Dom. Krótka historia idei [Witold Rybczyński] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00141 002916 20666607 na godz. na dobę w sumie\nDom. Krótka historia idei - ebook/epub\nAutor: Witold Rybczyński Liczba stron:\nISBN: 9788362376889 Data wydania:\nKategoria: ebooki >> inne >> humor\nJak w ciągu wieków w zachodnim świecie zmieniały się sposoby zamieszkiwania? Co wpływało na ewolucję takich pojęć, jak prywatność, domowość, komfort, swoboda, i w jaki sposób odbijały się one w codziennym życiu mieszkańców miast? W ciekawej książce Witold Rybczyński śledzi przeobrażenia zarówno samej idei domu, jak i jego wyglądu oraz wyposażenia. Pokazuje zmieniające się przyzwyczajenia i mody – od dawnego zamiłowania do przepychu aż po współczesne upodobanie do minimalizmu i prostoty – oraz analizuje przyczyny ewolucji stylu życia zachodniego mieszczaństwa. Przystępnie napisana, zajmująca historia idei poparta rozległymi lekturami i licznymi nawiązaniami do historii architektury wnętrz i malarstwa.\nMoim rodzicom, Annie i Witoldowi\n4. Wygoda i przyjemność „…dobry smak polega na połączeniu poczucia wygody, trwałości i przyjemności”. Jacques-François Blondel, L’Architecture française Prywatność i domowość, dwa wielkie odkrycia ery mieszczańskiej, pojawiły się w sposób naturalny w warstwach średnich społeczeństwa holenderskiego, a w XVIII wieku przyjęły się w pozostałych krajach północnej Europy – w Anglii, we Francji i w państwach niemieckich. Gospodarstwa domowe zmieniły się zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie; kiedy przestały być warsztatami pracy, stały się mniejsze i – co ważniejsze – trudniej dostępne dla obcych. Ponieważ mieszkało w nich mniej ludzi, wpłynęło to nie tylko na ich wielkość, ale i na atmosferę. Przekształciły się w miejsca zachowań bardziej prywatnych i kameralnych. Ta prywatność została wzmocniona stosunkiem do dzieci, których stała obecność zmieniła średniowieczny, publiczny charakter „dużego domu”. Dom przestał być tylko odgrodzeniem się od rozmaitego typu niebezpieczeństw i schronieniem przed obcymi – chociaż te ważne funkcje pozostały – stał się siedzibą nowej, zwartej komórki społecznej: rodziny. Wraz z rodziną nastąpiło pewne wyobcowanie, ale powstało także życie rodzinne. Miejsce zamieszkania zmieniło się w prawdziwy dom, pociągając za sobą prywatność i domowość, a stąd już tylko krok do odkrycia idei komfortu. Może się wydawać dziwne mówienie o komforcie w kategoriach idei. Jest to przecież głównie stan fizyczny: człowiek siedzi w wygodnym krześle… i jest mu wygodnie. Cóż prostszego? Według Bernarda Rudofsky’ego, zaciekłego krytyka współczesnej cywilizacji, byłoby najsłuszniej w ogóle wyrzucić krzesła i siedzieć na podłodze. „Siadanie na krzesłach to zwyczaj nabyty, jak palenie, i równie zdrowy” – ironizuje113. Wymienia cały zestaw – według niego trafniejszych – rozwiązań z innych kultur i epok. Włącza w to otomany, estrady, rozmaite podwyższenia, huśtawki i hamaki, ale jego ulubioną alternatywą jest podłoga. Różnice w postawach, tak jak różnice w przyborach do jedzenia (na przykład nóż i widelec, patyczki lub palce), dzielą świat równie głęboko jak ustroje polityczne. Jeśli chodzi o postawę, to są dwie szkoły: siedzenie na czymś (tak zwany świat zachodni) i siedzenie w kucki114 (cała reszta)115. Chociaż nie istnieje żelazna kurtyna dzieląca te dwa światy, żaden z nich nie czuje się dobrze w odmiennej pozycji. Kiedy jadam z moimi wschodnimi przyjaciółmi, bardzo prędko zaczynam źle znosić siedzenie na podłodze, krzyż mnie boli, a nogi drętwieją. Ale siedzący w kucki także nie lubią siedzieć na czymś. W hinduskim domu znajdują się oczywiście i stół do jedzenia, i krzesła, ale odpoczywająca w skwarne popołudnie rodzina – rodzice i dzieci – siedzi razem na podłodze. Kierowca trzykołowej rikszy w Delhi siedzi na siodełku, ale zamiast to robić po zachodniemu, z nogami spuszczonymi, krzyżuje je (co dla mnie jest ryzykowne, a dla niego wygodne). Stolarz kanadyjski pracuje, stojąc przy warsztacie. Vikram, mój przyjaciel z Gujarati, jeżeli może wybierać, woli pracować, siedząc na podłodze. Dlaczego jedne kultury przyjęły pozycję siedzenia na czymś, a inne nie? Chociaż pytanie wygląda na proste, niełatwo wyjaśnić, co spowodowało, że tak właśnie jest. Aż się prosi, żeby odpowiedzieć, iż meble powstały jako logiczna obrona przed zimnymi podłogami, i prawdą jest, że kucający przeważnie żyją w tropikach. Ale wynalazcy mebli do siadania – Asyryjczycy, Babilończycy, Egipcjanie i Grecy – żyli w ciepłym klimacie. Żeby jeszcze bardziej wszystko skomplikować, Koreańczycy i Japończycy, żyjący w chłodnych rejonach, nigdy nie czuli potrzeby konstruowania mebli i wystarczało im podgrzewanie powierzchni podłogowych. Fernand Braudel sugeruje, że rozwój meblarstwa w różnych kulturach podlegał dwóm prawom. Pierwsze głosi, ubodzy z natury rzeczy posiadali mało sprzętów, a drugie, że cywilizacje tradycyjne pozostają wierne swoim sposobom urządzania wnętrz i zmieniają je powoli116. W końcu jednak zmuszony jest przyznać, że ta pełna determinizmu teoria nie rozwiązuje problemu w całości. Tłumaczy, co prawda, małą liczbę mebli w Etiopii i Bangladeszu – obie te kultury są ubogie i tradycjonalne – ale co począć z tak dobrze prosperującymi i dynamicznymi cywilizacjami, jak otomańska Turcja i cesarski Iran? Nie wyjaśnia też, dlaczego Indie Mogołów, dość bogate i genialne, żeby wybudować Tadż Mahal, nie zaproponowały nic w sprawie mebli do siedzenia. Takich przykładów jest więcej. W VIII wieku Japończycy, którzy skopiowali większość technologii i kultury od Chińczyków, z rozmysłem pominęli chińskie meble; w XVI wieku wzięli broń, ale zlekceważyli krzesła. To unikanie mebli wcale nie było konsekwentne. Podobnie jak Japończycy, Hindusi też długo dawali sobie radę bez krzeseł, ale spać wolą w łóżkach, nie na podłodze. Prawdą jest, że ludzie przywykli do siedzenia w kucki dobrze się w tej pozycji czują, natomiast ludzie przyzwyczajeni do krzeseł męczą się prędko, siedząc na podłodze, i bardzo im niewygodnie, ale wybór jednej czy drugiej pozycji nie może być tłumaczony różnicami w budowie ciała. Co prawda Japończycy są na ogół mniejsi od Europejczyków, ale Afrykanie, którzy siedzą w kucki, nie. Siedzenie na ziemi z wyprostowanym kręgosłupem może być bardzo zdrowe, ale nie ma najmniejszych podstaw do sądzenia, że „kultury siedzące na czymś”, jak antyczni (i atletyczni) Grecy, zajęli się wymyślaniem krzeseł z lenistwa albo z fizycznej niemocy. A może siedzenie to rzecz gustu? W takim razie według Rudofsky’ego jest to jeszcze jeden przykład zachodniej przewrotności. Jego krytyczny stosunek do mebli opiera się na założeniu Rousseau, że skoro podłoga jest tym, co potrzebne do siedzenia czy leżenia, krzesła i łóżka są zbędne, przeciwne naturze i wobec tego gorsze. Twierdzenie, że to, co naturalne, musi być lepsze od tego, co sztuczne, wymaga ryzykownego przeskoku w rozumowaniu, ale wraz z tym wszystkim, co implikuje, ma wielką wagę dla Amerykanów – w każdym razie sądząc po dziesiątkach ogłoszeń, które wychwalają „życie zgodne z naturą”. Jest to jednak bardzo powierzchowne mniemanie. Wystarczy chwila namysłu, żeby uświadomić sobie, iż cała kultura jest sztuczna, zarówno gotowanie, jak i muzyka, meble i malarstwo. Po co przygotowywać czasochłonne sosy, kiedy wystarczą świeże owoce? Po co zawracać sobie głowę instrumentami, jeśli głos ludzki ma takie przyjemne brzmienie? Po co malować obrazy, skoro wystarczy patrzeć na świat? Po co siedzieć na czymś, kiedy można kucnąć? Odpowiedź brzmi: to wszystko wzbogaca życie, czyni je bardziej urozmaiconym i interesującym. Oczywiście meble nie są tworem naturalnym; są wymyślone i wykonane przez człowieka. Siedzenie na czymś jest sztuczne i podobnie jak inne sztuczne czynności – chociaż w mniej oczywisty sposób niż gotowanie, muzyka instrumentalna czy malarstwo – wprowadza sztukę do życia. Jemy barszcz czy gramy na fortepianie – albo siedzimy na krześle – z wyboru, a nie z potrzeby. To powinno być wyraźnie podkreślone, bo tyle już zostało napisane o praktyczności i funkcjonalności (zwłaszcza nowoczesnych) mebli, że łatwo zapomnieć, iż stoły i krzesła, w przeciwieństwie, na przykład, do lodówek czy pralek, świadczą o naszym smaku, a nie są przedmiotami użytku. Człowiekowi siedzącemu na ziemi nie jest ani wygodnie, ani niewygodnie. Powinien oczywiście unikać ostrych kamieni i innych niemiłych przeszkód, ale poza tym wszystkie płaskie powierzchnie są mniej więcej jednakowe. Osoba, która kuca, nie patrzy, jak to robić ani gdzie, kucanie jest bowiem naturalne. Nie oznacza to, że jest prostackie; jak inne ludzkie czynności może też mieć swoją etykietę czy ceremoniał. Japończycy na przykład nigdy nie siadają bezpośrednio na ziemi, zawsze na podwyższeniu, a Arabowie na dywanach olśniewającej urody. Nie dowodzi to, że ten sposób jest gorszy lub mniej wygodny, ale że wygoda nie zajmuje określonego miejsca w żadnym z tych przypadków. Siedzenie na krześle to zupełnie co innego. Krzesło może być za wysokie albo za niskie. Może uwierać w plecy lub wpijać się w uda. Może usposabiać siedzącego do spania, ale może też powodować jego rozdrażnienie czy wywołać u niego ból w krzyżu. Krzesło musi być zaprojektowane tak, żeby uwzględniało postawę ciała i stąd powstają problemy, z jakimi nie spotykał się wykonawca obitej dywanem estrady lub platformy. Społeczeństwa używające krzeseł wcześniej czy później są zmuszone do przemyślenia sprawy wygody. Zagadnienie wygodnego siedzenia jest rozwiązywane już od wielu wieków. Wymyślone przez Greków krzesło zostało potem odrzucone i zapomniane. Historycy meblarstwa niesłusznie zwracają naszą uwagę na zmiany, jakie zaszły w jego wyglądzie i konstrukcji, i pozwalają nam zapomnieć o znacznie ważniejszej sprawie: o zmianach, jakie zaszły w siedzących. Ponieważ główny akcent w projektowaniu mebli powinien być położony nie na ich stronie technicznej – jak krzesło zostało wykonane – ale na historyczno-kulturowej: jak było używane. Zanim wymyślimy dobre krzesło, musimy się zdecydować, jak chcemy siedzieć. Krzesło zawsze odpowiadało sposobowi, w jaki ludzie życzyli sobie siedzieć. Człowiek, który siedział na krześle, był ważny – stąd chairman117 – jego wyprostowana, godna postawa dawała wyobrażenie o jego społecznym statusie. Ta asocjacja między miejscem do siedzenia a jego użytkownikiem pozostała i w europejskiej, i w amerykańskiej kulturze; ciągle jeszcze wiemy, o co chodzi, gdy mówi się o ławie sędziego lub o siedzeniu kierowcy. Reżyser filmowy w dalszym ciągu ma swoje nazwisko na oparciu krzesła, chociaż to tylko nadruk na płótnie. Są nawet wydumane siedzenia, jak Chairs in Art History, albo wyznaczone miejsca w zarządach spółek. Na moim uniwersytecie profesor, który wykłada dwadzieścia lat, otrzymuje drewniany fotel z emblematem uczelni, a nie tradycyjny zegarek. Pozycja przy siedzeniu zmieniała się powoli, chociaż krzesła zaczynały też służyć bardziej powszechnym zajęciom, takim jak jedzenie czy pisanie. W okresie renesansu i baroku europejskie meble służące do siedzenia, mimo że bardzo wyrosła liczba ich rodzajów, nadal zmuszały do pozycji wyprostowanej, narzuconej przez najdawniejsze wzory. Nawet „udomowiony”, siedemnastowieczny Holender w dalszym ciągu siedział sztywno z nogami prawie wbitymi w podłogę. Inną rolę odgrywało krzesło we Francji Ludwika XIV, epoce fantastycznych osiągnięć nie tylko politycznych i militarnych, ale także literackich i architektonicznych. W tym okresie również sprzęty podniesiono do poziomu sztuki. Zaczęły być uważane za integralną część urządzenia wnętrza i przypadkowe rozstawienie mebli ustąpiło miejsca ściśle przestrzeganemu porządkowi. Na ilustracjach z królewskiego pałacu w Wersalu widać między każdą parą okien stół, po każdej stronie drzwi komodę i przy każdej bazie pilastra stołek. Ponieważ funkcją mebli było teraz uwydatnianie i uwypuklanie architektury pokoju, a nie ułatwianie życia ludziom, krzesła, choć brzmi to nieprawdopodobnie, projektowano do podziwiania, a nie do siedzenia. Ustawiano je pod ścianą, w rzędzie, jak żołnierzy. Ludwik XIV, kawał tyrana, skarcił podobno kiedyś swoją kochankę za to, że zostawiła krzesło na środku, zamiast odnieść je na miejsce, pod ścianę. Chociaż funkcja krzesła była wtórna, odgrywało ono ważną rolę w dworskiej etykiecie. W nowoczesnym biurze wymiary fotela szefa także są wskazówką, jaką ma on pozycję i wpływy; podobnie w Wersalu, to, na jakim rodzaju krzesła miało się prawo czasami usiąść, wyznaczało społeczną rangę i pozycję. W niektórych pokojach w ogóle nikomu poza królem nie wolno było siadać – w urzędowej sypialni nie znaleźlibyśmy ani jednego gościnnego krzesła. W reszcie pałacu przestrzegano ścisłej hierarchii. Fotele były zarezerwowane tylko dla Króla Słońce i zabroniono komukolwiek je zajmować. Na krzesłach bez poręczy mogło zasiadać najbliższe otoczenie króla. Stołków bez oparcia mieli prawo używać jedynie niektórzy przedstawiciele szlachty, a twardych, składanych – najniższej rangi urzędnicy. Wobec tego, że liczba takich stołków była ściśle kontrolowana – inwentaryzacja przeprowadzona po śmierci Ludwika XIV wykazała, że było ich tylko 1325, podczas gdy dziennie przewijało się przez Wersal parę tysięcy osób – zabawa „w jak najszybsze zajmowanie miejsc siedzących” zawsze się udawała, pozostawiając większość dworaków na stojąco118. Można dać głowę, że ci, którym w końcu się udało, raczej siedzieli, niż się relaksowali; sterczeli wyprężeni na stołkach, przybierając pozy szczerego zainteresowania. Chociaż ta przedziwna krzesłowa etykieta panowała głównie w Wersalu, a nie w domach mieszczańskich, trudno się było spodziewać w tych warunkach ewolucji w kierunku wygody. Mistrzowie sztuki stolarstwa, tacy jak Golle, Cucci i Boule, tworzyli meble niezwykłej piękności – zwłaszcza sekretery, szafy i komody – ale meble do siedzenia zatrzymały się na pozłacanej niewygodzie. Miało się to wkrótce skończyć: wraz ze śmiercią Ludwika XIV w 1715 roku i wstąpieniem na tron jego prawnuka Ludwika XV sztywność zastąpiono ożywieniem, zadęcie – intymnością, a przepych – delikatnością. „Wersal w XVIII wieku”, pisze Nancy Mitford, „był reprezentowany przez mało budujące moralnie, ale szczęśliwe zbiorowisko kilku tysięcy ludzi, żyjących dla przyjemności i świetnie się bawiących”119. Nasze wyobrażenie o tym okresie zostało zmącone przez krytycyzm wiktoriańskich historyków – i przez dwudziestowieczne zakłamanie – dla których pogoń za przyjemnością była rozwiązłą ekstrawagancją, a wyrafinowany styl życia – bazą dla zepsucia. A jednak właśnie w tym okresie, i przede wszystkim dzięki hedonistycznym ciągotom ludzi wtedy żyjących, pojawiły się po raz pierwszy wygodne meble do siedzenia. Siedzenie przestało być tylko funkcją czy rytuałem, a stało się też formą odpoczynku. Ludzie siadali razem, żeby posłuchać muzyki, porozmawiać czy zagrać w karty. Nowe pojęcia swobody widać było w ich sposobie siadania: dżentelmeni odchylali się do tyłu i zakładali nogę na nogę – nowa pozycja – a damy spoczywały, półleżąc. Także inne, przypadkowe pozy zaczęły wchodzić w modę. Formy krzeseł usiłowano dostosowywać do tych nowych pozycji i, po raz pierwszy od czasów greckich, do ludzkiego ciała. Ich oparcia już nie były pionowe, tylko pochyłe, a poręcze miały linie zaokrąglone zamiast prostych. Były szersze, niższe i umożliwiały większą swobodę w przybieraniu póz. Największą popularnością cieszył się teraz wyściełany fotel, który miał określony kształt tylnego, obitego oparcia i był o wiele szerszy niż dawne krzesła. Siedząca na nim osoba mogła się obracać w różne strony, opierać na miękkich poduszkach i rozmawiać swobodnie z osobą obok. Stołek przestał już służyć do siadania, nowym zwyczajem kładło się na nim nogi. Bywały również fotele dwuosobowe i całe mnóstwo rozmaitych kanap, których nazwy – ottomane, sultane, turquoise – przypominają, podobnie jak słowo „sofa”, arabskie pochodzenie tych niskich, wyściełanych siedzeń typu tapczan. Kobiety układały się na szezlongach, mogących też służyć za kanapy. Francuzi rozwiązali problem mebli we właściwy im, rozsądny sposób. Nie zarzucili tradycyjnego, przepisowego typu umeblowania, charakterystycznego dla wnętrz Ludwika XIV, ale stworzyli nowy rodzaj mebli do siedzenia, które nie były ograniczone przez sztywne potrzeby estetyczne i odpowiadały pragnieniom bardziej wypoczynkowych pozycji. Te dwa nowe typy znane były jako sièges meublants i sièges courants120. Pierwszy w dalszym ciągu uważany był za część dekoracji. Nazywano go także „umeblowaniem architektonicznym”, był wybierany i ustawiany przez architekta, wrośnięty na stałe w urządzenie pokoju, jak obraz, którego nie wieszano gdzie popadnie, ale malowano specjalnie dla tej, a nie innej ściany. Ciężki fauteuil à la reine, który miał pionowe oparcie i stał pod ścianą, nazwano tak na cześć żony króla121. Sièges meublants rzadko były ruszane ze swoich miejsc przeznaczenia, tak rzadko, że tyłów oparć często w ogóle nie wykańczano, przewidując, iż nikt ich i tak nie zobaczy. A sièges courants były zarówno do używania na co dzień, jak i do ruszania z miejsca (courant znaczy po francusku obie te rzeczy). Nie miały żadnego stałego miejsca i były dostatecznie lekkie, żeby można je było swobodnie przesuwać. Mogły być ustawiane grupowo dookoła stołu na herbatę albo po kilka – do rozmowy. Takie lekkie foteliki nazywały się fauteuils en cabriolet – dosłownie: „krzesła brykające”. Podczas gdy sièges meublants ozdabiały salony, sièges courants były przeznaczone do dowolnego używania i stanowiły umeblowanie buduarów oraz małych, przytulnych pokoi. Niekrępowane sztywnymi wymogami architektury wnętrz, która miała skłonność do linii prostych, mogły przybierać nowe, miękkie kształty, którym chodziło bardziej o wygodę niż o estetykę. Różnica między statycznymi a ruchomymi meblami istniała też w rodzajach stołów. Do wielkich biurek i stołów z blatami marmurowymi, które ustawiano dekoracyjnie, ale bardzo niepraktycznie pod ścianą, dodawano mniejsze sztuki, przeznaczone do bardziej kameralnego, osobistego użytku. Korzystano też z zupełnie małych stołów do czytania i gier, a także nocnych stolików. Te ostatnie zwykle były konstruowane pomysłowo z różnymi wymiarami szuflad i przesuwanymi albo składanymi blatami. Wielką rozmaitością odznaczały się także podręczne stoliki do ubierania się dla obu płci – jak również umywalki. Panie miały specjalne stoliki z podpórkami do pisania listów i pamiętników, bo chętnie oddawały się tym czynnościom. W kobiecych apartamentach znajdowały się stoliki do robótek ręcznych, do śniadań, jak również specjalnie do podawania – od niedawna sprowadzanej, a od razu bardzo modnej – kawy. W XVIII wieku zaczęła panować we Francji specjalizacja w urządzaniu domu: różne pomieszczenia przeznaczano na rozmaite cele; wymagało to oczywiście różnorodnych typów mebli. Ludzie nie jadali już w przedpokojach, ale w odpowiednio umeblowanych jadalniach. Nie przyjmowali gości w sypialniach, tylko w salonie; panowie mieli gabinety, a panie buduary – ubieralnie i saloniki jednocześnie – gdzie mogły podejmować swoich bliskich. Wszystkie te pokoje były mniejsze, nie tak pretensjonalne i bardziej przytulne niż dawniej. Nie planowano ich teraz w długich szeregach, w amfiladzie, ale rozmieszczano wobec siebie swobodniej, i można było wejść do każdego z nich bez przechodzenia przez inne. Ten rozdział domu na części publiczne i prywatne znalazł swoje odzwierciedlenie w języku. Miejsce do spania przestało być nazywane po prostu „pokojem” – mówiło się o nim teraz „sala”. Pokoje używane również przez obcych nazywano nadal salles (stąd salle à manger – jadalnia i salon), ale sypialnia była obecnie chambre à coucher122. Dzisiaj, kiedy służba domowa zaczęła być luksusem (w każdym razie w Ameryce Północnej), jest wyraźnie dobrze traktowana. Zupełnie inaczej było w XVIII wieku, kiedy ciekawską i szpiegującą służbę uważano za ingerującą w prywatne życie chlebodawców. W myśliwskiej rezydencji Ludwika XV, w Choisy, zainstalowano urządzenie, które umożliwiało przeniesienie z kuchni, położonej piętro niżej, do jadalnego pokoju, bez pomocy służby, nakrytego i zastawionego stołu. Dawało to królowi możność korzystania z całkowitej niezależności. W Wersalu powstał nawet taki zwyczaj, że po wieczornym przyjęciu służba była oddalana i kiedy przechodzono do salonu na kawę, król sam usługiwał swoim gościom. Coraz wyraźniej zaznacza się pragnienie większej prywatności, zarówno w mieszczańskich domach, jak i w pałacach. Od czasów średniowiecza służący spali w jednym pomieszczeniu ze swoim państwem lub w pokoju obok. Wzywani byli albo klaśnięciem w dłonie, albo małym ręcznym dzwoneczkiem. Teraz dzwoneczek zastąpiono taśmą do dzwonienia123. Ten wynalazek wymagał skomplikowanego systemu drutów i bloków i powodował odzywanie się dzwonka w różnych częściach domu. Znalazł zastosowanie, ponieważ poczucie rodzinnej prywatności wymagało trzymania służby na dystans. Była ona teraz umieszczana albo w osobnych skrzydłach domu, albo w małych pokoikach między piętrami, powstałych dzięki obniżeniu sufitu w sypialni. Wymyślono jeszcze bardzo wiele innych sposobów ograniczających stałą obecność służby. Rosnąca w XVIII wieku popularność pieców, na przykład, była w niemałej mierze zasługą sposobu, w jaki można w nich było rozpalać z przyległego pokoju. Ręczną windę, trafnie nazwaną „niemym kamerdynerem”, wynaleziono w tym samym okresie, też po to, żeby ograniczyć kontakty ze służbą124. Wersal Ludwika XIV był „wielkim domem”, największym we Francji. Było to miejsce bardzo publiczne, z tylko niewieloma rejonami wzbronionymi dla dworaków. To również zaczęło ulegać zmianie. Pierwszym, co Ludwik XV zrobił po wprowadzeniu się do Wersalu, była zmiana w prywatnych pomieszczeniach. Pozostała olbrzymia oficjalna sypialnia, a także ceremonie lever i coucher – te niebywałe publiczne spektakle królewskiego wstawania i kładzenia się – ale stanowiły one już tylko formalność; król w rzeczywistości spał gdzie indziej i mógł być tam sam. Jego prywatne mieszkanie, do którego obcy nie mieli wstępu, nazywało się Petits Appartements nie dlatego, że miało mało pokoi (bo było ich pięćdziesiąt), ale dlatego, że same pokoje były niewielkie, w każdym razie jak na ówczesny standard. Te królewskie apartamenty, nazwane przez pewnego dowcipnisia „gniazdkami szczurów”, zawierały sekretne przejścia, ukryte schody, rozmaite alkowy i zakamuflowane pokoje, wszystkie cudownie urządzone i umeblowane. Wzrastający wpływ cech mieszczańskich na życie dworskie rozwijał się dzięki królowi, dotąd postaci publicznej. Brała w tym ogromny udział Wielka Mieszczka, Antoinette Poisson, lepiej znana jako Madame de Pompadour. Była to najpierw kochanka Ludwika XV, a następnie jego powiernica, przyjaciółka i doradczyni przez dwadzieścia lat. Wyśmienita dyletantka w polityce, decydowała także w sprawach stylu dworskiego, a więc stylu w ogóle. Nie tylko pobudzała zainteresowanie króla architekturą wnętrz, ale również wszystkim tym, co małe, drogocenne, intymne. W liście do przyjaciółki opisała Hermitage, swoją rezydencję na terenie Wersalu: „Ma dziewięć metrów na piętnaście, nic ponadto, widzisz więc, jakie to wielkie; ale mogę być tu sama albo z królem i paroma przyjaciółmi, więc jestem szczęśliwa”125. Hermitage był najmniejszym z jej domów – zbudowała albo przerobiła jeszcze pół tuzina innych. Wzbudziwszy zainteresowanie króla dekoracją wnętrz, potrafiła wciąż nowymi projektami powodować, że nieustannie był nimi oczarowany. To dało początek powszechnej modzie na urządzanie wnętrz, ułatwiając zarazem i przyśpieszając wprowadzenie tak „nowoczesnych” pojęć, jak: prywatność, intymność i komfort. Modzie tej uległo całe francuskie społeczeństwo. Paryskie domy mieszczańskie stały się bardziej zróżnicowane niż w przeszłości. Obecnie mieszkania nie składały się z dwóch lub trzech pokoi, ale miały ich co najmniej pięć lub sześć, wszystkie bardzo nowocześnie urządzone. Przez drzwi wejściowe (klatka schodowa była osobna) wchodziło się do przedpokoju, pełniącego funkcje dużego westybulu, skąd można było dostać się do każdego pokoju. Prócz kuchni były jeszcze jadalnia i salon. Inne pokoje to prywatne sypialnie, często buduar i wiele innych pomieszczeń, których używano jako spiżarni i pokojów dla służby. Pojawienie się tych bogato ozdabianych pokoi oznacza powstanie we Francji nowego stylu, znanego jako rokoko126. Architekci rokoka szczególnie lubili ozdoby w kształcie muszli, liści oraz ekstrawaganckich ślimacznic, które zazwyczaj pozłacano. Ozdabiano wszystko, co tylko się do ozdabiania nadawało. Chociaż robiono to z niezmierną delikatnością i bardzo umiejętnie, ogólny efekt tak przeładowanej dekoracji był przytłaczający. Styl architektoniczny jako taki nie jest tematem niniejszej książki, lecz miewał on często wpływ na mentalność ludzi i określał zasady urządzania domów. Nas interesuje zagadnienie sposobu stosowania ornamentyki w okresie rokoka. Historyk architektury, Peter Collins, twierdzi, że Jean-François Blondel, projektant wielu rokokowych wnętrz, nigdy nie stosował rokoka na fasadach budynków, które były zawsze ściśle klasyczne127. Rzeczywiście, we Francji prawie nie ma śladów rokoka na zewnątrz domów (we Włoszech i Hiszpanii nieliczne elementy pojawiły się nieco później). Rokoko było pierwszym stylem, który rozwinął się wyłącznie dla wnętrza. To dowodzi nie tylko faktu, że wnętrze było traktowane zupełnie inaczej niż strona zewnętrzna, ale również, że robiono dużą różnicę między dekoracją wnętrz a architekturą. Ta różnica nie była wówczas tak oczywista, jak to wydaje się dzisiaj; przedtem architektura pokoi była architekturą fasad, zastosowaną wewnątrz budynku. Dopiero od czasów rokoka architekci, tacy jak Blondel, mogli się specjalizować w „dekoracji wnętrz”. Fakt ten przyśpieszył poprawę w zakresie domowego komfortu, a na dłuższą metę także dalsze zmiany. W przyszłości rokoko zostanie zastąpione innymi stylami, ale przekonanie, że wnętrze budynku należy traktować niezależnie od jego strony zewnętrznej, pozostało. * * * Zasady, które rządziły projektowaniem budynków w tym okresie, wyłożył wielki francuski architekt i teoretyk, Jaques François Blondel, w czterotomowym dziele Architecture française, wydanym po raz pierwszy w 1752 roku. Blondel, bratanek Jeana-François, był architektem nadwornym Ludwika XV i założycielem pierwszej w Europie prawdziwej szkoły architektonicznej. Często powtarzał, że podstawą dobrej architektury powinna być doktryna lansowana przez Rzymianina Vitruviusa – „wygoda, trwałość i piękno”. Z tych trzech warunków wygoda jest tym, który interesuje nas najbardziej. Podobnie jak inni, współcześni mu, Blondel pod słowem „wygoda” rozumiał udogodnienia i przydatność dla ludzi i odróżniał je od czysto estetycznego pojęcia „piękna” i od wymaganej przez potrzeby konstrukcyjne „trwałości”. Wygoda oznacza również „komfort”, ale w specyficznym sensie. Według Blondela prawidłowy sposób rozplanowania domu polegał na podziale pokojów na trzy kategorie: pokoje do przyjęć (appartements de parade), pokoje recepcyjne (appartements de sociètè) i trzecia kategoria, którą nazwał appartements de commoditè. „W dużych budynkach appartements de commoditès składają się z pokoi, które w przeciwieństwie do innych rzadko są dostępne dla obcych i przeznacza się je na prywatny użytek pana czy pani domu. Tutaj śpią oni w zimie, ewentualnie chorują, stąd załatwiają swoje sprawy i tu przyjmują przyjaciół i krewnych”128. Podobnie jak lekkie, ruchome meble nie wypierają formalnego, barokowego umeblowania, tak udogodnienia nie zastępują ceremoniału i formalności; appartements de commoditès były czymś w rodzaju zaplecza sceny, czyli miejscem, gdzie można rozpuścić włosy (lub zdjąć perukę) i odpocząć w dogodnych warunkach. Blondel nadmienia również, że zimą pokoi tych używano jako sypialni; były nie tylko mniejsze, ale i lepiej ogrzane. Przez cały XVII wiek nie znano sposobu na dostateczne ogrzanie tych ogromnych pomieszczeń, nawet jeśli kominki spełniały swoje zadanie, co się nigdy nie zdarzało. W Wersalu Ludwika XIV znajdowało się wiele wspaniałych kominków, ale służyły one głównie do ozdoby – pożytku z nich było niewiele. W domach mieszczańskich w kominkach przede wszystkim się gotowało, a dopiero drugą ich funkcją, i to niespecjalnie efektywną, było ogrzewanie. Około roku 1720 budowniczowie odkryli, jak konstruować kominki i kominy, żeby spowodować ciąg powietrza. Nie tylko dym został wyeliminowany, ale także poprawiło się spalanie, zapewniając więcej ciepła wnętrzu. Trudno powiedzieć, czy połączenie mniejszych pokoi z lepszymi kominkami można nazwać „rewolucją w ogrzewaniu”, jak chce Braudel, ale był to niewątpliwie znaczny krok naprzód w zagadnieniu dotąd leżącym odłogiem129. Nowe domy budowano z mniejszymi, lepiej działającymi kominkami, a kominki już istniejące w starych domach zmniejszano i poprawiano. Skuteczność tych nowych powiększało także używanie składanych parawanów, ustawianych za osobą siedzącą przy ogniu, aby zachować ciepło i zredukować przeciągi. Komfort wyraźnie wzrósł. Piece porcelanowe używane w Niemczech zaczęły też w innych krajach wchodzić w modę. Umieszczano je przeważnie we wnękach, tak że można w nich było rozpalać z sąsiedniego pokoju. Ponieważ uznane zostały za brzydsze od kominków – mimo że ogrzewały znacznie lepiej – z początku stawiano je tylko w jadalniach i przedpokojach. Ale po 1750 roku, kiedy ich czyste, bezdymne, promieniujące ciepło okazało się niezastąpione, umieszczano je także w innych pokojach130. Dobry smak wymagał jednak, żeby je maskować i w wytwornych domach udawały kredensy albo ozdobne urny. Innym przejawem doceniania wygody była wzrastająca liczba łazienek czy pokoi kąpielowych, jak je nazywano we Francji, bo znajdowały się w nich często dwie wanny, jedna do mycia, a druga do płukania. W Wersalu było przynajmniej sto łazienek, a w apartamentach króla – siedem. Łazienki często zaopatrywano w bidety – praktyczne urządzenie w tych romansowych czasach – natomiast brakowało w nich ubikacji. Wczesny typ wodnego klozetu został umieszczony w komórce zwanej „angielską siedzibą” (dziwna nazwa, bo w owym czasie klozetów w Anglii nie znano)131. Częściej niż klozet używany był tradycyjny, obudowany sedes, który stał w osobnym pomieszczeniu albo bardziej przypadkowo w przedpokoju, przy sypialni. Trudno powiedzieć, jaką wagę przywiązywano do czystości w XVIII wieku. Nasi dziewiętnastowieczni przodkowie żywili przekonanie, że Francja Ludwika XV była miejscem rozpusty i braku higieny. Dosyć – trzeba powiedzieć – wybredny Szwajcar, Siegfried Giedion, twierdził, że „brakowało im podstawowego poczucia czystości”132. Inni historycy są mniej wymagający133. Równocześnie świadectwa dowodzą, że kąpiele uważano za miłe spędzanie czasu, a nie konieczność, łazienki zaś uznawano za modne dodatki – coś jak gorący tusz – a nie za przydatne udoskonalenie. Jak inaczej wytłumaczyć częste wzmianki o instalowaniu łazienek, a następnie o kapryśnym ich likwidowaniu? Waga przywiązywana do zaopatrzenia w dostateczną ilość gorącej wody i staranne ozdabianie pokoi kąpielowych wskazują jednak, że czystość, a w każdym razie kąpiele, nabierała większego znaczenia. Na planie wielkiego domu, narysowanego przez Blondela, widać trzy wanny umieszczone w jednym dużym pokoju, co prawda dość niefortunnie położonym, bo na końcu amfilady, obok biblioteki, w sporej odległości od sypialni134. Ale tylko bogaci posiadali w swoich domach łazienki, a duże, przenośne wanny zaczęły być popularne dopiero na przełomie wieku, dotychczas ludzie przeważnie myli się w miedzianych albo porcelanowych miskach. Mieszczańskie domy nie były jednak pozbawione pewnych udoskonaleń. W inwentarzu sporządzonym w domu Jaques’a Verberckta (1771), nadwornego stolarza, wykonawcy przepięknych boazerii w Wersalu, znajduje się kurek osadzony w ścianie i miedziana miednica, przeznaczona specjalnie do mycia rąk. Zainstalowano je w pomieszczeniu przyległym do jadalni135. Czy dążenie do wygody było pogańską ucieczką od średniowiecznego fanatyzmu religijnego, który tak długo miał wpływ na umeblowanie domu? J.H.B. Peel uważa, że osiemnastowieczne zainteresowanie fizycznym komfortem oznacza upadek religijności albo przynajmniej osłabienie religijnej żarliwości136. Rzeczywiście, trudno sobie wyobrazić społeczeństwo bardziej zmaterializowane niż za czasów Ludwika XV, ale było ono skomplikowane, pełne sprzeczności (jak wszystkie społeczeństwa) i trudne dla nas do zrozumienia. Społeczeństwo to i modliło się, i bawiło. Gonitwa za przyjemnością skłaniała je czasami do skandalicznego luksusu, jak na przykład w okresie rokoka, ale jednocześnie do odkrycia komfortu. Nasze współczesne poglądy na temat logiczności nie pasują do XVIII wieku. Trudno nam pojąć zamiłowanie króla do przepychu i jednocześnie słabość, jaką miał do malarza domowych winietek Chardina i jego dwóch obrazków wiszących w Wersalu, a przedstawiających życie w mieszczańskim domu. Trudno też zrozumieć świat wartości króla, który uwielbiał polowanie (od kiedy dorósł, zabijał rocznie ponad dwieście jeleni), a w tym samym czasie hodował króliki i gołębie na dachu królewskiego pałacu. Niełatwo jest też odróżnić to, co robiono dla przyjemności, od tego, co było tylko na pokaz. Kiedy król i jego przyjaciółka kryli się w Hermitage’u i ona gotowała dla niego jajka – czy szukali w tym komfortu, czy podniecającej zabawy w dom? Czy panie na obrazach François Bouchera tak swobodnie odpoczywały, jak na to wygląda, czy były równie afektowane w tych pozach, jak w sposobie mówienia i spacerowania?137 Tak czy owak, kobiety miały ogromny wpływ na sposób zachowania się w tamtych czasach. Delikatna wytworność francuskiego rokoka często była nazywana kobiecą. Tak też i było, i to nie tylko w sensie metaforycznym. Jeżeli wnętrza i umeblowanie domów wskazywały na większą wrażliwość, to nie tylko dlatego, że Ludwik XV – i wobec tego jego dwór – był zdominowany przez Madame de Pompadour, lecz dlatego, że całe życie w ancien règimie było zdominowane przez kobiety. Przewaga kobiet w życiu społecznym i kulturalnym Francji nie rozpoczęła się w XVIII wieku. Takie protektorki, jak pani de Sévigné, pani de Maintenon, pani Geoffrin i markiza du Deffand, miały swoją poprzedniczkę, słynną grande dame XVII wieku, markizę de Rambouillet, która wprowadziła zwyczaj prywatnych sypialni, o czym już była mowa. Jej dom (podobno przez nią samą zaprojektowany) przyćmił nawet dwór królewski jako ośrodek sztuki, piśmiennictwa i stylu. Księżnej Burgundii, wnuczce Ludwika XIV, przypisuje się odpowiedzialność za swobodę stylu w okresie regencji, charakteryzującą ostatnie lata panowania tego króla. Arystokratyczne i mieszczańskie panie dopiero w XVIII wieku w pełni dowiodły natomiast, że to one nadają ton obyczajom. Ich wpływy były widoczne w wielu dziedzinach, zwłaszcza w sprawach zachowania w domu, które stało się łagodniejsze i swobodniejsze. Tak jak holenderskie kobiety zaprowadziły u siebie domowość, tak Francuzki zażądały umeblowania mniej sztywnego i bardziej im odpowiadającego– i otrzymały je. Kobiety w obu tych krajach osiągnęły oczywiście różne rezultaty, ale obie te zdobycze były równie ważne w rozwoju pojęcia domu. Nigdzie ów wpływ kobiet na modę nie był bardziej oczywisty niż w wielkiej liczbie nowych mebli do siadania i półleżenia, projektowanych specjalnie dla nich. Możemy mieć pewność, że damy z wyższych sfer wpływały na rozwój meblarstwa, ponieważ było wtedy w zwyczaju, że artystokracja starała się brać żywy udział w meblowaniu, a nawet projektowaniu swoich domów138. Wiele szezlongów i wygodnych krzeseł wymyślono specjalnie dla pań. Marquise i duchesse, dwa typy krzeseł do półleżenia, zawdzięczają swoje powstanie właśnie kobietom. Również często spotykany wyściełany fotel został wymyślony z uwzględnieniem kobiecej mody; dzięki szerzej rozstawionym poręczom mieściły się w nim krynoliny, a niskie tylne oparcie nie przeszkadzało ekstrawagancko uczesanym perukom. Wykonawstwem tych mebli zajmowali się stolarze-artyści, którzy z biegiem czasu coraz lepiej rozumieli zarówno ergonomiczny, jak i estetyczny aspekt swojego rzemiosła. Dzisiaj zachwycamy się tym drugim, ale to znajomość pierwszego stanowiła ich największe osiągnięcie, w wyniku czego te śliczne rokokowe krzesła były nadzwyczaj wygodne. To głównie zasługa właściwej metody wyściełania. Średniowieczne krzesła z płaskimi drewnianymi siedzeniami bardzo rzadko wyściełano; zamiast tego kładziono na nie poduszki. Później używano także innych materiałów – skóry, trzciny czy plecionki z sitowia – ale wykonane z nich siedzenia były niewiele wygodniejsze. Niewątpliwie starano się jakoś przymocować te luźne poduszki do krzeseł, żeby się nie ześlizgiwały, co doprowadziło pod koniec XVII wieku do pokrywania siedzeń materiałem. To ulepszenie osiągnęło swoje apogeum za czasów francuskiego rokoka, kiedy wyściełano wszystkie elementy, nie tylko siedzenia, ale także oparcia i poręcze. Siedzieć komfortowo można tylko wtedy, gdy ciało jest właściwie podparte; to tylko brzmi tak prosto. W rzeczywistości jest to sprawa tak skomplikowana, iż dziwi nas nie fakt, że w średniowieczu zapomniano, jak robić wygodne krzesła, ale raczej, że Grecy to w ogóle wymyślili. Żeby zapewnić komfort – to znaczy uniknąć dyskomfortu – krzesło musi jednocześnie spełniać kilka warunków. Powinno mieć dość grubą warstwę wyściółki, żeby uniknąć nacisku na kości, ale nie aż taką, żeby uda i pośladki naciskały boleśnie na kości u podstawy miednicy. Przednią część ramy krzesła, konieczną konstrukcyjnie, należy umieścić poniżej poduszki, inaczej będzie się wpijać w uda. Tylna podpora jest potrzebna – siedzący powinien mieć postawę mniej więcej pionową. Całkowicie pionowe oparcie jest jednak niewskazane; ideałem jest odchylenie pod nieznacznym kątem, i to z łukiem uwzględniającym wygięcie kręgosłupa, który nie jest zupełnie prosty. Kąt pochylenia nie może być za duży, bo wtedy siedzący ześlizgnie się do przodu. Jeżeli ciało się obsunie, jego ciężar nie będzie już utrzymywany przez okolice lędźwi, a klatka piersiowa przygnie się do żołądka. To spowoduje lekką niedodmę płuc, zmniejszenie ilości pobieranego tlenu i w rezultacie zmęczenie139. No i mamy może odpowiedź na pytanie, dlaczego świat podzielił się na siedzących i kucających. Zgodność wszystkich koniecznych czynników umożliwiających wygodne siedzenie jest trudna do osiągnięcia, a prawdopodobieństwo takiej czy innej niewygody tak duże, że nietrudno sobie wyobrazić, iż różne kultury – spróbowawszy sobie poradzić z tym problemem – zrezygnowały z dalszych wysiłków bez zadowalających rezultatów i roztropnie zdecydowały się siedzieć na ziemi. A wybór ten z kolei wpłynął na rozwój meblarstwa w ogóle, ponieważ bez krzeseł nie było powodu do używania stołów i biurek, a także mało jest prawdopodobne, żeby społeczeństwo siedzące na podłodze chciało się otaczać innymi wysokimi meblami, takimi jak szafy, komody czy biblioteki. Stolarze rokoka bezbłędnie rozwiązali problemy wygodnego siedzenia. Istnieją dowody na to, że nawet studiowali zależność wad postawy od źle rozwiązanych siedzeń. W swoim dziele, wydanym we Francji już w 1741 roku, Nicolas Andry de Bois-Regard nie tylko wykazuje, do jakiego stopnie źle zaprojektowane krzesło wpływa na zdrowie siedzącego, lecz również proponuje właściwe wymiary dla rozmaitych rodzajów krzeseł140. Częściowo dzięki wynikom takich analiz, a częściowo dzięki próbom i uczeniu się na własnych błędach, francuscy stolarze osiągnęli rezultaty tak znakomite, że późniejsi projektanci nie mieli już czego udoskonalać. Siedzenia krzeseł były wypychane włosiem końskim, które zapewniało sprężystość; krzesła dla pań, z natury rzeczy przeznaczone do utrzymywania mniejszego ciężaru, miały siedzenia puchowe (sprężyn nie znano i weszły w powszechne użycie dopiero w latach dwudziestych XIX wieku). Wyściółka nie była płaska, raczej bombiasta, skupiała dzięki temu na środku siedzenia większość ciężaru, uniemożliwiając jednocześnie przedniej poprzeczce wpijanie się w uda. Wygięte tylne oparcia wymyślono w poprzednim wieku; prawie zawsze także one były obite, co dawało linię łagodnego odchylenia. Obicie wykonywano z jedwabnego brokatu, aksamitu lub innej dekoracyjnej tkaniny, zawsze wszakże stawiającej opór (w przeciwieństwie do drewna czy skóry), uniemożliwiającej siedzącemu ześlizgnięcie się do przodu. To wyjaśnienie, jak osiągano postęp w komforcie, może się wydać zbyt sztuczne. Krzesła były wygodne, ponieważ uwzględniały budowę ciała, ale i dlatego, że przystosowano je do modnych wówczas póz. Miękkie w linii szezlongi ułatwiały czułe zbliżenia, a nawet uprawianie seksu. Sofy były szerokie nie po to, żeby służyć wielu siedzącym, ale żeby umożliwić najrozmaitsze gesty, wyciąganie nóg, odrzucanie ramion do tyłu i zapewnić miejsce dla krynolin. Rozłożyste fotele pozwalały przybierać różne pozy. Charakterystyczne dla zachowań ludzi z towarzystwa w XVIII wieku były ożywienie i ruch; na obrazach często widzimy panie i panów siedzących obok siebie lub przechylających się przez oparcia. W wieku XIX ludzie siedzieli osobno i sztywno, oddzieleni, na wypikowanych krzesłach; w XVIII często zsuwali swoje lekkie krzesła, żeby pogawędzić i poflirtować. Krzesła francuskie można rozpoznać po różnorodności nazw. Nie były to określenia techniczne (jak angielskie „oparcie tarczowe” lub „drabinowe”), lecz wdzięczne i czułe nazwy zawsze rodzaju żeńskiego. „Pasterka” (bergére) była małym, wygodnym krzesełkiem, z wygiętym, miękko wyściełanym oparciem i puchatą poduszką na siedzeniu; „krzesło do patrzenia” (voyeuse) miało obitą poprzeczkę na szczycie wysokiego oparcia, tworzącą dla stojącej z tyłu osoby podpórkę, co umożliwiało jej obserwowanie gry w karty lub udział w rozmowie. „Krzesło do czuwania” (veilleuse) to otomanka, na której można było spocząć, półleżąc. „Krzesło grzejące” (chauffeuse), bez poręczy, miało niskie nóżki, ustawiano je przy kominku i używano podczas ubierania się; z powodu małej wysokości posługiwano się nim przy wkładaniu pończoch – stąd jego współczesna nazwa: krzesło pantoflowe. Umeblowanie miało zawsze funkcję zarówno symboliczną, jak i użytkową. Dzisiaj osiemnastowieczne, rokokowe meble, szczególnie jeśli są oryginalne, mówią nam o bogactwie ich właściciela i jego możliwościach. Nasuwają wiele skojarzeń – z monarchią, minioną elegancją i prestiżem, jaki się osiąga, kolekcjonując antyki. W każdym razie tego się od nas oczekuje, gdy patrzymy na gabinet pani Lauder czy Owalny Żółty Gabinet w Białym Domu. Większość z tych skojarzeń jest świeżej daty. Symboliczne ozdoby, które dla nas są tylko dekoracją, odnosiły się przeważnie do klasycznego antyku, którego literatura była dobrze znana i szczególnie podziwiana przez Francuzów. Długie i wąskie lustro, zawieszone między dwiema pionowymi podporami, nazywano psyche na pamiątkę nimfy, której piękność przyciągnęła uwagę Kupida. Trójnóg, na którym opierał się blat małego stolika albo miska do mycia, znany był jako athenienne. Umeblowanie w epoce rokoka miało inne znaczenia. Różne meble umieszczano w różnych pokojach, oznaczając różne stopnie etykiety i wobec tego różne sposoby zachowania się. W związku z tym, że wystrój wnętrza zmieniał się w zależności od sezonu, umeblowanie mogło nawet wskazywać na rozmaite pory roku, tak jak i dla nas wiklinowy fotel oznacza wakacje, a wyściełany bujak kojarzy się z czytaniem zimą przy kominku. Ten krótki przegląd francuskich mebli rokokowych wskazuje na bogactwo i złożoność pojęcia komfortu w XVIII wieku. Miał on swój składnik fizyczny – siedzący mógł odpocząć – ale przy tym jeszcze coś więcej. Fotel z czasów Ludwika XV był komfortowy, ale też wyglądał na wygodny. To drugie równie wiele znaczyło dla właściciela, jak to pierwsze. Wypukłe kształty były użyteczne, ale także dodawały urody wygiętej linii obramowania krzesła, które odzwierciedlało wizualne, zmysłowe zamiłowania tej epoki. Fantazyjne, kwiatowe, ręcznie haftowane wzory na krzesłach nie tylko skłaniały siedzącego do trzymania się prosto (uniemożliwiając ześlizgnięcie się), ale także nawiązywały do pozłacanych spirali na malowidłach ściennych. Uroczy pomysł podziału na meble kobiece i męskie – nieznany dotąd – wyrażał społeczną rzeczywistość, widoczną również w strojach i sposobach zachowania. Krzesło było przedmiotem dekoracyjnym, zapraszającym do siadania, ale dawało tyleż przyjemności oczom, co ciału. Nie ma żadnych wątpliwości, że XVIII wiek odkrył fizyczny komfort, ale nie o wygodę, jak to się nam czasem wydaje, tak naprawdę chodziło. Może dlatego słowo „wygoda” nie jest tym, które nam przede wszystkim przychodzi do głowy, gdy chcemy opisać krzesło z epoki Ludwika XV. Elegancja, zachwyt, przyjemność – tak, na pewno piękno, ale nie prozaiczny komfort. A było ono właśnie komfortowe.\nPrzypisy 113 B. Rudofsky, Now I Lay me Down to Eat, Garden City 1980, s. 62. 114 Chodzi zarówno o klasyczne kucanie, jak i siedzenie „po turecku”, a także siedzenie na piętach [przyp. tłum.]. 115 Ten dwustronny podział jest niezwykle konsekwentny; jest tylko jeden przykład cywilizacji, w której istniało zarówno siedzenie na czymś, jak i siedzenie na ziemi: starożytne Chiny. Krzesła sprowadzono prawdopodobnie do Chin z Europy już w VI wieku. Jednakże, mimo iż Chińczycy używali wysokich stołów, krzeseł i łóżek, w ich domach były także miejsca, w których znajdowały się niskie meble, przydatne, gdy siedzi się na ziemi (F. Braudel, op.cit.). 116 Ibid. 117 Przewodniczący, prezes [przyp. tłum.]. 118 G. Jackson-Stops, Formal Splendour. The Baroque Age, [w:] The History of Furniture, ed. A. Charlish, London 1976, s. 77. 119 N. Mitford, Madame de Pompadour, New York 1968, s. 111. 120 P. Verlet, La Maison du XVIIIe siècle en France: Société Décoration Mobilier, Paris 1966, s. 178. 121 Marii Leszczyńskiej [przyp. tłum.]. 122 To rozróżnienie istnieje też w języku włoskim (sala i camera), w angielskim dawne słowo bedchamber już nie jest używane, chociaż w zawodzie prawniczym nadal mówi się o prywatnym pokoju dla sędziów: chambers, a poufne rozprawy odbywają się in camera. 123 P. Ariès, op.cit., s. 399. 124 Tę samą technologię stosowano do „krzeseł wyciągowych”, bardzo popularnych w zamożnych domach. Madame de Pompadour miała takie dla siebie w Wersalu, a w Hôtel Lambert wyciągi obsługiwały wszystkie piętra (M. Gallet, Stately Mansions: Eighteenth Century Paris Architecture, New York 1972, s. 115). 125 Cyt. w: N. Mitford, op.cit., s. 171. 126 Ta nazwa pochodzi od barocco; roc natomiast od rocaille, słowa oznaczającego ozdoby wykonane z muszelek, popularnego wówczas motywu. Jak wszystkie terminy w historii sztuki, również ten pochodzi z późniejszego okresu (około 1836 roku). Nie była to pochlebna nazwa; wymyślili ją nieprzychylni krytycy, którzy ten typ dekoracji nazwali również „cykorią”. 127 P. Collins, Furniture Givers as Form Givers: Is Design an All-Encompassing Skill?, „Progressive Architecture”, marzec 1963, nr 44, s. 122. 128 J.F. Blondel, L’Architecture française, Paris 1752, s. 27. Przekład autora. 129 F. Braudel, op.cit. 130 P. Verlet, op.cit., s. 106. 131 L. Wright, Clean and Decent…, s. 74–75. 132 S. Giedion, op.cit., s. 653. 133 L. Wright, Clean and Decent…, s. 72. 134 P. Verlet, op.cit., s. 61. 135 Ibid., s. 247–259. 136 J.H.B. Peel, An Englishman’s Home, Newton Abbot – Devon 1978, s. 161–162. 137 Na „wersalskie szuranie nogami” składały się małe, szybkie, posuwiste kroczki. Kobiety nosiły suknie do ziemi, zawieszane na stelażach z drutu, i dawało to w sumie efekt ślizgania się. 138 M. Gallet, Demeures Parisiennes: L’époque de Louis XVI, Paris 1964, s. 39–47. 139 A. Greenberg, Design Paradigms in the Eighteenth and Twentieth Centuries, [w:] Ornament, ed. S. Kieran, Philadelphia 1977, s. 67. 140 J. Rykwert, The Sitting Position – A Question of Method, [w:] Meaning in Architecture, ed. Ch. Jancks, G. Baird, London 1969, s. 234.\nAutor: Witold Rybczyński\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Dom__Krotka_historia_idei-ebookRO/p04010835i040" target="_blank" title="Dom. Krótka historia idei [Witold Rybczyński] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Dom. Krótka historia idei [Witold Rybczyński] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Pogrzeb lekarza Stanisława Śliwy z Wodzisławia odbędzie się 27 grudnia. Przyjaciele wspominają jego postać [WSPOMNIENIA] | Echo Dnia Świętokrzyskie\nZmarł Stanisław Śliwa - lekarz stomatolog, pasjonat sztuki, historii, miłośnik Wodzisławia. Na zdjęciu z wójtem Wodzisławia, Dominikiem Łukasikiem. Dominik Łukasik\nW piątek, 20 grudnia w wieku 85 lat zmarł pochodzący z Wodzisławia lekarz stomatologii, bibliofil, fotograf, kolekcjoner malarstwa na szkle, rzeźby, pocztówek o motywach patriotycznych i ekslibrisów oraz miłośnik ziemii wodzisławskiej, Stanisław Śliwa. Pogrzeb świętej pamięci Stanisława Śliwy zaplanowano na piątek, 27 grudnia o godzinie 11 w Wodzisławiu. Przyjaciele wspominają jego postać.\nPrzypomnijmy, że już w sobotę, 21 grudnia o postaci Stanisława Śliwy w swoich wspomnieniach opowiadał wójt Wodzisławia Dominik Łukasik.\nCzytaj tutaj: Zmarł doktor Stanisław Śliwa z Wodzisławia. Lekarz stomatolog, pasjonat historii Wodzisławia, kolekcjoner sztuki miał 85 lat\nMalarz Zbigniew Kasprzak pisze tak:\n- Dziś jest mi smutno, bowiem odszedł od nas Stanisław Śliwa - regionalista, miłośnik Ponidzia, znakomity malarz, dokumentalista. Łączyła nas sztuka, wielogodzinne rozmowy o historii i tradycji naszej małej ojczyzny. Wspólne wystawy w ramach Towarzystwa Miłośników Wodzisławia. Uwielbiałeś wędrówki z aparatem dokumentując przydrożne kapliczki, dwory, pałace, przyrodę. Łączyły nas wierzby rosochate, które swoimi konturami budziły niepokój. Mieliśmy tyle planów - wystawy w małych miasteczkach skąpanych w słońcu. Stworzyłeś "Galerię pod Brzozą" dokumentując piękno i historię. Z wielką przyjemnością przyjeżdżałem do tego ciepłego, polskiego domu gdzie urocza małżonka serwowała kawę i ciasto, podzielając Twoją pasję. Czuję się osamotniony w tym zagmatwanym świecie - przy Tobie odnajdywałem ciepło twórcze i intelektualny dostatek. Przez swoją sztukę i działalność będziesz żył wśród nas. Zaszczepiłeś w nas miłość do piękna wodzisławskiej ziemi i jej bogatej, patriotycznej tradycji. Żegnaj nasz drogi przyjacielu.\n- Z przykrością informujemy, że zmarł pan doktor Stanisław Śliwa. Niniejszym pragniemy przekazać jego rodzinie i bliskim wyrazy współczucia. Wiedząc o kłopotach ze zdrowiem pana Stanisława wielu z nas spodziewało się, że może odejść w każdej chwili, ale mimo wszystko liczyliśmy na to, iż będzie on z nami jeszcze przez długi czas. O panu Stanisławie można by napisać niejedną książkę i zapewne opublikowanych zostanie w najbliższym czasie wiele wspomnień o nim, więc napiszę tutaj tylko krótko, że był człowiekiem instytucją i wielu z nas to on zaraził fascynacją Wodzisławiem i jego okolicą. Był niesamowicie energicznym, ale jednocześnie ciepłym człowiekiem. Ciągle działał i miał mnóstwo planów na przyszłość. Wiele osób, dużo młodszych od niego pewnie nie raz się zastanawiało nad tym skąd on czerpał tyle energii. Panie Stanisławie, dziękujemy za wszystko co pan zrobił dla naszej małej ojczyzny i dla nas. Pana dokonania i pana osoba nie zostaną nigdy zapomniane.\nMichał K. Nowak - Wodzisław nieznany\n- Urodził się 24 maja 1934 roku. Dzieciństwo i młodość spędził w Wodzisławiu. Czas okupacji niemieckiej w latach 1939 – 1945 odcisnął silne piętno w jego pamięci. Po latach przeżycia te Stanisław Śliwa opisał w opowiadaniu "Czerwona kokarda". (...) Wkrótce wrócił do Wodzisławia, gdzie stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych stomatologów. Aktywność Stanisława Śliwy nie ograniczała się do leczenia zębów, choć zawód ten był dla niego źródłem utrzymania siebie i rodziny. Ożenił się z Izabelą z Musielewiczów, z którą mieli dwoje dzieci Grażynę i Sławomira. ( Po śmierci Izabelii ożenił się ponownie z Jadwigą pimo voto Madetko) W roku 1985 został członkiem założycielem Towarzystwa Przyjaciół Wodzisławia, a w wydawanym przez towarzystwo roczniku "Przyjaciel Wodzisławia", opisywał wiele zapomnianych w naszej społeczności osób, które w ten lub w inny sposób związane były z Wodzisławiem. Fascynowała go postać dziewiętnastowiecznego grafika Kajetana Wincentego Kielesińskiego, pisał o powstańcach styczniowych Bogdanie Bończy Tomaszewskim i Teodorze Belardim, jak i też o legioniście Czesławie Bankiewiczu. Z pod jego pióra wyszło też szereg innych artykułów przyczynkarskich o przeszłości Wodzisławia. Stanisław Śliwa, mimo iż nie miał historycznego wykształcenia swoje prace starał się dobrze udokumentować literaturą sięgając niejednokrotnie też i do źródeł archiwalnych. Jego zainteresowanie historią nie ograniczało się tylko do piśmiennictwa. Był wielkim adoratorem Józefa Piłsudskiego. W latach dziewięćdziesiątych dzięki staraniom małżeństwa Śliwów komenda Marszu Szlakiem Pierwszej Kompani Kadrowej ponownie ustanowiła w Wodzisławiu postój na nocleg, a stałym punktem programu kadrówki stało się składanie wiązanki kwiatów na grobie wspomnianego Czesława Bankiewicza.\nInną z wielu pasji Stanisława Śliwy było kolekcjonerstwo. Wraz z małżonką Izabellą zgromadzili bogaty zbiór pocztówek o tematyce świątecznej, patriotycznej, obyczajowej. W posiadaniu państwa Śliwów znalazły się także obrazy namalowane na szkle przez siostrę słynnego narciarza Bronisława Czecha. Zbiór ten wzbogacony został kolekcją ceramiki ludowej. Gromadzone przez lata zbiory udostępnione zostały w 2006 roku w Galerii pod brzozą, którą Śliwowie umieścili w domu wybudowanym jeszcze przed II wojną światową przez Tomasza Musielewicza, ojca Izabelli. Galeria pod brzozą przez wiele lat była chlubą i wizytówką Wodzisławia. Wobec braku jakiejkolwiek izby regionalnej pełniła ona funkcje mini muzeum. Osoby odwiedzające to miejsce miały możliwość zapoznać się bowiem nie tylko ze wspomnianymi zbiorami, ale także i z historią Wodzisławia. Na planszach wyeksponowane były liczne fotografie ukazujące ludzi i miasteczko. Stanisław Śliwa gromadził je przez wiele lat zabiegając o ich udostępnienie wśród wodzisławskich rodów. W galerii znalazło się też wiele innych pamiątek związanych z przeszłością Wodzisławia, co wraz z innymi zbiorami tworzyło jej niepowtarzalny klimat. Pan Stanisław dbał też, by wszyscy jego goście poczynili wpis do księgi pamiątkowej. W Galerii pod brzozą wielokrotnie gościły też dzieci i młodzież szkolna ucząc się tu nie tylko historii lokalnej, co i zamiłowania jakie można żywić do swojej rodzinnej miejscowości. Przez wiele lat pan Stanisław dopominał się gdzie tylko mógł o to by Wodzisław odzyskał prawa miejskie. Żył nadzieją, że doczeka kiedyś tej chwili.\nInną wielką pasją Stanisława Śliwy była fotografia. Pierwsze czarno białe zdjęcia zaczynał robić jeszcze w latach pięćdziesiątych. (...) Swoich sił próbował także w malarstwie. Stworzył też wiele ekslibrisów.\nKiedy choroba zaczęła niszczyć jego organizm część ze zbiorów Galerii pod brzozą przekazał gminie Wodzisław, Towarzystwu Przyjaciół Wodzisławia, Izbie Pamięci imienia profesor Karoliny Lanckorońskiej.\nStanisław Śliwa odszedł od nas opatrzony świętymi sakramentami w pojednaniu z ludźmi i z Bogiem.


Kuferkowe cuda part 2. - Joanna Beauty Mode\nposted by Joanna Wolinska on 11:20 5 comments\nHej kochani! Czy u Was tez jest dziś tak pięknie? Słooońce, słońce, aż chce się spacerować ;)\nDzisiaj kolejna część zwiedzania moich zbiorów. Tym razem kuferek skromniejszy, ale równie ważny w mojej pracy ;) Mam w nim bowiem kosmetyki do demakijażu, waciki, patyczki, wykałaczki, gąbki do nakładania kamuflażu i inne stwory, bez których nie mogę się obejść. Jest też mój ukochany żel antybakteryjny do rąk. Uwielbiam jego zapach i konsystencję! ;) Oprócz tego przydatne akcesoria tj. nożyczki, zalotka, temperówka, jakieś krople do oczu, fixer... obowiązkowe ;)\nWewnątrz znajdują się dwa mniejsze kuferki. Sztywne, solidne, z lustereczkiem. W czarnym przechowuję wszystkie pojedyncze cienie do powiek (sypkie i nie tylko) oraz mój ulubiony pędzelek GOSH'a właśnie do cieni. ;) Jest też drugi, nieco mniejszy, który jest przeznaczony na sztuczne rzęsy. Mam w nim kępki różnej długości, rzęsy całościowe, ale też kolorowe, których używam czasami do fashion oraz niezawodny klej DUO z Inglota, który świetnie nadaje się także do przyklejani przeróżnych elementów do twarzy, np. piór, cyrkonii i innych świecidełek.\nOstatnim elementem mojego kuferka, jest woreczek z różnościami do makijażu fashion. Jak widzicie jest tam wszystko: kolorowe wstążki, siatki, kamyczki, cekinki i mnóstwo ozdób do (teoretycznie) ozdabiania paznokci ;) Nigdy nie wiadomo co się przyda! ;)\nJuż niedługo, o ile czas mi pozwoli, zacznę zamieszczać tutaj makijaże i coś bardziej kreatywnego do popatrzenia ;) Życzę Wam wszystkim miłego dnia i dziękuję za komentarze w poprzednich postach ;) Początki są naprawdę trudne, ale to dzięki Wam nadal tu jestem! ;)\nDomi M 7 października 2012 22:34\nomamuniu. czad! zazdroszczę :(\nJoanna Czarnocka 8 października 2012 09:15\nz czasem i Ty się doczekasz ;) na pewno! wystarczy trochę uporu i wyrzeczeń ;)\nDomi M 10 października 2012 23:40\nno powolutku sobie zbieram mój zestaw kosmetyków ^^\nblizniaczka09 8 października 2012 13:36\nJane 8 października 2012 21:13\npokaźny zbiór ;) obserwuję


Poznań: Bocian ze Śródki przezimuje w zoo\nuratowany bocian fot. Zoo Poznań\n9 lutego, 2021 9 lutego, 2021 Lilia Łada\t1 Komentarz\tbocian, bocian ze Śródki, poznań, promoslider, promoten, Śródka, Zima, zoo\nPo kilkunastu godzinach poszukiwań pracownikom zoo udało się schwytać bociana ze Śródki. Na szczęście – bo w taki mróz, z ziemią pokrytą śniegiem, nie przeżyłby.\nBociana ze Śródki znają już chyba wszyscy poznaniacy. Ptak zadomowił się w okolicach Cybiny i to tam można go najczęściej spotkać, bywa też na rondzie Śródka. Nie odleciał na zimę do ciepłych krajów, co zaniepokoiło miłośników bocianów – ale ornitolodzy uspokajali, że jeśli nie będzie bardzo zimno – bocian da sobie radę. Zwłaszcza ze zawsze mógł liczyć na pomoc w pobliskiej siedzibie fundacji Barka.\nLosem ptaka zainteresowali się też strażnicy miejscy, ale ponieważ był zdrowy i ponieważ zimowanie na Śródce było najwyraźniej jego wyborem – poprzestali na obserwacji ptaka. A na wszelki wypadek, gdyby pomoc jednak okazała się konieczna, zapewnili sobie wsparcie specjalistów z poznańskiego zoo.\nI pomoc okazała się konieczna ze względu na mróz i śnieg. -10 stopni to jednak dla bociana trochę za zimno, chociaż większym problemem są śnieg i lód, uniemożliwiające dostęp do pożywienia i wody. A ponieważ, zgodnie z prognozami, takiej pogody możemy się spodziewać do końca lutego, specjaliści stwierdzili, że bociana trzeba przetransportować w bardziej przyjazne warunki.\nPracownicy zoo zaczęli więc szukać bociana, żeby go odłowić i mu pomóc. Poprosili też o pomoc poznaniaków, żeby dali znać, jeśli zobaczą bociana.\nI po kilkunastu godzinach prób udało się go złapać.\n“Artur Przybylczak, wieloletni doświadczony opiekun ptaków, weteran z Syrii, kierownik działu technicznego i jeden z naszych ludzi do zadań specjalnych, po kilkunastu godzinach na mrozie, dał radę” – poinformowało Zoo Poznań na swoim profilu. – “Dziękujemy bardzo poznaniakom, którzy pomagali w akcji. Bocian dochodzi do siebie, Artur też, prosimy o kciuki za zdrowie obu Panów”.\nBocian zostanie w zoo, dopóki pogoda się nie poprawi. Gdy będzie cieplej, zostanie wypuszczony – i pewnie wróci na swoją Śródkę.\nTenPoznan.pl - Lifestyle - Poznań: Bocian ze Śródki przezimuje w zoo


Próbny egzamin ósmoklasisty Operon 2018/2019 - język obcy [ARKUSZE I ODPOWIEDZI] - egzamin z języka obcego egzamin ósmoklasisty 2019 czas trwania egzaminy ósmoklasisty z Operonem - dlaMaturzysty\nCzwartek, 29-11-2018 (12:26:14) | komentarze (0)\nPrzyszedł czas na ostatni dzień próbnych egzaminów ósmoklasisty z Operonem 2018/2019. Po ciężkiej matematyce 29 listopada 2018 roku uczniowie zmierzą się z testem z języka obcego, który sprawdzi umiejętności zdających z zakresu znajomości słownictwa, a także słuchania i czytania ze zrozumieniem. Na koniec standardowo pojawi się krótka wypowiedź pisemna. Poniżej zamieściliśmy harmonogram, w którym można sprawdzić, o jakiej godzinie odbędzie się próbny egzamin ósmoklasisty z Operonem 2018/2019 z języka obcego.\nARKUSZE I ODPOWIEDZI DO PRÓBNEGO EGZAMINU ÓSMOKLASISTY Z JĘZYKA OBCEGO SĄ JUŻ DOSTĘPNE >>\nPróbny egzamin ósmoklasisty Operon 2018/2019 – język obcy – 29 listopada 2018\n9:00 – Egzamin z języka obcego (90 minut)\nPróbny egzamin ósmoklasisty Operon 2018/2019 z języka obcego - co się pojawiło?\nNa próbnych egzaminach z języka obcego pojawiły się standardowe arkusze ze słuchania ze zrozumieniem - w tym przypadku uczniowie musieli wybierać odpowiednie obrazki związane z nagraniami. Następnie pojawiły się teksty, do których uczniowie mieli szereg poleceń oraz zadania sprawdzające umiejętności gramatyczne. Na końcu uczniowie musieli napisać krótki tekst. Na języku angielski był to e-mail do koleżanki z Anglii na temat klubu zainteresowań, do którego należymy. W języku niemieckiem też pojawiła się wiadomość, jednak w tym przypadku trzeba było napisać o miesięcznej przerwie od korzystania z Internetu.\nNajpopularniejsze przesądy studniówkowe Środa, 11-07-2018


Rozrywka, edukacja, rozwój - Drzwi Otwarte ZPEW w Turku - Turek.net.pl\nRozrywka, edukacja, rozwój - Drzwi Otwarte ZPEW w Turku\npiątek 7 czerwca 2019 15:45\nWskazówki stworzone przy ulicy Piłsudskiego 6 czerwca prowadziły każdego do Zespołu Placówek Edukacyjno-Wychowawczych w Turku, bowiem właśnie tam nauczyciele i wychowankowi pokazywali zainteresowanym, jak wygląda edukacja w ich szkole. Atrakcji, ciekawej oferty dydaktycznej i radości nie brakowało!\nTeren placówki w tym szczególnym dniu podzielony został na dwa obszary – pierwszy z nich przedstawiał rozmaite osiągnięcia uczniów, ich doświadczenia oraz przykłady współpracy z instytucjami zewnętrznymi. Jak mogliśmy się dowiedzieć, wychowankowie ZPEW w Turku odnoszą wiele sukcesów w różnych dziedzinach przywożąc różne trofea i medale, zdobywając niezbędny bagaż doświadczeń.\nDrugi obszar obejmował zaś rozmaite zajęcia, formy terapii – chętni mogli zaangażować się poprzez korzystanie z dostępnych atrakcji, takich jak zaplatanie wianków, czy zabawy z animatorem. Każdy miał możliwość skorzystać z zajęć gospodarstwa domowego, gdzie wypiekane były gofry, zdobyć cenne informacje na temat zakładania własnego ogródka w dwóch językach. Nauczyciele pokazywali m.in. jak przygotować wypalony w drewnie pamiątkowy obrazy czy wykonane inną techniką prace sprzyjające rozwojowi manualnemu i motorycznemu dzieci. W ten upalny dzień z pomocą przyszli strażacy z OSP Turek, którzy dla ochłody postawili kurtynę wodną i pokazali dzieciom wóz bojowy i ekwipunek. Największym zainteresowaniem cieszyła się jednak zabawa ze zwierzętami - pieskami wyszkolonymi do dogoterapii ze znanej już dobrze Fundacji „Ama Canem", a zwłaszcza z Alpakami z podślesińskiej hodowli. Zainteresowani mogli dowiedzieć się wszystkiego o tych coraz popularniejszych w Polsce zwierzętach. Do zabawy i przygotowanych atrakcji przyłączył się z entuzjazmem Starosta Powiatu Tureckiego, Dariusz Kałużny.\nZespół Placówek Edukacyjno-Wychowawczych w Turku to placówka, która daje możliwość rozwoju, nauki dzieciom niepełnosprawnym intelektualnie – prowadzona jest w niej rekrutacja do szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym, a także do zasadniczej szkoły zawodowej specjalnej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną stopnia lekkiego, szkoły przysposabiającej do pracy i nie tylko. Ponadto istnieją grupy wychowawcze, możliwość nauczania indywidualnego, a także zajęcia dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim. Jak widzimy, oferta jest szeroka i dopasowana do potrzeb młodych osób. Podczas Drzwi Otwartych każdy mógł porozmawiać z nauczycielami, otwartymi na każde pytanie, by móc poznać wszelkie aspekty funkcjonowania szkoły, a także ewentualnie rozwiać wszelkie wątpliwości.\nCzwartkowe Drzwi Otwarte były wyjątkowe również dla samych wychowanków placówki, którzy także korzystali z rozmaitych atrakcji, przy okazji będąc zaangażowani w wydarzenie m.in. poprzez wspólny taniec. Było radośnie, ciekawie i różnorodnie, a przy tym rozwijająco i wartościowo – połączenie rozrywki z edukacją dało niesamowity efekt! ZPEW w Turku zaprasza - zapisy do placówki trwają cały rok.\nTagi: ZPEW Turek (1) oferta edukacyjna (4) drzwi otwarte (35)\nŻłobek Montessori zaprasza na "Drzwi Otwarte"\nInnowacja w nauce i praktyce - Drzwi Otwarte ZST w...


Sukienki z dżerseju All About Eve • Showtrend.pl • Twój świat mody\nSHOWTREND / Odzież / Sukienki / Sukienki z dżerseju / Sukienki z dżerseju All About Eve\nSukienki z dżerseju All About Eve\nAll About Eve MAKE ME BLISS Sukienka z dżerseju czarna\nAll About Eve HIGH STREET Sukienka z dżerseju czarna\nKonieczna Ci stylizacja, jaka zawojuje miejskie arterie? Sukienka z dżerseju All About Eve nadaje się do perfekcji do tego zadania! Chociaż sukienki z dżerseju All About Eve są już kultowe od dawna to niezmiennie panują w garderobach wytwornych kobiet. Nic zadziwiającego, wykonane z tego materiału przedstawiają się właściwie szałowo, a do tego są nadzwyczaj trwałe. Oferowane sukienki dżersejowe All About Eve to zabezpieczenie, że nie przepadniesz w tłumie. Wyłoń swoją ukochaną oraz poczuj się niczym pociągająca Paryżanka popijająca popołudniową kawę w jednej z przecudownych kawiarenek. Także możesz wyglądać tak stylowo jak ona, a najkrótsza droga do osiągnięcia takiego celu to naturalnie taka sukienka. Nie martw się też o cenę przedstawianej modele są nadzwyczaj tanie, jednak równocześnie także zachwycają jakością. Czy wolno pragnąć czegoś więcej? Tak! Jeszcze jednej sukienki bezsprzecznie!


Czym jest snurkowanie? Czym jest snorkeling? Czy jest to to samo, tylko inaczej nazwane? Tak, tak tej. Snurkowanie, snorkeling, snorkowanie to jedna nazwa na pływanie bez akwalungu, z fajką i okularach pod powierzchnią wody. Pływać można pod powierzchnią wody, a także na jej powierzchni mając zanurzoną tylko głowę. Dla kogo jest snurkowanie? Snurkowanie jest niemal…\nZapewne wiele osób, zwłaszcza tych, które na wakacje udało się do Turcji, spotkało się z lokum. Ale nie wszyscy mieli okazje być na wakacjach w Turcji i nie wszyscy mogą wiedzieć, czym jest lokum. Dlatego postaramy się odpowiedzieć na pytanie, czym jest lokum i czy jest znane w Polsce? Czym jest lokum? Lokum to słodycze….


Stal Nysa - Czas na rewanż! - Stal Nysa\nData dodania: piątek, 12 Kwi 2019 15:30\nPassę zwycięstw naszego klubu przerwał Ślepsk Suwałki. W rywalizacji o złoto mamy zatem 0-1. Jak mówi sztab trenerski i zawodnicy, w kolejnych meczach zrobimy wszystko, aby przechylić szalę zwycięstwa na swoją stronę.\nW czwartek (11.04) w Hali Nysa rozegrano pierwszy mecz finałowy, którego stawką jest Mistrzostwo 1 ligi siatkówki mężczyzn. Spotkanie obie drużyny zaczęły dość niepewnie. Przewagę Stali dało dopiero wejście na zagrywkę Łukasza Kaczorowskiego. Kilka punktów z rzędu pozwoliło wyraźnie odskoczyć rywalom. Przy wyniku 17:12 wydawało się, że gospodarze kontrolują tego seta. Niestety, do głosu powoli zaczęła dochodzić ekipa z Suwałk, która dobrze zagrała w obronie. Po kontrowersyjnych decyzjach sędziego seta dokończono w gorącej atmosferze. Ślepsk szybciej opanował nerwy i lepiej zagrał na kontrach. Na tablicy 0-1.\nDrugi set miał podobny przebieg. Nasi zawodnicy zbudowali kilku punktową przewagę, ale rywale nie poddawali się do końca. Decydująca faza seta należała do Jakuba Rohnaka, którego ataki były nie do zatrzymania. – Przełamanie w drugim secie dało nam pewność siebie i to było widać zwłaszcza w ostatniej odsłonie spotkania – ocenia trener Ślepska Suwałki, Mateusz Mielnik. – To dla nas sezon pełen skoków emocji i zwrotów akcji. Przeszliśmy długą drogę by znaleźć się w finale i teraz czerpiemy z tego radość.\nO trzecim secie Stalowcy chcieliby jak najszybciej zapomnieć. Seria nieudanych ataków i dobra gra rezerwowych Ślepska dały zasłużoną wygraną. Okazja do rehabilitacji i zmiany stanu rywalizacji już dzisiaj o 18.30 w Hali Nysa. – Nie potrafiliśmy dowieźć do końca przewagi w pierwszym i drugim secie i to podcięło nam skrzydła – wskazuje przyczynę wczorajszej porażki trener Stali Nysa, Krzysztof Stelmach. – Jest dużo do poprawy, ale mamy 5 spotkań i będziemy robić wszystko, żeby wygrać i grać dalej! – dodaje Stelmach.\nW piątek liczymy na pełną halę i donośny doping wszystkich sektorów.\nMVP spotkania został wybrany Jan Tomczak.\nStal Nysa 0-3 Ślepsk Suwałki (23:25, 23:25, 17:25)\nKadra 2020/2021: Wassim Ben Tara zawodnikiem Stali Nysa!\nKadra 2020/2021: Michał Róg zostaje w Stali Nysa!\nKadra 2020/2021: Srebrny medalista Pucharu Świata wstępuje w żółto-niebieskie szeregi!


Przyszły miks ciepłowniczy jest w rękach ciepłowników i samorządów\nUnikalny na skalę światową polski system ciepłowniczy jest integralną częścią gospodarki komunalnej i powinniśmy nauczyć się w pełni wykorzystywać jego potencjał – mówi Adam Palacz, członek zarządu DK Energy Polska.\n‹ Powrót • 27 listopada 2017 • Energia\nDyrektor rozwoju, członek zarządu DK Energy Polska\nTeraz Środowisko: Polski system ciepłowniczy pokazywany jest często za granicą jako unikalny i bardzo dobrze działający sposób ogrzewania miast. Co go wyróżnia?\nAdam Palacz: Rzeczywiście, istniejące rozbudowane miejskie sieci ciepłownicze są niewątpliwie polską specyfiką i wielkim atutem. Ponieważ przesył i dystrybucja ciepła jest efektywna tylko na niewielkie odległości, nasze ciepłownictwo opiera się na lokalnych rynkach energii, ograniczonych do określonych obszarów funkcjonalnych. Jednocześnie systemy ciepłownicze dostarczają ciepło do setek lub tysięcy budynków w każdej aglomeracji.\nDzięki istnieniu systemów ciepłowniczych, możliwe jest wykorzystanie różnych rodzajów lokalnie dostępnego ciepła lub paliw. Mam tutaj na myśli np. ciepło odpadowe z przemysłu, ciepło powstałe w procesie gospodarki skojarzonej (kogeneracji), ciepło wyprodukowane w procesach termicznego odzysku odpadów komunalnych lub ciepło z paliw lokalnych (biomasy, gazu kopalnianego czy np. gazów przemysłowych pozyskiwanych przykładowo w hutnictwie). Dużo ostatnio mówi się też o włączeniu do przyszłego miksu paliwowego źródeł geotermalnych, technologii opartych na pompach ciepła lub energii produkowanej przy oczyszczalniach ścieków.\nW krajach Europy Zachodniej obserwujemy aktualnie zjawisko powstawania nowych systemów ciepłowniczych, właśnie w celu efektywnego wykorzystania lokalnych źródeł energii.\nTŚ: Ale wspomniane źródła ciepła pracują cały rok, podczas gdy ogrzewania potrzebujemy tylko zimą…\nAP: Tak, ale latem używamy go do produkcji ciepłej wody użytkowej. Możemy również wykorzystywać ciepło w procesach przemysłowych, które charakteryzują się całorocznym zapotrzebowaniem na ciepło oraz w innych mediach energetycznych (możliwe do wytworzenia w kogeneracji lub poligeneracji).\nTŚ: A nie można by wykorzystać go do produkcji chłodu?\nAP: Nowoczesna scentralizowana produkcja chłodu często jest oparta na powiązanych z nią sieciach dystrybucyjnych, odrębnych od sieci ciepłowniczych. Sieci takie występują w dużych skupiskach miejskich. Na przykład, w podparyskiej dzielnicy biznesowej La Défense źródłem chłodu dla takiej sieci jest Sekwana, do której oddawane jest nadmiarowe ciepło.\nDrugą możliwością mogłaby być produkcja chłodu w układach absorpcyjnych lub adsorpcyjnych – czyli zamienianie ciepła na chłód, ale wymaga to wykorzystania nowoczesnych technologii i nie sprawdza się w każdych warunkach funkcjonowania. Trzeba dodatkowo zaznaczyć, że i tak większość budynków – np. nowych biurowców w Warszawie – posiada lokalne układy produkcji chłodu, oparte na energii elektrycznej.\nTŚ: Sieci ciepłownicze sprawdzają się przede wszystkim w gęstej zabudowie, podczas gdy zdecydowana większość budynków w Polsce to budynki jednorodzinne.\nAP: Ponad 50 proc. ciepła w Polsce pochodzi z sieci ciepłowniczych, co czyni nas absolutnym liderem, obok Szwecji, Danii i krajów bałtyckich. Tak ja wspominaliśmy powyżej, są one bezdyskusyjną dźwignią do efektywnego wykorzystania lokalnych pierwotnych zasobów energetycznych, jednocześnie aktywnie wspierają walkę z niską emisją, przyczyniając się tym samym do poprawy jakości powietrza w naszych miastach.\nZ drugiej strony, przy zabudowie rozproszonej i jednorodzinnej często bardziej interesujące inwestycyjnie może być ogrzewanie paliwami płynnymi (gazem ziemnym, LPG lub olejem opałowym) – inwestycje w sieci ciepłownicze są najbardziej kapitałochłonne.\nTŚ: Nasz system ciepłowniczy jest oparty na węglu. W jaką stronę mógłby ewoluować przyszły miks paliwowy?\nAP: Za przykład może nam posłużyć tutaj Kopenhaga, która stworzyła bardzo ciekawy, rozciągający się na ponad 50 km, system ciepłowniczy. Bardzo ważna jest tutaj spójna polityka urbanistyczna, umożliwiająca optymalne zarządzanie ciepłem w interesie całej wspólnoty. Ogrzewanie duńskiej stolicy i wszystkich miast ościennych opiera się na dynamicznie zarządzanym miksie paliwowym: biomasy, gazu ziemnego, węgla, a także ciepła z odpadów. Na potrzeby kopenhaskiego systemu ciepłowniczego pracują zarówno źródła w skojarzeniu, instalacje termicznego przekształcania odpadów, jak i proste źródła szczytowe.\nTŚ: I taki miks byłby w Polsce możliwy?\nAP: W czasach, kiedy powstawały nasze systemy ciepłownicze, oparte w dużej większości na węglu kamiennym, elektrociepłownia (czyli wytwarzanie w skojarzeniu) wydawała się być szczytem nowoczesności. Obecnie dąży się do ograniczania wykorzystania paliw kopalnych. Na dzień dzisiejszy w ciepłownictwie polskim udział węgla dalej jest dominujący, jednakże procentowo jest już mniejszy niż w wytwarzaniu energii elektrycznej. Zastąpić go można różnymi rodzajami energii odzyskiwanej z przemysłu, coraz popularniejszą w Polsce biomasą, a także innymi odnawialnymi źródłami energii. W ostateczności możemy sięgać również po gaz ziemny.\nW grupie DK Energy Polska wykorzystujemy na szeroką skalę gaz kopalniany w lokalnej kogeneracji, połączonej z naszymi systemami ciepłowniczymi – jest to najbardziej efektywny sposób jego wykorzystania, przy jednoczesnym ograniczeniu efektu cieplarnianego, powodowanego przez emisję metanu do atmosfery (efekt cieplarniany metanu jest dwadzieścia trzy razy większy niż CO2). Podstawowym warunkiem efektywnego wykorzystania gazu kopalnianego jest jego zagospodarowanie lokalne, gdyż możliwości przesyłowe gazów niesystemowych są bardzo ograniczone.\nDo potencjału wykorzystania gazów niesystemowych możemy zaliczyć również gaz wielkopiecowy i gaz konwertorowy z hutnictwa oraz gaz koksowniczy z przemysłu koksowniczego.\nNie mam więc wątpliwości, że transformacja energetyczna naszego ciepłownictwa musi oprzeć się na systemie wielopaliwowym, a przykład Kopenhagi pokazuje, jak bardzo może on być wydajny społecznie, ekonomicznie i środowiskowo. Posiadając już rozbudowane sieci ciepłownicze oraz znaczący potencjał przemysłowy, polskie miasta mają korzystne warunki do realizacji własnej transformacji energetycznej.\nTŚ: Czy lokalne systemy ciepłownicze bardzo się od siebie różnią?\nAP: Tak – i to właśnie stanowi ich siłę, gdyż wykorzystują one paliwa dostępnie lokalnie. Jak już wspomniałem, w okolicach kopalń wykorzystuje się pochodzący z nich metan (gaz kopalniany). Instalacje termicznego przekształcania odpadów są jednym ze źródeł ciepła w miastach, które zdecydowały się na taką inwestycję. Ciekawym przykładem może być też np. Frombork, którego system ciepłowniczy opiera się w bardzo dużym stopniu na biomasie pochodzenia rolniczego; w tym kierunku idzie też kilka innych polskich gmin.\nTŚ: A jak możemy poprawić efektywność energetyczną ciepłownictwa?\nAP: Przede wszystkim wspierając naszych klientów w ich efektywności energetycznej, w rozwoju systemów zarządzania energią i sterowaniem na poziomie poszczególnych obiektów. Ilość dostarczonego i zużytego ciepła ma przecież bezpośredni wpływ na wysokość rachunków naszych klientów. Jest to nierzadko duże wyzwanie, gdyż efektywność całego systemu zakłada współdziałanie pomiędzy dystrybutorem, tj. przedsiębiorstwem zarządzającym systemem ciepłowniczym, a właścicielami instalacji wewnętrznych w budynkach, należących np. do wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych lub poszczególnych przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego.\nIstnieją nowoczesne systemy sterowania, inteligentne rozwiązania pozwalające na zarządzanie energią tak, by jej ilość była dostosowana do naszych potrzeb. Sami wdrażamy takie rozwiązania wspólnie z naszymi klientami.\nCiekawym przykładem jest dzielnica Juliusz w Sosnowcu. Jeszcze do niedawna 70 proc. ogrzewania opierało się tutaj na indywidualnych piecach węglowych; problem niskiej emisji był bardzo odczuwalny. Ponieważ większość budynków w okolicy to budynki komunalne, miasto (poprzez swój zakład budżetowy MZZL) podjęło ważne działania, obejmujące ich termomodernizację. Jako partnerzy miasta rozbudowujemy sieć ciepłowniczą, a w ramach umowy o PPP realizujemy instalacje wewnętrzne centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej. Docelowo, likwidacji poddane zostanie ok. 1000 palenisk (pieców węglowych). Projekt wpisuje się w szerszy program rewitalizacji dzielnic, które funkcjonowały kiedyś w bliskim sąsiedztwie kopalń węgla kamiennego. Wymagają one dzisiaj nie tylko transformacji energetycznej, ale również inwestycji w rewitalizację urbanistyczną. Likwidacja niskiej emisji jest tutaj warunkiem absolutnie podstawowym, niezbędnym do jakiegokolwiek zwiększenia atrakcyjności i poziomu życia w podobnych dzielnicach.\nTŚ: Jakie są perspektywy rozwoju ciepłownictwa w Polsce na najbliższe lata?\nAP: Ewolucja następuje bez ustanku od lat pięćdziesiątych dwudziestego wieku. Transformacja ciepłownictwa w latach 90-tych oraz jej kontynuacja w latach 2000 była bardzo duża. W dużej części odnowiono systemy przesyłowe i dystrybucyjne.\nDziś największym wyzwaniem pozostaje modernizacja źródeł wytwarzania ciepła i zmiana miksu energetycznego tak, by bardziej efektywnie wykorzystywać lokalne źródła ciepła, z rosnącym udziałem źródeł odnawialnych.\nDrugie wyzwanie leży po stronie odbiorców ciepła, którzy powinni kontynuować modernizacje swoich obiektów i stopniowo zużywać mniej energii - i w konsekwencji mniej za nią płacić. Rolą ciepłowników powinna być bliska współpraca ze swoimi klientami, żeby im to oszczędzanie i modernizacje ułatwić.\nNasze środowisko zawodowe musi przy tym zrozumieć, że jesteśmy aktywnym uczestnikiem transformacji energetycznej. Musimy wykorzystać dzisiejszą dynamikę i przygotować się do nowej epoki polskiego ciepłownictwa. Zaostrzające się standardy emisyjne, ciągłe wahania na rynku paliw oraz troska o bezpieczeństwo energetyczne i rosnący dostęp do rozwiązań inteligentnych powinny dać nam wystarczający impuls.\nPrzyszłość należy więc do odważnych przedsiębiorstw ciepłowniczych, ale przede wszystkim do ich klientów – samorządów i mieszkańców, którzy coraz lepiej rozumieją, iż ciepłownictwo jest tylko jednym z wielu przenikających się i współzależnych elementów nowoczesnej i efektywnej gospodarki komunalnej.


10 z głowy #04... Strasznych Gier na Helloween - hongi - 31 października 2014\n10. Silent Hill 4: The Room - gra stworzona w 2004, miała być odrębnym projektem, powiązanym jedynie ze serią Silent Hill. Na szczęście firma Konami podrasowała tytuł i wypuściła grę jako kontynuację. Na miejscu dziesiątym polecanych przeze mnie horrorów na konsole jest właśnie Silent Hill 4: The Room, który dla wielu jest nieudaną kontynuacją świetnych trzech pierwszych części Cichego Wzgórza. Dla mnie jest grą, przez która prawie się posrałem. Dosłownie. Nie wiem, co mnie podkusiło, ale zacząłem grać w tę grę w nocy. Zmieniające się wnętrze mieszkania z misji na misje i pojawiające się na ścianach dziecięce wrzeszczące twarze niemowląt, prześladuje mnie do tej pory. A podczas gry, nie raz spoglądałem na moje gołą ścianę, czy przypadkiem czegoś tam nie ma. Do tego powiększająca się czarna dziura w łazience, która także jest portalem do innego świata, to już dla mnie klasyk. Klimat wcześniejszych Silent Hillów czuć w całej grze, a nowe pomysły, jak dla mnie były udane i mocno szarpały już i tak nadszarpnięte nerwy. Wszystko przez te jęczące duchy, to przez nie omal się nie posrałem. Dźwięk, odgłosy otoczenia i muzyka, po prostu ciarki do tej pory mi przechodzą po plecach.\n9. Shadows of the Damned - jeden z najdziwniejszych tytułów jaki zagościł na mojej liście. Shadows of the Damned to horror z masą seksualnych podtekstów oraz dziwnego humoru. Jakby to ująć najprostszej... Gra jest szalona! W przeszłości grałem w kilka gier japońskich twórców, które pomysłem i koncepcją przerażały mnie, a zarazem świetnie się z nimi bawiłem. Shadows of the Damned dokładam do tej listy. Sama gra jest prosta. Meksykański łowca potworów, wyrusza do piekła, by uratować swoja ukochaną, porwana przez potężnego demona. Przy pomocy naszego kumpla, który może się zmienić w broń, a nawet motocykl, ruszamy na podbój zaświatów. Masa przedziwnych lokacji, oraz solidna rozgrywka, czyni ten tytuł bardzo wciągającym. Dlaczego umieściłem tę grę na liście, gdyż oprócz nadprzyrodzonego tła, ma swoje chwile jeśli chodzi o przestraszenie gracza. Lecz w większości strach, będzie tłumiony przez śmiech i niedowierzanie. Ta gra jest szalona.\n8. Fear - jest to specjalna jednostka stworzona do walki z paranormalnymi zjawiskami. W tym wypadku jej członkowie, muszą unieszkodliwić zagrożenie, w postaci szalonego naukowca oraz tajemniczej dziewczynki o nadludzkich mocach. Fear to FPS, który w 2005 roku trochę namieszał na rynku strzelanek. Wszystko za sprawą bardzo wymagającej inteligencji przeciwników. Trudno było ich zabić, gdyż ciągle się przemieszczali, chowali i atakowali z boku i tyłu. Do tego od czasu do czasu, pojawiające się mało sympatyczne wizje, powodowały strach u graczy. Gra miała swój klimat i ciasne korytarze wieżowca, świetnie się do tego nadawały. A gdy Alma się pojawiała, można było tylko wpaść w panikę i uciekać.\n7. Condemned: Criminal Origins - to kolejny survival horror z widokiem z pierwszej osoby, ale skupiający się bardziej na walce w wręcz i szukaniu dowodów, niż na strzelaniu. W grze będziemy kierować losami agenta FBI, który za pomocą swoich gadżetów oraz pomocników po drugiej stronie telefonu, musi odnaleźć dowody i wskazać mordercę. Najmocniejszą strona Condemned jest klimat. Ciemne zaułki miasta, brudne obślizgłe korytarze i wiele, wiele innych lokacji, które samym wyglądem przyprawiają nas o ciarki. Dodajmy do tego, ciągłe zagrożenie ze strony czających się w mroku morderców i mamy przepis na grę przerażającą i w sam raz na Halloween.\n6. Doom 3 – gra, której nie trzeba przedstawiać. Pierwszy Doom stał się podwalinami pod obecne strzelanki pierwszoosobowe. Ale Doom to coś więcej, to świat futurystycznych placówek kosmicznych, wypełnionych po brzegi demonami oraz zombie. Ta nutka demonicznego pomiotu prosto z najgłębszych zakamarków piekła, była mięsem armatnich dla naszych bardzo zróżnicowanych broni. Klimat ciasnych mało oświetlonych korytarzy, sprawiał u mnie bardzo klaustrofobiczne uczucia. Do tego wyskakujący za rogu demony i spadające z otworów wentylacyjnych poszarpane ciała, wzbudzają we mnie obrzydzenie i niepokój. Dobrze, że szybko przeszedłem grę (tak wciągnęła, że w 12 godzin zobaczyłem napisy końcowe) i już nigdy nie musiałem do niej powrócić. Wszystko za sprawą klimatu oraz bardzo (jak na tamte czasy - 2004) realistycznej grafiki. Twarze demonów oraz nieumarłych, pamiętam do dziś. Jeśli nie graliście jeszcze w tego FPSa (w co wątpię) to Halloween to dobry czas, by zacząć swoja przygodę na innej planecie. Możecie zacząć zwiedzanie.\n5. Alone in the Dark 4: The New Nightmare - ten survival horror ze starego dobrego PSXa, przerażał mnie wieczorami i długo trzymał, nie pozwalając zasnąć. Edwarda Carnby wraz ze swoja nieustraszona partnerka Aline Cedrac, trafiają na tajemnicza wyspę, gdzie zło zaległo się na dobre. Wraz z bohaterem musimy rozwiązać zagadkę śmierci naszego przyjaciela i wyjść z tej przygody z życiem. Niestety sprawa będzie trudna, gdyż na każdym kroku polują na nas stwory ciemności. To tutaj (prawdopodobnie) został wykorzystany motyw podświetlania i ranienia wrogów za pomocą światła z latarki. Alan Wake nie był pierwszy. Jeśli lubicie tajemnice, zagadki i dobra historie w klimatach horroru, to nie zwlekajcie.\n4. Call of Cthulhu: Dark Corners of the Earth - ten horror stworzony został na podstawie już kultowej literatury H.P. Lovecrafta. Gra jest przygotówką akcji z elementami horroru. Wcielimy się w rolę detektywa, który musi rozwiązać zagadkę w dziwnym miasteczku o nazwie Innsmouth. W trakcie dochodzenia, wpadamy na kult istot z kosmosu, nazywanymi "Pradawnymi". Muszę przyznać, że grając w tę grę, nie przeczytałem ani strony z książek H.P. Lovecrafta. A szkoda, bo w ten sposób miałbym więcej frajdy z gry. Teraz już wiem, że jest w niej masa nawiązań do opowiadań autora. Gra jest pełna tajemnic oraz nieustannego zagrożenia. Nie wystarczy w niej iść przed siebie i strzelać do wszystkiego co się rusza. Tutaj trzeba się ukrywać, skradać i rozwiązywać masę zagadek, by odkryć tajemnicę, jaka ciąży nad miasteczkiem.\n3. Dead Space - to gra z widokiem za pleców, wypełniona po brzegi horrorem oraz akcją. Jako Isaaca Clarke’a, wyruszymy w podróż międzygwiezdną, by odnaleźć statek górniczy i zbadać co stało się z jej załogą. Prawda jest bardziej przerażająca, niż się to naszemu bohaterowi na początku wydaje. Oprócz nieustanego zagrożenia ze strony masy obrzydliwych przeciwników, Isaac musi sobie jakoś radzić ze swoimi emocjami, by odnaleźć ukochaną. Gra wprowadzała kilka fajnych elementów do rozgrywki, jak chodzenie w przestrzeni kosmicznej oraz pomieszczenie gdzie nie ma grawitacji. Głównym powodem jednak, dlaczego Dead Space znalazł się tak wysoko na mojej liście, to przeciwnicy wyskakujący na ciebie, w najmniej odpowiednim momencie. Nawet jak będziesz czujny przez całą grę, to i tak nie jeden raz podskoczysz z fotela. To takie połączenie horroru z science fiction i sprawdza się naprawdę fajnie.\n2. Resident Evil 3 Nemesis - każda gra z serii Resident Evil mniej lub bardziej nas wystraszy. Masa w nich potworów i sytuacji, gdy serce mocniej nam zabiję. Pomimo faktu, że w pierwszych częściach poruszamy się na zamkniętych przestrzeniach, jak dom lub miasto, to już najnowsze pozwalają nam biegać po całym świecie. Lecz Raccoon City pozostanie zawsze w mojej pamięci, jako miasto najstraszniejsze. Pomimo faktu, że Resident Evil 2 jest dla mnie lepszą grą, postanowiłem umieścić Resident Evil 3 Nemesis, jako drugi tytuł mojej dziesiątki. Wszystko za sprawą tytułowego bohatera. Wielkiego bezwzględnego Nemesisa, który od początku gry ma tylko jedno zadanie. Zabić nas i naszych znajomych. Będzie nas ścigał po całym mieście, wyskakując w najmniej oczekiwanym momencie, by posłać nas na tamten świat. Pomimo tego, że kilkakrotnie zabijemy drania, on zawsze wróci po więcej. Im dalej, tym straszniejszą przyjmie formę. Prawdziwy nemezis.\n1. Silent Hill 2 - kultowy klasyk, który nie dość, że jest najlepszych Silent Hillem, ze wszystkich, które do tej pory się ukazały, ale także jednym z najlepszych survival horrorem wszechczasów. James Sunderland dostaje list od swojej byłej i postanawia się z nią spotkać. Czyż nie istnieje cudowniejsze miejsce na świecie od spokojnego Silent Hill? Gracz przekona się, że każde inne miejsce byłoby lepsze. Nawiedzone miasteczko wciąga naszego bohatera, pokazując mu najstraszniejsze koszmary oraz ujawniając najskrytsze tajemnice. Co spowodowało, że Silent Hill 2 stanął na najwyższym stopniu podium? Oczywiście historia, która wciąga nas i wypluwa na końcu. Klimat nawiedzonego miasteczka i spotykanych tam ludzi, daje do myślenia. No i potwory, które samym człapaniem, spowodują u nas strasz i palpitacje serca. No i oczywiście dźwięk i muzyka. Ta gra, powinna być puszczana w filharmonii, bo po takim występie, muzyka oraz ciarki nie opuściłyby nas chyba nigdy. Można by rzecz niedościgniony geniusz, ale o gustach się nie rozmawia, to trzeba zobaczyć, posłuchać i zacząć się bać.\nPodsumowując moją dziesiątkę, jak widać Silent Hill znalazł się na początku i końcu listy. Nie przez przypadek, gdyż dla mnie jest to seria, z którą dorastałem, pomimo faktu, że nie jest przeznaczona dla młodego odbiorcy. To przez takie survival horrory, wolałem pograć na konsoli, niż oglądnąć film. Tutaj brałem udział w akcji, a nie byłem tylko biernym widzem. Nadal lubię bać się trzymając pada w rękach, ale ostatnio przerzuciłem się znów na książki i dlatego lista wygląda trochę staro, ja już wcześniej wspomniałem. Może do przyszłego Halloween nadrobię z nowymi grami pełnymi grozy. Jak zwykle wrzucajcie w komentarzach, jakie gry-horrory wy polecacie, żebym wiedział od czego zacząć.\ngryfelietony10 z głowy...rankingi / zestawieniaHalloween\nAlone in the Dark: The New Nightmare Call of Cthulhu: Dark Corners of the Earth Condemned: Criminal Origins Dead Space (2008) Doom 3 Doom 3: BFG Edition Doom 3: Resurrection of Evil F.E.A.R.: First Encounter Assault Recon Resident Evil 3: Nemesis Shadows of the Damned Silent Hill 2 Silent Hill 2: Restless Dreams Silent Hill 4: The Room\nPalo Alto - recenzja filmu w formie listu do Jamesa Franco


Domek nr 10 (temat luźny) - Strona 7321 - swiatpilki.com\nStrona 7321 z 7974\nPost autor: cloner » czw 13.09.2018 15:04\nNajbardizej to ja się napaliłem na mecz OFI z PAOKiem, ale jest w sobotę o 17:15, jakby tak nie mógł być w niedzielę\nPost autor: j1mmy » czw 13.09.2018 15:42\ncloner pisze: Czytałem, oglądałem zdjęcia, jestem przygotowany ale skusiła mnie dobra cena i praktycznie same pozytywne oceny, Magda Hotel. Jak wrócę to w temacie "podróże" na pewno swoje spostrzeżenia wrzucę z Krety.\nZa negatywne jest ban\nPost autor: Ilka » czw 13.09.2018 20:32\nKlaudyna dziś AZS grał sparing z moją Lechią w Tomaszowie. Wychodziłam z meczu obok trzech siatkarzy Częstochowy i jeden przykuł mój wzrok, nie Polak bo ciemniejszy, myślę co to za Turka AZS ściągnął, ale ok w domu sprawdzę co to za przystojny siatkarz\nW domu sprawdzam, patrzę, a to jeden z braci Penchev Że ja nie rozpoznalam I jeszcze w Skrze grał Dobrych zawodników sciagacie\nTym razem wygrałam bilet na koncert .... Chylinskiej\nPost autor: fillion » czw 13.09.2018 21:51\nPost autor: Tomusmc » czw 13.09.2018 21:54\nCiekawe jakby sobie poradziły na ściance w jakimś lokalu\nPost autor: cloner » pt 14.09.2018 6:26\nWstajemy, pobudka.... żartowałem, urlop\nPost autor: fieldy » pt 14.09.2018 6:43\ncloner pisze: Wstajemy, pobudka.\ncloner pisze: żartowałem, urlop\nPost autor: Rojiblanco » pt 14.09.2018 9:25\nPost autor: sickstick » pt 14.09.2018 9:26\nJakim trzeba być darmozjadem żeby wykorzystywać urlop to leżenia brzuchem do góry\nPost autor: ozob » pt 14.09.2018 11:59\nSiedzi w pracy wiec pojechal polezec sobie na urlopie. Luks.\nPost autor: futbolowa » pt 14.09.2018 12:09\nA ja muszę przyznać, że przedszkole Zośki motywuje mnie do wczesnego wstania i wczesnego kilkukilometrowego spaceru. Dobra opcja dla formy i zdrowia, dzień też jakoś trwa dzięki temu dłużej\nIlka pisze: Klaudyna dziś AZS grał sparing z moją Lechią w Tomaszowie. Wychodziłam z meczu obok trzech siatkarzy Częstochowy i jeden przykuł mój wzrok, nie Polak bo ciemniejszy, myślę co to za Turka AZS ściągnął, ale ok w domu sprawdzę co to za przystojny siatkarz\nPost autor: Sawyer » pt 14.09.2018 12:47\nWysłałem list polecony priorytetowy, a odbiorca znalazł go.... w skrzynce na listy. Zmieniły się przepisy i juz list polecony nie wymaga podpisu? Czy mogę spokojnie wybrać się na policję i zgłosić fakt podrobienia podpisu przez doręczyciela?\nPost autor: cloner » pt 14.09.2018 13:05\nozob pisze: Siedzi w pracy wiec pojechal polezec sobie na urlopie. Luks.\nDopiero jutro, ale faktycznie luks. Ty też siedzisz w pracy\nSawyer pisze: Zmieniły się przepisy i juz list polecony nie wymaga podpisu?\nNic się nie zmieniło, listonosz poleciał sobie w kulki.\nPost autor: Sawyer » pt 14.09.2018 13:38\ncloner pisze: Nic się nie zmieniło, listonosz poleciał sobie w kulki.\nTak myslalem. Tylko pytanie kto to ma/może zglosic. Adresat czy nadawca\nPost autor: Darkman1948 » pt 14.09.2018 13:47\nSawyer pisze: Wysłałem list polecony priorytetowy, a odbiorca znalazł go.... w skrzynce na listy. Zmieniły się przepisy i juz list polecony nie wymaga podpisu? Czy mogę spokojnie wybrać się na policję i zgłosić fakt podrobienia podpisu przez doręczyciela?\nA może ktoś kto mieszka z odbiorcą ma zgłoszoną zgodę na wrzut poleconych do skrzynki i się listonoszowi pomyliło?\nNa policję to chyba powinien wybrać się odbiorca? W końcu ewentualnie to jego podpis mógł zostać podrobiony. Na pewno wybrałbym się na jego miejscu na pocztę i pokazanie podpisu na karcie doręczeń.


O spring79 - Nasz Orange\nSpołecznośćBaza wiedzyspring79Użytkownicy anuluj\nostatnia aktywność: 04-11-2018 23:15\nPkt 10 tego regulaminu pisze że przez pierwsze 5 dni będzie ponawiana próba odnowienia i na czacie dzisiaj mi potwierdzone że przez te 5 dni pakiet nadal będzie w wysokości poprzedniego pakietu +1bg. Rozumiem że zyskiwalem na łączeniu pakietów z poprzednie [...]\n(nie mam folderu spam wszystko w jednym więc nic ne umyka)Gdzie widzisz że nie mam spamu? Nie mam folderu spam tylko wszystko mam w jednym folderze łącznie ze spamem przez co nic mi nie umyka. Teraz wystarczająco jasno napisane, poza tym to nie jest temat [...]\nPiotrek napisałem dwa posty wyżej że nie mam folderu spam tylko jeden ogólny. W nawiasach pisałem o tym, o takich (). Przepraszam w wielu odpowiedziach widziałem przy użytkownikach dodatkowy opis pracuję w orange, a nie chodziło mi bezpośrednio o moje kont [...]


ASUS RT-AX55 Router - ceny i opinie w Media Expert\nPrzygotuj swój dom na technologię WiFi 6\nStale rosnąca liczba połączonych z siecią urządzeń osobistych oraz sprzętu typu IoT doprowadziła do ogólnego zwiększenia obciążenia sieci. Na skutego tego aktualny standard Wi-Fi osiągnął granice swoich możliwości. Najnowszy standard 802.11ax oferuje technologie gotowe na przyszłość, lepszą wydajność sieciową, wyższe prędkości połączeń Wi-Fi, większy zasięg sygnału, a także dłuższy czas pracy baterii urządzeń połączonych z siecią, zapewniając użytkownikom znacznie lepsze wrażenia podczas korzystania z sieci.\nRouter ASUS RT-AX55 to dwuzakresowy router Wi-Fi 2x2, który obsługuje pasmo 80 MHz i modulację 1024-QAM, dzięki czemu oferuje o wiele wyższe prędkości połączeń bezprzewodowych. Zapewniając łączną przepustowość sieciową na poziomie sięgającym 1800 Mb/s, w tym 574 Mb/s na paśmie 2,4 GHz i 1201 Mb/s na paśmie 5 GHz, router RT-AX55 jest 1,5 razy szybszy od dwuzakresowych routerów typu 2x2 pracujących w trybie 802.11ac.\nWykorzystując rewolucyjne połączenie technologii OFDMA oraz MU-MIMO, technologia 802.11ax zapewnia obsługę nawet cztery razy większej liczby urządzeń oraz lepszą wydajność sieci o wysokim obciążeniu. Obsługa technologii OFDMA w standardzie Wi-Fi 802.11ax umożliwia dzielenie każdego kanału na mniejsze podkanały, co z kolei pozwala na łączenie ze sobą sygnałów z różnych urządzeń i ich jednoczesną transmisję. Takie rozwiązanie zapewnia redukcję latencji w celu uzyskania bardziej płynnych wrażeń podczas korzystania z sieci Wi-Fi, przy lepszej ogólnej responsywności.\nFunkcja Target Wake Time (TWT) umożliwia routerowi planowanie wyznaczonych interwałów, w których urządzenia przesyłają dane. Pozwala to na przejście urządzeń w tryb uśpienia, ponieważ nie muszą one stale oczekiwać na sygnał od routera, co pomaga nawet siedmiokrotnie obniżyć pobór energii dla znacznie dłuższego czasu pracy baterii.\nRouter RT-AX55 oferuje darmowy na całe życie pakiet zabezpieczeń AiProtection Classic, napędzany przez Trend Micro™, który zawiera regularnie aktualizowane sygnatury bezpieczeństwa dla ochrony Twoich urządzeń i osobistych danych przed zagrożeniami z Internetu. Ten silny pakiet bezpieczeństwa zapewnia funkcje kontroli rodzicielskiej w celu blokowania określonych witryn internetowych i typów aplikacji mobilnych.\nW większości przypadków Twój zapewnia Ci płynne i stabilne połączenie Wi-Fi w każdej części domu. ASUS AiMesh to innowacyjna, nowa funkcja routera, która rozwiązuje tego typu problemy, łącząc ze sobą kilka routerów ASUS w celu stworzenia sieci Wi-Fi obejmującej całą powierzchnię domu. Technologia AiMesh jest bardzo wydajna, elastyczna i umożliwia Ci zastosowanie różnych modeli routerów ASUS, dzięki czemu chroni Twoje koszty inwestycji! AiMesh zapewnia Ci oszczędność czasu poprzez scentralizowane sterowanie siecią, a także bardzo płynny roaming.\nWPA, WPA-Enterprise, WPA2, WPA2-Enterprise, WPA3-Personal\n1 QSG, Przewód RJ-45, Zasilacz\nIEEE 802.11a, IEEE 802.11ac\nBeto 13 października 2021\nDoskonały router. Bez problemu w sieci. Bardzo szybka konfiguracja. Polecam\nJakub 20 lipca 2021\nSerdecznie polecam, łatwa konfiguracja, dobre parametry techniczne jak na tą półkę cenowa. W zupełności zaspokaja domowe potrzeby nawet przy wielu wielu urządzeniach.\nAdam 28 czerwca 2021\nIdealne rozwiązanie dla domu !\nTo już mój drugi zakup tego routera, sprzęt w stosunku cena/jakość bez konkurencji. Idealne rozwiązanie do domu ze względu na nowe standardy wifi 6 a zwłaszcza na zasięg który w końcu dociera wszędzie i nie ma problemu z przerywaniem czy prędkością transferów ! Oprogramowanie jakie dostarczył Asus jest naprawdę rozbudowane i wiele można skonfigurować (ciekawą opcją jest czasowy dostęp danego urządzenia - np. telefon dziecka można ustawić w taki sposób by miał np. 8h tygodniowo do wykorzystania i to dzieciak musi sobie rozplanować ten czas jak najlepiej). Aplikacja mobilna bardzo fajna, widać aktualne zużycie, podłączone urządzenia, można włączyć sieć gościnną, itp. Stabilność samego routera bez zastrzeżeń, nie zdarzyło mi się żebym musiał go resetować. Diody LED można wyłączyć co nie jest oczywiste przy sprzęcie za takie pieniądze, jeżeli chodzi o jakość wykonania to nie ma się do czego przyczepić, no może poza brakiem otworów do montażu na ścianie. Z większych minusów wyróżnić musimy niestety brak pasma 160 Hz, brak portu USB oraz brak wsparcia dla alternatywnego oprogramowania typu openWRT, ale przeglądałem fora i widzę, że już nad tym pracują :) Router godny polecenia.\nJest to mój kolejny router ze stajni Asusa. Atrakcyjny z wyglądu, wykonany z przyzwoitych materiałów. Urządzenie jest lekkie, ale dzięki gumowym nóżkom pomimo podłączenia przewodów pod kątem router samoistnie się nie obraca. Minusem są dosyć mocne diody z przodu urządzenia. W nocy trochę rozświetlają pokój. Pierwsza konfiguracja zajęła dosłownie chwilę, intuicyjna, nawet laik sobie poradzi. Menu przejrzyste, proste w obsłudze, bardzo dużo opcji do konfigurowania, zarządzania siecią. Router używany w 60m2 mieszkaniu. Porównując do poprzedniego routera RT-N56U zasięg sieci trochę się poprawił, szczególnie w paśmie 5GHz. Widać znaczną różnicę w transferze. Na telewizorze transfer wzrósł z ok 35 mb/s do ok 47 mb/s (przy łączu 50 mb/s). Straty transferu na sieci wifi są nieznaczne. Znaczenie lepiej pracuje po podłączeniu około 5 urządzeń. Router jak najbardziej godny polecenia.