontrola nad impulsami. Na podstawie badań lekarz uważa najwyraźniej, że już od dawna powinnam zauważać, że w mózgu Frederika zaszły jakieś zmiany. Ale czy tak jest naprawdę? Tak, chyba faktycznie trochę się zmienił przez ostatnie kilka tygodni. Zrobił się egocentryczny, zdezorganizowany, porywczy. Ale czy jest gorszy niż mąż Heleny albo inni mężowie, których znam? Bynajmniej nie. Lekarz wstaje zza biurka i podaje mi dłoń na pożegnanie. Ściska mocno moją dłoń. – Proszę się przygotować na to, że kortykotropina zniweluje nieco zmiany jego osobowości w nadchodzących tygodniach. Zarazem jednak ta terapia może wywołać tendencje maniakalne jako efekt uboczny. A to oznacza, że pod żadnym pozorem nie może pani mu dać kluczyków do samochodu. Nie wolno mu kierować do czasu operacji. – Tak. Dziękuję – odpowiadam. – Tak zrobię. W międzyczasie zastanawiam się, czy Frederik jest tak inteligentny, że ucisk guza nie wywołał u niego zwykłych objawów, tylko po prostu sprowadził go na poziom innych mężczyzn. Ale jak mam zadać to pytanie lekarzowi, żeby nie pomyślał sobie, że mam wygórowane mniemanie o swoim mężu?\n4 Lotnisko w Kopenhadze. Uwielbiam ten moment, kiedy drzwi rozsuwają się po przejściu przez odprawę celną, a my popychamy nasze bagaże na wózkach w stronę ustawionych przed drzwiami przyjaciół pasażerów i ich rodzin. Duńskie twarze, machanie flagami, wylewne powitania w błysku fleszy, przytulanie dzieci, małżonków i przyjaciół niewidzianych od miesięcy. My też wyglądamy jak zwyczajna rodzina. Nikt by nie powiedział, że odstajemy od reszty. Pierwszą osobą, którą zauważam, jest Laust, choć jest tak niski i blady. Stoi wciśnięty w tłum i patrzy na nas szeroko otwartymi, zatroskanymi oczami. Jego skóra wydaje się bardziej przezroczysta niż zazwyczaj, jak papier ryżowy, którym owija się sajgonki. Gdyby wbić w niego pałeczkę, wylałyby się z niego niebieskie, czerwone i szare mięśnie i wnętrzności. Rodzice Frederika uśmiechają się, choć widać po nich zmęczenie i stres. Przepychają się przed Lausta. Thorkild jak zawsze ma na sobie ciemną marynarkę i białą koszulę. Choć jest już na emeryturze, wciąż czuje się najlepiej w takich ubraniach, których wymagała od niego funkcja prezydenta Zrzeszenia Dyrektorów Prywatnych Szkół w Danii i dyrektora szkoły znacznie bardziej konserwatywnej niż szkoła Frederika. Po policzkach Vibeke płyną łzy, kiedy ściska mnie na powitanie i próbuje spojrzeć mi prosto w oczy. Szybko zaczynam przestawiać walizki na wózku i kiedy ja udaję, że jestem bardzo zajęta, ona oczywiście rzuca się na Niklasa. – Jak dobrze was widzieć – mówię. Na razie nie mam nic więcej do dodania. W ciągu ostatnich dwóch dni wydałam majątek, dzwoniąc do nich z mojej komórki i przekazując im najnowsze wieści. Rozmawiałam z nią nawet w chwili, kiedy zapinaliśmy pasy w samolocie i kazano nam wyłączyć komórki, a potem zadzwoniłam do niej tuż po lądowaniu, kiedy tylko włączyłam telefon. Najlepiej, jeśli odłożymy spotkanie w cztery oczy do chwili, kiedy nie będzie nas otaczał skłębiony tłum. Obejmujemy się w milczeniu, a potem Laust prowadzi nas do swojego samochodu, stojącego na zadaszonym parkingu. Vibeke trzyma Niklasa za rękę i płacze, a ja przyspieszam trochę kroku i podchodzę do Lausta i Frederika. Na widok Lausta Frederik wyraźnie się ożywił. Opowiada mu o tym, jakie wspaniałe spędziliśmy wakacje, a po długiej wędrówce przez alejki wiodące między parkingami w podziemiu, Frederik mówi: – Jeśli tata zawiezie was do domu, ja mogę pożyczyć samochód Lausta i podjechać do szkoły po papiery, których będę potrzebował w weekend. Choć wielokrotnie ostrzegałam ich przez telefon, oni nie są na to przygotowani. Thorkild trochę się rozluźnił, słuchając, jak jego syn radośnie opowiada o wakacjach. Teraz odpowiada powoli i z namysłem. – Frederiku, nie wolno ci prowadzić. – Ach, to tylko gadanie lekarzy, którzy boją się procesu i problemów z firmą ubezpieczeniową. Przecież to oczywiste. – Otwiera szeroko ramiona. – Spójrz na mnie! Oczywiście, że mogę prowadzić. Obejmuję go w pasie i przytulam, żeby dodać mu otuchy. – Frederik, ja cię odwiozę. A potem wszyscy pojedziemy do domu. A może wszyscy podjedziemy pod szkołę? – Chyba nie zamierzasz serio słuchać zaleceń tego faceta? Przecież nie mógłbym nie jeździć samochodem przez miesiąc. To wykluczone. Laust niepewnie przestępuje z nogi na nogę i włącza się do rozmowy. – Frederiku, musimy pogadać o czymś jeszcze. – Frederik jest tak szczęśliwy, jakby za chwilę miał się roześmiać. Laust mówi dalej: – Może jednak powinieneś zrobić sobie przerwę od pracy, dopóki nie wrócisz do pełnego zdrowia? – Co? – Chodzi o to, że… jeśli choroba może w najmniejszym stopniu wpłynąć na twoje decyzje, to chyba takie rozwiązanie byłoby najlepsze. – Co?! Puszczam Frederika i rozglądam się. Jego okrzyk rozbrzmiewa echem w betonowym garażu, ale tu na dole nikt nas nie słyszy. Laust powściągliwie i z uwagą wpatruje się w przyjaciela. – Ja tylko uważam… że gdybyś podjął kilka błędnych decyzji… to niepotrzebne ryzyko. – Nie podejmę błędnych decyzji! – To kwestia bezpieczeństwa. Poczekajmy do chwili, aż będziemy stuprocentowo pewni, że jesteś znowu w szczytowej formie. Frederikowi łamie się głos. – Laust, nie zamierzasz chyba wyrzucić mnie ze szkoły? Laust zawsze wygląda na bardzo niskiego, kiedy stoi obok Frederika, który przewyższa go o ponad głowę. – Frederiku, sam żałowałbyś najbardziej, gdybyś niewłaściwie oszacował… – Ale ja wszystko oszacuję właściwie! Nie martw się! Thorkild włącza się w rozmowę. – Może powinieneś się przez chwilę zastanowić… – mówi ściszonym głosem. – Chcesz mnie wyrzucić ze szkoły! – krzyczy Frederik. Uderza Lausta pięścią w twarz, a potem przewraca go na asfalt. – Frederik! Frederik! – krzyczymy. Bez namysłu rzucam się na nich i próbuję chwycić Frederika za ręce, unieruchomić mu je za plecami, kiedy on zasypuje Lausta gradem ciosów. Chwytam go za jedno ramię, ale on się wyrywa, kiedy chwytam go znowu, gryzie mnie w rękę. Nigdy wcześniej nie zdobyłam się na coś takiego, ale tym razem robię dwa głębokie oddechy i ponownie się koncentruję. Obiema rękami chwytam prawą rękę Frederika i wykręcam mu ją do tyłu tak szybko, żeby nie zdążył mnie ugryźć albo uderzyć. Rzucam go na cementową podłogę twarzą w dół i siadam na nim, blokując mu rękę. To on prawie całe życie spędził za biurkiem, a ja jestem od niego sześć lat młodsza i mam dyplom nauczycielki WF-u. Frederik wyje z bólu. I krzyczy. O przemocy w rodzinie, o szkole, o tym, że wszyscy jesteśmy popieprzeni. – Zamknij się! – krzyczę. – Zamknij się! Laustowi udaje się wygrzebać spod Frederika. Jeszcze mocniej wykręcam rękę Frederika, przesuwam jego dłoń prawie pod kark. Kolejny krzyk. Jego mózg, biedny, schorowany mózg: cały tłuszcz i krew, rowki i bruzdy i to coś, co rośnie – wszystkie płody, które usunęłam, żebyśmy nie mieli już więcej dzieci. Spoglądam na Niklasa, widzę jego długie blond włosy na tle betonowego sufitu parkingu. Trochę się nachylił do przodu, gotowy ruszyć do walki, mój mały blondynek, w jego oczach widać dezorientację. Z kim ma walczyć? – Leż spokojnie, do cholery – mówię. Ale Frederik rzuca się i wierzga, kiedy nie przyciskam jego ramienia do pleców. Vibeke kuca i patrzy mu prosto w twarz. – Frederik – mówi takim tonem, jakby karciła niegrzecznego szczeniaka. – Frederik, jak mogłeś? Laustowi płynie krew z nosa i ma zadrapania na policzku. Spoglądam na niego pytająco. – Nic mi nie będzie – mówi. Na dźwięk jego głosu Frederik znowu zaczyna się wyrywać. – Chcesz mnie odciąć od szkoły! Od mojej szkoły! Mojej szkoły! Chwytam go za włosy od tyłu i całym ciężarem ciała przygniatam jego głowę do betonu, ale błyskawicznie, jakby pod wpływem szoku, rozluźniam uścisk. Nie chcę dodatkowo naciskać na guz. – Tak to wygląda? – pyta Laust. – Naprawdę tak się zachowuje? – Wcześniej nie dochodziło do rękoczynów – mówię, dysząc ciężko. Tylko mój teść zachowuje zimną krew. Delikatnie kładzie dłoń na ramieniu Lausta. – Wiesz, że to nie nasz Frederik – mówi. – Wiesz. To jego guz. – Tak. – Wokół roi się od policjantów, a oni mogliby to opacznie zrozumieć. Liczę, że ich o tym nie poinformujesz. – Nie, oczywiście, że nie. – Laust wygląda tak, jakby ta sugestia go zaniepokoiła. W kryzysowych sytuacjach Frederik mówi dokładnie takim samym, łagodnym i poufnym tonem, jak Thorkild w tej chwili. Tak dobrze znam ten głos. Nawet leżący pode mną Frederik się rozluźnia. – Chyba powinieneś już pójść – mówi cicho Thorkild do Lausta. – Może wtedy szybciej dojdzie do siebie. Laust kiwa głową. W milczeniu odchodzi, wsiada do swojego samochodu i odjeżdża. Kiedy go już nie ma, chcę puścić Frederika, ale nie wiem, czy to nie za wcześnie. – I co teraz? – pytam. Vibeke nie podnosi się i mówi, patrząc Frederikowi prosto w twarz. – Nie chcę cię pouczać, Mia, ale chyba traktujesz go zbyt obcesowo. Robisz mu krzywdę. … Jeszcze trzy lata temu Frederik codziennie wstawał o wpół do szóstej, odpowiadał na e-maile z domowego gabinetu, potem jedliśmy śniadanie i następnym razem widziałam go dopiero późnym wieczorem. Był zmęczony i rzadko uprawialiśmy seks. Potem zaczynał się kolejny dzień. W weekendy też większość czasu spędzał w domowym gabinecie, a ja o wiele za dużo niedzielnych wieczorów zmarnowałam na robienie mu o to awantur. Kiedy pewnego razu skarżyłam się Helenie, powiedziała: – Brak miłości każdego doprowadziłby do obłędu. – Do obłędu? – Tak. Oczywiście nie chcę powiedzieć, że jesteś wariatką. Ale twoje reakcje w ogóle mnie nie dziwią. Osiem lat po ślubie znalazłam w jego torbie liścik do jednej z nauczycielek angielskiego. Wyglądał dokładnie tak samo jak wszystkie liściki miłosne, które zostawiał w mojej przegródce w pokoju nauczycielskim przez kilka miesięcy po powrocie z zielonej szkoły w Szwecji. Pisał, że chce się z nią zobaczyć wieczorem. Wysłałam Niklasa na noc do Thorkilda i Vibeke i pojechałam pociągiem do Kopenhagi, gdzie za pomocą jego zapasowego klucza weszłam tylnymi drzwiami do szkoły. Frederik siedział sam w gabinecie i wszystkiego się wyparł. Ale kiedy wychodziłam, w korytarzu minęła mnie nauczycielka angielskiego. Byłam gotowa na wszystko, nie tylko ze względu na siebie, ale także na Niklasa. Zrobiłam scenę z fajerwerkami, wrzeszcząc, że jeśli ona nie znajdzie sobie pracy w innej szkole, to skontaktuję się z rodzicami wszystkich uczniów i poinformuję radę szkoły o ich romansie, a potem będę jej na każdym kroku uprzykrzać życie. Odeszła z pracy, a Frederik jeszcze raz obiecał mi, że się zmieni. W ten sposób rozpoczął się kolejny tydzień mojego życia z nim, a ja znowu żyłam nadzieją, że w weekend, a może w wakacje, a może w następne wakacje on okaże choć trochę zainteresowania Niklasowi i mnie. Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej\nZNIKASZ Dostępne w wersji pełnej\nTytuł oryginału Du forsvinder (tytuł wydania angielskiego You Dissapear) Copyright © by Christian Jungersen 2012 Published by arrangement with Leonhardt & Høier Literary Agency A/S, Copenhagen Copyright © for the translation by Mateusz Borowski Projekt okładki Urszula Gireń Fotografia na pierwszej stronie okładki Copyright © Poul Lange Design Opieka redakcyjna Aleksandra Kamińska Przemysław Pełka Copyright © for this edition by SIW Znak sp. z o.o., 2015 ISBN 978-83-240-3527-4 Książki z dobrej strony: www.znak.com.pl Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 30-105 Kraków, ul. Kościuszki 37 Dział sprzedaży: tel. 12 61 99 569, e-mail: czytelnicy@znak.com.pl Wydanie I, Kraków 2015 Plik opracował i przygotował Woblink woblink.com\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Znikasz-ebookRO/p0405026i040" target="_blank" title="Znikasz [Christian Jungersen] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Znikasz [Christian Jungersen] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Sabrina – fałszywy rytm współczesności [recenzja] – Badloopus\nTomasz Miecznikowski 21 sierpnia, 2020\tKomiksy Skomentuj\nFakt, że “Sabrina” była pierwszym komiksem nominowanej do nagrody Bookera, po lekturze specjalnie nie dziwi. Rzadko kiedy powstaje dzieło tak udanie i zarazem bezlitośnie komentujące naszą współczesność.\nOpis albumu Nicka Drnaso jest swego rodzaju pułapką na czytelnika. Pojawiające się w nim kluczowe słowa i wyrażenia: znika bez śladu, szokujący zapis, teorie spiskowe – ukierunkowują nasze oczekiwania, które po rozpoczęciu lektury autor bez żadnego wahania nie tyle pomija, co nie ma zamiaru ich w żaden sposób spełniać. W efekcie wrzuceni jesteśmy w całkiem inną historię, niż moglibyśmy się spodziewać. Powodującą, że podczas czytania mamy wrażenie, iż zaczyna nam brakować powietrza. Powtarzające się wielokrotnie małe kadry, aseptyczne wnętrza, niewyszukany miejski krajobraz i wreszcie bohaterowie narysowani prostą kreską, wykonujący codzienne, monotonne działania – trudno o bardziej klaustrofobiczny komiks. I trudno o inną, końcową reakcję czytelnika, której oprócz satysfakcji z lektury paradoksalnie towarzyszy efekt psychicznego wyczerpania. Oto komiks, który wpływa wręcz fizycznie na odbiorcę. Z początku zaciekawia, potem zaczyna nieco nużyć, ale to tylko część strategii, która ma na celu zburzenie naszego złudnego poczucia komfortu i zarazem kontroli nad własną rzeczywistością. Niestety – to rzeczywistość kontroluje nas.\nNa okładce widzimy tytułową bohaterkę, z którą jednak nie będzie nam dane długo obcować w komiksie. Znacznie bardziej skupimy się na widocznych również na okładkowej grafice cienistych sylwetkach, które tworzą krąg osób (i zwierząt), mniej lub bardziej związanych z życiem tytułowej bohaterki. Najważniejsze będą tu przeżycia chłopaka Sabriny i jej siostry, ale i tak najistotniejszą postacią fabuły zostanie wydawałoby się jej poboczny bohater. Jest nim wojskowy ekspert od spraw bezpieczeństwa Calvin Wrobel i zarazem szkolny kolega Teddy’ego, czyli wspomnianego wyżej chłopaka Sabriny, który po jej tajemniczym zniknięciu pomieszkuje u Calvina. Ten ostatni, zupełnie nieoczekiwanie staje się w pewnym momencie współuczestnikiem nakręcanej w mediach społecznościowych histerii i w efekcie to jemu zaczynamy najbardziej kibicować w nierównej walce człowieka z przytłaczającą codziennością, której emblematem w tym przypadku będzie rozwijana bez końca spirala fake newsów na temat Sabriny i osób z nią związanych.\nPrzywołane wcześniej kluczowe słowa opisujące fabułę, te o zniknięciu, o teoriach spiskowych i o szokującej taśmie bardzo mocno funkcjonują w fabule Drnaso, ale w innym kontekście. Dla artystycznego porównania można tu przywołać pamiętne, filmowe “Funny Games” Hanekego, ale nie chodzi tu wcale o bezduszną skalę przemocy charakteryzującą tamten film, tylko o sposób w jaki ją pokazano. Drnaso pożycza tę bezduszność i wpisuje ją w to, co dzieje się po zniknięciu Sabriny, której historia została zawłaszczona i nieustannie modyfikowana przez łowców sensacji. I bynajmniej, pod tym mianem wcale nie mam na myśli reporterów brukowców, tylko nas samych, zwykłych ludzi żyjących w świecie mediów społecznościowych tego typu sprawami.\nTym samym, Sabrina widoczna na okładce i Sabrina w tytule komiksu, czyli postać która jest osią tej historii, w rzeczywistości z każdą przewracaną stroną komiksu znika z naszego radaru. Drnaso, z pełną ożywczej perfidii świadomością systematycznie wykluczając z fabuły tytułową bohaterkę, zmienia w bohaterów (choć to nie do końca pasujące tu słowo) swoich czytelników. To historia o nas, kradnących inne życia, cudze chwile, kłócących się na Facebooku o byle pierdołę i zawsze uważających, że racja leży po naszej stronie. I choć to miał być komiks o niej, Sabrina razem ze swoją tragedią znika w tym dyskursie, a Drnaso pokazuje, co dzisiaj bardziej liczy się w naszej współczesności, w której zniknął racjonalny rytm życia. Zastąpiony został przez dziwaczny twór – fałszującą go gorączkę chwilowej ekscytacji połączoną w oksymoronowym uścisku z duchowym marazmem. Pytanie, czy jest z tego stanu ucieczka? Być może – choć wcale do końca nie jestem tego pewien – odpowiedź na to pytanie zawiera ostatnia, wlewająca nieco więcej oddechu w tę historię plansza “Sabriny”.\nSabrina. Scenariusz i rysunki: Nick Drnaso. Kultura Gniewu 2020\nTagidramat obyczajowy Kultura Gniewu Nick Drnaso teorie spiskowe\nPoprzedni Wendy – o dorastaniu słów kilka [recenzja]\nNastępny Pogańskie żądze – czy nad Wisłą da się zrobić komiks erotyczny?


Zadał matce 8 ciosów nożem. Kobieta się wykrwawiła - Informacje - Życie Podkarpackie - informacje z regionu Przemyśla, Jarosławia, Lubaczowa, Przeworska\nProkurator i policjanci wyjaśniają okoliczności zdarzenia. Syn zmarłej usłyszał zarzut zabójstwa. Grozi mu dożywocie.\n8 kwietnia, około godz. 8.30, funkcjonariusze policji otrzymali zawiadomienie o śmierci mieszkanki Boguchwały. Kobietę w jej domu z ranami kłutymi znalazła siostra. 45-latka zginęła od kilku ciosów nożem. Policyjna grupa dochodzeniowo-śledcza wraz z prokuratorem z Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie zabezpieczyli ciało zmarłej do dalszych badań.\nPo intensywnych poszukiwaniach policjanci ustalili, że podejrzany – 22-letni syn kobiety – ukrywa się w Tarnowie. Zatrzymali go wraz z funkcjonariuszami Komendy Miejskiej Policji w Tarnowie 9 kwietnia, około godz. 9, gdy wychodził z hotelu.\nMężczyzna został doprowadzony do Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie. Prokurator przesłuchał go i przedstawił zarzut zabójstwa. Przeprowadzono wizję lokalną z udziałem podejrzanego. 11 kwietnia Sąd Rejonowy w Rzeszowie zadecydował o zastosowaniu wobec podejrzanego aresztu tymczasowego, śledztwo ma wyjaśnić wszystkie okoliczności zabójstwa. Grozi mu dożywocie.\nWizja lokalna na miejscu zdarzenia.\nPotrącenie pieszego. Rannego przetransportowano śmigłowcem do szpitala\nDo wypadku doszło 12 kwietnia, koło południa w Zarębkach.\nCzas nie leczy ran... 75. rocznica Zbrodni Katyńskiej\n– To są rany niezabliźnione – mówią dzieci ofiar zbrodni katyńskiej. 75. roc ...\nm 46.76.61.188 14.04.2015\nsku r wysy n !!!!!! dojechać go w 4ch scianach na odsiadce.\nkikikiki 37.248.254.242 14.04.2015\nszmaciarzu zeby cie glizdy zjadly!\n. 79.191.116.235 15.04.2015\nsasiad 178.43.102.115 15.04.2015\nSUKINSYN! DAŁA CI ZYCIE A TY JEJ ZABRAŁEŚ SZMACIARZU!


Jak ochronić się przed wirusami w plikach? Jak-To-Zrobic.pl porady, metody, instrukcje, sposoby, solucje, przepisy\nPliki ściągnięte z Internetu i przenoszone na zewnętrznych nośnikach mają to do siebie, że czasem mogą zainfekować nasz komputer różnymi wirusami i doprowadzić do niestabilności systemu. Nie ma przy tym znaczenia jakiego typu plik pobierzemy, ponieważ złośliwe oprogramowanie może być podpięte pod większość z nich, natomiast najczęściej zarażone bywają m. in. exe, rar, bat. Zazwyczaj samo ściągnięcie zainfekowanego pliku nie oznacza od razu zarażenia komputera. Problemy pojawiają się dopiero po jego uruchomieniu/otworzeniu. Jak się uchronić przed takimi ukrytymi wirusami?\n1. - Przede wszystkim należy mieć zainstalowanego antywirusa, który jest często aktualizowany. Pozwalamy mu na skanowanie pobieranych plików, a także sprawdzanie zewnętrznych nośników danych. Dzięki temu będziemy mieli niemal stuprocentową pewność, że podejrzane pliki zostaną wyizolowane i usunięte.\n2. - Nie pobieramy plików z nieznanych źródeł. Uważamy szczególnie na linki przesyłane przez komunikatory i znajdujące się na różnych forach, szczególnie dodane przez nowych użytkowników. A jeżeli musimy ściągnąć coś z niewiadomego źródła, to przechodzimy do kolejnego punktu.\n3. - Warto również zainstalować program do tworzenia izolowanego środowiska, tak zwaną piaskownicę (sandbox), na przykład bardzo popularny Sandboxie. Taką opcję oferuje nam również antywirus Avast. W środowisku izolowanym możemy uruchamiać wszystkie programy, które budzą nasze wątpliwości lub przez które możemy pobrać zawirusowane pliki (przeglądarki, klient p2p, komunikatory itp.), a w przypadku trafienia na takowy, nie wyrządzi on szkód w naszym systemie, ponieważ będzie uruchomiony tylko w „strefie bezpieczeństwa” i w każdej chwili może zostać w prosty sposób usunięty.\n4. - Pliki, które pobraliśmy lub chcemy pobrać z Internetu dobrze jest sprawdzić (oczywiście, zanim je uruchomimy/otworzymy) za pomocą skanerów online. A dlaczego lepiej użyć takiego skanera niż zainstalowanego antywirusa? Otóż skanery online bazują na wielu antywirusach naraz. Dlatego, gdyby jeden antywirus nie zauważył złośliwego oprogramowania, to zawsze pozostaje jeszcze kilkadziesiąt innych, które mogły już zostać na nie „uczulone” i poinformują nas o intruzie. Możemy skorzystać np. z:\n- virustotal.com (umożliwia nam sprawdzenie pliku z sieci wpisując jego adres URL)\nNiestety takie skanery mają limity na wielkość pliku i nie mogą one przekraczać zazwyczaj 20-35MB. Dla większych plików jesteśmy zmuszeni użyć normalnego antywirusa.\nTemat obejrzany 2675 razy


Kapcie - jednorożec | maxy.pl\nKapcie - jednorożec\nКод продукта: 5900779933064\nВнешний код: 00007975\nFUNKCJA LED – jednorożec na policzku posiada światełko LED, które włącza się na głowie, po rozsunięciu zamka trzeba wyjąć przełącznik i ustawić na ON, wtedy zacznie świecić; światełko świeci w kolorze RGB – czerwony, zielony i niebieski, po paru sekundach automatycznie zmienia tryb świecenia, z wolnego migotania przechodzi w szybkie.\n3 WARSTWY – podeszwa składa się z trzech warstw; na spodzie zastosowano materiał, który zapobiega przemakaniu oraz posiada antypoślizgowe wypustki, dzięki czemu kapcie są bezpieczne, możemy się poruszać w nich bez obawy poślizgu; następnie gąbka oraz miękki, biały materiał. Całość powoduje, że kapcie są mięciutkie w dotyku, a komfort noszenia jest bardzo wysoki.\nUNIWERSALNE – pasują na stopę w rozmiarze od 35 do 40 – dopasowują się do stopy, będą odpowiednie zarówno dla dziecka jak i dorosłego. Można prać je w temperaturze 30°C; wystarczy wewnątrz kapcia odpiąć przewody, a po wysuszeniu schować się z powrotem. Jednorożec wypełniony został gąbką, dzięki czemu będzie idealnym rozwiązaniem na chłodniejsze wieczory.\nPOMYSŁ NA PREZENT – kapcie będą świetnym pomysłem na prezent, niezależnie od okazji, urodziny, święta – każda okazja będzie dobra. Nie musisz znać rozmiaru osoby, którą chcesz obdarować, kapcie na pewno będą pasowały! Doskonale sprawdzą się również na imprezy tematyczne, piżama party – na naszych pozostałych aukcjach możesz dokupić pasujące do dresu przebrania jednorożca.\nSPECYFIKACJA – materiał: poliester + bawełna; kolor kapci: biały; kolor świecenia: RGB; zasilanie: 2x CR 2032 (w zestawie); rozmiar: uniwersalny; wymiary kapcia (dł/szer/wys): 31/18/18,5cm; waga zestawu: 315g.\nkolor kapci: biały\nrozmiar: uniwersalny (od 35 do 40)\nwymiary kapcia (dł/szer/wys): 31/18/18,5cm\nObecnie jednorożec jest jednym z ulubionych stworzeń, chętnie wybieramy go do swoich etui na telefon, kupujemy ubrania, plecaki, akcesoria – możliwości jest wiele, zakup kapci pozwoli powiększyć Ci kolekcję. Dodatkowo na naszych pozostałych aukcjach możesz dokupić przebranie, które wraz z kapciami świetnie będzie się prezentowało! W ofercie znajdują się również inne wzory, takie jak panda, czy miś.


Jetpeel jetm opatentowana technologia tavtech\nFilm o nazwie Jetpeel jetm opatentowana technologia tavtech pochodzi z portalu youtube.pl. Film ten posiada prawa do publikacji na innych stronach. W przypadku gdy tak nie jest prosimy o kontakt z administracją serwisu w celu niezwłocznego usunięcia. Zapraszamy do oglądania filmu\nWyświetleń: 9351 razy\njetpeel · · · jetm · opatentowana · technologia · tavtech\npodobne filmy do Jetpeel jetm opatentowana technologia tavtech - masaż Kraków\nPolecamy: http://www.druknaszkle.pl . Masaże są również polecane Parom Młodym. Zanim zespół muzyczny na wesele rozpocznie grę warto iść na masaże Kraków aby wzmocnić skórę i ją ujednolicić. Potem czekają na was zespół muzyczny na wesele czy też kapele góralskie, które tak wszyscy lubimy :). Zobacz zespoły weselne, Masaże Kraków jako forma relaksu: Masaże Kraków, jak dbać o zdrowie oferuje wszystkie wymienione usługi na stronie: jak dbać o zdrowie, Kolejny artykuł o Kraków Spa - Kraków Spa, Femmalium Med Spa najlepszym ośrodkiem Spa w Polsce: Femmalium MED Spa Kraków, Makijaż permanentny Kraków to propozycja dla niecierpliwych.


Turystycznyninja.pl i zaplanuj fantastyczny urlopowy wypoczynek. - 2021 zobacz − 110tysiecypowodow.pl\n12.11.2021, 15:41 0 komentarzy\nSprawdź funkcjonalności strony internetowej Turystyczny Ninja, gdy nie przychodzi Ci do głowy, gdzie jechać na urlop wakacyjny to przekonaj się jak wyglądają działanie portalu Turystyczny Ninja i zaaranżuj perfekcyjny odpoczynek.\nWraz z nadejściem letniego okresu sporo ludzi myśli o tym, gdzie udać się na wakacje od pracy. W ostatnich latach obywatele polscy zdecydowanie rzadziej się decydują na spędzanie urlopu nad morzem polskim. Na dzień dzisiejszy nie można być pewnym pogody za oknem w naszym kraju, i właśnie z tego powodu Polacy wybierają wyjeżdżanie za granicę. Powinniśmy zrozumieć, że krajów, do których mogą jechać mieszkańcy Polski jest niesamowicie wiele. Obywatele państwa polskiego jednak w większości przypadków miewają kłopoty ze znalezieniem bardzo dobrego miejsca na urlop. Utworzonych zostało z tego powodu sporo internetowych portali, które przedstawiają wiadomości o miejscach, gdzie można spędzać urlop od pracy. WWW.Turystycznyninja.pl jest z całą pewnością jedną z lepszych stron internetowych tego rodzaju. Będziemy mieli szansę odszukać tam ogrom wiadomości o miejscach, które warto odwiedzić. Jeżeli więc próbujesz wybrać, gdzie się wybrać na wakacje od pracy, to ten serwis z całą pewnością jest dla Twojej osoby najlepszy.\nObywatele naszego państwa znacznie chętniej decydują się na wyświetlanie takich stron i bardzo dobrze wiedzieć o tym. kreta pogoda luty . Tam można znaleźć niezwykle istotne ciekawostki na temat miejscówek, które mamy możliwość zobaczyć w trakcie trwania urlopu od pracy. Internetowa witryna Turystycznyninja.pl jest miejscem, gdzie odnaleźć mamy okazję istotne informacje o warunkach pogodowych, zaletach oraz kwotach tyczących się poszczególnych państw. Wyszukamy tam także bardzo dobre informację powiązane z tym, w które miejsce udać się i w jakich roku porach. Na internetowej stronie Turystycznyninja.pl umieszczona została także świetnej jakości wyszukiwarka ofert urlopowych przygotowana przez witrynę www.wakacje.pl. Urządzenie to umożliwia wynaleźć ofertę urlopową po wskazaniu naszych wymagań i jest fantastyczne. Dodatkowo także znaleźć tam możemy spostrzeżenia innych klientów o spędzonych wakacjach w konkretnych kurortach. Po wykorzystaniu tego rodzaju porad będzie nam o wiele prościej postanowić, w które miejsce chcielibyśmy pojechać. Sprawdzenie tej witryny internetowej może być fantastycznym posunięciem.


Minister Nowak na Radzie COMPET poparł uregulowanie prawne negatywnych skutków subsydiów zagranicznych, które zakłócają rynek UE – Informator Mazowsza\nMinister Nowak na Radzie COMPET poparł uregulowanie prawne negatywnych skutków subsydiów zagranicznych, które zakłócają rynek UE\nHome/Gospodarka/Minister Nowak na Radzie COMPET poparł uregulowanie prawne negatywnych skutków subsydiów zagranicznych, które zakłócają rynek UE\nNa rynku wewnętrznym UE jest luka prawna w zwalczaniu negatywnych skutków subsydiów zagranicznych, które zakłócają jego funkcjonowanie. Popieramy stworzenie narzędzi, które ją wypełnią – takie stanowisko zaprezentował minister rozwoju i technologii Piotr Nowak podczas posiedzenia europejskiej Rady ds. Konkurencyjności. W drugim dniu wizyty w Brukseli minister Nowak odbył także szereg spotkań bilateralnych z europejskimi ministrami rynku wewnętrznego i przemysłu.\nPrzemawiając na forum Rady ds. Konkurencji w Brukseli, minister Piotr Nowak w pierwszych słowach odniósł się do sytuacji na Ukrainie, która w nocy ze środy na czwartek została zbrojnie zaatakowana przez Rosję.\nPotępiamy napaść Rosji na Ukrainę. Solidaryzujemy się z narodem ukraińskim i apelujemy o pilne i zdecydowane działania, które doprowadzą do jak najszybszego pokoju na Ukrainie\n– oświadczył polski Minister Rozwoju i Gospodarki.\nZbrojna agresja Rosji na terytorium Ukrainy była także tematem rozmów dwustronnych ministra rozwoju i technologii z ministrem przedsiębiorczości i technologii informacyjnych Estonii Andresem Suttem oraz z ministrem przedsiębiorczości i innowacji Szwecji Karlem-Petterem Thorwaldssonem. W trakcie spotkań poruszono także temat transformacji energetycznej i dwustronnych stosunków gospodarczych.\nPiotr Nowak rozmawiał również z Komisarz ds. Energii Kadri Simson o sytuacji na rynku energetycznym, cenach energii i włączeniu do europejskiej taksonomii energii jądrowej i gazu ziemnego.\nSubsydia zagraniczne zakłócające równe warunki konkurencji w UE\nPierwsza część czwartkowego posiedzenia Rady ds. Konkurencyjności dotyczyła projektu rozporządzenia Komisji Europejskiej o subsydiach zagranicznych zakłócających rynek wewnętrzny. Odnosi się ono do potencjalnych zakłócających skutków subsydiów zagranicznych na jednolitym rynku, które szkodzą równym warunkom konkurencji.\nBrak obowiązku przestrzegania przez kraje trzecie unijnych regulacji dotyczących udzielania pomocy publicznej stawia przedsiębiorców prowadzących działalność w tych państwach na uprzywilejowanej pozycji w stosunku do ich europejskich konkurentów. Propozycja KE ma doprowadzić do ograniczenia nieuczciwej konkurencji ze strony przedsiębiorców, działających na Jednolitym Rynku i wspieranych przez kraje trzecie, w stopniu większym niż pozwalają na to obecne przepisy unijne.\nUważamy, że rozporządzenie powinno zostać przyjęte jak najszybciej\n– mówił podczas obrad minister Nowak.\nPodkreślił, że w europejskim systemie jest luka prawna w obszarze zwalczania negatywnych skutków subsydiów zagranicznych na rynku wewnętrznym i Polska dostrzega potrzebę stworzenie narzędzi, które ją wypełnią. Minister wskazał kilka kwestii wymagających doprecyzowania w projekcie przepisów rozporządzenia, tak aby ich stosowanie było przejrzyste. Chodzi m.in. o zapisy dotyczące zamówień publicznych.\nSpotkanie ministra Nowaka z Komisarz ds. Energii\nUdział w posiedzeniu Rady był także okazją do spotkań bilateralnych ministra Piotra Nowaka, m.in. z Komisarz ds. Energii Kadri Simson.\nNie można deprecjonować związku między obecnymi skokami cen energii a wzrostem cen uprawnień do emisji w ramach systemu EU ETS. Wzrost ten budzi nasze obawy o możliwość powstania bańki spekulacyjnej\n– powiedział podczas spotkania Minister Rozwoju i Technologii. Jego zdaniem system ETS powinien być albo silniej kontrolowany za pomocą istniejących narzędzi, albo potrzebne są w tym zakresie nowe rozwiązania.\nMinister poinformował komisarz Simson, że Polska z zadowoleniem przyjęła zgodę Komisji Europejskiej na włączenie do europejskiej taksonomii energii jądrowej i gazu ziemnego.\nEnergia jądrowa jest bezpiecznym, bezemisyjnym i stabilnym źródłem wytwarzania energii\n– podkreślił Minister Rozwoju i Technologii.\nMinister Nowak wyraził obawę, że wprowadzenie opłat za emisję dwutlenku węgla w budynkach i w transporcie wygeneruje ogromne koszty i przyczyni się do ubóstwa energetycznego. Społeczny Fundusz Klimatyczny może okazać się niewystarczający do rozwiązania tego problemu.\nBardzo ostrożnie podchodzimy do propozycji stopniowego wycofywania paliw kopalnych z ogrzewania i chłodzenia. Proces ten w Polsce będzie musiał być znacznie wydłużony ze względu na istniejący, wysoko rozwinięty system sieci ciepłowniczych\n– stwierdził minister Nowak.\nRada ds. Konkurencyjności o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju\nPodczas posiedzenia Rady Komisja Europejska zaprezentowała dyrektywę w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. Zobowiązuje ona przedsiębiorstwa do publikowania szczegółowych informacji na temat kwestii takich jak środowisko i prawa socjalne. Poszerza też i zaostrza obowiązujące przepisy o sprawozdawczości niefinansowej.\nRada ds. Konkurencyjności COMPET\nRada ds. Konkurencyjności odpowiada za zwiększanie konkurencyjności i wzrostu w Unii Europejskiej w dziedzinach: rynek wewnętrzny, przemysł, badania i rozwój, przestrzeń kosmiczna. Spotkania Rady odbywają się cyklicznie, kilka razy w roku.\nW zależności od tematu spotkań na forum Rady obecni są ministrowie ze wszystkich państw członkowskich odpowiedzialni za gospodarkę, handel, przemysł, badania i innowacje lub przestrzeń kosmiczną. W posiedzeniach uczestniczą także właściwi komisarze europejscy.


Jaki komputer pod Linuksa kupić?\nTemat: Jaki komputer pod Linuksa kupić?\nNadszedł w końcu czas, że uzbierałem trochę grosza i powiedziałem dosyć, kupuje nowy komputer bo mojego składaka już się nie da rozbudowywać, a to już prawie dziesięcioletni komputer.\nNo ale do rzeczy, chcę kupić nowego PCeta i chcę was prosić o radę bo od ostatniego czasu jak taki zakup robiłem wszystko się pozmieniało i jak się w to zacząłem zagłębiać to nie mam pojęcia, jakie rozwiązanie wybrać. Zacznę może od tego jakie wymagania musi spełniać:\n1) Cena do 2500 zł (no może coś więcej, chcę żeby ten komp posłużył mi w miarę przyzwoicie przez najbliższą dekadę)\n2) Konfiguracja sprzętowa z naciskiem na obsługę Linuksa bo Windy ten komp nigdy nie zobaczy.\n3) Możliwość podkręcenia sprzętu w przyszłości by mógł jeszcze trochę dłużej pożyć.\n4) Pamięć RAM 2 GB ( jaką wybrać)\n5) karta grafiki 500 MB, (chyba tylko coś z NVIDI bo zależy mi na akceleracji)\n6) Procesor 4 rdzeniowy ( Myślę o tym AMD Phenom, albo coś z Intela)\n7) Nagrywarka DVD ( tutaj chyba LiteON)\n8) Karta dźwiękowa (nie mam pojęcia co wybrać, zależy mi na tym, żeby to była trochę lepsza karta niż taka przeciętna)\n9) Dysk Twardy 0,5 TB (sata)\nNo to chyba tak mniej więcej z grubsza, największy problem chyba z wyborem procesora bo pod niego później dopasuje się płytę główną i cała resztę. Więc co sądzicie? AMD via Intel? Bo od tego trzeba zacząć.\nOdp: Jaki komputer pod Linuksa kupić?\nRAM DDR2 czy DDR3 ?\nPoleciłbym płytę DFI LAN PARTY LT X48-T2R lub DFI LANPARTY UT P45-T2RS \nzasilanie tej płyty wymaga złącza 8-pin EPS12V ATX\nProcesor Intel E8400 (Core 2 Duo) po co 4 rdzenie ?\nChłodzenie procesora - Thermalright Ultra 120 extreme 775 + wentylator XTHERMAL BTF 120 PRO\nZapomniałeś o dobrej obudowie, a o kosztuje.\nChieftec LBX-01B-B-B bez zasilacza\ndo tego osobno dobierz zasilacz (np. Antec TruePower New 550W TP-550 )\nOstatnio edytowane przez POL_ED ; 18.04.2009 o 22:53\nObudowa to akurat najmniej mnie obchodzi, zapomnialem jeszcze o zasilaczu, 400 W to będzie chyba mało na taki zestaw?\nCo do procesora to hmm 4 rdzenie chyba lepiej niż 2 co nie? No a co z tym procesorem Phenom? Sugerujesz, że jednak lepiej zainwestować w Intela?\nNie "olewaj" obudowy.\nPotem płacz, że coś się nie mieści lub co gorsza, że wszystko się wewnątrz gotuje.\nPoprawiłem link do recenzji płyty.\nOstatnio edytowane przez POL_ED ; 18.04.2009 o 22:48\nMiałem ten sam dylemat ale pół roku wcześniej. Nie rozumie dlaczego nvidia? Czy radeony nie uzyskują akceleracji pod Linuksem? Dowiadywałem się również o procek czy nie lepiej 4 rdzenie. Odradził mi kolega, który pracuje ponad 10 lat w sklepie komputerowym i składał mi już 3 kompy.\nTo mój zestaw, który kosztował właśnie 2 500 zł.\n1. Inter core 2 duo E8400\n2. Płyta asus P5K/EPU P35\n3. DIMM DDR-2 2048 (1024x2) PC800 CL4 mushkin\n4. HDD seagate 500/7200/32 sata\n5. VGS PCI-E HD4850 512/256 toxic sapphire\n6. Obudowa ATX coolermaster RC-335 elite\n7. Zasilacz ATX 500W cooler master\n8. Router Edimax DR-6204WG 1 wan/4lan\n9. Karta wifi Edimax EW-7128g\n10. Klawiatura Revoltec RE064 XL2\n11. Mysz Logitech RX300\n12. DVD asus DRW1814 sata\n13. Czytnik kart\nDodam jeszcze, że radek jest fabrycznie podkręcony i taka gra jak Quake 4 demo na maksa ustawieniach w rozdzielczości 1680x1050 ( bo taki mam monitor) nawet nie zwiększa temperatury.\nCzas już chyba zmienić zdanie o radkach i linuksie bo to się zmienia. Faktem jest, że ja męczyłem się przez pewien okres ze swoim radeonem 9550 ale teraz to nie problem.\nProponuje zainteresować się, którąś z kart ati. Są wydajne i o wiele tańsze.\nIntel ma lepszą wydajną wciąż. Wszystkie jego rozwiązania przewyższają te AMD technologicznie. Cenowo też, niestety.\nTo jak to jest w końcu z tymi radeonami? Bo zawsze miałem NVIDIE i nie wiem, ciągle gdzieś czytam, że do radeonów nie ma sterów i jakaś tam dopiero wstępna obsługa akceleracji. No ale jednak chyba będę spokojniejszy jeśli wezmę Nvidię. Jaką kartę byście tutaj polecali z pamięcią 500 MB, bo nie mam pojęcia czym się kierować przy wyborze grafiki poza parametrem pamięci?\nNo i dlaczego 2 rdzenie w prockach są lepsze niż 4 ?\nWskaż co wykorzystuje cztery potoki, to powiem czy lepszy 4 rdzeniowy.\nKodek x264. Mnie by się to przydało, bo bardzo dużo i bardzo często kompresuję materiały wideo do tego formatu, a ten kodek wykorzystuje wiele rdzeni.\nOstatnio edytowane przez mr_x ; 19.04.2009 o 00:21\nHmm tu się nie zgodze . Procesory AMD ostatnio pobiły rekord OC (6,5ghz na 4 rdzeniowcu) i temperatury dzialania (12 stopni ponad zero absolutne) , intelinki nie dają rady . A z rzeczy bardziej przydatnych ZU , to choćby fakt że AMD nie zmienia często podstawki , procki typu sempron, phenom czy phenmom 2 smigaja na tych samych MOBO . Amd też nie wymusza użycia DDR3 jak to robi intel przy swoich i7, integracja fsb w procesorze ,czy hyper transport u amd były lata przed intelem. A najnowsze procki Phenom II są bardzo przyjemne .Grafiki produkcji AMD to też ostatnio klasa sama w sobie.\n@vnu obecnie sytuacja wygląda tak : nvidia ma najpotężniejszą karte na rynku ..ale najpotężniejsza karta AMD która jest nie wiele słabsza jest o srednio 6-7 stów tańsza . W średnim segmencie karty nvidi nie mają czego szukać . Ostatno był na forum tu topic o tym . kartami zbliżonymi cenowo są np GF9600GT i Radeon HD4850 ... radeon dewastuje nie dość że gf9600GT ..ale tez 9800gt, GTx,GTX+ ...czy nawet w zależności od gry goni znacznie droższe GTX260 i 280 .... Karty ati w dodatku oferuja od lat DX10.1 (nvidia dalej nie potrafi) . No i AMD po przejęciu ATI ostro ruszyło z linuksowymi sterownikami ..to już nie to co kiedyś .\nŁącznie punktów reputacji: 236\ndarcnet zgadza się Dzięki za poprawienie mnie\nOstatnio edytowane przez DRACO_WAHATEVER ; 19.04.2009 o 01:19


GRIZLY 100% Masło migdałowe drobne 500 g | GRIZLY\nGRIZLY 100% Masło migdałowe drobne...\nGRIZLY 100% Masło migdałowe drobne 500 g\nSpróbuj naszego szczerego, drobno zmielonego 100% masła migdałowego. Migdały pieczemy na sucho gorącym powietrzem, aby żadne inne składniki nie dostały się do nich, mielimy je na najdelikatniejszą konsystencję i z miłością napełniamy powstającym kremem piękne słoiki.\n42,18 zł w tym VAT\n84,36 zł / kg\nMasło migdałowe jest mielone i ubijane na pyszną delikatną konsystencję. Masła produkowane są regularnie w małych seriach, dzięki czemu gwarantujemy wyjątkową jakość i świeżość każdej sztuki.\nSkładniki : 100% prażonych drobno zmielonych migdałów\nAlergen: Orzechy - MIGDAŁY\nSpożywać bezpośrednio lub używać do pieczenia.\nMasło migdałowe to naturalne źródło białka, w 100 g znajdujemy aż 21 g, co jednocześnie zawiera zaledwie 21 g węglowodanów. Możesz być zaskoczony, że znajdziesz w nim aż 53 g tłuszczu! Ale nie masz się czego obawiać, ponieważ zawiera głównie zdrowe tłuszcze. Tłuszcze jedno- i wielonienasycone zawarte w maśle migdałowym wspierają zdrowe serce. Krem migdałowy może być świetną zdrową przekąską dla każdego, kto chce wzbogacić swoją dietę o naturalny pokarm z wysokim źródłem energii, witaminą E i magnezem.\nCzy masło migdałowe jest zdrowe? Tak, to najzdrowsze z masła orzechowego. Odpowiednie spożycie magnezu z diety pomaga zmniejszyć uczucie zmęczenia i znużenia, utrzymuje prawidłową funkcję białek i syntezę mięśni. Zawarte w nim tłuszcze są roślinne i nienasycone i są dobre dla naszego zdrowia! Dlatego masło migdałowe jest jeszcze zdrowsze niż masło mleczne. Oprócz tłuszczów masło migdałowe jest również cennym źródłem białka i innych substancji. Zawiera m.in. witaminy E, B1 i B3, koenzym Q10, kwas foliowy, magnez i fosfor.\nDo czego używać masła migdałowego? Doskonale sprawdza się jako dodatek do koktajli, zarówno owocowych, jak i proteinowych czy do smoothie. Możesz go wykorzystać do przyprawiania potraw, uzyskasz pyszny orzechowy smak i jednocześnie wszystkie walory odżywcze krem migdałowy polubisz w kuchni, bo można go wykorzystać między innymi do pieczenia. Sportowcy będą zachwyceni możliwością dodania bogatej w składniki odżywcze pasty orzechowej do twarogu. Inne zastosowania to płatkowanie lub smarowanie owoców (takich jak nagietki jabłkowe lub banan).\nJak przechowywać masło migdałowe? Po otwarciu najlepiej przechowywać w lodówce lub w ciemnym miejscu w temperaturze około 20 °.\nocenione przez 475 użytkowników\nNapisz recenzję Czytaj recenzje (475)\nWartość energetyczna: 2504 kJ / 598 kcal\nTłuszcze: 52,5 g\nw tym nasycone: 4,1 g\nRecenzje użytkowników (475)\nVýborné aj samé alebo na lievance\nVýborné, krásně jemné.\nMandľové maslo nemá chybu\nMáslo je chuťově moc dobré, stačí málo a zasytí.\nBezglutenowe naleśniki z mąki z tapioki\nMąka z tapioki pozyskiwana jest z korzenia manioku i jest bardzo zdrowa. Nie musisz więc mieć wyrzutów sumienia za te naleśniki i na…


Co dla początkującego: bałałajka czy zestaw ?? , Wędkarstwo w Orybach.pl strona 2\nWysłany: Nie Sty 05, 2014 18:49\nto da się jakoś wykuć przerębel zwykłą siekierką na lodzie powiedzmy 20-25cm ??\nPodobno da się, ale na mnie licz.\ngorzej będzie z piórem od resora\nNa każdym złomowisku za grosze kupisz, ale od ciężarówki bierz, żeby też ciężki był\nTo zrobie sobie pierzchnie, mam wujka złotą rączke, Majster spawacz akrobata, z pewnością mi pomoże\nWysłany: Pon Sty 27, 2014 00:27\nDa sie kolego da ,jesli nie łowisz cyklicznie spod lodu a chcesz spróbować to bierz siekierę i do roboty a jak Ci sie spodoba to pomyśl nad pierzchania na pierwszy i ostatni lód.\nPierzchnia na pierwszym i ostatnim lodzie jest idealna z 2 względów ,pierwszy najwazniejszy bezpieczeństwo, drugi szybkość wykucia otworu , a jak Ci sie spodoba to pomyśl nad świdrem .\nDobry świder jest nieoceniony na lód powyżej 10cm .\nKiedyś tubylcy tylko siekierki używali i nie tylko do małych dziurek.\nTo Twoje początki z lodem nie chodź sam na lód tylko z kimś kto ma już doświadczenie i nie jest kamikadze ktory pcha sie na 3 cm lód (znam takich) . Będziesz miał dwie korzyści w jednym .Pierwsze BEZPIECZEŃSTWO drugi podpatrzysz co i jak i będzie ci łatwiej .\nPamiętaj te kilka rybek nie jest warte tego co mozna stracić .\nPowodzenia .jak masz jeszcze jakies pytania to wal śmiało.\nWysłany: Pon Sty 27, 2014 08:48\nZdecydowanie wędka + kołowrotek.\nKarasie, karpie, amury, wzdręgi i liny spod lodu to raczej cud także jak masz tam płotki, okonie i leszcze- na to się nastawiaj.\nNo, a co do tej pierzchni- spoko, tylko że powodzenia przy kuciu tafli 20+ cm. Nie masz kogoś od kogo mógłbyś pożyczać świder? Przy grubym lodzie jest on niezbędny.\nWysłany: Pon Sty 27, 2014 20:58\nPrzy grubym lodzie jest on niezbędny.\nNie zgadzam się z tobą ,przez ładnych parę lat używałem tylko i wyłącznie pierzchni\ni spisywała się bardzo dobrze nawet na lodzie o grubości 30+ ,to tylko kwestia czasu i wysiłku\njaki trzeba było włożyć w wykucie otworu ,świder kupiłem dopiero w tamtym roku i przyznaję jest dużo szybciej i lżej pierzchnię przekazałem w młodsze ręce i nie słyszałem jakiegoś\nnarzekania że nie da rady .\nWysłany: Pon Sty 27, 2014 21:30\nKiedyś obserwowałem wędkarza jak grubo w ponad czterdziesto centymetrowym wodzie kuł dziury pierzchnią. Byłem pod wrażeniem jak szybko i sprawnie mu to szło\nWysłany: Wto Sty 28, 2014 08:59\nrobert pl, oczywiście że da radę, ale o to właśnie chodzi ile trudu w to trzeba włożyć. A jak jest dzień że się lata od dziury do dziury po całym zbiorniku to weź kuj tak co chwile\nUlubiona metoda: Spining, Lód\nOkręg PZW: Okręg PZW BYDGOSZCZ\nWysłany: Wto Sty 28, 2014 16:11\nNo jasne że się da tylko szybko się zmachasz i może cię to zniechęcić Pamiętam 2-3 lata temu dokładnie nie pamiętam był taki moment mrozów lód miał ponad 15cm toporkiem robiłem przeręble to na drugi dzień nie mogłem ruszać rękoma Tym bardziej że szukałem okonka z blaszką\nWysłany: Wto Sty 28, 2014 18:20\nPamiętam 2-3 lata temu dokładnie nie pamiętam był taki moment mrozów lód miał ponad 15cm\nTo niezbyt gruby był, bo ja pamiętam taki moment np. z zeszłego roku, że lód miał ponad 50 cm


Nasiona chia – wartości odżywcze i zastosowanie | Kulturystyka.pl\nW ostatnim czasie zauważyć można spory popyt na te małe ziarenka, które wyglądem przypominają mak. Szałwia hiszpańska, a inaczej nasiona chia, goszczą dość często w kuchni osób dbających o swoją sylwetkę, ale również świadomych, którzy odpowiednio potrafią je wykorzystać.\nCzym są nasiona chia? Jak je jadać? Jakie mają właściwości i zastosowanie w kuchni? Na te oraz inne pytania odpowiem w poniższym artykule.\nSzałwia hiszpańska to roślina, która pochodzi z Meksyku oraz Gwatemali i osiąga do 1 metra wysokości. Posiada długie oraz dość szerokie liście, kwiaty mają barwę fioletową lub białą, zbierane są z końca pędów. Owoce szałwii hiszpańskiej zawierają wiele małych, owalnych ziarenek o długości około 2 mm. Przybierają kolor szary, biały, czarny, ale też delikatnie brązowy. Ziarenka te należą do tzw. superfoods, a więc modnej ostatnio żywności wyróżniającej się bogatą zawartością witamin, składników mineralnych oraz przeciwutleniaczy.\nCharakteryzuje je bardzo szerokie spektrum działania prozdrowotnego. Właściwości nasion doceniły już plemiona Azteków, w czasach prekolumbijskich, w środkowym Meksyku. Były one jedną z głównych upraw Azteków. Kilka lat temu, nasiona te były dostępne zazwyczaj tylko w sklepach ze zdrową żywnością. Natomiast dziś mamy o tyle łatwiej i możemy kupić je w praktycznie każdym supermarkecie i pobliskim sklepiku.\nNasiona zawierają węglowodany, zdrowe tłuszcze, białka o dobrym składzie aminokwasów, co sprawia, że nasiona chia są doskonałym źródłem białka również dla wegetarian, a także sportowców. Nasiona chia zawierają aż 91 ze 100 aminokwasów, dzięki czemu górują nad innymi nasionami białkowymi. Bogate są również w spore ilości błonnika, a także cennych dla naszego zdrowia witamin oraz składników mineralnych.\nEdyta Tamilewska-Laszewska – Zwyciężczyni Diamond Cup Malta 2017\n30,7 g tłuszczów (w tym 3,3 g kwasów tłuszczowych nasyconych, 2,3 g kwasów tłuszczowych jednonienasyconych, 23,6 g kwasów tłuszczowych wielonienasyconych, 0,14 g tłuszcze trans),\nPolacy spożywają stosunkowo bardzo mało produktów spożywczych zawierających odpowiednią ilość tak cennych kwasów, jakimi są kwasy omega-3, dlatego też włączenie odpowiedniej ilości nasiona chia, na pewno będzie dobrym krokiem. Zawierają one bowiem więcej omega-3 niż dość popularny łosoś atlantycki, który od zawsze uchodził za ich skarbnicę.\nWarto zaznaczyć, że nasiona te zawierają kwas alfa-linolenowy, a on stanowi konieczny i niezbędny składnik naszej codziennej diety, ponieważ nasz organizm nie jest w stanie go sam produkować.\nKwas alfa-linolenowy działa ochronnie na naszą wątrobę, ale także układ krwionośny, wspiera również układ immunologiczny oraz działa ochronnie na układ nerwowy. W 100 gramach nasion chia znajdziemy aż 17 g kwasu alfa linolenowego.\nBłonnik pokarmowy to kolejny bardzo cenny składnik nasion chia. Wspomaga nasze trawienie poprzez wzmożoną produkcję soków trawiennych oraz pozytywnie wpływa na rozwój naszej mikroflory bakteryjnej w jelitach. W 100 g nasion znajdziemy około 34 g błonnika. Wprowadzając szałwię hiszpańską do swojej diety, wspomożemy pracę swojego układu pokarmowego. Dzięki tym właściwościom, nasiona chia są polecane osobom, które skarżą się i cierpią z powodu zaparć oraz których dieta jest uboga w błonnik pokarmowy. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby w codziennej diecie znalazło się co najmniej 35 g błonnika, czyli 100 g nasion chia pokrywa prawie 100% dziennego zapotrzebowania na ten składnik.\nWarto jednak nadmienić, iż nasiona te nie powinny być spożywane u osób, które cierpią na zapalenie jelit i innych chorób przewodu pokarmowego, takich jak: wrzody czy polipy, gdyż ich spożycie spowodować może nieprzyjemności ze strony układu pokarmowego.\nTo, że są wartościowym produktem nie znaczy, że można się nimi objadać. Nasiona te nie powinny być spożywane w zbyt dużych ilościach, gdyż zawierają sporą ilość błonnika, dlatego też warto dodawać je stopniowo do diety. Zbyt szybkie i nagłe zwiększenie ilości spożytego błonnika mogłoby wywołać niepożądane skutki uboczne, np.: bóle brzucha czy biegunki, ale także upośledzić może wchłanianie składników mineralnych, a także zmniejszyć przyswajalność leków, które zażywamy. Na początek warto zacząć od około 2 łyżeczek dziennie. Należy pamiętać również o zwiększonej ilości spożywanych płynów, gdyż przy zwiększeniu spożycia błonnika w naszej diecie, ilość wypijanej wody jest istotna.\nDzieci również mogą jadać szałwię hiszpańską, ale u nich należy stosować je z umiarem, bo w dużych dawkach to „nawet lek może zaszkodzić”. Dzieciom zaleca się wprowadzać około 1 łyżeczkę dziennie.\nNasiona chia warto mielić lub moczyć, gdyż bez tego nie skorzystamy z wysokiej zawartości kwasów omega-3, ponieważ nie wchłoniemy ich tak, jak powinniśmy. Ponadto podgrzewanie nasion również może nieść za sobą utrudnienie z przyswojeniem kwasów omega-3. Chia można zmielić np.: w młynku do kawy. Proszek ten z łatwością można dodać do jaglanki, owsianki czy naleśników, pierogów oraz innych wypieków. Jeśli zdecydujemy się np.: na pudding z chia czy koktajl, warto namoczyć wcześniej nasiona. Wystarczy wymieszać je z wodą w stosunku 1:10, czyli około 1,5 łyżki nasion na jedną szklankę przegotowanej, letniej wody. Moczenie tych nasion powinno trwać około 30 min, co jakiś czas mieszając, aby nie powstały „grudki”.\nNasion chia można użyć na wiele sposobów, znajdują szerokie zastosowanie w naszej kuchni. Na ich bazie przygotujemy ciekawe owocowe, ale też warzywne koktajle, mogą być głównym składnikiem puddingów z dodatkiem owoców i bakalii, ale także dzięki zmielonym nasionom możemy upiec aromatyczny i bardzo smakowity chleb. Szałwia hiszpańska bardzo często bywa składnikiem ciast i ciasteczek oraz innych wypieków. Idealnie wkomponuje się jako zagęstnik do owsianki z rodzynkami, migdałami oraz daktylami. Może być dodatkiem do sałatek, kasz, ryżu czy omletów. Możliwości jest wiele, pytanie, która z opcji będzie dla nas najbardziej smaczna?\nokoło 300 g mleczka kokosowego\nokoło 50 g ksylitolu\n10 g płatków migdałów do dekoracji.\nNasiona chia wcześniej namaczamy na około 30min, przez ten czas kilka razy mieszamy, aby nie powstały grudki. Truskawki (kilka zostawiamy do dekoracji) wraz z mleczkiem kokosowym miksujemy, dodajemy ksylitol oraz startą, na tarce o małych oczkach, skórkę z limonki, miksujemy ponownie. Dodajemy nasiona chia i mieszamy. Masę puddingową przekładamy do salaterek, na wierzch kładziemy po truskawce i listku mięty oraz posypujemy płatkami migdałów. Następnie odstawiamy na minimum 3 godziny do lodówki. Składników starczy na około 4-6 porcji.\nNasiona chia to zdrowa żywność, która doceniana była już przez Azteków. Dzisiaj powracają na salony i mają do zaoferowania bardzo wiele dobrego. Składniki odżywcze, witaminy, minerały, a także cenne kwasy tłuszczowe. Dlatego należy z tego korzystać. Nasiona te idealnie wkomponowują się w naszą codzienną dietę i wspomagają prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Grunt to nauczyć się z nich korzystać, wtedy jesteśmy w stanie „wyciągnąć” z nich maksimum.