РТдан ваъз: Душман байроғи тикилган ўлка\n“Лайлак келди – ëз бўлди, қаноти қоғоз бўлди”. Нега лайлакнинг қаноти қоғоз бўлганлигини олдин ҳам тушунмагандим, хозир ҳам тушунмайман. Ҳар холда буни ëзган шоир “ëз”га қофия излаб, “қоғоз” деб қўя қолган. Бугун сиз билан гаплашадиганимиз мавзуга мана бу видео сабаб бўлди. Урганч шаҳрининг Авесто маҳалласида яшовчи Бобожонов Юсупбай жорий йилнинг биринчи майидан бошлаб ўз уйи томига Совет иттифоқининг қизил байроғини осиб қўйди. Қўшнилар милиса чақиришганида келган ИИВ ходими ҳеч қандай чора кўрмади. Ўзбекистоннинг алоҳида олинган вилоятида Совет ҳукуматини ўрнатишга уринишни ИИВ қўллаб қувватлайдими?\nМатчон Суқилиш: Бухоро ҳокими Барноев ўлганидан кейин «катюша» айтиш беҳосият бўп қолувди. Лекин шу кунларда ҳамма «катюша» айтди. Ҳатто олий суд раиси ҳам авж пардада айтибди. Шу «катюша» айтадиган хофизларга лицензия берган мадвазир Озодбек Назарбеков дўпписини ерга олиб қўйиб, кал бошига шаппатлаб ўйланса бўлмайдими?\nРвссом Туз: Ўйлашга мия керакку. Озодбекда мия нима қилсин. «Анжан полкаси»га ўйнатганига халқ чидамайди, деб ëзди кимдир. Мазза қилиб ўйнашди. Мана уч кундан бери «катюша» ўйнаб ëтишибди анжан дўппи кийган чоллар. Доктор Абдурахим Пўлатов «Қорамол» деб шуларни атаган эди. Мактаблардаги ўқитувчилар роса тиришди ўрисқул тадбир ўтказишга. Кеча «ойлигим ўтмади» деб кўзидан сийган ўқитувчилар бугун ўрисни қўллаб тадбир ўтказиб ётибди.\nМС: Минг лаънат бу ўқитувчиларга. Умрингиз қашшоқ, сочингиз супурги ва қўлингиз косов бўлиб ўтади. Чунки сизда ватан тушунчаси йўқ. Бошлуқ нима деса, шуни қиладиган таъвия ҳашаротлар сурувисиз. Баттар бўлинг!\nРТ: Халқ таълими вазирлиги қаёққа қараб турибди? Бизнинг мактабларимиз Ўзбекистон фуқароларини эмас, Путинга садоқатли қулларни етиштириш корхонасига айландими?\n9 май куни Тошкентдаги советқул путинпарастлар ҳеч кимдан сўрамасдан намойиш ўтказди. Намойишда совет тимсоллари ва Совет Ўзбекистони қизил байроғи кўтарилди. Ким уларга бу журъатни берди?\nМС: Энди бу тарих. Ота боволаримиз отасини ўлдирган сталинга энасини беришга тайëр эди. Хозир хожи она, хожи ота бўлиб юрганлар ëшлигида Ленин бобом деб шеър айтган. Улар хозирам Сталин ва Ленинни отасидан ҳам яхши кўради. Катюша айтишни яхши кўради.\nРТ: Матчонбой улар нимани ëмон кўради?\nМС: Улар мустақилликни, эркинлик ва озодликни ëмон кўради. Энди Туз оға сиздан бошқа йўқми бу масалада қайғурадиган?\nРТ: Бор матчонбой мана тармоқ фаоли Abdukhalik Abdurazakov нима ëзибди?\n«Пўлат оға Бобожонов! Юрт эгасиз қолдими? Босқинчилар (Путиннинг босқинчилик сиёсатини ошкора қўллаётганлар) қизил байроқ кўтариб, мустақил Ўзбекистоннинг конституциявий бирлигига очиқ-ошкора даҳл қилмоқда. Қонун ижросини назорат қиладиган Республика Бош прокуратураси, Адлия вазирлиги, Конституциявий суд бу воқеага жавоб бериши шарт. “\nМС: Шимолий Кореяда ҳам сталинни яхши кўришади, худди бизнинг раҳбарлар Путинни севгани каби.\nРТ: Бу расм 2022 йил 9 май куни Олмаотада олинди. Ўрисқуллар жаллод Сталин ва Берия расмини кўтариб олишган. Ўрислар Туркистонни тўла босиб олишдан аввал, Олмаота (Верний) шаҳрида пистирма қуришган. Хивага ўрисларни еталаб борган пилигримлар ҳам қозоқ эди.\nМана бу расм 2022 йилнинг 9 майида мамлакат бошкенти Тошкентда олинган. Ўрисқуллар душман байроғини кўтариб туришибди. На ДХХ, на ИИВ ғиринг дея олмайди. Чунки давлат сотқинлар қўлига ўтиб бўлган. Эй, шарафсиз раҳбарлар. Ҳеш ақробингиз 50 минг пора олса кечирамиз. Лекин давлатни сотманг! Жадид отамиз Файзулла Хўжадан омонат бу давлат.\nСмута деган сўз бор русчада. Бу тахминан тубанлик даври деган мазмунни беради. Масалан, сенинг уйингга кимдир кириб олиб, сени хўрласа. Байроғингни ерга отиб, ўз байроғини тикса шундай тубанлик даври бўлади. Мана 6 йилдирки Россияга ошкора вассаллик деган иснод ва уятли даврда яшаяпмиз. Икки тирмизак ва уларнинг эрларидан иборат хонадон кўтига тахт сваркалаган Путин бу иши эвазига мамлакат раҳбариятидан раъият, шукрона ва таслимият олмоқда.\nОлти йил бурун Россиянинг орқа боғчасига қайтадан айлантирилган Ўзбекистоннинг советпараст раҳбарлари «Ғалаба байрами»ни нишонлаш учун Чўлпону, Фитратларни отиб ўлдирган қизил аскарларни улуғлашга роса тиришишди.\nМС: Ўзбекистондаги советқул раҳбарларнинг жони Путин режимининг ичида. Путин режими қулаган соатда буларнинг куни битади. «Катюша» айтганларни рўйхатга олиб боринглар.\nРТ: Биттаси тройной ҳожиона Юлдуз Усмонова, – Ўзбекистон халқ артисти, собиқ депутат ҳуқуқшунослик номзоди. У ота-боларимизни қирган қизил армия кийимини кийиб расмларга тушди.\nМустақиллик ҳақида томоғини йиртиб куйлаган бу аëл Каримов ўлиб, мамлакатда «руспарастлик» мода бўлиши билан дарров қизил армия жаллодлари кийимини кийиб, ўзининг босқинчи ўрислар тарафида эканини намойиш қилди.\nУят, иснод, номус, ватанпарварлик ëки қизил армия аскарлари қириб ташлаган ота-боболаримиз хотирасининг ҳурмати йўқми!\nҚўқон мухториятини ағдарган, Фарғона водийсида гўдакларни қиличдан ўтазган шу қизил армия эдику.\nХурматли ўртоқ генерал Бобожонов, Бош прокурор Йўлдошев. Эслатиб қўйсам, Ўзбекистон Республикасида қонун билан тасдиқланган ўз давлат рамзлари — байроғи, герби ва мадҳия бор.\nСовет байроғи, СССР тимсоллари ва «катюша» қўшиғи қаердан чиқди? Сиз буйруқни Москвадан оласизми ëки Тошкентданми?\nДавлат рамзлари ҳар бир халқнинг мустақиллиги, озодлиги, тинчлиги ва барқарорлиги тимсоли ҳисобланади. Лекин дунёда бирорта рамз ёки тимсол давлатни, миллатни жаҳонга Давлат байроғидек танита олмайди.\nБинобарин, миллий давлатчилигимиз тарихининг барча даврларида давлат рамзлари, хусусан, байроқ Ватан тимсоли сифатида муқаддас саналган.\nЎз вақтида Россиядан ўлпон олиб Москванинг кулини кўкка совурган ўзбек Тўхтамишхон давлат рамзларига жиддий эътибор қаратганини биласизми? Жанг майдонида бир аскар омон қолса ҳам, Ватани байроғини баланд тутишига фармон берганидан билса бўлади. Тўхтамиш, Шайбоний, Жалолиддин, АмирТемур, Бобур каби оталаримиз ғолиблик байроғини юксак кўтарди. Бу байроқ остида буюк эл бирлашди, улар барпо этган улуғ салтанатни эса сиз сиғиниб, байроғини ўпаëттанингиз – босқинчи Россия хор зор қилди.\nМуҳтарам раҳбарлар, балки сизга Соҳибқирон Темур тузугидан дарс берсам қулоғингизга кирар.\nТемур замонида душман байроғини тикиш сотқинлик саналган. Миллат учун байроқни паст тутиш ёки черикнинг қўлидан тушиб кетиши хосиятсиз саналган. Бунга соҳибқирон алоҳида эътибор берган. Байроқнинг пасайтирилиши мағлубият ва ортга чекиниш ишораси бўлган.\nМС: Бу тарих – ё рост, ë ëлғон. У вақтда видео ëки кино бўлмаса. Маддоҳ тарихчилар ëшуллиларни мақтаб ëзишини биламизку?\nРТ: Тўғри Матчонбой, тарихнинг ҳуқуқий мажбурияти йўқ. Аммо қонунчи? «Давлат байроғи тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунининг 2-моддасида «Ўзбекистон Республикасининг Давлат байроғи Ўзбекистон Республикаси давлат суверенитетининг рамзидир», деб белгилаб қўйилган.\nОлти йилдан бери ўзбек раҳбарияти суяниб турган ва янги ўзбекистон муҳтарамларининг нажот қалъаси бўлган Россия кун сайин моховистонга айланмоқда. Литва парламенти – Сейм бугун Россияни «террорчи давлат» деб тан олиш тўғрисида қарор қабул қилди. Совет рамзларини тақиқлаган ўнлаб мамлакатлардан бири Литвадир.\nМС: Нега ўрислар Украинада ëш гўдак ва хомиладор аëлларни зўрлашмоқда. Биз кўрган киноларда ўрис солдати нуқул яхшилик қиларди. Ҳатто, Махарашивили деган совет солдати Германиядаги узум новдасини танк билан босиб ўтишни истамайди.\nРТ: Матчонбой, ëлғон бу кинолар. Полшалик ҳайкалтарош Ежи Богдан Шумчик (Jerzy Bohdan Szumczyk) Cовет қизил аскарининг иккинчи жаҳон уруши даврида ҳомиладор аëлни зўрлагани акс этган ҳайкал яратди. «Комм Фрау» («Кел хотин») деб номланган асарда совет аскари ва ҳомиладор аёл тасвирланган. Дубулғасида юлдузи бўлган жангчи уни тўппонча билан қўрқитмоқда ва шу билан бирга унинг сочларидан чангаллаб турибди. Шу тариқа бу шарафли рассом Европани фашист босқинчиларидан озод қилиш пайтида Совет аскарларининг аёлларга нисбатан тизимли зўравонлигини эслашга қарор қилди.\nМС: Яхшиям, рассомлар бор. Бўлмаса, бу пийл ҳақиқатни билмай, ширин ëлғон афюнига маст ҳолда ўлиб, тупроққа кирарди. Ўзбекистон паспортига ëзилган арабча фуқаро сўзини ўзбекча қилиб ëзилишини талаб қиламан. Менимча, йўқсул ëки қашшоқ сўзи маъқул. Бомж бу ўрисча сўз. Битч инглизча. Туз оға сиз қайси сўзларни севмайсиз?\nРассом Туз севмайдиган сўзлар:\n1. Хўжайин – қулсифат хотинлар ва салим ўғрини севадиган хезимлар ишлатади;\n2. Фуқаро – Паспортга ëзилган бу сўзнинг маъноси ўтакетган қашшоқ ва камбағал дегани. Ҳақорат бу;\n3. Мотивация – лохларни пулини шилиш учун айтиладиган гипноз сўзи;\n4. Шукрона куни – Туғилган кунни харом деб билган аммо жуда ҳам нишонлагиси келган риëкор соқолтой ва ҳижоб ўраган экс сатанглар ўйлаб топган гап;\n5. Ўғирладим рози бўлинг – Одатда туғма овсар бўлгани боис икки жумлани келиштириб ëза олмайдиганларнинг биров ëзган матнни кўчириб, ўз саҳифасига қўйганида ўзини овутиш учун такрорлайдиган мантра. Ўғирлик бу ўғирликдир. Уни оқлаб бўлмайди.\nРассом Туз саҳифаси қаерда?\nМС: Баъзилар Рассом Туз саҳифаси кўринмай қолганидан ажабланишибди.. Сизга ëқмаган одамларни пашша ўлдиргандай қириб ташадингизми?\nРТ: Ажабланишга лузум йўқ. Демак, блок қилинган. Демак, қаердадир Путинга сиғинган. Демак, қаердадир Ўзбекистон мустақиллигига шак келтирган, қаердадир диний фанатизмни тарғиб қилган. Қоидалар Чингиз армиясидаги «Яса» каби қатъий. Ким душман тарафига севги кўзи билан қараса, у кўз ўйилади. Ким душманга ëрдам қўлини узатса, у қўл чопилади. Ким давлат ва миллатни Россиядаги чўлтоқ супургига алмаштирса, ундай тавиядан воз кечилади. Ҳукм қатъий, шикоятга ўрин йўқ. Аммо, баъзан робот опалар билмай блок қилиб қўйган бўлса, уни тўғирлаймиз. 1994 йил Хоразмнинг Соримой деган жойидаги телевишка ортида кўзойнакли америкалик математик Эрик билан гаплашувдим. Эрикнинг бир гапи йиллар давомида энг тўғри эканига кечган йилларда амин бўлдим. Бу аср ва келажак асрда энг қимматли нарса – информация. Элтуздан блок бўлганлар ўша энг қиммат нарсадан маҳрум бўлади.\nМустақилликми ёки тонировка?\nЎзбекистон Россия таркибига губерня бўлиб киришга розилик берсангиз, тонировка текин бўлади дейишса, неча фоиз ўзбек рози бўлади? – Ушбу риторик саволга салкам 12 соат ичида 2528 киши жавоб берди. Улардан 44 фоизи 90% , 16 фоизи 50% ва 40 фоизи 20% ўзбек рози бўлади, деган фикрда экан. Умумий хулоса қиладиган бўлсак, бугунги кунда жамиятимиз учун мустақилликдан ҳам тонировка муҳим.\nМС: Бошқа янгиликлар йўқми? Позитив, одамга ҳуш ëқадиғон, нафис. Нафосату, назокатли. Спорти оз, ишваси кўп янгиликлар.\nРТ: Ўзбекистонда 1 июндан ҳар бир ташкилот ўз ходимлари учун йилига бир марта маҳаллий саёҳатга чиқиш имконини яратиб бериши керак бўлади. Бу менга совет даврини эсга солди. Совет Ўзбекистонида ҳар бир ишчи Ленинградга бориб Эрмитажни кўриши жоиз эди.\nЛенинградда эрталаб гостинца олдида ўзбек меҳнаткашларни устига эрмитаж деб ëзилган автобус кутиб турарди. Анжан дўппию, марғилон дўппи кийган қоринбой тоғалар узун қисқа бўлиб кўкалдошлар ҳақида аския айтиб, автобусга чиқарди. Ўрис шўпр микрофонни олиб «эрмитажга оборайми ëки ҳар дойим ўзбек туристлар борадиган автозапчасть магазинигами» деб сўрарди. Ҳамма «магазинга» дерди. Битта кўзойнак кийган шляпали тарих муаллими «Эрмитажга борақолайлик, Рембрандтни кўрмоқчи эдим» дейди тортинибгина. Оломон бу маллимнинг устига ëпирилиб, мушт ўқталиб «овозингни ўчир пирапсор.» дейишарди. Бечара тоға мулзам бўлиб, бошини икки оëғининг ичига кўмиб, бу оломон сазойисидан қўрқиб рози бўларди.\nМаршрутни бузган шўпр иван учун дўппи айлантириларди. Яъни бир марғилонлик ака кал бошининг сассиғи уриб қоган дўпписини ичига бир сўм солиб ўртага қўйворарди. Ҳамма дўппига бир сўмдан ташарди. Бечара «прапессор» ҳам.\nХожакалар ва уларнинг ҳеш ақробалари мендан ҳозир «Эрмитаж нима? Рембранд нима?» деб сўраши аниқ. Демак, Эрмитаж бу рус қироличаси Екатерина асос солган дунëдаги энг бой музейлардан бири. Рембрандт эса ҳар бир асари 20 миллион доллар турадиган Голланд рассоми. Яна ҳам аниқ айтсам Эрмитажда Рембранд асарларининг бой коллекцияси бор. Масалан, «Даная» деган бўлиққина аëлнинг қип яланғоч бўлиб, тўшакда ноз билан ëтгани суврати бор. Роса кўришлик. Даная рахмалли Ребрандтнинг завжаий ҳалоли эди.\nБечара ўзбек маллимни Рембранд асарларини кўришдан маҳрум қилган жохил оломоннинг неваралари бугун Питер кўчаларини супуриб ҳар бир ўрисдан дашном эшитиб юрибди…\nЎтлаб кетдим. Мавзуга қайтсам. Олтиариқда мактаб директори аши мактабдаги тарих маллимини Самарқанддаги амирнинг гўрини кўришга юборади ва ҳаражатининг бир қисмини қоплайди. Аммо бу маллим амирнинг гўри ўрнига ипподромга бориб, бир талай эмчак халта обкеб, Бешариқдаги бозорчи хожакага бериб соттиради. Э амирингнинг гўрига с… дейди маллим.\nМС: Фарғона вилоятининг Қўқон шаҳрида Ўзбекистон ҳудудида фаолияти тақиқланган “Ҳизбут-Таҳрир” диний-экстремистик ташкилоти тарафдори ушланибди. Туз оға хизбутлар ëмонми?\nРТ: Агар Ўзбекистонда «толибонлашув» тенденциясига чек қўйилмаса, мамлакат худди Афғонистон каби мангу таназзул ичига киради. Одамлар учоқ қанотига осилиб қочадиган моховландга айланади. Мамлакатда худди рак касали каби икки хавфли ўсимта бор. Биттаси ўриспарастлик бўлса, яна бири диний муттасиблик. Бу икки йўлнинг «борса келмас» эканлигини интуитив тарзда тушунган аксар халқ грин кард ўйнаб, Америкага талпинади. Бор сарватини сотиб бўлса ҳам, либерал қадриятлар ҳоким бўлган Европа Шенген визасини олишга тиришади. Мен одамларнинг тилидаги эмас, дилидаги истагини ўқиб туриб, бу гапларни ëзяпман. Ўрисқуллик ва диний фанатизм бу миллатни ўлдирадиган захар заққумдир.\nОлтин нархи нега ошди?\nМС: Туз оға олтиннинг нархи нега ошди? Ë бизани раҳбарлар Рамзанга олтин сувенир совға қигани учун ошдими?\nРТ: Дунëда олтин нархини Ҳиндистондаги энг жоҳил ва савиясиз хотин белгилайди. Ҳиндистон одатига кўра, эри ҳайдаб юборган хотин фақат устидаги кийим-бош ва тақинчоқларигагина эга бўла олади. Шу боис, бу хотинлар топган-тутганига олтин олиб, бўйнига осади. Қизи борлар ҳам «қизим хор бўмасин» деб, нуқул олтин олиб, боласининг бўйнига тақади. Лўли баронларининг ҳам олтинга ишқивозлигини биласиз. Туркиянинг энг қолоқ шарқий қисмида ҳам тўйларда келин боланинг бўнига килолаб олтин осилади. Яқин яқинларгача бой ўзбеклар соғ тишларини суғуриб, олтин тиш қўярди. Мабодо бу жоҳиллар ўқиб, илм-ирфонга кирса, олтин арзонлайди. Ўқимишли одамлар учун қадриятлар бошқа нарсаларда белгиланади – картина, ҳайкал, ноëб китоб ва тарихий обида парчалари. Олтин буюм совға қилиш – жоҳиллик белгиси. Олти йил аввалги Ўзбекистон раҳбарларининг бировга олтин буюм совға қилганини эсламайман. Ҳатто Гулнорага ҳам картина, қадимий китоб, қадимий буюм, атласу адрас совға қилинар эди. Немис бизнес делегацияси раҳбарига Макс Пенсон туширган ноëб негатив шишалар совға қилинганини эслайман. Ҳозирги раҳбарият эса соф олтиндан бўлган, аммо шаклан китч сувенирларни падарка қилишни урфга киритди (Яқин шарқдаги бемаза традиция). Қанча ялтираса, шунча яхши деб ўйлайдиган, дунëни фақат ўзларининг қашшоқ қаричи билан ўлчайдиган бу савиясиз ва кўзи оч раҳбарлар миллат ва давлат обрўйини тушираëтганидан хафаман.\nМС: Санников ери деган кинодаги аборигенларда ҳам олтин кўп бўлган. Ёшлигимда ушбу фильмни берилиб томоша қилардим. Бутунлай ўзга бир дунёга тушиб қолгандек хис этардим ўзимни.\nРТ: Матчонбой 1973 йилда катта экранларга чиққан «Санников ери» фильми жуда машҳур бўлганди. Мен вақти келиб Санников ерига бораман деб ўйлагандим. Орзуюм амалга ошди.\nУмримда бир марта Японияга борганман. Шунга ҳам 10 йилдан ошибди. Мен учун қиммат кўринган бу сафарга чиқишга Айтматовнинг китоби сабаб бўлувди. Китоб «Фудзиамага кўтарилиш» деб аталади. Японлар умрида бир марта ўз кечмишини англаш учун ëнар тоғ Фудзиамага чиқади. Мендан олдин борган немис рассом дўстларимдан йўл йўриқ ва дуоий фотихaлар олиб йўлга чиқдим. Бугун эски йўл дафтаримни топиб ўша сафарни эсга олдим….\nЭрталаб саккизларда мен минган JAL учоғи Нарита халқаро қўналғасига қўнди. Немис тилида гапирадиган гид қўлида исмим ëзилган картон қоғоз ушлаб турарди. Пробкалар боис нонуштани машина ичида қиламиз¸ бугун сизга Токиони кўрсатай деди. Илк борган жойимиз Токио ҳокими қароргохи бўлди. 202 метрлик бу бино устидаги айвондан бутун шаҳар кўринади. (Булутлар ва туман орасидан ғира шира кўринди ўша куни) Кейин пастга эниб император саройи олдидаги боғни томоша қилдик. Бу туман номи Асакуса аталар экан. Кейин гид бират мени судраб туристларга магнитка ва бошқа сувенир сотадиган Накамисэ бозорига оборди. Мен унга «оëғим зирқираяпти¸ магнитка ва бошқа сувенирлардан нафратланаман» десам ҳам шизофрен шаклда тиржайиб «Ока мени сувенир сотадиганлар билан келишувим бор. Ҳар кун камида битта турист оборишим керак. Тўғри тушунинг» деганга ўхшаган гап қилди. Бозорни ғиррр этиб айланарканман нуқул қочиш йўлини изладим. Қорним очганини баҳона қилиб гидни кафега судрадим. «кайсэки» деган меню бор экан шуни еб ютдик. Кўпчилик дубайдаги пальма ороли расмини кўрган. Дубайдаги бу орол денгизга қум сепиб сунъий барпо қилинган. Бу усулни ери кам японлар ихтиро қилган. Токиога борган турист зоти борки қум сепиб барпо қилинган Одайба оролларини кўради. Жоиз. Кўришликда хайр бор. Кун қорайди. Чамадоним ҳалиям гиднинг рули бошқа тарафда бўлган икки эшикли тойотаси багажнигида. Нархи арзон бўлиши учун отелга соат кечки олтидан кейин жойлашиш режаланган эди. Торгина бўлса ҳам бу хонага икки кишилик ëтоқ ерлашган эди. Тобутнинг ичидан сал каттароқ хонада ўликдай ухладим. Зотан чарчаган эдим.\nЭрталаб гид телефон қилди. Фудзига бориладиган лилия рангли автобус отель олдида турганини эслатди. Пастдаги магазиндан сув ва қуритилган балиқли чипс сотиб олишни тавсия қилди. Йўл икки ярим соат. Токио меҳмонхоналарида нонушта инклюдет қилинмайди. Пулинг бўлса халтада овқат ейсан Ялтада… Пулинг бўлмаса халтада қатиқ борми Ялтада….\nГиднинг иши битган эди. Автобусда у менга йўлдошлик қилмади. Автобус Фудзи тоғи яқинидаги битта чойхонага ўхшаш жойда тўхтади. Бу прокат пункти экан. Ўша ерда тоққа чиққанда кийиладиган кийим¸ ўкчаси найзали кроссовка¸ тиззага кийиладиган совут¸ хасса ва яна нималарнидир олдик. Нимани прокатга олиш кераклигини улар белгилайди. Сиз эмас. Аммо пулини сиз тўлайсиз. Тоғдан ағдарилиб ўлиб нетиб қолсангиз «биз ҳамма нарса билан таъминладик.Ўзи айбдор» дейиши учун. Фудзиамага кўтарилишнинг ўз даражотлари бор. Худди сўфийлик тариқати мақомларига ўхшайди. Автобус бизни бешинчи мақомга олиб борди. Бу мақом денгиз сатхидан\n2305 метр баландда. Саккизинчи маққомгача кўтарилиш беш соатдан кўпроқ вақт олди. Кенг оëқ йўли сичқон қуйруғидай торайиб боради. Одам қўрққулик даражада хавфли бурилишлар бор. Оëғинг тойса пастга қулайсан ë ўласан ë қоласан. Сафар оғаси бизга дарров фудзиамага кўтарилмай учинчи мақомда дам олишни таклиф қилди. Учинчи мақомдаги палаткалардан бирини киралаб дарров ëтиб олдим. Оëқларим¸ белим зирқирар. Кислород сийрак бўлгани учун бошим оғрир эди. Палатка киришидаги звонокни кимдир босди. Палаткага дераза вазифасини бажарадиган елим ойнали тешикдан қарасам. Бир қирғиз башара қиз кулиб турибди. Дераза замогини ғиззз этиб очиб «Яхши қиз танишулик» деганга ўхшаган гап қимоқчи эдим. Бу қиз менга жилмайиб ланч бокс узатди. Пластик қути ичида овқат бор эди. Пастда 8 евро турадиган бу емак учинчи мақомда 30 евро эди. Раҳмат деб пулини тўлаб томоқ солинган қутини олиб шес секундда еб ютдим. Бугун учинчи мақомда тунашга қарор бердим. Мусулмончилик аста аста. Сафар оғаси менга эрталаб кун чиқмай йўлга чиқишим ҳақида таълимот берди. Ҳадаф 3776 метрлик Фудзи чўққиси. Тонг ëришмай палатка звоноги чалинди.\nЭнди ширин уйқуга кетувдим. Уйқуни ҳам кўтига тиқворишди энағарлар. Ҳамма ëқ қоп қора. Фонарик ëқиб узун қисқа бўлиб йўлга тушдик. Тонг отишини илк бора тоғ чўққисидан туриб кузатдим. Япония кун чиқар мамлакат деган сўз маъносни тушундим. Ланч боксларни очиб қизил лакс балиқлари ва гуручдан иборат емакни едик. Пўртахол сувини ичдик (жоиз).\nЎша ерда илк бора вулқон кратерларини кўрдим. Улкан лаққа балиқ оғзига менгзар эди бу кратерлар. Ëнимдаги тақвоси кучайиб ғулуга кетган японлар ўша ердаги Кусусий ибодатхонсига бориб топиниб чўқиниб, ўша ердаги паразит монахларга эхсон бериб келишди. Мен бу дин тужжорларидан тез узоқлашиб тоғ ëн бағридаги иссиқ қайнар булоқларда чўмилиш орзусида эдим. Чунки ëшлигимда «Санников ери» деган кинода кўрганим вулқонли тоғларда бўладиган термал чашмаларда чўмилиш мен учун Кусусий ибодатхонадаги буту санамлардан кўра ëқимли эди. (Ўзи саëхатни энг ëқимли қисми ҳам шу қайнар булоқ бўлди) «Фудзияма-онсэн» деган қайнар булоқда мириқиб чўмилдим. Тоғ бағридаги қайноқ лавалар ҳудди ўчоқдай бўлиб бу сувларни иситган эди.\nДенгиз сатхидан 3776 метр балндликдаги Фудзи пўчта идорасидан Урганчдаги кадиларга откритка жўнатдим. Сафар оғаси ким истаса Кавагути кўли бўйидаги отелда қолиши мумкинлигини айтди. Пулни аяганлар учунчи мақомга эниб палаткада ухлаши мумкин эди. Шундан шунга тирмашиб чиққан бўлсам. Қирқ йилда бир эшак ўйин. Қиммат бўлса ҳам отелга жойлашдим. Ойнадан кўл манзараси кўринади. Бу гўзал манзаранинг ижодкори вулқон эди.\nЭрталаб уйғониб отель лоббисидаги бир ўйинчоқни кўрдим. 1 евро пул ташаб сувсиз шиша аквариум ичидаги кранни бошқарасиз. Мабодо ўша кран панжасига аквариум ичидаги панда айиқни илинтириб тешикка ташасангиз сиз ўша панда айиқ эгасига айланасиз. Олдин ҳам ëзганимдек мактабни битирганимда кран бошқарувчи деган права ҳам олганман. Кўтарма кран ва экскаватор бошқарганман Шорловуқда. Хуллас бутун маҳоратимни ишга солиб панда айиқни кран панжасига қисиб ўлжа олдим.\nЎйинимни кузатиб турган японлар ирғишлаб мени олқишлади. Нима экан десам, панданинг бўйнидаги халтачада билет бор экан. Бу Осака шахрига оборадиган вертолет билети эди. Ҳамма харсиллаб юрганида мен люкс вертолетда Осакага бордим ва Фудзини вертолетдан томоша қилдим. Анжан биқинидаги Асакага бормаган Рассом Туз оғанг тоғ тепасидаги Оскага борволсая. Мана буни омад дейди.\nНавоий Хиротда гул ҳидлаган пайтда Осакада қадимий бинолар қурилган экан. Осака қалъасини кезиб томошалар қилдим. Битта япон қиз келиб «нердансиз оғо» деганга ўхшаш гап қилди. «Урганчданман. Райцентр бозорни орқасидан» дедим. У япон бўлса «О, Урганч! Авангард ва лазур гурунч…» деса бўладими. Кейин қўлимга билет берди. 8 евролик билет «Фусима Инари» монастирини томоша қилиш ҳуқуқини беради. Инари гуруч худоси экан. Бориб урганчликларни бой бадавлат қилган гуруч худоси ҳайкалини кўриб қайтдим.\nКейин Син-Осакадан тезюрар «Пуле Синкансен» поездига чиқиб Токио аеропортига яқин вокзалгача бордим. Ўша гид бола мени вокзал платформасида табассм билан кутиб олиб Нарита аэропортигача кузатиб қўйди. Баҳайбат лайнер мени кунчиқар ўлкасидан кунботар тарафларга олиб кетарди. Энди мени Фудзиамага кўтарилдим дея айта олардим. Вулқон яратган бу масканга бориб бир кунгина бўлса ҳам ўзимни «Санников ери»да ҳис этиб болалик орзусига эришгандим.\nЭнг муҳими ëшлигимда орзу қилганим «Санников ери» фильмидаги вулқонлар ўлкасига бориб қайнар булоқлар бағрида яйраганим эди. Мен энди Фудзиама учун «Ëт киши» эмасдим…\nМС: Йўлбитик ëзишга уста экансиз. Энди қиссадан ҳисса нима?\nРТ: 10 май куни Украинанинг биринчи президенти Леонид Кравчук 89 ëшида оламдан ўтди. У СССР деган ëвузлик салтанатини тугатиш ҳужжатини имзолаган уч ботирнинг бири.\n«Менинг энг катта хатоим – Россияга ишонганим» дея ëзган эди 1991-1994-йилларда давлат раҳбари лавозимида ишлаган Кравчук. Бугунги Ўзбекистон раҳбарлари ҳам Россияга ишонгани учун бир кун келиб афусу надомат қилади.\nАссалом Ўзбекистон, Жума муборак.\ndata-title="РТдан ваъз: Душман байроғи тикилган ўлка" data-description="<!-- wp:paragraph --> <p>“Лайлак келди - ëз бўлди, қаноти қоғоз бўлди”. Нега лайлакнинг қаноти қоғоз бўлганлигини олдин ҳам тушунмагандим, хозир ҳам тушунмайман. Ҳар холда ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2022/05/rasm4298813.jpg" data-url="https://eltuz.com/video/220156/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">\n«Виртуал қабулхона» ҳам Абдулла Арипов ихтиёрига ўтди\nБош вазир Абдулла Арипов етакчилигидаги комиссия «Халқ қабулхоналари»ни очиши лозимлиги айтилади президент Мирзиёевнинг фармойишида. Каримов анъаналари ортидан бораётган Мирзиёев ...\nМаош ўрнига жўжа\nЎқитувчиларга маош ўрнига берилаётган «жўжанинг давлат курси» бозор нархидан икки баравар қиммат экани ҳақида урғулайди Озодлик радиоси. Eltuz.com Нукус ...\nЎзбекистонда коронавирус инфекциясини юқтириб олганлар аниқлангани ортидан карантин жорий қилиниши муносабати билан ижтимоий тармоқларда вирусга қарши челленж бошланиб кетди. ...


Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги - Лицензиялаш ва рухсатнома бериш тартибини ўзгартириш бўйича қандай ишлар амалга оширилмоқда\n09:40:54 (GMT +5), Сш, 19 янв 2021\nЛицензиялаш ва рухсатнома бериш тартибини ўзгартириш бўйича қандай ишлар амалга оширилмоқда\nПрезидентимизнинг жорий йил январь ойида Олий Мажлисга қилган мурожаатномасида тадбиркорларни кўп қийнайдиган соҳа – лицензиялаш ва рухсатномалар бериш тартибларини жиддий ўзгартириш ҳақида топшириқлар берилган эди.\nТопшириққа асосан вазирлик томонидан соҳа мутахассислари ва тадбиркорларнинг таклифлари асосида бизнес муҳитни яхшилашга қаратилган тизимли ишлар олиб борилди.\nМана шундай ишлардан бири бу лицензия ва рухсат бериш тартиб-таомилларини такомиллаштиришга қаратилган Ўзбекистон Республикаси Президентининг жорий йилнинг 24 августидаги ПФ–6044-сон Фармони ҳисобланади. Ушбу Фармон билан соҳада илғор ислоҳотлар амалга оширилиши бошланди.\n1. Лицензияланадиган ва рухсатнома олиш талаб этиладиган фаолият йўналишлари сони сезиларли равишда қисқартирилди.\nИнсон соғлиғига ва жамиятга зиён етказмайдиган фаолият турларини лицензиялашдан чиқариб ташлаш ҳамда хавфлилик даражаси паст бўлган фаолиятларни тартибга солишнинг муқобил усулларига ўтказилди. Бунда “тартибга солиш гильотинаси” усулини қўллаш орқали айрим турдаги лицензия ва рухсатномалар бекор қилинди.\nФармонга кўра қарийб 70 та лицензияланадиган фаолият йўналишлари ва 34 та рухсатномаларни бекор қилиш ёки муқобил шаклларга ўтказиш назарда тутилди.\n2. Соҳага илк маротаба хабардор қилиш тартиби алоҳида институт сифатида жорий этилди.\nФармон билан 14 та лицензияланадиган фаолият йўналишлари ва 13 турдаги рухсатномалар хабардор қилиш механизмига ўтказилди.\nХусусан, мактабгача таълим, ломбард, ветеринария даволаш, алкоголли маҳсулотлар билан чакана савдо қилиш каби фаолиятларини ваколатли органларни хабардор қилиш орқали бошлаш мумкин бўлади.\nБу орқали барча ваколатли органларнинг ҳуқуқни қўллаш амалиётини бир хиллигини таъминлаймиз.\n3. Фармон билан сақлаб қолинаётган лицензия ва рухсатномаларнинг бизнес жараёнлари ва маъмурий тартибларнинг кенг кўламли енгиллаштирилиши кўзда тутилган.\nЛицензия талаб ва шартлари рақобатни чекловчи қоидалар, яъни товар ва хизматлар бозорига кириб келишга тўсиқ бўлувчи омилларни қисқартириш нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқилди.\nЖумладан, 115 та лицензия ва рухсат бериш хусусиятига эга ҳужжатларни олиш тартиб-таомилларини янада қисқартириш ва соддалаштиришга қаратилган чора-тадбирларни амалга ошириш белгиланди ҳамда 14 турдаги фаолиятлар бўйича ҳужжатларни расмийлаштириш муддатлари қисқартирилди.\nМасалан, кредит бюросини очиш учун лицензия олишда камида 10 та тижорат банки билан кредит алмашинувини амалга оширишга розилигини тасдиқловчи ҳужжатни тақдим этиш талаб бекор қилинди, айрим фаолият турлари учун устав фонди миқдорига қўйиладиган минимал талаблар олиб ташланди ҳамда туроператорлар хизматларини сертификатлаштиришни ихтиёрий этиб белгиланди.\nШунингдек, давлат унитар корхоналари томонидан фаолиятнинг лицензияланадиган турларини тегишли лицензияни олмасдан амалга ошириш ҳуқуқи бекор бўлди.\n4. Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш жараёнлари тўлиқ электронлаштирилади.\nВаколатли органларга мурожаат қилиш, ҳужжатларни топшириш фақат электрон амалга оширилиши белгиланяпти.\nМазкур ишлар натижасида, маъмурий тартиб-таомилларни амалга оширишдаги коррупцион ҳолатларнинг юзага келиши чекланади, тадбиркорларнинг Тошкент шаҳрига келиб-кетиши билан боғлиқ вақт\nва молиявий харажатлари иқтисод қилинади, давлатнинг махсус бланкаларни олишга бир йилда йўналтирадиган 13 млрд. сўмдан ортиқ маблағлари тежалади ва қарийб 3,5 млн. дона қоғоз сарфланиши олди олинади.\nМаълумот ўрнида айтмоқчиманки, ҳозирда “Лицензия” ахборот тизимини ишлаб чиқиш ишлари якуний босқичга келди ва 2021 йил 1 январдан ишга туширилади. Тизим орқали аввало биз учун янги институт бўлган хабардор қилиш тартиб-таомилларидан ўтиш жараёнлари тўлиқ электронлаштирилмоқда.\n5. Рухсат бериш тартиб-таомилларига доир муносабатларни тартибга солувчи қонунчиликни тизимлаштириш, кодификациялаш ва норматив юкини қисқартириш чоралари кўрилмоқда.\nТаъкидлаш лозимки, Фармон билан лицензиялаш\nва рухсат бериш тизими ислоҳотини бир марталик эмас, балки давомли ва натижали қилиш учун замин яратилмоқда.\nФармонни ҳаётга татбиқ этиш орқали лицензиялаш\nва рухсат бериш тизими шаффофлиги таъминланади, маъмурий тартиб-таомиллар бирхиллаштирилади (унификацияланади) бизнес ва давлат органларининг масъулияти оширилишига олиб келади, ушбу муносабатларда коррупцион имкониятларга қарши кучли зарба бўлади.


Жўқорғи Кенгес Раиси UNICEF болалар ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбарини қабул қилди- Kruz.uz\nЖўқорғи Кенгес Раиси UNICEF болалар ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбарини қабул қилди\n13:20, 03.06.2018 1331 0 Жамият\nҚорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесида UNICEF болалар ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари Саша Грауманнни қабул қилиш маросими бўлиб ўтди. Бу ҳақда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ахборот хизмати хабар бермоқда.\nТадбирда Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси Раиси М.Ерниязов меҳмонни Республикага қилган сафари билан табриклаб, UNICEF билан алоқаларнинг бугунги ҳолати, уни ривожлантириш масалаларига ва келажакдаги режаларига тўхталиб ўтди.\nБунда мазкур ташкилот билан 2016-220 йилларга мўлжалланган бирга ишлашиш дастурининг қабул қилинганига алоҳида эътибор қаратиш керак. Ўтган йили июнь ойида БМТнинг Бош котиби Антониу Гутерришнинг Қорақалпоғистонда, шунинг ичида Мўйноқ туманида бўлиб, Орол фожеасининг оқибатларини бартараф этиш дастурида амалга оширилган ишлар билан танишди ва маҳаллий аҳоли билан суҳбатлашди.\nЎз навбатида UNICEF болалар ташкилотининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбари Саша Грауманн илиқ қабул қилгани учун Республика раҳбарига миннатдорчилик билдирди.\nУчрашувда келажакда бирга ишлашиш бўйича фойдали фикр алмашувлар бўлди.\nUNICEFЖўқорғи Кенгес Раиси\n21:33, 01.06.2020 117\nКасаба уюшмалари Алиева Замира Sawkele Умра ёнғин ўчирувчи Умаров Наримон Жулдизша Жоқарғи кенгес мажмуа Қалпоқча\n11:12, 27.05.2020 1594\nКеча, 14:12 165


ЎҚИТУВЧИ – ҚАЛБ МЕЪМОРИ – SAMARQAND VILOYAT HOKIMLIGI XALQ TA`LIMI BOSHQARMASI\nЎқувчилик йиллариданоқ ўқитувчи бўлиш орзу қилган Фируза опанинг бугун қувончи чексиз. Давлатимизнинг юксак мукофоти билан тақдирланганини ҳамкасблари, шогирдларидан эшитган устоз ушбу рағбатни Президентимизнинг, давлатимизнинг таълимга, ўқитувчи ва мураббийларга бўлган улкан эътибори самараси деб билади.\nКасбга садоқат, шогирдлари ва ўқувчиларига нисбатан меҳр ва бағрикенглик, камтаринлик, фидойилик каби юксак инсоний фазилатлар соҳибаси бундан 12 йил олдин “Меҳнат шуҳрати” ордени билан тақдирланган эди.\nАйни пайтда 35 йиллик педагогик тажрибага эга бўлса-да, ўқиш-изланишдан тўхтамайдиган муаллима ҳар бир дарсга пухта тайёргарлик кўриб, янги китоблар, кўргазмали воситалар билан бойитади. Дарсни ўзига хос, кечагига ўхшамаган тарзда ўтишга ҳаракат қилади. Шунинг учун ўқувчилари математика дарсига мураккаб фан сифатида қарамайди, балки бу дарсни иштиёқ билан кутади. Дарсдан кейинги қўшимча машғулотларда ҳам синф ўқувчиларга тўлиб кетади.\n– Фируза опа мактабимизнинг фахри, барчамизнинг устозимиз, – дейди Самарқанд шаҳридаги 6-умумий ўрта таълим мактаби директори Шаҳло Юсупова. – Шахсан мен қарийб 20 йилдан буён опа билан бирга ишлайман. Ф.Гафарованинг бир нечта дарс ишланмалари вилоят ҳамда республика миқёсида оммалаштирилган. Вилоят халқ таълими ходимларини қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш институти тингловчилари учун ҳар ойда мактабда очиқ дарс ўтказилади. Ўқувчилари эса билимлар беллашуви, фан олимпиадаларида доимо юқори ўринларни эгаллаб келмоқда. Муаллиманинг ўзи ҳам бир неча бор “Йилнинг энг яхши фан ўқитувчиси” кўрик-танловида ғолибликни эгаллаган.\n– Ўқитувчининг дарсга тайёрланмасдан келиши жиноятдир, – дейди Ф.Гафарова. – Чунки ўтиб кетган вақтни орқага қайтариб бўлмайди. Биз, педагоглар ҳар бир ўқувчига бўлғуси даҳолар деб қарашимиз керак. Чунки тажрибасиз муаллим бўлиши мумкин, лекин истеъдодсиз бола йўқ, деган гап айни ҳақиқат. Ҳар бир бола ўзига хос бир олам ва унда қайсидир фанга, соҳага қизиқиш бор. Ана шу қизиқиш, иқтидорни вақтида пайқаш ва юзага чиқариш ўқитувчининг билими, маҳорати ва албатта, болаларга бўлган меҳрига боғлиқ. Ўқувчисига меҳр қўймаган, уни яхши кўрмаган ўқитувчи зиммасидаги бурчни бажара олмайди, устозлик даражасига кўтарилмайди, деб ўйлайман.\nДарҳақиқат, ўқувчилар қалбига йўл топиб, уларга илм ўргатишни ҳаётининг мазмуни деб биладиган устозлар ҳамиша эъзоз, эътирофга сазовордир.


Маркогол. У футбол Леонардо да Винчиси эди\nГолландияМарко ван Бастен\n14 яшар Маркони отаси врачга етаклаб келди.\n- Агар йигирма ёшингда ногиронлар аравачасида юришни хоҳламасанг, футболни ташлашинг керак, - деди доктор, - футболсиз яшай олмасанг, майли, ҳафтада бир кун ўйнаб туришинг мумкин, аммо профессионал футболчи бўлишни умуман хаёлингга келтирма.\nҲамма гапни эшик орқасида эшитиб турган отаси унга “Кел, бугунги гапларни эшитмадик, деб қабул қиламиз” деди ва ёш Марко докторнинг эмас, отасининг гапини бир умрга эслаб қолди. Голланд футболи эса Марко ван Бастен исмли афсонавий футболчига эга бўлди.\nМарко нафақат голланд, умуман футболга гўзаллик бағишлади, айнан у жаҳон футболида янги ҳужумчилар авлодини бошлаб берди. У ва Гуллит 70-йилларда голланд футболи тарғиб қилган тотал футболнинг бир танада жамланган кўриниши эдилар. Бақувват, баланд бўйли, эгилувчан, ҳар икки оёғида кучли ва аниқ зарба бера оладиган, ҳар қандай ҳолатда боши билан яхши ўйнайдиган, вазиятларда диспетчерлик қобилиятини ишга солиб бутун ўйинни назорат қилишни уддасидан чиқадиган Марко ван Бастендан кейин идеал ҳужумчи тушунчаси янада кенгроқ маънога эга бўлганди. Бергкампнинг нафислиги, Ибраҳимовичнинг акробатча ҳаракатлари, Нистелройнинг кучли зарбаси, Дрогбанинг шиддати, Раулнинг ўйинни хис қилиш қобилияти – барчаси унда мужассам эди.\nМарко ван Бастен 1964 йилнинг 31 октябрида, Утрехт шаҳрида, спортчилар оиласида дунёга келди. Онаси гимнастикачи, отаси эса 50-йиллардаги Голландиянинг машҳур футболчиларидан эди. Шунинг учун ҳам у кўпроқ отасига қулоқ солар, ҳатто унга жамоани ҳам отаси танлаб берганди.\n“Эдилвийк” ҳаваскор жамоасида ўйнаб юрган 13 ёшли Маркони бизга яхши таниш бўлган Лэо Беэнхаккер пайқаб қолади ва “Фейенорд” га олиб кетмоқчи бўлади. Боланинг бироз тажрибасизлиги, бошқа шаҳарда мусофир бўлиш салбий таъсир қилиш мумкинлигини сезган катта ван Бастен таклифни рад этади.\n- Сен “Аякс”да ўйнасангина буюк футболчи бўлиб етишасан, - деганди у ўшанда ўғлига.\nЙиллар ўтиб у ҳақиқатдан ҳам “Аякс”га келди. Ўша йиллари голланд футболининг тирик афсонаси Йохан Круифф айнан Амстердамда ўйнарди ва мураббийлик қиларди. У Маркони ёқтириб қолади ва уни ўзининг вориси ўлароқ кўра бошлайди..Бу ҳақида “Интер”нинг афсонаси Сандро Маццола эслайди:\n- Миланда ўтган ўртоқлик турнирларидан бири эди. Йохан менга Маркони кўрсатди ва “мана бу болани кўр, бу янги Круифф бўлади” деди. Мен уни бироз кузатиб ҳақиқатдан ҳам ажойиб футболчи қаршисида турганимни пайқагандим”\nМарконинг “Аякс”даги дебюти 1982 йилнинг 3 апрелида амалга ошди. “Неймеген”га қарши ўйинда Круиффнинг ўрнига майдонга тушган футболчи гол муаллифига айланди. “Агар ҳар доим шундай ўйнасанг, узоққа борасан” деганди Круифф Маркога.\nМарко ван Бастен айнан “Аякс”да ёш ва умидли футболчидан хавфли ҳужумчига айланди. Круиффнинг йигирма очиқ дарси (улар шунча ўйинда майдонда бирга ўйнагандилар) ҳам катта фойда берди. Круифф “Фейеноорд”га кетгач эса, Марко янада очилиб кетди. 19 ёшли ҳужумчи 26 та голи билан Голландия чемпионатида энг кўп тўп киритди ва Европада “Кумуш бутса” соҳибига айланди. Айниқса “Фейеноорд”га қарши кечган ўйинда у устозини ҳам аяб ўтирмаганди, 8:2 ҳисобида ғалаба билан якунланган ўйинда Марко ҳет-трик муаллифи бўлганди. Марко яна кетма-кет уч йил чемпионат бомбардири бўлди, ҳатто 1985/86 йилги мавсумда 26 учрашувда 37та гол киритиб, “Олтин бутса” эгасига айланди. Йил ўтиб жамоаси билан Европа кубок эгалари кубогида зафар қучди. Футболчимиз гол уриб тураверсин-да, биз мақолани Италия томонлардаги Ди Аркоре вилласидан давом эттирайлик.\nВилланинг эгаси Сильвио Берлусконига Марконинг голлари тасвирга туширилган видеокассета олиб келишди. 1979 йилдан бери Скудеттода зафар қучмаётган “Милан” хўжайини клубда янги даврни бошлаш, бир неча футболчини сотиб олиш учун катта пул ажратган ва дастлаб энг юқори савияли ҳужумчига эҳтиёж сезаётганди. “Милан”нинг ҳужум чизиғига даъвогарлар ичида Маркодан ташқари Иан Раш, Юрген Клинсман ва Олег Протасов ҳам бор эди.\n- Марконинг кассетасида у томонидан киритилган 36та гол ёзилганди, аммо ўттиз секунд ўтмаёқ, аниқроғи 14-голга келиб биз айнан уни сотиб олишимиз кераклигини ва буни иложи борича тезроқ амалга ошириш зарурлигини тушуниб етдим. Голландия ва Польша ўртасидаги ўртоқлик ўйинини кўриб эса, Марко видеотасмадагидан ҳам анча кучлироқ эканлигини англадим.\nБу Берлусконининг сўзлари эди ва 1986 йилнинг 19 ноябридан йигирманчисига ўтар кечаси, Амстердамдаги “Амстель” меҳмонхонасида, шамлар билан тузатилган кечки дастурхон қаршисида, Марко ва Рууд Гуллит “Милан”га ўтишга розилик бердилар. Кечки овқатда Берлускони ва футболчилар билан бирга Гуллитнинг хотини Ивонн ва Марконинг дугонаси Лисбет ҳам қатнашганди.\n1987 йилнинг ёзида Марконинг “Аякс” билан шартномаси тугади ва “Милан” атиги 1 миллион долларга бўлажак “Олтин тўп” соҳибини қўлга киритди.\n- Мен Вирдисдек юлдуз билан бирга тўп суриш бахтига эришишни сабрсизлик билан кутяпман. Умид қиламанки, янги жамоам ҳужумкор футбол кўрсатади, - Марко таништирув матбуот анжуманида шундай деганди.\n1988 йилги футбол мавсуми Марко учун ўта ёрқин кечди. Айниқса у терма жамоаси билан Европа чемпионатида кўрсатган ўйини ўша йилги Голландия таркибини афсонавий авлодга айлантирди. Германияда ўтган Еврода мураббий Ринус Михелс аввалига Маркога эмас, Вим Кифт ва Жон Босманга кўпроқ эътиборини қаратганди. Аммо Англияга қарши ўйинда ҳет-трикка эришган Марко ким аслида ким эканлигини кўрсатиб қўйди. У ярим финалда ҳам майдон эгалари дарвозасига ҳал қилувчи голни киритди. Финалда эса...\nМарко ван Бастен томонидан ўша пайтдаги Европанинг энг яхши дарвозабони Дасаев дарвозасига киритилган гол 20-асрнинг энг чиройли голи деб эътироф этилган. Ушбу гол ҳақида Рууд Гуллит қуйидагиларни айтиб берганди:\n- Финал ўйинидан олдин мен уни жуда кўп бор ҳазиллашдим. Ўзингни ҳужумчи деб ҳисоблайсанми, сен ўртамиёна ўйинчи ҳам эмассан, сендан Василий Рац ҳам яхши ўйнайди, деб жаҳлини чиқардим. Сен эртага гол ура олмайсан, деб жиғига тегдим. Марко худди ёш болага ўхшаб аразлаб оларди. Лекин, финал куни ўша машҳур голини киритгач, биринчи бўлиб мен томон югурди. Ўзини устимга отди ва тинмай “кўрдингми, мен уддаладим” деб бақирарди. Шу пайтда “адашганимдан” жуда шод эдим.\nМарко ван Бастеннинг ўзи ушбу голни анча камтарона изоҳлаганди. Унинг, барча чиройли голларда тасодифдан улуш бор эканлиги ҳақидаги эътирофи кўпчиликнинг ёдида қолди.\nМарконинг ўйини бутун Европада юксак баҳоланди, “Олтин тўп”га лойиқ кўрилди. Аммо футболчининг ўзи доим ўзига нисбатан камтар ёндашарди. Мукофотга жамоадоши Роналд Куман кўпроқ муносиб эканлигини таъкидлаганди. Йил ўтиб яна энг яхши бўлган Марко бу сафар Франк Барезини мақтади.\nКетма-кет икки мавсумда “Милан” Европада энг кучлилигини намойиш қилди. “Стяуа”га қарши кечган финалда 4:0 ҳисобида ғалаба қозонилди, голларни у ва Гуллит иккитадан бўлишиб олдилар. Кейинги мавсумда эса Португалия чемпиони “Бенфика” доғда қолдирилди, гол муаллифи яна бир голландиялик Франк Райкаард бўлди. 1992 йилда “Милан” еврокубоклардан бир йилга четлаштирилди. Бу эса клубнинг Скудеттони қўлга киритиш учун кучли истакка сабаб бўлди. “Милан” А-сериядаги 34 учрашувни мағлубиятсиз ўтказиб ўзига хос рекорд ўрнатди. Марко эса 25 голи билан лига тўпурарига айланди. Айниқса унинг “Кальяри” га қарши кечган ўйини кўп эсланади. Сардинияда ўтган учрашувда майдон эгалари биринчи таймни 1:0 ҳисобида ўз фойдаларига ҳал қилдилар. Танаффус пайтида Марко бош мураббий Фабио Капелло билан бир нималарни пичирлашди, майдонга тушиш олдидан эса мураббий унга учта бармоғини кўрсатиб қўйди. Марко хет-трик муаллифига айланди.\nШвецияда ўтган навбатдаги Еврода ҳам Голландия терма жамоаси ўта ҳужумкор футбол намойиш этди. Гуруҳ баҳсларида ҳатто немислар устидан 4:2 ҳисобида ғалаба қозонилди. Аммо ярим финал худди бутун Евро-92 каби сюрприз билан якунланди. Гўёки ҳазиллашаётгандек ҳисобда мушук-сичқон ўйнаган данияликлар (2:2) пенальтилар сериясида акаларини доғда қолдириб кетди. Ўша турнирда Марко бирорта ҳам гол кирита олмади. МДҲ дарвозасига боши билан киритган ҳаққоний голи эса инобатга олинмади.\nШундай бўлса-да, 1992 йилда у учинчи бор ушбу совринга муносиб кўрилди. Бу паллада Марко ҳамон камтарлик қилаётган ва Христо Стоичковга қарата “Мен бўлганимда сенга овоз берардим” деяётган эди.\n- Мен жуда кўп яхши футболчиларнинг бириман холос, - дерди Марко ўзи ҳақида, - Пеле, Марадона, Круиффлар умуман бошқа олам, бошқа савия. Йиллар ўтиб ван Бастен ким эди деган саволга, “Олтин тўп”ни уч марта қўлга киритган ҳужумчи дейишса кифоя, ўзимни бахтиёр сезардим.\nУнинг “Милан”даги, умуман футболдаги охирги ўйини Европа Чемпионлар лигасининг Мюнхенда “Олимпик”ка қарши кечган финали бўлди. Марконинг ажойиб ўйини жамоасини қутқариб қола олмади ва французлар 1:0 ҳисобида ғалаба қозондилар. Шундан кейин эса ҳужумчининг эски жароҳати панд бера бошлади. Кетма-кет муолажалар Маркони майдонга қайтара олмади. “Милан” эса унинг қайтишидан умид қилар ва шартнома муддати тугаб бўлган бўлса-да, маошни тўлиғича тўлаб келарди. 1995 йилнинг 17 августида у футболдан кетишини эълон қилди:\n- Мен фаолиятимни тугатишга қарор қилдим, чунки бир неча ойлик муолажалардан сўнг ҳам оёғимдаги оғриқ йўқолмади. Икки ҳафта олдин врачим Мартинс билан гаплашдим ва давом эттиришнинг фойдаси йўқлигини англаб етдик. Италияда ажойиб саккиз йилимни ўтказдим, бугун эса барчасига миннатдорчилик билдириш вақти келди. Берлусконига, жамоадошларимга, мухлисларга ташаккур. Умид қиламанки, “Милан” менсиз ҳам буюк клуб ва бундан кейин ҳам ғалаба қозонишда давом этади. Менга шартномани узайтиришни таклиф қилишди, аммо келажакда ўйнай олмаслигимни билиб туриб, катта пулларни олишга виждоним йўл қўймади. Битта орзуим армонга айланди. Йохан Круифф Голландия терма жамоасини бошқаришини ва биргаликда жаҳон чемпиони бўлишимизни орзу қилгандим. Шундай бўлса-да, футболдан миннатдорман. Топганларим йўқотганларимдан бир неча баробар кўп.\n18 август куни, Берлускони кубогида “Милан” – “Ювентус” ўйини олдидан унинг кетаётганлиги стадионда эълон қилинди ва 85 000 томошабин Маркони охирги марта туриб олқишлади. Марконинг голларидан сўнг неча марталаб ушбу ўриндиқлардан сакраб туриб кетган мухлислар, бу сафар маҳзун эдилар. Қалблари фахр ва миннатдорчиликка тўла эди уларнинг.\nЭртасига Италиянинг энг машҳур газетаси La Gazzetta dello Sport биринчи саҳифасини тўлиғича “Чао, Ван Бастен” сўзлари билан тўлдирди. “Уни бошқача кузатиш мумкин эмас”, - деганди газета муҳаррири – “Марко буюк футболчи, Марадона каби буюк...”\n“Футбол ўз Леонардо да Винчисини йўқотмоқда” – деб изоҳлаганди Адриано Галлиани. Бу Да Винчини ҳаммадан кўп қадрлайдиган Италия фуқаросининг голландияликка берган таърифи эди. Ишонаверинг, бундан ортиғини тасаввур қилиш қийин.


Ғаройиб ходиса хақида\n9 ой аввал | Камол | 4095\nАссалому алайкум! Ўзимнинг бошимдан ўтган бир воқиа ҳақида сўрамоқчи эдим. Бир неча йил аввал ахмоқлик қилиб спиртли ичимликларга боғланиб қолдим. Шундай қилиб медицина тилида «белая горячка» бошқача айтганда жин кирган бўлди. Қулоғимга товушлар эшитила бошлади. Кейин Қуръон ўқитиб яхши бўлдим. Мени хайрон қолдирган нарса қуйидагича, улар яъни қулоғимга гапираётганлар «биз учиб кетаяпмиз» дейишди. Вақт тонгги соат тўртлар атрофидаэди. Уларни кўриш учун ташқарига чиқдим. Мен билан бирга хотиним ва уйғониб кетган қизим ҳам ташқарига чиқишди. Буни қарангки биринчи бўлиб қизим осмондан учиб кетаётган ёруғликни кўриб, бизга ана қаранглар деди. Ҳар хил ранглардаги чироқла айланиб секин учиб келарди. Сўнгра бирдан чироқлар катта тезликда айланиб гувиллаган товуш чиқдию, бирзумда кўздан ғойиб бўлди. Бу қандай жумбоқ? Агар у бўлмаган нарса бўлса фақат мени кўзимга кўриниши керак эдику.\nЖинлар бор, Аллоҳ таоло уларни турли шаклга кира оладиган қобилиятга эга қилиб яратган. Фолбин, ношаръий дам солувчилар “покиза руҳ, боболарим, момоларим, одамларим” деб даъво қилишаётганлари ҳам ўша жинлар бўлади. Буни ажабланадиган жойи йўқ. Валлоҳу аълам!\nҚуръонни китобдан бошқа нарсада ўқиш


Мақолалар мазкур саъна бўйича сараланган: Четверг, 25 Январь 2018\n15-29 ёшгача бўлган инсонлар ўлимининг асосий сабаби айтилди\nМарказий Осиёнинг барча мамлакатларида йўл ҳаракати ҳодисалари оқибатидаги ўлим сони юқорилигача қолаяпти. Масалан, Қозоғистонда ЙТҲ туфайли ўлиш эҳтимоли Норвегиядан 11 баробар юқори экан. Бу ҳақда Жаҳон банкининг Марказий Осиё минтақаси, Хитой, Мўғилистон бўйича транспорт ва АКТ департаменти лойиҳалар бошлиғи Алия Каракулованинг мақоласида алоҳида тўхталиб ўтилди.\nСайёрага айланган инсон\nШоир, қўшиқчи ва актёр Владимир Висоцкий таваллудига 80 йил тўлди\nКредитга автомобиль керакми? Энди бу муаммо эмас\nФуқароларнинг автомобиль сотиб олиш учун кредит жорий қилиш юзасидан билдирилган таклифларини инобатга олган ҳолда, АТ “Алоқабанк” томонидан “GM Ўзбекистан” қўшма корхонаси расмий дилерларидан пул кўчириш йўли билан автомобилларни харид қилиш учун “Автокредит” истеъмол кредити жорий қилинди.\nЖаҳон банки Ўзбекистоннинг бешта шаҳарида иситиш ва иссиқ сув таъминоти яхшилаш учун 140 миллион АҚШ доллари ажратди\nЖаҳон банки директорлар кенгаши Ўзбекистондаги бешта шаҳардаги иситиш ва иссиқ сув таъминоти тизимини яхшилашга оид лойиҳани тасдиқлади. Марказлаштирилган иссиқлик таъминотида энергия самарадорлигини ошириш ва модернизация қилишга қаратилган мазкур лойиҳа ЖБ тузилмаси ҳисобланган Халқаро ривожланиш ассоциациясининг 140 миллион АҚШ долларига тенг кредити ҳисобига молиялаштирилади.


Ўзбекистон президенти в.б. Шавкат Мирзиёев.\nБош вазир виртуал қабулхонасига йўлланган ҳар бир мурожаат Шавкат Мирзиёев назоратида бўлади\nЎзбекистон ҳукумати порталида очилган Бош вазирнинг виртуал қабулхонасига йўлланаётган ҳар бир мурожаат Шавкат Мирзиёевнинг назоратида бўлади (“Халқ сўзи”, 6 октябрь). Бу ҳақда Ўзбекистон Президенти вазифасини бажарувчи Ш. Мирзиёев 5 октябрь Самарқандга ташрифи пайти маълум қилган. Шу билан бирга, у вилоят мутасаддиларига виртуал қабулхонага келаётган масалаларни вақтида кўриб чиқиш ва ҳал қилиш бўйича кўрсатмалар берган. Қайд этилишича, Бош вазирнинг виртуал қабулхонасига фаолиятининг биринчи 10 куни ичида 15 минг мурожаат келиб тушган. Виртуал қабулхонага 1000 телефон рақами ёки pm.gov.uz cайти орқали мурожаат йўллаш мумкин.\nЎзбекистонликлар Париждан Токиога қадар – дунёнинг 44 шаҳрида бўлажак президент учун овоз беради\nМарказий сайлов комиссияси раиси Мирзоулуғбек Абдусаломов хорижий мамлакатларда Ўзбекистон Президенти сайлови ўтказиш учун сайлов участкалари ташкил этиш ҳақида қарор қабул қилди (“Тошкент оқшоми”, 5 октябрь). Бунга кўра, дунёнинг 44 шаҳрида Ўзбекистон ваколатхоналари ҳузурида сайлов участкалари ташкил этилади. Улар орасидан Лондон, Нью-Йорк, Париж, Берлин, Токио, Истанбул, Рим, Москва каби йирик шаҳарлар мавжуд. МСК қарорида мамлакат Ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов сайлов участкалари тузилмаган давлатларда доимий ёки вақтинча истиқомат қилаётган Ўзбекистон фуқароларига конституциявий ҳуқуқларини амалга оширишда амалий ёрдам кўрсатиши белгиланган.\nБош прокуратура вакили: молиявий пирамидага пул тикканларнинг 5-10 фоизигина ўз маблағини қайтариб олиши мумкин\nМолиявий пирамида бу ишонувчан фуқароларни шилишга асосланган фирибгарликдир (“Ҳуқуқ”, 6 октябрь). Бош прокуратура вакили Алимардон Аҳмадовга кўра, пул маблағларини жалб қилиш жараёнида аввалги бўғин учун ваъда қилинган “осон пуллар” кейинги бўғин иштирокчиларининг пул маблағлари ҳисобига тўланади. “Ушбу фирибгарлик ҳар қандай кўринишларида ҳам тез тугаши ва ўзининг ягона оқибати сифатида минг-минглаб, ҳатто миллионлаб алданган фуқароларнинг касодини келтириб чиқариши тайин. Статистик маълумотларга кўра, ушбу воситага пул тиккан фуқароларнинг 5-10 фоизигина ўз маблағини қайтариб олиши мумкин, бу ҳам ҳар доим эмас”, деб ёзади А. Аҳмадов. Эслатиб ўтамиз, 2016 йил 23 сентябрдаги қонун билан Ўзбекистон Жиноят кодексига “Пул маблағларини ва (ёки) бошқа мол-мулкни жалб этишга доир ноқонуний фаолият” деб номланган 188/1-модда киритилди. Бунга мувофиқ, молиявий пирамидада айбланган шахс ёки гуруҳлар 10 йилгача озодликдан маҳрум этилиши мумкин.


Инвентарлашни барча қоидаларига кўра ўтказишга қандай тайёргарлик кўрилади? | BUXGALTER.UZ\nҲар йили бухгалтерлар йиллик ҳисоботга тайёргарлик кўришда барча ҳисобварақ-фактуралар келиб тушган-тушмаганини, аванс ҳисоботларининг барчаси расмийлаштирилганини ва бошқа ҳужжатларни текшириб чиқадилар. Шундай вақтда уларда қуйидаги саволлар юзага келади:\nКорхона томонидан асосий воситалар ҳар йили инвентарлашдан ўтказилиши зарурми?\nТоварлар, хом ашё, тайёр маҳсулотларни инвентарлаш қандай муддатда ўтказилади?\nЕтказиб берувчилар ва харидорлар билан ҳисоб-китоблар бўйича ноаниқ суммалар мавжуд бўлмаганида ҳисоб-китоблар бўйича инвентарлашни ўтказишнинг нима кераги бор?\nИнвентарлашни ўтказиш ёки ўтказмасликни ўзимиз ҳал қилсак бўладими?\nТаъкидлаб ўтамиз, ҳар бир корхона инвентарлаш тартибини ўзи ишлаб чиқади. Уни корхонанинг ҳисоб сиёсатида тасдиқлаш лозим. Бунда ҳисоб сиёсати бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонун ҳужжатларига зид бўлмаслиги керак.\nИнвентарлашнинг асосий қоидаларини кўриб чиқамиз.\nI. Нималар инвентарлашдан ўтказилади?\nҚуйидагилар инвентарлашдан ўтказилиши лозим:\nхўжалик юритувчи субъектнинг барча мол-мулки – ушбу мол-мулк жойлашган жойидан қатъи назар;\nбарча турдаги молиявий мажбуриятлар;\nишлаб чиқариш захиралари ва хўжалик юритувчи субъектга тегишли бўлмаган, бироқ бухгалтерия ҳисобида ҳисобга олинадиган (масъул сақлашда бўлган, ижарага, қайта ишлаш учун олинган) бошқа турдаги мол-мулклар;\nшунингдек, бирор-бир сабабларга кўра ҳисобга олинмаган мол-мулк.\nII. Инвентарлаш қачон ўтказилади\nҚуйидаги ҳолларда инвентарлаш ўтказилиши шарт:\n1) йиллик молиявий ҳисоботни тузиш олдидан, инвентарлаш ҳисобот йилининг 1 октябридан кечиктирмай ўтказиладиган мол-мулкдан ташқари, бошқа стандартлар талабларига мувофиқ даврийликни ҳисобга олган ҳолда (жадвалга қаранг). Ушбу талабнинг шарти шуки, корхонанинг баланс моддалари актив ва мажбуриятларни синчиклаб инвентарлашдан ўтказишга асосланиши керак. Инвентарлаш миқдори ва натижалари, шунингдек уларнинг ўтказилмаслиги сабаблари молиявий ҳисоботга илова қилинадиган тушунтириш хатида акс эттирилиши лозим;\n2) мол-мулк ижарага берилганда, сотиб олинганда, сотилганда;\n3) моддий жавобгар шахслар алмашганда;\n4) ўғирлик ёки суиистеъмол, шунингдек, бойликларни ишдан чиқариш фактлари аниқланганда;\n5) табиий офатлар, ёнғинлар, фалокатлар ёки ғайритабиий шароитлар юзага келтирган бошқа фавқулодда вазиятлар юз берганда;\n6) хўжалик юритувчи субъект тугатилганда (қайта ташкил этилганда) тугатиш (ажратиш) балансини тузиш олдидан.\nИнвентарлашни ўтказиш даврийлиги қуйидагича бўлади:\nАдлия вазирлигида рўйхатдан ўтказилган\nИкки йилда камида бир марта\n5-сон БҲМС «Асосий воситалар»\nулардан: кутубхона фондлари\nБеш йилда камида бир марта\nЎрнатиладиган ускуна ва капитал қўйилмалар (тугалланмаган қурилиш, АВ харид қилиш, НМА)\nЙиллик молиявий ҳисоботни тузиш олдидан\n19-сон БҲМС «Инвентарлашни ташкил этиш ва ўтказиш»\n7-сон БҲМС «Номоддий активлар»\nМолиявий қўйилмалар (бошқа ташкилотларнинг қимматли қоғозлари ва устав капитали)\n1000, 2000, 2800, 2900, 014\n4-сон БҲМС «Товар-моддий захиралар»\n1000, 2800, 2900\nКелгуси даврлар харажатлари\nСўмдаги нақд пул маблағлари\nЧоракда камида бир марта\nЮридик шахслар томонидан касса операцияларини амалга ошириш қоидалари\nВалютада нақд пул маблағлари\nЎзбекистон Республикаси ҳудудида юридик шахслар томонидан чет эл валютасида касса операцияларини юритиш тартиби\n5100, 5200, 5500, 5600, 5700\n19-сон БҲМС «Инвентарлашни ташкил этиш ва ўтказиш», 565-сон Қоидалар ва 611-сон Тартиб\nПул ҳужжатлари, қимматликлар ва қатъий ҳисобот бланкалари\n5510, 5520, 006\nБир ойда бир марта; кассада сақланганида, кассада тафтиш ўтказиладиган муддатда\n4000-4900, 6000-6900 и 7000-7900, 008, 009\n19-сон БҲМС «Инвентарлашни ташкил этиш ва ўтказиш» ҳамда 565-сон Қоидалар ва 611-сон Тартиб\nКорхонага тегишли бўлмаган, бироқ бухгалтерия ҳисобида турадиган (масъул сақлашда бўлган, ижарага олинган, қайта ишлаш учун қабул қилинган) мол-мулк\n001, 002, 003, 004, 010, 011\nIII. Инвентарлаш қандай расмийлаштирилади\nИнвентарлашни ўтказиш учун қуйидаги таркибда доимий фаолият юритадиган инвентарлаш комиссияси тузилади:\n• хўжалик юритувчи субъект раҳбари ёки унинг ўринбосари (комиссия раиси);\n• бош бухгалтер;\n• бошқа мутахассислар (муҳандислар, иқтисодчилар, техниклар, ички аудит вакиллари ва ҳоказолар).\nКомиссия таркибига инвентарланаётган бойликлар, нархлар ва бирламчи ҳисобни яхши биладиган тажрибали ходимлар киритилиши керак.\nРаҳбар тегишли буйруқ билан комиссия таркибини тасдиқлайди. Буйруқда инвентарлашни бошлаш ва якунлаш муддатлари белгиланади, инвентарланадиган мол-мулк ва мажбуриятлар аниқланади.\nБуйруқни қайта расмийлаштирмаслик учун инвентарлаш муддатларини олдиндан режалаштиринг: • қанча вақт керак бўлишини аниқланг – 10 кун ёки ундан кўп; • корхонангиз йирик бўлса, мисол учун, Ўзбекистон бўйича омборлари кўп бўлган тақдирда, комиссия таркиби ҳар бир ҳудуд учун белгиланиши лозим; • БҲМСда белгиланган инвентарлаш ўтказиш муддатларини (жадвалга қаранг) ҳисобга олган ҳолда, сизда ТМЗ миқдори кам қолган даврда инвентарлаш ўтказилиши қулай бўлади. Масалан, корхона 15 декабргача ТМЗни реализация қилишни якунлашни режалаштирди, тегишинча, инвентарлашни ушбу санадан кейин ўтказган маъқулдир.\n2019 йил «05» декабрь Тошкент ш.\n«Инвентарлаш комиссиясини ташкил этиш ва инвентарлашни ўтказиш»\n2019 йил учун йиллик молиявий ҳисоботни тузиш мақсадида 19-сон БҲМС ва корхонанинг ҳисоб сиёсатига мувофиқ\n1. Инвентарлаш комиссияси қуйидаги таркибда тайинлансин:\nКим А.А. – директор ўринбосари;\nҒофуров Т.С. – бош муҳандис;\nАлёшина Г.П. - бош бухгалтер;\nЮнусова А.Р. - бухгалтер;\nБаранова М.С. – кадрлар бўйича инспектор.\n2. Асосий воситалар, номоддий активлар, молиявий инвестициялар, товар-моддий захиралар, касса, дебиторлар ва кредиторлар билан ҳисоб-китобларни инвентарлаш ўтказилсин.\n2019 йил 6 декабргача инвентарлаш бошлансин ва 2019 йил 16 декабргача якунланлансин.\nИнвентарлаш сабаблари: 2019 йил учун йиллик молиявий ҳисоботни тайёрлаш.\n3. Инвентарлаш материаллари 2019 йил 18 декабрга қадар бухгалтерияга топширилсин.\nБуйруқ билан танишиб чиқдик:\nКим А.А. __________________\nҒофуров Т.С. _______________\nАлёшина Г.П. _______________\nЮнусова А.Р. ________________\nБаранова М.С. _______________\nIII. АВ, НМА, ТМЗ ва инвестицияларни инвентарлаш\nАсосий воситалар бўйича инвентарь варақчалари, инвентарь дафтарлари ёки рўйхатлари ва бошқа таҳлилий ҳисоб регистрлари, шунингдек техник ҳужжатлар (техник паспортлар, йўриқномалар ва бошқалар) текширилади. Текшириладиган объектлар натурада кўздан кечирилади, улар бўйича маълумотлар инвентарлаш рўйхатига киритилади. Қуйидаги АВ объектларига алоҳида рўйхатлар расмийлаштирилади:\nижарага қабул қилинган ёки масъулиятли сақлашда бўлган асосий воситалар – уларга тегишли ҳужжатлар кўрсатилган ҳолда;\nфойдаланишга яроқсиз ва тиклаб бўлмайдиган асосий воситалар - уларни фойдаланишга топшириш вақти ва ушбу объектларни яроқсиз ҳолга келтирган сабаблар кўрсатилган ҳолда.\nҲисоб маълумотларидан четга чиқишлар аниқланса, солиштириш қайдномасини тўлдиринг (намунага қаранг) .\nКомиссия объектларнинг яроқсизлиги сабабларини аниқлаши ва уларни ҳисобдан чиқариш, тугатиш, тиклаш, таъмирлаш, йўқотиш ва зарарларни ҳисобдан чиқариш, шу жумладан айбдор шахслар ҳисобига ҳисобдан чиқариш бўйича таклифларни тайёрлаши лозим. АВни тугатиш тўғрисидаги қарор қабул қилинганда, раҳбарнинг буйруғи билан махсус тугатиш комиссияси тузилади. У АВнинг айрим қисмларидан (деталь, металлолом ва бошқалар) фойдаланиш мумкин-мумкин эмаслигини аниқлайди, уларни баҳолайди, ҳужжатларни расмийлаштиради. Унинг ваколатига бошқа функциялар ҳам киритилади.\nНомоддий активлар бўйича ҳисоб варақалари ва корхонанинг ушбу активларга бўлган мутлақ ҳуқуқини тасдиқлайдиган ҳужжатлар (патент, гувоҳномалар, бошқанинг фойдасига воз кечиш шартномалари ва бошқалар) текширилади. Ҳужжатлар ҳисоб маълумотлари билан солиштирилганда комиссия томонидан активлар тўғри баҳолангани ва уларни НМА таркибига кирим қилиниши (кирим қилинмаганлиги) аниқланади. НМАни инвентарлаш натижалари эркин шаклдаги инвентарлаш рўйхатида (АВ рўйхати шаклини қўллаш мумкин), четга чиқишлар эса – Солиштириш қайдномасида жамланади.\nМолиявий қўйилмаларни (инвестицияларни) инвентарлаганда қимматли қоғозларга доир ҳақиқатдаги харажатлар ва бошқа ташкилотларнинг устав капиталлари, шунингдек, бошқа ташкилотларга берилган қарзлар текширилади. Комиссия молиявий қўйилмалар (қимматли қоғозларни сотиб олишга шартномалар, таъсис шартномалари, қўйилма тўғрисидаги гувоҳнома, қарз шартномаси, депозитарийдан кўчирма ва ҳ.к.) билан танишиб чиқади. Барча кўрсаткичлар инвентарлаш рўйхатларига киритилади , улар асосида ҳақиқий харажатлар бухгалтерия ҳисоби маълумотлари билан солиштирилади. Четга чиқишлар мавжуд бўлганда, Солиштириш қайдномаси тўлдирилади.\nТовар-моддий бойликлар текширув чоғида сараланиб ҳисоблаб чиқилади, тарозида тортилади ва ўлчанади. Қопланмайдиган ва арзон баҳоли ҳажмдор буюмлар миқдори техник ҳисоб-китоблар орқали аниқланади. ТМЗ инвентарлаш рўйхатига ҳар бир ном бўйича номенклатура рақами, тури, гуруҳи, артикули, нави ва миқдори кўрсатилган ҳолда киритилади. Қуйидаги ТМЗ бўйича алоҳида рўйхатлар тузилади:\nмасъулиятли сақланишда бўлган товар-моддий бойликлар , ушбу бойликларни масъулиятли сақлашга қабул қилинганини тасдиқлайдиган ҳужжатлар кўрсатилади;\nюклаб жўнатилган, харидорлар томонидан ҳақи муддатида тўланмаган, бошқа хўжалик юритувчи субъектлар омборларида бўлган товар-моддий бойликлар. Бундай бойликлар ҳисобга олинадиган счётлардаги маълумотлари бўйича солиштирилади. Улар бўйича ҳар бир жўнатма номи (ҳужжат бўйича), миқдори ва қиймати (ҳисоб маълумотларига биноан), юклаб жўнатиш санаси, ушбу бойликлар ҳисобга олинишига асос бўлган ҳужжатларнинг рақамлари кўрсатилган ҳолда далолатнома тузилади;\nйўлдаги материаллар ва товарлар.\nТМЗ икки кун ёки ундан кўп вақт ичида инвентарлашдан ўтказилса, қайта санаб чиқилган товарларларга инвентарлаш ёрлиғини расмийлаштиринг , у товарлар билан бирга сақланади.\nИнвентарлаш ўтказилаётган даврда ТМЗ инвентарлаш комиссияси аъзолари иштирокида фақат раҳбар ва бош бухгалтернинг рухсати билан келиб тушади ва жўнатилади. Бундай ТМЗ бўйича алоҳида рўйхатлар юритилади. Уларда ТМЗ келиб тушган (чиқиб кетган) санаси, юборган шахслар (юборилган шахслар), кирим ёки чиқим ҳужжатлари (қабул қилиш-топшириш далолатномаси, юкхат ва ҳ.к.) санаси ва рақамлари, номи, миқдори ва қиймати кўрсатилади.\nҲисоб маълумотларидан четга чиқишларни Солиштириш қайдномасида акс этиши зарур.\nМисол. Корхона йиллик молиявий ҳисобот тузилишидан олдин инвентарлашни ўтказмоқда. Ноутбук камомади ва бўёқ ортиқчалиги аниқланди.\nҚимматликларнинг ҳақиқатдан борлиги ва бухгалтерия ҳисоби маълумотлари ўртасида тафовутлар бўлганда, солиштириш далолатномаси тузилади.\nКомиссия ноутбук камомадида айбдорни аниқлади. Камомадни унинг ҳисобидан қоплаш тўғрисида қарор қабул қилинди.\nРўйхатлар ва қайдномаларни тўлдиришни мисолларда кўриб чиқамиз.\n5-сонли асосий воситаларни\nТаъминот бўйича менежер\nОбъект номи ва қисқача тавсифномаси\nБухгалтерия ҳисоби маълумотларига кўра\nКондиционер Samsung AQV09VBAX\nКомпьютер: MB Asus, CPU core i5, Озу 8 Гб\nНоутбук Acer Aspire ES15 3060 2/4/500\nРўйхат бўйича жами: тартиб рақамлари сони\nҲақиқатда мавжуд бирликлар умумий сони\nСўмдаги ҳақиқий суммаси\nэллик уч миллион\n2-сонли асосий воситаларнинг\n10-сонли товар-моддий бойликларни\nЎраш учун қоғозлар\nИчки ишлар учун бўёқ\n25 090 000\n3-сонли товар-моддий бойликларнинг\nҲисобдаги маълумотларни аниқлаш ҳисобига\nКирим қилинган якуний\nортиқчалар билан қопланган\nКорхона бўйича ҳақиқий кўрсаткичларнинг ҳисоб маълумотларидан тафовутлар бўйича инвентарлашда аниқланган натижалар қайдномасини расмийлаштиринг.\nИнвентарлашда аниқланган натижалар\nМулкнинг бузилишидан камомад ва йўқотишларнинг\n1. Асосий воситалар\n2. Номоддий активлар\n3. Молиявий қўйилмалар\n4. Хом ашё ва материаллар, ёқилғи, қурилиш материаллари, эҳтиёт қисмлар\n5. Ёш чорва моллари ва\n6. Арзон баҳоли ва тез эскирувчан буюмлар\nўзида ишлаб чиқарилган\n8. Тайёр маҳсулотлар, товарлар\n9. Касса, пул ҳужжатлари ва бошқа қимматликлар\nV. Дебитор ва кредиторлар билан ҳисоб-китобларда нималарни ҳисобга олиш керак\nБанклар билан ссудалар бўйича, бюджет, харидорлар, мол етказиб берувчилар, ҳисобдор шахслар, ишчи ва хизматчилар ҳамда бошқа дебитор ва кредиторлар билан ҳисоб-китобларни инвентарлаш тегишли ҳужжатлар бўйича қолдиқларни аниқлаш ва бухгалтерия ҳисоби счётларида қайд этилган суммаларнинг асослилигини синчиклаб текширишга асосланади.\nКомиссия дебитор ва кредиторлар счётлари бўйича қарзларнинг пайдо бўлиши, уларнинг реаллиги ва шундай бўлган тақдирда, даъво этиш муддатларини ўтказиб юборишда айбдор шахсларни аниқлайди.\nМол етказиб берувчиларнинг счётларида фактура қилинмаган моллар бўйича қолган суммаларга, ана шу счёт бухгалтерия томонидан текширилгач, мол етказиб берувчилардан счёт-фактуралар талаб қилиниши керак. Мол етказиб берувчилар харидорларга счёт-фактуралар тақдим этишлари ёки уларни тақдим этмаслик сабабларини маълум қилишлари шарт. Агар мол етказиб берувчида қарз бўлмаса, у буни харидорга маълум қилиши керак.\nИнвентарлаш комиссияси ҳужжатли текширувни ўтказиш чоғида муддати ўтган дебиторлик қарзлари юзага келиши сабабларини ҳам аниқлаши лозим.\nДебиторлик ва кредиторлик қарзларини инвентарлаш ўзаро ҳисоб-китоблар сальдосини тасдиқлайдиган солиштириш далолатномалари ёки хатлари билан расмийлаштирилади.\nИшчи ва хизматчиларга қарзлар бўйича ўз вақтида талаб қилинмаган, депонент счётига ўтказилиши лозим бўлган иш ҳақи суммалари, шунингдек ишчи ва хизматчиларга ортиқча тўланган суммалар ва уларнинг юзага келиш сабаблари аниқланиши лозим.\nҲисобот бериладиган суммалар инвентарланганда мақсадли фойдаланилишини ҳисобга олган ҳолда ҳисобдор шахсларнинг берилган бўнаклар бўйича ҳисоботлари текширилади. Бунда нафақат хизмат сафарлари ва маҳсулотлар сотиб олиш учун бериладиган аванслар, балки корпоратив пластик карталарга ўтказилган маблағлар ҳам инобатга олинган.\n01.10.2019 йилдан 01.12.2019 йилгача бўлган давр\n«Линия» МЧЖ ва «Ғарб-Шарқ» МЧЖ ўртасида\n«Линия» МЧЖ бош бухгалтер Гурченко И.А. тимсолида бир томондан ва «Ғарб-Шарқ» МЧЖ бош бухгалтери Исломова Н.С. тимсолида бошқа томондан ҳисоб маълумотлари бўйича ўзаро ҳисоб-китоблар ҳолати тўғрисидаги далолатнома туздилар:\n01.10.2019 йилга сальдо\n9.10.2019 йилдаги 65-сон шартнома бўйича олдиндан тўлов келиб тушди (ҳисобрақам бўйича банкдан кўчирма)\nТоварлар юклаб жўнатилди (9.10.2019 йилдаги 65-сон шартномага 10.10.2019 йилдаги 65-сон ҳисобварақ-фактура)\n10.10.2019 йилдаги 65-сон ҳисобварақ-фактура бўйича товарлар учун тўлов келиб тушди (ҳисобрақам бўйича банкдан кўчирма)\n01.12.2019 йилга сальдо\n«Ғарб-Шарқ» МЧЖнинг «Линия» МЧЖ олдидаги қарзи 2 750 000 сўмни (икки миллиона етти юз эллик минг сўм)ни ташкил этади\n«Линия» МЧЖ Гурченко И.А. «Ғарб-Шарқ» МЧЖ Исломова Н.С.\nҲисоб-китобларни инвентарлаш натижалари 19-сон БҲМСга 16-илова бўйича далолатномада умумлаштирилади. Унда тасдиқланган (солиштириш далолатномаси ёки суд қарори бўйича) ва тасдиқланмаган қарзлар, шунингдек даъво муддати тугаган суммалар кўрсатилади.\nУмумий даъво муддати 3 йилни ташкил этади. Бироқ белгиланган тартибда даъво билдирилганда, шунингдек масъул шахс томонидан қарзни тан олишдан далолат берувчи ҳаракатлар содир этилганда, даъво муддатида узилиш бўлади. Узилишдан кейин даъво муддати янгитдан бошланади, узилишгача бўлган давр янги муддатда ҳисобга олинмайди.\nИнвентарлаш чоғида даъво муддати ўтган кредиторлик қарзи мавжудлиги аниқланса, у жорий йилдаги бошқа даромадлар таркибига – 9360-«Кредиторлик ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар» счёти кредитига киритилади. Бошқа даромадларга қуйидаги солиқлар солинади:\nСуднинг қарорига кўра мажбуриятлар тўхтатилганлиги, банкротлик, хўжалик юритувчи субъект тугатилганлиги, қарздор жисмоний шахс вафот этганлиги ёки даъво муддати ўтганлиги туфайли қарздор томонидан сўндирила олмайдиган дебиторлик қарзи аниқланган тақдирда, у умидсиз, деб эътироф этилади. Бундай қарздорлик раҳбарнинг фармойиши бўйича жорий йилда қуйидагиларга ҳисобдан чиқарилади:\nбошқа ҳаражатларга (9430-«Бошқа операцион харажатлар» счёти);\nшубҳали қарзлар бўйича захиралар ҳисобига (ҳисоб сиёсатида назарда тутилган бўлса).\nБунда ҳисобдан чиқарилган қарздорлик 007-«Тўлашга қобилиятсиз дебиторларнинг зарарга ўтказилиб ҳисобдан чиқарилган қарзи» балансдан ташқари счётида (ҳар бир қарздор бўйича алоҳида) ҳисобдан чиқарилган пайтдан эътиборан 5 йил мобайнида қарздорнинг мулкий ҳолати ўзгарган тақдирда, уни ундириш имкониятини кузатиш учун ҳисобга олиниши лозим.\nФойда солиғи тўловчиларда умидсиз дебиторлик қарзларини ҳисобдан чиқаришдан кўрилган зарар чегириладиган харажатлар, деб эътироф этилади.\nУмидсиз қарзлар бўйича захира назарда тутилган бўлса, уни шакллантириш харажатлари ҳисобот давридаги фойда солиғини ҳисоблашда чегирилмайди. Умидсиз қарз суммасидан ошмайдиган миқдорда захира ҳисобидан ҳисобдан чиқарилганда, улар чегирилиши лозим.\nМисол. Инвентарлашда комиссия қуйидагиларни аниқлади:\nжорий йилда тугатилган ташкилотнинг (ҳуқуқий ворислари белгиланмаган) 1 500 минг сўм миқдоридаги кредиторлик қарзи;\nхаридорнинг даъво қилиш муддати ўтган 1 820 минг сўм миқдоридаги қарзи.\nРаҳбарнинг буйруғи билан қарзни ҳисобдан чиқаришга қарор қилинди. Ҳисоб сиёсатида гумонли қарзлар бўйича захира назарда тутилмаган.\nТалаб этилмаган кредиторлик қарзи ҳисобдан чиқарилди\nДаъво муддати ўтган дебиторлик қарзи ҳисобдан чиқарилди\nБалансда 5 йил мобайнидаги қарздорлик ҳисоби акс эттирилди\nVI. Инвентарлаш натижаларини чиқарамиз: йўқотиш меъёрдами ёки йўқ\nИнвентарлаш ва бошқа текширувлар чоғида ҳақиқатда борлиги ва бухгалтерия ҳисоби маълумотлари ўртасидаги аниқланган тафовутлар қуйидагича тартибга солинади:\n• ортиқча чиққан асосий воситалар, моддий бойликлар, пул маблағлари ва бошқа мол-мулк кирим қилиниши ва тегишлича хўжалик юритувчи субъектнинг молиявий натижаларига ёки бюджет ташкилотини молиялашни (фондларни) кўпайтиришга қайд этилиши, кейинчалик ортиқча чиқиш сабаблари ва айбдор шахслар аниқланиши керак;\n• белгиланган меъёрлар доирасида бойликларнинг камомади раҳбарларнинг фармойишига кўра таннархга ёки давр харажатларига ҳисобдан чиқарилиши, бюджет ташкилотида эса молиялашни (фондларни) камайтиришга ҳисобдан ўчирилади.\nКамомад мавжуд бўлмаса, инвентарлашда йўқотиш меъёрлари қўлланилмайди. Тасдиқланган меъёрлар бўлмаган тақдирда йўқотиш меъёрлардан ортиқча камомад сифатида қаралади.\nБойликлар меъёрдан ортиқча камайиши, шунингдек уларнинг бузилишидан йўқотишларда камомад айбдор шахслар зиммасига юкланади. Айбдорлар аниқланмаса, зарарлар таннархга ёки давр харажатларига ҳисобдан чиқарилиши мумкин. Бунда бойликларнинг меъёрдан ортиқча камайиши ва уларнинг бузилишидан йўқотишлардан камомадни расмийлаштириш учун тақдим этилган ҳужжатларда бундай камомад ва йўқотишларни бартараф этиш бўйича кўрилган чора-тадбирларлар кўрсатилиши лозим.\nИнвентарлашда аниқланган мол-мулк камомади ва ортиқчалиги бухгалтерия ҳисоби тартибига тегишли Низом билан тасдиқланган.\nОртиқчалик ўхшаш қимматликларнинг бозор қиймати бўйича баҳоланади ва корхонанинг балансига (инвентарлаш ўтказиш санасида) кирим қилинади, мол-мулкни ҳисобга олувчи счётларда (1000-«Материаллар», 0100-«Асосий воситалар», 2900-«Товарлар» ва бошқалар) 9390-«Бошқа операцион харажатлар» счёти билан корреспонденцияда акс эттирилади. Ортиқчаликлар суммаси корхонанинг бошқа операцион даромади ҳисобланади ва унга қуйидаги солиқлар солинади:\nасосий фаолият тури ставкаси бўйича ЯСТ.\nКамомадда айбдор бўлганлар аниқланмаган бўлса ёки зарарни ундиришнинг имкони бўлмаса, уларни ҳисобдан чиқариш тўғрисидаги қарор қабул қилинган (раҳбарнинг қарори бўйича) ҳисобот даврида етишмаётган бойликлар ҳақиқий (баланс) қиймати бўйича 9430-«Бошқа операцион харажатлар» счётида акс эттирилади. Бундай зарарлар фойда солиғини ҳисоблашда чегирилмайди ва ЯСТ бўйича солиқ солинадиган базани белгилашда ҳисобга олинмайди.\nКамомадда айбдорлар аниқланган бўлса, зарарни қоплаш суммаси етишмаётган бойликларнинг бозор қиймати бўйича аниқланади. Иш берувчининг фармойишига биноан ўртача ойлик иш ҳақидан ошмайдиган миқдорда ундирув амалга оширилади. Зарар (камомад) ўртача ойлик иш ҳақидан ошадиган бўлса ёки аниқланган кундан эътиборан бир ой ўтиб кетган тақдирда, у суд тартибида ундирилади.\nЕтишмаётган бойликларни ундириш суммаси зарар суммасидан (бойликларнинг ҳақиқий (баланс) қийматидан) ошадиган бўлса, бу ортиқ сумма 9310-«Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда» счёти ёки 9320-«Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда» счётига киритилади. У бошқа даромад деб эътироф этилади ва унга қуйидаги солиқлар солинади:\nБойликларнинг бозор қиймати камомаддан кўрилган зарар суммасидан кам бўлса, тафовут 9430-«Бошқа операцион харажатлар» счётига ҳисобдан чиқарилади ва фойда солиғини ҳисоблашда чегирилмайдиган харажат ҳисобланади. ЯСТни тўловчиларда зарарлар солиқ ҳисоб-китобига таъсир кўрсатмайди.\nМисол. Умумбелгиланган солиқларни тўловчи корхона томонидан инвентарлаш ўтказилди ва қуйидагилар аниқланди:\nбозор нархи 210 минг сўм бўлган ҳисобга олинмаган шпатлёвка;\nносоз принтер (тиклаш қиймати 1 600 минг сўм, ҳисобланган эскириш – 460 минг сўм, 8510-счёт бўйича сальдо мавжуд эмас). Шунга ўхшаш принтернинг бозор қиймати - 1 400 минг сўм. Айбдор ходимдан (принтердан скрепкали қоғозни ўтказиб юборган) 500 минг сўм ундириб олишга, қолган қарз суммасини ҳисобдан чиқаришга қарор қилинди.\nПринтернинг яроқсиз ҳолга келишидан 640 минг сўм (1 600 - 460 - 500) миқдоридаги зарар фойда солиғи ҳисоб-китобида чегирилмайди. Ҳисобга олинмаган шпатлёвка қиймати - 210 минг сўм – бошқа даромад сифатида солиқ солинадиган базага киритилади.\nХодимдан принтернинг 1 400 минг сўмлик бозор қиймати ушлаб қолиниши керак, лекин корхона фақат 500 минг сўмни ушлаб қолади. 900 минг сўм миқдоридаги кечиб юборилган қарз суммаси ходимнинг моддий наф тарзидаги даромади ҳисобланади ва унга жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи солинади, бироқ ЯИТ солинмайди.\nИнвентарлаш натижасида аниқланган шпатлёвка ҳисобга олинди\nПринтернинг тиклаш қиймати ҳисобдан чиқарилди\nҲисобланган эскириш ҳисобдан чиқарилди\nЗарар акс эттирилди\nПритернинг чиқиб кетишидан зарар акс эттирилди\nТМЗ камомади (зарар) суммаси қонун ҳужжатларида белгиланган ҳолатларда табиий йўқотишлар меъёрлари доирасида бўлса, фойда солиғини ҳисоблашда чегирилади. Кўрилган зарар суммаси ЯСТ ҳисоб-китобида ҳисобга олинмайди.\nЕтишмаётган ТМЗ бўйича ҳисобга олинган ҚҚС ушбу тузатиш киритилишига зарурат туғдирган ҳолат юзага келган солиқ даврида ҳисобдан чиқарилади (тузатилади). ТМЗни йўқотишлар ваколатли органлар ёки солиқ тўловчи томонидан белгиланган камайишлар меъёрдан ошмаса, ҚҚСга тузатиш киритилмайди.\nЕтишмаётган ТМЗ бўйича акциз солиғи уларнинг таннархига киритилади.\nVI. Қандай жавобгарлик чоралари кўрилиши мумкин\nКорхона раҳбари инвентарлаш тўғри ва ўз вақтида ўтказилишини таъминлаш учун жавобгардир.\nБош бухгалтер тегишли бўлинмалар ва хизматлар раҳбарлари билан биргаликда инвентарлаш ўтказишнинг белгиланган қоидаларига риоя этилишини синчиклаб назорат қилиш лозим.\nИнвентарлаш ўтказилмаганлиги учун муайян санкциялар назарда тутилмаган. Бироқ МЖТКнинг 175-1-моддасига мувофиқ бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботини юритиш тартибини бузиш БҲМнинг 5 бараваридан 10 бараваригача миқдорда жарима солиш кўринишидаги маъмурий жавобгарликка олиб келади. Худди шундай ҳуқуқбузарлик маъмурий жазо чораси қўлланилганидан кейин бир йил давомида такрор содир этилганда БҲМнинг 10 бараваридан 20 бараваригача жарима солинади. Бундан ташқари, инвентарлашни ўз вақтида ва сифатли ўтказиш Солиқ кодексининг 114-моддасидаги солиқ ҳуқуқбузарликлари ва жарималарнинг олдини олишга имкон беради.


Давлат департаменти: ИШИД Ироқда эгаллаб олган ҳудудининг катта қисмидан айрилди\n08:18 / 29.11.2016 3534\nИШИД террорчилари Ироқдаги 56% ва Суриядаги 27% эгаллаган ҳудудларидан маҳрум бўлди. Бу ҳақда Давлат департаменти АҚШ етакчилигидаги 68 давлатдан иборат коалиция пленар йиғилиши натижаларига кўра хабар берди.\n“Маҳаллий ер устидаги кучлар коалиция ёрдамида Ироқ ва Суриядаги ИШИД жангарилари томонидан эгаллаган ҳудудларнинг катта қисмини қайтаришга муваффақ бўлишди”, - дейилади хабарда.\nҲисоботда шунингдек, сўнгги ойларда жангариларнинг чегаралар орқали ҳаракат қилиши жиддий равишда қисқарганига эътибор қаратилган. Шунингдек, коалиция террорчилик гуруҳи етакчиларининг ҳалок бўлиши “тезлаштирилган темпда амалга ошмоқда”, дея таъкидлади.\nАввалроқ, Ироқ махсус хизмати Мосулдаги ҳарбий амалиёт вақтида мингга яқин жангарини йўқ қилгани хабар берилганди.\nИроқ бош вазири Саудия Арабистонига расмий ташриф билан келди\nСурия, Ироқ ва Эрон ўз темир йўлларини ягона тармоққа бирлаштирмоқчи\nСаддам Ҳусайннинг набираси оиласи Ироқдан қандай қочгани ҳақида сўзлаб берди


Ўлим афзалми ёки яшаш?\nBy Муҳаммад Ҳабибуллоҳ on\t 04/30/2016 МАҚОЛАЛАР ОДОБ-АХЛОҚ\nИнсон баъзан бошига қаттиқ қийинчилик тушгани ёки кўп гуноҳ ишларга қўл ургани сабабли шайтон васвасасига учиб, яшагандан кўра ўлган афзал деган фикрга келиб қолади. Келинг, бугун шу мавзу ҳақида бироз сўз юритайлик. Сўзимиз якунида биргаликда хулоса қиламиз, ўлим афзалми ёки яшаш.\nҲаммамиз ўзимизни мўмин-мусулмонман деб даъво қиламиз. Шундай экан, иймоннинг олтинчи рукнига бир назар солайлик. Иймоннинг олтинчи рукни бу тақдирга – тақдирнинг яхшию ёмони Аллоҳдан эканига иймон келтиришдир. Бунга ишонмаган инсон эса мусулмон саналмайди. Тақдирга иймон келтириш нима эканини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг Ибн Аббос розияллоҳу анҳумога айтган қуйидаги сўзлари янада ёритиб беради: “Билгинки, сенга етган нарса етмай қолиши мумкин эмас. Сенга етмаган нарса етиши ҳам мумкин эмас” (Термизий (2516) ривояти). Шундай экан, айтингчи, ўлимни орзу қилиш ёки ўз жонига қасд қилиш бизнинг мусибатларимизни етнгиллатиши мумкинми?! Бошимизга тушиши керак бўлган яхши-ёмонликлар биз онамизнинг қорнида эканимиздаёқ ёзиб қўйилмаганми, ахир?! Мусулмонлар бу нарсани яхши англаб етганлари учун бугунги статистик маълумотларга қарасангиз, дунёда мусулмон мамлакатларида ўз жонига қасд қилганлар нисбати бошқа мамлакатларга нисбатан озчиликни ташкил қилишига гувоҳ бўласиз.\nБаъзан инсон гуноҳлари кўпайиб кетгани ва бу гуноҳлардан ўзини тия олмаётганидан пушаймон бўлади. Бироқ унинг азалий душмани бўлган шайтон уни яна йўлдан уришга ҳаракат қилади, “сен бу гуноҳ ишларни қилишинг билан охиратда ўзингга ўзинг азобни кўпайтираяпсан, бу гуноҳлардан қанча тез тийилсанг, азобинг шунча камаяди, ўзингга ўзинг азобни орттириб яшаганингдан кўра ўлганинг афзал” каби васвасалар билан инсонни йўлдан урмоқчи бўлади. Хўш, бу билан шайтон бизга нима “яхшилик”ни “раво” кўрмоқчи? Бу билан шайтон инсонни шу гуноҳлардан тавба қилиб қолиш эҳтимолини йўқотишга ҳаракат қилади. Чунки инсон гуноҳ ишларни қилгани учун тавба қилиш ўрнига ўз жонига қасд қилиши энг катта гуноҳдир. Бу каби васвасалар билан азалий душманимиз бўлмиш лаънати иблис бизни мана шу жарликка итариб юбормоқчи бўлади. Гуноҳ ишларга чек қўйиш учун инсон ўзига ўлим тилаши ёки ўз жонига қасд қилиши касал инсонни даволаш ўрнига кўп қийинчилик кўрмасин деган ниятда ўлдириш билан баробар. Ваҳоланки, бу касалликнинг давоси бор ва у энг тез тузаладиган касаллик саналади. Бу касалликдан даволаниш учун тавба қилишнинг ўзи кифоя. Аллоҳ таоло шундай деб марҳамат қилади: “Айтинг: “Эй (кўп гуноҳ қилиб) ўз жонларига зулм қилган бандаларим, Аллоҳнинг марҳаматидан ноумид бўлманглар. Аллоҳ барча гуноҳларни кечиради. Албатта Аллоҳ кечиримли ва меҳрибон зотдир” (Зумар: 53).\nҚарияларга хизмат қилганлар яхши билишади, уларнинг жуда ҳам ҳикматли бир дуолари бор: барака топ, умринг узоқ бўлсин. Барака араб тилидан олинган бўлиб, “яхшиликнинг мўл-кўллиги” маъносини англатади. Уларнинг дуоларини қаранг: яхшилигинг кўп бўлсин ва умринг узоқ бўлсин. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қуйидаги ҳадислари ҳам худди шу маънони ифодалайди: “Энг яхши инсон умри узоқ бўлиб, амали солиҳ бўлган кишидир” (Термизий (110) ривояти).\nИнсон Аллоҳ таолога дуо қилиб, ўзига ўлим тилаши ҳақида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар: “Биронтангиз ўлимни орзу қилмасин, ажали етмагунча ўлимини сўраб дуо қилмасин. Чунки вафот этиши билан унинг номаи аъмоли ёпилади. Албатта мўмин кишининг умри узоқ бўлиши унинг яхшиликларини кўпайтиради” (Муслим (2682) ривояти). Имом Нававий роҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Бу ҳадисда бошга мусибат тушгани ёки душман тарафидан келган балолар ёки шунга ўхшаган дунёдаги машаққатлар сабабли ўлимни орзу қилиш макруҳ экани очиқ айтилмоқда…”. Бошқа бир ҳадисда эса Расули акрам шундай деганлар: “Биронтангиз ўлимни орзу қилмасин. Зеро, инсон солиҳ бўлса умри узайиши билан ҳасанотлари ортиши, осий бўлса тавба қилиб Аллоҳнинг розилигига эришиши мумкин” (Бухорий (7235) ривояти). Энди ўзингиз хулоса қилинг, ўлим афзалми ёки яшаш?!\nAvvalgi maqolaШом намозининг вақти\nKeyingi maqola 14-дарс. Аллоҳнинг исм ва сифатлари: «Ҳалим» (Шайх Содиқ Самарқандий)


ЭИМСК «Ўзбекинвест»да «Иш юритиш маданияти, ижро назорати ва идоравий архивлар фаолиятини ташкил этиш асослари, фуқаро мурожаатлари билан ишлаш тартиби ва электрон хужжат айланиш» дастурлари асосида ўқув семинари бўлиб ўтди | O‘zbekinvest\nЎқув семинарга Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасидаги ҳузуридаги “Ўзархив” Агентлигидан малакали марузачи ўқитувчилар таклиф этилди.\nСеминарда назорат карточкаларини юритиш тартиблари, ҳар ойда бериб бориладиган ижро назорати бўйича жадвалларни тўғри тўлдириш, идоравий архивга йиғмажилдларни ўрнатилган тартибда расмийлаштириш ва топшириш масалалари атрофлича ўрганилиб чиқилди. Ўзбекистон Республикаси “Фуқаро мурожаатлари” Қонунининг ҳар бир моддасига алоҳида тўхталиб ўтилиб, муҳокама қилиб чиқилди. Мурожаатларни тўғри рўйҳатга олиш ва жавоб хатларини ариза муаллифларига белгиланган муддатларда тайёрлаш ва жўнатиш бўйича маърузалар ўтилди.\nЭлектрон ҳужжат айланиши бўйича керакли маълумотлар берилди ҳамда “Е-хужжат” ва “Е-хат” дастурларида ишлаш тартиблари кўриб чиқилди.\nСеминарда ўқувчиларнинг иш жараёнида юзага келаётган бир қатор саволларига малакали маърузачилар томонидан тўлиқ жавоблар берилди.\nСеминар якунида тест синовларидан сўнг малака оширган ҳодимларга “Ўзархив” Агентлиги томонидан сертификат топширилди.\nУшбу семинар иш юритиш ва архив иши учун маъсул ҳодимларни ўзига бириктирилган вазифаларни яхши ўзлаштиришда, хужжатларни назоратини тизимли олиб боришда билим ва малакаларини оширишда мувоффақиятли самара берилганли яққол намоён бўлди.


8 Мар 2019 3689\n...Яна каллам ишга шўнғидим, бу ёғи уйқусиз тунлар... тажрибалару чизмалар... Аммо портал аппаратини такомиллаштирдим. Ёмон чиқмади, ҳарқалай. Дарвозахонанинг тепасига унча-мунчага кўзга ташланмайдиган қилиб ўрнатдим. Энди бошқаларда ишлатиб кўриш қолди.\nЯқин туғишганларим текинга олтитадан портал аппарати ясаб бермаганимга мендан хафа бўлиб кетишгандан сўнг орадан тўрт ой вақт ўтди. Шу вақт ичида бирортаси «аҳволинг қандай?» деб сўрагани ҳам йўқ. Ҳатто, 5-6 кун уйда кўрпа-тўшак ҳам қилиб ётиб ҳам қолдим. Роса хафа бўлгандирсан, дерсиз, ҳечам-да!\nҚайтанга бўлиб ўтган ҳодисалардан кулавериб, ичакларим оғриб кетди, ҳатто. Нега дейсизми, унда эшитинг.\nЭътиборингизни тўрт ойдан сўнгги Тўра амакиникига қаратсак.\nХотини иккови чорпояда чой ичиб ўтиришибди. Тўра амакимнинг қовоғидан қор ёғмоқда. Тўғри-да, хориждаги икки ўғли бу ой негадир пул жўнатмабди, Институт ва коллежда ўқийдиган икки фарзанди эса уйдан анчагина пулни олиб кетишган. Чўнтагининг териси шилиниб ўтирибди. Улбуви чеча буни ўзича тушунди. Яъни камина билан боғлаб... Бир-икки унга қараб қўйди-да, сўради:\n— Ҳа, намунча, ҳамма еб сиз қуруқ қолгандай қовоғингизни уясиз? Баробар (Улбуви чеча отимни айтмай, мени шундай деб чақиради. Исмим Тенглаш эканини биласиз, албатта) укангиз битта сиздан ўша темирини қизғангани йўқ-ку?! Ана, опа-сингиллари, укаларига ҳам бермабди-ку?! — деди.\nУнгача бутунлай бошқа нарсага, тўғрироғи, қилган чиқимига, кайфияти бузилиб турган амаким бирдан сергак тортган. Чечаям керакли «тугмача»ни топиб босибди ўзиям... Бирдан эсига тушиб, олдингисидан ҳам тўмтайди. Энди унинг қовоғидан тухумдай-тухумдай дўл ёға бошлади.\n— Эй, сен ниманиям билардинг? Бугун туғишганларига йўқ деган бўлса, эртага хўп дейди, мана кўрасан. Биз эса шўппайиб қуруқ қолаверамиз. Роса ичидан пишган чиқди бу Тенглаш тушмагур! Ҳеч бўлмаганда менга ясаб берса бўларди. Биринчидан, уйим уникига яқин, иккинчидан, опа-сингиллари-ю, укалари ҳар томонга тарқаб кетишган, узоқда. Бирон жойи камайиб қолмасди. Аммо ҳувв бирда қарз сўраганда берсак бўларкан, ҳозир шунча праблема бўлмасди. Ўзиникига қайишиши аниқ. Айниқса, савдогар опаси ўлгудай пишиқ, бир амаллаб Тенглашни кўндиради. Артистлигини бир ишга солса, у кўнишга мажбур бўлади. Нима қилсаям, жигарчилик-да! — деди жиғибийрон бўлиб Тўра амаки.\nЖиғибийрон бўлмасинми? Ўлганнинг устига тепгандек, чўнтакдан каттагина пул чиқиб кетган. Алам қилади-да!..\n— Эй, бўлмаса бўлмапти-да, шунга шунчами?! Бўлди-да, энди! Сизнинг тўмрайиб ўтиришингизни кўриб, менинг ҳам жаҳлим чиқиб кетяпти... — деди хотини.\nЎ-ў-ў! Улбуви чечанинг жаҳли бир чиқса борми... ҳеч нимадан қайтмайди? Сап-сариқ, кўзлари кўм-кўк бу аёлнинг гавдаси Тўра амакимдан тўртта келади. Тунов куни қўшнисининг ҳўкизи томорқасига тушавериб безор қилган экан, бир юз эллик килолик буқанинг белига бир тушириб, ётқизиб қўйибди. Жонивор бир ҳафта деганда аранг ўрнидан турибди, қаранг. Ўзи: «Вой, ўлмасам, бор-йўғи белига шапатилаб ҳайдайман дегандим-а!..» дебди қўшнисига. Қўшнисиям ҳеч нима демабди. Мениям буқага ўхшаб уриб ётқизиб, чалажон қилиб қўймасин, деган-да?! Бир ишласа, олти эркакнинг ишини қилади. Ўзим кўрганман, амаким беда ўришга ҳашарга айтганда. Олти эркак бир томондан ўряпмиз, чеча бир томонда, биз билан баб-баравар кетяпти-да, бир пайт қарасам... Ора-сира чанқаб қолмасин, деб бизга чой-пой ҳам дамлаб келади.\nТўғри, камина қўрқмасам ҳам бўлади... дарвоза тепасида портал аппарати турибди.\nАммо Тўра амаким роса писмиқ-да! Тулкилиги тутиб, Улбуви чечани тезлабди...\n— Ҳей, биласанми, Тенглаш туғилган кунида сенинг ҳам шаънингга тўғри келмайдиган гапларни айтди. Калласи ишламайдиган сап-сариқ трактир дейдими-ей?! Ҳатто, менинг жаҳлим чиқиб кетди гапига!\n— Йўғ-э? Шунақа дедими? Нима ҳаққи боракан?! Мен ҳали унга трактир бўлибманми? Сап-сариқ трактир дедими?\n— Трактир ҳам гапми, нақ фаралари кўм-кўк сап-сариқ булдизир деди, ана! Ҳай, дедим, тилингга эрк берма, дедим, қани фойдаси бўлса. Яна нима дейди, де?\n— Нима дейди?.. Нега чайналасиз, гапиринг тез! — деди пишқириб, аллақачон «образ»га кириб бўлган чеча. Жуда аччиғи чиқиб кетганидан ўзини босолмай, шарт ўрнидан туриб ҳовли ўртасида ётган тракторнинг покришкасини томорқанинг нариги четига улоқтириб юборибди. Томорқа жонивор ҳам эллик сотихча келади. Чечани кейин «образ»идан чиқариш жуда қийин.\n— Қўлидан келса, ана, тажриба нусхасини олиб кетсин! Жа кўпам гавдасига ишонавермасин, ўша қуруқ савлат чечамиз, деди!\n— Ҳозироқ бориб дабдаласини чиқараман ўша Баробар укангизни. Шу қилганига ўша темирини ҳам уйга олиб келаман! — деганча ўрнидан турибди чеча. Кейин лапанглаганча тўппа-тўғри бизникига жўнабди. Табиийки, писмиқ Тўра амаким ҳиринглаганча уйда қолган. Дарвозадан танкдай гуриллаб чиқиб кетган хотини ўн дақиқа ўтар-ўтмас, яна «Астағфирулло! Астағфирулло!» деганича ичкарига кириб турганмиш-да! Кўзлари ола-була! Тинмай ёқасига туфлармиш!\n— Ҳа, онаси, Тенглашникига бормадингми? Фикрингдан қайтдингми? Тушунарли, қўрқибсанда-а?! — сўрабди амаким.\n— Йўқ, бордим. Нега қўрқарканман? Тавба, дарвозасидан энди ичкарига кирувдим ҳамки, бир нарса ярқ этди-да, мен яна ўзимизнинг дарвозахонада пайдо бўлдим. Бундай бўлиши мумкин эмас, туф-туф-туф! — дебди чеча кўзлари учиб-учиб.\n— Сен ҳам жа оласан-да! Боришга қўрқдим, деб тўғрисини айт-да-қўй, нима қиласан бошимни қотириб! — дебди амаким тағин чечага «бензин қуйиб». — Мен хомкалла хотиним қишлоқда ҳеч кимдан қўрқмайди, «любой»ининг попугини пасайтириб қўяди, деб мағрурланиб юрибман-а?! Э, қўй-э!\n— Ҳой дадаси, ўчиринг овозингизни! Эслаб кўрсам, икки-уч кун офтобда ишлагандим, томим кетаётган бўлса-я? Дўхтир укам айтувди-я, офтобда кўп ишламанг, миянгиз суюлиб кетмасин, деб. Ё миям суюляптимикан? Вой, энди нима қиламан?!\nХуллас, Улбуви чеча қайтиб бизникига келишга унамабди. Писмиқона режаси иш бемагач, Тўра амакимнинг ўзи бизникига йўл олибди. Одамларгаям қойилман, ўз манфаати йўлида ҳеч нимадан тап тортмайди. Аммо бизникига кетгач, ўн дақиқадан сўнг Тўра амаким ҳам ўзининг дарвозахонасидан «Ёпирай!» деб кириб турганмиш-да!..\nБуларнинг барини амаким ҳам, чечамиз ҳам ётиб қолганини эшитгач, хабар олгани борганда эшитдим. Очиғи, ўзимни зўрға кулгидан тийдим. «Яшавор, Тенглаш! Демак, дарвозахонага ўрнатилган портал ишлаяпти! Яша! Яшасин мен!»\nДемак, қолган яқин туғишганларим ҳам ҳадемай «ишга киришса» керак?\nОпам Бектўпи, Абу-Сахий ва Ипподромдан товар олиб келишга жўнашдан олдин поччамни роса пишиқлабди. Поччамиз ўзи яхши одам, бироқ шишани кўрса, «ваапше тормози ишламай қолади». У кишини кўчада учратдим.\n— Ийй, Тенглаш, ўзингмисан! — деди ва жуда узоқ сўрашди. Вой-эй! Роса эзмалади-ку?! Ҳатто, уйдаги чўнтоқ супиргининг ҳам ҳол-аҳволини сўради ўзиям. Мақсадини, опам роса пишиқлаганини дарров тушундим, албатта, ўша олтита портал аппаратини текинга қўлга киритиш-да, бошқа нима бўларди. Узоқ сўрашгандан сўнг мақсадини айтди... Адашмабман... Яна яшасин мен!\n— Почча, бу кўчада гаплашадиган гапмас, уйга ўтинг, бафуржа гаплашармиз, — дедим...\nНегадир дарров кўна қолди. Кейин билсам, улфатлари кутиб турган экан...\nКечқурун уйга ҳеч ким келмади. Дарвозахонага ўрнатилган портация аппарати «вспишка»сининг икки марта ярқ-ярқ этганини ҳисобга олмаганда, албатта...\nКейин поччамнинг мазаси бўлмай ётиб қолганини эшитиб, қўнғироқ қилдим. Ўша куни мен билан хайрлашгач, улфатлари билан чойхонада отамлашибди. Кейин опамдан балога қолмай, деб уйимизга келибди, эшигимиздан кириши билан ўзининг дарвозахонасида пайдо бўлиб қолибди. Бу ҳол икки бор такрорланибди. Уйимиз ораси тўрт километрча чиқади.\n— Шу ярамас ичкиликни чиқарганнинг падарига минг лаънат! Турсунга айтим, буни ичмайлик, «чистиймас» экан деб? Мана, оқибати! Энди ташламасам бўлмайди. Йўқса, жинни бўп қолишим аниқ. Дарвозахонамиз бир сеникига ўхшайди, кейин ярқ этади-да, бир меникига ўхшайди... Ичкиликнинг дастидан кўзимга ҳар балолар кўриняпти, — деди поччам телефонда.\n— Мен ҳам сизни роса кутдим, келмадингиз, — дедим кулгидан ўзимни аранг тийиб. — «Поччам ҳеч гапини иккита қилмасди, ваъда бердими, албатта, бажарарди. Тинчликмикан ишқилиб?» деб ўйладим. Эрталаб билсам, кўрпа-тўшак қилиб ётиб олибсиз.\nШундан сўнг сингиллару укаларимга бизникига портал аппарати масаласида келмасликни, йўқса, анча овора-ю-сарсон бўлишларини, бошқа иш билан бўлса, бемалол келаверишларини бирма-бир телефон қилиб айтдим. Мендан роса хафа бўлишди. Ҳатто, «бир бориб уришмасак бўлмайдиганга ўхшайди!» ҳам дейишди. Келишса, юмма талашлари турган гап, уларга бас келиб бўпсиз!\nТавба, уларга қанчалик тайинламаймин, барибир «вспишка» беш-ўн марта ярқиллади...\nЎзинг-чи, ўзинг, бировларнинг устидан кулиб, маза қиляпсанми дерсиз? Йўқ, ундай эмас! Уларнинг «вспишка»дан сўнг талмовсирашлари ўзимгаям ёқмай кетяпти. Бу яхшимас, албатта, кейин жигарчилик дегандай. Жа сиз ўйлаганчалик ҳам эмасман...\nАммо Самарқандда турадиган укам анча пишиқ чиқди. У уйимизга дарвозахонадан эмас, балки томорқанинг нариги четидаги дарчадан кириб келди. Домла-да, кўп нарсага ақли етади! Ўқиган.\n— Ака, ҳўвв ака! Уйдамисиз? Ассалому алайкум!\n— Ие, ваалайкум ассалом, кел, келавер! — дедим мен шошиб қолиб. — Ойиси, қара, шаҳардан меҳмон келди! Дарров чорпояга жой ҳозирла...\nМинг қилсаям шаҳар кўрган-да, анча вақт мен билан ундан-бундан суҳбатлашиб ўтирди. Мен эса қачон «ёриларкан», деб шу оғзини пойлайман... У эса порталдан сўз очмайди, фақат ҳар замон-ҳар замонда мени мақтайди. Мақташи шунчалик самимийки... Мойдай ёққани-чи?! Шу пайт миямнинг қайсидир бир датчиги ишлаб кетди «Э-ҳа, Дейл Карнеги усулини қўллаяпсанми? Қойил! Аммо ўзингга шу усулингни қайтарсам нима қиласан?» Мен ҳам ўта юмшоқлик ва меҳрибонлик билан уни ҳар замон-ҳар замонда мақташга тушдим. Суҳбат асносида укамнинг қош-кўзлари учиб-учиб туша бошлади. «Аҳа, қалай бўларкан? Ўхшамаяпти-я?! Сен шохида юрсанг, сиз туғишганларимнинг совунига кир ювган камина баргида юради. Миямга қойил! Яшасин мен!» дейман ичимда. Икковимизни бундай меҳрибонлик ва лутф ила суҳбатлашганимизни ҳеч қачон кўрмаган хотиним эса ҳайрон!\n— Ҳей, оғзингни тандирдан очмай, ёпиб ўтир! — дейман унга. Укам билан янгаси гапимга ҳиринглаб кулади.\nИкки соатларча суҳбатлашдик. Укам ихтиро ҳақида оғиз очмади, мен ҳам лом-мим демадим. Аммо сўзлари тагидан «Менга қачон олтита портал аппаратини текинга ясаб берасиз?» деган гап анқиб турганини тушунмаслик мумкин эмасди.\nТўра амакимга қойил!\nУлбуви чечани ишга солганда ўхшамаганди, энди укамни ишга солибди-да! Мақсади, нима қилиб бўлсаям ниятига эришиш-а! Қойил!\nИкковлашиб бир лаган ошни еганимиздан сўнг укам кетишга чоғланди. Томорқадан чиқиб кетса керак, деб ўйловдим. Қаёқда? Дарвозахона томонга юрди. Айтувдим-ку, ўқиган, деб?!\n— Ҳа, шаҳардаги уйингга текин етиб олмоқчимисан? — дедим кулиб.\n— А? Йўғ-э! Аммо текин етиб олсам ёмон бўлмасди, баҳонада ихтироингиз кучини ҳам кўриб қўйган бўлардим, Тўра амакимга ўхшаб, ҳи-ҳи-ҳи!\nАна! Айтдим-ку?! Унга Тўра амаким сим қоқиб, тезлаган, деб.\n— Унда дарвозадан ташқарига чиқ-да, қайтиб кир!\n— Ҳа, буни биламан! Бир марта шундай бўлувди! Анча йўлкирага тушгандим ўшанда, — деди-да, ташқарига чиқди, кейин ичкарига юрди. Шу пайт худди сураткаш расмга олаётгандек, «вспишка» ярқ этди...\nУкам аллақачон — шаҳарда. Телефоним жиринглади.\n— Алло ака! Мен етиб келдим. Яратган нарсангиз зўр экан. Гап бўлиши мумкин эмас! Эртага келинингиз ҳам қишлоққа ўтмоқчи эди, қайтишида қўллаб юборасиз энди, алло?! Бир-икки сўм тежалармиди, дейман-да!\n— Эй, ёнингда магнит-пагнит бормиди, аппаратни дабдала қилиб кетдинг-ку?! Пақиллаб ёрилиб кетди! — дедим мен.\nТўғри, аслида ундай эмасди. Шунчаки, миямга зўр бир фикр келиб қолди-да!\n— Ия, йўғ-э, ака? Нима деяпсиз, қанақа магнит-пагнит? Портлаб кетди? Унда эртага келинингиз қандай уйга қайтади?\nШундаям ўз дардини ўйлайди-я?!. Бошқалар ўлиб кетсаям иши йўқ. Аммо ўзининг иши битиши керак! Тавба!\n— Қандай келса, шундай-да! Магнит, айниқса, пиёладай келадигани, аппаратни ишдан чиқаради! Бўпти, ҳазиллашдим, келин келаверсин, жўнатиш биздан!\n— Эй, бунақа деб қўрқитманг-да, ака?! — деди укам гўшакка. — Бўпти ака, эртага келингизни ўзингиз жўнатасиз.\nАслида менга пиёладек катталикдаги магнит керак эди. Магнит ҳақидаги гап аллақачон керакли кишиларга етиб боргани аниқ. Шу десангиз, икки кун олдин молларни қисқа вақт ичида семиртирадиган, экинлардан мўл-кўл ҳосил олиш имконини берадиган мослама ясаш миямга келиб қолди.\nБу гапдан хотиним хабардор, албатта. Тўғри, моҳияти ҳали унга етиб бормаган бўлса ҳам керак. Аммо келинингиз — жуда ишончли. Унча-мунчага тушунавермагани учун ҳам қаттиқ ишонаман унга! Ниманики айтсангиз ё етиб бормайди, ё эсидан чиқиб кетади.\nОпа-сингилларим унга кўп қўнғироқ қилишади...\nАммо ҳеч нимани билолмасликлари аниқ. Биринчидан, турмуш ўртоғим билганларининг ҳаммасини қориштириб-аралаштириб айтади, иккинчидан, туғишганларим далилларни бир-бирига «улаш»га ҳафсала қилмайди... «Эр — ғирт овсар, хотини — ғирт анқов, роса топишган-да, булар!» дейишса ҳам керак. Э, дейишса, дейишавермайдими, менга нима?..\nЭнди дарвозахона устидаги аппаратни олиб, ўрнига сохтасини қўйиб қўйишим керак.\nО, бу туғишганлар!.. Нақадар ақллисиз?!\nАслида улар мендан ҳам зўр ихтирочи! Шунчалик истеъдодлики, ҳатто, уларга ҳавасим келиб кетади. Фақат шу истеъдодларини тўғри йўналтиришмайди-да?\nИкки кундан кейин дарвозахона тепасидаги сохта аппарат ёнидан пиёладай эмас, нақ лагандай келадиган магнитни топдим. Айтдим-ку, сизга яқинларим фавқулодда истеъдодли деб!\nЯшасин! Тўғрироғи, яшасин мен! Роса керагидан топишибди-ку?!\nУни ким қўйгани ва аппаратни ким бузмоқчи бўлгани камина учун муҳим эмас. Жигарчилик бу ёғи, уларнинг кўзига чўп суқармидим? Рост-да, бировга ёмонлик қилган, қандай барака топибдики, мен ҳам топсам...\nМенга катта магнит керак эди, у эса қўлимда! Бор-йўғи шу, холос!..\nДарвоқе, ўша куни Тўра амаким бундан тўрт ой илгари олган тешани қайтариб бериб кетди. Ҳовлимизга виқор билан кириб, керилганча чиқиб кетди. Ана, портал аппаратига магнитни ким қўйгани ҳам маълум бўлди...\nАммо бунга эътибор бермайман... Аслида яқинлару туғишганларимдан миннатдор бўлишим ҳам керак. Негаки, улар менга ихтиром учун курашишни, уни асраб-авайлашни ўргатишяпти, тўғрими? Бу қайтанга куч бағишларкан одамга.\n...Яна айвондаги чорпояда хотин иккимиз ўтирибмиз. Турмуш ўртоғим бир менга қарайди, бир қўлимдаги магнитга. Лекин амакимнинг нима иш қилганини дарров тушунди ва лабини тишлаб, «аттанг!» дегандай бош чайқади.\nМен эса ўйлаяпман. Энди ишга киришаман! Янги ясамоқчи бўлган аппаратим қўйидагича ишлайди: бозордан кичкина қовурғалари саналиб турган, пўстак буқача оласиз. Бир ойдан сўнг 700-800 килограмм тош босадиган ҳўкиз етилиб турибди-да! Томорқада картошкангизнинг ҳар тупи 100-120 килограммдан тугунак беради. Бедани беш марта эмас, йигирма марта ўриб оласиз. Миттигина қўзичоқ ўн кунда 100 килограмм вазнга эга қўчқорга айланади...\nБу рўйхатни анча давом эттириш мумкин...\nЧакки ихтиро бўлмайди, тўғрими?\nВой-вўй, роса осмондан келди-ку, дерсиз?\nҲечам-да! Бундан каминага нима наф?\nАммо ихтироларимга патент олишга, давлат синовидан ўтказишга шошилмайман. Олдин бир-икки йил сабр билан ўзим тажриба қилиб, синайман, камчиликлари бўлса бартараф этаман. Ихтиро омадли чиқиб, ўзини оқласагина бу ҳақда ўйлаб кўриш мумкин...\n— Қўявер, ойиси, аҳамият берма. Ҳозирча туғишганларимиз «портация аппаратини бузиб қўйиб бопладик, баттар бўл, алам қилсин, бизга йўқми, демак, сенгаям, йўқ. Сен олиммас — овсарсан», деб туришсин! Овсар дейишгани билан овсар бўлиб қолмайман-ку, тўғрими? Янги ихтиро ҳақида улар ҳали билишмайди. Агар билишса, уни ҳам туғилмасидан олдин ўлдирмоқчи бўлишади. Оғзинг бўшу аммо ойиси, мен сенга қаттиқ ишонаман. Кимдир туғишганларимниям чалғитиб туриши керак-ку?! Сен билан мен эса янги ихтиролар қилишда давом этамиз, нима дединг, ойиси? — дедим хотинимга. Кейин унга такомиллаштирилган портал билан боғлиқ юқоридаги кулгили воқеаларни сўзлаб бердим...\nЭшитиб маза қилган хотинимнинг бир пайт оғзи тандирдай очилиб, ишшайди...\n— Бўлди бу ёғига кулма! Ҳей, кулма дедим!.. Бўлди қил! Кулсанг, янги аппаратни ясамай қўяман!..\nХотинимнинг эсига тушди, шекилли, шартта икки қўли билан оғзини ёпди...


Қирғизистон-Қозоғистон чегарасидаги назорат-ўтказиш пунктида 180 га яқин юк машинаси навбатда турибди (видео)\nҚирғизистон-Қозоғистон чегарасининг «Ақ-Тилек – йўл» назорат-ўтказиш пунктида 180 га яқин юк машинаси чегара назорати учун навбатда турибди.\nУшбу маълумотларни Қирғизистон Республикаси Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси Чегара хизматининг ахборот ва коммуникациялар бўлими 22 февраль куни соат 9:30 ҳолатига кўра тарқатган. Агентлик маълумотларига кўра, шулардан 60 таси юк учун жўнатиш ҳужжатларини кутмоқда.\nШу билан бирга, Чегара хизмати «ушбу назорат-ўтказиш пунктида автотранспорт воситаларининг тўпланиши юк ташиш ҳажмининг кўпайиши билан боғлиқ», Қирғизистон-Қозоғистон чегарасининг бошқа ўтказиш пунктларида фуқаролар ва автомашиналарнинг тўпланиши қайд этилмаганини таъкидлади.\nВазирликнинг эслатишича, бўш юк машиналари Қирғизистондан Қозоғистонга «Кен-Булун» – йўл назорат пункти орқали чиқиб кетиши мумкин.\nЎтган ҳафта Қирғизистон Республикаси Қозоғистон чегарасида товарларни текширишда муаммолар борлигини маълум қилди. Юк ташувчилар Қозоғистон божхоначилари назорат-ўтказиш пунктларида «асоссиз» текширувлар ўтказаётганини айтишди.\nКейинроқ икки давлат ҳукуматлари вакиллари учрашувлар ўтказиб, реал вақт режимида чегарадаги вазиятни кузатиб бориш, ташилаётган товарларни электрон ҳисоб-фактуралар (ЭҲФ) билан таъминлашга келишиб олдилар.


Ўзбекистон ва МДҲ: ўзаро манфаатли ҳамкорликнинг янги босқичи – Қонунчилик муаммолари институти\nЎзбекистон ва МДҲ: ўзаро манфаатли ҳамкорликнинг янги босқичи\nЎзбекистон мустақилликка эришганидан сўнг жуда кўп мамлакатлар билан кенг кўламли иқтисодий ҳамкорликлар йўлга қўйилди ва бу ҳамкорликлар самараси ўлароқ мамлакатимизда йўл-транспорт, логистика, божхона, экспорт-импорт масалаларини ҳал этишда муҳим қадамлар ташланди.\nАйниқса, кейинги пайтда давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев томонидан қўшни давлатлар ва МДҲ доирасидаги давлатлар ўртасида кенг кўламли ҳамкорликлар ривож топиб бораётгани ҳар бир давлат учун манфаатли бўлмоқда.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг жорий йил 28 декабрь куни Россия Президенти Владимир Путин ташаббуси билан Санкт-Петербург шаҳрида ўтказилган Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигига аъзо давлатлар раҳбарларининг норасмий учрашуви ҳам албатта, Ўзбекистон равнақи ва тараққиёти учун янги босқичларни очиши муқаррар.\nУчрашувда жорий йилги ҳамкорлик якунлари сарҳисоб қилиниб, келгуси 2022 йилга мўлжалланган устувор вазифалар муҳокама қилинди. Минтақавий ва халқаро аҳамиятга молик долзарб масалалар юзасидан фикр алмашилди. Энг муҳими, пандемия оқибатларини енгиб ўтиш ва эпидемиологик хавфсизликни таъминлашда яқин ҳамкорликни давом эттириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.\nМДҲни янада ривожлантиришнинг устувор йўналишлари ҳақида сўз юритар экан, давлатимиз раҳбари асосий эътиборни учта: сиёсий, иқтисодий ва гуманитар соҳаларда ҳамкорликка қаратишни таклиф этди. МДҲ маконида тўлақонли эркин савдо зонасини шакллантириш ва транспорт боғлиқлигини мустаҳкамлаш муҳим экани таъкидланди.\nСаммит иштирокчиларнинг эътибори глобал иқлим кун тартибини ҳисобга олган ҳолда барқарор “яшил” тараққиётга қаратилган миллий дастур ва стратегияларни амалга ошириш борасида саъй-ҳаракатларни бирлаштиришга қаратилди. Озиқ-овқат хавфсизлигини мамлакатларимиз иқтисодиётларининг рақобатли устунликлари ва бир-бирини тўлдириб туришидан фойдаланган ҳолда таъминлаш масалаларини ҳал қилишга доир янги ёндашувлар ишлаб чиқиш долзарб экани айтилди.\nАлбатта, кейинги йилларда давлатимиз раҳбари ташаббуси билан Ўзбекистоннинг МДҲ доирасидаги фаолияти янада фаоллаштирди. Мамлакатимиз 40 дан зиёд кўп томонлама битимни имзолади ва ташкилотнинг 23 та органига қўшилди. Ўтган йилда Ўзбекистон илк бор МДҲга раислик қилди.\nҚувонарлиси, 2021 йилда Ўзбекистоннинг Ҳамдўстлик мамлакатлари билан товар айирбошлаши ўттиз фоиздан зиёдга ошди, қарийб мингта қўшма корхона ташкил этилиб, божхона соҳасида ўзаро келишувлар туфайли товарларни экспорт қилиш ва импорт соҳаси янада юксалди.\nУмуман олганда, Ўзбекистон МДҲ давлатлари ўртасидаги кенг кўламли алоқаларнинг ривожланиши тарафдори. Зотан, нафақат иқтисодий-ижтимоий, балки маънавий-маърифий соҳаларда ҳам халқларимизнинг ўзаро дўстона алоқалари юртимизнинг равнақ топишида муҳим аҳамиятга эга.