Қадим ўзанлар – nurullohuz.com\nАдиб Нуруллоҳ Муҳаммад Рауфхонга саволлар:\nАссалому алайкум, Нуруллоҳ ака! Билишимча, Олий ўқув юртида ўқишни тамомлагач, Сурхондарёнинг чекка туманларидан бирида ўқитувчилик қилган экансиз. Шунинг тарихини сўзлаб берсангиз.\nТошкент Давлат университети (ҳозирги Миллий университет)нинг Ўзбек филологияси бўлимини қизил диплом билан битирганман. У замонги тартибга кўра, битирувчилар мутахассислигига кўра жойларга тақсим қилинарди. Мени маориф соҳасига йўллашган. Аммо мен ёзувчи бўлмоқчи, бунинг учун пойтахтдаги ижодий муҳитдан узоқлашмай, биронта таҳририятдами, нашриётдами ишламоқчи эдим. Шу ниятда Тошкент кўчаларида санқиб юрганимда эндигина тета-поя бўлаётган ижодимдан озгина хабари бор айрим ёзувчи акаларим тавсияси билан радиога ишга бордим. Уч ойча ойлик олмасдан ишладим ҳам. Лекин ҳадеганда буйруқ чиқавермади. Росмана ишга ўтишимга университетдан менга берилган ўша йўлланма халақит қилиб, Маориф вазирлигидан розилик опкелишим керак бўлди. Ўша пайтда маориф вазири бўлиб ишлаган Саид Шермуҳаммедов дардимни тинглади-да, ижобий ҳал этинг, дея ишимни ўринбосарларидан бирига топширди. У одамнинг исми ҳозир эсимда йўқ, аммо-лекин менинг ўқитувчи бўлиб Сурхондарёга бориб қолишимга ўша ўринбосарнинг битта гапи сабаб бўлди: “Ҳаммаларингни ўқитувчи ўқитган-у, нимага мактабга бориб ишлашдан қочасизлар?” деб қолди. Қайсарлигим тутди. “Бўлди! Мени мактабга юборинг!” деб туриб олдим. Вазирдан бошқача топшириқ олган ўринбосар олдинига мени жаҳлдан қайтармоқчи бўлди, гапимда туриб олганимдан кейин, чорасиз: “Қаерга?” деб сўради. “Менга деса Афғонистонга жўнатинг!” дедим шиддат билан. Ўша пайтлар Афғонистон советнинг қўлида эди. “Э, ука, мен у ёққа жўнатолмайман”, деди ялинганнамо оҳангда. “Бўлмаса, Афғоннинг чегарасига – Сурхондарёга юборинг! Унинг ҳам энг чеккасига – одам оёғи етмаган чўлига!” дедим.\nЭнди ўйлаб қарасам, тақдир мана шунақа сабаблар ила юзага чиқар экан. Ўзим фарғоналикман, паспортим Тошкентга рўйхатга қўйилган, аммо тақдиримнинг кичкина бир бўлдаги Сурхондарёдай ажойиб бир диёрга шу тариқа боғланиб қолди! “Ленин йўли” (ҳозирги “Қизириқ”) туманига шуйтиб ўқитувчи бўлиб бориб қолганман.\nЎша дамлар ҳақидаги айрим хотираларингиз билан ўртоқлашсангиз.\n1981 йил кузи эди. Сурхон – Шеробод чўлининг ўртасида, Ленин йўли билан Шеробод туманларининг қоқ чегарасида жойлашган у қишлоқ тўрт-беш йил нари-берисида пайдо бўлган экан. Мен борганимда учта кўча чиққан, икки томонига уйлар қурилган, лекин ҳовлиларга экилган кўчатлар ҳали ёш, қишлоққа ҳатто чироқ келмаган эди. Саккиз йиллик тўлиқсиз ўрта мактабда саккизта фандан дарс берганман! Адабиёт, тил, тарих, география, мусиқа в.ҳ. Ҳатто 2-синфга бошланғичдан дарс берганман. Мактабда ўқитувчи етишмасди-да. Директор (раҳматли)дан ташқари бор-йўғи етти нафар ўқитувчи ишлар эдик. Қишлоқ янги, аҳоли кам бўлгани учун ўқувчилар ҳам жуда оз эди – бошланғичларда сал кўп-у, каттароқ синфларда етти-саккиз нафар бола ўқирди, холос.\nКичикроқ бир синф хонасидан жой қилиб беришган, бир ўзим тураман. Қишлоқ аҳли омон бўлсин, мени беганасиратмади, иссиқ-совуғимдан доим хабар олиб турди. Ҳалигача борди-келдимиз узилмаган, онда-сонда бўлса ҳам, хабарлашиб турамиз. Аччиқ-ширин хотираларим жуда кўп. Майли, иккитасини айтай. Иккаласи ҳам қизиқ бир воқеага боғлиқ.\n1982 йил баҳорида республиканинг ўша кезлардаги бошлиғи (ЎзКомпартия биринчи котиби) Шароф Рашидов Сурхондарёга келадиган, мактабимиз қаршисидаги йўлдан ўтадиган бўлиб қолди. Ташлама ариқнинг у юзидаги 8-совхозда Шоймардон Қудратов, бизнинг Будённый совхозимизда Абдусаттор Қурбонов директорлик қиларди. Иккаласи ҳам машҳур механизатор, минг тоннадан ошириб пахта терганлардан! Қаҳрамон! Шароф Рашидов шунинг учун иккала қаҳрамон ҳудудидан ўтмоқчи бўлгандир-да. Шу муносабат билан:\nБиринчи хотира. Район маориф бўлимидан “Мактабда бир ҳафтага ўқишлар тўхтатилсин, йўл чеккалари янтоқ ва тошлардан тозалансин!” деган топшириқ келди. Мен кечаги талаба, эндиги ёш ўқитувчи, унинг устига, бу ерларга меҳмон – бирдан ўжарлигим тутиб қолди: “Ўқишлар тўхтамайди! Рашидов келса, бир чеккадан ўтиб кетаверсин, болалар дарсдан қолмасин!” дедим. Ўзи мендек бир “фарғоначи”нинг Тошкентдек катта шаҳарни ташлаб у ёқларга бориб қолганим сабабини билолмай боши қотган домлалар бу гапимдан кейин тамоман довдираб қолишди. Директор вазиятни тушунтирмоқчи бўлди: “Рашидов… ў-ў, жуда катта одам!” деган маъноларда анча қисти-бастига олиб кўрди. Мен ҳам қайсарлигимдан қайтмадим: “Нима қипти? Чўлда янтоқ ўсади-да! Йўл чеккаларида тош-пош бўлади-да! Рашидов ёзувчи одам, буларни кўрса, қайтага кўзи яшнайди!” дедим. Улар “у” деса, мен “бу” дедим. Охири келишдик: ҳафта давомида менинг дарсларим тўхтамайди, ҳар бир синф менинг соатим пайти келиб ўқиб кетади, бошқа пайт тошини тераверади!\nБу воқеа қишлоқда шов-шув бўлиб, ҳамма мени баттар яхши кўриб қолди.\nИккинчи хотира. Қишлоқда Тожи бова исмли бир “пронтавик” бўларди, Оллоҳ раҳматига олсин, қурайшийлар қабиласининг бошлиғи эди гўё. Ўзиям ғужғурдай одам, юзи саҳройи арабларнинг юзидек қоп-қора. Бутун қишлоқ унинг гапига юради, ҳамма ундан қандайдир ҳайиқиб туради. Шу одам кўпинча темирдан баланд қилиб ясалган шийпонида ўтиради. Чой ичади, йўл қарайди. Дейлик, дўппилими-шляпалими кимдир бир бегона қишлоқ оралаб қолса, дарров ўғилларидан бирини югуртириб, “бойнағи меҳмонни” уйига чақиртириб келади, бир пиёла чой бериб, кўзига тикилиб, келиш сабабларини сўраб-суриштиради. Ё масалани шу ернинг ўзида ҳал қилиб юборади, ё ўзи ҳалиги одам билан қўшилиб у келаётган хонадонга боради-да, мушкулни ечиб беради. (Бу одам ҳақида жуда ширин ва ажабтовур хотиралар қолган менда, кўп йиллардан бери орзуим бор, Оллоҳ насиб қилса, “Тожи бова” сарлавҳали бирнима ёзаман.)\nХуллас, қишлоқ чеккасидан “Рашидип бова”нинг ўтишини билиб, Тожи бова ирғай таёғи билан “Райқўм бова”нинг эшигини тақиллатиб боради. Табиий, у бова бу бовани эскидан танийди, “Яна бир балони бошлаб келди-ёв!” деб тиззаси қалтирайди. “Келинг-келинг, Таажи бова, хизмат?” дейди. “Келдик, – дейди Тожи бова. У ёқ-бу ёқдан гапни айлантириб келиб, асосий масалага кўчади: – Шуйтиб, Райқўм бова, бизлардинг чўлимиздан Рашидип бова ўтарканма?” Райқўм бова зийрак, ичига хавотир оралайди. “Шунақа гап бор, лекин ўтаами-жўқми – аниқмас”, дейди чалғитиш учун. Тожи бова чалғимайди: “Бўмаса гап бундай, Райқўм бова, рухсат берсанг, қишлоғимиздан тўрт-беш пронтавик нон-туз билан Коттанинг йўлиға чиқсак, ҳурматини жойиға қўйсак”, дейди. Райқўм бова карахт: “Тўхтамайди…” дея олади, холос. Тожи бова бўш келмайди: “Нимага тўхтамасакан, Рашидип боваям урушда қатнашган, бирга-бирга жанг қиғанмиз, кўкракларимизга ордин-пординларимизни тақиб чиқсак, босиб ўтиб кетмас!” дейди. Райқўм бованинг пешонасига тер тепчийди: “Нима қилмоқчисиз, Таажи бова? Райўнимизди жузини жерга қаратасма?!” дейди ялингансимон оҳангда. Тожи бова шуйтиб Райқўм бовани бир эсанкиратиб олгач, салмоқлаб асосий ниятини очиқлайди: “Йўқ, Райқўм бова, райўнимизди жузини жерга қаратмаймиз, райўнимизди аврўйини кўтариб берамиз. Биздақа оқсоқолларни кўриб, Котта тўхтайдими? Тўхтайди. Кейин уйга таклип қиламиз, бир пиёла чойимиз бор, деймиз. Рашидип бова йўқ демайди. Уям пронтавик, ахир! Уйга кирамиз. Иликтир чойнакти симини тўкти тешигига тиқамиз. Ана ундан кейин пронт хотираларидан олиб гурунглашиб ўтирамиз. Ўтироврамиз… ўтироврамиз… чой сира қайнамайди. Тураман деса, чой ичиб кетинг, деймиз. Шунча вақт ўтди, нимага қайнамаяпти, деса… нима деймиз? Ий, айтгандай, бизди қишлоққа ҳали чироқ келмаган эди, деймиз…”\nНатижани тахмин қилгандирсизлар: уч-тўрт кун ичида қишлоқ қурилиш майдонига айланиб кетди. Симёғочлар ўрнатилди, симлар тортилди, то йўлимиздан “Рашидип бова” ўтгунича уйларда чироқ ёнди. Баҳонада мактабимизга ҳам Илич чироғи келди!\nТожи бова шунақа – хайрли орачилиги кўп аломат инсон эди!\nЯна битта хотирамни ҳам айтмасам бўлмас экан: мен шу мактабда ўқитувчи бўлиб ишлаб юрганимда “Ёшлик” жўрнолининг 1982 йил 2-сонида “Ютуқ” номли илк ҳикоям ўтган аср 80-йилларининг машҳур ёзувчиларидан Ўткир Ҳошимов “Оқ йўл”и билан эълон қилинган! Муаллифи таништирилган жойда “Сурхондарё вилояти Ленин йўли районида ўқитувчи бўлиб ишлайди” деб ёзиб мени бу унутилмас диёрга мангуга рўйхатлаб қўйди.\nАдабиёт бандани Оллоҳга элтувчи восита, дейишади. Шайх Фаридуддин Аттор, Жалолиддин Румий, Шайх Саъдий Шерозий, Ҳофиз Шерозий, Алишер Навоий, Бобораҳим Машраб… каби аждодларимиз кишилик жамиятига қолдирган маънавий мерослари ғоявий асосида шак-шубҳасиз Оллоҳ ишқи мавжланиб туради. Бугунги адабиётимизга ҳам шундай қарай оламизми?\nАдабиёт сўз демак. Сўз эса инсонга ўзини ва Яратганини танитиш воситасидир. Ўзини, ўзлигини билмаган Яратганини ҳам билмайди-танимайди, Яратганини танимаган ҳеч қачон ўзини танимайди. Танийман деб ўйлайди, аммо ўзи ҳақида хато тасаввурларда умри ўтади. Адабиёт агар одамни шу хатоликдан қутқариб, унга аслини танитса, асосий вазифасини бажарган бўлади. Сиз санаган буюкларимиз худди шу маънода бизлардан анча устундирлар. Ўтмишда адиб ва шоирларимиз деярли ҳаммаси имонни қаттиқ ушлаганларидан бутун ижодларини жамиятни тўғри йўлда тарбиялашга хизмат қилдирганлар. Афсус, кейинги 130 йил мусулмон Туркистон халқлари ғайридин ёки динсиз ўрис-совет босқини остида яшашга мажбур бўлди. Натижада умуман маънавиятга, хоссатан адабиётга қарашларимиз ҳам худосизлик мафкураси туфайли анча бузилиб кетди. Ўзимиз айниганроқ бўлсак ҳам, хайрият, у буюкларимизни буткул тарих саҳифаларидан ўчириб ташламадик. Улардан фойдаланяпмиз. Бугун халқимиз ўзлигига қайтиш йўлига чиққан. Оллоҳ хоҳласа, қадим ўзанларини қайтадан топади, ўзлигига қайтади. Бунда шу улуғларимиз асарлари ҳам яна буюк хизматлар қилади деб ўйлайман.\nСевимли шоиримиз Асқар Маҳкамнинг “Адабиётда янги сўз бўлмайди, рост сўз бўлиши мумкин”, деган фикрини қандай изоҳлаган бўлар эдингиз?\nАсқар Маҳкам бу фикрини матн давомида балки ўзи изоҳлагандир. Лекин шу гапнинг ўзига алоҳида қаралса, менга шаклан чиройли, мантиқан бир оз тушунарсиз бўлиб туюлди. Адабиёт деганда, одатда, адабиётнинг юзини белгилайдиган асарлар тушунилади. Улар эса, ҳар бири ўзининг янги сўзи билан кучлидир. Адабиёт ҳамиша янги сўз ахтаради, янги сўз айтишга тиришади, аммо ҳамиша ҳам тўғри сўз айта олмайди.\nАлбатта, “сўз” деганда мен ғояни назарда тутяпман. Ҳар бир асар янги ғояни янгича ифода билан айтмаса, узоқ яшамайди. Адабиёт умрининг узоқ-калталиги ғояси ҳақиқатга нечоғли яқин-узоқлигига боғлиқ. Ҳақиқат эса имондадир. Тирикликнинг энг буюк ғоясини Яратувчимизнинг Ўзи бизларга аниқ-тиниқ билдириб қўйган: “Мен инсонларни ва жинларни фақат Ўзимга қуллик қилишлари учун яратдим!” (… сура …-оят). Бундан тўғри, бундан катта ва бундан янги ғоя йўқ. Охир-оқибатда бу ғояга элтадиган барча сўз, чиройли ифодаланганлик шарти-ла, яшовчандир. Яратилиш ғоясига ишониш ва ишонмасликда инсоният иккига ажралади. Ишонмаганлар ҳар хил майда-чуйда, ёлғон-яшиқ гап-сўзларни ҳам улуғ санаб, ўзларича турли-туман “ғоя”лар яратиб олишган. Аммо, Қуръони карим таъбири билан айтганда, “Улар адашувдалар… фақат, ўзлари билмаслар…”\nАсқар Маҳкам бу талабга жавоб бера оладиган, умри узоқ асарлар ёзди!\nСўзнинг икки юзи бўлади: кўриб турганимиз таш юзи бўлса, бизга кўринмайдиган ич юзи ҳам бор ва мана шу ич юзи туфайли адабиёт доим янги-янги сўзларни ўртага ташлаб туради. Раҳматли Асқар балки сўзнинг таш юзини назарда тутиб, “Сўзлар ўша-ўша, эски, аммо адабиёт рост-ёлғонликда ажралади”, деяётгандир. Бу маънода ҳам шоир ўзининг шу ўлчовига бутун ижодида содиқ қолди. 1988 йили чоп этилган илк китобидаги илк (“Она сўз”) шеърида:\n“Кўзларимда тош қотди ўтлар –\nтиз чўктириб чўқинтирдилар\nизтиробнинг тош буддалари.\nҚўлларимни кушод ёздим мен,\nоч қузғунлар талаб ташлади.\nЮрагимга нечун ботдинг сен –\nҚовурғамнинг ханжар тишлари?!\nВа қорилиб кетдим ўзимга,\nЁриб чиқди кафтимдан юрак.\nЭнди фақат Она Сўзимга\nҚолди мангу содиқ яшамак!”\nдеб ижодий ўлчовини қатъий белгилаб олган эди. Она Сўзга содиқ яшаш, бир сўз билан айтганда, ростлик деганидир. Ўзининг шу бош ўлчовидан чиқиб келиб, Асқар сўзларни силаб-сийпалаб ўтирмасди, кўнглидагини шафқатсизларча ростлик билан қоғозга тўкарди-қўярди.\nБир шеърида айрим машҳур халқ мақолларига бошқача нигоҳ ташлаб кўради:\nҚилич эгилган бошларнигина кесади.\nҚайсар бошларга ўтмайди қилич.\nБаъзан яхшиликка ҳам илон инидан чиқмайди,\nБаъзида яхшиликка ҳам қилич қинидан чиқади.\nЭгилган бошларнигина кесади қилич!..\nСўзлар эски бўлгани билан фикрнинг тўғрилигига, шоирнинг тўғри сўзлаётганига шубҳа қилмайсиз.\nАсқар Маҳкам кучли шоир эди, унинг шеърлари ҳали чин баҳосини олмади, деб ўйлайман.\nКўплаб ғарб адиблари қандайдир ўзлари ясаган ғоялар устига амаллаб қурган, тўплаган тажрибалари билан сайқал бериб ёзган асарлари бир муддат шов-шув бўлиб, сўнг кўпинча ном-нишонсиз йитиб кетганига гувоҳ бўлаётирмиз. Шу ҳақида мулоҳазаларингизни билмоқчи эдим.\nБундан олдинги саволингизга жавобим, айни чоқда, тирикликнинг, демак, адабиётнинг бош ғоясига муносабат маъносида бу саволингизга ҳам жавоб бўла олади. Уларнинг тез орада ном-нишонсиз йитиб кетишига сабаб шаклга ва алдамчи туйғуларга берилиб кетганидан деб ўйлайман. Лекин адабий маҳорат бошқа масала эканини унутмайлик. Ғарб бўладими, Шарқ бўладими, бадиий йўллар, ифодалар борасида қанақа янгилик яратса, тажриба маъносида ўрганишга арзирлидир, ўрнакдир.\nНаср марказида поэзия туриши керакми?\nБу гапни ҳам ким қандай тушунишига боғлиқ. Шеърият насрнинг марказида туриши шарт эмасдир, аммо, менимча, ҳар қандай дағал насрнинг ҳам томирида қандайдир миқдорда шеъриятнинг улуши оқади. Бусиз бўлмайди. Нозик туйғулар нозик оҳангларда ифодаланар экан, наср қони таркибида ҳам албатта шеър ҳужайраларини учратасиз-да! Масалан, “Ўткан кунлар”ни олайлик. Ўзи буюк насрий асар, аммо бошқа томондан қарасангиз, нақадар гўзал шеър! Ичига кириб, берилиб ўқий бошласангиз, юрагингизни жунбушга келтирадиган, бутун онгу фикрингизни ўзига буткул ром этиб оладиган кўринмас-сезилмас оҳанглар қучоғига сингиб кетасиз. Шўрлик ўқувчини мана шу ҳолатга солган нарса “Ўткан кунлар” томирларида сизиб оқадиган ўша шеъриятдир!\nСиқиқлигидан нисбатан қуруқроқ бўлиб туюладиган Абдулла Қаҳҳор насрида ҳам синчков ўқувчи қандайдир миқдорда ички бир оҳангни илғай олади.\nЯъни, ҳар қандай насрнинг ҳам ич-ичида бир чимдим шеърияти бўлмаса, юракка таъсири кучсизлашади, демоқчиман.\nМиллатпарвар ва эътиқоди мустаҳкам шоир Шавкат Раҳмон (Оллоҳ раҳмат этсин!)нинг ”Абадият оралаб” китоби нашрига бош-қош бўлдингиз, сўзбоши ёздингиз. Шавкат ака шеъриятининг қайси томонлари сизга ёқади?\nЎҳ-ҳў, Шавкат Раҳмон ўзбек адабиётининг буюк шоири! Ҳамма томони ёқади. Бадиияти ҳам, ғоялари ҳам, сўз ишлатиш усулларию шоирнинг шахсияти ҳам! Балки адабиётимизда ёрқин из қолдириб кетганининг сабаби шу саналган унсурлар бир шахсиятда бир бутунлик ҳосил қилганидир. Айтганингиздек, Шавкат Раҳмон чинакам миллатпарвар эди. Улуғ шоирларимиз Рауф Парфи, Чўлпон Эргаш каби, советнинг онгу кўзини шамғалат қилиб, мафкуравий қафасини ёриб чиқиб, ҳақиқий миллий ғояларни куйлаб ўтди.\n“Абадият оралаб”ни сайланма демадик, шеърлар дедик, лекин ҳеч қайси сайланмадан қолишмайдиган, аксинча, абадиятлар оралаб ҳам яшайдиган бир китоб бўлди. Одатда, сайланмалар адиб ё шоир ижодининг ўндан ё бешдан бири сайланиб тузилади. Шавкат аканинг, битта-иккита қўлёзмаси кирмай қолмаган бўлса билмадим-у, аммо ҳамма шеъри ўзи шу. Демоқчиманки, Шавкат Раҳмон бизга иш қолдирмаган, ёзишдаёқ ўзи сайлаб-сайлаб шеър ёзган экан. Ичида китобга киргизмаса бўлаверадиган бўш шеър топилмади. Албатта, бу саволингизга яна узоқ жавоб беришим ҳам мумкин эди, лекин китобга ёзган сўзбошимда кўнглимдаги гаплар етарлича айтилган. Бу саволга тўлиқ жавоб ўша сўзбошимдир.\nСўнгги ёзган ҳикояларингизни адабий жамоатчилик қизғин кутиб олди. Натижада бўлғуси ижодингизга ҳам қизиқиш ортиб боряпти. Ижодий ишларингизга Оллоҳдан мадад тилаган ҳолда, кўнглингизга туккан режаларингизни билгим келди: нималар ёзяпсиз?\nБошида кўпчилик билан шерикликда чиқарилган тўпламни ҳам қўшганда, қисса ва ҳикоялардан иборат уч китоб, бир бадиий филм ва Алишер Навоийнинг “Лайли ва Мажнун” достони асосида ёзилган киноқиссадан кейин – 1990 йилдан бу ёғи ўн саккиз йил бадиий асар ёзмадим ҳисоб. Бир-мақола, уч-тўртта таржима китобни ҳисобга олмаганда, албатта. Ана шу ўн саккиз йиллик танаффусдан сўнг учтагина ҳикоя, бир нечта адабий мақола ёздим. Бу орада дунёқарашим анча-мунча ўзгаришга юз тутгани каби, бу нарсалар шаклу шамойили ҳам, ёзилиш услуби ҳам олдингилардан тубдан бошқача туғилди. Айтганингиздек, уларни ўқувчи мен кутганимдан ҳам юқори баҳолаб қаршилади. Бу нарса менга қўшимча масъулият юклайди, албатта. Ҳозир анча йиллардан бери ўйимда пишитиб юрганим бир қисса ва бир романни ёзишга ўтирганман. Мухлислар дуо қилиб туришса, бу йил иккаласини ҳам тугатиш ҳаракатидаман. Орада беш-олти ҳикоя ҳам қоғозга тушиб қолса, ажабмас.\nКўнглингизда ўқувчиларимизга айтадиган яна қандай гапларингиз бор?\nСуҳбатимиз бошида айтганимдек, Сурхондарё менинг ҳаётимда айрича ўрин тутади: оз бўлса ҳам, бу тупроқларда яшадим; одамларини чин юракдан севиб қолдим – ҳали бир ой яшамасимданоқ Тошкентга тилпон қилиб, ёзувчи акаларимиздан Сурхондарёни танитадиган китоблар юборишларини илтимос қилганим эсимда; бундан ташқари, талабалигимда илк ҳикояларим Шукур Холмирзаевдек забардаст ёзувчимизнинг назарига тушди; бошқа бир бойсунлик катта ёзувчимиз Эркин Аъзам эса, ижодда ҳам, муҳаррирликда ҳам менинг ҳар бир қадамимни кузатиб-йўллаб турди ва ҳамон қимматли маслаҳатлари билан менга устозлик қилиб келяпти. Шу маъноларда мени бемалол Сурхондарёнинг бир бўлаги деса ҳам бўлаверади. Ҳалигача юрагим бу томонларга талпиниб туради. Ҳатто ўн йилча бурун бутун оиламни олиб келиб, яшаган қишлоғимни, ишлаган мактабимни кўрсатиб, икки-уч кун меҳмон бўлиб кетдим. Албатта, у замонги кўп кишилар оламдан ўтиб кетибди, ҳаммаларини Оллоҳ раҳматига олсин, лекин уларнинг болалари ҳамон мени эслашади. Айниқса, ўзим ўқитган ўқувчиларим!.. Ўша келганимизда бир собиқ ўқувчим – эндиликда уч-тўрт боланинг онаси бўлган келин ўзининг қайнонаси ва хотиниму болаларим олдида мени қучоқлаб ўпиб олса бўладими! Кўзларимдан тирқираб ёш чиқиб кетди. Ҳолбуки, мен у қишлоқда бор-йўғи бир ўқув йилига яқин ишлаганман, холос. Ана шунақа.\nМен сизларни соғинаман, азиз ҳамқишлоқларим…\nМазмунли суҳбатингиз учун ташаккур. Барчамизга яхшиликларни ёр айласин!\nСирожиддин ИБРОҲИМ суҳбатлашди.\n(“Сурхон ёшлари” газетида\n2014 йил 15 феврал 3-сонида чоп этилган.)


Пандемия туфайли туризм $4 трлн йўқотиши мумкин — БМТ – Газета.uz\nПандемия туфайли туризм $4 трлн йўқотиши мумкин — БМТ\nCOVID-19 пандемияси туфайли халқаро туризм тўрт трлн доллар зарар кўриши мумкин. Туризм соҳасининг тикланиши кўп жиҳатдан вакциналардан фойдаланиш имкониятининг мавжудлигига боғлиқ, дея ҳисоблайди БМТ экспертлари.\nLotinchada 2 июл 2021, 11:38 Жаҳон\nCOVID-19 пандемиясининг халқаро туризмга катастрофик таъсири туфайли жаҳон иқтисодиёти 2020 ва 2021 йилларда 4 трлн доллардан кўпроқ зарар кўриши мумкин. Бу ҳақда БМТнинг Янгиликлар хизмати БМТ савдо ва ривожланиш бўйича конференциясининг (ЮНКТАД) ҳисоботига асосланиб хабар берди.\nҲисобот муаллифлари таъкидлашича, 2020 йилда халқаро туризм ва бир-бири билан чамбарчас боғлиқ соҳалар 2,4 трлн доллар миқдорида зарар кўриб бўлган. Ушбу кўрсаткич билан таққосланадиган йўқотишларни бу йил ҳам қайд этиш мумкин.\nШундай қилиб, 2020 йил январидан декабригача бўлган даврда дунёда чет эллик сайёҳлар сони бир млрд кишига ёки 73 фоизга камайди. 2021 йилнинг биринчи чорагида олинган маълумотлар ушбу кўрсаткич 88 фоизга пасайганлигини кўрсатмоқда.\nҲисобот муаллифларининг фикрига кўра, туризм соҳасининг тикланиши кўп жиҳатдан COVID-19 га қарши вакциналардан фойдаланиш имкониятининг мавжудлигига боғлиқ. Ҳисоботда коронавирусга қарши эмлаш жуда нотекис эканлиги кўрсатилган: баъзи ҳудудларда аҳолининг бир фоизидан камроғи, бошқаларида 60 фоиздан кўпроғи эмланган. Натижада, кўпгина ривожланган мамлакатларда туризмдан йўқотишлар камайиб бормоқда ва ривожланаётган мамлакатларда кўпаймоқда.\nТуризм соҳаси Франция, Германия, Швейцария, Буюк Британия ва АҚШ каби мамлакатларда тезроқ тикланиши кутилмоқда. Шунга қарамай, экспертларнинг фикрига кўра, ҳатто ривожланган мамлакатларда ҳам чет эл туризмининг тўлиқ тикланишини 2023 йилдан олдин кутиш керак эмас.\nРивожланаётган мамлакатлар пандемия туфайли энг катта йўқотишларга дуч келмоқдалар: улар 2020 йилда дунёдаги сайёҳлар сонининг 60−80 фоизга кескин пасайишига дуч келишди. Шимолий-шарқий ва Жануби-Шарқий Осиё, Океания, Шимолий Африка ва Жанубий Осиё энг кўп зарар кўрди.\nҲисоботга кўра, туризмнинг пасайиши ишсизларнинг ўртача 5,5 фоизга ўсишига олиб келади. Иқтисодиёти туризм бизнеси билан юқори даражада боғлиқ бўлган мамлакатларда бу кўрсаткич 15% гача бўлиши мумкин.\n30.11 Шифокор ва ҳамширалар 26 турдаги журнал ва 33 турдаги ҳисобот шаклларини тўлдиришга мажбур бўлмоқда — ССВ


Холид ал-Аздий ат-Термизий\nХолид ал-Аздий ат-Термизий -\nХолид ибн Зиёд ибн Жарв ал-Аздий ат-Термизий Термизнинг пешқадам олимларидан. Термизда қози эдилар. Бу кишидан Қутайба ибн Саъид ва Ҳабаш ибн Ҳарб ал-Пайкандий дарс олганлар. 100 ёшга кириб вафот этганлар. Ўғиллари Абдулазиз ибн Холид Марвда қози эдилар.\nинна лиллаҳи ва инна илайҳи рожиъун 3814


ЎзА - Ўзбекистон Омбудсмани Инсон ҳуқуқлари бўйича миллий институтлар Глобал альянсига аъзо бўлади\n15.03.2019 10:30 Чоп этиш версияси\nЎзбекистон Омбудсмани Инсон ҳуқуқлари бўйича миллий институтлар Глобал альянсига аъзо бўлади\nПойтахтимизда “Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (Омбудсман) салоҳиятини баҳолаш тўғрисида”ги якуний ҳисоботнинг тақдимотига бағишланган йиғилиш бўлиб ўтди.\nОлий Мажлис палаталари Кенгашларининг 2018 йил 4 майдаги қўшма қарори билан тасдиқланган Дин ва эътиқод эркинлигини таъминлаш бўйича “йўл харитаси”га мувофиқ, Омбудсман томонидан инсон ҳуқуқлари бўйича миллий институтлар Глобал альянсига аъзо бўлиш ва БМТнинг Париж тамойилларига мувофиқ ҳолда аккредитациядан ўтиш учун чоралар кўрилмоқда.\nОлий Мажлиснинг инсон ҳуқуқлари бўйича вакили Улуғбек Муҳаммадиевнинг қайд этишича, 2018 йил 25 сентябрь - 4 октябрь кунлари Омбудсманнинг салоҳиятини баҳолаш мақсадида Осиё-Тинч океани форуми, Глобал альянс, БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари бошқармаси ва БМТ Тараққиёт дастури вакилларидан иборат мустақил халқаро экспертлар гуруҳи Ўзбекистонга ташриф буюрди. Бундай баҳолаш жараёни Марказий Осиёда биринчи марта Ўзбекистонда ўтказилди.\nТадқиқот давомида Омбудсман котибияти ходимлари ва Минтақавий вакиллари, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар, Адлия, Халқ таълими, Соғлиқни сақлаш вазирликлари, Бош прокуратура, Хотин-қизлар қўмитаси, Касаба уюшмалари федерацияси ва Адвокатлар палатаси вакиллари билан жамоавий ҳамда индивидуал интервью ва сўровлар ўтказилди. Бундай сўровлар республикамизнинг барча вилоятлари вакиллари иштирокида Тошкент, Самарқанд ва Бухоро шаҳарларида минтақавий миқёсда ташкил этилди.\nЎрганиш давомида ҳамкорлик даражасини аниқлаш, Омбудсман тавсияларини қабул қилиш даражаси ва инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишда унинг ролини мустаҳкамлаш бўйича таклифларни тўплаш учун давлат ва жамоат ташкилотларининг 100 дан ортиқ ходимлари сўровга жалб этилди.\nТадқиқотлар натижаларига кўра, экспертлар гуруҳи “Олий Мажлиснинг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг салоҳиятини баҳолаш тўғрисида”ги якуний ҳисоботини тақдим этди.\nУнда қуйидаги жиҳатларга алоҳида эътибор қаратилган: Ўзбекистонда демократик жараёнлар жадал ривожланиши учун янги сиёсий муҳит шаклланди. Ўзбекистон Республикаси Президенти Халқ қабулхоналарининг аҳоли учун ижтимоий-иқтисодий масалаларни ҳал қилишдаги ўрни ҳамда маҳкумларни афв этиш билан боғлиқ қарорларнинг самарадорлиги алоҳида аҳамият касб этмоқда.\nЭкспертлар Олий Мажлиснинг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) институтининг ривожланишини қулай сиёсий муҳитнинг таъсири билан боғлашган.\nХусусан, Омбудсман фаолияти БМТнинг Париж ва Белград тамойилларига мос бўлган мустаҳкам ҳуқуқий асосга эга.\n2017 йилда қабул қилинган Омбудсман фаолиятига оид қонун инсон ҳуқуқларини самарали ҳимоя қилиш учун кенг ва ишончли ваколатларни тақдим этди.\nЭкспертлар парламент билан ҳамкорлик ҳукумат билан – идоралараро комиссиялар доирасида, фуқаролик жамияти билан аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларини ҳимоя қилиш доирасида самарали кечганини эътироф этган.\nВакилнинг жазони ижро этиш муассасаларига, қамоқда сақлаш жойларига ва махсус қабулхоналарга монеликсиз кириш ҳуқуқидан фаол фойдаланаётгани эътиборга лойиқ.\nМониторинг гуруҳларига жамоатчилик ташкилотлари вакилларининг жалб этилиши, жумладан, “Human Rights Watch” халқаро нодавлат ташкилоти ва БМТ Болалар жамғармаси (UNICEF)нинг иштироки ижобий баҳоланган.\nТадбирда Янги Зеландия пойтахти Веллингтон шаҳрида туриб онлайн иштирок этган Осиё-Тинч океани форумининг салоҳиятни баҳолаш услубиёти бўйича вакили Рослин Нунан Омбудсман инсон ҳуқуқларини таъминлпшда муҳим институт эканини таъкидлади.\nР.Нунан бетакрор Ўзбекистонда бўлиб, Омбудсман фаолияти, инсон ҳуқуқларини таъминлаш бўйича амалга оширилаётган ишлар билан танишганини мамнуният билан таъкидлади. Ўзбекистонда инсон ҳуқуқларини таъминлаш тизими кучаяётганини эътироф этди.\nШу билан бирга, айрим эътибор қаратиш керак бўлган жиҳатлар ҳам бор. Масалан, Омбудсманни молиявий таъминлаш етарли даражада эмас. Шарт-шароитларни яхшилаш керак. Омбудсманнинг минтақавий вакиллари кўнгилли асосда фаолият юритмоқда. Демак, уларнинг бевосита бажариши керак бўлган бошқа вазифалари бор. Бу эса уларнинг инсон ҳуқуқларини таъминлашга оид тўлақонли фаолият юритишига тўсқинлик қилади.\nР.Нунан хоним тизимда гендер тенглиги таъминланмаганини алоҳида қайд этди.\nУшбу фикрларга жавобан Омбудсман У.Муҳаммадиев айни пайтда тизим фаолиятига оид ўзгаришлар бўлаётгани, шароит яхшиланаётгани, гендер тенглигини таъминлаш чоралари кўрилаётганини маълум қилди.\nОмбудсман томонидан БМТ Тараққиёт Дастури, БМТнинг Марказий Осиёдаги Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари бошқармаси, Инсон ҳуқуқлари бўйича миллий институтларнинг Осиё-Тинч океани форуми ҳамда “Ҳаракатлар стратегияси” маркази билан ҳамкорликда ташкил этилган тадбирда экспертлар томонидан билдирилган таклифларни амалда таъминлаш, Омбудсман институтини янада мустаҳкамлаш бўйича мулоҳазалар билдирилди.


ТУРКИЯНИНГ НОЁБ ТУҲФАСИ\nЎзбекистон халқаро ислом академиясига Туркия Республикаси Диёнат ишлари вазирлиги Дин хизматлари Бош мудирлиги Бош директори Бунямин Албайрак бошчилигидаги делегация ноёб совға билан ташриф буюрди.\nУшбу делегацияга ҳамкорлик қилган Туркиянинг Ўзбекистондаги элчисининг диний масалалар бўйича маслаҳатчиси Иброҳим Гемичи академияга 44 жилдлик “Ислом энциклопедияси” топширилишини маълум қилди.\nБунямин Албайрак айтишича, бу ноёб энциклопедия устида қарийб 35 йил меҳнат қилинган ва бугунги кунда бу китобнинг ислом оламида аҳамияти беқиёс. Шунингдек, туркиялик меҳмон гарчи ислом дини Маккада нозил бўлган эса, унинг мазмун-моҳияти, гўзаллиги ва афзаллиги Мовароуннаҳр, яъни ҳозирги Ўзбекистон ҳудудидан етишиб чиққан уламолар томонидан дунёга етказилганини алоҳида тилга олди.\nТуркиялик меҳмон бугунги кунда академияда таҳсил олаётган талабалар ва уларга дарс бераётган ўқитувчилар сони, таълим жараёни билан ҳам қизиқди. Ўз навбатида, Бунямин Албайрак берган маълумотга кўра, Туркияда Диёнат ишлари вазирлиги тизимида жами 150 мингдан зиёд одам ишлайди. Хусусан, Дин хизматлари тизимидагилар сони 90 мингдан ошади. Лекин ислом дини учун бу кам. Туркиялик Бош директор ўз сўзини давом эттириб, Ўзбекистон халқаро ислом академиясида ислом динини тўғри талқинда ўргатиш имконияти катта эканини ва бу ислом равнақи учун хизмат қилишини таъкидлади.\nЎзбекистон халқаро ислом академияси Туркиянинг ўнга яқин олий таълим муассасалари, илмий тадқиқот марказлари билан ҳамкорлик ўрнатган. Айни пайтда Туркиядаги ҳамкор ташкилотлар билан профессор ўқитувчилар алмашинуви, биргаликда илмий тадқиқотлар олиб бориш, кадрларнинг малакасини ошириш, ўқув дастурларини ўрганиш бўйича иш олиб борилмоқда.\nТашриф давомида туркиялик меҳмонлар академиянинг Манбалар хазинаси фаолияти, ундаги ноёб асарлар билан танишди, Шайхонтоҳур, Тўлабий ва Юнусхон мақбараларини зиёрат қилди.


Телефонларни эшитиш Мёрдокка қимматга тушиши мумкин\nМедиа магнат Руперт Мёрдок Британиядаги BSkyB пуллик телеканалини сотиб олиш режасидан воз кечди.\nБунга Мёрдокка қарашли газеталардан бири журналистлари телефонларни эшитгани билан боғлиқ жанжалдан кейин Британия парламенти унга босим ўтгазгани сабаб бўлди.\nБритания Бош вазири Дэвид Камерон кеча CNN каналига берган интервьюсида бу хабарни олқишлади.\n- Менимча, бу тўғри қарор. Мен News International ширкати “News of the World” газетаси билан боғлиқ муаммони ҳал қилиб олиши кераклигини айтиб келаётгнан эдим. Шунинг учун бу нафақат ширкат учун, балки мамлакат учун ҳам тўғри қарордир. Лекин ҳозир мен буган эълон қилган полиция тергови ва жамоатчилик суриштируви билан боғлиқ ишга киришишимиз лозим.\nКамерон чоршанба куни одамларнинг телефони бузилиб, эшитилгани билан боғлиқ жанжал суд томонидан тергов қилинишини эълон қилган эди. Бу жанжал туфайли Мёрдокка қарашли ва Британияда энг катта тираж билан чиқадиган “News of the World” газетасининг ёпилишига сабаб бўлди.\nАйни пайтда жанжал Мёрдокнинг News Corp ширкати жойлашган Қўшма Штатларга ҳам кўчиши мумкин. Чоршанба куни АҚШ Сенатори Жон Рокфеллер медиа ширкат АҚШда ҳам қонунларни бузганига оид гап-сўзларни текширишга чақирди.


«Миллий фронт» ғалабаси. Энди нима бўлади? — Shermuhammad.Net\nБош саҳифа/Сиёсат/«Миллий фронт» ғалабаси. Энди нима бўлади?\nМарин Ле Пеннинг “Миллий фронт” партияси Францияда ўтказилган маҳаллий сайловларнинг биринчи турида 30% атрофида овоз тўплаб, ўн уч минтақанинг олтитасида ғалаба қозонишга муваффақ бўлди.\nФранцияда ўн учта минтақада маҳаллий органлар учун сайловлар бўлади. Маҳаллий кенгашлар иқтисод, маҳаллий транспорт ва таълим бўйича кенг ваколатга эга.\nМиллатчиларнинг улкан ғалабаси\nМаҳаллий сайловларнинг биринчи босқичи натижалари — Франциянинг Европа Иттифоқидан чиқиши ва мигрантлар учун чегаралар ёпилиши масаласини кўтараётган “Миллий фронт” учун улкан сиёсий ғалаба. Ўз округидаги сайловларда етакчилик қилаётган Марион Малешаль-Ле Пен сайлов натижаларини “тарихий воқеа” деб атаган. Таҳлилчи ва кузатувчилар миллатчиларнинг бундай юқори натижаларининг асосий сабабларидан бири сифатида сайловолди кампаниясининг 130 одамнинг ҳаётига зомин бўлган Париж шаҳридаги терактлардан бор йўғи 10 кун ўтиб бошланганини кўрсатишмоқда.\nСайлов ҳали давом этади…\nҲали сайлов якунига етганича йўқ. Ҳеч қайси 50 фоизлан кўп овоз тўплай олмади. Демак, 13 декабрь куни сайловнинг иккинчи босқичи бўлиб ўтади. Иккинчи босқичда фақат ўз округида 10 фоиздан кўп овоз олган партияларгина қатнашиши мумкин. “Миллий фронт”нинг асосий рақиблари собиқ президент Николя Саркозининг консерватив партияси ва президент Франсуа Олланднинг социалистлар партияси бўлади.\nСоциалистлар “жанг”дан чиқмоқда\nСоциалистлар, миллатчилар ғалаба қозонмаслигини таъминлаш мақсадида, консерваторлар ғалаба қозониши имконияти юқори округлардаги номзодларини сайловдан олмоқда. Николя Саркози унинг партияси бунга жавобан социалистлар фойдасига ўз номзодларини сайловдан олмаслиги маълум қилди. Сайловчилар иккинчи босқияда ультра ўнг қарашдаги миллатчилар ғалаба қозонмаслиги учун ўзлари истамаган номзодларга овоз беришлари эҳтимоли ҳам юқори. Баъзи газеталар очиқдан-очиқ сайловчиларни миллатчиларнинг ғалаба қозонишига йўл қўймасликка чақирмоқда. Шундай бўлса ҳам, экзит-поллар “Миллий фронт” иккинчи босқичда энг камида битта округда ғалаба қозонишини кўрсатмоқда.\nПрезидентлик сайловлари олдидан муҳим ғалаба.\nИжтимоий сўровлар “Миллий фронт” етакчиси Марин Ле Пен 2017 йилги президент сайловларида иккинчи босқичга ўтиш имконияти юқори эканини кўрсатмоқда. Марин Ле Пен ўз округида 40 фоиздан юқори овоз тўплаб, буни яна бир бор исботлади. Шундай экан, консерваторлар ва социалистлар жуда кучли рақобатга дуч келиши аниқ.\nP.S. Европадаги сўнгги воқеалар натижасида яқин орада ўтадиган кўп сайловларда ўнг қарашдаги, чегарадаги назоратни кучайтириш, мигрантларни бошпана бермаслик ғояларини олға сурган партияларнинг юқори натижалари билан якунланса, ажаб эмас.\nMeduza.io сайти материаллари асосида тайёрланди.\nЛе Пен Миллий фронт Франция


Кичима - DAVOLASH DAVOLASH\nКичима — сабаблари, аломатлари, ташхислаш, даволаш, катталар ва болаларда\nКичима (лот. пруриго, прурио — қашиниш) — қичимали дерматоз, тошмаларнинг асосий елементи марказида кичик пуфакчалари бўлган кичик тугунчалардир. Яққол қичиш тошма тошган жойни қашишга ва натижада терида чуқур екскориация (чуқурчалар) ҳосил бўлишига олиб келади. Қичиманинг ўзига хос хусусияти шундаки, тошма қўл-оёқларнинг ёзилувчи соҳасида жойлашган бўлади ва букилувчи юзани қамраб олмайди. Қичимани ташхислаш дерматологик кўрик, ошқозон-ичак тракти аъзоларини текшируви ва шунга ўхшаш тери касалликларини истисно қилиш йўли билан амалга оширилади. Даволаш парҳез, витаминлар, физиотерапия, антигистамин ва седатив препаратларни тайинлашдан иборат.\nЗамонавий дерматология қичиманинг учта клиник турини фарқлайди:\nБолалар қичимаси асосан ҳаётнинг биринчи йилида ривожланади, аммо 5 ёшгача бўлган болаларда ҳам пайдо бўлиши мумкин. Катталар қичимасидан асосан кекса ёшдаги кишилар азият чекади. Тугунли қичима одатда 50 ёшдан кейин ва кўпинча аёлларда кузатилади.\nҚичима юзага келиши сабаблари\nҚичима ривожланишининг асосий сабаби теридаги аллергик яллиғланиш ривожланишига олиб келадиган тананинг сенсибилизацияси (сезувчанлиги) ҳисобланади. Организмни сенсибилизацияловчи асосий агентлар озиқ-овқат маҳсулотлари ҳисобланади. Емизикли чақалоқларда бу сигир ёки она сутидаги оқсил, бироз каттароқ ёшда — қўзиқорин, ун маҳсулотлари, тухум, ситрус мевалар, шоколад, қулупнай, баъзи балиқ турлари бўлиши мумкин. Катталарда озиқ-овқат сенсибилизаторлари сифатида дудланган маҳсулотлар, асал, қаҳва, алкогол, аччиқ маҳсулотлар ва зираворлар хизмат қилиши мумкин.\nБолаларда қичима ривожланишида екссудатив диатез, шунингдек ҳазм қилиш трактининг турли ферментопатиялари каби намоён бўладиган аллергик реакцияларга конституцион мойиллик муҳим аҳамиятга ега. Болаларда ҳам, катталарда ҳам дисбактериоз, гелминтоз, ўт чиқариш йўлларнинг дискинезиясида организмнинг ичакдан аутосенсибилизация ва аутоинтоксикацияланиши касаллик ривожланишига туртки бўладиган омиллар саналади. Катталарда қичима ривожланишида нерв-емоционал бузилишлар (уйқу бузилиши, неврастения) ва баъзи умумий касалликлар (қандли диабет, ички аъзолар ўсмалари, лимфогранулематоз, сурункали гепатит, жигар сиррози, холесистит ва бошқалар) провокацион омиллар бўлиши мумкин.\nБаъзи муаллифларнинг фикрига кўра, қичима ҳашаротлар чақиши (чивин, бурга, кана) туфайли юзага келади ва касалликни епизоонозга оид қилишни таклиф қилишади. Бу гипотеза касалликнинг қишлоқ жойларда кенг тарқалганлиги, унинг мавсумийлиги ва кўпчилик беморларда ҳашарот антигенлари билан аллергик пробанинг ижобий натижа бериши билан тасдиқланади.\nБолалар қичимаси терида 3-5 мм келадиган тарқоқ ва кўплаб тошма тошиши билан бошланади, уларнинг юзасида вақт ўтиб пуфакчалар пайдо бўлади. Пуфакчалар ёрилиб, сероз қобиқ билан қопланган ерозиялар ҳосил қилади. Гавда ва юз терисида тошма мавжудлиги билан бир қаторда, оёқ-қўлларнинг ёзилувчи юзасида кўп миқдорда тошмалар мавжудлиги одатийдир. Қичимада папуловезикулалар қўл ва оёқ кафти терисида ҳам жойлашган бўлиши мумкин. Бунда улар каттароқ ўлчамга (5-7 мм) ега, асоси шишган ва атрофи яллиғланган бўлади. Қичиманинг ўзига хос хусусияти кучли қичишишдир. Қашиш туфайли тошмалар ўрнида кўплаб екскориациялра пайдо бўлади.\nҚичима билан касалланган болаларда тошма тошиши билан бир қаторда асаб-руҳий бузилишлар ҳам кузатилиши мумкин: инжиқлик, ёмон ухлаш, йиғлоқилик, юқори таъсирчанлик. Бу аломатлар ҳам касалликнинг ўзи (кучли қичишиш ва организмнинг аутоинтоксикацияси туфайли), ҳам конституциясининг ўзига хосликлари натижасида асаб тизимининг туғма лабиллиги туфайли юзага келган бўлиши мумкин.\nКўп ҳолларда боланинг рационидан сигир сути ва болалар учун қўшимчаларни чиқариб ташлагандан кейин қичима аломатларининг мустақил регресси кузатилади. Бироқ болалар қичимаси атопик дерматит, пруригиноз екзема ёки катталар қичимасига айланиши мумкин. Бундай трансформация белгиси оқ дермографизм пайдо бўлиши, қорин рефлексининг камайиши ва оёқ кафтиникининг йўқолишидир. Бундай болаларда тери қуруқлиги, ангидроз, сон ва чов лимфа тугунларининг катталашиши кузатилади.\nКатталар қичимаси қорин, думба, курак ва оёқ-қўлларнинг ёзилувчи юзасида интенсив қичийдиган тугунчали тошма тошиши билан тавсифланади. Юз ва оёқ-қўлларнинг букилувчи юзаси одатда тегинилинмайди. Катталар қичимасида катталиги 5мм гача бўлган қўнғир-қизил рангдаги зич яримшарсимон ёки конуссимон папулалар хосдир. Шу билан бирга, ёрқин қизил рангда ва ўта кучли қичиши билан ажралиб турадиган папулалар ҳам кузатилиши мумкин. Геморрагик қобиқ билан қопланган кўплаб екскориациялар қайд қилинади.\nКатталардаги қичима ўткир ва сурункали кечимга ега бўлиши мумкин. Сурункали шаклда терида кузатиладиган аломатларга аста-секин невротик синдром қўшилади: уйқу бузилиши, таъсирчанлик, сезиларли емоционал лабиллик.\nТугунли қичима сурункали ва узоқ давом етиши билан ажралиб туради. Тошмалар яримшар шаклдаги зич папулалар билан намоён бўлади. Уларнинг катталиги 6 дан 15 мм гача ўзгариб туради. Тугунли қичимада тошмалар асосан оёқларнинг ёзилувчи юзаси терисида, камроқ ҳолларда — қўл ва гавдада жойлашган бўлади. Қичима елементларини қашиш туфайли инфекцияланиши остиофолликулит, фолликулит, пиодерма ёки фурункулёз ривожланишига олиб келиши мумкин.\nҚичимани ташхислашда, дерматолог тошмани кўриши ва дерматоскопия ўтказиши керак. Иккиламчи инфекция қўшилганига гумон қилганда қўзғатувчини аниқлаш учун бактериал екиш ва унинг антибактериал препаратларга сезгирлиги аниқлаш бажарилади. Қичимани ошқозон-ичак тракти бузилиши ёки ендокрин патология фонида юзага келишида гастроентеролог ёки ендокринолог маслаҳати талаб қилинади. Гелминтлар тухумларини ўрганиш ва дисбактериозни таҳлил қилиш учун ахлат намунаси олинади. Зарурат туғилса, қичимаси мавжуд беморларга жигар ва меъда ости бези УТ текшируви, жигар пробаси, меъда ости бези ферментларини ўрганиш белгиланади.\nҚичимани ташхислашда муҳим аҳамиятга ега бўлган нуқта, худди шундай клиник кўринишга ега дерматологик касалликларни истисно қилишдир. Тошманинг жойлашуви ва қичима елементларининг морфологик хусусиятлари кўп ҳолларда касалликни атопик дерматит, қўтир ва токсикодермиядан ажратиш имконини беради.\nАтопик дерматитда, қичимадан фарқли ўлароқ, тошмалар оёқ-қўлларнинг букилувчи сиртида жойлашган бўлади.\nҚўтирдадерматоскопия ўзига хос йўлларни аниқлаш имконини беради, қўтирга синов ўтказилганда ижобий натижа олиш ташхисни тасдиқлайди.\nТоксидермия дори воситаларини қабул қилиш ва тошма тошиш ўртасидаги боғлиқлик билан тавсифланади. Тугунли қичимани қизил ясси лишайдан фарқлаш керак.\nҚичима касаллигини даволашда парҳез муҳим ўрин тутади. Емизикли чақалоқларда она сутига организмнинг сенсибилизациясини камайтириш учун емизишдан 15 дақиқа олдин унга 10 томчи соғилган сут бериш тавсия етилади. Қичимада рационга қатиқ, творог ва сабзи шарбатини ертароқ киритиш керак. Ҳомиладор ва емизикли аёллар кўп миқдорда ситрус мевалар, тухум, балиқ, тузламалар истеъмол қилишдан қочишлари керак.\nҚичимадан азият чекаётган каттароқ болалар ва катталарга ачитқи сут маҳсулотлари (ряженка, творог, кефир), қайнатилган мол гўшти, кунгабоқар мойи, мева ва сабзавотлар (айниқса сабзи, карам, исмалоқ ва нўхат) тавсия етилади. Гелминтли инвазия аниқланганда дегелментация ўтказилади. Шунингдек сурункали инфекция ўчоқлари санацияси даркор, масалан кариоз тишлар, отит, синусит, сурункали тонзиллит, дисбактериоз ва ошқозон-ичак касалликларини даволаш.\nҚичимани даволашда ҳазм қилишни яхшилайдиган ферментлар (панкреатин ва бошқалар), Б гуруҳи витаминлари, А ва C витаминлар, антигистамин воситалар (фенкарол, лоратадин, дезлоратадин, клемастин, хлоропирамин ва бошқалар), калций препаратлари ва тинчлантирувчи дорилар (пион, валериана дамламаси) белгиланади. Кепак, еман дарахти пўсти, иттиканак ва бойчечакли шифобахш ванналар қабул қилиш ҳам яхши самара беради. Қўшимча воситалар сифатида қичимада глюкокортикоидлар сақлаган крем ва малҳамлар қўллаш мумкин. Оғир ҳолатларда глюкокортикостероидларни ичга қабул қилиш белгиланади.\nФизиотерапевтик усуллардан қичимада буйрак усти безлари соҳасига микротўлқинли терапия, суберитем дозада ултрабинафша нурланиш, електросон, гидрокортизон билан фонофорез, индуктотермия, бўйин симпатик тугунлари соҳасига диадинамотерапия, шифобахш електрофорез қўлланилади.


Шарқий Туркистон имомлари оммавий рақс тушишга мажбур қилинди « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nШарқий Туркистон имомлари оммавий рақс тушишга мажбур қилинди\n18 February 2015 - 16:16\nХитой ҳукумати диний эркинликларни топташнинг навбатдаги усулини намойиш қилди. Шарқий Туркистондаги хитой раҳбарияти мусулмон имомларини репрессия қўрқуви остида шаҳарнинг бош майдонида рақс тушишга мажбур қилди, деб ёзади маҳаллий ахборот агентликларига таяниб World Bulletin.\nШунингдек, диний хизматчилар мусулмон анъаналари ва ислом таълимотини тарғиб қилмаслик ҳақида қасам ичишга мажбур бўлишган.\nХабарга кўра, имомларни шаҳарнинг бош майдонига ҳайдаб келишган ва давлат сиёсатини қўллаб-қувватлаш шиори остида оммавий рақс тушишга мажбур қилишган. Бундан ташқари, имомлар ўз маошларининг Аллоҳ томонидан эмас, компартия тарафидан берилаётганини эътироф этишга мажбур қилинган. Уларнинг кўпчилигига Хитой байроқлари берилган.\nДавлатнинг мазкур ҳақоратомуз акцияси олдидан мулозимлар чиқиш қилиб ёшларга масжидлардан узоқ бўлишни тавсия қилишган. Шаҳар бош майдонига ҳайдаб келинган мусулмон талабаларга ибодатнинг соғлиқ учун “зарарли” эканлиги ва рақс тушишнинг эса фойдали эканлиги уқтирилган.\nЎқитувчиларга болалар олдида диндан оғиз очмаслик ҳақида кўрсатма берилган ва улар ҳам болаларга Ислом асосларини ўргатмаслик асосида қасам ичишга мажбур қилинган.\nЭслатиб ўтамиз, ўтган йилдан бошлаб Шарқий Туркистон мусулмонларига Рамазон ойида рўза тутиш, ҳижобга ўраниш ва болаларга Ислом асосларини ўргатиш таъқиқлаб қўйилганди.


Болалар футбол. "Локомотив" БФЛ ҳаётидан эксклюзив видеолавҳа\n3 декабрь, 2017, 15:07\nҲар бир мамлакат футболи келажагини яратиш учун аввало, болалар футболига эътибор қаратилади. Хусусан, Ҳар бир мамлакат ўз футболи келажагини қурар экан, болалар орасида футболга бўлагн қизиқишни оширишга эътибор қаратади. Бунда, албатта мураббийлар савияси ва ҳар бир клубда болалр учун яратилган шароит ҳам муҳим аҳамият касб этади.\nШундай экан, SPORTS.uz интернет-ахборот портали "Локомотив-БФЛ"да болалар учун яратилган шароитлар билан қизиқди. Қуйидаги видеолавҳа орқали сиз ҳам ушбу мактабда яратилган шароитлар билан танишишингиз мумкин.


Россиянинг Афғонистон бошчилигидаги тинчлик жараёнидан бош тортиши Кремлнинг асл мақсадларини фош этмоқда\nКремлнинг амалга ошмаган анжуманни бошқа санага кўчиришга уриниши Афғонистонда тинчлик ўрнатиш эмас, балки ўз мақсадларини амалга оширишга қаратилган.\nРоссиянинг фахрий қоровули «Спасская минораси» халқаро ҳарбий ва мусиқа фестивалидаги чиқиши чоғида, 24 август, Москва. Афғонистонлик таҳлилчиларнинг сўзларига кўра, Москва Афғонистон бўйича тинчлик анжуманини ўз мақсадларини кўзлаб ўтказмоқчи. (Александр Неменов/AFP)\nКОБУЛ – Москвада афғон муаммосига оид тинчлик анжуманини ўтказиш бўйича Афғонистон ва Россия ўртасида олиб борилган сўнгги музокаралар муваффақиятсиз якунланди, сабаби Россия ҳукумати Афғонистоннинг тинчлик жараёнидаги раҳбарлигини тан олишдан бош тортмоқда.\nМосква раҳбарлиги остида ўтиши кўзда тутилган анжуман 4 сентябрь кунига белгиланган, аммо Афғонистон ва Қўшма Штатлар вакиллари унда иштирок этишдан бош тортгани сабаб, бошқа санага қолдирилганди. Толибон ҳаракати учрашувда қатнашишга розилик билдирган.\nАфғон делегацияси бўлажак саммит тафсилотларини муҳокама қилиш учун 19 сентябрь куни Москвага келди.\n«Ўтган ҳафта Россияга ташриф буюрган Афғонистон ташқи ишлар вазирлиги вакиллари Россия расмийлари билан Москва саммитини ўтказиш тафсилотларини муҳокама қилди. Аммо, учрашув муваффақиятсиз якунланди», деди вазирлик матбуот котиби Сибғатуллоҳ Аҳмадий 25 сентябрь куни Салаам Таймс нашрига.\nАфғонистон президенти Ашраф Ғани Россия президенти Владимир Путин билан учрашмоқда, 2015 йил, Уфа, Россия. (Кремль)\n28 сентябрь куни афғон ҳарбийларининг Фараҳ вилоятида ўтказган операцияси давомида Толибон жангариларидан Россияда ишлаб чиқарилган қурол-аслаҳалар мусодара қилинган. Бундай қуроллар вилоятдаги жангарилардан жуда кўп маротаба олиб қўйилган, дейди расмийлар. (Файл)\n«Афғон делегацияси Россия расмийларига ўз талаблари ва қарашларини баён қилди, ўз навбатида руслар ҳам биз билан ўз фикрларини ўртоқлашдилар. Аммо делегациямиз руслар билан бир тўхтамга келолмади», деди Аҳмадий.\n«Москва Афғон ҳукуматининг тинчлик жараёнига эгалик ҳуқуқини ва етакчилигини тан олиши керак эди, бу бизнинг шартларимиздан бири эди», деди у.\nСаммит олдидан «руслар билан ўзаро тушунишга эришиш зарур. Ҳали ечимини топмаган муаммолар бор. Москва саммити қачон ва қай тарзда ўтказилиши ҳозирча аниқ эмас», деб қўшимча қилди у.\n«Биз Афғонистонда тинчлик ўрнатишга кўмаклашмоқчи бўлган ҳар қандай мамлакатни олқишлаймиз, аммо шартимиз шуки, музокаралар афғон ҳукумати ташаббуси билан ва унинг раҳбарлиги остида ўтиши лозим», деди Аҳмадий. «Тинчлик жараёнида иштирок этишни истаган ҳар қандай мамлакат Афғонистон Ислом республикасининг қонуний ҳукумати орқали ўз ёрдамини тақдим этиши керак.»\nКобул ва Москва ўртасида «анжуманга ким раҳбарлик қилиши, унинг қачон ўтказилиши ва қайси муаммолар муҳокама қилиниши» борасида кўплаб ихтилофлар борлиги сабабли, тадбир ҳанузгача амалга ошмади», деди у.\nҲал этилмаган зиддиятлар\n«Кобул ва Москва ўртасида асосий масалалар борасида зиддиятлар мавжуд», деди кобуллик сиёсий таҳлилчи Туриали Ғиёсий Салаам Таймс нашрига.\n«Афғонистон раҳбарлари бошқа давлатлар, шу жумладан, Россиянинг ҳам Толибонларни тўғридан-тўғри музокараларда қатнашишга кўндиришини истайди, аммо бу давлатларнинг тинчлик жараёнига раҳбарлик қилишига қарши», деди у. «Шунингдек, Афғонистон ҳукуматининг шартига кўра, Толибонларга халқаро анжуманларда иштирок этиш ҳуқуқи берилмаслиги керак, сабаби бу билан уларнинг легитимлиги тан олинган бўлади.»\n«Баҳсли мавзулардан яна бири – Кобул учрашувда тинчликка оид масалаларни муҳокама қилишни истайди», дейди Ғиёсий. «Аммо, шу билан бирга, учрашувга раҳбарлик қилишни, уни бошқаришни ҳам хоҳлайди. Руслар эса бу талабларга рози эмас.»\nАфғон сиёсатчилари ва таҳлилчиларининг таъкидлашича, Россиянинг «тинчлик саммитини ўтказишдан мақсади – Афғонистонда тинчлик ўрнатиш эмас, балки ўз манфаатларини илгари суриш .\n«Россия саммитга мезбонлик қилиш орқали Афғонистондаги тинчлик жараёнига ёрдам беришни кўзламаган», деди кобуллик сиёсий таҳлилчи Саид Ҳамид Анварий Салаам Таймс нашрига.\n«Аксинча, Россия ўз мақсадларини илгари сурмоқчи , улардан бири – Толибонларни қўллаб-қувватлагани сабаб Москвага нисбатан бўлган танқидларни йўқотиш», деди у.\n«Руслар Москва анжуманини ўтказиш талабида қатъий турибдилар, боиси улар Афғонистон ҳукумати ва Қўшма Штатларнинг тинчлик йўлидаги саъй-ҳаракатларини шубҳа остида қолдирмоқчи», деди Анварий.\n«Тинчлик музокаралари афғонлар учун миллий жараёндир. Россиянинг бу музокараларни ўтказиш ва уларга раҳбарлик қилиш талабида туриши Афғонистоннинг ички ва ташқи сиёсатига зиддир», деб қўшимча қилди у.\nАфғонистон манфаатларига зид талаблар\n«Руслар асос солган блокда Эрон ва Покистон бор, улар Толибонларнинг қўллаб-қувватлови ва ҳамкорлиги ёрдамида Афғонистон ҳукумати ва АҚШнинг тинчлик йўлидаги саъй-ҳаракатларига путур етказишни кўзлайдилар», дейди бир вақтлар президент Ашраф Ғанининг матбуот котиби муовини бўлиб ишлаган Нажибуллоҳ Озод Салаам Таймс нашри билан суҳбатда.\n«Русларнинг Толибонларни қўллаб-қувватлаши кундек равшан бўлди . Саммит ўтказишга уриниш каби сохта ҳаракатлар билан эса улар бутун дунёга «Москва Афғонистонда уруш эмас, тинчлик тарафдори эканлигини» кўрсатишни истайдилар. Айнан шу мақсадда улар Толибонлар билан алоқа ўрнатганлар», деди у.\n«Ҳақиқат эса бунинг акси. Москванинг Толибонлар билан алоқалари ҳам, бундай учрашувларни ўтказиши ҳам тинчликка олиб бормайди», деди Озод.\n«17 йил давомида террорчиликка қарши курашда афғон ҳукуматини қўллаб-қувватлаб келган халқаро ҳамкорлар тинчлик музокаралари Афғонистонга тегишли бўлиши ва унинг раҳбарлиги остида ўтиши кераклигини доим таъкидлашган», дея ўз сўзида давом этди у.\n«Афғонистоннинг террорга қарши курашини қўллаб-қувватлашга ёрдам бермаган руслар энди саммит ўтказишни ва унга етакчилик қилишни истамоқдалар», деди Озод. «Бу Афғонистон халқига ҳам, ҳукуматига ҳам маъқул келмайди.»\n«Афғонистон тинчлик анжуманини ўтказишга ва унга етакчилик қилишга русларнинг ҳаққи йўқ. Бундай саммит ўтказилса ва Афғонистон ҳукумати унда иштирок этса ҳам, у фойдасиз бўлади», деб таъкидлади Озод.\n«Афғон ҳукумати ва халқаро ҳамкорлар талабларини инобатга олмайдиган ҳар қандай саммит ёки анжуман тинчлик жараёнига ёрдам бермайди», деди у. «Аскинча, афғон урушига янги иштирокчилар ва фронтларни олиб кириб, жараённи янада мураккаблаштиради.»\nКремль янги «музокаралар»га мезбонлик қилиш билан Афғонистондаги тинчлик жараёнини издан чиқаришга уринмоқда\nМосквада бу сафар Толибон ва Афғонистон мухолифати вакиллари иштирокида ўтган иккинчи учрашув – Россиянинг Афғонистондаги тинчлик жараёнига путур етказишга бўлган навбатдаги уриниши бўлди.


Раъно Шодиева: “Танзила Норбоева менинг устозим. Уларнинг шахсий дизайнери бўлганман” (ВИДЕО)\nАктриса Раъно Шодиева Ютюбдаги «Мирсодиқова билан» каналига интервью берди. Бу ҳақда EVERYDAY.UZ мухбири хабар қилди.\nШодиева интервью давомида актрисалик унинг иккинчи касби эканини, биринчи мутахассислиги аслида конструктор дизайнер эканини маълум қилди. Актриса шунингдек, суҳбат давомида Сенат раиси Танзила Норбоева ҳақида гапириб, у билан муносабати ҳақида тўхталди. Шодиева Норбоева унинг устози эканини ва бир неча йиллар давомида Норбоеванинг шахсий дизайнери бўлганини айтди.\n“Бу соҳадан кетганимдан кейин афсуски Танзила опага ҳеч нарса қилиб бера олмадим. Ҳали ҳам ўзимни кечира олмаяпман. Яқинда кўришганимизда ҳам кўйлак, костьюмлар тикиб берсанг бўлар экан деб қолдилар. Кейин мен Туркияга кетиб қолдим ва бу илтимосларини бажара олмадим”, – дейди актриса.\nРаъно Шодиева Сенат раиси унга жуда катта ёрдам берганини ҳам таъкидлаб ўтди. Актриса ўзининг хайрия лойиҳаларини амалга оширишда Норбоева тўғри йўл кўрсатганини ва хатто моддий ёрдам берганини ҳам алоҳида таъкидлади.\nАктриса шунингдек, келажакда ўзининг асосий соҳасига яна қайтишини, шоурумини очиш нияти борлигини айтди. У ерда қиммат бўлмаган кийимлар сотилиши маълум қилинди.\nУзбек 19 декабр 2020 10:55\nМен хурмат қилган ва енг яхши кўрган актрисаларимдан.\nМигрант чол 18 декабр 2020 11:48\nСАВОЛЛАР 18 декабр 2020 11:24\nАфсус минг афсус.\nЎзбекистонда совуқ ҳаво массалари кириб келишидан аввал илиқ кунлар бўлиши маълум қилинди\n23 май куни Ўзбекистонда ҳаво бироз булутли бўлиб, ёмғирсиз бўлиши кутилмоқда. Фақат Фарғона вилоятининг айрим тоғли ҳудудларида қисқа...\nЎзбекистон янгиликлари » Шоу-бизнес » Раъно Шодиева: “Танзила Норбоева менинг устозим. Уларнинг шахсий дизайнери бўлганман” (ВИДЕО)


Маҳатма Гандининг невараси Ҳиндистон вице-президентлиги учун курашади\n09:32 / 05.08.2017\nҲиндистон парламенти 5 август куни мамлакатнинг янги вице-президентини сайлайди. Ушбу лавозимга курашувчи икки номзод орасида Гопалкришну Ганди — Ҳиндистон мустақиллиги учун курашган Маҳатма Ганди невараси ҳам бор.\nҲозирги вице-президент Муҳаммад Ҳамид Ансорий муддати 10 август куни поёнига етади. У ушбу лавозимда иккинчи муддатини ҳам тугатмоқда. Ансорий илк бора 2007 йилда Ҳиндистон миллий конгресси томонидан номзоди илгари сурилиб, сайланган эди.\nКонституцияга мувофиқ, вице-президент "лавозими бўйича" парламент юқори палатаси раиси ҳисобланади. Шу билан бирга у давлатнинг иккинчи юқори лавозимли шахси бўлиб, давлат раҳбари йўқлигида, ўлимида ёки беморлигида унинг мажбуриятларинии бажаради.\nҲиндистон қонунчилигига мувофиқ, мамлакатнинг 35 ёшдан катта ҳар қандай фуқароси вице-президент бўлиши мумкин. Фақат у марказий ва минтақавий ҳокимият тузилмаларида ҳақ тўланадиган лавозимларда ишламаган бўлиши керак. Бундан президент, вице-президент, штат губернатори ва вазирлик лавозимлари истисно қилинган.\nБундан ташқари у маълум бир талабларга жавоб бериши керак. Хусусан, ақлдан озмаган ёки кассодга учрамаган бўлиши таалаб этилади.\nНомзод сайловчилар ҳайъати томонидан сайланади. Сайлаш жараёнида депутатга номзодлар рўйхати тақдим этилади, у ўзи маъқул кўрган номзод тўғрисида 1 рақамини қўйиб, қолган номзодларни 2, 3 ва ҳакозо рақамлар билан белгилаб чиқади. Шу бугуннинг ўзида бўладиган овозни санаш жараёнида номзод мутлақ устунликни (395/790) қўлга киритмаган тақдирда ҳам кимнинг кўп овоз олгани ойдинлашади.\nГарчи Ҳиндистон давлатчилик тизимида вице-президент унчалик ҳам таъсирга эга бўлмаса-да, унинг учун икки кучли сиёсатчи кураш олиб бормоқда.\nҲиндистон миллий конгрессига мухолиф партия ҳисобланган "Бирлашган прогрессив альянс" коалицияси Маҳатма Гандининг невараси Гопалкришну Ганди номзодини илгари сурди.\nҲукмрон Миллий демократик альянси Бош вазир Нарендра Моди ҳукуматида Ахборот ва шаҳарсозлик вазири лавозимида ишлаб келаётган "Бхаратия Жаната Парти" арбоби Венкай Найду номзодини илгари сурмоқда.\nҲиндистон Маҳатма Ганди


Рамазон остонасидаги ўйлар - Hidoyat.uz\nРамазон остонасидаги ўйлар\nАсосий саҳифа Мақолалар Рамазон остонасидаги ўйлар\nЧоп этилди May 3, 2019 Рамазон остонасидаги ўйларda fikr bildirishni o'chirish\nИкки кундан кейин Рамазон.\nҲарҳолда, улуғ ой олдидан вазиятимизни ўрганиб, ўзимизни тафтиш қилиб олганимиз яхши-да.\nОзиқ-овқат. соя-салқин жойлар, салқин ичимликлар… деганларидек.\nЎйлаймизки, бизнинг Ватанимизда ушбу масалаларда унчалик катта муаммолар учрамайди. Биз рамазонда дучлашадиган асосий муаммо руҳиятимиз билан боғлиқ. Рўза ибодатимиз мукаммал бўлиши учун ана ўшаларга эътиборли бўлмоғимиз даркор.\nҚалбимиз Аллоҳ таолонинг зикридан тўсадиган мосуводан фориғми? Кўзимиз кўча тўла ношаръий нарсаларга қарамайдими? Тилимиз ёлғон-яшиқ гапирмайдими, ғийбат, чақимчилик қилмайдими, фаҳш гаплар, хусумат, мақтанчоқлик, бефойда – лағвдан тийиладими? Аллоҳ таолонинг зикри ва Қуръон тиловати билан машғул бўладими? Қулоқларимиз беҳуда нарсаларни эшитмайдими? Оёқларимиз гуноҳ ишлар бўладиган тарафларга қараб юрмайдими? Қўлларимиз гуноҳу маъсиятни ушламайдими?\nРўзани чинакам соғинган, унинг ҳар бир кунидан насиба олиб қолишга астойдил интиладиган, амалларини – рўзаси, намози, хайру эҳсонларини чин муҳаббат билан қиладиган; очликдан, ташналикдан, уйқусизликдан келадиган ранжу машаққатларни бебаҳо неъмат биладиган, улардан ўзгача завқу шавқ оладиган ҳақиқий тақво соҳиблари шу ойда кўпдан кўп ажру савобларга эришадилар. Бунинг учун улар юқорида санаб ўтилганидек бутун жисму жони билан мукаммал рўза тутадилар.\nБу ишни биз ҳам қила оламиз, биз ҳам улуғ саодатга етиша оламиз. Зеро, Аллоҳ таоло бандаларига раҳмат эшикларини ана шу ойда янада кенгроқ очиб қўяди. Фақат биз ланжлик-дангасалик юкини елкамиздан итқитиб, ғайрат-шижоат отини жиловлаб олсак кифоя.\nРамазон муборак, азизлар!\nКолл-центр – диний саволларга телефон орқали жавоб беради


Жиззах вилояти қутқарувчилари фуқароларга ёрдам кўрсатишди\n09:53 / 17.07.2017\n2017 йилнинг 13 июль куни соат 10:30 да Жиззах вилоят ФВВга ИИБ навбатчилик қисмидан маълумот келиб тушди, деб хабар бермоқда ФВВ матбуот хизмати.\nМаълумотга кўра, Жиззах вилояти Жиззах шаҳар А.Темур маҳалласидан ўтувчи Жиззах-Ғаллаорол йўналишида 2 та “Нексия” русумли транспорт воситалари ўртасида тўқнашув содир бўлди. ЙТҲ натижасида 2 нафар фуқаро енгил тан-жароҳати олган. Бошқарма қутқарувчилари отряд командири бошчилигида ЙТҲ содир бўлган жойга етиб бориб, фуқароларни автомобилдан чиқариб олишда амалий ёрдам кўрсатишди.\n2017 йил 13 июль соат 12:50 да Жиззах шахрида яшовчи фуқаро Жиззах вилояти ФВВга уйининг темир эшиги ёпилиб қолганлиги сабабли очиш учун амалий ёрдам сўраб мурожаат қилган. Воқеа жойига навбатчи қисм қутқарувчилари етиб борган ва хонадоннинг эшигини очишиб, уй ичида қолган болани соғ-саломат онасига топширдилар.\nИнститутга ўқишга киритиб қўйишни ваъда қилиб, 7 минг долларга «ухлатган» шахс ушланди\n15:51 / 14.04.2018\nЖиззахда ЙТҲ, икки киши ҳалок бўлди\n10:06 / 14.04.2018\n25 ёшли йигит 146 нафар фуқаронинг 128 млн сўм пулини "ухлатиб" кетди\n17:15 / 13.04.2018


Жафар Ирисметов: «Жасур Яхшибоевга Европа клубларидан таклифлар бор» - Zamin.uz\nЖафар Ирисметов: «Жасур Яхшибоевга Европа клубларидан таклифлар бор»\n«Пахтакор» спорт директори Жафар Ирисметов айни дамда ижара асосида Беларуснинг «Энергетик-БГУ» жамоасида тўп тепаётган Жасур Яхшибоевга Европа клубларидан таклифлар борлигини айтди. Бу ҳақида «Пахтакор» спорт директори Жафар Ирисметов маълум қилди.\n«Жасур Яхшибоев Ўзбекистон чемпионатида негадир очилиб кета олмади. Аммо у мамлакатдаги энг иқтидорли футболчилардан бири. Уни билган ҳолда «Энергетик-БГУ»га берганмиз. У ерда ёш ўйинчилар кўп. Мураббийларни ҳам таниймиз. Уни ижарага беришдан олдин мураббийлар билан ҳам гаплашганмиз. Айни дамда футболчига Венгрия, Польша ҳамда Португалия чемпионатларидан таклифлар бор. Тўғри, таклиф билдираётган клублар топ клублар эмас. Бироқ таклифлар келиб турибди», — дейди «Пахтакор» спорт директори Жафар Ирисметов.\nМаълумот учун, трансфер ҳуқуқи «Пахтакор»га тегишли бўлган Жасур Яхшибоев Беларусь чемпионатида 4-турдан сўнг 3 та гол билан энг яхши тўпурар бўлиб турибди. Унинг жамоаси 16 апрель, пайшанба куни, «Городея» клубига қарши 5-тур учрашувида майдонга тушади. Ўйин Тошкент вақти билан 19:30 да бошланади. “Замин” янгиликларини “Facebook”да кузатиб боринг\n14-04-2020, 20:19, Спорт\n9-12-2019, 21:57, Спорт\nЗабиҳилло Ўринбоев, Жасур Ҳакимов ва Андрей Сидоров "Пахтакор"да\n26-12-2018, 21:16, Спорт\nПро лицензиясига ўқитиш бўйича курсларнинг биринчи модули якунланди\n23-11-2018, 16:20, Спорт


Ислом – аёлларга зўравонлик қилишга қарши – .:: Xadicha.uz\nИслом – аёлларга зўравонлик қилишга қарши\nИслом динида аёллар эъзозланиб, уларга юксак эҳтиром кўрсатилган. Фиқҳий ҳукмларда уларга нисбатан енгилликлар берилганини ҳам кўришимиз мумкин. Аёллар жамият ва оиладаги муайян вазифа ва масъулиятлардан озод этилган.\nАёлларга кўрсатиладиган муносабат гўзал ҳолатда бўлиши кераклиги эса Расулуллоҳ (с.а.в.)нинг кўплаб ҳаисларида келтирилган. Пайғамбаримиз ўз аҳли аёлларига, шунингдек, жамиийки, аёлларга ҳушмомала, ҳалим, доимо табассумли бўлганлар. Расулуллоҳ (с.а.в.) айтадилар:\nАёллар ислом динида эъзозланган экан, истисноли ҳолатларда уларнинг турмуш ўртоқларига нисбатан итоатсизликлари ёки жамият ва оиладаги фасод, исёнлари сабабли шариатда эркак киши томонидан айрим чоралар қўллаши мумкин:\nТушунтириш ишларини олиб бориш (ваъз-насиҳат);\nҲижрон чораси – ётоқни ажратиш ёки гаплашмаслик;\nЕнгил туртиб қўйиш.\nҚуръони каримда: «Эркаклар хотинлар устида раҳбардирлар. Бунга сабаб Аллоҳ уларнинг бировларини бировларидан (яъни эркакларни аёллардан) ортиқ қилгани ва эркаклар (хотинлари ва оилалари учун) ўз мол-мулкларидан сарф-харажат қилганларидир. Бас, ибодат-итоатли ва эрлари йўқлигида Аллоҳнинг ҳифзу ҳимояти билан (эрларининг мол-мулкларини ва ўз иффатларини) сақловчи хотинлар — яхши хотинлардир. Хотинларингизнинг итоатсизлигидан қўрқсангиз, аввало уларга панд-насиҳат қилинглар, сўнг (яъни насиҳатларинг кор қилмаса) уларни ётоқларда тарк қилингиз (улар билан бир жойда ётмаслик орқали тарбия этиш чорасини қўлланг), сўнгра (яъни шунда ҳам сизларга Шариат мезони остида бўйинсунмасалар) уринглар. Аммо сизларга итоат қилсалар, уларга қарши бошқа йўл ахтарманглар (зулм қилманглар). Албатта, Аллоҳ энг юксак ва буюк бўлган Зотдир». (Нисо сураси, 34-оят)\nЎтган аҳли солиҳ уламоларнинг бирларидан ушбу ояти каримада изн берилган уришнинг маъноси сўралганида, мисвок ёки бирор бармоғи билан туртиш, деган эканлар. Ҳадис китобларида ривоят қилинишича, Муовия ибн Ҳайра ал-Қушайрий розияллоҳу анҳу: «Эй Аллоҳнинг Расули, хотинларимизнинг биздаги ҳақлари нима?» деб сўраганида, Пайғамбар алайҳиссалом: «Агар таом есанг, унга ҳам едирасан, кийим кийсанг, унга ҳам кийдирасан, юзига урма, ёмон сўкма, ташқарида ҳижрон қилма», деганлар.\nАллоҳ таоло Қуръони каримда: “Ким – у ҳоҳ эркак бўлсин, ҳоҳ аёл-мўминлик ҳолида савобли ишлар қилса, айнан улар жаннатга кирурлар ва уларга хурмо данагининг ипича ҳам зулм қилинмагай”(Нисо сураси, 124-оят)да марҳамат қилинади.\nҲадиси шарифда эса: “Аёллар хусусида Аллоҳдан қўрқингиз. Зеро, сиз уларни Аллоҳдан омонат ўлароқ олгансиз” (Имом муслим ривояти), дейилади.\nУммул-мўминин Оиша онамиз розияллоҳу анҳо айтадилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қўллари билан ҳеч кимни урмаганлар, на бирон аёлни ва на бирон хизматчини, фақат Аллоҳ йўлида жиҳод қилганларида (Исломга қарши жанг қилган кофирларни ўлдирганлар). Биров у зотга озор берса ҳам ҳеч қачон ўзлари учун ўч олмас эдилар. Фақат, Аллоҳ ҳаром қилган нарсаларга йўл қўйилса, Аллоҳ учунгина интиқом олардилар». (Имом Муслим ривояти).\nмуассасаси директори Н.Ибрагимова


Эл қатори, мен ҳам бир таянч нуқтасига муҳтож эдим… « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n26 June 2016 - 8:00\n1956 йилда мактабнинг биринчи синфига бордим ва мислсиз сабр билан яна ўн йил қатнадим. Еттинчи синфгача аъло, тўққизинчи синфгача ўрта ўқидим. Ўнинчи синфда эса, имтиҳонга мажбурлаб олиб кетишган эди. Бу «мажбурий хизмат» йилларида мени овунтирган нарса мутолаа эди. Отамнинг бор-йўғи иккита китоби бор эди – «Ўтган кунлар» ва «Умар ҳайём». Бу китобларнинг такрор-такрор ўқилиши менинг ғашимни келтирарди. Қолаверса, бу китоблар жуда зерикарли эди. Мен ўзимга бир манба ахтарар эдим, ҳеч адо бўлмайдиган манба.\nОвулдан уч чақирим узоқда, эски район марказидаги МТС (машина-трактор стансияси)нинг кутубхонаси ўша манба экан. Бу кутубхонанинг битта мудири ва иккита муштарийси бор эди. Мудир олтмиш ёшлардаги бир кампир, муштарийлар – Бошқир шайх қишлоғидан тракторчи Саъдулла ва мен. Кутубхона, ичи қоронғи ва дунёдаги энг сокин кутубхоналардан бири эди. Китоб ҳиди одамни сархуш қиларди. Уларни пайпасларкан, хоҳлаган китобни олиш, бир эмас, бешта, ҳатто ўнта олиш мумкинлигини ўйлаб шошиб қоларди киши.\nУ кунлардан «Одерда баҳор», «Матонатли кишилар», «Олтин юлдуз», каби совет ватанпарварлигини, мадҳ этувчи рус ёзувчиларининг китоблари ва бир латиш ёзувчисининг «Ватанни қўмсаб» номли ҳазин романини эслайман. Яна бир эслайдиганим, кутубхонанинг деворларига ёпиштирилган, сарғайиб кетган плакатлар. Уларда атом бомбаси тушганда «противогаз»ни кийиш усуллари ва портлаш тўлқинидан бекиниш намуналари кўрсатилган эди.\nМен кутубхона жавонларини пайпаслар экан, дунёда Кариб бўҳрони вужудга келганини билмасдим. Жон Кеннедининг буйруғи билан американ ҳарбий кемалари Куба оролига яқинлашаётгани, Хрушчев бобомиз эса, бошида қолган энг сўнгги сочларини юлаётганидан асло хабарим йўқ эди. Дунё учинчи жаҳон урушига ҳозирланар эди. Мен эса, ўз урушимни бошлаб юборган эдим. Китобларда. Лекин мактабни ҳеч севолмадим. Барибир аттестат беришди, аммо бу аттестат билан қаерга боришни билмадим. Мактабдошим Қурол Султоннинг маслаҳати билан Урганч пединститутининг адабиёт бўлимига кирмоқчи бўлдим. Имтиҳонларга тайёрланар эканмиз, Қурол шоир Р. Бобожоннинг рубойиларини ўқиб берди. Бундай рубоийни мен ҳам ёзишим мумкинлигини айтгандим, Қуролнинг жаҳли чиқди.\nУни тинчлантириш учун уч-тўрт рубоий ёздим. Шу баҳона, шеър ёзадиган бўлдим. Аслида, ҳеч шоирликка даъвогар эмасдим, рассомликни орзу қилардим. Ҳозир ҳам даъвогар эмасман, аммо бўлар иш бўлди, беш-олтита китоб чиқди.\nШеър узоқ йиллар давомида менинг тарбиячим бўлди. Ҳеч муроса билмайдиган тарбиячим. Унинг шарофати билан аввал сентиментализм касаллигидан қутулдим. Ҳатто севги ҳақида гапираётиб ҳам, титрамасликни ўргандим. Машқларимда «титроқ» сўзи жуда кўп, чунки, уни қанча кўп ёзсам, у менда шунча оз қоларди – ундан тозаланиб борардим. Агар китобларимда ҳиссиётли шеърлар бўлса, булар кутилган ҳиссиётдир. Бу гўзал дунёнинг ҳиссиёти. Жозибаси инсонни қулга айлантирган ҳиссиёт.\nЖозибаси пардага ўхшайди, орқасида қўрқинчли бир абадият. Қўрқинчли, чунки, инсонлар унинг нима эканлигини билмайдилар. Тўғрироғи, билишдан қўрқадилар.\n«Нега келдинг дунёга?», дея\nОдамлар «мен дунёга нима учун келдим?», деб ўзларидан сўрашга қўрқадилар. Мен ҳам қўрқардим. Етмишинчи йил бошларида фаранг олими Блез Паскалнинг китобидаги бир фикр диққатимни тортди. Сўзма сўз эсимда йўқ, тахминан шундай маъноси эди: «Инсон ўзининг бир пайтлар нақадар юксакликдан йиқилганини англаши учун бу дунёда яшайди».\nБу диний фикр мендаги қўрқувни деярли йўқ қилди. Қўрқув – жоҳиллик меваси. Мен етмишинчи йилларнинг интеллектуал жоҳилият талабаларидан бири эдим ва Паскалнинг фикри менга буюк кашфиёт бўлиб кўринган эди.\nАлбатта, Қуръони Карим борлигини билардим. Аммо унда нафақат инсоният тарихи ва келажаги, балки, ҳар бир «қуриган япроқнинг тарихи» ҳам ёзилганини билмасдим. Агар билганда эди, ақлимга сиғдира олмасдим, чунки бу ҳодиса инсон ақлига сиғмайди. Бу Китоб пойига етиб келгунча юзлаб ширк тўла китоб босиб ўтишга тўғри келди. Диний тарбиям йўқ эди, деб ўзимни оқламаяпман, буларни ёзаркан, тавба қилаяпман фақат.\nБу изтироб худди қадимги юнон файласуфи Пармениднинг изтиробига менгзар эди. Парменид шундай нола қиларди: «Эй, худолар, мен сиздан ҳеч нарса сўрамайман, менга фақат битта Собитлик беринг. Бу тинмай ўзгараётган, ҳар турли рангларда товланаётган беқарорлик денгизида менинг ёпишиб олишим учун бир оғоч – бир барқарорлик, бир собитлик беринг!», деб ёлворарди шўрлик. Лекин унинг нолалари беҳуда эди, чунки, у собитликни Оллоҳдан эмас, худолардан сўраётган эди. Парменид политеизм (кўпхудолилик) замоннинг қурбони эди. Аммо ўзи англамаган ҳолда, Оллоҳни, бутун оламларни яратган ягона Оллоҳни – ягона таянчни излаётган эди.\nБундай таянчни совет даврида ўз динидан узоқлаштирилган одамлар ҳам излай бошладилар. Менга ўхшаганлар учун шеър бу изланишда воситачи эди. Шеър изланиш изтиробидан чарчамаслик учун бир танаффус эди. Шеър ташқарисида чексиз, юракни орзиқтириб юборувчи бўшлиқ бор эди. Бу бўшлиқ бизнинг жондан севган дунёмиз эди. Жозибаси қўрқинчли дунё.\n…Яна ўша давра, яна ўша май\nАммо тинмай қўшиқ айтиш мумкин эмас эди, тинмай йиғлаш ёхуд тинмай қаҳ-қаҳа отишнинг иложи йўқ эди. Қалб бир осойишталик истар, қутурган эҳтирос денгизида ҳалок бўлмаслик учун бир таянч истар эди. Инсонга муҳаббат, санъатга муҳаббат, ҳатто миллатга, ватанга муҳаббат ҳам қалбга бу таянчни бера олмасди. Қалб бир сўқир каби буюк изтироб ичида пайпасланар ва ўзининг асл кимлигини ахтарарди. Бир овоз унга «мен сенга ўқ томирингдан ҳам яқинман!», дея шивирларди, аммо у овоз соҳибини кўра олмас эди.\nЕтмишинчи йилларда бу мажҳул сезгини жуда кўп ёш шоирлар яшаганига аминман. Аммо бу сезги шеъриятда ҳеч қачон лейтмотив бўлмади. Гўё шеър, ўз йўлидан, уни ёзганлар ўз йўлидан юрарди. Шеър руҳоний бўлиши мумкин эди, аммо биз бундай бўлишимиз мумкин эмас эди. Биз ғурурнинг асирлари эдик.\nТўғри сўзни сўйлаш ғурури, жасорат билан сўйлаш ғурури, ҳеч кимга ҳеч қачон бўйин эгмаслик ғурури, дўстга садоқат, душманга нафрат ғурури ва ҳаказо. Хуллас, биз бир олийжаноблар эдик, лекин сўқир қалб буни тан олмас эди ва ўзига таянч ахтаришда давом этарди:\nЧунки, бизнинг ўша саналган барча олийжаноб фазилатларимиз ҳавода осилиб турарди. Бу фазилатларни қўядиган бир гўша, бир меҳроб йўқ эди. Бу фазилатларни қайд этадиган бир ҳакам, уни қабул қилиб оладиган ҳеч ким йўқ эди. Биз бу жавоҳирларни ҳавоий ғурурга омонот этгандик. Қалб, шу боис ёнаётган авлиёдай чирпинарди, шу сабаб гуноҳ қуши кетмасди устимиздан. Биз яхшилик ва ёмонлик нима эканини билардик.\nАммо яхшилик қиларкан, уни ғурур ризоси учун қилардик. Ёмонликдан ўзимизни тияркан, ғурур ризоси учун тиярдик. Лекин қалб бу фаолиятнинг янглиш эканлигини англарди. У жиддийроқ иш билан шуғулланарди. У ўзининг қайси юксакликдан йиқилиб тушганини чамаларди. У ўзининг қибласини ахтарарди. Қалб бутун оламларни бор қилган Оллоҳ ризосини истарди.


Россияда тожикча фамилияга эга меҳнат муҳожирларига...\n05.07.2018 19:04 0 2216\nТожикистонлик минглаб кишилар суффикси «-вич» ва «-ов» бўлган фамилияларга қайтмоқда. Бу ҳақда «CA-news.org» хабар бермоқда.\n«Қўмитамиз мутахассислари қатор туманлар – Ёвон, Спитамен, Истаравшан, Шаҳристон ва Матчода тадқиқотлар олиб боришди. Россиядан қайтган кўплаб меҳнат муҳожирлари фамилия ва отасининг исми бўйича муаммоларга дуч келганини айтишган. Шу боис улар яна русча фамилияларга қайтишни афзал билишмоқда», – дейди Тожикистон ҳукумати қошидаги Тил ва атамалар қўмитаси ходими Абдураҳим Зулфониён.\nБундай ҳолат пойтахт Душанбе шаҳрида ҳам кузатилган. Душанбе шаҳри Фирдавсий тумани ФҲДЁ бўлими мудири Саёҳат Дўстизоданинг хабар беришича, одамлар ўз фамилияларини русчага ўтказиш юзасидан мурожаат қилишаётган экан. Унинг фикрича, фамилиялар ўзгартирилса-да, барибир Россияда уларга осон бўлмайди.\n«Лекин кўплаб тожикча фамилия: -и, -зод, -зода, -он, -ёнга эга кишилар Россия фуқаролигини олган», – дейди Саёҳат Дўстизода.\nСинчиларнинг маълум қилишича, фамилияларни русчалаштириш полициядан қутулиш имконини берар экан. Чунки русча фамилияга эга бўлган фуқаролардан кўра кўпроқ тожикча фамилияга эга кишилар Россия ҳудудидан чиқариб юборилаётган экан.\n2007 йилнинг бошларида Тожикистон президенти бошчилигида кўплаб мулозимлар тожикча фамилияга ўтишган эди.\n2011 йилда эса янги туғилган чақалоқларга фамилия беришда миллий қадриятларни қадрлаш қонун билан белгилаб қўйилди.


Самарқандда МИБ ходимига тан жароҳати етказган фуқарога нисбатан жиноят иши очилди - zarnews.uz\nСамарқандда МИБ ходимига тан жароҳати етказган фуқарога нисбатан жиноят иши очилди\nМажбурий ижро бюросининг Булунғур туман бўлими давлат инспекторлари И.М. ҳамда Ф.Х.лар тумандаги “Оқтош” маҳалласи “Шўрбедана” қишлоғида яшовчи фуқаро А.Х.нинг яшаш хонадонига энергия ресурслари ва сувдан фойдаланиш қонунийлиги ҳолатини текшириш мақсадида боришган. Бу ҳақда Zarnews.uz сайтига Мажбурий ижро бюроси Булунғур тумани хабар бермоқда.\nХизмат вазифасини бажараётган давлат инспекторлари А.Х.га электр энергияси истеъмоли бўйича зарур ҳужжатларни тақдим этишни сўраган.\nШу пайт А.Х.нинг ўғли Х.Х.маст ҳолатда келиб қолган ва давлат инспекторларининг қонуний фаолиятларига фаол қаршилик кўрсатиб, ҳақоратларга кўмиб ташлаган. Бу ҳам камлик қилгандек, уяли телефонларини ҳамда хизмат жетонларини тортиб олиб, давлат инспектори Ф.Х.га тан жароҳати етказган.\nМазкур ҳолат юзасидан туман прокуратураси томонидан фуқаро Х.Х.га Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг 219-моддаси 2-қисми билан жиноят иши қўзғатилди.


ҚУРЪОНИ КАРИМНИ ТЕЗ ВА ОСОН ЁДЛАШДА ЗАМОНАВИЙ ИННОВАЦИОН ЁНДАШУВЛАР – oliymahad.uz\nҚУРЪОНИ КАРИМНИ ТЕЗ ВА ОСОН ЁДЛАШДА ЗАМОНАВИЙ ИННОВАЦИОН ЁНДАШУВЛАР\nҲурматли Қуръон мухлислари! Сўнгги йилларда юртимизда Қуръони Каримни ўрганишга жиддий эътибор қаратилмоқда. Бунга ҳар йили ўтказиб келинаётган Республика Қуръон мусобақаларининг 2018-йилда кенг миқёсда, оммавий тарзда ўтказилганини мисол қилиш мумкин. Шунингдек, юртимиздаги фаолият юритаётган барча Ислом билим юртларида Қуръон ёдлашга ихтисослашган алоҳида гуруҳлар ташкил қилингани ҳам сўзимизнинг тасдиғидир.\nУшбу хайрли ишлар давоми сифатида, келажакда Қуръон таълимида янада катта натижаларга эришиш, таълимни самарали олиб бориш мақсадида, айни пайтда, мен таҳсил олаётган Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти устозлари томонидан менга “Қуръони Каримни тез ва осон ёдлашда замонавий инновацион ёндашувлар” мавзусида малакавий битирув диплом иши берилган.\nБиз, институтимизнинг тажрибали устозлари назорати остида мавзуни жиддий ўрганишга, юртимизда ҳали қўлланилмаган янги услублар яратишга киришдик. Жаҳоннинг кўплаб мамлакатларидаги Қуръон мадрасаларида фойдаланилаётган услубларни кўриб чиқдик. Халқаро мусобақага борганимизда ҳам кўпгина иштирокчи қорилар билан тажриба алмашишга, уларнинг ҳам услуб ва тажрибалари ҳақида маълумот олишга интилдик. Интернет орқали ҳам кўплаб хорижий университетларнинг сайтларига кириб, уларнинг таълим тизимини ўрганишга ҳаракат қилдик. Дунёнинг таниқли қироат уламолари томонидан таълиф этилган Қуръони Каримни тез ва осон ёдлашга доир араб, инглиз ва турк тилларидаги китобларни кўриб чиқдик ва энг керакли нуқталарини таржима қилиб илмий ишимизга киритиб бордик.\nАйни пайтда илмий ишимиз қисман тайёр. Ҳозир эса, биз кўриб чиққан бир нечта услубларни жамлаб тузилган ва ўзимиз, ушбу услублар ичида энг фойдалиси деб билган янги услубни қисқача шаклда эътиборингизга ҳавола қилмоқчимиз.\nАгар ушбу услублар сиз азиз ҳамюртларимизга ёрдам бера олса, биз илмий ишимизда фойдаланган манбаларнинг муаллифларининг, ўз тавсиялари билан бизга ёрдам берган барча устозларимизнинг, жоиз бўлса, каминанинг ҳам ҳаққимизга дуо қилиб қўйишингизни илтимос қиламиз. Аллоҳ таоло бу билимларни ўзимизга ҳам, ўзгаларга ҳам, дунё ва охиратда манфаатли айласин, омийн!\nҚуръон ёдлаш учун қулай, ортиқча чалғитувчи нарсалардан холи, тинч хона танлаб олинади;\nГавдани тик тутган ҳолда ўтирилади, мусҳафни кўкракдан баландроқ бўлган лавҳа устига, сал чапроқ қилиб қўйилади;\nЁдлаш учун, кўпи билан бир ёки бир ярим қатор оят белгилаб олинади. Агар оят бир ярим қатордан узун бўлса, маъно бузилмайдиган жумлагача бўлиб олинади;\nМусҳафга диққат билан қараб, имконият даражасида баландроқ, ўртача тезликда, бироз тараннум билан, 3 маротаба ўқилади;\nКейин мусҳафни ёпиб, ўша қаторнинг ўзини ёддан худди шу тарзда етти мартагача ўқилади.\nМана шунда жами ўн марта ўқилган бўлади ва бир қатор тўлиқ ёд бўлади. Кейинги қаторларни ҳам худди шундай услубда ёдланади. Ярим саҳифа бўлганда, шу услубда (уч марта қараб ва етти мартагача ёддан ўқиб) битта жамланади. Мана шунда жами йигирма (20) марта ўқилган бўлади. Ва бир саҳифа бўлганда, шундай қилиб яна бир жамланади ва барчаси ўттиз (30) марта бўлади. Бунинг учун ярим соат вақт сарфланади ва бир саҳифа тўлиқ ёд бўлади (ин ша Аллоҳ).\nАгар биз бир кунда узлюксиз эмас, балки орада дам олиб, умумий беш соат ажратсак, ярим пора (ўн – 10 саҳифа) ёдлашга имкониятимиз бўлади. Қўшимча яна ярим соат ажратиб, олдин ёдлаган пораларимиздан ҳар куни бир пора ўқишни одат қилсак, ёдланган поралар есдан чиқиб кетмаслигини таъминлайди.\nХудди шу тарзда давом этсак, икки ойда Қуръонни тўлиқ ёд олишга эришамиз, ин ша Аллоҳ (олий маъҳаднинг бир нечта талабалари мисолида кузатилган).\nИккинчи марта такроран ёдлашда:\nҲар куни бир порани белгилаб олиб, ҳар бир саҳифани беш марта мусҳафга қараб ва беш марта ёддан ўқилади. Сўнггида порани тўлиқ жамлаб, уч марта ўқилади. Бунга таҳминан олти-етти (6-7) соат вақт сарфланади.\nУстозга топшираётганда ҳар сафар биринчи порадан бошлаб топшираверади, то ўн пора бўлгунга қадар. Кейин, ўн пора бўлганда, худди шу тарзда, ўнинчи порадан такрорни бошлайди, то биринчи порага етгунча (яъни тескари томонга қараб юрилади). Ҳар ўн порани алоҳида, шу услубда такрорланади. Ўттиз порани тугатишга яна икки (2) ой вақт сарфланади.\nУчинчи такрорда эса худди шу жараённи ҳар куни икки порадан давом эттирилади. Ҳар бир саҳифа уч марта қараб ва уч марта ёддан, кейин порани жамлаб, бир марта қараб ва бир марта ёддан ўқилади (жами 6-7 соат). Ҳар ўн пора бўлганда, тескари томондан бошлаб ҳам шу шаклда қайтариб қўйилади. Ўттиз порани тугатишга бир ой вақт сарфланади.\nТўртинчи такрорда ушбу жараён тўрт порадан давом этади. Ҳар бир саҳифа бир марта қараб ва бир марта ёддан ўқилади. Порани жамлаб бир марта ўқилади (жами -7 соат). Ҳар ўн пора бўлганда, тескари томондан бошлаб ҳам шу шаклда қайтариб қўйилади. Ўттиз пора учун жами ўн беш – йигирма (15-20) кун керак бўлади.\nБешинчи такрорда беш порадан (бир марта қараб ва бир марта ёддан), жами олти кун давом этади. Ҳар ўн пора бўлганда тескари томондан бошлаб ҳам шу шаклда қайтариб қўйилади. Бошидан ҳисобланса, барчаси бўлиб, олти ой сарфланади.\nБир кунда ўн порани, биринчи порадан бошлаб, ўнинчи порагача мусҳафга қараб бир марта ўқилади, иккинчи мартасида ёддан топширилади. Эртасига эса худди шу шаклда, аммо ўнинчи порадан бошлаб, сўнг тўққизинчи, саккизинчи, ва ҳоказо то биринчи порагача тескари тарафдан бошлаб, ёддан топширилади. Бу пораларнинг рақамларини яхши эслаб қолиш учун жуда фойдали. Ҳар ўн пора худди шу тарзда такрорланади. Ўттиз пора учун олти кун вақт сарфланади.\nЕттинчи такрорда худди олтинчи такрордаги каби жараён ўн беш порадан такрорланади. Ўттиз пора учун жами тўрт кун вақт кетади.\nОхирги – саккизинчи такрорда:\nБир кун мобайнида фақат Қуъронга қараб ўттиз порани тўлиқ хатм қилади. Кейин орада бир кунлик танаффус қилиб, мияга дам берилади ва учинчи куни Қуръони Каримни бир ўтиришда тўлиқ ёддан ўқиб топширилади. Яна бир кун танаффус қилинади. Сўнгра Қуръонга қараб иккинчи бор тўлиқ хатм қилинади. Сўнгра яна бир кун дам олиб, кейин Қуръони Каримни бир ўтиришда тўлиқ ёддан фақат ўттизинчи порадан бошлаб биринчи порагача тартиб билан ёддан топширилади. Бу жараён учун бир ҳафта вақт сарфланади.\nУмумий ҳисобланса, олти ярим ой ичида Қуръони Каримни комил ёд олиш имкони бўлади (ин ша Аллоҳ).\nУшбу услуб – Саудия Арабистони, Туркия, Малайзия, Мавритания, Тунис, Жазоир Қуръон мадрасаларида фойдаланилаётган бир қанча услублар жамланмасидан тузилди.\n907830cookie-checkҚУРЪОНИ КАРИМНИ ТЕЗ ВА ОСОН ЁДЛАШДА ЗАМОНАВИЙ ИННОВАЦИОН ЁНДАШУВЛАРno\nОлдингиНавоийнинг “Арбаъин”и…КейингиГўшти ейиладиган ҳайвонлар бавлининг ҳукми


Саид-Абдулазиз Юсупов Муҳаммад Солиҳ билан юзма-юз « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nСаид-Абдулазиз Юсупов Муҳаммад Солиҳ билан юзма-юз\n13 May 2019 - 18:39\nАкам Саид Абдулазиз Юсупов зиёли сифатида, мамлакатимизда ҳақиқий барқарорлик ўрнатилиш керак, акс ҳолда ривожланиш бўлмайди, деган фикрини жуда кўп такрорларлаб келар эди. Шу нуқтаи назардан Каримов даврида пайдо бўлган ижтимоий қатламлар орасидаги юзга келган зиддиятни бартараф қилишга янги ҳукуматимизга катта умид боғлаган эди, Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг бу ишни уддалашига ишонар ва ҳали ҳам ишонишига аминман. Бу соҳада ўзи ҳам қўлидан келган хизматга тайёр эканини ҳукумат одамларига айтарди.\nУ ҳукуматимиз ва мухолифат ўртасида диалог ўрнатилиб, ораларидаги гина-қудрат тугатилиб, ҳаммалари биргалашиб, халқимиз ва Ватанимиз равнақига хизмат қилиши учун тинимсиз сайъи ҳаракат қилди. Саид Абдулазиз Юсупов: “Ҳозирги кунда ҳатто ривожланган давлатлар қуролли мухолифат билан ҳам диалог ўрнатиб, ўлкаларида барқарорлик ўрнатишяпти. Нега энди биз қуролсиз, демократик мухолифат билан шундай муросани йўлга қўймаслигимиз керак?” деган фикрни айтиб келарди. Агар мухолифат лидерлари ватанимизга қайтиб, уларнинг ташкилоти сиёсий жараёнда иштирок этса, Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг дунё аренасидаги обрўси юксалади, бутун дунйодан ўлкамизга инвестициялар келади, иқтисодий аҳволимиз тезда яхшиланади, деб орзу қилар эди. Аммо бундай ислоҳотга қарши бўлган кучлар худди Каримов давридагидай мухолифатдан душман ясаб, Президентни қўрқитишга давом этмоқдалар. Буни биз зиёлилар Президентизга тушунтиришимиз керак, дер эди.\nҚуйидаги эътиборингизга ҳавола қилинаётган видео-суҳбат ана шу мақсад билан тайёрланган. Суҳбат таниқли ўзбек мухолифи, шоир ва сиёсатчи Муҳаммад Солиҳ билан ўтказилган.\nВидео ўтган йили Истанбул шаҳрида ёзиб олиниб, ҳукумат одамларига тақдим қилинган эди. Акам бу видеони тарқатиш учун ҳукумат одамларининг рухсатини кутаётган эди. Менинг билишимча, улардан “бироз кутинг”, деган жавоб олган.\nАкам қамоққа олингандан кейин бу видео суҳбатни сақлаб ўтиришнинг фойдаси йўққа ўхшади. Аксинча, одамлар асл ҳақиқатни ҳамда акамнинг юртимиз барқарорлиги учун қилган фидокорликларини билиши керак, деб ўйладим ва бу суҳбатни тарқатишга қарор қилдим.\nMуҳаммад Баҳоуддин Юсупов


17 ноябрь, 2019, 22:14 492\nҲамюртимиз клубини ўзгартиради.\nМаълумки, бир қатор футболчиларимиз хориж чемпионатларида тўп суриб келмоқдалар. Улардан бири эса Индонезия чемпионатида тўп сураётган ҳамюртимиз Жавлон Гусейновдир. Хабарингиз бўлса, у жорий йилги мавсум бошида Индонезиянинг «Пусамания Борнео» жамоаси таркибига қўшилганди.\nШуни айтиш керакки, ҳамюртимиз шу кунгача 27 та ўйиннинг 25 тасида иштирок этди. 2 та учрашувни эса сариқ карточкалари тўрттага етгани сабабли ўтказиб юборган. Айни пайтда Гусейновнинг жамоаси Индонезия чемпионатида 17 та жамоа орасида 42 очко билан 4-ўринда бормоқда. Олдинда эса яна 7 та тур учрашувлари турибди. Индонезия чемпионати эса 22 декабрь куни якунига етади.\nЭътиборлиси, Жавлон Гусейнов «Пусамания Борнео» таркибида жамоа сардори сифатида тўп сурмоқда. Қолаверса, ҳамюртимизнинг клуби билан тузган шартномаси шу йилнинг охирида якунланади. Маълумотларга қараганда, Гусейнов мавсум тугаганидан кейин жамоасини ўзгартирмоқчи. Бу борада унга қизиқиш билдираётган клублар ҳам бор. Шу сабабли ҳамюртимиз келаси мавсумни ҳам яна Индонезия чемпионатида ўтказишининг эҳтимоли катта. Мавсум тугаганидан сўнг кейинги тақдирига ойдинлик киритади.


Янги йилдан жамоат транспортлари тўлови автоматлаштирилади\nЯнги йилдан Тошкент шаҳар жамоат транспортлари йўл ҳақи қабул қилинишининг автоматлаштирилган тизимига ўтади.\nТОШКЕНТ, 27 дек – Sputnik. Янги йилдан Тошкент шаҳар жамоат транспортлари йўл ҳақи қабул қилинишининг автоматлаштирилган тизимига ўтади. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ахборот хизмати маълум қилди.\nУшбу қулайлик Ўзбекистон Республикаси транспорт вазирлиги ташаббуси билан “Узкард” ҳамда “Алоқабанк” ҳамкорлигида ташкил этилди.\nЭнди ер усти ҳамда ер усти махсус жамоат транспортидан фойдаланувчи йўловчилар махсус транспорт карталари ва контактсиз технологияли “NFS” банк карталари “Узкард” ва “Хумо” орқали йўлкира ҳақини тўлаш имкониятига эга бўлишди.


NUR-SULTAN. Kazinform – Қозоғистонда ҳар куни 90-100 минг киши эмланади. Бу ҳақда Қозоғистон соғлиқни сақлаш вазири Алексей Цой маълум қилди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\n«Албатта, биз эмлаш кампанияси имкон қадар тезроқ тугашини истаймиз. Шу билан бирга, мен ўз ишимни янада кучайтиришимиз керак деб ўйлайман. Ҳудудлар билан нима қилаяпмиз? Коронавирусни назорат қилиш бўйича идоралараро комиссия ҳар ҳафта ўтказилади. Унда биз ҳудудлар тарғибот ишларини кучайтириши зарурлигини айтмоқдамиз. Чунки вакцина ихтиёрий равишда берилади», - деди вазир Марказий алоқа хизматида бўлиб ўтган брифингда.\nШунингдек, у сўнгги кунларда мамлакатда эмлаш тезлиги ошганини таъкидлади.\n«Масалан, кеча тахминан 90 минг дозада эмлаш амалга оширилди. Умуман олганда, сўнгги кунларда 90-100 минг одам вакцина билан эмланмоқда. Биз бу ишни янада кучайтирамиз. Кузда 10 миллион кишини эмлашни режалаштирмоқдамиз», - деди Алексей Цой.\n#ҚР Соғлиқни сақлаш вазирлиги #Вакцина #QazVac


05:43 / 18.04.2014 | bek | 12772\nАссалому алайкум, ҳурматли Шайх Ҳазратлари! Таҳорат бузилишининг сабабларидан бири ел келиши ҳисобланади. Ел келиб таҳорат бузилганда қайта мустаҳаб қилиниб (ел келган жой қайта ювилиб) сўнг таҳорат олинадими ёки мустаҳаб қилмасдан таҳорат олинадими? Бавл қилинганда бавл қилинган жойни ўзини ювиб сўнг таҳорат олинса кифоя қиладими? Иложи бўлса истинжо ҳақида ҳам маълумот берсангиз.\nБу сарлавҳа остида келган маълумотларни «хало одоблари» десак ҳам хато қилмаган бўламиз. Ҳар бир кишининг кундалик ҳаётида бир неча бор такрорланиб турадиган бу муҳим амалга шариатда катта эътибор берилган. Бугунги кунда шахсий озодалик деб номланаётган ишни Ислом қадимдан ўта тартибли равишда йўлга қўйиб қўйган. Келинг, ўша маълумотларни ўрганишга киришайлик.\n«Истинжо»нинг луғавий маъноси «ахлатни кетказиш»дир. Фуқаҳолар истилоҳида эса, нажосатни сув ва унга ўхшаш нарса ила кетказиш ёки тошга ўхшаш нарса ила артишга «истинжо» дейилади. Уйқу ва елдан бошқа ҳар бир таҳоратни кетказувчидан тошга ўхшаш нарса ила истинжо қилмоқ суннатдир. Суяк, тезак ва ўнг қўл билан эмас. Сўнг уни ювмоқ одобдир. Агар у махраждан бир дирҳамдан кўпроқ тарқалган бўлса, у (ювмоқ) вожибдир. Икки аъзода ва баданнинг бошқа қисмида нажосат бўлмаса, истинжо қилишнинг кераги йўқ.Уйқу ва елга ўхшаш ҳушидан кетиш, жиннилик, мастлик каби таҳоратни кетказувчи нарсалардан ҳам истинжо қилинмайди. Қолганларидан, агар нажас бир дирҳам миқдоридан кам бўлса, истинжо қилиш суннатдир. Кўпчилик уламолар истинжо қилиш эркагу аёлларга суннати муаккададир, деганлар. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ишни доимо қилганлар. Қўлини ювгандан кейин уни бармоқларининг ич тарафи билан, махражини муболаға ила бўшаштирган ҳолда ювади. Кейин қўлни ювади. Халода қиблага қарамоқ ёки унга ортини қилмоқ макруҳдир. Уйқу ва елдан бошқа ҳар бир таҳоратни кетказувчи нарсадан тошга ўхшаш нарса ила яхши тазалангунича истинжо қилмоқ суннатдир. Уйқу ва елга ўхшаш: ҳушидан кетиш, жиннилик, мастлик каби таҳоратни кетказувчи нарсалардан истинжо қилинмайди. Қолган ҳолларда, агар нажас бир дирҳам миқдоридан кўп бўлса, истинжо қилиш вожибдир. Вожиб бўлганда ҳам, сув билан истинжо қилиш вожиб бўлади. Агар ундан кам бўлса, истинжо суннат ҳисобланади. عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، عَنِ النَّبِيِّ صلي الله عليه وسلم قَالَ: «وَمَنِ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ، مَنْ فَعَلَ فَقَدْ أَحْسَنَ وَمَنْ لَا فَلَا حَرَجَ». رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَأَحْمَدُ. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким тош ила истинжо қилса, тоқ қилсин. Ким шундоқ қилса, яхши қилибди. Ким қилмаса, танглик (гуноҳ) йўқ», – дедилар». Абу Довуд, Ибн Можа ва Аҳмад ривоят қилган. Истинжо тош, кесак ва шунга ўхшаш нарсалар билан, махраж тоза бўлганига кўнгил тўлгунича қилинади. Яъни бунда махсус адад белгиланмайди. Кўпчилик уламолар ҳар сафар истинжо қилиш эркагу аёлларга суннати муаккададир, дейишган. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ишни доимо қилганлар. Суяк, тезак ва ўнг қўл билан эмас. Бу ҳукмни фуқаҳолар қуйидаги шаръий далиллардан олишган. عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: اتَّبَعْتُ النَّبِيَّ صلي الله عليه وسلم وَخَرَجَ لِحَاجَتِهِ فَكَانَ لَا يَلْتَفِتُ فَدَنَوْتُ مِنْهُ، فَقَالَ: «ابْغِ لِي أَحْجَارًا أَسْتَنْفِضْ بِهَا أَوْ نَحْوَهُ وَلَا تَأْتِنِي بِعَظْمٍ وَلَا رَوْثٍ». فَأَتَيْتُهُ بِأَحْجَارٍ بِطَرَفِ ثِيَابِي فَوَضَعْتُهَا إِلَى جَنْبِهِ وَأَعْرَضْتُ عَنْهُ، فَلَمَّا قَضَى أَتْبَعَهُ بِهِنَّ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳожатларига чиқувдилар, ортларидан бордим. Одатда у киши ортларига қарамас эдилар. У кишига яқинлашувдим: «Менга тошлардан олиб кел, улар билан истинжо қиламан, (ёки шунга ўхшашроқ гап айтдилар) суяк ёки тезак олиб келма», – дедилар. У зотга кийимимнинг этагига тош солиб келтириб, ёнларига қўйдим ва ўгирилиб кетдим. У киши қазои ҳожат қилиб бўлиб, уларни ишлатдилар». Бухорий ривоят қилган. Суяк – таом чиқиндиси, тезак – ҳайвон чиқиндиси ҳисобланиши эътиборидан шу гап айтилган. Шунингдек, бу икки нарсанинг хусусиятларига эга бўлган нарсалар билан ҳам истинжо қилиб бўлмайди. Баъзи уламолар таом, кўмир, шиша, латта, дарахт баргига ўхшаш нарсалар билан истинжо қилиш ҳам макруҳ, деганлар. Шундоқ бўлганидан кейин, фойдали нарсалар билан истинжо қилиб бўлмаслиги ўз-ўзидан маълум бўлади. Баъзи қадимги уламоларимиз қоғоз билан истинжо қилиш макруҳ, дейишган. Чунки уларнинг вақтида қоғоз камёб бўлган. Ҳозир ҳам фойдаланиладиган қоғоз билан, хусусан, ёзуви бор қоғоз билан истинжо қилишга рухсат йўқ. Аммо истинжо учун алоҳида тайёрланган қоғоз билан истинжо қилишга ҳамма уламолар рухсат беришган. Чунки у айни шу мақсад учун махсус тайёрланган нарсадир. عَنْ سَلْمَانَ رضي الله عنه قِيلَ لَهُ: قَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ، فَقَالَ: أَجَلْ، لَقَدْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ لِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ، أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ، أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ، أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ إِلَّا الْبُخَارِيَّ. Салмон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «У кишига: «Набийингиз сизларга ҳамма нарсани, ҳатто, қандоқ бўшанишни ҳам таълим берди», дейилди. Бас, у киши: «Тўғри. Батаҳқиқ, у зот бизни қазои ҳожат учун ёки бавл учун қиблага қарамоғимиздан, ўнг қўл билан истинжо қилмоғимиздан ва учтадан кам тош билан истинжо қилмоғимиздан ҳамда чиқинди ва суяк билан истинжо қилмоғимиздан наҳий қилганлар», – деди». Бешовларидан фақат Бухорий ривоят қилмаган. Бу ҳадисда истинжога ишлатиш дуруст бўлмаган нарсалардан айримлари санаб ўтилмоқда. Сўнг уни ювмоқлик одобдир. عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه : أَنَّ هَذِهِ الْآيَةَ: نَزَلَتْ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلي الله عليه وسلم : «يَا مَعْشَرَ الْأََنْصَارِ، إِنَّ اللهَ قَدْ أَثْنَى عَلَيْكُمْ فِي الطُّهُورِ فَمَا طُهُورُكُمْ؟»، قَالُوا: نَتَوَضَّأُ لِلصَّلَاةِ وَنَغْتَسِلُ مِنَ الْجَنَابَةِ وَنَسْتَنْجِي بِالْمَاءِ، قَالَ: «فَهُوَ ذَاكَ فَعَلَيْكُمُوهُ». رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَالْحَاكِمُ وَالْبَيْهَقِيُّ. Ибн Можа, Ҳоким ва Байҳақийлар Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар: «Унда покланишни яхши кўрадиган эрлар бор» ояти нозил бўлганда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Эй ансорлар жамоаси! Аллоҳ сизларни покликда мақтади. Сизнинг поклигингиз нимадир?» – дедилар. «Намозга таҳорат қиламиз. Жанобатдан ғусл қиламиз. Сув ила истинжо қиламиз», – дейишди. «У – ана ўша! Уни маҳкам тутингиз!», – дедилар». Мазкур ояти каримада Қубо масжиди назарда тутилган. Масжиднинг жамоати ансорлардан иборат эди. Шу боис, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уларга мазкур савол билан мурожаат қилганлар. Агар у махраждан бир дирҳамдан кўпроқ тарқаган бўлса, у (ювмоқ) вожибдир. Нажосат бир дирҳамдан кўпроқ жойга тарқаган бўлса, уни ювиш вожиб бўлади. Қуруқ нарсалар билан тозаланиш тўлиқ покламайди, шу боис, у нажосат бир дирҳамдан оз миқдорда бўлганидагина жоиз ҳисобланади, чунки бу афв қилинган миқдордир. Ундан ортиғини суюқлик билан поклаш лозим. Агар сув билан истинжо қилиш соғликка зарар бўлса, қуруқ нарсалар билан тозаланишнинг ўзи кифоя қилади. Қўлни ювгандан кейин уни бармоқларининг ич тарафи ила махражини муболаға ила бўшаштирган ҳолда ювади. Кейин қўлни ювади. Махраждаги нажасни ювишдан олдин қўлни ювиш унинг тозалаш асбоби бўлганидандир. Махражни бўшаштириш ила унинг барча ерларидаги нажасотни ювиш осонлаштирилади. Кейин қўлни ювади. Шунда қўлига теккан нажосат ва ноқулай ҳидлар кетади. Халода қиблага қарамоқ ёки ортини қилмоқ макруҳдир. Бу ҳукмни фуқаҳоларимиз қуйидаги ва шунга ўхшаш бошқа далиллардан олганлар. عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأََنْصَارِيِّ رضي الله عنه، عَنِ النَّبِيِّ صلي الله عليه وسلم قَالَ: «إِذَا أَتَى أَحَدُكُمُ الْغَائِطَ فَلَا يَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَلَا يُوَلِّهَا ظَهْرَهُ، شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُوا». رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. Абу Айюб Ансорий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қачонки бирортангиз қазои ҳожатга борса, қиблага юзланмасин ва унга ортини ҳам ўгирмасин. Шарққа ёки ғарбга қаранглар», – дедилар». Бешовлари ривоят қилинган. عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلي الله عليه وسلم : «إِنَّمَا أَنَا لَكُمْ بِمَنْزِلَةِ الْوَالِدِ أُعَلِّمُكُمْ، فَإِذَا أَتَى أَحَدُكُمُ الْغَائِطَ فَلَا يَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَلَا يَسْتَدْبِرْهَا وَلَا يَسْتَطِبْ بِيَمِينِهِ». رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Мен сизларга худди отанинг ўрнидаман, сизларга таълим бераман. Қачонки бирортангиз қазои ҳожатга борса, қиблага юзланмасин, унга орқасини ўгирмасин, ўнг қўли билан покланмасин», – дедилар». Абу Довуд ривоят қилган. Демак, қазои ҳожат қилаётган одам қиблага қараб ҳам, қиблага ортини қилиб ҳам қазои ҳожат қилмаслиги керак. Ҳадисдаги шарққа ёки ғарбга қаранглар, деган гап Мадийнаи мунаввара аҳлига айтилган. Улар шарққа ёки ғарбга қарасалар қибла ён томонларида қолади. Бошқа жойларда қибла шарқ ёки ғарбда бўлиши мумкин. Уларга бу гап тегишли бўлмайди. Улар қиблага қараб ёки ортларини қилиб қазои ҳожат қилмасликлари учун шарқ ёки ғарбга қарамасликлари керак бўлади. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг юқоридаги гаплари Ислом дини хало одоби масалаларига жиддий эътибор берганига далолатдир. Аввал айтганимиздек, инсоният тарихида Ислом биринчи бўлиб бу ишларни тартибга солишни бошлаган. Масаланинг жиддийлигидан бу иш ҳақида Ислом шариатининг иккинчи масдари бўлмиш Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларида алоҳида эътибор берилган. Энг мўътабар ҳадис, фиқҳ ва одоб китобларида, албатта «хало одоблари» боби бўлади.\nАзим, Искандар ва Темур исмлари ҳақида\nУшбу ҳолатда ғийбатга аралашиб қолмайманми?\nҒуслда бурунга сув олганига шубхаланса\nТаҳоратда авратнинг очиқ бўлиши\nТирсакни ювмаган бўлса\nМустахаб қилиш шартми\nТоза сувни нажасга айланиши?


28 январ 2021, Тошкент вақти: 03:53\nФарғона вилояти, Олтиариқ туманидаги 2 банк 2 октябрь куни мижозлар билан ишламади, Россиядан келган пулларни эгаларига бермади.\nЧунки бу банклар учун 2 октябрь 2 октябрь эмас, балки 31 сентябрдир.\nМаълумки, сентябрь ойида фақат 30 кун бор. Унда 31 сентябрь қаердан пайдо бўлди? Ва қандай қилиб 2 октябрь 31 сентябрга айланиб қолди?\nЎзбек банклари тақвимининг умумдавлат тақвимидан фарқланиши сабаблари, мустақил мутахассис фикрича, мижозлар пули ҳисобига банк кўрсаткичларини яхшилаш истаги билан изоҳланади.\n"Мен жўнатган пулни отамга бермадилар"\nИсми сир қолишини истаган ўзбекистонлик меҳнат муҳожири 29 сентябрь куни Россиядан уйига – Олтиариқ туманига АҚШ долларида пул жўнатгани, 30 сентябрь куни отаси туман марказидаги банклардан биронтасидан ҳам пулни ололмагани тўғрисида Озодликка шикоят қилди.\nЙигитнинг айтишича, тумандаги банклар ходимлари унинг отасига пулни душанба, 5 октябрь куни олиши мумкинлигини айтган.\nБанкларнинг "ўзига хос, ўзига мос" тақвими\nОзодлик икки банк – Халқ банки ва Агробанкнинг Олтиариқдаги филиаллари билан боғланиб, деярли бир хил гап эшитди.\nХалқ банки ходими вазиятни мана бундай тушунтирди (айтганларини айнан келтирамиз):\n- Бугун ишлаяпмиз, аммо ой ёпилгани йўқ, пластик, бошқалар ишлагани йўқ. 30 сентябрь куни тушгача ишлаганмиз. Сиз айтаётган одам пулни олиш учун тушдан кейин келган бўлса керак. Кеча дам олиш куни эди (1 октябрь – Ўқитувчилар куни – давлат байрами – таҳр.) Бугун биз 30 сентярь ҳисобида турибмиз – ойни ёпаяпмиз. Янги ой душанба куни (5 октябрь – таҳр.) очилади ва мижозлар билан ишлашни бошлаймиз.\n- Ахир ой 30 сентябрь куни ёпилиши керакмасми?\n- Тўғри, ой ойнинг охирида ёпиладику фақат кризис бўлади, бошқа шунга ўхшаш ҳолат бўлади, ўшанда республика бўйича 1 – 2 кун фарқ билан ёпилади, деди Халқ банки Олтиариқ туман филиали ходими.\nАгробанкнинг шу тумандаги филиали ходими эса, айнан бундай деди:\n- Бугун (2 октябрь – таҳр.) мижозлар билан ишламаяпмиз, лекин ўзимиз ишлаяпмиз. Ҳисобот қилинаяпти. Кун янгилангани йўқ. Сиз айтаётган одам пулини бугун ололмайди. Чунки биз бугун 31 сентябрда турибмиз, кун янгилангани йўқ. Мижозлар билан иш кун янгиланганида бошланади. Пулини душанба куни олиши мумкин.\n- Демак, шошилинч пулни ой охирида жўнатмаслик керак эканда?\nБу саволимизга банк ходими кулиб “Ҳа”, деди.\nҲар иккала банк ходими исмларини сир сақлашни маъқул кўрдик.\nБир қарашда, муаммо йўқдек:\nмижозлар, жумладан Озодликка шикоят қилган меҳнат муҳожирининг отаси ҳам пулини душанба куни олади.\nЛекин суҳбатдошларимизнинг фақат банк ходимлари тушунадиган гаплари ортидаги маъноларни тушуниш учун таги ўзбекистонлик иқтисодчи, Астанадаги Евроосиё унверситети декани Сапарбой Жубаевга мурожаат қилдик.\nМустақил Ўзбекистон банкларининг советча қилиғи\nСапарбой Жубаевнинг айтишича, Ўзбекистондаги банкларда Совет давридаги тутумлар сақланиб қолган. Улар ой охирида ҳисоботлари кўрсаткичлари олдинги ойдагидан юқорироқ акс этишини таъминлаш учун кириммларни ушлаб туради, чиқим қилмайди.\nТингловчи шикояти ва банк ходимларидан олинган маълумотлар билан таништирганимиздан сўнг иқтисодчи билан суҳбатимиз мана бундай кечди:\nСапарбой Жубаев билан суҳбат:\nРоссиядаги “РИА Рейтинг” агентлиги ўтган йил августида Ўзбекистондаги 7 тажорат банкини активлари ҳажмидан келиб чиқиб, МДҲдаги энг йирик 200 банк рўйхатига киритган эди.\nРўйхатдан ЎР Ташқи иқтисодий фаолият миллий банки (55- ўрин), “Ўзсаноатқурилишбанк” (89- ўрин), “Асака” банки (118-ўрин), “Ипотека-банк” (155-ўрин), Халқ банки (166- ўрин), “Агробанк” (172- ўрин) ҳамда “Қишлоққурилишбанк” (177- ўрин) жой олган эди.