20:40 / 29.11.2018 60211\n2017-2018 йилларда «Ўзбекистоннинг муқобил энергия манбаларининг истиқболлари» лойиҳаси раҳбари, Германиянинг «Қуёш энергияси ассоциацияси» аъзоси ва «Александер Гумбольдт» жамғармаси вакили, Карлсруэ Технология институтида «ThinkTank» лойиҳаси раҳбари, «Буюк келажак» эксперт кенгаши аъзоси Равшан Хўжанов энергетика соҳасидаги муаммолар борасида ўз фикр-мулоҳазалари билан ўртоқлашди.\n«Ўзбекэнерго» муаммолари ва етарли қувват етишмаслиги\nЎзбекистон энергетикасида бугунги кундаги вазият бирмунча оғир ҳолатда. Ўрнатилган қувват қоғозда 12 ГВтни ташкил этса-да, амалда 10 ГВтга тенг, бизга эса тахминан 15-20 ГВт қувват лозим.\nАвваламбор, ишлаб чиқарувчидан истеъмолчига етиб борадиган электр энергия йўқотишларининг олдини олиш керак. Мисол учун, АҚШ ва Ғарбий Европада бу йўқотишлар 5 фоизни ташкил этади, бизда эса 20 фоиз.\nСовет тузумидан қолган баъзи технологиялар маънан эскирган. Уларни замонавий тежамкор самарадор технологияларга алмаштириш керак. Ундан ташқари, аҳолининг энергиядан ноқонуний фойдаланишининг олдини олиш керак. Аҳолига эса, ўз навбатида, ширкатлар тарафидан сифатли ва ўз вақтида хизмат кўрсатилишни йўлга қўйиш керак.\nЎзбекистонда электр энергияни сотиш, уни ишлаб чиқариш ва истеъмолининг аниқ бир механизми, соҳани ривожлантириш низоми йўқ. Ўзбекистон Энергетика вазирлиги «Ўзбекэнерго» давлат акционерлик компаниясига айлантирилгандан кейин, унинг ваколатлари бирмунча қисқарди. Натижада, нарх навони белгилаш Молия вазирлигига, маълум қонун ва қарорларни ишлаб чиқиш эса Иқтисод вазирлигига ва Вазирлар Mаҳкамаси ваколатига ўтиб кетди. «Ўзбекэнерго» эса юқоридан келадиган буйруқ ва кўрсатмаларни бажарувчи вазифасига айланиб қолди.\nАлбатта, Ўзбекистоннинг баъзи ҳудудларида юқори вольтли узатмалар янгиланган. Аммо бу ҳам тизимни қутқара олмайди.\nШунингдек, бу соҳада мутахассислар етишмовчилигини кузатиш мумкин. Соҳада жуда катта кадрлар айланмаси мавжуд. Кимда хорижга кетиш имкони бўлса, чиқиб кетмоқда. Яхши мутахассислар Ўзбекистонда ноёб ҳолга айланмоқда.\nМен Германиянинг шарқий қисмида (собиқ ГДРдa) яшайман. Бу ерда ИЭСлар собиқ совет иттифоқидаги каби давлатга тегишли бўлган. Улар бу ИЭСларни янгидан қайта қуриб, юқори самарадорликка эришишган. Ўзбекистонда эса, ҳамон ўша 50 йил олдин қурилган ИЭСлар зўр-базўр ишламоқда.\nГермания аҳолиси 83 млн кишини ташкил этади. Электр станцияларнинг умумий ўрнатилган қуввати 110 ГВт, ИЭСнинг улуши 47 фоиз, АЭС 13,1 фоиз, ГЭС – 3,8 фоиз ва муқобил энергиялар улуши 34,4 фоизни ташкил этади. Германия ўзининг нефть ва газ захираларига эга эмас. Шу боис кўмир улар учун энергия ресурсининг асосий манбаси ҳисобланади.\nГерманияда яна газ-буғ турбинали технологиялар жуда ривожланган ва фойдали иш коэффициенти 55-60 фоизни ташкил этади. Охирги маълумотларга қараганда, газнинг нархи электр энергия нархидан ошиб кетмоқда. Чунки улар газни Россиядан сотиб олишади. Биз эса Россияга сотамиз. Шу сабабли Германия ҳукумати бундай тафовутнинг олдини олиш учун муқобил энергияни янада ривожлантиришни ўз олдига мақсад қилиб қўйган.\nУларда электр энергетика соҳаси бизга ўхшаб битта ташкилот қўлида эмас. Асосий қисми хусусий компаниялар қўлида, катта саноат корхоналари эса ишлаб чиқарувчидан тўғридан-тўғри сотиб олади. Аҳоли эса, ўз навбатида унча катта бўлмаган хусусий фирмалардан сотиб олади. Ундан ташқари, электр энергия тарифлари кўп. Бизникидан фарқли ўлароқ, бу тарифлар аҳолининг кенг қатламига мўлжалланган.\nГерманияда энергия бозори бўлиниб кетган ва унда тахминан 900та иштирокчи бор. Аммо охирги пайтларда йирик корпорациялар ва компанияларнинг кенгайиш тенденцияси кузатилмоқда. Масалан, Германияда 8та энергетика компаниясидан 2таси, яъни Viad ва Veva компанияларининг бирлашуви бўйича музокаралар олиб борилмоқда. Бу оддий ҳолат, чунки иқтисодиётнинг бошқа жабҳаларида ҳам буни яққол кўриш мумкин.\nЯна шуни таъкидлаб ўтиш керакки, «Ўзбекэнерго» учун аҳолидан электр истеъмоли учун пул йиғиш қийинчилик билан амалга оширилмоқда, Германияда эса бу иш автоматлаштирилган. Аҳолининг банкдаги ҳисоб рақамидан ҳар ой тўлов ечилади. Кимки бир йиллик электр энергияни олдиндан сотиб олса, арзонлаштирилган нархда берилади. Мисол учун, беш кишилик оила учун тахминан 6000 кВт электр энергияга эҳтиёжи бўлса, улар учун 15 фоизгача чегирма ва 300 еврогача бонуслар таклиф этилади.\nГерманияда электр энергия истеъмолининг тахминий йиллик бюджети:\nҲар хил турдаги уй хўжаликларида киловатт-соатлардаги истеъмоли\nCHECK24 сайти орқали нархларни тахминан баҳолаш ва электр энергияни сотишнинг оптимал тарифини аниқлаш мумкин.\n«Ўзбекэнерго» активларини хусусийлаштириш қисқа муддатли истиқбол учун бироз самарали бўлиши мумкин, аммо узоқ муддатли истиқбол учун бу ечим эмас.\nЭлектр энергия соҳасини яхшилаш учун «Ўзбекэнерго»га вазирлик даражасидаги ваколатлар берилмоғи даркор. Мисол учун, электр энергия нархи Молия вазирлиги тарафидан, модернизация бўйича турли лойиҳаларга эса Вазирлар Маҳкамаси қарор беради. «Ўзбекэнерго» ДАКнинг ваколати чегараланган.\nҲар бир ишни ўз эгасига бериш керак. «Ўзбекэнерго»ни ҳам ўз эгаларига бериш керак – муҳими шундай тизим яратиш керакки, у коррупция ва ортиқча бюрократиядан холи бўлиши даркор. Соҳа мутахассислари ўз ташкилотида ҳар қандай ишни мустақил ҳал қилиши керак. Юқоридан жавобни кутиб, вақт йўқотишлари керакмас. Бизда эса, юқоридан бирон-бир кўрсатма келдими, тўғрими-йўқми, бажариш керак деган тушунча ўрнашиб қолган.\n«Ўзбекэнерго» нимани сотиш, нимани таъмир қилиш ва ҳоказоларни ўзи ҳал қилиши керак. Чунки энергия тизимида бирор техник фалокат рўй берса, «Ўзбекэнерго» жавоб беради, демакки, қарорни ҳам ўзи чиқариши керак. Бизда эса, қарорни биров чиқаради, жавобгарлик «Ўзбекэнерго» зиммасида. Буйруқ ва кўрсатма берган бошқа ташкилот эса, сувдан қуруқ чиқади. Бундан ташқари, аҳоли ҳам янги технология ва тизимларга мослашиши керак.\nЭнергетикага сармоя ётқизмоқчи бўлган маҳаллий ва хорижий сармоядорлар кўп, аммо уларга сармоясини қонунан ҳимоя қила оладиган кафолат керак.\nҲозирда салоҳиятли сармоядорлар кўп, чунончи, Германия, Жанубий Корея ва Хитой шулар жумласидандир. Аммо улар «Ўзбекэнерго» таклиф қилаётган нархга рози эмас.\nМуқобил энергия ва яшил нарх-тариф\nАҳоли учун муқобил энергиядан фойдаланишнинг самарали механизмини яратиш мумкин. Бунинг учун яшил нарх-тариф қонунини амалга киритиш керак, бу энг фойдали ва самарали воситадир. Бу муқобил энергиядан фойдаланиб, электр энергия ишлаб чиқариш имконини беради. Бундай ҳолда, аҳолининг ўз уйида қуёш панеллари ва шамол генераторларини ўрнатиб электр энергия ишлаб чиқаришга мойиллиги ошади. Ўз эҳтиёжидан ортиқ электр энергияни эса сотиши мумкин.\nАммо шуни унутмаслик керакки, электр энергияни 100 фоиз муқобил энергиядан ишлаб чиқариш электр тизимдаги кучланишнинг кучайишига олиб келади. Асосан газ ёқилғисидан фойдаланадиган ИЭСларимизнинг иш самарадорлиги 34 фоизни ташкил этади. Агар кўмирдан фойдаланса, станциянинг фойдали иш коэффициентини 45 фоизгача етказиш мумкин, аммо маҳаллий кўмиримиз таркибида намлик даражаси юқори ва кул кўп. Бу кўмирга мос янги технологияни жорий қилиш ва самарадорлигини ошириш керак.\nГерманияда кўмир ИЭСларининг самарадорлиги 40 фоиздан ортиқ. Германия ўз кўмирига эга бўлишига қарамай, Австралиядан сотиб олади. Чунки қазиб олишдан кўра Австралиядан сотиб олиб келиш улар учун арзонга тушади. Ундан ташқари, атроф-муҳит муҳофазаси улар учун муҳим омил ҳисобланади.\nАлбатта, «Ўзбекэнерго» бу ишларни баҳоли қудрат оширишга ҳаракат қилмоқда, аммо ҳаммаси ҳам ўйлаганчалик ёки режадагидек бўлмаяпти.\n2010 йили энергия ресурсларни тежаш учун республикамиздаги ИЭСларга қуёш иссиқлик технологиясини татбиқ қилиш лойиҳасини таклиф этгандим. «Ўзбекэнерго» бу таклифимни қиммат дея рад этди. Ёқилғини тежаш давлатимизнинг асосий мезони-ку деган гапимга, газ ўрнига кўмирни кенг миқёсда татбиқ этамиз дея жавоб беришди. Орадан мана 8 йил ҳам ўтдики, кўмир ҳали-ҳамон ўша битта – Янги Ангрен ИЭСида ишлатилмоқда. Бошқа кўмир станциясини қуришмади.\nАммо қуёш энергиясини жорий қилишга тўсиқлардан бири бу нархми?! Ҳозирги кунда, анъанавий энергия манбаларидан олинган электр энергия арзонроқ тушади. Электр энергиянинг таннархи тахминан 1,2 центга тўғри келади. Чунки улар газни арзон нархда сотиб олишади. Бироқ газ нархи ошса, электр энергия нархлари ҳам ўз-ўзидан ошади. Бу эса аҳолининг қайта тикланувчан энергия манбаларига мурожаат қилишига сабаб бўлади. Чунки уларнинг нархи яқин келажакда тенглашади.\nГерманиянинг янги энергетика стратегиясига мувофиқ, муқобил энергиядан олинадиган электр энергия улушини 2030 йилгача 50 фоизга, 2050 йилгача эса 100 фоизга етказиш мақсад қилиб қўйилган. Шундай қилиб, Германия олдига қўйилган вазифалар Германия сиёсатининг энергия ишлаб чиқаришда технологик асосидаги фундаментал ўзгаришларга қаратилгани ва келажакда бутун Германия энергия таъминотини сўзсиз қайта тикланувчан энергия орқали амалга оширишини кўрсатади.\nБугунги кунда Германиянинг ёқилғи-энергетика баланси асосан анъанавий энергия манбаларидан иборат бўлиб, бу 80 фоиздан ортиқ. Уларнинг деярли 90 фоизи импорт қилинадиган энергия манбаларидан – уран, табиий газ, тошкўмир ва нефтдан олинадиган электр энергиядир, хусусан улардан 55,6 фоизи импорт қилинади.\n2017 йил апрель ойининг сўнгги дам олиш кунларида Германияда 85 фоиз электр энергия муқобил энергиядан, чунончи, қуёш, биогаз ва шамол, гидроэлектрстанциялардан олинди. Бу янги рекорд, биринчи навбатда, «яшил» электр станцияларнинг миқдори доимий равишда ошиб бориши туфайли ўрнатилди. Иккинчидан, мамлакат бўйлаб апрель ойининг охирларида ҳавонинг очиқ ва қуёшли келгани сабабдир.\nМарт ойининг дам олиш кунларида эса деярли кўпгина кўмир электр станциялари ишламади (улар аста-секин эксплуатациядан чиқарилмоқда). АЭСнинг ҳам электр энергия ишлаб чиқариши пасайди. Зотан, бу АЭСлар 2022 йилнинг охиригача батамом ёпилиши режалаштирилган.\nЯнги рекорд ҳақиқатан кучли кўрсаткич ва муқобил энергиянинг бошқа энергия турларига нисбатан ибратдир. Чунки Германия кучли саноат мажмуасига эга бўлган йирик мамлакат. Агар 85 фоиз электр энергия муқобил энергия манбаларидан олинган бўлса, у ҳолда «яшил» энергияга ўтиш жуда ҳам муваффақиятли кечмоқда. Германиянинг сиёсати ўз олдига қўйган стратегия ўзини оқламоқда.\nШуни алоҳида таъкидлаб ўтиш лозимки, ўтган йилнинг март ойида мамлакатда истеъмол қилинган энергиянинг 40 фоизи муқобил энергиядан олинган. 2015 йил АҚШда бу кўрсаткич 16,9 фоизни ташкил этган ва сўнгги икки йил ичида катта миқёсда ўзгармаган деса ҳам бўлади.\n2015 йил Германияда муқобил энергия улуши 33 фоизни ташкил этганди. Ҳукумат бу кўрсаткични 2050 йилда 100 фоизга етказишга умид қилмоқда. Бошқа давлатларда ҳам яшил энергия бозори ҳолати чакки эмас. Масалан, Данияда муқобил энергия манбалари керагидан ортиқ электр бермоқда. Натижада, бошқа давлатларга электр энергияни сотишига тўғри келмоқда. Коста-Рикада эса 99 фоиз энергия муқобил энергия манбаларига тўғри келади, ҳайратланарли рақам, шундай эмасми?\nАгар SkyPower Global лойиҳаси ҳақида сўз юритадиган бўлсак, норасмий манбаларга кўра, улар ишлаб чиқариб сотмоқчи бўлган электр энергия нархи 6 центга тенг. Аммо бу лойиҳа ким томонидан молиялаштирилиши биз учун ҳамон қоронғу бўлиб қолмоқда. Ҳозирда сармоядорлар қаерда солиқ бўлмаса, ўша жойга сармоя ётқизишмоқда, биздаги муқобил энергия учун эса солиқлар олиб ташланган ва узоқ муддатли кредит ҳамда ерлар ажратилиши йўлга қўйилган.\nШу кунгача бундай лойиҳалар ва ғоялар бўлиб келган, лекин аслида сезиларли даражада ҳаракат бўлмаган.\nНима учун? Чунки бизда коррупция ва бюрократия ривожланиш жараёнига болта урмоқда ёки секинлаштирмоқда, сармоядорларни узоқлаштирмоқда. Сармоядорларга лойиҳалари учун «Ўзбекэнерго»дан кафолат керакмас, балки давлатдан кафолат керак, шунда уларнинг сармоялари ҳимоя қилинади ва даромад олиш имконига эга бўлишади. Президентимиз бежизга сармоя ётқизиш иқлимини яратиш ҳақидаги қонунга имзо чекмади. Сўнгги ойлардаги коррупцияга қарши бўлаётган изчил ва кескин хатти-ҳаракатлару курашлар бу қонуннинг натижаси десак муболаға бўлмайди. Ҳукумат уч йил ичида коррупцияга барҳам беришни ўз олдига мақсад қилиб қўйган. Токи бу иш бартараф этилмас экан, сармоя кутиш ва тараққиётдан умид қилиш бекор.\nМенимча, Ўзбекистон энергетикасида кўп ижобий ва самарали ҳар томонлама манфаатдор ишларни амалга оширса бўлади, масалан қиш ойларида Қирғизистон ва Тожикистондан электр энергия сотиб олиши керак ва аксинча ёз ойларида уларга сотиш керак. Яқин тарихдан эслайман, бу қўшниларимиз билан доимо сув муаммоси бўлиб келган эди. Улар сувни электр энергияга бартер қилишни хоҳлашарди. Қиш давомида дарёлар тўлиб-тошиб оқарди, баҳорда бизга сув керак бўлган пайтда ёпиб қўйишарди. Ҳозирги ҳукуматимиз бу қўшнилар билан яхши алоқалар ўрнатиб, барча муаммоларни икки тарафлама манфаатли ижобий ечиб, халқлар манфаати учун хизмат қиладиган ишларни амалга оширди ва оширмоқда. Ўзаро манфаатли ҳамкорлик минтақадаги барча энергетика соҳасини ривожлантиришга ёрдам беради. Айтганча, Тошкентда Ўрта Осиё энергетика тизими ягона диспетчерлик бошқаруви ҳали ҳам мавжуд.\nМуаллиф фикри таҳририят нуқтаи назари билан бир хил бўлмаслиги мумкин.


Тавба-тазарру қилинг, бекорчиликни ҳайданг!\n27462 Ўқиш режими + -\nТурмуш ўртоғингиз вақтларини сизсиз ўтказаётганининг сабаби ўзингизда яширингани эҳтимолдан холи эмас. Агар сиз эрингизга ўз ҳаётингизни янада ёрқинроқ қилиш талабидан бошқа эрмак топиб бера олмас экансиз, охир-оқибат сизни ташлаб кетишини кутаверинг… Ёки фарзанд кўринг. Ишонинг, уйда боланинг бўлиши сизни суткасига 24 соат машғул қилиб қўйиши аниқ. Кейинги сафар яна эски кайфиятга тушаётганингизни сезсангиз, навбатдаги фарзандга ҳаракат қилинг. Икки, уч, тўрт болангиз бўлса, зерикишга вақтингиз бўлишини, ҳаттоки турмуш ўртоғингиз ишдан сўнг дўстлари билан ёки қайнонангизникида овқатланиб келишини ўз-ўзидан истаб қоласиз.\nҲақиқатдан ҳам шундай: меҳнат – у хоҳ жисмоний, хоҳ ақлий бўлсин, ҳар қандай диққат ошишининг давосидир. Агар униси ҳам, буниси ҳам бўлса, янада мақсадга мувофиқ бўлади. Чунки жисмоний меҳнат сизни қизиқарли суҳбатдош ёки сирли маъшуқа қилиб қўя олмайди. Аммо ҳеч бўлмаганда «эгов» синдромидан халос этади. Ақлий меҳнат (ўқиш, мақолалар ёзиш, илмий ишлар ва ҳоказо) эса кераксизлик ҳамда қадрсизлик ҳиссидан қутқаради. Бироқ ҳаммасидан ҳам асосийси, рўйхатнинг аввалида туриши лозим бўлгани – бу руҳий меҳнатдир. Айтгандай, биз кўпинча айнан руҳий амалиёт туфайли вақтнинг камлигидан шикоят қиламиз. Аслида руҳий тарбияни вақт билан чегаралаб бўлмайди, яъни тўғри адабиётларни ўқиган ҳолда куни бўйи киши ўзини тарбия қилиш билан машғул бўлиши мумкин. Бироқ биз зерикишни танлаймиз. Чунки у бизга хуш келувчи эринчоқликнинг «қизи»-да! Эр ўқишга, ишлашга рухсат бермаган тақдирда ҳам тикиш, бичиш, илм олиш билан вақтни ўтказса бўлади.\nЗерикиш – гуноҳнинг оқибати ва сабаби эканини ишонч билан айтсак, муболаға бўлмайди. Зериккан захотингиз гуноҳга қўл уришни бошлайсиз. Негаки, эринчоқлик, бекорчилик, иймоннинг сустлашиши, диққатнинг ошиши, тушкунлик, норозилик, исроф, ҳаттоки вақт ҳам доимо ёнма-ён юради. Бекорчилик – зорланиш ёки шикоят қилишга эмас, балки тавба-тазарруга ундовчи жиддий турткидир. Руҳий бекорчилик ҳамда руҳий эринчоқликдан ёмони бўлмаса керак. Ахир улар сизни ранжитувчи, озор берувчи ва яқинларингиз дилини хуфтон қилишга олиб борувчи омилларнинг боши. Агар сиз тоат-ибодатда сабрли бўлсангиз, сабрингиз орқали ибодатнинг лаззатини тотган бўлсангиз, зерикишга вақт топсангиз, катта гап. Шунинг учун эртангиз ва умуман келажагингизга яхши таъсир қилувчи, тобора тараққий этадиган режани бугунданоқ тузинг.\n“Сенга кафолати берилган нарсада ижтиҳод қилмоғинг ва сендан талаб қилинган нарсада камчиликка йўл қўймоғинг сендаги қалб кўзининг беркилганидир”\nДарс №5: Истиъоза ва басмала\nИстиъоза бу «Аъузу биллаҳи минаш шайтонир рожим» дир. Маъноси «Қувилган шайтоннинг ёмонлигидан Аллоҳдан паноҳ сўрайман». Қуръон ўқимоқчи бўлган киши тиловатга давоми...\n18:48 / 22.11.2016 2327\nШайх Бутий ҳикматлари. Ибрат\n08:42 / 23.09.2017 2155\nГуноҳи кабираларнинг бири – ота-онага бўйсунмасликдир\nГуноҳи кабираларнинг бири отаонага бўйсунмасликдир Оила қурган мусулмон киши учун энг катта ҳаётий масала бу хайрли зурриёд тарбиялашдир. Ҳадисларда хабар давоми...\n07:27 / 19.02.2017 3915\n“Шайх Зайниддин” масжидида Қуръон мусобақасининг Республика босқичига тайёргарлик\nБугун Тошкент шаҳридаги Шайх Зайниддин Кўкча масжидида Қуръон мусобақаси 2018 танловининг Республика босқичи иштирокчилари учун тренинглар бўлиб ўтди. Унда ҳифз давоми...\n11:32 / 07.04.2018 1475


Энди iPhone лидер эмас. Йилнинг энг...\n30.09.2019 11:22 0 3330\n«Business Insider» нашри экспертлари ҳозирда энг машҳур смартфонларнинг афзаллигу камчиликларини таҳлил қилиб, жорий йилнинг энг яхши 20 та смартфони рейтингини тузиб чиқди.\n1-ўрин — OnePlus 7T. Тасвирнинг тиниқлиги, оптималлаштирилган ОС, Snapdragon 855 Plus платформаси, ҳар томонлама мукаммаллиги эътибордан четда қолмади. Бундан ташқари, экспертлар мобилнинг унча қиммат бўлмаган баҳосига ҳам аҳамият қаратишди — $600.\nБироқ танқидчилар ҳам фикр билдиришди: симсиз қувватлантириш ва қулоқчинлар учун бўлинма мавжуд эмас, дисплей эса каттароқ — 6,55 дюйм.\n2-ўрин «Олмали» гаджетларга насиб этди. Бу ўринга iPhone 11 муносиб топилди. Экспертларга смартфоннинг нархи ($700), A13 чипи, интуитив тушунарли ОС, Appleнинг бошқа жиҳозлари билан мос келиши, яхши камераси манзур бўлди.\nУларга экран ўлчамининг паст (828 p) экани, симсиз қувватлантириш ҳамда қулоқчинлар учун бўлинма йўқлиги ёқмади.\n3-ўрин — OnePlus 7 Pro. Тезкорлиги, батарейкасининг қуввати, жадал қувватлантириш жиҳози, моделнинг дизайни ва нархи — $670 яхши баҳоланган.\n4-ўрин — Google Pixel 3a ва Pixel 3a XL ($400 ва $470) смартфонларига муносиб кўрилди.\n5-ўрин — OnePlus 6T ($500 — 550).\n6-ўрин — Samsung Galaxy S10e ($650).\n7-ўрин — Apple iPhone XR.\n8-ўрин — Galaxy Note 10 Plus.\n9-ўрин — Galaxy S10.\n10-ўрин — iPhone 11 Pro ва iPhone 11 Pro Max.\n11-ўрин — Samsung Galaxy Note 10.\n12-ўрин — Google Pixel 3 ва Pixel 3 XL.\n13-ўрин — iPhone XS ва iPhone XS Max.\n14-ўрин — Apple iPhone 8 ва iPhone 8 Plus.\n15-ўрин — Samsung Galaxy S9 ва S9 Plus.\n16-ўрин — Razer Phone 2.\n17-ўрин — Moto G7.\n18-ўрин — LG G8.\n19-ўрин — LG V40.\n20-ўрин — Apple iPhone X. Рейтингга айнан у якун ясаб берган.


Россияда коронавирусга қарши оммавий эмлаш қачон бошланиши маълум қилинди - Zamin.uz\nРоссияда хавф гуруҳига кирувчи кишиларни коронавирусга қарши оммавий эмлаш 2020 йилнинг ноябрь—декабрь ойларида бошланади. Бу ҳақда Россия соғлиқни сақлаш вазири Михаил Мурашко маълум қилди, деб ёзмоқда «РИА Новости».\nВазирнинг айтишича, ноябрь—декабрь ойларида препарат ҳудудларга етиб боришни бошлайди. Мазкур ҳафтада препаратни рўйхатдан ўтказишдан кейинги тадқиқотлар бошланади.\n«Кўнгиллилар гуруҳлари йиғилмоқда, 40 минг киши. Бу назорат қилинадиган плацебо тадқиқотлари, улар бизга барча жиҳатларни кенг популяцияда ўрганиш имконини беради. Кўряпмизки, вакцина самарали, хавфсиз», — дея таъкидлаган вазир.\nЭслатиб ўтамиз, Россиянинг Гамалея институти томонидан яратилган коронавирусга қарши икки компонентли вакцина 11 август куни вақтинчалик рўйхатдан ўтиш гувоҳномасини олди. Вакцина тўлиқ самарадорлик тадқиқотини ўтказиш шарти билан рўйхатдан ўтказилган ва гувоҳнома 2021 йил 1 январга қадар амал қилади. Вакцина «Спутник V» деб номланди.\nАввалроқ вакцинани яратиш ва тадқиқ қилиш ишларини молиялаштирувчи Россиянинг тўғридан-тўғри инвестициялар жамғармаси раҳбари Кирилл Дмитриев Россияда коронавирусга қарши оммавий эмлаш 2020 йил октябрь ойидан бошланишини айтганди.\nШунингдек, «Роспотребнадзор»нинг «Вектор» давлат илмий маркази томонидан ишлаб чиқилган коронавирус инфекциясига қарши иккинчи вакцинанинг клиник синовлари иккинчи босқичи якунига етказилиши билан гувоҳномага эга бўлиши мумкинлиги хабар қилинди. “Замин” янгиликларини “Twitter”да кузатиб боринг\n25-08-2020, 07:35, Дунё\n13-08-2020, 16:35, Дунё


Ўзбекистонда коронавирусдан тузалганлар сони 2200дан ошди - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Янгиликлар Ўзбекистон янгиликлари Ўзбекистонда коронавирусдан тузалганлар сони 2200дан ошди\nЧоп этилди May 16, 2020 Ўзбекистонда коронавирусдан тузалганлар сони 2200дан ошдиda fikr bildirishni o'chirish\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги Хоразм вилоятида яна 18 бемор коронавирусдан тузалиб, реабилитацияга кузатилгани ҳақида хабар берди. Хоразмда энди 5 бемор қолди, вилоятда сўнгги кунларда янги касалланиш ҳолатлари қайд этилмаяпти.\nБугун вилоятда тузалганларнинг 13 нафар фуқаро Россиядан келган, жумладан, 2 нафари халқаро юк ташувчи автомашина ҳайдовчиси бўлиб, 11 нафари чартер рейслар орқали Ўзбекистонга олиб келинган ва карантинга олинган, касаллик аниқлангач, шифохонага ётқизилган. 5 нафар фуқаро коронавирус инфекциясига чалинганлар билан мулоқот орқали касалликни юқтириб олган. Уларнинг энг ёши каттаси 54, ёши кичиги эса 19 ёшда.\nВилоятда шу пайтга қадар 210 нафар бемор соғайган бўлса, эндиликда уларнинг сони 228 нафарга етди. Ҳозирда Хоразмда 5 нафар бемор даволанмоқда.\nБундан аввалроқ Тошкентда 27, Самарқандда 10 киши касалликдан тузалгани хабар қилинганди.\nШу тариқа, бугун жами 55 нафар бемор тузалиб, айни пайтга қадар мамлакат бўйлаб коронавирус инфекциясидан бутунлай соғайганлар сони 2213 нафарга етди.\n16 май соат 16:00 ҳолатига кўра жами зарарланиш ҳолатлари сони 2719тага етган. Тузалганлар ва вафот этганлардан (11) ташқари 495 бемор даволанмоқда, уларнинг 8 нафари оғир аҳволда.


Боиси, Қарлибойнинг босган қадами пул. Юз минг дегани оғзининг бир чеккасидан чиқиб кетади. Хотинининг устида дунёнинг асл матолари, қўлларини эса тилла тақинчоқ ва бриллиантлар безаб туради. Биз уларнинг ёнида фақат майда-чуйда нарсалар билан айланиб юргандекмиз гўё. Хуллас, тарозида тошинг тенг келмаса бир эшикдан кириб чиққанинг билан иккаланг икки дунёнинг одамларидек бўлиб кетар экансан.\nЎша куни тушки пайт уларнинг уйига бири ўрта бўйли, иккинчиси чимиридан келган йигитлар келишди. Иккаласи ҳам бирма-бир эшик қўнғироғини босди. Ичкаридан жавоб бўлмади. Сабаби, улар уйида йўқ эди. – Бу уйда ҳеч ким йўқми дейман, – деди сўнг бизнинг уйнинг эшигини очиб.\n– Йўқ. – Қаёққа кетишган айта олмайсизми? – Эрталаб Тошкентга кетди.\n– Кечгача айланиб келармикин? – Йўқ, келмайди. – Бир-икки кун бўламиз дедими? – Бизларга ҳеч нарса демади-ю, аммо бировларга нариёғига Бишкекка учамиз деб айтаётганини эшитгандим. – Балки, рейси ушланиб учмай қолган бўлиши… – Йўқ, учди. Эрталаб мен ҳам ўғлимни кузатиб кўйгандим. Бирга кетишди. – Раҳмат.\nИкки йигит тез-тез юриб пастга тушиб кетишди.\nШу куни телевизорда унчалик қизиқ нарса бермагани сабабли, эрта ухлаб қолдик. Азонда нонушта қилиб ишга чиқсам, эшигимнинг тутқичида бир парча қоғоз қистирилиб турган экан. Дарров олиб ўқидим. «Берган ишончли маълумотингиз учун раҳмат. Кеча кўрган йигитларингиз».\nҚарасам қўшнимизнинг эшиги ланг очиқ, ичкари эса ҳувиллаб ётибди.\nҚорақалпоқ тилидан Азамат ПИРНИЯЗОВ таржимаси.\n🕔20:21, 21.02.2021 ✔88\n🕔20:26, 13.01.2021 ✔794\n🕔23:48, 03.12.2020 ✔1154\n✔ 88 🕔 20:21, 21.02.2021\n✔ 794 🕔 20:26, 13.01.2021\n✔ 1154 🕔 23:48, 03.12.2020\n✔ 1806 🕔 11:01, 09.10.2020\n✔ 2796 🕔 12:43, 26.06.2020


Электрон Kundalik платформасидан фойдаланиш учун энди пул тўлаш лозим — Review.uz\nКундалик обунаси учун тўловни 30 ноябрдан эътиборан амалга ошириш мумкин. Электрон тўловнинг икки йўли мавжуд: пластик карта ҳамда CLICK тўлов тизими орқали.\nЭлектрон Kundalik платформаси билан ишлаш учун ажратилган синов муддати тугагани муносабати билан, энди электрон кундалик платформасининг бошқа функцияларидан фойдаланиш учун обуна бўлиш лозим бўлади.\nЭслатилишича, 23 ноябрдан синов муддатининг охирги 7 куни бошланади. Ота-оналарга ўзларининг профилларидан кириш ва барча фарзандларининг кундаликларини кўра олишларини текширишлари тавсия этилади.\nKundalikда ота-онанинг битта аккаунтига ҳар бир фарзандини боғлаш мумкин. Бунинг учун фарзандингиз таълим олаётган муассасага мурожаат қилиш лозим.\nМаълумот учун: Бугунги кунга қадар 1557 та мактаб электрон Kundalik тизимида рўйхатдан ўтган, шундан 1482 мактаб қоғоз журнал ва кундаликдан бутунлай воз кечган.


Давлат ва жамият ўртасидаги мустаҳкам кўприк\nВиждон эркинлиги – инсониятнинг маънавий юксалишида муҳим ўрин тутган омиллардан саналади. Айнан у умумбашарий қадриятлар, инсоннинг асосий ҳуқуқ ва эркинликларининг ажралмас қисмидир. Зеро, инсон сўздагина эмас, амалда олий қадрият бўлган, унинг ҳуқуқ ва эркинлари эса давлат фаолиятининг мазмуни ва асосий вазифаси ҳисобланган жойдагина маънавий ва моддий фаровонлик, тинчлик ва тотувлик ҳукм суради. Шу жиҳатдан янги таҳрирда қабул қилинган “Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида”ги қонун айнан жамиятимиз равнақига қаратилганлиги билан аҳамиятлидир.\nШуниси эътиборлики, “Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида”ги қонуннинг янги таҳририда Ўзбекистонда ҳуқуқнинг ушбу соҳасида шу пайтгача маълум даражада мавҳум бўлиб келган кўплаб тушунчаларга аниқлик киритилган. Қолаверса, унда виждон эркинлиги меъёрлари аниқ кўрсатилиб, фуқароларнинг хоҳлаган динга эътиқод қилиш ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслик ҳуқуқи белгиланди.\nҚонуннинг асосий жиҳатларидан яна бири - унда диний ташкилотларни рўйхатдан ўтказиш ва тугатиш тизими соддалаштирилганидир. Хусусан қонуннинг тегишли моддасида маҳаллий диний ташкилотлар, жумладан, масжидлар ва бошқа конфессияларнинг ибодатхоналарини ташкил этиш бўйича ташаббускор фуқаролар сони икки баробарга камайтирилиб, 50 нафардан кам бўлмаган ҳолда этиб белгиланди.\nШунингдек, диний ташкилотнинг марказий бошқарув органи ва диний таълим муассасаларини тузиш учун 100 нафар ташаббускор бўлиши ҳақидаги талаб ҳам бекор қилинди. Бу бежиз эмас. Чунки бугунги кунда диний ташкилотлар ҳар қандай мамлакат ижтимоий тузилмасида ўзига хос ўрин тутади ва уларнинг давлат билан муносабати ўша давлатдаги фуқаролар эътиқодига нисбатан ҳурмат даражаси, давлатнинг кучли мафкурага эга нодавлат тузилмаларига муносабати ва бошқа кўплаб жиҳатлар ҳақида фикр юритиш имконини беради. Ўз эътиқодига содиқ инсонларни, ўзи танлаган дин амалларига эмин эркин риоя қилган ҳолда яшаши учун муносиб шароит яратиш ҳам аслида инсон ҳуқуқ ва эркинликларининг амалда таъминланганлигини кўрсатади.\nАйтиш жоизки, диний ташкилотлар сиёсий манфаатлар тўқнашуви объекти бўлгани учун ҳам доимо давлатнинг назорати остида бўлади. Буни дунёнинг деярли барча мамлакатларида кузатиш мумкин. Баъзи ҳолларда диний озчиликлар ҳуқуқлари бузилиши, бир қатор демократик конституциявий тамойилларга путур етиши, дунёқарашга асосланган танлов эркинлиги чекланиши, балки айрим давлатлар ва жаҳон ҳамжамиятининг глобаллашув имкониятларидан тўлиқ фойдаланиш ва унинг чақириқларига муносиб жавоб бериш имконияти қўлдан бой берилиш ҳолатлари ҳам учраб туради. Шу жиҳатдан мазкур қонун билан бундай тузилмаларни рўйхатдан ўтказиш ва тугатиш тизими соддалаштирилиши, аввало жамиятда умуминсоний қадриятларни сақлаб қолиш, ҳуқуқ ва давлат ривожини жадаллаштиришга хизмат қилади. Қолаверса, эндиликда диний ташкилотни давлат рўйхатидан ўтказиш билан боғлиқ хизматлар тўлиқ электрон шаклда, инсон омилисиз амалга оширилиши белгиланди. Рўйхатдан ўтказувчи адлия идораларига тақдим этиладиган ҳужжатлар сони кескин қисқарди, уларни кўриб чиқишнинг муддати эса 3 баробарга камайди, яъни 3 ойдан 1 ойга туширилди. Бу билан ортиқча бюрократик тўсиқлар бартараф этилди.\nАйтиш жоизки, мамлакатимизда дин соҳасида олиб борилаётган сиёсат давлатнинг дунёвий хусусияти ва унинг бағрикенглиги тамойилларига асосланади. Барча динларга нисбатан бағрикенг муносабат, давлатнинг дин билан соғлом ва конструктив ҳамкорлиги шулар жумласидандир. Бунинг натижасида мамлакатимизда кўпконфессияли жамият ривожланмоқда, турли динларга эътиқод қилувчи фуқаролар тинчлик ва тотувликда истиқомат қилмоқдалар. Айниқса сўнгги йилларда бу йўналишда амалга оширилаётган ислоҳотлар диний таълимда ҳам туб ўзгаришлар ясади, натижада тизимни такомиллаштиришга оид кўплаб масалалар ечим топмоқда. Шу жиҳатдан янги қонунда ҳам диний таълимнинг профессионал мақоми расман эътироф этилди, Ўзбекистон фуқароларининг, динга бўлган муносабатидан қатъий назар, дунёвий таълим олиш ҳуқуқи таъминланиши қайд этилди.\nШу ўринда яқин тарихимизга назар ташласак. ХХ аср охирида синчков кузатувчилар дин дунё миқёсида сиёсат, маданият ва иқтисодиётга қайтаётганини ажабланиб қайд этдилар. Асосан маънавият соҳаси, ижтимоий ва оилавий ҳаёт меъёрларида кўпроқ сезиладиган бу омилнинг барча жараёнларга таъсири ошди. Ҳозирда ҳам биз бу тенденциянинг давом этаётганини кўрмоқдамиз. Бундай шароитда диний таълимнинг аҳамияти орта бошлади. Чунки ҳар бир динда инсонни тараққиётга рағбатлантирувчи куч топиш мумкин ва шу жиҳатдан дин аҳкомларини тўғри тарғиб қилиш, уларнинг моҳиятини асл ҳолатда оммага етказишда айнан диний таълимнинг ўрни беқиёс эканлиги аён бўлди. Айрим ғаразгўй кучлар барча динлардан ниқоб сифатида фойдаланиб, ёт ғоялар воситасида одамларни манипуляция қилишларига йўл қўймаслик ҳам айнан диний таълимнинг профессионал мақоми билан боғлиқ. Демак, диний таълим билан фақат мутахассислар шуғулланишлари лозим. Ҳар кимнинг аҳолини “ўқитиши” дин тўғрисида нотўғри маълумотлар тарқалишига, одамларда динга хос муҳим масалалар борасида бирёқлама тушунчалар шаклланишига олиб келади. Бунинг оқибатида юртдошларимиз орасида диний масалаларда зиддиятлар пайдо бўлиши, фуқаролар, айниқса ёшлар ёт ғоя ва қарашлар таъсирига тушиши мумкин. Шу боис қонунда диний таълим муассасасидан ташқарида диний таълим бериш ноқонуний фаолият сифатида белгиланди. Қолаверса, қонунда, жамиятда турли ёт қарашларни тарғиб қилаётган гуруҳларнинг фаолияти, улар томонидан тарқатилаётган бузғунчи ғояларнинг салбий таъсиридан аҳолини ҳимоя қилиш мақсадида диний мазмундаги материалларни диншунослик экспертизасининг ижобий хулосасини олгандан кейин тайёрлаш, олиб кириш ва тарқатиш белгилаб қўйилди.\nХулоса ўрнида айтиш керакки, инсоний жамиятлар алоҳида тамаддунлар, яъни цивилизациялар негизида, муайян қадриятлар тизими пойдеворида ташкил топди. Уларнинг барчасида умумий фойда учун ҳаракат қилиш, ота-онани улуғлаш, оилавий ришталарни мустаҳкамлаш каби башарият учун умумий ҳисобланган қадриятлар мавжуд. Шу тариқа, динлар маънавият ва ахлоқ меъёрларини белгилади.\nМазкур қонун давлат ва жамият ўртасидаги муносабатлар такомиллашувига, ижтимоий тараққиётимиз жадаллашувига ва пировардида динлараро тотувликка хизмат қилади. Зеро, инсонга хос ҳалоллик, адолатпарварлик, бошқаларга озор бермаслик, қонунларга итоаткорлик каби энг олий қадриятлар айнан диний манбалардан илдиз олиб, ривожланган. Демак, ушбу пойдевор тўлақонли фуқаролик жамиятининг ривожланиши, ҳуқуқ тизимини янада такомиллаштиришга хизмат қилади.\nФеруза ЭШМАТОВА, Олий Мажлиснинг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман)\nОмбудсманинсон ҳуқуқлариШахсий ҳуқуқ


Раҳматжон Қурбонов 60 ёшда\nИжодкорнинг фидойи меҳнатлари муносиб тақдирланиб “Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган артист”, “Қорақалпоғистон Республикасида хизмат кўрсатган артист” фахрий унвонлари хамда “Меҳнат шуҳрати” орденига сазовор бўлган.\nПойтахтимиздаги “Халқлар дўстлиги” санъат саройида Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган артист Раҳматжон Қурбонов таваллудининг 60 йиллиги ва Ўзбекистон давлат филармонияси Хоразм вилоят бўлимининг "Эслашарлар бир кун келиб бизларни ҳам" деб номланган ҳисобот концерти бўлди.\nКенг жамотчилик, хоразмча қўшиқ ва оҳанг шайдолари иштирокидаги тадбирда Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артистлар Оғабек Собиров, Тўлқин Жабборов, Равшанбек Матёқубов, Зарифбой Азизов, Ниҳол мукофоти совриндори Ҳулкар Абдуллаева ва Ўзбекистон давлат филармонияси Хоразм вилоят бўлими санъаткорлари хоразмча лутф ва назокат билан қўшиқ куйлади. Хоразм мумтоз куйлари, нодир бахшичилик дурдоналарию халқона оҳанглар сингдирилган, бугунги кун нафаси, бунёдкорлик руҳи уфуриб турган куй-қўшиқларгача ижро этилди. Мухлислар рақсга тушди, саҳналаштирилган концерт дастурини мароқ билан томоша қилди.\nРаҳматжон Қурбонов 1959 йилда Хива шаҳрида санъаткор оиласида таваллуд топган. Отасидан ўзбек чолғу асбобларини чалиш ва мумтоз қўшиқларни ижро этиш услубларини ўрганган.\nУзоқ йиллар Тошкент шаҳрида самарали фаолият юритди. “Лазги” ансамблига раҳбарлик қилди. Бир неча рисолалар, китоблар, ўқув қўлланмалар муаллифи. Р.Қурбонов бугунги кунда Ўзбекистон давлат филармонияси Хоразм вилояти бўлинмаси директори вазифасида фаолият юритмоқда.\n— Яхши ният қилган кишининг муроди хосил бўларкан, — деди Раҳматжон Қурбонов. — Мана бугун ёруғ юз билан яна эл хизматидамиз. Устозлар санъаткор халқнинг энг содиқ хизматкори, дерди. Санъат аҳлининг вазифаси ҳар қандай шароитда ўз ижоди орқали кишига улуғ ҳислар, ёрқин туйғулар борлигини эслатиб туришдан иборат. Айрим сабаблар туфайли 15 йил шу саҳнага чиқиш бизга насиб этмади. Президентимиз ташаббуси билан Хоразмдаги филармония қайта тикланди. Ҳозир шу азиз даргоҳда фаолият юритиб, шогирдларга сабоқ бериб турганимиздан бошимиз осмонда.\n— Раҳматжон Қурбонов бағрикенг, меҳрибон инсон, — деди Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Оғабек Собиров. — Устоздан санъатни қадрлашни, соҳага улуғ назар билан қарашни ўрганганмиз.Устознинг айтганларига амал қилиб кам бўлмаяпмиз.\nТантанали кечада тадбир иштирокчиларига Раҳматжон Қурбоновнинг болалик ва ёшлик йиллари, таниқли санъаткорлар билан ҳамкорликдаги эзгу ишлари, ижодий фаолияти акс эттирилган видеоролик намойиш этилди. Тадбир якунида Р.Қурбонов ижросидаги қўшиқлар тингланди.


Ўзбекистон олтин валюта захиралари ҳажми 24-25 млрд долларга етган\n21:21 / 09.11.2015\nОхирги 10 йил ичида Ўзбекистон ўзининг олтин захиралари ҳажмини оширди ва ялпи ташқи қарзи қийматини камайтирди. Бу ҳақда республика молия вазирлиги вакилига асосланган ҳолда "Спутник" нашри хабар берди.\nМанбанинг сўзларига кўра, ҳозирги пайтда олтин захиралари ҳажми 2 йиллик импорт қийматига тенг, ташқи қарз эса ЯИМнинг 16 фоизини ташкил қилмоқда. Шундан 8 фоизи давлат қарзини ташкил қилиб, унга хизмат кўрсатиш учун бюджет харажатларининг 1 фоиздан кам қисми ишлатилмоқда.\nЎзбекистоннинг кейинги 10 йилдаги импорти кўрсатилган (CIA манбаси) манбага кўра, 2014 йил маълумотида Ўзбекистоннинг импорт ҳажми 12,3 млрд долларни ташкил қилган. Шунга асосланган ҳолда Ўзбекистон олтин валюта захираларини 24-25 млрд АҚШ долларига етган, деб ҳисоблаш мумкин.\n"Бундай кўрсаткичлар, республиканинг эҳтиёткорона ва чуқур уйланган ташқи қарз олиш сиёсати эвазига эришилган. Ушбу сиёсат 3 тамойилдан ташкил топган", дейилади хабарда.\n“Биринчидан, Ўзбекистон истеъмол кредитлари олмайди, яъни ейиш учун пул қарз олмайди. Иккинчидан, агар тўлиқ ва ўз вақтида қайтариб беришга ишонч бўлмаса — қарз олинмайди. Учинчидан, кредитлар фақат асосий, саноат ва ижтимоий инфрақурилмаларни ривожлантириш ва иқтисоддаги стратегик масаларларни ҳал қилиш учун сармоя сифатида жалб қилинади”, — дейди Молия вазирлиги мутахассиси.\n"Ўзбекистон сиёсатининг яна бир моҳияти шундаки, таълим ва соғлиқни сақлаш соҳасидан ташқари, давлат томонидан жалб қилинган кредитларнинг барчаси ўзини қоплаш учун керак бўладиган пул маблағларини ўзи яратади.\nУндан ташқари, кўп йиллар давомида Ўзбекистон бюджети уч ёқлама профицит билан ёпилмоқда. Авваламбор бу давлат бюджети профицити, жорий ҳисоб профицити ва тўлов баланси профицити. Тўлов баланси профицити, Ўзбекистон реконструкция ва тараққиёти фондига айлантирилган эди", дейилган хабарда.


Кескин рақобат шароити корхоналар учун бозордаги улушини сақлаб қолиш мураккаб вазифа сифатида намоён бўлган. Бундай шароитда корхоналар томонидан дастлаб қисқартирилган иш соати қўлланилган. Қисқартирилган иш вақти меҳнатни ташкил этишнинг эгилувчан шаклларидан бири ҳисобланади. Корхоналар кескин иқтисодий танглик даврида ходимларни ишдан бўшатишдан воз кечиб, иш вақти давомийлигини қисқартиришлари мумкин. Иш вақти давомийлигини қисқартириш ўз-ўзидан маошларни ҳам қисқаришига олиб келади, аммо айрим ходимлар ишсиз бўлиб қолишидан келиб чиқадиган салбий оқибатларга қараганда афзал ҳисобланади. Бунга Volkswagen компаниясининг тажрибасини мисол қилиб кўрсатиш мумкин. 1994 йилда компаниянинг автомобиль сотувлари қисқарганлиги туфайли корхона ночор аҳволга тушган. Ушбу шароитда корхона ходимларини ишдан бўшатмасдан, касаба уюшмалари билан келишган ҳолда, ҳафталик иш вақтини 35 соатдан 28,8 соатга қисқартирган. Ушбу чекловлар 35 мингга яқин ходимларга нисбатан қўлланилган, улар томонидан инқироз даврида корхона фаолиятини сақлаб қолиш учун етарли иш ҳажми ва иш вақти бажарилган. Ўз навбатида корхонада зарур мутахассислар ўрни сақлаб қолинган. Компания томонидан қўлланилган ушбу тажриба инқирозни енгган биринчи самарали усул сифатида тан олинган.\nМеҳнатни ташкил этишдаги яна бир ўзгариш – телебандликнинг қўлланилиши бўлган (иш ўрнидан ташқаридаги фаолият). Бу каби бандлик турининг қўлланилишига ходимларнинг иш ўринлари билан бевосита алоқа қилиш имкониятини берувчи, меҳнат натижаларини қисқа муддатда корхонага етказиш имконини берувчи ахборот-коммуникацион технологияларнинг ривожланиши сабаб бўлди. Телебандлик турлари — уйдаги телебандлик (ходимнинг уйи иш жойи ҳисобланади), мобиль телебандлик (иш вақтининг асосий қисми иш жойидан ташқарида – иш юзасидан сафарлар, мижозлар билан учрашув), қисман телебандлик (меҳнат фаолиятининг маълум қисми уйда, маълум қисми корхона ҳудудида бажарилади). Телебандлик ходимлар учун қулайлик яратиши Европада ўтказилган сўровномаларда ўз аксини топган. Яъни, иштирокчиларнинг 72 фоизи телебандлик оила ва хизмат вазифаларига қулай вақт ажратилишини, 50 фоизи ўз вақтини тежашини, 3,6 фоизи соғлиқ билан боғлиқ муаммоларини ҳал қилишини, 1,1 фоизи таълим ва малака ошириш имкони яратилишини, 0,7 фоизи эса иш билан банд бўлишини таъкидлашган.\nИш ўринлари билан алмашиш меҳнатни ташкил этишнинг эгилувчан шаклларидан бири сифатида 1980 йиллардан татбиқ этила бошланган. Иш ўринларини алмашиш имконияти асосан бошқарув ходимларига қулайлик туғдиради, чунки хизмат вазифасининг маълум бир қисмини бажаргандан сўнг оилавий масалаларга, таълим олишга, соғлиқни тиклашга қўшимча вақт ажратиш имконияти пайдо бўлади.\nКорхонанинг самарали фаолият юритиши, энг аввало, корхона бошқарувчилари томонидан ишлаб чиқаришни, меҳнат муносабатларини тўғри ташкил этишга боғлиқ. Ушбу тадқиқотимизда келтирилган иш билан бандликнинг эгилувчан шаклларидан фойдаланишнинг ижобий натижаларидан ташқари салбий оқибатлари ҳам мавжуд. Иқтисодий вазиятни олдиндан кўра билиш, меҳнат муносабатларини тўғри ташкил этиш орқали корхона рўбарў келиши мумкин бўлган мураккаб вазиятларнинг олдини олиш мумкин. Ушбу масала, энг аввало, мутахассис бошқарувчи кадрларни талаб этади.\nТаҳлилларимиз натижасига кўра, қуйидаги хулосаларни қайд этиш мумкин:\n● аҳолини иш билан бандлигида хизмат кўрсатиш улушининг ортиб бориши ўз-ўзидан иш билан бандликнинг эгилувчан шакллари қўлланилишига ва такомиллашиб боришига олиб келади;\n● ушбу йўналишда корхона имкониятидан келиб чиққан ҳолда, келажакда кутилиши мумкин бўлган вазиятни кўра билиш, иш бошқарувчи – менежер кадрларни тайёрлаш самарадолигини ошириш лозим;\n● бандликнинг эгилувчан шаклларининг амалиётда қўлланилиши корхоналар ўз фаолиятида юз тутиши мумкин бўлган мураккаб вазиятларда мутахассис ходимларни ишсизликдан сақлайди;\n● иш билан бандликнинг эгилувчан шакллари қўлланилиши дунё иқтисодиётида кузатилаётган танг вазиятларда меҳнат бозоридаги ўзгаришларга тезкор жавоб беради;\n● эгилувчан иш билан бандлик шакллари муаммони юмшатишга, аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламини иш ўринлари билан таъминлашга ҳамда даромад манбаини яратишга ва малакасини оширишга имкон беради.


Қозондаги ёнғин ҳодисаси бўйича яна бир киши ҳибс этилди\n"Адмирал" савдо марказида ишлаётган қутқарувчилар, 2014 йилнинг 14 марти.\nТатаристонда Қозондаги “Адмирал” савдо марказида содир бўлган ёнғин бўйича яна бир гумонланувчи қўлга олинди. Татаристонлик терговчиларга кўра, қўлга олинган шахс ёниб кетган бинонинг ижарачиси бўлган “Заря” фирмаси бош директорининг техник хавфсизлик бўйича ўринбосари Николай Каекиндир.\nУндан аввал “Заря” фирмаси директори Гусейн Гаҳраманов икки ой муддатга ҳибс этилганди. Ёнғин ҳодисаси юзасидан хавфсизлик қоидаларини бузганлик моддаси бўйича жиноят иши қўзғатилган.\nҚозондаги савдо марказида чиққан ёнғинда, сўнгги маълумотларга кўра, 17 киши ҳалок бўлган. Яна шунча одам вайроналар остида бўлиши мумкинлиги тахмин қилинмоқда. “Адмирал” савдо марказида нобуд бўлганлар хотирасига кеча Татаристонда мотам куни, деб эълон қилинганди.


Диего Марадона ўзига янги жамоа топди - Халқ сўзи\n11:11 07 Сентябр 2018 Спорт\nФото: Twitter / Dorados\nАргентиналик собиқ футбол юлдузи Диего Марадона Мексиканинг «Дорадос» клубига бош мураббий этиб тайинланди. Бу ҳақда клуб расмий твиттери хабар тарқатди.\nҚайд қилинишича, аргентиналик мутахассис бу ўринга истеъфога чиқарилган Франциско Гамеснинг ўрнига тайинланган. Айни пайтда «Дорадос» клуби Мексика иккинчи дивизионида 6 турдан сўнг 3 очко тўплаган ҳолда, 15 жамоа орасида 13-ўринни эгаллаб турибди.\nМаълумот учун, Марадона май ойидан буён Беларуснинг «Динамо Брест» клуби бошқарув раиси сифатида ишлаб келмоқда. Унинг «Динамо»дан кетиш-кетмаслиги ҳақида маълумот берилмаган.\nЭслатиб ўтамиз, сўнгги марта Марадона бош мураббий сифатида БААнинг «Ал-Фужайра» клубини бошқариб борганди.


ИнтерФУТБОЛ :: Кўзиккан «Ла Масия»\nКўзиккан «Ла Масия»\nДунёнинг илғор футбол академияларидан бири ҳисобланган «Ла Масия» негадир ёш иқтидорларни етказиб беришдан тўхтаб қолди. Bombardir.ru сайти вакиллари бу турғунликнинг асл сабабларини аниқлашга уриниб кўришди. «Барселона» - Месси ҳам, Хави ёки Иньеста ҳам эмас. У шунингдек, ҳашаматли «Камп Ноу» ёки бутун дунёга сочилиб кетган улкан фанатлар армияси ҳам эмас. «Барселона» - бошқа барча жамоалардан яққол ажралиб турадиган яхлит бир фалсафа! «Кўк-анорранг» тизим шу ягона ғоя билан муштарак». 2010 йили нуфузли «Олтин тўп»га асосий даъвогарлар сифатида Месси, Хави ҳамда Иньеста эътироф этилганида, «Барселона» ўзини «еттинчи осмон»да ҳис этганди. 2012 йилнинг ноябрида марҳум Виланова «Леванте»га қарши баҳсда клубнинг 11 нафар тарбияланувчисини майдонга туширганида, бутун дунё жамоанинг нақадар зўр эканлигини очиқ эътироф этди. Дарҳақиқат, мана шу муваффақият олдида Мессининг қаҳрамонликлари-ю, «Барса»нинг ЧЛдаги ғолибона юришлари ҳам хиралашиб қоларди. Ҳозир эса умумий вазият тамоман ўзгача. Дейлик, Гвардиола жамоани тарк этганидан кейин академиянинг бирор тар-бияланувчиси асосий таркибдан мунтазам жой олишни уддалай олмади. Бу шунчаки, тасодиф эмас. Хўш, «Ла Масия»га нима «жин» урди? Наҳотки, унга кўз теккан бўлса? Ахир бу даргоҳ «Барселона» муваффақиятлари гарови эди-ку...\n«Ла Масия» қандай шаклланган?\nАкадемиянинг тузилиш тизимини 1988 йили Йохан Кройфф таклиф этган. У бир неча ёш тоифаларга бўлинади. «Бенхаминос» гуруҳида 12 ёшгача бўлган болакайлар, «Катед»да 12-15 ёшлилар, «Инфантил»да 15-17 ёшли ўспирин йигитлар ва «Хувенил»да 17 ёшдан катта ўсмирлар таҳсил олишади. Ундан кейинги босқич - «Барселона-Б». Ҳар қайси тоифада 25 нафар тарбияланувчидан иборат бир нечта гуруҳ мавжуд. Тўғри, ёш тоифаси қатъий белгиланган эмас. Агар қайсидир иқтидор соҳиби маҳорат бобида ўз тенгдошларидан ўзиб кетса, катта ёшлилар гуруҳида шуғулланиш имкониятига эга бўлади. Тарбияланувчилар интернетда машғулотлар билан биргаликда мактаб дастури бўйича сабоқ оладилар. 90-йилларда академияга келган болалар Кройфф таклиф этган услуб бўйича 2500та сессияда таълим олишган. Гвардиола, Хави, Иньеста, Бускетс, Месси, Пике каби бугунги юлдузлар шулар жумласидан.\nАкадемиянинг асосий эътибори муайян натижалар ортидан қувиш эмас, чинакам маҳоратли футболчиларни тарбиялашга қаратилган. Эътиборлиси, «Ла Масия» футбол оламига нафақат юлдуз ўйинчилар, балки Гвардиола, Энрике ва Виланова каби малакали мураббийларни ҳам туҳфа этди. Улар янги соҳадаги фаолиятни айнан шу академияда бошлаб, кейин катта футболга бош суқишди.\nҲозир нима ўзгарган?\nКаталония клуби собиқ президенти Сандро Россель 2012 йили «Барселона-Б» бош мураббийи лавозимига эски таниши Эусебио Сакристанни, академия раҳбарлигига эса Альберто Пуигани таклиф этди ва шу билан ўзгаришлар бошланди. Ваҳоланки, Хосе Алесанко академияни 20 йил давомида муваффақиятли бошқариб келганди. У ўз қатъияти ва қоидаларни биринчи ўринга қўйиши билан донг таратганди. Муҳими, Алесанко қаттиққўл раҳбар бўлишига қарамай, муҳтожлардан ёрдамини аямасди. Масалан, Мессининг тарихи бунга яққол мисол. Алесанко ички тартиб-интизомга риоя қилмаган талабаларни зудлик билан академиядан четлатарди. Унинг ўрнини Альберто Пуига эгаллагач, «Ла Масия» таназзулга юз тутди. Ҳа, ўтган йили «Барса» тизимидаги жамоалар 14та мусобақанинг 13тасида ғолиб чиқиб, Хосеп Бартомеу ва унинг сафдошлари «кўча»сига байрам олиб киришди. Бироқ кўзни қамаштирувчи ёрқин зафарлар замирида аянчли фожиа яширин эди. Яъни янги раҳбарият таъсирида «Ла Масия»нинг фаолият йўналиши батамом ўзгарди, совринларни қўлга киритиш бош вазифага айланди. Оқибатда бир неча йиллар давомида сегундада ҳукмронлик қилган жамоа бир қатор бразилиялик иқтидорларни харид қилди. Боз устига, Дос Сантос, Ойер, Тельо ва Бартра билан тузилган шартномаларга ҳар қандай вазиятда уларнинг бош жамоада тўп суришлари кафолатланиши хусусида алоҳида банд қўшиб қўйилди. Якунда эса жамоа ёш иқтидор соҳибларини қонунга хилоф равишда харид қилгани учун сегундадан четлатилди. Табиийки, бош жамоага ҳам ҳеч қандай наф тегмади, юқоридаги футболчилардан фақат Бартрагина «Барселона»да тўп суриш имкониятини сақлаб қолди. Ёш иқтидор соҳибларини излаб топиш вазифаси Альберто Пуигага топширилгач, у чекка ҳудудларни кезиш ўрнига «Реал» билан мамлакатдаги маҳоратли футболчиларни талаша бошлади. Тез орада 37та суриштирув ишлари натижасида 9 нафар легионер жамоа таркибидан четлатилди. Бу клубнинг нуфузига жиддий путур етказди. «Ла Масия»даги тартиб-интизом издан чиққанлиги боис, унинг самарадорлиги пасайиб кетди. Академияда 20 йилдан кўпроқ фаолият юритган, раҳбариятдаги ўзгаришлар туфайли ишсиз қолган Альберт Бенайгес шундай ҳикоя қилади: «Алесанко кетганидан кейин «Ла Масия» инқирозга юз тутди. Унинг фаолиятида сезиларли ўзгаришлар амалга оширилди. Жумладан, кичик гуруҳлардаги тарбияланувчи қоидани бузса, уни жазолашарди. Лекин ёши каттароқ футболчи ўзини талаб даражасида тутмаса-чи? Бир пайтлар «қулоқсиз» «катед»ни «бенхамин»лар даврасида шуғулланишга мажбур этганмиз. Қўшимчасига, ёши кичик футболчилар буюмларини кўтариб юришни ҳам унинг зиммасига юклардик. Бундан ташқари, ўша қоидабузарнинг Nike билан тузган шартномасини бекор қилиб, бошқа шаҳарларда бўладиган турнирларга бориш ҳуқуқидан маҳрум этардик. Мана шу чоралар унга аччиқ сабоқ сифатида хизмат қилиб, якунда маҳоратли футболчига айланарди. Ҳозир эса интизом бўшашиб кетган, машғулотларга кечикиб келиш кузатилмоқда».\nНима учун шундай бўляпти?\nҚайсидир маънода «Барса» мутасаддиларини ҳам тушуниш мумкин. Иқтидорли йигитлар 16 ёшдаёқ йирик шартномага эга бўлмоқдалар. Таажжубки, Бускетс, Педро ва уларга ўхшаш ноёб иқтидор соҳибларининг Гвардиола давридаги муваффақияти кейинчалик салбий ўзгаришларга йўл очди. Ўша даврда ҳар бир тарбияланувчи қачондир «Камп Ноу»да майдонга тушшига аниқ ишонарди. Жамоа асосий урғуни қимматбаҳо легионерга қарата бошлагач, академия аъзолари учун эшиклар ёпилиб қолди. Натижада ҳафсалани йўқотган кўплаб талабалар бошқа жамоалар тизимига ўтиб кетишди. «Катед» гуруҳларидаги ёшларга «Барселона» 3 йиллик шартнома таклиф этиб, уларни мос равишда йилига 8-10 ва 12 минг евролик иш ҳақи билан таъминлаб туради. Ёш футболчилар муваффақиятли тўп сурган тақдирдагина навбати билан «Хувениль-Б» ва «Хувениль-А» жамоаларида ўйнаш имкониятини ҳосил қилишади. Энди бир ўйланг, айни шу пайт ёш иқтидор соҳиблари «Челси», «Арсенал» ёки «Рома» каби шартли грандлардан 100-150 минглик таклиф олишади. Қўшимчасига, асосий таркибда машғулот ўташ имконига ҳам эга бўлишади. Бунинг оқибатида «Барса» ўз вақтида Фабрегас ва Пикени қўлдан чиқарганди. Кейинчалик, Ориоль Ромеу («Челси»), Рубен Рочина («Блэкберн»), Патрик («Лацио»), Луис Альберто («Ливерпуль»), Денис Суарес («Манчестер Сити») ва Гримальдо («Бенфика») кабилар клубни тарк этишди. Бу рўйхатни яна узоқ давом эттириш мумкин.\nВазиятни қандай ўзгартириш мумкин?\n«Аякс»дан ибрат олиш билан! Биринчидан, бу жамоа ёш футболчиларга ижара келишуви асосида тўп суриш имконини беради. Иккинчидан, уларда клубга содиқлик фазилатини сингдиради. Учинчидан, ёшлик пайтиданоқ агентлар билан ҳамкорликни йўлга қўйган иқтидор соҳибини ўз тизимига қабул қилмайди. «Ла Масия» янги мутасаддилар тасарруфига ўтганидан кейин шунга ўхшаш қадриятлар қўлдан бой берилди ва оқибатда «Хувениль» босқичидаёқ кўплаб иқтидорлар қўлдан чиқарилди.\nАндони Субисаретта 2012 йили умумий ҳолатни ўнглаш мақсадида ёш футболчиларни тайёрлаш услубини такомиллаштириш хусусида фаолият юритадиган махсус бўлим ташкил этди. Бироқ назарий машғулотлар шунчалик зерикарли эди-ки, тингловчилар маъруза пайти пинакка кетиб қолишарди. Мураббийлар ҳам қандайдир манфаат олиш йўлини топа олишмади. Шу тариқа клуб фалсафасидан чекиниб, ғалабага эришишнинг енгилроқ йўлларини қидира бошладилар. Жумладан, жисмоний жиҳатдан бақувват саналган африкалик футболчиларга кўпроқ эътибор бера бошлашди. Бироқ биргина Адама Тра-орени ҳисобга олмасак, «қора қитъа» вакилларининг ҳеч бирига «Камп Ноу»да майдонга тушиш насиб этмади. «Реал»нинг бу борадаги сиёсати тамоман ўзгача. Пойтахтда услубиятга эмас, жарангдор номларга эътибор берилади. «Кастилья» тизгини Зидан, Де ла Ред, Гути ва Солари каби афсоналар қўлида. Бу эса самара бермоқда. Морато, Начо ва Хесе каби юлдузлар шу тариқа кашф этилди. «Барса» эса ўз фалсафасидан ҳам, услубидан ҳам воз кечдики, мураббийлар орасидан улкан тажрибага эга малакали шахслар етишиб чиқишмади. Эусебио Сакристан «Барселона-Б»нинг бош мураббийи мақомини олгач, футболчиларнинг тараққиёти иккинчи масалага айланиб, натижа биринчи ўринга чиқди. Мураббийлар штаби ҳимоявий футболни танлаб, муайян натижаларга эришди. Аммо ўйинчилар ўсишдан шунчаки, тўхтаб қолишди. Сакристаннинг ўзи 4 йиллик фаолиятидан сўнг «Валенсия»га ўтиб, жамоани тез орада инқироз кўчасига судраб кирди...\nАкадемиянинг қониқарсиз натижалари боис, Пуига ва Амор истеъфога чиқарилдилар. Ўз вақтида бош мураббий ёрдамчиси вазифасини адо этган Жоржи Роура президент этиб тайинланди. «Барселона-Б» «рули» эса Жерар Лопесга топширилди. У академиянинг бугунги жавоҳири ҳисобланган Карлес Аленья («Барселона-Б»нинг ягона умиди)га устозлик қилмоқда. Хуллас, 5 йил ичидаги ажабтовур ислоҳотлар «Ла Масия»ни таназзулга олиб келди. Мўлжални йўқотган мутасаддилар аввалги ҳолатни тиклаш йўлини топа билишмаяпти.\nГвардиола даврида «Барселона» асосий таркибида дебют қилган «Ла Масия» тарбияланувчилари: Бускетс, Педро, Тьяго, Рафинья, Куэнка, Тельо, Дос Сантос, Ботия, Васкес, Планас, Гомес, Бартра, Хеффрен, Фонтас, Муньеса, Ойер, Нолито, Ромеу, Деулофеу, Роберто, Монтойя\nГвардиола кетганидан ке-йин «Барселона» асосий таркибида дебют қилган «Ла Масия» тарбияланувчилари: Адама, Масип, Мунир, Сандро, Гумбау, Сампер, Аленья\n22:05 ЖЧ-2018: Белгия мундиални йирик ғалаба билан бошлади (0)


Джакави – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Джакави\nПрепаратнинг савдо номи: Джакави®\nТаъсир этувчи модда (ХПН): руксолитиниб;\nфаол модда: 5 мг, 15 мг ёки 20 мг руксолитинибга мувофиқ келувчи миқдорда руксолитиниб фосфати;\nёрдамчи моддалар: лактоза моногидрати, магний стеарати;\nтаблетка қобиғи: микрокристалл целлюлоза, магний стеарати, сувсиз коллоид кремний диоксиди, натрий крахмал гликоляти (А тури), гидроксипропилцеллюлоза, повидон.\n5 мг ли таблеткалар: думалоқ шаклли, икки томонлама қавариқ, оқдан то деярли оқ ранглигача бўлган, бир томонида “NVR” иккинчи томонида “L5” ёзуви бўлган таблеткалар.\n15 мг ли таблеткалар: овал шаклли, икки томонлама қавариқ, оқдан то деярли оқ ранглигача бўлган, бир томонида “NVR” иккинчи томонида “L15” ёзуви бўлган таблеткалар.\n20 мг ли таблеткалар: чўзинчоқ шаклли, икки томонлама қавариқ, оқдан то деярли оқ ранглигача бўлган, бир томонида “NVR” иккинчи томонида “L20” ёзуви бўлган таблеткалар.\nФармакотерапевтик гуруҳи: Антинеопластик воситалар. Протеинкиназа ингибиторлари.\nАТХ коди: L01XE18.\nРуксолитиниб JAK1 ва JAK2 янус-киназаларнинг (JAK) селектив ингибитори ҳисобланади (JAK1 ва JAK2 ферментлар учун IC50 катталиги мувофиқ 3,3 Нм ва 2,8 нМ ни ташкил қилади). Ушбу киназалар гемопоэз ва иммун тизимининг фаолиятида муҳим роль ўйновчи қатор цитокинлар ва ўсиш омилларига сигналларни ўтказилишида воситачилик қилади.\nФаолланган JAK-киназалар, цитокинли рецепторларга таъсир қилиб, STAT-оқсилларни (STATs) фаоллаштиради (сигналларни ўтказувчилар ва транскрипциянинг фаоллаштирувчилари), улар фаоллашиши натижасида кейинчалик ядронинг ичига ташилади ва генларнинг экспрессиясини модуляция қилади. JAK-STAT йўлини дисрегуляцияси хавфли ўсмаларнинг айрим турлари, пролиферацияни ошиши ва хавфли хужайраларни яшаб қолиши билан ассоциацияланган.\nМиелофиброз (МФ) миелопролифератив хавфли ўсма (МПХЎ) бўлиб, у JAK1 ва JAK2 сигнал йўлининг бошқарилишини бузилиши билан ассоциацияланган деб ҳисобланади. Бошқарилишнинг бузилиши учун асос айланиб юрувчи цитокинларнинг юқори даражаси деб тахмин қилинади, улар JAK-STAT сигнал йўлини; JAK2V617F каби маълум фаолиятларни кучайиши билан мутациялар, ва салбий бошқарувчи механизмларни сусайилишини фаоллаштиради. МФ бўлган пациентларда, JAK2V617F мутация мавжудлигидан қатъий назар JAK сигнал йўлининг бошқарилишини бузилиши аниқланади.\nРуксолитиниб JAK-STAT сигнал йўлини ва гематологик хавфли ўсмаларда цитокинларга боғлиқ хужайрали моделларда хужайраларнинг пролиферациясини, шунингдек JAK2V617F мутант оқсили экспрессияси оқибатида цитокинларга боғлиқ бўлмаган Ва/F3 хужайраларнинг пролиферациясини, 80 дан 320 нМ гача ўзгарувчан концентрацияларда бостиради.\nJAK2V617F-мусбат МПХЎ сичқон моделида руксолитинибни перорал юбориш, спленомегалия ривожланишига тўсқинлик қилган, талоқда JAK2V617F мутант хужайралар миқдорини танлаб пасайтирган, айланиб юрувчи яллиғланиш цитокинларнинг (масалан, ФНО-α, ИЛ-6) миқдорини пасайтирган ва миелосупрессив самаралар чақирмайдиган дозалар қўлланганида сичқонлар орасида яшаб қолишни ахамиятли ошишига олиб келган.\nРуксолитиниб соғлом кўнгиллиларда ҳам, миелофибрози бўлган пациентларда ҳам қонда цитокин-индуция қилинган STAT3 фосфорланишини ингибиция қилади.\nРуксолитиниб препарат қабул қилингандан 2 соат ўтгач STAT3 форфорланишини максимал ингибиция қилинишига олиб келган, у соғлом кўнгиллиларда ва миелофибрози бўлган пациентларда 8 соатдан кейин кейин деярли дастлабки кўрсаткичга қайтган, бу дастлабки модданинг ҳам, ва унинг метаболитларининг ҳам тўпланмаслигини кўрсатади.\nКонституционал симптомлар борлиги билан ассоциацияланган ва миелофибрози бўлган пациентларда кузатиладиган ЎНО-α, интерлейкин-6 (ИЛ-6) ва С-реактив оқсил (СРО) каби яллиғланиш маркерларини дастлабки ошиши руксолитиниб билан даволагандан кейин пасаяди. Миелофибрози бўлган пациентларда вақт ўтиши билан руксолитинибнинг фармакодинамик самараларига резистентликни шаклланиши кузатилмаган.\nСоғлом кўнгиллилар иштирокидаги клиник QT тадқиқотда руксолитинибни супратерапевтик (200 мг гача) даражага етувчи бир марталик дозада қўлланилганда QT/QTc интервални узайиши белгилари кузатилмаган, бу руксолитинибни юрак реполяризациясига таъсири йўқлигини кўрсатади.\nБиофармацевтик Тасниф Тизимига мувофиқ, руксолитиниб юқори ўтувчанлик, юқори эрувчанлик ва тез парчаланувчи 1 синф молекулаларга қиради. Клиник синовларда перорал қўллангандан кейин руксолитиниб тез сўрилган, бунда плазмадаги максимал концентрацияларига (Сmax) доза қабул қилинганидан кейин тахминан 1 соат ўтгач эришилган. Одамларда моддалар мувозанатининг тадқиқотларига асосланиб, руксолитинибнинг сўрилиши 95% ёки кўпроқни ташкил қилади. Руксолитинибнинг ўртача Сmax ва умумий экспозицияси (AUC) 5 мг дан 200 мг дозалар доирасида бир марталик дозага пропорционал равишда ошган. Ёғларни кўп сақловчи овқат билан бир вақтда қабул қилганда, руксолитинибнинг фармакокинетикасини клиник ахамиятли ўзгаришлари кузатилмаган: ўртача Сmax бироз пасайган (24%), шу вақтнинг ўзида AUC деярли ўзгармаган (4% га ошган).\nМиелофибрози бўлган пациентларда, мувозанат холатида тақсимланишнинг ўртача ҳажми тахминан 75 л ни ташкил қилади. Клиник аҳамиятли концентрацияларда руксолитиниб қон плазмаси оқсиллари, асосан альбумин билан боғланади, in vitro шароитларда тахминан 97% ни ташкил қилади. Каламушларда ўтказилган тадқиқотларнинг натижалари, уларда ҳайвоннинг бутун организми ауторадиография қилинган, руксолитинибни гематоэнцефалик тўсиқ орқали ўтмаслигини кўрсатади.\nIn vitro шароитдаги текширишлар руксолитинибнинг метаболизмига жавобгар асосий фермент CYP3A4 эканлигини кўрсатади. Одам организмида айланиб юрган препаратнинг 60% дастлабки моддадан иборат. Соғлом кўнгиллиларнинг қон плазмасида 2 асосий ва фаол метаболитлари аниқланган, улар дастлабки модда AUC ни 25% ва 11% ни ташкил қилади. Бу метаболитлар JAK га нисбатан дастлабки бирикманинг ярим ёки 1/5 фаоллигига тенг фаолликка эга. Барча фаол метаболитлар бирга руксолитинибнинг умумий фармакодинамикасини 18% ни таъминлайди. In vitro шароитдаги тадқиқотларнинг натижаларига асосланиб, руксолитиниб клиник аҳамиятли концентрацияларда CYP1A2, CYP2В6, CYP2С8, CYP2С9, CYP2С19, CYP2D6 ёки CYP3A4 фаоллигини ингибиция қилмаслигини, ва CYP1A2, CYP2В6, ва CYP3A4 ларнинг кучли индуктори эмаслигини таъкидлаш мумкин.\nКатта соғлом кўнгиллилар томонидан [14C]-нишонланган руксолитиниб бир марта перорал қабул қилинганидан кейин, препаратнинг чиқарилиши асосан метаболизми орқали амалга оширилган, бунда радиофаолликнинг 74% сийдик билан ва 22% ахлат билан чиқарилган. Умумий чиқарилаётган радиофаолликдан 1% дан камроғини ўзгармаган препарат ташкил қилган. Руксолитинибнинг ярим чиқарилишини ўртача даври тахминан 3 соатни ташкил қилади.\nПрепаратни бир марта ва кўп марта қўллаш билан текширишларда дозаларнинг пропорционаллиги намойиш қилинган.\nПациентларнинг алоҳида гурухлари\nЁш, жинс ва ирқни таъсири\nСоғлом шахсларда руксолитинибнинг фармакокинетикасида жинс ва ирққа боғлиқ аҳамиятли фарқлар аниқланмаган. Миелофибрози бўлган пациентлар иштирокидаги популяцион фармакокинетик тадқиқотларда, перорал клиренс ва пациентларнинг ёши ёки ирқи орасида ўзаро алоқа кузатилмаган. Шахслараро 39% ўзгарувчанлик билан аёлларда клиренси соатига 17,7 л, эркакларда эса – соатига 22,1 л ни ташқил қилган.\nБир марта 25 мг дозада руксолитинибни қабул қилгандан кейин, буйрак фаолиятини турли даражали бузилишлари бўлган пациентларда ва буйрак фаолияти нормал бўлган пациентларда, фармакокинетик кўрсатгичлар бир хил бўлган. Шунга қарамасдан қон плазмасидаги руксолитинибнинг метаболитлари учун AUC кўрсатгичлар катталиги буйрак етишмовчилигининг оғирлик даражаси ошган сари ўсиш мойиллигига эга бўлган, бу гемодиализни талаб қилувчи буйрак етишмовчилигининг терминал даражаси бўлган пациентларда энг яққол ифодаланган. Руксолитиниб гемодиализ йўли билан организмдан чиқарилмайди. Буйрак фаолиятини оғир бузилиши (креатинин клиренси минутига 30 мл дан кам) бўлган пациентларда препаратнинг дозасига тузатиш киритиш тавсия этилади.\nБуйрак етишмовчилигининг терминал босқичи бўлган пациентларда препаратни дозалаш тартибини шахсий равишда танлаш тавсия этилади.\nРуксолитинибнинг фармакокинетик ва фармакодинамик кўрсатгичлари жигар фаолиятини турли даражадаги бузилишлари бўлган пациентлар орасида руксолитинибнинг 25 мг бир марталик дозаси қабул қилинган шароитларда бахоланган. Жигар фаолиятини енгил, ўртача ва оғир даражали бузилишлари бўлган пациентларда руксолитиниб учун AUC ни ўртача қиймати, жигар фаолияти нормал бўлган пациентлар билан солиштирганда мувофиқ 87%, 28% ва 65% га ошган, бу Чайлд-Пью таснифи бўйича бахоланадиган жигар фаолиятини бузилиш даражаси билан аниқ ўзаро алоқа йўқлигини кўрсатади. Жигар етишмовчилиги бўлган пациентларда ярим чиқарилишнинг терминал даври, назорат гуруҳидаги соғлом кўнгиллилар билан солиштирганда ошган (2,8 соат билан солиштирганда 4,1-5,0 соат). Жигар фаолиятини бузилиши бўлган пациентларда препаратнинг дозасини пасайтириш тавсия этилади.\nМиелофибрози, шу жумладан хақиқий полицитемия ва эссенциал тромбоцитемия оқибатида ривожланган бирламчи миелофиброз ва иккиламчи миелофибрози, бўлган пациентларни даволаш.\nДжакави® гидроксимочевинага резистент ҳақиқий полицитемия ёки уни ўзлаштираолмаслиги бўлган катта пациентларни даволаш учун кўрсатилган.\nДжакави® препаратини қўллашни бошлашдан олдин қоннинг шаклли элементларини, шу жумладан лейкоцитар формуланинг кенгайтирилган таҳлилини, ҳисоблаш ўтказилган бўлиши керак.\nҚоннинг кенгайтирилган умумий таҳлили, шу жумладан лейкоцитар формулани тахлилини, Джакави® препаратининг дозасини танлаш вақтида 2-4 ҳафтада бир марта ўтказилиши керак. Кейинчалик бундай таҳлил клиник кўрсатмалар бўлганида ўтказилади.\nТромбоцитлар миқдори 100 000/мм3 дан 200 000/мм3 гача бўлган пациентлар учун Джакави препаратининг бошланғич дозаси суткада 2 марта 15 мг ни ташкил қилади, тромбоцитлар миқдори >200 000/мм3 пациентлар учун эса – суткада 2 марта 20 мг. Тромбоцитлар миқдори 50 000/мм3 дан 100 000/мм3 гача бўлган пациентларда бошланғич дозага нисбатан тавсиялар учун етарли маълумотлар йўқ. Бу пациентлар гуруҳи учун максимал тавсия этилган бошланғич доза суткада 2 марта 5 мг ни ташкил қилади: бундай пациентларда дозани эҳтиёткорлик билан титрлаш керак.\nДозани хавфсизлиги ва самарадорлигини ҳисоби билан титрлаш мумкин. Агар тромбоцитларнинг миқдори 50 000/мм3 дан кам ёки нейтрофилларнинг мутлоқ миқдори 500/мм3 дан кам бўлса, препарат билан даволашни тўхтатиш керак. Тромбоцитлар ва нейтрофилларнинг миқдори юқорида кўрсатилган чегаралардан юқорига тикланганидан кейин, препаратни қўллашни суткада 2 марта 5 мг дозада қайта тиклаш ва қоннинг умумий клиник таҳлили натижаларига, шу жумладан лейкоцитар формула кўрсатгичларига қараб, дозани аста-секин ошириш мумкин.\nТромбоцитлар сони 100 000/мм3 дан камга камайганида, тромбоцитопения ривожланиши оқибатида даволашни тўхтатишдан сақланиш учун, препаратнинг дозасини пасайтириш имкониятини кўриб чиқиш керак.\nАгар препаратнинг самарадорлиги қониқарли эмас деб эътироф этилса, тромбоцитлар ва нейтрофилларнинг сони етарли даражада бўлса, суткада 2 марта 25 мг максимал дозани оширмасдан, препаратнинг дозасини суткада 2 марта максимум 5 мг га ошириш мумкин.\nДаволашнинг биринчи тўрт ҳафтаси давомида препаратнинг бошланғич дозасини ошириш мумкин эмас, кейинроқ дозани 2 ҳафтада 1 мартадан кўп бўлмаган ҳолда ошириш мумкин.\nДжакави® препаратининг максимал дозаси суткада 2 марта 25 мг ни ташкил қилади.\nАгар дозани қабул қилиш ўтказиб юборилган бўлса, препаратнинг қўшимча дозасини қабул қилиш мумкин эмас, кейинги сафар эса одатдаги буюрилган дозани қабул қилиш керак.\nCYP3A4 нинг кучли ингибиторлари ёки флуконазол ёндош қўлланганида дозага тузатиш киритиш:\nДжакави® препарати CYP3A4 нинг кучли ингибиторлари ёки CYP2С9 ва CYP3A4 ферментларининг иккиланган ўртача ингибиторлари (масалан, флуконазол) билан мажмуада бир вақтда қўлланганида, Джакави® препаратининг умумий суткалик дозаси, ёки суткада 2 марта қабул қилганда дозани мувофиқ пасайтириш йўли билан, ёки юбориш тез-тезлигини мувофиқ кунига 1 мартагача пасайтириш (қабул қилишнинг бундай тартиби мумкин бўлган холда) йўли билан, тахминан 50% га пасайтириш керак. Джакави® препарати суткада 200 мг дан юқори дозаларда флуконазолни бир вақтда қўллаш тавсия этилмайди.\nCYP3A4 нинг кучли ингибиторлари ёки CYP2С9 ва CYP3A4 ферментларининг иккиланган ўртача ингибиторлари бир вақтда қўлланганида, гематологик кўрсатгичларни ва Джакави® препаратини қўллаш билан боғлиқ бўлган нохуш реакцияларнинг клиник белгилари ва симптомларини кўпроқ назорат қилиш тавсия этилади.\nБуйрак фаолиятини оғир бузилиши бўлган пациентларда (креатинин клиренси минутига 30 мл дан кам), тромбоцитларнинг миқдорига қараб ҳисобланган, тавсия этилган бошланғич дозани тахминан 50% га пасайтириш керак. Джакави® препаратини қабул қилаётган, оғир буйрак етишмовчилиги бўлган пациентлар, синчиклаб кузатилишлари керак, ва зарурати бўлганида, нохуш реакциялар ривожланишидан сақланиш учун препаратнинг дозасини пасайтириш керак.\nГемодиализда бўлган, буйрак етишмовчилигининг терминал босқичидаги (БЕТБ) пациентларда дозалашни энг яхши вариантини аниқлаш учун маълумотлар чекланган. Бор бўлган маълумотларга мувофиқ, бу гуруҳ пациентлари учун бошланғич доза, самарадорлиги ва хавфсизлигини синчиков назоратида ҳар бир диализ сеанси тугаганидан кейин бир марталик дозани кейинги буюриш билан (фақат диализ бажарилган куни) бир марта қўлланади ва 15 ёки 20 мг ни ташкил қилади (тромбоцитларнинг миқдори асосида).\nОғирлиги ҳар қандай даражали жигар фаолиятини бузилиши бўлган пациентларда, тромбоцитларнинг миқдорига қараб ҳисобланган, тавсия этилган бошланғич дозани тахминан 50% га пасайтириш керак. Джакави® препаратини қабул қилаётган, оғир жигар етишмовчилиги ташхис қилинган пациентлар, синчиклаб кузатилишлари керак, ва зарурати бўлганида нохуш реакциялар ривожланишидан сақланиш учун препаратнинг дозаси пасайтирилиши керак.\nБолаларда Джакави®ни қўллашнинг самарадорлиги ва хавфсизлиги аниқланмаган.\nКекса пациентларда дозага қўшимча талаб этилмайди.\nДжакави® ичга овқат қабул қилиш вақтида ҳам, овқат қабул қилишлар орасида ҳам қабул қилинади.\nКлиник тадқиқотлар дастурида препаратга ножўя реакцияларнинг оғирлиги нохуш кўринишларни белгилаш учун атамаларнинг Умумий мезонлари (Common Terminology Criteria for Adverse Events, CTCAE) асосида баҳоланган, уларга мувофиқ 1 даража – бу оғирлиги енгил даражали, 2 даража – бу оғирлиги ўртача даражали, 3 даража – бу оғир реакция, 4 даража – ҳаётга хавф туғдирувчи ёки ногиронликка олиб келувчи реакция.\nCOMFORT-I ва COMFORT-II икки асосий тадқиқотларнинг рандомизацияланган даврини таҳлилида, Джакави® препаратини қўллаш давомийлигини медианаси 10,8 ойни ташкил қилган (3 ҳафтадан 23,5 ойлар чегарасида ўзгаради). Кўпчилик пациентлар (68,4%) 9 ойдан кам бўлмаган вақт давомида даволанган. 301 пациентдан 111 пациентда (36,9%) тромбоцитларнинг дастлабки миқдори 100 000/мм3 дан 200 000/мм3 гача чегараларида бўлган, ва 190 пациентларда (63,1) тромбоцитларнинг дастлабки миқдори 200 000/мм3 дан кўпроқни ташкил қилган. Бу клиник текширишларда нохуш кўринишлар оқибатида даволашни тўхтатиш, уларни пайдо бўлишининг сабабларидан қатъий назар 11,3% пациентларда кузатилган.\nПрепаратга энг кўп хабар берилган нохуш реакциялар тромбоцитопения ва анемия бўлган.\nГематологик ножўя реакциялар (СТСАЕ таснифи бўйича ҳар қандай даражали) анемия (82,4%), тромбоцитопения (69,8%) ва нейтропенияни (16,6%) ўз ичига олган.\nАнемия, тромбоцитопения ва нейтропения дозага боғлиқ самаралар ҳисобланади.\nУч энг кўп учрайдиган ногематологик ножўя реакциялар бўлган: қонталашлар пайдо бўлиши (21,6%), бош айланиши (15,3%) ва бош оғриғи (14,0%).\nЛаборатория таҳлилларида уч энг кўп учрайдиган ногематологик бузилишлар: аланинаминотрансфераза даражасини ошиши (27,2%), аспартатаминотрансферазани ошиши (19,9%) ва гиперхолестеринемия (16,9%) бўлган.\n3 йиллик кузатувлар давомидаги хавфсизлик бўйича маълумотларнинг таҳлилининг натижаларига мувофиқ (COMFORT-I ва COMFORT-II тадқиқотларда дастлаб руксолитиниб билан даволаш гуруҳига рандомизацияланган пациентларда, экспозициянинг давомийлигини медианаси 33,4 ойни ташкил қилган) руксолитиниб билан даволанган МФ ли 457 нафар пациентларда, рандомизация даврида ва 3 фазанинг икки асосий тадқиқотларнинг давом эттирилиши даврида кутилганидек, давомлироқ кузатиш муддатида, айрим нохуш кўринишларнинг кумулятив тез-тезлиги ошган.\nБу таҳлилга дастлаб руксолитинибни қабул қилишга рандомизацияланган пациентлар (n=301), ва назорат гуруҳидан руксолитинибга ўтказилган пациентлар (n=156) ҳақидаги маълумотлар киритилган. Бу аниқлаштирилган маълумотларга мувофиқ, нохуш кўринишлар туфайли даволашни тўхтатиш, руксолитиниб қабул қилган 21,4% пациентларда кузатилган.\nКлиникаларда кузатилган препаратга ножўя реакцияларнинг жамланган жадвали\nПрепаратга клиник тадқиқотларда кузатилган ножўя реакциялар, MedDRA тизимлар синфи ва аъзоларга мувофиқ санаб ўтилган. Ҳар бир тизим ва аъзолар синфи доирасида дори препаратига ножўя реакциялар, энг тез-тез учрайдиганидан бошлаб, уларнинг пайдо бўлиш тез-тезлиги қараб тақсимланган. Бундан ташқари, препаратга ҳар бир ножўя реакциялар учун тез-тезликнинг мувофиқ мезони қуйидаги тарзда аниқланади (CIOMS III): жуда тез-тез (≥1/10); тез-тез (≥1/100, <1/10); тез-тез эмас (≥1/1000, <1/100); кам ҳолларда (≥1/10000, <1/1000); жуда кам ҳолларда (<1/10000).\nКлиник синовларда препаратга ножўя реакциялар кузатилган пациентларнинг фоизи1\nПрепаратга ножўя реакциялар ва СТСАЕ бўйича оғирлик3 даражаси\nComfort I Comfort 2 Руксоли-\nСийдик чиқариш йўлларининг инфекциялари1 9,0 5,3 14,4 6,8 11,6 Жуда\nЎраб олувчи герпес1 1,9 0,7 4,8 0 3,3 Тез-тез\n0,6 0 1,4 0 1 Тез-тез\nСТСАЕ 4 даражали\n(<6,5 г/дл) 11,9 2,6 8,2 9,6 9,6 Жуда\nСТСАЕ 3 даражали\n(<8,0 – 6,5 г/дл) 31,6 12,6 30,1 11,0 30,9 Жуда\nҲар қандай даража СТСАЕ 81,0 41,7 81,5 49,3 82,4 Жуда\n(<25 000/мм3) 3,9 0 2,1 2,7 3,0 Тез-тез\n(50 000-25 000/мм3) 9,0 1,3 6,2 4,1 7,6 Тез-тез\nҲар қандай даража\nСТСАЕ 68,4 19,2 66,4 26,0 69,8 Жуда\n(<500/мм3) 1,9 1,3 2,7 1,4 2,3 Тез-тез\n(<1000 – 500/мм3) 4,5 0,7 3,4 0 4,0 Тез-тез\nҲар қандай даража СТСАЕ 18,1 4,0 12,3 8,2 16,6 Жуда\nТана вазнини ошиши1 7,1 1,3 9,6 0 8,3 Жуда\nСТСАЕ 17,4 0,7 15,8 6,8 16,9 Жуда\nБош айланиши1 18,1 7,3 9,6 8,2 15,3 Жуда\n14,8 5,3 10,3 4,1 14,0 Жуда\nМетеоризм1 5,2 0,7 1,4 0 3,3 Тез-тез\nАланинаминотрансферазанинг юқори даражаси2\n(>5х – 20 х НЮЧ) 1,3 0 1,4 0 1,3 Тез-тез\nСТСАЕ 27,1 7,9 25,3 6,8 27,2 Жуда\nАспартатаминотрансферазанинг юқори даражаси2\nСТСАЕ 18,1 6,6 19,2 2,7 19,9 Жуда\nбўлиши1 23,2 14,6 13,7 5,5 21,6 Жуда\n1 Тез-тезлиги ножўя реакциялар бўйича маълумотларга асосланган.\n2 Тез-тезлиги лаборатория маълумотларига асосланган.\n3 Ножўя таъсирлар мезонларининг умумий атамаси версия 3 (Common Terminology Criteria for Adverse\nДаража 1 = енгил, дарада 2 = ўртача, даража 3 = оғир, даража 4 = хаётга хавф туғдирувчи ёки ногиронликка олиб келувчи\n* Тез-тезлиги клиник тадқиқотларда руксолитиниб қабул қилган барча пациентлардаги маълумотлар бўйича ҳисобланган.(N = 4755)\nПрепарат бекор қилинганидан кейин пациентларда чарчоқлик, суякларда оғриқ, иситма, қичишиш, сутканинг тунги вақтида терлаш, симптоматик спленомегалия ва тана вазнини пасайиши каби миелофибрознинг симптомлари қайталаниши мумкин. Клиник тадқиқотларда миелофиброз симптомларининг яққоллигини йиғинди балли, препарат бекор қилинганидан кейин 7 сутка давомида аста секин дастлабки қийматларгача тикланади.\n3-фаза клиник тадқиқотларда СТСАЕ бўйича 2 даражали ва юқори анемиянинг белгилари ривожлангунича вақтининг медианаси 1,5 ойни ташкил қилган. Бир пациент (0,3%) пайдо бўлган анемия сабабли даволашни тўхтатган.\nДжакави® препаратини қабул қилган пациентларда, гемоглобиннинг пасайишини ўртача кўрсатгичлари 8-11 ҳафта даволашдан кейин минимал қийматларга етган (дастлабкидан 15-20 г/л га паст), сўнгра секин янги мувозанат қийматларга етиб тикланган, улар дастлабкидан тахминан 10 г/л га паст бўлган. Бундай холат пациентлар орасида даволаш вақтида трансфузияни қўллашдан қатъий назар кузатилган.\nРандомизацияланган плацебо-назоратланган тадқиқотларда (COMFORT-1) Джакави препаратини қабул қилган 59,4% пациентларда ва плацебо қабул қилган 37,1% пациентларда рандомизацияланган даволаш жараёнида эритроцитар массанинг трансфузияси ўтказилган. COMFORT-11 тадқиқотда Джакави® қабул қилган пациентлар орасида эритроцитар массанинг трансфузиясининг тез-тезлиги 51,4% ни, ва энг яхши мумкин бўлган даволашни (ЭЯМД) қабул қилган пациентлар орасида 38,4% ни ташкил қилган.\nКлиник тадқиқотларнинг 3-фазасида пациентларда ривожланган оғирлиги 3- ёки 4-даражали тромбоцитопенияни, уни пайдо бўлишигача вақт медианаси тахминан 8 ҳафтани ташкил қилган. Тромбоцитопения умуман доза пасайтирилганида ёки препаратни қабул қилиш тўхтатилганида қайтувчан характерга эга бўлган. Рандомизацияланган давр давомида тромбоцитар массани қуйиш, Джакави® қабул қилган 4,5% пациентларда, ва даволашнинг назорат тартибини олган 5,8% пациентларда қўлланган. Тромбоцитопения ривожланиши оқибатида даволашни тўхтатиш Джакави® қабул қилган 0,7% пациентларда, ва назорат тартибларини олган 0,9% пациентларда кузатилган. Джакави®ни қабул қилиш бошлангунча тромбоцитлар миқдори 100 000/мм3 дан 200 000/мм3 гача бўлган пациентларда, тромбоцитлар миқдори >200 000/мм3 бўлган пациентлар билан солиштирганда, юқорироқ тез-тезликда оғирлиги 3- ёки 4-даражали тромбоцитопения кузатилган (35,4% билан солиштирганда 64,2%).\nКлиник тадқиқотларнинг 3-фазасида пациентларда ривожланган оғирлиги 3- ёки 4-даражали нейтропениянинг у пайдо бўлгунгача вақт медианаси тахминан 12 ҳафтани ташкил қилган. Тадқиқотларнинг рандомизацияланган даври давомида, нейтропения оқибатида вақтинча препаратни қабул қилишни бекор қилиш ёки дозани пасайтириш 1,0% пациентларда кузатилган, 0,3% пациентлар нейтропения ривожланиши оқибатида препарат билан даволашни тўхтатганлар.\nКлиник тадқиқотларнинг 3-фазасида оғирлиги сийдик чиқариш йўлларининг 3- ёки 4-даражали инфекциялари 1,0% пациентларда кузатилган. Уросепсис 1,0% пациентлар орасида, буйраклар инфекцияси эса 1 пациентда кузатилган.\nЎраб олувчи герпес (Herpes Zoster)\nКлиник тадқиқотларнинг 3-фазасида оғирлиги 3- ёки 4-даражали ўраб олувчи герпес 1 пациентда кузатилган.\nТаъсир этувчи моддага ёки ёрдамчи моддалардан биронтасига юқори сезувчанликда қўллаш мумкин эмас.\nҚонда руксолитинибнинг концентрациясини ўзгартириши мумкин бўлган препаратлар\nCYP3A4 нинг кучли ингибиторлари: CYP3A4 изоферментининг кучли ингибитори бўлган кетоконазол қабул қилган соғлом кўнгиллиларда, тўрт кун давомида суткада 2 марта\n200 мг дозада Джакави® препаратининг AUC кўрсатгичи 91% га ошган, ярим чиқарилиш даври эса 3,7 соатдан 6,0 соатгача узайган.\nДжакави® препарати CYP3A4 нинг кучли ингибиторлари билан бирга қўлланганида, Джакави®нинг суткалик дозасини тахминан 50% га пасайтириш керак.\nПациентлар цитопения ривожланиши эҳтимолига синчков кузатув остида бўлишлари керак. Препаратнинг дозасига самарадорлиги ва хавфсизлигини ҳисоби билан тузатиш киритиш керак.\nCYP3A4 изоферментининг кучсиз ёки ўртача ингибиторлари: CYP3A4 фаоллигини ўртача ингибитори бўлган эритромицин қабул қилган соғлом кўнгилликларда, 4 кун давомида суткада 2 марта 500 мг дозада, Джакави® препаратининг AUC кўрсатгичини 27% га ошиши кузатилган. CYP3A4 фаоллигини енгил ва ўртача ингибиторлари (масалан, эритромицин) билан бир вақтда қўлланганида, Джакави® препаратининг дозасига тузатиш киритиш зарурати йўқ. CYP3A4 фаоллигини ўртача ингибиторлари бўлган препаратлар билан даволашни бошида, пациентларни цитопения ривожланиши эҳтимолига назорат қилиш керак.\nCYP2С9 ва CYP3A4 нинг ўртача ингибиторларини (масалан, флуконазол) бир вақтда қўллаш: In silico моделлашга асосланиб, 200 мг ёки 400 мг дозаларда флуконазол билан бир вақтда қўлланганида, руксолитинибнинг AUC кўрсатгичини мувофиқ 2,9 ва 4,3 марта ошиши прогноз қилинади. CYP2С9 ва CYP3A4 ферментларининг иккиланган ингибиторлари буюрилганида руксолитинибнинг дозасини 50% га пасайтиришни кўриш керак. Джакави® препарати ва суткада 200 мг дан юқори дозада флуконазолни бир вақтда қўллашдан сақланиш керак.\nCYP3A4 индукторлари: CYP3A4 индукторини қўллашни бошлашда, дозага тузатиш киритиш талаб этилмайди. Агар CYP3A4 индукторини қўллаш фонида даволашнинг самарадорлигини пасайиши кузатилса, Джакави® препаратининг дозасини аста-секин ошириш мумкин.\nCYP3A4 фаоллигини кучли индуктори бўлган рифампицинни 10 кун давомида суткада 1 марта 600 мг дозада қабул қилган соғлом кўнгиллиларда, Джакави® препаратининг AUC кўрсатгичи, у бир марта қабул қилинганидан кейин тахминан 71% га пасайган, ярим чиқарилиш даври эса тахминан 3,3 дан 1,7 соатгача камайган Фаол метаболитларининг нисбий миқдори дастлабки модда билан солиштирганда ошган.\nР-гликопротеин ва бошқа ташувчилар: Джакави® препарати Р-гликопротеин ва бошқа ташувчилар билан ўзаро таъсир қилиш қобилиятига эга бўлган моддалар билан бир вақтда қўлланганида, Джакави® препаратининг дозасига тузатиш киритиш зарурати йўқ.\nСоғлом кўнгиллиларда ўтказилган тадқиқотлар, Джакави® препаратини CYP3A4 субстрати бўлган мидазолам билан клиник ахамиятли ўзаро таъсирга эга эмаслигини кўрсанган.\nСоғлом кўнгиллиларда ўтказилган тадқиқотлар, Джакави® препаратини этинилэстрадиол ва левоноргестрел сақловчи преорал контрацептивларнинг фармакокинетикасини издан чиқармаслигини кўрсатган. Шунинг учун, рукосолитиниб билан бир вақтда қўлланганида бу препаратларнинг контрацептив самарадорлиги бузилмайди деб тахмин қилинади.\nҚоннинг шаклли элементлари миқдорини камайиши\nДжакави® препарати гематологик ножўя реакциялар, шу жумладан тромбоцитопения, анемия ва нейтропения, чақириши мумкин. Джакави® препарати билан даволашни бошлашгача, қоннинг умумий кенг таҳлилини ўтказиш керак.\nДаволашни бошлашгача тромбоцитларнинг миқдори паст (<200 000/мм3) бўлган пациентларда, даволаш вақтида тромбоцитопения ривожланишини эҳтимоли кўпроқлиги аниқланган. Кўпчилик ҳолларда тромбоцитопения қайтувчан бўлган ва одатда дозани пасайтириш ёки Джакави® препаратини вақтинча бекор қилиш йўли билан назоратланган. Шунга қарамасдан, клиник кўрсатмалар бўйича тромбоцитар массани қуйиш зарурати пайдо бўлиши мумкин.\nАнемия ривожланган пациентларга, қон қуйиш талаб қилиниши мумкин. Бу гуруҳ пациентларида хам, препаратнинг дозасига тузатиш киритиш имкониятини кўриш керак. Нейтропения (нейтрофилларнинг мутлоқ миқдори (НММ) <500/мм3) умуман қайтувчан характерга эга бўлган ва препаратни қабул қилишни вақтинча тўхтатиш билан назоратланган.\nКлиник кўрсатмалар бўлганида қоннинг кенг таҳлили ўтказилиши керак ва унинг натижалари бўйича, зарурати бўлганда, препаратнинг дозасига тузатиш киритиш керак.\nДжакави препаратини қабул қилаётган пациентларда жиддий бактериал, микобактериал,\nзамбуруғли ва вирусли инфекциялар ривожланиши хавфини бахолаш керак. Миелофиброзни даволашда Джакави® препаратини қабул қилган пациентларда туберкулёз ҳоллари хақида хабарлар бор. Яширин ёки фаол туберкулёз кўринишлари имкониятини эътиборга олиш керак. Джакави® препарати билан даволашни оғир фаол инфекцион жараён ўтмагунича бошлаш мумкин эмас.\nШифокор Джакави® қабул қилаётган пациентларни инфекциянинг симптомлари ривожланиши мумкинлигига синчиклаб кузатиши, зарурати бўлган ҳолда дарҳол мувофиқ даволашни бошлаши керак.\nДжакави® препаратини қабул қилаётган, сурункали вирусли В гепатити бўлган пациентларда аланинаминотрансфераза ва аспартатаминотрансфераза фаоллигини ошиши билан ҳам, ва ошишисиз билан ҳам ассоциацияланган вирусли юкламани (титр HBV-ДНК) ҳоллари ҳақида хабар берилган. Сурункали В гепатити бўлган пациентларда вируснинг репликациясига Джакави® препаратининг самараси номаълум. Сурункали В гепатити бўлган пациентларни даволаш ва мониторингини клиник тавсияларга мувофиқ ўтказиш керак.\nШифокор пациентларни ўраб олувчи герпеснинг эрта симптомларини ўз вақтида аниқлашга, даволашни эрта бошлаш кераклиги ҳақида хабар бериб ўргатиши керак.\nПрогрессив мультифокал лейкоэнцефалопатия\nРуксолитиниб билан миелофиброзни даволашда прогрессив мультифокал лейкоэнцефалопатия (ПМЭ) ҳақида хабарлар бор. Шифокорлар ПМЭ га ишора қилиши мумкин бўлган нейропсихиатрик симптомларга нисбатан хушёр бўлишлари керак.\nТерининг номиелоид раки\nДжакави® препарати билан даволанган пациентларда терининг номиелоид раки (ТНМР), шу жумладан базал-хужайрали карцинома, ясси хужайрали рак ва Меркел хужайраларидан карциномани, ҳоллари ҳақида хабар берилган. Бундай пациентларнинг кўпчилигида анамнезда гидроксимочевина буюрилган, ва ТНМР ёки раколди тери ҳосилалари ташхиси қўйилган. Руксолитнибни қўллаш билан сабаб алоқаси аниқланмаган. Тери раки ривожланишини юқори хавфи бўлган пациентлар терисини вақти-вақти билан кўрикини ўтказиш тасия этилади.\nБуйрак фаолиятини оғир бузилиши бўлган пациентларда Джакави®нинг бошланғич дозасини пасайтириш керак. Гемодиализдаги буйрак етишмовчилигининг терминал босқичидаги пациентларда, тромбоцитлар сонига қараб бошланғич дозани ҳисоблаш керак, бунда кейинги бир марталик дозалари фақат ҳар бир диализ сеансидан кейин юборилади. Дозага кейинги тузатиш киритиш препаратнинг самарадорлиги ва хавфсизлигига асосланиши керак.\nЖигар фаолиятини бузилиши бўлган пациентларда Джакави® препаратининг бошланғич дозасини пасайтириш керак. Дозага кейинги тузатиш киритиш препаратнинг самарадорлиги ва хавфсизлигига асосланиши керак.\nАгар Джакави® препаратини CYP3A4 нинг кучли ингибиторлари ёки CYP2C9 ва CYP3A4 ферментларининг иккиланган ўртача ингибиторлари (масалан, флуконазол) билан бирга буюришнинг зарурати бўлса, препаратнинг дозасини тахминан 50% га пасайтириш керак.\nПрепаратни бекор қилиш самаралари\nПрепарат бекор қилинганидан кейин миелофибрознинг симптомлари қайталаниши мумкин.\nТуғруқ ёшидаги аёллар\nТуғруқ ёшидаги аёллар ҳомиладорлик юз беришидан сақланиш учун, препарат билан даволаниш даврида мувофиқ эҳтиёткорлик чораларига риоя қилишлари керак.\nҲомиладорлик юз берганида, ҳомила учун потенциал хавф бўйича маълум бўлган энг янги маълумотларни ҳисоби билан, хавф/фойда нисбатини синчиклаб шахсий равишда бахолаш керак.\nҲомиладорлик даврида Джакави®ни қўллаш бўйича етарли маълумотлар йўқ. Хайвонларда ўтказилган тадқиқотларда руксолитинибни каламушлар ва қуёнларда эмбрион ва хомиланинг ривожланишига тератоген таъсири аниқланмаган. Руксолитиниб каламушларда хомилага эмбриотоксик ва фетотоксик таъсир кўрсатган (постимплантацион ўлимни ошиши ва ҳомила вазнини пасайиши).\nОдам учун потенциал хавфи аниқланмаган. Джакави® препаратини ҳомиладорлик вақтида қўллаш тавсия этилмайди.\nРуксолитинибни кўкрак сутига ўтиши номаълум, лекин ҳайвонларда ўтказилган тадқиқотларда руксолитиниб ва/ёки унинг метаболитларини каламушлар сутига яхши ўтиши аниқланган. Шунинг учун, руксолитиниб билан даволаниш вақтида эмизишни тўхтатиш керак.\nРуксолитинибни одамда фертилликка таъсири хақида маълумотлар йўқ.\nДжакави® препарати седатив самара кўрсатмайди ёки ахамиятсиз таъсир кўрсатади.\nЛекин Джакави® препаратини қўллашдан кейин бош айланишини сезаётган пациентлар, автотранспортни бошқариш ёки механизмлар билан ишлашдан сақланишлари керак.\nДжакави® препаратининг дозаси ошириб юборилганида қўлланадиган маълум антидотлар йўқ. 200 мг гача бўлган бир марталик дозалари қониқарли ўзлаштирилган. Тавсия этилгандан юқори кўп марталик дозалар қўлланганида кучлироқ миелосупрессия, шу жумладан лейкопения, анемия ва тромбоцитопения кузатилади. Бунда тегишли тутиб турувчи даволаш керак.\nГемодиализ Джакави® препратининг чиқарилишини кучайтирмайди деб ҳисобланади.\n14 таблеткадан блистерда, 4 блистердан картон қутида.


27 Октябрь 2021 17:30\nNEW YORK. Kazinform - Душанба куни Teslaнинг бозор капиталлашуви 1 триллион доллардан ошди, бунинг натижасида компания бош директори Илон Маск жаҳон тарихидаги энг бой одамга айланди, деб хабар беради Kazinform Aмериканинг Forbes журналига таяниб.\nForbes душанба куни фонд биржаси ёпилишида Маскнинг бойлигини 271,3 млрд доллар деб баҳоламоқда, бу Tesla акцияларининг деярли 13 фоизга ошиши ҳисобига жума кунги ёпилишдан тахминан 41,7 млрд долларга кўп.\nҚайд этилишича, унинг бойлиги бир кун ичида 41 млрд доллардан кўпроққа ошган.\nИлон Маскнинг бойлиги 300 млрд долларга яқинлашмоқда. Таққослаш учун, Amazon асосчиси ва собиқ бош директори Жефф Безос шу ой бошида Forbes 400 та Aмериканинг энг бой одами рўйхатига киритилган энг бой одамга айланган эди. Унинг бойлиги 201 миллиард долларга баҳоланган. Июл ойида Безоснинг бойлиги 212 млрд доллардан ошиб кетди.\nForbes биринчи марта миллиардерларнинг бойликларини кузатишни 1982 йилда бошлаган. Ўша пайтда Aмерикадаги энг бой одам кема магнати Даниэл Людвиг бўлган, унинг бойлиги 2 млрд доллар ёки бугунги нархларда тахминан 5,5 млрд долларни ташкил қилган.\nМаскнинг Teslaдаги 21 фоиз улуши (қарз мажбуриятлари бундан мустасно) унинг бойлигининг асосий қисмини ташкил қилади, бироқ у 2002 йилда асос солган хусусий SpаcеХ компаниясида ҳам озчилик улушига эга. Яқинда бизнес инвесторлар томонидан 74 млрд долларга баҳоланди.\nЎзининг бойлигига қарамай, Жанубий Aфрикада туғилган миллиардер нисбатан камтарона турмуш тарзини олиб боради. Маскнинг асосий қароргоҳи Бока-Чикадаги (Техас штати) студия ўлчамидаги очиладиган ижарага олинган уй бўлиб, у ерда SpаcеХ Starships ишлаб чиқаради. Маск Техасда доимий жойлашиши мумкин; Октябр ойи бошида Tesla ўзининг бош қароргоҳини Пало-Aльтодан Остинга кўчириш режасини эълон қилди.


Шарқ мевахўри ва қарши кураш чоралари | Агро-Олам.Uz\nБош саҳифа Боғбончилик Шарқ мевахўри ва қарши кураш чоралари\nШарқ мевахўри ва қарши кураш чоралари\nЁши катта капалакнинг узунлиги 5 мм. Қанотлари тўқ кулранг, оч ва тўқ ранглардаги чизиқлари бор. Қанотлари учида V шаклдаги жой мавжуд. Тухумлари зунлиги 0.6-0.8 мм, дастлаб улар сариқ кейинроқ эса тўқ сариқ тусга киради. Тўла ривожланган личинкалар узунлиги 8-14 мм, бошлари жигарранг, таналари сарғиш оқ ва пушти рангда. Ғумбагининг узунлиги 6-8 мм, жигарранг.\nЛичинкалари иҳчам ипак пиллаларга ўранган ҳолда дарахт новдаларининг ёриқ жойлари, пўстлоқларнинг ости, тўкилган барг уюмлари ораси, тупроқнинг юқори қатлами ичлари, қуриган мевалар ва совуқхоналардаги мева қутиларида қишлайдилар. Апрел – май ойларига келиб капалаклари пайдо бўлади, иссиқ ҳудудларда эса уларни барвақтроқ ҳам кузатиш мумкин. Улар учишни тунда бошлайдилар. Битта урғочи капалак 30-200 тагача тухум қўяди. 6-12 кун ўтгач личинкалар ўз тухумларини тарк этадилар ва янги новда ва униб келаётган меваларга кўча бошлайдилар. 1-4 ҳафта мобайнида озиқланишда давом этадилар. Биринчи авлод вакиллари 25-40 кун ҳаёт кечирадилар. Бир мавсумда 4-6 тагача авлод беради.\nЯшаш ва озиқланиш маконлари\nШафтоли ичида озиқланаетган личинкаси – bugwood.org\nБу зараркунанда барча меваларга, айниқса тукли ва туксиз\nшафтолиларга куп зарар етказадилар.\nШафтоли новдаси ичига кириб олган личинкалар – bugwood.org\nБиринчи авлод личинкалари ёш новда ва баргларга улар танасини емириб озиқланиш орқали зарар етказади. Бу жараён дарахтни ўсишдан тўхтатади ва кучсизлантиради.\nКейингги авлод личинкалари меваларни емириб озиқланадилар. Кузатишнинг оддий усули бу мева устидаги емирилган тешикча (қўнғир ранг тахта кукунига ўхшаш) устида мумсимон шира чиқиндиларни топиш.\nБоғингизда кимевий препаратлардан фойдаланилмаса ушбу зараркунандаларнинг кўпайиши олдини олиш учун паразит арилардан ҳам фойдаланиш мумкин.\nИмконият бўлса “ҳашоратларни чалғитувчи воситалар (Mating Disruption Agents)” дан фойдаланинг. Бу восита зараркунандаларга қарши ҳавфсиз ва самарали курашиш воситаси ҳисобланади.\nМавсумда қуйидаги воситалардан бирини сепинг: Моспилан (Mospilan) (0.4-0.7 кг/га), Кораген 20% (Koragen 20%) (0.2-0.3 л/га) ёки Эндиго 24.7% (Endigo 24.7%) (0.35-0.43 л/га). Яна бир бошқа самарали инсектицидлардан бири, Спиносад/Саксесс (Spinosad/Success) (0.12-0.24 л/га). Сепиш тартиби вақт билан белгилаб қўйилиши зарур, бу усул билан янги чиқиб келаётган личинкаларни ёш новдаларни емириб киришларидан, ҳамда янги меваларнинг рангги ўзгаришидан олдин нобуд\nқилиш кўзда тутилади. Агар феромон тутқичидан фойдаланаётган бўлсангиз жамлама (препарат сепиш вактини белгиловчи) ҳароратни аниқлаш учун, кунлик максимал ва минимал температуралар кузатиб борилади, ва жамлама ҳарорат 500°С бўлганда биринчи сепиш амалга оширилади. Зарарланиш даражаси юқори бўлгган жойларда биринчи сепишни жамлама ҳарорат 350°С, иккинчисини эса 550°С бўлганда амалга ошириш тавсия килинади (жамлама ҳароратни аниқлаш формуласи учун шу ерни босинг). Тузоқлардан фойдаланилмаган ҳолатларда, личинкалар дарахт новдаларини емиришни ошлаганлигини билиш учун эҳтиёткорлик билан кузатиб туриш зарур.\n1. Мева пишиш муддати яқинлашганда меваларни текширинг ва уларни личинка\nемираетганини кузатсангиз зудлик билан кимевий препаратлардан фойдаланинг. Фақатгина\nтаъсир қилиш муддати (PHI) қисқа булган (препаратлар ёрлиғига қаранг) инсектицидлардан\nфойдаланинг. Ушбу муддат Моспиланда 7 кун; Корагенда олмалар учун 5 кун, данакли\nмевалар учун эса 10 кун.\n2. Замонавий назорат усули: Шарқ мевахўрини катта майдондаги боғларда назорат\nқилишнинг ушбу услуби билан танишиш учун вебсайтнинг алоҳида (Mating Disruption)\nбўлимга қаранг.Баъзи материаллар http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/r602300211.html руҳсати билан ўзлаштирилган.Манба: mevazor.uz