Kutubxona - Maks Frish. Bir halokat hisoboti (hikoya) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Maks Frish. Bir halokat hisoboti (hikoya) / Kiril\nМуаллиф Макс Фриш\nАсар номи Бир ҳалокат ҳисоботи (ҳикоя)\n- Макс Фриш\nБир ҳалокат ҳисоботи (ҳикоя)\nЙўл аслида уники эди, бинобарин, у айбдор эмас. Монпеле яқинида чап томондан тиркамали юк мошинаси чиқиб қолди. Туш маҳали эди, қуёш чарақлаб турарди, йўлда мошина сийрак...\nМарлис – сочи калта қирқилган оққува жувон, қаншарида пўрим бинафшаранг кўзойнак, шимидаги сербар камар жез тўғали. Ўттиз беш ёшларда, ўзи Базелдан, ўта зукко, ҳозиржавоб. Танишганларига бир йил бўлай деб қолган.\n«Мен ҳайдасам-чи?» деган гап ҳалокат содир бўлишидан олдин аёлнинг оғзидан чиққан сўнгги илтижо эмас эди (аммо нимагадир кейин унга доим шундай туюлаверади); мошинада юрган кезларида шўрлик нуқул «мен ҳайдай, мен ҳайдай» деб Викторни ҳол-жонига қўймасди.\nАвинонда, Марлис ҳали уйқудалик чоғида, Виктор ваннага қамалиб олиб, бош қотира-қотира узил-кесил қарорга келган: бас, етар! Нонушта пайти (ади-бади айтишиб ўтирмай), «Бўлди, шу ердан орқага қайтамиз, вассалом», дейди. Шундай бўлгани маъқул чамаси.\nУлар Виктор ишлайдиган касалхонада танишган. У – врач, омон қолгани учун аёл ундан бир умр миннатдор; шу халоскорини деб эри билан ҳам ажрашган.\nБемор бошида ўтказилган беҳаловат тунлар, меъморлик обидаларининг қайси услубга дахлдор экани борасидаги баҳслар (готиками ёки роман); ўтган ҳар кун бамисоли бир имтиҳон: модомики Авинонда экансан, папалар тарихини билмоғинг шартдек. Билган-билмаган нарсаларини аёл шу қадар ўжарлик билан сўраб-суриштирардики, нодонлигини ўйлаб Викторнинг ҳатто ўзидан кўнгли қолиб кетарди. Ахир, бу аёлни ростдан ҳам ХИВ асрда Рим папаси Авинонга нега ҳижрат қилгани қизиқтирса, буни ҳар қандай маълумотномадан билиб олса бўлади-ку. Лекин гап папалар тарихида эмас экан. Кейинчалик ҳамтўшак бўлганларида аёл унга ўшанда бой берган ишончини қайтаргандек бўлди.\nУ бўйдоқ, уйланмаган.\nБу галги саёҳатдан аёл беҳад мамнун. Муттасил ёмғир ёғиб турган Генуя¬дан бу ёғига нуқул шу гапни такрорлайди. Бора-бора кун очилиб кетди. «Йўлга андармон бўлиб теварак-атрофдаги ажойиботлардан бебаҳра кетяпсан-а», деб қўяди аёл гоҳида. Айниқса, у Прованс деган манзилга мафтун бўлди; мошинада кетатуриб баъзан хиргойи ҳам қилиб қўяди.\nУ– тепакал, буни ўзи билади.\nУнинг назарида ҳам Экс-ан-Прованс хийла кўркам жой, ҳатто жуда хушманзара дейиш мумкин. Аммо бу гапга аёлнинг энсаси қотади, чунки икки кўзи йўлда бўлиб у ҳеч қаёққа қарамаётган, ҳеч нарсани кўрмаётган эмиш.\nШаҳарчанинг номи Кавиён эмас, Каваён экан, у сарсабил экиладиган катта-катта майдонлари билан донг таратган. Дарвоқе, кеча аёл унга шу ҳақда гапирган. Гапи рост чиқади: сал ўтмай йўл четида «Каваён» деган лавҳа кўзга ташланади. У чурқ этмайди ва қизил чироқни «босиб» ўтади.\nМеҳмонхонадаги ётоқ тўшаги кенг-мўлгина экан. Аёл дарҳол шунга чўзилиб олиб «Фигаро литерер» газетасини ўқимоққа тутинади, унинг эса бунақа нарсаларга «тиши ўтмайди». Аёл – роман филологияси бўйича мутахассис, фан доктори.\nКечки таомни улар Нитстсада дўстлари даврасида қилишади, зиёфат кўнгилли ўтади (боуиллабаисе), аммо аёл кейин унга ўтириш чоғи нуқул овқат ҳақида гапирдинг, дея дашном беради. Яқин одамингизга шундай танбеҳ беришингиз мумкин, албатта. Виктор бўлса шундан сўнг овқат тўғрисида оғиз очмасликка қарор қилади ва ҳатто тушлик маҳали Марлис таомдан сўз бошлаганида (бу ҳол айниқса, Франтсияда таомилга айланган) у атай гапга қўшилмай миқ этмасдан ўтираверади.\nБу уларнинг илк саёҳати эмас. Аёл соғайиб кетганидан кейин улар дастлаб Элзасга боришган. Илгарилари у анча хушчақчақ эди, врачлигимга учиб мен билан юрибсан, дея ҳазиллашиб Марлиснинг жиғига тегиб ҳам қўярди.\nУ ҳали бирор марта ўсалроқ йўл ҳалокатига учрамаган, шунга қарамай, агар Марлис эҳтиёт камарини тақиб олса, айни кўнглидаги иш бўларди. Аксига олиб у ҳеч қачон камарни тақмайди – Виктор баттар тез ҳайдайди деб қўрқади. У эса энди секинроқ юраман, мана кўрасан, дея ишонтирмоқчи бўлади. Секин юради ҳам. Канндан бу ёғига. Аммо Марлис индамай кетаётган бўлса-да, спидометрга кўз ташлаб-ташлаб қўяётганини сезадию унга гап қўшгиси ҳам келмай қолади. Виктор ўзининг диққинафас одам эканини ўйлаб «уф» тортади.\nАвинонда ваннадан чиқибоқ, у аёлга «Пастда кутаман» дедию жадал эшик томон йўналди. Нима бўлди экан? Марлис ҳайрон. Толиқиб қолдимикан ё?\nМарлис ақлли одамларга, айниқса, эркакларга тан беради, негаки уларни аёллардан кўра заковатлироқ деб билади. Биров ҳақида гапирганда ҳам «Ҳа-а, у каллали одам» ёки «Уни ақлли деб бўлмайди» деб қўяди кўпинча. Аммо бирор кимсага уни нодон санашини асло сездирмайди. Баъзи давраларда у Викторга нисбатан теранроқ мулоҳаза юритиб қолса, ўзи хижолат чекади ва буни ҳам муҳаббатдан деб билади.\nВиктор уйланишдан гап очай демайди ҳеч.\n«Мана, энди тезликни бир юз қирққа чиқариб юбординг!» Марлис гўё шу гапни айтиши тайин эди. «Илтимос, менга бақирма!»дейди-я у яна. Аввало, Виктор бақиргани йўқ, ундан айнан шундай гапни кутганини айтди, холос. Ахир, Марлис йўл бўйи спидометрдан кўз узмай ўтирибди-ку? Ана кўриниб турибди – роппа-роса 140 тезликда кетяпти. Марлис ҳам шуни айтяпти-да. Кеча у 160га қўйиб ҳам ҳайдаган (Канн ва Сен-Рафаел оралиғидаги йўлда), ҳатто бир гал спидометр 180ни ҳам кўрсатган ва ўшанда Марлиснинг бошидан дуррачаси учиб кетган. Шундан кейин улар келишиб олган: энг катта тезлик – 140, ундан оширмаймиз. Энди бўлса, Марлис «Тез ҳайдаяпсан», деб яна тихирлик қиляпти. Ҳолбуки, хашаки бир «фолксваген» ҳам уларни чангида қолдириб кетди. «Тўғрисини айтсам, нимагадир мени қўрқув босяпти», дейди Марлис. Виктор гапни ҳазилга бурмоқчи бўлади: «Кеча 140да юрган эдик, бугун – 120, шу тарзда кетаверсак, Билбаога боргунча тезликни 30га туширамиз. Ке, қўй шу машмашани!» Шундай дейди-ю, ҳазили ўзига аҳмоқона туюлиб кетади, лекин Марлис буни сезмасин-да, деган ўй ўтади хаёлидан. Аёл энди хиргойи қилмай қўяди, Виктор ҳам қува-қувни бас қилади, иккаласи-да мум тишлагандек кетаверади.\nАёлнинг эри (олдингиси) – химик.\nМарселда кутавериб Викторнинг тоқати тоқ бўлганидан аёл оёқ кийим сотиб ололмади; лекин жаҳл ҳам қилмади, туфлиси оёғини сиқаётганини айтди, холос. Арлда эса, Виктор ҳар қанча кутганига қарамай, Марлиснинг оёғига лойиқ поябзал топилмади.\nТўғриси, у жон-жон деб ёлғиз нонушта қилган бўларди. Сабаби бўлса ўзига ҳам қоронғи. Ваҳоланки, Марлисдан бошқа бирор аёл билан нонушта қилишга хуши йўқ. Буни Марлис ҳам яхши билади.\nМарлис шу қадар зийракки!\nҲамма гап Марлисда, ҳа, Виктор адашаётгани йўқ.\nЭрталаб уйғонганидаёқ бугун бир фалокат рўй беришини кўнгли сезгандек эди-я; Авинонда чинор тагида ўтирганларида ҳам шундай бир хавотир безовта қилиб турган...\nАёл бирор нарса харид қилганда худди ёш боладек қувончи ичига сиғмай кетади; оладиган нарсаси бўлмаса-да, гапдан тўхтаб, дўконларнинг ойнаванд пештахталари олдида туриб қолиш одати бор. Албатта, унинг ўрнида бошқа аёл бўлганда ҳам шундай қиларди.\nВиктор – темирйўл хизматчисининг ўғли, Кур деган шаҳарчада туғилган, институтни аъло баҳолар билан тамомлаган, тез орада бош врач лавозимига тайинланса ажаб эмас.\nЛўлилар тўдалашиб юрадиган машҳур жой Саинтеес Мариес сур Мер эмас, Саинтеес Мариес де ла Мер деб аталади. Марлис Викторга бу ҳақда лом-мим демайди. Яна унинг хатосини тўғрилаш бўлмасин деб, ҳатто жой номини тилга олмайди. Викторнинг ўзи буни фаҳмлаб олар, деб ўйлайди.\nАёл уни Вик деб атайди.\nУ Виктордан бирор жиҳати билан устун кўринишни истамайди – эркакларга ёқмайди бу, айниқса, Виктор бунга тоқат қилолмаслиги аниқ; жарроҳ-да, одамлар унга ҳаётини ишонишига кўникиб қолган, бир вақтлар Марлиснинг ўзи ҳам ишонмаганмиди?\n«Шунга ишончинг комилми?» деб сўраш Марлисга одат бўлиб қолган. Бирор масалада фикрингни айтгудек бўлсанг, дарров «Ишончинг комилми?» деб қолади.\nАвинонда чинор тагида ўтириб Марлисни кутар экан, Виктор ўзини ҳув авваллари – ҳазил-мутойибага мойил чоғларидагидек хушвақт ҳис этади. Қуёш чарақлаб турибди, шамол эсаётир, тўзонга айланиши ҳам мумкин. Балки бугун ҳаво анча яхши бўлар. Марлисга уйга қайтиш тўғрисида сўз очмайди. Рости, бу энди ақлга сиғадиган иш эмас. У чинор остидаги тўгарак стол ёнида ўтириб Гуиде Мичелин ни варақлайди, Монпелега қайси йўлдан борган маъқул – шуни билмоқчи.\nУ 42 ёшда.\nБир вақтлар, талабалик даврида Виктор Провансда бўлган, бир ҳафта чамаси. Арлга яқинлашиб қолганларида Марлис Гуиде Мичелиндан у ердаги машҳур аренанинг диаметри, ўриндиқлари сони, иншоотнинг баландлиги, қурилган вақти ва шунга ўхшаш маълумотларни овоз чиқариб ўқий бошлаганида у, мен ўша аренангни кўрганман, дейди. Марлиснинг қўлидаги китобча (йўл маълумотномаси) франтсуз тилида, Виктор франтсузчага тушунса-да, бу тилда гапирилса ўзини доим имтиҳондан ўтаётгандек ҳис қилади, аммо бунга Марлис айбдор эмас, албатта. Китобча билан бўлиб аёл спидометрга деярли қарамайди. Талабалигида Виктор бу ерга гамбург¬лик бир қиз билан келган; ўша саёҳатдан ҳозир девор бошига чиқиб ўтирганларию арена манзарасигина ёдида қолган. У ўзича аренани тасвирлай кетади... Арлда фараҳбахш оқшом, Виктор ҳар доимгидан кўра жўшиб-тўлқинланиб гапиради. Бу ҳол Марлисга хуш келади. Улар шароб ҳўплаб ўтиришади (Виктор ишдалик вақтида ичкиликни оғзига ҳам олмайди). Эртаси куни улар тонгдан Арл аренасини томоша қилишади – кеча Виктор Ним аренасини гапирган экан, Марлис фарқига бормади-ю, аммо унинг ўзи сезди.\nМарлис қадди-қомати расо аёл. Тишлари йирик, дўрдоқ лаблари доим ним очиқ бўлганидан, кулмаса-да тишлари кўриниб туради. Латофатини эътироф этиб, парвона бўладиганларга у чандон парво қилмайди; аммо уни фаросатли аёл деб билган эркакларга ёқмоқ учун бор жозибасини ишга солади.\nШаҳарни тарк этганларидан бир соатлар ўтгач, Виктор Арл аренасини Ним аренаси билан чалкаштирганини очиқ тан олади.\nВиктор уни кутяпти, буни Марлис билади. Аммо ҳали вақт бемалол деб ҳисоблайди. Нега у доим учрашувга барвақт келиб оларкан-а? Мана, энди кутиб ўтиради. Марлис тез кийиниб, тез пардоз қилишга ўрганмаган. Ҳамиша аҳвол шу. Чинор остидаги тўгарак столга жойлашаркан, Виктор ҳам нега бундай югуриб келиб оламан, айб ўзимда, деб ўйлайди. Марлис айтмоқчи, Авинонни томоша қилиб, ҳузурланиб ўтирса бўлади-ку, ахир. У теварак-атрофни кузата бошлайди. Чинор барглари орасидан қуёш нурлари ёғилмоқда. Марлис, Виктор кутаётганини билатуриб, яна дўконнинг ойнаванд пештахталари ёнидан жилолмай қолади. Виктор ҳам ҳечқиси йўқ, озроқ чидарман, деб қўяди. Марлис келасолиб Авинондан ҳам ўзимга лойиқ поябзал тополмайман шекилли, боз устига, эгним ҳам юпунроқ, дейди норози оҳангда. Испания иссиқроқмикан-а? Виктор ўзича шундай бўлса кераг-ов дея тусмоллайди-ю, лекин индамай қўя қолади – янглишиши ҳам мумкин-да, балки ростдан ҳам ҳали Испанияга боришга тўғри келар. У дабдурустдан «Бриош ейсанми?» деб сўрайди-да, негадир бошқа таом буюради. Буни ўзи ҳам сезади, аммо хатосини тўғрилаб ўтирмайди, чунки Марлиснинг хаёли бошқа ёқда, унинг гапини эшитгани ҳам йўқ. Виктор энди ҳар қандай икир-чикирга эътибор берадиган бўлган. Ўзига шундай туюлади. Шунга қарамай, дейлик, Марлис чекмоқчи бўлгани ва унинг олов тутишини кутаётганини барибир пайқамай қолади. Кейин «Кечирасан!» дея дарров олов тутади. «Кечирасан». Такрорлаш энди ортиқча.\nБазелда Марлис эрининг уйида яшамайди, Викникида ҳам турмайди, негаки бу қўйди-чиқди асносида можарога сабаб бўлиши турган гап.\nЧақмоқтошни чиқиллатиб ёқаркан, у Марлисга норозилик билан эмас, бефарқ, худди бир буюмга қарагандек тикилади. «Бўйнимдаги занжирчам ёқмадими сенга?» деб сўрайди аёл ундан. У гўё эшитмагандек «Гарсон!» деб чақиради. Кейин Марлиснинг яноғини силаб қўяди, аммо бундан муддаоси нима – англаш қийин. Беш қадамгина наридаги столни артаётган хизматкор бола негадир уларнинг ёнига келмайди. Вик юзини силаб қўйгани аёлни таажжубга қўяди. Виктор тетик, бамайлихотир кўринишга ҳаракат қилаётгани аниқ. «Ҳаво қандай ажойиб-а!» дейди у. Марлис эса «Ҳали ҳисоб-китоб қилмадингми?» деб сўрайди. Унинг гапида таъна оҳанги сезилмайди. Вик қўлидаги танга билан столни черта бошлаганида, Марлис «Гарсон!..» дея чақиради. Хизматкор югуриб келади. Виктор ҳисоб-китоб қилаётганида, Марлис ундан Монпелега бориш йўлини ижикилаб суриштиради. Нега унинг бу иши Викнинг ғашини келтириши керак? Ҳеч-да... У йўл харитасини қунт билан ўрганиб чиққанини Марлис қаёқдан билсин! Ниҳоят, гарсон нари кетгач, «Тушундингми?» дейди Марлис унга қараб.\nУ нимадан хавотирда ўзи?\nБир куни (бу саёҳатда эмас, олдингисида) Марлис ярим ҳазил оҳангида «Сен энди менга дўхтир эмассан, Вик, билиб қўй шуни» деган эди.\nГаражда мошина ювувчига у «мой» демоқ ўрнига «бензин» дейди; нима фарқи бор, ҳар гапига луқма солиб турадиган Марлис бу ерда бўлмагандан кейин. Мойми, бензинми, ишқилиб, ўзига керак нарсани олди – бўлди-да.\nБазелдаликларида ҳаммаси бошқача эди.\nСафар чоғи бир мартагина, Каннда Марлис уни «овсар» деган эди, чунки жаврашларига қарамай Вик бир ёқлама қатновли йўлга чиқиб кетди-да. Нима, бу Викка оғир ботдими? Ана шундан кейин у доим Марлиснинг галдаги «таъриф»ини кутадиган бўлди.\nИспанияга борамиз деб Марлис ўзида йўқ хурсанд эди.\nАхир, Марлис роман тиллари бўйича... филолог бўлганидан кейин баъзан Викторнинг франтсузча талаффузини силлиқлаб қўйса, бунинг нимаси ёмон, аксинча, раҳмат айтмайдими унга?!\nАвинонда Марлис ул-бул харид қилиб юрганида Виктор мошинанинг тепасини очиб қўйиб, тамаки тутатганча уни кутиб ўтиради. Вақт бемалол. Таътилда юришибди. Чекатуриб у Марлисга меҳрибонроқ бўлишга қарор қилади. Жувон қайтиб келганида ўзини худди чинакам хуштордек тутади: мошинадан тушиб унга эшик очаркан, «Кўзойнагингни топдим. Ўриндиқ тагига тушиб қолган экан», дейди. Марлис эса «Ана, кўрдингми!» дейди ўша кўзойнакни (шу саёҳатдаги иккинчиси) гўё Виктор йўқотгандек таънавор оҳангда. Марлис бошқа тирноқеговлагич сотиб олмоқчи эди, топилмади, лекин олган оёқ кийими Викторга маъқул бўлди. Унда нега Марлиснинг кайфияти чатоқ? Ҳозир, мана ҳозир Викторнинг сабри тугайдигандек туюлади унга доим. Худди ҳув Марселдагидек. Жомадонининг ярми поябзал бўлатуриб, нима учун Марлис нуқул (Марселдан бошланган бу савдо) оёғини сиқадиганини кийиб юрибди экан? Яна Марсел орқали кетайлик, деганида Викторнинг гапида ҳеч бир киноя йўқ эди, аммо Марлис шунга ҳам оғринди. Хуллас, икковининг ҳам таъби тирриқ.\nҲайҳот, касалхонадаги оқшомлар энди ортда қолган!\nМанча деганлари, Марлис таъкидлаганидек, Мадриднинг шимолий қисмида жойлашмагани барчага маълум; шундай бўлса-да у нонуштага чиққунича Виктор харитани қайта кўздан кечирди. Унга айтиш учунгина эмас, шунчаки, ўзи яна бир бор ишонч ҳосил қилмоғи учун.\nВиктор мошинани елдек учирмасликка қатъий сўз бергач, тепа қопқасини очиб кетишди. Ахир, рўлдаги одам билан унинг ёнида ўтирганнинг фарқи бор-да. Аслини олиб қараганда, ҳеч ким билан қувлашмай (Канн ва Сен-Рафаел оралиғидаги каби), ҳатто шалоқ юк машинаси ортидан ҳам судралиб юриш кулгили-ку; кейинчалик ўшанда роса худбинлик қилганман, деб ўйлайди Виктор.\nВиктор оти унинг ўзига ёқмайди, Марлиснинг Вик деб аташини, айниқса, қўшни столда ўтирганлар буни эшитиб қолишини эса асти хоҳламайди.\nУ Европа ягона пул бирлигига ўтиши керак ва ўтиб тўғри қилади деб ҳисоблайди; Марлис бунга шубҳа билан қараса-да, эътироз билдирмайди. Нега унинг бирдан жаҳли қўзиди? Марлисни гапига ишонтиролмагани учунгинами?\nМарлис бутунлай соғайиб кетган.\nАёл индамай қолса, Виктор яна ўзини маломат қила бошлайди. Шу тобда Элзасдаги сарсабилдан гап очишнинг нима кераги бор эди (яна овқат!), бундан кўра Монпелега бориш йўлини тузукроқ билиб олса бўлмасмиди? Аёл кўзойнагини тақади-да, «Лионга борадиган йўл-ку бу!» деб қўяди. Виктор миқ этмагач, «Мен сени Монпеле тараф юрмоқчисан деб ўйлабман», дейди яна. Виктор ўзини хотиржам кўрсатмоқ учун чап қўлини мошина ойнасидан чиқариб олади. Рўпарада – «Тоутеслес диреcтионс» деган ёзув кўринади. Энди-энди бир-бирига кўнгил қўйган чоғлари илк бор Элзасга саёҳат қилишганида Марлис унинг гапирган гапига ишонар эди-я. Йўлдан «Тоутеслес диреcтионс» деган яна бир лавҳа чиқади. Бироқ Виктор барибир хатосини тан олгиси келмайди.\nУ ҳазилни бопладим деб ўйлаганида Марлис кўпинча тишининг оқини кўрсатмайди, лекин баъзан у ҳечам кулгили деб билмайдиган гапларга қаққос уриб кулиб юборади.\nМарлис тирноқеговлагич ўрнига сотиб олган дуррачасини бошига ўраб олади, «Хўш, ёқдими?» деганидагина Виктор буни пайқайди. У дабдурустдан «Сен ҳақсан!» деб қолади. Худдики «Бир вақтлар чўлу биёбон бўйлаб Бағдоддан Дамашққа қараб сенсиз мошинада йўлга чиққанман ва етиб ҳам олганман» деган гапига Марлис нимадир дея минғирлаб қўйгандек. Яна, томдан тараша тушган каби, «Қаердамиз эмиш! Катта холангникидамиз, билдинг!» дейди у. Марлис анграйиб қолади – бунақа муомала унинг табиатига зид-ку. Виктор хо-холаб юборади – бамисоли Авинонинг қоқ ўртасидан иккига ажраладиган антиқа кўприги устида тургандек; ҳолбуки, ҳозир улар бир корхона ҳовлисида «Пассаге интердит» деган ёзув қаршисида эдилар. У мошинанинг орқага қайтиш чироғини ёқади, аёл «Асабийлашма», деб қўяди шошиб. Шунга ўхшаш «хато»лардан кейин Виктор мошиналар шовқин-суронида ҳар қандай овсар ҳам адашмай топиши мумкин бўлган йўлга тушиб олади. Аммо Виктор ҳануз Марлиснинг янги дуррачаси ёққан-ёқмаганидан сўз очмайди.\nМарлис оқила аёл, ҳеч бир далил-исботсиз ҳам аён бу.\nАгар ҳозир Виктор оқ халат кийиб олганида борми, ҳаммаси бирдан бошқача бўлиб кетарди; фараз қилинг-а, у оқ халатда Провансдан ўтиб Испанияга йўл олмоқда...\nНега у оғзига сув солиб олгандек чурқ этмай кетяпти?\nНима, у автоҳалокат нималигини билмас эканми? Марлис бундан бехабар, албатта – анча эски гап-да бу. Охири бахайр бўлган. Ўзи ҳатто унутиб юбораёзган. Шуларни хаёлидан ўтказаркан, у Марлисга кўз қирини ташлайди – ҳозиргина «трейлер»ни қувиб ўтди, Марлис эса миқ этмади ва гўё шу билан ўша ҳалокатни ёдига солгандек бўлди.\nПлехус нима дегани – бир-бирига улашми? У – жарроҳ-ку, шуни ҳам билмаса, уят бўлар. Бу ҳам камдек, ҳозир Марлис «Ишончинг комилми?» деб сўрайди. Лекин негадир у сукутда. Виктор энг яқин йўл Эгю-Морт орқали ўтишини айтгандагина, у «Ишончинг комилми?» деб қўяди одатдагидек.\nМарлис оёқяланг ўтирибди, туфлиси оёғини сиқяпти, аммо буни сездирмайди. Викторнинг унга раҳми келади, бирор нарса гапириб берсамикан?\nҚизиқ, нега қўлини аёлнинг тиззасига қўйди?\nАнтибда нега Марлисга бақириб берди, сабабини ўзи ҳам эслолмайди. Кейин эса, ноҳақ бўлса-да, жаҳлдан кўкариб-бўзариб кечирим сўрагандек бўлди: «Бўпти, бўпти, узр энди!»\nМарлисни мафтун этган бу текислик Прованс дейиладими ёки Камаргми, очиғи, нима фарқи бор? Нега Виктор Камарг деб туриб олди? Балки ҳақ бўлиб чиқар...\nЭгю-Мортга етгунча чурқ этмай кетишди.\nМарлис огоҳлантирганига қарамай, Виктор (у ўзини эшитмаганга солган эди) тўппа-тўғри чоғроқ бир тўхташ майдончасига чиқиб кетади. Мошина бешикаст ва ҳатто уларни одатдаги текис йўлдан кетяпти дейиш ҳам мумкин. Бемалол. Юз қадамлар бўм-бўш майдон бўйлаб, яна салқингина денг. Аммо Марлис бундай бўлишини туш кўрибдими? Шунинг учунми, у яна индамай қўя қолади.\nАёл шаҳарчани томоша қилиб юрганида, Виктор чинор остида ёл¬ғиз ўзи яхна шарбат ичиб ўтиради. Бирдан у ўзининг таътилда юрганини эслаб қолади. Чинор барглари орасидан таралаётган ёғду ва яна алламбалолар...\nВиктор ҳеч қачон омон қолгани учун Марлис мендан қарздор деб ҳисоблаган эмас. Бу ҳам силлиққина ўтиши тайин бўлган одатдаги оператсиялардан эди. Ҳойнаҳой, Марлис ҳам шундай деб ўйлар...\nШу ерда қолсалар ҳам бўларди. Соат энди ўн бир бўпти, тушликка ҳали эрта. Ҳа, бу ерда қолса бўлади. Қадим қалъа деворлари – шамолпана. Ҳали Марлис қайтсин, у ўзини бошқача тутади: қувноқ, хотиржам; ахир, ҳамма гап ўзида қолган-ку.\nБаъзан у Марлисдан фарзандли бўлишни хоҳлайди.\nВиктор нега ҳадеб Антибдаги каби жанжал қўзғайверишига Марлис ҳайрон. Аввалига бақириб бериб, кейин уч юлдузли «Бонне ауберге» ресторанига борайлик, дея қистаб қолгани-чи! Марлис шу юлдуз-пулдуз деганларига унча ишонмайди. Виктор эса ўжарлик қилиб гапида туриб олади. Бу таклифи билан маъшуқасининг кўнглини тополмаганидан аччиқланиб, бўлмаса, Антибингда тентираб юравер дегандек бир соатлар чамаси уни ёлғиз ташлаб кетади. Энди бир ўзи нима қилсин? Бирга бўлишса, қаерда тушлик қилиш масаласида яна келишишолмайди, яна ҳар доимги баҳслар... Дарҳақиқат, шу яқин атрофда бундайроқ ресторанлар ҳам бўлатуриб, нега энди «уч юлдуз»лигига боришимиз керак, дея эътироз билдиради Марлис. Улар йўл олган томонда ресторан борлиги ҳам даргумон; ниҳоят, тоқати тоқ бўлган Марлис «Ишончинг комилми ўзи?» дейди, у бўлса яна индамай кетаверади, кейин бир муюлиш чиқади, кейин эса «Бонне ауберге» деган лавҳа кўзга ташланади. Бош офитсиант уларни «жанобларининг ўзи бир соатлар олдин танлаб кетган» баҳаво айвондаги стол томон бошлайди. Шинамгина бу жой айни чоқда хийла салқин, ичкарида хилватроқ бўлмалар, миллий либос кийган офитсиантлар; таомлари анча қиммат бўлса-да, ўртамиёна, лекин буларнинг нима аҳамияти бор? Бир соатча олдин Виктор унга бақириб берганига қарамай Марлис ўзини вақтичоғдек кўрсатяпти; уни аягани учундир.\nМистрал деган шоир ўтганини Виктор билади. Мистрал деб аталадиган шамол эса, Марлис ўйлаганидек, денгиздан эсмайди. Бу анчайин бир шамол. Тўғри, Марлис айтганидек, «Тегирмондан чиққан мактублар»ни Мистрал эмас, шубҳасиз, Алфонс Доде ёзган, Викторга бу мактаб давридан маълум. Хуллас, баҳслашиб ўтирадиган гап эмас. Аслини олганда, Марлис ҳам «Мистрал – шоир-ку, ўзинг биласан» деган эди, холос.\nУлар Викторнинг «Порше» мошинасида саёҳатга чиққан.\nЭгю-Мортда чинор остида ўтираркан, у паспорти бор-йўқлигини билмоқ бўлиб камзулининг чўнтагига қўл тиқади. Виктор шу чоққача бирон марта ҳам паспортини йўқотмаган. Юраги шув этиб кетади: паспорт йўқ; кейин бирдан эслайди – ахир, мошинада қолган эди-ку. Ҳа, эсида, аниқ: уни қўлқоп ғилофига ўзи солиб қўйган, шундай бўлса-да, текшириб кўрган маъқул. Ҳарқалай, кўнгли хотиржам бўлади.\nАвинонда ваннада ўтириб келган қарорига кўра ўша куниёқ уйга қайтишганидами, ҳозир Леонда бўлишарди, кечқурун Базелга етиб боришарди, лекин бу ерлар шу қадар мафтункорки: чинор барглари орасидан ёғилаётган қуёш нури, чор-атроф... Ҳали Марлис келсин, денгиз бўйига сайрга таклиф қилади.\nМарлис оёғига лойиқ поябзал топса эди...\nҲалокатдан бир соатлар олдин Эгю-Мортда чинор остида ўтираркан, унинг аччиққина қаҳва ичгиси келиб қолади. Қаттиқ толиққан, мошина ҳайдай олармикан? Чинор барглари орасидан ёғилаётган нур уни буткул мафтун этади... Сен-Лиу ҳайкали атрофида каптарлар кукулайди. Марлис йўлга тушайлик энди, дейди, унинг қорни очмабди, чанқамабди ҳам. Аммо, Викторнинг назарида, вақтлари бемалол, шошилмаса бўлади. Уларнинг олдидан қўлтиғига уч дона узунчоқ батон нон қистириб олган бир чол ўтади.\nИспанияга бориш фикри Марлисдан чиққан эди.\nВиктор ўзини худбин ҳисобламайди. Бирор кимсани бахтли қила олишига кўзи етса, ўзи ҳам бахтиёр бўлиб кетади. Агар бу иш қўлидан келмаса, умидсизликка тушади, ўзини ўзи янимоққа бошлайди.\nУларни четдан кузатган одам Марлиснинг «Ле провансал» газетасини ўқиётганини, Викторнинг эса узун оёқларини йўлаккача чўзиб олиб қаҳва ичаётгани ва мўъжиза кутаётганини (гўё буни мана шу кукулашаётган каптарлар содир этадигандек) одатдаги манзара деб ҳисоблайди. Шу тобда Виктор уйланмоққа ҳам рози. Ҳазилни тушуниш ҳам бир фазилат. «Нима, қоққан қозиқдек шу ерда ўтиравермоқчимисан?» дейди Марлис бетоқатланиб. «Кечирасан-у, мен эмас, сен бемалол газета ўқиб ўтирибсан,» дея жавоб қилади Виктор. Аммо гапирган гапи кўнглидагидек чиқмайди; кейин эса у, гўё ҳеч нарса бўлмагандек, чинакам ошиқ йигит қиёфасига кириб унинг сумкасини кўтариб олишини Марлис билади. Шундай экан, мўъжиза кутишга ҳожат йўқ.\nИбодатхона яқинидаги галереяни томоша қилайлик, деб Виктор қўймади. Роман услубида қурилган. Марлиснинг эса томошага тоби йўқ.\nУлар қўл ушлашиб кетади.\nБиринчи марта Викторнинг ўзи ҳар қадамда тўхташни, ҳаммаёқни астойдил томоша қилишни хоҳлаб қолади. Мева-сабзавот бозорига киришади. Қизиқ, Марлиснинг нима қидираётганини билмай туриб, Виктор «Сен ахтариб юрган поябзал шу ерда!» дейди.\nИспанияга боришлари шарт эканми?\nУ муюлишда қараб туради – Марлиснинг дурраси эсидан чиқибди; Виктор аслида уни кутаётгани ҳам йўқ. Ўзи ёлғиз бўлса нима қиларди? Марлиснинг бу томон келаётганини, яна дўкон пештахтаси қошида туриб қолганини кўриб, Виктор «Гералд трибюн» газетасини сотиб олади – қани, оламда нима гаплар экан? Бир вақт газетадан бош кўтариб қараса, Марлис ғойиб бўлибди...\nСайёҳлар тушлик қилмоқда.\nСалдан кейин келиб Марлис ундан узр сўрайди. У антиқа бир кепка харид қилибди. «Сенга олдим», дейди кулиб. Кайфияти зўр. Виктор мошина эшигини очаётганида у яна «Мен ҳайдасам-чи», дейди. Виктор кўнмайди. Нега мошинани доим у ҳайдаши керак? Виктор қарорида қаттиқ туриб олади. Энди бу гаплар кимга керак? «Нима, ёқмадими?» Олиб келган ола-чипор кепкасини айтяпти. Йўлга тушиш олдидан Викторни илк бор ваҳм босади.\nМарлис худди ёш боланинг ўзи.\nПаспорти чиндан ҳам қўлқопнинг ғилофида экан.\n«Ке, ҳадеб тумшаяверма», дея Марлис унинг бошига ола-чипор кепкани қўндириб қўяди: «Мана, ярашди-қўйди!» Марлис эҳтиёт камарини боғлаб олади. Қизиқ, айтмасдан турибоқ. Виктор, бошида ҳалиги кепка, моторни ўт олдиради, бирор нимага тегиб кетмайин деган хаёлда орқага қараб олади. Ишқилиб, энди хато қилиб қўймасин-да...\nЭгю-Морт деганлари мана шу экан-да.\nМарлиснинг ўғли бор, мактабда ўқийди; унинг ўзи Парижда ўқиган, боши очиқ, у энди ёш бола эмас, кап-катта аёл.\nКамаргда от минишлари мумкин... Гаплари унча қовушавермайди. Яхшиямки, шосседа мошина онда-сонда учрайди. «Одам қачон мурда ҳисобланади?» дея жарроҳ сифатида фикр юрита бошлайди у. Юрак кўчириб ўтказиш қийин иш. Кейин бирдан «Эртага мошинанинг мойини алмаштириш керак!» дейди кўнглидан кечаётган ўйлар тилига чиқмаслиги учун шоша-пиша. Масалани чигаллаштиришга унинг тоқати йўқ.\nБир вақтлар болалигида Марлис от минган экан.\nУ бир белгияликнинг баҳайбат фургони изидан шошилмай кетаверади; ниҳоят, уни қувиб ўтаётганида урилиб кетишига бир баҳя қолади. Марлис чурқ этмайди.\nҚўлидаги беморлар уни бамисоли бир авлиё деб билади: оғир-вазмину хотиржамлиги, ўзига ишончи, некбинлиги ва шунга ўхшаш хислатлари учун.\nОла кепкани энди Марлиснинг ўзи кийиб олади. «Сенга ҳамма нарса ярашади!» дейди Виктор йўлдан кўз узмай. Марлис йўл маълумотномасини овоз чиқариб ўқиб боряпти: ҳали Алтамир ғорларидаги ғаройиб манзараларни кўриб кўнгли кўтарилсин, мой алмаштириш ҳақида ўйлайвермасин, бежиз айнан Алтамирга қараб йўл тортмаганларини билсин деган ниятда. Аммо Виктор қулоқ солаётганмикан? Марлис ярашмоқчи, яна аввалгидек апоқ-чапоқ бўлмоқчи...\nБошқалар билан қиёслаганда Викторнинг доим омади чопган – ишда ҳам, соғлиқ бобида ҳам, Буин чўққисини забт этган алпинист сифатидагина эмас, йўқ, ҳар жиҳатдан...\n«Сен яна овқат ҳақида ўйлаётган бўлсанг кераг-а?» дейди Марлис. У эса ҳеч нарсани ўйлаётгани йўқ, йўлга тикилиб кетяпти, холос; «Монпеле, 12 км.» деган ёзувни кўриб шу тўғрида нимадир демоқчи бўлиб турган эди, вассалом. Энди гапирмагани маъқул.\n...Виктор енгилгина жароҳатланади – чаккаси ёрилибди, ул-бул ери тирналган, аммо у тиркамали юк мошинасини ҳеч эслай олмайди. Монпеледаги касалхонага етай деб қолганда Марлиснинг жони узилади. Ҳатто бу фалокат қаерда рўй бергани, ағдарилган ўша лаънати тиркама ҳозир чинорзорнинг қай гўрида ётгани ҳам Викторнинг хотирасида қолмаган; ҳалокат рўй берган жойни текшириш чоғида у ўзини бу чорраҳани энди кўриб тургандек ҳис этади; кейин уни шу ернинг ўзида сўроқ қилишади (франтсуз тилида) ва йўл аслида уники бўлгани, бинобарин, унинг айби йўқлигини айтишади.\nКейинчалик у бош врач этиб тайинланади.\nМонпеле йўлидаги ўша автоҳалокат тўғрисида ўн йиллар бадалида у ҳеч кимга оғиз очмайди; бу фожиа қандай содир бўлганига ҳануз ақли бовар қилмайди.\nБаъзи танишлари ўзларича бир нималарни тусмоллаб юради, холос.\nУ эндиликда клиника бошлиғи, икки фарзанднинг отаси, саёҳатга кўп чиқади, аммо Испанияга ҳеч кўнгли чопмайди.\nЖарроҳнинг оператсия арафасида ўзидан гап очиши нораво, албатта – буни у яхши билади; лекин шу тобда у негадир Франтсияда, Монпеле яқинида содир бўлган ўша фалокатни ёдга олади: «Ҳаммаси айтди, йўл сеники эди деб, демакки, айбсизман...» «Биз нега бу ҳақда гаплашяпмиз ўзи?» дейди у бир оздан кейин. Бемор ҳам ҳайрон. Нега дўхтир йўлига хайрли тун тилаб, одатдагидек, «Ухлашга ҳаракат қилинг, ҳеч ухлолмасангиз, навбатчи ҳамширани чақирарсиз» деб қўя қолмади. Дарвоқе, бу гапни у олдинроқ айтган эди. У тумбочка устида ётган китоблардан бирини олиб муқовасига кўз солади-да, қайтиб жойига қўяди. Аслида, у беморга хавотирга ўрин йўқлигини, эртага оператсияни ўзи қилмаса-да, унда албатта иштирок этишини, хуллас, хотиржам бўлиш лозимлигини айтмоқчи эди, холос.\nУ ўшандан кейин ҳеч қачон йўл ҳалокатига дуч келмаган.\nУмидсизликка тушган бемор бўлса нима сабабдан уни бош врачнинг ўзи оператсия қилмаслигини сўрашга ботинолмайди.\n«Ишончинг комилми?» деб сўрарди Марлис ҳар доим...\nБу фалокат тўғрисида у қайтиб ҳеч кимга оғиз очмади.\nЎшанда яқинлашиб келаётган беўхшов юк мошинасини биринчи бўлиб Марлис кўрган, эҳтиёт бўл деган, Виктор эса кўратуриб тўхтамаган – йўл уники эди-да, ахир! Эҳтимол, у янаям тезроқ ҳайдагандир, ўзига ишончини намойиш этмоқ учун. Марлис бирдан қаттиқ чинқириб юборган. Монпеле жандармаси Викторни айбсиз деб топган. Вассалом.\n«Эзгулик матлабида дарду ҳасрат чека билиш ҳам инсондаги ноёб фазилатдир» деб ёзган эди швейтсариялик машҳур адиб Макс Фриш. «Ҳасрат» иборасини Фриш ва унинг издошлари яратган деярли барча асарларга нисбатан қўллаш мумкин. Зеро, ўтган асрнинг етмишинчи-саксонинчи йилларида Швейтсария адабиётида шу ижодкорлар бошлаб берган янгича йўналиш айнан инсон қалбини тафтиш этиши, унинг тафаккурида содир бўлаётган ўзгаришлар, психологик кечинмалар – ички туғёнлар, «айбсиз айбдорлик» ҳисси, мухтасар айтганда – инсоний ҳасратни ифодалаши билан эътибор қозонган эди.\nИнсон ҳеч кимни ўзини билганчалик билолмайди, тушунолмайди, бу – имконсиз. Шунданми, Макс Фриш ижодида ўзини ўзи «фош этиш» – автобиографик тамойил устунлик қилади. Сўзга ғоят тежамкор адиб ҳикоялари илк қарашда анчайин бир тасвир, этюд, йўл-йўлакай қораланган қайдларга ўхшайди; аксарияти ёзувчининг кундалигида дунёга келганининг боиси ҳам шунда. Кўпинча жанр талабларидан йироқ, тайин ечимга ҳам эга эмасдек кўринган бу асарлар, аслида мазмун-моҳиятнинг салмоғи, психологик ёндашувнинг теранлиги билан китобхонни ўзига жалб этади.\nКўплаб қисса ва романлар муаллифи Макс Фришнинг ана шундай ўзгача бир услубда битилган ушбу ҳикояси журналхонларимизни ҳам бефарқ қолдирмас деган умиддамиз.\n↑ Саримсоқпиёз ва зиравор қўшиб тайёрланган балиқшўрва, Франтсиянинг жанубида кенг тарқалган таом (франс.).\n↑ Йўл маълумотномаси.\n↑ Барча йўналишлар бўйича ҳаракатланиш мумкин (франс.).\n↑ Ҳаракат тақиқланади (франс.).\n↑ Машҳур қовоқхона (франс.).\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Maks_Frish._Bir_halokat_hisoboti_(hikoya)_/_Kiril&oldid=14214" dan olindi


Жиззахда ҳуқуқ фаоллари калтакланди\n18 май 2021, Тошкент вақти: 13:34\nБахтиëр Ҳаморев ўзи ва ҳамкасбининг калтакланишини Жиззахни ҳуқуқ фаолларидан "тозалаш" кампанияси билан боғлайди.\n11 ноябр куни жиззахлик ҳуқуқ фаоли Бахтиëр Ҳамроев номаълум шахслар томонидан дўппосланган бўлса¸ яна бир фаол Маъмуржон Азимовни милиция ходимлари калтаклаган.\nЖиззахга қўнғироқ қилиб ҳуқуқ фаоли Маъмуржон Азимов билан боғланганимизда, унинг тўшакда ётгани, соғлиги кечаги калтаклашдан кейин унчалик яхши эмаслигидан хабар топдик.\nМаъмуржон Азимовга кўра, калтаклаш воеқаси 11 ноябр куни Тошкентдан келган Баҳодир Чориев билан учрашувдан кейин содир бўлган.\nМаъмуржон Азимов: Жиззах туман Ички ишлар бўлимига олиб кетишди. “Сен нимага бу ерга учрашувга келдинг?” деяпти.\nОзодлик: Қайси учрашувга?\nМаъмуржон Азимов: Ўша Баҳодир билан учрашувга нимага келдинг¸ деган мақсадда айтаяптида буни.\nОзодлик: Чориевнинг ўзини ҳам олиб кетишдими?\nМаъмуржон Азимов: Йўқ¸ Чориевнинг ўзини олиб кетишгани йўқ. Мени Жиззах туман Ички ишлар бўлимига олиб боришди. Жаҳонгирнинг хонасига олиб кирди. Кейин зам. началник милиция Нурулла кириб келди. Кейин “Ифлос¸ эшшак¸ ҳароми” деб бошларимга уриб¸ орқаларимга тепиб¸ шапатилаб ураяпти. Ҳароми деб¸ ифлос деб ҳақоратлаб уриб ëтибди.\nОзодлик: Нима билан уришди?\nМаъмуржон Азимов: Қўл билан уришаяпти. Тепаяпти¸ белларимга¸ биқинларимга тепаяпти. Бошимга муштлаб ураяпти.\nОзодлик: Бу ҳолат қанча давом этди?\nМаъмуржон Азимов: Бир соатлар давом этдида.\nОзодлик: Бир соат уришган бўлса¸ ҳолингиз нима кечди?\nМаъмуржон Азимов: Энди одам ҳамма нарсага чидар эканда. Бирпас дам олади¸ кейин туриб келиб яна уради. Иккаласи навбатма- навбат уришди. Бир соат уриб кейин стул кўтартириб қўйди.\nОзодлик: Соат нечада уйингизга рухсат беришди?\nМаъмуржон Азимов: Мен у ердан соат 6.10 да чиқдим.\nОзодлик: Маъмуржон ака¸ мени сизнинг аҳволингиз қизиқтираяпти. Сизни бир соат уришибди. Сиз уйга ўз оëғингиз билан кетдингизми?\nМаъмуржон Азимов: Ҳа, ўзим кетдим. Бир ҳолатда чиқдим. Аъзойи баданим қақшаб кетаяпти. Бошим қаттиқ оғриди. Миямга ҳам урганда булар. Шу аҳволда бир амаллаб машинамни уйга ҳайдаб келдим.\nОзодлик: Шунча калтакдан кейин бирор жойингиз кўкаргандир, шишгандир?\n- Биласизми¸ уларнинг тажрибаси ортганда. Улар урса кўкармайдиган¸ тепса из қолмайдиган ҳолатда урган, дейди Маъмуржон Азимов.\nБаҳодир Чориев билан учрашганларга аталган калтак зарбасидан яна бир ҳуқуқ фаоли Бахтиёр Ҳамроев ҳам "баҳраманд" бўлди.\nҲуқуқ фаолининг айтишича, улар Баҳодир Чориев билан машинада суҳбатлашиб ўтирган пайтида номаълум киши келиб¸ айнан уни калтаклаган.\nБахтиёр Ҳамроев: Машинада ўтирганимизда 40 ëшлар атрофидаги бир киши келди. Мен уни сал-пал танийман. Лекин исмини ҳам билмайман. У аниқ ички ишлар бошқармасида ëки бошқа идорада ишлайди. Келдида¸ жанжал кўтарди. Машинани ол¸ у ëқ¸ бу ëқ деб.\nОзодлик: Бу одам формадими ëки фуқаролик кийимидами?\n- Уларнинг бирортаси ҳам формада эмас эди. Бир пайт ҳеч нарса демасдан¸ орқа эшикни очдида¸ бирданига ëқамга тирмашиб кетди. Машинадан тушишга ҳаракат қилдим¸ албатта¸ қаршилик кўрсатдим. Юзимга иккита мушт қаттиқ тушди. “Энди бу ердан кетиш керак” деб гапирганимни биламан¸ яна иккита-учта мушт тушдида, дейди Бахтиёр Ҳамроев.\nЖиззахлик ҳуқуқ фаолларининг калтакланиш воқеаси юзасидан Жиззах туман Ички ишлар бўлимига қўнғироқ қилдик. Телефон гўшагини кўтарган навбатчи ходим бу юзадан раҳбарлар билан маслаҳатлашгач¸ жавоб беришини билдирди. Шу билан биз Жиззах туман ИИБга бошқа боғлана олмадик.\n“Бирдамлик” ҳаракати раҳбари Баҳодир Чориев Жиззахдаги воқеани ўзига нисбатан ҳукумат томонидан бўлаётган провокация дея баҳолади.\nБаҳодир Чориев: Бу ҳукумат томонидан бизга нисбатан қилинган провокация деб биламан.\nОзодлик: Агар сизга нисбатан провокация бўлаëтган бўлса¸ унда нима учун кўнгилсизликлар сизга нисбатан эмас¸ сиз билан учрашганларга нисбатан бўлаяпти?\n- Энди билмадим. Чунки мен ҳозирчалик баëнот билан келиб турибман Ўзбекистонга. Унчалик вазиятни ўргана олганим йўқ. Лекин ҳаракат қилаяпман. Ҳар қандай ҳолатда ҳам ҳукумат мулозимлари доимо орқамдан кузатув олиб бораяпти. Шу сабабли ҳозирчалик бу саволингизга ҳеч нарса дея олмайман, деди Баҳодир Чориев.\nБахтиёр Ҳамроев фикрича¸ калтакланиш воқеаси жиззахлик ҳуқуқ фаолларига нисбатан бўлаётган мунтазам тазйиқларнинг бир кўриниши бўлиб, уни Баҳодир Чориев билан боғлаш ноўрин.\n- Жиззахда бўлаëтган воқеаларни инсон ҳуқуқлари фаоллари тарқатгани муносабати билан Тошкентда жуда катта резонанс берган ва ўша ëқдан менинг фикримча¸ жуда катта буйруқ келган. Яъни Жиззахда сақланиб қолган ҳуқуқ ҳимоячиларини таг-томири билан қўпориб ташлаш. Бошқа нарса йўқ бу ерда. Чунки Чориев келмасидан икки кун олдин ҳам шундай тазйиқлар рўй берди. Ҳамма ҳуқуқ фаолларининг уйи доимий кузатувда, деди Баҳтиёр Ҳамроев.\nАйни пайтда Жиззахда ўндан зиёд маҳаллий ҳуқуқ фаоллари фаолият кўрсатмоқда.


Буюк Британияда тиббий марихуана қонунийлаштирилди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nБуюк Британияда тиббий марихуана қонунийлаштирилди\n2018 йил 1 ноябрдан бошлаб шифокорлар таркибида тиббий марихуана бўлган дорилар учун рецепт ёзишлари мумкин. Бу ҳақда "PharmaTimes"га таяниб Turon24 АА хабар бермоқда.\nТиббий марихуананинг сотиб олиниши фақат рецепт асосида амалга оширилади. Рецепт бошқа дори-дармонлар самарасиз бўлган ҳолатлардагина баъзи мутахассислар томонидан берилиши мумкин. Маиший марихуана истеъмоли қонунийлаштирилмайди.\nЭндиликда британиялик шифокорларга беморга зарур муолажани белгилаш учун махсус эксперт комиссиясидан рухсатнома керак бўлмайди. Чунки қонунга кўра, марихуана асосида тайёрланадиган дори-дармонларга чеклов белгиланмаган ва даволашнинг янги имкониятларидан турли касалликларга дучор бўлган беморлар фойдалана олади.\nБугунги кунда британиялик шифокорлар беморларга таркибида каннабиноидлар бўлган дори воситаларини тавсия қилишга ҳақли. Бу турдаги ўсимликдан тайёрланган ҳар қандай дори воситасини тайинлаш ҳуқуқи фақатгина Бош тиббий кенгашнинг малакали мутахассисларига берилган.\nАввалроқ марихуана тақиқланган наркотик моддаларнинг "Б" қаторига кирар ва уни сақлаш тақиқланган эди. Такрорий ҳуқуқбузарлик учун беш йилгача қамоқ жазоси белгиланганди.\nЯнгиликлар » Тиббиёт » Буюк Британияда тиббий марихуана қонунийлаштирилди\n23:20 Дорихоналар дори воситалари ва тиббий буюмларни уйларга етказиб беради


«Тошкентнинг келажаги — Сирдарё» — Ғофуржон Мирзаев – Газета.uz\n14 октябр 2020, 18:04 Сиёсат\nТошкент шаҳрининг кенгайишини ҳисобга олсак, пойтахтнинг келажаги Сирдарё вилоятида, дея таъкидлади вилоят ҳокими Ғофуржон Мирзаев 14 октябрда бўлиб ўтган Халқаро пресс-клуб сессиясида.\nУнинг айтишича, географик жойлашув ва логистика масаласи бўйича Сирдарё вилояти катта завод-фабрикалар учун энг қулай жой ҳисобланади.\n«Тошкентликлар ҳафа бўлмасин. Тошкентнинг келажаги Сирдарё деганман. Сабаби, энг қулай йўлда жойлашганмиз. Тошкентда, барибир, шаҳар кенгаяди, эртага у ердан завод-фабрикаларни, экологик томондан ҳам, Тошкент шаҳридан кўчиришга тўғри келади. Қаерга келади шулар? Албатта, узоқроқ ҳудудга келади», — деди у.\nМаъмурият раҳбаридан, шунингдек, унинг Сирдарё вилояти иккинчи Америка бўлиши ҳақидаги гапларини изоҳлашини сўрашди. 2019 йил августда у Сирдарё чўлларини обод қилиш мақсадида водий, Жиззах, Самарқанд, Бухоро ва Ўзбекистоннинг деярли барча ҳудудларидан аҳоли вакиллари келган деган эди.\n«Шунинг учун кўпчилик менга ушбу вилоятда ишлаш қийин бўлади, деб айтганди. Мен уларга, демак, биз иккинчи Америка бўлар эканмиз-да, деб айтганман. Сабаби Америка ҳам турли минтақалардан келганлар жамоасидан ташкил топган», — дея таъкидлади у Халқаро инвестиция форумидаги нутқида.\nМирзаевнинг айтишича, кўпчилик унинг бу гапларини тўғри тушунмаган ва бундан ҳафа эмаслигини айтди.\n«Қаерда рақобат бўлса, қаерда кураш бўлса, қаерда тортишув бўлса, ўша ерда ўсиш бўлади. Бундан қўрқмаслигимиз керак», — таъкидлади ҳоким.\nДавлат статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2020 йил январь-июнь ойларида Сирдарёнинг ҳудудий ялпи ички маҳсулоти 4,8 трлн сўмни ташкил этган, бу мамлакат вилоятлари орасидаги энг паст кўрсаткич. Вилоят Ўзбекистон ЯИМнинг шаклланишида энг кичик улушга эга (1,9%).\nЭслатиб ўтамиз, Тошкентнинг 2041 йилгача бўлган бош режасини ишлаб чиқиш тўғрисидаги президент фармони лойиҳаси билан пойтахт ҳудудини Тошкент вилояти туманлари ҳисобидан кенгайтириш тўғрисида таклиф берилган.\nАвгуст бошида президент Шавкат Мирзиёев Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятига туташ туманларнинг ҳудудий тузилишини ўзгартириш лойиҳалари билан танишган эди.


Таъсир этувчи модда (ХПН): амиодарон гидрохлориди\nфаол модда: амиодарон гидрохлориди (100% моддага қайта ҳисобланганда) – 0,2 г;\nёрдамчи моддалар: картошка крахмали, сут қанди ёки микрокристалл целлюлоза, магний стеарати ёки кальций стеарати.\nТаърифи: оқ ёки оч-сариқ тусли оқ рангли таблеткалар.\nФармакотерапевтик гуруҳи: Антиаритмик воситалар.\nIII синф антиаритмик препарати (реполяризация ингибитори). Антиаритмик таъсири миокарднинг электрофизиологик жараёнларига бўлган таъсири билан боғлиқ. Кардиомиоцитларнинг таъсир потенциалини узайтиради, бўлмачалар, қоринчалар, атриовентрикуляр (АV) тугуни, Гис тутами ва Пуркинье толалари, қўзғалишнинг ўтказилишини қўшимча йўлларини самарали рефрактер даврини оширади. “Тез” натрий каналларини блоклаб, I синф антиаритмикларига хос бўлган самаралар кўрсатади. Брадикардия ва AV ўтказувчанлигини пасайишини чақириб синус тугуни ҳужайралари мембраналарининг секинлашган (диастолик) деполяризациясини тормозлайди. Тузилиши бўйича тиреоид гормонларига ўхшаш. Йоднинг миқдори унинг молекуляр оғирлигини тахминан 37% ни ташкил қилади. Т3 ни Т4 га айланишини ингибирлайди (тироксин-5-дейодиназа блокадаси) тиреоид гормонларининг алмашинувига таъсир қилади ва бу гормонларни кардиоцит ва гепатоцитлар томонидан қамраб олинишини блоклайди, бу тиреод гормонларни миокардга рағбатлантирувчи таъсирини сусайишига олиб келади (Т3 танқислиги уни кўп ишлаб чиқарилишига ва тиреотоксикозга олиб келиши мумкин). Таъсирининг бошланиши -2-3 кундан 2-3 ойгача, таъсир давомийлиги бир неча ҳафтадан бир неча ойгача бўлиши мумкин.\nАнтиангинал, коронар томирларни кенгайтирувчи, альфа- ва бета-адреноблокловчи, тиреотроп ва гипотензив таъсирларга эга. Антиангинал самараси коронар томирларни кенгайтирувчи ва антиадренергик таъсирига, миокардни кислородга бўлган талабини камайишига боғлиқ. Юрак-томир тизимининг альфа-ва бета-адренорецепторларига тормозловчи (уларнинг тўлиқ блокадасиз) таъсир кўрсатади. Симпатик нерв тизимининг гиперстимуляцияга бўлган сезувчанлигини, коронар томирларнинг қаршилигини камайтиради, коронар қон айланишини оширади, юрак қисқаришлари частотасини камайтиради, миокарднинг энергетик заҳираларини (креатин сульфат, аденозин ва гликоген миқдорини ошириши ҳисобига) оширади.\nСўрилиши секин ва ўзгарувчан. Биокираолишлиги-30-50%. Қон плазмасидаги максимал концентрацияси (Cmax) 4-7 соатдан сўнг аниқланади. Терапевтик плазма концентрациясининг диапозони-1-2,5 мг/л (бироқ дозани аниқлашда клиник манзарани ҳам кўзда тутиш керак). Тақсимланиш ҳажми (Vα) 60 л, бу тўқималарга жадал тақсимланишидан дарак беради. Ёғларда юқори эриш хусусиятига эга бўлиб, ёғ тўқимасида ва қон билан яхши таъминланган аъзоларда юқори концентрацияда бўлади (ёғ тўқимасида, жигарда, буйракларда, миокардда концентрацияси плазмадагидан мувофиқ 300, 200, 50 ва 34 марта юқори). Амиодароннинг фармакокинетикасини ўзига хослиги, юқори юклама дозаларда қўллаш кераклигини тақозо қилади. Гематоэнцефалик тўсиқ ва йўлдош орқали ўтади (10-50%), кўкрак сути билан чиқади (она олган дозанинг 25%). Плазма оқсиллари билан боғланиши 95% (62%-альбумин билан, 33,5%-бета-липопротеинлар билан). Жигарда жадал метаболланиши, шунингдек дейодланиш асосий фаол метаболити десэтиламиодаронни ҳосил қилади. Узоқ муддат даволанганда унинг концентрацияси амиодарон концентрациясининг 60-80% га етиши мумкин. Кумулятив қобилиятига эга эканлигини ва шу билан боғлиқ бўлган фармакокинетик параметрларини катта вариабеллигини ҳисобга олингандаги яримчиқарилиш даври (Т1/2) бўйича маълумотлар қарама-қарши. Оғиз орқали қўлланганидаги чиқарилиши икки босқичда кечади: бошланғич даври-4 – 21 соат, иккинчи босқичда Т1/2 – 25-110 кун. Узоқ муддат оғиз орқали қабул қилингандан кейинги ўртача Т1/2 – 40 кун (бу дозани танлашда катта аҳамиятга эга, чунки плазмадаги концентрациясини турғунлашиши учун камида 1 ой керак, тўлиқ чиқарилиши эса 4 ойдан кўпроқ давом этиши мумкин).\nЎт-сафро билан (85-95%) чиқарилади, қабул қилинган дозанинг 1% дан камроғи буйраклар орқали чиқарилади (шунинг учун буйракларнинг фаолияти бузилганида дозани ўзгартиришни ҳожати йўқ).\nАмиодарон ҳам, унинг метаболитлари ҳам диализга дучор бўлмайди.\nКатталарда қуйидагиларни даволаш ва олдини олиш учун:\nюрак ритмининг бузилишларини (қоринча ва қоринча устки тахикардияси, Вольф- Паркинсон- Уайт (WPW) синдроми, қоринча ва қоринча устки экстросистолияси);\nқоринчалар ва бўлмачаларнинг такрорий фибрилляциясини олдини олиш;\nмиокард инфарктидан кейинги реабилитация даврида аритмияни олдини олиш, агарда анамнезида олдин аниқланган аритмия эпизодларига кўрсатма бўлса.\nПрепарат ичга, овқатланиш вақтида ёки овқатлангандан кейин қабул қилинади. Таблетка бутунлигича кўп бўлмаган миқдордаги суюқлик билан қабул қилинади. Препаратнинг дозаси пациентнинг ҳолатига қараб тўғриланиши ва шифокор томонидан белгиланиши керак. Бошланғич доза суткада 600-800 мг ни ташкил қилади ва 2-3 қабулга бўлинади. Бир марталик максимал доза-400 мг. Даволаш курси 8-15 кун. Зарурати бўлганида дозани кунига 1,2 г гача ошириш мумкин (максимал суткалик доза). Тўйинишга эришилганидан сўнг тутиб турувчи даволашга ўтилади. Тутиб турувчи даволашда беморнинг шахсий реакциясига қараб, энг кам самарали доза қўлланади ва у одатда суткада 100 дан 400 мг гачани 1-2 қабулда ташкил қилади. Имконият бўлган ҳолларда, препаратни ҳар 5 кун қабул қилгандан сўнг икки кунлик танаффус қилинади.\nНерв тизими томонидан: бош оғриғи, умумий ҳолсизлик ва бош айланиши, депрессия, чарчоқлик ҳисси, парестезиялар, эшитиш галлюцинациялари, узоқ муддат қўлланганида-периферик нейропатия, қалтираш, хотирани, уйқуни бузилиши, экстрапирамид кўринишлар, кўрув нервининг неврити.\nСезги аъзолари томонидан: увеит, шох парда эпителиясида липофусцинни чўкиши (бу ҳолда одатда беморларнинг субъектив шикоятлари бўлмайди; агарда чўкиндилар ахамиятли бўлса ва гавҳарни қисман тўлдирса кучли ёруғда кўзлар олдида ёрқин нуқталар ва пардага шикоят), тўр пардани микрокўчиши.\nЮрак-томир тизими томонидан: синус брадикардияси (холинолитикларга рефрактер), АV блокадаси, узоқ вақт қўлланганида – юрак етишмовчилиги белгиларининг кучайиши, “пируэт” тур тахикардияси, мавжуд бўлган аритмияни кучайиши ёки уни пайдо бўлиши.\nМодда алмашинуви томонидан: Т3 меъёрий даражасида ёки бироз пасайишида, Т4 даражасини ошиши, гипотиреоз, гипертиреоз (препаратни бекор қилиш талаб этилади).\nНафас тизими томонидан: узоқ муддат қўллаганида-йўтал, ҳансираш, интерстициал пневмония ёки альвеолит, ўпка фибрози, плеврит.\nМеъда – ичак йўллари томонидан: кўнгил айниши, қусиш, анорексия, таъм сезиш туйғусини пасайиши ёки йўқолиши, эпигастрал соҳада оғирлик ҳисси, абдоминал оғриқлар, қабзият, метеоризм, диарея, узоқ муддат қўлланганида-токсик гепатит, холестаз, сариқлик, жигар циррози.\nЛаборатория кўрсаткичлари: кам – “жигар”трансаминазалари фаоллигини ошиши, узоқ муддат қўлланганида тромбоцитопения, гемолитик ва апластик анемия.\nАллергик реакциялар: тери тошмаси, шу жумладан эксфолиатив дерматит.\nБошқалар: миопатия, эпидидимит, импотенция, алопеция, васкулит, фотосенсибилизация (тери гиперемияси, терининг очиқ жойларини кучсиз пигментацияси), терини қўрғошин – кўк ёки зангори пигментацияси.\nАмиодаронга ва йодга бўлган юқори сезувчанлик, синус брадикардияси ва синоатриал блокада, синус тугунининг кучсизлиги синдроми (кардиостимулятор бўлмаган ҳолда), II – III даражали атриовентрикуляр блокада, қалқонсимон безининг фаолиятини бузилиши (гипотиреоз, гипертиреоз), яққол юрак етишмовчилиги, “пируэт” (torsade de pointe) полиморф қоринча тахиаритмиясини чақириши мумкин бўлган препаратлар билан бир вақтда даволаш, гиперкалиемия, ўпканинг интерстициал касалликлари, МАО ингибиторларини қабул қилиш, ҳомиладорлик ва лактация даври, 18 ёшгача бўлган болаларда қўлланмайди. Жигар етишмовчилигида, бронхиал астмада, кексалик ёшида (яққол брадикардия ривожланишини юқори хавфи), эҳтиёткорлик билан қўлланади\nПрепаратни бир вақтда бошқа антиаритмик воситалар, бета-адреноблокаторлар, айрим кальций каналларини блокаторлари (верапамил билан), МАО ингибиторлари, пентамин (вена ичига (в/и)) билан бирга қўллашга йўл қўйилмайди, чунки бу полиморф қоринча тахикардиясини (torsade de pointe) ривожланишига олиб келиши мумкин. Фенотиазин ҳосилалари, терфенадин ва астемизол билан комбинацияси қоринчалар аритмияси ривожланишини чақириши мумкин. Перорал антикоагулянтлар, нитратлар, ангишвонагул препаратлари, фенитоин ва циклоспорин самарасини кучайтиради (охиргиларининг дозасини тўғрилаш керак). Колестирамин амидароннинг сўрилишини Т1/2 ва қон плазмасидаги концентрациясини камайтиради. Препаратни ва калийни чиқарилишига ёрдам берувчи диуретикларни, глюкокортикостероидларни ёки амфотерацин В ни (в/и) бир вақтда буюриш, гипокалиемия ривожланиши мумкинлиги сабабли, QТ интервалини қўшимча ошишини чақириши мумкин, бу қоринча аритмияси ривожланиши хавфини оширади. Амиодарон ва циметидинни бир вақтда қабул қилиш, амидароннинг метаболизмини секинлашишига олиб келади, бу қон зардобида унинг концентрациясини оширади. Амиодарон қалқонсимон безининг фаолиятини текширишда, айниқса тироксин ва тиреотроп гормон (ТТГ) даражасига таъсир кўрсатиши мумкин. Юрак гликозидлари брадикардия ривожланиши хавфини ва АV ўтказувчанликни сусайишини оширади. Фотосезувчанликни чақирувчи препаратлар, аддитив фотосенсибилизацияловчи таъсир кўрсатади.\nДаволашни бошлаш олдидан ўпкаларни рентгенологик текширишни, қалқонсимон бези (гормонларнинг миқдори), жигар (трансаминазалар) фаолиятини баҳолаш керак. Ножўя таъсирларини тез-тезлиги ва оғирлиги препаратнинг дозасига боғлиқ, шунинг учун минимал самарали тутиб турувчи дозаларни қабул қилиш керак. Кекса ёшли беморларни даволашда эҳтиёткорликка риоя қилиш керак, чунки брадикардия кузатилиши мумкин. U тишчани пайдо бўлиши билан бирга QT интервалини узайиши мумкин. Синоаурикуляр блокада, иккинчи ва учинчи даражали АV блокадаси ва Гис тутамининг оёқчаларини блокадаси пайдо бўлганида даволашни тўхтатиш керак. Даволаш даврида, ҳамда янги аритмиялар ва касалликнинг асосий белгилари зўрайганида мунтазам электрокардиографик назорат (ҳар 3 ойда) ўтказиш керак. Ривожланаётган ҳансираш ва бемаҳсул йўтал ўпкалар шикастланишининг белгилари бўлиши мумкин. Кўкрак қафасини рентгенологик текшириш ва ўпканинг функционал синамаларини ўтказиш тавсия қилинади (ҳар 6 ойда ва ўпка касалликларининг клиник белгилари ривожланган ҳолларда).\nДаволашни бошлаш олдидан плазмада электролитлар миқдорини аниқлаш керак. Амиодарон билан даволаш даврида жигар ферментлари фаоллигини мунтазам назорати ўтказилади. Даволаш даврида вақти – вақти билан ЭКГ (QRS комплексини кенглиги ва QT интервалини давомийлиги), трансаминазаларни (уларнинг фаоллиги уч марта ошганида ёки дастлаб юқори бўлган ҳолида икки марта ошганида, доза камайтирилади, ҳаттоки даволашни бутунлай тўхтагунича), таҳлили қилинади. Вақти-вақти билан окулистнинг кузатуви керак (шох пардада аҳамиятли чўкиндиларни аниқланиши ёки кўришни бузилишини ривожланиши, амиодаронни бекор қилинишини талаб қилади). Бекор қилинганида ритмни бузилиши қайталаниши мумкин. Ҳомиладорлик ва лактацияда фақат ритмни ҳаёт учун хавфли бузилишларида, бошқа антиаритмик даволашни самарасизлигида қўллаш мумкин (препарат ҳомиланинг қалқонсимон безининг дисфункциясини чақиради). Бекор қилингандан кейин фармакодинамик самараси 10-30 кун давомида сақланади. Амиодарон қалқонсимон безининг дисфункциясини чақириши мумкин, шунинг учун даволашни бошлаш олдидан, даволаш даврида ва даволаш тўхтатилганидан кейин бир неча ой давомида қалқонсимон безининг фаолиятини назорат қилиш тавсия этилади. Амиодарон йод сақлайди (200 мг да-75 мг йод), шунинг учун қалқонсимон безининг радиактив йод тўпланиши синамалари натижаларига таъсир кўрсатиши мумкин. Жарроҳлик аралашувлари ўтказилганида, анастезиологни препарат қабул қилиниши ҳақида хабардор қилиш керак – брадикардия ривожланиши хавфи, артериал босимни яққол пасайиши, ўтказувчанликни бузилиши ва юракнинг зарб ҳажмини пасайишини мумкин. Операциядан кейинги даврдаги кислород билан даволашни ўтказиш вақтида эҳтиёткорликка риоя қилиш керак, чунки респиратор дистресс – синдромини ривожланиш хавфи бор. Препарат олаётган пациентлар, фотодерматоз ривожланиш хавфи бўлганлиги учун, қуёшда юришдан сақланишлари керак.\nАмиодаронни болаларда самарадорлиги ва хавфсизлиги аниқланмаган. Айрим пациентларда препарат психомотор реакцияларни секинлаштириши мумкин, автомобилни бошқаришда ва механизмлар билан ишлашда буни ҳисобга олиш керак.\nДозани ошириб юбориш белгилари пайдо бўлганида, одатда, препаратнинг дозасини камайтириш ёки вақтинча уни қабул қилишни тўхтатиш етарли. Катта миқдордаги препарат бир вақтда қабул қилинганида артериал босимни пасайиши, брадикардия, аритмиялар, жигар фаолиятини бузилиши, атриовентрикуляр блокада кузатилиши мумкин.\nДаволаш: агарда препарат яқинда қабул қилинган бўлса, меъдани ювиш ва фаоллаштирилган кўмир буюрилади. Қолган ҳолларда симптоматик тадбирлар ўтказилади. Специфик антидоти йўқ, гемодиализ самарасиз. Брадикардия ривожланганида атропин, бета-1-адреномиметикларни (добутамин) буюриш мумкин, оғир ҳолларда – кардиостимуляция.\nҚуруқ ёруғликдан ҳимояланган жойда, 250С дан юқори бўлмаган ҳароратда.


Вилоятларда коронавирусга қарши эмланмаган ходимларга қонуний чора кўрилади — Sof.uz\nВилоятларда коронавирусга қарши эмланмаган ходимларга қонуний чора кўрилади\n18.11 17:59 209 Тиббиёт\n“Республикамизга аҳолини коронавирусга қарши эмлаш жараёнини сифатли ташкил этиш мақсадида хорижий давлатларда лаборатория текширувларидан ўтган ва юқори баҳоланган вакциналар олиб келинди. Ҳудудларда ташкил этилган эмлаш пунктлари ва эмлаш мобил бригадалари томонидан дастлаб 65 ёшдан юқори ва кейинчалик 18 ёшдан катталарни бепул эмлаш ишлари ташкил этилди.\nВакцина – ягона чора бўлгани сабабли мамлакатимизда аҳолини эмлаш бўйича бир қанча қонун-қоидалар ишлаб чиқилди. Унга кўра, COVID-19га қарши эмланиш мажбурий қилиб белгиланди. Бу каби қонунларга амал қилмаслик ҳолатлари устидан қаттиқ назорат тадбирлари олиб борилмоқда. Айни пайтда юртимизнинг барча вилоятларида назорат тадбирлари бошланган”, — деди Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати матбуот котиби Муҳаммаджон Бозоров хабарида.\nИлк натижаларга кўра, Тошкент вилояти Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги бошқармаси ва ҳудудий бўлимлари томонидан вилоятда 1863 та текшириш тадбирлари ўтказилган ва 6526 нафар фуқаро вакцина олмагани аниқланган. Улардан 1402 нафари тадбиркорлик субъектлари ва 5035 нафари эса бюджет ташкилотларида меҳнат фаолиятини олиб бораётган фуқаролардир.\nБу каби фуқароларга албатта қонунчиликда белгиланган талабларга амал қилмагани учун қонуний чоралар кўрилди. Бундай ҳолатлар Тошкент вилоятида 3608тани ташкил этади. Булар орасида 3229 нафар ходим вақтинча ишдан четлаштирилган, 374 нафари тегишли тартибда жаримага тортилган бўлса, бештаси фаолияти тўхтатилган объектлардир.\nТаъкидланишича, бошқа вилоятларда олиб борилаётган назорат тадбирларининг натижалари ҳам тез орада эълон қилинади.


Манзилингиз:Муслимаат»Ислом дини нима?»Намозни бузувчи нарсалар\nНамозда қасдданми, унутибми, билмасданми, хато тариқасидами ёки мажбуранми, гапирилса, у ботил бўлади. Бу нарса икки ҳарфни ёки фаҳмласа бўладиган бир ҳарфни нутқ қилиш билан бўлади.\nҚасддан берилган салом ва унга алик олиш.\nИнграш ва шунга ўхшаш овозли нарсалар.\nОҳ уриш ва уф тортишга ўхшаш нарсалар ҳам икки ҳарфдан иборат бўлса, намозни бузади. Бу нарсалар беморлик, дунё иши учун бўлса, намоз бузилади. Аммо охират учун бўлса, бузилмайди. Бемор ўзини тутиб тура олмаса ҳам бузилмайди.\nАгар намоз ичида охират учун овоз чиқариб йиғланса, намоз бузилмайди. Мусибат туфайли овоз чиқариб йиғласа, намози бузилади.\nМажбур бўлиб ёки овозини яхшилаб олиш учун томоқ қирган кишининг намози бузилмайди. Аммо узрсиз икки ҳарф миқдорида овоз чиқариб томоқ қириш намозни бузади.\nАкса урганга соғлик тилаш.\nНамозхон акса урган кишига «Ярҳамукаллоҳ», деса, намози бузилади. Чунки бу нарса одамлар орасида урф бўлган каломдир. Акса урганга соғлик тилаш намозни бузиши ҳақида ҳадис ҳам келган.\nКаломга зикр билан бўлса ҳам жавоб бериш.\nМисол учун, намозхон ўзига хурсандчилик ҳақида хабар етганда «Алҳамдулиллааҳ», деса, намози бузилади.\nИмомидан бошқага луқма бериш.\nНамозхон ўз имомидан бошқа кимсага, чунончи, қироатда адашиб қолган одамга луқма берса, намози бузилади. Чунки имомдан бошқага луқма бериш таълим қаторига киради. Шунингдек, намоздан ташқаридаги киши қироат қилаётган имомга луқма берса ва имом луқмани қабул қилса, барчанинг намози бузилади.\nМусҳафга қараб қироат қилиш.\nИмом Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳининг наздида Мусҳафга қараб қироат қилган намозхоннинг намози бузилади. Чунки бу иш кўп амалга қўшилади.\nНажасга сажда қилиш.\nШунингдек, нажас икки тизза ёки кафт қўйиладиган жойда бўлса ҳам намоз бузилади.\nОдамлардан сўраладиган нарсани сўраб дуо қилиш.\nНамозхон қаъдаи охирда ташаҳҳуд миқдорича ўтирмасдан олдин «Аллоҳим! Менга минг динор бергин! Аллоҳим! Менга фалончини хизматчи қилиб бергин!» каби дуоларни қилса, намози бузилади. Ташаҳҳуддан кейин мазкурларга ўхшаш дуо қилган одам ўша нарса ила намоздан чиқади ва намози бузилмайди.\nЧунки бу икки иш кўп амалга киради. Бунда қасддан еб-ичдими ёки унутибми – фарқи йўқ. Тишининг орасига кириб қолган таомни еса, таом нўхатдан кичик бўлса, намози бузилмайди, агар нўхат билан тенг ёки катта бўлса, бузилади.\nКўп амал қилиш: икки қўлга муҳтож бўладиган ёки намозхон кўп ҳисоблайдиган, ёхуд назар солувчи «Буни қилаётган одам намоз ўқимаяпти», деб гумон қиладиган иш кўп амалдир.\nНамознинг амалларидан бўлмаган ва намозни тузатиш учун бўлмаган кўп амал намозни бузади. Одатда икки қўл билан қилинадиган салла ўраш, кўйлак кийиш ҳам намозни бузади.\nҚибладан юз ўгириш.\nБу узрсиз равишда гавдасининг қибладан бурилиши билан содир бўлади. Аммо таҳорат қилиб келиш учун бурилса, зарари йўқ. Намозда фақат юзни у ён-бу ёнга буриш ҳаром бўлсада, намозни бузмайди.\nАвратни қасддан очиш.\nАгар шамол ва шунга ўхшаш нарсалар сабабли аврат очилса, уч тасбеҳ айтилгунча вақтда ёпиб олса, зарари йўқ. Аврат ундан кўп вақт давомида очиқ ҳолда қолса, намози бузилади.\nКатта ёки кичик бетаҳоратлик содир бўлса, намоз бузилади.\nБаданда, кийимда ва маконда афв қилиб бўлмайдиган даражада кўп нажосат пайдо бўлса, намоз ботил бўлади.\nНамозхон ўзи эшитадиган даражада кулса, намози бузилади, таҳорати кетмайди. Агар ёнидагилар ҳам эшитадиган даражада кулса, намоз ҳам, таҳорат ҳам бузилади. Овоз чиқармай табассум қилса, намоз ҳам, таҳорат ҳам бузилмайди.\nТаяммум ила намоз ўқиётган одам охирги қаъдага ўтиришидан олдин сувни кўриб, уни ишлатишга қодир бўлса, намози бузилади.\nИкки махсига тортилган масҳнинг муддати чиқиши намозни бузади.\nЯкка ўзи намоз ўқиётган уммий одамнинг бир оят ўрганиб олиши. Ўша оятни ўқиб намозни адо этиши лозим бўлиб қолгани учун.\nИмо билан намоз ўқиётган одамнинг рукуъ ва саждага қодир бўлиб қолиши.\nЯланғоч намоз ўқиётган одамга авратини ёпадиган кийим топилиб қолиши.\nЯра тузалгани учун унинг устидаги боғич тушиб кетиши.\nНазар солиш ила жунублик етиши.\nТаҳрима ва адоси бир бўлган намозда аёл кишининг эркак киши билан баробар – бир сафда туриб қолиши.\nМуқтадийнинг имомидан олдинга ўтиб кетиши ва бошқалар намозни бузувчи амаллардир.\nbuzuvchi namoz narsalar


Президент Тошкентда қурилган ҳашаматли қабулхонасини бориб кўрди (ФОТО)\nШавкат Мирзиёев Тошкентда янги қурилган Ўзбекистон Президенти Халқ қабулхонасини бориб кўрди.\nПрезидент матбуот хизмати  қабулхонанинг фойдаланишга топширилган ҳақидаги хабарига ҳашаматли бино фотосуратларини илова қилди.\nПрезидент қабулхонаси маъмурияти бу ерга бош уриб келадиган аҳолини баъзида президентнинг ўзи ҳам қабул қилиши ҳақида тарқалган маълумотларни рад этган.\nЯнги қабулхона биноси Тошкентнинг Бунёдкор шоҳ кўчаси 2-уйда жойлашган.\nМазкур муассаса бир кунда 200 нафаргача мурожаатчини қабул қилиши айтилмоқда.\n"Бу ерда аҳоли билан тўғридан-тўғри мулоқотни ташкил этиш, мурожаатларни кўриб чиқиш ва бажариш учун барча шароитлар муҳайё. Мутасаддилар томонидан фуқароларни қабул қилиш учун хоналар, Давлат хизматлари маркази шохобчаси, “Мадад” нодавлат-нотижорат ташкилоти маслаҳат бюроси, тиббий хизмат, она ва бола хоналари ташкил этилган", дейилади расмий хабарда.\nХабарда айтилишича, президент янги қурилган қабулхонадаги шароитга юқори баҳо берган.\n"Бу ерга келган одам барча саволларига жавоб топиши, Тошкент бу борада намуна бўлиши керак", деган президент.\nПрезидент Халқ қабулхонаси янги биноси 2019 йилнинг апрелида очилиши ва унда Шавкат Мирзиёев фуқароларни шахсан қабул қилиши ҳақида оммавий ахборот воситаларида хабар тарқалган эди.\nCentre1 нашри 2019 йилнинг 1 апрелида Шавкат Мирзиёевнинг қабулхонаси очилиши, у ерда президент ватандошларни шахсан қабул қилиши ҳақида ёзганди. Нашр бу маълумотни Президент Халқ қабулхонаси мудири Бахтиёр Жамоловдан олгани, президент билан шахсан учрашиш учун 20 ватандош танлаб олинганини илова қилганди.\nБунга қадар ҳам, Озодликка боғланган қатор манбалар ва ўзбекистонлик инсон ҳуқуқлари фаоллари жамоатчилик орасида шунақа гап юргани, аҳоли Тошкентда қурилаёган янги қабулхона очилишини кутаётганини айтган эди.\nЎшанда Президент Халқ қабулхонаси мудири Бахтиёр Жамолов бу каби хабарларни рад қилиб, қатор маҳаллий нашрларга раддия берган.


"Лукойл" Ўзбекистонга нефть ва газ мутахасисларини тайёрлашда ёрдам беради\nРоссиянинг "Лукойл" ширкати ва "Ўзбекнефтегаз" миллий холдинг компанияси Ўзбекистон нефть-газ саноати учун мутахасислар тайёрлаш соҳасида ҳамкорлик қилиш тўғрисидаги шартномани имзолади.\nЎзбек матбуотининг якшанба куни хабар беришича, мазкур ҳужжат 30 сентябрда Тошкентда "Лукойл" ва "Ўзбекнефтегаз" расмийлари томонидан имзоланган.\nРоссиянинг "Лукойл" ширкати Ўзбекистонда бир қатор лойиҳаларни, жумладан, қиймати 2 миллиард 600 миллион долларлик Қандим газни қайта ишлаш заводини барпо этиш лойиҳасини ҳам амалга оширмоқда.\nМазкур лойиҳага Кореянинг Hyundai Engineering ва Сингапурнинг ENTER Engineering ширкатлари маблағлари ҳам жалб этилган.\nЖорий йил апрель ойида Қандим газ заводи қурилишининг тамал тоши қўйилган эди. Қандим заводи 2018 йилда ишга туширилиши режалаштирилмоқда.


2. Ғарбий Тянь-Шань ва Помир Олойдаги ареали бўлинган, камайиб бораётган эндемик ўсимлик.\nБўйи 10–20 см оралиғидаги кўп йиллик ўт. Барги учбурчак-тухумсимон, учи ўткир, асоси юраксимон, четлари текис, қалин, қисқа тукли, қисқа бандли, юқоридагилари бандсиз. Пояси кўп, пастки қисми ёғочланувчан, тик ёки бироз қийшайган. Гули поянинг юқори қисмидаги баргларнинг қўлтиғида биттадан қисқа бандларда ўрнашган. Тожбарги сариқ. Июль–августда гуллаб, меваси август–сентябрда етилади.\nТошкент ва Наманган вилоятлари: Чотқол тизмаси (Қизилнура тоғи, Майдонтол ва Қорабулоқ дарёлари воҳалари ҳамда Орашон довони), Қурама тизмаси (Лашкарак, Гушсой)да тарқалган. Қозоғистон, Қирғизистон ва Тожикистонда ҳам учрайди.\nТоғнинг юқори қисмида, тошшағалли тупроқларда ўсади.\nТабиий заҳиралари кам бўлиб, бир-биридан ажралган тўплар ҳосил қилган ҳолда ўсади.\nМаҳаллий аҳоли гуллаб турган пайтида доривор ўсимлик сифатида кўплаб йиғиб олади. Ёз фаслида эса бу ерларда чорва моллари боқилади.\nЎсимлик тарқалган майдонларнинг бир қисми Чотқол биосфера қўриқхонаси ва Угом-Чотқол миллий табиат боғи ҳудудида бўлиб, муҳофаза остига олинган.


Ўзини Худо деб эълон қилган қирғизистонликка нисбатан жиноий иш қўзғатилди — Sof.uz\n19.10 22:39 2693 Жаҳон\nҚирғизистон ички ишлар вазирлиги Арстанбек Абдилдаев (Арстан Алай)га нисбатан жиноий иш қўзғатди, дея хабар бермоқда 24.Kg нашри. Ўзини Худо деб эълон қилган Абдилдаев “ирқий, этник, миллий, диний ёхуд минтақалараро нифоқ қўзғаш” моддаси бўйича айбланмоқда.\nАрстанбек Абдилдаев сентябрь ойининг охирида ўзини “янги худо” деб эълон қилган эди.\n“Худо битта одамга – Арстан Алайга Коинот қувватини инъом қилди ва шунинг учун ўзимни янги худо деб ҳисоблайман! Мен юқоридан берилган вазифани адо этяпман”, – деди у.\nКеча, 23:49 13 Ўзбекистон\nКеча, 23:41 14 Ўзбекистон\nКеча, 23:35 29 Ўзбекистон\nКеча, 23:22 631 Ўзбекистон\nКеча, 23:06 357 Ўзбекистон


Тошкентда сентябрда II -Халқаро мева-сабзавот ярмаркаси ўтказилади\n27 октябр 2020, Тошкент вақти: 06:48\nХалқаро мева-сабзавот ярмаркаси пайтида олинган сурат (Газета.уз фотосурати).\nТошкентдаги "Ўзэкспомарказ" миллий кўргазмалар мажмуасида 6-8 сентябрь кунлари II -Халқаро мева-сабзавот ярмаркаси ўтказилади.\n“Ярмарка маҳаллий компаниялар учун ўз маҳсулотларини тақдим этиш, экспорт географиясини кенгайтириш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сотиш бозорларини ва янги хорижий ҳамкорларни топиш имконини беради. Чет эллик иштирокчиларга эса, ўз давлатлари бозорлари учун мева-сабзавот маҳсулотларини етказиб бериш борасида ҳамкорлик алоқалари ўрнатишга замин яратади”,- деб хабар берди Кун уз нашри 18 июль куни.\nЎтган йилнинг 8-10 ноябрь кунлари Тошкентда ўтган мева-сабзавот халқаро ярмаркасида ўзбек ширкатлари 1 миллиард долларлик шартномаларни тузишга муваффақ бўлган эди.\n2016 йилги ярмаркада, ташкилотчиларга кўра, дунёнинг 20та давлатидан 300та савдо, ишлаб чиқариш ва логистика ширкатлари вакиллари иштирок этган. Улар Ўзбекистон ширкатлари билан 355та шартномани имзолаган.


Қурилиш вазирлиги мулозими Сардоба сув омбори қайта қурилишини маълум қилди\n20 май 2022, Тошкент вақти: 16:46\nСирдарё вилоятидаги Сардоба сув омборини қайта тиклаш бўйича Вазирлар Маҳкамасининг ёпиқ (хизмат доирасида фойдаланиш учун) қарори қабул қилинган. Бу ҳақда Дарё.уз нашрига Қурилиш вазирлигининг Лойиҳа-қидирув ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш бошқармаси бошлиғи Насрулло Бобоев маълум қилган.\nМулозим мазкур қарор асосида жуда катта ҳажмда муҳандислик-қидирув ишлари амалга оширилаётгани, лаборатория таҳлиллари олиниб, илмий-техник асослаш мақсадида изланишлар давом этаётганини билдирган.\nСув омборини қайта қуриш бўйича лойиҳа ташкилоти томонидан лойиҳа-смета ҳужжатлари ишлаб чиқилгани, унга кўра объектда тиклаш ишлари икки босқичда амалга оширилишини қайд этган Н. Бобоев қурилиш муддатларини очиқлай олмаслигини урғулаган.\n“Сабаби — бу ёпиқ қарор билан белгиланган. Ҳукумат томонидан график қилинган ва масъул ходимлар белгиланган. Режа бўйича тегишли вазирлик ва идораларнинг бириктирилган ташкилотлари ўз ишини қилмоқда”, дея иқтибос келтирган Қурилиш вазирлиги мулозими сўзларидан Дарё.уз нашри.\nН. Бобоевга кўра, ҳолат қўшни давлатларга ҳам тааллуқли бўлгани боис илмий ўрганишларга нафақат маҳаллий мутахассислар, балки чет эл илмий-тадқиқот марказлари ҳам жалб қилинган.\nЎтган йилнинг 1 май куни Сирдарё вилоятидаги Сардоба сув омборида рўй берган техноген фалокат оқибатида Сардоба, Оқолтин, Мирзаобод туманларидаги минглаб аҳоли уйларини сув ювиб кетган, ҳодиса чоғида 6 киши ўлган, 1 киши бедарак йўқолган эди. Мазкур тошқин чоғида қўшни Қозоғистонда ҳам 276 квадрат километр майдонни сув босиб, Туркистон вилояти Пахтаорол туманидаги 14 та қишлоқдан жами 31 мингдан зиёд аҳоли эвакуация қилингани айтилган.\nЎтган йилнинг 28 декабрь куни жиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар судида “Сардоба иши” бўйича 17 киши устидан ёпиқ маҳкама жараёни бошланган. Айблов хулосасида ўтган йил 1 май куни Сардоба сув омборида юз берган фожиа доирасида жами 45 миллиард сўмлик (тақрибан 4 миллион 280 минг АҚШ доллари-таҳр.) зарар аниқлангани ва бунинг бир қисми ундирилгани қайд этилган.\n2010-2017 йиллар мобайнида қурилган Сардоба сув омборига 1,2 триллион сўм миқдорида маблағ сарфлангани айтилади.


ФАРРОШНИНГ ОЙЛИК МАОШИ МЕҲНАТИГА ЯРАШАМИ? » Иштихон овози газетаси\nФАРРОШНИНГ ОЙЛИК МАОШИ МЕҲНАТИГА ЯРАШАМИ?\nШундай тоифа ходимлар борки, уларнинг олаётган ойлик маоши бажараётган ишларининг олдида арзимаган бир миқдорни ташкил этади. Фаррошлар ҳам ана шу тоифага кирадилар. Уларнинг 80-90 фоизи асосан давлат ташкилотларида фаолият кўрсатишади.\nТан олиш керакки, фаррошнинг меҳнати енгил эмас. Айниқса, қиш кунларида ўнлаб хоналарни тозалашнинг ўзи бўлмайди. Бунинг устига тозалаш ишларини ходимларнинг иш вақти тугаганидан сўнг ёки эрта тонгда иш куни бошланишидан аввал бажарилишига тўғри келади. Эрталаб ишга келган ходимлар столда чанг қолиб кетгани ёки хона яхши тозаланмаганини кўрганида ҳатто фаррошни чақириб, унинг дилини оғритишдан тортинишмайди.\nХўш, фаррошнинг ойлик маоши қанча?\nБюджет ташкилотларида фаррош лавозимига 1-разряд бўйича ҳисоб-китоб белгиланган. Бу 679.330 сўм иш ҳақи тўланади деганидир. Демак, фаррош бир ой давомида қилинган меҳнати учун ўртача 570 минг сўм атрофида ҳақ олади.\nШундай савол туғилади:\n-Хўш, бу миқдордаги маош билан оила тебратиш мумкинми?\nАфсуски, йўқ. Аммо, ҳар бир ташкилотга фаррош меҳнати керак. Шундай экан, ҳурматли раҳбарлар, бир ўйлаб кўринг-чи, ташкилотингизда ким кўпроқ ижтимоий кўмакка муҳтож? Албатта, фаррошлар. Буни ҳаммамиз биламиз, аммо эътибор бермаймиз.\nМенимча, бу энг долзарб масалалардан биридир. Иккинчи уйимиз бўлган иш жойларимиз озодалиги учун хизмат қилаётган фаррошлар меҳнатини қадрлайлик. Уларнинг маошини ошириш, муносиб рағбатлантириш вақти етди.


Лукашенко Украинага “Европа Иттифоқи нони унчалик ҳам мазали эмас” деб айтди\n22:37 / 11.10.2015\nБеларусь президенти Александр Лукашенко “Европа Иттифоқи нони” Украинага туюлаётгандек унчалик ҳам мазали эмас, деб айтди. Бу ҳақда Белта ахборот агентлиги маълум қилди.\n“Сиз ўз йўлингизни танладингиз, биз уни ҳурмат қиламиз. Биз сиз қандай сиёсат юргазаётганингиз ва қайси йўналиш бўйича боришингизга кўникиб борамиз. Марҳамат! Бироқ бу нонни тотиб, сиз унинг оқибатлари учун жавобгар бўлишингизни назарда тутишингиз лозим”, деб жавоб берди Лукашенко украиналик журналист саволига.\nЛукашенко бунда Европа Иттифоқидаги катта рақобатчиликни назарда тутаётганини қўшимча қилди: “Европа Иттифоқи сизга эркин савдо ҳудудини очди. Хўш, сиз Европа Иттифоқида нима сотолдингиз?”\nЛукашенко Беларусь ўзининг қишлоқ хўжалик маҳсулотлари билан Европа бозорига чиқишга уринганини, бироқ унчалик ҳам муваффақият қозона олмаганини эслатиб ўтди.\n“Бизнинг баъзи корхоналаримиз ЕИ бозорига чиқди, бироқ фақат бир йўналиш бўйича бу бизга қанчага тушгани ва бунга неча йил сарфлаганимизни биламан. Биз Украина билан ишлаб чиқараётган қолган нарсалар эса Европа Иттифоқида бор ва у ерга нафақат катта рақобат, балки Европа бозорини ҳимоя қилиш тариф чоралари сабабли ҳам кириш осон эмас”, деб қўшимча қилиб ўтди Беларусь президенти.


08:11 / 25.07.2017\nБоливия президенти Эво Моралес 24 июлда WikiLeaks порталида ошкор қилинган маълумотларга таяниб, АҚШни унинг қотиллигига тайёргарлик кўришда айблади.\n"WikiLeaks таҳлили АҚШ Боливиядаги айирмачиликни қўллаб-қувватлаганини, фавқулодда вазиятлар қўмитаси ва АҚШнинг Жанубий қўмондонлиги 2008 йилда Боливияда давлат тўнтариши ва президент Эво Моралеснинг ўлдирилиши имкониятини кўриб чиққанини кўрсатди", деб айтди Моралеснинг ўзи.\nМоралес бу ҳақда Санта-Крус шаҳрида, наркотрафикка қарши махсус кучлар яратилганининг 30 йиллик юбилейи нишонланиши вақтида айтиб ўтди. Унинг айтишича, АҚШнинг Ла-Пасдаги элчихонаси ҳужжатлари Вашингтон Боливияда айирмачиликни молиялаштиришга миллионлаб доллар юборганидан дарак беради.\n"2006-2009 йиллардаги электрон мактубларга кўра, АҚШнинг халқаро тараққиёт агентлиги (USAID) Боливиянинг шарқий департаментлари кирадиган, Ярим ой номи билан таниқли бўлган минтақадаги айирмачи ҳаракатларга камида 4 млн доллар берган", деб айтган Моралес.\n2008 йилда Пандо, Бени, Санта-Крус, Чукисака ва Тариха департаментлари мухолифат назоратида бўлган. Мухолифат бу департаментларга мустақиллик ва автономлик берилиши ғоясини илгари сурган.\n"АҚШнинг Боливия ҳукуматига қарши стратегияси радикал мухолиф гуруҳлар томондан амалга оширилиши, улар ҳукумат бу департаментларнинг ажраб чиқиши шартларини қабул қилиши учун газ қувурларини портлатиши керак эди", деб қўшимча қилган Моралес.\nАҚШ Боливия Эво Моралес


«Kvarts» Акциядорлик жамияти\nФарғона вилояти Қувасой шаҳар\nМустакиллик кўчаси 2а, ин:105900\nМустакиллик кўчаси 2а\n1 “Кварц” АЖ акциядорларининг навбатдаги йиллик умумий йиғилиши регламентини тасдиқлаш 100 86 632 729 0 0 0 0\n2 “Кварц” АЖ Кузатув Кенгашининг 2019 йилда ўз ваколати доирасидаги масалалар бўйича ва жамиятни бошқаришга доир қонун ҳужжатларида белгиланган талабларга риоя этилиши юзасидан ҳамда жамиятнинг корпоратив бошқарув тизимини мустақил ташкилот томонидан бахолаш якунлари бўйича ҳисоботи 100 86 632 729 0 0 0 0\n3 “Кварц” АЖ Бошқарув раисининг 2019 йил молиявий-хўжалик фаолияти якунлари, Бизнес-режа кўрсаткичлари ва жамиятнинг ривожлантириш стратегиясига эришиш бўйича кўрилган чоралар бўйича ҳисоботи 100 86 632 729 0 0 0 0\n4 “Кварц” АЖининг 2019 йил учун йиллик ҳисоботини, шу жумладан бухгалтерия баланси, фойда ва зарарлар хисоботини тасдиқлаш 100 86 632 729 0 0 0 0\n5 “Кварц” АЖ Тафтиш комиссиясининг хисоботини тасдиқлаш тўғрисида. 100 86 632 729 0 0 0 0\n6 “Кварц” АЖнинг 2019 йил якунлари бўйича олинган соф фойдасини тақсимлаш тўғрисида. 100 86 632 729 0 0 0 0\n7 “Кварц” АЖ Кузатув кенгаши аъзоларини сайлаш тўғрисида. 0 0 0 0 0 0\n8 “Кварц” АЖ Тафтиш комиссияси аъзоларини сайлаш тўғрисида. 100 86 632 729 0 0 0 0\n9 “Кварц” АЖнинг Бошқарув раиси ва бошқарув аъзоларини сайлаш тўғрисида. 100 86 632 729 0 0 0 0\n10 “Кварц” АЖнинг аффилланган шахслари билан келгусида жамият томонидан кундалик хўжалик фаолияти жараёнида тузилиши мумкин бўлган битимлар рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида. 100 86 632 729 0 0 0 0\n1 1. Йиғилиш кун тартибидаги масалалар бўйича маърузалар учун 30 дақиқагача савол-жавоблар учун 30 дақиқагача, саноқ комиссияси ишига 30 дақиқа вақт ажратиш орқали акциядорларининг навбатдаги йиллик умумий йиғилиши регламенти тасдиқлансин.\n2 1. Жамиятнинг 2019 йил якунлари бўйича корпоратив бошқарув тизими “Ишонч ЛТД” МЧЖ мустақил ташкилотининг 2020 йил 24 апрелдаги хулосасига кўра “ЮҚОРИ” даражада эътироф этилганлиги маълумот учун қабул қилинсин. 2. Жамият Кузатув Кенгашининг 2019 йилда ўз ваколати доирасидаги масалалар бўйича ва жамиятни бошқаришга доир қонун ҳужжатларида белгиланган талабларга риоя этилиши юзасидан ҳисоботи тасдиқлансин\n3 1. Жамият бошқарув раисининг 2019 йил молиявий-хўжалик фаолияти якунлари, Бизнес-режа кўрсаткичлари ва жамиятнинг ривожлантириш стратегиясига эришиш бўйича кўрилган чоралар бўйича ҳисоботи тасдиқлансин. 2. Жамият Бошқаруви (А.Буриев) зиммасига: - Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 18 сентябрдаги Ф-5374-сонли “Кварц” акциядорлик жамиятида силлиқланган ойна ишлаб чиқариш янги флоат линияси қуриш инвестиция лойихасини амалга оширишни жадаллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармойишига асосан суткасига 400 тонна махсулот ишлаб чиқаришга мўлжалланган янги флоат линияни ишга тушириш ва жорий йил охирига қадар маҳсулот ишлаб чиқарилишини таъминлаш; - 2020 йил молия-хўжалик фаолияти бизнес-режа кўрсаткичларини чоракма-чорак бажарилишини таъминлаш; - жамиятнинг самарадорлигининг муҳим кўрсаткичларини юқори даражага етказиш; - корпоратив бошқарув тизимини янада такомиллаштириш; - стратегик ривожлантириш дастури асосида инвестиция лойҳаларини белгиланган муддатларда амалга оширилишини таъминлаш; - ишлаб чиқаришда инновацион ғоялар ва илмий-тадқиқот ишларини кучайтириш; - маҳсулот сотиш бозорларини кенгайтириш ва экспорт салоҳиятини ошириш мақсадида маркетинг изланишларини олиб бориш вазифалари топширилсин.\n4 1. “Amulet-Audit” МЧЖ аудиторлик ташкилотининг 2020 йил 11 сентябрдаги ҳамда 2020 йил 21 августдаги хулосалари билан “Кварц” АЖнинг 2019 молявий йил молиявий ҳисоботлари миллий ва халқаро стандартларига тўла мос келиши тўғрисидаги хулосалари маълумот учун қабул қилинсин. 2. “Кварц” АЖнинг 2019 йиллик ҳисоботи, йиллик бухгалтерия баланси, фойда ва зарарлар хисоботлари тасдиқлансин. 3. “Amulet-Audit” МЧЖ аудиторлик ташкилоти томонидан аудиторлик текшируви ўтказиш давомида аниқланган камчиликларни бартараф қилиш ва аудитор тавсияларини амалиётга тадбиқ этишни таъминлаш “Кварц” АЖ Бошқарувига топширилсин.\n5 1.\t“Кварц” АЖ Тафтиш комиссиясининг жамиятни 2019 йилдаги фаолиятини текшириш бўйича ҳамда қонун ҳужжатларига риоя қилиниши тўғрисидаги ҳисоботи ва Тафтиш комиссиясининг 2019 йилда аффилланган шахслар билан тузилган йирик битимлар ва битимлар мавжудлиги хамда жамиятнинг қонун ҳужжатлари ва ички хужжатлари талабларига риоя қилиниши тўғрисидаги хисоботлари тасдиқлансин. 2.\tЖамият Бошқарувига Тафтиш комиссияси ҳисоботида кўрсатиб ўтилган таклифларни амалга ошириш бўйича зарурий чора-тадбирларни кўриш вазифалари топширилсин.\n6 1.\tЖамиятнинг 2019 йил якуни бўйича олинган 20 233 490 600 сўмлик соф фойдаси қуйидагича тақсимлансин: - умумий заҳира фондига 1 011 674 530,00 сўм, 5%; - инновацияни ривожлантириш жамғармасига 2 023 349 060,00 сўм, 10%; - Жамият акцияларига дивиденд сифатида 10 117 522 968,20 сўм, 50%; Бунда жамиятнинг бир дона оддий акциясига 104,9 сўм ёхуд номинал қийматига нисбатан 6,1 фоиз миқдорида йиллик дивиденд белгилаш ва дивидендларни ўрнатилган тартибда пул маблағлари билан 2020 йил 30 сентябрдан 2020 йил 28 ноябрга қадар акциядорларга тўлаб бериш; - Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 18 сентябрдаги П-5374-сонли фармойишига асосан “Кварц” АЖда листланган ойна ишлаб чиқариладиган янги флоат-линиясини қуриш бўйича инвестиция лойиҳасини молиялаштиришга ҳамда корхона ишлаб чиқариш қувватларини модернизация қилиш учун келгусида жамият устав фондини оширишга йўналтириш учун (капиталлаштиришга) 5 947 868 568,20 сўм, 29,4%. - 2019 йил якуни бўйича жамият мехнат жамоасини рағбатлантириш учун 1 133 075 473,60 сўм, 5,6% (бу қиймат 12%лик ягона ижтимоий тўловни ўз ичига олади). 2.\tЖамият Бошқаруви томонидан ҳисобланган дивидендларни мазкур қарорда белгиланган муддатларда амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ жамият акциядорларига тўлаб берилиши таъминлансин.\n7 1.\tЖамият Кузатув кенгаши қуйидаги таркибда тасдиқлансин: 1.\tАбидов Шерзод Абдусаматович\t-\tВазирлар Маҳкамаси котибият мудири; 2.\tШарипов Наджмиддин Шухратович\t-\tМонополияга қарши қурашиш қўмитаси раиси; 3.\tЗарипов Ботир Комилович -\t“Ўзқурилишматериаллари” уюшмаси раиси; 4.\tКаримов Алишер Нишанович -\tАдлия вазирлиги қонунчилик бош бошқармаси бошлиғи; 5.\tХайдаров Бахтиёр Халимович\t-\tДавлат активларини бошқариш агентлиги Департамент бошлиғи; 6.\tҚурбоналиев Санжар Сабриддинович\t-\tДавлат активларини бошқариш агентлиги Департамент бошлиғи; 7.\tҚаххоров Азизжон Ахрорович -\tДавлат активларини бошқариш агентлиги департамент бошлиғи ўринбосари-бошқарма бошлиғи; 8.\tСирожитдинов Хабиб Камилович -\tДавлат активларини бошқариш агентлиги Фарғона вилояти худудий бошқармаси бошлиғи 9.\tХудойқулов Садирдин Каримович -\tТошкент давлат иқтисодиёт университети кафедра мудири и.ф.д., доцент (мустақил аъзо).\n8 1. “Кварц” АЖ тафтиш комиссияси қуйидаги таркибда тасдиқлансин: 1.\tРустамов Сарвар Равшанович - Давлат активларини бошқариш агентлиги 1-тоифали мутахассиси; 2.\tИбрагимов Махмуд Баходирович\t-\tДавлат активларини бошқариш агентлиги бош мутахассиси; 3.\tФарманов Бахтиёр Баходирович\t-\tДавлат активларини бошқариш агентлиги Фарғона вилоят худудий бошқармаси бўлим бошлиғи.\n9 1. “Кварц” АЖ Бошқаруви қуйидаги таркибда тасдиқлансин: 1.\tА.И.Буриев -\tБошқарув раиси в.в.б.; 2.\tС.С.Турсунбаев -\tИшлаб чиқариш бўйича директор; 3.\tМ.Г.Исроилова -\tБошқарув раисининг махаллийлаштириш, кооперацион алоқаларни кенгайтириш, ахборот технологиялари, фан, инновация ва инвестиция бўйича 1-ўринбосари; 4.\tИ.М.Таджибаев -\tМаркетинг ва тижорат ишлари бўйича директор; 5.\tД.А.Расулов -\tРежим ва техника хавфсизлиги бўйича директор; 6. 7.\tС.Т.Каримов Ф.С. Ф.С.Тиллабаев\t- -\tҚурилиш бўйича директор; Молия бўйича директор 8.\tА.А.Исабоев -\tБош ҳисобчи; 9.\tХ.М.Маматов -\tЮридик бўлим бошлиғи; 10.\tР.Х.Кучкаров -\tБош механик; 11. И.И.Нишонов 11. З - Бош энергетик. 2. “Кварц” АЖ Бошқаруви аъзолари билан белгиланган тартибда шартнома тузиш вазифаси жамият Кузатув кенгашига топширилсин\n10 1. “Кварц” АЖнинг 2019 йил давомида жамият аффилланган шахслари билан кундалик хўжалик фаолияти жараёнида тузилган битимлари тасдиқлансин. 2. “Кварц” АЖнинг аффилланган шахслари билан келгусида жамият томонидан кундалик хўжалик фаолияти жараёнида тузилиши мумкин бўлган битимлар рўйхатини 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.\n1 Абидов Шерзод Абдусаматович Вазирлар Маҳкамаси Котибият мудири 0 0 86640873\n2 Шарипов Наджмиддин Шухратович Монополияга қарши қурашиш қўмитаси Қўмита раиси оддий 4574 86631711\n3 Зарипов Ботир Комилович “Ўзқурилишматериаллари” уюшмаси Уюшма раиси 0 0 86631711\n4 Каримов Алишер Нишанович Адлия вазирлиги қонунчилик бош бошқармаси Бошқарма бошлиғи 0 0 86631711\n5 Хайдаров Бахтиёр Халимович Давлат активларини бошқариш агентлиги Департамент бошлиғи 0 0 86631711\n6 Қурбоналиев Санжар Сабриддинович Давлат активларини бошқариш агентлиги Департамент бошлиғи 0 0 86631711\n7 Қаххоров Азизжон Ахрорович Давлат активларини бошқариш агентлиги Департамент бошлиғи ўринбосари-бошқарма бошлиғи 0 0 86631711\n8 Сирожитдинов Хабиб Камилович Давлат активларини бошқариш агентлиги Фарғона вилояти худудий бошқармаси Бошқарма бошлиғи 0 0 86631711\n9 Худойқулов Садирдин Каримович Тошкент давлат иқтисодиёт университети Кафедра мудири 0 0 86631711\nИсабоев Аброржон Акбарович


FATTOHHON.COM стр. 30\n“PROlogue”! РЕСПУБЛИКА ФЕСТИВАЛИ! МАҚСАД ВА РЕЖАЛАР! 14.11.2015 02:02\nЖорий йилнинг 16-22 ноябрь кунлари Тошкент шаҳрида ўтказиладиган “Эртанги кун бизники, марра бизники!” шиори остидаги “Ёшлар ҳафталиги” доирасида, “PROlogue” – ёш киноижодкорлар томонидан суратга олинган қисқа метражли фильмлар Республика фестивали ташкил этилмоқда.\nМазкур фестиваль юзасидан «Ўзбеккино» Миллий агентлигида матбуот анжумани ҳам ўтказилди ва ёш ижодкорларга, ОАВ вакилларига маълумотлар берилди.\n“PROlogue” – ёш киноижодкорлар томонидан суратга олинган қисқа метражли фильмлар фестивалида иштирок этиш мақсадида турли ҳудудлардан 100 га яқин ариза келиб тушди. Фестиваль Саралаш комиссияси фильмлар кўригини ўтказди ва улардан 20 тасини фестиваль асосий дастурига тавсия этди. Мазкур 20та фильмнинг 40 нафардан ортиқ ёш ижодкорлари булар – сценарий муаллифлари, режиссёрлар ва операторлар фестиваль иштирокчисига айланишган, ҳамда тадбир доирасида 11-20 ноябрь кунлари “Ўзбекфильм” киностудияси, Республика киночилар уйи ва “Ёшлар ижод саройи”да ўтказиладиган “Grand Master Class” номли асосий маҳорат дарсларида иштирок этишади.\n16-19 ноябрь кунлари “Ёшлар ижод саройи”да асосий кўрик дастурига кирган фильмлар намойишлари ташкил этилади ва 21 ноябрь куни Фестиваль ғолиблари тантанали равишда тақдирланади. Шу билан бирга, ғолиб ва совриндорлардан иборат ижодий гуруҳ ташкил этилиб, уларга 2016 йил давлат буюртмаси асосида бадиий фильмни суратга олиш топширилади.\nҒолиблар ғоянинг оригиналлиги ва долзарблиги, юқори бадиий савия, қизиқарли сюжет, кино тилининг ўзига хос услуби, новаторлик ва изланиш, режиссёрлик ва операторлик топилмалар, актёрларнинг ижроси каби мезонлар бўйича аниқланади.\nАҳамиятли томони шундаки, Фестивалда иштирок этган асарлар жамланиб, махсус тўплам шаклида чиқарилади ҳамда, халқаро кинофестивалларга тавсия этилади, шунингдек, республика кинотеатрларида аҳоли учун намойишлари ташкил этилади. Бу эса, ўз навбатида, ёш кинематографларга ўз асарларини кенг жамоатчиликка намойиш этиш ва ўз-ўзидан «катта кино»га ишонч билан кириб бориш учун парвоз нуқтаси бўлиб хизмат қилади.\nФестиваль доирасида махсус эффектлардан фойдаланиш ва 3D-технологияси асосида фильмлар суратга олиш бўйича хорижлик мутахассислар иштирокидаги мастер-класс, ўзбек киносанъати музейида очиқ эшиклар куни, замонавий киноиндустрия ускуналари кўргазмаси, “Кино ва мода” намойишлари каби бир қатор тадбирлар ўтказилиши кўзда тутилган.\nМазкур Фестиваль доирасидаги “Cinema Expo” – замонавий киноиндустрия ускуналари халқаро кўргазмаси ҳақида алоҳида тўхталиб ўтиш лозим. Кўргазма мамлакатимиз кинобозорига замонавий аудио-визуал технологиялар ва инновацион лойиҳаларни олиб кириш ҳамда фильм ишлаб чиқариш ва уни тарғиб қилиш билан боғлиқ барча турдаги хизматларни қамраб олади. Унда Чехия, Ҳиндистон, Россия каби 10дан ортиқ хорижий мамлакатлар компаниялари иштирок этиши кўзда тутилган. Мисол учун, айтиб ўтиш мумкин, энг катта стендлардан бирини Ҳиндистон кинокомпанияси эгаллаган бўлиб, унда “Болливуд” ҳақида тўлиқ ахборот олиш мумкин бўлади.\n“Ўзбеккино” Миллий агентлиги Кино-видео ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш, реклама-ахборот ва маънавий тадбирлар бўлими бошлиғи Музаффар Акрамов: - Ўтказилаётган ҳафталик доирасидаги энг катта тадбир мазкур фестиваль! Чунки, масалан, “Қувноқлар ва зукколар”, Модалар намойиши бир кунда бўлиб ўтади, лекин бу кино фестиваль эса, ҳафта давомида бўлиб ўтади! Кино фестиваль “Ёшлар ҳафталиги” доирасида бўлса, бу кинофестиваль ичида ўзи бир нечта тадбирлар бор! “Grand Master Class” номли асосий маҳорат дарсларини олсак, унда фильмлари ўтган, фестивалнинг асосий дастурига тавсия этилган ёшларни “Ўзбекфильм” павильонига йиғиб, 2 гуруҳга ажратиб, ҳафталик давомида қисқа метражли фильм суратга олиш жараёни бўлиб ўтади. Улар бу жараёнда кинога сценарий танланишидан бошлаб, токи катта экранга чиқаргунга қадар бўлган жараённи босиб ўтишади. Тайёр бўлган икки фильм эса, рақобатчи сифатида мазкур Фестивалнинг ёпилиш маросими куни намойиш этилади! Ўзбекистон Кино санъати музейида “Очиқ эшиклар куни” ўтказилади. Фестиваль якунида ғолиблар тантанали равишда тақдирланади!


Қорачиқ > Дунё хабарлари > Қувайтнинг янги амири принц Наввоф бўлди\nҚувайтнинг янги амири принц Наввоф бўлди\nҚувайт амири Сабаҳ ал-Аҳмад ал-Жобир ас-Сабаҳ 91 ёшида ҳаётдан кўз юмиши ортидан Наввоф ал-Аҳмад ал-Жобир ас-Сабаҳ Қувайтнинг янги амири бўлди.\nБош вазир Сабаҳ ал-Холид ас-Сабаҳ раислигида фавқулодда тўпланган вазирлар кенгаши томонидан берилган баёнотда валиаҳд принц шайх Наввоф ал-Аҳмад ал-Жобир ас-Сабаҳнинг Қувайт янги амири бўлганлигини маълум қилинди.\nЯнги амир Наввоф ким?\nДиққат марказида бўлган шайх Наввоф нуфузли таълим муассасаларида таҳсил олиб, бугунгача турли юқори лавозимларда фаолият кўрсатди. Сўнгра валиаҳд принц сифатида 14 йил иш олиб борди.\n18 июлда шайх Сабаҳ АҚШдаги касалхонага ётқизилганида валиаҳд принц ўлка ишларини олиб бориш учун баъзи конституциявий ҳуқуқларидан фойдаланди.\nВалиаҳд принцлигида коррупцияга қарши муҳим кураш олиб борган Наввоф бир хонадон аъзосининг коррупцияга аралашганлигига доир иддаолари ортидан 23 августда давлат бошидаги оилаларнинг қонундан устун эмаслиги борасида Қувайт халқига мурожаат қилганди.\nНаввоф 2003 йил 16 октябрда Бош вазирнинг биринчи ўринбосари ва ички ишлар вазири лавозимида ишлади.\nХавфсизлик кучларининг маънавий отаси ва ички ишлар вазирлигининг ҳақиқий асосчиси бўлган Наввоф 1978-1988 ва 2003-2006 йилларида икки марта вазирликни бошқарди.\nБундан ташқари 1994 йил 16 октябрда миллий муҳофизлар раиси ўринбосари лавозимига ўтирди ва ҳарбий тизимни ривожлантириш ҳамда миллий муҳофизларни қуролли кучларнинг ўнг қўлига айлантиришга уринди.\n1988 йил январда мудофаа вазири бўлган Наввоф Қувайтни муҳофаза қилиш ва ҳарбийларни замонавий қуроллар билан таъминлаш учун ҳаракат қилди.


КУРАШНИНГ УМУМИЙ ҚОИДАЛАРИ\n- Курашда фақат тик холда ва қоидада руҳсат берилган усуллар қўллаш орқали курашилади. Тик холатда бажарилган ташлашлар ҳакамлар тарафидан баҳоланади;\n- Баҳолар тенг бўлганда, охирги баҳо олган курашчига ғалаба берилади;\n- Олишув давомида курашчилар томонидан ҳеч қандай усул қўлланилмаса, вақтнинг ярмига келиб, ўртадаги ҳакам олишувни тўхтатиб, ён ҳакамлар билан маслаҳатлашиб, суст курашган курашчига огоҳлантириш беради;\n- Агар курашчиларда огоҳлантиришлар бир хил ва кетма-кет берилган бўлса, ғолиблик биринчи огоҳлантириш олганга берилади;\n- Мусобақалар Олимпия системаси бўйича қайта курашувисиз ўтказилади;\n- Курашда усул гиламнинг ичкарисида бошланиб гилам чизиғидан ташқарида ниҳоясига етса, баҳоланади.\nЎзбек Курашини спорт тури сифатида ривожлантириш, дунё миқёсида тарғибот-ташвиқот ишларини олиб бориш ҳамда уни жаҳонга олиб чиқиш тўғрисидаги фикр-мулоҳазалар Комил Юсуповда 1980 йилларда туғилди. 1991 йилга қадар қилинган ҳаракатлар бирон-бир ижобий натижа бермади. 1991 йил 14-15 июнда чақирилган Ўрта Осиё ва Қозоғистон илмий конференциясида Ўзбек Курашининг янги қоидалари муҳокама қилинди.\n2 кунлик қизғин мунозарадан кейин бу қоидалар, ҳакам ва курашчиларнинг кийимлари тасдиқланди. К.Юсупов ўзи ишлаб чиққан кураш қоидасининг асосий қисмини "Спорт" газетасининг 1991 йил 17 сентябрь сонида эълон қилди. Шу йилнинг ўзида унинг Ўзбекистон Республикаси вилоятларида "Халқ ҳаракатлари ва спорт ўйинлари байрамини ташкил этиш ва ўтказиш" мақолалар тўплами билан Ўзбек Курашининг янги қоидалари тўлиғича 1992 йилнинг май ойида "Кураш қоидалари" (Тошкент, 1992) номи билан махсус қўлланма сифатида чоп этилди.\nЎзбек Курашининг қоидаси нафақат мукаммал ишланди, балки унинг жозибадорлигини ва шиддатини янада оширди. Курашнинг ўзига хос хусусиятларидан бири, курашчиларда бирор-бир жисмоний жароҳат, шикаст етказмасдан усулнинг бажарилишидир. 1996 йилда К.Юсупов томонидан таклиф этилган Ўзбек Курашининг янги (яъни бугунги кундаги) формаси тасдиқланди.\nМанба: Ўзбек Кураши довруғи (Тошкент - 2002).\nКураш мусобақасида ишлатиладиган иборалар ва ишоралар:\n- курашчилар гиламга чиқиб келганларидан кейин ўртадаги ҳакам чап ёки ўнг қўлини курашчи томонига қаратиб «танишинг» деган иборани баланд овозда айтади. Эълон қилувчи ҳакам эса курашчиларни таништиради.( Бу ишора олишувда ғалаба қилган курашчига нисбатан ҳам ишлатилади)..\nкурашчилар ўнг қўлларини чап кўксида тутган холда бир-бирига бўйин ва гавдани эгиб саломлашиш учун ишлатилад Бу иборани ишлатганда ҳакам иккала қўлини кафтлари билан олдинга қаратган холда ён томонга очиб, кейин бармоқлари юқорига қараган холда баланддан букиб, қўлларини ичкарига айлантириш ишорасини қилади, бу вақт иккала қўлнинг бармоқлари бир-бирига учма-уч холга келиши керак.\n- бу сўз иккала курашчини бир-бирига яқинлаштириб, халол, мардона олишишларига ундовчи сўз. Ҳакам қўлларини икки томонга ёйган холатда ва шу холатни тўхтатмасдан ўртага ишорасини кўрсатади, яъни қўл кафтларини бир-бирига қаратиб, елка кенглигига олиб келади.\n- курашчилар бир-бировларига таъзим қилиб саломлашгандан кейин олишувни бошлаш учун ҳакам томонидан ишлатиладиган ибора. Ҳакам ўнг қўлини кафтлари билан ён томонга қаратган холда тирсакдан бир оз букиб ишора қилади.\nолишув давом этаётган вақтда олишувни тўхтатиш учун ишлатиладиган ибора. Бу вақтда ҳакам ўнг қўлини кафти билан олдинга қаратган холда (бармоқлар бир жойга жипслашган) олдинга чўзиб ишора қилади.\nкурашчилардан бирови соф ғалаба қилган вақтда ишлатиладиган ибора. Ҳакам қўлини кафти билан олдинга қаратган холда юқорига кўтариб (бармоқлар жипс холда) ишора қилади. а) икки «ЁНБОШ» баҳо олса; б) рақибга усул ишлатиб ўзи иккала курагига йиқилса; в) рақибга «ҒИРРОМ» берилса; г) «ЁНБОШ» олган холда рақибга «ДАККИ» бўлса; д) рақиб 3 минут ичида гиламга чиқмаса берилади.\nҳакам қўлини кафтлари билан пастга қаратган холда (бармоқлар бир жойда жипс) ёнбошга уриб, ён томонга чўзиб (90) ишора қилади. а) курашчилардан бири усул қўллаб рақибини тезлик билан бир курагига йиқитса; б) ёки рақибига «ДАККИ» эълон қилинса берилади.\n- курашчилардан бири усул қўллаб, усулни охиригача тўлик бажара олмаса ишлатиладиган ибора. Ҳакам қўлини кафти билан ёнига қаратган холда тирсагидан (90) ишора қилинади. а) курашчилардан бири усул қўллаб тўлиғича бажара олмаса, рақибининг бели ёки ундан юқори қисмини гиламга теккизса; б) рақибига «ТАНБЕҲ» эълон қилинганда берилади. в) нечта «ЧАЛА» баҳоси берилишидан қатъи назар уларнинг умумий сони жамланмайди. г) агар иккала курашчида ҳам бир нечта «ЧАЛА» бўлса ғолиблик кўп «ЧАЛА» олган курашчига берилади.\nбиринчи огоҳлантириш. Ҳакам курашчи томонидан бурилиб, қўлини олдинга чўзган холда бормоғи билан танбеҳ олган курашчини кўрсатиб, ишора қилиб шу иборани ишлатади. унчалик катта бўлмаган хатоларга йўл қўйган курашчига берилади: а) курашчи атайлаб қочаётиб, рақибга ушлаб олишга йўл қўймаса; б) атайлаб рақибни гиламдан итариб чиқарса ёки ўзи гиламнинг ҳавфли майдонига чиқиб кетса; в) атайлаб ўзининг кийимини, иштонини ҳакам рухсатисиз ечиб юборса; г) атайлаб рақибнинг иштони ёки оёкларидан ушласа; д) ушлаб олганда кейин 8-10 секунд вақт давомида усул қўлламаса, берилади.\nиккинчи огоҳлантиришда ишлатиладигн ибора. Ҳакам қўлини мушт қилиб тирсагидан букиб (90) ишора қилади (Қўл бармоқлар мушт холига келган ва кафт олд томонга қараган бўлиши керак). (ДАККИ) - «ТАНБЕҲ» дан кейин иккинчи, унчалик катта бўлмаган хатога йўл қўйган курашчига эълон қилади. Дакки қачон бирданига берилиши мумкин? а) курашдан бош тортиб, атайлаб тиззага кўп маротаба ўтирса; б) ҳакамнинг буйруқларига риоя қилмаса, номаъқул сўзларни гапирса ёки бақирса.\n- охирги огоҳлантиришда ишлатиладиган ибора. Ҳакам курашчи томонга бурилиб, қўлини кафтлари билан пастга қаратган холда ён томонга чўзиб икки-уч марта пастга силкитиб ишора қилади. «ДАККИ» катта хатога йул қўйган (ёки «ДАККИ» жазосини олган ва кейинги пайтда унчалик катта бўлмаган ёки ўрта тоифадаги хатога йўл қўйган) курашчига эълон қилинади. а) Олишув давомида рақибнинг, ҳакамларнинг шаънига номаъқул сўзларни ишлатса, бақирса, ҳар хил имо-ишоралар қилса; б) агар курашчи олишув давомида рақибига била туриб жароҳат етказса, унда рақибга «ҒИРРОМ» эълон қилиниб, шикастланган курашчига «ХАЛОЛ» берилади.\n- олишув тўхтатилганда кейинги ҳаракатлар учун ёки бажарилган усул баҳолашга нолойиқ деб топилган вақтда ишлатиладиган ибора. Ҳакам қўлини кафти билан ён томонга қаратган холда (бармоқлари жипслашган) олдинга чўзиб икки-уч бор чапга ва ўнга ҳаракатлантириб ишора қилади.\nолишув вақти тугаганлигини кўрсатиш учун ишлатиладиган ибора. Ҳакам иккала қўлини юқорига кўтариб кафтларини бир-бирига қадаган холда билакдан қўшиб ишора қилади.\nКураш мусобақаларида қуйидагилар таъқиқланади: - иштонидан ушлаб олиш; - рақибга шикаст етказиши ёки унинг ҳаётига ҳавф туғдириши мумкин бўлган техник усулларни қўллаш; -бўғиш ва оғритиш усулларни қўллаш.


ИНСОН, ХАЛҚ, МИЛЛАТ - Ўзбекистон овози газетаси\nИНСОН, ХАЛҚ, МИЛЛАТ\nтарихий хотира билан тирик ва барҳаётдир\nБугун ҳеч кимга сир эмас: миллион-миллионлаб одамлар ҳалок бўлишига сабаб бўлган, мислсиз йўқотишлар, талафот ва мусибатлар олиб келган бу уруш инсоният тарихидаги энг даҳшатли, энг қонли қирғин бўлганини ҳеч ким унутмайди. Ва фашизм устидан қозонилган ғалаба нақадар қимматга тушганини юртимизда яшаётган ҳар қайси оила, ҳар қайси одам яна ва яна бир бор англаши, қалбидан ўтказиши табиийдир...\nПрезидентимизнинг Хотира майдонида билдирган ушбу фикрлари халқимизга мустақиллик қадрини, тинчлик қадрини яна бир марта англатди.\nМирсултон ҲАСАНОВ, Иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси, Юнусобод тумани «Оқтепа» маҳалласидан:\n— 17 ёшимда урушга кетганман. Мендан олдин отам ва акам ҳам сафарбар қилинган эди. Отам яраланиб, уйга қайтди. Акам эса бедарак кетди. Уруш бизнинг оиламизга катта мусибатлар олиб келди. Телевизор орқали Президентимизнинг Хотира майдонида билдирган фикрларини эшитиб, уруш йилларини эсладим. ...Жанг майдонларида қурбон бўлган ота-боболаримиз қандайдир тепалик ёки қандайдир «улуғ доҳий» учун эмас, аввало, ўз юрти, ота-онаси, севган ёри, фарзандлари учун жон берган, «Қани энди, юртимни, ўзимнинг азизларимни яна бир бор кўрсам», деб ҳаётдан кўз юмган, деган сўзлари урушда ҳалок бўлган акам Мирғани Файзиевнинг ёзган хатини яна бир бор ёдимга туширди. Унда шундай жумлалар бор эди.\n«Онажоним, яқинларим, мен соғ-саломатман. Уруш ҳам тугай деб қолди. Ғалаба деярли биз тарафда. Сизларни жуда соғиндим. Худо хоҳласа, дийдор онлари яқин...»\nАфсус, дийдор қиёматга қолди. Акамнинг охирги хатини онам бир умр қўлидан қўймади. Умрининг охиригача акамни кутиб яшади. Онам мисолида шуни ҳис қиламанки, юртимиздаги юз минглаб оналар ана шундай оғир жудолик, армон билан дунёдан ўтди...\nПойтахтимиз марказидаги Хотира майдонига невара-эвараларим билан тез-тез бориб тураман. Уларга урушнинг оғир йиллари, акам, отам, қуролдош дўстларим ҳақида гапириб бераман.\nПрезидентимиз суҳбат давомида яна бир бор ҳаммамизнинг эътиборимизни тинчликни асрашга қаратди. Биз, уруш қатнашчилари уруш нималиги, тинчлик қадрини жуда яхши биламиз. Тўғрисини айтганда, Юртбошимиз қалбимизнинг туб-тубидаги гапларни айтди. Эътибор берган бўлсангиз, Президентимиз бизга тинчлик ва омонлик керак, деган даъватни қайта-қайта такрорламоқда. Бу ҳақиқатни барчамиз яхши англаймиз. Тинчликка эса ўз-ўзидан эришиб бўлмайди. Бунинг учун курашиш керак бўлади. Ҳаммамиз кўриб турибмиз, билиб турибмиз, Юртбошимиз мамлакатимизда, минтақада тинчликни асраш учун жони-жаҳонини бағишламоқда. Хотира майдонида айтилган фикрлар тинчлик ва тотувликни асрашга қаратилган яна бир қадам бўлди.\nСахобиддин АРЗИҚУЛОВ, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, ЎзХДП фракцияси аъзоси:\n— Инсоният тарихида рўй берган саккиз мингдан ортиқ урушлар мобайнида қарийб уч ярим миллиарддан кўпроқ одам ҳалок бўлган. Иккинчи жаҳон уруши эса тарихдаги энг мудҳиш, одамзод бошига мислсиз кулфатлар келтирган қирғин бўлди. Бу даҳшатли уруш халқимиз бошига ҳам оғир мусибатлар солди.\nПрезидентимиз Хотира майдонидаги мулоқотда ушбу масалага алоҳида тўхталди. ...Қарийб ярим миллион юртдошимиз шу урушда ҳалок бўлгани, қанча-қанчаси ногирон, майиб-мажруҳ бўлиб қайтгани, қанча-қанча аёллар бева, болалар етим бўлиб қолганини ҳар қайси оила ҳали-бери эсидан чиқармайди. Бошқача қилиб айтганда, юртимизда бирорта хонадон йўқки, мана шу мудҳиш уруш жабрини ўз бошидан ўтказмаган бўлса...\nАна шундан келиб чиқиб фикрлайдиган бўлсак, урушда қатнашган, фронт ортида меҳнат қилган кексаларимизни қадрлаш, уларга ҳурмат-эҳтиром кўрсатиш барчамизнинг инсоний бурчимиздир.\nЯқинда бир маълумотга кўзим тушди. Барчамизга яхши маълумки, Ўзбекистонда Президентимиз ташаббуси билан 1999 йилдан бошлаб 9 май Хотира ва қадрлаш куни сифатида кенг нишонланиб келинади. Мана шу санадан бир неча йил ўтгач, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти томонидан 8-9 май кунларини бутун дунёда тинчлик, хотира, қадрлаш куни сифатида байрам қилиш белгиланди. Бу юртимизда амалга оширилаётган инсонпарвар сиёсат, одамларнинг хотираси, қадр-қимматига кўрсатилаётган эътибордан жаҳон жамоатчилиги ибрат олаётганининг исботидир.\n8 май куни Халқ таълими вазирлиги томонидан мамлакатимиздаги 9800 га яқин умумтаълим мактабларида уруш ва меҳнат фронти фахрийлари иштирокида «Тинчлик дарслари» ўтказилди. Уларда уруш даври, боболаримизнинг қаҳрамонликлари ҳақидаги ҳикоялар, бугунги тинч ва фаровон кунларни қадрлаш борасидаги фикр-мулоҳазалар билдирилди. Бундай кенг қамровли, катта маъно-мазмунга эга бўлган лойиҳалар энг аввало ёшларимизни ватанпарвар, довюрак, матонатли бўлиб улғайишларига хизмат қилади. Тинчликни асраб-авайлашга ўргатади. Ажаб эмас, эртага мазкур тажриба ҳам бутун дунёга ёйилса, жаҳон мактабларида тинчлик дарслари ўтилса.\nБунга ўхшаш тадбирлар барча жамоат ташкилотлари, хусусан, сиёсий партиялар томонидан ҳам ўтказилмоқда. Ўзбекистон Халқ демократик партияси ва Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги фракцияси билан ҳамкорликда республикамизнинг барча минтақаларида уруш ва меҳнат фронти фахрийлари билан учрашувлар, мулоқотлар ташкил этилмоқда.\nПрезидентимизнинг 9 май —Хотира ва қадрлаш куни оммавий ахборот воситалари вакиллари билан бўлган суҳбатда билдирган фикрлари бу борада янги вазифаларни илгари сурмоқда. Энг аввало, биз, депутатлар, партия фаоллари бу фикрлар маъно-мазмунини чуқур англаб олишимиз зарур, деб ўйлайман. Ана шундан сўнг мазкур ғояларни жамоатчилик, хусусан, партия аъзолари, электорат вакиллари ўртасида самарали тарғиб этишга эришамиз. Тинчлик ва осойишталик, озодлик ва мустақиллик қадрини чуқур англаган, бунинг учун астойдил курашган халқни эса ҳеч қандай куч енга олмайди.\nОйтўла АБДУРАИМОВА, «Истиқбол» ёшлар қаноти Самарқанд вилоят бўлими етакчиси:\n— Хотира ва қадрлаш куни нафақат уруш қатнашчилари, нуронийлар, балки биз, ёшлар учун ҳам жуда муҳим сана ҳисобланади. Чунки шу кунларда уруш кўрган боболаримиз, фронт ортида меҳнат қилган сабрли момоларимиз билан суҳбатлар қиламиз, уларнинг ҳаёт мазмуни, тинчлик қадри ҳақидаги фикр-мулоҳазалари, ўгитларини тинглаймиз.\nПрезидентимизнинг мана бу сўзлари бутун Ўзбекистон ёшлари қатори мени ҳам тўлқинлантириб юборди. ...Истиқлол даврида туғилиб вояга етган, мустақил ва янгича фикрлайдиган, буюк мақсадлар сари интилаётган фарзандларимиз ота-боболаридан мерос бўлиб қолган ўз юртини, туғилган тупроғини муқаддас деб билиши, унинг эртанги ёруғ куни учун бутун борлиғини бағишлашга, керак бўлса, жонини фидо қилишга тайёр бўлиши — буларнинг барчаси бугун ҳал қилувчи кучга айланиб бораётган ёшларимиз ҳаётининг узвий бир қисмига айлангани ҳаммамизга ишонч ва куч-қувват бағишлайди.\nАлбатта, бу ишончга муносиб бўлишимиз, бизга яратиб берилаётган имкониятлардан самарали фойдаланишимиз, халқимизнинг келажаги буюк бўлиши учун биз бугун кўпроқ ўқиб ўрганишимиз, меҳнат қилишимиз ва фидойи бўлишимиз талаб этилади.\nПрезидентимиз ўз сўзида яқинда Бирлашган Миллатлар Ташкилоти кўмагида АҚШнинг Колумбия университети социологлари томонидан «Дунёнинг энг бахтли мамлакатлари» деган мавзуда тадқиқот ўтказилгани, унга кўра, Ўзбекистонимиз мазкур рейтингда 158 мамлакат орасида 44-ўринни, Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги давлатлари орасида эса биринчи ўринни эгаллаганини алоҳида қайд этди.\nМамлакатимиз аҳолисининг катта қисмини ёшлар ташкил этишини инобатга оладиган бўлсак, дунёдаги энг бахтиёр ёшлар Ўзбекистонда камолга етмоқда, дейишга тўла асосларимиз бор.\nБиз ана шу бахтни асраб-авайлашимиз, мамлакатимиз тараққиёти йўлида янада мустаҳкам бирлашишимиз лозим.