ﺗﺄثیرجریان فکری عبدالله‌بن‌مسعود و شاگردانش بر حوادث قرن اول قمری در کوفه\nنظارتی زاده, احمد, جدیدی, ناصر. (1396). ﺗﺄثیرجریان فکری عبدالله‌بن‌مسعود و شاگردانش بر حوادث قرن اول قمری در کوفه. سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه اصفهان, 9(2), 117-140. doi: 10.22108/jhr.2017.21700\nاحمد نظارتی زاده; ناصر جدیدی. "ﺗﺄثیرجریان فکری عبدالله‌بن‌مسعود و شاگردانش بر حوادث قرن اول قمری در کوفه". سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه اصفهان, 9, 2, 1396, 117-140. doi: 10.22108/jhr.2017.21700\nنظارتی زاده, احمد, جدیدی, ناصر. (1396). 'ﺗﺄثیرجریان فکری عبدالله‌بن‌مسعود و شاگردانش بر حوادث قرن اول قمری در کوفه', سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه اصفهان, 9(2), pp. 117-140. doi: 10.22108/jhr.2017.21700\nنظارتی زاده, احمد, جدیدی, ناصر. ﺗﺄثیرجریان فکری عبدالله‌بن‌مسعود و شاگردانش بر حوادث قرن اول قمری در کوفه. سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه اصفهان, 1396; 9(2): 117-140. doi: 10.22108/jhr.2017.21700\nمقاله 8، دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 34، تابستان 1396، صفحه 117-140\t اصل مقاله (425 K)\nشناسه دیجیتال (DOI): 10.22108/jhr.2017.21700\nاحمد نظارتی زاده 1؛ ناصر جدیدی2\n1کارشناس‌ارشد تاریخ اسلام، گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران\n2استادیار، گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران\nپس از ارتحال پیامبر اکرم(ص) و به وجود آمدن کشمکش میان مسلمانان، گروهی با گردانندگان سقیفه هم‌پیمان شدند و گروهی نیز در مقابل آنان قرار گرفتند و خلافت و امامت را حق الهی حضرت علی(ع) دانستند. دراین‌بین گروهی از صحابه پیامبر(ص)، همچون عبدالله‌بن‌مسعود، بی‌طرفی و سکوت اختیار کردند و کم‌کم با سیاست‌های خلفا همداستان شدند و این‌گونه زمینه‌های لازم برای رشد و تولد گروه قاعدین فراهم شد. عبدالله‌بن‌مسعود در سال 21ق و به دستور خلیفه دوم و سِمت معلم قرآن رهسپار کوفه شد. حال سعی این مقاله برآن است تا با روش توصیفی‌تحلیلی و با استفاده از منابع اصلی کتابخانه‌ای، بازتاب جریان فکری عبدالله‌بن‌مسعود و شاگردانش را بر حوادث قرن اول قمری در کوفه واکاوی کند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که خط فکری عبدالله‌بن‌مسعود و شاگردانش در کوفه، ایجاد گروهی به نام قاعدین را باعث شد. این گروه در اختلاف‌ها و کشمکش‌های سیاسی و نظامی دوران حکومت امیرالمومنین(ع)، با دستاویز بی‌طرفی و دوری از فتنه، در ورطه «بی‌تفاوتی» افتادند. آنان از صحنه‌های سیاسی و اجتماعی غایب شدند و در جنگ‌های سه‌گا نه‌ای که برای امام علی(ع) پیش آمد، به بهانههای گوناگون خود را کنار کشیدند و در تضعیف حکومت آن حضرت نقش بسزایی داشتند.\nسقیفه بنی‌ساعده؛ خلفا؛ عبداالله‌بن‌مسعود؛ قاعدین؛ کوفه\nپایداری همراهان و پیروان پیامبران الهی و باقی‌ماندن آنان بر عهد و پیمان و دنباله‌روی از جانشین انبیا الهی، در ترویج آیین و یاری پیامبران نقش کلیدی داشته است. موضع‌گیری و پایبندی پیروان انبیا الهی در راه ایشان و حرکت در مسیر جانشینان آنان و باقی‌ماندن در آن، روشی است که کلید حل بسیاری از مشکلات می‌شود. همانند انبیا گذشته، پس از رحلت پیامبر عظیم‌الشان اسلام(ص) نیز این مسئله خود را به‌خوبی نشان داد و باعث ایجاد فتنه و انشقاق در امت اسلام شد؛ به‌نحوی‌که تنها تعداد اندکی از صحابه پیامبر(ص) در ادامه مسیر با جانشین الهی آن حضرت ماندند و بیشتر آنان خط‌مشی و مسیر حرکت خود را در راستای کسانی قرار دادند که بر سر کار آمدند. این گروه با فاصله‌گرفتن از مسیر حق، ضایعات فراوانی برای امت اسلامی فراهم آوردند و با خلق شعار «حَسبُنا کِتابَ الله» مسلمانان را از امام بر حق جدا کردند و اهل‌بیت پیامبر(ص) را در جامعه رها کردند؛ به‌طوری‌که در پرتو این سیاست، مبانی اهل‌البیت کنار گذاشته شد و در مدارس علمی عراق و حجاز و شام مبانی خلفای سه‌گانه ارائه شد.\nدر حوادث پس از سقیفه، برخی از صحابه پیامبر(ص) به علت‌های گوناگون حق الهی حضرت علی(ع) را نادیده گرفتند و با گردانندگان سقیفه هم‌پیمان شدند. از میان این صحابه نقش عبدالله‌بن‌مسعود، در جایگاه یکی از پیشگامان در پذیرش اسلام، حائز اهمیت است. عبدا لله‌بن‌مسعود در عصر خلفای نخستین و در پاره‌ای از مواقع، با سیاست‌های ترسیم‌شده توسط دستگاه خلافت همگام و هم‌رای شد و این نگرش فکری بر شاگردان وی ﺗﺄثیر بسزایی نهاد. این صحابی پیامبر(ص) با ﺗﺄسیس مدرسه تفسیری قرآن که در تداوم سیاست‌های خلیفه دوم، به‌ویژه سیاست منع تدوین و نقل حدیث پیامبر(ص) بود، خلق جریان فکری و فرهنگی را در کوفه باعث شد که در جریان‌های بعدی کوفه نقش بسزایی ایفا کرد.\nدر منابع متقدم و پژوهش‌های ﻣﺘﺄخر، به‌صورت مستقل، به مکتب تفسیری کوفه و نقش عبدالله‌بن‌مسعود و یارانش کمتر پرداخته شده است. در این آثار، بیشتر از حیث تاریخ‌نگاری و گاه حدیث و فقه به آن نگریسته شده است و به ﺗﺄثیر جریان فکری این مکتب در شکل‌گیری حوادث بعدی کوفه، همچون واقعه عاشورا، کمتر توجه شده است. ازاین‌رو، در پژوهش حاضر با استفاده از روش کتابخانه‌ای و با بهره‌گیری از منابع و پژوهش‌ها به این مهم توجه شده است. پرسش‌های مدنظر پژوهش آن است که عملکرد عبدالله‌بن‌مسعود در حوادث پس از سقیفه بنی‌ساعده چگونه بود و مکتب تفسیری کوفه و شاگردان عبدالله‌بن‌مسعود در پیدایش جریان‌های مختلف و بازتاب آن در حوادث بعدی کوفه چه نقشی داشتند؟\nعبدالله‌بن‌مسعود از نخستین ایمان‌آورندگان (ابن‌سعد، 1410: 3/131) و اولین کسی بود که پس از پیامبر(ص) آشکارا و با صدایی بلند در مکه تلاوت قرآن کرد و آن را به گوش قریش رساند و در این راه، آزار و شکنجه‌های فراوان دید (ابن‌هشام، بی‌تا: 1/194). پیامبر او را به خود جذب کرد؛ به‌طوری‌که در اکثر کارها به پیامبر(ص) خدمت می‌کرد. وی آب وضو و مسواک و کفش‌های پیامبر را نگه می‌داشت و هرگاه پیامبر(ص) بلند می‌شدند، کفش‌های ایشان را می‌پوشانید و هرگاه پیامبر(ص) می‌نشستند، آن‌ها را از پای ایشان درمی‌آورد و با خود برمی‌داشت (معرفت، 1379: 1/201). هرگاه پیامبر(ص) می‌خوابیدند، ایشان را بیدار می‌کرد و بدون هیچ مانعی وارد خانه پیامبر(ص) می‌شد. او در هر دو هجرت، یعنی هجرت به حبشه و مدینه، شرکت جست و به هر دو قبله، مسجدالاقصی و کعبه، نماز خواند و در تمام جنگ‌ها همراه پیامبر(ص) حضوری فعال داشت. از همه مردم بر حفظ قرآن بیشتر مواظبت می‌کرد و پیامبر(ص) خوش داشتند که قرآن را از زبان وی و با تلاوت او بشنوند (ثقفی‌کوفی، 1353: 477).\nعبدالله‌بن‌مسعود در دوران خلافت ابوبکر(11تا13ق)\nپس از رحلت پیامبر اسلام(ص) فرمان صریح آن حضرت در مقاطع مختلف، به‌ویژه غدیرخم، درباره امامت و ولایت حضرت علی(ع) زیر پا گذاشته شد و مردمی که تعالیم اسلام در عمق و جان بسیاری ازآنان جا نگرفته بود، تسلیم وقایع پیش‌آمده در سقیفه بنی‌ساعده شدند و دم فروبستند. برخی بی‌تفاوت و برخی از ترس گروه دیگری و از روی طمع حق را یاری نکردند. ماحصل این رویداد به خلافت‌رسیدن ابوبکر در سال 11ق بود. انحرافی که به شکل یک «جریان» حساب‌شده آغاز شد و با وعده‌ها و وعیدها و نیز با تطمیع‌ها و تهدیدها جا افتاد.\nبشیربن‌سعد از انصاری که زمینه خلافت را برای ابوبکر فراهم ساخته بود، با گروهی از انصار گفت: «ای ابوالحسن چنانچه این سخنان تو را انصار قبل از بیعت با ابوبکر شنیده بودند هیچ کس در گفته تو اختلاف نمی‌کرد. حضرت فرمود: ای مردم! آیا سزاوار بود که من جنازه رسول خدا(ص) را بر زمین گذاشته و بدون توجه به تجهیز و تکفین و دفن او می‌آمدم و بر سر خلافت منازعه می‌کردم؟! به خدا قسم که هیچ فکر نمی‌کردم کسی خود را برای خلافت عنوان کند و در آن با ما اهل‌بیت منازعه نموده و کار شما را انجام دهد؛ زیرا رسول خدا در غدیرخم برای هیچ کس جای عذر و بهانه و حرفی باقی نگذاشت، پس شما را قسم می‌دهم به خداوند که هر کس در روز غدیر حضور داشته و این فرمایش پیامبر(ص) مَولاه فَهَذا عَلیٌّ مَولاه تا آخر را شنیده است از جایش برخاسته و هم اکنون شهادت دهد». زیدبن‌ارقم گوید:« از میان آنان (تنها) دوازده نفر از بدریون برخاسته و گواهی دادند و من نیز از کسانی بودم که آن حدیث را از پیامبر(ص) شنیده بودم؛ ولی آن روز کتمان نمودم، و به همین جهت به نفرین علی‌بن‌ابی‌طالب دو چشمم نابینا گشت» (طبرسی، 1387: 1/168و169).\nدر این بین، گروهی از یاران حضرت رسول(ص) به بیعت با ابوبکر در سقیفه معترض شدند و خواستار خلافت و رهبری اهل‌بیت پیامبر(ص) شدند. یعقوبی نام این اشخاص را چنین بیان می‌کند: «عباس‌بن‌عبدالمطلب، فضل‌بن‌عباس، زبیربن‌عوام، خالدبن‌سعید‌بن‌عاص، مقدادبن‌عمرو، سلمان‌فارسی، ابوذرغفاری، عماربن‌یاسر، براءبن‌عازب و ابی‌بن کعب» (یعقوبی، 1362: 1/523). دسته‌ای از اصحاب کبار پیامبر(ص) نیز در محله بنی‌بیاضه اجتماعی شبانه تشکیل دادند تا صبح سه‌شنبه جلو بیعت با ابوبکر را بگیرند. اعضای این اجتماع عبارت بودند از: «عمار، مقداد، سلمان، ابوذر، عباده‌بن‌صامت، ابوالهیثم‌بن‌التیهان و حذیفه‌بن‌یمان که به اتفاق برآءبن‌عازب به در منزل اُبی‌بن‌کعب رفتند و او را با نظر خود همراه کردند» (جوهری، بی‌تا: 46).\nدر این باره، عبدالله‌بن‌مسعود ازجمله کسانی است که در منابع دست اول تاریخی از او نشانی یافت نمی‌شود که در مقابل این جریان انحرافی (سقیفه) ایستادگی کرده باشد و از حقانیت الهی حضرت علی(ع) دفاع کرده باشد. کسی که در جایگاه یکی از صحابه برجسته پیامبر(ص)، در دوران سخت سیزده‌ساله بعثت پیامبر(ص) و زمان هجرت ایشان از مکه به مدینه هم‌دوش و یار ایشان بود و همواره همچون دیگر صحابه پیامبر(ص)، در سخت‌ترین وضع ممکن در معرض شکنجه‌های روحی و جسمی بود و این دوران را تحمل کرد، تا کارنامه شایسته‌ای از خود به یادگار گذارد.\nعبدالله‌بن‌مسعود در دوران خلافت عمربن‌خطاب (13تا23ق)\nپس از ابوبکر، در سال 13ق، خلافت به عمر‌بن‌خطاب رسید. عبدالله‌بن‌مسعود برای حفظ هماهنگی مسلمانان، حتی در این دوره‌ها نیز، در صحنه‌های جنگی که پیش میآمد در نقش سرباز شرکت می‌کرد تا از کیان اسلامی و موجودیت اسلام دفاع کند. عمر همچنین وی را در سِمت آموزگاری برجسته و کارشناس امور دینی و قرآنی به کوفه اعزام کرد و او بنای مدرسه کوفه را در آن شهر گذاشت (ابن‌حجر، 1415: 1/58) و سِمت معلمی کوفه را به عهده گرفت. به همین منظور، عمربن‌خطاب برای مردم کوفه نوشت: «ای مردم کوفه شما َسر اعرابید و سالار آن و شما تیرِ من هستید که با آن هر که را از هر سو آهنگ می‌کند نشانه قرار می‌دهم، اینک عبدالله‌بن‌مسعود را برای شما برگزیدم و پیش شما گسیل داشتم و شما را برای استفاده از او برخود ترجیح دادم» (ابن‌سعد، 1410: 6/454؛ بلعمی، 1373: 3/519). خلیفه دوم عماریاسر را در سِمت حاکم کوفه به این شهر فرستاد و همراه او ابن‌مسعود را در جایگاه معاون عمار و معلم قرآن و سرپرست بیت‌المال به کوفه فرستاد (ابن‌حجر، 1412: 3/609؛ ابن‌ابی‌الحدید، 1378: 10/106).\nاو در نامه‌ای به مردم کوفه چنین نوشت: «همانا من عماریاسر را به‌عنوان امیر و حاکم به‌سوی شما فرستادم، همراه او عبدالله‌بن‌مسعود را به‌عنوان معلم و معاون با او فرستادم. این دو از برگزیدگان نیک‌سرشت اصحاب رسول خدا(ص) هستند، به آن‌ها اقتدا کنید و از این دو نفر پیروی نمایید و گفتارشان را بشنوید. من با فرستادن عبدالله‌بن‌مسعود به‌سوی شما، شما را بر خودم ترجیح دادم» (ابن‌اثیر، 1409: 3/258). در زمان خلافت عمر، ابن‌مسعود می‌کوشید که چندان با قدرت حاکمه درگیری پیدا نکند. «عبدالله‌بن‌مسعود جایی که نص از کتاب یا سنت وجود نداشت، به روش عمربن‌خطاب، از نظر خود بهره می‌گرفت. همو درخصوص عمر می‌گفت: اگر همه مردم به راه و مسیری روند و عمر به راه و مسیری دیگر رود، من راه و مسیر عمر را می‌روم. او جز در موارد بسیار اندک و نادر با عمر مخالفت ننمود..» (ابن‌حجر، 1415: 1/59).\nعبدالله‌بن‌مسعود، نشر یا منع حدیث\nبا اندک ﺗﺄملی در جریان‌های شکل‌گرفته پس از رحلت پیامبر(ص)، مُبرهن است که پس از ایشان دو جریان متمایز بروز کرد: جریانی که بر کتاب الله و سنت رسول خدا(ص) تکیه و ﺗﺄکید می‌کرد و بر ژرف‌نگری بدان‌ها و ﺗﺄمل در آن و تفسیر قرآن و تدوین و ثبت سنت رسول خدا(ص) اصرار می‌ورزید؛ در مقابل جریانی که ازیک‌سو شعار «حَسبُنا کتاب الله» (بخاری، 1407: 1/120) سر می‌داد؛ اما از تدبر و تفسیـر آن جلـوگیری می‌کرد و ازسـوی‌دیگر، از ثبت و ضبط سنت پیامبر(ص) منع میکرد که ثمره ناگوار این عقیده ایجاد مکتب «اجتهاد و رای» در میان صحابه و همچنین تابعان و دیگر مسلمانان بود. استاد محمدتقی شریعتی با نگرش عمیق و دقیقی بر روند شکل‌گیری جریان‌های پس از رسول الله(ص) می‌نویسد: «... در سابق، خاطرنشان ساختیم که چون پیامبر در آخرین ساعات حیاتش خواست چیزی بنویسد، نگذاشتند و بهانه‌شان این بود که پیامبر(ص) در حال بیماری است و قرآن ما را بس است؛ ولی آنان بعد متوجه شدند که احادیث دیگری هست که همان مقصود را که پیامبر(ص) می‌خواست در آن موقعیت خاص ﺗﺄکید و تسجیل کند، می‌فهماند. این بود که به‌طور کلی از روایت و نقل حدیث و نوشتن آن جلوگیری کردند و سخت ممانعت نمودند» (شریعتی، بی‌تا: 156).\nعلامه سیدمرتضی عسکری درخصوص علت اصلی منع حدیث توسط خلفا می‌نویسد: «... اکنون فراموش نکنیم که منع تدوین، به دلیل جلوگیری از نشر فضایل علی(ع) شکل گرفت؛ به‌ویژه به روزگار معاویه که بر کتمان فضایل مولا تاکید می‌شد و بر منابر به آن بزرگوار دشمنام داده می‌شد» (عسکری، 1373: 1/64). اینکه ابوبکر پس از رحلت پیامبر(ص) حدیث را عامل اختلاف معرفی کرد، این مطلب بدون تردید با موضوع جانشینی پس از پیامبر(ص) ارتباط داشت؛ زیرا پس از رحلت رسول خدا(ص) مسلمانان در موضوع خلافت دچار اختلاف شدند و وجود احادیثی که در فضیلت علی(ع) و اهل‌بیت ایشان وارد شده بود، عاملی برای تشدید اختلافات بود. «به همین منظور همواره از جانب او و عمر تعابیری چون بَینَنا وَ بَینَکُم کِتابَ اللهِ فَاحِلُّوا حَلالَهُ وَ حَرَّمُوا حَرامَه وَ حَسبُنا کِتابَ اللهِ وجَرِّدُو القرآنَ وَ اَقِلُّوالرِّوایَه عَن رَسُولِ اللهِ» (ذهبی، 1374: 1/7).\nسیاست وضع‌شده از ناحیه خلفا، موجب شد که یاران رسول خدا(ص) در قبال نقل یا نگارش حدیث مواضع متفاوتی اتخاذ کنند. به این صورت که برخی از سیاست منع تبعیت کردند و از نقل و نشر حدیث روی برتافتند؛ همچنان که به نقل از سیوطی: «سلف (صحابه و تابعین) در کتابت حدیث اختلاف نمودند جمعی مانند ابن‌عمر و ابن‌مسعود و زید‌بن‌ثابت و ابوموسی‌اشعری و ابوسعیدخدری و ابوهریره و ابن‌عباس (از نقل حدیث) کراهت داشتند و...» (سیوطی، بی‌تا: 2/64).\nنصوصی از تاریخ برجای‌مانده است که حاکمیت وقت، یعنی خلفای سه‌گانه، به‌هیچ‌روی نشر فضایل اهل‌بیت علیهم‌السلام، به‌ویژه حضرت علی(ع) و جایگاه ایشان را برای رهبری و خلافت مسلمانان پس از پیامبر(ص) برنمی‌تابیدند. آنان از هرگونه اقدامی برای محو فرامین پیامبر(ص) دریغ نمی‌ورزیدند. در همین خصوص فردی ابُی‌بن‌کعب را در مدینه می‌بیند و از او می‌پرسد: «پس از پیامبر(ص) چه شد؟! ُابی پاسخ نمی‌دهد. مرد اصرار می‌کند و می‌گوید شما صحابیان را چه شده‌است؟ چرا حق را نمی‌گویید؟ ابُی به این بسنده می‌کند آنان که سیاست را بدین‌سان گره زدند، هم خود هلاک شدند و هم دیگران را هلاک کردند». در همین حال، مردم چون بیشتر نزدیک او می‌شوند تا بیشتر بشنوند، ابی‌بن‌کعب راه خویش را به سمت خانه‌اش پیش می‌گیرد. در همین حال آن شخص می‌گوید که ابی می‌رفت و می‌گفت به خدا سوگند اگر تا جمعه زنده ماندم، همه چیز را می‌گویم و از ملامت ملامتگران هراس به دل راه نمی‌دهم و آنچه از رسول خدا(ص) شنیده‌ام باز می‌گویم؛ زنده بمانم یا کشته شوم و... . و من چون پگاه پنجشنبه بیرون آمدم کوچه خانه ابُی‌بن‌کعب را پر از جمعیت دیدم، همگی گفتند سرور مسلمانان اُبی‌بن‌کعب مرد ؟!! (ابن‌سعد، 1410: 3/500). او تردیدی باقی نمی‌گذارد که اُبی‌بن‌کعب پس از این اعلام، در سال 30ق و در زمان خلافت عثمان، سر به نیست شد (ابن‌سعد، 1410: 3/382؛ بهبودی، 1368: 33).\nکار به جایی رسیده بود که حذیفه‌بن‌یمان، از صحابه عالیقدر پیامبر(ص) که اسرار فراوانی را پیامبر(ص) بر او عرضه کردند و بین او و عمار عقد اخوت بستند و مسلمانان او را صاحب سِرّ رسول‌الله(ص) می‌نامیدند و بسیار به او مراجعه می‌کردند، می‌گفت: «اگر آنچه را می‌دانم بگویم و بر کرانه جویباری باشم و دستهایم را دراز کنم و آب برگیرم، قبل از آنکه آب را به لبانم برسانم، کشته خواهم شد» (متقی‌هندی، 1409: 13/345).\nهمچنان‌که بیان شد رفتار صحابه پیامبر(ص) با موضوع نقل و نشر حدیث متفاوت بود؛ ازجمله صحابه پیامبر(ص) عبدالله‌بن‌مسعود بود که از پیامبر(ص) احادیثی نقل کرده است؛ اما عبدالله‌بن‌مسعود نیز در هر زمان و موقعیتی احادیث پیامبر(ص) را نشر و نقل نمی‌کرد. حسینی‌جلالی در کتاب معروف خود، تدوین السنه الشریفه، پس از ذکر سند از قول عبدالرحمن‌بن‌اسود و او به نقل از پدرش آورده است: علقمه کتابی از مکه یا یمن آورده بود و آن صحیفه‌ای بود که در آن احادیثی درباره اهل‌بیت پیامبر(ص) درج شده بود. به اتفاق علقمه بر عبدالله‌بن‌مسعود وارد شدیم و صحیفه را به او دادیم. وی کنیزکی را صدا زد و درخواست کرد تا طشت آبی فراهم کند. به او گفتیم ای ابوعبدالرحمن (ابن‌مسعود) در آن بنگر، احادیث حسن و نیکویی در آن وجود دارد؛ اما عبدالله‌بن‌مسعود درحالی‌که آن‌ها را با آب می‌شست گفت: نَحنُ نَقُصُّ عَلَیکَ اَحسَنَ القَصَصِ بِما اُوحَینا اِلَیکَ هذا القُرآنَ (یوسف، 3) (حسینی‌جلالی، 1413: 412). اشاره به آیه 3 سوره یوسف که می‌فرماید: «ما شیوا و گویاترین سخن را با وحی این قرآن برایت حکایت می‌کنیم». سپس عبدالله‌بن‌مسعود گفت: «دل‌ها بسان ظرف‌هایی هستند آن‌ها را با قرآن سرگرم نمایید و به غیر قرآن مشغول نسازید».\nسیدمحمدرضا حسینی‌جلالی پس از ذکر این روایت به‌نقل از ابن‌عبدالبر می‌نویسد: «صحیفه‌ای که به این وسیله از بین رفت، محتوای واضح و روشنی داشت. این صحیفه بنابه نقل علقمه مشتمل بر روایات زیبایی درباره اهل‌بیت(ع) بود و با آنکه علقمه از ابن‌مسعود درخواست کرده بود تا به آن نظری بیفکند، معهذا عبدالله‌بن‌مسعود توجه نکرد و آن را از بین برد. اما از ملاحظه این روایت می‌توان دریافت که هیچ یک از توجیهات ذکرشده برای ازبین‌بردن این صحیفه مدنظر نبوده‌است به سبب اینکه اولاً محتوای صحیفه قابل اختلاط با قرآن نبود؛ ثانیاً در صحیفه چیزی معارض با قرآن وجود نداشت؛ ثالثاً در صحیفه اثری از خرافات اهل کتاب در بین نبود؛ رابعاً مطالعه روایات این صحیفه موجب انصراف از قرآن نمی‌گشت. چراکه مجرد چند حدیث آن هم در صحیفه‌ای مختصر، انسان را از قرآن باز نمی‌دارد. بااین‌همه عبدالله‌بن‌مسعود آن را از بین برد آن هم با این توجیه که مطالب قرآن بی‌نیازکننده از روایات صحیفه است (و به‌عبارتی همان شعار معروف خلیفه دوم حسبنا کتاب الله). اما اگر خوب بنگریم درمی‌یابیم که محتوای صحیفه مذکور با منافع طبقه حاکمه در تضاد بوده‌است. زیرا احادیث آن صحیفه احتمالاً در فضیلت اهل‌بیت(ع) وارد شده و بر خلافت و جانشینی آنان پس از رحلت رسول خدا(ص) تصریح داشته‌است. این احادیث همچنین اهل‌بیت(ع) را عدل قرآن قرار داده بود و آن همان دو امانتی است که پس از رسول خدا(ص) در بین مردم باقی ماند» (حسینی‌جلالی، 1413: 412).\nبرای روشن‌ترشدن بحث فوق باید گفت که چرا ابوبکر با تعبیری چون: «بَینَنا وَ بَینَکُم کَتابَ اللهِ فَاَحِلُوا حَلالَه وَ حَرِّمُواحَرامَه» وصیت پیامبر(ص) را نادیده گرفت؛ همچنین چرا خلیفه دوم در آستانه وفات پیامبر(ص) از آوردن قلم و کاغذ برای آن حضرت جلوگیری کرد و با نسبت‌دادن هذیان به رسول خدا(ص) و نیز با سردادن شعار «حَسبُنا کِتابَ اللهُ» جامعه اسلامی را از وصیت پیامبر(ص) مستغنی دانست؟ و چرا در ابتدا قرآن را برای هدایت مسلمانان کافی اعلام کردند و پس از مدتی، طبق قرائن گفته‌شده، از تفسیر آن رویگردان شدند؟ هاشم معروف‌الحسنی نیز در اثر معروف خود، در اسات فی‌الحدیث و المحدثین، با بیان ازبین‌بردن احادیث آن صحیفه توسط ابن‌مسعود و ذکر این جمله او که گفته «دل‌ها ظرف فرا گیرنده است؛ آن‌ها را به جز قرآن مشغول نکنید» به انحراف عبدالله‌بن‌مسعود از ولایت علوی اشاره کرده است و تصریح کرده‌است که او با دگراندیشان در حاکمیت وقت، در برابر مولا علی(ع) همسویی می‌کرده است و بر چرخ خلافت می‌چرخیده است (معروف‌الحسنی، 1398: 22). این دیدگاه را تنی چند از پژوهشگران پذیرفته و بدان ﺗﺄکید کرده‌اند و برخی در تبیین توضیح و ﺗﺄیید این دیدگاه به روایت یادشده استناد کرده‌اند و نوشته‌اند: «موضوع احادیث که احادیث نیکویی بوده، با اهل‌بیت(ع) مرتبط بوده است. راوی (علقمه) به این نکته توجه داشته و ازاین‌روی بدان ﺗﺄکید کرده است تا عبدالله‌بن‌مسعود را به محتوای روایات متوجه سازد؛ اما وی وقعی ننهاد و احادیث را تباه ساخت» (حسینی‌جلالی، 1413: 412).\nعبدالله‌بن‌مسعود در دوران خلافت عثمان‌بن‌عفان (23تا35ق)\nعفان‌بن‌مسلم از ابووائل نقل می‌کند که: «چون عثمان‌بن‌عفان (سال 23هجری) به خلافت رسید، عبدالله‌بن‌مسعود هشت روزه از مدینه به کوفه رفت و پس از حمد و ثنای الهی گفت: امیرالمومنین عمربن‌خطاب درگذشت و هیچ روزی را پرهیاهوتر از آن روز ندیدم و ما اصحاب محمد(ص) جمع شدیم و کوتاهی و قصوری نکردیم و با فردی برتر و بهتر از خودمان، عثمان، بیعت کردیم و شما هم با او بیعت کنید» (ابن‌سعد، 1379: 3/54).\nعبدالله‌بن‌مسعود در عصر خلافت عمر به دستور او و سپس به دستور عثمان همچنان خزانه‌دار بیت‌المال کوفه باقی ماند، تا اینکه عثمان ولیدبن‌عقبه، برادر مادری خود، را حاکم کوفه کرد. انحراف و فساد و حیف و میل بیت‌المال و شراب‌خواری ولید باعث شد که او با اعتراض شدید مردم کوفه روبه‌رو شود. عبدالله‌بن‌مسعود نیز به‌شدت به او اعتراض کرد و بالاخره کلیدهای بیت‌المال را نزد ولید انداخت و به مردم کوفه گفت: «کسی که برنامه اسلام را تغییر دهد، خداوند او را واژگون سازد و کسی که دستورهای اسلام را جابه‌جا کند، خداوند بر او غضب خواهد کرد. اینکه حاکم شما (ولید) برنامه و دستورهای اسلام را تغییر داده و دگرگون نموده‌است. آیا فردی مثل سعدوقاص باید عزل شود و به جای او ولیدبن‌عقبه نصب شود؟» (امینی، 1366: 9/3).\nمخالفت عبدالله‌بن‌مسعود با عثمان در جمع‌آوری قرآن\nاز مجموع برخی روایات شیعه و اهل‌سنت چنین برمی‌آید که اکثر صحابه و حتی امیرالمومنین علی(ع) بر عمل عثمان در جمع‌آوری قرآن ﺗﺄکید کرده‌اند. پس از آنکه حضرت علی(ع) به خلافت رسیدند، مردم را برآن داشتند تا به همان مصحف عثمان ملتزم باشند و تغییری در آن ندهند؛ هرچند در آن غلط‌های املایی وجود داشته باشد. این از آن نظر بود که از آن پس هیچ کس با حربه اصلاح قرآن، تغییر و تحریفی در آن به وجود نیاورد؛ ازاین‌رو حضرت علی(ع) ﺗﺄکید فرمودند که از امروز هیچ کس نباید به قرآن دست بزند و دستور «اِنَّ القرآن لا یُهاج الیوم و لا یُحّول» را قاطعانه صادر کردند ( طبرسی، 1387: 1/218). بنابراین اجماع علمای شیعه برآن است قرآنی که امروزه در دست است، همان قرآن کامل و جامع است و هرگز دچار تحریف و تغییر نشده است و قرآن 114 سوره است (مجلسی، 1403: 92/41و42؛ معرفت، 1381: 116و117). شاید عبدالله‌بن‌مسعود تنها کسی بود که با سرسختی بسیار در این کار با عثمان مخالفت می‌ورزید (ابن‌اعثم‌کوفی، 1372: 971). گویا عوامل روانی و احساسی، در کنار سایر عوامل، به این مخالفت مدد می‌کرد. ابن‌مسعود در آغاز امر از تسلیم مصحف خود به عثمان خودداری می‌کرد؛ چون برای او سخت ناخوشایند بود که زیدبن‌ثابت کم سن و سال‌تر از او، متصدی گردآوری و جمع‌آوری قرآن باشد (حجتی، 1382: 445). همچنین ابن‌مسعود می‌گوید: «مرا از این کار کنار می‌زنند و آن را به کسی (زید) می‌سپارند که قسم به خدا آن‌گاه که او در صلب مردی کافر بود، من اسلام را پذیرفته بودم» (سجستانی، 1936: 25). اما به هر ترتیب، عبدالله‌بن‌مسعود بعدها از رفتار خود درباره جمع‌آوری قرآن نادم شد و با جماعتِ اصحاب و گردآورندگان قرآن، همراه و هم سخن شد (ابن‌عطیه، 1954: 95).\nبه‌هرحال مصحف عبدالله‌بن‌مسعود از نظر ترتیب و تنسیق، به‌شدت با ترتیب مصحف حضرت علی(ع) متفاوت بود و همچنین در مصحف او معوذّتین، یعنی سوره فلق و سوره ناس، و نیز سوره حمد، فاتحةالکتاب، نگارش نشده بود. کار او را در حذف نگارش این سه سوره چنین توجیه کرده‌اند که غالب مردم و بلکه همه مسلمانان این چند سوره را حفظ کرده بودند و چون مردم از لحاظ نسیان و فراموشی به این سه سوره مصونیت داشتند، ابن‌مسعود آن‌ها را در مصحف خود نیاورد (ابن‌عطیه، 1954: 95و96). علی‌بن‌الحکم میگوید که عبدالله‌بن‌فرقد و معلی‌بن‌خنیس برای من نقل کردند که ما «محضر امام صادق(ع) بودیم و ربیعه‌الرأی نیز با ما بود. در آنجا پیرامون قرآن سخن به میان آمد و امام صادق(ع) فرمود: اگر ابن‌مسعود قرآن را طبق قرائت ما نمی‌خوانده است، گمراه بوده است. ربیعه گفت: گمراه؟ امام(ع) گفت: بلی، گمراه». امام صادق(ع) اضافه کردند: ما قرآن را طبق قرائت اُبی می‌خوانیم. شاید در آن مجلس درباره قرائت‌های غیرمتعارف ابن‌مسعود بحث شده است و امام(ع) به آنان تذکر داده است که این قرائت‌ها جایز نیست و قرائت صحیح همان قرائت عامّه مسلمانان است و کسی که از این روشِ متداول عامّه تخطّی کند، گمراه است؛ زیرا چنین کسی از روش مسلمانان که نسلبهنسل از پیامبر(ص) فرا گرفتهاند، عدول و تخطی کرده است و به فرض صحت نسبت، اگر ابن‌مسعود قرآن را برخلاف روش مسلمانان قرائت می‌کرده است، گمراه است؛ زیرا طریق میانه طریقی است که جامعه مسلمانان در آن مشی می‌کنند و کسی که از این میانه گام برون نهد، هر کس که باشد، گمراه خواهد بود (معرفت، 1381: 221و222).\nمؤسس مدرسه تفسیری کوفه\nبا گسترش رو به افزون اسلام و آغاز فتوحات اسلامی در بلاد دیگر، این احساس در بزرگان صحابه به وجود آمد تا علوم و معارف اسلامی را که از وحی سرچشمه گرفته‌اند، به پهنای گیتی بگسترانند و دیگران را از این فیض عظمی سیراب کنند. البته تمامی صحابه در مراتب علمی و دانش اسلامی یکسان نبوده‌اند و برحسب استعدادها و مواهب ذاتی و مقدار حضور علمی نزد پیامبر(ص)، درجات متفاوتی داشته‌اند و هر یک طبق ظرفیت خود از آن منبع سرشار بهره برده‌اند. از میان صحابه پیامبر(ص) چهار تن به تفسیر قرآن مشهورند و پنجمی ندارند، اینان عبارت‌اند از:\n1. امیرمومنان علی(ع) که سرآمد و داناترین آن‌هاست؛ 2. عبدالله‌بن‌مسعود؛ 3. اُبی‌بن‌کعب؛ 4. عبدالله‌بن‌عباس که از نظر سن کوچک‌ترین آن‌هاست؛ ولی در رواج تفسیر از دیگران جلوتر است (معرفت، 1379: 1/194).\nعبدالله‌بن‌مسعود مؤسس و بنیان‌گذار مدرسه کوفه بود. خلیفه دوم در سال 21ق او را به‌در سِمت معلم و مفسر قرآن و همچنین وزیر عمار به کوفه فرستاد (ابن‌حجر، 1415: 1/58). «... راه و روش عبدالله‌بن‌مسعود نزدیک به روش عمربن‌خطاب بود و براساس روش او، جایی که نص از کتاب یا سنت وجود نداشت از نظر خود بهره می‌گرفت. عبدالله‌بن‌مسعود می‌گفت: اگر همه مردم به راه و مسیری روند و عمر به راه و مسیری دیگر رود، من راه و مسیر عمر را می‌روم که جز در موارد بسیار اندک و نادر با او مخالفت ننمود. خلیفه دوم هنگامی‌که گروهی از انصار را به سمت کوفه فرستاد از کثرت حدیث پیامبر(ص) آن‌ها را نهی کرد و به آن‌ها گفت: شما به سمت قومی می‌روید که بیشتر قرآن می‌خوانند؛ پس در صورت مواجه‌شدن با آن‌ها کمتر برایشان روایت نقل کنید. به همین سبب اهل کوفه فقه را بر قاعده تخریج، قانون فتوادادن و رای، بنا نهادند» (ابن‌حجر، 1415: 1/60). در مقایسه با مدرسه‌های دیگر، ازجمله مدینه، ویژگی این مدرسه در این است که اعتماد به رای و اجتهادش بیش از نقل است و این مطلب از کثرت مسائل خلاف در میان ایشان مشخص می‌شود (شوشتری، 1374: 17).\nشاگردان مشهور عبدالله‌بن‌مسعود در کوفه\nمشهورترین شاگردان عبدالله‌بن‌مسعود که گفتار او را فرا گرفتند و برای مردم فتوا کردند و به نظرهای او عمل می‌کردند، عبارت بودند از:\nربیع‌بن‌خثیم معروف به خواجه‌ربیع یکی از اصحاب و شاگردان خاص عبدالله‌بن‌مسعود بود. ابن‌سعد از قول عبدالله‌بن‌ربیع، پسر ربیع، می‌نویسد: «هر گاه ربیع‌بن‌خثیم پیش عبدالله‌بن‌مسعود می‌رفته است کس دیگری را اجازه رفتن پیش او نبوده است تا گفت‌وگوی آن دو تمام شود و نیاز یکدیگر را برآورند» (ابن‌سعد، 1379: 6/633). ربیع‌بن‌خثیم مردی زاهد، گوشه‌گیر، اهل وعظ و نصیحت، سکوت بسیار و ممتد، تهجّد، گریه مدام و ملازم نمازهای جماعت بود (عزیزی، 1380: 305).\nزمانی‌که حضرت علی(ع) به قصد مقابله با معاویه عازم صفین بود، اکثر کوفیان برای عزیمت و جهاد به حضرت علی(ع) پاسخ مثبت دادند، جز اصحاب و یاران عبدالله‌بن‌مسعود؛ ازجمله عبیده سلمانی و ربیع‌بن‌خثیم و همراهانش. «ربیع‌بن‌خثیم که رهبری چهارصد تن را داشت، نزد امام آمد و گفت: ای امیرمؤمنان ما باوجود شناخت، فضل و برتری تو، در این پیکار (داخلی) شک داریم و نه ما و نه تو و نه دیگر مسلمانان هیچ کدام از وجود افرادی که با دشمنان بدون مرزی پیکار کنند بی‌نیاز نیستیم، پس ما را در برخی مرزها بگمار که آنجا باشیم، در دفاع از مردم آن مناطق بجنگیم؛ پس علی(ع) او را به حدود ری فرستاد و نخسین پرچمی که در کوفه بسته شد پرچم (مأموریت مرزداری) ربیع‌بن‌خثیم بود» (منقری، 1370: 162). اکثر بزرگان شیعه اقدام خواجه‌ربیع را مبنی‌براینکه مرز حق و باطل را تشخیص نداد و در حقانیت سپاه حضرت علی(ع) در مقابل سپاه معاویه به شک افتاد و به‌نوعی قعود کرد، نکوهش کرده‌اند.\nمیرزاعبدالله افندی در ریاض‌العلماء می‌نویسد: «خواجه‌ربیع مسلمان درستی نبود گر چه در رجال الکشی او را از زهاد ثمانیه و او از تقوا پیشه‌ها معرفی شده و می‌توان کسانی را که به ثقه‌بودن او اشاره کرده‌اند مورد انتقاد قرار داد، بلکه این خواجه تا حد نفاق، نصب و کفر تنزل کرده بود و اصلاً شک او در علی(ع) شک در دین بود و یکی از کارهای زشت خواجه این بود که امام‌حسین(ع) را یاری نکرد، نه به کربلا رفت و نه با زبان و سخن او را یاری کرد درحالی‌که لازم بود امام‌حسین(ع) را به‌نحوی یاری کند، البته یاری‌نکردن امام‌حسین(ع) ازسوی خواجه‌ربیع مورد انتظار هم بود؛ چون او علی(ع) را (نیز) در جنگ صفین یاری نکرد» (افندی، 1401: 2/286و287). علامه سیدمحسن امین‌عاملی در اعیان‌الشیعه نقل می‌کند که خواجه‌ربیع فهم و درک درست نداشت و در ولای علی(ع) مقامی نداشت و به همین علت در حقانیت جنگ علی(ع) با معاویه به شک افتاد؛ بنابراین اینکه می‌گویند او تقواپیشه بود، تقوای او مثل تقوای خوارج بود (امین‌عاملی، 1403: 6/453). همچنین آیةالله خویی در معجم‌الرجال اشاره می‌کند که: «علی‌بن‌محمدبن‌قتبه که راوی ابومحمدفضل‌بن‌شاذان می‌باشد خواجه‌ربیع را از زهاد ثمانیه و از تقواپیشه‌گان معرفی کرده، او (علی‌بن‌محمدبن‌قتبه) ثقه نیست و وثاقت او ثابت نشده است و در ادامه می‌افزاید که خواجه‌ربیع علی(ع) را رها کرد و در جنگ با معاویه شک کرد و ما نمی‌توانیم حکم کنیم به اینکه او از تقواپیشه‌ها بوده‌است» (خویی، 1413: 7/169).\nبنابراین بدیهی است که در جنگ جمل و نهروان نیز خبری از ربیع نباشد. گفته شده است که خواجه‌ربیع بیست سال سکوت کرد و غیر از ذکر خدا کلمه‌ای به زبان جاری نمی‌کرد. پس از خبر شهادت امام‌حسین(ع)، ربیع با گفتن کلمه استرجاع و تلاوت «قُلِ اللّهمَّ فاطِرَ السمواتِ وَ الاَرضِ عَلِمَ الغَیبِ و الشهدهِ أَنتَ تَحکَمُ بَینَ عِبادِکَ فی ماکانُوا فیه یَختَلِفونَ: پروردگارا ای پدیدآورنده آسمان‌ها و زمین، ای دانای آشکار و نهان، تو خود میان بندگانت در آنچه که در آن اختلاف می‌ورزند داوری خواهی فرمود» (زمر، 46)، سکوت خود را شکست (ابن‌سعد، 1379: 6/641و642). اما گویا سوال‌کننده از پاسخ قانع نشده بود که بار دیگر از او پرسید: درباره قاتلان امام‌حسین(ع) چه می‌گویی؟ و او گفت: «ما اَقولُ! الی اللهِ ایّابُهُم وَ عَلیَ اللهِ حِسابُهم» است. او پس از این تا آخر عمر دیگر سخنی در این باره نگفت (ابن‌ابی‌الحدید، بی‌تا: 7/93).\nمرتضی مطهری درخصوص خواجه‌ربیع می‌نویسد: «تنها جمله‌ای که غیر از ذکر و دعا از او شنیدند آن وقتی بود که اطلاع پیدا کرد که مردم حسین‌بن‌علی(ع) فرزند عزیز پیامبر(ص) را شهید کرده‌اند؛ چند کلمه گفت در اظهار ﺗﺄثر و ﺗﺄسف از چنین حادثه‌ای. می‌گویند بعدها استغفار می‌کرد که چرا من این چند کلمه را که غیر ذکر بود، به زبان آوردم. همین آدم در دوران امیرالمومنین(ع) جزء سپاهیان ایشان بوده است. یک روز آمد خدمت امیرالمومنین(ع) (در جنگ صفین) عرض کرد: «یا امیرالمومنین! إنا شَکَکنا فی هذَا القِتالِ». «إنا» را هم که می‌گوید معلوم می‌شود که او نماینده عده‌ای بوده است. یا امیرالمومنین(ع)! ما درباره این جنگ شک و تردید داریم، می‌ترسیم این جنگ، جنگ شرعی نباشد. چرا؟ به جهت اینکه ما داریم با اهل قبله می‌جنگیم، ما داریم با مردمی می‌جنگیم که آن‌ها مثل ما شهادتین می‌گویند. مثل ما نماز می‌خوانند، مثل ما رو به قبله می‌ایستند.یا امیرالمومنین(ع) به من کاری واگذار کنید که در آن شک نباشد» (مطهری، 1383: 123).\nدر مجموع خواجه‌ربیع جز عبادت و اشتغال به خود، به آنچه در اطراف او اتفاق می‌افتد توجهی نداشت. همچنان‌که آیت‌الله خویی وی را فردی می‌داند که از عبادت‌های بسیار خود تنها به ظواهر و پوسته آن رسیده بود و از عمق و حقیقت بندگی محروم بود و می‌نویسد، او در معرفت، ضعیف بود (خویی، 1408: 7/168). مرگ ربیع در زمان عبیدالله‌بن‌زیاد و در کوفه بود (ابن‌سعد، 1379: 6/644)؛ بنابراین بین سال‌های 61تا64 قمری درگذشت. جای این سوال است که ربیع در برابر حرکت مسلم‌بن‌عقیل و حادثه عاشورا و قیام شیعیان در کوفه چه عملکردی داشت؟\nمسروق‌بن‌اجدع از دیگر شاگردان و اصحاب خاص عبدالله‌بن‌مسعود بود؛ به‌طوری‌که او را از پنج تن اصحاب خاص عبدالله‌بن‌مسعود و بنابر نظر برخی، نفر اول آن پنج تن می‌شمردند (ابن‌حجر عسقلانی، 1404: 10/100و101). شعبی می‌گوید: «من کسی کوشاتر از او در طلب علم ندیدم. او از شریح در مقام فتوا داناتر بود؛ ازاین‌روست که شریح قاضی موقعی که درمی‌ماند، از او نظر می‌خواست» (ابن‌سعد، 1379: 6/529). علی‌بن‌مدینی می‌گوید: «هیچ یک از اصحاب ابن‌مسعود بر او پیشی نگرفت. او ازجمله اصحاب ابن‌مسعود بود که به مردم حدیث می‌آموختند. هم‌زمان هم قاری و هم مفتی بود» (ابن‌حجر عسقلانی، 1404: 10/109تا111). او چندان نماز می‌گزارد که هر دو پای‌اش وَرم می‌کرد (ابن‌سعد، 1379: 6/527). ابن‌هلال ثقفی کوفی در الغارات می‌نویسد: «در کوفه فقهایی بودند که با امیرالمومنین(ع) دشمنی می‌کردند، آن‌ها علی(ع) را ترک کردند و از کوفه خارج شدند و این در حالی بود که اهل کوفه بیشتر شیعه بودند، یکی از آن‌ها مُرّه همدانی بود که به علی(ع) جسارت می‌کرد. بقیه عبارت بودند از مسروق‌بن‌اجدع، اسودبن‌یزید، ابووائل شقیق‌بن‌سلمه، شریح‌بن‌حارث قاضی، ابوبرده‌بن‌ابوموسی‌اشعری، عبدالله‌بن‌قیس، ابوعبدالرحمان‌سلمی و...» (ابن‌هلال ثقفی، 1373: 301). سَلَمه‌بن‌کُهیل روایت می‌کند که اسودبن‌یزید و مسروق‌بن‌اجدع به خانه عایشه رفت‌وآمد داشتند و از علی(ع) بدگویی می‌کردند. قمیر، زن مسروق، می‌گوید که مسروق و اسود در سّب علی(ع) افراط می‌کردند؛ ولی مسروق قبل از مرگ هرگاه نماز می‌خواند بر علی(ع) صلوات می‌فرستاد. مسروق را در شمار سه نفری، مسروق و مره و شریح، نام برده‌اند که به علی(ع) اعتقادی نداشتند (ابن‌ابی‌الحدید، بی‌تا: 4/98). براین اساس، مسروق در هیچ یک از جنگ‌های امیرالمومنین (ع) شرکت نکرد و چون از او پرسیدند ای مسروق علی(ع) را در جنگ‌ها یاری نکردی؟ گفت اگر دو صف را در برابر هم ببینید و آنگاه فرشته‌ای نازل شود و بگوید: «وَ لا تَقتُلُوا أَنفسَکُم إن الله کانَ بِکمُ رَحیما:ً ای کسانی که ایمان آورده‌اید..، یکدیگر را مکشید، همانا خدا با شما مهربان است» (نساء، 29)، آیا این مانع شما نخواهد بود؟ روایتی برجامانده است که بیان می‌کند مسروق این سخن را در صفین و در میان دو لشکر گفت و جولانی داد و دور شد (ابن‌سعد، 1379: 6/525).\nطبری می‌نویسد: «مسروق و مرّه همدانی از همراهی با علی(ع) در جنگ سر باز زدند و حقوق سالیانه خود را از او گرفته، به قزوین رفتند. مسروق در زمان حکومت ابن‌زیاد در کوفه سرپرست سواره نظام و ﻣﺄمور مالیات عبیدالله‌بن‌زیاد بود و سفارش کرد که او را در قبرستان یهودیان دفن کنند و دلیل آن را چنین بیان داشت: می‌خواهد وقتی از قبر خارج می‌شود کسی جز او (در آن جمع) به خدا و رسولش ایمان نداشته باشد» (طبری، 1415: 157). علامه تستری از وی نقل می‌کند: «او (مسروق) از کسانی بود که مردم را برای حمایت از عثمان تشویق می‌کرد و به مردم می‌گفت برای کمک به خلیفه‌تان قیام کنید» (تستری، 1410: 8/475و476).\nطبری در این خصوص می‌نویسد: «پس از نامه عثمان به شهرها جهت یاری او علیه شورشیان معاویه، از اصحاب رسول خدا(ص) و تابعین، ازجمله اصحاب عبدالله‌بن‌مسعود همچون مسروق‌بن‌اجدع، اسودبن‌یزید و شریح‌بن‌حارث، عبدالله‌بن‌حکیم و... به ترغیب مردم می‌پرداختند و در کوفه بر انجمن‌ها می‌گذشتند و می‌گفتند: ای مردم! سخن امروز باید نه فردا، اندیشه امروز نیکوست و فردا زشت. پیکار امروز حلال است و فردا حرام؛ به طرف خلیفه (عثمان) و حافظ امورتان حرکت کنید» (طبری، 1375: 6/2232) و این چنین مسروق به حمایت از عثمان پرداخت. مسروق زمانی از کارگزاران عشار (مالیات‌بگیران) معاویه و زمانی قاضی سلسله در واسط بود و در همین پست از دنیا رفت. بدیهی است چنین شخصی، با این اندیشه سیاسی، درباره قیام کربلا چه موضعی داشته است؛ ازهمین‌روست که وی تیول‌دار عبیدالله‌بن‌زیاد بود (طبری، 1415: 157). مسروق در حال احتضار می‌گفت خدایا از دنیا نمی‌روم که به چیزی جز سنت پیامبر(ص)، ابوبکر و عمر اعتقاد داشته باشم. سرانجام او در سال 63ق در کوفه درگذشت (ابن‌سعد، 1379: 6/530).\nالبته آیت‌الله معرفت در بیان شخصیت مسروق، او را فقیهی توانا و عابدی وارسته معرفی و عنوان می‌کند که مسروق از امیرمومنان علی(ع) کسب فیض می‌کرد و در تمامی جنگ‌های حضرت در رکاب ایشان بود و همچنین او افتخار شاگردی ویژه عبدالله‌بن‌مسعود را دارا بود (معرفت، 1379: 1/361و362). ایشان درخصوص جهت‌گیری مسروق به نفع عثمان این‌گونه بیان می‌کند که شاید تنها برای حفظ وحدت و ایجادنشدن تفرقه بوده است، نه اینکه به عثمان عقیده‌ای داشته باشد (معرفت، 1379: 1/366). البته این با سیاست‌ها و مواضع مسروق و همچنین نقل علامه تستری و طبری که پیش از این اشاره شد، در یک قالب نمی‌گنجد؛ چراکه بنابه نقل عجلی، مسروق عثمانی‌مذهب بود و مردم کوفه را به کمک و یاری عثمان فرا می‌خواند. همچنین مسروق با تبلیغات و سخنان خود، ابووائل را نیز که علوی‌مذهب بود، به مذهب عثمانی درآورد (عجلی، 1405: 1/461). اما دفاع دیگری که آیت‌الله معرفت از مسروق می‌کند این است که گرامی‌داشتن عایشه توسط مسروق فقط به احترام پیامبر(ص) بود وگرنه خود مسروق را یکی از معترضان بر عایشه به‌علت ناهمگونی موضعش با عثمان می‌داند (معرفت، 1379: 1/367).\nاسودبن‌یزید در زمان حیات پیامبر(ص) مسلمان شد؛ ولی پیامبر(ص) را ندید. اسود از بزرگان تابعین مُخَضرَم، یعنی کسی که دوران جاهلیت و اسلام را درک کرده باشد، و فردی فقیه، زاهد و عابد بود که راهب لقب گرفته بود (عجلی، 1405: 1/229). او یکی دیگر از اصحاب خاص ا بن‌مسعود بود که در کوفه فتوا می‌داد و مردم از آرا فقهی او پیروی می‌کردند (عجلی، 1405: 1/230؛ ابن‌کثیر، 1407: 9/13). اسود در ماه رمضان هر شب و در شب‌های غیر از ماه رمضان، هر شش شب یک ختم قرآن انجام می‌داد (ابن‌سعد، 1379: 6/520). او در هر شب و روز هفتصد رکعت نماز می‌گزارد (عزیزی، 1380: 1/112). به‌علت روزه‌گرفتن زیاد بدنش سبزگون و زردفام می‌شد و حتی در مسافرت نیز روزه می‌گرفت و به‌علت روزه‌گرفتن بسیار، یک چشم او کور شد. ابن‌سعد به نقل از عبیدالله‌بن‌موسی نقل می‌کند: اسود در روزهای گرم که شتر نر چالاک سرخ موی از گرما سرگشته و بی‌تاب می‌شد، روزه می‌گرفت؛ تاآنجاکه از شدت گرما زبانش سیاه می‌شد (ابن‌سعد، 1379: 6/517و518).اسود در طول عمر خود هشتاد بار به حج و عمره رفت (ثقفی‌کوفی، 1373: 387؛ ابن‌سعد، 1379: 6/519). اسود را راس سرمایه (دینی) مردم کوفه و گرامی‌ترین فرد در عراق نامیده‌اند. او همچنین محبوب‌ترین فرد نزد عایشه بود (ابن‌سعد، 1379: 6/520).\nحقیقت آنکه در میان اغلب مترجمان و سیره‌نویسان عامه، در عبادت و پارسایی و زهد اسود‌بن‌یزید اتفاق‌نظر است؛ اما منزلت سیاسی و اجتماعی وی به‌نحوی دیگر است؛ چنان‌که ثقفی‌کوفی، مورخ شیعی قرن سوم قمری، در الغارات می‌نویسد: «مسروق و اسود به خانه عایشه می‌رفتند و درباره علی(ع) بدگویی می‌کردند، تا اینکه اسود بر همین اعتقاد مُرد. بنابه نقل همسر مسروق آن دو نسبت به سب علی(ع) افراط می‌کردند» (ثقفی‌کوفی، 1373: 301؛ ابن‌ابی‌الحدید، بی‌تا: 4/97). طبق نقل طبری، اسودبن‌یزید ازجمله کسانی بود که در کوفه مردم را علیه شورشیانی که در مقابل عثمان قرار گرفته بودند، ترغیب می‌کرد (طبری، 1375: 6/2232). سیدمحسن امین‌عاملی در اعیان‌الشیعه یادآور می‌شود که نادرستی حال اسود و دشمنی‌اش با امیرمومنان(ع) روشن است و ازآنجاکه از عثمان‌بن‌عفان نیز فاصله گرفت، مذهبش به خوارج نزدیک‌تر بود (امین‌عاملی، 1403: 3/443).\nاسود همچنان‌که در صفین حضور نیافت، در دیگر جریانات سیاسی کوفه در دهه‌های 40تا70قمری و قیام مختار نیز از او نامی برده نشده است. او مخالف مختار بود و او را کذاب می‌نامید. به‌هرحال چنین شخصی که گرامی‌ترین فرد عراق بود و عبادت او در میان مردم ضربالمثل بود، به یقین در تحرکات سیاسی مذهبی کوفه در کانون توجه بود و جمع کثیری به او اقتدا می‌کردند. درنهایت اسود به سال 75قمری، در کوفه درگذشت (ابن‌سعد، 1379: 6/652).\nشریح‌بن‌حارث‌بن‌قیس (شریح قاضی)\nشریح از معدود فعالان قضایی و تاحدودی سیاسی صدر اسلام بود که در میان همه آشوب‌ها و ناامنی‌های عصر خلافت عمر، دوران عثمان، زمان امام‌علی(ع)، معاویه، یزید و عبدالملک‌بن‌مروان متولی قضا در کوفه بود (عزیزی، 1380: 1/450).\nشاگردان خـاص عبدالله‌بن‌مسعود را پنج نفر دانسته‌اند و در اینکه شریح آخرین آن‌هاست، اختلاف نداشته‌اند. او را در شمار سه نفری نام برده‌اند که به علی(ع) اعتقادی نداشتند. این سه نفر عبارت بودند از مسروق و مره و شریح (ابن‌ابی‌الحدید، بی‌تا: 4/98).\nاز اقدامات شریح اینکه در روزهای پرتلاطم نهضت خون‌بار حسینی در کوفه، پس از آنکه ابن‌زیاد هانی‌بن‌عروه را دستگیر کرد و قبیله‌اش، یعنیی مذحجی‌ها، به حمایت از او مقر حکومت ابن‌زیاد را محاصره کردند که تنها چند ده نفر در آن حضور داشتند، شریح آنان را آرام کرد (طبری، 1375: 7/2945). مرحوم شهیدی در این باره می‌نویسد: «هنگامی‌که مذحجیان گرداگرد قصر عبیدالله‌بن‌زیاد را محاصره کرده بودند، ابن‌زیاد ترسید و شریح قاضی را طلبید و گفت برو و هانی را ببین که زنده است؛ سپس ماجرا را به این مردم بگو! شریح به زندان رفت و هانی را مجروح و خون‌آلود دید؛ ولی وقتی با مردم روبه‌رو شد همین اندازه گفت که هانی زنده است، به خانه‌های خود برگردید و آن‌ها هم پراکنده شدند. به این ترتیب با شهادت ناقصی که قاضی مسلمانِ دین به دنیا فروخته داد، فرصتی دیگر از دست هوادارن مسلم و هانی رفت و...» (شهیدی، 1389: 131). ابن‌زیاد نیز همین‌که دانست مذحجیان برگشته‌اند، دستور داد هانی را به بازار بردند و گردن زدند (دینوری، 1371: 287).\nبه‌این‌ترتیب، شریح قاضی که چهره‌ای نام‌آشنا و از بزرگان و مشایخ کوفه بود، حاکم خونریز کوفه را از ورطه‌ای بزرگ نجات دهد. چه‌بسا شریح قاضی قادر بود با اقدامی انقلابی، در تغییر مسیر تاریخ و جلوگیری از فاجعه کربلا نقشی ایفا کند.\nعلقمه از تابعین، مخضرمین و مفسران کوفی و ازجمله پنج شاگرد خاص عبدالله‌بن‌مسعود بود که به مردم قرآن و سنت می‌آموخت و مردم از نظریه‌های او بهره‌مند می‌شدند (معرفت، 1379: 1/352). علقمه را شبیه‌ترین فرد به عبدالله‌بن‌مسعود و مشهورترین شاگرد او دانسته‌اند؛ به‌طوری‌که گفته‌اند هرگاه علقمه را دیدی ضرر نکرده‌ای که ابن‌مسعود را ندیده باشی (ابن‌سعد، 1379: 6/535؛ ذهبی، 1410: 4/55). قرائت قرآن او به‌گونه‌ای شگفت‌آور عبدالله‌بن‌مسعود را به تعجب وامی‌داشت و با این عبارت که پدرم و مادرم به فدایت، از او می‌خواست که قرآن را با ترتیل تلاوت کند (ابن‌سعد، 1379: 6/533). از علقمه باعنوان شیخ‌القراء، فقیه، دانشمند و قاری کوفه نام برده‌اند (ذهبی، 1410: 4/53). علقمه هر پنج روز یک‌بار قرآن را ختم می‌کرد (ابن‌سعد، 1379: 6/533). از مواضع سیاسی و اجتماعی او اینکه در جنگ صفین در کنار امیرالمومنین(ع) شرکت کرد و در آن جنگ، یک پای خود را از دست داد و برادرش اُبیّ نیز شهید شد (طبری، 1375: 6/2547)؛ اما پس از شهادت حضرت علی(ع) در جریانات سیاسی کوفه، به‌خصوص حادثه کربلا و عراق، از علقمه خبری نیست و به‌نظر می‌رسد که چنان گوشه‌نشینی انتخاب کرد که حتی حاضر نبود کوچک‌ترین ارشادی به حاکمان وقت داشته باشد. درنهایت علقمه در سال 62قمری و در کوفه درگذشت (ابن‌سعد، 1379: 6/539).\nابواسماعیل مرّه‌همدانی از تابعین و مفسران کوفی بود. او را نیز ازجمله اصحاب عبدالله‌بن‌مسعود نام برده‌اند (ابن‌سعد، 1379: 6/540). به‌علت کثرت عبادت او را مرّه‌الطیب و مرّه‌الخیر نام داده‌اند (ابن‌سعد، 1379: 6/564؛ ثقفی‌کوفی، 1373: 563). گفته‌اند که او در هر شب ششصد یا پانصد رکعت نماز می‌خواند (عجلی، 1405: 2/446؛ ثقفی‌کوفی، 1373: 564). از شدت عبادت و نمازخواندن زانوهای او چون زانوی شتر پینه بسته بود (ذهبی، 1410: 4/75). مرّه، همچون مسروق و شریح قاضی، ازجمله کسانی بود که به حضرت علی(ع) اعتقادی نداشت (ابن‌ابی‌الحدید، بی‌تا: 4/97). ابونعیم‌فضل‌بن‌دُکین از فِطربن‌خلیفه روایت کرده است که از مّره شنیدم می‌گفت: اگر علی(ع) شتری بود که صاحبانش با او آب از چاه می‌کشیدند، از آنچه بود برایش بهتر بود. از عمروبن‌مره روایت شده است که به مره گفتند: تو چگونه از فرمان علی(ع) سرباز زدی؟ گفت: قبل از دوره ما دارای سابقه خوبی بود؛ ولی ما به بدی‌های او دچار شدیم.\nآیت‌الله خویی نیز ُمرّه را از دشمنان امیرالمومنین(ع) می‌داند و اشاره می‌کند که به حضرت ایمان نداشت (خویی، 1413: 19/142). ثقفی اضافه می‌کند که او در شب و روز پانصد رکعت نماز می‌خواند که یکی از مصیبت‌های وارده بر امیرالمومنین(ع) همین عابدان ظاهرفریب و ریاکار بودند که با چهره‌های فریبنده خود، برای آن حضرت مشکلات ایجاد می‌کردند. درنهایت، مره در سال 76قمری درگذشت (ثقفی‌کوفی، 1373: 564).\nوی به عبیده سلمانی معروف بود و دو سال پیش از رحلت پیامبر(ص) مسلمان شد (ابن‌سعد، 1379: 6/539). عبیده ازجمله پنج تن اصحاب خاص عبدالله‌بن‌مسعود بود. ابن‌سعد در این خصوص می‌گوید: «یاران برگزیده عبدالله‌بن‌مسعود پنج تن بودند، برخی عبیده را بر همگی مقدم می‌داشتند» (ابن‌سعد، 1379: 6/540). او نیز همچون سایر فقها و بزرگان کوفه و دیگر اصحاب ابن‌مسعود در دین بسیار محتاط بود؛ تاآنجاکه سی سال جز عسل یا شیر یا آب ننوشید و از نوشیدن نوشیدنی‌های متداول عصر خویش که احتمال حرام‌بودن آن‌ها را می‌داد، خودداری کرد (ابن‌سعد، 1379: 6/541). عبیده با تاسّی از سیاست خلفا مبنی‌بر منع تدوین حدیث، پیش از مرگ تمام کتاب‌های خود را از بین برد (ابن‌سعد، 1379: 6/560).\nوی همانند دیگر هم‌فکرانش که پرورش‌یافته مکتب علمی عبدالله‌بن‌مسعود بودند، از شرکت در جنگ صفین و پیوستن به سپاه امام‌علی(ع) و نیز سپاه شامیان خودداری کرد؛ چراکه به نظرشان بازشناختن حق از باطل آسان نبود. وی از مخالفان مختار بود؛ ازاین‌رو از ترس اینکه مختار بر او نماز بخواند، وصیت کرد که اسودبن‌یزید نخعی بر او نماز بخواند. اسودبن‌یزید نیز پس از مرگ عبیده گفت: شتاب کنید تا پیش از آمدن درغگو، یعنی مختار، بر جنازه‌اش نماز گزاریم. اسود پیش از غروب آفتاب بر او نماز گزارد (ابن‌سعد، 1379: 6/542). تاریخ وفات او را در سال 72قمری گفته‌اند (ابن‌سعد، 1379: 6/542).\nکنیه‌اش ابومیسره و از مفسران و عابدان و قاریان تابعی کوفی بود (ابن‌حجر عسقلانی، 1404: 8/42). او را برترین فرد قبیله َهمدان گفته‌اند (ابن‌سعد، 1379: 6/554). در میان اصحاب ابن‌مسعود ازجمله شش نفری بود که عهده‌دار تعلیم قرآن و سنت پیامبر(ص) بودند و مردم را از دانش خود بهره‌مند می‌کردند (خطیب بغدادی، 1417: 12/299). ابومیسره را از شاگردان خاص ابن‌مسعود و حتی برتر از مسروق دانسته‌اند (ابن‌سعد، 1379: 6/554). ابومیسره نیز همانند دیگر فقها و قاریان کوفه بسیار اهل عبادت، روزه و شب زنده‌داری بود؛ به‌طوری‌که نقل می‌کنند از شدت عبادت زانوهای او همچون شتر پینه بسته بود (ابن‌حبان، 1363: 5/446). او از فضلای اصحاب ابن‌مسعود بود و امام مسجد بنی‌وادعه در کوفه بود (ابن‌سعد، 1379: 6/553). به‌هرحال در جریانات سیاسی اتفاق‌افتاده در دهه‌های 40تا60قمری، از او حرکت و برنامه‌ای نقل نشده است.عمروبن‌شرحبیل در زمان حکومت عبیدالله‌بن‌زیاد و در سال 63قمری در کوفه از دنیا رفت و وصیت کرد که قاضی و امام مسلمانان، شریح، بر او نماز بخواند (ابن‌سعد، 1379: 6/556).\nنام او عبدالله‌بن‌حُبَیب کوفی بود؛ ولی به کنیه‌اش، ابوعبدالرحمن‌سلّمی، معروف است (ثقفی‌کوفی، 1373: 137). ابوعبدالرحمان امام جماعت مسجد کوفه بود و در روزهای بارانی که زمین گل می‌شد او را بر دوش به مسجد می‌بردند. ابوعبدالرحمن چهل سال در مسجد اعظم کوفه به تعلیم قرآن مشغول بود؛ همچنین او در مسجد عبدالله‌بن‌مسعود در کوفه به تدریس قرآن می‌نشست و به شاگردان خود می‌گفت که عثمان از رسول خدا(ص) روایت کرده است که فرمودند: بهترین شما کسانی هستند که قرآن بیاموزند و به دیگران یاد دهند. آنگاه به شاگردان خود می‌گفت: برای همین منظور است که من اینجا نشسته‌ام (ابن‌سعد، 1379: 6/622). ابوعبدالرحمن از اصحاب عبدالله‌بن‌مسعود بود که در صفین در کنار حضرت علی(ع) شرکت کرد. ولی بعدها از علی(ع) جدا شد و به طرفداران عثمان پیوست (ثقفی‌کوفی، 1373: 378) و عثمانی شد (ابن‌حجر، 1404: 5/161). ابن‌ابی‌الحدید در شرح خطبه56 نهج‌البلاغه می‌نویسد: «از دیگر منحرفان از امیرالمومنین(ع) ابوعبدالرحمن‌سلمی قاری است» (ابن‌ابی‌الحدید، 1368: 2/267و268). او درباره جنگ‌های حضرت علی(ع) به آن حضرت تهمت می‌زد که جسارت علی(ع) به این کارها چیزی نبود جز روایت پیامبر(ص) که بدری‌ها هر کاری می‌خواهند بکنند؛ چراکه بخشوده شده‌اند و این دلیل گستاخی علی(ع) در ریختن خون‌هاست (تقفی‌کوفی، 1355: 2/569؛ ابن‌ابی‌الحدید، 1368: 2/268). ابوعبدالرحمان مربی و معلم پسر عمروبن‌حریث بود؛ همان کسی که نمی‌گذاشت یک نفر احادیث علی(ع) را در کوفه نقل کند (ابن‌حیان، 1363: 5/9). ابوعبدالرحمان سلمی از عثمان روایت می‌کرد، آن هم زمانی که کسی حق روایت از علی(ع) را نداشت. او درنهایت در زمان حکومت بشربن‌مروان در سال 73یا74قمری درگذشت (ابن‌حیان، 1363: 5/9).\nابووائل شقیق‌بن‌سلمه اسدی‌کوفی\nابووائل نیز از اصحاب عبدالله‌بن‌مسعود و از عُبّاد زمانه خود بود (ابن‌سعد، 1379: 6/546). بنابر روایتی در نهروان حضور داشت و با خوارج جنگید (خطیب بغدادی، 1417: 9/269)؛ اما اخباری که از او نقل شده است، از تغییر موضع او نشان دارد و از این گفته‌اند که وی علوی بود؛ ولی عثمانی شد (عجلی، 1405: 1/460). البته همان‌طورکه بیان شد عامل این تغییر تفکر سیاسی‌مذهبی او مسروق‌بن‌اجدع، یکی دیگر از اصحاب ابن‌مسعود، بود (عجلی، 1405: 1/461).\nابن‌ابی‌الحدید درخصوص تغییر نگرش ابووائل می‌نویسد: «ابووائل علوی‌مذهب بود و در صفین در کنار حضرت علی(ع) شرکت داشت؛ ولی پس از آن به مذهب عثمانی تغییر موضع داد و هر باری که یادی از صفین می‌کرد، اظهار پشیمانی می‌نمود و از آن تنفر و بیزاری می‌جست و می‌گفت عجب صف‌های بدی بود» (ابن‌ابی‌الحدید، 1368: 2/267).\nخلف‌بن‌خلیفه می‌گوید: (در صفین) ابووائل می‌گفت چهارهزار نفر بودیم که بیرون رفتیم و علی(ع) پیش ما آمد و چندان با ما گفت‌وگو کرد که دوهزار نفر از ما برگشتند (ابن‌ابی‌الحدید، 1368: 2/267). او حتی ضد امیرالمومنین(ع) دروغ‌پردازی می‌کرد (عجلی، 1405: 1/461). به‌هرحال او نیز همچون شیوخ دیگر، تحت‌ﺗﺄثیر القائات و سیاست‌های معاویه قرار گرفت و از مسیر و خط اهل‌بیت (ع) کناره گرفت. زمانی‌که از او پرسیدند علی(ع) افضل است یا عثمان؟ گفت تا پیش از جنگ‌ها علی(ع)؛ اما اینک عثمان بر او افضل است! (بلاذری، 1424: 6/102). همچینن ابن‌هلال ثقفی از او در شمار فقها و قاریان کوفی دشمن علی(ع) نام برده است (ثقفی‌کوفی، 1355: 2/559).\nابن‌سعد از قول ابووائل می‌نویسد: «میان من و زیادبن‌ابیه، والی معاویه، آشنایی بود. همین‌که حکومت بصره و کوفه هر دو برای زیاد فراهم آمد، به من گفت: همراه من باش، شاید از من بهره‌مند شوی. زیاد ابووائل را به سرپرستی بیت‌المال گماشت و سپس او را از آن شغل بر کنار ساخت» (ابن‌سعد، 1379: 6/542). ابووائل در زمان فرمانروایی حجاج‌بن‌یوسف در کوفه نیز ازطرف او پیشنهاد حکومت سلسله را دریافت کرد؛ ولی نپذیرفت (ابن‌سعد، 1379: 6/545). این نشان‌دهنده این است که ابووائل در دوران پیری نیز از هم‌فکران حکام طاغوت وقت، ازجمله حجاج سفاک، بوده است. درنهایت ابووائل در سال 83قمری در کوفه درگذشت (ابن‌سعد، 1379: 6/545).\nپس از ارتحال پیامبر اکرم(ص) و به‌وجودآمدن درگیری و کشمکش میان مسلمانان، گروهی با گردانندگان سقیفه هم‌پیمان شدند و گروهی نیز در مقابل آنان قرار گرفتند و خلافت و امامت را حق الهی حضرت علی(ع) دانستند. در این بین گروهی از صحابه پیامبر(ص)، همچون عبدالله‌بن‌مسعود، بی‌طرفی و سکوت اختیار کردند و کم‌کم با سیاست‌های خلفا همداستان شدند و زمینه‌های لازم برای رشد و تولد گروه قاعدین فراهم شد؛ همچنین خط انحرافی اعتزال از خطوط انحرافی بود که در زمان خلافت حضرت علی(ع) پدید آمد و در تضعیف حکومت آن حضرت نقش بسزایی داشت. به‌علت دعوت سردمداران و پیروان این خط به قعود از جنگ و کشمکش‌های سیاسی، آنان در تاریخ و فرهنگ اسلامی گروه قاعدین نام گرفتند. در اختلاف‌ها و کشمکش‌های سیاسی و نظامی دوران حکومت امیرالمومنین(ع) و به‌ویژه قیام امام‌حسین(ع) در کوفه، این گروه به دستاویز بی‌طرفی و دوری از فتنه در ورطه بی‌تفاوتی افتادند و از صحنه سیاسی و اجتماعی غایب شدند. آنان از یاری و پشتیبانی حکومت عدل علوی و از همکاری با خلیفه قانونی منتخب دریغ ورزیدند و در جنگ‌های سه‌گانه‌ای که برای امام‌علی(ع)پیش آمد، به بهانه‌های گوناگون خود را کنار کشیدند. آنان با مقام دینـی و مـوقعیتی که داشتنـد، مردم را به شک و تردید می‌انداختند و جبهه حضرت علی(ع) را تضعیف می‌کردند. این گروه با حضرت نجنگیدند؛ ولی رفتار آنان از جنگ رو در رو خطرناکتر بود؛ زیرا با کناره‌گیـری خود، عموم مردم را به اهداف و مقاصد حضرت علی(ع) بی‌تفاوت می‌کردند. قاعدین در میان جامعه اسلامی صاحب نفوذ و اعتبار بودند؛ به‌گونه‌ای‌که موضع‌گیری آن‌ها بر مردم ﺗﺄثیرگذار بود؛ زیرا اکثر سران آنان از چهره‌های موجه دینی و از خواص جامعه اسلامی شمرده می‌شدند و برخی عنوان صحابی نیز داشتند و وجیه‌المله بوده و نزد عموم مسلمانان محترم بودند. ازاین‌رو کناره‌گیری آنان از همکاری با امیرالمومنین(ع) نه‌تنها در عمل در ایجاد تردید و سردرگمی در اذهان عوام مؤثر بود، بلکه برخی از آنان ﺗﺄکید می‌کردند که مردم در خانه‌های خود بنشینند و نه جانب معاویه را بگیرند و نه جانب علی(ع) را.\nزمانی‌که حضرت علی(ع) عازم صفین بودند و قصد مقابله با معاویه را داشتند، اکثر کوفیان برای عزیمت و جهاد به حضرت علی(ع) پاسخ مثبت دادند، جز اصحاب و یاران عبدالله‌بن‌مسعود که اکثر آنان از چهره‌های موجه دینی و از خواص جامعه اسلامی بودند؛ ازجمله ربیع‌بن‌خثیم، مسروق‌بن‌اجدع، عبیده سلمانی و... (منقری، 1373: 161و162).\nربیع‌بن‌خثیم که رهبری چهارصد تن را داشت، نزد امام آمد و گفت: «ای امیرمومنان ما با وجود شناخت، فضل و برتری تو، در این پیکار (داخلی) شک داریم و... سپس از سپاه حضرت خارج شد» (منقری، 1370: 162).\nرویه و عملکرد اینان در جنگ صفین و پس از آن، بازتاب‌های منفی گسترده‌ای بر روحیه کوفیان برجای گذاشت (منتظرالقائم، 1380: 189). به‌گفته ثقفی در الغارات، برخی از فقهای کوفه با امیرالمومنین علی(ع) دشمن بودند و کینه آن حضرت را در دل داشتند؛ بنابراین از اطاعت ایشان سرپیچی کردند و خود را کنار کشیدند. یکی از آن‌ها مُرّه‌همدانی و برخی دیگر مسروق‌بن‌اجدع، اسودبن‌یزید، ابووائل‌سلمه، شریح‌بن‌حارث قاضی، ابوعبدالرحمن‌سلمی، ابوموسی‌اشعری، قیس‌این‌ابی‌حازم، ابوبرده پسر ابوموسی‌اشعری و سهم‌بن‌طریف» بودند (ثقفی‌کوفی، 1373: 301). منقری در وقعه صفین می‌نوسید: «بیشتر مردم برای عزیمت و جهاد به علی(ع) پاسخ مثبت دادند. جز اینکه یاران عبدالله‌بن‌مسعود که عبیده‌سلمانی و همراهانش نیز با آنان بودند نزد وی آمدند و به او گفتند: ما با تو رهسپار می‌شویم؛ ولی در لشکرگاه شما فرود نمی‌آییم و خود اردویی جداگانه می‌زنیم تا در کار شما و شامیان بنگریم. هرگاه دیدیم یکی از دو طرف به کاری که بر او حلال نیست دست یازید یا گردن‌کشی و ظلمی از او سر زد، ما بر ضد او وارد پیکار می‌شویم» (منقری، 1373: 161و162). ابووائل اسدی‌کوفی یکی دیگر از شاگردان مکتب تفسیری عبدالله‌بن‌مسعود می‌گفت که در صفین چهارهزار نفر بودیم که بیرون رفتیم و علی(ع) پیش ما آمد و چندان با ما گفت‌وگو کرد که دوهزار نفر برگشتند (ابن‌ابی‌الحدید، 1368: 2/267).\nحال این سوال پیش می‌آید که در آن موقعیتی که امیرالمومنین(ع) نیاز به کمک و یاری داشت، آیا بی‌طرفی این گروه به نفع حکومت امیرالمومنین(ع) بود یا به نفع بنیامیه؟ به تعبیر امیرمومنان(ع) اینان نه از حق جانبداری کردند و نه با باطل مبارزه، لَم یَنصُرِالحَقَّ وَلَم یَحذُرِ الباطِلَ (نهج‌البلاغه، حکمت368). آنان با حاضرنشدن در میان سپاهیان امیرالمومنین(ع) زمینه‌های لازم را برای ایجاد شک و دودلی میان سپاهیان فراهم آوردند. این حرکت جز تضعیف روحیه نیروهای امیرالمومنین(ع) و تقویت دشمن نتیجه‌ای دربرنداشت و با گسترش تفکر قعود، رخوت و سستی کمرشکنی در میان جامعه اسلامی به وجود آمد که درنتیجه آن افراد دلیر و جنگجو و انسانهای مؤثر و صاحب نفوذ خانهنشینی را بر مبارزه با دشمن ترجیح دادند.\nاحمدامین، نویسنده معروف مصری، در کتاب فجر اسلام در این خصوص می‌نویسد: «چنین معلوم می‌شود بی‌طرفی آن‌ها به نفع بنی‌امیه بوده اگرچه آن‌ها در صف بنی‌امیه داخل نشده و با نیروی شمشیر آن‌ها را ﺗﺄیید نمی‌کردند؛ ولی سکوت و قعود آن‌ها باعث ﺗﺄیید بنی‌امیه شده بود. با تمام این‌ها حکومت و خلافت بنی‌امیه را مشروع و مطابق حق می‌دانستند. اساس این عقیده نخست از یاران پیامبر(ص) پیدا شده بود؛ زیرا گروهی از اصحاب در آخر دوره عثمان از مداخله در شئون ملت و کشمکش داخلی خوداری کرده بودند» (احمدامین، 1969، 1/327).\nظهور و بروز اندیشه‌های عبدالله‌بن‌مسعود را باید در مکتب و مدرسه تفسیری کوفه جستجو کرد که خود مؤسس آن بود. عبدالله‌بن‌مسعود شاگردان خود را تنها به ظاهر قرآن آشنا کرد و از بینش سیاسی آن‌ها غفلت ورزید که ماحصل این نگرش و طرز تفکر در نحوه برخورد شاگردانش، همچون خواجه‌ربیع و عبیده‌سلمانی و...، در جنگ صفین مشاهده می‌شود؛ چراکه آنان شماری از بزرگان، فقها، شیوخ و قرا صاحب‌نام کوفه بودند که در سپاه امیرالمومنین(ع) حضور داشتنند؛ اما به‌علت همان تربیت یادشده، در لحظه وقوع فتنه نتوانستند حق را از باطل تشخیص دهند. به همین علت از سپاه حضرت خارج شدند. آری شاگردان و اصحاب ابن‌مسعود در کوفه که اکثر آنان از شدت عبادت بر پیشانی و زانوهایشان پینه بسته بود و پایگاه مرجعیت دینی و اعتقادی سایر مسلمانان محسوب می‌شدند، نقش بسزایی در ایجاد و بروز جریان‌ها و رویدادهای سیاسی در دهه‌های 40تا60قمری عهده‌دار بودند؛ چراکه اکثر آنان از بزرگان و شیوخ صاحب‌نام و ذی‌نفوذ در کوفه بودند که در جایگاه امام جماعت مساجد کوفه، مرجع دینی و فکری سایر مسلمانان به حساب می‌آمدند.\nاما ﻣﺘﺄسفانه از این جماعت زهّاد، عبّاد، قرّا و لباده‌پوشان پیشانی سیاه کوفه در نهضت عاشورای امام‌حسین(ع) هیچ رد پایی در همراهی یا روشنگری مردم علیه دستگاه حکومت فاسد یزید و ابن‌زیاد و همچنین همراهی با اصحاب امام‌حسین(ع)، همچون مسلم‌بن‌عوسجه و حبیب‌بن‌مظاهر و قیام مسلم‌بن‌عقیل، مشاهده نمی‌شود؛ بلکه در مواقعی نیز با سیاست‌های ابن‌زیاد، افرادی همچون مسروق‌بن‌اجدع و قاضی شریح و...، هماهنگ و جیره‌خوار حزب بنی‌امیه شدند.\nتعامل یا تقابل عبدالله‌بن‌مسعود با اهل‌بیت علیهم‌السلام\nداوری درباره ارتباط دوجانبه عبدالله‌بن‌مسعود و اهل‌بیت علیهم‌السلام، به‌ویژه امام‌علی(ع)، از قسمت‌های بسیار دشوار زندگی این صحابی پیامبر(ص) است؛ چراکه مذهب و سلوک فکری و اعتقادی او در باب قائل‌بودن به امامت و ولایت او به حضرت امیرالمومنین(ع) در نقل رجالیون و مترجمان سنی و شیعه به‌صورت شفاف بیان نشده است و گزارش‌های به‌جای‌مانده نیز گاه با یکدیگر تعارض دارند. به‌نحوی‌که اندیشمندان بزرگی از شیعه همچون سیدمرتضی در کتاب الشافی‌فی‌الامامه، به نقل از علامه تستری، به بزرگی از ابنمسعود یاد می‌کند و بسیار او را تمجید میکند و می‌گوید: «شکی نیست که ابن‌مسعود از بزرگان صحابه و اهل طهارت و فضل و ایمان بوده و مدح و ثنای پیامبر(ص) را می‌کرده و پیامبر(ص) هم او را مدح می‌نموده است» (تستری، 1415: 6/600). همچنین علامه مامقانی از ابن‌مسعود به نیکی یاد می‌کند و می‌گوید که اموری وجود دارد که دلالت می‌کند ابن‌مسعود از محبان اهل‌بیت علیهم‌السلام بوده است و خلافت دیگران را قبول نداشته است؛ ازجمله اینکه شیخ‌صدوق از امام‌صادق(ع) روایت می‌کند که اولاً «ابن‌مسعود یکی از دوازده نفری بوده که با خلافت ابوبکر مخالفت کرده و گفته اهل‌بیت پیامبر(ص) بر خلافت او مقدم هستند؛ ازجمله علی‌ابن‌ابیطالب(ع) که باید آنچه خدا برای او قرار داده به او بدهید» (شیخ‌صدوق، 1403: 2/464)؛\nثانیاً ابن‌مسعود از کسانی بوده است که در جریان تشییع جنازه حضرت زهرا(س) حضور داشته است و با آنکه این از اسرار شیعه بوده است، او ازجمله نمازگزاران بر دختر مکرّم پیامبر(ص) بوده است و این دلیلی است بر شیعه‌بودن و در کانون عنایت‌بودن او؛\nثالثًا ابن‌مسعود از کسانی بوده است که خودش از پیامبر(ص) روایتی را نقل کرده است که جانشینان پیامبر(ص) دوازده نفرند که همان حضرت علی(ع) و فرزندان ایشان هستند و پذیرفتنی نیست مسئله‌ای را که خودش نقل کرده است، قبول نداشته باشد و به آن معتقد نباشد (مامقانی، 1352: 2/216). علامه امینی نیز ابن‌مسعود را یکی از راویان حدیث غدیرخم می‌داند (امینی، 1396: 1/216).\nدر مقابل این تعریف و تمجیدها از ابن‌مسعود، برخی از امامان شیعه علیهم‌السلام و دیگر علمای بزرگ رجالی شیعه او را پیرو مذهب عامه دانسته‌اند و شواهدی در مخالفت ابنمسعود با حضرت علی(ع) نقل کرده‌اند؛ ازجمله فتاوایی که او در باب ارث داده است، با حضرت علی(ع) مخالف بوده است و قرائت قرآن او اختلافاتی با قرائت ائمه(ع) داشته است؛ یعنی ائمه علیهم‌السلام بر قرائت او صحه نگذاشته‌اند؛ ازجمله از امام باقر(ع) نقل شده‌است که فرمودند: «ابن‌مسعود دو سوره معوّذتین را از قرآن حذف کرده بود؛ درحالی‌که پدرم فرمود ابن‌مسعود این کار را به رای خودش انجام داده است» (قمی، 1367: 2/450).\nکشی از قول فضل‌بن‌شاذان می‌آورد که امام‌صادق علیه‌السلام فرمودند: «درمورد ابن‌مسعود و حذیفه‌بن‌یمان سوال شد. امام فرمودند حذیفه مانند ابن‌مسعود نمی‌باشد. حذیفه فرد پاک و خالصی بود؛ ولی ابن‌مسعود اشتباه کرده و با قومی عهد و پیمان بست و یار و یاور و همراه آنان گشته است و به نفع آن‌ها سخن رانده است» (کشی، بی‌تا: 1144؛ خویی، 1408: 11/345). همچنین عبدالله‌بن‌فرقد و معلی‌بن‌خنیس نقل می‌کنند که ما نزد امام‌صادق علیه‌السلام بودیم و همراه ما ربیعه‌الرای نیز حضور داشت، درباره فضل و شرافت قرآن صحبت می‌کردیم که امام فرمودند: ابن‌مسعود مانند ما قرآن قرائت و تفسیر نمی‌کند و او گمراه است. ربیعه پرسید گمراه؟ امام فرمودند، بلی گمراه؛ سپس فرمودند که ما قرآن را مانند قرائت علی(ع) قرائت و تفسیر می‌کنیم (کلینی، 1388: 2/635) آیت‌الله خویی نیز به نکوهش و جرح عبدالله‌بن‌مسعود پرداخته است و می‌نویسد: «تمامی روایاتی که (شیخ) صدوق بیان می‌کند (درخصوص بزرگداشت ابن‌مسعود) ضعیف هستند و چنانچه صحیح هم باشد، روایت ابن‌شاذان را نفی نمی‌کند، آن فتاوایی که از ابن‌مسعود نقل شده است و نیز روایاتی که وی را به گناه و خطا متهم می‌کنند، دلالت دارند، بر اینکه وی از امیرالمومنین(ع) تبعیت نمی‌کرد و از ایشان پیروی نمی‌کرد؛ بلکه استقلال در رای داشت. شیخ‌صدوق در الفقیه از امام‌صادق(ع) روایت می‌کند که ابن‌مسعود به سبب دو چیز در نماز مردم مفسده ایجاد کرده است» (خویی، 1398: 10/321تا323).\nهمچنین علامه عسکری نیز عقیده دارد ابن‌مسعود در زمان خلیفه اول و دوم هم‌رای آنان شد؛ ولی در زمان عثمان به جاده صواب بازگشت و توبه کرد. قاضی نورالله شوشتری نیز درنهایت نتیجه گرفته است که علل یادشده و نیز آنچه در دفاع از گرایش‌های اعتقادی وی گفته می‌شود و نیز درگیری‌های او با عثمان، به‌صورت الزامی امامی‌بودن وی را اثبات نمی‌کند (عزیزی، 1380: 1/615).\nاما درخصوص علت‌هایی که علامه مامقانی در تنفیح‌المقال از قول شیخ‌صدوق و در دفاع از ابن‌مسعود آورده است، باید بگوییم که اولاً آیت‌الله خویی روایت شیخ‌صدوق را درخصوص اعتراض ابن‌مسعود به ابوبکر ضعیف دانسته است و اضافه کرده است، چنانچه صحیح هم باشد، روایت امام‌صادق(ع) به نقل از ابن‌شاذان را نفی نمی‌کند (خویی، 1398: 10/321و322) و در منابع دیگر، همچون احتجاج طبرسی، نام عبدالله‌بن‌مسعود در شمار معترضان به ابوبکر در غصب خلافت امیرالمومنین(ع) نیامده است (طبرسی، 1387: 1/169)؛ ثانیاً علامه مامقانی ابن‌مسعود را در زمره کسانی آورده است که بر پیکر حضرت زهرا(س)، دختر مکرم پیامبر(ص)، نماز خوانده است و این مطلب را نشانه‌ای از شیعه‌بودن و از اسرار شیعه دانسته است. در این باره نیز باید گفت اشخاص و صحابه دیگری نیز جزء یاران امام علی(ع) و از مدافعان حریم امامت و ولایت امیرالمومنین(ع) بودند؛ اما با گذر زمان آن افراد جزء دشمنان قسم‌خورده حضرت علی(ع) شدند؛ همچون پسر عمه حضرت، زبیربن‌عوّام که بنابه نقل سیدرضی در نهج‌البلاغه حضرت فرمودند: «الزبیر منی اهل‌البیت...، زبیر از ما اهل‌بیت محسوب می‌شد تا اینکه فرزند نامبارکش عبدالله پا به مرحله جوانی گذاشت» (نهج‌البلاغه، حکمت453).\nتوبه و استغفار عبدالله‌بن‌مسعود\nعلامه تستری در تاویل آیه «وَ أتقُوا فِتنَهً لا تُصِیبَنَّ الَّذینَ ظَلمُوا مِنکُم خاصّه و اَعلَمُوا أَنَّ الله شدیدُ العِقابِ: و از فتنه‌ای بترسید که تنها ستمگران شما را نمی‌گیرد، و بدانید که خداوند سخت کیفر است» (انفال، 25)، از ابن‌مسعود نقل می‌کند که گفت پیامبر(ص) فرمود: ای ابن‌مسعود! بر من آیه «واتقوا فتنه...» نازل شده است و من آن را نزد تو به ودیعت می‌سپارم؛ به آنچه می‌گویم نیک گوش فرا ده و پس از من برای مردم بازگو کن و حق را درباره آن ادا کن؛ «مَن ظَلَم عَلِیاً مَجلسِی هذا کَمَن جَحَدَ نُبُوَّتی و نُبُوهَ من کانَ قَبلی: هر کس نسبت به علی در جانشینی من ظلم روا دارد گویا نبوت من و پیامبران پش از مرا انکار کرده‌است». راوی از ابن‌مسعود پرسید ای ابوعبدالرحمان، کنیه ابن‌مسعود، آیا این حدیث را از پیامبر(ص) شنیده‌ای؟ گفت آری او گفت: پس چگونه ولایت ستمکاران بر علی(ع) را پذیرفتی؟ ابنمسعود گفت ناگزیر به مجازات اعمالم خواهم رسید؛ آری ابوذر، عمار و سلمان از امام خود اجازه میگرفتند؛ ولی من اجازه نگرفتم. بنابراین استغفار می‌کنم و از کار خود توبه می‌کنم (تستری، 1415: 6/141و142؛ مجلسی، 1403: 38/156).\nتصمیم‌گیری خواص جامعه در وقت لازم، تشخیص خواص در وقت لازم، گذشت خواص از دنیا در لحظه لازم و درنهایت اقدام خواص و بزرگان دینی و فکری یک جامعه برای خدا در لحظه لازم، این‌هاست که تاریخ را نجات می‌دهد و ارزش‌ها را حفظ می‌کند. عبدالله‌بن‌مسعود نه‌تنها چهره‌ای قرآنی بود بلکه نزد اکثر مسلمانان شخصیت ممتاز و برجسته‌ای داشت. علت آن هم این بود که در اکثر رویدادهای دوران پیامبر(ص) حضور فعال و مستمری داشت. به همین منظور، پس از رحلت پیامبر اسلام(ص) خود را شخصی صاحب‌نظر و صاحب‌رای و فتوا می‌دانست؛ به‌نحوی‌که همواره عده‌ای را دور خود جمع می‌کرد. در مقابل برخی از دیگر صحابه پیامبر(ص)، همچون عماریاسر و ابوذرغفاری و سلمان‌فارسی، به هنگام رجوع مردم و پس از راهنمایی آنان را به‌سوی مرکز ثقل دین، یعنی خاندان عصمت طهارت علیهم‌السلام، هدایت می‌کردند و درواقع همه نگاه‌ها را به ساحت مقدس امیرالمومنین(ع) معطوف می‌کردند.\nظهور و بروز اندیشه‌های عبدالله‌بن‌مسعود را باید در مکتب و مدرسه تفسیری کوفه جستجو کرد که خود مؤسس آن بود. عبدالله‌بن‌مسعود شاگردان خود را تنها به ظاهر قرآن آشنا کرده بود و از بینش سیاسی آن‌ها غفلت ورزیده بود که ماحصل این نگرش و طرز تفکر در نحوه برخورد شاگردان و اصحاب ابن‌مسعود، همچون خواجه‌ربیع و عبیده‌سلمانی و...، در جنگ صفین مشاهده می‌شود؛ چراکه آنان شماری از بزرگان، فقها، شیوخ و قرّا صاحب‌نام کوفه بودند که در سپاه امیرالمومنین(ع) حضور داشتنند؛ اما به‌علت همان تربیت یادشده، در لحظه وقوع فتنه نتوانستند حق را از باطل تشخیص دهند و از سپاه حضرت خارج شدند. شاگردان و اصحاب ابن‌مسعود در کوفه ازجمله ربیع‌بن‌خثیم ثوری (خواجه‌ربیع)، مسروق‌بن‌اجدع، قاضی شریح و... اغلب از شدت عبادت پیشانی و زانوهایشان پینه بسته بود و در شبانه‌روز بالغ‌بر پانصد رکعت نماز می‌خواندند. آنان پایگاه مرجعیت محسوب می‌شدند و در دهه‌های 40تا70قمری، در بروز و جلوگیری از جریان‌ها و رویدادهای سیاسی نقش بسزایی برعهده داشتند؛ چراکه آنان اغلب از بزرگان و شیوخ صاحب‌نام و ذی‌نفوذ کوفه بودند که در جایگاه امام جماعت مساجد کوفه، مرجع دینی و فکری سایر مسلمانان به حساب می‌آمدند. اما یکی از مصیبت‌های وارده بر امیرالمومنین(ع) و امام‌حسن و امام‌حسین(ع) همین عابدان ظاهرفریب و ریاکار بودند که با چهره‌های فریبنده خود برای آن بزرگان مشکلات بسیاری ایجاد میکردند.\nدر پایان گفته شد که عبدالله‌بن‌مسعود از دوستداران و هواداران حضرت علی(ع) به شمار می‌آمد و راوی حدیث غدیرخم بود؛ ولی از سیاست‌های خلفا، به‌خصوص سیاست منع نقل و تدوین حدیث نبوی خلیفه اول و دوم، پیروی و متابعت می‌کرد که ماحصل این طرز تفکر در تربیت و پرورش شاگردان علمی و فقهی وی و سکوت و قعود معنادار آنان در ماجرای قیام مسلم‌بن‌عقیل و یاری‌نکردن امام‌حسین(ع) در محرم سال 61قمری و قیام مختار و حوادث پس از آن در شهر کوفه مشاهده می‌شود.\n. ابن‌ابی‌الحدید، عزالدین، (بی‌تا)، شرح نهج‌البلاغه، تحقیق محمدابوالفضل ابراهیم، ج2و4و10و17، قم: مکتبه آیت‌الله‌العظمی‌المرعشی.\n. ابن‌اثیر، عزالدین، (1385)، الکامل‌فی‌التاریخ، ج3و8، بیروت: دارصادر.\n. ــــــــــــــــ، (1409)، اسدالغابه فی معرفه‌الصحابه، بیروت: دارالفکر.\n. ابن‌حجر عسقلانی، احمدبن‌علی، (1415)، الاصابه فی تمییز الصحابه، تحقیق عادل احمد الموجود و علی‌محمد معوض، ج1و3و،10، بیروت: دارالکتب‌العلمیه.\n. ابن‌سعد، محمد، (1379)، طبقات‌الکبری، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، ج3و6، تهران: فرهنگ و اندیشه.\n. ـــــــــــــــ، (1410)، الطبقات‌الکبری، ج3، بیروت: دارالکتب‌العلمیه.\n. ابن‌عبدالبر، یوسف‌بن‌عبدالله، (1412)، الاستیعاب فی معرفه الصحابه، تحقیق علی‌محمد بجاوی، بیروت: دارالجیل.\n. ابن‌عطیه، (1954)، مقدمتان فی علوم القرآن، تصحیح آرتور جفری، قاهره: بی‌نا.\n. ابن‌هشام، عبدالملک، (بی‌تا)ة السیرةالنبویه، تحقیق مصطفی سقا، ج1و2، بیروت: دارالمعرفه.\n. احمدامین، (1969)، فجر اسلام، بیروت: دارالکتاب العربی\n. الجوهری، ابوبکراحمدبن‌عبدالعزیز، (بی‌تا)، السقیفه و فدک، جمع و تحقیق محمدهادی امینی، تهران: مکتبه نینوی‌الحدیثه.\n. امینی، عبدالحسین، (1366)، الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج1و8و9، تهران: دارالکتاب‌الاسلامی.\n. بخاری، محمدبن‌اسماعیل، (1407)، الجامع‌الصحیح، تحقیق قاسم الشماعی الرفاعی، ج1، بیروت: دارالقلم.\n. بلاذری، احمدبن‌یحیی، (1424)، انساب‌الاشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، ج3 ،بیروت: دارالفکر.\n. بلعمی، ابوعلی، (1373)، تاریخنامه، تحقیق محمد روشن، ج3، چ3، تهران: البرز.\n. بهبودی، محمدباقر، (1368)، سیره علوی، تهران: چاپخانه حیدری.\n. تستری، محمدتقی، (1410)، قاموس‌الرجال، ج6و8، قم: جامعه مدرسین.\n. ثقفی‌کوفی، ابن‌هلال ابواسحاق‌ابراهیم‌بن‌محمد، (1373)، الغارات، ترجمه عزیز الله عطارودی، بی‌جا: عطارد.\n. جعیط، هشام، (1372)، کوفه پیدایش شهر اسلامی، ترجمه ابوالحسن سرو قد مقدم، مشهد: آستان قدس رضوی.\n. حجتی، سیدمحمدباقر، (1382)، تاریخ قرآن کریم، چ19، تهران: دفتر نشر و فرهنگ اسلامی.\n. حسنی، هاشم‌معروف، (1411)، دراسات فی‌الحدیث و المحدثین، چ2، بیروت: دارالتعاریف‌للمطبوعات.\n. حسینی‌جلالی، محمدرضا، (1413)، تدوین‌السنه‌الشریفه، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.\n. خطیب‌بغدادی، احمدبن‌علی، (1417)، تاریخ بغداد او مدینةالاسلام، تحقیق مصطفی عبدالقادر عطا، ج9و12، بیروت: دارالکتب.\n. خویی، سیدابوالقاسم، (1403)، معجم‌الرجال، ج10و11و19، چ2، بیروت: منشورات مدینه‌العلم.\n. ذهبی، محمدبن‌احمد، (1410)، سیر اعلام‌النبلاء، تحقیق شعیب‌الانؤوط، ج1و4و11، بیروت: موسسه الرساله.\n. --------------، (1374)، تذکرةالحفاظ، بیروت: دارالکتبالعلمیه.\n. راجی‌فاروقی، اسماعیل و لوئیس لمیاءفاروقی، (1384)، علوم عقلی و تجربی در عالم اسلام، ترجمه محمد فیروزکوهی و روح‌الله نصرالهی، تهران: بین‌الملل.\n. سجستانی، سلیمان، (1936)، المصاحف، مصر: مکتبه رحمانیه.\n. سیوطی، جلال‌الدین، (1360)، الاتقان فی علوم‌القرآن، چ3، قاهره: بی‌نا.\n. ـــــــــــــــــــ، (بی‌تا)، درالمنثور فی تفسیر بالمأثور، ج1و2و6، مصر: دارالکتب‌المصریه.\n. شریعتی، محمدتقی، (بی‌تا)، خلافت و ولایت از دیدگاه قرآن و سنت، تهران: بی‌نا.\n. شهیدی، سیدجعفر، (1389)، پس از پنجاه سال پژوهشی تازه پیرامون قیام امام‌حسین(ع)، چ45، تهران: دفتر نشر و فرهنگ اسلامی.\n. شیخ‌صدوق، محمدبن‌علی، (1403)، الخصال، تصحیح علی‌اکبر غفاری،ج2، قم: منشورات جامعه المدرسین حوزه علمیه قم.\n. شیخ‌کلینی، ابوجعفر محمدبن‌یعقوب، (1388)، الکافی، تصحیح علی‌اکبر غفاری، ج2، تهران: دارالکتب‌الاسلامیه.\n. طبرسی، جلیل ابومنصور، (1387)، احتجاج، ترجمه بهردادی‌جعفری، ج2و1، چ3، تهران: دارالکتب‌الاسلامیه.\n. طبری (شیعی)، محمدبن‌جریر، (1415)، المسترشد، تحقیق احمد محمود، بی‌جا: النشر اسلامیه.\n. طبری، ابوجعفر محمدبنجریرU (1375)، تاریخ، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج6و7، چ5، تهران: اساطیر.\n. عجلی، احمدبن‌عبدالله، (1405)، تاریخ الثقات، ج1و2، المدینه المنوره: مکتب الدار.\n. عزیزی، حسین و پرویز رستگار، (1380)، راویان مشترک، قم: بوستان کتاب قم.\n. عسکری، سیدمرتضی، (1373)، معالم المدرستین، تهران: بنیاد بعثت.\n. قرآن کریم، ترجمه ابوالفضل بهرام‌پور.\n. قمی، عباس، (1355)، سفینةالبحار و مدینةالحکم و الاثار، قم: بی‌نا.\n. قمی، علی‌بن‌ابراهیم (1367)، تفسیر قمی، ج2، قم: دارالکتاب.\n. کشی، عمربن‌عبدالعزیز، (بی‌تا)، رجال کشی، نجف: آل‌البیت.\n. کونل، ارنست، (1368)، هنر اسلامی، ترجمه هوشنگ طاهری، تهران: توس.\n. مامقانی، عبدالله، (1352)، تنقیح المقال فی علم الرجال، ج2، تهران: جهان.\n. متقی‌هندی، علی‌بن‌حسام‌الدین، (1409)، کنزل‌العمال، ج13، بیروت: صفوةالصفا.\n. مجلسی، محمدباقر، (1403)، بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، ج28و38و92، بیروت: الوفاء.\n. مطهری، مرتضی، (1383)، آزادی معنوی، چ28، تهران: صدرا.\n. معارف، مجید، (1389)، تاریخ عمومی حدیث، تهران: کبیر.\n. معرفت، محمدهادی، (1381)، علوم قرآنی، چ4، قم: موسسه فرهنگی تمهید.\n. ــــــــــــــــــــ، (1379)، تفسیر و مفسران، قم: ترجمه موسسه فرهنگی تمهید.\n. منتظرالقائم، اصغر، (1386)، تاریخ اسلام تا سال چهل هجری، اصفهان: دانشگاه اصفهان با همکاری سمت.\n. منقری، نصربن‌مزاحم، (1373)، پیکار صفین، تصحیح عبدالسلام محمدهارون، ترجمه پرویز اتابکی، تهران: انقلاب اسلامی.\n. نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی.\n. یاقوت‌حموی، شهاب‌الدین ابوعبدالله‌بن‌عبدالله، (199ق)، معجم‌البلدان، بیروت: داراحیاء التراث العربی.\n. یعقوبی، احمدبن‌واضح، (1374)، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمدابراهیم آینی، ج1و2، تهران: علمی و فرهنگی


۷۵۱۴۰۵ ۰۶ مرداد ۹۷ - ۱۱:۰۶ ۲ نظر\nبچه حبابی (bubble baby)، یک نوزاد کوچک است که به صورت مادرزادی سیستم ایمنی بدن نداشته و حتی یک بوسه کوچک از جانب مادرش نیز می تواند مرگ وی را در پی داشته باشد.\nوب‌سایت روزیاتو - حسین علی پناهی: بچه حبابی (bubble baby)، یک نوزاد کوچک است که به صورت مادرزادی سیستم ایمنی بدن نداشته و حتی یک بوسه کوچک از جانب مادرش نیز می تواند مرگ وی را در پی داشته باشد. آریلا اندروز ۴ ماهه از ناتینگهام شایر بریتانیا، با یک بیماری مادرزادی بسیار نادر به نام «نقص سیستم ایمنی ترکیبی حاد» (severe combined immunodeficiency (SCID)) بدنیا آمده است، که در واقع بدین معنی است که وی اصولاً سیستم ایمنی ندارد.\nکاسیدی در این باره چنین می گوید:" دیدن آریلا در این شرایط بسیار ناراحت کننده است. اطراف او پر از سیم و لوله است و این بدترین چیزی است که من تاکنون دیده ام. این بدترین کابوس هر پدر و مادری است که فرزندشان را در بیمارستان ببینند. او کاملاً قرنطینه شده است زیرا او از یک بیماری بسیار نادر رنج می برد. من مجبور شدم خانه و خانواده ام را ترک کنم.\nروزهای زیادی بوده که احساس درماندگی مطلق کرده ام. به یاد دارم یک روز که کنار او نشسته بودم با خودم گفتم: هیچ کاری نیست که بتوانم برای تو انجام بدهم. بسیار دردناک بود.اینکه می دانم حتی اگر او را ببوسم نیز ممکن است زندگی او را به خطر بیندازم برایم وحشتناک است. تنها کاری که در چنین شرایط بدی می خواهید برای بچه خود بکنید این است که او را نوازش کنید اما نمی توانید به او دست بزنید".\nبیماری مادرزادی بیماری نادر بچه حبابی نقص ایمنی\nدرباره «بچه حبابی»، کودکی با اختلال مرگبار سیستم ایمنی\nبیچاره،من نمیدونم چرا هرچی بیماری عجیب غریبه برا انگلستانه!!!! یه سرچ ساده اینو ثابت میکنه\nالهی که خدا هیچ پدر و مادری رو با بیماری بچه ش امتحان نکنه


پس از تفاهم با طالبان؛ آغاز دوباره فعالیت کمیته صلیب سرخ در افغانستان\nنوشته شده توسط محمد رضا جعفری / در بخش افغانستان / به تاریخ شنبه, ۲۱ میزان ۱۳۹۷ ۱۰:۲۴ قبل از ظهر / ۰ تبصره / 22 بازدید\nکمیته بین‌المللی صلیب سرخ گفته است که پس از دو ماه گفتگو با طالبان، برای ادامه فعالیت‌ها و حفظ جان کارمندانش در افغانستان، با این گروه به یک “توافق کلی” رسیده است.\nمسوولان این کمیته در کابل گفته‌اند که طالبان به این کمیته ضمانت امنیتی داده اند و صلیب سرخ نیز فعالیت خود را در این کشور از سر می گیرد. هر چند در مورد جزییات بیشتر این تفاهم، توضیحات بیشتری داده نشده است.\nطالبان حدود دو ماه قبل، از لغو تعهد امنیتی با کمیته صلیب سرخ خبر داده و گفته بودند که امنیت کارمندان صلیب سرخ در افغانستان را ضمانت نمی کنند. این گروه دلیل این تصمیم را “بی تفاوتی” صلیب سرخ به اعتصاب زندانیان طالبان در زندان پل چرخی کابل دانسته بود.\nاندریا کتبریتا سخنگوی کمیته صلیب سرخ در کابل گفته است که “دو ماه پیش، طالبان ما را در موقعیتی قرار دادند که نتوانستیم از امنیت کارمندان خود اطمینان یابیم. اما حالا می‌توانیم امنیت را تا حدودی برای کارمندان خود تضمین کنیم.”\nبه گفته مسوولان کمیته صلیب سرخ، این کمیته در ۳۰ سال گذشته در افغانستان به قربانیان کمک کرده اما از سال ۲۰۰۳ به این سو، با ۹ رویداد جدی امنیتی مواجه شده که موجب شد تا فعالیتش در این کشور را بازنگری کند.\nولایت‌های بلخ و جوزجان از مناطقی است که در آن تاکنون برخی از کارمندان کمیته صلیب سرخ از سوی افراد مسلح کشته شده‌اند.


آذر ۲۰ام, ۱۳۹۴ ۲ دیدگاه در مسائل روحی دوران بارداری 3456 بازدید 1\nزاک مدتی پیش تو یکی از پست‌هایی که تو پروفایل فیسبوک خودش منتشر کرد درباره‌ی تجربه‌ی سقط جنین هایی که با همسرش داشتن حرف می‌زنه؛ پستی که تا حالا حدود ۲ میلیون لایک گرفته و بیش‌تر از ۵۰ هزار بار به اشتراک گذاشته شده. در ادامه می‌تونین متن اون رو بخونین.\nپریسیلا و من خبرهای هیجان‌انگیزی داریم: ما یه دختر بچه تو راه داریم!\nاین یه فصل جدید تو زندگی ماست. ما قبلاً هم خیلی خوش شانس بودیم که این فرصت رو داشتیم تا زندگی مردم تو سراسر دنیا رو لمس کنیم – سیلا به‌عنوان دکتر و آموزگار، و من از طریق فیسبوک و انسان دوستی. حالا ما تمرکز بیش‌تری می‌کنیم تا جهان رو به جای بهتری برای بچه‌مون و نسل بعدی تبدیل بکنیم.\nبرای شروع می‌خوایم یه تجربه رو به اشتراک بذاریم. چند سالی می‌شه که ما داشتیم سعی می‌کردیم بچه دار بشیم و تو این راه سه بار سقط جنین داشتیم.\nوقتی می‌فهمین که دارین بچه دار می‌شین احساس امیدوارکننده‌ای پیدا می‌کنین. شروع به رویاپردازی می‌کنین که اون‌ها چی کاره می‌شن و چیزهایی برای آینده‌شون آرزو می‌کنین. شروع به برنامه‌ریزی می‌کنین، و بعد یه دفعه اون‌ها می‌میرن. این یه تجربه‌ی گوشه‌گیرانه است. خیلی از شما درباره‌ی سقط جنین حرف نمی‌زنین چون نگرانین که مشکلاتش بین شما فاصله بندازه یا به شما نسبت داده بشه – انگار که شما مقصر بودین یا کاری کردین که نتیجه‌ش این شد. پس فقط با خودتون کلنجار می‌رین و به کسی نمی‌گین.\nتو دنیای باز و به‌هم پیوسته‌ی امروز، حرف زدن درباره‌ی این مشکلات بین ما فاصله نمی‌ندازه؛ بلکه ما رو به هم نزدیک می‌کنه. باعث ایجاد درک متقابل و تحمل می‌شه، و به ما امید می‌ده.\nوقتی ما شروع به حرف زدن با دوستان‌مون کردیم، فهمیدیم که این اتفاق چقدر زیاد اتفاق می‌افته – اینکه خیلی از افرادی که ما می‌شناختیم مشکلات مشابهی داشتن و اینکه تقریباً همه‌ی اون‌ها بعد از مشکلات بچه‌های سالمی داشتن.\nما امیدواریم که نقل این تجربه همون امیدی رو که ما حس کردیم به افراد دیگه هم بده و به افراد بیش‌تری کمک کنه تا خیلی راحت داستان و تجربیات خودشون رو با دیگران به اشتراک بذارن.\nخبر خوب ما اینه که بارداری ما حالا دیگه خیلی پیش رفته و خطر سقط جنین خیلی پایینه و ما خیلی امیدوار هستیم.\nسیلا و بچه‌مون هر دو سالم هستن، من خیلی برای دیدن اون دختر بچه هیجان زده ام و سگمون بیست هم از هیچی خبر نداره. ما چشم به راهیم که ورودش به این دنیا رو بهش تبریک بگیم و وقتی اون آماده‌ی بیرون اومدن و ملاقات با همه بود، چیزهای بیش‌تری رو با شما به اشتراک می‌ذاریم.\nخب، حرف‌های زاک رو خوندین. باید بگم که ما خیلی بیش‌تر از این‌ها نیاز داریم که حتی چهره‌های شناخته‌شده‌ی جامعه در این باره حرف بزنن. تحقیقات نشون می‌دن که تقریباً از هر ۴ نفر یه نفر سقط جنین رو تجربه می‌کنه ولی اغلب افراد در این باره حرف نمی‌زنن چون احساس شرم یا گناه در این باره دارن. دیروز هم مطلبی منتشر کردم با عنوان «چرا بارداری خودم رو زود اعلام می‌کنم؟ به خاطر سقط جنین هام!» که تجربیات شنیدنی فرد دیگه‌ای تو همین زمینه بود.\nاین هم بخونین: چرا عاشق بدن بعد از زایمان زنم هستم\nنظرتون رو همین پایین بنویسین و از تجربیات خودتون در مورد سقط جنین بگین. آیا تا حالا سقط داشتین و اون رو با دیگران مطرح کردین؟ چه احساسی داشتین؟\nبارداری بچه دختر سقط جنین شرم فیسبوک مارک زاکربرگ گناه\nنوشته‌ی قبلیچرا بارداری خودم رو زود اعلام می‌کنم؟ به خاطر سقط جنین هام!نوشته‌ی بعدی ۷ حقیقت جالب درباره‌ی لگد جنین در دوران بارداری\nگل کلم آذرداد\n۲۷ آذر ۱۳۹۴ در ۴:۴۰ ب٫ظ\nالبته همسرش سقط جنین داشته !\n۲۷ آذر ۱۳۹۴ در ۴:۵۵ ب٫ظ\nآره. حرف شما از این نظر درسته که عموم مردم این طور میگن.\nما به یه دلیلی عمداً این طور نوشتیم.\nاول اینکه سعی کردیم به جای عبارت ِ «سقط جنین کرده» از عبارت ِ «سقط جنین داشته» استفاده کنیم تا تقصیر رو گردن فرد مربوطه نندازیم و بگیم اون این کارو نکرده بلکه اون اتفاق افتاده.\nدوم اینکه اغلب مردم تو این مواقع میگن زن سقط جنین داشته یا بدتر از اون «سقط جنین کرده» که در هر دو حال ناخودآگاه بار این اتفاق می‌افته به گردن زن.\nتحقیقات نشون داده که خیلی از زن‌ها به خاطر این اتفاق احساس گناه و تقصیر می‌کنن. برای همین شاید بهترین عبارت اینه که گفته بشه اون‌ها (شوهر و زن) سقط جنین داشتن منتها اینجا برای اینکه تو مخاطب ایجاد حساسیت بکنیم خواستیم اسم زاکربرگ رو بیاریم که کمی خودآگاه جمعی به این مساله توجه کنه. و خیلی ممنونیم از شما که این حساسیت رو داشتین و باعث ایجاد این بحث شدین.


افزایش تدریجی دما در بیشتر مناطق کشور - شهریاریها\nشناسه : 533276\n21 خرداد 1400 - 10:23\nتهران- مدیرکل پیش‌بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی ضمن بیان اینکه روند افزایش دما در بیشتر مناطق کشور طی دو روز آینده پیش‌بینی می‌شود، از بارش پراکنده در برخی مناطق کشور خبر داد.\nبه گزارش شهریاریها ،با اشاره به اینکه براساس نقشه‌های همدیدی و آینده‌نگری، طی پنج روز آینده آسمانی صاف و آفتابی و جوی پایدار در اکثر مناطق کشور حاکم خواهد بود. اظهار کرد: روند تدریجی افزایش دما در بیشتر مناطق کشور طی دو روز آینده دور از انتظار نیست.\nگرمی هوا هواشناسی


تجهیزات پردازش کائولن در برزیل. پردازش معدن کائولن - plotre معدن فولاد در برزیل سنگ شکن فروش دستگاه سرند تسمه نقاله سنگ شکن برای دریافت قیمت آنلاین » نوار نقاله,تسمه نقاله,میکسر >> نرى الأسعار\nتجهیزات برای پردازش سنگ معدن کروم. برزیل معدن تجهیزات پردازش لیمونیت. سنگ کروم برزیل - arsima. تجهیزات پردازش برزیل برای سنگ کروم 183+ Comments تجهیزات مورد نیاز در استخراج فلز منگنز از سنگ معدن,, مورد نظر از سنگ و مواد معدنی\nتجهیزات برای پردازش سنگ معدن طلا از برزیل. شماتیک تجهیزات فرایند استخراج از معادن - سنگ شکن سنگ, » تجهیزات برای استخراج از, درصد بالایی از ماده, برای برزیل و جردن, آهن از سنگ معدن .\nبرزیل تجهیزات پردازش معدن لیمونیت آسیاب توپ طلا برای, ماشین آلات مورد استفاده برای استخراج ازآسیاب به حذف مگنتیت از چت با فروش آسیاب توپ برای سنگ زنی\nآمادگی بانک صنعت و معدن برای رابطه با بانک‌های برزیل. افخمی در این دیدار آمادگی بانک صنعت ومعدن را برای برگزاری رابطه کارگزاری با بانک های برزیلی بویژه بانک های توسعه ای برزیل جهت فاینانس پروژه ها و تبادل اعتبارات\nتجهیزات معدن طلا برزیل - fuaico سنگ معدن طلا پردازش, معادن غیر زغال سنگ برای مجوز استخراج معادن-تجهیزات معدن پردازش . معدن ها - مرجع اطلاع رسانی و معاملات معادن\nطلا و نقره پردازش تجهیزات - dhvastgoed. پردازش نقره ایtuiorg, تجهیزات برای صنعت نقره ای, طلا و ماسه نقره ای-تجهیزات معدن, خط و ماشین آلات>طلا و ماسه نقره ای سنگ شکن, طلا از نقره نرم تر ولي از قلع سخت تر بوده و مقاومت آن در برابر .\nتجهیزات معدن خرد کردن بتن برزیل. خانه > تجهیزات معدن زمینه در معدن کاراجاس برزیل توسط در این روش برای جدا کردن . اطلاعات بیشتر در مورد شرکت در انگلستان فروش تجهیزات معدن .\nبرزیل تجهیزات پردازش معدن لیمونیت. آهن از بهره لیمونیت -گیاه تجهیزات سنگ معدن. تركيبات سنگ آهن از معدن تا صادرات سنگ آهن سنگ آهنی که در مجتمع های فولاد سازی و ذوب آهن برای . >> نگاه هزینه\nبرزیل سنگ طلا برای فروش پلت کردن سنگ معدن لیمونیت. سنگ معدن مس معمولا به شکل مس سولفات است که در اثر فرایند های استخراج و تلخیص مس . . چگالی جریمه سنگ آهن بیشتر از کنسانتره سنگ آهن است. .\nتجهیزات پردازش معدن لیمونیت برزیل Relation


قطع فروش بنزین از سوی مالزی به ایران | Iranian.com\nقطع فروش بنزین از سوی مالزی به ایران\nRadio France International / Foad Roustaei\nنجیب رزاق، نخست وزیر مالزی، ضمن تأیید قطع فروش بنزین از سوی این کشور به ایران گفت چنانچه از جانب ایران حرکتی درست صورت نگیرد، اعمال تحریم های تازه ای علیه این کشور "در یک آیندۀ نزدیک کاملاً اجتناب ناپذیر" خواهد بود. نخست وزیر مالزی افزود این وظیفه و مسئولیت ایران است که برای جلوگیری از اعمال تحریم های جدید هر چه سریع تر از خود واکنشی نشان دهد.\nنجیب رزاق، نخست وزیر مالزی، دیروز( پنجشنبه) قطع فروش بنزین از سوی این کشور به جمهوری اسلامی ایران را مورد تأیید قرار داد. نخست وزیر مالزی ضمن تأیید این مسأله به تهران هشدار داد که به مجازات ها و تحریم های جدیدی در ارتباط با فعالیت های هسته ای خود نزدیک می شود.\nخبرگزاری فرانسه در گزارشی که به تصمیم مالزی مبنی بر قطع فروش بنزین به ایران اختصاص داده است بر این نکته انگشت می گذارد که نخست وزیر مالزی سه روز پس از دیدار و گفتگو با باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، چنین تصمیمی را اعلا... >>>


زمان مالزی بهترین بازدید از برای\n97/5/7، 12:34 عصر\nمالزی در بخش شمالی خط استوا قرار دارد و آب و هوای موسمی گرمسیری دارد. با بارش های متناوب، آب و هوای این منطقه در بیشتر زمان سال گرم و مرطوب است. آب و هوای موسمی گرمسیری مالزی، میزان اندکی بارش باران را حتی در خشک ترین فصل سال نیز تضمین می کند، بنابراین مطمئن شوید که چتر خود را به همراه دارید. بادهای موسمی جنوب غربی و شمال غربی تغییرات فصلی قابل توجهی را به ترتیب در جزایر شبه جزیره مالزی و صباح و ساراواک به وجود می آورند. در دوره گذار بین این دو فصل، یک فصل خشک با بارش های غیرمنتظره در هر زمان از روز مورد انتظار است. فصل بارانی نسبتا مرطوب است و مقدار قابل ملاحظه ای بارندگی و رطوبت هوا انتظار می رود.\nبهترین زمان برای بازدید از مالزی معمولا بین ماه های مارس و اوایل اکتبر زمانی است که شما می توانید از شرایط بارندگی وحشتناک در امان باشید و رطوبت پایینی را تجربه کنید. با این حال، در طول این دوره، ممکن است درگیر آلودگی هوا ناشی از آتش سوزی جنگل ها در اندونزی شوید که اغلب می تواند منجر به لغو پروازها شود.\nبا وجود باران های فراوان، ماه های ژانویه و فوریه زمان نامناسبی برای بازدید از مالزی نیست. جشنواره های متعدد مانند سال نو چینی و Thaipusam وجود داردن که در طی این ماه ها برگزار می شوند که ارزش بازدید را دارند. هنگامی که بارش باران کاهش می یابد، کل منطقه آرام با درجه حرارت مطلوب می شود و آبشارهایی به راه می افتند که به زیبایی این منطقه می افزاید. جشنواره صباح، که در ماه می برگزار می شود یک جشن یک هفته ای است که ارزش تماشا کردن دارد. در ماه ژوئن، جشنواره گاوای برگزار می شود که برای چند روز همراه با مراسم برداشت محصول در کنار رقص، غذا، نوشیدنی و موسیقی می باشد.\nاین فصل از ماه مارس شروع می شود و تا هفته آخر ماه می ادامه می یابد.\nدما: درجه حرارت در این فصل بین 23 تا 33 درجه سانتیگراد است.\nآب و هوا: آب و هوا در ماه های بهار عموما آرام است. در ماه های مارس و می، به دلیل بادهای موسمی جنوب غربی و شمال شرقی، وزش هایی را شاهد خواهید بود که در طی ماه آپریل، خنک و لذت بخش خواهد بود.\nاهمیت: در طول این دوره جشنواره هایی مانند جشن های فرهنگی عید پاک و صباح برگزار می شوند که ارزش تماشا دارند.\nچرا شما باید در این فصل از مالزی دیدن کنید: در این فصل می توانید یک روز طولانی در کنار دریا همراه با وزش های آرام را تجربه کنید. این بهترین فصل برای بازدید از مالزی برای انجام سفرهای ساحلی است.\nچه مواردی را باید قبل از اینکه از این منطقه بازدید کنید، بدانید: در این دوره، بارش ها بسیار ناپایدار هستند.\nنکات: مقدار زیادی کرم های ضد آفتاب و چتر را همراه خود داشته باشید، زیرا می توانند در حفاظت از شما در برابر گرما کمک کنند.\nاین فصل از ماه ژوئن آغاز می شود و تا ماه آگوست ادامه می یابد.\nدما: دما در تابستان بین 23 تا 32 درجه سانتیگراد است.\nآب و هوا: با انحراف بادهای موسمی جنوب غربی از بیابان های استرالیا، ژوئن و جولای بسیار خشک بوده و مقدار بارش ها بسیار کم می باشد. در حالی که در بخش های غربی، در پایان ماه آگوست، انتظار می رود بارش های کمی را شاهد باشید.\nاهمیت: تولد پادشاه، تولد پیامبر و روز استقلال به ترتیب در ماه های ژوئن و آگوست جشن گرفته می شوند.\nچرا شما باید در این فصل از مالزی دیدن کنید: این فصل بهترین زمان برای رفتن به غواصی و مشاهده انواع دیگر آبزیان به دلیل شرایط آب و هوایی مطلوب می باشد. این محبوب ترین زمان برای بازدید از مالزی به دلیل آب و هوای تسکین دهنده است که در اواخر ماه آگوست با بارش های پراکنده ای نیز همراه می شود.\nچه مواردی را باید قبل از اینکه از این منطقه بازدید کنید، بدانید: هر چند بارش های کمتری در این دوره وجود دارد، سطح رطوبت همیشه بالا است و بنابراین بارش باران در اینجا کاملا غیر قابل پیش بینی است! وضعیت آب و هوا در تابستان بسیار نامعلوم است.\nنکات: هر کجا که می روید چتر خود را نیز به همراه داشته باشید و همچنین از کرم های ضد آفتاب استفاده کنید تا از آفتاب سوختگی شما جلوگیری کند.\nاین فصل از ماه سپتامبر شروع می شود و تا ماه نوامبر ادامه می یابد.\nدما: درجه حرارت در این فصل بین 23 تا 32 درجه سانتیگراد است.\nآب و هوا: در طول این دوره، میزان بارندگی به طور مداوم افزایش می یابد. بارندگی ها معمولا از ماه سپتامبر در قسمت های غربی مالزی آغاز می شوند، در حالی که در مناطق شرقی، از ماه اکتبر شروع می شوند.\nاهمیت: روز بین المللی موسیقی و Deepawali به ترتیب در ماه اکتبر و نوامبر برگزار می شوند.\nچرا شما باید در این فصل از مالزی دیدن کنید: آب و هوا در این دوره خیلی سرد نیست، که باعث می شود زمان خوبی برای بازدید از سواحل و همچنین بازدید از موزه های مالزی باشد.\nچه مواردی را باید قبل از اینکه از این منطقه بازدید کنید، بدانید: ماه نوامبر سردترین و بارانی ترین ماه مالزی است زمانی که درجه حرارت به پایین تر از 22 درجه، کاهش می یابد.\nنکات: بدون چتر هیچ جایی نروید. اقامتگاه ها در طول این دوره به دلیل بارندگی ها نسبتا ارزان تر هستند.\nدسامبر، ژانویه، و فوریه ماه های زمستان مالزی هستند.\nدما: دمای این سه ماه از 22 تا 33 درجه سانتیگراد متغیر است.\nآب و هوا: به دلیل اثرات موسمی شمال شرقی، باران های شدیدی در سراسر کشور به وجود می آید. این طوفان ها بیشتر در سواحل شمال شرقی شبه جزیره مالزی احساس می شوند. در حالی که در ساحل غربی، بارش های شدید باران به شدت احساس می شود.\nاهمیت: جشنواره هایی مانند کریسمس، سال نو و هاری رایا در ماه های دسامبر و ژانویه برگزار می شوند.\nچرا شما باید در این فصل از مالزی دیدن کنید: اگر می خواهید از صبح آفتابی در ساحل لذت ببرید و عصر آرامی در داخل خانه داشته باشید، این بهترین فصل برای بازدید از مالزی است.\nبازدید از کویر و آثار تاریخی دبی mahya68 0 42 97/8/16، 01:04 عصر\nبهترین زمان سفر، چه فصلی از سال است؟ hotelairport 0 9 97/8/7، 04:40 عصر\nبازدید از 10 مکان برتر در تور بالی - قسمت اول mahya68 0 7 97/8/7، 01:52 عصر\nبازدید از موزه ایا صوفیه در تور استانبول mahya68 0 69 97/8/5، 02:09 عصر\nبهترین زمان سفر به پوکت - بخش اول mahya68 0 35 97/7/25، 12:43 عصر\nبازدید از مسجد سلیمانیه در تور استانبول mahya68 0 27 97/7/19، 01:24 عصر\nبازدید از مناطق رویایی سوئیس در تور اروپا mahya68 0 19 97/7/14، 05:37 عصر\n10 تجربه منحصر به فرد در سفر به مالزی بهشت آسیا mahya68 0 144 96/11/23، 12:52 عصر\nمالزی زیبا و خیره کننده mahya68 0 161 96/10/30، 11:27 صبح\nطبیعت زیبا و بی نظیر مالزی yalda70 0 731 96/1/6، 12:06 عصر\nزمان کنونی: 97/8/25، 03:16 صبح\tPowered by : Romaak © 1390-1397 Romaak Forum


پوشش همایش اپل با موضوع آموزش، در «یک پزشک» - یک پزشک\nپوشش همایش اپل با موضوع آموزش، در «یک پزشک»\nنوشته: علیرضا مجیدی\t به روز رسانی شده در دی ۲۹, ۱۳۹۰\nبه طوری که می‌دانید امروز همایش اپل در شهر نیویورک با عنوان education event برگزار شد. پیش از اینکه همایش را با هم مرور کنیم، بیایید حدسیاتی را که قبل از شروع همایش، در مورد موضوعات و سمت و سوی موارد مطرح‌شده بود، بخوانیم.\n– والتر ایساکسون در بیوگرافی استیو جابز، به علاقه جابز به فعالیت در بازار کتاب‌های درسی اشاره کرده بود. جالب است بدانید که گردش مالی کتاب‌های درسی در جهان در عرض سال، هشت میلیارد دلار است.\nاپل می‌خواهد که به شیوه‌ای مؤثر کتاب‌های درسی دیجیتال را میان دانشجویان و دانشگاه‌ها بیاورد و کاری کند که آنها با آی‌پدهایشان بیشتر رفاه را در هنگام تحصیل داشته باشند، به همین منظور اپل با شرکت‌های انتشاراتی و نویسندگان کتاب‌های درسی وارد مذاکره خواهد شد.\n– نرم‌افزارهایی برای انتشاردهندگان کتاب‌های درسی: حدس بعدی این است که در این همایش به احتمال زیادی نرم‌افزاری برای ایجاد و انتشار کتاب‌های درسی منتشر خواهد شد که به نویسندگان و انتشارات مختلف اجازه بدهند به سادگی آثار مورد نظر خود را ایجاد کنند. این نرم‌افزار به احتمال زیادی از استاندارد ePub 3 پشتیبانی خواهد کرد.\n– حوصله‌تان از آی‌پد ۲ سر رفته و با دیدن تبلت‌های رقبا در CES فکر می‌کنید که اپل عقب افتاده است؟ متأسفانه احتمال اینکه خبری از آی‌پد ۳ در این همایش بشنویم خیلی کم است. به احتمال زیاد در ماه آینده آی‌پد ۳ معرفی خواهد شد و در ماه مارس هم تبلت جدید اپل وارد بازار خواهد شد. در همایش پیش رو احتمالا فقط آمارهایی در مورد موفقیت آی‌پد و کاربردهای آن به خصوص برای دانشگاهیان خواهیم شنید.\nمحل برگزاری همایش موزه گاگنهایم است که یک شاههکار معماری به حساب می‌آید و در منهتن واقع است.\nدر سالنی که نوای موسیقی «آدل» به گوش می‌رسید، همایش شروع شد.\nنخست فیل شیلر روی سکو آمد، او گفت که از زمانی که آی‌پد به دانشجویان معرفی شد، چیزهای فوق‌العاده‌ای اتفاق افتاده است. بچه‌ها به یاری تبلت‌هایشان باهوش‌تر می‌شوند. اما او اضافه کرد که مشکلاتی در سیستم آموزش آمریکا وجود دارد که باعث شده، آمریکا در مطالعه، کشور هفدهم جهان، در ریاضیات کشور ۲۱ام و در کل دانش کشور ۲۳ام باشد. اپل قصد دارد که این روند را تغییر بدهد.\nدر اینجا ویدئویی پخش شد که شامل گفتگویی با معلمان و مقامات مسئول بود که از کلاس‌های پرجمعیت درسی و بودجه کم می‌نالیدند.\nموضوع در اینجا به آی‌پد کشانده شد، گفته شد که آی‌پد، گجت شماره یکی بود که کودکان به مناسبت سال نو، آرزوی هدیه گرفتنش را داشتند. فیل گفت که ۱.۵ میلیون آی‌پد در برنامه‌های تحصیلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. و حالا اپل در نظر دارد به کار‌گیری آی‌پد را در زمینه آموزش، بهتر کند. ۲۰ هزار اپلیکیشن آموزشی برای آی‌پد وجود دارند.\nگفته شد که اپل دو برنامه دارد، یکی از آنها اختراع مجدد کتاب‌های درسی است. فیل گفت که از یکصد سال قبل تا حالا کتاب‌های درسی با ما هستند، اما تغییر چندانی نکرده‌اند، آنها سنگین و گران هستند.\nمشکل دیگر کتاب‌های درسی روتین این است که ماندگاری‌شان پایین است، قابل جستجو نیستند، نمی‌توانند به روز شوند و تعاملی هم نیستند.\nآما آی‌پد هیچ کدام از این مشکلات را ندارد.در اینجا صحبت از برنامه iBooks 2 به میان می‌آید. و حالا دموی این برنامه معرفی می‌شود:\nویدئوی استفاده از این برنامه برای مطالعه یک کتاب زیست‌شناسی به نمایش درآمد. با سوایپ کردن به چپ و راست می‌شود از فصلی به فصل بعدی یا قبلی رفت و سوایپ به بالا و پایین، شما را به صفحه قبل یا بعد می‌برد. وقتی روی یک عکس tap می‌کنید، می‌توانید مدل سه‌بعدی یک ساختار زیست‌شناسی را ببینید. هیچ کتاب کاغذی نمی‌تواند این کار را بکند.\nبا یک ضربه دیگر انگشت به شکل سه‌بعدی به متن کتاب برمی‌گردید. برای نمونه در اینجا ساختمان DNA به نمایش درآمد و نشان داده شد که چگونه می‌توان روی آن زوم کرد. در مثال بعدی مقطع یک سلول نشان داده شد.\nدر نمونه بعدی نشان داده شد که چگونه می‌توان قسمت‌های مختلف بدن یک حشره را دید و نامشان را دانست.\nمعنی هر کلمه را با یک بار tap روی کلمه مورد نظر می‌توان دید و با یک بار tap مجدد، معنی و مفهوم به صورت مشروح نمایش داده می‌شود. این توضیح معانی و مفاهیم، فقط به صورت متن نیست و با عکس و ویدئو همراه است.\nجستجو با ویژگی «پیشنهاد خودکار» هم در برنامه آی‌بوکس ۲ مهیاست.\nدر این برنامه می‌توان به سرعت از صفحه‌ای به صفحه دیگر رفت.\nامکان های‌لایت کردن جملات مهم کتاب دیجیتال و افزودن یادداشت هم به سادگی پیشبینی شده است.\nجالب است که می‌توان به همه این یادداشت‌ها و حاشیه‌ها به صورت مجتمع‌شده دسترسی داشت و حتی کارت‌های مجازی از آنها برای مطالعه بهتر ساخت.\nدر این کارت‌ها مثلا می‌شود، یک کلمه را در روی کارت نوشت و معنی کلمه را در پشت جای داد، تا مرور خوبی برای امتحانات بشود.\niBooks 2 رایگان است و می‌توان آن را از آی‌تونز از همین امروز دانلود کرد. در تصویر زیر ویژگی‌های مهم این نرم‌افزار خلاصه شده‌اند:\nاما در این قسمت یک نرم‌افزار مهم دیگر معرفی می‌شود: نرم‌افزاری برای ایجاد کتاب به نام iBooks Author.\nاین نرم‌افزار، نرم‌افزاری برای سیستم عامل OS X است. با این نرم‌افزار نه‌تنها کتاب درسی، بلکه هر نوع کتاب دیگری را می‌توان ایجاد کرد.\nاین نرم‌افزار تعدادی پوسته رایگان برای کتاب‌ها در اختیار کاربر قرار می‌دهد. به آسانی می‌توان عکس و ویدئو به متن کتاب در حال ایجاد، با درگ و دراپ کردن اضافه کرد. متن‌ها را می‌توان به صورت مستقیم یا از نرم‌افزار وُرد وارد کتاب کرد.\nامکانات تعاملی مثل اضافه کردن یک گالری عکس به کتاب هم وجود دارد. نرم‌افزار، آمیزه‌ای از کار نرم‌افزار Keynote و iBooks 2 را انجام می‌دهد. کاربر می‌تواند یک فایل کی‌نوت را به راحتی به کتابش اضافه کند. حتی می‌شود کدهای HTML یا جاوا اسکریپت یا ویجت هم به کتاب اضافه کرد.\nهر جا لازم بود می‌توانید معنی و شرح کلمه و اصطلاحی را اضافه کنید.\nبعد از ایجاد کتاب، می‌توان آن را به راحتی به استور آپلود کرد.\nدر اینجا هم ویژگی‌های این نرم‌افزار خلاصه شده‌اند:\nاین نرم‌افزار از همین امروز به صورت رایگان در اپ استور برای بهره‌گیری همه ناشران، نویسندگان و آموزگاران، قرار گرفته است. (دانلود)\nدر اینجا صحبت از بهای سنگین کتاب‌ها درسی به میان آمد و عنوان شد که بزرگترین ناشران کتاب‌های درسی یعنی پیرسون، مک‌گراو هیل و Houghton Mifflin Harcourt، شرکای بزرگ اولیه اپل در راه دیجیتالی کردن کتاب‌های درسی هستند. پیرسون برای چهار میلیون دانش‌آموز دبیرستانی کتاب منتشر می‌کند. کتاب‌های دیجیتالی مربوط به زیست‌شناسی و دانش این شرکت انتشاراتی از همین امروز در دسترش قرار خواهند گرفت و در مورد مک‌گراو هیل هم همین طور خواهد بود.\nسپس در مورد کتاب‌های دیجیتالی علوم برای کودکان و همچنین کتاب زیست‌شناسی نویسنده‌ای به نام E.O. Wilson گفتگو شد (دانلود این کتاب). بعد، ویدئویی به نمایش درآمد که کل مباحث مطرح‌شده تا به حال را نمایش می‌داد، در این ویدئو گفته شد: «آموزش، چشم‌ها و ذهن‌ها را باز می‌کند و پنجره‌ای به جاهایی باز می‌کند که پیش از آن رؤیایش را ندیده بودیم.»\nEddy Cue روی صحنه آمد تا در مورد iTunes U صحبت کند. او گفت که iTunes U به کالج‌ها و دانشگاه‌ها اجازه انتشار محتوای درسی‌شان را در سطح جهان می‌دهد. هزار کالج و دانشگاه از iTunes U استفاده می‌کنند و تا به حال ۷۰۰ میلیون دانلود از iTunes U صورت گرفته است.\nاما حالا اپل می‌خواهد که به آموزگاران هم امکان مشابهی بدهد و اجازه ایجاد کورس‌های آنلاین کامل را به آنها بدهد.\nJeff Robbin در اینجا روی صحنه آمد تا با معرفی bookshelf برنامه‌اش را شروع کند. برای نمونه او کورس آنلاینی از دانشگاه Duke را که در مورد مفاهیم پایه‌ای شیمی بود، مرور کرد. او نشان داد که چطور برنامه درسی هر آموزگار و استاد با این برنامه قابل ارائه به دانشجویان آنلاین خواهد بود. با این برنامه حتی می‌توان تکلیف درسی مشخص کرد.\nدر اینجا Darren روی صحنه آمد تا در مورد Notes صحبت کند. او نشان داد که چگونه همه یادداشت‌ها را می‌توان با این برنامه دید یا یادداشت‌هایی به جملات های‌لایت‌شده اضافه کرد.\nبعضی از دانشگاه‌ها به نسخه جدید برنامه آی‌تونز U دسترسی زودهنگام خواهند داشت، مانند Duke – Yale- HACC- MIT – The Open University\nبه یاری این برنامه معلمان دبیرستان‌ها و کالج‌ها می‌توانند برنامه‌های درسی‌شان را به رایگان در اختیار دانش‌آموزان سراسر دنیا قرار بدهند. این اپ رایگان است و در ۱۲۳ کشور دنیا از امروز در دسترسی قرار خواهد گرفت.\nفیل شیلر باز هم روی صحنه آمد تا بگوید اپل همه این کارها را به این خاطر انجام می دهد که یه یاری فناوری، مردم را در کسب و انتقال دانش، توانا کند و اضافه کند که این میل و اشتیاق به صورت یک فرهنگ در اپل نهادینه شده است.\nو در اینجا همایش اپل تمام شد.\nخوب! اگر به انتظار همایش هیجان‌انگیزی بودید که در آن گجت جدیدی معرفی شود، همان طور که در ابتدای مطلب هم نوشتم این پخش نیمه‌زنده! همایش در یک پزشک، چیز زیادی برایتان نداشت.\nاما دورنمایی که اپل از طریقه آموزش و انتقال دانش در سال‌ها و دهه‌های بعدی به دست می‌دهد، هیجان‌انگیز است.\nبر اساس این دورنما، دیگر یک استاد یک آموزگار در محدوده تنگ کلاسش، محدود نخواهد شد و می‌تواند به راحتی کتاب و متن آموزشی بنویسد، آپلود کند و با همه ساکنان دنیا به اشتراک بگذارد. همین کار برای دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی هم تسهیل شده است. چیز هیجان‌انگیزی که من به آن فکر می‌کنم این است که این برنامه می‌تواند به نویسندگان و مترجمان امکان انتشار کتاب‌هایشان در پهنه دنیا، بدون نیاز به ناشر بدهد. تصور کنید که یک نویسنده و مترجم ایرانی بتواند کتاب‌هایش را بی‌واسطه به صورت الکترونیک در دسترس مردم قرار بدهد!\nالبته برای من فعلا مشخص نیست که آیا یک نویسنده یا معلم می‌تواند برای کتاب یا برنامه درسی‌اش، بهایی طلب کند تا از طریق فروش به کاربران آی‌تونز به او پرداخت شود. موضوع مبهم دیگر هم مسئله کپی‌رایت است، آیا نویسندگان و مترجمانی که از برنامه‌های اپل استفاده می‌کنند، از لحاظ نقض کپی‌رایت، کنترل می‌شوند؟\nموضوع کتاب‌های دیجیتال درسی هم چیز جالبی بود. اپل می‌خواهد کتاب‌های درسی را متحول کند، اما آیا این تحول و به قول خود اپل اختراع مجدد، به سادگی ممکن خواهد شد؟\nvaghean ali bud\nحسین محمدلو می گوید 10 سال پیش\nبه نظر من جای معرفی یه گجت یا یه آپدیت خفن خالیه\nبسیار کامل بود خیلی ممنون هنوز بلاگرهای ایرانی خوابند….\nاین ایده از قبل هم بوده ولی مشکل بزرگی که وجود داره انحصارگری شدید این شرکت هست. متحول کردن آموزش از طریق بستر اینترنت سابقه ای طولانی داره و متفکرین زیادی در این راه تلاش کردند (یکیش خالق HTML هست) ولی این مسئله با یک سیستم بسته که تولید و تهیه محتوا محدود به شرکت اپل خواهد بود و این شرکت همه جریان رو کنترل بکنه اصلا چیز جالبی نیست.\nخود اینترنت بدون قیم و ولی میتونه همچین بستری که همه دوست داریم ایجاد کنه قطعا اپل تنها بازیگر این وادی نخواهد بود.\nAlexandro می گوید 10 سال پیش\nیه چیز جالب در رابطه با گوگل که میگه از طریق Google Book این امکان رو حتی از طریق مرورگر (ولو iPad هم باشه) برای همه platformها فراهم کرده:\nAccording to the spokesman for Google, Chris Palma, speaking at a panel discussion held at Random House in New York yesterday, Google’s new book service looks set for release as early as the end of June. Unlike the Apple app, Google’s book service, entitled ‘Google Editions’ will be accessible on all platforms that run a web browser, including iPads. This must be a potential thorn in the side for Apple as its iBooks can only be used with the iPad\nاینجا هم یه مقاله هست که یکسال پیش راجع به کاری مشابه در آمازون توضیح داده:\n“انتشاراتی آمازون – تک قطبی (همون انحصارگری) یا ایده جدید یا هردو؟”\nخیلی از سیاست ها ی اپل خوشم نمیاد، ولی وقتی ی نفر ی ایده عالی داره تحسینش میکنم، هر کی میخواد باشه حتا اگه دشمن اپن سورس هم باشه\nسال ها بود که در انتظار ی هم چین چیزی بودم، خوندن پی دی اف از روی مونیتور دردناک و حمالی کتاب از اون بدتر\nدر مورد سوال هایی که پرسیدی، و نگرانی از قانون کپی رایت و … ، اپل نشون داده که تو این زمینه واقعا عالی عمل کرده…اولین بار تو سال ۲۰۰۱ که می خواست همین بلا رو سر موزیک بیاره، همه همین ایراد رو ازش می گرفتن، اما نشون داد که با یه فکر خوب می شه هم کارها رو ساده کرد و هم قانون کپی رایت رو نقض نکرد…بعدش هم که توی سیستم خرید اینترنی برنامه برای آیفون و آیپد، باز نشون داد هنوز روی قانون کپی رایت و حق مولف خیلی حساسه…اگر با سیستم خرید اینترنتی برنامه از آیتونز آشنا باشید، می دونید چی می گم…\nدر مورد کتاب های آموزشی هم، قطعا همچین فکری رو کرده…در مورد اون سوال که آیا کسی می تونه یه کتاب طراحی کنه و یه قیمتی براش بذاره برای فروش…قطعا همینطور هست…البته قبلش باید یه اکانت از شرکت اپل بخری و مشخصات کامل و شماره حسابت رو (برای واریز پول) بهشون بدی، که متاسفانه ایران به علت تحریم، از همچین امکانی بی بهره است…البته تو یکسری زمینه ها، ساخت این اکانت رایگان نیست و یه هزینه سالانه داره…مثلا برای اپلیکیشن، هزینه سالانه ۱۰۰ دلار برای گرفتن عضویت به عنوان دولوپر باید پرداخت بشه…ممکنه برای نویسنده ها هم همچین هزینه ای در نظر گرفته بشه…\nدر مورد فوق العاده بودن اپلیکشن و برنامه های اینچنینی و پتانسیل آنها در آینده شکی نیست ولی مشکل فعلی در کار با تبلت یا نوتبوک نور صفحه نمایش برای مطالعه طولانی مدت است که البته این مشکل در ایبوک ریدر ها حل شده ولی آنها در مقایسه با تبلت هاعملکرد محدودی دارند ، مورد دیگر قابلیت نوشتن و سرعت انتقال آن برروی نمایشگر است – به امید روزی که دیگر با کاغذ سروکار نداشته باشیم\n” فیل شیلر باز هم روی صحنه آمد تا بگوید اپل همه این کارها را به این خاطر انجام می دهد که یه یاری فناوری، مردم را در کسب و انتقال دانش، توانا کند و اضافه کند که این میل و اشتیاق به صورت یک فرهنگ در اپل نهادینه شده است.”\nاین یکی از مضخک ترین و خنده دار ترین جمله هائی بود که تا بحال شنیده بودم . اپل و دست اندرکاران انحصار طلبش بهتره چشماشونو خوب باز کنن تا ببینن چه چیزی به شکلی واقعی در کسب و انتقال دانش واقعا سهم داشته …. تفکر و فرهنگ ویکی یا فرهنگ انحصار طلب اپل؟\nگزاره‌ها » لینک‌های هفته (۷3) 10 سال پیش\n[…] پوشش همایش اپل با موضوع آموزش، در «یک پزشک» (دکتر علی رضا مجیدی؛ یک پزشک) […]\nفرزین سیف الهی می گوید 10 سال پیش\nبا سلام بسیار جالب و شگفت انگیز بود، خیلی خوشحال شدم که این مطلب رو توی یک پزشک دیدم. ممنونم از شما.\nاین هنرمند دارای ویژگی «حس‌آمیزی»، ترانه‌هایی را که می‌شنود، نقاشی می‌کند!\nعلیرضا مجیدی\t اردیبهشت ۲۴, ۱۳۹۴ 8


با شرکت در دوره غیرحضوری آموزش نویسندگی آنلاین با مهم‌ترین مهارت‌ها برای تولید انواع محتوای متنی برای سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی آشنا می‌شوید.\nدر وبینار فن بیان در ارائه وبینار می‌آموزیم چگونه با قدرت و انرژی بسیار بیشتری سخنرانی کرده و ارائه‌های جذاب و متفاوتی داشته باشیم. این وبینار مناسب ا\nوبینار فن بیان در ارائه وبینار\nدر وبینار الفبای طراحی سایت شخصی، می آموزیم چگونه در کمترین زمان ممکن یک سایت شخصی زیبا بدون دانش برنامه نویسی راه اندازی کنیم؟\nوبینار الفبای راه اندازی سایت شخصی\nدر وبینار مبانی تندخوانی و مطالعه موثر می‌آموزیم چگونه کتاب و محتواها را با سرعت بیشتر و درک بالاتری بخوانیم.\nوبینار الفبای تندخوانی و مطالعه موثر\n20 اردیبهشت 99 - ساعت 21:30\nدر وبینار نقشه راه یادگیری تولید محتوا می‌آموزیم، نقطه آغاز آموزش تولید محتوا کجاست و چگونه می‌توانیم مسیر رشد و حرفه‌ای‌شدن را طی کنیم. حضور در این و\nوبینار نقشه یادگیری تولید محتوا\nرام ئیل شهباز\n17 اردیبهشت 99 - ساعت 21:30\nوبینار کسب درآمد از تولید محتوا برای کسانی است که می‌خواهند از نویسندگی و تولید محتوا درآمدزایی کنند و وارد این مسیر شده یا در آن رشد کنند.\nوبینار کسب درآمد از تولید محتوا\nدر این وبینار می‌آموزیم چگونه یک برنامه اجرایی کوتاه‌مدت وکم‌هزینه برای بهینه‌سازی محتواها، معماری اطلاعات و بهبود رابط فنی سایت طراحی و اجرا کنیم.