Жовли Хушбоқ. Тошкентда оёққа турган адиб - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётЖовли Хушбоқ. Тошкентда оёққа турган адиб\nЖовли Хушбоқ. Тошкентда оёққа турган адиб\nЧоп этилган 11.04.2014 МуаллифZiyouz.uz\nРоссиялик адиблар орасида тўртинчи бўлиб халқаро Нобел мукофотини олиш насиб этган ёзувчи Александр Исаевич Солженицин эди. Эллик икки ёшли адибга 1970 йили бу нуфузли мукофотни беришганида унинг исм-шарифи тўғрисида “Россия-Америка фуқароси”, деб ёзилганди. Нобел маърузасида ёзувчи шундай сўзларни айтишдан ҳайиқмади:\n“Бу минбарга, ҳамма ёзувчилар чиқиши насиб қилавермайдиган, насиб қилганда ҳам фақат бир марта имкон бериладиган минбарга мен уч-тўртта тиркаб қўйилган зинапоядан чиқиб келганим йўқ. Юзлаб, балки минглаб, чала-ярим, ўткир қиррали, муз босган зинапояларни босиб, зулмат қаъридан ўлмай чиқиб келдим. Бошқалар — эҳтимол, мендан ортиқ иқтидорли ва кучлироқ бўлганлар ҳалок бўлишди. Улардан айримларинигина минглаб оролларга сочилиб кетган ГУЛАГ архипелагида учратдим. Таъқибларнинг тегирмон тошлари ва ишончсизлик оқибатида ҳамма билан ҳам очилиб гаплашолмадим, айримлар ҳақида фақат эшитганман, бошқа бирларини тасаввур қилганман, холос. Адабий ном қозониб, ўша жарликларга қулаганларнинг ҳеч бўлмаса номи қолади, аммо танилмаган, номи очиқ-ошкора айтилмаганлар қанча?! Улардан деярли ҳеч ким тирик қайтмади. Бутун бошли миллий адабиёт у ёқларга нафақат тобутсиз, ҳатто ички кийимсиз, яп-яланғоч ҳолда, оёқ бармоғига боғланган ёрлиқ билан кўмиб ташланди. Бироқ рус адабиёти бир сония ҳам тўхтаб қолмади, четдан қараганда эса у ўлик туюларди. Ўрмон гуркираб ўсиши мумкин бўлган жойда ҳамма дарахтлар қирқилди-ю, бир-иккитаси тасодифан четда қолиб кетди”.\nЎша қалтис паллада — шўролар тузуми афсонавий юҳодек ўкириб турган бир пайтда унга тош отиш осон эмасди. Солженицин эса бутун оламни ямламай ютаман, деб турган шу тузум оловини ўчириш учун ўз сўзини айтди. Унинг беқиёс жасорати ҳам шунда!\nАлександр Солженицин 1918 йил 11 декабрда сўлим Кисловодск шаҳрида дунёга келди. Отаси вафот этганда Александр ҳали туғилмаганди. Оила бошлиғидан жудо бўлгач, Солженициннинг онаси рўзғор тебратиш учун машинисткалик қилди. Улар Шимолий Кавказдан кўчиб кетишганда Александр олти ёшга тўлганди. Етимликнинг оғир кунлари унинг ҳаётига бўрондек ёпирилиб келди. Ростов-Донга кўчишгач, адабиётни жон-дилидан севган Александр Ростов университетига физика-математика йўналиши бўйича ўқишга кириб, онасига ёрдам бериш учун мактабда математикадан дарс бера бошлади. Бироқ иккинчи жаҳон уруши тугай деб қолганда Солженицинни ҳибсга олишди ва узоқ вақт қамоқда сақлаб, кейин Сибирга сургун қилишди. Ҳибсхонадан ҳибсхонага кўчавериб тинка-мадори қуриган ёзувчи Сталин ўлгачгина озодликка чиқди. Сургунда унга Қозоғистон паноҳ бўлган бўлса, қамоқдан чиққач Ўзбекистон жонига оро кирди. Тошкентдаги шифохонада қамоқнинг зил-замбил юки эзғилаган адибни соғайтириб юборишди.\nСолженицин шўролар давлатини тарк этгунча Ўзбекистонга уч марта келган. Ҳар гал ўзбекларнинг иссиқ нонию, ширин сўзидан ортга кўнгли тоғдек кўтарилиб қайтган.\n“Гулаг архипелаги” асари Францияда босилиб чиққач, шўролар Солженицинни Германияга ҳайдаб юборишди. Лекин адиб хорижга қувилгандан кейин ҳам сиёсий тузум ҳимоячилари уни тинч қўймади. И.Соловьевнинг “Правда” газетасининг 1974 йил 14 январ сонида босилган “Cотқинлик йўли” мақоласида шундай сатрлар бор: “Кейинги кунларда буржуа матбуоти А.Солженициннинг “Гулаг ороллари” деб аталмиш навбатдаги туҳмат асари ғарбда эълон қилиниши муносабати билан советларга қарши шовқин-суронни авж олдириб юборди. Кўп йиллардан бери совет халқига душман бўлган хориж нашриётлари ва барча матбуот органлари, шу жумладан, оқ муҳожирларнинг матбуот органлари билан ҳамкорлик қилиб келаётган муртаднинг номи яна разил антикоммунистик пропаганда оқими юзида қалқиб кўриниб қолди”. Юқоридаги мақола муаллифи асар номини нотўғри ёзгани етмагандек дунё тан олган, Нобел мукофотига сазовор бўлган ёзувчини “муртад” деб атаган. И.Соловьев худди ашаддий жиноятчини қўлга туширган қозидек адибни бўҳтон ва ҳақоратга кўмиб ташлаган.\nСолженициннинг бунчалик камситилишига сабаб унинг асарларида замон иллатлари ҳеч иккиланмай нишонга олинганди. Солженициннинг устунлиги ҳам унинг маҳоратида эмас, дадиллигида, ўзи яшаб турган жамият иллатларини вақтида кўрсата олганлигида дейиш мумкин.\nАдибнинг 1960 йили ёзилган “Ўнг панжа” ҳикоясида (таниқли олим ва таржимон Иброҳим Ғафуров ўзбекчага ўгирган) Тошкент ҳам тилга олинган. Асарда шундай сатрлар бор: “Бу қиш Тошкентга ўлар ҳолатда етдим. Несини яширай, бу ерга ўлгани келдим. Мени эса яшагали қайтардилар. Бу бир ой, яна бир ой, ундан кейин яна бир ой. Деразадан нарида Тошкентнинг шаддод баҳори ўтди, ёзга қадам қўйди, мен оёқларим қалтираб ташқарига айлангани чиқа бошлаганимда ҳаммаёқни кўк аланга қоплаган, кунлар исиб қолганди. Ўзимга-ўзим тузаляпман деб айтишга ҳам қўрқиб, энг сарбаланд орзуларимда, ҳатто менга қўшиб берилган ҳаёт муҳлатларини йиллар билан эмас, ойлар билан ўлчаб, медицина институти бинолари оралаб ўсган боғлар ўртасидан ўтган асфальт ва тош йўлаклардан асталаб қадам ташлардим. Мен тез-тез ўтирмасам бўлмасди, баъзан рентгендан кўнглим айниб, бошимни қуйи эгиб чўзилиб ётавердим”.\nЎзбеклар диёри ҳамиша ҳурфикрли кишиларга мададкор бўлган, не-не улуғларни бало-қазолардан омон сақлаб қолган. Уруш йиллари юзлаб маданият арбоблари, ижодкорлар Тошкентда паноҳ топган.\n“Ўнг панжа” ҳикоясида воқеалар бош қаҳрамон тилидан ҳикоя қилинади. Асарни бу тарзда ёзишнинг “хавфли” томонлари ҳам бор. Адиб тафсилотларни ёзар экан, баёнчилик томон тойиб кетиши ҳеч гап эмас. Бир қарашда Солженицин ҳикоясида ҳам воқеалар тасвиридан кўра баёнчилик устундек. Аммо воқеалар таъсирчан талқин қилингани, асар сўнгигача конфликтда таранглик сақлаб қолингани, энг муҳими, китобхон диққати бир меъёрда тутиб турилгани ҳикоя бадиийлигини таъмин этган. Шифохонада даволанаётган бемор портрети шунчалик таъсирлики, у билан гаплашаётгандек бўласиз: “Мен ўлгудай афтодаҳол эдим. Этим бориб устихонимга ёпишган, юзимда барча кўргуликларим акс этарди: лагернинг бефайз муҳити чеҳрамга чуқур ажинлар солган, бетимнинг териси мумдай қотиб, мисли хоки туробга айланган, бунинг устига касаллик маразлари ва дори-дармон оғуларидан заҳарланавериб икки юзим кўкимтир тусга кирган эди. Доим бўйсунишга ва бошни ичкарига тортиб юришга одатланилганидан елкам букилган эди. Масхарабозларникига ўхшаш йўл-йўл курткам қорнимни базўр ёпиб турар, худди шундай йўл-йўл шим эса ҳатто тўпиғимга етмасди, лагернинг тўмтоқ кирза ботинкасидан эскириб, қорайиб кетган пайтаванинг учлари чиқиб ётарди”.\nАсарда шахсга сиғиниш йилларида қирғинбаротларда иштирок этган қотиллардан бири Бобров образи ҳам ниҳоятда таъсирли чиққан. Тақдирни қарангки, қатағон жабрини тортган бемор олис жанубда — Тошкентдаги шифохонада ўзидан-да абгор собиқ жаллодга мадад бўлади.\nФикримизча, “Ўнг панжа” ҳикояси бадиийлиги жиҳатидан “Гулаг архипелаги” асаридан устун: сизни воқеалар эмас, қаҳрамонлар характеридаги товланишлар ром этади, турфа образлар ҳолати тасвиридан ҳайратга тушасиз.\nСолженицин шахсий ҳаётда ҳам зиддиятлардан қочиб қутула олмади. Ростов университетининг физика-математика факултети талабаси Александр Исаевич Наталья деган қизга ошиқу беқарор бўлиб қолганди. Эндигина ўн саккиз ёшга кирган йигитчанинг ишқий саргузаштлари бошланиб кетди. Талаба Александр билан талаба Натальянинг ўтли муҳаббати охир-оқибат уларнинг бир ёстиққа бош қўйишига олиб келди. Бироқ…\nАлександрнинг ҳаёт йўлларида нималардир унга халал берарди. Ҳаётнинг устма-уст келиб тушган аччиқ зарбалари унинг юрагини қон қилиб юборди. Аввалига жонини суғургудек оғрита бошлаган оғир дард юзини заъфарон қилди. Сўнгра эса… Бирданига, қўққисдан бошланиб қолган уруш оловлари уни ўз домига тортди. Шу тариқа севишганларнинг муҳаббат қасри дарз кета бошлади. Эҳтимол, у уруш тугамасиданоқ қамоққа олинмаганида, балки ҳаёти унчалик остин-устун бўлиб кетмаган бўлармиди?\nСолженицин ҳаёти давомида иккита қизни севиб қолган: қизиғи шундаки, икковининг ҳам исми Наталья. Яна шуниси ҳайратга соладики, кейинчалик Александр ҳам, Наталья ҳам бошқа-бошқа кишиларнинг севгилиси бўлишган!\nЭҳтимол, Солженицин бир ошнасига Сталин ёқмаслиги ҳақида мактуб ёзмаганида, умри умуман қамоқ нималигини билмай ўтиб кетар эди, сим ортидаги даҳшатли ҳаётни бошидан кечирмасди, бу ҳақда “Гулаг архипелаги”ни ёзмасди ҳам, социализм айни авж паллага кирганида жасорат кўрсатиб, унга очиқдан-очиқ нафрат билан суғорилган асарини ёзмаган бўларди, демак, Нобел мукофотини ҳам олмаган бўларди…\nСолженицин 1994 йили ватанига қайтгач, унинг шуҳрати қайта тикланди, лекин мўйсафид адибни обрў-эътибор, молу давлат қизиқтирмасди. Александр Исаевич умри охирлаб қолганда ҳам қаламини қўлдан қўймади. “Аргументы и факты” газетасида бутун саҳифани эгаллаган мақолалари эълон қилинди. Уларда муаллиф келажакда Россия қандай бўлиши кераклиги ҳақида фикр юритди. 2007 йили Германиянинг “Шпигель” журналига берган интервюсида ҳам ватани ҳақида тўлиб-тўлиб, ўксиб-ўксиб сўзлайди.\nБаъзан юксак маҳоратли адиблардан кўра жасорати дунёни ларзага солган ёзувчиларнинг шуҳрати баланд бўлар экан. Ахир, халқнинг юрагини забт этиш ҳам мислсиз маҳорат эмасми? Россия Солженицин сингари “ўжар” ижодкорларни кўп кўрди. Иван Бунин, Борис Пастернак, Михаил Шолохов, Иосиф Бродский озодлик тараннум этилган бетакрор асарлари билан халқ қалбини забт эта олдилар. Александр Исаевич эса ўзи бевосита гувоҳ бўлган қабиҳликларни жасорат билан ёритгани учун жаҳон адабиётининг энг обрўли мукофотига сазовор бўлди. “Улуғ рус адабиёти анъаналаридан озиқланган маънавий кучи учун” Нобел мукофотини олган адиб тошкентлик шифокорлар ёрдами билан саратон дардидан фориғ бўлганди. Аммо 2008 йилнинг ёзида юрак хуружи унинг изтироб ва ташвишга тўла ҳаётига нуқта қўйди.\nЭрк ва адолат учун курашган улуғ адибнинг мардонавор ҳаёти, бетакрор ижодидан ибрат олса арзийди.\n«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасининг 2009 йил 17-сонидан олинди.\n← Аввалги Аввалги Иброҳим Ғафуров. Қуръон таржималари: тажрибалар (2009)\nКейинги → Кейинги: Ҳалима Худойбердиева. «Энг қора иш, энг тоза иш – бизнинг ишимиз» (2011)\nТилов Ёдгоров. Ҳайвонларда фаросат борми? (1989)\nҲ.Юсуфхўжаева, Ҳ.Бектемиров. Мулоқот учун зарур (1989)\nМурод Муҳаммад Дўст. “Зарбулмасал” ва бошқа масалалар\nАҚШ элчиси: “Мен барчани ўзбек тилини ўрганишга чақираман”\nЭмин Усмон. Муножот (эссе, 1991)\nМаҳбуба Қодирова. «Комила девони» (1989)\nАзим Ҳожиев. Муаммолар бир талай (1989)\nОлим Тошбоев. Давлат тили: туғилиш азоби\nНарзулла Аҳмедов, Абдураҳим Убайдуллаев. Тил, китоб, саводхонлик (1989)\nДалолат (Гдлян ва Ивановнинг кирдикорлари) (1989)


АҚШнинг Эронга нисбатан сиëсати\nА. Аррал Президент Жорж Буш Эронга нисбатан ўз позициясини кучайтириб, Америка Қўшма Штатлари ва унинг иттифоқдошлари Эроннинг ядровий қуролланишига тоқат қилмаслигини баëн қилмоқда. Атом энергияси бўйича Халқаро агентлик Эрон бўйича қарор қабул қилишидан олдин нутқ сўзлаган жорж Буш жаҳон жамоатчилигини Эроннинг ядровий қуроллар ишлаб чиқаришига йўл қўймасликка чақирди.\n"Агарда Эрон ядровий қуролга эга бўлса, у жуда хавфли бўлади. Биз ядровий қуроллар ишлаб чиқарилишига бардош беролмаймиз".\nПрезидент Бушнинг Эронга оид мулоҳазаларидан кўп ўтмай Теҳронда, Эрон Президенти Муҳаммад Хотамий унинг мамлакати ядровий қуролларни яратишга ҳаракат қилмаëтганини таъкидлади.\nТаҳлилчиларга кўра, Бушнинг мулоҳазаси, ойлардан буëн номаълум бўлиб келаëтган АҚШнинг Эронга нисбатан сиëсатига нуқта қўйди.\nЯқин Шарқ бўйича Америкалик мутахасис Кеннет Кацман АҚШнинг Эронга нисбатан сиëсати ҳақида радиомизга шундай деди:\n"Буш маъмурияти президент илгари сурган Эронга нисбатан расмий позиция топиш устида иш олиб бормоқда".\nАммо, Буш ҳозирга қадар қандай қилиб Теҳронни ядровий қуроллар ишлаб чиқаришдан тўхтатиш стратегиясини таклиф қилганича йўқ.\nКўпчилик мутахассислар, АҚШ Эроннинг ядровий қуроллар объектларига қарши зарба бериш каби ҳарбий чора кўриш ҳуқуқини сақлаб қолади, деган фикрдалар.\nАтом энергияси бўйича халқаро агентлик инспекторлари ҳамда Америка ва бошқа агентликлар ходимлари Эронда уранни бойитиш дастури борлигини аниқлашган. Инспекторларга кўра, ушбу дастурлардан ядровий қуроллар ишлаб чиқишда фойдаланиш мумкин.\nШунга қарамай Атом энергияси бўйича халқаро агентлик Эронни қораламади. Агентлик бошлиғи Муҳаммед Ел Барадей фақат Теҳрон халқаро инспекторларга Эронда иш олиб боришлари учун кенгроқ имкониятлар яратишни кўзда тутувчи қўшимча шартномани имзолаши кераклигини таъкидлади.\nЭрон Президенти Хотамий мамлакати ядровий қуролларни назорат қилиш агентлиги инспекторларига текширув ўтказишга рухсат бериши мумкинлигини, аммо, жаҳон жамоатчилиги Эроннинг тинч мақсадларда ишлатиладиган ядровий технологиясини тан олиши кераклигини баëн қилди.\nМаълумки, АҚШ Эронни "жаҳолат ўқи" деб эълон қилган давлатлар қаторига қўшган. АҚШнинг бундай қарашларига қўшилмай келаëтган Европа Иттифоқи эндиликда Эронга нисбатан кескинроқ йўл тутадиган бўлиб кўринмоқда. Бироқ, Европа Иттифоқининг позициясидаги ўзгаришлар нимани англатиши ҳозирча ноаниқ. Еуропа Иттифоқи вакиллари шу ҳафта бўлиб ўтган бир учрашувда Эронни огоҳлантириб, агарда Эрон савдо ишларини ривожлантиришни истаса, ядровий қуроллар инспекторларини қабул қилиши кераклигини таъкидлашди.


Бош оғ - Фармакология ва клиник фармация\nБуғим ва мушак оғриқларида фармацевтик ёрдамни ташкиллаштириш.\nМ алхамлар Афзаллиги Камчиликлари\nГел лар Афзалликлари Камчиликлари\nC уртмалар Афзалликлари Камчиликлари\nКомплекс препарат лар\nБуғим ва мушак оғриқларида фарм ёрдам тамойиллари\n12-маъруза ХАЗМ ЙЎ ЛЛАРИ ФАОЛИЯТИ БУЗИЛИШИНИ СИМПТОМАТИК ДАВОЛАШ: ДИАРЕЯ, ТУРЛАРИ ВА ДАВОЛАШ ПРИН Ц ИПЛАРИ, МЕТЕОРИЗМ\nДиареяни келтириб чикарадиган омиллар\nДиареяни келтириб чикарадиган дорилар\nУткир диареяда врач аралашувини талаб киладиган « хавфли» симптомлар\nДиареяни даволовчи воситалар\nДиареяни симптоматик даволаш учун ишлатиладиган дори препаратлари гурухининг клиник- фармацевтик характеристикаси. Перорал регидратацияси учун ишлатиладиган воситалар.\nПерорал регидратантларнинг солиштирув характеристикаси.\nСорбентларнинг солиштирув характеристикаси\n3) Ичак харакатларини секинлаштирадиган воситалар. ( Перистальтикани секинлаштирувчи воситалар)\n5)Ичак флорасининг физиологик мувозанатни тугирлайдиган препаратлар\n6) Усимликлардан олинган воситалар.\n7)Куп таъсирли препаратлар.\nДиареяни симптоматик даволашда кулланиладиган препаратларни фармацевтик ёрдами.\n13-маъруза ХАЗМ ЛЛАРИ ФАОЛИЯТИ БУЗИЛИШИНИ СИМПТОМАТИК ДАВОЛАШ: МЕТЕОРИЗМ, ДИСБАКТЕРИОЗЛАР Метеоризм\nВрач аралашувини талаб киладиган метеоризмнинг хавфли симптомлари\nМетеоризмни дорисиз олдини олиш йуллари\nМетеоризмни дорилар билан даволаш.\nСиликонларни таккословчи характеристика\nУсимликлардан олинган газ хайдовчи препаратларининг таккослаш характеристикаси\nМетеоризмни симптоматик даволаш учун кулланиладиган препаратларни ишлатишдаги фармацевтик ёрдам.\n14-маъруза ХАЗМ ЙЎЛЛАРИ ФАОЛИЯТИ БУЗИЛИШИНИ СИМПТОМАТИК ДАВОЛАШ: ҚАБЗИЯТ, ТУРЛАРИ ВА ДАВОЛАШ УСУЛЛАРИ\nБемор билан сухбатда нималарга ахамият бериш керак ва бунинг учун қандай саволлар бериш ўринли бўлади\nБош оғригида фарм. ёрдам тамойиллари\n- анальгетик препаратларни бош оғриганда 2 кундан ортиқ ишлатиш керак эмас;\n- бош оғриганда анальгетик препаратларни хафтада 2 мартадан ортиқ ишлатиш керак эмас, акс холда оғриқ сезиш бусағаси камайиб, оғриқнинг кучи ва частотаси ошиши мумкин;\n- кофеин сақловчи комбинирланган препаратларни чой ва кофе билан ичиш мумкин эмас;\n- парацетамол сақловчи препаратларни жигар касалликлари борларга эхтиёт булиб ишлатиш лозим;\n- парацетамол сақловчи препаратларни ишлатганда қонни тахлилини кузатиб бориш лозим;\n- ацетилсалицил кислота сақловчи препаратларни овқатдан сунг қабул қилиш тавсия этилади;\n- ацетилсалицил кислота сақловчи препаратларни антикоагулянтлар билан бирга ишлатиш мумкин эмас;\n- ацетилсалицил кислота сақловчи воситалар билан алкогол қабул қилинса, ульцероген таъсири кучаяди;\n- ацетилсалицил кислота сақловчи препаратларни узоқ вақт қабул қилинганда ахлатни яширин қонга текшириш лозим;\n- ацетилсалицил кислота сақловчи препаратларнихомиладорлик ва эмизиклик даврида қабул қилиш мумкин эмас;\n- сусатриптан сақловчи препаратларни фақат мигрен ташхиси қуйилгандан сунг қабул қилиш лозим,\n- суматриптан сақловчи препаратларни ёш болаларга, хомиладор ва эмизикли аёлларга бериш мумкин эмас;\n- суматриптанни қорамуғ алкалоидлари билан қушиб ишлатиб булмайди, вазоспазм ривожланиши мумкин; улар орасидаги вақт 24 соатдан кам булмаслиги керак;\n- суматриптан сақловчи препаратлар самара бермаса, қайта қабул қилиш учун камида 3 соат утиши керак;\n- суматриптан қаторидаги турли препаратларни қабул қилиш оралиғи 12 соатдан кам булмаслиги керак.\nХозирги вақтда ВОЗ маълумотларига кура ахолининг 30% да буғим оғриқлари учрайди, уларнинг 10 % и қисман, 5 % и эса тула ногирон булиб қолмоқда.\n-бириктирувчи туқиманинг систем касалликлари-ревматизм, ревматоид артрит, систем қизил волчанка, склеродермия;\n- суяклар ва тоғайларда модда алмашинуви бузилиши билан боғлиқ касалликлар-артроз, подагра, остеопороз;\nБириктирувчи туқиманинг систем касалликлари –бириктирувчи туқиманинг систем яллиғланиш касалликлари булиб, аъзо ва тўқималарнинг шикастланиши, циклик прогрессирловчи кечими билан характерланади. Ревматизм-бириктирувчи тўқиманинг систем токсик-иммунологик яллиғланиш касаллиги бўлиб, А гурухига кирувчи в-гемолитик стрептококк инфекцияси бор одамларда келиб чиқади. Ревматоид артрит-бириктирувчи тўқиманинг сурункали аутоиммун яллиғланиш касаллиги бўлиб, буғимларни шикастлайди. Систем қизил волчанка-оғир, сурункали ўтувчи систем аутоиммун касаллик бўлиб, ички аъзоларнинг куп шикастланиши билан кечади.\nСуяк ва тоғайда модда алмашинуви бузилиши билан боғлиқ касалликлар:\n- остеопороз-суяк туқимаси зичлигининг камайиши, синишларга мойилликни ортиши билан характерланади. Остеопорозларнинг келиб чиқишига эрта менопаузалар, чекиш, кофеинни ортиқча истъемол қилиш, кортикостероидларни қабул қилиш сабаб булиши мумкин.\n- подагра-гиперурикемия (пешоб кислотасини хужайрадан ташқари суюқликларда ортиши), туқималарда пешоб кислотаси кристаллари тупланиши билан характерланади. Унинг келиб чиқишига гушт махсулотларини ортиқча истъемол қилиш, ёшни эркакларда 30, аёлларда 60 дан катталиги, айрим дориларни (никотин кислота, диуретиклар, циклоспорин, аспирин ва б. алкогол қабул қилиш мойиллик туғдириши мумкин. Эркаклар аёлларга қараганда 5-7 марта кўп оғрийди.\n- остеоартрозлар-қул-оёқлар ва умуртқа поғонаси буғимларининг дистрофик касалликлари булиб, унинг асосида буғим тоғайининг секин ривожланувчи дегенерацияси ётади. Остеоартрозларда купроқ чаноқ-сон ва тизза буғимлари шикастланиб, жисмоний зуриқиш вақтида кучаяди. Остеоартроз ривожланишига ёшнинг утиши, семириш, буғимга доимий зуриқиш тушиши, ирсий омиллар, буғим шикастланишлари, чекиш мойиллик туғдиради.\nБуғимдаги оғриқларнинг хуружсимон характерда булиши, шиш, гиперемия, бугим сохасида хароратни ошиши, диуретиклар қабул қилинганда оғриқларни пайдо булиши, климактерик ёшдаги аёлларда тез-тез суяк синишлари кузатилиши хавфли белгилар булиб, шифокорга мурожаат қилишни тақозо этади. Бундан ташқари суяк силида хам буғим оғриқлари кузатилади.\nМушакларда оғриқ булишининг сабаблари:\nгрипп ва бошқа респиратор инфекциялар;\nортиқча жисмоний зуриқиш;\nдиуретиклар қабул қилиш.\nБуғим ва мушак оғриқларида махаллий ва умумий таъсирга эга яллиғланишга қарши, оғриқсизлантирувчи препаратлардан фойдаланилади.\nМахаллий ишлатилувчи дори шаклларининг клиник-фармацевтик характеристикаси\nҚуллашни оддийлиги ва хавфсизлиги; хам махаллий, хам резорбтив таъсири учун ишлатиш имконияти борлиги; систем таъсирини кучсиз намоён булиши; малхам суртилган жойда дорининг юқори миқдорда тупланиши; таъсирини узайтириш имконияти борлиги; бир малхамда турли таъсир механизмига эга дориларни булиши.\nВазелин асосида тайёрланган малхамлар таъсир этувчи моддани ёмон ажратиши; кийимга тушганда доғ хосил қилиши; гидрофоб асосдаги малхамлар парник эффекти беради, яъни иссиқликни ажралишини қийинлаштиради.\nТаъсирини узайтирилганлиги; кечга ишлатиш имконияти борлиги; терига юмшатувчи ва намлантирувчи таъсир этиши; геллар малхамга қараганда яхши сурилиб, таъсири хам кучлироқ булади. Кийимда доғ қолдирмай, сув билан осон ювилиб кетади.\nГель —турғун булмаган дори шакли булиб, сақланганда эриши мумкин. Геллар сезиларли систем таъсирга эга булиб, ишлатилганда ножуя таъсирлари юзага чиқади.\nТаркибидаги спирт хисобига тери қон томирларини кенгайтириб, қон айланишини яхшилайди. Систем таъсири кам сезилади.\nТерига қуритувчи таъсир этиб, унинг кучишига олиб келади.\nМахаллий ишлатилувчи ностероидларнинг характеристикаси\nЭкзема билан шикастланган ёки ярали сохага тушиши мумкин эмас\nСуртилганда тери қизариши, қичиши, тери қуриб кучиши мумкин.\nДозаси ортиб кетса бош оғриқ, бош айланиши, қоринда нохуш сезги келтириб чиқариши мумкин\nНостероидларга сезгирлик юқори булганда бериш ман этилади\nСуртилганда тери қизариши, қичиши, тери қуриб кучиши мумкин\nГел тула шимилмаганда тери ранги вақтинча узгариши мумкин\nРевмадор, Фелден, Финалгель, Эразон\nБолалар хомиладор ва эмизикли аёлларга бериш мумкин эмас\nКетопрофен, Профенид, Фастум-гель\nКунига 3-4 марта суртилади\nИбупрофен, Дип-релиф, Долгит\nАлмирал, Верал, Вольтарен, Диклак, Диклоран, Диклофенак, Наклофен, Олфен, Ревмавек, Фелоран\nФотосенсибилизация. кузатилиши мумкин\nНостероидларга сезгирлик юқори булганларга бериш мумкин эмас\nУзоқ ишлатилганда (2 хафтадан ортиқ) ёки терининг катта сохасига ишлатилганда систем ножуя таъсирлар келиб чиқиши мумкин.\nБолаларга бериш мумкин эмас\nИндометацин, Индометацин-Врамед, Метиндол\nКунига 2-4 марта суртилади\nСуртилганда тери қизариши, қичиши, тери қуриб кучиши, аллергиялар кузатилиши мумкин.\nАнтикоагулянтлар таъсирини кучайтиради\nДозаси ошганда бош оғриғи, бош айланиши, қулоқда шанғиллаш, кўришни бузилиши, эпигастрал сохада нохуш сезгилар, кунгил айниб, қусиш, ич кетиш, болаларда- гипертермия, гипергликемия кузатилади.\nХомиладор аёллар ва болаларга тавсия этилмайди.\nЭкстракт Boswellia serrata Метилсалицилат Ментол\nМахаллий қитиқловчи малхамларнинг фармакологик хусусиятлари\nМахаллий қитиқловчи малхамлар\nЯллиғланишга қарши, гипертермик, томирларни кенгайтирувчи, махаллий қитиқловчи, чалғитувчи\nМентол, камфора, эвкалипт мойи\nЯллиғланишга қарши, томирларни кенгайтирувчи, махаллий қитиқловчи, оғриқ қолдирувчи\nРомашка, календула экстракти, кастор, ментол, эвкалипт мойи\nЯллиғланишга қарши, томирларни кенгайтирувчи, махаллий қитиқловчи, оғриқ қолдирувчи, трофик жараёнларни яхшилайди\nТомирларни кенгайтирувчи, чалғитувчи, махаллий қиздирувчи, туқималарда қон айланишини яхшилайди.\nНостероидларни меъда-ўн икки бармоқ ичак яраси, бронхиал астма, қон кетишга мойилликлар, жигар ва буйрак фаолияти бузилганларга бериш мумкин эмас\nСолпадеин бошқа ностероидлар-кофеин ва парацетамол сақловчи препаратлар билан бирга ишлатиш мумкин эмас\nСолпадеин 7 ёшгача болалар ва хомиладор аёлларга тайинланмайди\nНостероид препаратлар дигоксин ва аминогликозидларнинг чиқиб кетишини сусайтириб, уларни йиғилиши ва захарланишларга олиб келади\nКетопрофен, напроксен, индометацинларни ишлатилганда бош айланиши, уйқусизлик, галлюцинациялар келтириб чиқаради\nКеторолак гипотензив воситаларни самарасини камайтиради\nФенилбутазон қабул қилинганда ош тузи чекланиши, қон ва пешоб тахлили ўтказиб борилиши лозим\nАспирин, метамизол, индометацин, ибупрофен, напроксен, кетопрофенларни хомиладор аёлларга бериш тақиқланади\nКетопрофен, бутадион, тиапрофен кислота, фенилбутазонларни антикоагулянтлар, сульфаниламидлар, перорал гипогликемик воситалар билан қушиб ишлатилганда ножуя таъсирлари ортиб кетади, шунинг учун уларни бирга беришда эхтиёт булиш лозим.\nКомплекс препаратларни кофе ва чой билан бирга қабул қилмаслик лозим. Барча ностероидлар билан даволанаётганларга алкогол қабул қилиш ман этилади.\nХАЗМ ЙЎЛЛАРИ ФАОЛИЯТИ БУЗИЛИШИНИ СИМПТОМАТИК ДАВОЛАШ: ДИАРЕЯ, ТУРЛАРИ ВА ДАВОЛАШ ПРИНЦИПЛАРИ, МЕТЕОРИЗМ\nИчки касалликлар ичида энг кўп тарқалгани ОИС-си касалликларидир. ОИС-си касалликлари Республикамиздаги умумий касалликнинг 10-15%-ни ташкил этади. Кейинги йилларда ОИС-касалликлари ёшлар ўртасида кўпайиб бормоқда. Бунинг асосий сабаблари турмуш тарзининг, экологиянинг ва озиқ-овқатлар сифатининг ўзгариб боришидадир.\nЖССТ берган маълумотларига қараганда ОИС касаллигининг энг кўп учрайдиганлари меъда 12 б/ичак яралари ва жигар хасталигидир. Жигар касаллиги беморлар нобуд бўлаётган касалликлар ичида 8 ўринда туради. Жигар касалликлари кундан-кунга кўпайиб бормоқда. Хар йили 1 млн.дан ортиқ одам вирусли гепатит билан оғрийди ва уларнинг кўпчилиги суринкали гепатитга ўтади. Энг ачинарлиси беморлар қабул килаётган дори-дармонларнинг ноўрин ва нотўғри ишлатилиши туфайли жигар патологияси кундан-кунга ошиб бормоқда. Шунинг учун хам гастроэнтерология, гастрология ва гепатологияни асосини тушуниш Сиз билан биз учун ўта мухимдир.\nОИС-си касалликлари туркумига қайси касалликлар кирадию ва уларда қандай асосий симптом ва синдромлар қайд этилади?\nОИС-си касалликларига ўткир ва суринкали гастритлар, меъда ва 12 б/ичак яралари, энтеритлар, колитлар, бактериал дизентерия, функционал ичак касалликлари (қабзиятлар ва ичак қитиқланиш синдромлари), СПРУ, рак, туберкулёз, гижжа касалликлари ва бошқалар киради. ОИС-си касалликларидан жигар, меъда ости бези касалликлари рак ва туберкулёзлар, алохида мутахассислар томонидан ўрганилувчи ва даволанувчи касалликлардир.\nОИС-си касалликлари ичида энг кўп қайд этилувчи симптом ва синдромларга қоринда нохуш холатни пайдо бўлиши, иштахани сусайиши, биқин остида қандайдир оғирлик ва ачиштириш холатлари, кўнгил айнаш, кекириш, сафро қайнаш, қайт қилиш, турли даражада юзага чиқувчи оғриқлар, бош оғриғи, оғиздан қўланса хид келиш, қабзият, анус атрофидаги қичишиш холати, ич суриш ва ич кетиш диарея, қон кетиш, қон аралаш нажас келиши ва бошқалар.\nЮқоридаги симптомлар билан боғлиқ тинка қуриши, кайфиятни бузилиши, иш қобилиятини ва мушаклар тонусини сусайиши, камқонлик, баъзан меъда тетанияси (оғриқ билан мушаклар тонусини ошиши ва судороги), диспепсия, сигмоидопроктит (ични жуда тез келиши, хаттоки 75-100 мартагача), тифлоколит (ичакни ўнг томонидаги колит, ични суриши 10 ва ундан ортиқ юзага чиқади), «понос будильник» (суринкали энтеритда юзага чиқади), «ампулали қабзият» (тўғри ичак қабзияти), аутоинвазия, ўпка синдроми (аскарида личинкаларини ўпкага, ўпка томирлари орқали бронхларга ўтиши ва қон туфлаш ва б.), диспептик , нейро-рефлектор ва токсико-дистрофик ва б. симптомлар юзага чиқади. Шунингдек эхинококкозда шиш, йирингли лихорадка, аллергик ва эмболик синдромларни юзага чиқариши мумкин.\nКўрсатиб ўтилган хар бир симптом ёки синдромлар устида тўхтаб ўтиш анча мушкул масала. Лекин хозирги кунда ОИС-си касалликлари ичида ўзига хос проблемага айланган функционал ичак касалликлари (ФИК) устида ва унинг классик кўриниши бўлмиш ичак қитиқланиш синдроми ва суринкали қабзият хамда бу холатларда қайд этиладиган симптом ва синдромлар устида қисқача тўхталиб ўтамиз. Чунки ичак қитиқланиш синдроми ва суринкали қабзият «фармацевтик ёрдам» фани йўналиши бўйича энг кўп рецептсиз бериладиган дори-дармонлар билан даволанадиган касалликдир. Халқимиз ва беморлар бу касалликларни ўзини-ўзи даволаш ва ўзига-ўзи ёрдам бериш йўллари билан даволашга харакат қиладилар.\nАдабиётлардан маълумки, ривожланган мамлакатларда кейинги 10 йил давомида гастроэнтерологик касалликлар ичида энг кўп тарқалган касаллик-бу функционал ичак касалликларидир. жахон бўйича олиб борилган эпидемиологик изланишларни берган маълумотига қараганда жахон ахолисини 15-30% суринкали кабзият қайд этилади. ¡та индустриал ривожланган АҚШ ва Англияда бу кўрсатгич 40% ташкил этади (А.Р.Златкина, 2002 й., Фарматека №9.-с.53-56). Агар бу тоифадаги касалликларнинг аксарият кўпчилиги врачларга мурожаат этмасдан ўзини-ўзи даволаш билан шуғулланишини инобатга олинса, касалликнинг тарқалиш кўрсатгичи янада ошади. Чунки кекса ёшдаги беморларда гиподинамия кучаяди, қабул қилинадиган овқатларнинг таркиби ўзгаради, семириш кўпайиб кетади, эндокрин факторлар (климакс, қанд касал-лиги, гипотиреоз ва б.), дориларни нотуғри ишлатиш (қариялар дориларни 1/3 қисмини қабул қиладилар) каби холатлар суринкали қабзиятни ривожланишига асос бўлади.\nФИК-лари билан боғлиқ сурункали қабзият кечими оддий қабзиятни кечимидан патофизиологик келиб чиқиш механизмларидан тубдан фарқланади.\nИчак қитиқланиш синдроми биланюзага чиққан қабзиятларни асосини нейрогуморал регуляцияни бузилиши ташкил этади, пустлоқ ва пустлоқ ости марказлари, вегетатив нерв тизими ва ичакни нерв-рецептор аппаратлари (сертонин, эндоген опиатлар, нейротензин, холецистокининлар ва б.) ўзига хос рол ўйнайди.\nФармацевтик ёрдам концепцияси асосида хулоса қилиб айтиш мумкинки, қабзиятларни келиб чиқишида ва кечимида қуйидаги факторлар асосий ролни ўйнайди:\nКечими бўйича-ўткир ва сурункали қабзиятлар\nКелиб чиқиш механизми бўйича- коллагенли, гиперматор дискинезия туфайли, гипомотор дискинезия туфайли, практогенли қабзиятлар.\nДемак, сурункали қабзият кечимини бемор билан сухбатда, уни шикоятларидан аниқлаб олиш мумкин. Бунда нажасни характери, тўғри ичакка хос симптом ва синдромлар-метеоризм, қулдираш, турли даражадаги оғриқлар, айниқса қоринни пастки ва чап томонидаги оғриқларни аниқлаш алохида ахамиятга эгадир.\nБундай холатларда беморларни ўзини-ўзи даволаши ва ҳар бир провизорни салохиятига яраша маслахат бериши катта ахамиятга эгадир.\nФункционал овқатланиш ва пробиотикларга ахамият бериш.\nУмумгигиеник ҳаёт тарзини ишга солиш ва диетотерапияга амал қилиш керак (жисмоний фаол ҳаёт, кўп ўсимлик моддалари ва тўқималарини, клечатка, балластик моддалар, пектин, гемицеллюлоза, денгиз ўтлари, кўп миқдорда суюқлик қабул қилиш).\nСут ва қатиқ махсулотларидан, лакто ва бифидумбактериялардан қўллаш зарур. Катта отқулоқ барги уруғидан тайёрланган-Мукофальк препаратидан фойдаланиш мумкин. Агарда функционал овқатланишни ташкил қилиш ва диетотерапия ёрдам бермасагина, ични сурувчи дори-дармонлардан фойдаланилади. Бу гурух дорилар таъсир механизми бўйича қуйидагиларга ажратилади:\n1. Осмотик таъсирга эга препаратлар\nа) тузли сурги дорилар (Na2SO4; карловар тузи ва б.)\nб) кўп атомли спиртлар (сорбит, маннитол ва б.)\nв) Сурилиши қийин дисахаридлар (лактулоза ва уни уними Дюфалак, Нормазе).\n2. Қитиқлаш таъсири билан ичак харакатини стимулловчи препаратлар.\nа) антрагликозидлар (сано ва уни унимлари, крушина, алоэ, равоч ва б.)\nб) дифенилметан унимлари (изофенин, бисакодил, натрий пикосульфат ва б.)\nв) кастор ёғи, вазелин ва миндал ёғи, парафин ва б.\n3 Парокинетиклар (бетанекол-25-30 мг 2-3 марта кунига, мезопростол-200 мг 2-4 марта кунига; серотонин, тегасерод-зелнорм-аёлларда эффект беради, цизаприд ва б.)\nТегосерод ва цизоприд препаратлари АҚШ-ларида синтез қилиб олинган. Бу препаратлар 5-НТ-4 серотонинга сезувчан рецепторларни агонисти бўлиб, ичакдаги вагус ва энтерал афферент нервларини қитиқлаб, ундан Аch-ни ажралишини кўпайтиради, натижада ичак силлиқ мушакларини қисқаришини кучайтиради. Шунинг учун хам уларнит серотонинергик пирокинетиклар дейилади. Шу ерда ўткир ва суринкали қабзиятни келиб чиқиши, ривожланиши, клиник белгилари ва даволаш принциплари билан боғлиқ слайд-схема келтирилади.\nДиарея (diarrhoea) — хожатга боришнинг нормадагидан куп булиши ( кунига 3 мартадан куп), ва/ёки нажаснинг суюк булиши, ва/ёки нажас массасининг ортиб кетишиг айтилади.\nДиареянинг асосий сабаби булиб ичакдаги сув- электролит балансининг бузилиши хисобланади. Одам кунига уртача 2 л суюкликни истъемол килади, 12- бармокли ичакдан эса 8 дан 10 литргача суюклик утиши мумкин. Ичакда сурилган сув сулак ва хазм ширалари билан бирга кайта кушилади. Сувнинг сурилиши асосан ингичка ичакда содир булади, ва 1- 1,5 литригина йугон ичаккача утади, у ерда сурилиши давом этиб колгани ( 100 мл атрофида) нажас билан чикиб кетади. Йугон ичакда суткасига 5 л гача сув сурилиши мумкин, шунинг учун ингичка ичакдан йугон ичакка утадиган суюклик микдори 5 л дан ортса диарея келиб чикиши мумкин. Бундай холатлар хазм килиш системасининг яллигланишида, сурилишнинг бузилишида, ичакнинг моторикаси ва секрецияси бузилишида келиб чикиши кузатилади.\nСабаблари турлича булган уткир ва сурункали диарея фаркланади.\nДиарея 2- 3 хафтадан ортик давом этмаса уткир шакли булиб хисобланади.\nУткир диарея сабаблари:\n- инфекция ( вирусли, бактериал, паразитлар),\n- ичакдаги яллигланиш жараёнлари,\n- дори препаратларини кабул килиш.\nДиареяни келтириб чикарадиган омиллар:\n- овкат рационининг кескин узгариши,\n- доимий яшаш жойида булмаган « узига хос» инфекцияларни хизмат сафарлари, саёхатлар сабабли келиб чикиши,\n- яхши пишмаган меваларни истъемол килиш,\n- тусатдан куркиб кетиш, айик касаллиги ( медвежья болезнь).\nДиареяни келтириб чикарадиган дорилар:\n- сурги дорилар,\n- магний тузларини саклайдиган антацидлар,\n- антибиотиклар- клиндамицин, линкамицин, ампициллин, цефалоспоринлар,\n- антиаритмик воситалар: хинидин, пропраналол ( анаприлин),\n- юрак гликозидлари ( дигиталис препаратлари),\n- калий препаратлари,\n- хенодеоксихол кислотаси,\n- шакар урнини босувчилар- сорбитол, маннитол.\nШуни эсда тутиш керакки уткир диарея холера, дизентерия, сальмонеллез, каби огир инфекцион касалликларнинг биринчи белгилари булиб хисобланади. Кон аралаш келган уткир диарея Крон касаллиги ёки ярали колитнинг куриниши булиши мумкин.\nУткир диареяда врач аралашувини талаб киладиган « хавфли» симптомлар:\n- нажасда коннинг пайдо булиши,\n- нажаснинг гуруч суви каби булиши,\n- тана хароратининг кутарилиши,\n- кунгил айниши,\n- кайд килиш,\n- кориндаги кучли огрик билан кузатиладиган диарея,\n- агар оиланинг бир нечта аъзосида диарея кузатилса,\n- бир неча хафта давом этган диарея,\n- хушдан кетиш билан кузатилган диарея,\n- каттик чанкок, огиз куриши, терининг куриши билан бирга кузатилган диарея,\n- хомиладорлик давридаги диарея.\n3 хафтадан ортик давом этган диарея сурункали булиб хисобланади. Истисно тарикасида огир кечадиган ва узок давом этадиган инфекциялар хисобланмайди, улар тузалиши билан диарея тухтайди.\nСурункали диарея куп касалликларнинг белгиси булиши мумкин. Ичакдаги яллигланиш касалликларидан ( носпецефик ярали колит, Корн касаллиги, ОИТС), корин сохасидаги бошка органлар ( жигар, ошкозон ости бези), баъзи бир умумий касалликлар ( калконсимон безининг бузилишлари, эмоционал зурикиш ва б.лар), перистальтиканинг бузилиши ( йугон ичак яллигланиши синдроми), сабаб булиши мумкин. Купинча узик вакт давом этадиган диарея озик моддаларнинг ( сут ва бшка шакарлар, елим оксил- глутенин, сигир сутининг оксиллари, ёглар сурилишининг бузилиши ёки озик- овкат аллергияси ( сут, бошокликлар ва б.лар).\nСурункали диареяни даволаш врач томонидан ташхис куйилгандан сунг амалга оширилиши шарт.\nДиареяни этиологик даволайдиган препаратлар\nДиареяни симптоматик даволайдиган препаратлар\nАнтибактериал препаратлар ( антибиотиклар, сульфаниламидлар, нутрофуран унумлари, антисептиклар).\nПерорал регидратация учун препаратлар\nФакатгина врач курсатмаси билан берилиши керак\nАнтимикроб препаратлар, пробиотиклар\nДиареяни симптоматик даволаш учун ишлатиладиган дори препаратлари гурухининг клиник- фармацевтик характеристикаси.\nПерорал регидратацияси учун ишлатиладиган воситалар.\nРегидратация уткир сувли диареяни даволашнинг асоси булиб хисобланади. Ортикча сув ва тузлар урнини тулдириш перорал йул билан амалга оширилади. Натрий, калий, хлор, годрокарбонат ионлари, цитрат, шунингдек глюкоза, сахароза ёки декстрозанинг мувозатлаштирилганн эритмалари ишлатилади. Бу препаратларни куллаш келиб чикиши турли хил булган диареяларни гидрохлорид ва ичак шиллик каватининг сурилишини саклашга асосланган.\nОрал регидратацион аралашмалар кон таркибидаги электролитларни урнини босувчи булиб хисобланади. Улар жуда тез таъсирга эга булиб, ножуя таъсир ва куллаш мумкин булмаган холатларга эга эмас.\nБу препаратлар кукун куринишида булиб улардан тезда эритма тайёрлаш, шунингдек тайёр эритмаларни куллаш мумкин.\nАЖ Кутновский ФЗ «Польфа» (Польша)\nнатрий хлорид - 0,35\nкалий хлорид - 0,3\nнатрий гидрокарбонат - 0,5\nдекстроза - 2,9\nмойчечак экстракти - 0,1\nАпельсин мазали Гастролит\nнатрий хлорид - 0,47\nнатрий цитрат - 0,53\nдекстроза - 3,56\nнатрий хлорид - 3,5\nнатрий цитрат - 2,9\nкалий хлорид - 2,5\nнатрий хлорид - 1,75\nнатрий цитрат - 1,45\nкалий хлорид - 1,25\nСорбентлар.Сорбентларни ишлатиш эндоген интоксикацияни олдини олиш ва даволашда ёрдам беради. Бу гурух препаратлари ичакдан ( баъзилари эса кондан: ичак шиллик каватининг ворсинкалари каппилярларидан) турли хил захарли метаболитларни адсорбциялайди. Баъзи адсорбентлар эса микроорганизмлар хаттоки вирусларни сорбциялаш хусусиятига эга.\nАттапульгит-Дарница («Дарница», Украина)\nКаопектат («Фармация и Апджон», США)\nМагний силикати гидратининг тозаланган аралашмаси ва минерал холдаги алюмний. Препарат ичакда сурилмайди, токсик ва кузгатувчи модаларни, газларни адсорбциялайди сунг нажас билан бирга чикиб кетади. Ураб улиш хусусияти булгани учун ичак шиллик каватида химоя плёнкасини хосил килади.\nВирус ва бактерияларни адсорбциялаш хусусиятига эга.\nДиареяда аттапульгитнинг 1 марталик дозасини хожатга бориб келгандан сунг кабул килинади.\nТананинг юкори хароратида ва препарат компонентларини кутара олмаслик холатларида кабул килиш ман этилади.\nЭмизикли ва хомиладор аёлларга берилмайди.Не назначается в период беременности и лактации.\nБолаларга 3 ёшдан сунг ( суспензиялар) ва 6 ёшдан сунг ( таблеткалар) бериш мумкин.\nСмекта («Бофур Ибсен», Франция)\nОшкозон- ичак шиллик каватида юкори даражадаги ураб олиш кобилиятига, сув- электролит йукотишлар олдини олади. Шиллик кават глюкопротеинлари билан биргаликда унинг барьерлик функциясини оширади, нокулай шароитдаги ичак микроорганизмларидан, уларнинг токсинлари ва бошка кузгатувчилардан химоялайди.\nБактерияларни адсорбциялаш хусусиятига эга.\nКуллаш мумкин булмаган холатлари йук.\nПолифепан («Экосфера», Россия)\nЁгочликнинг углеводли компонентларини гидролиз махсулоти булган лигнинни кайта ишлашдан олинган препарат.\nЮкори даражадаги адсорбциялаш активлигига эга, ошкозон- ичак трактидаги бактерияларни адсорбциялайди.\nГипохолестеринемик таъсирга эга.\nКуллашда камдан кам холсизлик, эпигастрия сохасида огирликни сезиш, кабзият кузатилиши мумкин.\nЭнтеросгель (Креома-Фарм», Украина)\nСорбогель («Гефест», Украина; «Сорби», Украина)\nИчга кабул килинганда сурилмайди, ичакда ва конда адсорбциялаш хусусиятига эга ( ичак шиллик каватининг каппилярлари ворсинкаларидан) ва организмдан турли хил токсик моддаларни чикаради, ичак шиллик каватига ураб олиш хусусияти билан таъсир килади.\nСорбцион селективлик хусусиятига эга- уртача молекуляр токсик метаболитларни сорбциялайди, юкори молекуляр моддалар ( оксиллар, иммуноглобулинлар ва б.лар) ва ионлар эса сорбцияга учрамайди.\nМикроорганизмларни сорбциялашда селеквтиликка эга- факат шартли- патоген ва патоген флорани сорбциялайди, шунинг учун дисбактериозни чакирмайди.\nКуллаш мумкин булмаган холатларга эга эмас.\nАльгигель («Днепромед», Украина)\nАльгисорб «Биотехнология», Россия)\nОгир металлар ва радионуклидларни адсорбциялайди, уларни организмда тупланишини олдини олади.\nДиареяда комплексли терапияда ишлатилади.\nДиспепсияни келтириб чикариши мумкин.\nКарболонг («Экосорб», Украина)\nАквтиланган кумир («Стома», «Борщаговский ХФЗ», Украина)\nУзок муддатли ( Пролонгик) таъсирга эга булган энтеросорбент. Хазм трактига ташкарига кирган, кондаги, ёки ичакда хосил булган токсик моддаларни сорбциялайди. Организмда метаболизмга учрамайди ва 36- 48 соатта организмдан тулик чикиб кетади.\nДиареяда 2-4 г. дан кунига 3-4 марта кабул килиш лозим.\nКомплексли даволаш учун кулланилади. Ичак тонуси ва моторикасини секинлаштиради, лекин сурилиш жараёнига деярли таъсир килмайди.\nХазм килишга ёрдам берадиган ферментлар бузилишидан келиб чикадиган диареяларда самарали восита булиб хисобланади. Шунингдек, комплексли терапияда хам кулланилади.\n5)Ичак флорасининг физиологик мувозанатни тугирлайдиган препаратлар.\nОдам организмидаги микрофлорани яхшилайдиган препаратлар- пробиотиклар- келиб чикиши микробли ва номикробли булиб, табиий холда юборилганда ичакдаги гомеостазга яхши таъсир курсатади. Йугон ичакдаги физиологик таркиби етишмаган холда уларни тулдириш максадида тирик лактобактериялар ( курук лактобактерин, йогурт, экстралакт), бифидумбактериялар ( курук бифидумбактерин, бифидумбактерин форте), ичак таёкчаси ( колибактерин) ва уларнинг комбинациялари- бификол, бифи- шакл, линекс саклайдиган препаратлар ишлатилади.\n6) Усимликлардан олинган воситалар.Диареяни даволаш учун ишлатиладиган усимлик воситалари кадимдан ишлатилади. Уларнинг энг асосий таъсири бу уларнинг буриштирувчи? хусусиятга эгалигидир. Таркибидаги ошловчи моддалар танинлар, полифеноллар, хужайра, тукима ва ферментларнинг суюкликлари оксиллари билан бирикиб хужайра юзасида зич альбуминатларни хосил килади. Бундан ташкари усимликлар таркибидаги моддалар яллигланишга карши таъсирга эга. Усимлик препаратлари маълум даражада ичак цитопротекцияси, ичак шиллик барьерларини саклаш ва тиклаш хусусиятига эга.\nДиарея синдромида усимлик препаратларнинг юкоридаги хусусиятлари билан уларнинг огир булмаган холатларда бериш шунингдек комплексли терапияда куллаш тавсия этилади. Улар дамлама, утли чойлар холатида ишлатилиб бу уларни куллашда нокулайлик тугдиради ва таъсир этувчи моддалар тургунлигини камайтиради. Диареяни даволаш учун мойчечак гуллари, черника мевалари, черемуха мевалари, кровохлебканинг илдиз ва илдизпоялари, ольха сохта мевалари, далачой ер устки кисми, бадан илдизпояси, гозпанжа илдизпояси, кора дуба.\n7)Куп таъсирли препаратлар.Бу гурух препаратларига буруштирувчилар, адсорбцияловчилар, регидрантлар ва антисептиклар киради. Бу препаратларга: бепасал ( салол антисептиги ва папаверин огрик колдирувчиси ва белладонна экстракти), таннакомп ( буриштирувчи ва яллигланишга карши таъсир учун танин альбуминат ва этакридин лактат- антибактериал ва антисептик восита сиватида), энтероседатив ( каолин, пектин ва натрий цитрат).\n- Диарея вактида организмда куп микдорда суюклик ва электролитлар йукотилади, шунинг учун перорал регидратация учун препаратларни бериш зарур,\n- Перорал регидратация учун ишлатиладиган тузли препаратларни назоратсиз куллаш сув- электролит мувозанатининг бузилишига олиб келади,\n- Перорал регидратация учун ишлатиладиган препарат эритмаларига шакар кушиб булмайди ( эритманинг осмотиклиги ортади, натижада диарея кучаяди).\n- Сорбент гурухининг адсорбцион хусусияти туфайли бир вактнинг узида берилаётган бошка перорал препаратларни самарадорлигини камайтиради.\n- Адсорбентлар ва бошка препаратларни ичиш орасида интервални саклаш лозим,\n- Адсорбентларни узок куллаш сабабли организмда витаминлар, оксиллар, ёглар ва б.лар етишмаслиги кузатилади,\n- Узок муддатли кулланиладиган адсорбентлар таъсири туфайли ( ёки катта дозаларда кулланилса) кабзиятга олиб келиши мумкин,\n- Аттапульгитни тананинг юкори хароратида куллаш мумкин эмас,\n- Аттапульгитни хомиладорликни биринчи 3 ойлиги ва эмизикли пайтида куллаш мумкин эмас,\n- Таблетка шаклидаги аннапульгитни 6 ёшдан сунг, суспензия холдагисини 3 ёшдан сунг бериш мумкин,\n- Диосмектинни янги тугилган чакалоклорга ва чала тугилган чакалокларга бериш мумкин,\n- Холестирамин ичак йулидаги ут кислотасини йук килиб, ёг ва ёгда эрийдиган витаминлар сурилишини бузади,\n- Ферментли препаратларни овкат пайтида ёки овкатдан сунг кабул килиш лозим,\n- Таблетка холидаги ферментли препаратларни чайнаш рухсат этилмайди,\n- Лоперамидни жигар касаллиги булган беморларга куллашда эхтиёт чорасини куриш лозим,\n- Антиперистальтик воситаларни куллаш натижасида кориннинг пастки сохасида огрик булиши, холсизлик, апатия, бош огриклари кузатилиши мумкин,\n- Сандостатин врач курсатмаси билан берилади,\n- Антимикробли даволашда пробиотиклар ва линекс ёки бифи- шакл препаратларни бериш мумкин, чунки улар таркибида ичак флорасининг антибиотикорезистент штаммлари мавжуд,\n- Хилак ва хилак форте препаратларини сут ва сут махсулотлари билан кабул килиш тавсия этилмайди,\n- Хилак ва хилак форте препаратларини антацид препаратлари билан бир вактнинг узида кабул килиш мумкин,\n- Лактобектерин ва лактобацилус ацидофилус препаратларини сут билан ичиш тавсия этилади.\nХАЗМ ЛЛАРИ ФАОЛИЯТИ БУЗИЛИШИНИ СИМПТОМАТИК ДАВОЛАШ: МЕТЕОРИЗМ, ДИСБАКТЕРИОЗЛАР\nМетеоризм- хазм трактида ( ошказон ва ичакларда) газ хосил булишининг ортиб кетиши натижасида кориннинг шишиши, натижада коринда огрик, кекириш, нафас тезлашиши келиб чикади.\nБундан ташкари метеоризм сабаблари куйидагилар булиши мумкин:\n-баъзи озик- овкатларнинг хазм булмаслиги ( сут махсулотлари ва маълум турдаги овкатнинг углеводлари, кузикорин, соя, ширинликлар, дуккаклилар, ёнгоклар, карам, олхури, баъзи бир крупалар, мева шарбатлари ва б.лар),\n- ута куп овкат ейиш,\n- одатий булмаган озик- овкатлар ёки унинг узгариши ( хизмат сафарлари, таътил вегетерианллик ва б.лар)\n- гастрит ва пептик яралар,\n- ут тоши касаллиги,\n- аномаль перистальтика ( йугон ичак мушакларининг кискариши),\n- хайздан олдинги давр,\n- жаррохликдан кейинги давр.\nВрач аралашувини талаб киладиган метеоризмнинг хавфли симптомлари:\n- кориндаги давомий огиклар,\n- кунгил айниши ва кусиш,\n- тери ва куз склерасининг сарик тусга кириши,\n- тана огирлигининг кескин камайиб кетиши,\n- дори препаратларини кабул килгандан сунг кориннинг дам булиши\n- метеоризмни вужудга келтирадиган озик- овкатларни аниклаб уни овкат рационидан олиб ташлаш,\n- корин дамлиги, огриги, газлар тупланишини келтириб чикарадиган шакар урнини босувчилари булган озик- овкатларни камайтириш,\n- жисмоний харакатни купайтириш,\n- сакич ( жевательная резинка) лардан воз кечиш,\n- чекишдан воз кечиш ёки уни камайтириш,\n- овкатни кам камдан кунига 4- 5 махал истъемол килиш,\n- ацидофиль озик овкатларни кабул килиш.\nЭнтеросорбентлар- ичакдаги турли хил токсик метаболитларни самарали адсорбциялайди. Энтеросорбентларни кабул килгандан сунг организмнинг детоксикацияси орган ва тукималарда биологик актив бирикмаларни узаро таъсирини яхшилаб беради, айникса усимлик бирикмаларининг организм рецепторлари Билан таъсирини. Энтеросорбентлар метеоризмни ва бошка диспептик бузилишларни камайтиради. Комплексли даволашда, айникса усимлик препаратлари билан самарали ишлатиш мумкин.\nМетеоризмни симптоматик даволашда энтеросгель, каопектат, аттапульгит, полифепан тавсия этилади.\nСиликонлар- кремний асосида олинган химиявий инерт булган юзаки актив моддалар. Таъсир механизмига кура улар купикларни йук килувчилардир: ичак юзасида хосил булаётган газ пуфакчаларини камайтиради. Пуфакчалар ёрилади ва/ ёки резорбцияланади ва табиий йул Билан чикиб кетади. Силиконлар факат газ пуфакчалари юзасига таъсир килади ва ичак деворларига таъсир килмайди, ичакда сурилмайди. Бу гурух препаратлари захарли таъсирга деярли эга эмас. Улар хомиладор ва эмизикли аёллар ва болаларга берилиши мумкин.\nХозирги пайтда бу гурух дори воситаларидан 2 таси- диметикон ( цеолат) ва симетикон ( дисфлатил, эспумизан) кулланилади.\nФермент препаратлари – метеоризмнинг симптоматик даволашида фермент препаратларининг берилишининг максади- функционал етишмовчиликни даволаш эмас, балки жуда куп овкат истъемол килиш натижасида ошкозон ости бези зурикишининг « функционал тинчлантириш» ни хосил килишдир. Липолитик ва протеолитик ферментларни меъёрида куллаш максадга мувофикдир. Бундай холатларда кенг кулланиладиган препаратлардан « Фестал» дир\nУсимликлардан олинган гах хайдовчи воситалар: укроп препаратлари ( хидли укроп мевалари, укроп суви) дорихона укропи мевалари, тмин мевалари, мойчечак гуллари.\nКлиник- фармакологик характеристикаси\nЦеолат (Egis, Венгрия)\nХимиявий инерт мода, хазм килиш йулида абсорбцияланмайди, узгармаган холатда нажас оркали чикиб кетади.\nКуллаш мумкин булмаган холатлар ва ножуя таъсирлари аникланмаган.\nПрепарат бир вактнинг узида антацид, айникса алюминий гидроксид ва магний гидрокарбонат Билан бирга кабул килинса самарадорлик камаяди.\nТаркибида шакар сакламаганлиги сабабли, кандли диабети бор касалларда куллаш мумкин.\nКуллаш мумкин булмаган холатлари- ичакдан утмаган холатларда, ошказон- ичакнинг обструктив касалликларида.\nНожуя таъсирлари аникланмаган.\n5)Усимликлардан олинган газ хайдовчи препаратларининг таккослаш характеристикаси\nКлиник- фармакологик харакетистикаси\nСпазмалитик, яллигланишга Карши, ут хайдовчи ва газ хайдовчи таъсирга эга, хазм безлари секрециясини кучайтиради, ичакдаги йиринглаш ва ачиш жараёнларини сусайтиради.\nХомиладорликда куллаб булмайди.\nПрепаратга булга ута сезувчанлик кузатилиши мумкин.\nОшказон ичак трактининг тонус ва моторикасини нормаллаштиради, Спазмалитик, антисептик, ут хайдовчи таъсирга эга, хазм безларининг секрециясини кучайтиради, ичакдаги йиринглаш ва ачиш жараёнларини сусайтиради\nПрепаратга ута сезувчанлик кузатилиши мумкин.\nСпазмалитик, яллигланишга Карши, газ хайдовчи ва антибактериал таъсирга эга. Ичакнинг моторикасини бошкаради.\nПрепаратга булган ута сезувчанлик кузатилиши мумкин.\n«Плантекс» (тез эриб кетувчи чой)\nТаркибида дорихона укропи, глюкоза, галактоза бор.\nХазм килишни яхшилайди, ошкозон шираси ажралишини кучайтиради, ичак моторикасини активлаштиради, газ йигилишини олдини олади, метеоризмдан келиб чиккан спазмларни йукотади.\n1 ёшгача булган болаларга берилиши мумкин.\n6)Пробиотиклар. Бу гурух препаратлари ичакдаги йирингни ва газларни хосил килувчи микроорганизмларнинг хаётий фаолиятини чеклайди, бу эса метеоризмни вужудга келишини олдини олади, хазм жараёни ва ошкозондаги сурилишни яхшилайди.\n7) Домперидон. Дофаминнинг синтетик антагонисти, гемато- энцефалитик барьердан ёмон утади, шу сабабли марказий таъсирга эга эмас. Гастрокинетик ва кусишга Карши таъсирга эга. Перорал кабул килинганда ошкозон фаолиятини яхшилаб, лекин ошкозон секрециясига таъсир килмайди. Украинада домперидон асосида « Мотилиум» препарати яратилган.\nОшкозон- ичакда кон кетганда, 1 ёшгача булган болаларда ичак йулидан утмаслик холатида, эмизикли пайтда бериш тавсия этилмайди. Дозаси купайганда уйку босиши, болаларда айникса ориентация бузилиши кузатилади.\nХозирги пайтда «Мотилиум» рецептура асосида бериладиган препаратларга киради ва шу сабабли факат врач курсатмаси Билан берилади.\n- сорбентлар гурухига кирувчи препаратларнинг адсорбентлик хусусияти булгани учун улар бир вактнинг узида берилаётган перорал препаратлар таъсирини сусайтиради,\n- Адсорбентлар ва бошка дори препаратларни кабул килаётганда орасида маълум вакт утишини таъминлаш тавсия килинади,\n- Адсорбентларни узок вакт кабул килинса организмда витаминлар, оксиллар, ёглар камайиши кузатилади,\n- Уртача таъсирли адсорбентларни ( ёки катта дозаларда) кабул килинса корин дам булишига олиб келиши мумкин,\n- Активланган кумир нажасни кора ранга киритади,\n- Аттапульгит тананинг юкори хароратида рухсат этилмайди,\n- Аттапульгит хомиладорликнинг биринчи уч ойлигида ва эмизикли пайтда рухсат этилмайди,\n- Таблетка холидаги аттапульгит болаларга 6 ёшдан кейин, суспензия холидагиси 3 ёшдан кейин берилиши мумкин,\n- Силиконлар ( Симетикон, диметикон) бир оз микдордаги суюклик Билан, овкатдан сунг ва уйкудан олдин кабул килиш тавсия этилади,\n- Домперидон факатгина врач курсатмаси Билан берилади!\n- Усимликлардан олинган газ хайдовчи препаратлар настойка ва кайнатма холида кабул килинади,\n- Укроп, дорихона укропи ва тмин меваларининг настойкаси эмизикли аёлларда сут ажралишини кучайтиради,\n- Настойка ва кайнатмалар музлатгичда 3 кундан ортик сакланмаслиги лозим,\n- «Плантекс» чойига шакар кушиб булмайди,\n- Ферментли препаратлар овкат пайтида ёки овкатдан кейин кабул килиниши лозим,\n- Ферментли препаратлари булган таблеткаларни чайнаш ман этилади.\nХАЗМ ЙЎЛЛАРИ ФАОЛИЯТИ БУЗИЛИШИНИ СИМПТОМАТИК ДАВОЛАШ: ҚАБЗИЯТ, ТУРЛАРИ ВА ДАВОЛАШ УСУЛЛАРИ\nҚабзият физиологик нормал холатда қайд этиладиган хожатга бориш жараёнининг бузилиши бўлиб, унда хожатга бориш вақти чўзилади ва ичакнинг нормал функцияси бузилади.\nҚабзиятни келиб чиқиши мумкин бўлган сабаблар қуйидагилардан иборат:\nЙўғон ичак патологиясини юзага чиқиши;\nНормал модда алмашинувини бузилиши;\nОвқаланиш санъатини ўзига хос хусусиятлари;\nТурли хил дориларни керагидан ортиқ қўллаш.\nЙўғон ичак патологиясига:\nколитлар; ичак атонияси;\nанус атрофидаги ёрилишлар;\nгеморойлар; ичак спазми;\nКрон касаллиги-ярали колит;\nйўғон ичак полипозлари ва б. киради.\nНормал модда алмашинувини бузилишига:\nқалқонсимон безнинг гипофункцияси;\nбуйрак усти безининг гипофункцияси киради.\nОвқатланиш санъатининг ўзига хос хусусиятларига:\nовқатлар таркибида ўсимлик клетчаткаларини етарли даражада бўлмаслиги (асқаров бешлиги…),\nовқат рационини бирдан ўзгариши;\nовқат таркибида ортиқча ёғларни бўлиши;\nетарли миқдорда суюқликни истеъмол қилмаслик;\nовқат таркибида ортиқча темирни бўлиши;\nФолат кислотани етишмаслиги (чақалоқлар ва хомиладор аёллардаги турли хил ўзига хос етишмовчиликлар…!) Вит. В9-фолат к-та.\nҚандай дориларни керагидан ортиқ ва бетартиб ичилганда қабзият юзага чиқади:\nалюмин сақловчи антоцидлар;\nнейротроп-нейролептик ва психотроп препаратлар;\nопиатлар-кўпинча кофеин сақловчи препаратлар;\nкальций каналини блокаторлари;\nтемир препаратлари ва кальций препаратлари.\nҚабзиятни қандай холатларда кечиши хаёт учун хавфлидир?\nюқори температура билан кечиши ;\nнажасда қон юқимини пайдо бўлиши;\nқоринда кучли оғриқ билан кечувчи қабзият;\nқабзиятни қайт қилиш билан кечиши;\nбемор массасини камайиб кетиши.\nБемор билан сухбатда нималарга ахамият бериш керак ва бунинг учун қандай саволлар бериш ўринли бўлади?\nа). Анчадан бери қабзият билан оғрийсизми ? (Бунда ўткир ёки суринкали қабзият борлиги аниқлаб олинади. Суринкали қабзият бўлса, ундай беморларни врачларга мурожат қилишларини тушинтириш керак бўлади.)\nб). Хожатга борганда нажасни ажралиб чиқиши оғриқ билан бўладими? (Бунда беморда геморой, прокталгия ва б. бор ёки йўқлиги аниқлаб олинади ва шунга яраша даволаш муолажалари ишлаб чиқилади).\nв) Сизнинг қорнингиздаги оғриқ спастик характерга эгами? (Спастик оғриқ спастик колитда, дивертикулёзда йўғон ичакни ракида ва б. бўлади).\nг). Прфессионал ишлаб чиқариш сохангиз нималар билан боғлиқ? (Оғир металлар билан контактда бўлиш масалан: симоб, қўрғошин, маргимуш ва б.). Бунда суринкали қабзият юзага чиқиши мумкин.\nд). Сиз қандай сурги дориларни қабул қилгансиз ва қандай таъсирлар юзага чиққан? (Юқорида айтиб ўтилган дориларга боғлиқ қабзиятлар бўлади…!)\nАйниқса хомиладор аёлларда қайд этиладиган қабзиятни сурги дорилар билан даволаш яхшиликка олиб келмайди. Бунда кўпроқ суюқликлар ичиш ва ўсимлик клечаткаларидан қабул қилиш керак бўлади. Беморларни ёши ҳам алохида ахамиятга эга. Чунки қарияларда гиподинамик қабзият юзага чиқиши мумкин. Уларни таза-генитал органларининг мускуллари сусайган бўлади.\nЮқоридагилардан келиб чиққан холда ва сурункали қабзиятни бутун дунё буйича кенг тарқалганлигини ҳамда бу касалликни даволашда ўзига-ўзи ёрдам принципларини тарқалганлигини инобатга олиб, уни аниқлашда ва рационал даво муолажаларини юзага чиқариш учун нафақат шифокорлар, балки провизорлар ҳам жавобгарликни ҳис этган ҳолда иш тутишлари керак. Чунки бу гурух касалларни даволашда нафақат рецептсиз бериладиган дориларни ўринли танлаш ёки рационал қўллаш, балки уларни даво курси ҳам катта аҳамиятга эгадир.\nДиетотерапия (ўсимлик клечаткаларига бой махсулотларни истеъмол қилиш)\nГази чиқарилган маъданли сувлар\nИчак моторикасини нормаллаштиришга мойил дори воситалари бериш (спазмолитиклар, фитотерапия, сабзи, лимон ўти, буймадарон, ялпиз, хмел, тоғ райхон, ромашка, календула ва б дамламаси ).\nДаво машқлари (қорин ва тазо-генитал мушаклари тонусини оширувчи)\nФизиотерапия (диатермия, электрофарез, иссиқ қилиш, ванна, парафин ва б.).\nХазм аъзолари касалликлари ахоли уртасида турли хил ёш гурухларида 18 % дан 37 % гача учрайди. ОИС патологиясининг кенг тарқалганлиги куплаб омиллар, норационал овқатланиш, экологик бузилишлар, иммун фаолликни пастлиги, инфекцияларни тарқалгани билан боғлиқ. ОИС патологиясининг асосий синдромлари оғриқ, кунгил айниш, қабзият, диарея, метеоризм ва б. Оғриқ синдроми ва хавфли симптомлардан ташқари барча холатларда ОИС касалликларини рецептсиз дорилар билан симптоматик даволаш мумкин. Қорин сохасида оғриқ булиши беморнинг нафақат соғлигига, балки хаётига хам хавф солади. Бундай пайтларда оғриқ қолдирувчиларни бериш тавсия этилмайди, чунки касалликка аниқ ташхис қуйиш қийинлашади. Бундан ташқари албатта шифокорга мурожаат қилиш лозим булган хавфли симптомларга қуйидагилар киради:\nиситма кутарилиши; ахлатда қон булиши; коринни ўта дам булиши; қусиш; вазнни йуқотиш; қабзиятни бирор бир дорини қабул қилиш билан боғлиқлиги.\nҚабзият (obstipatio) — ичак фаолиятининг бузилиши булиб, дефекация актлари уртасидаги интервал 48 соатдан ортиқ булади. Баъзи одамларда 2ғ3 кунда ичак бушалиши хам физиологик норма булиб, қабзият хисобланмайди ва тана учун хавфли эмас. Қабзияти бор одамларда иштаха йуқолиб, кекириш, оғизда ёқимсиз таъм, қорин сохасида оғирлик, дам кузатилади. Купчилик касалларда терида узгаришлар, рангпарлик, ерсимон рангга кириши, қуруқлик, ортиқча мугузланиш, дерматит куринишлари кузатилади, тирноқлар заифлашиб, соч тукилади. Танада интоксикация туфайли холсизлик, иш қобилияти пасайиши, бош оғриши, уйқу бузилиши, хотирани сусайиши аниқланади. Сурункали қабзият иккиламчи энтероколитлар, геморрой, туғри ичакда ёриқлар хосил булишига олиб келади. Бунга купинча дисбактериоз, иммун тизими ва модда алмашинувидаги бузилишлар қушилади. Қонда ва лимфада турли хил токсинлар ва канцероген моддалар купаяди.\nҚабзиятнинг асосий сабаблари:\nтуғри ичак патологияси-колитлар, ичак атонияси, спазмлари, мегакалон, полипозлар;\nмодда алмашинуви бузилишлари-сувсизланиш, қалқонсимон ва буйрак усти безлари гипофункцияси;\nовқатланиш характери-рационни кескин узгартириш, овқатда ўсимлик клечаткаси етишмаслиги, рационда ёғларни ортиқча булиши, ортиқча темир қабул қилиш, фолат кислота етишмаслиги;\nдефекация актининг оғриқлилиги-орқа чиқарув сохасида ёриқ булиши, геморройлар;\nайрим дори воситаларини қабул қилиш-антацидлар, антигистамин воситалар, холинолитиклар, гипотензив воситалар, кальций ва темир сақловчи воситалар, психотроплар.Қабзият келиб чиқишига мойиллик туғдирувчи омиллар:\nбириктирувчи туқиманинг тизимли касалликлари (ревматизм, ревматоид артрит, систем қизил волчанка, склеродермия ва б.); овқат рационида ёғларни ва оқсилларни ортиқча булиши; кам харакатлик; сурги воситаларини узоқ вақт ишлатиш; клизмадан ортиқча фойдаланиш.\nҚабзиятларни даволашга киришишдан аввал уларнинг келиб чиқиш сабабларини аниқлаш лозим. Купинча убу сабабларни бартараф этилиши ичакни нормал юришувига олиб келади. Беморга аввал сурги воситаларидан ва клизмадан минимал фойдаланган холда номедикаментоз усуллар таклиф этилади


Шомуродовни тунгги соат 12 да "Ростов" офисига нега олиб келишган эди?\n13 октябрь, 2020, 22:00\nУлар буни кутмаганди.\n1 октябрь куни “Женоа” Шомуродовнинг трансферини эълон қилди. Томонлар бунга эришиш учун бир ҳафтадан камроқ муддат музокаралар ўтказди. А Серия клуби “Ростов”га 25 сентябрь куни таклиф юборган, аммо ростовликлар буни рад этган. Шундан сўнг, Элдор клуб спорт директори Алексей Рискин ва президент Арташес Арутюнянц билан шахсан гаплашган. 28 сентябрь куни эса, “Ростов” уни қўйиб юборишга розилик билдирган.\nКейинги икки кун давомида клублар шартнома бандлари бўйича музокаралар ўтказган. SILA International Lawyers юридик компанияси ҳамкори Михаил Прокопец ушбу музокаралар жараёни ҳақида гапириб берди.\n“Биз ҳамма нарсани чоршанба куни якунламоқчи эдик - ҳаттоки Шомуродовдан “Ростов”нинг офисида бўлишини ва клублар ҳамма нарсада келишиши билан дарҳол ҳужжатларни имзолашни илтимос қилдик.\nБир пайт ҳаммаси келишилди, аммо ўша пайт Шомуродов йўқ эди - у ухлашга кетган эди. У ва "Ростов" раҳбарияти бу трансфер тунги соат 12 да амалга ошишига ишонмаган. Натижада, уни том маънода ётоқдан судраб келишди, у офисга қайтиб келди ва ҳамма нарсага имзо чекди”, - деди Прокопец.\nФАРКИ ЙУК ЭНДИ У ИТАЛИИЯДА\nСудраб кетибти ????????\nтузуро нарса ёзларин фаросат борми. Тинчлими диб хавотирланибман. Борган сари рейтингила тушиб кетвоти силани


Ботир Парпиев Халқаро валюта фонди вакиллари билан учрашди\n2018 йил 7 март куни Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси раиси Ботир Парпиевнинг Халқаро валюта фонди миссияси билан учрашуви бўлиб ўтди. Бу ҳақда Давлат солиқ қўмитаси ахборот хизмати хабар бермоқда.\nУчрашувда солиқ маъмуриятчилиги соҳасидаги ислоҳотларни амалга ошириш, Халқаро валюта фонди томонидан Ўзбекистоннинг иқтисодий ривожланишини ҳар йили баҳолаб бориш масалалари атрофлича муҳокама этилди.\nШунингдек, бюджет тизимига қўшимча тушумларнинг келиб тушишини таъминлаш мақсадида солиқ органларини модернизация қилиш масалалари кўриб чиқилди. Солиқ тўловчилар билан ўзаро муносабатда бўлиш, кўрсатилаётган электрон хизматлар таркибини янада кенгайтириш ҳисобига солиқ органлари шаффофлигини ошириш зарурлиги таъкидлаб ўтилди.\nШу билан бирга жараёнларни автоматлаштириш даражасини кўтариш ҳамда ахборотни қайта ишлаш ва тайёрлашнинг алоҳида тартиботлари бўйича махсус бўлинмаларни ажратиш ҳисобига (давлат солиқ инспекциясининг оддий ходимларининг) функционал вазифаларнинг мураккаблигини оптималлаштириш ва камайтириш муҳим эканлиги айтилди.\nУшбу йўналишда қабул қилинган қонун ҳужжатларидан келиб чиққан ҳолда республика солиқ маъмуриятчилигини замонавий асосда янги босқичга кўтариш бўйича энг муҳим йўналишлар белгилаб олинди, дейилади хабарда.


"Европани титратиш учун" А Серияга келган бўлажак суперюлдуз ҳақида - Zamin.uz\n06:00 / 03.10.2018\n"Европани титратиш учун" А Серияга келган бўлажак суперюлдуз ҳақида\nА Серияга келган юлдуз ҳақида гап кетганда кўпчилик Критшиану Роналдуни тушунишлари табиий.\nАммо бу қаҳрамонимиз айнан Роналдуга тушадиган суперюлдуз статуси учун курашмоқчи бўлаётган бўлажак юлдуз - Кшиштоф Пентек. Польшалик тўпурар Кшиштоф Пентекни "Женоа" президенти ҳозирданоқ фаолиятидаги энг муҳим харид дея баҳоламоқда.\n"Женоа" президенти Энрико Прецьози 2010 йили жамоага Роберт Левандовскини олиб келишга жуда яқин келган. Польшалик агент Цезарий Кухарски билан учрашган президент якунда Робертнинг нархи жуда қимматлик қилишини айтиб, Левандовски трансферидан воз кечган.\nШундан сўнг Дортмунднинг "Боруссия" клуби Польша чемпионатида 58 ўйинда 32та гол урган ҳужумчи учун 4,5 миллион евродан воз кечишга рози бўлишди. Якунда эса ушбу харид ўзини тўлақонли оқлади. "Женоа"нинг шароити ўша пайтда 4,5 миллион евролик трансферни амалга оширишга йўл қўймаган.\nЭнг қизиғи, "Боруссия"га 4,5 миллион евро эвазига ўтган Левандовски 4 йиллик фаолиятидан сўнг Мюнхенга текинга кетган. Дортмунд Левандовски трансферидан ҳеч қандай даромад кўрмаган. Бироқ Леванинг "Боруссия" учун урган 103 голи икки маротаба Германия чемпионлигини қўлга киритишда ва ЕЧЛ финалига чиқишда муҳим роль ўйнаган.\n"Женоа" президенти Энрико Прецьози ва польшалик агент Кухарскининг илк учрашувидан кейин 8 йил ўтди. "Женоа" президенти Энрико Прецьози аввалги хатосини такрорлашни истамади ва бу гал Кухарски топган польшалик тўпурар Пентек учун 4,5 миллион еврони қизғонмади. Натижада Польшада ўз голлари билан танилган, аммо европа футболи учун нотаниш бўлган Пентек Генуяга қўчиб ўтди.\n"Краковия" бош мураббийи Михал Пробеж мазкур ҳолатга қуйидагича изоҳ берди: "Ўз вақтида мен Роберт Левандовски Европанинг энг кучли жамоасида ўйнайди, деганимда кўпчилик устимдан кулганди. Ҳозир эса ўша гапларимни Пентек борасида ҳам бемалол айта оламан".\nПентек Польша чемпионатида "Краковия" сафида тўп тепган ва ўтган мавсум 23та гол билан тўпурарлар пойгасида иккинчи бўлган. Ундан олдинги ўринда эса Ангуло (24) ва Карлитос (23) бўлишди. Аммо Пентекнинг бу голлари Польша терма жамоасидан чақирув олиш учун етарли бўлмади. Натижада ушбу иқтидорли тўпурар ЖЧдан қуруқ қолди.\n"Женоа" президенти Энрико Прецьози яқин вақт ичида Пентекнинг трансфер қиймати тезлик билан юқорилашишига ишонади.\n"Пентек фаолиятимдаги энг муҳим трансферлардан бирига айланди, дея ишонч билан айта оламан. Бунга қадар Тиаго Мотта ва Диего Милито энг омадли харидим бўлган. Аммо Пентек улардан ҳам омадли бўлиши мумкин", - дейди Прецьози.\n"Женоа" 2008 йили Диего Милитони 13 миллион евро эвазига харид қилган ва бир йил ўтиб ҳужумчини "Интер"га 25 миллион еврога пуллаган.\nКшиштоф Пентек Польшада 68 ўйинда рақиблар дарвозасини 33 маротаба ишғол қилди. Жорий мавсумда эса Пентек ҳозирча А Серияда 6 учрашувда 8 бор гол уришни уддалади. Шунингдек Италия Кубогида "Лечче"га қарши баҳсда покер қайд этди. Айни пайтда ҳужумчи янги жамоаси "Женоа" сафида 12та гол уришга улгурди.\nКшиштоф Пентек ёшлигида Пиппоголга ҳавас қилганини тан олди.\n"Филиппо Инзаги тўпни изламасди, аксинча, тўп уни қидириб топарди. Ёшлигимда айнан Инзагига ўхшашни истардим", - дейди Пентек.\nГенуялик ишқибозлар Пентекнинг ўйини ва ўзини тутишидан ҳайратда. Улар бу каби голлар сериясига ва камтарин болани кўришни ҳаёлларига ҳам келтиришмаган. Айни пайтда нафақат Генуя, балки бутун Италия Пентекнинг сермаҳсул ўйинидан эйфорияда.\nА Серия энди старт олди. Пентек эса ҳали янги жамоасига буткул мослашиб олмай турибоқ кўплаб грандлар назарига тушишга улгурди. Айни пайтда польшалик тўпурарга "Ювентус", "Бавария", "Барселона", "Боруссия Дортмунд", "Челси" ва "Манчестер Юнайтед" каби грандлар кўз тикишмоқда.\n"Женоа" президенти Энрико Прецьозига "Наполи"дан қўнғироқ бўлган, "Женоа"нинг ўйинларида эса "Барселона" вакиллари бўлишгани айтилмоқда. Ҳамманинг диққат-эътибори Пентекка қаратилган.\n"Женоа" президенти қўлдан чиқарилган Левандовскидан сўнг Пентек борасида адашмаганидан жуда хурсанд. Прецьози Кшиштоф учун ишлатилган 4,5 миллион еврони камида 50 баробар қилиб чиқариб олишига ишонмоқда.\nА Серияга Роналдунинг келиши ҳақиқий шов-шувга айланиб, мухлисларни стадионга қайтарган бўлса, Пентекнинг "Женоа"га ўтиши европалик машҳур скаутлар қадамини кескин ошириб юборди. Италия матбуоти эса Роналду ва Пентек мавзуси энг актуаль мавзуга айланган.\nТўғри, Жузеппе Мароттанинг "Ювентус"дан кетиши кўпчиликни шок ҳолатига туширгани ва охирги кунларда матбуотнинг диққат маркази Беппе томонга бурилгани ҳақиқат. Бу ҳақида сал кейинроқ.\nАйни пайтда эса А Серия учун янги ҳисобланган Пентек ва Роналдунинг ўзаро рақобати нафақат матбуотда, балки тўпурарлар пойгасида ҳам яхшигина қизиши аниқ. Ҳозирча Пентек яққол пешқадам. Тўпурарлик пойгасида Месси йўқлиги учун бироз тин олган ва ҳозирча кўпроқ голли узатмаларни бериш билан банд бўлган Роналду учун Пентекнинг порлаши яхшигина мотивация беради.\nИбрагимович Пёнтекни "Милан"дан кетишга мажбур қилдими?\n8-01-2020, 07:31, Спорт\n17-02-2019, 22:06, Спорт\n19-11-2018, 02:43, Спорт\nПерес «Реал»нинг янги юлдузи учун 150 миллион евродан воз кечишга тайёр\n25-10-2018, 14:21, Спорт\nНеймар «Реал»га рад жавобини берди\n22-07-2018, 16:27, Спорт\n«Реал» Левандовскини уч йил аввал 20 миллион еврога сотиб олиши мумкин эди\n18-04-2017, 14:07, Спорт


Баҳс майдонининг бугунги сонида оппонентлар "Ўзбекистон учун исталмаган шахс ким?" мавзусида баҳслашдилар.\nКейинги пайтларда Ўзбекистон ҳукумати персона нон грата деб эълон қилганлар сафи кенгайтирди.\n5 сентябр куни Лондондан Тошкентга шахсий сафар билан учиб келган асли ўзбекистонлик журналист Багила Бухорбоева пойтахт аэропортидан қайтарилди.\n7 сентябр куни Ўзбекистон ҳукумати мамлакатга инсон ҳуқуқлари вазиятини кузатгани келмоқчи бўлган Германия парламенти аъзоларига виза бермагани маълум бўлди.\nАпрел ойи бошларида эса москвалик фототасвирчи, Россияда чиқадиган “Новая газета” мухбири Виктория Ивлева Тошкент аэропортидан ҳеч қандай сабаб кўрсатилмасдан Ўзбекистонга киритилмаган эди.\nБМТнинг Халқаро меҳант ташкилоти мониторинг гуруҳи, қийноқлар бўйича махсус маърузачиси йиллар давомида Ўзбекистонга киришга рухсат ололмайдилар.\nЎзбекистон учун ким исталмаган шахс бўлиши керак?\nНима учун Ўзбекистон ҳукумати хорижлик журналистлардан, халқаро ташкилотлардан ҳайиқади?\nБаҳслашувчиларимиз Жанубий Кореянинг Сеул шаҳридаги олий ўқув юртларидан бирида таҳсил олаётган фарғоналик 30 ёшли Элёр Арабов.\nУ Ўзбекистон ҳукумати ўзини танқид қиладиган шахсларни Ўзбекистонга киритмай тўғри қиляпти, деган фикрда.\nУнинг оппоненти айни пайтда Швецияда истиқомат қилаётган ўзбекистонлик мустақил журналист 47 ёшли Қудрат Бобожон.\nУ Ўзбекистонда демократик жамият йўқлиги учун ҳар қандай хорижий журналистлардан ва халқаро ташкилотлардан расмий Тошкент қўрқишини айтади.\nҚудрат Бобожон: Бу 90-йилларда бошланган тенденцияни давоми деб ҳисоблайман. Дастлаб халқаро журналистик бюролар, халқаро ташкилотлар тугатилди. Мана шу жамиятдаги бузилиш 20 йил давомида ўзини чўққисига чиқяпти. бу ҳокимиятнинг мутлақ эгаси бўлган Ислом Каримов томонидан қилиняпти....\nЭлёр Арабов: Агар 90 йиллардан буён қарайдиган бўлсак, мана масалан 13 май Андижон воқеасини Ўзбекистонга келган журналистларнинг 95 фоизи ёлғон қилиб, бўрттириб кўрсатди. Ўзбекистонни ёмонотли қилишди.\nҚудрат Бобожон: Ўша пайтда, адашмасам, бтз Андижон воқеалари тўғрисида 50тача мақола эълон қилдик.Биз ўшанда Уруш ва тинчликни ёритиш институтида ишлардик. Ўша пайтда Галима, Багила Бухорбоевалар ҳам, Маркус Бенсман ҳам ўша воқеа жойидан бевосита очиқ-ойдин, холис ёритган эди. Буни кўриб турган ҳукумат бу журналистларни ҳайдаб чиқарди ва мана мамлакатга киритмаяпти...\nЭлёр Арабов: Қўшнингнизни уйидаги гапни тўғри ёритиш учун сиз ўша уйда яшаб кўришингиз керакку...\nҚудрат Бобожон: Бизку ҳар бир врқеани ўз номи билан ёритганмиз, ҳеч қайси томонга ён босмаган ҳолда. Ўртада нейтрал турганмиз. Сизнингча қандай бўлиши керак, мана ҳақ сўзни айтганларнинг бир қисми турмаларга ташланди, бир қисми мамлакатдан ҳайдаб чиқарилди, бир қисми эса мамлакатда овозсизлар сафига қўшилди.\nЭлёр Арабов: Энди мамлакатдан ҳайдаб чиқарилганлар Ўзбекистондаги инсон сифатида кўрилмайдиганлар. шуларни деб Ўзбекистон ҳам ёмон кўриляпти, шуларни деб чет давлатларга ҳам қора кўриняпмиз...


Олим Жумабоев (1987) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологияси Олим Жумабоев (1987)\nРубрика: Олим Жумабоев (1987)\nОлим Жумабоев 1987 йилда туғилган. Ўзбекистон Давлат жаҳон тиллари университетининг халқаро журналистика факултетини тамомлаган. “Харсангтош ноласи” номли қисса ва ҳикоялар тўплами чоп этилган.\nОлим Жумабоев. Уй (қисса)\nЧоп этилган 22.05.2021 06.01.2021 МуаллифZiyouz.uz\nI Овул сукутда эди. Пахсачилар ишини қўйган кезлари эди. …Ўша воқеадан бир кун илгари бизникига Ўлжабой акис (болалар шундай атардик) келганди. Қўлида бир парча қоғоз, ручка бор эди. Айвонга ўтиргач, пичирлаганнамо гап очди: – Тўрт-беш сўмингни бераман. Биласан, саводим чатоқ. давоми…\nРукнларОлим Жумабоев (1987)\nОлим Жумабоев. Бир ўзбек ўйи (ҳикоя)\nЧоп этилган 11.09.2019 11.01.2021 МуаллифZiyouz.uz\nБугун савдо ўржиди. Азон бўғизланган ҳўкизни Асқар қассоб чошгоҳга етиб саранжомлади; сомсахонага тарқатди, полвон “қиз узатди”га деб олди. Кейин ўзининг чори қўчқорини бўғизлади, униям ўткизди. Элда маърака кўп, гўшт қолармиди. Айниқса, ҳозир иликузди маҳали, гўштнинг бозори чаққон. Кеч тушгач, Асқар давоми…\nОлим Жумабоев. Тоза боғнинг боласи (ҳикоя)\nЧоп этилган 03.02.2017 28.12.2016 МуаллифZiyouz.uz\nМен бу ҳикояни ошнам Абдуаҳад Жуманқуловдан жуда арзон — таҳририят берадиган қаламҳақи баҳосида “сотиб олганман”. Ўзи ёзса бўлмасмиди, дерсиз? Менимча, бу ишни уддаларди, фақат буни воқеани “пуллаганидан” кейингина тушунди. Бари — насия, лекин қалам ҳақини эгасига жўнатаман. — Эсимда, — давоми…\nОлим Жумабоев. Бир ўзбекнинг хаёли (ҳикоя)\nЧоп этилган 21.01.2016 МуаллифZiyouz.uz\nБугун савдо ўржиди. Асқар қассоб азон бўғизланган ҳўкизни чошгоҳга етиб саранжомлади; сомсахонага тарқатди, полвон “қиз узатди”га деб олди. Кейин ўзининг чори қўчқорини сўйди, униям ўтказди. Элда маърака кўп, гўшт қолармиди? Айниқса, ҳозир илик узилди маҳали, гўштнинг бозори чаққон. Кеч тушгач, давоми…\nОлим Жумабоев. Учинчи куч (ҳикоя)\nЧоп этилган 14.01.2016 МуаллифZiyouz.uz\nОтабой қиридан бир бўз йигит бақирди:“Нўъмон аканикига тўйга… Тўйдан кейин кураш бўлади”. Эломон шотеракнинг тагини мўлжалга олиб, болта ураркан, кўнглидан ўтказди: “Елкамни ерга босадиган чиқса, бошқа кураш тушмайман. Ўтган тўйдаги чалаёнбош етади. Энди йигит борми, мени отадиган”. У дастани чангаллаб, давоми…\nОлим Жумабоев. Қайнота (ҳикоя)\nЧоп этилган 23.07.2015 МуаллифZiyouz.uz\nУч кунлик келинчак ўчоқ бошида куймаланиб юраркан, Ўринбой синчи тикилди. Хайрият, қозон қайнатмоқчи! Нима қиларкин, қачон пишаркин? Қорин таталаб ҳам кетди-ку! Айвондан туриб келинига қичқирди.— Ойша қизим, кеч бўлганда нима ташвиш?— Ош, — деди ийманиб келинчак ва кўнгли қайнотасининг қизимлашидан давоми…\nОлим Жумабоев. Жазо (ҳикоя)\nЎша вақтлар чамаси ўн ёш эдим. Айни куз, аммо атрофда қиш аёзи дайдирди. Кўчада мен каби совуқ сезмас “ўйин бола”си кўринмаса, аксар одамлар уй ичига тиқилишганди. Ҳар галгидек, ҳориб–чарчаб уйга қайтдим. Дарвоза тирқишидан ичкарига мўраладим: ойим айвонда тутақиб синглимга бақирар, давоми…


10 минг сўмлик банкнотнинг навбатдаги “дизайн”лари пайдо бўлди\n16:06 / 25.02.2017\nЖорий йилнинг 21 февраль куни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати кенгашининг «Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан 10 минг сўмлик банкнотларнинг чиқарилиши тўғрисида»ги қарори қабул қилинди. Сенат Марказий банк томонидан тақдим этилган ўн минг сўмлик банкнотнинг намунаси ва дизайнини маъқуллаган.\nШундан сўнг 10 минг сўмлик банкнотнинг турли дизайни акс этган суратлар ижтимоий тармоқларда тарқала бошлади. Уларнинг бирида Шаҳрисабз шаҳрида жойлашган Оқ сарой обидаси акс этган бўлса, бошқасида Ислом Каримов сурати туширилган.\nЯқинда ана шундай суратлардан яна иккитаси пайдо бўлди. Уларнинг ҳам сохталиги яққол кўриниб турибди. Бири ёш болалар томонидан қилинган шекилли банкнотдаги сўзлар имло хатоларига йўл қўйилган ҳолда ёзилган.\nМаълум қилинишича, янги купюра дизайни аввалги хабарларда тахмин қилинганидек бўлмайди, яъни унда инсон сурати акс этмайди ва дизайн бўйича анъана давом эттирилади. Марказий банк маълумотига кўра, банкнот босмага топширилишидан олдин банк сайтида унинг сурати ва бошқа маълумотлар эълон қилинади. Аммо бу бироз чўзилиб кетмаяптимикан?\nЎзбекистон Марказий банк


By Камолиддин Иноятуллоҳ on 04/25/2019 ТАРИХ ТАРИХНИНГ БУЮК ШАХСЛАРИ ТОБЕИНЛАР\n“Амирларнинг қорилари бор, бойларнинг қорилари бор. Муҳаммад ибн Восеъ Раҳмон таолонинг қориларидандир”. (Молик ибн Дийнор)\nБиз ҳозир мўминлар амири Сулаймон ибн Абдулмаликнинг халифалик давридамиз.\nИсломнинг яланғочланган кескир қиличларидан бири Хуросоннинг забардаст волийси Язид ибн Муҳаллаб ибн Абу Суфра шаҳидлик излаган кўнгиллилардан ташқари юз мингдан ортиқ лашкари билан душман томон олға юриб бормоқда. У Журжон ва Табаристонни фатҳ қилишни ўз олдига мақсад қилган. Кўнгиллиларнинг аввалида улуғ тобеин, фуқаҳолар сарбони, Басранинг обиди, Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ходими улуғ саҳобий Анас ибн Молик разияллоҳу анҳунинг шогирди Муҳаммад ибн Восеъ Аздий Басрий борар эди.\nЯзид ибн Муҳаллаб лашкари билан Диҳистонга келиб тушди. Диҳистонда ниҳоят кучли ва мустаҳкам қўрғонлар билан ҳимояланган туркларга мансуб бир қавм яшар эди. Улар мусулмонларга қарши ҳар куни жангга чиқишар, қаттиқ қаршиликка дуч келиб, қийинчиликка учрасалар, у ердаги баланд тоғ ва тоғ ораларига чекинишиб, баланд ва мустаҳкам қоялар билан ҳимояланиб олардилар.\nМуҳаммад ибн Восеъ Аздий кексайиб, жисмонан заифлашиб қолганига қарамай, бу жангда катта ўрни бор эди. Мусулмон лашкарлар унинг юзидан таралаётган иймон нуридан баҳраманд бўлар, ширин тилидан чиқаётган оташин ундовларни эшитиб тетиклашар ва оғир дамларда мустажоб дуолари билан қалблари ором олар эди. Муҳаммад ибн Восеънинг одатларидан яна бири, ҳар қачон қўмондон ҳужум бошлаганида: “Эй Аллоҳнинг отлиқлари, олға! Эй Аллоҳнинг отлиқлари, олға!”- деб одамларни жангга тарғиб келар, унинг нидосини эшитган аскарлар тетиклашар, худди ўлжасига ташланган шердек душманга отилар, ташна одамнинг жазирама кунда муздек сувга талпинганидек, жанг майдонига талпинар эдилар.\nАна шундай қақшатгич жангларнинг бирида душман тарафдан бир отлиқ чавандоз майдонга чиқди. Унинг баҳайбатлиги, бақувватлиги, журъати ва шаҳди мисли кўрилмаган даражада эди. Жанг майдонида отини гижинглатиб, у ёқдан бу ёққа юра бошлади. Унинг савлати мусулмонларни жойларидан четга суриб, қалбларига қўрқув ва ҳайбат солиб қўйди. Сўнг у кибр ва беодоблик билан мусулмонлардан бирини яккама-якка олишувга чақирди. Такрор ва такрор чақиравергач, Муҳаммад ибн Восеъ рақиб паҳлавон билан яккама-якка олишувга чиқишга бел боғлади. Ана шунда мусулмон чавандозларнинг ҳамияти қўзиб кетди ва улардан бири шайхга юзланиб, қасам ичиб деди: “Шайх, сиз бундай қилманг, буни менга қўйиб беринг!”. Шайх рози бўлиб, унга нусрат ва мадад сўраб Аллоҳга дуо-илтижолар қилди.\nЯккама-якка олишув бошланди. Ҳар иккала чавандоз рақибига ўлимга боққандай қарар эди. Улар икки кучли шер мисоли бир-бирларига ташландилар. Атрофдаги ҳар бир аскарнинг қалби-ю кўзи бу икки паҳлавонга қадалган… Чамаси бир соатча қаттиқ олишдилар, бундай олишув уларнинг тинкаларини қуритди. Ва ниҳоят иккала паҳлавон бир вақтда бир-бирининг бошига қаттиқ зарба бердилар. Туркийнинг зарбаси мусулмон чавандознинг дубулғасига келиб тушди ва қиличи дубулғада михланиб қолди. Мусулмон чавандознинг қиличи эса, рақибнинг пешонасига келиб тушди ва унинг бошини иккига бўлиб юборди. Ғолиб паҳлавон мусулмонлар сафига фавқулодда бир суратда қайтди. Унинг ҳолатини кўриб, ҳамма даҳшатга тушди. Чунки қўлидаги қиличидан қон оқар, дубулғасига қадалган қилич эса, қуёш нурида ярақлаб турар эди. Мусулмонлар уни таҳлил, такбирлар билан Аллоҳга ҳамд айтиб кутиб олдилар. Язид ибн Муҳаллаб чавандознинг бошида ва қўлида ялтираб турган қиличга қараб:\n– Отасига раҳмат! Ким экан, бу чавандоз? – деди. Атрофдагилар:\n– Муҳаммад ибн Восеъ дуосининг баракоти етган чавандоз бу! – дедилар.\nТуркий паҳлавон қатл қилингач, мусулмонлар палласи босиб кетди. Мушриклар орасида қўрқув ва саросима худди шамолли кунда қуруқ хашакка ўрмалаган ўт каби шиддат ила ёйилди. Мусулмонлар қалбида эса жасорат ва иззат олови аланга олиб, Аллоҳнинг душманлари устига селдай ёпирилдилар ва бўйинга солинган кишан каби уларни ўраб олдилар, уларга сув ва озуқа йўлларини кесиб қўйдилар. Шундан сўнг мушриклар подшоҳи сулҳдан бошқа йўли қолмаганини англаб, Язид ибн Муҳаллабга чопар юборди. Қўлидаги шаҳарларнинг ҳаммасини ундаги бор нарсалар билан бирга топширишини, эвазига ўзига, молига ва оиласига омонлик берилишини сўраб сулҳ таклиф қилди. Язид унинг таклифини қабул қилди. Етти юз минг дирҳам бўлиб-бўлиб, тўрт юз минг дирҳам нақд тўлашни, заъфарон юкланган тўрт юз улов беришини, шунингдек, қўлида бир жом кумуш кўтарган, эгнига ипакдан бўлган қалпоқли кўйлак, устидан чопон кийган ва аскарларнинг хотинлари кийиши учун бир кийимлик шойи кўтарган тўрт юз киши юборишини шарт қилди. Жанг тугагач, Язид ибн Муҳаллаб хазинабонни чақириб:\n– Ҳар бир аскарга ўз ҳаққини тўлиқ адо этишимиз учун, ғаниматни ҳисоблаб чиқиб менга хабар бергин – деб топшириқ берди. Хазинабон ва у билан яна бир қанча одам ғаниматни ҳисоб-китоб қилишга киришдилар. Бироқ ғаниматлар кўплигидан бунинг уддасидан чиқа олмадилар. Шунда ғаниматлар лашкарларга ўзаро розичилик асосида бўлиб берилди.\nAvvalgi maqolaАллоҳ суйган бандалар: Ёлғиз Аллоҳга бандалик қилиш (16)\nKeyingi maqola Фарзанд тарбияси | #8 | Фарзандни соғлом қилиб тарбиялаш | Шайх Содиқ Самарқандий


Гендер тенглиги: эҳтиёжми ёки ҳашамат? - Халқ сўзи\nГендер тенглиги: эҳтиёжми ёки ҳашамат?\n17:55 27 Август 2019 Жамият\nКуни кеча Сенат “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида”ги Қонунни маъқуллади. Халқ орасида “гендер тенглик қонуни” дейилаётган ушбу муҳим ҳужжат борасида қуйида айрим мулоҳазаларни баён этамиз.\nОлайлик бир фуқаро (у аёл ёки эркак бўлиши мумкин) иш ўрнида гендер камситишга дучор бўлди. Шунда у ҳуқуқларини ҳимоя қилишини сўраб кимга, қаерга, қайси органга мурожаат қилиши керак? Кадрлар бўлимигами? Бу унинг ваколатига кирмайди. Судми? Узоқ ва серхаражат жараён.\nГендер тенглик мавзуси кўтарилганда “позитив дискриминация” деган тушунча кўп тилга олиняпти ва муҳокама қилинмоқда. Бу масала юзасидан айрим тушунтиришларга эҳтиёж борлиги маълум бўлмоқда.\nКимдир бизга бундай “чала тенглик”, “гибрид дискриминация” нега керак дейиши мумкин. Трампнинг позитив дискриминацияга қарши қилаётган ишларини мисол келтиришади баъзилар. Бошқа жамиятларни билмадим-ку, аммо анъанавий ўзбек жамиятида позитив дискриминацияга катта эҳтиёж мавжуд. Чунки аёлларимизнинг таълим олиши, илм билан шуғулланиши ва ижтимоий фаоллигини рағбатлантиришга эҳтиёж катта. Қолаверса, жамиятимизда аёллар зиммасига ортилган маиший мажбуриятлар юки ҳам оғир.\n“Ҳам ота, ҳам она бола туғилиши муносабати билан ҳақ тўланадиган таътил олиш ҳуқуқига эга. Болага қараш бўйича таътилнинг давомийлиги ота-онанинг ихтиёрига кўра улар ўртасида тақсимланиши мумкин, бунда ота-она таътилдан қисмларга бўлган ҳолда фойдаланишлари мумкин”.\nГендер тенглик тўғрисидаги қонун ижтимоий-сиёсий соҳаларда аёлларнинг ролини ошириш учун замин яратади. Ҳозирда жамиятимизда “илғор аёл” образи тобора хиралашиб бормоқда. Бутун мамлакат бўйлаб биронта аёл ҳоким йўқ, олий таълим муассасаларидан фақат биттасида аёл киши ректорлик қилмоқда, аёл вазирлар ва вазир ўринбосарлари бармоқ билан санарли, аёл элчиларимиз умуман йўқ (ҳатто урушдан энди чиққан Афғонистоннинг ҳам хорижда 5 нафар аёл элчиси бор).


Жиззахдаги «Book cross» кичик кутубхонаси самарали фаолият юритмоқда » Жиззах вилояти ҳокимлиги расмий ахборот сайти\nЖиззах вилояти ҳокимлиги » Янгиликлар » Жиззахдаги «Book cross» кичик кутубхонаси самарали фаолият юритмоқда\nХалқ депутатлари туман Кенгаши депутати Зулфия Каримова ташаббуси билан тумандаги 55-умумтаълим мактабида ёшларнинг китоб мутолаасига жалб этиш бўйича таътил кунларида ўқувчилар бўш вақтини мазмунли ташкил этиш мақсадида бир қатор ишлар олиб борилмоқда.\nБу ерда «Book cross» кичик кутубхонаси ташкил этилган кутубхона нафақат мактаб ўқувчилари балки барча шу ҳудудда яшовчи уюшмаган ёшлар ва аҳоли учун хизмат қилмоқда. Депутатимиз ташаббусларидан руҳланган маҳалла фаоллари, ҳомийлар китобхонлар учун китоблар совғақилмоқдалар. Кун сайин бойиб бораётган мўъжаз кутубхонада бугун 100 дан зиёд қизиқарли китоблар жамланган. Бундан ташқари хусусий тадбиркор Х.Комилова томонидан ташкил этилаётган китоб ярмаркаларида ота-оналар фарзандлари билан ташриф буюриб, уларга китоб совға қилмоқдалар. Китоб инсон маънавий дунёсини бойитувчи «хазина», унга чексиз билим берувчи «устоз», ҳаётни равшан этувчи «нур», илмга чанқоқ, интилувчан ва ғайратли ёшлар учун эса «бол»дек тотли, азиз неъмат.


Эрон таҳдидлар олдида чекинмайди\nЭроннинг олий диний раҳбари аятуллоҳ Али Ҳуманаий Эрон ўз ҳуқуқларидан воз кечмаслиги ва таҳдидлар олдида чекинмаслигини билдирди. Аммо у Эроннинг мунозарали ядровий дастурини тилга олмади.\nЭрон расмийлари ядровий дастурларни амалга ошириш миллатнинг ҳуқуқи эканини айтиб, уранни бойитиш ишларини тўхтатишдан воз кечиб келади. Жаҳоннинг энг қудратли давлатлари жорий ҳафтада ядровий дастурлардан воз кечиш эвазига Эронга янги имтиёзларни таклиф этишга рози бўлди. АҚШ ва Ғарбдаги баъзи давлатлар Теҳронни ўз ядровий дастурлари воситасида қурол ишлаб чиқаришга уринаётганликда айблаб келади. Эрон бу дастури тинч мақсадларда эканини таъкидлаб, 2006 йилда шунга ўхшаш имтиёзларни рад этган эди.


Тадбиркорлар куни:ТИЗИМДАГИ МУАММОЛАР ЕЧИМИНИ ТОПМОҚДА - AUZ.UZ\nТадбиркорлар куни:ТИЗИМДАГИ МУАММОЛАР ЕЧИМИНИ ТОПМОҚДА\nАмалдаги “Фаол инвестициялар ва ижтимоий ривожланиш йили”да тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлашга бўлган эътибор янада ошди. Ташаббускорларни ҳам молиявий, ҳам ҳуқуқий ҳимоялаш ҳисобига улар томонидан қатор истиқболли лойиҳалар амалга оширилмоқда. Бу айни вақтда ишлаб чиқаришни ривожлантиришда хусусий секторнинг иштирокини янада ошириш, иқтисодиётимизни юксалтириш ва энг муҳими аҳоли бандлигинии таъминлашга хизмат қилмоқда.\nВилоят ҳокимининг ташаббуси билан ташкил этилаётган тадбиркорлар куни доирасида тизимдаги қатор муаммолар ўз ечимини топаётгани бунинг бир ифодасидир. Йил бошида вилоят раҳбари ҳар чоршанба куни соҳа вакиллари билан учрашув ўтказган бўлса. эндиликда ҳафтанинг дастлабки уч кунини улар билан ўтказмоқда. Аввалги тадбирда 77 та мурожаат келиб тушганди. Андижон туманидаги “Андижон фарм” эркин иқтисодий зонасида ўтказилган навбатдаги учрашувда мурожаатлар сониянада кўпайди. Уларнинг аксарияти ер масаласи ва банк муассасалари томонидан бериладиганмолиявий кўмак билан боғлиқ.\nБулоқбоши туманидаги “Умид текстилъ” масъулияти чекланган жамиятида беш йилдирки сифатли трикотаж буюмлари ишлаб чиқарилмоқда. Жамоа ички бозорда ўз маҳсулотлари билан ўрнини топган, буюртмачилар сафи кенгайиб боряпти. Бироқ жой муаммоси уларни қийнаётганди.\nМЧЖ раҳбари Илёсбек Ортиқовнинг айни шу масаладаги мурожаати ечимини топди. Тумандаги “Баркамол авлод” болалар ижодиёт марказига қарашлифойдаланилмаётган бино корхона ихтиёрига берилди. Тез кунда қўшимча янги дастгоҳлар ўрнатилиб, ишловчилар сони 100 нафарга етказилади.\n-1 миллион АҚШ долларилик лойиҳа асосида қурилиш материаллари ишлаб чиқариш ташаббуси билан чиқдик,-дейди мархаматлик тадбиркор Муҳаммадсодиқ Сулаймонов .-Ўз маблағимиз ҳисобига қурилиш ишларини амалга оширдик. Бироқ хужжатлаштиришга келганда қийналаётган эдик. Лойиҳамиз мақулланиб, вилоят ҳокими бугуннинг ўзида қарор чиқариб берди. Эътиборга жавобан 80 нафар ёшларни иш билан таъминлаб, ишлаб чиқаришни ривожлантирамиз.\nЮқоридаги каби мисолларни кўп келтириш мумкин. Муҳими, соҳадаги муаммолар ечимини топмоқда. Бу айни вақтда тадбиркорларга қанот бўляпти.


А. Мансур: Пайғамбаримиз мўйларини сақлаш - ихтилофли масала\nЎзбекистонлик Абдулҳафиз Хон Тўра Рамзан Қодировга совға қилгани айтилган Муҳаммад пайғамбарга оид осори-атиқалар.\nҚўқонлик саййидзодалардан бирининг Муҳаммад алайҳиссаломга оид соч толасини Чеченистон раҳбари Рамзан Қодировга совға қилганига таассуф билдирган шайх Абдулазиз Мансур бу осори-атиқа мамлакатда қолса яхши эди, деб таъкидлади. Бундай буюмларни сақлаш - бидъатдир, деган танқидларга жавобан шайх ҳазратлари Исломда пайғамбарларга оид буюмларни сақлашга монеълик йўқ, деб жавоб берди.\nЯна бир "мўйи муборак" Чеченистонга кетдими?\nЎзбекистон Мусулмонлари диний идораси раиси ўринбосари шайх Абдулазиз Мансур 13 ноябрь куни Чеченистон раҳбари Рамзан Қодировга совға қилинган соч толасига оид маълумотлар ўрганилаётганини айтмоқда.\n13 ноябрь куни президент Рамзан Қодировга оид расмий порталда ўзбекистонлик Абдулҳофиз Хон Тўра исмли шахс унга пайғамбар Муҳаммад алайҳиссаломга оид бир тола соч ва икки дона косани совға қилгани ҳақида хабар берилди.\nРасмий хабарда, ўзбек-чечен миллатлари дўстлиги рамзи ўлароқ берилган бу совға махсус самолётда Грозний шаҳрига олиб келгани айтилди.\nШайх Абдулазиз Мансур бу хабарларни кузатаётгани, аммо қўлида бу хабарларни тасдиқловчи бирор аниқ маълумот йўқлигини таъкидлади:\n- Эшитдик, қизиқдик биз ҳам. Лекин, бунақа одам (Абдулҳофиз Хон Тўра - таҳр.) ҳақида мен эшитмаган эканман. Энди аввал бу хабарнинг аниғини билиш керак, у одамнинг ўзи билан гаплашиш керак, унгача бир гап айтиш қийин. Лекин, албатта, бундай осори-атиқалар ўзимизда сақланса, яхши бўлар эди, - деди шайх ҳазратлари.\nОзодлик Қўқон шаҳридаги бир неча манбага боғланди ва Абдулҳофиз Хон Тўра исмли шахс ҳақида ҳозирча жиддий маълумот тополмади. Баъзи манбаларга кўра, бу киши Марғилон шаҳрида яшайди ва у киши аждодлари саййидлар - Пайғамбар Муҳамммад алайҳиссаломга тақалувчи аҳли илмлардан бири сифатида обрў-эътиборга эга. Аммо, Озодликда буни тасдиқловчи аниқ маълумот ҳозирча йўқ.\n13 ноябрь куни хабар берган РИА-Новости агентлиги Фарғона водийсида пайғамбарга оид осори-атиқалар борлиги, бу буюмлар 19-асрнинг бошларида Усмонли халифалиги томонидан Қўқон хонлигига туҳфа қилинганини ёзди.\n1876 йилда Қўқон хонлиги Чор Россияси қўшинлари томонидан тугатилгач, бу осори-атиқаларнинг қанчадир қисми Россияга олиб кетилгани, яна қанчаси йўқотилгани, маълум бир қисми эса ўша кезларда хон ғазнасига яқин шахслар томонидан уйида яшириб қолингани айтилади.\nШайх Абулазиз Мансур, баъзан оддий одамлар Мусулмонлар идорасига олиб келадиган шу каби осори-атиқаларнинг қадимийлиги ва ўта яхши сақланганидан ҳайратланишини айтади:\n- Халқ - хазина. Баъзан шунақа ноёб китоблар, буюмларни олиб келиб, диний идорамизга топширишади. Буларнинг ҳаммаси идорамиздаги "Мўйи Муборак" мадрасасида сақланаяпти, - дейди шайх ҳазратлари.\nТошкент музейида "мўйи муборак" бор эди...\nЎзбекистон Мусулмонлари диний идораси қошида Ислом динига оид осори-атиқалар сақланувчи макон собиқ совет замонларидан бери "Мўйи Муборак" мадрасаси, деб юритилган.\nШайх Абдулазиз Мансур 1980 йилларнинг охирида бу музейда Муҳамммад алайҳиссаломга оид бир дона соч толаси сақланганини хотирлайди:\n- Шайх Зиёвуддин Бобохон даврида хориждан келган меҳмонларга кўрсатилганида кўрганман. Пайғамбаримизга оид 4 сантиметрга яқин соч толаси сақланарди. Кичкинагина шиша идишнинг бир тарафига ёпиштириб қўйилган эди. Кейин, Мустақилликка эришмасмиздан олдин шу "мўйи муборак" йўқолиб қолди. Ҳозиргача биз билмаймиз нима бўлганини, - дейди Абдулазиз Мансур.\nРасмий манбада айтилишича, "Мўйи Муборак" мадрасаси илк бор ХV асрда қурилган. Бироқ у мадраса бузилиб кетгач, 1856–1857 йиллари пишиқ ғиштдан қайта қурилган.\n"Бундай ном берилишига мадрасанинг махсус хоналаридан бирида кичкина шиша идишда Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг муборак мўйлари сақланиши сабаб бўлган. Тарихчи Муҳаммад Солиҳхўжанинг маълумотига кўра эса, мадрасанинг алоҳида гумбази бўлиб, унга Расулуллоҳнинг (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) соч толалари қўйилган... Ҳозир мадраса таъмирланиб, машҳур Усмон Мусҳафи музей-кутубхонасига айлантирилди", дейилади Ўзбекистон Мусумонлари диний идорасига оид сайтда.\nАммо, бу расмий манбада "мўйи муборак"нинг ғойиб бўлганига ҳақида маълумот берилмаган.\nМуборак кишиларга оид буюмни сақлаш - бидъатми?\nҚўқонлик тўранинг Муҳамммад алайҳиссаломга оид соч толасини Чеченистон президентига топширгани ҳақидаги биргина хабарнинг ўзи ижтимоий тармоқларда баҳсларга сабаб бўлди.\nБир томон фикрича, бу муқаддас буюмнинг Чеченистонга бериб юборилиши хато ва бунга диний осори-атиқаларнинг сақланишига имкон яратиб бермаган, аксинча, Қуръони карим каби ўта нодир қўлёзмаларнинг ўғирланишига тўсиқ бўлолмаган ҳукумат айбдор.\nОсори-атиқа Чеченистонга йўл олгани айтилган Қўқон шаҳрида яшовчи Нуриддин қори шу фикр тарафдоридир:\n- Қанийди, пайғамбаримизнинг бир тола сочи менга берилса, мен уни кўзимга суриб сақлаган бўлардим. Лекин, биз ўлиб кетамиз, болаларимиз уни биздек сақлай оладими - билмаймиз. Шунинг учун, бунақа нарсаларни омон сақлайдиган музейни ҳукуматимиз очиб берса қани эди?! Халқнинг қўлида кўп бунақа нарсалар, лекин давлат сақлаб беришига ишонч йўқ, - дейди Нуриддин қори.\nАммо яна бир томон фикрича, Муҳаммад алайҳиссаломга оид соч толасининг "Мўйи муборак" дея сақланиши, зиёрат қилиниши - бидъатдир.\nШайх Абдулазиз Мансур бу баҳс асрлар давомида тинмаган баҳслардан биридир, дейди:\n- Бу масалада уламолар "Ҳа, бу бидъат" ҳам деёлмайди, "Йўқ, бу бидъат эмас" ҳам деёлмайди. Исломда бунақа ихтилофли масалалар кўп. Лекин, пайғамбаримиз Муҳаммад с.а.в.га оид буюмларни қадрлаш, сақлашга Исломда монеълик йўқ. Фақатгина бунда ҳаддан ошмаслик керак, ширк келтириб қўймаслик керак, - дейди шайх ҳазратлари.\nБидъати ҳасана ва бидъати саййиъа\nИсломда яхшиликка сабаб бўлувчи бидъат - бидъати ҳасана ва ёмонликка сабаб бўлувчи бидъат - бидъати саййиъа тушунчаси устида ҳам катта баҳс бор.\nҚаршилар яхшиликка, хайрга сабаб бўлишидан қатъий назар бидъат - мусулмонларни Ислом асосларидан узоқлаштиради ва хатога сабаб бўлиб қолади, деган фикрни таъкидлади.\nҚўқонлик Нуриддин қори шундайлардан биридир:\n- Бидъатнинг ҳар қанақаси ҳам ёмон. Чунки диндан кейин пайдо бўлган нарсаларда булар, динимизда йўқ нарсалар булар. Ҳозир ўзи ҳукуматимизнинг имомлари соф дин билан бидъатни аралаштириб ташладию. Соф Исломнинг ўзи қолмади. Одамлар қайси бир иш Исломдан, қайси бири халқнинг ҳаётига кириб кетган бидъатдан - ҳеч ким билолмай қолди ўзи. Лекин, пайғамбаримизга тегишли буюмларнинг ўрни бўлак, уларни сақлашда мен бидъат кўрмайман, - деб ҳисоблайди Нуриддин қори.\nБидъати ҳасанани тан оладиганлар эса "бидъат" сўзнинг ўзбек тилида кенг қўлланувчи "эскидан қолган ёмон одат, ирим-сирим, хурофот" каби маънолари билан чекланиб қолмасдан, бу сўзнинг яна бир маъноси - "динда кейинчалик пайдо бўлган нарса"лардан қўрмасликка чақиради.\nШайх Абдулазиз Мансур бунда, албатта ҳужжатга таяниш керак ва муҳими, ширкдан эҳтиёт бўлиш керак, деб таъкилади:\n- Пайғамбаримиз алайҳиссалом айтадиларки: “Кимки яхши бир одатни жорий қилса, шу жорий қилгани учун ҳам савоб олади ҳамда шунга амал қилиб, давом эттирувчиларнинг савобларидан ҳам улушини олади” дейдилар. Ана шу ҳадиснинг иккинчи ярмида эса: “Ким ëмон одатни, бидъат, динимиз руҳига тўғри келмайдиган, одамларга ҳам на дунëвий на ухровий фойдаси йўқ нарсаларни жорий қилса, шу жорий қилгани учун ҳам гуноҳини олади ва шунга амал қилувчиларнинг ҳам гуноҳларидан улушини олади”, дейилади. Шунинг учун бунда суистеъмол қилмаслик керак, - дейди шайх Абдулазиз Мансур.


Қирғизистонда давлат тўнтаришининг олди олинди - EFFECT.UZ\n. 15:09 | 26.11.2021\nҚирғизистонда ҳокимиятни куч билан эгаллаб олишга уриниш ҳаракати бостирилди. Бу ҳақда мамлакат Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси (ГКНБ) матбуот марказига таяниб, “ТАСС” Ахборот агентлиги хабар берди.\nМиллий хавфсизлик давлат қўмитаси Ички ишлар вазирлиги билан биргаликда мамлакатда ҳокимиятни зўравонлик йўли билан эгаллаб олишни режалаштирган жиноий гуруҳ фаолиятига чек қўйди, дейилади хабарда.\nМиллий хавфсизлик давлат қўмитасида қайд этилганидек, ушбу режаларни амалга ошириш учун гумонланувчилар 1000га яқин “тажовузкор ёшлар”ни жалб қилмоқчи бўлган. Гуруҳнинг жиноий фаолиятининг олдини олиш мақсадида 26 ноябрь куни Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси ва ИИВ терговчилари томонидан фаол иштирокчиларнинг яшаш жойлари ва улар ижарага олган ишхонада тинтувлар ўтказилди.\nУлардан жиноятга тайёргарлик кўрилганлигини тасдиқловчи ҳужжатли материаллардан ташқари, ўқотар қуроллар, ўқ-дорилар ҳамда гиёҳванд моддалар топилган ва олинган.\nУшбу иш доирасида 15 киши ҳибсга олинган. Ҳозирда мазкур жиноят иши бўйича тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда, юқорида кўрсатилган жиноий гуруҳнинг бошқа аъзолари аниқланиб, уларнинг ҳаракатларига ҳам тегишли ҳуқуқий баҳо берилади.\nTeglar:Давлат тўнтариши, Қирғизистон


Петербургда ўзбекистонлик аёл боғда кўз ёрди\n21 октябр 2020, Тошкент вақти: 01:05\nРоссиянинг Санкт - Петербург шаҳридаги боғда ўзбекистонлик аёлнинг муддатидан олдин кўзи ёриди.\n“Оперативное прикритие” агентлигининг хабар беришича, 30 май куни эрталаб Кондратев кўчасидаги 25 уй олдидаги боғда 23 ёшли ўзбекистонлик чақалоқли бўлди.\nВоқеа гувоҳлари ўзбекистонлик аёлни тез ёрдам чақириб, туғруқхонага жўнатган. Аммо чақалоқ касалхонага етиб бормай вафот этган.\nМазкур воқеа юзасидан полиция текширув ишларини олиб бормоқда.


Қозоғистонда коронавирус қайд этилди – КУН УЗ\nГлавная / Жаҳон / Қозоғистонда коронавирус қайд этилди\nanvarj63 3 weeks ago\tЖаҳон Comments Off on Қозоғистонда коронавирус қайд этилди 30 Показы\n«Афсуски, қайта текширилган бугунги маълумот шундан далолат бермоқдаки, коронавирус тести натижаси ижобий бўлган. Бу Германиядан келган беморларда топилди», – дея айтиб ўтди мамлакат соғлиқни сақлаш вазири.\nҚозоғистон ОАВ хабарларида айтилишича, коронавирус билан касалланган фуқаролардан бири 9 март куни мамлакатга келган. Иккинчиси – 12 мартда.\n«Яна 73 йўловчи бўлган, рўйхатлар мавжуд. Улар кузатув остида қолмоқда. Биз уларни изоляцияга олиш бўйича ҳаракатларни бошлаяпмиз, яъни қидириб топиш ва карантинга жойлаштириш. Улар касал эмас, аммо 14 кун давомида карантинда қолади», – деди Биртанов.\nСўнгги маълумотларга кўра, коронавирус инфекцияси дунё бўйлаб жами 135 073 кишида аниқланган, улардан 70 405 нафари соғайиб кетган, 4990 киши вафот этган.\nЖонс Ҳопкинс университети маълумотларига кўра, вирус тарқалишининг энг йирик ўчоғи Хитой бўлиб қолмоқда (81 мингга яқин зарарланиш ҳолати, 3177 ўлим, 64 мингдан ортиқ киши соғайган. Италия (15113 ҳолат, 1016 ўлим), Эрон (10 075 ҳолат, 429 ўлим), Жанубий Корея (7979 ҳолат, 71 ўлим) давлатларида ҳам вазият оғирлигича қолмоқда.\nБундан ташқари, Испания (3248 ҳолат, 87 ўлим), Франция (2876 ҳолат, 61 ўлим), Германия (2750 ҳолат, 6 ўлим) ва АҚШ (1762 ҳолат, 41 ўлим) давлатларида ҳам беморлар сони тез суръатларда ортиб бормоқда.\nЖССТнинг 12 март кунги маълумотларига кўра, сўнгги бир кун ичида Хитойда 21 янги бемор қайд этилган, бошқа давлатларда бу кўрсаткич юқорироқ: Италияда — 2313, Эронда — 958, Жанубий Кореяда — 110, Испанияда — 501, Францияда — 495, Германияда — 271, АҚШда — 291.\nСўнгги кунда яна тўрт ҳудудда коронавирусдан зарарланишнинг илк ҳолатлари аниқланган: Француз Полинезияси, Ҳондурас ва Кот-дʼИвуар.\nПред. Коронавирус: Италияда савдо тўхтатилди. АҚШнинг 24 штатита фавқулодда ҳолат эълон қилинди\nСледующая «Бу ҳозирги шароитда тўғри эмас» — Президент автомобиллар нархи борасида фикр билдирди


Видео: Тошкентдаги каратэ бўйича мусобақада оммавий муштлашув юз берди - Daryo\n20:02, 17.10.2019 99473\nКаратэ бўйича Тошкентда ўтаётган Ўзбекистон кубоги мусобақасида оммавий муштлашув кузатилди, деб ёзади «Xabar.uz».\nТақдим этилган видеолавҳада спортчилар, ҳакамлар ва мураббийлар ўртасидаги даҳанаки жанглар «қўл жанги»га айланиб кетганини кўриш мумкин.\nНашр ҳолатга изоҳ сўраб, Ўзбекистон каратэ миллий федерацияси вакили Ҳ.Маҳбубов билан боғланган.\nВакил муштлашув бўлганини инкор этмади, шу баробарида ҳолат бўрттирилгани, «пашшадан фил ясамаслик»ни таъкидлаб, бир қанча шахсларга нисбатан хизмат суриштируви бошлангани, бу борада қўшимча маълумот берилажагини айтган.\nТаъкидланишича, Ўзбекистонда спортнинг каратэ тури жар ёқасига келиб қолган. Ўтган бир йил давомида Токио Олимпиадасига йўлланма берувчи 14 та халқаро мусобақа ўтказилган. Ўзбекистонлик спортчилар ўтган халқаро мусобақаларнинг иккитасида умуман иштирок этмаган, 11 тасида эса бирорта ўрин насиб этмаган.\nФақат ўтган йили Японияда бўлиб ўтган (Токио—2018) мусобақада битта спортчи учинчи ўринни эгаллаган бўлса, Тошкент мезбонлик қилган Осиё чемпионатида учта биринчи, битта иккинчи ва учта учинчи ўринлар забт этилган.\n19:35, 05.04.2020 132615\n09:35, 01.04.2020 86952\n21:55, 05.04.2020 102455\n07:24 Бугун 986\n07:03 Бугун 1799\n06:43 Бугун 2437\n06:28 Бугун 2675\n19:13, 04.06.2020 196611\n23:54, 04.06.2020 129612\n19:15, 05.06.2020 96117\n10:04, 05.06.2020 93509