Султонмурод Олим. Битмас хазина (янги нашрдаги изоҳли луғат ҳақида) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётСултонмурод Олим. Битмас хазина (янги нашрдаги изоҳли луғат ҳақида)\nЧоп этилган 14.09.2012 МуаллифZiyouz.uz\nОллоҳнинг энг буюк ихтироси нима? — Одам.\nОдамнинг энг буюк ихтироси-чи? — Тил.\nТилнинг энг буюк ихтироси нима? — Сўз.\nСўзнинг энг мукаммал хазинаси-чи? — Луғат.\nЛуғатнинг энг буюк хазинаси нима? — Изоҳли луғат…\nХалқнинг Ватани, давлати каби яна бир буюк, эҳтимолки, бирламчи бойлиги бор. Бу — унинг тили. Айнан тил одамлар гуруҳини бир миллат сифатида бириктиради, яъни халқни — халқ, миллатни — миллат қилади.\nАлишер Навоий «Лайли ва Мажнун»да сўзни, демакки, тилни айтган билан совумайдиган тарона, олган билан тугамайдиган хазина, деб билади:\nАйтиб совумас таронасен сен,\nОлиб қурумас хизонасен сен.\nЧиндан ҳам, тил — ақл калити. Одамга таъриф берилганда, аввало, унинг жонзотлар бебаҳра бўлган уч хислати таъкидланади — фикрлаш, сўзлаш ва меҳнат қилиш. Шу уч фазилатдан иккитаси — бевосита, биттаси — билвосита тил билан боғлиқ.\nТил — тарих, бугун, келажак.\nТилнинг энг асосий манбаи — сўз. Бироқ сўзлар одамлар, яъни шу тил эгалари ва уни билганлар онгидагина мавжуд. Агар ёзиб олинмаса, бир жойга жамланмаса, маънолари изоҳланмаса, унинг ҳам бир қисми бугун-эрта унутилиши, йўқолиб кетиши ҳеч гап эмас. Шунинг учун ҳам қадим-қадимдан олимлар луғат тузиб, сўзларни, улар англатган маъноларни китобга муҳрлаб қўйиш тадоригини кўрган.\nТуркий халқлар жаҳон каҳкашонида шуниси билан ҳам ҳар қанча фахрланса арзийдики, бизда мингйиллик луғатчилик тарихи мавжуд. Маҳмуд Кошғарий ХИ асрдаёқ туркий сўзлар бойлигини араб тилида изоҳлаб, ўша давргача халқимиз яратган лисоний бойлигимизни бизга буюк мерос сифатида қолдириб кетган. Бундан ташқари, луғат бўйича яна тўққиз миллий манба мавжуд. Булар — Маҳмуд Замахшарийнинг «Асос ул-балоға» ва «Муқаддимат ул-адаб» (ХII аср), «Ат-туҳфат уз-закияти ф-ил-луғат ит-туркия» (ХIII аср), Толе Имон Ҳиравийнинг «Бадоеъ ул-луғат» (ХВ аср), номаълум муаллифнинг «Абушқа» (ХVI аср), Муҳаммад Ёқуб Чингийнинг «Келурнома» (ХVII аср), Муҳаммад Ризо Хоксорнинг «Мунтахаб ул-луғот» (ХVIII аср), Мирзо Маҳдийхоннинг «Санглоҳ» (ХVIII аср), Сулаймон Бухорийнинг «Луғати чиғатойи ва турки усмоний» (ХIХ аср) асарлари.\nЎзбек тили изоҳли луғатини тузиш анъанасининг юзага келишига асос бўлиб хизмат қилган манбаларнинг биринчиси — шу. И к к и н ч и тоифасига рус олимларининг ХИХ аср охири — ХХ бошларида тузган луғатлари киради.\nШўро давридаги луғатчилик у ч и н ч и гуруҳ манбаларни ташкил этади. Хусусан, 40 минг сўзли «Ўзбекча-русча луғат» (1959) ва икки жилдли «Ўзбек тилининг изоҳли луғати» (1981) бу жиҳатдан алоҳида аҳамиятли бўлди.\nТил меъёрларсиз яшай олмайди. Аммо меъёр қотиб қолган нарса эмас, яъни у абадий бўлмайди. Чунки бу меъёрлар ҳам, тилнинг ўзи каби, ижтимоий тараққиёт билан боғлиқ ҳолда ўзгариб, ривожланиб, такомиллашиб бораверади. Шунинг учун ҳар давр тилининг ўз изоҳли луғатига муҳтожлиги бор. Шунга қарамай, унча-мунча халқда ҳозиргача ҳам изоҳли луғат йўқ. Кўпларида бу эзгу иш бошланган, лекин чала қолиб кетган.\nЎзбек луғатчилиги камида мингйиллик бой тарихга эга бўлса-да, луғатларнинг аксарияти икки, айримлари кўптилли эди. То ўтган асрнинг 80-йилларигача ўзбек тилининг бугунги маънодаги изоҳли луғатига тартиб берилмаган. Икки жилдли «Ўзбек тилининг изоҳли луғати» (1981) ҳозиргача қўлимиздаги ягона манба бўлиб хизмат қилиб келаётган эди. Бироқ, очиғини айтганда, бугунга келиб бу луғат ҳам талабга жавоб беролмай қолди.\nСўзлар таркибининг ўзинигина ҳисобга олганда, ҳозирги ўзбек тили, ҳатто, бундан бор-йўғи 15-16 йил олдинги тил бўлмай қолгани, Давлат тили мақоми берилиши, хусусан, мустақиллик шарофати билан бу тилнинг жамиятдаги ўрни ва мавқеи кўтарилгани, ижтимоий вазифаси олдинги даврдагига солиштириб бўлмайдиган даражада кучайгани, унда кучли давлат сиёсати олиб борилаётгани, сунъий равишда ўзгалар таъсирига туширилишдан қутулиб, эркин ва мустақил (бошқа «оға» лисон таъсиридан холи ҳолда) ривожланиш йўлига киргани, миллийлаша бошлагани биринчи галда луғат таркибида катта ўзгаришлар юз беришига сабаб бўлди.\nЎзбекистон ҳар тарафлама замонавийлашди. Жаҳонга қўшилди. Тузум ўзгартирилди. Янги-янги тушунчалар кириб келиб, булар ўзига ном талаб қилди. Демак, тил бойишга киришди. Шўро замонида фаол бўлган кўпдан-кўп сўзларга янги-янги маънолар юкланди. Айримлари бошқа ифодаларга ўрин бўшатиб берди. Тарихимизга, бой миллий меросимизга, муқаддас динимизга муносабатимиз ижобийлашди, бу эса кўп-кўп сўз-истилоҳларнинг қайта «тирилиши»га асос бўлди. Сиёсий-ҳуқуқий, ижтимоий-иқтисодий ва маънавий-маданий ҳаётнинг ўзидаги ўзгаришлар туфайли лекцик қатламда талай янги-янги тушунча ва истилоҳлар юзага келди. Луғатчиликнинг бугунги замонавий талаблари ҳам йил сайин ўзгариб, такомиллашиб бораяпти.\nШу сабабларга кўра, давр янги «Ўзбек тилининг изоҳли луғати»ни тузишни талаб қилар эди. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1996 йил 10 центябрдаги 311-Қарори ва унга илова қилинган Дастур асосида Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Алишер Навоий номидаги Тил ва адабиёт институти олимлари беш жилдли изоҳли луғатни тартиб беришга киришди. Ўн йилдан ошиқ давр мобайнида машаққатли меҳнат қилинди.\n«Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти 2006 — 2008 йиллар мобайнида беш жилдли «Ўзбек тилининг изоҳли луғати»ни нашр этди (1 — 2-жилдлар 2006, 3-жилд 2007, 4 — 5-жилдлар 2008 йили чиқди). Бешала жилд ҳам заҳматкаш тилшунос Абдуваҳоб Мадвалиев таҳрири остида чиқди.\nХўш, ушбу изоҳли луғатнинг аҳамиятини қандай изоҳлаш мумкин?\nСўз тилнинг асосини, унинг энг асосий бойлигини ташкил этади. Тилимиз — бу жиҳатдан дунёдаги бой лисонлардан бири. Хўш, ўзбек тилида қанча сўз бор?\n1981 йили чоп этилган икки жилдли «Ўзбек тилининг изоҳли луғати»да 60 минг сўз изоҳланган. Бироқ, бу тилнинг сўз бойлигини тўлиқ қамраб ололмагани аниқ. Чунки эски ўзбек тили бор, аср-асрлар мобайнида неча-неча асарлар сақланиб қолган. Навоийнинг ўзи 26 мингдан ошиқ сўз қўллаган. Буларнинг бир қисми ҳозир ҳам тилимизда мавжуд. Лекин бу буюк шоир ижодида бугунги адабий тилимизда мавжуд бўлмаган яна қанча-қанча сўз бор. Очиғини айтганда, ҳали мумтоз адабиётимиз намуналари тилининг мукаммал луғати тузилгани йўқ. «Алишер Навоий асарлари тилининг изоҳли луғати» 4 жилдлиги чиққан, холос. Бир кун келиб ўзбек тилининг мукаммал изоҳли луғати тузиладиган бўлса, унга, албатта, шеваларимизга хос сўзлар ҳам, мумтоз адабиётимиз ва тарихий матнларда сақланиб қолган калималар ҳам киритилади ва ўшанда, эҳтимол, луғат бойлигимиз 150 минг сўздан ҳам ошса, ажаб эмас.\nБеш жилдли луғат моҳиятан ҳозирги ўзбек тилининг сўз ва турғун сўз бирикмаларини изоҳлайди. Бироқ энди аввал ҳозирги ўзбек тили тушунчасини аниқлаштириб олишимиз керак. Бу тушунчага камида ярим асрлик ва ундан ҳам кўпроқ давр адабий тили киради. Бундай дейишимиз бежиз эмас. Шўро даврида тузилган изоҳли луғатга 60 минг сўз кирган бўлса, ҳозиргиси 80 мингдан ортиқ сўзни изоҳлайди. Орадаги тафовут — 20 минг сўз! Икки изоҳли луғатимиз ўртасидаги биринчи фарқ — шу.\nЛуғатчиликда 20 минг сўз катта ҳажм ҳисобланади. Чунки, олимларнинг аниқлашича, энг сўзамол, энг чечан, энг бийрон, энг нотиқ, энг воиз одам ҳам нутқида амалда бор-йўғи 2 минг атрофида сўз ишлатар экан. Қўшимча 20 минг сўзнинг кўпи тилимизга кейинги йиллари кириб келган ёхуд қайта фаоллашган. Албатта, олдинги луғатга бошқа турли сабаблар билан кирмай қолган, лекин бунисига киритилган сўзлар ҳам — анча.\nЯна бир қизиқ ҳолатни қайд этиб ўтиш зарур. Луғат, асосан, ҳозирги ўзбек тилида ишлатилаётган сўзларни изоҳлайди. Лекин ҳозирги деганда фақат айни кундаги тил эмас, шу замондаги тил инобатга олинади. Бунда камида ярим асрдан кўпроқ давр кўзда тутилади. Истиқлол йилларида юз берган туб ўзгаришлардан олдинги тилда яратилган асарларни ҳам ўқиб, тушунишимиз учун луғат керак-ку. Шунинг учун бу борада оқилона йўл тутилган: шўро даврининг охирги даврида фаол бўлган аксар сўзлар ҳам луғатдан жой олган. Уларнинг эскирганларига эскирган, тарихга хос деган изоҳ бериш унутилмаган.\nБир хорижлик киши шўро давридаги газеталаримизни ўқишга киришди, дейлик. Марҳамат, шу янги луғатдан фойдаланавериши мумкин. Чунки унда редакция, редактор, министр, совет, комитет, союз, анализ, колхоз, совхоз каби сўзлар ҳам бор, уларнинг ҳозирги таҳририят, муҳаррир, вазир, қўмита, уюшма, таҳлил каби шакллари ҳам мавжуд. Масалан, союз сўзи шўро даврида ниҳоятда фаол ишлатилар, унга кўп-кўп маънолар юклатилган эди. Ёзувчилар уюшмаси илгари Ёзувчилар союзи дейилганидан ҳам хулоса чиқариб олавериш мумкин. Шуни луғатга союз (қаранг: уюшма, иттифоқ) деб беришган. Анализ сўзининг ҳозир таҳлил экани ҳам қайд этилган. Чунки тилимизда қон анализи ёки қонга анализ топширмоқ сўз бирикмалари бугун ҳам ишлатилади. Демак, луғатга союз, анализ каби сўзларнинг ҳам киритилиши — табиий. Шу тариқа луғат яқин давр тили тарихининг ҳам бой хазинаси янглиғ хизмат қилаверади.\nМустақиллик йиллари кўплаб русча-байналмилал сўзлар ўрнини миллий-шарқона сўзлар эгаллади, шу билан бирга, бозор иқтисодиёти ва демократия даврида, ўз-ўзидан, менделизм, менежерлар, менежмент, тендер ва бошқа шу каби кўплаб халқаро-ғарбона сўзлар янгидан кириб келди. Лекин янги луғат тузиш мураккаблигини қарангки, колхоз сўзини киритмаса бўлмайди, чунки шўро давридаги матнларда учрайди, уни бугунги ўқувчи тушуниши шарт. Йўли топилган, қатъияти(принтсипи) ишлаб чиқилган. Яъни сўз берилади, унга эск. тар.( яъни эскирган, тарихга оид) деган изоҳ берилади, сўнг яна изоҳ матни олдига шўро даврида деб тушунтириш берилади (қаранг: 2-жилд, 391-бет).\nИкки изоҳли луғат ўртасидаги иккинчи тафовут шундан иборатки, янгисида арабий ва форсий тиллардан ўзлашган сўзларнинг араб ёзувидаги ифодаси қавсда берилган. Албатта, лотинча, юнонча, франтсузча ва бошқа ғарбий тиллардан олинган сўзлар лотин ёзуви асосида дарж этилган. Бу эса нашрнинг илмий- филологик аҳамиятини янада ошириб юборган.\nУчинчи фарқ луғат тузиш қатъиятларини белгилашда ёрқин намоён бўлган.\nБу — янги дунёқараш билан тузилган луғат. Айтайлик, шўро даврида тузилган луғатдаги баъзи тушунчаларга изоҳ билан бугунги изоҳ баъзан кескин фарқ қилади. Мисол тариқасида капитализм сўзига берилган икки изоҳни қиёслаб кўрайлик: «Юқори ишлаб чиқариш даражаси, фуқаролик жамияти, ривожланган бозор иқтисодиётига ҳамда хусусий мулкчиликка асосланган ижтимоий тузум» (2-жилд, 316-бет). Айни таърифнинг олдинги икки жилдли луғатдаги мана бу изоҳдан ер билан осмонча фарқи бор: «ҳамма ишлаб чиқариш воситалари ёлланган ишчиларни эксплуатация қилувчи капиталистлар синфининг хусусий мулки ҳисобланадиган ижтимоий тузум» (Ўзбек тилининг изоҳли луғати. Икки томли. 1-том. Москва: «Рус тили» нашриёти. 1981. 367-бет).\nДемак, тўртинчи фарқ янги луғат янгича дунёқараш маҳсули эканидан келиб чиқади.\nШуларга кўра, бу, тўғри таъкидланганидек: «икки жилдли олдинги луғатнинг тўлдирилган ёки қандайдир ўзгартишлар билан қайта ишланган нашри эмас, балки лекцикографиянинг янги ютуқларини ҳисобга олган ҳолда яратилган мутлақо янги луғат» (1-жилд, 5-бет). Бироқ бу дегани кенг хронологик доирада ўзбек тилининг барча сўз бойлиги қамраб олинибди, дегани эмас.\nАлбатта, эски ва янги давр лекцик меъёрлари луғат тузувчиларини чалғитган жойлари ҳам учрайди.\nФорс-тожик тили ХВИ асрдан эътиборан жиддий дифферентсиацияга учрай бошлади, ҳозирги замонга келиб Эрон форсийси — форс, Марказий Осиё форсийси — тожик, Афғонистон форсийси — дарий тили дейилади. Шунга кўра, луғатдаги дарий сўзи ҳақида деярли барча маълумотлар берилгани ҳолда, энг асосий жиҳат — Афғонистон форсийлари тили дарий дейилиши айтилмаган.\nДўнганлар мақоласида бу этник гуруҳ ҳақида: «Марказий Осиёда, асосан, Қозоғистон, Қирғизистон, қисман Ўзбекистонда яшайдиган халқ», — деган маълумот берилади. Ҳолбуки, дўнганлар, асосан, Хитой Халқ Республикасининг Шинжонг вилоятида яшайди. Изоҳли луғатга бу каби маълумотларни аниқлаштириб олишда 12 жилдли «Ўзбекистон миллий энтсиклопедияси»га суяниш керак эди. Бир нашриётда босилган икки жиддий манбада бир халқ ҳақида икки хил маълумот кетиши тўғри эмас, чунки улардан бири — чала.\nЛуғат манбалари учга бўлинади: бадиий адабиёт, илмий асарлар, матбуот материаллари. Таржима матнлардан ҳам унумли фойдаланилган. Йиллар мобайнида Институтда жами 3 миллионли мисол-картотека йиғилган эди. Бу — кўплаб илмий ходимларнинг йиллар мобайнидаги заҳматли меҳнати эвазига қўлга киритилган бойлик. Луғатни тузишда улар жуда-жуда асқотди. Чунки сўзнинг ҳар бир муайян маъноси мисол билан далилланиши — шарт. Бошқача айтганда, шу мисоллар таҳлили асосида сўзлар маънолари дифферентсиациялашади.\nЛуғатнинг юзага келишида Ўзбекистон Фанлар академияси академиги, филология фанлари доктори, профессор Азим Ҳожиев томонидан ишлаб чиқилган «Ўзбек тилининг изоҳли луғати»ни тузиш ва ундан фойдаланиш қатъиятлари (принтсиплари) ўта муҳим омил бўлиб хизмат қилган. У ёхуд бу тартиб-қоида баъзан бор-йўғи биргина жумлада баён этилади-қўйилади. Аммо унинг замирида шундай нозик илмий асос, қоида, қатъият ётадики, айнан шу хулосага келиш учун луғатчилигимиз жуда узоқ тарихий тажриба тўплаш жараёнини бошидан кечиргани аниқ.\nБиргина қатъиятнинг илмийлик ва ҳаққонийлик даражасига эътибор берайлик: «Луғатнинг меъёрийлиги шундан иборатки, унда адабий тилнинг имло, талаффуз, сўз ясаш ва уни ишлатиш меъёрлари тавсия этилади. …Лекин меъёрни пайқаш, меъёрий ҳолатларни ажратиб олиш осон иш эмас. Шу сабабли адабий тил меъёрларини белгилашда луғатда айрим камчиликлар, мунозарали, баҳсли ҳоллар бўлиши табиийдир. Луғатнинг юзага келиши, адабий тил меъёрларини қатъий, барқарор ҳолга келтириш билан бирга, унда узил-кесил ҳал этилмаган масалаларни аниқлаш ва бартараф қила бориш учун ҳам ёрдам беради, деб ўйлаймиз. Шуни ҳам алоҳида қайд этиб ўтиш керакки, меъёрий луғат адабий тил меъёрларини белгилашга интилар экан, меъёрларни абадийлаштирмайди. Чунки тил меъёрлари ҳам, тилнинг ўзи каби, ижтимоий тараққиёт билан боғлиқ ҳолда ўзгариб, ривожланиб туради» (1-жилд, 8-бет).\nАзим Ҳожиев луғат тузиш қатъиятларини ишлаб чиқар экан, сўзларни изоҳлашнинг олти қатламини очиб беради. Булар бош сўз; луғат мақоласининг бош сўздан кейинги компоненти — бош сўзнинг этимологияси ҳақидаги маълумот; луғат мақоласининг этимологик маълумотдан кейинги бош сўзга унинг маъноси олдидан бериладиган грамматик, услубий ва ҳавола этувчи қайдлар; изоҳланувчи бирликлар (бош сўз ва турғун иборалар) маъносини (маъноларини) белгилаш ва қайд этиш; луғат мақоласининг энг асосий қисми (компоненти) изоҳланувчи бирликлар маъноси(маънолари)га бериладиган изоҳ; луғат мақоласининг сўнгги компоненти изоҳланувчи бирлик маъноси изоҳидан кейин бериладиган иллюстратив мисол (мисоллар).\n— Бир куни Эски Жўвадаги ҳовлисига борсам, азбаройи карточка-қоғозларни титкилайверганидан домланинг қўллари қонаб кетибди, — деб ҳикоя қилади Тил ва адабиёт институти директори, профессор Тўра Мирзаев академик Азим Ҳожиев ҳақида.\nБу луғатнинг қандай машаққат билан юзага келганини тасаввур қилиш учун бундан бошқа ҳар қандай гап ортиқча бўлса керак…\nХуллас, луғат тузиш қатъиятларига тилшунослигимиз эришган энг сўнгги ютуқ янглиғ қараш керак. Ҳар бир жумласида пухта илм бор, десак, муболаға бўлмас. Мана бу жумла маъносини чақиб кўрайлик: «Сўзлар умуман эмас, балки маъноси, маълум маънолари билан синоним бўлади» (1-жилд, 18-бет). Бу луғат тузиш учун бирламчи масалалардан саналади. Айтайлик, бирдай деган сўз билан доим сўзи ўзаро ҳеч боғланмайдигандек туюлади. Бироқ бирдай аҳвол шу ифодасида бу сўз доим, ҳамиша, ҳамма вақтга маънодош (қаранг: 1-жилд, 273-бет). Демак, бу луғатда сўзларнинг ана шундай ўта нозик маънодошлик (синонимик) хусусиятлари ҳам акс этган.\nИшлаб чиқилган қатъиятларга бошдан-охир амал қилиш — осон иш эмас. Биргина қатъиятни олайлик: «Луғат мақоласининг бош сўздан кейинги компоненти бош сўзнинг этимологияси ҳақидаги маълумотдир. Этимологик маълумот қардош бўлмаган чет тил сўзларига берилди» (13-бет). Энди қавсда барча чет сўзларнинг этимологик маъносини бериш шарт. Чунки шунга келишиб олинди. Лекин қўшма сўз, масалан, айбнома бўлса, айб ва нома сўзлари алоҳида-алоҳида келганда, этимологик изоҳ берилган, айбномага эса бундай изоҳ шарт эмас, деб ҳисобланган ва бу луғатда катта ихчамликка олиб келган.\nАгар ихчамлаш йўли тутилмаса, ҳар қандай луғат ҳаддан ташқари семириб кетиши — тайин. Шунинг учун ихчамлашнинг оқилона йўллари изланган ва топилган. Масалан, одамга нисбатан оғзаки нутқда ишлатиладиган иккиқат, бўғоз сўзлари махсус изоҳлаб ўтирилмасдан, ҳомиладор сўзига ҳавола берилган. Бунда қ. (яъни қаранг) ёки айн. (яъни айнан) деган ишора билан ўқувчи ҳомиладор сўзи маъносини ўқиш орқали бу синонимлар маъносини билиб олишга ундалган.\nҲар бир сўзга шунақа грамматик мезонлар билан ёндашилганки, ўқувчи камида сўзнинг нисбати, сони (бирликда ё кўпликдалиги), боғловчи, кўмакчи ёки юкламами-йўқлиги, кучайтирма ёхуд кичрайтирма шакли, сифат ёки сифатдошлиги, равиш ёхуд равишдошлиги, тақлидий ё ундов сўзлиги, эркалаш шакли ёхуд ҳаракат номи эканини билиб олади. Шунингдек, сўзнинг услубий белгилари, яъни грамматик белгидан бошқа жиҳатларидан ҳам хабардор бўламиз. Масалан, сўзнинг болалар нутқига хослиги, касб-ҳунарга оидлиги, китобий, поетик экани, шевага доирлиги, сўзлашув нутқига оидлиги, эскирган сўз экани, кўпроқ хотин-қизлар нутқида учраши, ҳақорат сўзи эканидан ҳам огоҳ бўламиз. Бу бизга муайян сўз ҳақида максимал билим беради. Лекин ҳамма сўзнинг ҳам грамматик белгисини ифодалаш шарт эмас. Айтайлик, китоб — от, гўзал — сифат, келмоқ — феъл экани шундоқ ҳам кўпчиликка маълум, шунинг учун уни луғатда алоҳида қайд этиб ўтириш лозим топилмаган. Аммо келмоқнинг маънолари 13 бандда изоҳл\nанган, бу сўз иштирокидаги 16 ибора маъноси ҳам шарҳланган.\nЛекин ўзи — зидловчи боғловчи. Бироқ у асл вазифасидан ташқари маъноларда ҳам ишлатилади. Унинг лекини бор дейилганда бу сўз от бўлиб келяпти, шундан ҳам ўқувчи хабардор қилинган. Луғатда тилимизнинг ана шундай нозикликларигача акс этган. Бу: «Сўзнинг луғатда қайд этилган биронта ҳам маъноси изоҳсиз қолмаслиги керак» (1-жилд, 18-бет), — деган қатъиятга оғишмай амал қилинганидан далолат беради.\nЭнди мана бу қатъиятга эътибор қилайлик: «Баъзи сўзлар кенг (кенгроқ) тушунчани билдиради. Биргина мисол бундай сўзлар маъносининг хусусиятини тасдиқлай олмайди. Бинобарин, уларнинг маъноси изоҳидан кейин ана шу изоҳни етарли тасдиқлайдиган мисоллар келтириш керак бўлади» (1-жилд, 20-бет).\nМасалан, анжуман сўзи йиғин, мажлис деб изоҳланган. Учта мисол келтирилган. Биринчисида оддий давра, мушоара кечасини, иккинчисида бир катта расмий йиғинни, учинчисида халқаро илмий конференцияни англатиб келган (қаранг: 1-жилд, 85-бет).\nХўш, янги изоҳли луғат бевосита қандай вазифаларни ўтайди?\nУ, аввало, ўзига хос этимологик луғат ўрнини ҳам босади. Масалан, бекойиш сўзига олд қўшимчасидан ажратиб қарасак, койиш (уришиб қўйиш) деган туркий сўзга шаклдош сўз пайдо бўлади. Ҳолбуки, булар — бошқа-бошқа сўзлар. Бекойиш — форсий коҳиш сўзининг талаффузда ўзгарган («ҳ» товуши «й»га айланган) шакли. Коҳиш сўзи камайтириш, пасайтириш; ташвиш, дард-койиш маъноларини англатишини луғатдан билиб оламиз (2-жилд, 415-бет). Аммо унга бе- олд қўшимчаси қўшилганидан кейин сўз шодон, мамнун деган маъноларни англатадиган бўлганини ҳам англаймиз (1-жилд, 216-бет).\nАммо қатъиятда ҳар хилликлар бор. Масалан, бекойиш сўзида бе- олд қўшимчаси — кирилл, коҳиш сўзи эса арабий ҳарфда, бекор сўзининг фақат арабий ҳарфдаги ифодаси, бемеҳр кириллча ҳарфлар (бе.+ меҳр) билан берилган. Бу уч сўз олд қўшимча орқали ясалгани жиҳатидан бир хил тартибда изоҳланиши керак эди.\nБу луғат, ўз-ўзидан, бир йўла турли йўналишлардаги истилоҳлар луғати вазифасини ҳам ўтайверади. Чунки 80 мингдан ортиқ сўз ва сўз бирикмасининг муайян қисми — муайян соҳага тегишли термин. Истилоҳларни изоҳлаганда илмий эркинликка йўл йўқ. Чунки бир маъноли сўзларгина термин ҳисобланади, яъни истилоҳда сўз ўта аниқ чегараланган маънони ифодалайди.\nДиаспора сўзи изоҳи мана бундай: «Зўрлаб, мажбурлаб кўчириш, генотсид хавфи ва бошқа ижтимоий-тарихий, диний сабабларга кўра ўз ватанидан бошқа мамлакатда яшовчи этник гуруҳ» (1-жилд, 605-бет). Бу ўқувчининг билимини мустаҳкамлайди, унинг онгидаги чалкашликка барҳам беради. Демак, Ўзбекистонимиздаги тожик, қозоқ, қирғиз, туркман каби миллатлар вакилларига нисбатан диаспора сўзини қўллаш асло мумкин эмас, чунки Ўзбекистон — уларнинг ҳам ўз қадимий юрти, асл Ватани. Оғзаки нутқда баъзилар билиб-билмай мамлакатимиздаги бу этник гуруҳларга нисбатан диаспора сўзини қўллаши — мутлақо хато. Луғат шунга ўхшаш нозик масалаларда сўзга жуда ҳушёр ва эътиборли муносабатда бўлишга ундайди.\nАпостроф сўзига берилган изоҳ — чала. Унинг юнонча четга, орқа томонга қараган, қаратилган деган маънони англатувчи сўздан олингани айтилиб, кейин қуйидагича изоҳ берилади: «Ёзувда (баъзи тилларда) ҳарфий белги билан кўрсатилмайдиган унли ўрнида сатр устига қўйиладиган вергул кўринишидаги белги (Ъ)» (1-жилд, 91-бет). Бу қисман тўғри. Лекин лотин ёзуви асосидаги янги ўзбек алифбоси юзасидан ишлаб чиқилган тиниш белгилари орасидаги апостроф бу изоҳга мос келмайди-ку. Биринчидан, у бизда унли ўрнида ишлатилмайди, айириш белгиси вазифасини ўтайди, унлидан кейин ҳам (раъно, неъмат), ундошдан сўнг ҳам (суръат, обЪектив) қўйилаверади. Иккинчидан, уни тутуқ белгиси деймиз. Шу икки жиҳат луғатда қайд этилмаган. Ёки гендер сўзи ҳозир тилимизда тез-тез ишлатиляпти, аммо луғатга киритилмабди.\n«Ўзбек тилининг изоҳли луғати» ўзига хос маънодош сўзлар (синонимлар) луғати вазифасини ҳам ўтайди. Биринчи мисол: тилимизда, хусусан, адабиётимизда андалиб сўзи булбулнинг маънодоши сифатида ишлатилади. Шу ҳам берилиб, булбулга қараш тавсия этилади.\nЛуғат ўзига хос тарзда имло луғати вазифасини ҳам ўтайди. Чунки ана шу 80 мингдан ортиқ сўз ва сўз бирикмаси амалдаги имло қоидалари асосида ёзилган. Ҳозирги имло қоидалари эса 1956 йилдан бери амал қилиб келяпти. Кимлардир лотин ёзуви асосидаги янги ўзбек алифбоси қонун-қоидаларини кўр-кўрона кирилл ёзуви асосидаги амалдаги имло қоидаларига киритиб, шошди, хатоларга йўл қўйиб юрибди. Масалан, юмшатиш белгиси () лотин ёзуви асосидаги янги ўзбек алифбосида йўқ, лекин уни жорий алифбодан ҳали ҳеч ким чиқариб ташламаган-ку. Шунга қарамай, айрим газеталаримиз кирилл ёзувида ҳам юмшатиш белгисидан воз кечиб қўя қолди. Ҳолбуки, бир алифбо қоидаларини иккинчисига кўр-кўрона олиб ўтиш кўп чалкашликларга олиб келади. Луғатда ана шу 1956 йил қоидаларига қатъий амал қилинди. Лекин «мисол-тситаталар 1956 йилгача амалда бўлган эски имло қоидалари асосида чоп этилган манбадан олинган бўлса, улар ҳозирги (амалдаги) имлога мослаб берилди» (1-жилд, 20-бет).\nБу ўзига хос фразеологик луғат вазифасини ҳам ўтайди. Биргина кўнгил сўзи билан алоқадор нақд 61 ибора шарҳланган.\nҲар қандай ёзма матнни ўқиб ёхуд бир оғзаки нутқни эшитиб турганда шундай бир муҳим сўзга дуч келиб қоласизки, жумланинг бор моҳияти, аслида, ўша калима орқали ойдинлашади. Лекин сиз уни умрингизда эшитмагансиз. Табиийки, бундай кезда луғат беминнат ёрдамга келади.\nЁхуд илмий, бадиий, публитсистик, расмий-идоравий матн тузаётганда, бирон-бир тилдан ниманидир таржима қилаётганда оқ қоғоз узра қаламингиз бирдан тўхтаб қолади: сиз ифодаламоқчи бўлган маънони берадиган сўз топилмагандек, ёдга келганларининг биронтаси ҳам мос тушмаётгандек ҳолат юз беради. Шунда киши дарҳол луғат титкилашга тушади. Чунки изоҳли луғатларда сиз топган, аммо унчалар ёқмай турган сўз ёнига унинг маънодошлари ҳам қайд этилади-да. Топиб, бирдан дилингиз яйраб кетади. Бундай жараёнларда ҳали асрлар мобайнида бу луғат кимларга қанчалар асқотишини олдиндан тасаввурга келтириш жуда мушкул. Машҳур бўлғор таржимони Сидор Флорин ўз ижодий тажрибасидан келиб чиқиб, бир йилда уч мартагина титкилашга тўғри келса, у луғатни сотиб олганимизга асло пушаймон қилмаслигимиз кераклигини айтган. Рост гап — шу.\nТил ҳамма замонда халқни бирлаштиришнинг энг асосий қуроли бўлиб келган. Адабий тил — шу забонда сўзлашувчиларнинг барчаси учун тушунарли ҳисобланган, бошқача айтганда, «ўзаро шартлашув» асосидаги лисон. Айтайлик, Бухоро ўзбеклари шевасидаги шу ҳудудда ҳамма бемалол англаб олаверадиган мана бу жумлани Хоразм, Тошкент ёки Фарғонада биров тушунмаслиги аниқ: «Бирон қўшан билан бориб, язнамлани инагларини гўсаласини кўрмоқчин эдик, бобомуллом билан ойбийим қўймадила, бохар бўлингла, ямон чарс экан, туновун биттасини бир уриб, йиқитибди, мадонгача зўрға эмаклаб келибди бечора, деб…» Бу жумладаги қўшан — тўёна, язна — почча, инаг — сигир, гўсала — бузоқ, бобомулло — қайната, ойбийи — қайнана, бохар (бохабар) — эҳтиёт, чарс — сузонғич, туновун — тунов куни, яъни кеча, мадон — даҳлиз эканини қай бир одамга бирма-бир айтиб, улгурасиз? Демак, сўзловчи фикрининг Ўзбекистон бўйича, ҳатто, дунёнинг ўзбеклар яшайдиган барча гўшаларида ҳамма қийналмай тушуниш\nини истаса, уни адабий тилда ифодалашга мажбур-да.\nШунга қарамай, луғатда айрим шевага хос сўз ё унинг вариантлари ҳам изоҳланган. Бунда ўша шевага хос сўзнинг ишлатилиш даражаси билан ҳисоблашилган. Айтайлик, авара сўзи ҳам берилган, унинг шевага хослиги, эвара маъносида ишлатилиши билдирилган. Гуруч баъзи шеваларимизда биринж дейилади. Вариант сифатида у ҳам берилган. Чунки оммалашган айрим халқ қўшиқлари, масалан, «Бойчечак»да айнан шевага хос шу шакл учрайди:\nЮгуриб бозорга борса,\nГўшт, биринж олиб келса.\nАдабий тилимизда айрим сўзларнинг вариантлари бор. Масалан, каптар — кабутар, невара — набира, билан — бирла, бирга, бирга — бирла — бирлан — билла ва ҳоказо. Луғатда булардан асосийлари тўлароқ изоҳланиб, вариантига ҳавола этиб кетилаверган. Ҳар ҳолда, ўқувчи унисини ҳам, бунисини ҳам ишлатиш мумкинлигини билиб олади.\nТалабалик йиллари ТошДУ, яъни ҳозирги ЎзМУнинг журналистика факултетида ўзимиз туғилиб-ўсган ҳудуд маҳаллий газетаси тилини таҳлил қилиб, курс иши ёзиш топширилди. Бостирма сўзи билан сас сўзини тўғри изоҳлай олмаганим ҳали-ҳануз ёдимдан чиқмайди. Бостирма деганда силос бостириладиган хандақни, сас деганда эса бадбўй, яъни сассиқликни тушунган эканман. Ҳолбуки, бостирма сўзи хас-хашак билан ёпиладиган айвонни англатар экан. Чунки бу икки сўз ҳам Бухоро шевасида ишлатилмайди, бирининг ўрнига хасайвон, иккинчисининг ўрнига товуш қўлланади. Ишлатилмаса-ишлатилмасин, луғат шундай кунга керак. Беш жилдли луғат шу каби хатоликларга йўл қўймасликни таъминлайди.\nАгар кимки изоҳли луғатдан фақат шу тил эгаларигина фойдаланади, деб ўйласа, катта хато қилади. Ҳар қандай тилнинг изоҳли луғати бира-тўла бу тилни ўрганувчи бошқа тиллар вакиллари учун ҳам бой ва фойдали манба вазифасини ўтайди. Шу нуқтаи назардан луғатнинг 5-жилдида «Сўз ясовчи ва шакл ясовчи қўшимчаларнинг изоҳли-иллюстратив кўрсаткичи» берилгани айни муддао бўлган. Аввало, бу кўрсаткични тузиш катта илмий салоҳият ва меҳнат-машақат талаб этади. Қолаверса, бу қўшимчалар билан келган сўзларнинг ҳар куни неча-нечасини ишлатиб юрган одам бўлса ҳам, уларни бир ерда жамланган ҳолда кўриб чиқса, шубҳа йўқки, тилимиз сўз ясовчи ва шакл ясовчи қўшимчалари кўплиги жиҳатидан дунёдаги энг бой тиллардан бири, деган хулосага келади. Бу кўрсаткичда жами 355 қўшимча изоҳланган.\nЛуғатнинг беш жилдини қайта-қайта варақлаш жараёнида пайдо бўлган яна айрим мулоҳазалар борки, уларни, эҳтимол, бу катта лисоний манбанинг яқин келажакда лотин ёзуви асосидаги янги ўзбек алифбосида чоп этиш пайтида инобатга олинар, деган мақсадда баён этсак…\nБахт сўзига изоҳ бор. Лекин бахт уйи бирикмаси алоҳида тушунчани англатади. Бу берилмаган. Лоақал, шўро даврида бахт уйи дейилган расмий идора — никоҳни расмийлаштириш ташкилоти жойлашадиган маъмурий жой бўларди. Шуни тушунтириш учун ҳам бу бирикма бахт сўзи мақоласи ичида изоҳланиши керак эди.\nЛуғатда алик мақоласи ҳам, ваалайкум мақоласи ҳам берилган. Лекин унисида бунисига, бунисида унисига ҳавола йўқ. Бундан ташқари, бу иккаласининг ҳам саломга жавобнинг қисқарган шакли экани айтилган, бироқ саломга жавобнинг мукаммал, тўлиқ шакли — ваалайкум ассалом берилмаган.\nЛуғатда асосий шакл сифатида буқоқ берилган. Бўқоқ бир вариант сифатида келтирилган. Ҳолбуки, тескариси бўлиши керак эди. Асли бўғмоқ феълидан ясалган (бўғ+оқ = бўқоқ) бўлиши керак. Унда тўғриси бўқоқ бўлади.\nЎзбек адабий тилини жорий этишдаги жиддий муаммолардан бири — «ҳ» ва «х» товушларини чалкаштириш. Бунинг асосий сабаби битта — «ҳ» асл туркий товуш эмас. Шунинг учун кўп шеваларимизда уни «х» тарзида талаффуз этиб кетишаверади. Лекин адабий тил талаби бўйича, «ҳ» — бошқа товуш, «х» — бошқа товуш. Шунга қарамай, адабий тилимизда ҳам бу борада айрим чалкашликлар қатъийлашиб қолган.\nМодомики, беш жилдли «Ўзбек тилининг изоҳли луғати» тузилган экан, шу икки товуш масаласида адабий тилимизнинг ўзидаги чалкашликларга чек қўйиб қўя қолиш керак эди. Масалан, адабий тилда хина тарзида ишлатиб келаётганимиз сўзнинг асли -ҳино. Муҳаммад Юсуф бир шеърида уни айнан «о» товуши билан тугайдиган қилиб ёзган эди. Буни хина сўзи изоҳида қавс ичида берилган арабий шаклдан ҳам аниқ билиб оламиз. Бироқ яна луғатга хина тарзида киритилибди (4-жилд, 398-бет), лоақал, ҳина деб олсак, маъқул бўлмасмиди? Хино бу сўзнинг поетик шакли сифатида берилибди (4-жилд, 399-бет). Лекин шу ерда бира-тўла тузатиб, ҳино шаклини адабийлаштирсак, тўғри бўлар эди. Худди шундай ҳолни халқоб (4-жилд, 381-бет) сўзида ҳам кўрамиз. Асли бу — ҳалқа билан об (сув) сўзларининг қўшилмаси. Шунинг учун ҳозир бира-тўла луғатга ҳалқоб тарзида киритиб, «асрий» хатони тузатиб кетган маъқул эди. Асли форсий заҳ сўзи ҳам илмсизлик оқибатида зах тарзида эски луғатларимизга кириб қолган. Луғатда\nқатъият бузилиб, бу сўзнинг форсий шакли араб ёзувида берилмабди, зах тарзида эски хато билан қолдирилибди. Асли арабча захира сўзи луғатда тўғри берилган, бироқ резерв сўзининг маънолари изоҳланган жойда у заҳира (3-жилд, 371-бет) бўлиб кетибди. Ахир, ҳар бир янги изоҳли луғат амалда олдинги хато ва камчиликларни тузатиб бориши лозим эмасмиди?! Чунки шу пайтгача «ҳ» ва «х» масаласида амал қилиб келаётганимиз бир қоида бор: ўзбек шеваларида қандай талаффуз қилинишидан қатъи назар, бу масалада сўзнинг араб, форс ва бошқа тиллардаги туб шаклига суянилади, аслида «ҳ» бўлса, албатта, «ҳ» олинади. Шундай экан, янги изоҳли луғат айрим ғалати машҳурларни тузатиши шарт эди.\nАраб тилидан ўзлашган баъзи сўзлар таркибида учрайдиган, гўё қўшимча тарзида ажраладиган «-ат» қўшимчасига мисол тариқасида хато тарзда камолат сўзи ҳам келтирилибди (5-жилд, 573-бет). Ҳолбуки, бу тилимизда камолот тарзида ёзилади. Унинг камолат шакли адабий тилда йўқ. Айнан шунинг учун у луғатнинг камолот сўзи берилган 2-жилдида вариант сифатида ҳам берилмаган.\nЛуғат тузиш — бир қарашда, соф филологик, яъни сиёсатдан холи (ғарбона истилоҳ билан ифодаланса, аполитик) иш. Аммо…\nБугунги ўқувчи луғатдаги бир мисолда янги тузум, янги давлат, янги ҳаёт ва янги одамлар (4-жилд, 184-бет) деган тушунчаларга дуч келса, қайси даврдаги янги тузум, янги давлат, янги ҳаёт ва янги одамларни тушунади? Албатта, мустақиллик давридаги! Аммо мисол тамоман шўро мафкураси таъсирида битилган «Бўрондан кучли» романидан келтириляпти. Бугун романда кўзда тутилган янги тузум, янги давлат, янги ҳаёт ва янги одамлар, ўз-ўзидан маълумки, эски тузум, эски давлат, эски ҳаёт ва эски одамлар бўлиб қолди-ку! Бу ерда мисолдаги янги тушунчаси амалда изоҳланмай қолган.\nВаҳҳобий, ваҳҳобийлик бор, таблиғчилик, ҳизбчилик, акромийлик, нурчилик йўқ. Афсуски, ҳаётимизда бундай ёт оқимлар ҳам учрайди, уларни тилимизда қайд этишга мажбурмиз.\nБу хато ва камчиликларидан қатъи назар, хулоса аниқ: «Ўзбек тилининг изоҳли луғати» олимларимизнинг катта заҳматию машаққати эвазига яратилди. У фақат луғатчилигимиз эмас, умуман, тилшунослигимизнинг улкан ютуғи, халқимиз маънавий-маърифий ҳаётидаги йирик воқеа бўлди, деб баралла айтиш керак.\nЧунки онг ривожланмас экан, жамият тараққий этмайди.\nЖамият ривожланмас экан, ҳаёт даражаси кўтарилмайди.\nТил тараққий этмас экан, онг ўсмайди.\nЧунки онг-тафаккур, илм-фан, техника-технология, маънавият-маърифат ҳам бевосита тил воситасида ривожланади.\n← Аввалги Аввалги Дунёни ўзгартираётган кашфиётлар\nКейинги → Кейинги: Чон Мёнг Кван. Френк (ҳикоя)


Эрон дипломатларни ўзининг ядровий иншоотларига таклиф этди - BBC O'zbek\nЭрон дипломатларни ўзининг ядровий иншоотларига таклиф этди\n4 Январ 2011\nImage caption Бушеҳр Эроннинг асосий ядровий иншоотларидан биридир.\nЭрон расмийлари БМТнинг Атом қуввати бўйича агентлигида аккредитациядан ўтказилган айрим мамлакатлар дипломатларини ядровий иншоотларини бориб кўришга таклиф этганлар.\nХорижий дипломатлар орасида Россия, Хитой, Оврўпо Иттифоқи мамлакатлари вакиллари бор.\nАммо АҚШ мулозимларига ҳам бу таклиф билдирилгани-билдирилмагани аён эмас, дея хабар беришади оммавий ахборот воситалари.\nРасмий Теҳроннинг ушбу ташаббуси ҳақида Эроннинг ядровий дастури борасидаги янги музокаралар олдидан эълон қилинган.\nЭрон ва БМТ Хавфсизлик Кенгашининг беш доимий аъзоси - АҚШ, Буюк Британия, Россия, Франция ва Хитой, шунингдек Олмония вакиллари ўртасида янги мулоқотлар мўлжалланган.\nРасмий Теҳрон ўзининг ядровий дастури тинч атом қувватини қўлга киритиш мақсадини кўзлаганини таъкидлаб келади, бироқ Ғарб давлатлари Эрон ядровий қурол ишлаб чиқариш устида ишламоқда, деган хавотирда.\n"Бизнинг ядровий иншоотларимизга Оврўпо Иттифоқининг айрим мамлакатлари вакиллари, Қўшилмаслик ҳаракати, шунингдек, "беш плюс бир" гуруҳининг айрим аъзолари таклиф этилдилар", деб айтган Эрон Ташқи ишлар вазирлиги сўзчиси Рамин Меҳмонпараст.\nОммавий ахборот воситаларига кўра, дипломатлар орасида Эроннинг Араб мамлакатларидаги иттифоқчилари ҳисобланган мамлакатлар вакиллари бор.\nБушеҳр ва Натанз Эроннинг асосий ядровий объектлари ҳисобланади.\nЭрон ядровий дастурини муҳокама этиш бўйича "беш плюс бир" гуруҳи аъзоларининг музокараларини январ ойи охирида Туркиянинг Истанбул шаҳрида ўтказиш режаланган.\nБундан олдин 2010 йил декабрида Женева шаҳрида мулоқотлар бўлиб ўтган, уларни Оврўпо Иттифоқининг ташқи сиёсат бўйича раҳбари Кетрин Эштон аҳамиятли музокаралар деб атаган эди.\nЭрон хорижий дипломатларга ўзининг ядровий иншоотларини 15-16 январ кунлари бориб кўришни таклиф этгани маълум бўлган.\n"Эроннинг ядровий объектларини БМТнинг Атом қуввати бўйича Халқаро агентлиги нозирлари текширишлари лозим, аммо, афтидан Теҳрон нозирларни эмас, дипломатларни таклиф қилмоқда", дейди Би-би-сининг Эрондаги мухбири Жеймс Рейнолдс.\nЭронни уранни тўйнтиришдан қайтариш мақсадида БМТ Хавфсизлик Кенгаши бу мамлакатга қарши тўрт марта турли санкциялар жорий этган.\nЮқори даражада бойитилган урандан ядровий қурол тайёрлашда фойдаланиш мумкин.\nУранни тўйинтириш билан боғлиқ талабларни Эрон Истанбулдаги музокаралар чоғи муҳокама этишдан бош тортган.


Ройтерс ахборот агентлигига кўра, Жаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилоти парранда гриппи одамдан одамга юқиши мумкин, деган тахминни рад этган.\n07 март 2021, Тошкент вақти: 23:50\nфеврал 12, 2004\nТашкилот вакилларига кўра, ўтказилган тажрибалар бу тахминни тасдиқламаган.\nАйни пайтда парранда гриппи Осиёнинг 10 мамлакатига ёйилган. Бу касалликдан шу кунгача Осиё мамлакатларида 19 киши нобуд бўлган.\nмарт 07, 2021\nТуркманистонда маълумот устидан назорат янада кучайтирилмоқда\nТуркманистон полицияси маълумот устидан назоратни янада кучайтирмоқда. Озодлик радиоси туркман хизматининг хабар беришича, полиция касалхоналарда тиббиёт ходимлари телефонларини текшира бошлаган ва Интернет фойдаланувчиларига чекловларни четлаб ўтиш имконини берувчи VPN хизматларидан фойдаланадиган ёшлар изидан тушган.\nХабарларга кўра, Туркманобод шаҳрида полиция соғлиқни сақлаш ходимларининг телефонларини текшириб, мамлакатдаги пандемия ҳолати тўғрисида Озодлик ва бошқа оммавий ахборот воситалари билан алоқага чиққан шахсларни аниқлашга уринмоқда.\nОзодлик ва бошқа мустақил нашрлар мамлакат аҳолиси коронавирусдан азият чекаётгани, шифохоналар касаллар билан тўлгани ва ўлимлар сони ошиб бораётгани ҳақида хабар бериб келади.\nТуркманистон расмийлари эса мамлакатда бирорта ҳам вирусга чалиниш ҳолати қайд этилмаганини иддао қилишда давом этмоқда. Аммо бир вақтнинг ўзида мамлакат бўйлаб кўплаб чекловлар жорий қилинган.\nДавлат оммавий ахборот воситалари коронавирус билан боғли вазият ҳақида лом-мим демай келади.\nТуркманистон хавфсизлик хизматлари мунтазам равишда аҳолининг шахсий маълумотларини текширади ва VPN фойдаланувчиларини таъқиб қилади.\nШвейцарияда бурқани тақиқлаш масаласида референдум ўтказилмоқда\nШвейцариядаги тарғибот баннерларидан бири.\n7 март куни Швейцарияда жамоат жойларида юзни тўлиқ ёпишни тақиқлаш масаласида умумхалқ референдуми бўлиб ўтади.\nРеферендумдан олдин ўтказилган сўровномалар бундай чорага қаршилар ва уни қўлловчилар сони деярли тенг эканини кўрсатган.\nБундай қонун кучга кирса, норозилик намойишлари давомида ҳам юзни тўлиқ ёпиш тақиқланади. Бунга қарамасдан, тақиқни қўлловчи кампания асосий масала ўта консерватив мусулмон аёллар киядиган ниқоб ёки паранжи эканини очиқ-ойдин айтиб келади.\nАгар сайловчилар тақиқни қўллаб овоз берса, эркакларнинг аёлларни юзларини ёпишга мажбурлаши ҳам тақиқланади.\nИбодат жойларида, соғлиқ билан билан боғлиқ ҳолатларда ҳамда анъанавий карнавал байрамларида юзни ёпишга рухсат берилади.\nШвейцария ҳукумати бундай чора сайёҳлар сонини чеклашини айтиб, унга қарши чиқиб келади. Бундан ташқари, танқидчилар паранжи тақиқи диний эркинликларга зид эканини айтмоқдалар.\nАфғонистон разведка бошқармаси бош прокурори ўлдирилди\nАфғонистон хавфсизлик кучлари.\n6 март куни Афғонистон Миллий хавфсизлик бошқармаси бош прокурори Сайид Маҳмуд Оға бомба ўрнатилган автомашина ёрдамида амалга оширилган ҳужум натижасида нобуд бўлди.\nҲилманд вилояти вилоят кенгаши раҳбари Аттауллоҳ Афғоннинг сўзларига кўра, Маҳмуд Оғани Лашкаргоҳ шаҳрига олиб кетаётган карвонга портловчи моддалар билан тўлдирилган автомашинани ҳайдовчиси ҳужум қилган.\nҲужум натижасида Маҳмуд Оғанинг тансоқчиларидан бири ҳам нобуд бўлган. Бундан ташқари, саккиз киши, шу жумладан, икки ўткинчи жароҳат олган. Ҳужум учун жавобгарликни ҳали ҳеч бир гуруҳ ўз зиммасига олгани йўқ.\nҚатарда Афғонистон ҳукумати ва Толибон вакиллари ўртасида тинчлик музокаралари давом этаётган бўлишига қарамасдан, сўнгги ойларда Афғонистон бўйлаб журналистлар, фуқаролик жамияти фаоллари ва расмийларга қарши суиқасдлар сони тобора кўпайиб бормоқда.\nТолибон ушбу ҳужумларнинг аксарига алоқаси йўқлигини иддао қилмоқда. Аммо Афғонистон ва АҚШ расмийлари ҳужумларда жангари гуруҳни айблаб келади.\nШарқий Польшада автобус ҳалокатида 6 украин ҳалок бўлди\nБахтсиз ҳодиса 6 март куни Польша ва Украина чегарасига яқин жойлашган Ярослав шаҳри яқинида содир бўлган.\nУкраина Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Олеҳ Николенконинг маълум қилишича, ўнлаб украиналикни олиб кетаётган автобус Польшада ариққа қулаб тушган, натижада камида олти киши ҳалок бўлган ва 41 киши жароҳат олган.\nХусусий TNV24 телеканалининг хабар беришича, автобус Украина давлат рақамига эга бўлган ва 57 нафар Украина фуқаросини олиб кетаётган бўлган.\nҲалокатга нима сабаб бўлгани ҳозирча номаълум.\nКўп сонли украиналик Польшада муҳожир ишчидир.\nРим папаси Ироқда шиа уламоси Систоний билан учрашди\nРим папаси 2021 йилнинг 6 мартида Бағдодга борди.\n6 март куни Рим папаси Франциск машҳур шиа ўламоларидан бири оятуллоҳ Али ас Систоний билан тарихий учрашув ўтказди. Бундан олдин Рим папаси Ироққа бирор марта ташриф буюрмаган эди.\nУчрашув муқаддас Нажаф шаҳрида бўлиб ўтди. Учрашув давомида Рим папаси Франциск икки дин вакилларини тинч яшашга чорлади ва азият чекиб келаётган ироқлик насронийларга мадад бўлишга уринди.\nЁпиқ эшиклар ортидан ўтказилган учрашувдан сўнг ас Систоний Ироқ насронийлари бошқа ироқликлар билан тенг ҳуқуқларга эга экани эътироф этилган баёнотни эълон қилди.\nИроқда православ, халдей католик ва бошқа насронийлар яшайди. Уларнинг умумий сони бир вақтлар 1,4 миллионга тенг бўлган, аммо бугунга келиб 300 мингга тушиб қолган.\nБунинг асосий сабаблари 2003 йилда АҚШ мамлакатга бостириб киргани ва 2014 йилда ИШИД жангарилари Ироқ шимолини ишғол қилганидир.\nАҚШ Сенати йирик кўламли коронавирус ёрдам пакетини маъқуллади\nАҚШ президенти Жо Байден.\n6 март куни АҚШ Сенати 1,9 триллион долларлик коронавирус ёрдам пакети тўғрисидаги қонун лойиҳасини маъқуллади.\nЁрдам пакети қиймати АҚШ умумий иқтисодиётининг ўндан бир қисмига тенгдир.\n50 нафар демократ сенатор қонун лойиҳасини қўллаб овоз берди, 49 нафар республикачи сенатор эса унга қарши чиқди.\nСенат овоз бериб бўлганидан кейин президент Жо Байден:\n«Халқимиз жуда узоқ вақтдан бери оғир азоб чекиб келади. Бу [ёрдам] пакети халқ мушкулини енгиллатишни ва халқнинг энг долзарб эҳтиёжларини қондиришни кўзлайди ва мақсадимизга эришишимиз учун йўла очади», - деди.\nҚонун лойиҳасига биноан, аксарият АҚШ фуқаролари 1400 долларгача тўғридан-тўғри тўлов олади, фавқулодда ишсизлик нафақалари муддати узайтирилади.\nШунингдек, қонун лойиҳаси мактаблар, касалхоналар ва COVID-19 вакциналари ва тестлар учун маблағ ажратади.\nЭндиликда қонун лойиҳасини Намоёндалар палатаси кўриб чиқади.\nЕвропада коронавирусга чалиниш ҳолатлари яна ўса бошлади\nЎтган ҳафтада Европада тахминан 1 миллион киши вирусга чалинган.\nЖаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) маълумотларига кўра, Европада коронавирус юқтириш ҳолатлари яна кўпая бошлаган. Минтақада сўнгги олти ҳафта давомида вирусга чалиниш ҳолатлари озайиб келаётган эди.\nЎтган ҳафтада Европада тахминан 1 миллион киши вирусга чалинган. Бу олдинги ҳафтага қиёслаганда 9 фоизга кўпдир.\nЖССТнинг Европа бўйича минтақавий директори Ханс Клуге бунга вируснинг янги штаммлари тарқалаётгани ҳамда чекловлар шошма-шошарлик билан бекор қилинаётган сабабчи эканини айтди.\nВируснинг биринчи марта ўтган йили Англияда аниқланган юқумли янги тури Европанинг 27 мамлакатида тарқалмоқда.\nХабарларга кўра, Европа давлатлари АҚШ, Исроил, Чили ва Бирлашган Араб Амирликлари каби мамлакатларга нисбатан ўз аҳолисини секин суръатда эмламоқда.\nБу орада Германияда сотувга чиққан илк тезкор коронавирус тестлари бир неча соат ичида сотиб бўлинди.\nЭрон йўловчи учоқни олиб қочиш уриниши тўхтатиб қолинганини иддао қилди\nЭрон Исломий инқилоб посбонлари корпуси йўловчи самолёт ўғриланиши олдиолганини даъво қилди, аммо айнан нима содир бўлгани ҳақида тўлиқ маълумот бермади.\n5 март куни ҳарбий корпус веб-сайтида эълон қилинган баённомага кўра, исми очиқланмаган шахс 4 март куни Аҳвоз шаҳридан Машҳад томон йўл олган Iran Air ширкатига тегишли Fokker 100 учоғини ўғирлашни режалаштирган бўлган.\nСамолёт Исфаҳон шаҳрига фавқулодда қўнган ва гумонланувчи шахс «нейтраллаштирилган». Гумонланувчи ҳибсга олинганми ёки ўлдирилганми, номаълум бўлиб қолмоқда.\nЭрон Исломий инқилоб посбонлари корпусига кўра, жиноятчи учоқни Форс кўрфазидаги бошқа мамлакатга йўналтирмоқчи бўлган.\nХабар қилинишича, ҳар қандай ҳужум ёки ўғирлаш уриниши олдини олиш учун Эрон бўйлаб учадиган рейслар Эрон Исломий инқилоб посбонлари корпусининг қуролланган аъзолари иштирокисиз амалга оширилмайди.\nРоссияда Навальний намойишида қатнашган шахс 3 йилга қамалди\nРоссиянинг Владимир шаҳри суди 23 январь куни мухолифат етакчиси Алексей Навальний тарафдорлари ўтказган митинг давомида полиция ходимига ҳужум қилганликда айбланган Виталий Тимофеенкони уч йилга озодликдан маҳрум қилди.\n5 март куни Владимир шаҳридаги Ленин туман суди Тимофеенкони намойишчиларни тарқатиш пайтида полиция ходимига қарши қалампир пуркагич ишлатишда айбдор деб топди.\nТимофеенко пуркагичдан фойдаланганини тан олди, аммо полиция ерга ётқизган бошқа бир намойишчига ёрдам бериш учун бундай қилганини айтди.\nТимофеенко Навальний ҳимоясига Россия бўйлаб ўтказилган митингларда қатнашиши ортидан жиноий жавобгарликка тортилган иккинчи шахсдир.\n2 март куни Кострома шаҳрида яшовчи 26 ёшли фуқаро 23 январь куни бўлиб ўтган митингда полиция ходимига ҳужум қилгани учун 18 ой давомида мажбурий меҳнат қилишга маҳкум этилди.\nБеларусда "Весна" инсон ҳуқуқлари ташкилотига қарши жиноят иши қўзғатилди\nБеларус ҳукумати мамлакатдаги энг таниқли инсон ҳуқуқлари ташкилотларидан бири бўлмиш «Весна» марказига қарши жиноят ишини қўзғатиб, унинг бир нечта аъзосини ҳибсга олди.\nТашкилотнинг 5 март куни маълум қилишича, Беларус Тергов қўмитаси марказни рухсат берилмаган оммавий норозилик намойишларига молиявий ва бошқа ёрдам кўрсатишда ҳамда жамоат тартибини бузишда айбламоқда.\nТашкилотга кўра, унинг тўрт аъзоси ҳибсга олинган.\nБеларусда ўтган йил 9 августидаги президент сайлови ортидан мамлакат Марказий сайлов комиссияси Александр Лукашенкони сайлов ғолиби, деб эълон қилганидан кейин оммавий норозилик намойишлари бошланиб кетган.\nБир неча ойдан бери тинчимаётган намойишлар расмий Минск томонидан шафқатсиз бостирилмоқда. «Весна» Беларус хавфсизлик кучлари томонидан содир этилаётган ҳуқуқбузарликлар, жумладан, қийноқлар ва ҳибсга олишлар ҳақида маълумот бериб келаётган саноқли мустақил ташкилотларнинг биридир.\nПутин Интернетни “ахлоқий қоидалар” асосида тартибга солиш кераклигини айтди\nРоссия президенти Владимир Путин интернет “ахлоқий қоидалар” асосида тартибга солиниши лозимлигини, акс ҳолда, жамият “таназзулга учрашини” айтди. Путиннинг фикрича, вояга етмаганларни нафақат намойишларга чиқариш учун, балки уларни суицидга чорлаш, уларга наркотик сотиш учун ҳам интернетдан кенг фойдаланилмоқда.\nПутиннинг 4 март куни эфирга узатилган бу чиқиши АҚШда жойлашган ижтимоий медиа корпорацияларини Кремль “ўйин қоидаларига” бўйсундириш ҳаракатининг бир қисми сифатида қаралмоқда. Мухолифатчи Алексей Навальний ҳимояси учун Россия бўйлаб ўтказилган намойишларда ўн минглаб одам қатнашганидан сўнг, Москва ижтимоий тармоқларни аксил-ҳукумат намойишлар ҳақидаги “фейк” хабарларни олиб ташламаётганликда айблади. Декабрда Россия давлат Думаси тақиқланган контентни олиб ташламаётган платформаларга қарши жиддий жарималар белгилашга ҳамда Россия матбуотини модерация қилгани учун “YouTube”, “Facebook” ва “Twitter” каби тармоқларни блоклашга йўл берувчи қонунни маъқуллаган эди.\nРасмийлар, шунингдек, мухолифатни ёшларни рухсат этилмаган оммавий намойишларда иштирок этишга чорлаётганликда айблаган.\n“Нишони айнан вояга етмаган ёшлар бўлган онлайн болалар порнографияси ва фоҳишалиги ҳамда наркотиклар савдосига дучор бўляпмиз”, деган Путин.\nПутин аксил-ҳукумат намойишлар ташкилотчиларини “безорилик қилиш, полиция билан уришиш учун кўчага чиққан ёшлар ортига беркинганликда” айблаган.\nРоссия мухолифатининг айтишича, бу гаплар ёлғон ва туҳматдир. Россияда ўтган йилларда интернетдаги эркинликларни тобора йўққа чиқаришга улгурган Путиннинг бу иддаолари янги намойишлар арафасида интернетни янада чеклаш ҳаракатининг давоми деб баҳоланмоқда.\nРоссия Қрим татарлари етакчиси Мустафо Жамилевга қўйилган тақиқни 2034 йилгача узайтирди\nҚрим татарлари Жамилев Қрим Россия томонидан аннексия қилинишини тан олмагани учун таъқиб қилинмоқда, деб ҳисоблашади\nҚрим татарлари етакчиси Мустафо Жамилевга Россия ҳудудига киришга қўйилган тақиқ муддати узайтирилди. Эндиликда 77 ёшли Жамилев ўз ватани бўлмиш Қримга 2034 йилгача киролмайди.\nТақиқ узайтирилганлиги аннексия қилинган Қримда Жамилевга қарши бўлиб ўтаётган суд жараёнида ошкор бўлди, деб хабар бермоқда Крым.Реалии нашри мухбири.\nТақиқ 2019 йилнинг 5 мартида 15 йилга қўйилган экан.\nАрмянскда 2019 йилда Жамилевга қарши қўзғатилган иш бўйича суд маҳкамаси бўлиб ўтмоқда. Жамилев Қримга ноқонуний киришга уринишда, ноқонуний қурол-аслаҳани харид қилиш ва сақлашда айбланмоқда.\nУнинг ўзи бу айбловларни рад этиб, уларни сафсата деб атайди. Жамилев тарафдорларининг фикрича, Жамилев Қрим Россия томонидан аннексия қилинишини тан олмагани учун таъқиб қилинмоқда.\nДушанбеда Озодлик мухбирлари ҳужумга учради\nТожикистон пойтахти Душанбеда Озодликнинг тожик хизматида фаолият юритувчи икки журналист ёқилғи нархларининг ошишига оид сюжетни тасвирга олиш чоғида ҳужумга учради. Шаҳло Абдуллоева ва Муллоражаб Юсуфзодага 4 март куни автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчаларидан бирида ҳайдовчи билан суҳбатлашиб туришган пайтда ҳужум қилинган.\n“Ўз вазифасини бажариб юрган Тожикистондаги икки мухбиримизга қилинган ҳужум мутлақо қабул қилиб бўлмас ҳолатдир. Биз Тожикистон милицияси мазкур нохуш ҳодиса юзасидан тўлиқ текширув ўтказиб, журналистларнинг шу кунда ва келажакда воқеаларни очиқ ва тўсиқсиз ёритиш ҳуқуқини таъминлашини кутмоқдамиз”, дея баёнот берди Озод Европа / Озодлик радиоси президенти Жейми Флай.\nОзодлик мухбирларига кўра, улар ҳайдовчилардан бири билан автомобиль ёқилғиси нархларининг ошиши ҳақида суҳбатлашиб туришган пайтда АЁҚШ ходимларидан бири журналистлардан тасвирга олишни бас қилишни талаб қилган. Кейин у Шаҳло Абдуллоевани қаттиқ туртиб юбориб, қўллари билан видеокамера объективини тўсиб олган. Ҳодисани мобиль телефони орқали тасвирга олаётган Юсуфзода ўртага тушган чоғда АЁҚШ ходими унга ҳужум қилган. Ходим ширкат раҳбариятининг ёзма розилигисиз журналистлар АЁҚШ ҳудудида видеотасвирга олишга ҳақли эмаслигини билдирган.\nЮсуфзодага кўра, улар АЁҚШ биносини тасвирга олган эмаслар, улар шунчаки бензин нархи кескин ошиб кетганидан шикоят қилаётган ҳайдовчилар билан суҳбатлашаётган эдилар, холос. Юзига енгил жароҳат етган журналист ҳужум ҳодисаси ортидан шифокорга борган.\nОзодлик мухбирлари Тожикистон Ички ишлар вазирлигига ариза билан мурожаат этишган. Сино туман ИИБ терговчилари оммавий ахборот воситалари вакилларига ҳужум ҳодисаси бўйича дастлабки суриштирувни бошлаганлар.\nҚирғизистон президенти кейинги ҳафтада Тошкентга сафар қилади\nҚирғизистон президенти Садир Жапаров 11-12 март кунлари Ўзбекистонга сафар қилади. Бу ҳақда Қирғизистон ташқи ишлар вазири Руслан Қазақбаев 4 март куни Бишкекда ўтган матбуот анжуманида билдирган.\nҚазақбаевга кўра, сўнгги кунларда президент Жапаров қатор мамлакатлар лидерларидан таклиф олган ҳамда у Ўзбекистондан кейин Тожикистон, Туркманистон ва Хитойга бормоқчи.\nСадир Жапаровнинг Қирғизистон президенти вазифасига киришганидан кейин илк хорижий сафари февраль ойи охирида Россия Москвага бўлган. Март ойи бошида эса С. Жапаров Қозоғистонга сафар қилган.\nХалқаро суд Фаластин ҳудудларида содир этилган жиноятларни тергов қилади\nФаластин- Исроил армияси Ғазо шаҳрига фосфорли бомба отмоқда. 2009 йил, 8 январь.\nХалқаро жиноий суд (ХЖС) бош прокурори Фаластин ҳудудларида содир этилгани иддао қилинаётган жиноятлар юзасидан расмий тергов ўтказди.\nСуднинг бу қарорини Исроил ва АҚШ танқид қилди. 3 март куни АҚШ давлат котиби Антони Блинкен Қўшма Штатлар суд қарорига «қатъий қарши ва ундан ҳафсаласи пир бўлганини» билдирди. Исроил ҳам суд қарорини қоралади.\nФаластин ва инсон ҳуқуқлари ташкилотлари эса бу хабарни олқишлади.\nХЖС бош прокурори Фату Бенсуданинг айтишича, суд беш йиллик дастлабки экспертиза ортидан 2014 йил июнидан бери Исроил томонидан босиб олинган Ғарбий Соҳил, шарқий Қуддус ва Ғазо секторида содир бўлган воқеаларни тергов қилишга қарор қилган.\nТергов давомида Хамас назоратидаги Ғазо секторидаги можаролар ҳамда Исроил босиб олган Ғарбий Соҳил ва Шарқий Қуддусдаги аҳоли пунктларидаги ҳодисаларга асосий эътибор қаратилиши кутилмоқда.\nТоронтода 10 пиёдани машинаси билан босиб ўлдирган шахсга ҳукм чиқарилди\n3 март куни Канада суди 2018 йилнинг 23 апрелида пиёдалар устига автомобилини ҳайдаб юбориб, 10 одамни ўлдирган Алек Минасянни айбдор деб топди.\nМинасяннинг адвокати мижози аутизмдан азият чекишини ва шу сабабдан нима қилаётганини билмаганини таъкидлади.\n28 ёшли Минасяннинг ўзи фургони билан пиёдалар устига ҳайдаб юборганини тан олган. Шунингдек, у жинсий алоқадан кўнгли қолган эркакларнинг онлайн ҳамжамиятига аъзо эканини айтган.\nОнлайн ҳамжамиятнинг айрим аъзолари жинсий алоқада бўлган одамларга ҳужум уюштиришни режалаштирган бўлган.\nМинасян Торонтонинг гавжум маҳалласида пиёдалар устига автомобилини ҳайдаб юборганидан кейин, 22 дан 94 ёшгача бўлган саккизта аёл ва икки эркак нобуд бўлган эди.\nСудья Минасян ҳужумни режалаштиргани ва қасддан қилганига шубҳа йўқлигини айтди.\nКанадада қотилликда айбдор деб топилганлар умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинади.\nШвеция жанубида пичоқ билан қуролланган ҳужумчи саккиз одамни яралади\nШвед полицияси ҳодиса жойини текширмоқда.\nШвеция полицияси мамлакат жанубида содир этилган пичоқбозлик замирида терроризм ётган бўлиши мумкинлигини маълум қилди. Ҳужумда саккиз киши жароҳат олган эди.\n20 ёшлардаги ҳужумчи 3 март куни Ветланда шаҳрида пичоқ билан ўткинчиларга ҳужум қилган. Полиция уни яралаб, ҳибсга олган.\nМаҳаллий касалхонадан олинган маълумотларга кўра, жароҳат олган уч кишининг аҳволи оғирдир.\nПолиция ушбу жиноят қотилликка уриниш сифатида тергов қилинаётгани, шунингдек, терроризмга алоқаси текшираётганини билдирди.\nИчки ишлар вазири Микаэль Дамберг Швеция радиосига берган интервьюсида хулоса чиқаришдан олдин тергов натижаларини кутиш кераклигини айтди:\n«Мен полицияни тинглаганимда, улар иккаласи ҳам жиноятни қотилликка уриниш сифатида тергов қилмоқдалар, шунингдек, терроризмга алоқадор ҳар қандай алоқаларни кўриб чиқмоқдалар», - деди у.\nПолиция ҳужумчи қандай қурол ишлатилгани ва у қайси давлат фуқароси эканини айтишдан бош тортди. Гумонланувчи айни дамда касалхонада даволанмоқда.\nSpaceX ширкатининг навбатдаги прототип ракетаси қўнганидан кейин портлаб кетди\nStarship SN10 ракетаси ширкатнинг Техас штатидаги космодромига қўнганидан кейин портлаган.\n3 март куни АШҚдаги SpaceX фазо ширкатининг Starship ракетасининг яна бир прототипи синов парвозидан сўнг муваффақиятли равишда қўнди, аммо қўнганидан кейин бир неча дақиқа ўтиб, портлаб кетди.\nБундан аввал ширкатнинг икки прототип ракетаси қўна олмай портлаб кетган эди.\nБу сафарги портлаш сабаби нима экани ҳозирча номаълум\nSpaceX қайта ишлатиш мумкин бўлган ракета ишлаб чиққан илк ширкатдир.\nШиркат асосчиси Илон Маск бундай ракеталар ёрдамида кенг оммани фазога учиришни йўлга қўйишга бел боғлаган.\nАҚШ Афғонистон тинчлик музокараларини жадаллатиш учун БМТ анжуманини ўтказишни таклиф қилди\nАмерика Қўшма Штатлари Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ҳомийлигида Афғонистон бўйича халқаро анжуман ўтказишни таклиф қилмоқда. Бу ҳақда АҚШ Давлат департаментининг юқори лавозимли расмийси маълум қилди.\nАҚШ таклифини Вашингтоннинг Афғонистондаги махсус вакили Залмай Халилзод 4 март куни Қатарда Толибонга тақдим этиши кутилмоқда.\nХалилзод 3 мартга қадар Кобулда Афғонистон тинчлик музокараларини жонлантириш ва мамлакатда авж олаётган зўравонликларни тўхтатиш мақсадида музокара ўтказди.\nХусусан, у президент Ашраф Ғани, Миллий ярашув олий кенгаши раиси Абдулла Абдулла ва бошқалар билан учрашиб, толиблар билан музокараларни тезлаштириш йўлларини муҳокама қилди.\nПрезидент Жо Байден 2020 йилнинг февраль ойида АҚШ ва Толибон имзолаган шартномани қайта кўриб чиқмоқда.\nБитимга мувофиқ 1 майга қадар АҚШ ва хорижий давлатлар қўшинлари Афғонистондан олиб чиқиб кетилиши керак.\nДавлат департаментининг юқори лавозимли расмийсига кўра, БМТ анжуманига минтақадаги давлатлар, жумладан, қўшни Эрон ва Покистон вакиллари чақирилади.\nАрманистонда минглаб одам бош вазир Пашинян истеъфосини талаб қилиб намойишга чиқди\nАрманистонда Пашинянга қарши норозилик намойиши иштирокчилари.\nАрманистон пойтахти Ереванда минглаб мухолифат тарафдори бош вазир Никол Пашинян истеъфосини талаб қилиб намойишга чиқди.\n3 март куни 10 мингдан ортиқ намойишчи парламент биноси олдида тўпланди. Уларни кўп сонли хавфсизлик ходимлари кузатиб турди.\n2 март куни Арманистон президенти армия бошлиғини лавозимидан бўшатиш тўғрисидаги буйруқни имзолашдан бош тортган, натижада мамлакатда юзага келган сиёсий инқироз янада мураккаблашган эди.\nЎтган ҳафтада Арманистон қуролли кучлари бош вазир Пашинян ва у бошқараётган ҳукумат истеъфосини талаб қилган эди. Пашинян бу талабни давлат тўнтариши уринишига тенглаштириб, Бош штаб бошлиғи Оник Гаспарянни ишдан олиш тўғрисида қарор чиқарди.\nАммо Арманистоннинг асосан рамзий ваколатларга эга президенти Армен Саркисян 2 март куни Гаспарянни ишдан бўшатиш тўғрисидаги буйруқни имзолашдан иккинчи марта бош тортди.\nЎтган йилнинг 27 сентябрида бошланиб, 9 ноябрда Озарбайжон ғалабаси билан якунланган Тоғли Қорабоғ уруши ортидан Арманистонда Пашинян истеъфоси талаб қилинган намойишлар тинчимаяпти. Бунга Пашинян Россия воситачилигида Озарбайжон билан сулҳ битимини имзолагани туртки бўлди.\nНавальний ўзининг “Кольчугина” тергов ҳибсхонасида экани ҳақида хабар чиқарди\nМухолифатчи Алексей Навальний суд залида, Москва, 2021 йил 20 феврали\nМухолифатчи Алексей Навальний Москвадаги ҳибсхонадан этап қилинганидан кейин ўзининг қаерда эканига оид илк маълумотни чиқарди. 3 март куни сиёсатчининг Инстаграмида ёйинланган хабарга мувофиқ, у Владимир вилоятидаги “Кольчугина” тергов ҳибсхонасида тутиб турилибди.\nНавальний штаби маълумотига кўра, мухолифатчи у ерда камида уруш фахрийси Игнат Артеменкога туҳмат иши бўйича апелляция аризаси кўрилгунича тутиб турилади. Мазкур иш бўйича Навальнийга 850 минг рубль жарима солинган.\nТергов ҳибсхонасидаги Навальний аҳволи яхши экани, бироқ ҳали ташқаридан хат-хабар ололмаётгани, шу важдан ташқи олам ҳақида Москвадаги “Матросская тишина” ҳибсхонасида ушлаб турилган пайтдан кўра камроқ маълумот билишини билдирган.\nАввалроқ Навальний Владимир вилояти Покров шаҳридаги 2-жазо колониясига етказилгани хабар қилинган, бироқ бу маълумот расман тасдиқланган эмасди.\nМухолифатчи Навальний заҳарлангани ортидан муолажа олган Германиядан шу йил 17 январида Москвага қайтиб келиши биланоқ қўлга олинганди. 2 февраль куни суд “Ив Роше” иши бўйича мухолифатчига нисбатан чиқарилган шартли жазони ҳақиқий қамоқ жазосига алмаштирган. Ўтган ҳафта у Москвадаги “Матросская тишина” тергов ҳибсхонасидан этап қилинган.\nМьянмада норозилик намойишини тарқатиш чоғида ёш болалар дохил 38 киши ўлдирилди\nМандалай шаҳридаги намойишдан лавҳа, 2021 йил 3 марти\nМьянмада ҳокимиятни эгаллаб олган ҳарбийларга қарши чоршанба куни ўтказилган норозилик акцияси иштирокчиларининг камида 38 нафари ўлдирилди. Бу ҳақда БМТ баёнотида айтилган.\nБи-Би-Си хабарига кўра, шу тариқа 3 март Мьяанмада ҳарбий хунтага фуқаровий бўйсунмаслик ҳаракати бошланганидан буён энг қонли кунга айланган.\nҲарбийларга тобеъ кучлар бир нечта шаҳарда, жумладан, Янгон, Мандалай ва Минжанда намойишчиларга қарата ўт очишган. Ўлдирилганларнинг камида икки нафари вояга етмаганлардир.\nМьянмада 1 февраль куни ҳарбий тўнтариш содир бўлганидан сўнг мамлакат бўйлаб оммавий норозилик акциялари бошланиб кетган, намойишчилар ҳибсга олинган ҳукумат вакилларини озод қилиш талаби билан кўчага чиққанлар. Ҳибсга олинганлар орасида ўтган йил ноябрь ойида бўлиб ўтган парламент сайловларида ғалаба қозонган “Демократия учун миллий лига” етакчиси Аун Сан Су Чжи ҳам бор. Ҳарбийлар унинг партиясини сайловларда кенг кўламли сохталаштиришларга йўл қўйганликда айблаб келади. Хунтачилар аввалги сайлов комиссиясини тарқатиб юборишган ва бир йилдан сўнг янги сайлов ўтказишга ваъда қилганлар.\nБМТнинг Мьянма бўйича махсус элчиси Кристина Шранер-Бургенер маълумотларига кўра, ҳокимият тўнтаришидан сўнг бошланган норозилик акциялари чоғида 50 дан зиёд одам ўлдирилган. Бир кун аввал қўшни давлатлар Мьянма ҳарбийларини босиқликка чақиришганди.\nТуркия пойтахтида Муҳаммад ал-Хоразмий бюсти очилди\nАнқарада очилган Муҳаммад ал-Хоразмий бюсти (“Дунё” АА фотоси)\nЎзбекистоннинг Анқарадаги элчихонаси ташаббуси билан Туркий маданият халқаро ташкилоти – ТУРКСОЙ ҳамда Анқара шаҳар муниципалитети билан биргаликда Туркия пойтахти Анқара шаҳрида 3 март куни Муҳаммад ал-Хоразмий ёдгорлигининг очилиш маросими ўтказилган.\n“Дунё” ахборот агентлиги хабарига кўра, ўзбек дипломатлари, ТУРКСОЙ вакиллари, туркиялик депутатлар ва маҳаллий мулозимлар иштирокидаги тадбир “Хива - туркий дунёнинг маданият пойтахти” халқаро дастури доирасида бўлиб ўтган.\nЁдгорлик Анқара шаҳрининг Кечиўрен туманидаги машҳур боғлардан бири – “Жўка водийси” (Ihlamur Vadisi) ҳудудида ўрнатилган.\nОзодлик ўтган йил декабрида Испания пойтахти Мадридда ҳам Хоразмий ҳайкали ўрнатилгани ҳақида хабар қилганди.\nVIII асрда Хивада дунёга келган жаҳонга машҳур олим Муҳаммад Хоразмийнинг “Ал-китоб ал-мухтасар фи ҳисоб ал-жабр вал-муқобала” асари номидан “алгебра” атамаси пайдо бўлган. Рисола XII асрдаёқ лотин тилига таржима қилиниб, “Algorithmi” рисоласи номи билан бутун Европага тарқалгани айтилади. Ҳозирда "алгоритм" калимаси IT соҳасида энг кўп қўлланиладиган сўзлардан бири бўлиб ҳисобланади.\nЧегара билмас мухбирлар Саудия валиаҳд шаҳзодаси устидан Германия судига шикоят қилди\nЖурналист Жамол Хашогги 2018 йилда ўлдириб кетилган эди.\n1 март куни Чегара билмас мухбирлар (RSF) ташкилоти Саудия Арабистони валиаҳд шаҳзодаси Муҳаммад бин Салмон ва Саудия Арабистонининг қатор юқори лавозимли мулозимларини 2018 йилда журналист Жамол Хашоггини ўлдиришда ва бу билан инсониятга қарши жиноятга қўл уришда айблаб, Германия судига шикоят йўллади.\nГермания бош прокурорига юборилган 500 саҳифалик шикоят арзига Хашогги қотиллигидан ташқари 30 дан ортиқ журналист ўзбошимчалик билан ҳибсга олингани тўғрисидаги даъволар киритилган.\nГермания прокуратураси шикоят келиб тушгани, айни дамда қонуний ва далиллар нуқтаи назаридан кўриб чиқилаётганини билдирди.\nThe Washington Post газетаси колумнисти Жамол Хашогги 2018 йил октябрида Саудия Арабистонининг Истанбулдаги консуллигида ўлдирилганди. Ҳодисадан сўнг Хашоггининг жасади бўлакларга бўлиниб, консуллик биносидан олиб чиқиб кетилган ва ҳалигача топилган эмас.\nХашогги Саудия Арабистони расмийлари, хусусан, шаҳзода Муҳаммад сиёсатини танқид қилиб келган. Жиноятда шаҳзода Муҳаммад қўли борлиги ҳақидаги гумонлар қотиллик ортидан дарҳол юзага келди. Шаҳзоданинг ўзи Хашогги ўлимига алоқадор эканини қатъиян рад этиб келади.\nГермания қонунларига биноан мамлакат прокуратураси инсониятга қарши жиноятлар бўйича глобал миқёсда кучга эга ҳукм чиқаришга даъво қилиш имконини беради.\nАҚШ махсус хизматлари Хашоггини ўлдиришни валиаҳд шаҳзода Муҳаммад буюртиргани эҳтимол эканини хулоса қилган.\nFreedom House: Глобал миқёсда демократия янада тезроқ суръатда емирилмоқда\nFreedom House халқаро ташкилоти логоси.\nИнсон ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи Freedom House ташкилоти 2020 йилда коронавирус пандемияси, иқтисодий ноаниқлик ва можаролар туфайли глобал миқёсда эркинлик кўрсаткичи пастлаганини маълум қилди.\nТашкилот 3 март куни эълон қилган йиллик ҳисоботда «эркин эмас» деб белгиланган мамлакатлар сони сўнгги 15 йил ичида қайд этилган энг юқори даражага кўтарилгани айтилади.\nҲисоботда Қирғизистон ва Беларусь сиёсий ҳуқуқлар ва фуқаролик эркинликлари бўйича энг катта йўқотишлар кузатилган давлатлар қаторига киритилди. Айни пайтда Шимолий Македония энг катта ютуқларга эришган мамлакатлар сафидан ўрин олди.\nБу йилги ҳисоботда 73 мамлакат, шу жумладан, нафақат Хитой, Беларусь ва Венесуэла каби авторитар давлатлар, балки АҚШ ва Ҳиндистон сингари «нотинч демократик давлатларнинг» эркинлик кўрсаткичлари пасайтирилди.\n2020 йилда «демократия ҳимоячилари авторитар рақибларига қарши курашда оғир йўқотишларга йўлиқдилар ва халқаро мувозанат зулм фойдасига ўзгарди», дейилади ҳисоботда.\nПрезидент куëви тирик. У Жанубий Кореяда операция қилинди\nҲокимларнинг контейнер уйи ижтимоий тармоқларда трендга айланди\nҚирғизистонлик ўзбеклар. Ўзбекистон билан адабий алоқалар қайта тикланмоқда\n90 ëшни қаршилаган Горбачëвнинг тарихни ўзгартирган фаолиятига назар\nИчкаридан чиққан мухолифат ва ўтказилмай қолган қурултой\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги: 18 ёшгача бўлганларни коронавирусга қарши эмлаш тавсия қилинмайди\nТошкентда 10 ёшли ўғил болани зўрламоқчи бўлган таксичи қидирилмоқда\nТадбиркорликни бошламоқчи бўлган аёлларга 36 млн 750 минг сўмгача кредит берилади\nХалқаро қидирувда бўлган яна тўрт ўзбекистонлик Россиядан Тошкентга олиб келинди\nҚорақалпоғистондаги бир хонадонда 5 киши ис газидан заҳарланиб вафот этди\nҚирғизистоннинг собиқ икки президентидан даҳлсизлик мақоми олиб ташланиши талаб қилинмоқда\nПрезидент хотин-қизларни табриклади. Яна “Аёллар дафтари” ва кредитлар ҳақида гапирди\nЗеленский Путиннинг яқин дўстини жазолашга қарор қилди\nOzodMikrofon: Ўғлим билан бирга ўғрилик қилган ички ишлар ходимлари жазосиз қолди\n"Президент сиёсатидан илҳомланган" талаба жаримага тортилди ва телефони мусодара қилинди


Отчопар ҳақида — У ким, бу нима — QOMUS.INFO\nQOMUS.INFO > О ҳарфи > ОТЧОПАР\nОТЧОПАР, ипподром — йўртоқи ва чопқир отларни синаш (совитиш) ҳамда от спорти мусобақаларини ўтказиш учун мўлжаллаб махсус жиҳозланган жой; бу синов ва мусобақаларни ўтказишни ташкил қилувчи муассаса. Отчопарда отларни йўрттириб чопиш ва пойга ўтказиш учун мўлжалланган ҳалқасимон (доира) берк йўлкалар, томо-шабинлар учун мўлжалланган минбарли иншоот (асосан, финиш йўлкаси бўйлаб қурилади), ҳакамлар учун мўлжалланган минора (одатда, финиш чизиғи рўпарасига қурилади) бўлади. Йўлкалар ичида турли-туман от спорти мусобақаларини ўтказиш учун мўлжалланган майдончалар ва от билан сакраб ўтиладиган тўсиқкурилмалар қилинади. Отчопарда ёрдамчи ва хўжалик иншоотлари ва бинолари (ёпиқ манежлар, отхоналар, от тақалаш устахонаси, ветеринария лазарети, карантин хоналари ва б.) ҳам бўлади.\nОтчопар даги йўлкаларнинг пойга ўтказиш, отларни йўрттириб чопиш ва аралаш хиллари бўлади. Пойга ўтказиш йўлкасида от пойгаси ўтказилади, отларни йўрттириб чопиш йўлкасида отлар йўрттиришга ва юк тортишга синалади, аралаш йўлкада ҳам пойгалар ўтказилади, ҳам отлар синалади. Йўлкалар, асосан, эллипс шаклида бўлади. Йўлкаларга чим ёки юмшоқ резина қопланиши мумкин. Чимли йўлкалар чопқир отлар учун, резина қопланган йўлкалар йўртма отлар учун ярайди. Йўлкаларнинг уз. 1600—2000, 2400 — 3000 м бўлиши мумкин.\nОтчопар дунёнинг деярли барча йирик шаҳарларида бор. Баъзи Отчопар ларда тотализаторлар (отларга пул тикиладиган жойлар) ҳам бўлади. Ўзбекистонда от спорти (улоқ, «қиз қувиш» ва б.) қадимдан ривожланган. Булар кенг адирларда ўтказилади, махсус Отчопарлар қурилмайди. Тошкентда яхши жиҳозланган ва дунё меъёрлари талабларига жавоб берадиган Отчопар 1976 й. қурилган (меъморлар Р. У. Асанов, Э. И. Гусарова). Ун-гача (20а. бошидан) от пойгаси мусоба-қалари Қўйлиқдаги эски Отчопарда ўтказилган.\nNext PostОХУНБОБОЕВ ТУМАНИ


tashkent.uz Tashkent.Uz - Пойтахтимизда X Инновацион Ғоялар, Технологиялар Ва Лойиҳалар Республика Ярмаркаси Иш Бошлади\nЎзбекистон Фан ва технологиялар агентлиги ва Иқтисодиёт вазирлиги ҳамкорлигида ўтказилаётган ярмарка корхоналар, илмий ташкилотлар ва олий таълим муассасалари ўртасида ўзаро манфаатли муносабатларни ўрнатишда муҳим аҳамият касб этмоқда. Бу иқтисодиётимизнинг барча соҳалари жадал ривожланиши, истиқболдаги дастурларни ишлаб чиқишда муҳим илмий ва амалий асос вазифасини бажармоқда.\nҲозирга қадар ўтказилган ярмаркалар доирасида 4 минг 200 га яқин инновацион ғоя ва технология намойиш этилиб, умумий ҳажми 144 миллиард 100 миллион сўм бўлган 4 мингдан ортиқ шартнома имзоланган. Натижада қарийб 2 триллион 200 миллиард сўмга яқин 62 номдаги янги серияли маҳсулотлар ишлаб чиқарилмоқда, 59 шартнома доирасида маҳсулотларнинг тажриба-синов ва саноат намуналари юзага келди. Шу билан бирга, юзлаб корхона, фермер хўжалиги ва тадбиркорлик субъектларига илмий ва амалий хизматлар кўрсатилмокда.\nБу йилги ярмаркада анъанавий беш йўналиш – саноат, қишлоқ хўжалиги, соғлиқни сақлаш ва фармацевтика, ахборот технологиялари ва фан-таълим соҳалари учун 500 дан ортиқ инновацион ғоя, технология ва лойиҳа намойиш этилаётир.\nФарғона политехника институти илмий жамоаси таклиф этаётган лойиҳаларда муқобил энергия манбаларидан самарали фойдаланишга кенг ўрин ажратилган. Олий ўқув юрти мутахассислари Наманган вилояти ҳудудидаги тоғ жинсларига ишлов бериб, техник кремний маҳсулоти олди. Ярим тайёр бу маҳсулотга ишлов беришни давом эттириб, қуёш батареялари яратишда фойдаланиш мумкин. Светофорларни энергия билан таъминлаш ва бошқариш қурилмаси ҳам кўпчиликда қизиқиш уйғотмоқда. Бу ишланма икки ойдан буён Фарғона шаҳрида синовдан ўтказилмоқда. Натижада электр энергияси анча тежалгани кузатилди. Истиқболда шаҳарда бу ихтиродан кенгроқ фойдаланиш таклиф этилмоқда.\n– Фарғона шаҳридаги Марғилонсойда кичик ГЭСнинг уч киловаттли лойиҳаси синовдан ўтказилди, – дейди Фарғона политехника институти ўқитувчиси Умиджон Рустамов. – Уни янада такомиллаштириш мақсадида «Фарғонаазот» акциядорлик жамияти, Марғилон трактор таъмирлаш заводи билан ҳамкорликда иккита эллик киловаттли ГЭС қурилди. Ҳозир азот ишлаб чиқариш билан бирга бу энергиядан шаҳардаги боғлар ҳудудини ёритишда фойдаланилмоқда.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёевнинг мамлакатимиз академиклари ва етакчи олимлари билан учрашувида қўйилган вазифалар асосида иқтисодиёт соҳаларининг аниқ муаммолари ечимига қаратилган инновацион технологияларга алоҳида урғу берилди. "Жорий қилинган инновацион ишланмалар" йўналиши ташкил этилди. Унда йирик корхоналарда илғор инновацион технологиялар асосида тизимли ишлаб чиқарилаётган олтмишдан зиёд маҳсулот намойиш этилмоқда.\nМирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон миллий университети турли соҳалар учун етук кадрлар етказиб беради. Кимё фанлари номзоди Давронбек Бекжонов ёш олимлардан.\n– Илмий лойиҳамиз оқова ва чиқинди сувларни ионитлар билан тозалашга қаратилган, – дейди Д.Бекжонов. – Биз таклиф қилаётган ишланма хориждан олиб келинаётган ана шундай маҳсулотлардан анча арзон. Ҳозир у «Максам-Чирчиқ» акциядорлик жамиятида қўлланмоқда. Маҳаллийлаштириш дастурига ҳам киритилди.\nX Инновацион ғоялар, технологиялар ва лойиҳалар республика ярмаркасида ёш олимлар, тадқиқотчилар, талабаларни қўллаб-қувватлашга алоҳида эътибор қаратилган. Улар ўз илмий ва амалий ишланмаларини намойиш этиши учун кенг имкониятлар яратилган. Ярмаркада ёш олим ва талабалар яратган 100 дан ортиқ ишланма намойиш этилмоқда.\n– Муқобил энергия манбаларидан самарали фойдаланиш борасидаги изланишларимиз туфайли иссиқлик сақловчи пенобетон яратилди, – дейди Самарқанд давлат архитектура-қурилиш институтининг тўртинчи курс талабаси Баҳодир Солиев. – У оддий қурилиш бетонига нисбатан етти баробар енгил бўлиб, уйларнинг ташқи, ажратувчи деворларига, полга қўлласа бўлади. Ичи ғовак бўлгани ҳисобига шовқин, иссиқ ва совуқ ҳавони ўтказмайди. Ҳозир Самарқанд вилоятидаги «Алина Инвест» қўшма корхонасида пенобетонлар кенг миқёсда ишлаб чиқарилмоқда.\n– Ўндан зиёд инновацион ишланмаларни олиб келдик, – дейди Гулистон давлат университетининг профессори Ҳабиб Қушиев. – Асосий эътибор ўсимликлар биотехнологияси, уларнинг чидамлилик ҳамда биокимёвий таҳлилий йўналишига қаратилди. Натижалар кўнгилдагидек. Мисол учун, ўтган йилларда шўрга чидамли, доривор ўсимликларни қайта ишлаш борасида 100 гектарда Осиё тараққиёт банки билан ҳамкорлик қилинди. Ҳудудий ярмаркада замбуруғга қарши кураш, пахтанинг ўсиш ҳамда ривожланишини таъминлаб, ҳосилдорлигини янада оширишга хизмат қиладиган препаратлар етказиб бериш борасида фермерлар билан 500 миллион сўмликдан ортиқ шартнома имзоладик.\nЯрмарка доирасида III Тошкент халқаро инновацион форумини ўтказиш мўлжалланган. Унда Германия, Болгария, Италия, Хитой, Жанубий Корея, Япония, Россия каби давлатлар, Жаҳон банки, Британия Кенгашининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси мутахассислари ва экспертларининг иштироки кутилмоқда. Форумнинг асосий мақсади дунёда инновация тизимларининг ривожланиш тенденциялари, инновация фаолиятининг ривожланиш ҳолати, муаммолари ва истиқболларини таҳлил қилиш, миллий инновация тизимини шакллантиришда турли омилларнинг ўрнини аниқлаш ҳамда Ўзбекистонни инновацион фаоллиги юқори бўлган ҳудудга айлантиришга кўмаклашишдан иборат.\nX Инновацион ғоялар, технологиялар ва лойиҳалар республика ярмаркасида таклиф этилаётган илмий ишланмалар бугунги давр нуқтаи назаридан долзарблиги ва қамровининг кенглиги, аҳоли, ишлаб чиқариш корхоналари эҳтиёжидан келиб чиқиб тайёрлангани билан ажралиб турибди. Унда фермер хўжаликлари, саноат корхоналари ва ташкилотлар, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари билан технология ва ишланмалар муаллифлари ўртасида шартномалар имзоланмоқда.\nЯрмарканинг очилишида Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Арипов сўзга чиқди.\nСайёра Шоева, Аъло Абдуллаев (сурат), ЎзА\nПечать 11 Май 2017 Ўқилди: 4293\nСайтда фойдаланувчилар сони: 814


Алишер Соипов иши бўйича шикоят аризаси Бишкекда қаралди\n21 октябр 2021, Тошкент вақти: 13:56\nАлишер Соиповнинг отаси Авазбек Соипов ўғлининг ҳақиқий қотиллари ҳалигача топилмаганини айтади.\nҚирғизистон Олий суди бугун марҳум журналист Алишер Соиповнинг отаси Авазбек Соиповнинг аризасини кўриб чиқди. Ўз аризасида Авазбек Соипов Олий суддан ўғлига оид ишни қайта терговга юборилишини сўраганди.\nАвазбек Соипов фикрича, терговчилар Алишер Соипов ўлимини бир бегуноҳ кишининг бўйнига қўйиб, жиноий ишни ёпишга ҳаракат қилмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, шу йилнинг 23 октябр куни Озодликка интервью берган Қирғизистон Ички ишлар вазирлиги матбуот вакили Ўлжабой Қазибаев Алишер Соиповни ўлдирганликда гумон қилинган Абдуфарид Расулов ҳибсга олингани, унинг иши юзасидан ўтказилган текширув тугаб, Ўш шаҳар судига жўнатилганини айтганди.\nОзодликнинг қирғиз хизматига берган интервюсида Авазбек Соипов ўғли Алишерни Абдуфарид Расулов исмли шахс ўлдирганига ишонмаслигини, қотилликда гумон қилинган шахс билан судда шахсан гаплашганидан кейин қарорга келганини айтади.\n- Мен маҳкама жараёнида Расулов Абдуфарид билан гаплашдим. “Сиз Алишерни танийсизми?” дедим. У: “Йўқ”, деди. “Сиз Алишерни ўлдирдингизми?” дедим, “йўқ”, деди. “Ўша 24 октябр куни қаерда бўлгансиз?” дедим. “Мен Лайлакда (Ўш шаҳридан қарийб 400 км олисликдаги туман – таҳр.) ўз уйимда бўлганман”, деди. “Шунга далилингиз борми, сизни бирон киши кўрганми?” десам, “Бор”, деб жавоб берди, дейди Авазбек Соипов.\nУнинг айтишича, Қирғизистон ҳуқуқ-тартибот органлари томонидан бошқа жиноятларда ҳам айбланаётган Расулов Абдуфаридга Алишерни ўлдирганлик айбини ҳам қўшиб, бу машъум қотиллик бўйича ишни ёпмоқчи бўлаяптилар.\n9 декабр куни Қирғизистон Олий Суди Авазбек Соиповнинг аризасини кўриб чиқиб, ишни қайта кўриб чиқиш учун Ўш шаҳар судига юбориш ҳақида қарор қабул қилди.\nАвазбек Соипов Олий Суднинг ишни терговга қайтармай, балки яна Ўш шаҳар судига юбориш қарорига келганидан норози бўлиб, журналистларга ўғли Алишер Соиповнинг ўлими бўйича ишда бундан буён "бирор қониқарли ўзгариш бўлмаса керак", деган мулоҳазани билдирди.\nАвазбек Соипов Олий Суд қароридан норози\n26 ёшда қотиллик қурбонига айланган Алишер Соипов ўлимига қадар бир қатор хорижий оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорлик қилиб келди. У таъсис қилган, президент Каримов тузумига танқидий руҳдаги “Сиёсат” газетаси Ўзбекистон ҳудудида ҳам тарқалар эди. Алишер Соипов ўлимидан сал аввалроқ ўз фаолияти туфайли ҳукуматга қарашли ўзбек телевидениеси томонидан мамлакат миллий манфаатларига қарши чиқаётган журналист сифатида бадном қилинганди.\nСоиповнинг ўлдирилиши юзасидан мустақил текширув олиб борган бир қатор халқаро ташкилотлар ва айрим қирғиз расмийлари Алишер Соиповнинг ўлимида Ўзбекистон махсус хизматларининг қўли борлигини даъво қилди.\nРасмий Тошкент эса, анча кескин бўлишига қарамасдан, ҳозирча бу даъволарни рад этиб чиққани йўқ.


22:31 / 12.01.2019 | Bitn Abdulloh | 1206\nҲусойн сўзлаб берди: «Омир Имрон ибн Ҳусойн розияллоҳу анҳумонинг «Кўз ёки чаён заҳридан бошқага дам солиш йўқ», деганини ривоят қилди. Буни Саъид ибн Жубайрга зикр қилдим. У шундай деди: «Ибн Аббос бизга шундай сўзлаб берган: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дедилар: «Менга умматлар намойиш қилинди. Бир икки набий кичик гуруҳ билан бирга ўтди, бошқа бир набий эса ёлғиз ўзи ўтди. Ниҳоят, менга улкан оломон намоён қилинди. «Бу нима? Бу умматимми?» дедим. «Бу Мусо ва унинг қавми», дейилди. Кейин: «Уфққа қара», дейилди. Қарасам, бир оломон уфқни тўлдириб турибди. Кейин менга: «Осмон уфқларининг у ёғига, бу ёғига қара», дейилди. Қарасам, бир оломон уфқни тўсиб қўйибди. «Мана шу сенинг умматинг. Улардан етмиш мингтаси жаннатга ҳисобсиз киради», дейилди». Сўнгра кириб кетдилар, уларга очиқлаб бермадилар. Одамлар тарқалиб кетишди. Улар: «Биз Аллоҳга иймон келтирган, Унинг Расулига эргашганлармиз. Ўшалар бизмикан ёки Исломда туғилган авлодларимизмикан, чунки биз жоҳилиятда туғилганмиз ку», дейишди. Бу Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга етиб борди. Шунда у зот чиқиб: «Улар дам солдирмайдиган, шумланмайдиган, куйдиртирмайдиган ва Роббларига таваккул қиладиганлардир», дедилар. Уккоша ибн Миҳсан: «Мен ўшаларданманми, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. «Ҳа», дедилар. Шунда бошқаси ҳам туриб: «Мен ҳам уларданманми?» деди. «Уккоша сендан ўзиб кетди», дедилар». Мана шу ҳадисда "дам солдирмайдиган " деган гапдан дам солдиришни бирор тури назарда тутиляптими, «Кўз ёки чаён заҳридан бошқага дам солиш йўқ» ? бошқа касалга дам солишга руҳсат этилмаяптими? Бу ҳадисни шархлаб берсангиз, илмим озлик қилди тушунишга ,китоблардан ҳам топа олмадим шархини, Аллоҳ рози бўлсин сиздан .\n- Ва алайкум ассалом! Бу ҳақида шориҳлар жуда кўп гапларни айтганлар. Улардан бири “ношаръий дам солдирмайдилар” деганидир. Шу гап қувватлироқ. Чунки саҳобаи киромлар ҳисобсиз жаннатга киришга бошқалардан кўра қаттиқрой ҳаракат қилганлар. Шу маънони олинмаса уларнинг бирорталари ҳам дам солдирмаган ва дам солмаган бўлар эдилар. Ваҳоланки ҳадис захирасида қанчалар саҳобалар дам солдирганлари ва фарзандларига дам солганлари зикр қилинган. Валлоҳу аълам!


Венеция биенналесидаги ўзбек павильонида таълим дастурлари йўлга қўйилмоқда\n20:22 / 18.08.2021\nМаданият ва санъат риволантириш жамғармаси Венеция архитектура биенналесидаги Ўзбекистон миллий павильонида таълим дастурларини йўлга қўймоқда.\n24-31 август кунлари Венеция Халқаро архитектура биенналесида Ўзбекистоннинг биринчи Миллий павильонида Маданият ва санъат риволантириш жамғармаси томонидан бир қатор маърузалар, давра суҳбатлари ҳамда очиқ филм намойиши ташкил этилмоқда.\nВенецияда ўтказилаётган 17-Халқаро архитектура биенналесида Ўзбекистон миллий павильони 22 май куни ўз эшикларини очган эди. “Маҳалла: шаҳар ва қишлоқ ҳаёти” лойиҳаси Ўзбекистоннинг мазкур халқаро анжумандаги дебюти бўлди.\nПавильон комиссари – Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармасининг We Exhibit'га таяниб маълум қилишича, шу кунгача Ўзбекистон миллий павильонига 20 мингга яқин одам ташриф буюрди.\nУмуман олганда, Ўзбекистон павильонидаги сессиялар қуйидаги мавзуларда бўлиб ўтади: кураторлар Эмануел Кристоф ва Кристоф Гантенбейнларнинг Ўзбекистон ва маҳаллалар – ижод учун илҳом манбайи мавзуси, табиат овози учун ҳаракатининг контексти ва тарихий замири, шунингдек, рассом ва овоз режиссёри Карлос Касас томонидан тақдим этилган 70-йилларнинг бошидан то ҳозирги кунгача бўлган овозли ландшафт ва дала ёзувлари намуналари ва бошқалар.\nЎзбекистон павильонига Италиянинг энг қизиқарли мусиқачилари ва овоз техниклари Энрико Малатэста, Жованни Лами ва Глауко Салвони очиқ сессияга таклиф қилинган. Мазкур мусиқачиларнинг ижро маҳорати мавжуд импровизация, товуш табиати, борлиқда янграши ва чуқур тинглаш амалиёти чегараларини ўзгартириб юбориш қобилиятига эга деб қаралади. Шунингдек, шу куни маҳаллаларда ва уйларда ёзиб олинган товушларнинг перкуссияси, шунингдек, мусиқий намуналар (сэмпллар) ва электроникадан фойдаланган махсус жонли импровизация сессияси ҳам бўлади. Мазкур сессия павильонга янгича овоз амалиётини тақдим этади.\nТадқиқотчи Хлое Дрийю Марказий Осиёда яратилиши 1924 йилга бориб тақалувчи илк киноасарларни ўрганиб чиққан. Ушбу фильмлар Ўзбекистоннинг этник ва ҳудудий чегараларини кўрсатган ҳолда унинг сиёсий тикланиши рамзига айланган ва кинематография тарихида янги даврни бошлаб берган. Бу ва кўплаб бошқа қизиқарли маълумотларни Венеция аҳолиси ва меҳмонлари тадбирга ташриф буюриб билиб олиши мумкин.\nТадбирларнинг батафсил жадвали билан ушбу ҳаволада танишиш мумкин: mahallavenice.uz/events/sessions\nШунингдек, Instagram ва Facebook'да Венеция архитектура биенналесида биринчи Ўзбекистон миллий павильонига бағишланган саҳифалар юритилмоқда.\nРепортаж: Венеция биенналесида Ўзбекистон павильони очилди\n17:22 / 13.11.2021\n“Маҳаллабай” ҳоким ёрдамчиси лавозими: нега кўпчилик бу ишни хоҳламаяпти?\n10:46 / 13.11.2021\nҚарийб 10 минг маҳаллага ёшлар вакили лавозими учун танлов эълон қилинди


САЁҚ ЮРИБ ТАЁҚ ЕГАНЛАР… (ёки Бишкекда икки эркак аёл кишини зўрлаган. Кейин эса ўлдириб юборган) - 12 Февраля 2019 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nГлавная » 2019 » Февраль » 12 » САЁҚ ЮРИБ ТАЁҚ ЕГАНЛАР… (ёки Бишкекда икки эркак аёл кишини зўрлаган. Кейин эса ўлдириб юборган)\nСАЁҚ ЮРИБ ТАЁҚ ЕГАНЛАР… (ёки Бишкекда икки эркак аёл кишини зўрлаган. Кейин эса ўлдириб юборган)\nАслида Қирғизистоннинг Бишкек шаҳрида яшовчи Максим ва Павел (исмлар ўзгартирилган) ташландиқ бинонинг ертўласида гитара чалиб ўзаро суҳбатлашиш учун келганди. Уларга сал ўтиб Галина ва яна бир нотаниш аёл келиб қўшилди. Улар биргалашиб гитара чалишди, қўшиқ куйлашди. Орадан маълум вақт ўтиб барчалари кайф қилишни хоҳлаб қолишди. Максим ва Галина дўконга чиқиб спиртли ичимликлар, газаклар келтиришди. Биргалашиб ичишди. Яна бирмунча вақтдан кейин нотаниш аёл ертўлани тарк этди. Ертўлада Максим, Павел ва Галина қолишди. Павел аёлга жинсий муносабатга киришишни таклиф этди. Кайфи ошиб қолган аёл розилик билдирди. Ўз хоҳиши билан кийимларини ҳам ечди. Лекин Павел юзидан бўса олишни истаганда, Галина уни тишлаб олди. Жаҳл отига минган Павел аёлни калтаклай кетди. Бироздан кейин Павелнинг ўрнини Максим эгаллади. Галинани кўтарганча ертўланинг бошқа бир бурчагига олиб кетди. Сал ўтмай, бақир-чақир, Максимнинг қичқириғи атрофни тутди. Галина дод солиб йиғлади…\nСуд-тиббий экспертиза хулосасига кўра, аёлга олдин мушт зарбалари йўллашган. Кейин пичоқлашган. Аёлнинг жағ, мия, бўйин, чакка қисмига жиддий тиғ жароҳатлари етказишган. Оқибатда аёл шу жойнинг ўзида вафот этган. Судда эса Максим ҳам, Павел ҳам айбини қисмангина тан олди. Шундан келиб чиқиб, тергов ҳаракатлари янгиланиши учун иш прокуратуранинг тергов бўлимига қайтарилди.\nКатегория: DUNYO YANGILIKLARI / ДУНЁ ЯНГИЛИКЛАРИ | Ko'rganlar:: 60 | Добавил: www.horazm.net | Рейтинг: 0.0/0


Ўзбек ипагининг тўртдан уч қисми Хитой ва минтақадаги қўшни давлатларга экспорт қилинмоқда\nЎзбекистон ўтган йили 18 та хорижий давлатга ипак ҳамда ипак маҳсулотларини экспорт қилган.\nДавлат статистика қўмитаси маълумотига кўра, 2021 хорижий ўлкаларга сотилган ипакнинг умумий қиймати 87,5 миллион АҚШ долларига тенг бўлиб, бу 2020 йилда экспорт қилинган ипак қийматидан 12,4 миллион долларга кўпдир.\nРасмий қайдларга мувофиқ, ўзбек ипагини сотиб олишда Хитой пешқадамлик қилмоқда. Бу мамлакат Ўзбекистондан ўтган йили 38 миллион долларлик ипак (экспортга кетган маҳсулотнинг 43 фоизи) сотиб олган. Ипак импортёрлари орасида Қирғизистон иккинчи (16,2 миллион доллар ёки экспорт қилинган ипакнинг 18,5 фоизи), Тожикистон эса учинчи (12,6 миллион доллар ёки экспорт қилинган ипакнинг қарийб 14,5 фоизи) ўринни эгаллаган.\nЎзбекистондан ипак сотиб олаётган мамлакат орасида Вьетнам ($8,7 млн), Эрон ($6,7 млн), Бирлашган Араб Амирликлари ($1,8 млн), Ҳиндистон ($1,7 млн), Жанубий Корея ($897 минг), Афғонистон ($340 минг), Туркманистон ($265 минг), Туркия ($131 минг), Покистон ($66 минг), Қозоғистон ($20 минг), Россия ($17 минг), Франция ($4,2 минг) ва бошқа давлатлар бор.


Япония бош вазири Жуничиро Коизуми агар Шимолий Корея узоқ масофага учадиган ракета синовини ўтказса, Пхенян расмийларига қарши қандай чора кўриш борасида дастлаб АҚШ билан маслаҳатлашув ўтказилишини билдирди.\nМаълумотларга кўра, Шимолий Кореяда ракетага ёнилғи қуйиш ишлари тугаган. Ж.Коизуми ракета синови ўтказилса, КХДРга нисбатан қандай жазо чоралари кўрилиши режалаштирилаётгани ҳақида гапирмади.\nЯпония ҳукумати бош котиби Шинзо Абе Токио ва Вашингтон бу масалада якдил эканини билдирди.\n“Япония ва АҚШ расмийлари Шимолий Кореянинг ракета синови ўтказиши минтақа хавфсизлигига таҳдид экани хусусида бир хил фикрда. Бу Шимолий Кореянинг ракета синовига жорий қилган мораторийсига ҳам зиддир”, – деди Шинзо Абе.\nАвстралия ва Янги Зелландия ҳам Шимолий Кореянинг ракета синови ўтказишига норозилик билдирди.


18:50 / 25.05.2016\nТошкент вилоятининг Паркент туманидаги Ўзбекистон Фанлар академияси «Физика-Қуёш» илмий-ишлаб чиқариш бирлашмаси Материалшунослик институтида «Универсиада — 2016» спорт мусобақалари машъаласини аланга олдириш маросими бўлиб ўтди. Бу ҳақда ЎзА хабар қилди.\n«Универсиада — 2016» машъаласини 2012 йили Лондонда ўтган Паралимпия ўйинлари совриндори дзюдочи Шариф Халилов ўт олдириб, майдонга олиб кирди. У машъалани 2016 йили Жанубий Кореянинг Чонжу шаҳрида академик эшкак эшиш бўйича Осиё саралаш мусобақасида ғолиб чиқиб, XXXI Олимпия ўйинларига йўлланмани қўлга киритган истеъдодли спортчимиз Шаҳбоз Холмирзаевга тантанали равишда топширади.\nШундан сўнг машъала Фарғона вилояти сари йўл олади.\n«Универсиада — 2016» машъаласи олиб ўтиладиган шаҳар ва қишлоқларда тантанали маросимлар, спортчиларнинг чиқишлари ўтказилади. Таниқли шоир ва ёзувчилар, санъаткорлар, кенг жамоатчилик вакиллари, ўқувчи-ёшлар иштирокидаги маданий-маърифий ва спорт тадбирлари ташкил этилади.


«Роскосмос» янги комбайнни синовдан ўтказди: комбайнчига иш йўқ (видео)\n«Роскосмос» янги комбайнни синовдан ўтказди: комбайнчига...\n29.10.2018 17:51 0 173\n«Роскосмос» ҳайдовчисиз комбайнни синовдан ўтказди. Бу ҳақда корпорация раҳбари Дмитрий Рогозин «Твиттер»даги саҳифасида ёзди.\nЕкатеринбург шаҳридаги «Автоматика» ИСБ («Союз-2» ракетаси бошқарув тизими шу корхонада тайёрланган) техник кўриш ва юқори аниқликдаги ГЛОНАСС навигация тизимига эга буғдой ўрадиган комбайнни синовдан муваффақиятли ўтказди.\nДмитрий Рогозиннинг таъкидлашича, комбайннинг майдонга ишлов бериш аниқлиги икки сантиметрга тенг. Янги ишланманинг ғаллазорларга қанчалик тез чиқарилиши эса қишлоқ хўжалиги соҳаси мутасаддиларига боғлиқ, деди.\nРоскосмос ҳайдовчисиз комбайн


“Нафас олаяптими, деб кечаси 7-8 марта қарайман” - фарзандига шифо илинжидаги оналар нидоси\n11:00 / 14.02.2021\nКичкина вужудда икки дард\nНурмуҳаммадда бу касаллик бир йил аввал бошланган. Танасидаги бир дард унга яна бир касалликни – юрак порогини ҳам етаклаб келган.\n“Оққон ташхиси билан даволаниб келаётган эдик. Боламнинг қон босими тушиб кетаверди. Шифокорлар текширишганда юрагида порог пайдо бўлган экан. Бурни қонаса ёки қайт қилса қўрқиб кетаман. Кечаси 7-8 марта қарайман нафас оляптими деб”,- дейди онаси Назира Салимова.\nНурмуҳаммад Шароповга оид маълумотлар:\nЎзкард: 8600 0604 0198 0843 онаси Назира Салимова номида\nСбербанк: 4817 7601 9311 3671 отаси Санжар Тўхтаев номида\nВиза: 4916 6400 0015 7956 қариндоши Бахтиёр Қўзиев номида\nТелефон: +998919249515 (онаси)\nИхтиёр ота-онасини ҳожи қилишни истайди\nМунтазам равишда спорт билан шуғулланиб, ўзига яраша ютуқларга эришган Ихтиёрда касаллик аломатлари иситмалар ва ҳолсизлик билан акс этган.\n“Катта бўлсам ҳарбий бўламан. Мактабга боргим, дўстларимни кўргим келяпти. Тузалиб кетсам, ойим билан дадамни ҳажга олиб бораман” дея ният қилади болакай. Онаси Гулруҳнинг айтишича, айни пайтда моддий етишмовчилик сабаб даволаниш учун дори-дармонларни олишда қийналиб қолишган.\nИхтиёр Бўриевга оид маълумотлар:\nАгробанк: 8600 0417 3080 1132 онаси Гулруҳ Примова номида\nСбербанк: 5469 3800 7462 8826 қариндоши Мафтуна Норқобилова номида\nВиза: 4097 8211 0070 9380 қариндоши Ҳилола Умарова номида\nТелефон: +998912155554 (онаси)\nБемор болаларга ёрдам берганларга Оллоҳ ажрини берсин\nОнасининг сўзларига кўра, Ас-сахирада дастлаб оқ доғлар, кўкаришлар пайдо бўлиб, Андижонда оққон ташхис қўйилган. Қизалоқ 4 ёшида шу мураккаб касаллик билан курашмоқда.\n“Бошимда турмуш ўртоғим йўқ, борим – шу иккита фарзандим. 4 йилдан бери ота-онамни қарамоғидаман, уларнинг пенсиясига болаларимни катта қиляпман. Бемор болаларга ёрдам берганларга Оллоҳ ажрини берсин”,- дейди онаси Сайёра.\nАс-сахира Ғофуровага оид маълумотлар:\nАгробанк: 8600 0417 3449 0239 онаси Сайёра Ҳайитқулова номида\nВиза: 4187 8000 0041 7964 онаси Сайёра Ҳайитқулова номида\nТелефон: +998998711489 (онаси)\nУйғонганимда болам ёнимда бўлмаслигидан қўрқаман\n“Бир йил олдин ўғлимнинг иситмаси тушмай шифокорларга мурожаат қилдик. Таҳлил жавоблари боламда шу касаллик борлигини кўрсатди. Ҳар сафар таҳлил топширганда қўрқаман жавоблари яхши чиқсин деб. Ҳар куни уйғонганимда болам ёнимда бўлмаслигидан қўрқаман”,-дейди Имронхоннинг онаси. Дилдоранинг айтишича, оилада фақат турмуш ўртоғи ишлайди. Қайнотаси ҳам бетоблиги учун оила моддий қийинчиликни бошдан кечирмоқда.\nИмронхон Самариддиновга оид маълумотлар:\nЎзкард: 8600 0610 8426 9108 онаси Дилдора Ибрагимова номида\nСбербанк: 4817 7601 8610 6658 қариндоши Бекзод Амиров номида\nВиза: 4023 0602 3811 1339 онаси Дилдора Ибрагимова номида\nТелефон: +998997607131 (онаси)\nҲадисларимиздан бирида “Тангри кимники хуш кўрса, уни ҳамма учун керакли қилиб қўяди” дейилган. Керакли бўлиш, кимгадир нажоткор бўлиш ҳам бир бахтлигини азиз ҳамюртларимиз яхши билишади. Тангрига узатилган қўллар муаллақ қолмаган ҳеч қачон.


Сунъий тиш ва унинг саломатликка таъсири қандай?\nСуҳбат 21 сентябр 2020 126\n– Умуман олганда тиш ва тиш қатори нуқсонлари мавжуд бўлган барча беморларга сунъий тиш қўйиш мумкин. Бундан беморларни функционал, яъни чайнаш, нутқ ва албатта, эстетик нуқсонлари тикланади. Беморга сунъий тиш қуйиш жараёни мураккаб бўлиб, бунда беморни умумий ва маҳаллий текширувлар асосида олинган натижаларга асосланиб, шифокор ортопед - стоматолог ва зарур ҳолларда стоматологиянинг бошқа йўналишлари мутахассислари билан ҳамкорликда қарор қабул қилинади. Шундан сўнг, бемор учун сунъий қоплама тури, хом ашёси ва қанча муддатга қўйилиши бўйича жараён олиб борилади.\nСунъий тишларнинг нархи шифокор стоматолог мутахассисининг маҳорати, билим, тажрибаси, сунъий тишлар тайёрланиш усули, хом ашёси, уни тайёрлайдиган тиш техник маҳоратидан келиб чиққан ҳолда ўрнатилади. Сунъий тишлар тўғри ўрнатилган тақдирда инсон саломатлигига ижобий таъсир кўрсатади.


Ўзбекистон иқтисодиёти МДҲнинг бошқа давлатларига қараганда тезроқ ўсиб бормоқда – – КУН УЗ\nГлавная / Иқтисодиёт / Ўзбекистон иқтисодиёти МДҲнинг бошқа давлатларига қараганда тезроқ ўсиб бормоқда –\nanvarj63 04.09.2018\tИқтисодиёт Comments Off on Ўзбекистон иқтисодиёти МДҲнинг бошқа давлатларига қараганда тезроқ ўсиб бормоқда – 60 Показы\n2018-2019 йилларда ҳам давлат ҳаражатлари, инвестиция маблағлари ва Россиядан меҳнат муҳожирларнинг пул ўтказмаларининг тикланиши эвазига ўсиш суратларини сақланиб қолади.\n– Ўзбекистон иқтисодиёти МДҲнинг бошқа давлатларининг иқтисодиётларига қараганда тезроқ ўсиб бормоқда. 2018-2019 йилларда ҳам давлат ҳаражатлари, инвестиция маблағлари ва Россиядан меҳнат муҳожирларнинг пул ўтказмаларининг тикланиши эвазига ўсиш суратлари сақланиб қолади;\n– Ўзбекистон банк тизими давлат банкларининг ўртача ҳажми ва устунлиги билан тавсифланади;\n– Ўзбекистон банк тизимининг долларизация даражаси юқорилигига қарамасдан, асосан валюта хатарлар марказлашган, биринчи навбатда, давлат банкларида мўътадил бўлиб қолади.\n– Ўзбекистон банк тизимининг умуман корпоратив секторга, айниқса давлат корхоналари ва йирик қарз олувчиларга нисбатан юқори даражада сақланиб қолмоқда.\n– банк активларининг сифати яхши: муаммоли кредитларнинг улуши умуман иқтисодиётнинг ўсиши, инфляция даражасини пасайиши ва кредитлаштиришнинг тез суратларда ўсиши натижасида сақланиб қолади (2018 йилда 30-40%);\n– соф фоизли маржанинг камайиши ва активларнинг тез ўсиши ҳисобига Ўзбекистон банкларининг даромади ва капиталнинг етарлиги аста-секинлик билан камайиб боради.\n– банк тизимида яхши ликвидлик даражаси сақланиб қолади;\n– Ҳукумат давлат банкларини қўллаб-қувватлашни давом этади.\nҲисобот муаллифи – Moody’s агентлигининг Ўзбекистон банк секторининг етакчи таҳлилчиси Петр Паклин.\nПред. Корея Меҳнат вазирлиги делегацияси Самарқандга келади


Ўзбекистондаги энг талаб катта бўлган олийгоҳлардан бири ёпилади - 05.10.2017, Sputnik Ўзбекистон\nТошкент тиббиёт академияси Фарғона филиалининг фаолияти 2017/2018 ўқув йилидан бошлаб босқичма-босқич тугатилади 05.10.2017, Sputnik Ўзбекистон\n16:03 05.10.2017 (янгиланди: 09:45 06.10.2017)\nТошкент тиббиёт академияси Фарғона филиалининг фаолияти 2017/2018 ўқув йилидан бошлаб босқичма-босқич тугатилади\nТОШКЕНТ, 5 окт — Sputnik. Тошкент тиббиёт академияси Фарғона филиали ёпилади, деб хабар берди Sputnik мухбири.\nЎзбекистон ҳукумати қарорига кўра, олийгоҳ фаолияти 2017/2018 ўқув йилидан бошлаб босқичма-босқич тугатилади. Филиал талабаларига ўзлари ўқиётган йўналиш бўйича таълим олишни шу ерда тугатиш имконияти берилади.\nҲозирча олийгоҳнинг ёпилиш сабаблари маълум қилинмади. Аммо Иқтисодиёт ва Соғлиқни сақлаш вазирликлари ана шундай таклиф билан чиққанликлари маълум.\nТошкентда американинг Вебстер университети филиали очилади\n21 Сентябр 2017, 11:47\nМазкур ўқув юрти 1998 йилда Иккинчи Тошкент давлат тиббиёт институтининг Фарғона филиали сифатида ташкил этилганди. 2005 йилда Тошкент тиббиёт академиясининг Фарғона филиалига айлантирилган.\nКейинги беш йил давомида олийгоҳ энг талаб катта бўлган ҳудудий ўқув юртларидан бири бўлиб келганди — бу ерда бир ўринга 20 нафардан абитуриент тўғри келган.\nБўлажак талабалар хавотирга тушишмаса ҳам бўлади. 2017 йилда Ўзбекистонда бир нечта нуфузли олий таълим муассасалари пайдо бўлади. Тошкентда АҚШнинг Вебстер университети очилади. Олмалиқда Москва пўлат ва қотишмалар институтининг Миллий тадқиқот технологик университети филиали ташкил этилади.\nБундан ташқари, Қашқадарё вилоятида Губкин номидаги Россия давлат нефт ва газ университети Тошкент филиалининг тайёрлов маркази иш бошлайди.\nМамлакатда яқин вақт ичида жами бўлиб бешта янги олийгоҳ ҳамда 16та университет ва институтда 12 йўналиш бўйича кечки ва сиртқи бўлимлар очиш режалаштирилган.


Ота ўз ўғлини койиши — Исломобод\nСиз шуердасиз Бош саҳифа → Ота ўз ўғлини койиши\nОта ўз ўғлини койиши\nفعن ابن عمر -رضي الله عنهما- أن رسول الله -صلى الله عليه وسلم- قال: لا تَمنعوا إماء الله أن يُصلِّين في المسجد فقال ابنٌ له: إنا لنَمنعهنَّ، فغضب غضبًا شديدًا، وقال: أُحدِّثك عن رسول الله -صلى الله عليه وسلم- وتقول: إنا لنَمنعهنَّ!؟\nИбн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилиб айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Аллоҳнинг жорияларини масжидда намоз ўқишликдан қайтарманг”. Шунда Ибн Умар розияллоҳу анҳунинг ўғиллари айтдилар: “Биз уларни қайтарамиз”. Шунда у киши ғазаб қилиб “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ҳадис айтсам-у, сен уларни қайтарамиз дейсан” деб ўғилларини койиб бердилар.\nУшбу ҳадисдан олинадиган фойда: Ҳеч биримизнинг Аллоҳнинг уйидан ҳеч бир мусулмонни қайтаришга ҳаққимиз йўқ. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг айтган гапларини фарзандларимизга ҳамма нарсадан устун туришини ўргатиб, у зотга тескари иш қилсалар уларни койишимиз зарур. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қандай ҳаёт кечирганларини фарзандларимизга ўргатишимиз лозим.\nАллоҳ таоло барчаларимизга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларини лозим тутиб, ҳаётимизда талқин этишимизни муяссар қилсин!\n Ибн Можа (19) ривояти\nЖИЗЗАХДА САЙЁР ЙИҒИЛИШ\nжума намози ва хутба


Энг сўнгги пайгамбар – Islom Nuri\nЭнг сўнгги пайгамбар\nБолалар, биз Аллох одамларга жуда кўп пайгамбар юборганини билиб олдик. Бугун эса охирги пайгамбар ким эканини ўрганамиз. Аллох бу дунёга охирги пайгамбарни качон юборган, биласизларми?\nАллох бундан 1400 йил олдин ер юзига энг сўнгги пайгамбарини юборди. У пайгамбар бизнинг пайгамбаримиз МУХАММАД саллаллоху алайхи ва салламдирлар. Аввалги пайгамбарлар ўзларининг кавмларига элчи килиб юборилар эдилар. Мухаммад саллаллоху алайхи ва саллам бутун оламга пайгамбар бўлиб келдилар. Илгариги пайгамбарлар маълум вактга пайгамбар бўлиб келардилар. Аллох Таоло Мухаммад саллаллоху алайхи ва салламни бу дунё тамом бўлгунча яшайдиган хамма одамларга, барча халкларга, хатто жинларга хам пайгамбар килди.\nУ кишининг исмлари Мухаммад. Оталарининг исми Абдуллох. Оналарининг исми Омина. Боболарининг оти Абдулмутталиб. Пайгамбаримиз Курайш кабиласидан, Хошим уругидан, Иброхим пайгамбар авлодларидан бўладилар. Пайгамбаримизнинг отларини эшитганда «Соллаллоху алайхи ва саллам», дейилади.\nМухаммад саллаллоху алайхи ва саллам Фил йилида (570 йил) Макка шахрида тугилдилар. Оталари у киши тугилмасларидан аввал вафот этганлар. Пайгамбаримиз 6 ёш бўлганларида оналари хам вафот этдилар. Мухаммад саллаллоху алайхи ва саллам ёшликларидан етим бўлиб ўсдилар. Аммо у киши жуда хам одобли бола эдилар. Болалик пайтларида хам бошка болаларга ўхшаган ўйинкарок эмасдилар. Cахрога чикиб одамларнинг кўйини бокиб берардилар. Катталарга ёрдамлашиб юрардилар. У кишини хамма яхши кўрарди.\n40 ёшга етганларида Аллох Мухаммад алайхис-саломга пайгамбарлик берди. Жаброил фаришта келиб пайгамбаримизга ИСЛОМ динини ўргатдилар. Аллохдан КУРЪОН номли китобни олиб кела бошладилар.\nАллох Мухаммад саллаллоху алайхи ва салламни РАСУЛУЛЛОХ (Аллохнинг элчиси), деб атади. Аллох у кишига аввал ўз якинларини Исломга чакиришни буюрди. Кейин Курайш кабиласини, ундан сўнг хамма одамларни Исломга даъват килиш кераклигини айтди. Расулуллох одамларни иймонга чакиришга бошладилар. Аввалига озгина одам мусулмон бўлди. Кўп кишилар Расулуллохга карши чикдилар. Мушриклар у зотни масхаралаб, хакоратлар килдилар. Мусулмон бўлганларни азобладилар, баъзиларини ўлдирдилар. Шундан сўнг мўминлар Пайгамбаримиз билан Маккадан Мадина шахрига кўчиб кетдилар. Расулуллох яна сабр билан барча одамларни Исломга даъват килавердилар. Мусулмонлар борган сайин кўпайиб бордилар. Кофирлар бундан аччикланиб, мусулмонларга карши уруш бошладилар. Пайгамбаримиз ва мусулмонлар Аллох йўлида жиход килишди. Аллох уларга ёрдам берди. Мусулмонлар кофирлар устидан галаба козондилар. Нихоят, араблар ва жуда кўп халклар Ислом динига киришди. Мухаммад саллаллоху алайхи ва саллам 23 йил пайгамбарлик килдилар. Аллох буюрган вазифани чиройли килиб бажардилар. Расуллуллох 63 ёшларида Мадина шахрида вафот этдилар. Аллох у кишига, оила аъзоларига ва сахобаларига салавот ва саломлар ёгдирсин!\n7 – коида. Мухаммад саллаллоху алайхи ва саллам энг охирги\nпайгамбардирлар. У киши бутун дунё халкига пайгамбар бўлиб келганлар. Мухаммад\nсаллаллоху алайхи ва салламдан кейин хеч ким пайгамбар бўлмайди.\nАллох бу дунёга яна пайгамбар юборадими?\nРасулуллох одамларни Исломга кандай килиб давъат килдилар?


Тошкентда касалланган орасида Tashkent city ошпази, “Абу Сахий” ходими ва “Мегапланет”даги ширинлик дўкони ишчиси бўлган Ўзбекистон янгиликлари\nТошкентда касалланган орасида Tashkent city ошпази, “Абу Сахий” ходими ва “Мегапланет”даги ширинлик дўкони ишчиси бўлган\n1 July 2020, 15:26\nЎзбекистон, Тошкент – Batafsil.uz ЯА. 29 июнь куни Тошкентда коронавирус билан касалланган 20 киши аниқланган. Мухбиримиз хабар қилишича, улар орасида Tashkent city ошпази, “Абу Сахий” ходими ва “Мегапланет”даги ширинлик дўкони ишчиси бор.\nСоғлиқни сақлаш вазирлигининг статистик маълумотларига кўра, 28 июнь куни республикада 266 та, шу жумладан аҳоли орасида 16 та коронавирус инфекцияни юқтириш ҳолатлари аниқланган. Бир кун ўтгач, 29 июнь куни 274 бемор рўйхатга олиниб, уларнинг 30 нафари – аҳоли орасида қайд этилган. Шундан 20 нафарини пойтахт аҳолиси ташкил этади.\nБир кунда ушбу касаллик Абу Сахий савдо маркази ходими ва “Tashkent city” қурилиш майдончасида ишлайдиган ошпаз, Миробод туманидаги хусусий пойабзал таъмирлаш дўкони эгаси, “Мегапланет” савдо марказидаги “София” қандолат дўкони ходими ва Сергели туманидаги Enter Engineering компанияси хазиначисида аниқланган.\nШунингдек, Ўсмирлар ва чақирилувчиларга тиббий ёрдам кўрсатиш маркази тиббий комиссияси ҳамшираси, ва Мирзо-Улуғбек, Шайхонтоҳур, Миробод, Юнусобод, Сергели ва Учтепа туманларидан бўлган 8 нафар аҳоли вакиллари ҳам касаллик юқтиришган. Коронавирус билан касалланган Юнусобод туманида яшовчи яна бир фуқаро илгари Юнусобод деҳқон бозорида бўлганлигини айтган.\nБарча беморлар иситмадан кейин коронавирус инфекциясига таҳлил топширишган.\nШунингдек, вирус “Кристалл” савдо марказидаги кийим дўкони сотувчисида ҳам топилган бўлиб, у Қозоғистонга боришдан олдин текширувдан ўтган.\nСоғлиқни сақлаш вазирлигининг таъкидлашича, Тошкентда аҳоли ўртасида касалланиш ҳолатлари мамлакатнинг бошқа ҳудудларига нисбатан юқори бўлиб, бу карантин тадбирларини кучайтиришни тақозо этмоқда.\nЭслатиб ўтамизки, Республика махсус комиссиясининг қарорига кўра, 1 июлдан бошлаб янги карантин чекловлари жорий этилди. Жамоат жойларида уч кишидан ортиқ тўпланиш, тунда кўчага чиқиш, турар жой уйлари ёнида ва ҳовлиларда бўлиш таъқиқланади.