هود ۱: رابطه بین توحید و خودشکوفایی - در جستجوی حقیقت\nدرس‌گفتارهای سوره هود، جلسه‌ی ۱، دکتر روزبه توسرکانی\nشروع بحث درباره سوره هود\nباز طبق همان روالی که در سوره‌ی یونس انجام دادیم، با توجه به اینکه دیگر قرار نیست در یک یا دو جلسه بحث سوره را ببندیم، یک مقدار آزادی عمل بیشتری احساس می‌کنم، بنابراین کندتر از جلسات قبلی که بحث می‌کردیم، پیش می‌روم. در مورد این سوره فعلاً برنامه‌ام این است که اول یک توضیحات کلی در مورد خود سوره بدهم، یک چند تا نکته‌ای که در این کتاب نظم قرآن آقای عبدالعلی بازرگان، در مورد سوره است را اشاره می‌کنم بعد شروع می‌کنیم از ابتدای سوره خواندن. حالا من به مناسبت اینکه در ماه رمضان هستیم، یک بخش عمده‌ای از جلسه را به آیات ابتدای این سوره اختصاص میدم که یک خورده مفصل‌تر از بحث هاییست که الزام داشته باشد که در این جلساتی که این شکلی در مورد سوره‌ها بحث می‌کنیم، واردش بشیم. حالا به اونجایی که رسیدیم، بیشتر توضیح می‌دهم.\n۱- کلیات در مورد سوره: زمان نزول و آیه فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ\nتقریبا اتفاق وجود دارد که زمان نزول سوره هود، انتهای سال‌های قبل هجرت بوده است. خیلی‌ها معتقدند که در همان دورانی که در شعب ابی طالب بودن و آن سختی‌های سال‌های پایان مکه، بعد از دوره‌ای که حضرت خدیجه و ابوطالب فوت می‌کنند، همان حوالی سوره‌ی هود نازل شده است.\nآیه‌ی معروفی در سوره‌ی هود است که از این جهت معروف است که در حدیث خیلی معروفی پیامبر گفته است که آیه‌ای در سوره‌ی هود من را پیر کرد و اشاره‌ی پیغمبر به این آیه است که می‌گوید: فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَن تَابَ مَعَكَ وَلاَ تَطْغَوْاْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (هود/۱۱۲). استقامت پایداری کن، آنچنان که فرمان داده شدی و آنانی که همراه تو توبه کردند. من نمی‌دانم چقدر موثق است که از خود پیغمبر است که اشاره می‌شود به این که فستقم کما امرت ایشان را پیر نکرده و من تاب معک، ایشان را پیر کرده است. یعنی دستوری به پیغمبر داده شده که انگار یک جوری مسئولیت پایداری همراهان را هم به عهده باید بگیرند. به هر حال شاید این پیر شدن در اثر این آیه در دورانی بوده که خیلی سختی‌ها زیاد بوده، من این را به این جهت گفتم که شاید این حدیث با این تاریخ نزولی که برای سوره ذکر می‌کنند یک هماهنگی‌ای وجود داشته باشد.\n۲- بررسی آماری سوره\nطبق معمول کتاب نظم قرآن که من معمولا توصیه‌اش می‌کنم کتابی است در ۴ جلد که کاری که انجام داده بررسی سوره‌ها، تا حدود زیادی یک سری بررسی آماری موثق به همراه یک بررسی‌هایی در مورد محتوای سوره‌ها هست. تقریبا در مورد هر سوره‌ای یک بحث‌های مفصل‌تری دارد که یک کاری که انجام می‌دهد و فکر می‌کنم خیلی مفید است این است که درباره‌ی واژگان سوره یک بررسی‌های آماری معمولا انجام می‌شود. با توجه به بحث‌هایی که قبلا شنیدید احتمالا وقتی در مورد یک سوره صحبت می‌کنم کلید‌هایی که هست که ما را نزدیک می‌کند به اینکه محتوای سوره چیست. مثلا دقت کردن به آیه‌های ابتدایی سوره هست و آیات انتهایی که یک جوری از وزن خاصی برخوردار هستند. یک چیزی که من مدام روی آن تأکید می‌کنم دقت کردن به واژه‌های کلیدی سوره است. واژه‌ی کلیدی لزوما معنی آماری ندارد، ولی نگاه کردن به این آمار‌ها خیلی می‌تواند کمک بکند. گاهی یک واژه ممکن است یک واژه‌ای یک بار در سوره آمده باشد ولی به دلایلی پر رنگ باشد. حضورش اصلاً یک جور خاصی ظاهر شده باشد. به این چیزها باید دقت کرد که این چیزها یک مقدار جنبه‌ی ادبی دارد.\nمثلاً یک واژه ممکن است یک بار بیشتر در قرآن نیامده و در یک سوره‌ای آمده، این ممکن است از لحاظ آماری معنی‌دار باشد. چیزی که معمولاً آقای عبدالعلی بازرگان سعی می‌کنند توجه را به آن جلب بکند این است که تکرار یک واژه در یک سوره نسبت به سوره‌های دیگه فرکانس بیشتری دارد. یعنی مثلاً فرض کنید اینکه در یک سوره‌ای یک واژه‌ای یک بار آمده و واژه‌ای دیگر ۲۰ بار، ممکن است معنی‌اش این نباشد که آن واژه‌ای که 20 بار آمده مهم است. چون واژه‌ای که ۲۰ بار آمده شاید واژه‌های الله، رب یا یک واژه‌هایی از صفات خدا یا یک واژه‌های مثل آمنوا و یک چیزهایی از ریشه‌ی ایمان باشد که کلا در قرآن تکرار زیادی دارند. شما باید ببینید در این متنی که دارید بررسی می‌کنید به طور نسبی چه واژه‌هایی تکرار بیشتری دارند. مثلاً یک مورد خاص را در مورد این سوره واژه‌ی رشید است که سه بار در این سوره آمده و کلا هم در قرآن سه بار آمده است. این معنی دارتر از این است که من بگم مثلاً واژه‌ی ارض 5 بار آمده در حالی که در قرآن ممکن است مثلاً ۱۰۰ بار آمده باشد. بنابراین اینکه چه قدر معنی دارد شمردن تکرار‌های یک واژه کاملا نسبی است. یعنی بستگی به این دارد که واژه‌ای که داریم به آن نگاه می‌کنیم، چقدر تکرارش نسبت به جاهای دیگه‌ی قرآن بیشتر است.\n۱-۲ واژه بینه\nدر این سوره واژه‌هایی که به نظر من مهم می‌آیند و آقای عبدالعلی بازرگان به آنها اشاره کرده است، یکیش واژه‌ی بینه است. که در این سوره ۵ بار واژه‌ی بینه آمده و کل تکرار واژه‌ی «بینه» در قرآن ۹ بار است. یعنی بیش از یک چهارم تعداد دفاعی که واژه‌ی بینه آمده در همین سوره‌ی هود است. بنابراین این واژه‌ی پرتکراری در سوره‌ی هود حساب می‌شود.\nاین پنج بار هر بارش مربوط به یکی از پیامبران است که در این سوره در موردشان ذکر شده است. یعنی در هر داستانی یک بار این واژه آمده است. شما فکر کنید چند بار داستان موسی تکرار شده، چند بار داستان نوح آمده، کلا تعداد دفعاتی که این داستان‌ها آمدن چقدر بیشتر از ۱۹ بار است. فکر کنید اگر همه‌ی آن ۱۹ بار هم مربوط به داستان‌های پیغمبران بود بالاخره این ویژگی این سوره است که هر داستانی که از یک پیامبر ذکر می‌شود یک بار این واژه‌ی بینه در محاورات بین پیامبر و کسانی که مورد دعوتش هستند پیش آمده است. این مورد اولش آیه‌ی ۱۷ این سوره است که میگوید أَفَمَن كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّهِ … آیا کسی که بر بینه‌ای از سوی پروردگار خودش هست، این در قسمتی از این سوره، قبل از اینکه داستان سوره شروع بشود، خطاب به خود پیامبر اسلام است.\nبعد در داستان حضرت نوح در آیه‌ی ۲۸ می‌گه : قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّيَ … ای قوم من، آیا می‌بینید، اگر بر بینه‌ای باشم. بینه یعنی دلیلی روشن، اگر بخواهیم ترجمه‌ای برایش در نظر بگیریم. دفعه بعد در آیه 53 که داستان خود حضرت هود که اسم سوره از آن گرفته شده است، آمده است. علتی که آقای بازرگان این مورد را از ۴ مورد دیگر جدا کرده است، این است که کلمه‌ی بینه را قوم به کار می‌برند، نه حضرت هود.\nقَالُواْ يَا هُودُ مَا جِئْتَنَا بِبَيِّنَةٍ وَمَا نَحْنُ بِتَارِكِي آلِهَتِنَا عَن قَوْلِكَ وَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ (هود/۵۳)\nآنها می‌گویند که بینه‌ای برای ما نیاوردی که جالب است. انگار قرار است در هر داستان یک بینه بیاید! یکیش را هم قوم گفتند، حالا چهار تاش هم در مورد بینه حالت مثبت دارد، یکیش هم این است که آنها منکر این هستند که بینه‌ای برایشان آورده شده باشد. اینجوری نیست که مثلاً در این داستان هود حضرت هود یک بار گفته باشد و بعد آنها یک بار دیگه واژه‌ی بینه تکرار کرده باشند. هر داستانی انگار یک بار کلمه بینه باید در آن بیاید.\nمورد بعدی آیه ۶۳ سوره در داستان حضرت صالح است:\nقَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلَى بَيِّنَةً مِّن رَّبِّي وَآتَانِي مِنْهُ رَحْمَةً فَمَن يَنصُرُنِي مِنَ اللّهِ إِنْ عَصَيْتُهُ فَمَا تَزِيدُونَنِي غَيْرَ تَخْسِيرٍ (هود/۶۳). در شروع عین همان عبارتی است که در داستان نوح نقل شده است. در آیه ۸۸ حضرت شعیب داریم: قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلَىَ بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّي… (هود/۸۸). تا اینجا واژه بینه در هر سه عبارتی که از حضرت نوح، صالح و شعیب ذکر شده عینا تکرار می‌شود. اتفاقا حالا اگر کسی این آمار را در مورد واژه‌ی بینه نداشته باشد، قطعاً تکرار یک عبارت، سه بار عیناً از قول پیامبران وزن فوق العاده‌ای به این عبارت می‌دهد. عبارتی که عینا بدون اینکه یک کلمه جا به جا بشه دارد از قول پیامبران گفته می‌شود که مرکز ثقلش هم بینه است و محتوایش این است که من بینه‌ای از طرف پروردگارم دارم. در واقع به قومشان تذکر می‌دهند. پس بین این واژه‌هایی که اینجا بررسی شده به طور کاملا شاخص دو واژه از نظر آماری مهم هستند. واژه‌ی رشید به این دلیل که هیچ سوره‌ی دیگری در قرآن نیست که واژه‌ی رشید در آن آمده باشد، فقط در همینجا آمده، و نحوه‌ی به کاربردنش هم جالب است. انحصار این واژه به این سوره، این واژه را یک جوری پررنگ می‌کند. آن سه تا عبارت تکراری به اضافه‌ی آماری که در مورد واژه‌ی بینه وجود دارد، واژه‌ی بینه را پر رنگ می‌کند. آقای بازرگان به ده مورد از واژه‌هایی که تکرار خوبی داشتن و متمایز بودن را ذکر کرده که من به بعضی‌هاش اشاره می‌کنم، آنهایی که فکر می‌کنم پررنگ‌ترند.\n۲-۲ واژه رشید\nآیه‌ی ۷۸ از زبان حضرت لوط خطاب به قومش می‌گوید أَلَيْسَ مِنكُمْ رَجُلٌ رَّشِيدٌ (هود/۷۸) آیا در بین شما یک مرد رشیدی نیست؟ واژه‌ی رشید از رشد می‌آید. معنی می‌دهد: مرد رشیدی، رشد یافته‌ای نیست؟ یک بار از زبان قوم شعیب خطاب به حضرت شعیب: إِنَّكَ لَأَنتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ (هود/۸۷) که حالت استهزاء دارد که در واقع یک جوری حرفی که دارن میزنند انگار واقعی نیست، نمی‌خواهند بگویند واقعا حلیم و رشیدی. وقتی برسیم به آن بخش مربوط به داستان شعیب بیشتر توضیح می‌دهم. یک بار هم در این آیه است فَاتَّبَعُواْ أَمْرَ فِرْعَوْنَ وَمَا أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيدٍ (هود/۹۷) تنوع کاربردش به نظر من خودش جالب است. یعنی اینکه درباره‌ی کارهای فرعون واژه‌ی رشید به کار رفته است. یک جایی از قول پیامبر است و یک جایی برعکس از زبان قوم پیامبر این واژه به کار می‌رود. این دو تا واژه‌ای که خیلی به طور مشخص پررنگاند.\n۳-۲ عبارت تکراری «اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ»\nیک نکته دیگر که در این جلسه، چون ابتدای سوره آمده روی آن بحث می‌کنم، یک عبارت تکراری است، نه یک واژه. یک عبارت تکراری در این سوره سه بار آمده، «اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ». عینا تکرار در ابتدای سوره (آیه‌ی ۳) به عنوان یک چیزی که در پیام پیامبران هست. بعد از ذکر توحید در ابتدای سوره می‌گوید که کتاب نازل شده که بگوید الی تعبدو الی الله اننی لکم نذیر و بشیر که غیر خدا را نپرستید. من از طرف خدا نذیر و بشیر هستم. وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ… پیام کتاب این است که غیر خدا را نپرستید و استغفار در مقابل پروردگارتان کنید و به سوی او برگردید.\nاین عبارت عینا در دعوت پیامبران هم تکرار می‌شود. آیه‌ی ۵۲ در داستان حضرت هود و آیه ۹۰ در داستان حضرت شعیب. در آیه 52 از قول حضرت هود گفته می‌شود که وَيَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَاراً … (هود/۵۲) عین عبارتی است که از قول حضرت هود گفته می‌شود و عینا از قول شعیب، آیه‌ی ۹۰ که گفته می‌شود: وَاسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ (هود/۹۰). این ترکیب سه بار تکرار شدنش در این سوره نظر آدم را باید به خودش جلب کند.\nآقای بازرگان بررسی‌ای که در این کتاب کرده است این است که خود واژه‌ی استغفروا و واژه‌ی توبوا هم سه بار از شش بار و سه بار از هفت بار تکرار شده‌اند. در واقع، اگر عینا هم عبارت تکرار نشده بود به اندازه‌ی کافی می‌توانست نظر آدم را جلب بکند.\n۴-۲ واژه رب\nواژه‌ی «رب» در مجموع با ترکیباتش، مثلاً ضمایری به آن اضافه می‌شود یا با یک کلمه‌ی دیگری ترکیب می‌شود، ۴۳ بار در این سوره به کار رفته که اصلاً قابل اغماض نیست. یعنی در یک سوره‌ای که کلا صد و بیست و سه آیه است، ۴۳ بار واژه‌ی رب در آن به کار رفته است. یعنی تقریبا هر ۵ تا آیه یک بار واژه‌ی رب آمده است. این نسبت به واژه‌های دیگه‌ای مثل الله و صفات دیگری از خدا در این سوره کاملا شاخص است.\n۵-۲ تکرار سایر واژه‌های سوره هود\nآقای بازرگان بررسی‌های دیگری نیز کرده است. مثلاً تکرار اسم انبیاء در این سوره زیاد است که خیلی به نظر من مهم نیست. واژه‌ی «رحمت» ۸ مورد از ۳۳ مورد اینجا به کار رفته است، که خیلی به نظر من پر رنگ نمی‌آید. ۱۳ بار مشتقات واژه‌ی ظلم به کار رفته، یا واژه‌ی تعبد، عبادت تکرار خوبی دارد. واژه‌ی امر ۹ بار به کار رفته که نسبتا زیاده با توجه به اینکه واژه‌ی امر خیلی کاربردی نیست. و واژه‌ی عذاب هم همین طور، ۱۳ بار.\nاین‌هایی که خیلی روی آن تأکید نکردم، به نظرم می‌آید که با همین آماری که ایشان میدهد، خیلی واژه‌های پررنگی نیستند. بالاخره واژه‌ای مثل واژه‌ی عذاب یا واژه‌ی ظلم یا عبادت، کلا در قرآن خیلی زیاد می‌آید. حالا این که یک مقدار در یک سوره‌ای بیشتر باشد، خیلی تأکید کردن روی آن لازم نیست.\nبه هر حال این ۱۰ موردی است که در فصل مربوط به سوره‌ی هود آقای عبدالعلی بازرگان در کتاب نظم قرآن به آن اشاره کردند. حداقل ۴ موردش را من تأکید می‌کنم که خیلی به وضوح غیر قابل اغماض است:\nتکرار استغفرو ربکم ثم توبوا علیه، سه بار عینا تکرار شده است.\n۵ تا کاربرد واژه‌ی بینه\nتکرار خیلی زیاد واژه‌ی رب\nواژه‌ی رشید، که اصلاً واژه‌ی اختصاصی این سوره است.\nاین مقدماتی بود درباره‌ی زمان نزول و واژه‌های پرتکرار سوره. در این جلسه، ابتدای سوره را می‌خوانم. یک مقدار درباره‌ی ساختار سوره توضیح خیلی کلی می‌دهم و در مورد یک نکته‌ی خاصی که در ابتدای سوره هست، یک بحثی را شروع می‌کنم.\n۳- بخش‌های مختلف سوره\nاگر بخواهیم سوره را تقسیم بکنیم، خیلی از دور به سوره نگاه کنیم، سوره را راحت می‌توانیم به 3 قسمت کنیم:\nاز ابتدای سوره تا شروع داستان انبیاء قسمت اول است. یعنی از ابتدای سوره تا ابتدای آیه 25 که میگوید ولقد ارسلنا نوح الی قومه لکم انی لکم نذیر مبین. که آغاز داستان نوح است، می‌شود گفت مقدمه‌ی سوره هست که حالا خودش به قطعه‌های کوچکتری می‌شود تقسیمش کرد.\nکل متن داستان انبیاء که حضرت نوح و صالح و شعیب و هود پیامبرانی هستند که داستانشان نقل می‌شود که دیدید 4 بار واژه‌ی بینه در این داستان‌ها تکرار شده است. داستان انبیاء به طور متوالی می‌آید. از سوره هایی است که اتفاقا این روند در واقع مشابهت دادن پیام انبیاء در آن هست. یعنی بعضی از سوره‌ها اینطوری هستند که چند تا پیامبر پشت هم داستان‌هایشان نقل می‌شود و شما می‌بینید که بعضی از عبارت‌ها مشترک‌اند یا عینا به یک چیزی دعوت کردند یا عینا قومشان جواب‌های مشابهی به آنها داده‌اند. این‌ها نظر آدم را به خودش جلب می‌کند و این داستان‌ها همین طور ادامه پیدا می‌کنند تا حدود آیه‌ی ۱۰۰. حالا چند تا آیه بعد از آیه‌ی ۱۰۰ هم می‌شود در همین بخش جا داد برای اینکه ادامه‌ی این هاست.\nبخش انتهایی هم مثلاً از آیه‌ی ۱۰۳، ۱۰۴ به بعد تا انتهای سوره هم می‌شود گفت بخش خاتمه سوره است.\nحداقل این ۳ تا بخش را به طور کاملا مشخص در این سوره می‌بینیم که اون وسط یک قسمت بزرگی از سوره، قسمت اصلی سوره به داستان انبیاء اختصاص دارد.\nبا اینکه بلافاصله بعد از سوره‌ی یونس آمده و بعضی‌ها از نظر محتوا سوره هود را نزدیک به سوره یونس می‌دانند، حداقل می‌بینید که از نظر ساختار شبیه سوره یونس نیست. یعنی این حجم زیاد داستان پیامبران در قسمت میانی سوره کاملا که یک ساختار خاصی به سوره داده است.\n۱-۳ آیات ابتدایی سوره\nبدون اینکه وارد جزئیات و تقسیم بندی بشویم، من از ابتدای سوره چند تا آیه بخوانم و یک بحثی در مورد همین آیات ابتدایی سوره بکنیم.\nبسم الله الرحمن الرحیم. الـر. کتابٌ احکمت آیاته … این کتابی است که آیاتش محکم شده است، سپس از سوی خداوند حکیم و خبیر تفصیل داده شده است. این چیزی است که کتاب می‌خواهد بگوید لاتعبدوا الی الله. کسی را غیر از خدا نپرستید. اننی لکم منه نذیرٌ و بشیر. من از سوی او برای شما نذیر و بشیر هستم. و ان استغفروا ربکم… که استغفار کنید از پروردگارتان و به سوی او برگردید. شما تا یک زمان تعیین شده‌ای بهره‌مند بشوید از یک بهره‌های خوبی. در همین حیات دنیوی منظورش هست. و به هر صاحب فضلی، فضلش داده می‌شود. می‌گوید استغفار بکنید و برگردید به سمت پروردگار که بهره‌هایی در همین دنیا به شما داده می‌شود و یوت کل ذی فضل فضله و هر کسی آن فضیلت‌هایی که دارد به او داده می‌شود. و اگر روی برگردانید من می‌ترسم بر شما که عذاب روز بزرگ بر شما نازل بشود. الی الله مرجعکم. به سوی الله بازگشت شماست. و هو علی کل شیء قدیر.\n۲-۳ بیان محتوای یک متن یا سوره\nمن چند بار ابراز شکایت کردم از این که معمولا کسایی که در مورد محتوای سوره‌ها بحث می‌کنند، یکی از کارهایی که خیلی متداول است، این است که خیلی کلی حرف می‌زنند. یعنی مثلاً سوره‌ی هود درباره‌ی چیست؟ می‌گویند سوره‌ی هود درباره‌ی دعوت به توحید و انذار نسبت به عذاب الهی است. سوره‌ی آل عمران درباره‌ی چیست؟ سوره‌ی آل عمران دعوت به توحیده و دعوت به تقوا و دعوت به اطاعت از پیامبر! اینها از آن حرف‌هایی است که رد نمی‌شود کرد. راست میگویند. شما هر سوره‌ای را که می‌خوانید، دعوت به توحید است و انذار نسبت به قیامت هم هست و بنابراین حرف‌ها یک جوری درست هستند و حرف‌های غلطی نیستند.\nفکر می‌کنم هنر یک آدم اگر می‌خواهد در مورد محتوای یک متن صحبت بکند این است که سعی کند به اصطلاح یک حالت جامع و مانعی داشته باشد. یعنی چیزی که می‌گوید فراگیر باشد در عین حال زیادی هم کلی نباشد. نزدیک باشد به یک محتوای خاص‌تری که در این سوره است. اگر مثلاً دعوت به توحید هست، ولی با یک تم خاصی مثلاً این دعوت صورت گرفته است. یا اگه انذار هست یک جور خاصی این بیان شده است.\nیکی از دوستان از من کمک می‌خواست که مثلاً اگه بخواهیم در یک جمله خلاصه سوره مریم را بگوییم، چه باید بگوییم؟ منم فکر کنم جوابم این است، که چرا باید در یک جمله بگوییم؟! خیلی خلاصه کردن باعث گفتن خیلی چیزهای کلی می‌شود. همه‌ی سوره‌ها را اگه بخواهید در یک جمله‌ای خلاصه کنید، باید بگویید همه‌ی سوره‌ها در مورد توحیدند. خود قرآن می‌گوید اصلاً این کتاب، کتاب توحید است. یعنی هر جای آن را بخوانی در مورد توحید صحبت می‌کند. اگر داستان پیامبران را هم دارد نقل می‌کند می‌خواهد نشان دهد که همه وقایعی که در زمین اتفاق افتاده‌اند توحیدی هستند.\nواقعا شما ممکن است نتوانید محتوای یک متن یا یک سوره را در یک جمله یا دو جمله بگویید. هیچ اشکالی ندارد که یک خورده طولانی‌تر باشد، یک عبارت‌هایی گفته بشود که سعی کند به محتوای یک مقدار خاص‌تری که در آن سوره هست، برسد. مثلاً در مورد سوره‌ی مریم، می‌شود گفت که سوره‌ی مریم درباره‌ی مسئله‌ی جانشینی و ولایت است. من فکر کنم که این موضوع خیلی پررنگ است در این سوره، ولی اگه اینو بگویید همه چیز صورت سوره را گفتید. شما وقتی یک چیزی در مورد یک متن می‌گویید، سعی می‌کنید تفسیر بکنید، بگویید محتوای متن چی هست، باید سعی کنید که یک توضیحی داشته باشید که تا حد ممکن همه‌ی اجزاء متن را بپوشاند. یعنی من اگر بگویم سوره‌ی بقره، سوره‌ای است که در آن دین و شریعت جدیدی اعلام می‌شود و اصلاً جامعه‌ی مومنین به عنوان یک جامعه‌ی جدید موجودیتش اعلام می‌شود و حالا یک چند تا جمله اضافه بکنم. یک نفر باید حق داشته باشد که بگوید این آیه‌ای که اینجا هست چه جوری با این حرفی که زدی می‌خواند؟ چه ربطی دارد به مسئله‌ی اعلام مثلاً دین جدید یا شریعت جدید یا جامعه‌ی ایمانی جدید؟ و من باید بتونم توضیح بدهم. هر چقدر بهتر محتوای اصلی متن را کشف کرده باشم، باید بتونم این چیزهای جانبی که پیش می‌آید را ربطش را به آن محتوای اصلی بگویم. هر چقدر که نتوانم این چیزها را توضیح بدم یعنی 90% سوره را می‌توانم توضیح بدم و 10% به کلی مغایر با این چیزی است که من دارم می‌گویم، باید بدانم که خیلی خوب نفهمیدم. هر چقدر که فراگیرتر باشد، آیات بیشتری را در واقع دربربگیرد، اوضاع بهتر است. ممکن است مثلاً یک ربط‌های عجیب غریبی بتوانم ایجاد بکنم، اما اگر واقعا بتوانم یک متن کوتاهی در مورد این سوره بنویسم به طوری که وقتی یک نفر آن را می‌خواند، بتواند ارتباط بین آیات مختلف یک سوره را درک کند، این خیلی موفقیت بزرگی بدست آورده است.\nمعمولا به این حد نمی‌رسیم که تک‌تک آیات در یک قالب کلی به راحتی بگنجند و گاهی ممکن است توضیح خاصی لازم باشد که معنی آیه و ارتباطش با اصل موضوع سوره را بفهمیم ولی به هر حال باید سعی کنیم که به یک چنین توضیحاتی برسیم. به نظرم یک آدمی که یک متنی را کامل می‌فهمد، حالا این متن از قرآن گرفته تا مثلاً فرض کنید آثار هنری یا هر چیز دیگری، هر چقدر که نزدیک‌تر بشود به فهم آن که احساس کند اگر می‌خواست خودش بیان بکند همین جوری بیان می‌کرد که الان بیان شده است. مخصوصا یک متنی مثل قرآن، شما وقتی به این احساس رسیدید که هیچ وقت نمی‌رسید، که یک محتوایی در ذهنتان ایجاد شد، یک احساسی، حالا لزوما نه یک محتوایی که بشود با یک جمله بیانش کرد و احساس کنید همین روال گفتن قرآن و ترتیب آن عالی هست، این وقتیست که شما می‌توانید بگویید که من این متن را فهمیده‌ام. فرض کنید یک متن ریاضی را خیلی راحت می‌شود به اینجا رسید، یک قضیه‌ای که خیلی خوب اثباتش نوشته شده واقعا وقتی می‌خوانم به این حس می‌رسم که فهمیدم و اگر خودم هم می‌خواستم بگویم، همینجوری می‌گفتم.\nآثار هنری که خوب هستند که یک چیزی را خوب بیان کردن. نشانه‌ی بیانش این است که آدم نزدیک بشود به خلقش این بار، یعنی شما آن محتوا و حسی که در آن هست را آن قدر بهش نزدیک بشوید که احساس کنید بیانش همینجوری خوبه. اگر من هم می‌خواستم آن را بگویم، این شعر را همینجوری می‌گفتم. این واژه را انتخاب می‌کردم نه آن یکی واژه را. یا مثلاً اگه نقاشی هست، همین رنگ‌ها را به کار می‌بردم، همین ترکیب بندی را در نقاشی به کار می‌بردم. معمولا ما به متن‌ها در این حد به طور کامل نزدیک نمی‌شویم. ولی ملاک خوبی است، برای اینکه آدم احساس بکند که چقدر به محتوای متن نزدیک شده است. بنابراین توضیحات کلی این شکلی که فلان سوره در باره‌ی توحید است یا درباره‌ی تقواست به شما هیچ ایده‌ای نمی‌دهد. برای همینه که بررسی کردن چیزهای خاص یک سوره چه از نظر آماری چه از نظر تکرار‌ها یا هر چیز دیگری که غیر سوره‌های دیگر است که توجه آدم را جلب می‌کند، مهم است. برای این ما می‌خواهیم سوره را بفهمیم. خوب در باره‌ی توحید هست، تقواست، دعوت به اطاعت از خداوند هست، دعوت به انذار از آخرت هست، این محتوا در آن هست، چه چیزهای خاصی دارد؟ می‌خواهیم ببینیم ویژگی‌های این سوره چیست که با بقیه جاهای قرآن که محتوای مشابهی دارد، متمایزش می‌کند.\n۳-۳ دعوت به استغفار و توبه\nمن فکر می‌کنم همین شروع این سوره، یک ویژگی این سوره هست. این دعوت به استغفار و توبه در ابتدای این سوره، مخصوصا با این عبارت‌هایی که بعدش می‌آید به نظر می‌آید تا حدودی اختصاصی است. این که در ابتدای سوره در کنار دعوت به توحید، قبل از اینکه حتی انذار نسبت به آخرت باشد یک دستورالعملی هست برای استغفار و توبه. حتی اگر دو تا تکرار دیگر که عینا این عبارت در سوره تکرار می‌شود، نبود باز هم شروع سوره، شروع خاصی است. همین شروع سوره، 3 تا آیه‌ی اول و این جایگاه که آیه دارد، آیه‌ی سوم است. آیه‌ی اول می‌گوید این کتاب نازل شده است. آیه‌ی دوم می‌گوید الا تعبدو الی بالله. دعوت به توحید است. و آیه‌ی سوم یک دفعه می‌گوید من استغفروا ربکم ثم التوبوا علیه یمتعکم متاع حسن. خود دعوت به استغفار و توبه به اندازه‌ی کافی بعد از توحید حالت خاص دارد چه برسد با این وعده‌ی که اگر توبه کنیم، در این دنیا بهره‌هایی می‌دهیم. مخصوصا این عبارت خاص يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ. انذار به آخرت بعد از این عبارت آمده است. جایگاهش بین انذار به توحید و انذار به آخرت به اندازه‌ی کافی پررنگش می‌کند. این که عبارت تکرار شده و اینکه این عبارتی که بعدش می‌آید و يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ خیلی خیلی نظر آدم را جلب می‌کند به عنوان یک عبارت خاصی که کمتر در قرآن چنین چیزی می‌بینید، شاید اختصاصی همین سوره است.\nبنابراین جایگاهش در ابتدای سوره، جایگاهش در بین دعوت به توحید و انذار نسبت به آخرت به آن یک وضع خاصی می‌دهد که شروع این سوره را حداقل با یک رنگ و بوی تازه‌ای که با بقیه‌ی سوره‌ها تفاوتی دارد. شما به محض اینکه شروع می‌کنید یک همچین چیزی را احساس می‌کنید.\n…يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ…(هود/۳)\nحضار: عبارت‌هایی مثل يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ (هود/۳) به چه معنی می‌دهد؟\nکسی که ذی فضل است، به او یک فضلی داده شده و دوباره این را به او می‌خواهند اعطا بکنند. مثلاً شما استعداد شاعری داری، استعداد شاعری را به شما اعطا می‌کنند. ولی ذی فضل بودید.\nيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ یعنی چی؟ چه ارتباطی با توحید و استغفار و توبه دارد؟ یک بار این است که من همه چیز را می‌توانم شخصی کنم. مثل اینکه خداوند یک چیزهایی در دستش هست، می‌گوید شما این را بگو اگر گفتی این را به تو می‌دهم. یک بار این است که یک ارتباط ارگانیک‌تر برقرار بکنید، که چرا راه آدم‌ها به سمت یک فضیلت‌هایی باز می‌شود، وقتی که موحداند و وقتی که توبه می‌کنند. می‌خوام سعی بکنم این را یک خورده توضیح بدم، یعنی چه که به او فضل دادیم یعنی چی؟ بذارید اول من همین عبارت را سعی کنم معنی کنم چون به نظر پارادوکسیکال می‌رسد. معنی نسبتا ساده‌ای فکر می‌کنم دارد. آن هم این است که همه‌ی ما استعداد‌هایی داریم. مثلاً فرض کنید یک نفر استعداد شاعر شدن دارد، همه ندارند. یک نفر می‌تواند ریاضیدان بشود. همه‌ی ما استعداد آدم شدن و موحد بودن و به معرفت رسیدن را داریم، یک چیزهای عمومی است. ولی یک فضیلت‌هایی هست که لزوما این طوری نیست که همه داشته باشند. مثلاً فرض کنید به مقامات عرفانی رسیدن، زبان گویایی برای بیان تجربه‌های خود داشتن و… ولی می‌بینید بعضی‌ها دارند، این فضیلت‌شان است. یک آدم‌هایی استعداد علمی خاصی دارند، حافظه‌ی خیلی قوی‌ای دارند. می‌توانند یک کارهایی انجام بدهند که دیگران نمی‌توانند انجام بدهند، این ویژگی هایشان است.\nاین آیه دارد می‌گوید که بعد از اینکه دعوت شدید به توحید و استغفار و توبه، اثرش این است که این فضیلت‌ها به شما داده می‌شود. ذی فضل هستید ولی در شما انگار بروز نکرده است. مثلاً یک آدمی غرق در یک زندگی نامطبوع و گناهکارانه‌ای است. این نوید به او داده می‌شود که تو یک فضیلت‌هایی داری که گم شدن. برای خاطر اینکه مثلاً رفتی دنبال عیاشی. اگر توبه بکنی آن فضیلت‌ها یک جوری شکوفا می‌شوند. وعده‌ی خودشکوفایی است. اگر با مبنای واژه‌های امروزی بخواهیم صحبت کنیم. همه‌ی ما یک چیزی که از نظر روانی به آن نیاز داریم این است که به یک حالت خودشکوفایی برسیم. یعنی استعداد‌های ذاتی که داریم، شکوفا بشوند و به مرحله‌ی فعلیت برسند.\nاین داده شدن فضل به ذی فضل یعنی اینکه اون چیزی که در ذات شما هست، بروز میکند. این نتیجه‌ی این است که شما موحد باشید و نتیجه‌ی این است که شما توبه کرده باشید. کارتان به جایی می‌رسد که ویژگی‌های درونی‌تان شکوفا می‌شود. این چیزی است که فکر می‌کنم نیاز به توضیح دارد. به شدت هم احساس می‌کنم، این بخش سوره یک بخش خاصی از سوره است که باید به آن توجه کرد.\nاز اینجا شروع بکنیم که چه ارتباطی بین فعلیت پیدا کردن استعداد‌ها و حتی کشف استعداد ها، این که آدم بفهمد چه استعداد‌هایی دارد و توحید وجود دارد. من چه جوری می‌توانم توضیح بدهم برای یک آدمی، نه صرفا به این دلیل که در قرآن نوشته است، که چرا آدم موحد به خودشکوفایی می‌رسد. یعنی نزدیک می‌شود به اینکه ویژگی‌های خودش را درک بکند و درجهت آن ویژگی‌ها حرکت بکند.\nمی‌خواهم بگویم که نه نتیجه‌ی اعتقاد به خداوند یکتا، منظورمان از توحید،أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ (هود/۲) است. یعنی اون التزام عملی است که ما در اطاعت از خداوند و عدم اطاعت از غیر خدا داریم. می‌خواهم یک ارتباط روشنی بینشان نشان بدهم که چرا وقتی یک آدمی موحد است فقط از خداوند اطاعت می‌کند. به یک جایی می‌رسد مثل اینکه استعداد‌های درونی خودش را کشف می‌کند و می‌تواند در جهت شان حرکت کند.\nاصل ساده‌ای که وجود دارد و فکر می‌کنم همه به راحتی بتوانند روی آن توافق بکنند این است که اگر یک آدمی استعداد‌های ویژه‌ای داشته باشد و هیچ فشار کاذبی از درون یا بیرون روی او نباشد، در معرض جهان قرارش بدهیم، خود به خود استعدادش شکوفا می‌شود.\nمثل فرض کنید یک آدمی هیچ نهی و امری نسبت به امر شاعری روی او نیست. استعداد شعر دارد. حالا در مقابل یک دنیایی قرار میگیرد که خیلی راه‌های مختلف می‌تواند برود. چون استعداد شاعری دارد. شعر را خوب می‌فهمد، بهتر از دیگران می‌فهمد و یک جوری نسبت به گفتن شعر هم یک میل درونی دارد. شما وقتی استعداد دارید میل به ابراز اون دارید.\nمن از این مثال استفاده می‌کنم. پاسکال ریاضیدان معروف که پدر علم احتمال و هندسه‌دان خوبی بوده است. کلا در شروع تاریخ calculus هم یک نقش مشخصی دارد، آدم خیلی قدیمی‌ای است. آدمی ماقبل از نیوتونی است! یعنی خیلی قبل از calculus تعلق دارد. پدر پاسکال علاقه زیادی به ریاضی داشته و ظاهرا می‌گویند زمان زیادی را در زندگیش صرف ریاضی کرده بود و احتمالا مثل خیلی‌ها آخرش به این نتیجه رسیده بود که این نون و آب توش نیست! شاغل هم بود و اینکه احساس می‌کرد که وقتش را تلف کرده است. اگر بیشتر مثلاً به امور شغلی خودش می‌رسید، بیشتر تو زندگیش پیشرفت می‌کرد. این ریاضیات باعث عقب افتادنش شده است. وقتی پاسکال که به دنیا آمده بود، می‌ترسید پسرش هم دچار این انحراف بشود. برای همین نه فقط همه‌ی کتاب‌های ریاضی خودش را جمع کرده بود، خودش در مورد ریاضیات جلوی بلز چیزی نمی‌گفت و دیگران هم نباید می‌گفتند. چون فکر می‌کرد، معمولا اینجوری است، اگر پدر استعداد داشته باشد، پسر هم یک زمینه‌هایی دارد. خلاصه این ادامه داشت تا یک روزی رفت دید که بلز یک گوشه‌ی اتاق، یک جایی یک فرش را زده کنار، یک مثلث کشیده و یک خطی روش کشیده، پدرش پرسیده داری چیکار می‌کنی؟ گفت من یک چیز خیلی جالبی فهمیدم، اینکه مجموع گوشه‌های داخلی مثلث همیشه به اندازه‌ی دو تا قائمه است. پدرش هم دید، نمی‌شود کنترلش کرد! خودش رفته دارد هندسه را از اول بیچاره کشف می‌کند! تسلیم شد و اجازه داد که کتاب‌های ریاضی بخواند. این داستان را برای تقریب ذهن گفتم، اینکه چقدر واقعی باشد نمی‌دانم. تو کتاب‌های تاریخ علم داستان‌های غیرواقعی هم زیاد می‌نویسند ولی شاید هم راست باشد.\nیک نفر اگر خیلی استعداد دارد، حتی اگر جلویش را بگیرید، به آن می‌رسد. حالا استعداد اگر در آن حد هم نباشد، بالاخره اولین بارهایی که مثلا با ریاضی برخورد می‌کند، چون زود می‌فهمد، خوشش می‌آید. خودش هم احساس می‌کند که می‌تواند تولید کند. مثلاً یک چیزهایی به ذهنش می‌رسد و به سمت آن دنیا کشیده می‌شود. ولی ممکن است از بیرون یک نهی‌هایی وجود داشته باشد. یک فشارهایی باعث شود که با اینکه یک استعداد‌هایی دارید، ولی به خاطر اینکه شرایط آماده نیست، از بیرون یا از درون موانعی وجود دارد، این استعداد‌ها را اصلاً از درون خود کشف نکنید یا پیگیری نکنید.\nارتباطش با و يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ یک موردش همین است. کسی که موحد است، در واقع از همه‌ی قیدهایی که در بیرون جامعه به او تحمیل شده، پدر و مادرش به او تحمیل کردن یا هر چیز دیگری، سنت‌هایی که در جامعه‌اش هست و به طور غیرقابل قبولی مثلاً یک چیزهایی را ازش نهی کردن، از این‌ها آزاد می‌شود. وقتی به یک جایی می‌رسد که دیگر تابع این نیروهای پراکنده‌ای که در بیرونش است نیست، به یک حالت آزادی می‌رسد. در این حالت آزادی ممکن است کشف کند که یک کاری را خیلی خوب انجام می‌دهد. چیزی که مانع از دیدن یک همچین چیزهایی در درون ما می‌شود، این است که ما یک امر و نهی‌های فراوانی را از دوران کودکی در درون خودمان نهادینه می‌کنیم که رسیدن به توحید عملی، می‌تواند آن از بین ببرد.\n۶-۳ امر و نهی‌ها، توحید و شرک\nما به محض اینکه متولد می‌شویم، اولین امر و نهی‌ها احتمالا از طرف پدر و مادر و خانواده است. یک چیزهایی به ما گفتن، اصلاً مهم نیست این‌ها درست باشند یا غلط باشند، نتیجه‌ی این برخورد شما با دنیای خارج این است که یک مجموعه‌ای از امر و نهی ها، بایدها و نبایدها، خوب‌ها و بد‌ها که نتیجه‌ی عکس العمل هایی است که معمولا ما از اطرافیان خودمون می‌بینیم، در درونمان به وجود می‌آید. شما اصلاً نه فقط با این امر و نهی‌ها زندگی می‌کنید، شما معمولا با تصویر این کسانی که در بیرونتان هستند و روی شما تاثیر گذاشتند، زندگی می‌کنید. یک خورده بخواهم عمیق‌تر توضیح بدم؛ بیرون از ما یک منابع قدرتی وجود دارد که ما را تابع خودشان می‌کنند. اتفاقا پارسال در مورد سوره‌ی عنکبوت خیلی صحبت می‌کردم، خیلی در مورد این ارتباط بین شرک و توحید با این شبکه‌ی روابط اجتماعی صحبت کردم. به همان دلیلی که به شدت احتیاج به امنیت داریم، نسبت به منابع قدرت خودمان را حفاظت می‌کنیم. اگر آن منبع قدرت بزرگ در بیرون ما باشد و ما را امر و نهی کند، از آن اطاعت می‌کنیم. همه‌ی ما این کار را می‌کنیم. به یک معنایی همه‌ی ما از شرک داریم شروع می‌کنیم. یعنی یک کودک، برای کودک شرک و توحید معنی ندارد، ولی کودک بالاخره دارد حرف دیگران را گوش می‌دهد. منابع مختلفی که ممکن است از روی علاقه باشد یا از روی ترس از مجازات باشد، حرفشان را گوش می‌دهد. بالاخره حرف پدر و مادرش را گوش میدهد، بعد کم‌کم حرف معلم را گوش میدهد، حرف منابع قدرت دیگری که در جامعه هست را گوش می‌دهد و خیلی وقت‌ها، مهم‌تر از این‌ها گاهی تاثیر یک دوست بدون اینکه اعمال زوری انجام بدهد. یعنی یک فردی در اطراف من زندگی می‌کند که من روی او خیلی حساب می‌کنم و به او علاقه دارم، الگوی من شده است. کم‌کم این منابع قدرت خارجی به درون ما نفوذ می‌کنند. من در درون خودم انگار یک تصویری از مادر دارم. شاید برایتان پیش آمده باشد که تنها نشستید دارید با یک نفر در ذهنتون حرف می‌زنید. گاهی تنها تصمیم میگیرید یک کاری بکنید ولی در فکر این هستید که بابایتان چه خواهد گفت!\nاین که می‌گویم مانع ایجاد می‌شود، یعنی اگر بریم در کره‌ی دیگری هم زندگی کنیم، باز به نظر می‌رسد، باید یک موانعی را طی بکنیم تا این اشباحی که در درون ما زندگی می‌کنند که نتیجه‌ی تاثیر منابع قدرت هستند را از بین ببریم. منابع قدرت مانند والدین، خانواده، افراد مسئولی که در جامعه با آنها برخورد کردیم، و خیلی وقت‌ها مهم‌تر از همه‌ی اینها، از دوره‌ی بلوغ به بعد، دوستانی که اطراف ما هستند و روی ما تاثیر می‌گذارند و ممکن است یک بچه‌ای بعد از اینکه دوره‌ی کودکی ش را طی کرد، ممکن است بیشترین چیزی که برایش مهم باشد این باشد که فلان دوستش اگر بفهمد یک چنین کاری کرده است، چه می‌گوید تا اینکه اگر پدرش بفهمد چه می‌کند. مثل اینکه دوست منبع بزرگتری است برای فشاری که روی این فرد هست که چه کار بکند و چه کار نکند. همه این‌ها مخالف با اون چیزی است که ما به آن می‌گوییم، توحید به معنای عملی.\nتوحید عملی به این معنی هست که من حرف هیچ کس جز خدا اصلاً در ذهن من وجود نداشته باشد. هیچ کدام این اشباح دیگر در وجود من وجود نداشته باشد. یعنی من وقتی دارم تصمیم می‌گیرم یک کاری را انجام بدم، هیچ چیزی تو ذهنم نباشد جز اینکه خدا چه می‌گوید اگر بفهمد که من این کار را کردم! خدا هم که همیشه می‌فهمد من این کار را کردم، بنابراین آدم موحد این جوریه که فقط در مقابل یک نفر احساس مسئولیت می‌کند. اینکه دیگران چی می‌گن دیگران چی نشان می‌دهند براش مهم نیست.\nاگر بخواهم در یک عبارت قرآنی این را خلاصه بکنم، موعظه‌ی زیبایی که حضرت یوسف در زندان برای زندانیای همراه خودش کرد، از آنها پرسید که يَا صَاحِبَيِ السِّجْنِ أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ (یوسف/۳۹) اصلاً توحید به همین دلیل است، به دلیل اینکه اشباح را از بین می‌برد، این ارواح متفرق را. آدم‌هایی هستند که زندگی‌شان تلخ می‌شود، به خاطر اینکه این اشباحی که در درونشان زندگی می‌کنند، این ارباب متفرق حرف‌های متفاوتی می‌زنند. اگر بخواهد پدرش را راضی نگه دارد، آن یکی را هم راضی نگه دارد، نمی‌شود. در حد انفجار به حالت بن‌بست در زندگی‌شان می‌رسد. برای اینکه هر منبعی از یک طرف دارد می‌کشدش. الان دانشجویی هست که از خانواده‌ای سنتی آمده، در یک فضای دانشگاه، مثلاً دوستانش مدرن هستند و بین اینکه خلاصه چه کار باید بکند مانده است. اگر خیلی سنتی رفتار کند، این‌ها نمی‌پذیرنش، اگر بخواهد این جوری زندگی کند، در خانه مشکل ایجاد می‌شود. اگر این‌ها بفهمند این در خانه یک جوری دیگری است، چه می‌شود؟ اگر این‌ها یک روزی بیان ببینن خانه‌اش، مادرش چادری است یا مثلاً اصلاً پدرش آخوند است چه می‌شود. توحید همه‌ی این چیزها را کنسل می‌کند. یعنی شمایید و خداوندی که جز خیر هیچ خواسته‌ای ندارد. ببین مشکل این ارباب متفرق چیه. اولا چرند و پرند زیاد می‌گویند بعد هم اینکه، تمایلات نفسانی‌شان خیلی وقت‌ها در چیزی که از شما می‌خواهند دخیل است. می‌دانید منظورم چیه؟ یعنی اینجوری نیست که اگر طرف فشاری روی شما می‌آورد که این جوری باشید یا آن جوری نباشید خیر شما را می‌خواهد، تمایلات خودش لحاظ می‌کند. اصلاً یک نفر ممکن است از این که تمایلات خودش را به شما دارد تحمیل می‌کند، لذت می‌برد. معمولا این ارباب متفرق کاری به این ندارن که خیر شما چیست، یا اینکه اصلاً نمی‌دانند خیر شما چیست، حتی اگر کار هم داشته باشند معمولا اشتباه می‌کنند. خیلی از پدر و مادر‌ها جلوی شکوفا شدن استعداد‌های فرزندان‌شان را می‌گیرند، با خیر خواهی! چون نمی‌دانند، او در درونش واقعا چه می‌گذرد.\nانسان به جایی برسد که آن جاذبه‌هایی که از بیرون، اینور آنور می‌کشندش، کنسل بشود، محیط درونی‌اش به جایی می‌رسد که به یک حالت خود شکوفایی می‌رسد. برای اینکه حالا اگر یک استعدادی داشته باشد، فشاری رویش نیست. خود به خود مثل اینکه یک ذره‌ی مادی را در جایی که نیرو‌هایی به آن وارد نمی‌شود، بگذارید. فقط یک جوری انگار یک انگیزه‌های درونی در او باشد، فقط این انگیزه‌های درونی در او باقی بماند و موانع خارجی‌اش را برداریم، این خود به خود در آن جهتش که برایش روان‌تر و راحت‌تر و لذت‌بخش‌تر و با استعدادهایش هماهنگ‌تر است می‌تواند پیش برود. بنابراین توحید یک ارتباط خیلی روشنی با این مسئله دارد که آدم‌ها وقتی در تشطت آرا دارند زندگی می‌کنند، فشار‌های زیادی از سنت‌های اجتماعی بهشان وارد می‌شود. خیلی از آدم‌ها ممکن است در همین کشور خودمان در یک برهه‌هایی استعداد‌هایی داشتن که مباح شمرده نمی‌شده است، بنابراین اصلاً راه برایشان نبوده که به سمتش بروند، یعنی نهی‌هایی اکید وجود داشته است. نه فقط اینکه امکاناتش را نداشتند، اصلاً از درون، امکان اینکه به اون سمت بروند را نداشتند. به خاطر اینکه از درون‌شان نهی‌هایی وجود داشته است.\nدر بیرون همه‌ی ما امر و نهی وجود داشته و دارد. مسئله تبعیت از آنهاست. یعنی شما به محض اینکه از یک نفر تبعیت می‌کنید، اونجاست که این تبدیل به یک شبح درونی می‌شود و قدرت پیدا می‌کند و انگار شما را باز خواست می‌کند. شما اگر تابع دیگران نشوید، یعنی تبعیت از حرف‌های متفرقی که دیگران می‌زنند را کنار بگذارید. تبعیت یعنی یک جایی به شما اجبار کرد یا به هر طریق از نظر عاطفی شما را در یک شرایطی قرار داد که حرفش را گوش کردید بدون اینکه قانع شده باشید که این حرف درست است. تبصره: اگر احساس کنم که یک کار درستی دارم انجام میدم، واقعا از درونم بپذیرم، این معنی‌اش این نیست که چون او گفت انجام دادم. این خلاف توحید نیست که یک نفر یک حرفی زد و من حرفش را گوش کردم و قانع شدم که حرف درستی است. من تابع او نشدم. تابع این شدم که حقیقتی را کشف کردم. اصلاً توحید همین است که شما تابع حق باشید. واقعا اگر بخواهید در یک جمله خلاصه بکنید که توحید عملی چیست؟ این است که تابع حق و حقیقت در اون معنایی که می‌فهمیم، باشیم. چون الله چیزی غیر از آن از ما نمی‌خواهد. بنابراین تابع الله بودن چیزی جز تبعیت از حق و حقیقت نیست. بنابراین اگر یک نفر از بیرون، با این مکانیزم که به من یک حرفی گفته است که من قانع شدم و می‌فهمم که این حرف حق است، مثلاً حرف پیغمبر را گوش کردم، گوش کردم نه به خاطر اینکه شمشیر کشیده بود و من را تهدید می‌کرد، که اگر گوش نکنی گردنت را میزنم، حرفش را گوش کردم به این خاطر که حرف حق می‌زد و من درک می‌کردم که این حرف، حرف حق است. اینجا این تبعیت تبدیل به یک شبح درونی نمی‌شود.\nولی اگر کسی حرف ناحق زد یا یک حرف حقی زد و شما تشخیص ندادید که حرف حق است. به این دلیل قبول کردید که زور بالا سرتان بود. ترسیدید یا شما را در یک مخمصه‌ی عاطفی گذاشت یا شما قبول نداشتید که درست است، انجام دادید، آن وقت که آن آدم را به درون خودتان راه داده‌اید. حالا به شما فشار می‌آورد و روزی خلاص می‌شوید که کلا این کار را کنار بگذارید. من بارها این را تأکید کردم و دوباره هم می‌گویم نمی‌شود یک نفری از نظر معرفتی به یک مراحل بالایی نرسد، یعنی قدرت کشف حقیقت را نداشته باشد و موحد واقعی باشد. یعنی نمی‌شود کسی صرفا حرف دیگران را گوش بدهد و موحد باشد. شما باید بتوانید حقیقت را تشخیص بدهید و باید اهل معرفت باشید تا بتوانید بگویید که من دارم از حق تبعیت می‌کنم وگرنه دارید از دیگران که فکر می‌کنید حرف حق می‌زنند تبعیت می‌کنید. این یک مرحله‌ی خیلی متوسطی است.\nمثلاً من احکام الهی را چون شنیدم ازشان تبعیت می‌کنم. بدون اینکه هیچ حسی بهشان داشته باشم. بدون اینکه حق بودنشان را بفهمم. در این حالت، یک درجه پایین‌ترم از یک آدمی که حقیقت را درک می‌کند و مستقیما انگار از حقیقت پیروی می‌کند. یعنی شما هر چقدر به اینجا برسید که اوامر و نواحی خداوند را که توسط پیامبران به ما گزارش شده را بهتر درک بکنید، به این حالت توحیدی نزدیک‌تر می‌شوید. به این حالتی که از چیزی به غیر از حق تبعیت نمی‌کنید. یعنی دیگر حتی شخصیت پیامبر یا شخصیت آدم‌هایی که شما آنها را اهل حق می‌دانید هم، کم کم تاثیرشان روی شما کم می‌شود. مرحله‌ی متوسط این است که شما به هر طریقی مثلاً فرض کنید با دیدن معجزاتی، آدم‌های اهل حق را شناسایی می‌کنید و تابعشان می‌شوید. این یک مرحله‌ی متوسطی است که خیلی از آدم‌ها اجبارا ممکن است این کار را بکنند. من تشخیص می‌دهم که پیامبر نماینده‌ی خداست و حرف خداوند را می‌زند، ولو اینکه متوجه نمی‌شوم که این حرف‌ها درست است و از این شخص تبعیت می‌کنم. نمی‌فهمم که این‌ها فایده دارد یا ندارد. فقط حس می‌کنم که این حرف‌ها، حرف خداست چون این شخص این حرف‌ها را می‌زند.\nبنابراین این که یک آدم‌هایی را پیدا بکنیم که اهل حق باشند و از آنها تبعیت کنیم بالاخره یک قدمی است در راه تبعیت کردن از حق، ولی قدم نهایی نیست. قدم نهایی این است که شما خودتان اهل حق باشید، اهل معرفت باشید، حقیقت را درک بکنید و آن چیزی که را از شما خواسته می‌شود را عمیق‌تر و با درک و معرفت بهتر انجام بدهید.\nحضار: در همین راستا که فرمودید رابطه‌ی بین توحید برای رسیدن به استعدادها، انسان را از یک سری قید و بندها آزاد می‌کند که خود به خود به سمت شکوفایی استعدادش برود. پس این طور هم می‌شود نگاه کرد که در واقع رسیدن به توحید، نزدیک شدن به صداقت هم می‌خواهد. مثلا فرض کنید در آن پروسه‌ی کاری خودش هم صادقانه با آن مسئله‌اش برخورد کند و آن صدق است که خیلی کمکش می‌کند که پیشرفت کند. من احساس می‌کنم خیلی از کسانی که در حوزه‌های علمی هم حتی پیشرفت کردن، صادقانه برخورد کردن با مسئله‌ها بوده به جای اینکه این اهداف دیگه‌ای داشته باشند.\nمنظورتان از صادقانه برخورد چیست؟ مثلاً دنبال دانش است و چیز دیگری نمی‌خواهد ؟ – بله، یک کمی شاید دقیق‌تر بشود بیان کرد این است که واقعا علاقه‌اش به صورت ذاتی و صدق درونی‌اش باشد، علاقه‌اش به اون سمت کشیده شده باشد.\nمن چیزی که از حرف شما می‌فهمم این است که آدمی که صادق است با خودش صادق است و اهل صدق است. وقتی در درون خودش یک تمایلی را می‌بیند، آن را انکار نمی‌کند. یعنی در کشف خودش یک امتیازی دارد. یعنی مثلاً اگر شعر دوست دارد، می‌بیند، حس می‌کند. چون خیلی وقت‌ها اصلاً مشکل این است که طرف استعدادی را که دارد، نمی‌بیند. یعنی خودش را انکار می‌کند. آدم صادق معمولا توانایی این که این چیزها را از خودش بپوشاند و انکار بکند را ندارد، یعنی تمایلی دارد و همیشه در درونش به صورت شفاف وجود دارد. بنابراین استعداد‌های خودش را می‌بیند. خیلی از صفات خوب دیگر شما می‌توانید ارتباطش را با خود شکوفایی بررسی کنید.\n– خیلی‌ها که بدون این که مثل دغدغه‌های مدرک داشته باشند و دور ا این‌ها سراغ علاقه شان رفتند و به یک جایی رسیدند احساس می‌کنم شخصیتا انسان‌هایی هستند که شخصیتا هم صادق ترند. یعنی در برخورد با این‌ها می‌بینیم که آدم‌های صادقی‌اند و دروغ نمی‌گویند. و این در هر صورت ارتباط دارد شاید.\nبه هر صورت من دارم سعی می‌کنم که این ارتباط مستقیم بین توحید و این چیزی که از ما خواسته شده، استغفروا ربکم ثم توبوا علیه را بیان می‌کنم، تا برسیم به اینجا که و يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ. معنی آیه را روشن بکنم. ولی خوب واقعا اینکه با ویژگی‌های دیگری مثل صداقت و … این خودشکوفایی ارتباط دارد، فکر می‌کنم موضوعی هست که بررسی هم شده است. معمولا در روان‌شاسی روی زمینه‌های خودشکوفایی بحث می‌کنند که چه طور می‌شود به آن رسید. آنجا قطعاً حرف از توحید نمی‌زنند در حالی که به نظرم این‌ها خیلی عمیق‌تر است. مسئله‌ی توحید و در واقع پاسخ مثبت دادن به دعوت‌های دینی راه حل‌های کلی‌ای هستند. مولوی می‌گوید: هر که را جامه ز عشقی چاک شد او ز حرص و عیب کلی پاک شد.یک راه حل‌هایی هستند مثل همین.\nشما موحد بشوید، کلا مشکلاتتان حل می‌شود. ولی ممکن است برای هر کدام از مراحل تکامل روانی، راه حل‌های اختصاصی هم وجود داشته باشیم. ولی چیزی که الان دارم سعی می‌کنم بگویم این است که توحید چه طور راه را باز می‌کند برای اینکه من به حالت خودشکوفایی برسم، قطعاً عوامل دیگری هم هستند که می‌توانند خیلی کمک کنند.\n– حضار: استاد شما گفتید که توحید یعنی پیدا کردن حقیقت.\nبله توحید یعنی اینکه من تابع حق باشم. چون ان الله هو الحق. این عین آیه است. یعنی تابع الله بودن با تابع حق بودن یکی است.\n– یک شرطی تعیین کردید، این را درک نمی‌کنم که آدم باید اهل معرفت باشد. می‌خواهم ببینم ما حق و حقیقت را چی تعریف می‌کنیم؟ هر انسانی نمی‌تواند آن را درک کند؟ یعنی چه حق و حقیقتی را تعریف می‌کنید؟\nشما اگر می‌خواهید موحد باشید باید تابع حق باشید. باید حق را تشخیص بدهید. حقیقت را تشخیص بدید و به آن عمل کنید. حالا چاره‌ای ندارید، شما می‌خواهید ببینید یک کاری را بکنید یا نه. باید ببینید خداوند از شما چی می‌خواهد.\n– خوب درسته، یعنی این را هر کسی می‌تواند تشخیص بدهد. – می‌تواند؟ به نظر من حقیقت باید جوری باشد که هر کسی بتواند به آن برسد.\nنه اصلا. همه‌ی ماجرا این است که ما با سبک زندگی و با شیوه‌ی زندگی خودمان دور می‌شویم از اینکه بتوانیم حقیقت را تشخیص بدهیم یا ندهیم.\n– من فکر می‌کنم شاید درک کند ولی خودش آن حقیقت را می‌پوشاند.\nنه قرآن می‌گوید کسایی که به سمت کفر می‌روند، کسانی که ظلم می‌کنند و کافر می‌شوند، در حجاب قرار می‌گیرند.\n– آنها خودشون آن حجاب را ایجاد می‌کنند.\nنه اصلا درک نمی‌کنند دیگر. قوای شناختی‌شان در اثر مشکلی که برایشان پیش آمده ضعیف می‌شود و درک نمی‌کنند. قابلیت درک حقیقت را ندارند.\n– یعنی حالت اولیشون اینه که ..؟\nبله حالت اولیه همه‌ی ما این است که استعداد معرفت حق و حقیقت را داریم و به نظر می‌رسد هیچ وقت هم به کلی نابود نمی‌شود ولی ضعیف می‌شود، قوی می‌شود. بنابراین شما اگر می‌خواهید موحد واقعی باشید باید هم در زمینه‌ی معرفت قوی باشید و هم الزام اینکه یک چیزی را که تشخیص دادید، انجام بدهید. خیلی وقت‌ها مشکل ما این است که نمی‌فهمیم چه کاری را باید انجام بدهیم. دقت می‌کنید؟\n– در معرفت چه طور می‌شود قوی شد؟ معرفت را چه تعریف می‌کنید؟\nخداوند می‌گوید که تقوا پیشه بکنید تا به شما فرقان بدهیم. در ابتدای سوره‌ی بقره توصیف می‌کند که آدم‌ها بعضی کافرند و در حجابند و بر قلبشان مهر زده شده است. یک عده متقی هستند و همه چیز را خیلی خوب می‌فهمند و یک عده هم بینابین هستند. بعد می‌گوید یا ایها الناس اعبدوا ربکم، لعلکم تتقون. به هر حال راه حل مشکل این است که تقوا داشته باشد. خداوند را عبادت کنید تا اینکه زمینه‌های قلبتان آماده بشود برای اینکه حقیقت را درک کنید.\n– تقوا یعنی چی؟ اگر بخواهیم در هر عملمان تقوا پیشه کنیم یعنی چی؟\nاعبدوا ربکم را متوجه می‌شوید؟ خداوند را عبادت بکنید.\n– نه اگه بگویید که همان تقواست.\nمشکل این است که ما یک جاهایی گیر افتادیم. دنبال یک راهی می‌گردیم. اگر به ما بگویند تقوا داشته باش، حالا ما مشکلمان این است که تقوا نداریم. ولی این فعل، این امر که اعبدوا ربکم را کسی نمی‌تواند بگوید من نمی‌دانم. بیشتر عبادت کنید. همین عبادت‌هایی که بلدید. عبادت کنید. در حدی هم که تقوا می‌دانید، کارهای بدی که گناه محسوب می‌شوند را نکنید. قدم به قدم می‌رسید به جایی که بیشتر می‌فهمید و بیشتر می‌توانید عمل کنید. بنابراین کسی نمی‌تواند بگوید اصلاً این شروعش برام مبهم است. من می‌گویم بیشتر نماز بخوانید و گناه نکنید. بالاخره از یک راهی می‌شود شروع کرد. شما اگر یک مدتی خودتان را و فضای زندگی‌تان را از یک کارهای خلافی پاک کنید و یک کارهایی مثل عبادت که کارهای زیبایی هستند انجام بدید، کم‌کم یک غبارهایی از ذهن و دلتان برداشته می‌شود. بعد ممکن است خیلی از چیزهایی که قبلا نمی‌فهمیدید را به وضوح بفهمید. این دعوت قرآن است. اگر می‌خواهید به حقیقت برسید برای رسیدن به حق باید تقوا داشته باشید تا به شما فرقان داده بشود. یعنی یک نیرویی بدهد که حق و باطل را در هر حالتی تشخیص بدهید. اگر فرقان می‌خواهید، تقوا داشته باشید و اگر تقوا می‌خواهید ، عبادت کنید. این عبادت‌ها را کسی نمی‌تواند بگوید من نمی‌دانم از کجا شروع کنم و چکار کنم.\n– داستان خوارج این وسط چه می‌شود؟ این‌ها هم عبادت می‌کردند منتها باز هیچ وقت نرسیدند به فرقان که بتوانند تمیز ایجاد کنند بین حق و ناحق؟ یعنی صرفا عبادت آیا راه به جایی می‌برد.\nبنا به چیزی که در قرآن می‌خوانیم، یا ایها الناس اعبدوا ربکم لعلکم تتقون. بله، می‌برد. مثلاً فرض کنید الان گروه داعش. اینکه یک آدم‌هایی گمراه می‌شوند به دلیل اینکه از کسانی پیروی می‌کنند که جای پیروی کردن ندارند، حالا هر چقدر هم عبادت کنند. این دقیقا نمونه‌ی آدمی است که حق را تشخیص نمی‌دهد. سعی می‌کند با فرمول دوم، یک آدمی را پیدا کند و آن آدم هر چی بگوید را انجام دهد. مشکل خوارج این است که در واقع تابع یک کسی هستند، تابع یک کسایی می‌شوند که اهل حق نیستند، اهل حق را اشتباه تشخیص می‌دهند.\n– تشخیص یا درونی است یا بیرونی. تشخیص درونی من بر تشخیص درونی هیچ کس دیگری برتری ندارد. من نمی‌توانم بگم تشخیص درونی من برتر است یا تشخیص درونی شما. پس می‌ماند تشخیص بیرونی، تشخیص بیرونی هم از دین یک سوپرایگو جدید ایجاد می‌کند که می‌بینیم مشکلات را حتی بیشتر هم می‌کند. یعنی نظر نهایی شما این است که توحید به معنای واقعی‌اش باید ما را از قید و بند همه‌ی مسائل جانبی رها کند و به آن مسیری که باید برویم، برویم.\nبله این یک چیز مشخصی است که دعوت دعوت ساده‌ای است که عبادت کنید که به تقوا برسید ولی می‌بینید که عملا اینجوری نیست. من می‌گویم که نکته شروع که من گناهان و خطاها را کنار بگذارم و خداوند را اطاعت بکنم روشن است اما نگفتم که این کار ساده‌ایست. یعنی اینکه حالا هر کسی عبادت بکند بلافاصله به آن حالت می‌رسد. بسته به این که چقدر در عبادتش صدق داشته باشد است. ولی اینکه موفق می‌شوید به اینکه مثلاً عبادت بکنید؟ این که عبادت کردن به معنای فقط ظاهرا خم و راست شدن که نیست؟ مثلاً قرآن نمی‌گوید که اگر 24 ساعته نماز بخوانید، فقط به این معنای اینکه یک اورادی که نمی‌فهمید و منظوری ازش ندراید را بگویید و هی خم و راست بشوید، به جایی می‌رسید. اون فعل عبادت، پیروی کردن از خداوند و ستایش کردن از خداوند چقدر محقق می‌شود، همان قدر پیش رفت می‌کنید. چیزی که شما می‌بینید، آدم‌های زیادی در طول تاریخ بودند که در ظاهر زیاد عبادت می‌کردند ولی به جایی نمی‌رسیدند، بله خوب این پدیده‌ی خیلی رایجی هست دیگر.\n– بنده‌های خدا خوارج هم روزها روزه می‌گرفتند، شب‌ها به نماز می‌ایستادند، یعنی از نظر عبادت چیزی کم نمی‌گذاشتند. یعنی حتی نمی‌توان گفت نیت درونی آن‌ها بد بوده یا اشتباه بوده، ما از اینجا چگونه می‌توانیم بگوییم؟ باز یک چیز دیگر، یک منبع بیرون دیگر آمده گفته حالا به خاطر اینکه به امر ولایت این دسته خیلی اشراف نداشتند به این مشکل دچار شدند. باز اینجا یک چیزی اضافه کردن.\nالان داعش مشکلش اصلاً ولایت است. ولی اشتباهی دارند. من خوارج را نمی‌گویم، چون رهبر خیلی روشن و مشخصی نداشتند. ولایت، مسئله تشخیص ولی بر حق است. مشکل همینجاست که من می‌خواهم بگویم که اصلاً این جواب درستی نیست. مثلاً فرض کنید مشکل خوارج این بود که ولایت نداشتند، یعنی چی ولایت نداشتند؟ یعنی چی ولایت نداشتند. یعنی ولی بر حق را تشخیص ندادند. مشکل همین جاست. مثلاً داعش ولایت دارند، تابع یک موجودی هستند، ولی اون موجود می‌گوید مثلاً آدم‌ها را سر ببر، این‌ها هم خیلی مطیع‌اند. این که کلمه‌ی ولایت را به کار می‌بریم، معنیش این است که شما باید اهل حق را بشناسی. بنابراین باید به یک مقدار معرفتی رسیده باشی تا بفهمی. یعنی مثلاً اینکه یک آدمی حضرت علی را می‌دیده است، معاویه را هم می‌دید است و نمی‌فهمیده که کدامشان راست می‌گویند، کدامشان دروغ می‌گویند، کدامشان بر حق هستند کدامشان بر حق نیستند، مشکل معرفتی دارد دیگه. درسته؟ من سوالی که شما دارید می‌کنید، جوابش به نظرم این است که در واقع شواهدی که شما می‌آورید این است که این مسیر، مسیر آسانی نیست. یعنی این که عبادت، فعل اینکه خدا به شما گفته عبادت بکنید، خداوند را بپرستید، این شامل تبعیت از غیر خدا نکردن و این‌ها هم می‌شود.\nیعنی یک آدمی که دارد عبادت می‌کنه، چقدر این فعل عبادت در او تحقق پیدا می‌کند. در همین مقدار که تحقق پیدا می‌کند به تقوا می‌رسد. ممکن است زمان ببرد ولی بالاخره به یک جایی می‌رسد که معرفت هم پیدا می‌کند. حالا خیلی از آدم‌ها ممکن است در ظاهر خیلی عبادت می‌کنند ولی عمل عبادت، یعنی واقعا پرستش خدا اتفاق نمی‌افتد.\nیک آدمی را در نظر بگیرید که شنیده که عبادت زیاد خوب است. یاد می‌گیرد که چه طوری نماز بخواند ۱۰۰۰ رکعت نماز در شبانه روز بخواند. روزه‌های سخت بگیرد. یک جوری تابع سوپرایگو شده است. می‌گوید اعبدوا ربکم. آن چیزی که شما را به تقوا می‌رساند، این است که لااقل یک حسی داشته باشید که پروردگاری دارید و حس پرستش داشته باشید. هر چقدر این بیشتر باشد، عبادت می‌کنید به تقوا می‌رسید، به معرفت می‌رسید ولی این که گفتن زیاد عبادت کنید و فقط ظاهرش را داشته باشید، خلاف این نیست. هر سهمی از عبادت بردید، شما را به تقوا می‌رساند. ممکن است یک آدمی چهل سال شبانه روز دولا راست بشود و سهمی از عبادت به معنی واقعی کلمه نداشته باشد. یعنی عمل پرستش پروردگار خودش را انجام نداده باشد.\n– حضار: سوال همینجاست. شما می‌گویید پروردگار خودش، ممکن است پروردگار ما یا تلقی‌ای که من از خداوند یا پروردگار داریم با تلقی‌ای یکی دیگر کاملا متفاوت باشد. کما اینکه مثل داستان موسی و شبان یا هر داستان یا تمثیل دیگری که وجود دارد. گره‌ی ذهنی من اینجاست که راه تشخیص حق یک مسئله‌ی درونی است یا نه یک مسئله‌ی دینی است. یعنی شما با استدلال و استنتاج به آن می‌رسید یا نه با ضمیر درونی‌تان یا به جایی از معرفت می‌رسید که خدا خواسته و شما به آنجا خواهید رسید حالا به واسطه‌ی چیزهای خوبی که داشتید؟\nمن فکر می‌کنم این دو تا ابزار داریم، که می‌تواند به یک جا برسد و معمولا چیزی که در عالم دینی اتفاق می‌افته، دومی است.\n– حضار: با هر دو هم مشکل دارم. چون اگه درونی باشد شما نمی‌توانی بگویی که این چیزی که من می‌فهمم و آن چیزی که شما می‌فهمی کدام ارزش بیشتری دارد مگر اینکه یک معیار بیرونی وجود داشته باشد. اگر هم استنتاج باشد که خوب باز تاریخ نشان میدهد که .. ؟\nبحث خوبی دارید باز می‌کنید ولی خیلی دور شدید از این بحث روشنی که ایشان باز کرد.\n– حضار: من فکر می‌کنم یک سری معیارهای ثابت برای همه‌ی انسان‌ها در همه‌ی زمان‌ها باشد.\nمن نمی‌خواهم وارد این بحث شوم. چیزی که شما دارید در مورد آن کنجکاوی می‌کنید، این است که حق را چه جوری می‌توانیم یونیفایو یا بین الاذهانی بکنیم. این که حق را من تشخیص بدم نتوانم به شما بگویم که من چه جوری تشخیص دادم و چرا این حق است. شما این طور فکر کنید که در یک مورد خاصی یک حقیقتی وجود دارد. من به هر طریقی آن را درک می‌کنم. معمولا در حقایق دینی اینجوری نیست که بخواهیم با استدلال به آنها برسیم. استدلال خوبی‌اش این است که می‌توان آن را به دیگران منتقل کرد. ولی اینکه من در درونم حس می‌کنم که این راه حق است و این حقیقتی که کشف کردم درست است و این چیزی است که از درون به آن رسیدم. ممکنه اشتباه بکنم یا نکنم. اصلاً مهم نیست که دیگران چی فکر می‌کنند. شما فکر کنید در دنیا تنها هستید. بحث من اصلاً این نیست که حالا به دیگری چه جور بفهمانم که من حق را درست تشخیص دادم یا کس دیگری درست تشخیص می‌دهد. شما در ذهنتان انگار چند نفر هستند که می‌خواهند به حق برسند. یک حقیقتی وجود دارد که من یا این حقیقت را درک می‌کنم یا درک نمی‌کنم، یا خیلی خوب درکش می‌کنم یا کم درکش می‌کنم، حالا ممکن است درصدی هم بتوانم قائل بشوم. اصلاً این که چه جوری می‌خواهم به دیگران بگویم، فعلا مطرح نیست. مسئله این است که من به حقیقت رسیدم یا نرسیدم. دیگران را بذارید کنار. من از این جهت می‌گویم دارید از مسئله دور شده‌اید، که توحید یعنی اینکه من در هر مورد حقیقت را تشخیص بدهم و فقط هم تابع حق باشم، هیچ فشار دیگه‌ای را غیر از این روی من نباشد. یعنی همین که می‌فهمم این درست است به همین هم عمل بکنم و درست هم بفهمم.\n– حضار: شرط اهل معرفت بودن، درک آن برای من سخت است.\nالان به نظر می‌رسد بعضی‌ها چیزی که از دین برایشان ۹۹٪ مهم است این است که تبعیت خوبی بکنند. شما قرآن که می‌خوانید دو تا مسئله است. یکی تقویت این که معرفت پیدا کنید و خودتان را بشناسید، حق و باطل را تشخیص بدهید. بعد هم اینکه حقیقت را تشخیص دادید از آن تبعیت کنید. اگه صرفا خیلی آدمی باشید که می‌فهمید چه کارهایی درست است و چه کارهایی غلط. چه چیزی حقیقت است و چه چیزی نیست، ولی ضعف‌های شخصیتی دارم. مثلاً من می‌فهمم اینجا باید این کار را انجام بدهم ولی انجام نمی‌دهم، این نقص است. شاید من اصلاً نمی‌فهمم که این نقص چی هست، شاید نقص مهمتر این است که من نمی‌فهمم حق و باطل را. یکی باید بیاد بگوید. آن آدمی که در داعش سر می‌برد، یکی بهش گفته این درسته و این فکر می‌کند که باید این کار را بکند. درکی از حقیقت ندارد. مسئله اینجا توافق و عدم توافق روی حقیقت نیست. فکر کنید یک نفر آدم در دنیا وجود دارد. حقیقت هم یک چیزی است که در درون این آدم باید انعکاس پیدا کند. یا می‌کند یا نمی‌کند یا اعوجاج پیدا می‌کند. قرار نیست به دیگران توضیح بدیم. چون وقتی می‌خواهیم به دیگران توضیح بدهیم باید استدلال کنیم و ممکن است اصلاً نتوانیم این کار را انجام دهیم.\nمهم این است که هر فردی باید حقیقت را درک کند و تابع آن باشد. نقطه‌ی شروعش هم سخت است. نقطه‌ی شروعش این است که هر مقدار هر سهمی از عبادت بردید به شما وعده داده می‌شود که سهمی از تقوا می‌برید و تقوا شما را به اینجا می‌رساند که می‌توانید حق و باطل را بهتر تشخیص بدهید. این همینجور مثل یک چیز مارپیچی خودش را تقویت می‌کند و بالا می‌رود. من گفتم نقطه‌ی شروع این است که عبادت بکنید، نقطه شروع خوبی است. تقوا پیشه کنید هم، به این معنی که گناه نکنید. یک سری کارهای خوبی بکنید و غلط‌ها را انجام ندهید. خودش این پرهیزکاری زمینه را آماده می‌کند. روزه بگیرید برای اینکه پرهیزکار باشید. روزه گرفتن، خودش یک تمرین خوبی است برای اینکه آدم تقوا پیدا کند. یعنی قدرت این را پیدا کند که روی اعمال خودش کنترل داشته باشد و کاری را که تشخیص می‌دهد بد است را حداقل انجام ندهد.\nتنها چیزی که مانع خودشکوفایی من هست، تنها عوامل بیرونی نیست، عوامل درونی هم هست. من با سابقه‌ی تاریخی که از نظر زندگی برای خودم ایجاد می‌کنم، از یک چیزهایی لذت بردم که نباید لذت می‌بردم از یک چیزهایی ترسیدم که نباید می‌ترسیدم. کلا به درون فرد نگاه کنید، بیرون هم یک بازتابی از درون پیدا کرده است. محیط درونی فرد مستقل از بیرون هم به دلیل رفتارهای اشتباهی که کرده است، ممکن است مانع خودشکوفایی‌اش بشود. مثلاً فرض کنید آدمی که مثل بچه‌ها در دوران جدید خیلی از بازی کردن لذت می‌برند و این را هی ادامه می‌دهد. نوجوان می‌شود، میانسال می‌شود… همینجور نشسته پشت کامپیوتر مثلاً دارد levelهای بعدی بازی را جلو می‌رود. شاید از بیرون هم امر و نهی برایش نبوده است. یک لذت درونی است که او را به یک سمتی می‌کشد. این لذت هم دارد یک فشاری به او وارد می‌کند. چیزی که سعی کردم بگویم این است که غیر از استعداد‌های درونی انگار لذت‌هایی که ما بردیم هم به ما نیروهایی از درون وارد می‌کنند که ممکن است ما را به یک سمت‌هایی بکشند. بنابراین چیزی که در واقع احتیاج داریم این است که این گذشته‌ی ما از تبعیت‌هایی که کردیم و این اشباح در درون ما درست شدند و این لذت‌هایی که بردیم و یک نیروهای کاذب درونی که در ما درست شدند و نباید درست می‌شدند، سعی کنیم با این‌ها قطع رابطه بکنیم. من می‌خواهم بگویم امر به استغفار و توبه و این که این چه جوری راه را برای خود شکوفایی باز می‌کند که بعد از اینکه شما توبه کردید خداوند می‌گوید به هر ذی فضلی فضلش را می‌دهیم. سابقه‌ها که پاک شدند، دیگر قرار بگذارید که تبعیت نکنید از آن کسانی که تبعیت می‌کردید و آن فشارهای بیرونی و درونی. لذت‌هایی که شما را به یک سمت‌های دیگری سوق می‌داد. از اینها رها شوید. یک جوری یک مدتی یک تمرینی در جهت تبعیت از حق بکنید. این نیرو‌های درونی و بیرونی که برداشته می‌شوند، کم کم آدم یک چیزهایی را در درون خودش کشف می‌کند. توان این را پیدا می‌کند که به سمت شکوفا کردن این استعداد‌های درونی خودش برود.\nاین چیزی است که می‌توانیم تجربه کنیم. واقعا فکر می‌کنم خیلی واضح است که این اتفاق می‌افتد. وقتی یک نفر توبه کرد، به معنی این که گذشته‌ی خودش را ریست می‌کند، یعنی یک جوری کارهایی که کرده، گذشته‌اش در حالش تاثیرش کم می‌شود. مثل اینکه زندگی جدیدی را شروع می‌کند. وقتی این نیرو‌ها برداشته می‌شوند، وقتی که یک مدتی در این حالت می‌ماند، آن وقت یک چیزهای جدیدی کشف می‌کند. یک کاری که در گذشته می‌کردن مثلاً در سنت‌های مسیحی بیشتر فکر می‌کنم، وقتی می‌خواستن راه خدا را بروند، توبه می‌کردند و راه خدا را شروع می‌کردند. از جایی که زندگی می‌کردند راه می‌افتادند، می‌رفتند مثلاً پیاده، به قصد زیارت یا بدون قصد. همینجوری راه طی می‌کردند و انتظار داشتند که خداوند این‌ها را سر جایی که باید قرار بگیرند قرار بده. حالا خیلی اغراق آمیز است ولی تصور خوبی است. اگر من از آن محیط درونی رها بشم، بالاخره یک خورده تکان خواهم خورد، انگار خداوند من را پیدا می‌کند و سر یک جایی قرار می‌دهد که باید باشم. ما انگار سر آن جایی که باید باشیم نیستیم. از انتخاب شغل گرفته تا هر چیزی در زندگی‌مان خطاهایی داشتیم. بعضی‌هایش مهم است و بعضی‌هایش نیست. ممکن است شغل آن قدر در کمال انسان تاثیر قاطعی نگذارد یا در مورد یک آدمی ممکن است بگذارد. مثلاً اگر شغل آدم عضویت در گروه داعش باشد ممکنه تاثیر بگذارد!\nبه هر حال مسئله این است که این سنت، به طور اغراق آمیزی این پدیده را فکر می‌کنم خوب نشان می‌دهد که با رها شدن از قید و بند‌ها، آدم خودش را یک مدت آزاد بگذارد و بگذارد که خداوند کار خودش را بکند. بگذارد راه زندگیش یک جوری تعیین بشود. این قطع ارتباط با گذشته، چه با آن نیروهای خارجی چه با این به اصطلاح رانه‌های درونی یک جوری باعث می‌شود که آدم راه واقعی خودش را در زندگیش بهتر ببیند و کشف کند و بتواند در جهتش اقدام کند.\nاین آیه به شدت در سوره‌ی هود پر رنگ است و در عین حال شاید یک خورده سوال برانگیز باشد که اصلاً یعنی چی، که بیایید موحد بشوید و توبه کنید و بعد يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ. به نظرم در این جلسه‌ی اول یک خورده مفصل‌تر در موردش صحبت بکنم. هر چند که در سوره پیش نرفتیم ولی فکر می‌کنم مقدمه‌ی بدی نباشد برای اینکه بقیه‌ی سوره را هم بخوانیم.\n– حضار: رابطه این‌ها دو طرفه است؟ یعنی موحد بودن سبب خودشکوفایی می‌شود و خود شکوفایی هم باعث موحد بودن؟\nکلا صفات خوب همدیگر را تقویت می‌کنند . این یک اصل کلی است. ولی اینکه خودشکوفایی به معنی این که من استعداد‌های ویژه‌ی خودم را پیدا بکنم، مثلاً وقتی سر جای واقعی خودم در دنیا قرار گرفتم راحت‌تر می‌توانم موحد باشم. به این معنی قطعا درست است. سختی و راحتی‌اش را قطعاً راحت‌تر می‌کند. مثلاً فرض کنید شما آدمی هستید که خلق شدید برای اینکه شاعر باشید و الان هم شاعر شدید. حالا شغلتان هم شد همانی که خدا می‌خواهد. مثل اینکه جایی قرار گرفتید که راحت‌تر می توانید آن چیزی که خدا از شما می‌خواهد را محقق بکنید. خود شکوفایی همین است. اون چیزی بشوید که خداوند شما را برای آن خلق کرده است. بنابراین نزدیک می‌شوید یک قدم به اینکه توحید را رعایت بکنید. حتی در زندگی روزمره‌تان. راهی که از آن پول درمی‌آورید هم مثلاً همانی است که خداوند برایتان مقرر کرده است. حالا جزئیات واقعا مهم نیست، گاهی اوقات ممکن است شغل یا خیلی چیزها اهمیت خیلی خاص نداشته باشند. به هر حال ما همیشه باید نگران این باشیم که استعداد‌هایی داشتیم که کشف نکردیم یا فهمیدیم و در جهتش قدم بر نداشتیم!\nیک آیه‌ی ترسناکی هست در مورد روز قیامت. من کلا از قسمت‌های آتش و … نه اینکه نمی‌ترسم، ولی مثلاً از این آیه خیلی می‌ترسم که می‌گوید که ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ (تکاثر/۸) روزی که از نعمت‌هایی که بهتان دادیم، سوال می‌کنیم! فکر کنم من ترجیح می‌دهم آنجا بگویم من برمی‌گردم در همان آتش! این سوال خیلی سختی است. خیلی استعداد‌ها داشتیم، خیلی نعمت‌ها داشتیم که نتوانستیم در جهت مناسبش استفاده کنیم. این استعداد‌ها در واقع نعمت هستند. شکرگزاری‌اش هم این است که شما به این‌ها پر و بال بدهید و بگذارید که این‌ها به هدف خودشان برسند. این‌ها چیزهایی است که ما در مقابلش مسئولیم. یعنی یک روزی در مورد آنها سوال می‌شویم!\nجواب اکثریت ما احتمالا این است که چنین نعمتی من داشتم؟! من اصلاً نفهمیدم که یک چنین نعمتی اصلاً در درون من بود! همین چیزی که من می‌گویم معرفت مهم است. یعنی این جواب‌ها جواب‌های پذیرفتنی نیست که من که نفهمیدم! پس مسئول نیستم.\nببینید خیلی فرهنگی دینی ما به این سمت رفته است که انگار این فهمیدن نفهمیدن خیلی مهم نیست. اونی که میگن را انجام بده. یک مرجعی هست، مثلاً یک جایی یک امر و نهی‌هایی انجام می‌شود مثلاً شما باید تابع این باشید. این که عمده‌ی اصلاً دعوت قرآن به این است که به بصیرت برسی. به این برسی که حق و باطل را خودتان تشخیص بدهید. بفهمید که چی راست است و چی غلط است. در واقع دین سنتی، مثل هر چیز سنتی دیگری، پیرو جمع می‌کند. پیروهایی که هر چه چشم و گوش بسته تر، شاید مطلوب تر! طرف اصلاً سوال هم نمی‌کند، چرا اینکار را بکنم، سر این را چرا ببرم سر آن را چرا نبرم؟ بله مسئولیت هم معنیش این است که آن چیزهایی که گفتن را انجام دادین یا ندادین. نه اینکه چرا نفهمیدی که اینکار را باید بکنی. چرا نفهمیدی که همچین استعدادی را داشتی. چرا این نعمت را کشف نکردی. قبول کنید این خیلی گناه بزرگتری است که من اصلاً نفهمیدم که این همه نعمت دارم! در درون من این استعداد‌ها هست. این کارها را می‌توانم بکنم و نکردم.\n– حضار: این که خودشکوفایی بودن باعث موحد بودن بشه مهم‌تره یا موحد بودن باعث خودشکوفایی شدن ؟\nموحد بودن از همه چیز مهمتر است.\n– حضار پس چرا راجع به این بحث نشده که خودشکوفایی باعث موحد بودن می‌شود؟\nبرای اینکه آن طرفش قوی‌تر است. من می‌گویم نهایتش خودشکوفایی یک قدم کار توحید را راحت‌تر می‌کند. هدف این است که موحد باشید. مثلاً می‌گوید که …يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعًا حَسَنًا…(هود/۳) . حالا اومدیم و کسی مطاع حسنه اصلاً در این دنیا به او نرسید و در سختی زندگی کرد. مهم این است که موحد باشد. اصل این است که دنبال توحید بریم ولی این وعده هم داده شده که بالاخره همراه با توحید و توبه و این حالت آزادی که به اصطلاح از توحید می‌آید، همراه با این یک نوع پیشرفت‌هایی در زندگی دنیایی هم هست. این آیه‌ای که برایتان خواندم، که وَيَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا … (هود/۵۲) نه در درونتان، اصلاً طبعیت با شما آشتی می‌کند، اگر همه یک قومی توبه بکنند، آب و هوایشان خوب می‌شود.\n– حضار: این به عنوان جایزه برای توبه محسوب می‌شه؟\nیک تصور این است که یک جوایزی دست خداوند هست، می‌گوید اگر این کار را بکنی، من این را بهت میدهم. من سعی کردم بگویم که منطقش چیست. یعنی لازم نیست که فکر کنیم انگشت خداوند در اینجا به طور خاص به کسی اشاره می‌کند و یک استعدادی را شکوفا می‌کند. استعداد‌ها در معرض شکوفایی قرار می‌گیرد. به هر حال موحد بودن از خود شکوفایی مهم‌تر است. یک خود شکوفایی کلی وجود دارد که همه‌ی آدم‌ها در آن مشترک هستند، که قرار است به عرفان برسند. قرار است مثل پیامبران باشند. این ربطی به فضیلت‌های خاصشان ندارد. رسیدن به توحید جز خودشکوفایی عمومی است. ولی من اینجا فکر می‌کنم وقتی تأکید می‌کند يُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ. این یک خورده احتیاج به توضیح دارد. یعنی آدم‌ها اون ویژگی‌های خاصشان که در دیگران نیست، فضیلت‌هایشان شکوفا می‌شود. وگرنه همه‌ی ما یک سری استعداد کلی داریم که می‌توانیم همنشین خداوند باشیم و باید به آن برسیم. این که مال یک آدم باشد مال یک آدم نباشه این شکلی نیست\n– حضار: وقتی که یک آدمی به اون خودشکوفایی می‌رسد، مثلاً یک آدم‌هایی که خیلی استعدادهایشان شکوفا شده است، این نشانه‌ی این است که آن آدم به توحید نزدیک هست واقعا؟\nیک آدمی مثلاً استعداد اصلی‌اش شاعری است. حالا تصادفا در یک جامعه‌ای به دنیا آمده که آنجا هم همه شاعرپرورند و این استعدادش خیلی شکوفا می‌شود.\n– حضار: نه منظورم اون تصادفی‌ها نیست، منظورم آدم‌هایی است که می‌بیند علی رغم شرایط یک کاری که می‌داند درست است، حالا فهمیده که باید این راه را برود و می‌رود. این نشان می‌دهد که این واقعا به توحید رسیده است؟\nاگر توحید و تبعیت از حق را حقیقت بگیرید….\n– حضار: یک چیزی به ذهنم رسید در مورد دوستمان که درباره‌ی خوارج صحبت کردند، عبادت به عنوان یک شرط لازم و کافی می‌تواند باشد برای هدایت؛ فکر می‌کنم شرط لازم هست ولی شرط کافی نیست. وعده‌ای که داده که در اثر ایمان به رسول و تقوا یک سری نعمت‌ها داده می‌شود و من جمله نوری که شما تصویرتان روشن می‌شود. خدا وعده‌ی روشن شدن را داده، مسیر را برای ما ایجاد می‌کند، میسر را باز می‌کند ولی اینکه ما چه انتخابی بکنیم، آن قدم بعدی است. حالا شاید عبادت یک مجرایی باشد برای روشن شدن مسیر این انتخاب ما که حالا چی را انتخاب می‌کنیم، این گام بعدی ماست که حالا خوارج آن راه را انتخاب نکردند.\nسوال ایشان در ادامه‌ی این بود که من گفتم که عبادت کانالی است که به تقوا و نهایتاً به اضافه شدن قوای معرفتی منجر می‌شود. بالاخره به نظر می‌آید که آن‌ها خیلی آدم‌های اهل عبادتی بودند ولی به هیچ معرفتی هم نرسیدند. این هم سوال موجهی بود از این جهت که به نظر می‌رسد شبیه مثال نقض بود. من هم جوابم همین است که بالاخره همین مقداری که عبادت محقق بشود به آن معنایی که در قرآن هست، به همان مقدار هم بهره‌ای از تقوا به وجود می‌آید، ممکن است همان خوارج بعضی‌هایشان اگر چند سال بیشتر عبادت می‌کردند به یک جایی می‌رسیدند، من نمی‌دونم شرایط تک‌تک‌شان چی بوده است. یک بحران‌های اجتماعی یک لحظه پیش می‌آید و آدم‌ها در آن لحظه باید تصمیم بگیرند این باشند یا آن ور و اینجا ممکن است، لزوما همه‌ی آدم‌هایی که رفتن سمت خوارج، این جوری نبود که لزوما به جایی نرسند، یعنی شاید ده سال دیگرش ممکن بود به یک معرفتی برسند. ولی در آن لحظه در آن شرایط بودند که تشخیص نمی‌دادند چی به چیه.\nجلسه ۱ – سوره هود\nTags: خودشکوفایی, هود\nپست بعدیهود ۲: دنیا محل آزمایش


آیه 1 سوره شعراء - قرآن کریم\nطسم1تِلْکَ آياتُ الْکِتابِ الْمُبينِ2لَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ أَلاَّ يَکُونُوا مُؤْمِنينَ3إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعينَ4وَ ما يَأْتيهِمْ مِنْ ذِکْرٍ مِنَ الرَّحْمنِ مُحْدَثٍ إِلاَّ کانُوا عَنْهُ مُعْرِضينَ5فَقَدْ کَذَّبُوا فَسَيَأْتيهِمْ أَنْبؤُا ما کانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ6أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلَي الْأَرْضِ کَمْ أَنْبَتْنا فيها مِنْ کُلِّ زَوْجٍ کَريمٍ7إِنَّ في ذلِکَ لَآيَةً وَ ما کانَ أَکْثَرُهُمْ مُؤْمِنينَ8وَ إِنَّ رَبَّکَ لَهُوَ الْعَزيزُ الرَّحيمُ9وَ إِذْ نادي رَبُّکَ مُوسي أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمينَ10قَوْمَ فِرْعَوْنَ أَ لا يَتَّقُونَ11قالَ رَبِّ إِنِّي أَخافُ أَنْ يُکَذِّبُونِ12وَ يَضيقُ صَدْري وَ لا يَنْطَلِقُ لِساني فَأَرْسِلْ إِلي هارُونَ13وَ لَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ14قالَ کَلاَّ فَاذْهَبا بِآياتِنا إِنَّا مَعَکُمْ مُسْتَمِعُونَ15فَأْتِيا فِرْعَوْنَ فَقُولا إِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعالَمينَ16أَنْ أَرْسِلْ مَعَنا بَني إِسْرائيلَ17قالَ أَ لَمْ نُرَبِّکَ فينا وَليداً وَ لَبِثْتَ فينا مِنْ عُمُرِکَ سِنينَ18وَ فَعَلْتَ فَعْلَتَکَ الَّتي فَعَلْتَ وَ أَنْتَ مِنَ الْکافِرينَ19\n1) طا، سین، میم.\n2) این آیاتى که در این سوره نازل خواهد شد، و آیاتى که پیش تر نازل شده است، همه آیات این کتابند که آسمانى بودن آن به خوبى آشکار است.\n3) اى پیامبر، بیم آن مى رود که تو جان خود را از غم این که مشرکانِ قوم تو به قرآن ایمان نمى آورند از دست بدهى!\n4) اگر بخواهیم، آیتى مقهورکننده از آسمان بر آنان فرو مى فرستیم; در نتیجه چنان در برابر آن خاضع مى شوند که گردن هایشان فرو مى افتد.\n5) آنان چنانند که هیچ تذکّر جدیدى از سوى خداى رحمان برایشان نمى آید مگر این که از آن رویگردانند.\n6) بى گمان آنان آیات الهى را دروغ شمرده اند، و به زودى اخبار آنچه به مسخره اش مى گرفتند، به آنان خواهد رسید و به سزاى تکذیب آیات الهى، عذاب هایى را در دنیا و کیفرهایى را در آخرت خواهند چشید.\n7) چرا بر تکذیب آیات الهى و اعراض از آنها اصرار مىورزند ؟ مگر به زمین نظر نکرده اند که چه بسیار گیاهانى که همه جفت هایى زیبا هستند در آن رویانده ایم ؟\n8) قطعاً در این که خدا گیاهان را جفت آفریده تا به هدفى که دارند برسند، نشانه اى است بر این که آدمیان را به حال خود رها نمى کند; آنان را ] با فرستادن پیامبران و کتاب هاى آسمانى [ به راه سعادتشان هدایت مى کند، ولى بیشترشان ایمان نمى آورند.\n9) به یقین پروردگار توست آن مقتدر شکست ناپذیرى که تکذیب کنندگان را مجازات مى کند، و اوست آن رحمتگرى که به حکم رحمتش قرآن را فرو مى فرستد تا مردم را هدایت کند و هدایت یافتگان را نجات بخشد.\n10) و یاد کن هنگامى را که پروردگارت موسى را ندا در داد که به سوى آن قوم ستم پیشه برو، قومى که با شرکورزى و شکنجه بنى اسرائیل ستم روا داشتند.\n11) به سوى قوم فرعون برو، و به آنان بگو که آیا پروا نمى کنند و از ستمکارى باز نمى ایستند ؟\n12) موسى گفت: پروردگارا، مى ترسم مرا تکذیب کنند و پیامم را دروغ شمرند.\n13) و سینه ام ] بر اثر تکذیبشان [ تنگ مى شود، و زبانم باز نمى شود تا بتوانم به خوبى از رسالت خود دفاع کنم، پس فرشته وحى را به سوى هارون بفرست و او را یاور من گردان.\n14) و آنان بر من به سبب کشتن آن مردِ قبطى ادعاى جرم دارند و مى ترسم مرا به قصاص او بکشند.\n15) خدا گفت: نه، تو را نخواهند کشت. پس هارون را به یارى موسى فرستاد و فرمود: هر دو با معجزاتى که به شما داده ام به سوى فرعونیان بروید، که ما نزد شما و آنان حاضریم و سخنانتان را مى شنویم.\n16) پس بر فرعون درآیید و بگویید: ما فرستاده پروردگار جهان هاییم.\n17) و این پیام را براى تو آورده ایم که بنى اسرائیل را آزاد کن تا همراه ما به سرزمین قدس رهسپار شوند.\n18) فرعون گفت: آیا تو را آن گاه که کودکى خردسال بودى در میان خود تربیت نکردیم ؟ و تو چند سالى از عُمرت را در جمع ما بسر بردى.\n19) و سرانجام کار خودت را که کارى بس نادرست بود کردى، و کسى را از ما کشتى و نعمت هاى مرا کفران کردى.\nتعداد بازدید : 162031322 بار


Mövlana Himməti Əngurani – People Visions\nPeople Visions Famous Irani people in literature • Famous Irani Poets May 15, 2020\nفهرست کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران: ج13، ص3481؛ مصطفی درایتی، فهرست دستنوشته های ایران (دنا): ج5، ص454. دیوان مولانا همتی انگورانی بر اساس نۆسخه خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، به تصحیح محمدرضا باغبان کریمی، تهران، چاپ دوم، انتشارات تکدرخت، 1390.\nبداندییشآذربایجان تورکجه‌سی ادبیاتی (en)\nاحمد حرامی داستانی (Az) آشیق (en) اصلی و کرم (tr) دده قورقود کیتابی (en) عاشیق غریب ایله شاه‌صنم کوراوغلو دستانی (en)\nآتالار سؤزو آشيق ياراديجيليغي (Az) آغي (Az) دستانلار (Az) آلقیش‌لار آندلار اوخشاما اووسون‌لار بایاتی بایاتی‌لار (Az) تاپماجالار ناغیل‌لار (Az) دوزگو (Az) دوعالار دئییم‌لر ساياچي سؤزلر (Az) سینامالار فال‌لار قارغیش‌لار قوشمالار لای‌لای‌لار لطیفه‌لر ماهنی‌لار نازلامالار نانای (Az) هولاوار (Az) یاهالتماجالار\nابراهیم میرزا صفوی (en) ایکینجی شاه اسماعیل ایکینجی شاه عباس بیرینجی شاه طهماسب بیرینجی شاه طهماسب (en) جمال رنجی جهان‌شاه (en) حبیبی برگشادی حبیبی (en) حسام‌الدین خوئی حقیری تبریزی (en) خسته قاسم (en) روحی بغدادی (en) سلطان محمود زاهدی گیلانی شاه اسماعیل خطایی (en) صادقی بیگ افشار (en) صائب تبریزی (en) طرزی افشار (en) عابد لاری شیرازی عبدالقادر مراغی (tr) عزالدین حسن اوغلو (en) عمادالدین نسیمی (en) غریبی تبریزی منتشا اوغلو فاطمه خانم آنی (en) قاسم انوار (en) قاضی برهان‌الدین (en) قاضی ضریر (tr) قوسی تبریزی (en) کشوری دیلمقانی (en) محمد امانی (en) محمد فضولی (en) مرتضی‌قلی خان شاملو (az) مرتضی‌قلی ظفر اردبیلی مسیحی (شاعیر) (en) مولانا همتی انگورانی میرزا صالح تبریزی (az) میرزا محسن تأثیر تبریزی (az) میرزا مهدی خان استرآبادی (en) ناصر باکویی (en) نشاطی شیرازی وحید قزوینی (en) یعقوب بن اوزون حسن (en)\nابوالقاسم خویی سئید ابوالقاسم نباتی (en) احمد جواد (en) اسماعیل بَی قوتقاشینلی (en) آشیق علعسگر (en) اميرخسرو دارایی بالوولو میسکین بایرام‌علی عباس‌زاده بهشتی تبریزی بیضای اردبیلی پرغم تبریزی تیلیم‌خان (az) جعفر جبارلی (en) جعفرقولو آقا جوانشیر (en) جلیل محمدقولوزاده (en) حسن بیگ زردابی (en) حسین جاوید (en) حسین‌قلی‌خان افشار حکیم هیدجی حئیران خانیم (en) خرم کردشتی خورشیدبانو ناتوان (en) دخیل مراغه‌ای ذکری اردبیلی (az) رضا بهارلی زین العابدین شیروانی (en) سکینه آخوندزاده (en) سلیمان ثانی آخوندزاده (en) سید باقر حری سید عظیم شیروانی (en) صراف تبریزی صمد وورغون (en) طایر اردبیلی عارف اردبیلی عباس صحت (en) عباسقلی باکیخانوف (en) عبدالرحیم بَی حق وئردیف (en) عبدالله شایق (en) عبدالله میرزا دارا علی بَی حسین زاده (en) علی معجز (en) علی نظمی (en) علی‌آقا واحد (en) غازی بوزقورت فاضل خان شیدا (en) فاطمه کمینه فردی اردبیلی فریدون بَی کؤچرلی (en) قاسم بَی ذاکر (en) قاضی محمد افشار قولونجو قمری دربندی مأذون قشقایی مایل افشار (az) محمد باقر خالخاللی محمد سعید اوردوبادی (en) محمد هادی (en) معجز شبستری ملا ولی ودادی (en) ملاپناه واقف (en) مهدیقلی خان وفا (en) میرجلال پاشایف (en) میرزا خزر (en) میرزا شفیع واضح (en) میرزا علی اکبر صابر (en) میرزا فتحعلی آخوندوف (en) میکائیل مشفق (en) نجف بَی وزیروف (en) نریمان نریمانوف (en) هاشم بَی وزیروف (en) یوسف وزیر چمن زمینلی (en)\nابراهیم رشیدی ساوالان ارسلان میرزایی اسماعیل جمیلی اسماعیل شیخلی (en) اسماعیل مددی آفاق مسعود (en) آقشین آغکمرلی اکبر اکسیر اکبرخان رزاقی اکرم آیلیسی (en) آلماس ایلدیریم (en) الیاس افندی‌یئو (en) آنار رضا آنار رضایف (en) ائلچین افندیف (en) ائلچین صفرلی (en) ائلشن اوریادلی ایواز طاها بابا پنهان (en) بختیار علی‌مرادی بختیار وهابزاده (en) براتعلی فتح‌اللهی بهار شیروانی (en) بهرام اسدی بولود قاراچورلو (en) تقی رفعت (en) تورکان اورمولو ثابت رحمان ثمین باغچه‌بان (en) جبار باغچه‌بان (en) جعفر خندان چنگیر عبدالله یف (en) حاج علی سیفی حامد ماکویی حبیب ساهر (az) حسن بی هادی حسين دوستی حسین محمدزاده صدیق حسین منزوی حسین واحدی حميد احمدزاده حمید نطقی حمید نطقی (en) حیدر بیات حیدر عباسی (en) خلیل ریضا اولوتورک (en) داور زمانخانی (دؤنمز) دده کاتیب رافق تقی رامیز روشن (en) رجب ابراهیمی رحیم منزوی اردبیلی رستم ابراهیم بَیوف (en) رسول رضا (en) رسول یونان (en) رعنا زارع سحر خانیم سعید سلماسی سلیمان رستم (en) سید علی آذری سئیمور بایجان (en) محمدحسین شهریار (en) صمد بهرنگی (en) عباس بارز عباسقلی یحیوی علی اکبر (یازیچی) (en) علی تبریزلی علی داشقین علی فطرت علی ناظم (en) علی‌اصغر شعردوست علیرضا پوربزرگ وافی علیرضا نابدل عمران صلاحی عیسی کریمی عیسی مغنی (en) غلامحسین بیگدلی (en) غلامحسین ساعدی (en) غلامحسین فضائلی فرانک فرید فرهاد ابراهیمی (en) فواد وینتو (en) فیکرت قوجا (en) قابل امام‌وردیف قشم نجفزاده (en) قیلمان ایلکین (en) گنجعلی صباحی (en) گونتای گنج‌آلپ لاله جوانشیر لاله حسنوا (en) ماراغالی کریمی محمد آراز (en) محمد راحیم محمد سعید اردوبادی محمدامین رسول‌زاده محمدتقی زهتابی (az) محمدحسین مبین محمدصادق نائبی محمود دست‌پیش مدینه گلگون (en) مروارید دلبازی (en) مقصود ابراهیم بَیوف (en) مناف سلیمانوف (en) منصور بنی‌مجیدی مهدی حسین (en) میرزا ابراهیموف (en) میرزا عیسی خیالی مینا کهربایی ناصر مرقاتی ناصر منصوری (en) ناصر منظوری ناطق رسولزاده (en) نبی خزری نرمین کمال نریمان حسن‌زاده نصرت کسمنلی (en) نیگار رافابَیلی (en) هاشم طرلان هاملت عیسی‌خانلی هدایت اوروجوف (en) همت شهبازی هوشنگ جعفری واقف صمداوغلو (en) ودادی بابانلی (en) یحیی شیدا (az) یدالله مفتون امین (en) یوسف کلانتری\nTagged with: Mövlana Himməti Əngurani Biography • Mövlana Himməti Əngurani Contact Details • Mövlana Himməti Əngurani Phone Number


پنج شنبه, 01 اسفند 1398 19:33\nاحتمالا سامسونگ قصد دارد نسل دوم گلکسی فولد را به همراه قلم S Pen عرضه کند.\nکد خبر: ۱۲۴۳۸۸۵\nبه گزارش گروه فناوری ایمان نیوز، در چند روز اخیر، شایعات مختلفی درباره ی نسخه ی بعدی گلکسی فولد سامسونگ شاهد ویژگی های جدید و خیره کننده ای در این گوشی خواهیم بود. پس از شایعه ای که چند روز پیش درباره ی قرارگیری دوربین سلفی در زیر صفحه نمایش اصلی مطرح شد، حال شایعه ی جالب دیگری از این گوشی شینده می شود. طبق توییت جدید مکس وینباخ، یکی از توسعه دهندگان XDA و خوش سابقه در افشای اطلاعات ، در نسل دوم گوشی تاشو سامسونگ یکی از ویژگی های نمادین سری گلکسی نوت، یعنی S Pen، وجود خواهد داشت.\nاین موضوع با توجه به ابعاد صفحه نمایش این گوشی تاشو کاملا منطقی به نظر می رسد. طبق شایعات، گلکسی فولد ۲ از صفحه نمایشی ۷/۷ اینچی بهره خواهد برد که از اندازه ی صفحه نمایش گلکسی نوت ۱۰ پلاس حدود یک اینچ بیشتر است. همین امر این گوشی را به گزینه ای بسیار مناسب برای استفاده از قابلیت های S Pen تبدیل می کند.\nگلکسی فولد 2 به دوربین سلفی زیر صفحه نمایش مجهز می شود\nطبق اطلاعات منتشرشده ، قرار است قلم S Pen برای به کارگیری در گلکسی فولد ۲ کاملا بازطراحی شود. این موضوع احتمالا به حساسیت بسیار زیاد صفحه نمایش گلکسی فولد دربرابر خط و خش مربوط می شود. هنوز مشخص نیست سامسونگ در گوشی تاشو بعدی خود همانند گلکسی Z فلیپ از صفحه نمایش UTG (شیشه ی فوق نازک) استفاده خواهد کرد یا صفحه نمایش پلاستیکی به کار رفته در نسل اول گلکسی فولد را حفظ می کند.\nدر توییت مذکور، ادعا شده است گلکسی فولد ۲ از همان مجموعه دوربین های گلکسی اس ۲۰ پلاس استفاده خواهد کرد. با این اوصاف، در این گوشی دوربین اصلی ۱۲ مگاپیکسلی، دوربین ۶۴ مگاپیکسلی تله فوتو، دوربین ۱۲ مگاپیکسلی اولتراواید و حسگر مدت پرواز سه بعدی را شاهد خواهیم بود. به گفته ی این منبع، صفحه نمایش واقع شده در سمت بیرونی این گوشی از نوع Infinity-V با شیار بسیار کوچکی در بالا برای دوربین سلفی و صفحه نمایش اصلی از دوربین سلفی در زیر صفحه نمایش برخوردار خواهد بود؛ البته احتمال استفاده از روزنه در صفحه نمایش نیز وجود دارد.\nاین منبع درادامه اشاره می کند در ساخت گوشی تاشو بعدی کره ای ها از مواد باکیفیتی نظیر استیل ضدزنگ و سرامیک استفاده خواهد شد. همچنین، پنج گزینه ی مختلف برای انتخاب رنگ شامل آبی، نقره ای، طلایی، صورتی و مشکی پیش روی خریداران قرار خواهد داشت و طبق شایعات، سه ماهه ی دوم سال ۲۰۲۰ عرضه خواهد شد.


کد خبر: ۶۹۵۸۹۷۳\nبه گزارش خبرنگار حوزه دریچه فناوری گروه فضای مجازی باشگاه خبرنگاران جوان، در طول چند سال گذشته، نرم‌افزارها و فناوری بیشتر و بیشتر از کاربران خود آگاه‌تر شدند. این میزان آگاهی با توجه به تشخیص بیومتریک چهره توسط گوشی‌های هوشمند و چک شدن علائم حیاتی توسط یک ساعت هوشمند تغییر می‌کند. نظارت سلامت انسان به عنوان یک کل اساسی ثابت شده و به صورت بالقوه موجب افزایش طول عمر فرد می‌شود. اما این بین چه بر سر گروه بزرگی از افراد می‌آید؟\nبیشتر بخوانید: بروزرسانی ماهانه پیکسل چند مشکل اساسی آن را رفع می‌کند\nگوگل مپس جان کاربران خود را نجات می‌دهد


فروش تجهیزات دست دوم از حرفه ای\nدوربین نقشه برداری | خرید و فروش تجهیزات نقشه برداری .\nشرکت آراد دوربین از سال 1384 فعالیت رسمی خود را در زمینه فروش،آموزش،تعمیرات و کالیبراسیون تجهیزات نقشه برداری آغاز نمود.. یک شرکت با هدف حمایت از کار حرفه ای و دقیق در سراسر ایران, شناخته شده در محصولات برتر و اصلی و ارائه .\nفروش فوتبال دستی حرفه ای با قیمت استثنایی - تجهیزات ورزشی .\nفروش فوتبال دستی حرفه ای با قیمت استثنایی - تجهیزات . فروش میز بیلیارد دست دوم باقیمتی .\nتصویران - قوانین خرید و فروش دست دوم توسط کاربران\n. حرفه ای دست دوم توسط . های فروش از . در فروش تجهیزات .\nقیمت هدست خرید هدفون حرفه ای\nلیست قیمت خرید و فروش انواع هدست هدفون و میکروفون از واردکننده و نمایندگی در آی تی بازار\nفروش تجهیزات دست دوم فیلمبرداری و عکاسی - 15 Photos .\nفروش تجهیزات دست دوم . حرفه ای canon 60 D . می باشد و کمتر از 20 عکس .\nخرید فروش تجهیزات استودیویی دسته دوم و کار کرده\nخرید فروش تجهیزات استودیویی دسته . ان ای سی . در حال حاضر تجهیزات آکوستیک دست دوم موجود .\nبند دوربین دست ساز ترنگ کد T137 | تجهیزات حرفه ای و دوربین .\nمناسب برای انواع دوربین عکاسی آنالوگ ، دیجیتال (DSLR) قابلیت تحمل وزن دوربین های Medium Format, Full Frame Half Frame تا 12 کیلوگرم\nفروشگاه تجهیزات پینت بال تایتان | تایتان پینت بال تولید .\nخدمات پس از فروش. تنها فروشنده تجهیزات حرفه ای با خدمات پس از فروش تعمیرات و قطعات در ایران .\nآگهی های عکاسی، خرید و فروش دوربین و تجهیزات . از 7 سال سابقه حرفه ای . فروش لوازم دست دوم .\nقیمت دوچرخه حرفه ای دست دوم | قیمت یاب\n. رو به نو "قیمت دوچرخه حرفه ای دست دوم . فروش دوچرخه دست دوم حرفه . از تجهیزات دست دوم .\nفروش لوازم دست دوم عکاسی\nخرید-فروش دوربین دست دوم, حرفه ای و آماتور . انواع دوربین، لنز، و لوازم جانبی دست دوم - خرید آنلاین از فروشگاه پیکسل. لوازم دست دوم آتلیه عکاسی لوازم دست دوم آتلیه فروش سه پایه عکاسی دست دوم تجهیزات عکاسی دست دوم خرید و .\nفروش لوازم غواصی در اصفهان - مد ایرانی\nفروش دو دست تجهیزات . خرید و فروش لوازم و تجهیزات دست دوم و استفاده شده در غواصی و صنایع دریایی. در صورتی که مایل به درج آگهی فروش لوازم خود به همراه اطلاعات تماس به صورت رایگان می . سمس،اولین-بزرگترین-تخصصی ترین .\nدوربین فیلمبرداری حرفه ای. . ثبت آگهی فروش دست دوم . قوانین خرید و فروش تجهیزات دست دوم;\nخرید دوربین دست دوم - قیمت دوربین های دیجیتال| لنز دوربین .\nدست دومش را بخرید خرید دوربین دست دوم چگونه یک دوربین دست دوم خوب بخریم؟ تعداد زیادی از مردم عادی یا عکاسان حرفه‌ای ترجیح می دهند پول خود را صرف خرید دوربین دست دوم کنند.\nدهکده کمانداران - مطالب ابر کمان دست دوم\nفروش چندین کمان حرفه ای و نیم حرفه ای هویت و وین وین اطلاعات بیشتر اس ام اس بدهید\n. وسایل غواصی دست دوم، فروش ست تجهیزات . از مرورگر های به . اس پری حرفه ای ospery pro .\nاولین و بزرگترین مرجع اختصاصی خرید و فروش اجناس کارکرده و دست دوم . حرفه ای تومان . تجهیزات .\nبازدید کننده گرامی جهت ثبت سفارشات خرید و فروش تجهیزات عکاسی . فروش دست دوم . حرفه ای ۵۰۰ .\nبخش فروش لوازم عکاسی دست دوم، برای خرید انواع . تجهیزات بعد از . دوربین کارآمد و حرفه‌ای .\nفروشگاه لوازم دوچرخه جعفری نژاد\nقابل توجه بازدید کنندگان محترم شما می توانید با عضویت در سایت ایمیل اجناس جدید را بر اساس .\ndast2 - دست دو: خرید و فروش امن، آنلاین و ساده کالا و .\ndast2 - دست دو ساده ترین راه خرید، فروش و معامله امن کالا و وسایل دست دوم. آگهی نیازمندی رایگان.\nفروش تجهیزات حرفه ای موتورسوای - istgah - موتور\nفروش تجهیزات حرفه ای . قبل از خرید حتما . اتومبیل صفر کیلومتر دست دوم ایرانی .\nفروش خط کامل تولید کشش مفتول - سایت خرید و فروش تجهیزات و .\n. تهران ودفترپخش حرفه ای در تهران . از برند چینی Tio2 فروش دی . تجهیزات صنعتی دست دوم .\nما با فروش تجهیزات پینت بال با قیمت شرکتی آنها تلاش در واقعی کردن قیمت های بازار و همچنین ارسال رایگان به سراسر کشور را داریم . قیمت تجهیزات; با قیمت سایت شرکت; ارسال رایگان; تولید بخشی از محصولات. ما با تولید تجهیزاتی که .\nلیزینگ خودرو | فروش اقساطی خودرو خارجی صفر و دست دوم\n. فروش اقساطی خودرو خارجی دست دوم, فروش . حتی لحظه ای به حذف خودرو از . حرفه ای سئو. Automobile .\nفروش - مودم های جیبی و رومیزی (دست دوم و صفر) Huawei 4G .\nبا سلام قصد داریم فعالیت و فروش خود را در انجمن پرشین تولز شروع کنیم ما وارد کننده مودم های اپراتوری از کشور عراق هستیم مودم های به صورت نو و دست دوم.\nخرید و فروش لوازم دست دوم - کافی شاپ دات کام | نخستین وب .\nاولین مرکز خرید و فروش لوازم و تجهیزات دست دوم کافی شاپ. خرید و فروش وسایل دست دوم کافی شاپ ، آبمیوه فروشی ، فست فود و رستوران\nفروش - فروش کیس با تجهیزات کامل به قیمت مناسب | انجمنهای .\nطراحی حرفه ای بنر گیف و موشن گرافیک ; کسب درآمد عالی و فوق الاده از زر پاپ; شروع مجدد کار تاپیک فروش کنسولها از هفته اینده فروش تخصصی انواع گیفت کارت XBOX و PlayStation با کمترین قیمت معتبر و مستقیم از آمازون :) سئو حرفه ای + نمونه .\n. فیلمبرداری حرفه ای کانن . و فروش تجهیزات دست دوم; . و بررسی و بسیاری از خدمات .\nقبلی صفحه: موبایل سنگ شکن ارائه دهنده هند\nصفحه بعد: قیمت شن و ماسه برای فروش\nسنگ شکن ماشین برای آجر خاک رس برای فروش در هند\nگیاهان خرد کننده کامل برای فروش\nالماس خرد کردن و ماشین آلات سنگ زنی فروش\nپالوریزه دست دوم برای فروش\nتوپ میلز و میل برای فروش برزیل\nدستگاه های تولید روغن زیتون برای فروش آفریقای جنوبی\nسنگ شکن کنترل ون برای فروش\nسنگ شکن مخروطی مجتمع فروش برای فروش\nسنگ زنی میلز فروش در زیمبابوه\nفک سنگ شکن فروش فیلیپین\nتجهیزات معدن شن و ماسه برای فروش در نیجریه\nذغال سنگ ذغال سنگ مورد استفاده برای فروش\nسنگ شکن کوچک کوچک برای فروش در زیمبابوه\nچگونه برای ساخت سنگ شکن سنگ استرالیا\nسنگ شکن سنگ حصیل\nچگونه استخراج سنگ معدن طلا از خانه\nذغال سنگ به پودر با استفاده از توپ میلز\nماشین سنگزنی در\nسپرده های معدنی هند\nطبقه بندی ویبراتور\nمکان هایی که سنگ آهن در هند استخراج می شود\nسیمان فرز سنگزنی\nبهار استفاده می شود در فک سنگ شکن\nنقاله شن و ماسه نقاله\nسنگ شکن معدن در نزدیکی


مادام سیرانوش 2020/08/23 گزینه های باینری تجارت در ایران\nدر لغت به معنی فرورفتگی است و در اصطلاح به تهیه ارزusr افت قیمت گفته می شود. سطح قیمتی 50 درصد نیز برابر با 17.5 دلار خواهد بود که آن را نیز می‌توانیم بدین شکل محاسبه کنیم:\nاصل اول- اولین و مهمترین اصل در تحلیل تکنیکی این است که همه چیز و هرگونه اطلاعات موجود پیرامون یک سهم در قیمت بازار آن تبلور می یابد. تکنسین ها (کسانی که برای تحلیل بازار از تحلیل تکنیکی استفاده می کنند) معتقدند که تمام دانش موجود درباره یک سهم صرف نظر از این که بنیادی، اقتصادی، سیاسی و یا روانشناختی باشد، در قیمت بازار سهم نمایان می گردد. استفاده گسترده از فناوری بالا به افزایش تقاضا برای برنامه نویسان و همچنین ظهور طیف گسترده ای از مشاغل در این زمینه تهیه ارزusr کمک می کند. همانطور که می دانید تقاضا باعث عرضه می شود ، با این وجود رقابت بین برنامه نویسان بسیار زیاد است. فقط افراد جویای کار با صلاحیت و جاه طلبی می توانند برای یک کار جالب و حقوق عالی درخواست دهند. ما به آنها نشان خواهیم داد که کدام رزومه را برای نمونه استفاده کنید تا در کمترین زمان ممکن شغل پیدا کنید.\nدر نموداری که در تصویر زیر، براکت 20 روزه SMA باند های بولینگر سهام با باند های بالا و پایین در بین تغییرات روزانه تهیه ارزusr قیمت سهام مورد نظر را می بینید. چون انحراف معیار روشی بری اندازی گیری نوسان است، هنگامی که بازار نوسانی تر می شود، باند ها پهن تر می شوند و در دوره هایی که نوسان کمتر است، محدوده باند ها کوچکتر می شود. - هنگام یادگیری یک سیستم معاملاتی سعی کنید حتما توجه خود را بر روی اصول و مفاهیم اصلی سیستم بگذارید و خودتان را درگیر جزییات نکنید. جزییات کاملا سلیقه‌ای و قابل تغییرند، درحالی که این اصول و محورهای اصلی طراحی سیستم‌های معاملاتی هستند که کاملا ثابت بوده و در همه برهه‌های زمانی و در انواع مختلف بازارهای مالی، دایما برقرارند.\nهر تهیه ارزusr سهم باید دو قانون را داشته باشد تا بتوان سیگنال خرید به حساب آورد:\nکارگزاری ها تحت نظر رگولاتوری های رسمی و حسابرسان مستقل قرار دارند؛ دارایی های کاربران در حساب های جداگانه ای (جدا از دارایی های شرکت)، یعنی در بانک های مشهور و مطرح دنیا نگه داری می شوند. حساب های کارگزاری، ریسک هک شدن بسیار کمتری نسبت به صرافی ها دارند. صندوق هایی وجود دارند که در صورت سهل انگاری کارگزاری، امکان پرداخت بخشی از خسارات معامله گران را دارند. به عنوان مثال، کمیسیون مالی، خساراتی تا حداکثر 20000 دلار را جبران می کند. بایننس در سال ۲۰۱۷ افتتاح شد، اما خیلی سریع رشد کرد و رقبای خود را پشت سر گذاشت. حجم معاملات روزانه بایننس به طور میانگین به بیش از ۱.۲ میلیارد دلار می‌رسد که این یعنی نقدشوندگی و تعداد خریداران و فروشندگان در این صرافی به شدت بالاست. اگر در سوریه و منطقه هزینه می کنیم بخشی از هزینه منطبق با ضرورت های مرتبط با تأمین امنیت ملی ما هست که این ضرورت های تأمین هزینه های آن توسط هر نظام و حکومتی است، بخشی هم مرتبط به آن کشور است که در مراودات رسمی که بین دو کشور وجود دارد، تهیه ارزusr هزینه ها و نحوه دریافت آن محاسبه می شود، چه در عراق،چه در سوریه و چه در هر کشور دیگری که چنین موضوعی باشد.


عرضه مستقیم میوه کاکتوس کیلویی | عرضه مستقیم میوه کاکتوس کیلویی cactusfruit\tعرضه مستقیم میوه کاکتوس کیلویی cactusfruit\nمیوه کاکتوس مرغوب چه مشخصاتی دارد؟نحوه مصرف میوه کاکتوس چگونه است؟فروشنده میوه کاکتوس کیلویی در بازار تهران\nمیوه کاکتوس امروزه به دلیل ارزش غذایی بسیار زیادی که دارد بسیار مورد توجه دوستداران این محصول قرار گرفته است و به همین دلیل این افراد زیادی در زمینه عرضه مستقیم میوه کاکتوس کیلویی در بازار فعالیت دارند برای عرضه مستقیم این محصول به صورت کیلویی می توان از فروشگاه های معتبر عرضه کننده آن که در سطح کشور فعال هستند استفاده کرد و این محصول را به صورت فروش حضوری و اینترنتی مستقیم در اختیار متقاضیان خرید قرارداد.\nمیوه کاکتوس مرغوب چه مشخصاتی دارد؟\nکاکتوس یکی از گیاهانی می باشد که علاوه بر این که دارای زیبایی ظاهری بسیار خاصی می باشد و استفاده از آن دارای خواص درمانی و سلامتی بسیار زیادی است به طوری که در درمان و پیشگیری از بسیاری از مشکلات جسمانی توصیه به استفاده از میوه کاکتوس مرغوب می شود. در حال حاضر از این نوع میوه در طب سنتی و همچنین علم نوین پزشکی برای درمان و برطرف کردن مشکلات زیادی همچون خستگی و فشار خون بالا، دیابت، کاهش لاغری، سلامت و کلسترول بالا بسیار مورد استفاده قرار می گیرد.\nمیوه کاکتوس که به گلابی خاردار نیز معروف است دارای ظاهری خاص است که به در کنار برگهای کاکتوس رشد می کند. این او میوه دارای مشخصات ظاهری و کیفی خاص خود است که در هنگام خرید باید مد نظر داشته باشید در ادامه مشخصات میوه کاکتوس مرغوب را مورد ارزیابی قرار می دهیم که به این صورت است:\nیکی از مهمترین مشخصات خاص این نوع محصول خصوصیات ظاهری آن می باشد همانطور که گفته شد، میوه کاکتوس به شکل گلابی که دارای خارهای بسیار ریزی بر روی آن می باشد رنگ آن نیز به صورت بنفش پررنگ می باشد.\nاز دیگر خصوصیات خاص این محصول این است که باید سفت و تازه باشد.\nارزش غذایی این نوع میوه بسیار عالی است زیرا دارای ریز مغذی های بسیار خوبی برای سلامتی شما می باشد.\nطعم و عطر این نوع میوه خاص خود است که در هنگام خوردن مشخص می گردد.\nنحوه مصرف میوه کاکتوس چگونه است؟\nاستفاده از میوه کاکتوس به دلیل داشتن مواد مفید و ریز مغذی های مفید امروزه بسیار حائز اهمیت می باشد به طوری که برای درمان بسیاری از مشکلات جسمانی که قبلاً نامبرده شده دارای کاربردهای بسیار خاصی است. این محصول را می توان به صورت مختلف مورد استفاده قرار داد. در ادامه نحوه مصرف میوه کاکتوس را مورد ارزیابی قرار می دهیم که به این صورت می باشد.\nمیوه کاکتوس به صورت خوراکی و همچنین به صورت موضعی می توان از آن استفاده کرد. اگر می خواهید آن را به صورت خوراکی مورد استفاده قرار دهید، می توانید به صورت خام پخته خشک مورد استفاده قرار می گیرد. امروزه از این محصول به صورت ژله، آبنبات و مربا و حتی نوشیدنی های آن نیز در بازار عرضه می شود که شما می توانید به راحتی آن را تهیه و از آن استفاده کنید. در اکثر کشورهای جهان از میوه کاکتوس نوشیدنی در تهیه و در اختیار متقاضیان قرار می دهند. در هنگام استفاده از این محصول به صورت خام حتما توجه کنید که پوست و خار آن گرفته شود زیرا موجب اذیت و آزار زبان و گلوی شما می شود.\nاز دیگر روش های استفاده از این محصول این است که باید به صورت موضعی آن را استفاده نمایید.\nدر حال حاضر مکمل های غذایی فراوانی نیز از این نوع میوه تهیه می شود.\nفروشنده میوه کاکتوس کیلویی در بازار تهران\nفروشنده میوه کاکتوس کیلویی در بازار تهران برای عرضه این محصول علاوه بر استفاده از فروشگاه های معتبر عرضه کننده که به صورت حضوری فعالیت دارند، می تواند به صورت اینترنتی نیز عرضه میوه کاکتوس کیلویی در بازار تهران را انجام دهد. این فروشنده با تشکیل وب سایت و استفاده از مرکز اینترنتی ما می تواند در زمینه عرضه آنلاین این نوع میوه به صورت کیلویی در سراسر تهران موفق باشد.\nقیمت میوه کاکتوس درجه یک به صورت آنلاین در بازار تهران بسیار مناسب و با قیمت بهتر از فروش حضوری آن در اختیار متقاضیان خرید قرار می گیرد. برای خرید میوه کاکتوس ارزان در بازار تهران شما می توانید به صورت حضوری و اینترنتی این محصول را تهیه کنید.


یوسف نژاد استاندار بوشهر می شود / مازندشورا - مدیریت شهری و شوراهای اسلامی استان مازندران/ پورتال اصلی/ شوراها / آخرین اخبار\n02:18:48 - 06 خرداد 1397\nخانه /شوراها / آخرین اخبار / یوسف نژاد استاندار بوشهر می شود\nکد مطلب : 2082 -تاریخ انتشار : جمعه 01 آذر 1392 -ساعت : 20:50\nاختصاصی/ نماینده سابق ساری در راه استانداری بوشهر\nیوسف نژاد استاندار بوشهر می شود\nمازند شورا: قرار است در جلسه روز یکشنبه هفته آینده هئیت دولت علی اصغر یوسف نژاد معاون پارلمانی وزیر اقتصاد به عنوان استاندار بوشهر معرفی شود.\nمازند شورا: یکی از نمایندگان سابق استان مازنداران گزینه استانداری بوشهر شد.\nیک منبع آگاه خبر داد: قرار است در جلسه روز یکشنبه هفته آینده هئیت دولت علی اصغر یوسف نژاد معاون پارلمانی وزیر اقتصاد به عنوان استاندار بوشهر معرفی شود.\n24 اسفند سال گذشته نیز مازند شورا از کاندیداتوری یوسف نژاد در انتخابات شورای اسلامی شهر تهران خبر داده بود که چندی بعد این واقعه روی داد. اگرچه ایشان بعدها از کاندیداتوری انصراف نمودند.\nاینک نیز سرپرست فرمانداری ساری در سالهای دور، رياست دانشكده كشاورزی و نمایندگی چندین دوره مردم ساری در مجلس شورای اسلامی در راه استانداری بوشهر است.\nسوابق این چهره نزدیک به اصلاحات میتوان به نمایندگی ادوار مجلس شورای اسلامی از حوزه انتخابیه شهرستان ساری اشاره نمود. علی اصغر یوسف نژاد در کنار نمایندگی ساری در دوره های پنجم و هشتم مجلس از سوابقی عضویت در جبهه مشارکت، شهردار ساری، معاونت وزارت صنایع و معادن و سازمان آموزش فنی و حرفه ای برخوردار است.\nگفتنی است گزینه هایی همچون ندیمی بوشهری، کدخداپور، تبادار و علوی نژاد از جمله گزینه های مطرحی بودند که نامشان برای استاندار بوشهر مطرح شده بود اما تاکنون هیچ کدام از این نفرات برای استاندار بوشهر انتخاب نشدند.\nناگفته نماند در دولت قبل نیز استان بوشهر از استاندارانی مازندرانی بهره برده است.\nلینک کوتاه مطلب : http://mazandshora.ir/post/read/2082\nبرچسب ها : مازندارن - بوشهر - استاندار - یوسف نژاد - -\nمطالب مرتبط با : یوسف نژاد استاندار بوشهر می شود\nنظر شما در مورد : یوسف نژاد استاندار بوشهر می شود


دانلود گزارش کارآموزی حسابداری در شهرداری ابهر\nدر ابتدای گزارش به تفسیر اهداف این گزارش و نحوه ارائه مطالب در گزارش می پردازیم. همانطور که می دانیم پروژه کارآموزی در رشته حسابداری ارائه شده وبرای تمامی دانشجویان مقطع کارشناسی اخذ این واحد اجباری است. صرف نظر از اجبار در گذراندن واحد، باید به این امر توجه نمود که فرصتی در اختیار دانشجویان قرار گرفته تا بتوانند با حضور در کارگاههای عمرانی، علاوه بر هماهنگ کردن آموخته های تئوری با کارهای اجرایی، از تجربیات مهندسینی که چندین سال را در کارهای اجرایی گذرانده اند نیز استفاده کنند و حتی تجربه، موقعیت و امکان حضور در دیگر کارهای اجرایی را پس از فراغت از تحصیل به دست آورند.\nدانلود دانلود گزارش کارآموزی در بخش امور پژوهشی دانشگاه آزاد\nدانلود دانلود گزارش کارآموزی حسابداری در شركت غله و خدمات بازرگانی ارغوان هیدج\n[ شنبه 11 فروردين 1397 ] [ 16:22 ] [ مارال ]\nدانلود دانلود گزارش کارآموزی كنترل بیماری ها و علف های هرز\nدانلود پروژه کارافرینی طرح احداث اداره برق\nدانلود گزارش كارآموزی فرایند بازاریابی و تولید\nگزارش كارآموزی فرایند بازاریابی و تولید در 175 صفحه ورد قابل ویرایش با فرمت doc\nدانلود گزارش كارآموزی حسابداری در شرکت تولید کننده محصولات بهداشتی ساینا\nدانلود گزارش كارآموزی مکانیک در شرکت قالب سازی و تولید قطعه ماشین کاران نواندیش\nصفحه قبل 1 ... 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 637 638 639 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699 700 701 702 703 704 705 706 707 708 709 710 711 712 713 714 715 716 717 718 719 720 721 722 723 724 725 726 727 728 729 730 731 732 733 734 735 736 737 738 739 740 741 742 743 744 745 746 747 748 749 750 751 صفحه بعد


یک دوربین مداربسته مخفی مشابه همه دوربین های مداربسته می تواند به صورت با سیم و بدون سیم موجود باشد. دوربین مداربسته مخفی باسیم، توسط کابلی به دستگاه گیرنده متصل می شود. فروش دوربین مدار بسته بی سیم آن می تواند تصاویر ضبط شده را در شعاع محدودی منتقل کرده و به دستگاه گیرنده برساند. از انواع این دستگاه های گیرنده می توان به تلوزیون، VCR ،DVR، کارت حافظه و… اشاره کرد.


آغاز کلاسهای تابستانی موسسه قرآن و عترت آیات هدایت در قم | آیات هدایت\nبرپایی جشن غدیر با حضور قرآن آموزان موسسه آیات هدایت\nبرپایی جشن عید قربان در موسسه آیات هدایت\nآغاز کلاسهای تابستانی موسسه قرآن و عترت آیات هدایت در قم\n۱۴۰۰/۳/۲۵ - ۱۲:۱۷\nبا شروع فصل تابستان موسسه قرآن و عترت آیات هدایت اقدام به برگزاری کلاسهای تابستانی نمود.\nروابط عمومی موسسسه فرهنگی قرآن و عترت آیات هدایت با اعلام این خبر گفت: این دورهای آموزشی به صورت حضوری، تلفنی و مجازی برگزار می شود و امکان ثبت نام برای همه افراد بالای ۴ سال مهیاست.\nوی درباره جزئیات طرح تصریح کرد: امسال کلاسهای تابستانی در ۴ طرح مجزا برگزار می شود که طرح اول ویژه قرآن آموزان ۴ الی ۶ سال است و شامل حفظ ده سوره از جزء سی قرآن کریم، احادیث نماز، کلاسهای مهارتی ، نقاشی ، کاردستی، سفال، ریاضی وعلوم خواهد بود.\nمسئول روابط عمومی موسسه در ادامه افزود: طرح دوم ویژه دختران اول تا پنجم ابتدایی است که برای این افراد اقدام به برپایی کلاسهایی جهت حفظ سوره های منتخب (یستبارکواقعه) ، احکام ، تصحیح نماز و وضو و کلاسهای مهارتی و هنری شامل خیاطی، آشپزی، نقاشی، خطاطی و گلدوزی نموده ایم.\nوی گفت: در طرح سوم که یک طرح ۳ ساله برای حفظ کل قرآن کریم است دختران اول تا ششم ابتدایی امکان ثبت نام دارند. همچنین این دوره به صورت تلفنی و حضوری طی ۳ جلسه در طول هفته برگزار می شود و همراه با تفسیر و تدبر در قرآن کریم خواهد بود.\nوی در خصوص طرح چهارم کلاسهای تابستانی موسسه گفت: این طرح ویژه مادران وبانوان جوانی است که قصد دارند طی ۳ سال اقدام به حفظ قرآن کریم کنند.\nروابط عمومی موسسه با اذعان به این مطلب که کلاسهای فوق نیز طی سه نوبت در طول هفته برگزار می شود افزود: امکان آموزش تلفنی و حضوری برای علاقمندان در این دوره از کلاسها مهیاست.\nبه گفته مدیرعامل موسسسه فرهنگی قرآن و عترت آیات هدایت شروع کلاسهای تابستانی را اول تیر ماه اعلام کرد و گفت:علاقمندان می توانند همه روزه از ساعت ۱۰الی ۱۲ از طریق تماس با شماره های ۰۲۵۳۷۷۲۷۲۹۹ و۰۲۵۳۷۷۲۷۲۵۱ و یا با مراجعه حضوری در موسسه (خیابان چهارمردان _کوچه ۴فرعی اول. پلاک۴۱ساختمان مهدیه ) نسبت به ثبت نام اقدام نمایند.


از هنگامي که رايانه در تحليل و ذخيره سازي داده ها بکار رفت (1950) پس از حدود 20 سال، حجم داده ها در پايگاه داده ها دو برابر شد. ولي پس از گذشت دو دهه و همزمان با پيشرفت فن آوري اطلاعات(IT) هر دو سال يکبار حجم داده ها، دو برابر شد. همچنين تعداد پايگاه داده ها با سرعت بيشتري رشد نمود. اين در حالي است که تعداد متخصصين تحليل داده ها و آمارشناسان با اين سرعت رشد نكرد. حتي اگر چنين امري اتفاق مي افتاد، بسياري از پايگاه داده ها چنان گسترش يافته اند که شامل چندصد ميليون يا چندصد ميليارد رکورد ثبت شده هستند و امکان تحليل و استخراج اطلاعات با روش هاي معمول آماري از دل انبوه داده ها مستلزم چند روز کار با رايانه- هاي موجود است. حال با وجود سيستم هاي يکپارچه اطلاعاتي، سيستم هاي يکپارچه بانکي و تجارت الکترونيک، لحظه به لحظه به حجم داده ها در پايگاه داده هاي مربوط اضافه شده و باعث به وجود آمدن انبارهاي ( توده هاي ) عظيمي از داده ها شده است به طوري که ضرورت کشف و استخراج سريع و دقيق دانش از اين پايگاه داده ها را بيش از پيش نمايان کرده است (چنان که در عصر حاضر گفته مي شود « اطلاعات طلاست» ).\nهم اکنون در هر کشور، سازمان ها، شرکت ها و . . . براي امور بازرگاني، پرسنلي، آموزشي، آماري و . . . پايگاه داده ها ايجاد يا خريداري شده است، به طوري که اين پايگاه داده ها براي مديران، برنامه ريزان، پژوهشگران و . . . جهت تصميم گيري هاي راهبردي، تهيه گزارش هاي مختلف، توصيف وضعيت جاري خود و . . . مي تواند مفيد باشد. داده کاوي يا استخراج و کشف سريع و دقيق اطلاعات با ارزش و پنهان از اين پايگاه داده ها از جمله اموري است که هر کشور، سازمان و شرکتي به منظور توسعه علمي، فني و اقتصادي خود به آن نياز دارد.\nدر کشور ما نيز سازمان ها، شرکت ها و مؤسسات دولتي و خصوصي به طور فزاينده ولي آهسته در حال ايجاد يا خريد نرم افزارهاي پايگاه داده ها و مکانيزه کردن سيستم هاي اطلاعات خود هستند، همچنين با توجه به فصول دهم و يازدهم قانون برنامه سوم توسعه در خصوص داد و ستدهاي الکترونيکي و همچنين تأکيد بر برخورداري کشور از فن آوري هاي جديد اطلاعات براي دستيابي آسان به اطلاعات داخلي و خارجي، دولت مکلف شده است امکانات لازم براي دستيابي آسان به اطلاعات، زمينه سازي براي اتصال کشور به شبکه هاي جهاني و ايجاد زير ساخت هاي ارتباطي و شاهراه هاي اطلاعاتي فراهم کند. واضح است اين امر باعث ايجاد پايگاه هاي عظيم داده ها شده و ضرورت استفاده از داده کاوي را بيش از پيش نمايان مي سازد.\nسابقه داده کاوي\nداده کاوي و کشف دانش در پايگاه داده ها از جمله موضوع هايي هستند که همزمان با ايجاد و استفاده از پايگاه داده ها در اوايل دهه 80 براي جستجوي دانش در داده ها شکل گرفت.\nشايد بتوان لوول (1983) را اولين شخصي دانست که گزارشي در مورد داده کاوي تحت عنوان « شبيه سازي فعاليت داده کاوي » ارائه نمود. همزمان با او پژوهشگران و متخصصان علوم رايانه، آمار، هوش مصنوعي، يادگيري ماشين و . . . نيز به پژوهش در اين زمينه و زمينه هاي مرتبط با آن پرداخته اند.\nپژوهش جدي روي موضوع داده کاوي از اوايل دهه 90 شروع شد. پژوهش ها و مطالعه هاي زيادي در اين زمينه صورت گرفته، همچنين سمينارها، دوره هاي آموزشي و کنفرانس هايي نيز برگزار شده است. نتايج پايه هاي نظري داده کاوي در تعدادي از مقاله هاي پژوهشي آورده شده است. مثلاً سال 1991 پياتتسکي و شاپيرو « استقلال آماري قاعده ها در داده کاوي» را بررسي نموده اند. سال 1995 هافمن و نش استفاده از داده کاوي و داده انبار توسط بانک هاي آمريکا را بررسي نموده و بيان کردند که چگونه اين سيستم ها براي بانک هاي آمريکا قدرت رقابت بيشتري ايجاد مي کنند. چت فيلد مشکلات ايجاد شده توسط داده کاوي را بررسي نمود و همچنين مقاله اي تحت عنوان « مدل هاي خطي غير دقيق داده کاوي و استنباط آماري » ارايه نمود. هندري نيز ديدگاه اقتصاد سنجي روي داده کاوي را تهيه کرد. در اين سال انجمن داده کاوي همزمان با اولين کنفرانس بين المللي «کشف دانش و داده کاوي» شروع به کار کرد. اين کنفرانس توسعه يافته چهار دوره آموزشي بين المللي در پايگاه هاي داده درسال 1989 تا 1994 بود. انجمن مذكور، يک سازمان علمي به نام ACM- SIGKDD را ايجاد نمود. سال 1996 ايميلنسکي و منيلا ديدگاهي از داده کاوي به عنوان «پرس و جو کننده از پايگاه هاي استنتاجي» را پيشنهاد کردند. فاياد، پياتتسکي – شاپيرو، اودوراُسامي پيشرفت هاي کشف دانش و داده کاوي را عنوان کردند. در سال 1997 منيلا خلاصه اي از مطالعه روي اساس داده کاوي ارايه نمود. باربارا و همکاران نيز ديدگاه کاهش داده ها روي داده کاوي را در گزارش کاهش داده هاي نيوجرسي ارايه نمودند. همچنين مي توان براي كاربرد داده کاوي\nدر مديريت مالي مي توان، تحليل داده هاي مالي و مدل سازي مالي بنينگاه و چاچ کز و هيگينز را ملاحظه کرد فريدمن نيز مقاله اي در ارتباط با مفهوم آمار و داده کاوي ارايه نمود. سال 1998 هند مقاله اي تحت عنوان « داده کاوي : آمار يا بيشتر؟ » ارائه نمود. کلينبرگ پائوديميتريو و راغان ديدگاه اقتصاد سنجي روي داده کاوي و عملکرد داده کاوي به عنوان يک مسئله بهينه را ارايه نمودند. در اين سال نيز کنفرانس هاي ناحيه اي و بين المللي در مورد داده کاوي برگزار شد که از جمله مي توان به کنفرانس آسيا و اقيانوسيه درباره کشف دانش و داده کاوي اشاره کرد. سال 2000 هند و همکاران و اسميت بحث هاي مقايسه اي بين آمار و داده کاوي را ارايه کردند. سري و استاوا، کولي، رش پاند و تن استفاده از وب در کاوش داده ها و کاربردهاي آن را ارايه کردند. سال 2002 کلاديو کانورسانو و همکاران « مدل آميخته چندگانه جمع پذير تعميم يافته » براي داده کاوي را بررسي نمودند. پائلو و گيانلوکاپاسرون، « داده کاوي ساختارهاي پيوند براي مدل رفتار مصرف کننده » را ارايه نمودند.\nمفهوم داده کاوي\nعبارت داده کاوي مترادف با يکي از عبارت هاي استخراج دانش، برداشت اطلاعات، وارسي داده ها و حتي لايروبي کردن داده هاست که در حقيقت کشف دانش در پايگاه داده ها (KDD ) را توصيف مي کند. بنابراين ايده اي که مبناي داده کاوي است يک فرآيند با اهميت از شناخت الگوهاي بالقوه مفيد، تازه و درنهايت قابل درک در داده هاست. واژه کشف دانش در پايگاه داده ها در اوايل دهه 80 در مراجعه به مفهوم کلي، گسترده، سطح بالا و به دنبال جستجوي دانش در اطلاعات شکل گرفته است. داده كاوي كاربرد سطح بالاي فنون و ابزار بكار برده شده براي معرفي و تحليل داده ها ي تصميم گيرندگان است. اصطلاح داده کاوي را آمار شناسان، تحليل گران داده ها و انجمن سيستم هاي اطلاعات مديريت به کار برده اند در حالي که پژوهشگران يادگيري ماشين و هوش مصنوعي از KDD بيشتر استفاده مي کنند. در ادامه چند تعريف از داده کاوي ارائه مي شود.\n«داده کاوي يا به تعبير ديگر کشف دانش در پايگاه داده ها، استخراج غير بديهي اطلاعات بالقوه مفيد از روي داده هايي است که قبلاً، ناشناخته مانده اند. اين مطلب برخي از روش هاي فني مانند خوشه بندي، خلاصه سازي داده ها، فراگيري قاعده هاي رده بندي، يافتن ارتباط شبکه ها، تحليل تغييرات و کشف بي قاعدگي را شامل مي شود » ( پياتتسکي شاپيرو، ماتئوس کريستوفر)\n« داده کاوي در حقيقت کشف ساختارهاي جالب توجه، غير منتظره و با ارزش از داخل مجموعه وسيعي از داده ها مي باشد و فعاليتي است که اساساً با آمار و تحليل دقيق داده ها منطبق است» هند (1998)\n« داده کاوي فرآيند کشف رابطه ها، الگوها و روندهاي جديد معني داري است که به بررسي حجم وسيعي از اطلاعات ذخيره شده در انبارهاي داده با فناوري هاي تشخيص الگو ( مانند رياضي و آمار ) مي پردازد». ( سايت http://www.spss.com)\nکشف دانش در پايگاه داده ها در جهت کشف اطلاعات مفيد از مجموعه بزرگ داده هاست. دانش کشف شده مي تواند قاعده اي باشد تا ويژگي هاي داده ها، الگوهايي که به طور متناسب رخ مي دهند، خوشه بندي موضوع هاي درون پايگاه داده ها و غيره را توصيف مي کند.\nيک کاربر سيستم KDD بايستي درک بالايي از قلمرو داده ها به منظور انتخاب زير مجموعه صحيحي از داده ها، رده مناسبي از الگوها و معيار خوبي براي الگوهاي جالب داشته باشد.