Туркия бир миллион сурияликни ватанига қайтарди — Sof.uz\nТуркия бир миллион сурияликни ватанига қайтарди\n9.05 09:38 34 Жаҳон\nТуркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған яна суриялик қочқинларни қабул қилди. Бу сафар у 1 миллион одамнинг уйига қайтишини эълон қилди. Шу билан бирга, тафсилотлар муҳим аҳамиятга эга. Ҳокимият фикрича, одамлар чиқариб юборилмайди, балки уларнинг ихтиёрий қайтиши учун тегишли шарт-шароитлар яратилади.\n«Биз шунчаки мазлумларнинг ҳаёти ва шаънини сақлаб қолиш учун эшикларимизни очганимиз йўқ, – деди президент, – уларнинг уйларига қайтиши учун ҳам барча саъй-ҳаракатларимизни қилдик ва қиляпмиз».\nТуркияда жами 4 миллионга яқин суриялик ва яна 2 миллион ироқлик ва афғон қочқинлари яшайди. Бу мамлакатни дунёдаги энг катта ҳимояланган ҳудудга айлантиради.\nТуркия расмийлари мамлакатга келган сурияликларни ака-ука деб атаганига қарамай, бунчалик кўп хорижликларнинг борлиги анчадан бери муаммо бўлиб келган. Айниқса, қийин молиявий-иқтисодий вазият фонида.\nКундалик миқёсда сурияликлар ва турклар ўртасидаги муносабатлар ҳар доим ҳам тинч эмас. Бунга бир йил аввал Анқарадаги воқеалар мисол бўла олади, у ерда маҳаллий ўсмирнинг ўлдирилиши Сурияга қарши погромларни келтириб чиқарган эди.\nСурияликлар қаерга юборилади?\nТуркия раҳбарининг сўзларига кўра, 500 минг қочқин аллақачон Суриянинг хавфсиз ҳудудларига қайтган. Эрдўған Башар ал-Ассад кучлари назорати остида бўлмаган ерларни хавфсиз деб атайди. Аввало, бу радикалларнинг оилалари эвакуация қилинган Идлиб. Шунингдек, булар Сурия шимолидаги чегара ҳудудлари бўлиб, у ерда курд маъмуриятлари фаолият юритган.\n«Биз 1 миллион суриялик биродарларимизнинг ватанига қайтишига имкон берадиган янги лойиҳа тайёрлаяпмиз. Бу жуда кенг кўламли лойиҳа бўлиб, биз Аазаз, Тел Абяд, Жераблус каби 13 минтақада маҳаллий кенгашлар билан биргаликда амалга оширамиз», - деди Туркия президенти.


ПСЖ футболчилари Парижни тарк этмоқда\n18 март, 2020, 21:06\nБарчасига COVID-19 коронавируси сабабчи.\nФранциянинг "Пари Сен-Жермен" клуби коронавирус пандемияси боис мамлакат чегараси ёпилгунига қадар ўз футболчиларига Францияни тарк этишга рухсат берди.\nESPN нашри тарқатган хабарга кўра, клуб футболчиларга Парижда қолиш ёки ўз ватанларига кетиш ихтиёрини қолдирган. Шу боис, Неймар ҳамда Тьяго Сильва Бразилияга кетишга қарор қилган. Парижликларнинг яна бир бразилиялик аъзоси Маркиньос эса Парижда қолишни афзал билди.\nХабарда айтилишича, клуб футболчиларга жисмоний ҳолатни ушлаб туриш учун махсус дастур ҳам тайёрлаб чиққан: 8 дақиқа бадантарбия, 10 дақиқа тошлар билан машғулот (уларнинг оғирлиги футболчининг оғирлигига тенг ёки баланд бўлиши керак), 40 дақиқа югуриш ва 5 дақиқа танаффус.\nЭслатиб ўтамиз, илгарироқ Франция чемпионати 15 апрелга қадар давом эттирилмаслиги расман эълон қилинган эди.


Жамиятда ўзаро ҳурмат, дўстлик ва ҳамжиҳатликни кучайтирадиган савоб ишлар\nНаврўз кунларида жамиятда ўзаро ҳурмат, дўстлик ва ҳамжиҳатликни кучайтиришга қаратилган савоб ишларни амалга ошириш миллий қадриятларимиздан биридир.\nМиллий қадриятларимизга монанд фаолият юритаётган Ўзбекистон Нодавлат нотижорат ташкилотлар миллий ассоциацияси билан Ўзбекистон Ногиронлар жамияти аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қисмини моддий, маънавий ва гуманитар қўллаб-қувватлашда, жамиятда ижтимоий адолат тамойилларини қарор топтиришда ижтимоий шерикликни юксалтириш борасида муносиб ҳамкорликни амалга ошириб келмоқда.\nЯнги Ўзбекистонда очиқ ва эркин фуқаролик жамияти асосларини ривожлантириш борасида олиб борилаётган демократик ислоҳотлар натижаларини халқаро ва маҳаллий жамоатчиликнинг хабардорлигини ошириш йўналишларида “Gujum. uz” сайти ҳам уларга елкадош бўлмоқда.\nКеча ЎзННТМА Кенгаши раиси Насимжон Алимов ва Ўзбекистон Ногиронлар жамияти бошқаруви раиси Комил Абдуллаев етакчилигида Хоразм ва Сирдарёдан тушган мурожаатларга эътибор қаратилиб, имконияти чекланган кишиларнинг аризаси асосида ногиронлик араваси армуғон этилди.\n– Мен бугун онагинам учун жуда хурсандман. Кўклам кунлари байраму шодиёналарга тўла. Йил давомида ўзини оиласи, болалари ва яна кўп яқинларига фидо этиб яшайдиган Аёл зоти учун 8-март ҳадялар куни! Ушбу байрамда барчамиз онажонларимизни, қизларимизни қутлаймиз. Ушбу айём онагинам учун бошқача бўлди, қалби қувончларга тўлди. Муҳтарама волидамиз адам ва биз-фарзандларнинг, набираларнинг ҳамиша ардоғида, эътиборида. Биз онагинамизнинг дуосини олишга интиламиз. Ҳукуматимизинг ғамхўрлиги эса онагинамизнинг кўксини янада тоғдек юксалтирди,– дейди Урганч шаҳридаги Бўстон маҳалласида истиқомат қилувчи Қудрат Рўзметов.\nДилбар Шарипованинг касби врач. Мактабни аъло баҳога битириб, олтин медалга сазовор бўлган. Мактабда ёшлар етакчиси бўлиб, фаолият юритарди, ташаббускор, топқир, ақила, энг асосийси барчага меҳрибон эди. Институтни тугатиб, вилоят поликлиникасида аввал врач кейинчалик бўлим бошлиғи бўлиб фаолият юритди. Турмуш ўртоғи Солийжон билан тўрт фарзандни тарбиялаб оёққа турғазишди.\nТақдир тақозаси билан автоҳалокат туфайли ўтиримли бўлиб қолди. Ҳар борганимда Дилбархоннинг руҳияти баландлигига, шукронаси кўплигига таҳсинлар айтиб келаман. Яна яқинларига, қўни-қўшниларига Она табиат неъматларининг шифобахш хусусиятларидан сабоқ бериб ўтиради. Дала ва уй маҳсулотининг қай бири қайси дардга шифолигини ўргатади. Одамларнинг дардини енгиллатишга интилиб яшайди. Иродали, ақила аёлнинг дунё янгиликларини, мамлакат сиёсатини кузатиб ён-атрофидагиларни хабардор қилиб ўтиририши ҳам таҳсинга лойиқ.\nБаъзибир ҳаётдан нолийверадиган ёшларни ана шундай заҳматкаш инсонлардан ибрат олишини хоҳлардим. Ҳаёт сийловларини ҳам кўрди, синовларини ҳам мардонавор енгаётган жафокаш, дилкаш дўстимимиз Дилбархонимга сиҳат-саломатлик, узоқ умр тилаймиз.\n“Мўътабар аёл” кўкрак нишонига тавсия қилинаётганда тегишли ташкилотларни ана шундай фидойи ва донишманд аёлларга ҳам эътибор беришларини тавсия қилган бўлардим.


14-06-2016 | 14:49\nZAMIN.UZ / LIFE STYLE / 14 Июн 2016 года1 148\nБаъзан сизга турмуш ўртоғингиз олдинги хотинини унутмагандай, ҳамон у ҳақда ўйлаётгандай туюлиши мумкин. Бунинг тагига етишни истасангиз қуйидаги рўйхатга эътиборингизни қаратинг.Эркак илгариги хотинини ҳамон севишини қандай билиш мумкин?Эркак собиқ хотини билан ижтимоий тармоқ орқали мулоқотда бўлади, суратларига изоҳ ёзади, клип, қўшиқ юборади. У ўзининг бу хатти-ҳаракатини биз у билан дўст бўлиб қолганмиз, деб оқлайди. Балки ростдан ҳам шундайдир, чунки уларни боғлаб турувчи умумий хотиралар мавжуд. Балки аксинча, эркак уни унута олмаётганидан мулоқот қилаётгандир? У собиқ хотинининг суратларини сақлаб қўйган, компьютери эса бахтли кунларидан хотира бўлган бирга тушган суратларига тўлиб-тошган. Бу ерда икки вариант мавжуд: биринчиси суратларни ўчириб ташлашга вақти бўлмаган, иккинчи вариант эса ўтмишни унутишни истамайди. Эркак учун бу суратлар қанчалик қадрли экан?Эрингиз собиқ хотини ҳақида гапириб, тез-тез у билан бирга яшаган пайтидаги кулгили воқеаларни эслашни ёқтиради. У бу воқеаларни нимага эслаяпти? Унутишни истамаганлиги учунми? Шунда сиз беихтиёр “Балки ҳалиям уни севар?” деган хаёлга борасиз. Эркак уйда ҳалиям собиқ хотинининг буюмларини, идиш-товоғини, кийим-кечагини сақлайдиган бўлса, улардан тезроқ халос бўлишга ҳаракат қилинг. У собиқ хотинини эслашни умуман истамайди. Бошқа томони — у собиқ хотини ҳақидаги барча саволни нотўғри қабул қилади. Бу эса унинг ичида ҳали тугуни ечилмаган муаммолар борлигидан далолат ва бу унинг азият чекаётганидан далолат.Агар юқорида келтирилган мисоллардан бирортаси сизга яхши таниш бўлса, демак эрингиз ҳамон ўтмиш хотираларидан қутилишга тайёр эмас. Дарров жанжал кўтаришга шошилманг, бу вазиятни баттар чигаллаштиради. Яхшиси, ўзингизни бўш қўйиб, муносабатларингиз ҳақида ўйлаб кўринг, учинчи одам ҳақида эса батамом унутинг. Ахир эрингиз уни эмас, сизнинг олдингизда ўтирибди, демак эрингизнинг орзусидаги аёл сизсиз. Ўтмиш эса орқада қолаверсин.Агар у эркак ҳали ҳам собиқ хотинини севса ва бу ҳақда сизга айтса, уни қўйиб юборинг. Баъзида инсон ҳаётида шундай ҳам бўлади, бу эса сиз ундан ёмонсиз дегани эмас. Шунчаки унинг муносиб жуфти у, сиз эса сизни севадиган инсонни ҳали учратасиз.Манба: Darakchi.uz\nЎқишни тавсия қиламиз Ҳар бир ота билиши керак бўлган нарсалар


Тўқаев Қозоғистонда йирик ўзгаришлар бошлаш пайида | Qalampir.uz\nТўқаев Қозоғистонда йирик ўзгаришлар бошлаш пайида\nОлам\t02 Сентябрь 2020 17:27 6620\nҚозоғистон Республикаси Президенти Қосим-Жомарт Тўқаев кеча, 1 сентябрь куни парламент палаталарининг қўшма йиғилишида Қозоғистон халқига "Қозоғистон янги даврда: ислоҳотлар вақти" номли мурожаатини эълон қилди. Давлат раҳбари ўз мурожаатида мамлакатни янада ривожлантириш стратегиясини тақдим этди.\nТўқаев бошқарув тизими, иқтисодиётни самарадорлигини ошириш, саноат салоҳиятини очиш, қишлоқ хўжалиги, ранспорт-логистика комплекси, кичик ва ўрта бизнес, молия секторини ривожлантириш, мамлакат ҳудудларини ривожлантиришни модернизация қилиш ва қозоғистонликларнинг ижтимоий фаровонлигини оширишга қаратилган қатор ташаббусларни илгари сурди.\n“Мамлакатимизнинг янги иқтисодий йўналиши еттита асосий принципга асосланган бўлиши керак:\n• имтиёзлар ва мажбуриятларни адолатли тақсимлаш;\n• хусусий тадбиркорликнинг етакчи роли;\n• адолатли рақобат, янги авлод тадбиркорлари учун бозорларни очиш;\n• ҳосилдорликнинг ўсиши, мураккабликнинг ошиши ва иқтисодиётнинг технологик самарадорлиги;\n• инсон капиталини ривожлантириш, янги турдаги таълимга сармоя киритиш;\n• Иқтисодиётни "кўкаламзорлаштириш", атроф-муҳитни муҳофаза қилиш;\n• давлат томонидан асосли қарорларни қабул қилиш ва улар учун жамият олдида жавобгарлик”, дейди Тўқаев.\nПрезидент арзон ва сифатли таълим бериш, соғлиқни сақлаш тизимини мустаҳкамлаш муҳимлигини таъкидлади. Шунингдек, оилавий ва демографик вазият, болалар хавфсизлиги ва ҳуқуқларини ҳимоя қилиш масалалари тўғрисида ташвишини билдирди.\nДавлат раҳбарининг таъкидлашича, ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг бирон бир йўналиши қонун устуворлиги ва фуқароларнинг хавфсизлиги кафолатисиз муваффақиятли амалга оширилмайди. Таъкидланишича, олдинда фуқаролар манфаатларига хизмат қилишнинг янги стандартларини ишлаб чиқиш бўйича катта ишлар турибди. Бунда ҳал қилувчи рол ўйнайдиган ҳуқуқни муҳофаза қилиш ва суд тизимлари ислоҳотларни кутмоқда.\n“Ривожланган Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотига аъзо давлатлардан ўрнак олиб, жиноий соҳани модернизация қилиш керак. Бизга фуқароларнинг ҳуқуқларини ўз вақтида ҳимоя қилишни таъминлайдиган ва юқори халқаро стандартларга жавоб берадиган модел керак. Мен Қозоғистонда ваколатларнинг аниқ тақсимланишига эга бўлган уч босқичли моделни жорий этиш зарур деб ҳисоблайман. Яна бир бор таъкидлайман: қонунийлик ва адолат сукут бўйича таъминланиши керак. Шуни эсда тутиш керакки, одамлар тақдири жиноий ишлардаги хатоларга боғлиқ”, дейди Президент.\nРақамлаштириш барча ислоҳотларнинг асосий элементи ва Мурожаатномада миллий рақобатбардошликка эришишнинг асосий воситаси деб номланган. Шу билан бирга, сиёсий ислоҳотлар фуқароларни давлат бошқарувига кенгроқ жалб этишга қаратилган бўлиши керак. Ислоҳотларнинг асосий мақсади бутун давлат фаолияти самарадорлигини оширишдир.\n22 Январь 14:58 64114\n21 Январь 12:47 50536\n21 Январь 10:34 37867\n22 Январь 21:54 31420\n22 Январь 16:16 31142


2016.10.05 | Ўқувчиларга\nИстиқлолимизнинг илк йили – 1991 йил 20 ноябрда қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасида ёшларга оид давлат сиёсатининг асослари тўғрисида”ги қонунда ёшларнинг ҳуқуқ ва манфаатлари тўлақонли акс эттирилган. Қонун асосида ёшларнинг жамиятда ўз ўрнини топиши учун зарур асослар мустаҳкамланиши билан бирга уларнинг ижтимоий ҳимоясига ҳам алоҳида урғу берилган.\nБундан ташқари, давлатимиз ва ҳукуматимиз томонидан ёшларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш мақсадида кўплаб фармон ва қарорлар, қонуности ҳужжатлари қабул қилинган. Хусусан, 2008 йилда қабул қилинган “Ёшлар йили” Давлат дастури, Ўзбекистон Республикаси Биринчи Президентининг 2014 йил 6 февралдаги “Ўзбекистон Республикасида ёшларга оид давлат сиёсатини амалга оширишга қаратилган қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори шулар жумласидандир.\n“Соғлом она ва бола йили” Давлат дастури ижроси юзасидан ишлаб чиқилган Ўзбекистон Республикасининг “Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида”ги қонуни бу борада ўзига хос янги босқични бошлаб берди. 2016 йил 15 сентябрда кучга кирган мазкур қонун ёшлар сиёсатининг асосий қоидаларини ўзида мужассам этган. Қонун бундай сиёсатни шакллантириш ва рўёбга чиқаришга доир ташкилий-ҳуқуқий механизмларнинг ҳуқуқий асосларини янада такомиллаштирди.\nЗамон талабларини ҳисобга олган ҳолда қонунда ёшларга оид давлат сиёсатининг устувор йўналишлари мустаҳкамлаб қўйилган. Булар сирасига ёшларнинг ижтимоий, иқтисодий, сиёсий ва бошқа ҳуқуқ ҳамда манфаатлари киради. Шу асосда ёшларнинг очиқ ва сифатли таълим олиши таъминланади. Ёш авлоднинг жисмоний, интеллектуал ва ахлоқий жиҳатдан камол топишига кўмаклашилади. Уларни ишга жойлаштириш ва бандлиги учун шарт-шароитлар яратилади. Уларни қонунларга, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳида тарбиялашга эътибор қаратилади. Ёшларни маънавий негизларни бузишга олиб келадиган хатти-ҳаракатлардан, радикализм, зўравонлик ва шафқатсизлик ғояларидан ҳимоя қилиш, иқтидорли ёшларни ва ёш оилаларни қўллаб-қувватлаш, уларда соғлом турмуш тарзига интилишни шакллантириш, спортни, тадбиркорликни ривожлантириш доимо диққат марказида бўлади.\nҚонундаги эътиборли жиҳатлардан бири – унда ушбу йўналишдаги асосий тушунчалар моҳияти очиб берилган. Жумладан, “ёшларга оид давлат сиёсати”, “ёшлар (ёш фуқаролар)”, “ёш оила”, “ёш мутахассис” каби тушунчаларга изоҳ берилган.\nХусусан, ёшлар (ёш фуқаролар) деганда, 14 ёшга тўлган ва 30 ёшдан ошмаган шахслар назарда тутилади. Ёш оила деганда, 30 ёшдан ошмаган эр-хотиндан ёхуд фарзанд (бола) парваришлаётган ота ёки онадан иборат бўлган оила, шу жумладан, ёлғиз, бева эр (хотин) тушунилади.\nҚонунда ёшларга оид давлат сиёсатини амалга оширувчи, яъни Вазирлар Маҳкамаси ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва унда иштирок этувчи органлар ҳамда муассасалар белгиланган. Булар сирасига таълимни давлат томонидан бошқариш органлари ва таълим муассасалари, давлат соғлиқни сақлаш тизимини бошқариш органлари ва соғлиқни сақлаш муассасалари киради. Маданият ва спорт ишлари, меҳнат, прокуратура, ички ишлар, адлия, мудофаа ишлари бўйича органлар, оммавий ахборот воситалари ҳам шулар жумласидандир. Ушбу органлар ва муассасаларнинг вазифалари, ваколатлари, шунингдек, уларнинг бу соҳадаги жавобгарлиги қонунда аниқ белгиланган.\nЎз навбатида, қонун ҳужжатларида мустаҳкамлаб қўйилган ёшлар учун қўшимча кафолатлар, яъни бепул умумий ўрта, ўрта махсус ва касб-ҳунар таълими олиш, таълим муассасаларида ўқишга имтиёзли кредитлар тақдим этиш ҳуқуқлари мустаҳкамланган. Таълим муассасаларини битирганидан кейин ёшларнинг бандлигини таъминлаш, етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни уй-жой билан таъминлаш, ёшларнинг дам олиш ва соғломлаштириш ташкилотлари тизимини ривожлантириш ва бошқа шу кабилар қамраб олинган.\nҚонунда мукофотлар, стипендиялар белгилаш, таълим грантларини тақдим этиш, фан, маданият ва санъат соҳасида ижодий устахоналар ва мактабларни ташкил этишга кўмаклашиш, спорт секциялари фаолиятини ташкил этиш кабилар орқали амалга ошириш мумкин бўлган истеъдодли ёшларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш масалалари тартибга солинган.\nЎзбекистон Республикаси Биринчи Президентининг 2010 йил 28 июлдаги “Таълим муассасаларининг битирувчиларини тадбиркорлик фаолиятига жалб этиш борасидаги қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармонини рўёбга чиқариш мақсадида қонунда мамлакатимизда ёшлар тадбиркорлигини қўллаб-қувватлаш бўйича давлат томонидан чора-тадбирларни кўришга алоҳида ўрин ажратилган.\nУшбу соҳадаги ҳалқаро тажрибага назар ташлайдиган бўлсак, АҚШ ва Японияда ёшлар 13-14 ёшдан 29-30 ёшгача қилиб белгиланган. Германияда “кичик ёшдаги ёшлар” 14-18 ёш ҳамда “катта ёшдаги ёшлар” 18-27 ёшга бўлинади. Болгарияда 15 ёшдан 29 ёшгача, Россияда 15 ёшдан 30 ёшгача бўлган барча шахслар ёшлар тоифасига тааллуқли.\nМазкур қонун нафақат ёшлар, ёш оила, балки ёш мутахассис, ёшлар тадбиркорлиги тушунчаларининг мазмунини ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлади. Ёшларга оид сиёсатни рўёбга чиқариш, комплекс ташкилий-ҳуқуқий ва институционал чора-тадбирларни қабул қилишга йўналиш ва асос бўладиган Ўзбекистон Республикасида ёшларга оид давлат сиёсатининг асосий принциплари ва йўналишларини белгилади. Ёшларга оид давлат сиёсати соҳасидаги давлат бошқарувини ушбу жараёнда иштирок этадиган ҳар бир субъект ваколатларини мустаҳкамлаган ҳолда такомиллаштирди. Ўзбекистонда ёшларни ҳар томонлама рағбатлантирадиган қўшимча давлат кафолатларини кенгайтириш ва ўрнатишга, мамлакат иқтисодий ўсишининг локомотиви бўлган ёшлар ўртасидаги тадбиркорликни ривожлантиришга кўмаклашишга кенг йўл очди.\nҚонун нормалари ёшларга оид давлат сиёсатини рўёбга чиқаришда жамоат ташкилотларининг, аввало, ёшлар ташкилотларининг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органлари ва оммавий ахборот воситаларининг роли ҳамда ўрнини кучайтиради. Давлат дастурлари ва бошқа дастурларни ишлаб чиқишда, соғлом баркамол авлодни тарбиялашга доир тадбирларни уюштириш ҳамда ўтказишда, ёшларнинг жамият ҳаётидаги роли ва фаоллигини юксалтиришда, ушбу соҳадаги қонун ҳужжатлари талаблари бажарилиши устидан жамоат назоратини амалга оширишда фуқаролик жамияти институтлари муқаррар иштирокининг ҳуқуқий механизмлари мустаҳкамланди.\nҚонуннинг қабул қилиниши ёшларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари таъминланишига ҳуқуқий асос яратди. Бу борада масъул бўлган давлат органлари ҳамда бошқа ташкилотлар масъулиятини кучайтирди. Бу имкониятлар ёшларнинг ўз ижодий ва интеллектуал салоҳиятини рўёбга чиқаришига замин яратади.\nетакчи илмий ходими.


Баскетбол ўйини вақтида йиртилиб кетган кроссовка Nike акцияларининг «қулаши»га олиб келди\nЖаҳон 13:14 / 22.02.2019 19713\nАҚШда «Дьюк Блю Девилз» ва «Шимолий Каролина Тар Хилз» жамоалари ўртасидаги ўйиннинг 33-сониясида «Дьюк Блю Девилз» баскетболчиси Сион Уильямсоннинг Nike кроссовкаси йиртилиб кетди, деб ёзмоқда Business Insider. Трибунада ишқибозлар орасида АҚШ собиқ президенти Барак Обама ҳам бор эди.\nУильямсон паркетда сирпаниб кетган ва йиқилиб тушган, натижада унинг кроссовкаси бир неча қисмга йиртилиб кетди. Спортчи ўйинни давом эттира олмади ҳамда майдонни тарк этди, унинг жамоаси эса 72-88 ҳисобида мағлубиятга учради.\nВоқеа Уильямсоннинг тиззадан жароҳат олиши, «Дьюк Блю Девилз»га 12 йиллик шартнома доирасида форма етказиб берувчи бўлган Nike акцияларининг 21 февралда 1,5 фоизга пасайишига олиб келди. Компания акциялари қиймати ҳамон пасайишда давом этмоқда.\n«Биз маҳсулотимизнинг сифатига юқори даражада устувор аҳамият берамиз. Бу алоҳида ҳолат бўлса-да, биз муаммони аниқлаш учун ҳаракат қилмоқдамиз», - дея изоҳ беришган Nike’дан.\nУшбу ҳодиса фонида Nike’нинг рақобатчилари Adidas ва Puma Нью-Йоркда савдоларни 0,15% ва 1,63%лик ўсиш билан бошлади.


«Оҳангаронцемент» 9 ойда 95,9 млрд. сўм соф фойда кўрди - www.Voydod.net\nВсего на сайте: 459\nsayod2017, bulimsergo, Farruh_98\n«Оҳангаронцемент» 9 ойда 95,9 млрд. сўм соф фойда кўрди\nЖорий йилнинг дастлабки 9 ойида«Оҳангаронцемент» ОАЖ корхоналари маҳсулотларини сотиш натижасида 84,1 млрд. сўм даромад олди.\nКуни кеча корхона фаолиятининг 9 ойи якунларига бағишланган акционерлар йиғилиши бўлибўтди, дея хабар беради Uzreport.uz сайти. Корхона ҳисобот даврида 95,9 млрд. сўм миқдорида соф фойда кўрган,маҳсулотларни сотиш орқали тушум йил бошидан бери 84,1 млрд. сўмга кўпайган ва 315,4 млрд. сўмни ташкилқилган. Жамият устав капитали ҳисобот даврининг оҳиригача 4,9 млрд. сўмни, захиракапитали 268,3 млрд. сўмни ташкил қилган бўлса, тақсимланмаган фойда 367,9 млрд. сўмга етган.\nНатижада жамиятнинг узоқ муддатли активлари 9 ойда 355,9 млрд. сўмгача ўсди, компания пулжамғармаси эса 156,9 млрд. сўмга етди.


ЎИҲ тополмаётган Мулла Умарнинг ҳасби ҳоли ёйинланди\n18 май 2021, Тошкент вақти: 10:22\nТолибон пешвоси Мулла Умар.\nАфғонистондаги толиблар зоҳидона турмуш тарзи билан танилган ўз пешволари Мулла Умар ҳаётига оид ҳужжат ёйинлади. Ғарблик таҳлилчилар Толибон лидерининг таржимаи ҳоли айрим мужоҳидлар бошқа гуруҳ ва ташкилотлар сафига ўтиб кетаётган пайтда ёруғ кўрганига эътибор қаратмоқдалар.\nҲозирда Мулла Умар аллақачон дорилбақога риҳлат қилган бўлиши мумкинлигига оид гап-сўзлар урчиган. Бу каби мулоҳазалар Ўзбекистон Исломий Ҳаракати вакиллари томонидан яқинда тарқатилган баёнотдан ҳам ўрин олганди.\nАввалроқ ўзини Ўзбекистон Исломий Ҳаракати сўзчиси ўлароқ тақдим этган шахс Озодликка ҳаракат амири Амир Усмон Ғозийнинг овозли файл тарзидаги баëнотини етказган. Унда овоз соҳиби ЎИҲ Мулла Умардан масофаланганини таъкидлаган ва ИШИДни олқишлаган.\nЎзбекистон Исломий Ҳаракати амири Усмон Ғозийга нисбат берилган овоз мазкур баëнотда Толибон раҳбари Мулла Умарнинг тириклигини шубҳа остига олган ва унинг номидан иш олиб бораëтганлардан масофаланганлигини таъкидлаган:\n"Мулла Муҳаммад Умар соҳибнинг дарагини ўтган 13 йил мобайнида топа олмаганмиз", дея таъкидлаган хатибга кўра, "Мулла Умар бедарак ҳукмидадир ва бедарак ҳукмида бўлган ғойиб киши шариатга кўра, мусулмонларга амир бўла олмайди".\nКитобда Мулла Умар мадраса таҳсилини олгани айтилади, бу эса “у хат-саводи йўқ, оми одам” деган таъкидларга зиддир. Толибон раҳбари Афғонистонга совет қўшинлари бостириб кирганидан кейин ўқишни ташлаб кетгани урғуланади.


"Арсенал" бор эътиборини Рабёга қаратди » Бугунги футбол янгиликлари Узбекистон ва Жахон футболи спорт 2022\nGoal24.uz » Европа жамоалари » Англия » "Арсенал" бор эътиборини Рабёга қаратди\n"Арсенал" бор эътиборини Рабёга қаратди\nАдриен Рабиот бу ёзда Туринни хавфсиз тарк этади ва ҳар икки томон ўз йўлидан кетишга маҳкум. Аллегри футболчига унинг келажакдаги режаларининг бир қисми эмаслигини айтди ва спорт раҳбарияти билан яна 1 йиллик шартнома билан унинг кетишини бошқаради.\n"Севиля", "Барселона", "Манчестер Юнайтед" ёки "Нюкасл" каби клублар уни ўз сафларига қўшишга қизиқиш билдиришган, "Арсенал" таклифга охирги қўшилган.\nАртета ярим ҳимояга мушак қўшмоқчи ва француз футболчиси у излаётган хусусиятларга жавоб беради. Дарҳақиқат, баск мураббийи ўз номини столга қўйган, чунки унинг таркиби жамоа савиясини оширишга ёрдам беради, деб ҳисоблайди.\nАйни дамда "Ювентус" ўзининг бошланғич нархини 15 миллион еврога қўяди, бу "канонирлар" ва шу даражадаги ўйинчини сотиб олиш учун жуда қулай бўларди.\nУч томон ўртасидаги музокаралар аллақачон бўлиб ўтган ва барчаси Лондондан расмий таклиф билан чиқишга яқин эканидан далолат беради.\nҲафта ўйинлари анонси: «Ливерпул» пешқадамга қарши, «Арсенал» етакчиларсиз қолган «Сити» меҳмони


UzNews - Тошкент аэропортида биринчи расмий споттинг бўлиб ўтди\nUzbekistan Airports компанияси ташаббуси билан ўтказилган тадбирда 15 нафар споттер иштирок этди.\nТошкент аэропортида илк маротаба ''Кузги споттинг'' (самолётларни суратга олиш) расмий сафари бўлиб ўтди. Тадбирда пойтахт аэропортига кириш ва самолёт яқинида суратга олиш учун маҳаллий авиаташувчилар иштирок этди. Бу ҳақда Uzbekistan Airports хабар берди.\nСпоттерлар аэропортнинг замонавий қисмини, турли авиакомпаниялар, перрон, замонавий хизмат кўрсатиш ускуналари, багаж тизимининг самолётларини учиш-қўнишини суратга олиш имконини қўлга киритди. Бундан ташқари, меҳмонлар яқин келажакда йўловчилар учун очилиши керак бўлган янги чиқиш зали бўйлаб экскурсия ўтказдилар.\n"Бу воқеа, эҳтимол, узоқ вақт олдин содир бўлиши керак эди. Бироқ, кўпгина ҳолатлар туфайли аэропорт журналистлар, блогерлар ва, албатта, споттерлар учун ёпиқ объект эди. Лекин ҳамма нарса ўзгаради. Менга Ўзбекистонда биринчи расмий споттинг ўтказишни таклиф қилишганида, нима учун мумкин эмас деб айтдим. Барча хавфсизлик чораларига риоя қилган ҳолда буни амалга оширса бўлади. Бутун дунёда бу оддий амалиёт ҳисобланади. Булар авиация соҳасини камида учувчилар каби яхши кўрадилар ва улар бизнинг аэропортимизнинг меҳмони бўлиши керак", - дейди Uzbekistan Airports AЖ бошқаруви раиси Раъно Жўраева.\nЎзбекистонда биринчи споттинг 15 та авиафотографни жамлади. Келгусида Uzbekistan Airports компанияси бундай тадбирларни давом эттиришни, шунингдек, хорижий авиаташувчиларни иштирок этишга таклиф қилишни режалаштирмоқда. Шундай қилиб, компания ўзининг очиқлиги ва ҳамкорликка тайёрлигини намойиш этади.


Quva.uz - КЎЧМА САВДО ДЎКОНЛАРИ КАРВОНИ ЙЎЛГА ЧИҚДИ.\nКЎЧМА САВДО ДЎКОНЛАРИ КАРВОНИ ЙЎЛГА ЧИҚДИ.\n2020-04-04 16:07:58 90\nМамлакатимизда каронавирус инфекциясининг тарқалишини олдини олиш бўйича зарурий чоралар кўрилмоқда. Жумладан аҳоли ўртасида ОАВ, телевидения ва ижтимоий тармоқлар орқали кўчага чиқмаслиги, имкон қадар уйда қолишлиги юзасидан тарғибот ишлари амалга оширилмоқда.\nШу ўринда Қува туманининг чекка ҳудудларида истиқомат қилувчи аҳоли томонидан ҳақли эътирозлар келиб тушаётганлигини инобатга олиб туман сектор раҳбарлари, Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти туман бўлими, Ўзбекистон Республикаси Президентининг Қува тумани Халқ қабулхонаси, Бош вазир қабулхонаси, “Дехқон бозори” АЖ ва бошқа бир қатор масъул раҳбарлар ташаббуси билан “Кўчма савдо дўкони” ташкил этилди. Жорий йилнинг 4 апрель куни аҳоли учун арзон нархларда озиқ-овқат маҳсулотлари ортилган “Кўчма савдо дўкони” карвони бугун туманимизнинг чекка ҳудудлари томон йўлга чиқди.\nБу ерда аҳоли ўзлари учун зарур бўлган истеъмол товарларини арзон нархларда ҳарид қилдилар. Шу ўринда айтиш керакки ушбу “Кўчма савдо дўкони” туманимизнинг хар бир чекка ҳудудларида ўз фаолиятини давом эттиради.


Латофатли Лоланинг Москвада бўлиб ўтган концерт дастури ҳақида батафсил » PopCorn.uz - Шоу Бизнес олами хақиқати\nЛатофатли Лоланинг Москвада бўлиб ўтган концерт дастури ҳақида батафсил\nСана: 10.08.2016 1385 қайноқ\nЎтган якшанба яъни 7-август куни Москвада жойлашган катта “Космос” номли концерт залида латофатли Лоланинг жонли ижродаги яккахон концерт дастури бўлиб ўтди.\nЖонли ижро билан бирга, мухлислар билан бирга бўлган мулоқот барчани ҳайратлантирди. Концерт давомида хонанда томошабинлар билан худди қариндошлардек сўзлашди. Қолаверса, мазкур концертда мухлислар Лола билан бирга саҳнанинг ўзида дуэт куйлаш имконига эга бўлдилар.\nМеҳмонлар нафақат рақсга тушди, балки турган жойида хонанда билан бирга энг севимли қўшиқларини биргаликда ижро қилишди. Шунингдек, рақс дастурлари ҳам саҳналаштирилган бўлиб, унда Россиянинг машҳур хонандаси Полина Гагаринанинг концерт дастуридаги чиқишлари эсда қолган рақс гуруҳи иштирок этди. Қолаверса, гитарачи Жамшид Ражабов, ушбу дастурда “торт устидаги олча” ролини ўйнади десак, янглишмаймиз.\nМухлисларни ҳайратланишига сабаб бўлган концертнинг яна бир жиҳати хонанданинг ноодатий образлари бўлди. Лола бежирим ва нафис либослари билан ҳам барчани лол қолдирди.\nУшбу либослар ва яратилган образ учун у дугонаси дизайнер Зулфия Султонга алоҳида миннатдорчилик билдириб қолади. Бир сўз билан айтганда концерт аъло даражада ўтди ва буни тақдим этилаётган фотосуратлардан ҳам билиб олишигиз мумкин бўлади. Марҳамат. Томоша қилинг ва ўз фикр-мулоҳазаларингизни билдиринг.


Александр Матросов… ўзбек ўғлони бўлганми?\n10.03.2018 19:00 0 2053\nНоми Иккинчи жаҳон уруши тарихига олтин ҳарфлар билан ёзилган Александр Матросов ким, қайси мард отанинг фарзанди бўлган?..\n1943 йилнинг қаҳратон қиши. Иккинчи жаҳон уруши фронтларида совет давлати ва совет ижтимоий тузумининг қисмати ҳал бўлаётган кунлар. Олаётган нафасингиз ҳам музлаб қоладиган қиш бўлганига қарамай, аҳоли яшайдиган ҳар бир даҳа, ҳар бир кўприк, ҳар бир уй учун ҳаёт-мамот жанги кетаётган, душман отаётган ўқ ва снарядлар ёмғиридан чўчиб, окопдан бошини кўтара олмай қолган жангчилар олға ундалаётган, жанговар буйруқни бажармаган жангчилар эса шу заҳоти отиб ташланаётган қиёмат қойимдан иборат дақиқалар, соатлар, кунлар…\nФронтга ўз хоҳиши билан борган бошқа курсантлар қатори Александр Матросов ҳам 1943 йил январида жанг майдонига киради. У шу йилнинг 15 февралидан бошлаб 91-алоҳида Сибир кўнгилли бригадасининг 2-алоҳида ўқчи батальони таркибида ҳарбий хизматни ўтай бошлайди. 1943 йил 27 февралда Иккинчи жаҳон уруши тарихига олтин ҳарфлар билан ёзилган жанговар воқеа рўй беради. Шу куни батальон Псков вилоятининг Черёмушки қишлоғи яқинидаги таянч пунктни эгаллаш учун ҳужумга ўтади. Жангчилар ўрмондан чиқишлари биланоқ пулемётлардан отилган ажал ёмғирига дуч келадилар. Ўқ қишлоқ йўлини тўсиб турган немисларнинг учта дзоти – учта пулемёт ўрнатилган истеҳкомдан тинимсиз тариллаб отилиб турарди. Душманнинг ўт сочаётган нуқталарини яксон қилиш учун икки кишидан иборат ҳужумчи гуруҳлар юборилди. Кўп ўтмай икки дзот ер билан яксон этилди. Учинчи пулемёт эса қишлоққа кираверишдаги жарликни ўққа тутишда давом этарди. Бу пулемётнинг «овозини ўчириш» учун душман томонга оддий аскарлар — Александр Матросов билан Пётр Огурцов эмаклаб кетишди. Душман ўқи Огурцовга теккач, Матросов вазиятни қўлига олиб, ўқ ёғилаётган томонга иккита гранатани улоқтирди. Ҳайтовур, пулемётнинг «овози ўчди». Аммо кўп ўтмай пулемёт яна «тилга киради». Истеҳкомга яқинлашиб қолган Матросовда фақат битта имкон қолди — у пулемёт ўқлари учиб чиқаётган жойга — амбразурага шартта ўзини ташлади!\nМатросовнинг бу жасорати билан батальон олдига қўйилган жанговар топшириқ тўла бажарилди — батальон душманнинг қаршилигини енгиб, ҳужумга ўтди! Бу мислсиз жасорати учун 1943 йил 19 июлда қизил аскар Александр Матросов (ҳалок бўлганидан кейин) Совет иттифоқи қаҳрамони унвони билан тақдирланди.\nМатросовнинг бу тарихий жасорати уруш йилларида кўп тарғиб ва ташвиқ қилинди. Унга бағишланган юзлаб шеърлар, очерклар, мақолалар ёзилди. Шу жасорат ва унинг тарғиботи таъсирида 1941 — 1945-йиллардаги урушда 500 дан зиёд жангчи Матросов жасоратини такрорлади.\nШу нарса ғаройибки, Матросов жасоратини «такрорлаган» жангчилардан бири хўжандлик ўзбек йигити Тўйчи Эрйигитов бўлиб, у Матросовдан олдин душман дзотини ўз бадани билан ёпиб, қуролдош ўртоқларининг зафарли ҳужумга ўтишларига шароит яратган эди.\nЯқин-яқингача совет халқи фақат бир нарсани билган, холос: Александр Матвеевич Матросов 1924 йил 5 февралда Екатеринослав шаҳрида туғилган. Дастлаб Ульянов вилоятининг Мелексек ва Иваново шаҳарларидаги болалар уйида, кейин Уфа шаҳридаги болалар меҳнат колониясида тарбияланган. Шу ердаги мактабнинг еттинчи синфини тугатганидан сўнг колония тарбиячисига ёрдамчи бўлиб ишлаган. Уруш бошланган кунларда 17 яшар навқирон йигит Александр Матросов фронтга кўнгилли бўлиб бориш учун бир неча марта ариза ёзган. Ниҳоят, 1942 йил сентябрида у ҳарбий хизматга олиниб, Оренбургдаги пиёда аскарлар билим юртига ўқишга юборилган.\nАйрим манбаларда Бошқирдистоннинг Кунакбаево (Қўноқбой) қишлоғида туғилган Шокирзян Юнусович Муҳамедёнов Матросовнинг отаси сифатида тилга олинади. Александр гўё отаси иккинчи марта уйланганидан сўнг уйидан қочиб кетиб, Уфа шаҳридаги болалар меҳнат колониясига бориб қолган. Бошқа бир манбада ёзилишича, Матросов Ставропол уезди Саратов губернияси(ҳозирги Ульянов вилояти)нинг Високий Колок қишлоғида туғилган; эри вафот этганидан сўнг уруш йилларида уч фарзанди билан қолган онаси ноиложликданми ё бошқа сабаб биланми, Александрни Мелексек қишлоғидаги болалар уйига берган.\nМатросовнинг кимлиги, кимнинг фарзанди эканлиги масаласига оид аниқ маълумотнинг йўқлиги ҳар қандай кишида бундай мулоҳазани уйғотиши табиий: демак, у ночор оилада туғилган ва у болалар уйига топширилган вақтда отаси бўлмаган. Одатда шундай болалар ўтган асрнинг 20-йилларидан бошлаб болалар уйидан паноҳ топганлар. Александр Матросовнинг ҳам отадан етим қолган шундай болалардан бири эканлиги шубҳасиздир.\nЯқинда қутлуғ 90 ёшини нишонлаган атоқли олим, фалсафа фанлари доктори Қўчқор Хоназаров ажойиб ҳаёт йўлини босиб ўтган. Ўзбек ёшларидан биринчи бўлиб Москва давлат халқаро муносабатлар институтини тугатган Қўчқор ака Иккинчи жаҳон урушида жангчи сифатида қатнашиб, бир неча марта оғир жароҳат олган, мамлакат ичкарисидаги бир нечта ҳарбий госпиталда ётган. Шундай пайтлардан бирида бўлса керак, у Матросовнинг ота-онаси тўғрисидаги «миш-миш»лардан яна бирини эшитган. Қўчқор аканинг 90 йиллиги муносабати билан чоп этилган «Ҳақиқатни билишнинг олис йўли» («Долгий путь познания», 2017) китобида у бизни қизиқтирган масала бўйича шундай маълумот берган:\nБошқирдистон пойтахти Уфадан ўнлаб километр нарида ёш бошқирд-татар оиласи яшаган. Бу оилада ота ва онадан ташқари, уларнинг беш яшар фарзанди — ўғли ҳам бўлган. Она касалликка чалиниб, вафот этган. Хотинсиз қолган эр иккинчи марта уйланган. Уларнинг ҳар иккиси ҳам ишлагани учун бола қаровсиз қолган. Улар ўйлаб-ўйлаб, беш ёшли болани болалар уйига бериб, ҳукумат қаровига ўтказишни маъқул кўришган. Боланинг исм-фамилияси болалар уйида ишлаган рус аёлларига ғалати кўринган. «Болалар уйидаги ҳамма болалар Коля, Миша, Андрюша сингари таниш исмлар билан аталган бир пайтда бу янги болани Шукурзян Мансурзянов дегунча оғзимиз қийшайиб кетади. Шукурзянни Шурик дея қолайлик. Мансузяни нимаси? Мансурзян бўлди нима-ю, Матросов бўлди нима?..», – дейишган. «Қайтага Матросов сўзининг жаранглашини қаранг! Матросов-а!!», – дейишган аёллар. Шу-шу, болалар уйига янги келган бола Александр Матросов бўлиб кетган.\nБу версия муаллифи Қўчқор Хоназаровнинг фикрига кўра, Шукурзян Мансурзянов — Александр Матросов бошқирд-татар йигитидир.\nАтоқли олим, тарих фанлари доктори Ҳамид Зиёев узоқ йиллар мобайнида Сибирдаги илмий марказ ва архивларда ишлаб, Сибир ва Волгабўйидаги ўзбеклар тарихи бўйича ўнга яқин китоб эълон қилган. Бу китоблардан маълум бўлишича, ўртаосиёликлар ХII-ХIII асрлардаёқ савдо карвонлари билан Сибирга борганлар. Кейинчалик турли тарихий воқеалар бухоролик, тошкентлик ва Ўрта Осиёнинг бошқа шаҳарларида яшаган ўзбекларнинг Сибирга кўчиб боришлари ва «сибирлик ўзбеклар» этнонимининг пайдо бўлишига сабаб бўлган. Бу жараён Ўрта Осиё Россия империяси қўшинлари томонидан забт этилганидан кейин ҳам давом этган. Чор маъмурияти ҳам, совет ҳуқуқ-тартибот органлари ҳам нафақат минглаб кишилар, ҳатто минглаб оилаларни Сибирга сургун қилганлар.\nҲамид Зиёев «Сибир, Волга ва Урал бўйидаги ўзбеклар» (Т., 2003) китобида ўзбекларнинг Сибир кенгликларига бориши тарихига оид қизиқарли маълумотларни бериб, бундай хулосани айтган:\n«ХХ аср бошларида бухороликлар ва тошкентликларнинг татарлар билан алоқаси янада кучайиб кетди. Татарлар сон жиҳатдан кўпчиликни ташкил этганлиги туфайли Сибирдаги бухороликлар мактаб ва олий ўқув юртларида татар тилида маълумот олдилар. Дарсликлар, қўлланмалар, газета ва журналлар ҳам татар тилида нашр этилган. Шунинг учун ҳам бу ердаги бухороликлар ва тошкентликлар ўз она тилини маҳаллий тил, татар тилини эса адабий тил ҳисоблайдилар…\n…Кейинги юз йил давомида Сибирдаги бухороликлар ва тошкентликлар ота-боболарининг асл ватани бўлган Ўрта Осиё билан алоқа қилмай қўйдилар. Чунки улар Сибирнинг ҳақиқий маҳаллий аҳолисига айланиб кетди. Пировардида ўзбеклар тил ва урф-одатлар жиҳатидан бир-бирига анча яқин бўлган татарларга қўшилиб кетдилар».\nБу сатрлардаги «татарлар» сўзи ёнига «бошқирдлар» сўзини ҳам қўшсак, тўғрироқ бўлади. Бу икки миллатни бир-биридан ажратадиган миллий белгилар бўлишига қарамай, улар тил нуқтаи назаридан ҳам, урф-одатлар нуқтаи назаридан ҳам бир-бирига ғоят яқин. Ана шу икки миллат билан ассимиляцияга киришган бухоролик ва тошкентликлар орасида Шукуржон ва Мансуржон исмлари оз бўлмаган. Бу киши исмларининг ўзбек ва татар-бошқирд тилларининг яқинлашиши (ассимиляцияси) натижасида Шукурзян ва Мансурзян бўлиб кетган бўлиши табиий. Шундай экан, ўзбек ўғлони Шукуржон Мансуржонов тақдир тақозоси билан Александр Матросов бўлиб кетган десак, балки хато бўлмас.\nҲар ҳолда бу масалани чуқурроқ ўрганиш тарихчи олимлар олдида турган долзарб вазифалардан биридир.\nНаим КАРИМОВ, ЎзФА академиги\nАлександр Матросов Иккинчи жаҳон уруши\nХориж 26/09, 16:07\nАвстралияда иккинчи жаҳон урушидан қолган ўқ-дорилар портлади\nХориж 12/08, 19:15\nФранцияда Иккинчи жаҳон урушидан қолган бомба топилди\nМаданият 27/07, 12:11


Хисоб юритиш жараёнининг умумий тавсифи » Huquqshunoslik » Referat » Referat | Haqida\nAsosiy / ReferatHuquqshunoslik Хисоб юритиш жараёнининг умумий тавсифи\nХисоб юритиш жараёнининг умумий тавсифи\nFayl hajmi 38,36 kB\n1. Бухгалтерия ҳисоби\n2. Хўжалик ҳисоби\n3. Тижорат таҳлили (маркетинг таҳлили)\nБухгалтерия ҳисоби ички бошқариш ва ташқи истеъмолчилар-нинг мақсадлари учун жорий ва якуний ахборотни олиш билан кор-хоналар, ташкилотлар ва муассасаларнинг хўжалик фаолияти устидан узлуксиз ва ўзаро боғлиқ бўлган кузатиш ва назорат қилиш тизими-дан иборат.\nБухгалтерия ҳисоби ёрдамида хўжалиқда мавжуд бўлган ҳар хил турдаги моддий қийматликлар ва пул маблағларининг миқдори, бошқа корхона ва ташкилотлар билан ҳисоб-китобларнинг ҳолати, ундаги бошқа ресурсларнинг умумий ҳажми ҳақида маълумотлар олинади; тайёрланган материаллар, ишлаб чиқарилган ва сотилган маҳсулот ҳажми ва таннархи аниқланади; хўжалик фаолиятининг мо-лиявий натижалари-фойда (соф даромад) ёки зарар ҳисоблаб чиқила-ди; корхонанинг рентабеллиги ҳамда корхона ва унинг таркибий қисмларининг бошка қатор кўрсаткичлари ҳисоблаб аниқланади.\nБухгалтерия ҳисобида ҳам тезкор ва статистика ҳисобидаги каби барча ўлчагичлар-натура, меҳнат ва пул ўлчагичлари қўлланилади. Лекин унда пул (кийматли) ўлчагичга алоҳида аҳамият берилади, чунки у бухгалтерия ҳисобининг умумлаштирувчи кўрсаткичларини олиш имконини беради. Шунинг учун пул ўлчагичда бухгалтерия ҳисобининг барча объектлари, гарчи улар натура ва меҳнат ўлчагич-ларида акс эттирилган бўлса ҳам, албатта, пул ўлчагичида ифодала-нади. Хўжалик ҳодисалари ҳақидаги маълумотлар статистика ҳисоби томонидан тезкор ва бухгалтерия ҳисоби корхона, ташкилот ва муас-сасаларда мустақил равишда ҳисобланадиган дастлабки ҳисобдан баъзи маълумотлар статистик кузатувнинг алоҳида шакллари-қайта рўйхатга олиш ва текширишлар ёрдамида олинади. Узлуксиз кузатиб бўлмайдиган оммавий ҳодисаларни тавсифлаш учун дастлаб кузатиш усулидан кенг фойдаланилади.\nСтатистика ҳисобининг кўрсаткичларини ҳисоблаб чиқиш учун ҳам барча мавжуд ўлчагичлар натура, меҳнат ва пул ўлчагичларидан, ўрганилаётган ҳодисанинг мазмуни ва қўйилган вазифаларига қараб фойдаланилади.\nПул ўлчагичи ёрдамида бухгалтерия ҳисоби, масалан, қуйидаги умумлаштирувчи кўрсаткичларни беради: корхонанинг барча маблағ-лари ҳажми, ишлаб чиқаришга қилинган харажатлар, давр харажатла-ри, кўзда тутилмаган харажатлар, маҳсулотнинг ишлаб чиқариш тан-нархи, реализациядан олинган ялпи тушум, моржинал (энг катта ял-пи) фойда ва шу кабилар.\nБухгалтерия ҳисобининг энг муҳим хусусиятларидан бири шундаки, унда барча хўжалик муомалалари ёппасига қайд қилинади. Бу нарса барча хўжалик жараёнларининг тўла тавсифини олиш учун зарурдир.\nБухгалтерия ҳисобининг бошқа хусусияти, унинг ҳужжатлани-шидир. Бухгалтерия ҳисоби тизимида қайд қилинадиган ҳар бир муомала дастлаб ҳужжатлаштирилиши керак. Ҳужжат бухгалтерия ҳисоби маълумотларининг ягона манбаи ҳисобланади. Барча муома-лаларни қамраб оладиган ҳужжатларнинг мавжудлиги бухгалтерия ҳисоби маълумотларидан моддий жавобгар шахслар фаолияти усти-дан назорат қилиш учун фойдаланиш ва бошқариш учун асосланган маълумотлар олиш имкониятини беради.\nБухгалтерия ҳисобида йиғма якунланган кўрсаткичларни олиш учун йиғилган маълумотларни илмий ишлашнинг махсус усулларидан фойдаланилади. Бу усулларнинг муҳим хусусиятлари шундан иборатки, улар алоҳида ажратиб олинган корхона, ташкилотлар ва муассасаларнинг бутун хўжалик фаолиятини узлуксиз ва ўзаро боғланган ҳолда акс эттирилишини таъминлайди.\nБухгалтерия ҳисобининг маълумотлари айрим корхона, ташки-лот ва муассасалар ҳамда маълум бир компания (бирлашма) таркиби-га кирадиган корхоналар гуруҳи бўйича бошқарув қарорларини қабул қилиш ва уларнинг ишини аудит қилиш учун аудит манбаи сифатида хизмат қилади. Бухгалтерия ҳисобининг қатор кўрсаткичлари умум-лаштирилган кўринишда корхонанинг молиявий ҳолатини баҳолашда ишлатилади. Умумлаштирилган кўрсаткичларнинг бир гуруҳи фао-лиятни баҳолашда кўпинча бухгалтерия ҳисобининг маълумотларига асосланадиган статистика ёрдамида олинади.\nЮқорида бухгалтерия ҳисобини ички ва ташқи фойдаланувчилар томонидан бошқарув қарорларини қабул қилиш учун зарур бўлган ахборотни ўлчайдиган, ишлайдиган, "ғалвирдан ўтказадиган" ва тайёрлайдиган тизим сифатида таърифладик. Бозор иқтисодиёти шароитида бухгалтерия ҳисобининг ягона тизими ўзаро боғлиқ бўлган-молиявий ва бошқарув ҳисобдан иборат. Бошқарув ҳисоби раҳбарият томонидан ички фойдаланиш учун ўлчаниладиган ишланадиган ва топшириладиган ҳисоб ахборотининг барча турларини ўз ичига олади. Молиявий ҳисоб раҳбарият томонидан фирма ичида ишлатиладиган ахборотдан ташқари, ташкилотдан ташқаридагиларга хабар қилинадиган ахборотдан иборат бўлади.\nХалқ хўжалик ҳисобининг ҳар бир тури-тезкор, статистика ва бухгалтерия корхоналарни, ҳудудлар ва республика бошқарув жараёнида маълум роль ўйнайди.\nҲисобнинг ўзаро чамбарчас боғланган учта тури халқ хўжалик хисобининг ягона тизимини ташкил килади. Бу тизимнинг тўғри тузилиши ва доимий ривожлантирилиши бозор иқгисодиёти шароитида муҳим аҳамият касб этади.\nХўжалик ҳисобининг предмети – ишлаб чиқаришни бошқариш учун истеъмолчиларга тез ва объектив ахборот етказиб беришдир. Унинг айрим турлари шу жараённинг алоҳида-алоҳида томонларини акс эттиради. Хўжалик ҳисоби барча турларининг мақсади-корхона, ташкилот раҳбариятига хўжалик фаолиятини имкон қадар унумли амалга ошириш ва ишлаб чиқаришнинг энг юқори самарадорлигини таъминлашга эришиш мақсадида хўжалик фаолиятининг бориши ҳақидаги ахборотни етказиб беришдир. Ҳисобнинг ҳар бир тури шу мақсадга эришишга ёрдам беради. Ҳисобнинг барча турларининг вазифалари умуман олганда бир хилдир, лекин улар алоҳида олинган объектларга нисбатан ҳал этилади.\nСтатистика ҳисоби бухгалтерия ҳисобининг, айниқса, якуний маълумотлари (ҳисобот кўрсаткичлари)дан кенг фойдаланади. Бунда у бу маълумотлардан баъзи тармоқлар ва халқ хўжалиги миқёсида ҳар хил умумлаштирувлар учун заминий материаллар сифатида фойдаланади. Ўз навбатида бухгалтерия ҳисоби ҳам кўп ҳолларда статистиканинг маълумотларидан фойдаланади. Жумладан, ишчиларнинг иш ҳақини аниқлашда статистика усуллари билан ҳисоблаб топилган ишлаб чиқариш нормаларини бажарилиши кўрсаткичларидан фойдаланилади.\nХўжалик ҳисоби уч турининг ўзаро боғлиқлиги ягона дастлабки ҳужжатлаштиришдан фойдаланиш билан таъминланади. Ягона дастлабки ҳужжатлаштириш деганда ҳисобнинг барча турларидаги муомалаларни акс эттириш учун бир турдаги маълумотлардан ва бир турдаги ҳужжатлардан фойдаланиш тушунилади. Бундай амалҳисоб кўрсаткичларидаги қарама-қаршиликларни бартараф қилади ва ҳисобдаги параллеллик билан ишлашни юзага келтиради.\nХўжалик ҳисоби устидан раҳбарлик қилиш Иқтисодиёт вазирлиги ва Статистика Давлат Қўмитасига юкланган. Бухгалтерия ҳисобига услубий раҳбарлик қилиш Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигига юклатилган.\nХўжалик ҳисобининг ҳар хил турлари ва унинг бутун тизими узлуксиз ривожланиб боради. Дастлабки маълумотларни йиғиш, техникаси, ишлаш услублари яхшиланиб бормоқда.\nШуни таъкидлаш лозимки, халқаро стандартларига жавоб берадиган ва бозор иқтисодиёти хусусиятларига мос келадиган ҳисобнинг янги тизимини ишлаб чиқишда, олимлар ва амалиётчилар ривожланган бозор иқтисодиётидаги мамлакатларда бу соҳада яратилган нарсаларга кўр-кўрона ёндошаётганлари йўқ. Лекин хориж мамлакатларининг амалиётини ўрганиш, уларни чуқур ва ҳар томонлама таҳлил қилиш Ўзбекистон Республикасида хўжалик ҳисобини такомиллаштириш имкониятини беради.\nХўжалик ҳисобининг вазифалари иқтисодиёт ривожланишининг ҳар бир босқичида амалга оширилаётган хўжалик сиёсати билан белгиланади. Республика халқ хўжалиги ривожланишини бозор муносабатлари механизмини чуқурлаштиришга йўналтириб, Ўзбекистон Республикаси ҳукумати уни бозор иқтисодиёти қонунлари асосида амалга оширмоқда. Бу қонунлар Республикамизни мустақил давлат сифатида ривожлантириш бўйича олдига қўйилган мақсадлар ва вазифаларга биноан ишлаб чиқаришни жамият томонидан тўғридан-тўғри, онгли равишда тартибга солишнинг объектив зарурият эканлигани англатади. Республика олдида турган вазифаларни амалга ошириш учун уларни халқ хўжалигининг барча босқичларида бажарилишини назорат қилиш талаб қилинади. Бошқариш мақсадлари учун ахборотни шакллантиришнинг муҳим воситаси ҳисобланган хўжалик ҳисоби айнан шу мақсадларга хизмат қилади.\nДемак, хўжалик ҳисобининг асосий вазифаси унда акс эттириладиган объектларни бошқариш учун маълумотларни йиғиш, уларни фильтрлаш ва керакли ахборотни шакллантиришдан иборат.\nБухгалтерия ҳисобига тааллуқли адабиётларда ҳисобнинг вази-фалари унинг функциялари билан чалкаштирилади. Жумладан, баъзи муаллифлар ҳисобнинг вазифаларига хўжалик маблағларининг ҳара-катини акс эттириш, хўжалик фаолиятининг натижаларини аниқлаб топиш, ҳисобот тузиш ва шу кабиларни киритишади. Бошқача қилиб айтганда, улар ҳисобнинг вазифалари деганда, ҳисобнинг ўзини анг-латадиган ва ҳисобнинг ўзи томонидан бажариладиган унинг функ-цияларини тушунишади. Ҳисобнинг вазифаларини бундай тушуниш мутлақо нотўғридир. Агар ҳисобнинг вазифаларига унинг функция-лари киритилса, унда уларга ҳужжатларни тузиш, ҳисоб ёзувларини ёритиш ва бошқаларни ҳам киритишга тўғри келади, бу эса нотўғ-ридир.\nБухгалтерия ҳисобини ислоҳ қилиш бир қатор қарор ва қонун-ларни қабул қилиниши билан боғлиқ. Масалан, 1999 йил 5 февральда Ўзбекистон Ресиубликаси Молия вазирлиги томонидан тасдиқланган "Маҳсулот (иш хизматлар)ни ишлаб чиқариш харажатларининг тар-киби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғриси-да»ги Низом, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томо-нидан 1996 йил 30 августда қабул қилинган «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонун, бухгалтерия ҳисобини Миллий стандартлари-нинг тасдиқланиши ва амалга киритилишидир.\nБухгалтерия ҳисоби ахборотларидан фойдаланувчиларни шарт-ли равишда уч гуруҳга ажратиш мумкин:\n- корхонани бошқарувчилар;\n- корхонанинг ташқарисида жойлашган ва унинг молиявий фао-лиятидан бевосита манфаатдор бўлганлар;\n- корхонага нисбатан билвосита молиявий қизиқиш билдиради-ган шахс ва гуруҳлар.\nБошқарувчилар бошқарув фаолиятида назорат, қарор қабул қилишда ахборотга муҳтождирлар. Масалан, маҳсулотларнинг сотиш баҳоси, харажатлар таркиби, талаб, рентабеллик кўрсаткичлари тўғрисидаги ахборотлар шулар жумласига киради.\nКорхона ташқарисидаги ахборот истеъмолчиларига ҳиссадор-лар, кредиторлар, банклар ва бошқа бевосита манфаатдор гуруҳлар киради. Улар корхона олган фойда миқдори, молиявий мажбурият-ларнинг бажарилиши ҳақида маълумотга эга бўлишга қизиқишади.\nУчинчи гуруҳ ахборот истеъмолчиларига ҳар хил жамоат таш-килотлари, ижтимоий фондлар, клуб аъзолари киради.\nБухгалтерия ҳисобининг яна бир вазифаси корхоналар фаолияти натижалари ҳақидаги ахборотни ўлчаш ва тақдим этишдир. Бу нати-жаларни компаниянинг фойдаланиш режаларидаги мақсадларига эришишдаги муваффақиятлар қандай ва унинг лидвидлиги қандай эканлиги ҳақидаги маълумотларга эга бўлган умумий мақсадга йўналтирилган молиявий ҳисоботдан топиши мумкин. Ҳақиқий ва потенциал инвесторлар, бу ҳисоботларни таҳлил қилиб, компаниянинг келажакдаги молиявий истиқболлари қандай, унга маблағларни қўйишга арзийдими ёки йўқми эканлиги ҳақида хулосалар чиқаришга ҳаракат қиладилар. Ҳақиқий ва потенциал кредиторлар, компаниялар фоизлар тўлаш ва ўз вақтида қарзларни узиш учун етарли пулларга эгами ёки йўқми эканлиги билан қизиқишади.\nБилвосита (эгри) молиявий манфаатдорли фойдаланувчилар бухгалтерия ахборотидан фойдаланувчилардан энг муҳим ҳисоб-ланган давлат ва ижтимоий гурухлардан иборат.\nСолиқ органлари бюджетга маҳаллий солиқлар, иш ҳақига соли-надиган солиқлар ва ижтимоий суғуртага ажратмалар, пенсия фонд-лари, иш билан таъминлаш фонди, мулклар, транспорт воситалари солиқлари, акциз йиғимлари ва қўшилган қиймат солиқлари ва ҳоказолар бўйича тўловларнинг тўғрилигини назорат қилади.\nТартибга солувчи органлар компанияларнинг кучлилик ахборотини давлат, вилоят ва шаҳар даражасидаги бир ёки бир нечта тартибга солувчи органларга тақдим этадилар. Масалан, акциялари очиқ сотиладиган барча компаниялар қимматли қоғозларнинг чиқарили-шини, ҳарид қилинишини ва сотилишини тартибга солиб турувчи қимматли қоғозлар ва биржа операциялари бўйича комиссияларга мунтазам равишда ҳисобот топшириб туришлари керак. Биржаларида рўйхатга олинган компаниялар ўз биржаларига махсус молиявий ҳисоботларни топшириб туришади.\nИнвестор ва кредиторларга маслаҳат берувчи ҳам молиявий фаолият ва бизнеснинг истиқболларига билвосита манфаатдордир. Истеъмолчилар гуруҳи, ҳаридорлар ва умуман жамият барча корхоналар ва корпорацияларнинг молиявий ҳолати ва фойдалари билан тобора кўпроқ қизиқадилар, чунки улар инфляцияга, атроф-муҳитга, ижтимоий муаммоларни ечишга ва ҳаётнинг сифатига ўз таъсирини кўрсатади.\nҲисобнинг айрим турлари халқ хўжалигининг барча участкаларида ресурсларнинг мавжудлиги ва ўзгаришлари устидан кузатиб туриш имконини беради. Бунда бухгалтерия ҳисоби алоҳида аҳамиятга эга. Унинг ёрдамида корхонанинг моддий ва пул маблағларининг ҳолати ва уларнинг сарфланишини бошқариш устидан кузатиш ўрнатилади, менежерлар, жавобгар шахслар ҳаракати назорат килинади, маҳсулот тайёрлаш чиқимлари ҳисоблаб топилади ва ҳоказо.\nХўжалик ҳисобининг навбатдаги вазифаси - хўжалик ҳисоби (хозрасчет) ни мустаҳкамлашга ёрдам беришдан иборат.\nКорхоналарнинг кўпчилиги (айниқса, кичик ва ўрта бизнес корхоналар) хўжалик ҳисоби асосида иш юритадилар. Хўжалик ҳисоби ишлаб чиқариш жараёнида минимал моддий ва меҳнат сарфларини қилиб, максимал самарадорликка эришишга йўналтирилган хўжалик-ни юритиш усули ҳисобланади.\nХўжалик ҳисобининг моҳияти корхоналарнинг ўз харажатларини ўзлари қоплаш ва рентабелликдан иборат. Уни амалга ошириш учун ходимларнинг энг яхши натижаларга эришишидаги моддий манфаатдорлиги ва уларнинг ишлари якунлари учун моддий жавобгарлигини таъминлаш зарур.\nМазкур тадбирларнинг барчасини ҳаётга тадбиқ этиш учун талаб қилинадиган барча маълумотлар ҳисоб турлари томонидан тайёрлаб берилади.\nБозор иқтисодиётидаги хўжалик ҳисоби олдида турган вазифа-ларни ечилиши асосан ҳар хил хўжалик амалларини самарали бошқа-ришдан иборат. Шундай қилиб, хўжалик ҳисоби фаолиятни бошқа-риш мақсадида юритилар, бошқарув қарорлари эса хўжалик ҳисоби-дан олинган маълумотларга қараб қабул қилинар экан. Демак, ҳисоб ва бошқарув - бу ягона бутунликнинг икки қисми бўлиб, уларни бир-бирларидан ажратиб бўлмайди.\nБу қоиданинг муқаррарлигига қарамасдан, гарчи ҳисобга бошқа-рув функцияси сифатида қаралса ҳам у (ҳисоб) кўп йиллар мобайнида бошқарувдан ажратиб қўйилган эди. Ҳисобга техника ишлари сифа-тида қараш ва уни қарор қабул қилиш жараёнидан ажратиб қўйиш мутлақо нотўғри бўлибгина қолмай, балки ҳеч нарса билан оқланмай-диган зарардир. Агар ҳисоб хизматчилари амалга оширилаётган операцияларни фақат бепарволик билан қайд қилиб борсалару, қарор қабул қилиш учун керакли ахборотни, бу муомалаларнинг содир бўл-ганидан маълум бир вақт ўтганидан кейин бошқа бўлим хизматчила-ри тайёрласа, унда корхона фаолиятини самарали бошқаришга туза-тиб бўлмайдиган зарар етказилган бўлади.\nЮқорида келтирилган вазифалардан ташқари халқ хўжалик ҳисоби бошқа вазифаларни ҳам бажаради. Масалан, у хўжаликдаги имкониятларни юзага чиқариш ва улардан фойдаланишга таъсир кўрсатади. Унинг маълумотлари бўйича ишлаб чиқаришни кенгайтириш имкониятлари, асбоб-ускуналаридан фойдаланишни яхшилаш, маблағларни унумсиз сарфлаш сабаблари аниқланади, корхона хўжа-лик фаолиятидаги камчиликларни бартараф қилиш ва уни яхшилаш йўллари белгиланади.\nХалқ хўжалик ҳисоб (учёт) ини режалаштириш, фаолиятни иқтисодий баҳолаш, назоратини ташкил этиш, истиқболини белгилаш бошқаришнинг таркибий қисмлари сифатида узвий боғлиқдир.\nКорхоналар иқтисодий кўрсаткичлар асосида бошқарилади. Бу кўрсаткичлар иқтисодий объектлар, воқеалар ва жараёнларнинг иқти-содий ҳолатини миқдорий ва сифат мазмуни билан чамбарчас боғлиқ-ликда акс эттиради.\nРежалаштириш бошқарув объекти ҳаракатининг талаб қилина-диган даражаси, нормативини аниқлайди ва назорат қилади.\nТезкор-техника, бухгалтерия ва статистика ҳисоблари бошқари-ладиган объектлар устидан кузатув олиб боради ва ишларнинг ҳақиқий ҳолати ҳақида ахборот беради. Режа ва ҳисобот ахбороти воситасида хўжалик фаолиятига баҳо берилади, унинг натижасига таъсир этган омиллар таҳлил қилинади, ишлаб чиқаришнинг боришини тартибга солиш бўйича асосланган қарорларни қабул қилиш учун хулосалар шаклланади ва таклифлар ифодаланади.\nКорхоналарда ҳозирги пайтда амал қилинаётган бухгалтерия ҳи-соби хўжалик ҳисобининг бошқа турларига қараганда етакчи ўринга эгалиги билан тавсифланади. Одатда статистика ва тезкор техника ҳисоби билан иқтисодий ва технологик бўлимлар ва бошқа хизмат қисмлари алоҳида ажралган ҳолда, олинган маълумотларни бир-биро-вига боғламасдан ва умумлаштирмасдан шуғулланишади. Бунинг са-баби - корхонадаги статистика ва тезкор-техника ҳисобида ташкилий расмийлаштирилган тизимнинг йўқлигидир.\nТезкор ҳисоб кўпинча хўжалик муомалалари содир бўлаётган жойлар (цех, участка, иш жойи, омбор ва ҳоказолар)да ташкил қили-нади. Унинг маълумотлари молиявий ҳамда бошқарув ҳисоби доира-сида корхона фаолиятига (моддий-техника таъминоти маҳсулот ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатиш, шартномаларнинг бажарилиши, маҳ-сулот сифатини ҳисобга олиш, назорат қилиш ва ҳоказолар) кунда-лик, жорий раҳбарлик қилиш ва бошқариш учун ишлатилади. Бу маълумотлар ҳужжатлар билан расмийлаштириш йўли билан ёки оғзаки шаклда олиниши мумкин.\nМолиявий ва бошқарув ҳисобида бухгалтерия ҳисоби қуйидаги-ларни таъминлайди: иш ҳақини ҳисоблаш ва ижтимоий суғурта аж-ратмалар, пенсия жамғармаси ва иш билан таъминлаш жамғармасига ажратмалар, асосий воситалар амортизацияси ва уларни таъмирлаш харажатлари, моддий бойликларнинг мавжудлиги, ҳаракати ва тақ-симланиши, моддий меҳнат чиқимларининг нормативларидан ҳамда ишлаб чиқаришга хизмат қилиш ва бошқариш харажатлари сметасидан четга чиқиши; маҳсулот таннархи ва тугалланмаган ишлаб чиқа-риш қолдиқлари мавжуд тайёр маҳсулот, унинг ортиб жўнатилиши ва сотилиши ҳамда фойда ҳақидаги маълумотлар билан таъминлайди.\nСтатистика ҳисоби молиявий ва бошқарув ҳисоби доирасида тезкор-техника ва бухгалтерия ҳисобининг моддий меҳнат ҳамда молиявий ресурслардан фойдаланиш бўйича ахборотни навбатдаги умумлаштирилиши билан шуғулланади.\nШундай қилиб, ҳисобнинг барча уч тури ншлаб чиқариш ресурсларидан фойдаланиш тўғрисидаги ахборотни шакллантириш ва умумлаштириш билан ўзаро боғлиқ, ягона тизимни ҳосил қилади.\nТезкор-техника, статистика ва бухгалтерия ҳисобининг мақсади тегишли хизмат жойларини режалаштириш, назорат, иқтисодий таҳ-лил қилиш ва тартибга солиб туриш учун ахборот билан таъминлашдан иборат.\nЎз навбатида, назорат ҳам бошқариш функцияси ҳисобланиб, у бошқарувнинг барча бошқа таркиблари билан ўзаро боғлиқ ва уларни амалга оширишда тегишли ўзгаришлар киритади. Назорат корхона, унинг таркибий қисмлари фаолиятидаги камчиликлар ҳамда хатоларни юзага чиқариб, ўз вақтида тўғрилаш ва келажакда йўл қўймаслик мақсадига хизмат қилади.\nБошқарув назорат ресурсларидан самарали фойдаланишни таъминлаб, қарорлар қабул қилиш ва корхонанинг иқтисодий сиёсатини ишлаб чиқишга хизмат қилади.\nНазорат жараёнида ҳақиқий маълумотлар нормативлар (стандартлар) билан солиштирилади ва унинг натижаларига қараб нормативлардан четга чиқишларни тўғрилашлар амалга оширилади.\nХўжалик фаолиятини баҳолаш манбаи бўлиб жорий ҳисоб (тезкор-техника ва бухгалтерия ҳисоби) ва бошқарувнинг барча даражасидаги даврий ҳисобот (сменалик, ойлик, чораклик ва ҳоказо) маълумотлари хизмат қилиши мумкин. Ички ҳисоботнинг муддати ва ҳажми бошқарувчининг керакли ахборотга бўлган талабига қараб белгиланади. Бунда бошқарув даражаси қанча паст бўлса муддатлари шунча қисқа, ҳажми тор ва ахборотлари шунча мукаммал бўлади.\nҲақиқий натижаларни режа (норматив) лардагига яқинлашти-ришга йўналтирилган амаллар назоратнинг асосий ва якунловчи босқичи ҳисобланади. Бунда, четга чиқишлар қанча вақтлироқ юзага чиқарилса, самарали фаолиятни таъминлаш имкониятлари ҳам шунча кўп бўлади.\nМолиявий ва бошқарув тизимидаги режалаштириш, келажакда корхонанинг самарали фаолиятини таъминлаш учун бугун қабул қилинадиган қарорларни аниқлаб боради.\nБозор иқтисодиёти шароитида ички ишлаб чиқаришни режалаштириш фақат ҳар бир корхонанинг ҳодисаларини олдиндан кў-риш, рақобатчилар, мол етказиб берувчилар, ҳаридорларга ўз иродасини изҳор этиш имкониятларига асосланади. Бу ўринда корхоналар ўз фаолиятларини оптималлаштиришга ҳаракат қилишлари керак. Бунинг учун қуйидагиларни режалаштиришлари лозим: нима қилиш керак, ким томонидан амалга оширилади, нималар бажарилиши лозим, ҳисоб воситаси ёрдамида назорат шакли ва эришилган натижалари таҳлил қилинади.\nИчки хўжаликни режалаштириш пировард мақсадларга эришиш учун энг яхши йўлларни танлашга йўналтирилган бўлиши керак. Бунда ҳар бир тузилма бўлими пировард умумий мақсадга эришишга ўз ҳиссасини қўшиши лозим. Бу эса ички ишлаб чиқаришни режалаштиришсиз мумкин эмас.\nЮқорида баён қилинган молиявий ва бошқарув ҳисобнинг кор-хона, унинг бўлимлари даражасидаги ички режалаштириш ва истиқ-болни аниқлаш билан ўзаро биргаликда амал қилишдан далолат бера-ди. Лекин корхоналар маҳсулотни давлат органлари томонидан бел-гиланган ассортиментда ва миқдорда ишлаб чиқарадиган пайтлардаги марказлаштирилган режалаштириш ва маъмурий буйруқбозлик ша-роитида бундай амалга ўрин йўқ эди.\nТижорат таҳлили (маркетинг таҳлили) ҳаридорнинг истеъмоли, афзалликлари ҳақида ахборот олиш имконини беради. Бу ахборотни техникавий имкониятлар, кийматдаги чиқимлар ва фойда даражаси, ҳаридорлар учун маъқул бўлган маҳсулот сифатини ҳисобга олган ҳолда қайтадан ўзгартириш маҳсулот ассортиментини режалаштириш жараёнида бўлиб ўтади.\nБу жараён янги бўлимни яратиш ҳақидаги фикрнинг туғилиши дақиқасидан бошлаб, унинг ишлаб чиқаришдан олиб ташлаш дақиқа-сигача узлуксиз ҳисобланади. Шу билан бирга, ҳисобнинг ассорти-ментини режалаштириш билан боғлиқ равишда амал қилиши фақат янги товарларга нисбатан эмас, балки товарларнинг ҳаётий циклини баҳолаш мақсадида илгари ишлаб чиқарилаётган маҳсулот турлари бўйича ҳам кузатилади. Товарнинг ҳаётий цикли эса сотиш ҳажми ва унинг сотилишидан олинадиган фойдалилик ўртасидаги тебраниш билан тавсифланади. Шу тебранишнинг даражасига мувофиқ ишлаб чиқариш дастурини тартибга солиш амалга оширилади.\nИшлаб чикариш дастурини тартибга солиш асосан икки сабаб билан шартланади. Улар биринчи навбатда, истиқболни аниқлашда белгиланган талабдан хақиқий талабнинг четга чиқиши ва ҳақиқий ишлаб чиқаришнинг режадагидан четга чиқиш билан боғлиқ бўлади.\nАгар узоқ муддат давомида талабнинг ишлаб чиқаришдан четга чиқишлари бир хил йўналишда бўлса, унда ишлаб чиқариш заҳира-лари ҳаддан ташқари ўсиб боради ёки жуда кичрайиб қолиши мум-кин. Бу эса, ортиқча заҳираларнинг пайдо бўлиши ёки уларнинг ет-май қолишини олдини олиш мақсадида сотишнинг тузилиши ва ҳажми, ишлаб чиқаришга сарфлаш учун ҳарид қилинадиган материаллар партиясининг оптимал миқдорини аниқлаш, моддий ва меҳнат харажатларининг қатьий меъёрларини ишлаб чиқиш, ҳар бир бўлин-ма бўйича билвосита харажатлар сметасини тузиб, шу сметага риоя қилиниши учун жавобгарликни бўлинма раҳбарларига юклашни та-лаб қилади.\nФойда ва рентабелликка таьсир этадиган харажатлар ва бошқа омиллар устидан назорат ҳисоб усуллари воситасида таъминланади. Олинган натижаларни таҳлил қилиш натижасида эса ишлаб чиқариш-ни тартибга солиш бўйича бошқарув қарорлари қабул қилинади.\nШундай қилиб, ҳисоб, режалаштириш, таҳлил, баҳо бериш, тартибга солиш ва истиқболни белгилаш ишлаб чиқаришни бошқаришда биргаликда амал қилади.\nБозор иқтисодиёти шароитида бошқарув ҳисоби тизимида маҳсулот сифати устидан бошқариш алоҳида аҳамият касб этади.\nСифатни бошқариш концепцияси қуйидаги қисм (унсур)лардан иборат: сифатнинг талаб қилинадиган даражасини таъмин қилиш мақсадида технологик жараённи ўз вақтида аниқлаб туриш, ҳисобга олиш, назорат қилиш, таҳлил қилиш ва шулар асосида уни тартибга солиш.\nСифатни тартибга солиш ҳозирги пайтда амал қилаётган назо-ратдан тубдан фарқ қилади, чунки у лойиҳа-конструкторлик ечим ва ишланмалардан бошлаб, то маҳсулот ишлаб чиқаришгача бўлган бар-ча ишлаб чиқариш тизимини ўз ичига олади. Назоратни келажакдаги ишлаб чиқариш ва мол сотиш фаолиятининг ютуқлари ёки ютқазиш-лар кўп жиҳатдан олдиндан белгиланадиган ҳамда кутилаётган фойда ҳажми ва рентабеллик даражаси аниқланадиган ишлаб чиқаришни техникавий тайёрлаш босқичидан бошлаш лозим бўлади.\nМаҳсулот сифатини бошқариш, лойиҳалаш босқичидаги истеъ-молчи талабларига жавоб берадиган маҳсулот бажариладиган ишлар ёки хизматларнинг сифат даражасини аниқлашни назарда тутади. Бу даражага эришиш минимал ишлаб чиқариш чиқимлари билан маҳсу-лот, ишлар ва хизматларни бажариш белгиланган муддатларда амалга оширилиши билан таъминланиши керак.\nБу вазифаларни амалга ошириш учун режалаштириш, ҳисоб, назорат ва тартибга солиш ўзаро биргаликда амал қилишлари зарур. Масалага шундай амал қилиш тизимли ёндашиш ва сифатни бошқа-ришнинг ягона тизимини яратиш имконини беради.\nБозор ва рақобатчиликнинг ривожланиши шароитида сифатни бошқариш борган сари муҳим бўлиб боради ва шу билан бирга ишлаб чиқариш жараёнининг қимматга тушадиган қисмига айланади. Шунинг учун маҳсулот сифати, ишлаб чиқариш чиқимлари ва фойда ўртасида ўзаро чамбарчас боғлиқлик мавжуд.\nБошқарув ҳисоби доирасидаги режалаштириш, ҳисоб, иазорат, тартибга солиш, таҳлил қилиш ва истиқболни белгилаш функцияларини ўзаро биргаликда амал қилишини таъминлашда коммуникация масаласи бирлаштирувчи (интерагцияловчи) омил сифатида намоён бўлади.\n«Коммуникация» сўзи лотинчадан таржима қилинганда муло-қот, алоқани англатади. Бошқарув ҳисобидаги коммуникация мутахассисларнинг ўз функцияларини бажариш мақсадида ўзаро ҳам-фикрлик ва мақсадга мувофиқ амал қилишни таъминлайдиган алоқа, ахборот билан алмашиниш жараёни, фикрлар, ғоялар билан алмаши-нишни ифодалайди.\nКоммуникация ўзининг энг оддий шаклида ахборотнинг бир шахсдан бошқасига ўтказилишини (берилишини) англатади. Бунда ўтказилаётган ахборот уни олаётганга тушунарли бўлиши керак. Шу билан бирга бу ахборот қимматли ва ишончли бўлишлигига ҳаракат қилиш керак.\nШундай қилиб, коммуникация тизими бош мақсад ҳисобланган - энг кам харажат билан максимум рентабелликка эришиш мақсадида корхонани бошқаришнинг барча унсурларини (элементларини) ягона бутунликка бирлаштиради.\nҲисоб тизимидаги коммуникациянинг самарадорлигини ошириш учун қайтим (тескари) алоқа мавжуд бўлиши лозим. Қайтим алоқани ташкил қилишда ахборотни тақсимлашнинг икки асосий йўналиши ҳисобга олинади:\nУсул тушунчаси икки маънони билдиради:\n1) айрим воқеаларни билиш, ўрганиш усули;\n2) алоҳида усул, ҳаракат усули ёки кўриниши.\nБиринчи тушунча кенгроқ маънога эга. Ҳар бир фан каби бухгалтерия ҳисоби ўз усули билан таърифланади. Ҳисоб юритиш тартибини белгилаб берувчи таркибий қисм сифатида бухгалтерия ҳисобига хос бўлган қуйидаги усуллар маълум:\n5. Бухгалтерия ҳисоби счётлари;\n6. Иккиёқлама ёзув;\n7. Бухгалтерия баланси;\nБу тушунчалар усул элементлари ҳам дейилади.\nИккинчи маънода - алоҳида фойдаланиладиган усуллар маъносида - қўлланиладиган усуллар йиғиндиси ҳисобнинг методологияси (услубияти)ни ташкил этади.\nМетодология бухгалтерия ҳисоби олдида турган мақсад ва вазифалар ҳам уларни ечиш имкониятлари, яъни мавжуд техник ва технологик база билан белгиланади.\nУсулнинг мазмуни - мазкур фаннинг предмети, вазифалари ва унинг олдига қўйиладиган талаблар хусусиятларига боғлиқ бўлади. Улар бухгалтерия ҳисоби усулининг таркибига кирадиган аниқ усулларни белгилаб беради.\nЭнг аввал шунга эътибор бериш лозимки, бухгалтерия ҳисобида содир бўладиган барча хўжалик жараёнлари, унинг ихтиёридаги бар-ча маблағларни акс эттирувчи ахборотларни шакллантиради. Ҳар хил жараёнларда содир бўладиган муомалалар сони ҳамда корхона их-тиёрида жойлашган маблағлар тури манбалари жуда кўпдир. Ҳар бир хўжалик муомаласи маблағлар ҳамда манбалар тури устидан зарурий бошқарув ахборотини умумлаштириш, шакллантириш, ҳужжатлаш-тириш ёрдамида кузатиб борилади.\nҲужжатлаштириш бухгалтерия ҳисобининг объектлари (унинг предметининг таркибий унсурлари) устидан ёппасига ва узлуксиз кузатишни амалга ошириш имконини берадиган дастлабки акс эттириш усулидир. Бунинг учун ҳар бир алоҳида муомала учун ёки уларнинг бир турдаги гуруҳи учун дастлабки ҳисоб ахборотини муайян моддий ташувчиси тузилади. Унда амалга оширилган муомаланинг мазмуни қайд этилади.\nҲужжатлаштириш ёрдамида содир бўлаётган хўжалик муомалалари ҳақида мукаммал маълумотлар олинади. Бу маълумотлар уларни кейинчалик иқтисодий жиҳатдан гуруҳлаш ва умумлаштириш учун асос бўлиб ҳисобланади. Ҳуқуқий талаблар ҳимоя қилинган ҳолда ҳужжатлардан фойдаланиш бухгалтерия ҳисоби маълумотларига исботловчи куч бағишлайди.\nЛекин хўжалик жараёнида бўлиб ўтаётган барча ҳодисаларни ҳам ҳужжатлаштириш ёрдамида қайд қилиб бўлавермайди. Жумла-дан, табиий йўқолиш, маблағларни қабул қилиш ва топшириш пайти-даги ноаниқликлар, ҳисобдаги хатолар ва қолаверса, ўғирликлар те-гишли қийматликларнинг ҳақиқий миқдорини дастлабки ахборотни ташувчилар ҳамда ҳисобда акс эттирилганларидан четга оғишишига олиб келади. Бундай ҳодисаларни расмийлаштириш, улар содир бўлаётганда эмас, балки маълум бўлгандагина мумкин бўлади. Даст-лабки ахборот ташувчилар томонидан қайд қилинмай қолган ҳодиса-лар, ҳужжатлаштиришга зарурий қўшимчалар, яъни қайта рўйхатга олиш (инвентаризация) ёрдамида аниқланади. Унинг маълумотлари юқорида келтирилган у ёки бошқа сабабларга кўра ўз вақтида ҳисобга олинмай қолган ҳисоб кўрсаткичларини ҳақиқатдагига мувофиқлаш-тириш учун хизмат қилади.\nШундай қилиб, ҳужжатлаштириш ва рўйхатга олиш бухгалтерия ҳисобининг объектларини дастлабки кузатишни амалга ошириш учун қўлланилади. Улардан фойдаланиш мулкнинг бут сақланиши устидан назорат қилиш имконини беради. Ҳужжатлаштириш ва рўйхатга олишнинг маълумотлари моддий жавобгар шахсларнинг хатти-ҳара-катлари, амалга оширилаётган муомалаларнинг қонунийлиги, маблағ-ларнинг тўғри сақланиши, улардан мақсадга мувофиқ равишда фой-даланиш ва шу кабилар устидан кузатиш имконини беради.\nЮқорида таъкидланганидек, хўжалик муомалалари ва маблағлар жуда турли - тумандир. Лекин бухгалтерия ҳисоби улар ҳақида йиғма (умумлаштирилган) кўрсаткичларни бериши керак. Бу йиғиладиган маълумотлар пул ўлчагичларида ифодаланади. Бунинг учун бухгалтерия ҳисобида баҳолаш усули қўлланилади. Баҳолаш ёрдамида натура ва меҳнат кўрсаткичларини пул кўрсаткичларига айлантирилади.\nХўжалик жараёнини бошқариш учун уни амалга ошириш билан боғлиқ бўлган барча чиқимларни ҳисоблаб чиқиш, ҳар бир жараёнда ишлатилган ҳам жонли, ҳам моддийлаштирилган меҳнатни ҳисоблаб чиқиш керак. Бунда ҳар бир чиқим турининг миқдоринигина эмас, балки аниқ бўлган, уларнинг объектига тегишли бўлган умумий суммасини топиш, яъни ҳисобга олинаётган маҳсулотларнинг таннархини аниқлаб топиш лозим бўлади. Маҳсулот таннархи - ишлаб чиқа-риш харажатларининг миқдори устидан назорат қилиш учун қўлла-ниладиган калъкуляция ёрдамида ҳисоблаб топилади. У объектлар-нинг ҳақиқий таннархини аниқлаш имконини беради.\nШундай қилиб, калькуляция бухгалтерия ҳисоби объектларини қийматли ўлчаш учун хизмат қилади. Уларнинг қўлланилиши тижорат ҳисоб-китобини мустаҳкамлаш учун катта аҳамият касб этади. Маълумки, тижорат ҳисоб-китобига риоя қилиш корхона харажатлари билан унинг фаолият натижалари ўртасидаги мувофиқликни талаб қилади. Харажатлар билан натижаларни солиштириш ҳақиқий таннарх.калькуляцияси маълумотларига асосланадиган пулдаги ифодалаш йўли билан эришилади.\nБухгалтерия ҳисобининг объектлари таркибидаги ва функцияла-ридаги фарқланишлар уларнинг устидан алоҳида гуруҳлар бўйича, масалан, меҳнат воситалари, буюмлари, пул маблағлари ва ҳоказо-ларни кузатиш зарурлигини тақозо этади. Ундан ташқари, ушбу гуруҳларнинг ичида маблағларнинг алоҳида турлари ва уларнинг жойлашган жойлари бўйича ташкил қилиш керак бўлади. Демак, ҳисоб билан алоҳида ажратилган ҳар бир меҳнат воситасининг тури- -бинолар, машиналар, ускуналар; меҳнат буюмлари - асосий ва ёрдам-чи материаллар, ёқилғи, ярим тайёр маҳсулот ва бошқалар; пул маблағлари уларнинг жойлашган жойлари бўйича ҳисоб-китоб, валю-та ва банкдаги бошқа счётлар, корхонанинг кассасида қамраб олинган бўлиши керак. Шу билан бирга бундай гуруҳлаш кўпинча етарли деб ҳисобланмайди. Масалан, меҳнат буюмларининг ҳар хил турлари, ай-тайлик, асосий материаллар устидан кузатиш уларнинг ҳар бир тури, нави, катта-кичиклиги ва ҳоказолар тўғрисида маълумотлар олишни талаб қилади. Шунга ўхшаш гуруҳлаш бухггалтерия ҳисобида маб-лағлар манбалари ва хўжалик жараёнлари бўйича ҳам амалга ошири-лади.\nХўжалик маблағлари ва хўжалик муомалаларини акс эттиришда, уларни бошқариш учун зарур бўлган маълумотларни олишда, бухгалтерия ҳисоби объектларини иқтисодий жиҳатдан гуруҳлашда счётлардан фойдаланилади.\nАхборотни дастлабки ташувчилардаги маълумотлар ҳисоб объектларига фақат тарқоқ бўлган тавсифни беради. Шу сабабли счётларга эҳтиёж туғилади. Бу маълумотларни умумлаштирган ҳолда гуруҳлаш ва суммалаштириш лозим бўлади. Бундай функцияни бухгалтерия ҳисобида счётлар бажаради.\nХўжалик муомалаларини бухгалтерия счётларида акс эттириш иккиёқлама ёзув воситасида амалга оширилади. Иккиёқлама ёзувнинг моҳияти ҳар бир хўжалик муомаласи натижасида юзага келадиган икки алоқани ўзаро боғланган ҳолда акс эттиришдан иборат. Масалан, материал ҳарид қилиш муомаласини қайд эта туриб, сотиб олинган қийматликларнинг келиши (тайёрланиши) ва мол етказиб берувчиларга тўланган пул маблағларининг сарфланиши (қарзнинг юзага келиши) кўрсаткичлари ўзаро боғланади ёки маҳсулот тайёрлашга метериаллар сарфлашни акс эттира туриб, ўзаро боғлиқликда ишлаб чиқариш чиқимларининг ошиши ва корхона омборидаги материалларнинг камайиши кўрсатилади. Муомалаларни бундай усул билан ёзиш уларнинг иқтисодий мазмунини очиб беради ва хўжалик фаолиятини чуқурроқ ўрганишга ёрдам беради.\nШундай қилиб, счётлар ва иккиёқлама ёзув бухгалтерия ҳисоби объектлари тўғрисидаги маълумотларни жорий гуруҳлаш мақсадида қўлланилади. Улар ёрдамида корхонани тезкор бошқариш, моддий жавобгар шахслар мулкларини бут сақланиши устидан назорат амалга оширилади. Улар хўжалик фаолиятининг йиғма кўрсаткичларини ҳисоблаб чиқиш учун зарур бўлган маълумотларни аста-секин жойлаштириш ва тартибга солиш (системалаш) имконини беради.\nБухгалтерия ҳисоби, аниқ объектларнинг кенг бўлган таркиби корхона хўжалик маблағларини доимий кўздан кечириш зарурлигини тақозо этади. Бунинг учун хўжалик маблағларини икки, яъни уларнинг турлари ва жойлашиши ҳамда ташкил топиш манбалари қандай мақсадга мўлжалланганлигига қараб, кўрсатадиган бухгалтерия баланси хизмат қилади. Хўжалик маблағларини акс эттиришнинг бундай тартиби уларнинг барча йиғиндисини ўзаро боғланган ҳолда кўриш имконини беради ва корхонанинг улар билан таъминланганлигини таҳлил қилишни енгиллаштиради.\nХўжалик жараёнларини вақти-вақти билан кўздан кечириш бух-галтерия ҳисобида уларни тавсифловчи кўрсаткичлар устидан куза-тиш йўли билан амалга оширилади. Бундай кўрсаткичлар хўжалик фаолиятининг барча асосий участкалари бўйича белгиланади. Бу - ишлаб чиқариш ва сотиш ҳажми, фойда ва рентабеллик, таннарх ва бошқалардир. Буларнинг ҳаммаси ҳисоб маълумотлари асосида бюд-жет бажарилишининг йиғма тизимини ифодаловчи ҳисоботда акс эт-тирилади. Ҳисобот ҳисоб-китобларнинг илмий асосланган тизими ёрдамида тузилади. У ҳисоблаб чиқариладиган кўрсаткичларнинг тўғ-рилигини ва уларнинг ўтган даврдаги худди шундай кўрсаткичлари билан ҳамда корхонанинг молиявий аҳволини баҳолаш мақсадида бошқа корхоналарнинг худди шундай кўрсаткичлари билан солиш-тириш мумкинлигини таъминлайди.\nЮқорида айтилганлардан келиб чиқиб, баланс ва ҳисобот бухгалтерия ҳисоби маълумотларини якунловчи умумлаштириш усули ҳисобланади, десак бўлади. Бу усуллардан фойдаланиш бухгалтерия ҳисобининг муҳим вазифалари ҳисобланган корхона ва унинг таркибий бўлинмаларини бошқариш, корхонанинг молиявий аҳволини баҳолаш каби муҳим бўлган вазифаларни ечишни таъминлайди. Корхонада тезкор бошқариш ҳужжатлар ва счётлар маълумотлари бўйича ҳар куни амалга оширилади, лекин у узоқроқ бўлган муддатдаги корхоналар ишини чуқур таҳлил қилиш имконини бермайди. Хўжалик фаолияти натижаларини узоқ бўлган вақтлар учун ҳар томонлама ва мукаммал таҳлил қилишни фақат баланс ва ҳисобот ёрдамидагина амалга ошириш мумкин.\nШу билан, бухгалтерия ҳисобида қўлланиладиган усуллар моҳиятини кўриб чиқишга якун ясаймиз. Шундай қилиб, бухгалтерия ҳисобининг методи қуйидаги усул (элемент)лардан иборат экан: ҳужжатлаштириш ва йўқлама қилиш (инвентаризация), баҳолаш ва калькуляция, счётлар ва иккиёқламали ёзув, баланс ва ҳисобот.\nБу усуллардан баъзи бирлари хўжалик ҳисобининг бошка турла-рида ҳам кенг қўлланилади. Жумладан, кенг миқёсда ҳужжатлаш-тириш, баҳолаш, калькуляция, ҳисобот ва маълум даражада баланс (балансли усул) қўлланилади. Масалан, статистикада балансли усул-дан - меҳнат ва турли моддий ресурсларнинг балансини тузиш учун фойдаланилади.\nБухгалтерия ҳисобининг амалиётида барча усуллар ажралган ҳолда эмас, балки ягона бутунликнинг бир қисми сифатида қуйидаги кетма-кетликда кўлланилади. Ҳужжатлаштиришдан - хўжалик муо-малалари ҳақида дастлабки маълумотларни олиш учун фойдаланила-ди. Маълумотларни ҳужжатлаштириш асосида хўжалик фаолиятини бухгалтерия ҳисобида навбатдаги акс эттириш амалга оширилади. Ҳужжатлардан маълумотлар, албатта, умумлаштирилган пул ўлчаги-чида ифодаланади. Бунинг учун натура ва меҳнат кўрсаткичларидан пул кўрсаткичларига ўтказиш имконини берадиган баҳолаш хизмат қилади.Ҳужжатларда қайд этилтан бухгалтерия ҳисоби объектлари тўғрисидаги маълумотлар иқтисодий жиҳатдан гуруҳланади ва сум-малаштирилади. Бунинг учун эса счётлар ва иккиёқлама ёзувдан фойдаланилади. Счётлардан олинадиган кўрсаткичлар иккиёқлама ёзув ёрдамида ўзаро боғланади. Счётларда келтирилган маълумотлар йўқлама қилиш жараёнида текширилади ва аниқланади. Текширилган маълумотлар асосида у ёки бошқа объектга тегишли бўлган чиқим-лар, яъни уларнинг таннархи ҳисоблаб чиқилади - калькуляция тузи-лади.Шундай тарзда жорий бухгалтерия ҳисоби юритилади ҳамда корхона ва унинг таркибий бўлинмаларининг фаолияти бошқарилади. Бухгалтерия ҳисоби объектларини жорий акс эттириш маблағларнинг турлари ва уларнинг манбалари синов балансида солиштириш билан назорат қилинади ва ички ҳисобот ёрдамида жорий маълумотларни вақти-вақти билан йиғиб якунланади.\nБухгалтерия ҳисоби усулини турли унсурлари билан бирга олиб бориш ва улардан амалий фойдаланиш мана шулардан иборат. Усулнинг унсурлари бир-бировлари билан чамбарас боғлиқ бўлиб, уларнинг ҳар бири олдингиларидан фойдаланади ёки ўзлари кейингиларига маълумотлар беради. Шундай қилиб, бухгалтерия ҳисобининг усули - бу хўжалик маблағлари ва жараёнларини бошқариш учун ахборотни шакллантириш усулларининг йиғиндисидир.Бухгалтерия ҳисобининг усули қатор усуллардан кенг фойдаланиш билан тавсифланади ва уларнинг ҳар бири маълум мақсадларга хизмат қилиб, биргаликда ягона тизимни ҳосил қилади. Бухгалтерия объектлари унда ёппасига ва узлуксиз ўз аксини топади. Бухгалтерия ҳисобининг усули ҳисобга олинаётган объектларни ўзаро боғланган ҳолда акс эттириш имконини беради ва шу билан айрим ҳодисалар ўртасидаги сабабли боғлиқликни юзага чиқаради. Хўжалик ҳодисалари бухгалтерия ҳисобида реал маълумотлар асосида кўрсатилади ва шу билан унинг объективлиги таъминланади.\n1. Бухгалтерия хисоби\n2. Хужалик хисоби\n3. Тижорат тахлили (маркетинг тахлили)\nБухгалтерия хисоби ички бошкариш ва ташки истеъмолчилар-нинг максадлари учун жорий ва якуний ахборотни олиш билан кор-хоналар, ташкилотлар ва муассасаларнинг хужалик фаолияти устидан узлуксиз ва узаро боглик булган кузатиш ва назорат килиш тизими-дан иборат.\nБухгалтерия хисоби ёрдамида хужаликда мавжуд булган хар хил турдаги моддий кийматликлар ва пул маблагларининг микдори, бошка корхона ва ташкилотлар билан хисоб-китобларнинг холати, ундаги бошка ресурсларнинг умумий хажми хакида маълумотлар олинади; тайёрланган материаллар, ишлаб чикарилган ва сотилган махсулот хажми ва таннархи аникланади; хужалик фаолиятининг мо-лиявий натижалари-фойда (соф даромад) ёки зарар хисоблаб чикила-ди; корхонанинг рентабеллиги хамда корхона ва унинг таркибий кисмларининг бошка катор курсаткичлари хисоблаб аникланади.\nБухгалтерия хисобида хам тезкор ва статистика хисобидаги каби барча улчагичлар-натура, мехнат ва пул улчагичлари кулланилади. Лекин унда пул (кийматли) улчагичга алохида ахамият берилади, чунки у бухгалтерия хисобининг умумлаштирувчи курсаткичларини олиш имконини беради. Шунинг учун пул улчагичда бухгалтерия хисобининг барча объектлари, гарчи улар натура ва мехнат улчагич-ларида акс эттирилган булса хам, албатта, пул улчагичида ифодала-нади. Хужалик ходисалари хакидаги маълумотлар статистика хисоби томонидан тезкор ва бухгалтерия хисоби корхона, ташкилот ва муас-сасаларда мустакил равишда хисобланадиган дастлабки хисобдан баъзи маълумотлар статистик кузатувнинг алохида шакллари-кайта руйхатга олиш ва текширишлар ёрдамида олинади. Узлуксиз кузатиб булмайдиган оммавий ходисаларни тавсифлаш учун дастлаб кузатиш усулидан кенг фойдаланилади.\nСтатистика хисобининг курсаткичларини хисоблаб чикиш учун хам барча мавжуд улчагичлар натура, мехнат ва пул улчагичларидан, урганилаётган ходисанинг мазмуни ва куйилган вазифаларига караб фойдаланилади.\nПул улчагичи ёрдамида бухгалтерия хисоби, масалан, куйидаги умумлаштирувчи курсаткичларни беради: корхонанинг барча маблаг-лари хажми, ишлаб чикаришга килинган харажатлар, давр харажатла-ри, кузда тутилмаган харажатлар, махсулотнинг ишлаб чикариш тан-нархи, реализациядан олинган ялпи тушум, моржинал (энг катта ял-пи) фойда ва шу кабилар.\nБухгалтерия хисобининг энг мухим хусусиятларидан бири шундаки, унда барча хужалик муомалалари ёппасига кайд килинади. Бу нарса барча хужалик жараёнларининг тула тавсифини олиш учун зарурдир.\nБухгалтерия хисобининг бошка хусусияти, унинг хужжатлани-шидир. Бухгалтерия хисоби тизимида кайд килинадиган хар бир муомала дастлаб хужжатлаштирилиши керак. Хужжат бухгалтерия хисоби маълумотларининг ягона манбаи хисобланади. Барча муома-лаларни камраб оладиган хужжатларнинг мавжудлиги бухгалтерия хисоби маълумотларидан моддий жавобгар шахслар фаолияти усти-дан назорат килиш учун фойдаланиш ва бошкариш учун асосланган маълумотлар олиш имкониятини беради.\nБухгалтерия хисобида йигма якунланган курсаткичларни олиш учун йигилган маълумотларни илмий ишлашнинг махсус усулларидан фойдаланилади. Бу усулларнинг мухим хусусиятлари шундан иборатки, улар алохида ажратиб олинган корхона, ташкилотлар ва муассасаларнинг бутун хужалик фаолиятини узлуксиз ва узаро богланган холда акс эттирилишини таъминлайди.\nБухгалтерия хисобининг маълумотлари айрим корхона, ташки-лот ва муассасалар хамда маълум бир компания (бирлашма) таркиби-га кирадиган корхоналар гурухи буйича бошкарув карорларини кабул килиш ва уларнинг ишини аудит килиш учун аудит манбаи сифатида хизмат килади. Бухгалтерия хисобининг катор курсаткичлари умум-лаштирилган куринишда корхонанинг молиявий холатини бахолашда ишлатилади. Умумлаштирилган курсаткичларнинг бир гурухи фао-лиятни бахолашда купинча бухгалтерия хисобининг маълумотларига асосланадиган статистика ёрдамида олинади.\nЮкорида бухгалтерия хисобини ички ва ташки фойдаланувчилар томонидан бошкарув карорларини кабул килиш учун зарур булган ахборотни улчайдиган, ишлайдиган, "галвирдан утказадиган" ва тайёрлайдиган тизим сифатида таърифладик. Бозор иктисодиёти шароитида бухгалтерия хисобининг ягона тизими узаро боглик булган-молиявий ва бошкарув хисобдан иборат. Бошкарув хисоби рахбарият томонидан ички фойдаланиш учун улчаниладиган ишланадиган ва топшириладиган хисоб ахборотининг барча турларини уз ичига олади. Молиявий хисоб рахбарият томонидан фирма ичида ишлатиладиган ахборотдан ташкари, ташкилотдан ташкаридагиларга хабар килинадиган ахборотдан иборат булади.\nХалк хужалик хисобининг хар бир тури-тезкор, статистика ва бухгалтерия корхоналарни, худудлар ва республика бошкарув жараёнида маълум роль уйнайди.\nХисобнинг узаро чамбарчас богланган учта тури халк хужалик хисобининг ягона тизимини ташкил килади. Бу тизимнинг тугри тузилиши ва доимий ривожлантирилиши бозор икгисодиёти шароитида мухим ахамият касб этади.\nХужалик хисобининг предмети – ишлаб чикаришни бошкариш учун истеъмолчиларга тез ва объектив ахборот етказиб беришдир. Унинг айрим турлари шу жараённинг алохида-алохида томонларини акс эттиради. Хужалик хисоби барча турларининг максади-корхона, ташкилот рахбариятига хужалик фаолиятини имкон кадар унумли амалга ошириш ва ишлаб чикаришнинг энг юкори самарадорлигини таъминлашга эришиш максадида хужалик фаолиятининг бориши хакидаги ахборотни етказиб беришдир. Хисобнинг хар бир тури шу максадга эришишга ёрдам беради. Хисобнинг барча турларининг вазифалари умуман олганда бир хилдир, лекин улар алохида олинган объектларга нисбатан хал этилади.\nСтатистика хисоби бухгалтерия хисобининг, айникса, якуний маълумотлари (хисобот курсаткичлари)дан кенг фойдаланади. Бунда у бу маълумотлардан баъзи тармоклар ва халк хужалиги микёсида хар хил умумлаштирувлар учун заминий материаллар сифатида фойдаланади. Уз навбатида бухгалтерия хисоби хам куп холларда статистиканинг маълумотларидан фойдаланади. Жумладан, ишчиларнинг иш хакини аниклашда статистика усуллари билан хисоблаб топилган ишлаб чикариш нормаларини бажарилиши курсаткичларидан фойдаланилади.\nХужалик хисоби уч турининг узаро богликлиги ягона дастлабки хужжатлаштиришдан фойдаланиш билан таъминланади. Ягона дастлабки хужжатлаштириш деганда хисобнинг барча турларидаги муомалаларни акс эттириш учун бир турдаги маълумотлардан ва бир турдаги хужжатлардан фойдаланиш тушунилади. Бундай амалхисоб курсаткичларидаги карама-каршиликларни бартараф килади ва хисобдаги параллеллик билан ишлашни юзага келтиради.\nХужалик хисоби устидан рахбарлик килиш Иктисодиёт вазирлиги ва Статистика Давлат Кумитасига юкланган. Бухгалтерия хисобига услубий рахбарлик килиш Узбекистон Республикаси Молия вазирлигига юклатилган.\nХужалик хисобининг хар хил турлари ва унинг бутун тизими узлуксиз ривожланиб боради. Дастлабки маълумотларни йигиш, техникаси, ишлаш услублари яхшиланиб бормокда.\nШуни таъкидлаш лозимки, халкаро стандартларига жавоб берадиган ва бозор иктисодиёти хусусиятларига мос келадиган хисобнинг янги тизимини ишлаб чикишда, олимлар ва амалиётчилар ривожланган бозор иктисодиётидаги мамлакатларда бу сохада яратилган нарсаларга кур-курона ёндошаётганлари йук. Лекин хориж мамлакатларининг амалиётини урганиш, уларни чукур ва хар томонлама тахлил килиш Узбекистон Республикасида хужалик хисобини такомиллаштириш имкониятини беради.\nХужалик хисобининг вазифалари иктисодиёт ривожланишининг хар бир боскичида амалга оширилаётган хужалик сиёсати билан белгиланади. Республика халк хужалиги ривожланишини бозор муносабатлари механизмини чукурлаштиришга йуналтириб, Узбекистон Республикаси хукумати уни бозор иктисодиёти конунлари асосида амалга оширмокда. Бу конунлар Республикамизни мустакил давлат сифатида ривожлантириш буйича олдига куйилган максадлар ва вазифаларга биноан ишлаб чикаришни жамият томонидан тугридан-тугри, онгли равишда тартибга солишнинг объектив зарурият эканлигани англатади. Республика олдида турган вазифаларни амалга ошириш учун уларни халк хужалигининг барча боскичларида бажарилишини назорат килиш талаб килинади. Бошкариш максадлари учун ахборотни шакллантиришнинг мухим воситаси хисобланган хужалик хисоби айнан шу максадларга хизмат килади.\nДемак, хужалик хисобининг асосий вазифаси унда акс эттириладиган объектларни бошкариш учун маълумотларни йигиш, уларни фильтрлаш ва керакли ахборотни шакллантиришдан иборат.\nБухгалтерия хисобига тааллукли адабиётларда хисобнинг вази-фалари унинг функциялари билан чалкаштирилади. Жумладан, баъзи муаллифлар хисобнинг вазифаларига хужалик маблагларининг хара-катини акс эттириш, хужалик фаолиятининг натижаларини аниклаб топиш, хисобот тузиш ва шу кабиларни киритишади. Бошкача килиб айтганда, улар хисобнинг вазифалари деганда, хисобнинг узини анг-латадиган ва хисобнинг узи томонидан бажариладиган унинг функ-цияларини тушунишади. Хисобнинг вазифаларини бундай тушуниш мутлако нотугридир. Агар хисобнинг вазифаларига унинг функция-лари киритилса, унда уларга хужжатларни тузиш, хисоб ёзувларини ёритиш ва бошкаларни хам киритишга тугри келади, бу эса нотуг-ридир.\nБухгалтерия хисобини ислох килиш бир катор карор ва конун-ларни кабул килиниши билан боглик. Масалан, 1999 йил 5 февральда Узбекистон Ресиубликаси Молия вазирлиги томонидан тасдикланган "Махсулот (иш хизматлар)ни ишлаб чикариш харажатларининг тар-киби хамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тугриси-да»ги Низом, Узбекистон Республикаси Вазирлар Махкамаси томо-нидан 1996 йил 30 августда кабул килинган «Бухгалтерия хисоби тугрисида»ги Конун, бухгалтерия хисобини Миллий стандартлари-нинг тасдикланиши ва амалга киритилишидир.\nБухгалтерия хисоби ахборотларидан фойдаланувчиларни шарт-ли равишда уч гурухга ажратиш мумкин:\n- корхонани бошкарувчилар;\n- корхонанинг ташкарисида жойлашган ва унинг молиявий фао-лиятидан бевосита манфаатдор булганлар;\n- корхонага нисбатан билвосита молиявий кизикиш билдиради-ган шахс ва гурухлар.\nБошкарувчилар бошкарув фаолиятида назорат, карор кабул килишда ахборотга мухтождирлар. Масалан, махсулотларнинг сотиш бахоси, харажатлар таркиби, талаб, рентабеллик курсаткичлари тугрисидаги ахборотлар шулар жумласига киради.\nКорхона ташкарисидаги ахборот истеъмолчиларига хиссадор-лар, кредиторлар, банклар ва бошка бевосита манфаатдор гурухлар киради. Улар корхона олган фойда микдори, молиявий мажбурият-ларнинг бажарилиши хакида маълумотга эга булишга кизикишади.\nУчинчи гурух ахборот истеъмолчиларига хар хил жамоат таш-килотлари, ижтимоий фондлар, клуб аъзолари киради.\nБухгалтерия хисобининг яна бир вазифаси корхоналар фаолияти натижалари хакидаги ахборотни улчаш ва такдим этишдир. Бу нати-жаларни компаниянинг фойдаланиш режаларидаги максадларига эришишдаги муваффакиятлар кандай ва унинг лидвидлиги кандай эканлиги хакидаги маълумотларга эга булган умумий максадга йуналтирилган молиявий хисоботдан топиши мумкин. Хакикий ва потенциал инвесторлар, бу хисоботларни тахлил килиб, компаниянинг келажакдаги молиявий истикболлари кандай, унга маблагларни куйишга арзийдими ёки йукми эканлиги хакида хулосалар чикаришга харакат киладилар. Хакикий ва потенциал кредиторлар, компаниялар фоизлар тулаш ва уз вактида карзларни узиш учун етарли пулларга эгами ёки йукми эканлиги билан кизикишади.\nБилвосита (эгри) молиявий манфаатдорли фойдаланувчилар бухгалтерия ахборотидан фойдаланувчилардан энг мухим хисоб-ланган давлат ва ижтимоий гурухлардан иборат.\nСолик органлари бюджетга махаллий соликлар, иш хакига соли-надиган соликлар ва ижтимоий сугуртага ажратмалар, пенсия фонд-лари, иш билан таъминлаш фонди, мулклар, транспорт воситалари соликлари, акциз йигимлари ва кушилган киймат соликлари ва хоказолар буйича туловларнинг тугрилигини назорат килади.\nТартибга солувчи органлар компанияларнинг кучлилик ахборотини давлат, вилоят ва шахар даражасидаги бир ёки бир нечта тартибга солувчи органларга такдим этадилар. Масалан, акциялари очик сотиладиган барча компаниялар кимматли когозларнинг чикарили-шини, харид килинишини ва сотилишини тартибга солиб турувчи кимматли когозлар ва биржа операциялари буйича комиссияларга мунтазам равишда хисобот топшириб туришлари керак. Биржаларида руйхатга олинган компаниялар уз биржаларига махсус молиявий хисоботларни топшириб туришади.\nИнвестор ва кредиторларга маслахат берувчи хам молиявий фаолият ва бизнеснинг истикболларига билвосита манфаатдордир. Истеъмолчилар гурухи, харидорлар ва умуман жамият барча корхоналар ва корпорацияларнинг молиявий холати ва фойдалари билан тобора купрок кизикадилар, чунки улар инфляцияга, атроф-мухитга, ижтимоий муаммоларни ечишга ва хаётнинг сифатига уз таъсирини курсатади.\nХисобнинг айрим турлари халк хужалигининг барча участкаларида ресурсларнинг мавжудлиги ва узгаришлари устидан кузатиб туриш имконини беради. Бунда бухгалтерия хисоби алохида ахамиятга эга. Унинг ёрдамида корхонанинг моддий ва пул маблагларининг холати ва уларнинг сарфланишини бошкариш устидан кузатиш урнатилади, менежерлар, жавобгар шахслар харакати назорат килинади, махсулот тайёрлаш чикимлари хисоблаб топилади ва хоказо.\nХужалик хисобининг навбатдаги вазифаси - хужалик хисоби (хозрасчет) ни мустахкамлашга ёрдам беришдан иборат.\nКорхоналарнинг купчилиги (айникса, кичик ва урта бизнес корхоналар) хужалик хисоби асосида иш юритадилар. Хужалик хисоби ишлаб чикариш жараёнида минимал моддий ва мехнат сарфларини килиб, максимал самарадорликка эришишга йуналтирилган хужалик-ни юритиш усули хисобланади.\nХужалик хисобининг мохияти корхоналарнинг уз харажатларини узлари коплаш ва рентабелликдан иборат. Уни амалга ошириш учун ходимларнинг энг яхши натижаларга эришишидаги моддий манфаатдорлиги ва уларнинг ишлари якунлари учун моддий жавобгарлигини таъминлаш зарур.\nМазкур тадбирларнинг барчасини хаётга тадбик этиш учун талаб килинадиган барча маълумотлар хисоб турлари томонидан тайёрлаб берилади.\nБозор иктисодиётидаги хужалик хисоби олдида турган вазифа-ларни ечилиши асосан хар хил хужалик амалларини самарали бошка-ришдан иборат. Шундай килиб, хужалик хисоби фаолиятни бошка-риш максадида юритилар, бошкарув карорлари эса хужалик хисоби-дан олинган маълумотларга караб кабул килинар экан. Демак, хисоб ва бошкарув - бу ягона бутунликнинг икки кисми булиб, уларни бир-бирларидан ажратиб булмайди.\nБу коиданинг мукаррарлигига карамасдан, гарчи хисобга бошка-рув функцияси сифатида каралса хам у (хисоб) куп йиллар мобайнида бошкарувдан ажратиб куйилган эди. Хисобга техника ишлари сифа-тида караш ва уни карор кабул килиш жараёнидан ажратиб куйиш мутлако нотугри булибгина колмай, балки хеч нарса билан окланмай-диган зарардир. Агар хисоб хизматчилари амалга оширилаётган операцияларни факат бепарволик билан кайд килиб борсалару, карор кабул килиш учун керакли ахборотни, бу муомалаларнинг содир бул-ганидан маълум бир вакт утганидан кейин бошка булим хизматчила-ри тайёрласа, унда корхона фаолиятини самарали бошкаришга туза-тиб булмайдиган зарар етказилган булади.\nЮкорида келтирилган вазифалардан ташкари халк хужалик хисоби бошка вазифаларни хам бажаради. Масалан, у хужаликдаги имкониятларни юзага чикариш ва улардан фойдаланишга таъсир курсатади. Унинг маълумотлари буйича ишлаб чикаришни кенгайтириш имкониятлари, асбоб-ускуналаридан фойдаланишни яхшилаш, маблагларни унумсиз сарфлаш сабаблари аникланади, корхона хужа-лик фаолиятидаги камчиликларни бартараф килиш ва уни яхшилаш йуллари белгиланади.\nХалк хужалик хисоб (учёт) ини режалаштириш, фаолиятни иктисодий бахолаш, назоратини ташкил этиш, истикболини белгилаш бошкаришнинг таркибий кисмлари сифатида узвий богликдир.\nКорхоналар иктисодий курсаткичлар асосида бошкарилади. Бу курсаткичлар иктисодий объектлар, вокеалар ва жараёнларнинг икти-содий холатини микдорий ва сифат мазмуни билан чамбарчас боглик-ликда акс эттиради.\nРежалаштириш бошкарув объекти харакатининг талаб килина-диган даражаси, нормативини аниклайди ва назорат килади.\nТезкор-техника, бухгалтерия ва статистика хисоблари бошкари-ладиган объектлар устидан кузатув олиб боради ва ишларнинг хакикий холати хакида ахборот беради. Режа ва хисобот ахбороти воситасида хужалик фаолиятига бахо берилади, унинг натижасига таъсир этган омиллар тахлил килинади, ишлаб чикаришнинг боришини тартибга солиш буйича асосланган карорларни кабул килиш учун хулосалар шаклланади ва таклифлар ифодаланади.\nКорхоналарда хозирги пайтда амал килинаётган бухгалтерия хи-соби хужалик хисобининг бошка турларига караганда етакчи уринга эгалиги билан тавсифланади. Одатда статистика ва тезкор техника хисоби билан иктисодий ва технологик булимлар ва бошка хизмат кисмлари алохида ажралган холда, олинган маълумотларни бир-биро-вига богламасдан ва умумлаштирмасдан шугулланишади. Бунинг са-баби - корхонадаги статистика ва тезкор-техника хисобида ташкилий расмийлаштирилган тизимнинг йуклигидир.\nТезкор хисоб купинча хужалик муомалалари содир булаётган жойлар (цех, участка, иш жойи, омбор ва хоказолар)да ташкил кили-нади. Унинг маълумотлари молиявий хамда бошкарув хисоби доира-сида корхона фаолиятига (моддий-техника таъминоти махсулот ишлаб чикариш, хизмат курсатиш, шартномаларнинг бажарилиши, мах-сулот сифатини хисобга олиш, назорат килиш ва хоказолар) кунда-лик, жорий рахбарлик килиш ва бошкариш учун ишлатилади. Бу маълумотлар хужжатлар билан расмийлаштириш йули билан ёки огзаки шаклда олиниши мумкин.\nМолиявий ва бошкарув хисобида бухгалтерия хисоби куйидаги-ларни таъминлайди: иш хакини хисоблаш ва ижтимоий сугурта аж-ратмалар, пенсия жамгармаси ва иш билан таъминлаш жамгармасига ажратмалар, асосий воситалар амортизацияси ва уларни таъмирлаш харажатлари, моддий бойликларнинг мавжудлиги, харакати ва так-симланиши, моддий мехнат чикимларининг нормативларидан хамда ишлаб чикаришга хизмат килиш ва бошкариш харажатлари сметасидан четга чикиши; махсулот таннархи ва тугалланмаган ишлаб чика-риш колдиклари мавжуд тайёр махсулот, унинг ортиб жунатилиши ва сотилиши хамда фойда хакидаги маълумотлар билан таъминлайди.\nСтатистика хисоби молиявий ва бошкарув хисоби доирасида тезкор-техника ва бухгалтерия хисобининг моддий мехнат хамда молиявий ресурслардан фойдаланиш буйича ахборотни навбатдаги умумлаштирилиши билан шугулланади.\nШундай килиб, хисобнинг барча уч тури ншлаб чикариш ресурсларидан фойдаланиш тугрисидаги ахборотни шакллантириш\nTeglar: билан бухгалтерия ишлаб барча амалга 1203исоби хисоби Бухгалтерия хўжалик унинг хужалик беради маълумотлар назорат килиш 1179илиш молиявий уларнинг корхона устидан\nАвтотранспорт корхоналарнинг бухгалтерия хисобини асослари\nХисобдор шахслар, мол етказиб берувчилар ва ходимлар билан хисоб-китоблар х ...\nЎқитувчининг ўқув тарбия жараёнини бошқариши\nБухгалтерия хисоби ишларини ташкил қилиш ва юритиш\nТарбия жараёнининг мохияти ва мазмуни\nМаркетингни стратегик режалаштириш\nНакд пулсиз хисоб-китобларнинг хукукий асослари .\nЎзбекистоннинг умумий табиий -географик тавсифи географик ўрни, чегаралари ...


Туркия кучлари Сурияда ИШИДнинг етакчиларидан бирини йўқ қилди\n20:43 / 31.12.2016\nTуркия ҳарбий-ҳаво кучлари самолётлари Ал-Боб шаҳрида ИШИДнинг етакчиларидан бирини йўқ қилди, деб хабар бермоқда Anadolu ахборот агентлиги.\nМаълум қилинишича, "Эфрот қалқони" операцияси давомида террорчиларнинг "амири" деб аталувчи Абу Ансорий ўлдирилган. Бундан ташқари, мамлакат шимолида террорчиларнинг яна бир дала қўмондони Абу Ҳусейн Тунусий йўқ қилинган.\nТуркия қуролли кучлари бош штаби "Эфрот қалқони" операцияси доирасида 31 декабрда Сурияда террорчилар объектларига 12 та авиазарба берилганини маълум қилди. Операция Сурия шимолида 24 августдан бери давом этмоқда.\nАввалроқ Туркия раҳбарияти операция бошлангандан бери ИШИДнинг 1171 жангариси ва суриялик курдлар жиноий тузилмаларининг 291 аъзоси йўқ қилинганини маълум қилганди.\nТуркия ИШИД Сурия Эфрот қалқони


Ҳаёт сабоқлари… - 10 Сентября 2019 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nВторник, 2020-02-18, 8:00 AM\nГлавная » 2019 » Сентябрь » 10 » Ҳаёт сабоқлари…\nКунлардан бир кун унинг хаёлига ажойиб бир ғоя келди. Ўйлаб кўрди , юраги уни олға талпинтирди. Ақл ғолиб келди. У ҳеч кимлигича қолди.\nКунлардан бир куни ёзувчи асарни бошлади… Сўнгги бетлар … Асар қаҳрамонининг аҳмоқона қилиқлари унинг ғашига тегди… Қўлёзмани оловга отди. Автобиографик асар чоп этилмай қолди.\nКунлардан бир куни овчи овга чиққан тулкини пойлади… Жуда ҳам нимжон ва ориқ тулки… Ўқ овози… Овчининг ва тулкининг оиласи оч қолди…\nКунлардан бир кун унга пора таклиф қилишди… Олмади… Узоқда яшарди… Пиёда уйига қайтди. У ғурурли ва камсуқум ўқитувчи эди.\nКунлардан бир кун У ишига жуда ҳам берилиб кетиб, бугун бугунлигини бир ондан сўнг келажак эканлигини унутиб қўйди, китобдан бошини кўтарганида хонасининг эшигидаги "Тарих хонаси” деган ёзувга кўзи тушди.\nКунлардан бир кун у жазо муддатини ўтаб чиқди… Кўз олдидаги панжара йўқолди, лекин юрагидаги панжара эмас… Эссиз шунча йил…\nКунлардан бир кун у Гиппократ қасамёдини қилди. Энди у шифокор!\nЙўлдаги авто ҳалокатдан қонга беланган танага биринчи ёрдам ҳам кўрсата олмаётганида дарс вақтида ухлаганлари кўз олдидан тиниқ туш каби ўтиб кетарди…\nКатегория: HIKOYALAR / ХИКОЯЛАР | Просмотров: 167 | | Рейтинг: 0.0/0


Бойлик – назар тўқлигидир\nЯқинда бир маҳалладошимиз онасини кексалик нафақасига чиқармоқчи бўлган экан, онаси унга: “Менинг туғилганлик ҳақидаги гувоҳномамни олганларида ёшим бир ёшга катта ёзилиб кетганини бобонг раҳматли айтар эдилар. Яна бир йил сабр қилайлик, шунда олганимиз ҳалол бўлади, давлатимиз завол кўрмасин”, дебди.\nҒани – бой демоқ, аммо маъносининг асоси “эҳтиёжсиз”дир. Бу маъно Асмоъи ҳуснадан.\nМанбаларда ғанининг уч даражаси бор экани айтилган:\nМутлақо эҳтиёжсиз зот. Бу – Аллоҳ таоло.\nЭҳтиёжларини кўнгил дунёсида камайтирган – қалби бой, кимсага ёрдам сўраб қўлини чўзмайдиган ва дардини ёриб ҳолини очмайдиган пайғамбарлар, Ҳақ дўстлари... зоҳирда ночор кўринса-да, моддият асири бўлмаган инсонлар.\nМол-мулки кўп, “қўли узун” бўлгани учун мажозан эҳтиёжи оз бўлганлар. Уларнинг эҳтиёжи ўз молига нисбатан бўлади. Бошқаларнинг кўмагига муҳтож эмас.\nАммо чархи кажрафторнинг ишини қарангки, унинг бойлиги билан бирга эҳтиёжлари ҳам ортиб борар экан. Масалан, бойларнинг давлатини қуримоқ учун қоровуллар, хизматчилар, сигнал берадиган мосламалар ва бошқа нарсаларга эҳтиёжи бор.\nАслида қаноат инсоннинг муҳтожлигига дахлдор ҳодиса. Инсон Аллоҳга муҳтож. Буни унутган киши ҳаддини билмайди. Илло, кишининг ўз ҳолини билмоғи ҳам буюк маърифатдир. Инсон сўзи нисёндан олинганига бориб у қаноат борасида ҳам нисёнга кетади. Соғлом инсон касал бўлган вақтидаги паришонлигини, болалигида бошидан ўтказган қийинчиликларни ва кексалик дарди азиятларини тортиши кераклигини эсга олмаслиги мумкин. Шунингдек, бой одам ҳам эртага қашшоқлашиб қолиши эҳтимоли мавжудлиги, қўлидаги молининг омонат эканини унутади. Ажал эшик қоқиб келганда бойлигининг сира ҳам арзимас нарсадек кўриниб қолишини ўйламайди. “Йўқ! инсон, албатта, туғёнга кетур. Гар ўзини бой кўрса, Албатта, қайтиб бориш Роббинггадир” (Алақ сурасининг 6-8 оятлари); “Ва аммо,кимки бахиллик ва истиғно қилса... Ва гўзални ёлғонга чиқарса... Бас, биз уни қийинга муяссар қиламиз. У қулаган вақтда унга мол-мулки фойда бермас” (Лайл сурасининг 8-11 оятлари), дея биз бандаларини огоҳлантиради Аллоҳ таоло.\nАслида ҳожатларимизни раво қилувчи – Аллоҳ таоло. Аммо Роббимиз бизни маърифат ҳосил қилсин дея турли василалар қилган-у, бироқ василаларга таважжуҳ кўрсатмаган, Биз Аллоҳни қўйиб уларга қўл чўзсак, улардан нажот истасак, уларнинг марҳаматидан умидвор бўлсак, қондирилган эҳтиёжларимизни василадан деб билсак, маърифатимиз кемтик бўлиб чиқади ва Роббимиз биздан рози бўлмайди.\nМўмин киши қанчалик қаноатли бўлса-бўлсин, унга ёрдам қўлини чўзиш бошқа мўминларнинг зиммасидан соқит бўлмайди. “Ўзи истамади, биздан гуноҳ кетди”, деб бўлмайди. “Чақалоқ йиғламаса, онаси сут бермайди!” қабилида иш кўриш мумкин эмас. Роббимиз имкон соҳиблари хато иш қилмасинлар дея қуйидаги ояти карималарда муҳтожларни икки тоифага бўлиб тушунтирган: “Ва молу мулкларида сўровчи ва бечораларнинг ҳаққи бордир” (Заарийаат сурасининг 19-ояти); “...улардан енг ва қаноатли ва тиланган камбағалларни ҳам таомлантиринг” (Ҳаж сурасининг 36-оятидан).\nПарвардигор закотни ҳам ҳақиқатан эҳтиёжмандларни топиб, энг аввало, қаноатли одамларга беришни тавсия этган: “(Садақа ва хайру эҳсонлар) Аллоҳнинг йўлида тутилган, ер юзида касб қилишга қодир бўлмаган, иффатлари туфайли билмаган киши уларни бой деб ўйлайдиган фақирларгадир. Уларни сиймоларидан танийсан, одамлардан хиралик қилиб сўрамаслар. Нафақа қилган яхшиликларингизни Аллоҳ албатта билгувчидир” (Бақара сурасининг 273-ояти).\nДемак, Парвардигор фақирлик ила имтиҳон этган бандаларини қаноатли, кўзи тўқ ҳолда кўришни истайди. Айни пайтда бойлик ила имтиҳон этган бандаларининг кўнгли уйғоқ бўлишини, жавонмард, марҳаматли ва шафқатли бўлишини хоҳлайди.\nҲақиқий мўминлар шундай инсонларки, улардан бири бермоқ учун қистовга олади, иккинчиси олмаслик учун. Худди мана бу воқеа каби: Саъд бин Робий розияллоҳу анҳу Абдурраҳмон ибн Авфга самимият ила: “Мен ансорнинг энг бадавлат одамиман. Молимнинг ярмини сенга айирдим. Бундан молим кўпаяди”, деди.\nАбдурраҳмон ибн Авф р.а.: “Аллоҳ молингни ва имконларингни хайрли қилсин. Менинг уларга эҳтиёжим йўқ. сен менга бозорнинг йўлини кўрсат, шунинг ўзи кифоя...” деди.\nАна шундай дўстлик таомилида олган эмас, берган ташаккур айтади. Бизнинг ҳам шу каби инсонлар сирасидан бўлмоғимизни насиб айласин.\n6136 марта ўқилди\nДругие материалы в этой категории: « Аъзам\tАллоҳни зикр этганларни фаришталар дуо этади »