Фақир Бойқурт. Дадамнинг иши (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиФақир Бойқурт (1929-1999; Туркия)Фақир Бойқурт. Дадамнинг иши (ҳикоя)\nФақир Бойқурт. Дадамнинг иши (ҳикоя)\nЧоп этилган 18.08.2017 11.03.2017 МуаллифZiyouz.uz\nДуйсбургда вокзал катта: ўн учта перроннинг ҳаммаси қуббасимон шиша том остида. Бир поезд келаверади, бошқаси кетаверади. Пулинг борми, ўтир-да кетавер: Ҳолландиями, Даниями, Швеция, Швейцария, Австрия, Франциями кўнглинг тусаган томонга… Йўловчилар оқими кундузи ҳам, кечаси ҳам тинмайди. Юклар – хомашё, тайёр маҳсулотлар оқими ҳам худди шундай. Беш эмас, ўн эмас, қирқта темирйўлда юк вагонлари ортишни ва бўшатишни кутиб туради. Чамамда, ёруғ дунёнинг бирон ерида бошқа бундай вокзал йўқдай кўринади.\nЯқинда ўқитувчимиз фрау Рамахер:\n– Икки синф, шу жумладан, сизларнинг синф ҳам Кёльнга саёҳатга боради, – деб эълон қилди. – Харажатларни мактаб тўлайди. Саёҳатда қатнашиш мажбурий. Лекин ота-онангиздан ёзма рухсат олиб келишингиз керак.\nМен уйга қанот боғлагандай учдим. “Мана бу гал энди, – ўйладим, – дадам йўқ деёлмайдилар.”\nАйтганимдай бўлди. Гапларимни эшитиб, отам “ҳа” ҳам, “йўқ” ҳам демай, бош чайқаб қўйдилар холос. Аммо мен ҳам дарҳол: “Яхши, қизим, борақол” деб рози бўлишларини кутмагандим. Унақалардан эмаслар. Аммо унамай гапимни шарт кесиб қўймадилар – шунисига ҳам раҳмат.\n– Дада, агар бормасам, мени синфда қолдиришади, – деб тушунтирдим яхшилаб. – Ўқув саёҳати бу, тарих дарси билан иккови бир.\nБу чин ҳақиқат эди – мен ахир ойимга ҳам, дадамга ҳам ҳеч ёлғон гапирмайман. Биз роман-герман музейини зиёрат қилишимиз лозим эди. Умуман мен ота-онам билан Кёльнга борганман, аммо биз бу музейга кириб ўтмагандик. Биздан таассуротларимизни ён дафтарга қайд қилиб келиш талаб қилинарди. Буларнинг ҳаммасини отамга айтиб бердим ва сарф-харажатларни мактаб тўлашини таъкидладим.\n– Эй, омон бўлгур, Комил оға, нимасини ўйлайсиз? – дея мени қўллади ойим.– Мактаб барча ҳаражатларни тўларкан, сиз рухсат хати ёзиб бераркансиз, холос. Тушлик учун 20 марка беринг қизингизга, тамом-вассалом. Қолгани худога ҳавола.\nБарака топкур ойим зўр-да ўзи.\nЛекин отамдан хафа бўлсак ҳам гуноҳ бўлади. У ўттиз марка чиқариб менга узатди.\n– Мени тўғри тушун, Гултан. Биз бу ерда бегона одамлар орасида мусофирмиз. Агар эҳтиётимизни қилмасак, бир балога йўлиқишимиз ҳеч гап эмас. Сени немис мактабига берганимиз учун баъзи юрт-дошларимиз учириқ гаплар қилиб юришипти. Аммо бу менинг ишим. Улар турк вақфи фондига пул ўтказишимиз зарурроқ эди, деб ҳисоблашади. Аммо бу ҳам менинг ишим. Сен эса хотиржам саёҳатга боравер. Лекин тўғри бориб тўғри кел, ножўя ҳаракат қилма, ўзимнинг шакарим, хўпми?\n– Ножўя ҳаракат қилмайди, хавотир олманг, дадаси, – яна ёнимни олди онам. Бошини кўтариб, мағрур қаради – арслондан қаери кам? – Қизимиз ҳеч қачон ёмон йўлга юрмаган ва юрмайди ҳам.\nОйим дадамни ишонтириш учун ўлиб-тирилаётганини эшитиб: “Негаям қиз бўлиб туғилдим-а, ўғил бўлганимда маза бўларди,– деб ўйладим.–Турклар ўғилларидан хавотир ҳам олишмайди, йўғам де-йишмайди – нима сўраса, пулни ҳам кўпроқ беришади. Менга бўлса “ундай юрма, бундай юрма…. бегона жойларда” деган танбеҳлар… Жонга тегди.”\nМенинг ойим жудаям яхши, тушунган хотин. Отамга қандай ёндашиш, қандай муомала қилишни билади. Дадам берган пулга яна ўз ёнидан ўн марка қўшди. Фақат немисларгина ўз болаларига саёҳат учун шунча пул беришади…\nДадам ишга кеч қолмаслик учун эртароқ ётди. Мен уйдан ундан бир соат кейин кетишим керак эди. Йиғилиш соат еттига та-йинланган эди. Шунинг учун мен ҳам телевизор кўрмай, эрта ёта қолдим.\nСоат жиринглаганда мен ёнбошимга ўгирилдим ва ойимнинг “У яна бир соат ухлаб олсин” деганини эшитдим. Дадам менга яна бирнеча йўл-йўриқ бериш учун ҳамон мени уйғотмоқчи бўлар, аммо ойим: “Керакли гапнинг ҳаммасини мен ўзим унга айтаман” деб, уни менга яқин йўлатмасди.\nУкаларимни уйғотишга ҳам қўймади. Дадам жимгина кийиниб, ишига кетди.\nМен уйғониб ўрнимдан турганимда чой тайёр эди. Аксарият немисларнинг чойи бизникидай хушбўй ва аччиқ бўлмайди, аммо бу сафар у менга шундай ёқдики, бир йўла бир неча финжон ичдим. Ойим нимаки тайёрласа, ҳаммаси мазали бўлади. Мен яна иккита сарёғли бутерброд едим. Ойим сафар жилдимга сочиқ, совун, тиш чўтка ва тароқ солди.\n“Югур, – деди у, – бўлмаса кеч қоласан!” Мен Рурортгача автобусда бориб, кейин трамвайга ўтишим керак эди. Йўл учун вокзалгача ўттиз-қирқ дақиқа вақт кетарди.\nОлмонияда автобуслар аниқ вақтларда юради. Худди поездлардай. Ҳар бир қўналғада ойнали рамкада қатнов жадвали осиғлиқ. Автобуслар худди кўрсатилган вақтда келади. Бегим кунлари вақт оралиғи қисқароқ, дам олиш кунлари каттароқ. Биз – укам иккимиз унча кўп кезмаймиз. Дадам Август Тиссен заводида ишлайдилар. Шунинг учун Рурортгача ойлик чипта олиб қўядилар, шунда арзонроқ тушади.\nРурортдан ўтаётганимизда, мен дадам ишлайдиган заводни кўрдим. У Анқарадаги Хўжа масжиди каби жуда катта ва улуғвор. Унинг нақ кўкка қадалгандай карнайлари минораларга ўхшайди. Пештоқиннинг ярми ойнадан, ярми пишиқ ғиштдан. Ён деворлари эса семон, оқлаб қўйилган-у, лекин қурум босиб ётибди. Бу ерда ҳамма бинолар шу қадар кирки… Тиссен компанияси эса жуда катта бир салтанат. Бу ерда, Дуйсбургда катта заводлари бор. Брукхаузенда бундан ҳам каттароғи бор. Яна Оберхаузен, Бохум, Эссен ва бошқа жойларда ҳам заводлари бор.\n“Заводимиз ташқи томондан бунчалик чиройли эканига қараманг,- деб ҳикоя қилади дадам.- Ичкариси – дўзахдан баттар. Ёзда ҳам, қишда ҳам одамни адойи тамом қиладиган алангаи оташ. Жаҳаннамнинг ўзи. Олмонлар пиво билан чанқоқларини босишади. Бизнинг турклар эса дастурхон устида айтиб бўлмайдиган “онангни”ларни айтиб сўкинишади ёки, аксинча, Оллоҳдан мадад сўраб дуо ўқишади. Биз пиво ичмаймиз, чунки бир томондан гуноҳ бўлса, иккинчи томондан ортиқча чиқим. Дам олмай ишлаб терга ботамиз.\nҚайнаб турган суюқликни катта темир чўмичда сузиб олиб, қолипларга солинади.\nҲалокат билан якун топадиган кўп бахтсиз ҳодисалар бўлиб туради. Мен ҳозирча нина тешигидан ипни бемалол ўтказа оламан. Аллақачон кўр бўлишим мумкин эди, лекин кўр бўлмадим,чунки қора кўзойнакда ишлайман.\nРостини айтсам, менинг ишим унчалик қийин эмас. Худога шукур, уни эплаб турибман. Маъданни эритиб, эритма сифатини текшираман. Қўлимда эмас, албатта, махсус ускуналар билан. Менга керакли нарсани автомат узатиб туради. Эритишни ҳам автомат бажаради. Бу Олмонияда ҳамма ишни автоматлар қилади. Сен фақат бир тугмани босасан, холос… Мен ўзим олмонларга ўхшаб пиво ичмайман. Бизникилар каби “онангни”лаб сўкинмайман. Фақат имкон қадар ишни “бисмилло” билан бошлайман. Бизда тушлик танаффус соат ўнда. Ўшанда чой ичаман: барака топкур Кўк Сулаймоннинг жаннати қизи термосларга қуйиб беради! Сарёғли ва пишлоқли бутерброд билан битта кўк олмани тановул қиламан. Танаффусдан кейин ишнинг унуми ортади.\nХудди тоғдан тушаётгандай бўласан. Оёқларни чалиштириб ўтирасан, автоматлар ўз ишини қилаверади. Менинг ўрнимга келувчи шеригим – итальян. Жуда тартибли йигит, иш бошлашига роппа-расо беш дақиқа қолганда келади. Биз яхши дўстлардай қўл бериб сўрашамиз, кейин мен душга кетаман. Совун билан яхшилаб чўмиламан. Уйда совун ишлатмай қўя қоламан. Қарабсизки, фақат иқтисод қилинган совуннинг ўзидан бир йилда саксон марка тушиб турипти! Бу – битта шимга етади, бўлмаганда орқангни бекитасан…”\nРурортда мен билан бирга трамвайга синфдошим Силвия ҳам чиқди. Кўз очиб юмгунча қўлда гитараси билан Хайнрих ҳам олдимизда пайдо бўлди. Мен уни ёқтирмайман, қандайдир бир қайнови ичида, телбароқ. Вокзалда бизни фрау Рамахер кутиб олди. Тезда герр Лоренц ҳам етиб келди. Сўнг бизга ён томонимдаги партада ўтирадиган қўшним Гизела қўшилди. Соат роппа-расо етти эди. Вокзал боларининг инига ўхшарди. Бирдан бошқа шаҳарлик бир тўда ишчи ёпирилди, кўпчилик дуйсбургликлар. У ёққа ишлашга кетаётган эдилар.\n– Айрим ишчилар бу ёққа ҳатто Гамбургдан ва Бонндан ҳам келади, бу ерлик баъзи бировлар эса Дортмунд ва Моннстерга ишлашга боради, – деб изоҳ берди фрау Рамахер.\nМен эса илжайиб қўйдим ва ичимда: “Фақат Олмонияда эмас, бутун ёруғ дунёда Дуйсбургдай бошқа шаҳар йўқ,– деб ўйладим. – Бу ерга олис турк қишлоқларидан ишлагани келишади. Ойим тўғри айтади: шаҳар, албатта, бошдан-оёқ тутун ва қурумга кўмилган, ҳатто тепада осмон ҳам кўринмайди, лекин бу ерда пул ишлаш мумкин, энг муҳими шу-да ўзи! Пулнинг ўрни бўлакча!”\nМана мен пулни ҳисоблай бошладим. Биргина шу Кёльн саёҳатимга дадам совундан иқтисод қилган ярим йиллик пули кетар экан. Оҳ, дадажоним, мендан ҳеч нимангизни қизғанмайсиз-а!\nБолалар учта-учта, бешта-бешта бўлиб келишарди. Баъзи бировлар таксида келди. Моника Шнейдерни машинада онаси олиб келди. Урсула ўз йигити Хартман билан қадам ранжида қилди. Ҳамма тўпланиб бўлиши билан сафар халталаримизни елкага осдик ва ер ости йўлаги билан тўртинчи перронга бордик. Ёниб-парпираб турган табло поездимизнинг силжиш вақтини кўрсатарди. Биз кутиб турдик. Теграмиз йўловчилар билан тўла эди, ҳаммаси олмонлар. Баъзилари итларини ҳам олиб келишипти. Бизнинг синфда биргина мен туркман. Мен олмон тилини яхши билганим ва бошқа фанларни ҳам туппа-тузук ўзлаштирганим учун, олмон синфига қабул қилишган. Умуман олганда, турк болалари йиллаб тайёрлов синфларида ўти-ришади.\nОйим мени омадлисан дейди. Эрга тегишда ҳам омадинг келса – тамом-вассалом. Бахтли бўлдим деявер!\nБиз Олмонияга кўчиб келганимизда тепамизда бир буви турарди. У мени ўзи билан бозорга олиб борар, ўйнагани истироҳат боғига етаклаб кетарди. Кўпинча уйига чақириб, мен билан олмонча гаплашарди.\nБир жумлани, эслаб қолишим учун, ўн марталаб, ҳатто йигирма марта ҳам такрорларди. Укаларимдан ҳам эътиборини соқит қилмасди. Шу кампир туфайли дадам ҳам олмонча гаплашишни ўрганиб олди. Ойим ҳатто дадамни ундан рашк қила бошладилар. Ўрталарида бирон нима бўлган-бўлмаганини билмайман, фақат ойим дадамни иккинчи қаватга чиқармай қўйдилар. Аммо бизларнинг чиқишимизга қаршилик қилмасдилар.\nБундан икки йил бурун бизнинг бувимиз ўлди. Ойим норози бўлиб, қовоқ-тумшуқ қилганига қарамай, дадам уни Нойер Фридхоф кабристонига қадар кузатиб борди. Дафн маросимида одам жуда оз эди: икки-уч қариндоши, қизи ва отам. Ётган жойи пардай юмшоқ бўлсин, илойим! Ўша хотин менга олмон тилини ўргатди. Ўшандан буён ҳаётимда ҳаммаси яхшиликка қараб кетган.\nПоездимиз ҳали келмаганди. Мен Моника Шнейдер билан ёнма-ён турардим; икки ватандошимиз перронни супуриб юрганини кўрдим: бири – шундоқ ёнгинамизда, иккинчиси – сал нарироқда. Яқинимиздагиси қуюқ мўйловлари орасидан тутун бурқситарди.\n– Ҳей, Комил оға,– деб қичқирди у туйқусдан. – Тугат энди, бу ёққа кел. Тез орада Мюнхен экспресси жўнайди.\nИккинчи фаррош қаддини ростлади. Худди баданимни чақмоқ ургандай бир титраб тушдим. Бу менинг дадам эди.\nБошим айланиб кетди. Бу нимаси? Дадамга яқинлашишдан ҳадиксирардим: Моника Шнейдернинг кўзи тушишини истамас эдим — унинг шу пайтда билиб қолиши бемаврид кўринарди. Дадамнинг шериги мени кўриб қолиши ҳам хатарли эди. Энг маъқули ўзни четга олиш. Мен Хайнрихнинг ортига яшириндим: унинг кифт-лари барваста, яна тағин қўлларида гитараси ҳам бор эди. Аммо ўзим дадамни кузатардим. Одатда, у ишга кетаркан, ўзининг қишлоқдан олиб келган эски кепкасини бошига қўндириб оларди. Аммо бугун у француз полициячилари киядиган кепкасимон бир нарсани кийганди. Ҳам ҳокимият фаррошлари киядиган кийимда эди. Агарда шериги унинг отини айтиб чақирмаганда мен уни ҳатто пайқамаган бўлардим. Тиш чўткага ўхшаш узун чўткаси билан йўловчиларнинг оёқлари атрофидаги сигарета қолдиқларини илиб-илиб супуриб оларди. Баъзи бир олмонлар, америкаликларга ўхшаб, кока-коланинг эзилган пакетчаларини дуч келган ерга отиб кетишарди. Ёки қатиқ пакетчаларини ахлат яшикларига отишар ва улар ҳам мўлжалга тушмай сочилиб ётарди. Бизнинг бувимиз, урушдан илгари ҳамма олмонлар жуда покдомон бўлишган, энди улар ёмон томонга ўзгариб кетишди, дер эди.\nМен ҳеч кимга билдирмай, дадам қандай ишлаётганини кузатаётганимда поездимиз келди. Дадам чўтка-супургисини пиёда аскарлардай елкасига отди-да, бизнинг перронимизга сакраб ўтди. У ўз шеригининг ёнига келиб тўхтади, шундан кейин икковлари поезд қай тахлит тарақа-туруқ қилиб ва вишиллаб, ғилдираб келишларига қараб туришди. Икковларининг ҳам мўйловлари узун-узун ва қуюқ эди. Отам биз томонга қараб-қараб қўярди. Балки у ўқувчилар тўдаси ичидан мени қидиргандир. Буни фаҳмлаганимда, кўнглим баттар чўкиб кетди.\nСаёҳат ҳаммаси бўлиб бир кунга мўлжалланган эди. Уйга қайтганимда кечқурун нима дейман энди? “Демак, дада, сизни Хўжатепа масжидига ўхшайдиган ўша ажойиб заводдан ҳайдашибди-да? Фаррошликка боришга мажбур бўлибсиз-да?”\nАммо мен у нима деб жавоб беришини олдиндан биламан:\n“Қизалоғим, мен сенга автоматлар тўғрисида гапириб бергандим. Бу лаънати автоматларнинг ҳар бири ўнларча, ҳатто юзларча ишчиларнинг ўрнини боса олади. Шунинг учун ортиқча ишчиларни, биринчи навбатда муҳожирларни ишдан бўшата бошлашди. Шундай қилиб мен ҳам кўчада қолдим. Турган гапки, жуда қаттиқ хафа бўлдим. Аммо сизларни хафа қилгим келмади, ҳеч кимга ҳеч нима демадим. Олти ой иш қидирдим. Одатдаги вақтим, эрта билан кетар, оқшом қайтардим. Раҳмат, дўстларим ёрдам беришди, фаррошликка жойлаб қўйишди. Кўрганингдай, энди мен Дуйсбург вокзалида, шеригим Авносли Иброҳим билан, перронларни супураман. Сен, Гултан, энди анча катта бўлиб қолдинг, ҳаёт нималигини сал-пал тушунишинг керак. Ишми иш, ишдан уялиб юриш ўринсиз. Ҳар неки бўлса-да, сендан илтимос қиламан: ойингга ҳам, укаларингга ҳам ҳеч нима дема. Яна бир илтимосим – ҳар доим айтадиган гапим – тўғри юр, она қизим. Ўзингни ҳам, оиламизни ҳам уятга қўйма. Сенга айтар гапимнинг ҳаммаси шу…”\n← Аввалги Аввалги Нўъмонжон Раҳимжонов. Жимжит жолалар (қисса)\nКейинги → Кейинги: Зуҳра Собирова. Кушон салтанатидаги ислоҳотлар


Ўзбекистонда давлат идораларига йил охиригача автомобил, мебел ва оргтехника сотиб олиш тақиқланади\nЎзбекистонда давлат органлари харажатлари ҳисобидан тежалган маблағлар аҳолини ижтимоий ҳимоя қилишга йўналтирилади\n31 Mart 23:16 Иқтисодиёт\nБАРҚАРОРЛИК БИЗНЕС ИЖТИМОИЙ ҲИМОЯ ИҚТИСОДИЁТ макроиқтисодиёт\n31-март куни Президент раислигида макроиқтисодий барқарорликни таъминлаш ва тадбиркорликни қўшимча қўллаб-қувватлаш масалаларига бағишланган видеоселектор йиғилиши бўлиб ўтди.\nЙиғилишда давлат раҳбари макроиқтисодий барқарорликни сақлаш бўйича самарали чора-тадбирларни давом эттириш бўйича топшириқлар берди. Бу мақсадлар учун ҳудудлар ва тармоқлар харажатларини 10 триллион сўмга қисқартириш зарур бўлади.\nШундан келиб чиқиб, президент йил охиригача барча ҳокимликлар, вазирлик ва идоралар фаолиятини қатъий тақиқлади:\nмуайян молиялаштириш манбаларисиз қурилишни бошлаш;\nбиноларни таъмирлаш, автомобиллар, мебеллар ва оргтехника сотиб олиш каби қўшимча харажатларни амалга ошириш.\nДоллар ва евро арзонлашди - Марказий банк\nБош прокуратурага бюджет ташкилотларида ушбу харажатларнинг олдини олиш юзасидан тегишли назорат ўрнатиш ва бу ҳақда ҳар ҳафта Президентга маълум қилиш топширилди.\nШавкат Мирзиёев «бу маблағ олиб қўйилади, дегани эмас», деб таъкидлади.\n«Жамғарманинг барча маблағлари ҳудудлар ва тармоқларни ривожлантириш дастурига йўналтирилади,» – деди у.\nЙиғилишда аҳоли бандлигини таъминлаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.\n» Бу масалага нафақат иқтисодий кўрсаткич, балки халқимизни ижтимоий ҳимоя қилиш нуқтаи назаридан ҳам қараш керак», – деди Президент.\nВилоят ва туманлар бўйича иш ўринлари яратиш кўрсаткичлари таҳлил қилиниб, йўл қўйилган камчиликлар кўрсатиб ўтилди. Бугунги кунга қадар 67 та фаолият тури якка тартибдаги тадбиркорлик шаклларига киритилган. Бундай касблар сони 20 тага етказилиб, қўшимча 150 минг кишиi иш билан таъминланиши таъкидланди.\nҲукуматга ёрдамга муҳтож аҳолини ижтимоий қўллаб-қувватлаш кўламини кенгайтириш топширилди.\nТошкент вилоятида “Чирчиқ” кимё-саноат технопарки ташкил этилади


Балиқ овлаш бўйича “Росатом” халқаро фестивали бўлиб ўтди - Халқ сўзи\nБалиқ овлаш бўйича “Росатом” халқаро фестивали бўлиб ўтди\n16:43 08 Август 2019 Жамият\nРоссияда 1-2 август кунлари балиқ овлаш бўйича “Росатом” давлат корпорацияси томонидан халқаро фестивал ташкил этилди. У қайиқдан спиннинг усулида балиқ овлаш шаклида ўтказилди.\nМусобақалар Россияда қуввати энг юқори бўлган “Ленинград” АЭСга яқин жойда бўлиб ўтди. Унда “Росатом” томонидан атом электр станцияларини қуриш лойиҳалари амалга оширилаётган Венгрия, Миср, Ҳиндистон, Бангладеш ва Туркия давлатларидан ҳаваскор спортчилар иштирок этди.\nҲам спорт, ҳам ўзаро дўстликни ўзида ифодалаган ушбу фестиваль мамлакатлар ўртасидаги халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлаш, яқин атрофдаги сув ҳавзалари флора ва фауна дунёси учун атом станциялари хавфсиз эканлигини кўрсатишга қаратилган.\nЭътиборлиси, турнир давомида овланган балиқ, ўлчангач, қайтиб денгизга қўйиб юборилди. Ҳакамлар сифатида эса ушбу йўналиш бўйича мамлакат ва минтақавий мусобақалар ғолиб ҳамда совриндорлари бўлган россиялик спортчилар қаторида Чехия, Мисрдан мустақил экспертлар ҳам қатнашди.\nТадбир сўнгида иштирокчиларни тақдирлаш маросими бўлиб ўтди.\nУнда Миср жамоаси ғолиб деб топилди. Иккинчи ва учинчи ўринларни мос равишда Россия ва Венгрия балиқчилари эгаллашди. Венгриядан келганлар эса “Энг катта индивидуал ҳисса” махсус совғасини қўлга киритди. Туркия жамоаси ғолибликка бўлган интилиши учун номинация бўйича тақдирланди.\nФестиваль доирасида қатнашчилар “Ленинград” АЭСга ҳам ташриф буюриб, унинг фаолияти билан яқиндан танишдилар.\nМаълумот учун, ушбу АЭС 2019 йилга келиб электр энергияси ёпилиши бўйича Россиядаги энг кучли учталикка киритилди.\n“Анчадан бери балиқ ови билан шуғулланиб келаман, бироқ бу каби турнирда биринчи марта иштирок этдим, - дейди Миср жамоаси аъзоси Ганем Ҳамид.- Бу ажойиб тажриба. Мен фестивалнинг барча иштирокчиларидан миннатдорман – уларнинг шижоати ва спортга бўлган қизиқиши сабаб мусобақалар муросасиз ва қизғин кечди. Жамоамиз Матрух провинциясидан ташриф буюрди. У ерда яқин орада Мисрдаги илк “Эл-Дабаа” атом электр станцияси барпо этилади. Бизга АЭСга яқин ҳудудда инсонлар қандай яшаётганини кўриш муҳим эди. Келиб, биз унда хавфсизлик даражаси жуда юқори эканлиги, унинг ходимлари қатъий интизомга эга ҳақиқий профессионаллигини кўрдик. Мусобақалар давомида биз “Ленинград” АЭСга яқин Фин кўрфази ҳавзасида чўмилиб, балиқлар кўплиги ва станция экологияга ҳеч қандай таъсир қилмаётганига ишонч ҳосил қилдик.\nТадбирда экологлар иштирок этиб, балиқ оғирлигини ўлчаш жараёнида дозиметрик назоратни ўтказишди.\n- 30 километр масофада “Ленинград” АЭСи олиб бораётган кўп йиллик тадқиқотлар у атроф-муҳитга ҳеч қандай таъсир кўрсатмаётганини кўрсатади,- дея таъкидлади атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўлими бошлиғи Александра Ткачева.\nМаълумот учун, “Ленинград” АЭС(ЛАЭС) - қуввати бўйича Россиядаги энг йирик станциядир(4000 МВт. дан ортиқ). Бугун ЛАЭС РБМК-1000 типидаги реакторга эга учта блокдан ва ВВЭР-1200 (“3+” авлодига мансуб сув-сувли энергетик) реакторли битта блокдан иборат. Станция Санкт-Петербург шаҳри ва Ленинград вилоятининг электр энергиясига бўлган 50 фоиздан ортиқ эҳтиёжини таъминлайди.\nЛАЭС Сосновий Бор шаҳрига яқин ҳудудда жойлашган. Бу Россиянинг шимоли-ғарбидаги энг ёш шаҳардир. Юзлаб қарағай ва қумтепаликлар орасида Фин кўрфази қирғоғида Санкт-Петербургдан 80 км. узоқликда жойлашган ушбу маскан Ленинград вилоятидаги энг гўзал жойлардан биридир. Унинг аҳолиси 68 минг кишини ташкил этади.\nШаҳар ҳаёти Ленинград атом станцияси билан бевосита боғлиқ. Бу ерда ҳаммаси бўлиб 500 дан ортиқ кичик, ўрта ва йирик ташкилотлар, жумладан, катта илмий-тадқиқот институтлари ва ишлаб чиқариш компаниялари фаолият юритади.\nЭслатиб ўтамиз, юртимизда “Росатом” давлат корпорацияси билан ҳамкорликда атом электр станцияси қурилиши лойиҳаси билан боғлиқ тегишли ишлар олиб бориляпти. Жумладан, жорий йилнинг 29 июнь куни атом электр станцияси қурилиши учун танланган Жиззах вилоятидаги Тузкон кўли яқинидаги ҳудудда муҳандислик-тадқиқот ишларининг иккинчи босқичини бошланган эди.


Хитой нимани истаяпти? «Бир макон, бир йўл» лойиҳасидан умидлар ва хавотирлар – КУН УЗ\nҲайдовчилар бодикамерасиз ЙПХ ходимига ҳужжат кўрсатмаслик ҳуқуқига эга бўлди\nГлавная / Иқтисодиёт / Хитой нимани истаяпти? «Бир макон, бир йўл» лойиҳасидан умидлар ва хавотирлар\nanvarj63 30.04.2019\tИқтисодиёт Comments Off on Хитой нимани истаяпти? «Бир макон, бир йўл» лойиҳасидан умидлар ва хавотирлар 65 Показы\nСинологларимиз (хитойшунос) етишмаслигиданми, илмий ҳамда оммабоп нашрларимизда Хитой ҳақида таҳлилий мақолалар жуда кам. Ваҳоланки, Ўзбекистон-Хитой вектори мамлакатимиз иқтисодиёти учун тобора катта аҳамият касб этмоқда ва ҳамкоримиз Хитой Халқ Республикаси ҳақида етарлича маълумотга эга бўлишимиз керак. Шу боис, ушбу мамлакат ҳақида Kun.uz учун икки қисмдан иборат мазкур мақолани ёзишни ният қилдим.\nПрезидентимиз 2017 йилнинг май ойида Хитой Халқ Республикасига қилган расмий ташрифи давомида 22 миллиард АҚШ долларига тенг шартномаларни имзолаб қайтганди. Мазкур мульти-миллиард лойиҳаларнинг бир қисми амалга ошди, қолганлари ҳам амалга ошиши кутилмоқда.\nХитой ҳақида кўп эшитамиз. Аксар савдогарларимиз учун Хитой «иккинчи ватан»га айланган бўлса ажабмас. Кундалик ҳаётимизда «Made in China» доимий истеъмолимизда. Аммо ушбу мамлакат ҳақида, Хитой жамияти ҳақида атрофлича билимимиз йўқ. Ҳолбуки, Хитойнинг «Бир макон, бир йўл» лойиҳаси иқтисодий ва ижтимоий ҳаётимизни яқин келажакда ўзгартириб юбориши мумкинлигини ўйлаб ҳам кўрганимиз йўқ.\n«Бир макон, бир йўл» доирасида юртимизга келтирилган Хитой технологияси ва инвестициялари ҳақида хабарлар биз учун оддий ҳолга айланди. Аммо ушбу ташаббус келгусида қандай кўриниш олади – бу ҳақдаги мақолаларни ўзбек тилидаги нашрларда учратмадим.\nХитой – қандай мамлакат у?\n— Хитой бу – дунёнинг иккинчи энг йирик иқтисодиёти. 2030-йиллардан кейин эса катта эҳтимол билан дунёнинг биринчи рақамли иқтисодиётига айланади;\n— Хитой бу – дунёдаги энг кўп аҳоли яшайдиган давлат;\n— Хитой бу – 30 йил ичида қашшоқликдан 11 триллион долларлик иқтисодга эга бўлган, ZTE вa Huawei каби брендларини жаҳон бозорига олиб чиқа олган давлат;\n— Хитой бу – Америка Қўшма Штатларига ҳам ҳарбий, ҳам иқтисодий, ҳам сиёсий, ҳам илмий соҳаларда рақобат қила олаётган сайёрамиздаги ягона давлат;\n— Хитой – дунёдаги энг кўп доллар захираларига эга мамлакат;\n— Хитой – сон жиҳатдан дунёдаги энг катта армияга эга мамлакат;\n— Ўзбекистонга шу пайтгача энг кўп хорижий инвестиция киритган давлат ҳам айнан Хитой.\nРўйхатни яна давом эттириш мумкин, аммо шуниси ҳам бизга кифоя қилади.\nХитой барчани ҳайратда қолдириб, сўнгги 30 йил ичида қудратли саноатлашган давлатга айлана олди. Унинг аҳоли бошига нисбатан миллий маҳсулоти 1990-йиллар бошида Ўзбекистонникидан кам бўлган. Ҳозирга келиб Хитой ён қўшниси Россия Федерациясидан йилига салкам тўққиз баравар кўп маҳсулот ишлаб чиқаради.\nЎзбекистон-Хитой ўртасидаги иқтисодий муносабатлар нималардан иборат?\nЭнергетика соҳаси. Янги минг йилликда табиий газ ва нефтимиз экспорти йўналишига Россиянинг «Газпром» компаниясига муқобил сифатида CNPC (Хитой миллий нефть компанияси) майдонга чиқди. 2009 йилда Туркманистон-Ўзбекистон-Қозоғистон-ХХР ўртасида 2000 километрга чўзилган Марказий Осиё-Хитой газ қувури қурилиши бошланди. Дунёдаги энг узун газ қувурларидан бири ҳисобланган ушбу қувур биз учун рус ширкатлари билан эркин ҳолда музокара қилиш имконини берди. Шу сабаб Ўзбекистон-Хитой муносабатларида энергетика соҳасидаги ҳамкорлик энг муҳим соҳа саналади. Чунки айни вақтда «Марказий Осиё Энергетика коридори»ни қуришга ҳаракат қилаётган ХХР учун ушбу газ қувури Яқин Шарқ мамлакатларидан келадиган ва АҚШ флоти назоратида турадиган Ҳинд океани энергетика йўлига муқобил вариантдир. ХХР билан газ сотиш бўйича тузилган ҳукуматлараро шартномамиз 30 йил давомида амал қилади.\nМарказий Осиё давлатларидан ХХР томон тортилаётган газ ва нефть қувурлари:\nШанхай ҳамкорлик ташкилоти. Ўзбекистон-ХХР давлатлараро халқаро муносабатлари ҳар икки томон учун манфаатли ривожланяпти. Бироқ бу ерда ҳолатни хира қиладиган нуқталар ҳам бор.\nКейинги пайтларда ХХР сунний мазҳабидаги мусулмонлар, Марказий Осиё халқларига жуда яқин бўлган миллий камчилик ҳисобланмиш уйғурларга нисбатан муросасиз сиёсат олиб бориши дунё мамлакатлари томонидан қаттиқ танқидга учрамоқда. 2019 йилнинг март ойида ХХР ҳукумати шу масала бўйича давлат ҳисоботини чиқарган бўлса-да, уни диққат билан ўқиган ҳар бир халқаро ҳуқуқ мутахассисида саволлар пайдо бўлади. ХХР моддий ривожланиш йўлида виждон эркинлигини чеклашда қаергача боради – бу кўпчиликни қизиқтиряпти.\nСавдо ва инвестиция. 2001 йилда Жаҳон савдо ташкилотига кириши билан Хитой дунёнинг янги иқтисодий ўчоғи (economic powerhouse) бўлиши айтила бошланганди. Аммо 2009 йилда илк бор Японияни ортда қолдириб, дунёнинг иккинчи рақамли иқтисодиётига айлангачгина кўпчилик Хитойни жиддий қабул қила бошлади. Ҳаммада битта савол пайдо бўлди: «қудратга тўлаётган Хитой дунёга қай тарзда очилади – куч биланми ёки тинчлик биланми?».\n2013 йилнинг ноябрь ва декабрь ойларида Хитой раҳбари Ши Жинпинг Хитойнинг янги халқаро тараққиёт моделини дунёга таништирди: «Бир макон, бир йўл».\nБу қандай лойиҳа?\nЯқин-яқинларгача ғарб оламидан келадиган ташаббусларга ола кўз билан қараб келган Хитой Ши Жинпинг қудратга келганидан бошлаб фаол ташаббуслар билан дунёга танилишни бошлади. Бошқача сўз билан айтганда, Хитой шу пайтгача таклиф этилган қарорларни қабул этувчи ва рози бўлувчи (rule-taker) мақомида бўлган бўлса, 2013 йилдан бошлаб у «rule-maker», яъни қоида тузувчи етакчи мақомига ўта бошлади.\nАгар хитойлик машҳур сиёсатчи Денг Шаопин ўз даврида Хитойни халқаро алоқаларда «taoguang yanghui», яъни «камтарин бўлиш ва пайт пойлаш» (keep a low profile and bide your time)га чақирган бўлса, Ши Жинпинг бошқарувидаги Хитой ҳозирда халқаро меъёрлар ва институтларни шакллантиришга интилмоқда ва Хитойнинг глобал мавқега эга бўлишини қатъий таъкидламоқда. Унинг бош лойиҳаси, шубҳасиз, «Бир макон, бир йўл» ташаббусидир.\nУшбу лойиҳа, Хитой ҳукумати таъбири билан айтганда, ташаббус, Хитой президенти Ши Жинпинг томонидан 2013 йилда таклиф қилинган ривожланиш стратегияси бўлиб, Хитой Халқ Республикасини икки йўл билан Евроосиё минтақасига боғлашни мақсад қилган: «Ипак йўли иқтисодий макони» ва «21 аср Денгиз ипак йўли». Хитой ташаббусининг моҳияти Хитойни ўз ичига олган икки томонлама ва кўп томонлама механизмлар ва тузилмаларни мустаҳкамлаш орқали халқаро ҳамкорлик ва ривожланишнинг янги моделини топиш, шакллантириш ва ривожлантиришдир.\nТашаббус доирасига Евроосиё минтақасидаги 65дан ортиқ мамлакат, 4,4 миллиард аҳоли ва дунё ялпи миллий маҳсулотининг 40 фоизи кириб кетади. Уни Хитойнинг кучли молия институтлари, мисол учун Экспорт-импорт банки, Осиё тараққиёт банки, Қишлоқ хўжалик банки, Ипак йўли фонди ва Осиё инфраструктура ва инвестиция банклари қўллаб-қувватлайди.\nТашаббус негизида Хитой ички бозорининг тўйиниши сабабидан бозор топа олмай қийналаётган Хитой ширкатлари учун Евроосиё мамлакатлари ҳудудида мульти-миллиард долларлик инфратузилма лойиҳаларини вужудга келтириш, улар Хитойнинг оммавий банкларидан бериладиган имтиёзли кредитлар орқали Хитойдаги фирмалар томонидан барпо этилиши ётади, десак муболаға бўлмайди.\nАгар ушбу мульти-миллиард долларлик лойиҳа муваффақиятли амалга ошса, қадимий «Ипак йўли» тижорат йўлаги ҳақиқий маънода вужудга келади. Хитой ушбу тижорий йўлакни ҳамма учун очиқ ва эркин савдо қоидаларига асосланган ҳолда биргаликда барпо қилишга чақирмоқда.\nДемак, «Хитой нима мақсадларни кўзлаган?», деган саволга жавоб тариқасида қуйидагиларни келтирса бўлади:\nХитойнинг ҳаддан ортиқ ишлаб чиқариш қувватига мувофиқ қўшимча янги бозорларни топиш;\n3 триллион АҚШ долларидан зиёд бўлган давлат потенциалидан унумли фойдаланиш;\nХитой миллий пул бирлиги – юанни халқаро валюта даражасига кўтариш;\nХитойнинг шарқий соҳилларига қараганда ривожланишдан ортда қолаётган ғарбий ҳудудларини ривожлантириш.\nХитой ҳукумати 2015 йил март ойи охирида ушбу ташаббусни назарий жиҳатдан белгиловчи ҳукумат ҳисоботини эълон қилган. Хитой ҳукуматига кўра, «Бир макон, бир йўл»ни биргаликда қуриш жаҳон ҳамжамияти манфаатларига хизмат қилади. Шунингдек, «умумий ғояларни ва инсон жамиятларини кўзлаган ҳолда, халқаро ҳамкорлик ва глобал бошқарувнинг янги моделларини излаш йўлидаги ижобий ҳаракат дунё тинчлигига ва ривожланишига янги ижобий туртки беради».\nНима бўлганда ҳам, Хитой ўз компаниялари келажакда ишлаб чиқарадиган маҳсулотларини сотиши учун Европа томон чўзилган иқтисодий йўлак қуришни режалаштираётгани аниқ. Бунинг натижасида Евроосиёдаги давлатларнинг иқтисодий юзи ғарбга эмас, Том Миллер ўзининг «Хитойнинг Осиёдаги хаёли» китобида айтганидек, Хитой томон бурилади.\nТашаббуснинг қуйидаги бешта устувор йўналишлари мавжуд:\nИнфраструкура боғланиши (infrastructure connectivity);\nТўсқинликсиз савдо (unimpeded trade);\nИнсонларни бир-бири билан боғлаш (connecting people).\nЛойиҳа қиймати 1 триллион АҚШ доллари атрофида баҳоланиб, бу сумма асосан порт, йўллар, аэропортлар, электр станциялари ва телекоммуникация тармоқлари каби инфратузилмалар қурилишига сарфланиши кўзда тутилган.\n«Бир макон, бир йўл» лойиҳасининг дунё харитасидаги тасвири:\nБМБЙ ташаббусининг ҳуқуқий шакли, мақоми ва аҳамияти ҳақида\nМазкур ташаббусни тўғри тушуниш лозим: у Жаҳон савдо ташкилоти каби қатъий қоидалар устига қурилган савдо ташкилоти эмас. Ёинки, Япония бошчилигидаги эркин савдо йўлида тузилган Транс-тинч океани ҳамкорлик битими (Trans-Pacific Partnership Agreement) каби кўп томонлама иқтисодий битим ҳам эмас. Ёки бўлмаса, Россия Федерацияси етакчилигида қурилган Евроосиё божхона иттифоқи каби умумий божлар ўрнатиладиган иқтисодий ҳудуд ҳаммас. Хитой қатъий қоидалардан кўра эгилувчан ва юмшоқ нормаларга (soft law) асосланган ва доимо ўзгаришларга осонлик билан мослашадиган глобал ҳамкорлик тўрини қуришни мўлжаллаяпти.\n«Бир макон, бир йўл»нинг энг катта ўзига хос хусусиятларидан бири шуки, Хитой ғарб мамлакатлари ва «Осиё йўлбарслари»дан фарқли равишда барпо этиладиган инфратузилма ва бошқа турдаги инвестицион лойиҳаларини катта тезликда ва кўзга кўринар шаклда амалга оширмоқчи. Бу йўлда дунёнинг бошқа қудратли давлатларидан фарқли ўлароқ, Хитой миллиардлаб доллар маблағларни сарфлашдан чўчимаяпти. Мисол учун, Хитой банклари ва фондлари БМБЙ лойиҳалари учун 2016 йилгача жами 292 миллиард доллар ажратишди, биргина 2017 йилнинг ўзидаёқ бу рақам 20,1 миллиард долларни ташкил этди.\nУшбу гигант лойиҳани қандай фирмалар амалга оширяпти, Хитой банклари қандай фирмалар учун кредитлар ажратяпти, деган саволга жавобан шуни айтиш керакки, Хитой давлат корхоналари (state-owned enterprises) ушбу лойиҳадан энг манфаатдор томонлардир. Мисол учун, сўнгги уч йил ичида Хитой давлат корхоналари БМБЙ ёқасида жойлашган мамлакатлардаги 1700дан ортиқ инвестиция лойиҳаларида қатнашган. Улар қаторида China Communications Construction, China State Construction Engineering, Power China, Sinomach China Railway Construction Corporation, China Railway Group, CNPC ва State Grid кабиларни санаб ўтиш мумкин.\nШу билан бирга, мазкур лойиҳалар «ичида» Хитойнинг маҳаллий ҳокимиятлари томонидан ташкил этилган турли оммавий мулк шаклидаги компанияларни кўриш мумкин. Ушбу ширкатлар дунёнинг турли жойларида ўта узун кўприклар, йирик тўғонлар, қуввати катта электр станциялари, қурилиши ғоят қийин бўлган тоғ туннеллари, гигант стадионлар ва тезюрар темир йўллари барпо этишмоқда. Ушбу лойиҳалар асосан «tied-aid» шаклида, яъни бу ширкатлар БМБЙ ёқасида жойлашган давлат Хитой банкларидан миллиардлаб доллар миқдорида кредит олиши мумкин.\nАммо кўпгина ҳолатларда қарзга олинган пуллар давлат банкларига қайтарилмайди, балки ўша лойиҳани амалга оширувчи Хитойнинг давлат корхоналари ҳисобига ўтказилади. Қарз олган давлатга эса Хитой техникаси ва инфраструктураси шаклида кириб келади. Шу сабабли, Хитой пулни ўнг чўнтагидан (давлат банкларидан ёки «Ипак йўли» фондидан) олиб, чап чўнтагига (давлат корхоналари ёки бошқа Хитой ширкатлари ҳисобига) солиб қўяди, дейиш мумкин.\nБундай усул учун Хитой давлатини айблаш нотўғри, чунки бундай қарз бериш шаклини нафақат Хитой, балки Европа, АҚШ ва Япония давлатлари ҳам кенг қўллашади. Дебора Браутигамнинг «Аждарҳонинг ҳадяси: Хитойнинг Африкадаги ҳақиқий ҳикояси» номли китобида бу ҳақда тўлиқ маълумот олиш мумкин.\nХитой «Бир макон, бир йўл»ни кўп томонлама музокара эмас, балки ҳар бир давлат билан алоҳида музокара ўтказиш орқали амалга оширишни афзал кўради. Албатта, бундай ҳолатда томонлар ўртасида музокара тез ва осон битади, Хитой ўз моддий кучини усталик билан ишлата олиши учун шу тарзда замин тайёрлайди.\nБиз учун бунинг эътиборли тарафи – бундай дипломатик алоқа кичик давлатлар ёки инфраструктура инвестицияси учун чанқоқ ҳолда бўлган, ривожланаётган мамлакатларни осонлик билан ўз қоидаларига оғдириб олишга имкон яратади.\nШундай бўлсада, ХХРнинг бундай ташаббус билан чиқиши ривожланаётган дунё мамлакатлари томонидан илиқлик билан кутиб олинди. Сабаби оддий: Осиё Тараққиёт банки ҳисоб-китобига кўра, ҳозирда Осиё мамлакатларининг ўзида ҳар йили 800 миллиард долларлик инфратузилма лойиҳаларини амалга оширишга эҳтиёж бор. Аммо бундай катта ҳажмдаги қурилиш ишлари учун шу пайтгача етарли молиялаштириш манбаси бўлмай келаётганди. Хитой эса айнан шундай эҳтиёжни қондириш учун «Бир макон, бир йўл»да давлатларнинг фаол иштирокини сўраяпти.\nБаъзи давлатлар учун «бундан зўри бўлмайди». Чунки, Осиё тараққиёт банки, Жаҳон банки ва бошқа халқаро молиявий ташкилотлар инфратузилмаси тезлик билан эскираётган давлатларга «ноқулай» шартларда маблағ ажратаётган бир пайтда, Хитойнинг деярли шартларсиз, фақат ҳукумат кафолати остида бундай катта суммаларни ажрата бошлаши ривожланаётган давлатлар учун катта имкониятларни тақдим этади.\nБироқ «Бир макон, бир йўл» ташаббусининг ижобий томонлари билан бир қаторда хавотирга сабаб бўладиган жиҳатлари ҳам йўқ эмас.\n«Бир макон, бир йўл» бўйича хавотирлар\n1. Масъулиятли қарз бериш (responsible lending)\nБМБЙ ташаббуси авваламбор АҚШ ва унинг ҳамкор давлатлари томонидан анча салбий қарши олинди. Бунинг энг катта сабабларидан бири – ХХР банклари томонидан бериладиган катта миқдордаги қарзлар ривожланаётган, кўпинча нодемократик давлатларга, Париж ёки Лондон молиявий клублари билан ҳисоблашмасдан берилиши бўлмоқда.\nПариж клуби қарздор ва қарз берувчи давлат орасидаги муаммоларни ҳал этишга ихтисослашган бўлса, Лондон клуби эса қарздор давлатлар ва уларга қарз берувчи хусусий ширкатлар (ёки банклар) ўртасидаги алоқаларни бошқаришга ихтисослашган. Бу клубларга аъзо давлатлар қарздор давлат қарзи ошиб кетадиган тақдирда маълум даражада қарз беришни тўхтатади ва соғломлаштириш чораларини (қарзни кечиб юбориш ёки муддатини узайтириш каби) кўради.\nХитой бу клубларга аъзо эмас ва айнан шу туфайли ҳам маълум бир мамлакатга қарз бераётганида унинг бошқа давлатлар клубидан қанча қарзи борлигига қарамайди ва ҳисоблашмайди ҳам. Натижада, масалан, Африка ва Осиёдаги қолоқ давлатларнинг қарздорлиги яна ҳам ортади. Энг муҳими, ўзининг чет давлат ишларига аралашмаслик ва давлат суверенитетини ҳурмат қилиш тамойилидан келиб чиқаётганини айтиб, Хитой қарз берган давлатга нисбатан Жаҳон банки ёки Халқаро валюта фонди каби талабларни қўймайди, энг асосийси, «ички ишларига аралашмайди».\nХитойнинг оммавий банкларидан олинган қарзларнинг салбий оқибатларини қўшни Қирғизистон ва Тожикистон давлатлари мисолида кўришимиз мумкин. АҚШдаги Глобал ривожланиш маркази тадқиқотларига кўра, «Бир макон, бир йўл» лойиҳасида иштирок этаётган давлатлар орасида 8та мамлакатнинг Хитойдан олган ташқи қарзлари хавотирли миқдорга етган, бу мамлакатлар қаторида Қирғизистон ва Тожикистон ҳам бор. Хитой Тожикистоннинг энг катта ташқи кредитори бўлиб, бу давлатнинг 2007-2016 йилларда ташқи қарзлари 80 фоизга ўсган. Қирғизистоннинг эса энг катта ташқи кредитори Хитойдаги «Exim Bank» бўлиб, 2016 йилда мамлакат ташқи қарзининг 40 фоизи шу банк ҳиссасига тўғри келган.\nБундай ҳолат экспертларнинг ҳам асосли хавотирларига сабаб бўлмоқда. Уларнинг фикрича, Хитой ва унинг ширкатлари ривожланаётган давлатларга узоқ муддатда тўлай олмайдиган ва барқарор бўлмаган инфраструктура лойиҳаларини таклиф қилмаслиги зарур. Чунки бу ҳолда ривожланаётган давлатлар қарзларини қайтара олмасликлари натижасида «қарз қопқони»га (debt trap) илиниб, Хитой учун турли ён беришларга мажбур бўлишлари мумкин. Танқидчиларга кўра, Шри-Ланкадаги стратегик Ҳамбантота порти Хитой томонидан қурилгач, миллиард долларлик лойиҳа пулини тўлай олмаган Шри-Ланка ҳукумати ўша портни 99 йилга Хитойга «ижара»га беришга мажбур бўлди.\nХитой тарафдорлари эса ривожланаётган давлатлар ҳукуматлари Хитой таклиф этаётган лойиҳалар тўловини келажакда қайтариш имкони бўлмаса, бундай таклифни қабул қилмасликлари лозимлигини айтишмоқда. Қарши тараф эса Хитой ҳукумати ва унга алоқадор фирмаларнинг ўта ёпиқлиги, шаффоф эмаслиги, маълумотлар ошкор этилмаслиги, «Бир макон, бир йўл» лойиҳасига оид инфратузилма лойиҳалари бўйича ўтказиладиган тендерларга қатнашиш қийинлиги ва лойиҳаларни амалга оширадиган давлатлар учун хатарлар юқорилигини танқид қилади.\n«Бир макон, бир йўл» бўйича энг кўп танқидлар Хитойнинг молиялаштириш лойиҳалари ношаффоф ва шубҳали қўлга киритилганига оид. Хитой ҳукумати асосан маҳаллий компаниялардан ҳам «қорароқ» бўлган юқори даражадаги давлат бошлиқлари билан, аниқроқ айтганда сиёсий элита билан ишлашни хуш кўриши кўпчиликка маълум.\nИнфратузилма лойиҳалари ёпиқ эшиклар ортида, аҳолига етарлича маълумот берилмасдан тузилиши кўп кузатилади. Лойиҳалар етарлича машварат этилмагани оқибатида келажакда кўплаб муаммолар келиб чиқиши хавфи, хусусан коррупция урчиши мумкин бўлади.\n«Бир макон, бир йўл»га оид катта инфратузилма лойиҳалари бўйича аллақачон коррупция ишлари кўзга кўриниб қолган. Мисол учун, Хитойдаги фирмалар томонидан қурилган электр станциясидаги муаммолар юзасидан Хитой қурилиш фирмаларидан пора олганликда айбланиб Қирғизистоннинг юқори мансабдаги мулозимлари қамоққа олинган.\nБошқа мисол. Малайзиянинг собиқ бош вазири Нажиб Раззоққа тегишли экани айтиладиган компаниялар «Exim Bank» томонидан Малайзиядаги БМБЙ доирасида амалга оширилаётган қувур ётқизиш лойиҳаси пулларини ноқонуний ўзлаштиргани ошкор бўлди ва ҳозирда собиқ бош вазирга нисбатан жиноят иши давом этмоқда.\nКейинги масала – Хитой компаниялари томонидан атроф-муҳитга нисбатан эҳтиётсиз муносабатда бўлиш, стандартларга амал қилмаслик. Бу муаммо Хитой ширкатларининг кейинги пайтларда технологик ривожланиши натижасида бирмунча камайган бўлса-да, хавфлар ҳамон мавжуд. ХХР ширкатларининг атроф-муҳитга нисбатан бундай муносабатини яхши англаган Италия ҳукумати 2019 йил март ойи сўнгида БМБЙга оид меморандумда табиатга оид алоҳида модда киритгани бежиз эмас.\n4. Рақамли технологиялар хавфи\n«Бир макон, бир йўл» лойиҳасининг диққатга сазовор жойи шундаки, у нафақат қуруқлик ва денгизда, балки дижитал соҳада ҳам маркази Хитой бўлган ҳамкорликни таклиф этади. Хитой бу соҳада «Дижитал ипак йўли» қурилишини барча биргаликда амал оширишига чақирмоқда. Бу соҳада Хитойнинг Huawei, ZTE, China Telecom, China Mobile ширкатлари аллақачон дунёга танилиб улгурган.\nHuawei ширкатининг бошқа кўплаб ширкатлардан ҳам ўзиб кетиб, 5G мобил алоқа авлодини ишга туширишга интилиши шу пайтгача рақамли гегемон бўлган АҚШ, Европа давлатларини чўчитиб юборди. Huawei ширкати томонидан ривожланган дунё мамлакатларига тақдим этилаётган рақамли технология орқали ушбу ширкат Хитой ҳукуматига маълумот етказаётгани ҳақида тарқалган хабар оловга керосин қуйди. Huawei ширкати бошлиғининг қизи ҳозирда Канада прокуратураси томонидан тергов қилинмоқда.\nШундан кейин нафақат АҚШ, Ғарбий Европа давлатлари ва Япония Huawei технологиялари мамлакат ичкарисида қўлланилишига миллий хавфсизлик нуқтаи назаридан чекловлар жорий этишди.\nХитой ширкатларининг арзон ва қулай шартлар асосида телекоммуникация технологиялари, фибер симлари ва уларга оид хизматлари кўрсатилиши дунёнинг энг камбағал мамлакатларида катта қувонч билан кутиб олинди. Бу ерларда Хитой ширкатлари катта инфраструктура лойиҳаларини амалга ошириб, аҳоли турмуш даражасини оширишда ҳисса қўшаётганини инсоф билан қайд этиш зарур.\nБироқ муаммо шундаки, ривожланган ғарб, Япония ва Корея Республикаси давлатларидан фарқли ўлароқ Хитой сиёсий тузилмасида ширкат ва давлат ўртасида алоҳида узвий алоқа мавжуд бўлиб, Хитой коммунистик партияси ширкатлардан мутлақ садоқатни талаб қилади.\nНатижада дунё бўйлаб ўз бизнес фаолиятини юритаётган хитойлик тадбиркорлар Хитой сиёсатини қўллайдиган ҳаракатларни амалга оширишга мажбур. Агар бу масала рақамли соҳада ҳам юз берадиган бўлса, унда дунёдаги миллионлаб, Хитой рақамли технологиясидан фойдаланувчи аҳоли ҳақидаги маълумотлар Хитой ҳукумати қўлига ўтиб кетиши ва коммунистик партия томонидан назорат қилиниши хавфи пайдо бўлади.\nҒарб, Япония, Корея ширкатлари эса хусусий ҳисобланиб, инсоннинг шахсий маълумотларини сақлаш бўйича қонунлар ва ички меъёрларга амал қилишади. Бу ширкатлар қонунни бузса жамоатчилик бундан хабар топиши эҳтимоли юқори. Аммо Хитой ҳукумати билан ҳамкорликда ишлайдиган компанияларнинг ишлари қаттиқ яширилади.\nХитойнинг «Бир макон, бир йўл» ташаббуси дунё мамлакатлари томонидан катта қизиқиш билан ўрганиляпти. Биз ҳам бу лойиҳа тафсилотларини билишимиз, воқеалар ривожини синчковлик билан кузатишимиз лозим, деб ҳисоблайман. Энг муҳими, биз учун «Бир макон, бир йўл» қайси ўринда фойда-ю, қайси ўринда хавф – шуларни билиб туришимиз лозим.\nПред. Тула яқинидаги супермаркетда ўзбекистонлик сотувчи аёлни харидорлар кўз ўнгида пичоқлаб кетишди\nСледующая Танзила Норбоева раҳбар аёллар, хотин-қизлар бандлиги, уй-жой масаласи ва танқидга муносабати ҳақида


Ким, қаерда, қачон? — silning-davosi-bor.uz\nОлимларнинг баъзилари илм-фан, тиббиёт соҳаларидаги кашфиётлари ер юзида инсоният ҳаётини, унинг ижтимоий-иқтисодий турмуш тарзини юксалтиришга хизмат қилди.\n1882 йил 24 март — фтизиатрия, сил касаллиги ҳақидаги фан туғилди. Шу куни немис олими Роберт Кох лабораторияда 17 йиллик ишидан сўнг микобактерияни — сил касаллигини қўзғатувчисини кашф этди, уни халқ орасида Кох таёқчаси деб аташади. 29 йилдан сўнг Кох Нобел мукофотини олди.\n“Кохнинг таёқчалари” топилганидан 13 йил ўтгач, Вилгелм Рентген сил касаллигини аниқлайдиган нурларни кашф этди. Кейинчалик бу кашфиёт сил касаллиги диагностикасини ривожлантиришда катта рол ўйнади.\n1887 йил биринчи сил касаллиги диспансери Эдинбургда очилган.\n1907 йилда австриялик педиатр Клеменс Пирке микобактерия сил касаллигини юқтирган одамларни аниқлаш учун туберкулин билан терини текширишни таклиф қилди ва аллергия тушунчасини киритди.\n1910 йилда Чарлз Манту (Франтсия) ва Феликс Мендел (Германия) туберкулинни киритишнинг интрадермал усулини таклиф қилдилар, бу терига қараганда диагностик жиҳатдан сезгирроқ эди.\nОқ ромашка силга қарши курашишнинг рамзига айланди. 1912 йилда Россияда сил касаллигига қарши курашиш учун маблағ йиғиш бўйича биринчи хайрия акцияси ўтказилди ва хайр-эҳсон қилганларга миннатдорчилик сифатида қизлар оқ гулларни тарқатдилар.\n1919 йилда француз микробиологи Анри Калметте ва ветеринар Камил Герин одамларни силга қарши эмлаш учун вакцинасини яратдилар . Штамм БCЖ – (BCG – Bacilles Calmette — Guerin) вакцинаси деб номланди.\n1921 йилда биринчи марта БCЖ вакцинаси билан янги туғилган бола эмланган.\nУч йиллик экспериментал ва клиник тадқиқотлар натижасида вакцинанинг зарарсизлиги аниқланди.\n1950 йилларнинг ўрталарида янги туғилган чақалоқларни эмлаш 1962 йилгача мажбурий ҳолга айланди. Асосан янги туғилган чақалоқларни оғиз орқали эмлашни амалга оширди. 1962 йилдан бери эмлаш ва қайта эмлаш учун эмлашнинг самаралироқ интрадермал усули қўлланила бошланди .\n1985 йили туғруқдан кейинги даврда янги туғилган чақалоқларни эмлаш учун БCЖ-М вакцинаси таклиф қилинди, бу эмланганларнинг антигеник юкини камайтиришга имкон берди.\n1943 йилда Зельман Ваксман Альберт Шац билан биргаликда туберкулёз микобактериясига бактериостатик таъсир кўрсатадиган биринчи микробга қарши дори бўлган стрептомицинни қабул қилди. XX-асрнинг охирига келиб фтизиатрияда қўлланиладиган дори-дармонларнинг турлари сезиларли даражада кўпайди.\nСил касаллигини глобал муаммо деб эълон қилган Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти ташаббуси билан 1993 йил 24 март – сил касаллигига қарши кураш куни деб эълон қилинган.\nИнтернет манбалари асосида журналист И.Абдужабборов тайёрлади.\nАввалги мақола: Сил касаллиги ҳақида қизиқарли 10 та факт\nНавбатдаги мақола: Силни қандай барвақт аниқлаш мумкин?


Полиция ходимига ўқ узган россиялик ўзини граната ёрдамида портлатиб юборди\n12:48 / 14.09.2015\nРоссиянинг Ярославль шаҳрида полиция қисмига ўқ узиб, бир полициячининг ўлимига, яна бирининг жароҳатланишига сабаб бўлган эркак киши якунда граната ёрдамида ўз-ўзини портлатиб юборди. Бу ҳақда Россия Тергов қўмитаси пресс-релизида маълум қилинди.\nЖиноятчи ҳуқуқни ҳимоя қилиш органлари ходимлари томонидан автомобилларнинг олиб қочилишини бартараф этиш бўйича профилактик амалиёт чоғида ҳужжатларини текшириш учун тўхтатилган. “Қўлга олиш жараёнида 31 ёшли Ярославль фуқароси ўқ отар қурол билан ўт очиб, фаол қаршилик кўрсатган ва якунда ўзини ёнида олиб юрган граната билан портлатиб юборган”, – дейилади хабарда.\nВоқеа душанба, 14 сентябрь кунига ўтар кечасида Ярославль полицияси автомобилларнинг олиб қочилиши ва ўғирланиши бўйича профилактик рейд олиб бораётган вақтда содир бўлган. Жиноятчи узган ўқдан 24 ёшли полиция лейтенанти ҳалок бўлган, 38 ёшли майор жароҳатланган.\nҲодиса жойида криминалистлар иш олиб бормоқда.\nЯнварда турли вилоятлар аҳолиси хизматларга қанча сарфлади?


ВИЛОЯТ ҲОКИМИ: ТАШҚИ БОЗОРГА «НАМАНГАН БРЕНДИ» ОСТИДА МАҲСУЛОТЛАР ЧИҚАРИШИМИЗ КЕРАК\n05 August, 2021, 03:46\nВилоят ҳокими Хайрулло Бозоров раҳбарлигидаги ишчи гуруҳи аҳолининг бугунги турмуш шарт-шароити, ижтимоий соҳалар, ишлаб чиқариш ва қишлоқ хўжалиги тармоқлари фаолияти, бунёдкорлик ишларини ҳамда пандемия шароитида юзага келаётган муаммоларни ўрганиш ва тегишли чоралар кўриш мақсадида Норин туманида бўлди.\nВилоят раҳбари дастлаб тумандаги «Норин текс» масъулияти чекланган жамиятида олиб борилаётган ишлар, лойиҳани белгиланган муддатда сифатли якунлаш бўйича кўрилаётган чоралар билан қизиқди.\nТадбиркор Р. Олимжонов раҳбарлигидаги йиллик қуввати 8 минг тонна калава ип ишлаб чиқариш имконига эга мазкур корхонада ишлаб чиқаришни модернизация қилиш ишлари қизғин давом эттирилмоқда. Қиймати 20 миллион долларга тенг лойиҳанинг биринчи босқичини шу йилнинг сўнгги чорагида ишга тушириш мўлжалланган.\nЛойиҳага кўра, корхонада дастлаб 400, иккинчи босқичда 500, учинчи босқичда эса 200 та, жами 1 минг 100 та иш ўрни яратилади. Саккиз гектардан кўпроқ майдонда барпо этилаётган корхона қурилишига «Асака» банки томонидан 16 миллиард сўм кредит маблағи йўналтирилган. Бугунги кунда объектдаги қурилиш-монтаж ишлари 90 фоизга бажарилиб, Швейцариянинг «RIETER Machine Works2 LTD» фирмаси билан ҳамкорликда илғор технологик ускуналар ўрнатилди.\n– Ташқи бозорга «Ўзбек бренди», «Наманган бренди» номи остида харидоргир ва сертификатланган маҳсулотларни чиқаришимиз керак, – деди Х. Бозоров корхона мутасаддилари ва мутахассислари билан мулоқотда. – Бунинг учун ишлаб чиқаришда харажатларни ва таннархни пасайтириш, маҳаллийлаштириш ва рентабеллик ҳамда маҳсулот рақобатбардошлигини ошириш, экспортни рағбатлантириш мақсадида техник жиҳатдан тартибга солиш тизимини халқаро стандартларга мувофиқлаштириш лозим.\nНоринда туризм инфратузилмасини ривожлантириш борасида ҳам бир қатор ишлар олиб борилмоқда. Жумладан, 2020-2022 йилларда туманни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастуридан «NORIN GLOBEX AVTOTRANS» масъулияти чекланган жамият томонидан амалга оширилаётган микрологистика маркази лойиҳаси ҳам жой олган. Қиймати 4,5 миллиард сўмлик лойиҳага кўра Бўзўлмас маҳалласи ҳудудида микрологистика хизмати, йигирма ўринли меҳмонхона ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сақлаш учун 500 тонна сиғимли музлаткич барпо этилмоқда.\nДастлабки босқичда кўзда тутилган микрологистика транспорт хизмати апрель ойида ишга туширилиб, ҳозирда йигирма тонна юк ташишга мўлжалланган еттита автомобиль Россия ва Европанинг турли шаҳарларига юк ташимоқда. Навбатдаги босқичларда қурилаётган меҳмонхона мажмуасида айни пайтда жиҳозлаш-пардозлаш, музлаткич омборхона қурилишида монтаж ишлари якунига етмоқда.\nМазкур лойиҳа йигирмадан зиёд янги иш ўрни яратилиши баробарида, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сифатли сақлаган ҳолда тўғридан-тўғри хориж мамлакатларига экспорт қилиш имконини беради.\nТуманда ташкил этилган «Ўзбекистон» кичик саноат зонасида ҳам ўнлаб лойиҳаларни рўёбга чиқариш борасида изчил иш олиб борилмоқда. Бу ерда ёш тадбиркорлардан А. Жалолов 100 миллион сўм банк кредити кўмагида енгил спорт кийимлари ишлаб чиқаришга ихтисослашган «Абдуғофир» хусусий корхонасини ташкил этиб, ўндан ортиқ янги иш ўрни яратди. Худди шунингдек, тадбиркор М. Икромов 110 миллион сўмлик банк кредити, 340 миллион сўм ўз сармоясини йўналтирган ҳолда тикувчилик цехи ташкил қилиб, 40 та янги иш ўрни яратди. Корхонада эркаклар учун трикотаж маҳсулотлари ишлаб чиқарилиб, маҳаллий бозордан ташқари қўшни республикаларга ҳам экспорт қилинаётгани эътиборга молик.\n«Ҳаққулобод профнастил инвест» корхонасида эса 50 миллион сўм кредит, 200 миллион сўм тадбиркор маблағини йўналтириб замонавий ускуналар келтириб ўрнатиш ҳисобига маҳсулот сифати, ишлаб чиқариш ҳажмини оширишга эришилди.\n– Ҳар қандай ислоҳот ва ўзгаришни барқарор иқтисодиётсиз тасаввур қилиб бўлмайди, – деди вилоят ҳокими тадбиркорлар билан суҳбатда. – Миллий иқтисодиётимизни мустаҳкамлаш, вилоятимизда бу борада салмоқли натижаларга эришишимиз учун олдимизда инновацион тараққиёт моделларини, илғор ғоялар, «ноу-хау» ва «ақлли» технологияларни жорий қилиш вазифаси турибди.\nВилоят ҳокимлигининг ахборот хизмати материаллари асосида тайёрланди.


«Шанхай СИПГ» яна бир бомба трансфер қилмоқчи бўлди, лекин «Уотфорд» ахмоқ эмаслигини исботлади\n18:55 / 01.07.2016\nАнглия премьер лигасида қатнашувчи Лондоннинг «Уотфорд» клуби жамоа ҳужумчиси Одион Игалони Хитой чемпионатига қўйиб юбормади. Игало учун Хитойнинг «Шанхай Теллэйс» жамоаси 37,5 миллион фунт таклиф қилган эди. Бироқ ингиз клуби раҳбарлари таклифни рад этишди.\nЎтган мавсумда Игало Англия чемпионатида 37 ўйинда қатнашиб, 16та голга муаллифлик қилган.\nНигериялик ушбу футболчининг Transfermarkt.de сайтида келтирилган трансфер қиймати 12 млн евро.\nҚайд этиш керакки, хитойликлар жамоаси Игалога 1 йилдан буён тинимсиз таклифлар бериб келади. Футболчига ойига 300 минг еврогача маош таклиф этилган, аммо футболчи болалик орзуси бўлган АПЛни пулга алмашмаслигини билдирган.


Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг 2016 йил 31 октябрдаги «Аҳолини дори-дармон воситалари ва тиббиёт буюмлари билан таъминлашни янада яхшилашга доир чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарорида тегишли мутасадди вазирлик ва идоралар олдига аниқ вазифалар қўйилди. Шу билан ижтимоий аҳамиятга эга бўлган жами 343 номдаги дори воситалари (98 таси маҳаллий ва 201 таси чет элники, 18 хил маҳаллий ва 26 турдаги хорижда ишлаб чиқарилган тиббий буюмлар) рўйхати тасдиқланиб, улар ҳар чоракда тасдиқланадиган қатъий чекланган нархларда сотилиши белгиланди ва бу жорий йилнинг 7 мартидан кучга кирди.\nМана, орадан бирмунча вақт ўтди. Хўш, республикамиз дорихоналарида рўйхатга киритилган ҳаётий муҳим дори воситаларининг нархи белгиланган аниқ қийматдан ошмаяптими? Умуман, фармацевтика фаолиятини амалга оширишда қонун ҳужжатларига амал қилиняптими?\n— Афсуски, бу борада қонунбузилиш ҳолатлари учраб турибди, — дейди Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Дори воситалари ва тиббий техника сифатини назорат қилиш Бош бошқармаси бошлиғи вазифасини бажарувчи Исмат АЗИЗОВ. — Жумладан, жорий йилнинг 15 март ҳолатига кўра, Бош прокуратура ҳузуридаги солиқ, валютага оид жиноятларга ва жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш департаментининг вилоят бўлимлари томонидан жами 870 та дорихона ва дорихона филиалларига нисбатан аниқланган фармацевтика фаолияти бўйича қонунбузарликлар юзасидан тақдимномалар келиб тушди. Уларни фармацевтика фаолиятини Лицензиялаш кенгаши кўриб чиқиб, 255 та дорихона ва дорихона филиалларига берилган лицензияларнинг амал қилинишини 10 кун муддатга тўхтатиш юзасидан қарор қабул қилди.\nБундан ташқари, 615 та дорихона ва дорихона филиалларига берилган лицензияларнинг амал қилишини тугатиш тўғрисида хўжалик судига даъво ариза киритиш ҳақида қарор қабул қилинди. Шундан 586 та дорихонага тегишли бўлган даъво аризалари хўжалик судига тақдим этиб бўлинди. Қолган дорихоналар бўйича ҳужжатлар расмийлаштирилмоқда.


НАВБАҲОРЛИКЛАР БИЛАН САЙЁР ҚАБУЛ ТАШКИЛ ЭТИЛДИ — Teletype\nНАВБАҲОРЛИКЛАР БИЛАН САЙЁР ҚАБУЛ ТАШКИЛ ЭТИЛДИ\nНавбаҳор туманидаги 11-сон Болалар мусиқа ва санъати мактабида Навоий вилояти адлия бошқармаси бошлиғи А.Сарабеков ва туман ҳокими Л.Облақулов иштирокида сайёр қабул ташкил этилди. Карантин талаблари асосида бўлиб ўтган қабул жараёнида 30 га яқин фуқаронинг мурожаати иш юритуви учун қабул қилинди. Бунда бандлик, нафақа тайинлаш, уй-жой таъминоти, имтиёзли шартларда кредит олиш, оилавий муносабатлар, алимент тўлови каби бир қатор масалаларга ҳуқуқий ечим топилди.\nШозода Муҳиддинова бугунги кунда ёлғиз она.Унинг айтишича оладиган алимент пули 1 ёшли фарзанди эҳтиёжларига ҳам етмаяпти.Онасининг уйида яшаётаган аёл уй-жой ва иш билан таъминлашда амалий ёрдам сўраб мурожаат қилиди. Мутасаддилар томонидан Ш.Муҳиддинованинг аризаси ўз ўрнида қабул қилиниб, ишга йўлланма берилди.\nСаида Норова эса тадбиркорлик фаолиятини йўлга қўйиш ниятида. У ҳудуддаги молхона биносини таъмирлаш учун банкдан кредит чиқартирган, аммо таъминотчи таъмирлаш ишларини пайсалга солиб келмоқда. Қабул жараёнида мазкур фуқаронинг масаласи ҳам ўрганилиб, ишни жонлантириш бўйича масъулларга аниқ вазифалар юклатилди.\nМустафо Зубайдуллаев эса оилвий асаларичилик билан шуғулланмоқчи, бунинг учун эса унга имтиёзли шартларда кредит лозим.Сайёр қабул мобайнида мурожаат тижорат банклари томонидан назоратга олинди.\nОммавий қабулдан сўнг, фуқароларнинг таклифларига биноан якка тартибдаги қабул жараёни ташкил этилди.\nNovember 25, 2020, 13:17


Набий мўминлар учун ўзларидан кўра ҳақлидир. Унинг аёллари эса, уларнинг оналаридир. Аллоҳнинг Китобида қариндошлар бир-бирларига бошқа мўминлардан ва муҳожирлардан ҳақлидирлар. Фақат дўстларингизга яхшилик қилмоғингиз мустаснодир. Бу Китобда сатрлар ила битилмиш. 1


Медведевни миллатчилар ташвишга солмоқда\nПрезидент Дмитрий Медведев Россияда миллий нафрат асосида содир этилаётган жиноятлар мамлакат хавфсизлигига жиддий таҳдид солаётганини маълум қилди.\nИчки ишлар вазирлиги расмийлари билан учрашган Медведев бундай жиноятлар кўлами ўтган йилда 30 фоизга ортганини билдирди.\nДмитрий Медведев мамлакат хавфсизлик хизматларини иқтисодий бўҳрон туфайли мамлакатда юз бериши мумкин бўлган оммавий тартибсизликларга шай туришга чақирди.\nМедведевнинг билдиришича, ишсизлик ва бошқа ижтимоий муаммолар туфайли мамлакатда оммавий тартибсизликлар рўй бериши мумкин.\nРоссия раҳбари алоҳида эътибор мамлакатга келган ишчи муҳожирлар томонидан содир этилаётган жиноятларнинг олдини олишга қаратилиши лозимлигини таъкидлади.\nШунингдек, Медведев Шимолий Кавказдаги сўнги воқеаларга ишора қилиб, турли экстремистик гуруҳлар Россия хавфсизлигига таҳдид келтираётганидан огоҳлантирди.


Бу йил аҳолига 1,3 млрд кубометр кўпроқ газ етказиб берилган – «Ҳудудгазтаъминот» АЖ раиси\nҲаво ҳарорати совиши билан ҳудудларда газ босими пасайиши бўйича саволларга жавоб олиш мақсадида Kun.uz мухбири «Ҳудудгазтаъминот» АЖ раиси Баҳодир Эшмуродов билан суҳбатда бўлди.\n«Ҳудудгазтаъминот» АЖнинг марказий диспетчерлик бошқармасининг марказий пулти орқали мамлакатга табиий ва суюлтирилган газни етказиб бериш жараёнининг бошқаруви амалга оширилади. Биргина Тошкент шаҳри 4та газ тақсимлаш станцияси орқали табиий газ билан таъминланади. Етказиб берилаётган газнинг сарфи, босими, йўналиши кузатиб борилади.\nБу ердан суюлтирилган газнинг ҳам то вилоят, туманлардаги тақсимлаш шохобчасига етгунига қадар бўлган жараён, ундан аҳоли истеъмолчиларига юкланиш ҳажмини ҳам кўриш мумкин. Бошқарма кун-у тун ишлайди ва ҳаво ҳароратидан келиб чиқиб, эҳтиёжга қараб мутахассислар жалб этилади. Муҳандисларимиз компьютерда ҳар бир ҳудудга кираётган газ босими, сарфини кўриб туришади», деди Баҳодир Эшмуродов.\n«Ҳудудгазтаъминот» АЖ раиси Баҳодир Эшмуродов\nЭшмуродовнинг сўзларига кўра, жорий йил январ-ноябр ойларида аҳоли истеъмоли учун 9 млрд 470 млн кубометр газ етказиб берилган.\n«Агар 2019 йил 30 ноябрда 56 млн 841 минг кубометр газ истеъмолчиларга етказиб берилган бўлса, 2020 йилда бу ҳажм 69 млн 893 минг кубометрни, яъни ўтган йилга нисбатан 123 фоизни ташкил этган.\n2020 йил ноябр ойида 1 млрд 637 млн кубометр газ етказиб берилди. Бу ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 21 фоизга кўп.\nШунингдек, 2019 йил январ-ноябр ойларида 8 млрд 171 млн кубометр газ етказиб берилган бўлса, жорий йил ушбу давр мобайнида бу кўрсаткич 9 млрд 470 млн кубометрга етган. Яъни 1 млрд 298 млн кубометр газ ортиғи билан етказиб берилган», деди жамият раиси.\n«Ўзбекнефтгаз», «Ўзтрансгаз» ва «Ҳудудгазтаъминот» акционерлик жамиятларида бир-бири билан ўзаро диспетчерлик тизими орқали тезкор равишда боғланиши йўлга қўйилган.\n«Қолган корхоналаримизда ёки бизда бирор нима кузатиладиган бўлса, тезкор равишда бир-биримизга хабар бериб шу билан боғлиқ масалаларни ташкиллаштириш масалалари йўлга қўйилган.\nШунингдек, бизда истеъмолчилар билан ҳам худди шундай алоқа йўлга қўйилган. Яъни ҳар бир истеъмолчи, агарда узилиш ёки камайиш бўладиган бўлса, тезкор равишда мурожаат қилиш имкониятига эга. Фаол ва бефарқ бўлмаган истеъмолчиларимиз ҳам бор. Худди шундай диспетчерлик бошқармалари барча вилоятларимиз ва 208та туман-шаҳарларда йўлга қўйилган», дейди расмий.\nМаълумот учун, истеъмолчилар «Ҳудудгазтаъминот» АЖга ўзларининг мурожаатларини 1104 қисқа рақами ёки, 71-200-0804 ва 71-202-1104 орқали етказишлари мумкин. Шунингдек, «Ҳудудгазтаъминот» АЖ ҳудудий бўлинмаларига ҳам мурожаат қилиш мумкин.


“Толибон” билан тўғридан-тўғри музокаралар қачон бошланади? - Халқ сўзи\n11:52 10 Июль 2018 Дунё\nАфғонистонда яқин кунларда “Толибон” билан тўғридан-тўғри музокаралар бошланиб қолиши мумкин, деб хабар берди Khaama Press нашри ушбу мамлакат тинчлик олий кенгаши раҳбари Акрам Хпалвак маълумотига асосланиб.\nУнинг сўзларига кўра, мазкур кенгаш ва афғон ҳукумати музокаралар учун тўлиқ тайёр ҳамда айнан ҳозир тинчлик жараёнларини бошлаб юбориш учун қулай вазият юзага келган.\nХпалвак кенгаш ўт очишни тўхтатиш ва тўғридан-тўғри музокаралар масаласида ижобий натижага эришилишига умид билдирмоқда. Томонларни яраштиришда эса миллий муроса, минтақавий ва халқаро қўллаб-қувватлаш инобатга олинади.\nКенгаш “Толибон” муҳокамаларга ўз вакилларини юборишини кутмоқда. Айни пайтда толиблар мазкур баёнотга муносабат билдирмаган.\nЭслатиб ўтамиз, юқорида номи тилга олинган кенгашга Афғонистоннинг собиқ президенти Ҳамид Карзай томонидан толиблар билан мулоқотни йўлга қўйиш мақсадида асос солинган.\nМаълумот учун, ҳукумат томонидан Рамазон ойи якунланиши ва Ҳайит муносабати билан 11-19 июнь кунлари бир томонлама ярашув сулҳи жорий этилган бўлса, толиблар ҳам уч кун ўт очмасликни эълон қилганди. Бироқ кейинчалик ҳокимият ярашув муддатини яна ўн кунга узайтирган бўлса-да, “Толибон” мазкур ташаббусни қўллаб-қувватлашдан бош тортганди.


Менинг байроғим - менинг шарафим ва ғурурим! Таниқли ўзбек бастакори Азиза Содиқова билан суҳбат\nБEРЛИН, 17 ноябрь. /«Дунё» АА/. Ўзбекистон Республикасининг давлат байроғи қабул қилинган кун арафасида «Дунё» ААнинг Берлиндаги мухбири мамлакатимизнинг Германиядаги элчихонаси «Олтин дафтари»га киритилган таниқли ўзбек бастакори Азиза Содиқова билан суҳбатлашди. У ижодий режалари ва мамлакатимиз маданий ҳаётига ўз ҳиссасини қўшиш истаги ҳақида сўзлаб берди.\nАзиза Содиқова «Young Euro Classic» халқаро танлови лауреати, Германия маданият вазирлигининг «Kunst-Förderpreis» ва Берлин Сенатининг «Europäischer Komponistenpreis» мукофотлари совриндори ҳисобланади.\n— Сизнинг мусиқа басталаш соҳасига бўлган қизиқишингизга нима сабаб бўлган, рағбатлантирувчи куч берган?\n— Мен таниқли бастакор, ўзбек операси ва Ўзбекистон бастакорлар уюшмасининг асосчиларидан бири, «Лайли ва Мажнун» операси муаллифи Толибжон Содиқов оиласида туғилганман. Болалигимдан мусиқий муҳитда ўсганман. Уйимизда мусиқий оқшомлар тез-тез бўлиб турар эди. Уларда халқ ва мумтоз мусиқа ижрочилари, шунингдек, чет эллик меҳмонлар қатнашар эди.\nТабиийки, бундай муҳит келажакдаги касбимни ҳам олдиндан белгилаб қўйган. Беш ёшимда мен Успенский номидаги республика ихтисослаштирилган мусиқа академик лицейининг ўқувчиси бўлдим. Кейин Буюк Британияда ўқишни давом эттирдим. У ерда Бирмингем Қироллик консерваториясининг бастакорлик ва орган факультетларида бир вақтнинг ўзида таҳсил олган ягона талаба бўлдим.\n— Чет элда ўқиган даврингиздан нималар, айниқса, кўпроқ эсда қолган?\n— Мусиқий гуруҳимиз билан ўқиш жараёнида бутун Европа бўйлаб концертлар қўйганмиз. Париждаги чиқишларимиз, айниқса, хотирамда яхши сақланиб қолган. Нотр-Дам собори, Сент-Эсташ, Сен-Сюльпис, Сент-Клотильдда мусиқа ижро этишдек унутилмас имкониятга эга бўлганмиз.\n— Нима учун ижодий йўлингизни давом эттириш учун Германияни танладингиз?\n— Немислар Европа халқлари орасида мусиқага бўлган алоҳида меҳр-муҳаббати билан ажралиб туради. Улар мумтоз оҳангларни ҳам, авангард йўналишини ҳам, хорижий мусиқачилар ва ижодкорларни ҳам қадрлашади. Шунинг учун бўлса керак, бутун дунёдаги рассомлар ва мусиқачилар Берлинга интилади.\nШу сабабли ўқишни тамомлаганимдан сўнг Германияга таклиф қилишганида тезда рози бўлдим. Бу ерда бастакор сифатида ижодий фаолиятимни бошладим. Бугун жаҳонга машҳур ансамбллар ва дирижёрлар билан ҳамкорлик қилаяпман, мусиқа басталаяпман.\nБерлинда 2 мингдан ортиқ бастакор ижод қилади, дунёнинг энг таниқли дирижёрлари, рассомлари ва опера хонандалари истиқомат қилади. Бир сўз билан айтганда, мазкур шаҳар мусиқа ва санъат марказига айланган.\n— Мусиқий режаларингиз ҳақида гапирсангиз. Айни пайтда қандай асарлар устида ишлаяпсиз?\n— Мен «янги мусиқа»нинг ноанъанавий чолғу техникаси, мураккаб тузилиш ва ритмик таркибий қисмларга эга мусиқий театр элементларида тажриба ўтказишдан тортиб романтик мусиқа усталарининг ўта таъсирчан драматургиясигача бўлган турли жиҳатларини ўрганаяпман.\nБугун менинг мусиқий асарларим Лондондаги «Queen Elisabeth Hall» концерт зали, Берлин филармонияси ва Концертхауси, Гамбургдаги «Elbphilharmonie», Штутгартдаги «Beethovenhalle» саҳналарида, «BBC Proms» эфири ҳамда Россия, Литва, Австрия, Америка ва Хитойнинг нуфузли мусиқа майдонларида муваффақиятли ижро этилмоқда.\nБерлин мусиқий гуруҳлари учун оркестр лойиҳалари тайёрлаш бўйича ишлар ҳам катта ҳажмни ташкил қилади. Европада ҳар доим вақт етмайди ва шу боис партитура тайёрлаш жадвалини аниқ режалаштириш керак.\nБироқ, менинг энг эзгу орзуим — Ўзбекистон мусиқа санъати ривожига муносиб ҳисса қўшиш.\nМамлакатимизда юз бераётган янгиланишлар жараёнини катта қизиқиш билан кузатаман, амалга оширилаётган ислоҳотлар суръатини ҳис этаман. Уйдан узоқда бўлсамда, она юртимиздаги, айниқса, маданият соҳасидаги янгиликлардан хабардор бўлишга ҳаракат қиламан. Деярли ҳар куни турли концертлар, кўргазмалар ва бошқа маданий тадбирлар ҳақида хабар берилади. Яқинда давлатимиз раҳбарининг Қорақалпоғистонга ташрифи чоғида Нукусда опера ва бахшичилик санъатига ихтисослаштирилган мактаб-интернат ташкил этилиши ҳақида эълон қилингани мени жуда қувонтирди.\nЧет элда бўлиб турган кўплаб ўзбекистонлик дўстларим Ватанимизга қайтди. Ўзбекистондаги ислоҳотлар ортидан мен ҳам она юртга қайтиб, халқимиз манфаатлари йўлида хизмат қилиш ниятидаман. Агар бошқа санъат арбоблари билан ҳамкорликда мамлакатимиз маданий ҳаёти ривожига ўз ҳиссамни қўша олсам, жуда ҳам бахтиёр бўламан.\nАйни пайтда мен Абдулла Қодирийнинг «Ўткан кунлар» романи асосида биринчи хорижий аудиокитоб учун саундтрек устида ишлаяпман. Ушбу лойиҳада Аббос Қосимов, хонандалар Манзура ва Равшан Намозов каби ўзбек мусиқа санъатининг юлдузлари иштирок этмоқда. Шунингдек, мумтоз ижрочиларимизнинг архивда сақланаётган радиоёзувлари ҳам янграйди.\n— 18 ноябрь — Ўзбекистон Республикасининг Давлат байроғи қабул қилинган кун! Сиз учун байроғимиз нимани англатади?\n— Албатта, ҳар бир мамлакат байроғи кўплаб ўзига хос ва бетакрор маъноларни жамлаган энг муҳим давлат рамзларидан биридир. Қадим замонлардан буён барча халқлар ва давлатлар Ватан байроғини қадрлаган, уни боши узра мағрур кўтарган. Байроқда халқларни тарбиялаган она заминнинг илдизлари, одамларнинг турмуш тарзи ва менталитетига хос ноёб қадриятлар мужассам бўлган.\nАгар Ўзбекистон Республикасининг Давлат байроғига назар ташласангиз, унда, биринчи навбатда, она заминимиз ва халқимизнинг энг муҳим хусусиятлари ва урф-одатлари - дўстлик, очиқлик, тинчликпарварлик ва меҳмондўстлик каби қадриятлар акс этганига гувоҳ бўламиз. Бу тушунчалар турли даврларда, ҳатто синовли ва қийин кунларда ҳам намоён бўлган ва ўз аҳамиятини йўқотмаган.\nМен байроқдаги учта ранг унинг ўзига хос «майдони»ни белгилайди, деб ҳисоблайман. Биринчи галда эътиборни тортадиган оқ ранг ёруғлик, тинчлик ва баркамоллик рамзидир. Яшил ранг табиатнинг баҳорги қайта туғилиши, янгиланиши ва янги ҳаётни англатади. Қадимдан ушбу ранг эзгу умидларнинг рамзи сифатида қабул қилинган. Кўплаб мамлакатлар ва халқлар байроқларида у келажакдаги ютуқларга ёрқин умидни акс эттирган. Ва ниҳоят, мусаффо осмоннинг зангори ранглари ҳам мамлакатимиз байроғида акс этган. Бу булутсиз уйғунлик ва қалбнинг юксакликка интилиш рамзидир.\nШунингдек, чексиз тунги осмонда порлайдиган юлдузлар акс эттирилган. Ва яна иккита қадрли қизил чизиқлар. Уларда икки азим дарё - Амударё ва Сирдарёнинг рамзларини кўриш мумкин. Улар обиҳаёт билан она заминимизга ҳаёт бағишлайди. Ушбу қизил чизиқлар заминимиз ва ҳаётимизни ёруғлик ҳамда туганмас куч-ғайрат билан озиқлантирадиган манбага ўхшайди. Ёш ярим ой ҳам янгилик ва тиниқликнинг рамзидир. Бошқа томондан, у қадим замонлардан буён серҳосил заминимизда яшаб келган халқимизнинг тарихий келиб чиқиши, маънавиятимиз асослари ва қоидалари билан чамбарчас боғлиқ.\nЎзбекистон Республикасининг Давлат байроғи буюк ўтмишимиз, шонли бугунимиз ва ёрқин келажагимизнинг миллий рамзидир. Мен учун мамлакатим байроғи - шарафим ва ғуруримдир!\nЖанубий Кореяда меҳнат қилаётган ва таҳс...\nМамлакатимиз элчихонаси томонидан Ташқи меҳнат миграцияси агентлигининг Квангжу шаҳридаги ...


Иссиқ-кўл аэропортига биринчи ўзбекистонлик сайёҳлар келди – фото\n12:33 27.06.2019 (Янгиланган 12:17 05.07.2019)\nАвиақатнов мунтазам бўлади: самолёт 27 июндан 6 сентябргача ҳар пайшанба куни парвоз қилади.\nТОШКЕНТ, 27 июн – Sputnik. “Иссиқ-кўл” халқаро аэропортида Тошкентдан учиб келган биринчи йўловчиларни қабул қилди.\nБу ҳақда Sputnik Қирғизистон “Манас” халқаро аэропорти матбуот хизматига асосан хабар қилди.\nХабарда айтилишича, 27 июнь куни аэропортда Тошкентдан келган биринчи чартер рейс тантанали равишда кутиб олинди.\n“Ўзбекистон ҳаво йўллари” авиакомпаниясига қарашли Airbus A320 самолётида 133 йўловчи олиб келинди.\nАвиақатнов мунтазам бўлади: рейс 27 июндан 6 сентябргача ҳар пайшанба кунлари амалга оширилади.


Славянскда қаттиқ жанглар бўлмоқда\n25 феврал 2021, Тошкент вақти: 13:45\nСлавянск, Украина. 5 май, 2014 йил.\nУкраинанинг Славянск шаҳри четида қаттиқ жанг бўлаётгани хабар қилинмоқда. Украина Ички ишлар вазири Арсен Аваковнинг 5 май куни билдиришича, шаҳарни назорат қилаётган россияпараст жангарилар билан ҳукумат қўшинлари ўртасида чиққан жангларда “ҳалок бўлганлар” бор.\nКиев ҳукумати шарқда тўла назорат ўрнатилмагунча “аксилтеррор” операция давом этишини айтмоқда.\nУкраина муваққат президенти Олександр Турчинов Россия Украина билан “уруш ҳолатига” келганини баён қилди. Россия Украина ҳукуматининг мамлакат шарқида зўравонликларни келтириб чиқараётганлик тўғрисидаги айбловларини инкор қилмоқда.


Фиқҳ дарслари (19-дарс) | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n567 21:00 25.04.2019\nАҳкоми вақф китоблари\n«Вақф» сўзи луғатда «тутиб туриш» деган маънони англатади.\nШариатда эса бир молнинг аслини ушлаб туриб, фойдасини Аллоҳ таолога қурбат ҳосил қилиш учун сарфлашга айтилади.\nУнда вақф қилувчи ўша молидан кўпчилик фойдаланишини шарт қилиб қўяди.\nВақфга оид фиқҳий масалалар асосан фуруъул фиқҳ китобларидаги алоҳида бобларда баён қилинади. Аммо бу масалага бағишлаб ёзилган махсус китоблар ҳам бор.\n1. Ана шундай китобларга мавлоно Юсуф ибн Ҳусайн Кармастийнинг «Китобул вақф»и мисол бўла олади. Ҳожи Халифа «Кашфуз-зунун»да таъкидлашича, мазкур китоб «Алҳамду лилла-аҳи ҳомиййил адл вал эҳсон» деб бошланади. Унда қирқ иккита боб ва масалалар бор.\n2. Шунингдек, шайх имом Ҳилол ибн Яҳё Басрий ва Хассоф Ҳанафийнинг ҳам «Аҳкомул вақф» номли китоблари бор. Ушбу икки китоб машҳурдир. Яна бошқа бир қанча уламоларнинг ҳам бу борада китоблари бор.\n«Қазо» сўзи луғатда «кесиш», «ажратиш» ва «ҳукм қилиш» деган маъноларни англатади. Ҳанафий уламолар истилоҳида эса: «Ўзига хос йўл билан хусуматларни ажратиш ва низоларни кесиш қазодир».\n«Қозилик» деганда маҳкама, яъни бугунги истилоҳимизга ажнабий тилдан кириб қолган «суд» калимаси тушунилади.\nХалқлар ва миллатлар ҳаётида қозилик ишлари катта аҳамиятга эга. Зотан, айнан қозилик орқали одамлар орасида адолат, инсоф ва тенглик ўрнатилади. Одамлар орасидаги хусуматлар ва низоларга чек қўйилади. Золимнинг зулми ва тажовузкорнинг тажовузи рад қилинади.\nБу иш ўта муҳим бўлганидан фақиҳларимиз барча фиқҳ китобларида бу мавзуга оид алоҳида боблар келтирганлар. Улар мазкур бобларда қозилик ҳукмлари, унинг одоблари, даъвогарлик асллари, гувоҳлик қоидалари каби мавзуларга оид маълумотларни киритдилар.\nАммо бу мавзунинг шомиллиги ва кенглиги қозилик ва унинг қоидалари ва одоблари бўйича алоҳида илм ва фанга асос солишни тақозо қилар эди. Бу ҳақиқатни қадимги фақиҳлар ўз вақтида тушуниб етдилар. Уларнинг биринчи сафида имом Абу Юсуф раҳматуллоҳи алайҳи бор эди. У киши Ислом тарихидаги биринчи қозиларнинг бош қозиси бўлган эди. Имом Абу Юсуфнинг бу ишда шахсий тажрибалари бор эди. Шунинг учун ҳам у киши қозилик тузумлари, қоидалари, қозининг одоблари ҳақида биринчи мустақил китоб муаллифи бўлдилар.\nИмом Абу Юсуф раҳматуллоҳи алайҳи «Адабул қози» номли китобларини имло тариқасида таълиф қилдилар. Шогирдлари уни қоғозга туширдилар. Кейинчалик кўплаб уламолар бу китобга шарҳлар ёздилар.\nИмом Муҳаммад ибн Ҳасан Шайбоний раҳматуллоҳи алайҳи ҳам «Адабул қози» номли китоб таълиф қилдилар.\nКейинчалик бу мавзудаги китоблар кўпайиб кетди.\nБиз ҳозир барча қозилар ва қозилик ҳақида китоб ёзганлар учун асосий дастур бўлиб келаётган бир тарихий ҳужжат ҳақида сўз юритмоқчимиз. Бу ҳужжат «Умар ибн Ҳаттобнинг Абу Мусо Ашъарийга мактуби» деган ном билан машҳур. Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳунинг халифалик даврларида улуғ саҳобий Абу Мусо Ашъарий розияллоҳу анҳу вилоятлардан бирида қози бўлганлар. Ўшанда ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу Абу Мусо Ашъарий розияллоҳу анҳуга ушбу машҳур мактубни ёзганлар. Мазкур мактуб кейинчалик қозилик ишларининг дастурига айланиб қолган десак, муболаға қилмаган бўламиз. Европа халқлари ҳам уйғониш давридан сўнг, қозилик нима, маҳкама нима, кишиларнинг ҳақ-ҳуқуқлари нима, каби масалаларни Андалус мусулмонларидан ўрганганларидан кейин ҳазрати Умарнинг мактубларини ўз тилларига таржима қилиб, ўргандилар. Кейинчалик уни ўқув юртларида дарс қилиб ўтдилар ҳам.\nУшбу муҳим ҳужжатни имом Дора Қутний ўзларининг «Сунан» китобларининг тўртинчи жузида «Умар ибн Ҳаттобнинг Абу Мусо Ашъарийга мактуби» сарлавҳаси остида аниқ санадлари билан келтирганлар:\n«Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Сулаймон ибн Муҳаммад Нуъмо-нийдан, у Абдуллоҳ ибн Абдуссамад ибн Абу Хаддошдан, у Ҳусайн ибн Юнусдан, у Убайдуллоҳ ибн Абу Ҳумайддан, у Абул Малиҳ Ҳузалийдан ривоят қилади: «Умар ибн Ҳаттоб Абу Мусо Ашъарийга шундай ёзган эди:\n«Аммо баъду: албатта, қозилик ишлари муҳкам фарздир ва бардавом суннатдир. Қачон сенга ҳужжат келтирилса, уни яхши фаҳмлаб ол. Ҳақ равшан бўлган чоғда уни юзага чиқар. Ўтмайдиган ҳақ учун (орага тушиб) гапириш манфаат бермайди. Икки томон орасида юзингни, мажлисингни ва адолатингни бир хил қил. Токи шарафли сенинг жаврингга тама қилмасин ва заиф сенинг адолатингдан ноумид бўлмасин. Даъвогарлик қилганга ҳужжат келтириш, инкор қилганга қасам ичиш лозим бўлади. Мусулмонлар орасида сулҳ жоиздир. Аммо ҳаромни ҳалол қилган, ҳалолни ҳаром қилган сулҳ жоиз эмас. Кеча чиқарган ҳукминг уни ўзингча қайта кўриб, тўғриликка ҳидоят қилиниб, сўнгра ҳаққа қайтишингдан ман қилмасин. Чунки ҳақ қадимийдир. Ҳаққа қайтиш ботилда бардавом бўлишдан яхшидир. Китоб ва суннатдан сенга етмаган, қалбингни ҳижил қилган нарсани яхшилаб фаҳмлашга урин. Бир-бирига мисл ва ўхшаш бўлган нарсаларни яхшилаб таниб ол. Сўнгра ўшанга биноан бошқа ишларни қиёс қил. Ишларнинг Аллоҳга энг маҳбубига ва сенинг кўз қарашингча ҳақиқатга энг яқинига қасд қил. Ким ҳужжат келтиришни даъво қилса, унга етарлича вақт бер. Агар у ҳужжат келтирса, ҳаққини олур. Магар (ҳужжат келтиролмаса,) унинг зиддига ҳукм чиқарасан. Албатта, ана шундай бўлиши ноаниқликни йўқотувчироқ ва узрни ўтказувчироқдир. Мусулмонлар бир-бирлари учун одилдирлар. Магар, ҳадд урилган ёки ёлғон гувоҳлик ила мужарраб бўлган ёхуд бировнинг уруғига ўзини нисбат беришда муттаҳам бўлган бундан мустасно. Албатта, Аллоҳ ички сирларни билишни Ўзига олган ва сизга ҳужжатларни қайтарган. Зинҳор одамлар орасида беҳаловат, зажрли ва озорланувчи бўлма. Яна Аллоҳ ажр берадиган ва захираси яхши бўладиган ҳақ жойларда хусуматчилардан ўзингни беркитма. Чунки ким ўзи билан Аллоҳ орасида ўз зарарига бўлса ҳам ниятини яхши қилса, Аллоҳ у билан одамлар орасини яхши қилиш кафолатини олади. Ким Аллоҳ билиб турган нарсани беркитиб, одамлар учун зийнатланса, Аллоҳ уни хунук қилиб қўяди. Шундай экан, Аллоҳ азза ва жалла ризқи азалида ва раҳмат хазинасида ўзгартириб қўйган савоб ҳақида нима дея олар эдинг?! Вассалому алайка».\nҚозилик одоби ҳақида Исломда мукаммал қоидалар ишлаб чиқилган. Алоҳида китоблар ҳам ёзилган ва булар барча ҳадис, фиқҳ ва адабий китобларимизда қозилик одобига бағишланган ушбу бобга ўхшаш боблардан ташқари гаплардир.\nҚозилик одоби ҳақида битилган алоҳида китоблар ичида Имом Мовардийнинг «Одобул қози» китоби машҳурдир. Бу китобни ўқиган одам Исломда қадимдан қозилик ишлари қанчалик мукаммал тарзда, энг нозик томонларини ҳам ҳисобга олиб йўлга қўйилганининг шоҳиди бўлади. Ҳаттоки қози қозихонада кишилар орасида ҳукм чиқариш учун ўтирганда қандай кийим кийиши лозимлигигача кўрсатиб қўйилган.\nАдабул қози услуби бўйича китоб ёзган баъзи ҳанафий уламолар:\n1. Имом Абу Юсуф Яъқуб ибн Иброҳим (ҳижрий 182 йилда вафот этган). У киши бу соҳада биринчи бўлиб китоб ёзган олим-дир.\n2. Муҳаммад ибн Саммоъа Ҳанафий (ҳижрий 233 йилда вафот этган).\n3. Абу Бакр Аҳмад ибн Амр Хассоф Ҳанафий (ҳижрий 261 йилда вафот этган).\nБу китоб бир юз йигирма бобдан иборат. У ушбу бобдаги кўп нарсани ўзида жамлаган китобдир. Илм соҳиблари уни доимо қадр-лашган. Мазкур китобнинг шарҳлари ҳам кўп.\nБошқа фиқҳий мазҳаб уламолари, жумладан, шофеъий мазҳаби фақиҳлари ҳам «Одобул қози» номли китоблар ёзганлар. Уларнинг ичидан улуғ ватандошимиз Абу Бакр Муҳаммад ибн Али Қаффол Шошийни алоҳида эсга олмоқчимиз.\nФиқҳ дарслари “Фиқҳий йўналишлар ва китоблар” китоби Мақолалар Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф\nРукуънинг маъносини биласизми?\n15275 12:20 01.02.2020\n499 21:00 02.05.2019\n584 21:00 04.04.2019\n724 21:00 28.03.2019\n772 21:00 14.03.2019


12:41, 15.05.2021 // 16666\nРўзиқул Бердиев: «Жамоа эркин ҳаракат қилиш ўрнига босим билан ўйнади»\n«Насаф» бош мураббийи Рўзиқул Бердиев ОФК Кубоги 1-тури доирасида «Олой»га қарши кечган ўйиндан (4:0) кейин ўз фикрлари билан ўртоқлашди.\nФото: «Насаф ФК»\nБиринчи бўлимда кўплаб вазиятлар яратдик, бироқ яратилган имкониятлардан фойдаланишда оқсадик, қаердадир совуққонлик етишмади. Голдан кейин барчаси ўз жойига тушди деб ўйлайман. Йирик ғалабага эришдик, бундан хурсандмиз. Кейинги баҳсга тайёргарликни бошлаймиз.\nЎйиннинг дастлабки 15 дақиқасида жамоанинг ўйин жиҳатидан ўзига ўхшамагани ҳақида\nҲаяжон билан боғлиқ деб ўйлайман. Жамоа эркин ҳаракат қилиш ўрнига босим билан ўйнади. Бу тушунарли, сабаби таркибимизда ёш футболчилар кўп. Агар биринчи таймда гол уриб олганимизда, балки биз кутган ўйин намойиш этиларди. Яна бир ҳолат, ўйиндан олдинги икки кунда ёмғир ёғди, ҳаво салқин бўлди. Ўйин куни эса жуда иссиқ бўлди. Бу ҳам ўйинга ўз таъсирини ўтказди.\nШунингдек, матбуот анжуманида жамоа ҳужумкор ярим ҳимоячиси Шоҳмалик Комилов ҳам ўйин ҳақидаги фикрларини билдирди.\n«Бугунги ғалаба билан барча мухлисларимизни табриклайман. Биринчи таймда кўп имкониятларга эга бўлдик, аммо гол ура олмадик. Иккинчи таймда эса ўз ўйинимизни намойиш этиб голлар урдик», — дейди Шоҳмалик Комилов.\n«Насаф» 2-тур доирасида «Хўжанд» билан баҳс юритади. Учрашув 17 май куни Тошкент вақти билан соат 21:05 да бошланади.\n22:22, 15.06.2021 // 68634\n13:34 Кеча // 67045\n22:22 Кеча // 63678\n00:55 Кеча // 61465\n16:48, 15.06.2021 // 60268


“Уйда ёлғиз” фильмидаги ҳеч кимга маълум бўлмаган 15 факт (Фото) - Yoshlar.com\n“Уйда ёлғиз” фильмидаги ҳеч кимга маълум бўлмаган 15 факт (Фото)\n1. Актёр Жо Пеши ҳақиқатан ҳам кичкина Маколей Калкин (Кевин)нинг ундан росмана қўрқиши учун бор кучи билан ҳаракат қилган. Шунинг учун у съёмка майдончасида Маколейнинг кўзига камроқ ташланишга интилган. Ҳаттоки суратга олиш майдончасида у кичкина Калкинни илгакка илиб қўяётганда ҳақиқатан ҳам унинг бармоғини тишлаб, қонатиб юборди. Бу чандиқ Маколей Калкин учун фильмдан бир умр эсдалик бўлиб қолди!\n2. Кевин видеомагнитафонда томоша қилган фильм ҳаётда суратга олинмаган, йўқ фильмдир. Видеомагнитафонда намойиш қилинаётган парча айнан “Уйда ёлғиз”фильми учун суратга олинган бўлиб, “Нопок қалбли фаришталар” деб аталади.\n3. Актёр Дэниел Стерннинг юзидаги ҳақиқий ўргимчак эди. Актёр қўрқувни овоз чиқармай, юзида акс эттириши лозим бўлди, агар бақирадиган бўлса, ўргимчак қочиб кетиши мумкин эди. Бу саҳна муваффақиятли равишда, биринчи дублдаёқ суратга олинди, овоз эса кейин ёзилди.\n4. Кевиннинг қўлидаги Talkboy диктафони концепт-модель бўлиб, аслида ҳаётда йўқдир. Аммо кўп сонли мухлисларнинг илтимосига биноан айнан шундай модель харидга чиқарилди.\n5. Гарри ва Марвин олган тан жароҳатлари ҳаётда ўлимга олиб келади. Буни фақатгина 2012 йилда врачлар расман тан олди!\n6. Гарри ролига Роберт де Ниро ва Жон Ловитцлар таклиф этилган эди. Аммо улар фильмда суратга тушиш таклифини рад этишган.\n7. Мазкур Кевин роли Маколай Калкин учун махсус ёзилган бўлса-да, кастингда юздан ортиқ бола иштирок этган.Фильм ижодкорлари Кевин ролига Маколай Калкиндан бошқа одам мос эмаслигига ишонч ҳосил қилиш учунгина кастинг ўтказишган.\n8. Сурбетларча бировнинг буюмларини титкилайдиган қўшни ёдингиздами? Жеффри Уайзмен аввалига Кевин ролида ўйнаш учун ҳаракат қилганди! Бу уларнинг ягона рақобати эмас. Орадан бир неча йиллар ўтгач, улар “Бойвачча Ричи” фильмидаги бош роль учун ҳам курашишди.\n9. Маколей Калкиннинг акаси Киран ҳам мазкур фильмда суратга тушган. У Кевиннинг амакиваччаси Фуллер ролини ижро этган\n10. Марв ялангоёқ босиб юрадиган “шиша” синиқлари аслида конфет қоғозлардан ясалган, актёр ҳар эҳтимолга қарши оёғига резина пайпоқ кийиб олган.\n11. Кевиннинг ота-онаси аэропортда ўғлининг йўқлигини сезмаганини ҳамон тушунмайсизми? Кевинни чордоққа жўнатиб юбориш саҳнасини қайтадан томоша қилинг. Столга тўкилган пепсини салфетка билан артган Кевиннинг отаси тасодифан салфеткага қўшиб, унинг чиптасини ҳам ахлат қутига ташлаб юборади.\n12. Кевин акаси Баззанинг хонасидан унинг ёқтирган қизининг портретини топади. Бу суратда аслида қиз эмас, постановкачи режиссёрнинг ўғли гримда суратга тушган. Режиссёр ҳақиқий қиз боланинг устидан кулишни истамаган.\n13. Актёр Жо Пеши аксарият ҳолларда унинг персонажи бўйдоқлигини унутиб, никоҳ узуги билан суратга тушган.\n14. Маккалистерларнинг уйини томоша қилишга боришингиз мумкин. У Чикагодаги Виннетка қишлоғида жойлашган. Уч қаватли уй 2012 йилда 1 585 000 долларга сотилган. Ҳозирда у сайёҳлик аттракционига айлантирилган.\n15. 18 миллион долларга суратга олинган фильм 476,7 миллион доллар даромад олиб келган.


Тожикистонда 8 ёшли Руфайданинг қотили умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди\nТожикистон Олий суди Рудакий туманида яшовчи 8 ёшли Руфайда Иноятовани ўлдиришда айбланаётган шахснинг жиноят ишини кўриб чиқишни якунлади ва 19 октябрь куни ҳукмни эълон қилди.\nШафқатсизларча ўлдирилган қизнинг ота-онаси 30 ёшли Раҳматулло Гадоев умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинганини айтишди. Олий суд томонидан ҳозирча расмий баёнот берилмаган ва суд ёпиқ эшиклар ортида ўтди.\n«Биз суд ҳукмига тўлиқ қўшиламиз ва бошиданоқ умрбод қамоқ жазосини талаб қилганмиз», — дейди Руфайданинг отаси Валижон Иноятов.\n30 ёшли Раҳматулло Гадоев шафқатсиз қотилликда айбланмоқда. Адвокат ёки гумонланувчи Гадоевнинг қариндошлари билан боғланишга уринишлар муваффақиятсиз тугади.\nРуфаййданинг ўлдирилиши жамоатчиликнинг катта норозилигига сабаб бўлди. Ижтимоий тармоқ фойдаланувчилари бу даҳшатли жиноятни қоралаб, зўрлаганларга нисбатан жазони қаттиқроқ қилишни талаб қилишди. Тожикистон фуқаролик жамияти вакиллари парламент юқори палатаси Мажлиси Миллий раиси Рустам Имомали номига мурожаат матнини туздилар, унда болаларга нисбатан зўравонлик глобал муаммо деб аталди.


Анқара бош прокурори Нодира Қодирова иши бўйича Kun.uz'га изоҳ берди\n23:15 / 07.10.2019\nЮксел Кожаман / Фото: Анқара шаҳар прокуратураси\nТуркия пойтахти Анқарада, парламент депутатининг уйидаги номаълум ҳодиса оқибатида вафот этган ўзбекистонлик Нодира Қодированинг ўлими икки ҳафтадан буён ҳам ўзбек, ҳам турк жамоатчилиги диққат марказида бўлиб турибди.\nKun.uz мухбири мазкур шубҳали ҳолат юзасидан изоҳ олиш мақсадида, Ўзбекистоннинг Туркиядаги элчихонаси кўмаги билан, Анқара шаҳар бош прокурори Юксел Кожаман қабулида бўлди.\nСуҳбат аввалида прокурор Ўзбекистон ва Туркия халқларини қардошлик ришталари боғлаб туришини таъкидлаб ўтди.\n«Биринчи навбатда шуни айтишим керакки, бизни Ўзбекистон билан самимий дўстлик алоқалари боғлаб туради. Қардош Ўзбекистон халқининг биздан хафа бўлишини истамаймиз.\nБиз, у ким бўлишидан қатъи назар, адолатли тарзда суриштирув олиб борамиз. Ўзбекистон ватандошлари бизнинг ҳимоямиз остида», – деди Кожаман.\nАнқара шаҳар бош прокурорининг фикрича, айрим нашрлар ҳодисани жуда бўрттириб ёритмоқда. Яъни бу орқали баъзилар ҳукмрон Адолат ва тараққиёт партиясини обрўсизлантиришга уриняпти.\n«Ҳодиса Адолат ва тараққиёт партиясининг парламентдаги депутати уйида бўлгани учун ҳам одамлар орасида ҳар хил гап-сўзлар юрибди.\nБу ерда баъзи нашрлар томонидан партияга қарши турли фитналар қилиняпти. Бу каби ҳолатлардан, масалан, мухолифат ҳукмрон партияга босим ўтказиш мақсадида фойдаланиб қолишга уринаётган бўлиши мумкин. Уларнинг ҳам маълум даражада ОАВга таъсири бор. Лекин биз бу фитнага учмаймиз, бу босимларга ён бермаймиз. ОАВ босим ўтказишда давом этиши мумкин, аммо биз ўз ишимизни профессионал бажаришда давом этамиз», – дейди у.\nЮксел Кожаман бевосита ҳодиса ҳақида тўхталар экан, воқеани суицид деб гумон қилиш учун баъзи асослар борлигини маълум қилди.\n«Воқеа рўй берган хонадаги барча ашёвий далиллар ўрганилмоқда, хона ўша вақтда видеотасвирга туширилган. Суриштирув тугагандан кейин бор далилларни тақдим этамиз.\nБиздаги биринчи далил – орган ходимлари борган вақтда қизнинг хонаси ичкаридан қулфланган бўлган. Шундай бўлса-да, шу фактнинг ўзи билан чекланиб, суриштирув ишларини тўхтатиб қўймоқчи эмасмиз.\nОдамлар орасида тўппонча икки қўл билан ушлаб отилгани ҳақида гаплар юрибди. Лекин экспертиза қилганимизда бир қўл билан ўқ узилганини аниқладик. Уйдаги ҳамма шахсларнинг бармоқ изларини олганмиз», – деди прокурор.\nУнинг сўзларига кўра, экспертиза давомида марҳумнинг танасида ўқ жароҳатидан бошқа шикастланиш аломатлари бор-йўқлиги ҳам инобатга олинган.\n«Қолаверса, марҳумнинг танасида ўқ ярасидан бошқа ҳар қанақа жароҳат бор-йўқлиги юзасидан чуқур экспертиза ўтказганмиз. Ҳамма намуналар олинган», – деди Анқара прокуратураси раҳбари.\nЮксел Кожаман, шунингдек, жасад шошилинч равишда Ўзбекистонга юборилгани ҳақидаги шубҳа-гумонларга муносабат билдирди.\n«Марҳумнинг жасади Ўзбекистонга тезлик билан жўнатиб юборилган, деган гаплар ҳам бор. Унақа бўлгани йўқ. Биз ҳамма намуналарни олиб, барча текширувларни ўтказиб бўлгандан кейин дафн этиш учун юбордик. Экспертиза маълумотлари бизда 100 йил сақланади.\nСуриштирувни давом эттиряпмиз. Суд-тиббий экспертизаси бизга якуний хулоса берганидан кейин уни жамоатчиликка очиқлаймиз», – деб қайд этди у.\nСуҳбат якунида Анқара бош прокурори марҳумнинг оила аъзолари ва Ўзбекистон халқига таъзия изҳор қилди.\n«Консуллик орқали марҳумнинг оиласи билан боғланиб, қандайдир шикоятингиз борми, қўрқмай айтаверинг, деб сўрамоқчимиз.\nМен оддий инсон сифатида марҳумнинг оила аъзоларидан, бутун Ўзбекистон халқидан таъзиямни қабул қилишларини сўрайман», – деди Юксел Кожаман.\nЭслатиб ўтамиз, 1996 йилда туғилган Нодира Қодирова истеъфодаги генерал Ширин Уналнинг уйида бир йилдан буён хизматчилик қилиб келаётган бўлган. У 23 сентябрь оқшомида, полициянинг дастлабки хулосасига кўра, генералнинг тўппончаси билан ўзини отиб қўйган, оқибатда касалхонада жон берган.\nҚодированинг акаси ва дугонаси у воқеадан олдин жинсий зўравонликка учраган бўлиши мумкин, деган даъвони илгари сурмоқда. Марҳумнинг дугонаси Лайло Ниёзова у ўлимидан олдин шу мавзуда гапирганини айтаётган бўлса, акаси Муҳаммад Али синглисида ўз жонига қасд қилиш учун ҳеч қандай сабаб бўлмагани, у университетга кириш ниятида бўлганини таъкидлаган.\nБундан ташқари, куни кеча Deutsche Welle «Нодиранинг ўлими бўйича шубҳалар ортмоқда» сарлавҳали мақола эълон қилди. Унда марҳумнинг жасади Ўзбекистонга келтирилгач, дафн этишдан олдин ювиш чоғида танада иккита ўқ изи ва кўкарган жойлар борлигининг гувоҳи бўлишгани ҳақида сўз боради.\n23:31 / 24.09.2020\nНодира Қодированинг сирли ўлими Туркияда яна кун тартибига чиқди


"Локомотив" ярим ҳимоячиси Оника Молдова терма жамоасига чақирилди / CHAMPIONAT.asia\n04 авг 14:39\n"Локомотив" ярим ҳимоячиси Оника Молдова терма жамоасига чақирилди\nЖаҳон чемпионати саралаш баҳслари плей-офф босқичига қизғин ҳозирлик кўраётган Ўзбекистон миллий терма жамоаси 14 август куни «Пахтакор» Марказий стадионида Туркия термаси билан куч синашади.\nМазкур ўйин олдидан ташкил этиладиган йиғинга миллий терма жамоамиз бош мураббийи Миржалол Қосимов 30 нафар футболчини жалб қилган. Эътиборлиси, улар сафида Тошкентнинг «Локомотив» клуби аъзолари ҳам бор. Миржалол Қўшоқовичнинг рўйхатидан темирйўлчилар – Ислом Тўхтахўжаев, Ислом Иномов, Жасур Ҳасанов, Иван Нагаев ҳамда Фарҳод Тожиевлар ўрин олишган. Дарвоқе, жамоа таркибига «Локомотив» аъзоси сифатида киритилган яна бир футболчи Санжар Турсунов эса яқинда Оренбургнинг «Газовик» клуби билан шартнома имзолади. Миллий чемпионат ўйинларида ўз тўпурарлик салоҳиятини намойиш қилаётган Фарҳод Тожиев мамлакат бош жамоасига ёрдам беролмайди. Боиси, у Ўзбекистон кубоги доирасидаги «Бунёдкор» – «Локомотив» баҳсида жароҳат олди. Унинг тўлиқ тикланиб сафга қайтиши учун уч ҳафта талаб қилинади.\n«Локомотив»нинг янги легионери Александру Оника ҳам ўз терма жамоаси йиғинига таклиф этилди. Молдова миллий терма жамоаси бош мураббийи Иван Карас 14 август куни Андоррага қарши кечадиган ўртоқлик ўйини учун кенгайтирилган рўйхатни эълон қилди. Ушбу рўйхатдан «Локомотив» клуби аъзоси Александру Оника ҳам ўрин олган. Ўртоқлик учрашуви Кишинёвдаги «Зимбру» стадионида ўтказилади.


Актёр Жумадулла Раметов альцгеймер хасталигига чалинди | Qalampir.uz\nАктёр Жумадулла Раметов альцгеймер хасталигига чалинди\nМаданият-санъат\t21 Июнь 18:00 150700\nЎзбекистонда хизмат кўрсатган артист, театр ва кино санъатининг йирик намояндаларидан бири Жумадулла Раметов альцгеймер касаллигига чалинди. Унинг ўғли Азиз Раметов ўзининг ижтимоий тармоқдаги саҳифасида отасининг оғир хасталикка чалинганига ишора қилиб, видео жойлаган эди. QALAMPIR.UZ ҳолатга аниқлик киритиш мақсадида Азиз Раметов билан боғланиб, отаси Жумадулла Раметовнинг ҳолидан хабар олди.\n“Маълум вақт хотирасини йўқотадилар. Бу вақтда қилган ишларини сизга айтиб бера олмайман. Хотирасини йўқотганларида, хаёлга сиғмайдиган ишларни қиладилар. Дадамда альцгеймер касаллиги бошланганига 2 йил бўлди. Ҳозир бу касаллик кучайди. Иссиқ пайтда, кечқурун соат 03:00 дан оёқлари қичиб, ваража тутади. Шу билан хотирасини йўқотиб, “Кимсан?”, деб савол бера бошлайдилар. Докторлар ташхис қўйишганига 1 йил бўлди. Касаллик асабдан келди, бошида кўп нарсани унутиб, ҳожатхонани топа олмай қолдилар. Касаллик шу ҳолатлардан бошланиб, 1 йилдан буён жиддийлашди”, дейди Азиз Раметов.\nУ сўзида давом этар экан, аввалига отасининг касаллигига ишонмагани, қолаверса хонага камера қўйиш ва бошқа усуллар билан отасининг ҳаракатларини кузатганини айтди.\n“Ада, эркалик қиляпсиз-а?”, деб ўзим бошида ишонмаётган эдим. Кейин камера қўйиб, бошқа-бошқа йўллар билан дадамни кузатдим. Натижада, бу ҳолатга жиддий қараш кераклигини тушундим. Кейин шифохонада муолажа олиб чиқдилар ва жуда озиб кетилар. Сабаби, касаллик муолажаси ва уколлари жуда оғир-ку. Мен отамни шифохонадан олиб чиқиб, уйда даволайлик десам, онам “Яна шифохонага ётқизмасак бўлмайди. Чунки, жуда оғир”, дедилар. Касалликнинг энг оғир ҳолати кеча бўлди. Кеча маълум вақт хотирасини йўқотдилар. 1 ёки 2 соат вақт давомида ҳеч нарсани эслай олмадилар”, дейди у.\nКичик Раметовнинг қайд этишича, айни вақтда Жумадулла Раметовда касалликнинг иккинчи босқичи кечмоқда ва у кун сайин оғирлашмоқда.\n“Ҳозир адашмасам, дадам касалликнинг иккинчи босқичига ўтдилар. Альцгеймерда 4 ёки 5 та босқич бўлар экан. Тўртинчи босқичга бориб, касаллик жуда оғирлашади. Онам билдирмай юрадилар. Лекин, туни билан дадам ҳам, онам ҳам ухламайдилар. Онам эрталаб ишга кетадилар. Дадам соат 03:00 да туриб, ухламайдилар. Баъзида ёшлиги эсига тушиб, онамни “Ая-Ая, онам”, деб чақирадиган бўлдилар. Ҳожатхонага жуда қийналдилар-да”, дейди Раметовларнинг кенжа ўғли.\nМаълумот учун, Жумадулла Раметов 1999 йил Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист фахрий унвони билан тақдирланган. У театр саҳнасида ва кинода турли, бир-бирини такрорламайдиган ролларни ижро этган. Унинг театр саҳнасида яратган образлари талайгина. Жумладан “Келинлар қўзғалони”да созанда, “Аршин мол-олан”да Асқар, “Хужжатли ахмоқ”да судья, “Майсаранинг иши”да доирачи, “Қайтар дунё”да Тоҳир, “Бухорои- шариф”да қори, “Тоға ва жиянлар”да Трест бошлиғи, “Сеҳрли ҳасса”да Қорбобо, “Ёзилмаган мактуб”да генерал, “Ҳаёт барибир гўзал”да Аҳмад қора, “Отасининг қизи”да Иззат Атакулович, “Аяжонларим”да Ашуралиев, “Фаррош кампирнинг туши”да Баҳром роллари билан танилган.\nАльцгеймер касаллиги ҳақида\nҲар етти сонияда дунёда кимдир альцгеймер касаллигига чалинади. Инсонни ақлий қобилиятлардан, айниқса, хотирадан айирувчи альцгеймер хасталиги нафақат кексалар, балки айрим ёшларга ҳам хавф солмоқда\nАльцгеймер касаллиги қадимги шифокорлар томонидан тасвирланган. Аммо немис психиатри Алоис Альцгеймер ниҳоят унинг сабаблари, даври ва аломатларини 1901 йилда аниқлай олган. Олти йил ўтгач, у ўз беморларидан бирида ушбу касалликнинг кечишини батафсил ўрганиб чиқди. Ўшандан бери бу касаллик унинг номи билан аталади.\nОдатда бу хасталик 65 ёшдан ошган кишиларда кузатилади. Аммо эрта алъцгеймер касаллиги ҳам мавжуд бўлиб, хасталикнинг бу шакли кам учрайди. У 2006 йилда глобал касалликлар қаторидан ўрин олиб, хасталикка чалинганлар сони 26,6 миллионни ташкил этди. 2050 йилга келиб ушбу рақам 4 бараварга ошиши мумкин.\nОдатда касаллик кичик аломатлар билан бошланиб, вақт ўтгани сайин ривожланиб боради. Биринчи аломатлар якуний ташхисдан бир неча йил олдин пайдо бўлади. Касалликнинг ушбу даври “бошланғич” дейилади. Касалликнинг бошланишини нималарда акс этади? Биринчидан, бу қисқа муддатли хотиранинг бузилиши ва янги маълумотларни ўзлаштиришда қийинчиликлар. Шунингдек, диққатни жамлаш, ўз фаолиятини режалаштиришга қодир эмаслик, мавҳум ва мантиқий фикрлаш билан боғлиқ муаммолар пайдо бўлиши, баъзи сўзларнинг маъносини унутиш – касалликнинг ташвишли сигналидир.\nХасталик ташхисини қўйиш узоқ вақт давом этади. Бунда бирламчи омил хасталик шикояти билан мурожаат қилган беморнинг хатти-ҳаракатларини узоқ муддат кузатишдир. Айрим ҳолларда хасталик узоқ муддат ўзини юзага чиқармайди. Аниқ ташхисдан кейин ўртача умр кўриш муддати эса етти йил. Беморларнинг камида 3 фоизи 14 йилдан кўпроқ яшайдилар.\nАлцгеймер касаллигининг сабаблари ва ривожланиши ҳақида тўлиқ маълумот ҳали олинмаган. Касалликнинг асосий белгилари – мия тўқимасида амилоид плиталари ва нейрофибриллар таранглигининг тўпланишидир.\nЗамонавий терапия усуллари симптомларни бироз енгиллаштиради, аммо ҳозирги кунга қадар улар касалликнинг ривожланишини тўхтатиш ёки сусайтиришга имкон бермайди. Терапиянинг кўплаб истиқболли усуллари клиник синовлар босқичига етди, уларнинг сони 2008 йилда беш юздан ошди, аммо уларнинг самарадорлиги исботини топмаган.\nАльцгеймер касаллигининг олдини олишнинг кўплаб усуллари мавжуд, аммо уларнинг касалликка таъсири қайд этилмаган. Касалликнинг олдини олиш учун ҳам, уни назорат қилиш учун ҳам жисмоний машқлар қилиш, фикрлашни рағбатлантириш ва соғлом овқатланишга риоя қилиш тавсия этилади.\n29 Июнь 00:26 68423\n28 Июнь 18:21 39937\n28 Июнь 20:16 38313\n29 Июнь 08:19 37922


Бир асрдан зиёд умри давомида онахон кўп синовларни — Иккинчи жаҳон урушининг мусибатлари, урушдан кейинги оғир кунларни бошидан ўтказди. Кўп йиллар қишлоқ хўжалиги соҳасида меҳнат қилди, бир ўғил ва бир қизни тарбиялаб вояга етказди. Бугун у олти эвара, ўн беш чеваранинг ардоғида умргузаронлик қилмоқда.\n— Яратганга шукр, бугунги дориламон кунларни кўриш бахти насиб этди, — дейди Тожигул момо. — Юртимиз тинч-осойишта, ҳаётимиз фаровон, тўйлар тўйларга уланмоқда, ҳамма ерда файзу барака. Яхши кунларимизга ҳеч қачон кўз тегмасин. Ватанимиз янада обод, ҳаётимиз чароғон бўлаверсин!\nБайрам арафасида Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси М. Ерниязов онахоннинг уйида бўлиб, унга -Президентимиз номидан давлатимизнинг юксак мукофоти — “Шуҳрат” медалини топширди. Уни мустақиллик байрами ҳамда Қурбон ҳайити билан қутлади. Шунингдек, аяга байрам совғалари тақдим қилинди.\nТожигул ая бундай эътибор ва ғамхўрлик учун Президентимизга миннатдорлик билдирди.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Эъзоз ва эътибор оғушида\tТинчлик ва фаровонлик йўлида курашганлар хотирасига эҳтиром »


Тожикистонда исломбадбинлик жараёнининг кучайишини таҳлил этиш\nАссалому алейкум азиз ва муҳтарам тингловчилар. Ёлғиз ва қодир Парвардигоримизнинг тинчлик ва раҳмат элчиси ҳазрат Муҳаммад Мустафо саллаллоҳу алайҳи ва олиҳи васалламга салому салавот йўллаб, " Жило янги фикрлар инъикоси " туркум эшиттиришнинг навбатдаги сонини эътиборингизга ҳавола этамиз. Бугунги сўҳбатимиз "Тожикистонда исломбадбинлик жараёнининг кучайишини таҳлил этиш " мавзўсига бағишланади. Биз билан бирга бўлинг!\nТожикистонда айниқса охирги йиллар давомида кунлик ҳаётда ислом динининг аҳкомларига амал қилишни қайта тиклашда халқнинг мойиллик зоҳир этишларига қарши кўраш олиб бориш давлатнинг расмий сиёсатига айланиб қолган. Душанбе давлати ушбу мамлакатнинг исломий эканлиги нишонасини талқин этадиган ҳар бир ижтимоий белгисини, жумладан қизларнинг таълимгоҳлар марказларида ҳижоб билан ҳузур топишлари, давлат ва умумий жойларда намозни бажо келтириш, масжидларга 18 ёшга кирган ёшларнинг ҳузур топишлари, исломий таълимотлар ва кўрсатмалар билан партия ва ташкилотларни ташкил этиш , мамлакатнинг мактабларида исломий мафҳумларни ўрганиш ва уни таълим беришга қарши кўраш олиб бормоқда.\nАлбатта Тожикистоннинг асосий қонунида ушбу мамлакатдаги ҳукумат секуляр деб тавсиф этилган. Аммо ушбу миллий ва ҳуқуқий ҳужжатда " мазҳабнинг эркинлигидан фойдаланиш ва унга амал қилишда Тожикистон мусулмон халқининг ҳуқуқлари ҳам таъкидланган "ким, ушбу мамлакатда мазҳабий фаолиятларга нисбатан кенг чекловларни жорий этиши билан туғри келмайди. Тожикистон халқининг аксарияти ушбу сарзаминда Совет Иттифоқининг ҳукумат қилган замонида 70 йил коммунизм ва атеизм остида ҳаёт кечирганларига қарамасдан ўзларини мусулмон деб билишади ва Шўролар Иттифоқининг парчаланиши замонидан бошлаб халқнинг ҳаётида исломни қайта тириклашга мойиллик зоҳир этиш йилсайин кенгайиб бормоқда. Тожикистон халқи ўтмишда Эроннинг бир қисми бўлган бошқа мамлакатлар каби исломий маданиятнинг шаклланишига муҳим ва таъсирчан рол уйнашган. Тожикистон бир замонлар Эроннинг Сомонийлар солаласининг пойтахти эди ва уша даврда исломий илмларнинг бешигига айланиб қолган эди. Тожикистон халқида исломга тамоюл зоҳир этиш қудрати Совет Иттифоқи парчаланишидан кейин кенгайиб исломий наҳзатнинг ушбу мамлакатда мустаҳкамланиши сабабига айланди. Ва янги ташкил этилган Тожикистон давлати асосий мухолифлар қатламини ташкил этадиган ушбу наҳзатга қарши қаршилик кўрсатиши натижасида ички фуқарорлик уруши вужудга келишининг сабабига айландиким, 50 минг нафар атрофида фуқаролар қурбон бўлишди.\nҲарбий йўл орқали Тожикистоннинг исломий наҳзатини бостириш учун давлатнинг амалга оширган сайъ-ҳаракатлари ҳеч қандай натижа бермади ва ниҳоят Эрон Ислом Жумҳурияти, Россия ва Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг воситачилиги билан милодий 1997 йилда Тожикистоннинг давлати ва сиёсий ва ҳарбий арсаларда фаол бўлган исломий кучларнинг ўртасида тинчлик барқарор этилди. Бу келишувнинг муҳим қисми мусулмонларнинг ормонларига ҳурмат-эҳтиром кўрсатиш ва қудратнинг 30 фоизлик ҳиссасини мухолифларга беришдан иборат эди. Аммо ушбу келишувдан икки йил ўтганидан кейин Тожикистон давлати тинчлик шартномасининг мақсадларига қараб амал қилмади ва ҳарбий йўл орқали қулга киритолмаган мақсадларини сиёсий йўл орқали амалда татбиқ этишга сайъ-ҳаракат қилди. Бугунги кунда ушбу сиёсатни Тожикистонда исломбадбинлик жараёнининг кучайиши унвонида эслатишади.\nТожикистон давлати бундай фаолият билан ўртанча сиёсий мойилликка эга бўлган мўътадил ислом ва ислом номи остида фаолият олиб борадиган террористик ва экстремистик жараёнлар ўртасида фарқ борлигини эътиборга олмаяпти.\nМилодий 2015 йил сентаябрь ойида исломий наҳзат фаолиятларини ман этиш ва ушбу наҳзатни террористик деб билиш каби Тожикистон давлатининг қупол равишда бостириш сайъ-ҳаракатларни амалга ошириши ушбу мамлакатда мазҳабий экстремизм учун муносиб заминаларни вужудга келтирди ва мамлакатда диний ва маънавий бушликдан азоб-уқубат тортаётган қатлам ва ёшлар Ал-Қоида, Ҳизбут-Таҳрир ва ИШИД террорчи гуруҳ каби экстремистик гуруҳлар томон мойиллик қилишлари сабабига айланмоқда.\nИсломий наҳзатга қарши Душанбе давлатининг амалга оширган сай-ҳаракатлари, жумладан исломий наҳзат идорасини ёпиш ва ушбу партиянинг масъулларини қулга олиш ва уларнинг фаолиятларини тўхтатиш ўтган 10 йил давомида собиқаси йўқ эди. Милодий 1997 йилда имзоланган шартнома ва миллий ваҳдатни хатарга юзмаюз этиш зимнида ички ва хорижий далилларга эга бўлган исломбадбинлик жараёнининг "кучайиши"-нинг нишонаси ҳисобланади. Бу далиллар исломий наҳзатга бўлган меҳ-муҳаббатнинг ортишидан хавотирга тушиш, рақибни ўртадан йўқ қилиш жиҳатида ИШИД террорчи гуруҳ билан қарши кўраш олиб бориш учун ижод этилган халқаро фазолардан фойдаланиш, Саъудия Арабистони, Америка ва бошқа мамлакатларнинг гижгижлантиришлари каби ички ва хорижий ўзгаришларни ўзига қамраб олади.\nКеласи дастуримиз давомида Тожикистонда исломбадбинлик жараёни кучайишининг ички ва хорижий сабаб ва омилларини таҳлил этишга сайъ-ҳаракат қиламиз.\nМуҳтарам тингловчилар, " Жило, янги фиклар инъикоси " туркум эшиттиришига ажратилган вақт ўз ниҳоясига етди.\nЯна радио тўлқинларида ғоибона ҳамнафас бўлгунча меҳрубон ва раҳмли Оллоҳ паноҳида қолинг!\nMore in this category: « Арабистонда инсон ҳуқуқларининг поймол этилиши