"Локомотив" тонгда Қатарга учиб кетади\n9 март, 2019, 18:56 192\nЭнди “темирйўлчилар” 11 март куни Доҳада ОЧЛ 2-тур доирасида “Ал Райан”га қарши майдонга тушишади. Мазкур беллашув маҳаллий вақт билан 18:35 (Тошкент вақти билан 20:35)да старт олади. Жамоа аъзолари эртага эрталаб чартер рейс орқали Қатар пойтахти сари парвоз қилишади. Бу ҳақда клуб расмий сайти хабар бермоқда. Эртага кун тартибидан ўйинолди матбуот анжумани, митинг ҳамда расмий машғулот ўрин олган.\nБугун “Локомотив” футболчилари асосий майдонда машғулот ўтказишди. Жамоа душанба куни “Ал Райян”га қарши ўйнаб бўлганидан сўнг яна чартер рейс билан Тошкентга қайтиб келади ва 16 март куни бўладиган “Пахтакор” билан ўйинга ҳозирликни бошлайди.\n“АЛ РАЙяН” (Қатар) – “ЛОКОМОТИВ” (Ўзбекистон)\n"Ал Иттиҳод" чартер рейс орқали Тошкентга етиб келди\n“Локомотив” бор эътиборини “Ал Иттиҳод” билан ўйинга қаратади\nАндрей Фёдоров "Ал Иттиҳод"дан учралган мағлубиятга қандай изоҳ берди?


Ван Гаал «МЮ» чемпион бўла олмаслигига тезкор ва ижодкор футболчилар етишмаслигини сабаб қилиб кўрсатди\n10:22 / 03.08.2015 2000\nАнглиянинг «Манчестер Юнайтед» клуби бош мураббийи Луи ван Гаал жамоасининг мамлакат чемпионлигини қайтариб олиши учун унга бир вақтнинг ўзида ҳам ижодкор ҳам тезкор футболчилар керак эканини таъкидлади.\n«Биз чемпионлик графигидан ортда қолмоқдамиз. Сабаби бизга ҳужумда ижодкорлик ва тезкорлик етишмаяпти. Агар бизда юқоридаги сифатларга эга бўлган футболчилар бўлганида титулни ютиб олиш учун бизда барча имкониятлар мавжуд бўларди. Шунчаки бошқа жамоалар билан таққослаб кўринг.\n«Барселона» Неймар ва Мессисиз қолган пайтда уларда тезкорлик ва ижодкорлик қобилияти мавжуд бўлган Педро бор. «Бавария»да Роббен ва Рибери тўп суради. Аммо бу футболчилар йўқ бўлган пайтларда улар Мюллерга ишонишлари мумкин. «Челси»да Азар, Виллиан, Оскар бор. — Уларнинг барчаси юқори тезликка эга ва ўз ишининг усталари. Ҳа, Эшли Янг ажойиб мавсум ўтказганини эслашимиз мумкин. Хуан Матани ҳам. Аммо уларда, Азар ва Роббенни бошқалардан ажратиб турадиган ёввойи тезлиги йўқ. Биз мана шу тарафдан жамоани кучайтиришимиз керак», — дея Ван Гаалнинг сўзларидан иқтибос келтирмоқда The Daily Mail нашри.


Харидоргир чиннилар – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Иқтисодиёт / Харидоргир чиннилар\nЯнвар 5, 2018\tИқтисодиёт Изоҳ қолдириш 682 Кўрилди\nОдамлар фаровон турмуш кечиришга интилишаяпти. Қайси хонадонга кирманг, жавонларида товланиб турган турфа биллур ва чинни идишларга кўзингиз тушади. Авваллари бу рўзғор буюмлари вилоятимизга четдан келтирилган бўлса, эндиликда ўзимизда тайёрланаяпти. Хусусан, Термиз шаҳрида барпо этилган “Термиз чиннилари” МЧЖ жамоаси халқ талаб ва эҳтиёжидан келиб чиқиб, сифатли чинни буюмларни кўпайтиришмоқда. Корхонада дастлаб беш турдаги чинни буюм тайёрланган бўлса, ҳозирда корхона цехлари кенгайтирилгани ҳамда маҳаллий мутахассислар кўпайгани туфайли эллик турдаги чинни идишлар ишлаб чиқарилаётир.\nКейинги Эминлик бахти


8 сентябр куни YouTube тармоғига жойланган видеолавҳада ниқоб таққан икки жангари акс этган. Улар Қозоғистон мактабларида ҳижобнинг тақиқланганига қарши ўч олиш билан таҳдид қилганлар. (Гулназ Раздикова олган скриншот)\nОЛМАОТА – Яқинда YouTube тармоғида Суриядаги қозоғистонлик экани айтилган икки жангарининг қозоқ ҳукуматига таҳдид ўлароқ йўллаган видеомурожаати экстремизм муаммосини яна кун тартибига олиб чиқди.\n8 сентябрь куни YouTube сайтида эълон қилинган видеомурожаатда ўзини қозоғистонлик деб таништирган шахслардан бири видеолавҳанинг 30 август куни Сурияда суратга олинганини айтар экан, Ақтўбе, Атирау ва Уралсклик «биродарлари» билан бирга эканини маълум қилган.\nРус тилида эркин сўзлаган жангари Қозоғистон расмийларининг мактабларда ҳижобни тақиқлагани учун «жавоб беришини» айтар экан, афтидан, 2016 йилнинг январида қабул қилинган қонунни назарда тутган.\nТаълим ва фан вазирлиги томонидан қабул қилинган тегишли қарорда мактаб формаси дунёвий таълим турига мос бўлиши кераклиги айтиб ўтилган эди.\nМанғистов вилоятидаги масжидда намоз ўқиётган мусулмонлар, июль ойи. (Қозоғистон мусулмонлари диний идораси)\nВидеолавҳа YouTube тармоғидан ўчириб ташланган.\nПавлодар вилоятининг динлаларо муносабатларни ривожлантириш ва таҳлил қилиш маркази раҳбари, Гулназ Раздикова видеолавҳанинг бир қисмини ўзининг Facebook саҳифасига жойлаб, террорчиларнинг «асоссиз» баёнотларини қоралади.\n«Ўзини «мусулмон биродарлар» деб атаётган бу кимсалар ёш қизларнинг шаънини ҳимоя қилаётганликларини айтмоқдалар. Унда нега улар ўзлари фоҳишага айлантирган хотин-қизларнинг шаънини ҳимоя қилмай, (Сурияда) уларни бир одамдан бошқасига бериб юборадилар?» деб ёзган Радзикова 9 сентябрь куни ўзининг Facebook саҳифасида.\nЎрганилиши керак бўлган ҳолат\nМазкур видеолавҳа билан боғлиқ асосий муаммо шундаки, жангариликка ёлловчилар ҳижобнинг тақиқланишидан норози бўлган диндорларнинг ҳиссиётларидан фойдаланиб, уларга таъсир этишга ҳаракат қилишлари мумкин, дейди Остонадаги геосиёсий тадқиқотлар институти директори Асилбек Избаиров Карвонсарой билан суҳбатда.\n«Бу ҳолат Қозоғистонда эктремизмга қарши ташвиқотни яхшилаш кераклигини кўрсатмоқда. Одамларга фалсафий далиллар, қуруқ сафсата ёки мавҳумликдан иборат суҳбатлар керак эмас. Улар қандай қилиб дунёвий ҳаётни дин билан бирга олиб боришни тушунишни истайдилар», деди Избаиров.\nВидеолавҳа мутахассислар тарафидан диққат билан ўрганилиши лозим бўлган экстремистик муносабат ва ғояларнинг акс эттиради, деди радикаллашувга қарши кураш бўйича остоналик мутахассис Алибек Муратули.\n«Диндорлар радикал даъватчилар қурбонига айланаётганида фақат бир тарафни айблаб бўлмайди», деди у. «Бу умумий бепарволигимиз натижасидир.»\n«Бунга сабаб бўлган омиллардан бири – ота-оналарнинг ўз фарзандларига етарлича аҳамият бермаётгани», деди у. «Айни вақтда Қозоғистонда ёшларни жамият доирасида тарбиялаш ва мураббийлик маданияти яхши шаклланмаган.»\nУнинг фикрича, урбанизация ва одамларнинг мегаполисларга кўчиши жараёни ёшлар тарбияси масаласини янада оғир аҳволда қолдирган.\nЖамиятдаги парчаланишлар сабабли, оддий инсонларнинг ҳаётлари вайрон бўлмоқда, улар турли сабабларга кўра ўзгарувчан воқеликларга мослаша олмаяптилар.\nШундан сўнг улар эктремистлар тарафидан тайёрланган тузоқларга тушмоқдалар, дейди у.\nҚозоғистон терроризмга қарши кураш қўмитасининг Остона бўлими раҳбари, ҳуқуқшунос Аманжол Уразбаевнинг айтишича, мактабларда ҳижобни тақиқлаётган расмийларга қарши таҳдидлар мамлакат жиноят кодексига хилофдир.\nҲуқуқ-тартибот органлари ва хавфсизлик хизматлари жангариликка ёлловчиларга қарши салмоқли кураш олиб бормоқдалар, деди у Карвонсаройга.\n«Қозоғистон миллий хавфсизлик қўмитаси (КНБ) маълумотларига кўра, сўнгги йилларда Сурия ва Ироққа 870 нафар қозоғистонлик кетган бўлиб, уларнинг оз сонигина қайтарилган».\nЖами 60 киши қайтган бўлиб, шулардан 57 нафари қамоқда, деди у.\nУнинг сўзларига кўра, «Ислом давлати»нинг (ИД) ташвиқот машинаси ўз аудиториясини қўрқинчли видеолар ёки уларни кутиб турган жаннат ҳаётини намойиш этиш орқали алдашда давом этмоқда.\nҚозоғистон махсус хизматлари янги техногиялар билан қуролланишдан тўхтамаётган бўлса-да, ҳушёр фуқароларнинг ёрдамисиз терроризм ва зўравонлик экстремизмига қарши курашиб бўлмайди, деди у.


Қуръонга яқин бўлиш: 7 маслаҳат - Islamonline.uz\nҚуръонга яқин бўлиш: 7 маслаҳат\nWritten by Абу Муслим Jan 24, 2017 - 2313 Views\nАгарда сиз Қуръонни кам қўлга оладиганлардан, ёки кундалик ўқишнинг натижасини кўра олмайдиганлардан ва Қуръон билан ҳақиқий алоқани ўрнатишга муҳтожлардан бўлсангиз, қуйидаги тавсиялар сизга ёрдам бериши мумкин:\nҚуръонни қўлга олишдан олдин, қалбингизда нима борлигини текшириб кўринг?\nҚуръон ўқишдан ҳақиқатда фойда олишда, энг асосийси – Аллоҳнинг Каломини қўлга олишдан олдин қалбда нима борлигини текшириб кўришдир. Ўзингиздан уни нима сабабдан ўқиётганингизни холис сўранг. Қандайдир маълумотга эга бўлиб, кейин уни осонлик билан унутиш учунми? Росулуллоҳнинг (соллоллоҳу алайҳи васаллам) завжалари уларни “тирик Қуръон” деб атаганларини бир эсланг, яъни улар нафақат Қуръонни ўқиганлар, балки унга мувофиқ яшаганлар)\nТаҳорат олиш – сиз оддий китобни ўқимаятганингизни эслатиб турадиган яхши жисмоний ва руҳий тайёргарликдир. Сизнинг Аллоҳ Таолонинг сўзлари билан мулоқатингиз бошланади ва сиз бунинг учун пок бўлишингиз лозим.\nКунига 5 дақиқадан ўқинг\nИбодат қилувчилар кўпинча Қуръон ўқиш бир соатдан кам бўлмаслиги керак деб ҳисоблашади. Агарда бизда мунтазам ўқиш одати бўлмаса, бу жуда ҳам кўп. Кунига 5 дақиқадан ўқишни бошланг. Бу дастлабки қадамдан муваффақиятли ўтгач, иншаАллоҳ, сиз бу беш дақиқа секин – асталик билан қийинчиликларсиз ўн дақиқага, кейин эса ярим соатга, соатга ва ҳаттоки кўпроққа узаяётганини пайқайсиз!\nЎқиганингизни англаётганингизга эътибор беринг\nАраб тилида беш дақиқа Қуръон ўқиш – бу яхши, лекин ўқилганни англаш ҳам муҳимдир. Бунинг учун сизнинг қўл остингизда Муқаддас китобнинг яхши таржимаси бўлиши лозим. Доимо бугун ўқиганинингизнинг таржимасини ўқишга ҳаракат қилинг.\nҚуръоннинг “интерактивлиги”ни унутманг\nИнтерактив технологиялар ва компьютер дастурлари даврида кўпчилик китобларни зерикарли деб ҳисоблайди. Лекин Қуръон – ўзгачадир. Қуръонни ўқир экансиз Аллоҳ Таоло билан мулоқотга киришаётганингизни ёдда тутинг, шунинг учун – тингланг!\nФақат эшитманг, балки ўқинг\nҲозирда Қуръон ёзилган турли хил аудиокассета ва дисклар оммабопдир. Уларнинг кўпчилиги ҳаттоки таржимаси билан. Сизда, мисол учун, ишга кетаётиб уларни плеер ёки машинангизда эшитиш имкониятингизнинг борлиги жуда яхши. Қуръонни ўқиш баробарида тингланг, унинг ўрнига эмас.\nАллоҳ Таолодан сизни Қуръон ўқишда давомли қилишини сўранг. Сизнинг мақсадингиз – холис, Аллоҳ учун, ўқиш орқали Унга яқинлашиш, Унинг марҳаматли сўзларини англаш ва ўз ҳаётингизда қўллаш. Аллоҳ таолога бу йўлда собит қилишини сўраб дуо қилиш – сизнинг энг зўр қуролингиздир.\nМанба: Muslim Village\nЧақалоқнинг жинси Jan 24, 2017 - 2313 Views\nМишарий Рошид Ал-Афасийдан 20 маслаҳат Jan 24, 2017 - 2313 Views\nМуқаддас Қуръондаги илмий мўъжизалар борасида олимларнинг фикрлари Jan 24, 2017 - 2313 Views\nMore in this category: « Қуръони каримнинг муаллифи ким? Қуръон мияни қандай шакллантиради? »


Kutubxona - Monika Maron. Yoʻldagi qizil chiroq (hikoya) / Kiril\nSiz shu sahifadasiz: Monika Maron. Yoʻldagi qizil chiroq (hikoya) / Kiril\nМуаллиф Моника Марон\nАсар номи Йўлдаги қизил чироқ (ҳикоя)\n- Моника Марон\nЙўлдаги қизил чироқ (ҳикоя)\nАгар Берлин шаҳрининг фуқаролари ажнабийлар бўлганида Пассаудан Фленсбурггача, бутун Германияда тарқалган юримсик гапларнинг бир оғиз сўзини айтишга ҳеч ким журъат эта олмасди. Аммо улар ҳақиқатан ҳам ажнабий эмас, балки пойтахт фуқаролари каби ўзлариники, маҳаллий, қўйинг-чи, киндик қонлари шу ерга тўкилган, қолган ҳаммаси, уларнинг шаънига айтиладиган ҳар қандай бетгачопар гап-сўзлар ҳам ирқий камситиш ёхуд камсонли миллатларнинг ҳақ-ҳуқуқини ёқлаш деб ҳисобланмас, аксинча ниҳоятда ҳаққоний ва одилона дея қабул қилинарди.\nЯқиндагина, поездда Улмадан Берлинга қайтатуриб, саккиз соатлик йўл давомида ҳалигача бирон марта Берлинда бўлмаган ва ниҳоят, талаба ўғлини кўргани биринчи маротаба ана шу – ўзи учун зерикарлироқ саёҳатга отланган эркак билан бир купеда суҳбатлашиб қолдим.\nҲамроҳим кўринишидан ҳали эллик ёшга ҳам тўлмаган эди. Эгнида майда-майда катак гулли нимча, жигарранг шим ва жигарранг ботинка. Эшик ёнидаги илгакда тўқима астарли енгил камзули осиғлиқ турарди.\nМаълум бўлишича, Берлин қўшилгунича, гарчи ГДР чегарачилари сабаб ва яна уларнинг ҳаммаси ўзларини буюк қаҳрамонлар каби кўз-кўз қилганлари учун ҳам аччиқ қилиб, у ерга бормаган экан. Берлинликлар шахсан унга ҳеч қачон ёқмаган ва ўзи айтмоқчи умри давомида бунақаларнинг кўпини кўрганди! Чунки, улар бошқа ерга эмас, айнан унинг ватанига, жанубий Германияга дам олгани боришарди.\n– Ҳамма дам олувчилар ҳам фаришта бўлмасалар керак,– ниманидир фаҳмлагандек бўлдим мен.\n– Бўлиши мумкин, бўлиши мумкин,– жавоб берди у.– Фақат шу... берлинликлар улар орасида энг бемаънилари... бир сўз билан айтганда, бақироқ, сершовқин, қўпол, қуйиб қўйган пруссакларнинг ўзи!\n– Ҳа, балки, сиз ҳақдирсиз,– дедим мен.– Ҳар қалай кўпчилик шундай дейди.\n– Лекин асосийси бу эмас. Фақат, илтимос, мендан хафа бўлманг,– давом этди ҳамроҳим,– асосийси, уларнинг ҳаммаси қўрқинчли даражада қўпол, ўғлим айтмоқчи – халқ орасидан чиққан дағал одамлар. Шунга қарамай, у барибир Берлинга ўқишга кетди. Уларнинг ўзлари ҳақидаги фикрларини-ку, асти сўраманг! Биринчи марта Алпга бориб қолган берлинлик бола ҳақидаги латифани эшитганмисиз? Унга тоғлар худди пастқам тепаликлардек туюлган эмиш! Шунда унга «Сизларнинг Берлинда шунақасиям йўқ-ку», дейишса, у: «Ҳа, лекин бўлгандаям сизларникидан баландроқ бўларди», – дебди. Қалай?\n– Бу шунчаки ҳазил,–еҳтиёткорлик билан жавоб бердим мен.\n– Ҳамма гап унга қандай қарашда,– жавоб берди ҳамроҳим.– Майли, ҳазил-ҳузул ҳам бўлақолсин. Аммо у менга мутлақо жиддий айтилгандек кўринади. Мен негадир берлинликларда юмор ҳиссини ҳалигача пайқамаганман.\nТурган гап, буларнинг ҳаммаси, секин-аста менинг ғашимни келтира бошлади. Чунки мен Берлинда яшайдиган аёл, бунақа, бизнинг унчалик хушмуомала эмаслигимиз ҳақидаги бемаъни гапларни жимгина эшитишга кўникмаган эдим. Тўғри, биз ўзимизнинг қўполлигимиз, айни чоғда кўнгилчанлигимизни жуда яхши билардик ва шу боис ҳеч нимага хомтама ҳам эмасдик. Лекин, дуч келган «доно» бизда юмор ҳисси йўқлигини айтиб турткилайверса – энди буниси ҳаддан ташқари! «Қолаверса, яна бизнинг шевамизни эслаш ҳам етмай турувди»,– ўйладим ва бўшлиққа тикилгандек жим бўлиб қолдим.\n– ... сўзларни бузиб талаффуз қилишлари-чи,– деди ҳамроҳим худди кўнглимдан ўтганларни сезгандек.– «Ҳозир» ўрнига «ҳозе» (унинг ўзи ҳам шундай деди), «яна» ўрнига «янна» (ўзи ҳам шундай деди), ёки «нима» ўрнига «нема» дейишади...\n– Нафасингизни ел олсин,– дедим мен ва палтомни олиб купемни алмаштириш учун эшик тарафга юрдим.\n– О, йўқ, илтимос,– ўрнидан сапчиб турди у.– Қаёққа? Наҳотки, сизни шунчалик қўрқитиб юборган бўлсам? Кетманг!\nУ шундай дея палтомни тортиб олиб яна илгакка осиб қўйди ва қўярда-қўймасдан мени жойимга ўтқазди.\n– Мана кўраяпсизми, айтдим-ку сизга, берлинликларда умуман юмор ҳисси йўқ,– деди у.\n– Қанақа кулгили гап айтдингизки...– дедим мен ўзимни аранг босиб.\nҲамроҳим қувончдан қарсак чалиб юборди.\n– Мен юмор ҳиссинглар йўқ, ўз устинглардан кула олмайсизлар,– дедим, холос.\nУ зимдан норози қиёфада назар ташлади ва мен унинг кўзлари кулгидан ёшланиб кетганини сездим.\n– Сиз ўзингиз ҳам ўз устингиздан эмас, менинг устимдан кулаяпсиз,– эътироз билдирдим мен.\n– Агар сиз мени ўз устимдан қанчалар очиқдан-очиқ кулишимни билганингизда эди. Ана, хотинимдан сўранг. Бизнинг жануб томонларда бутунлай бошқача маданият, сиз берлинликлар эса жуда ўз-ўзингларни авайлайсизлар. Ҳатто дотацияларга шунчалар кўниккансизки, бугунги ижара ҳақинглар учун тўловларингиз биз олтмишинчи йилларда Улмада тўлаганларимизга тўғри келади. Яна кўз ёши қиласизлар.\n– Ким кўз ёши қилади?\n– Сиз берлинликлар-да, ким бўларди?\n– Етар,– тоқатим тоқ бўлиб кетди. – Энди менга қулоқ солинг. Биз ҳозир Ганновердамиз, демак, Соогача қолган йўл давомида гапларимга қулоқ солиб кетишингизга тўғри келади. Xудди мен сизни қандай тинглаган бўлсам, сиз ҳам шундай эшитасиз. Майли, юмор ҳисси йўқ деганингизни ҳам кечираман. Шундай қилиб, агар ўн йил аввал Улма, Мюнхен ё Ҳайделберг фуқаролари агар қолган бутун умрларини қурилишларда ўтказишлари эълон қилинсин дейилса, улар, сизнингча, нима қилган бўлардилар?«Бас, шундай экан, нимаям қилардик. Бундан бешбаттар бўлиши мумкин эди-ку?» Тўғрими? Берлинликлар эса айтардиларки, энди улар худонинг берган куни марказ атрофидаги янги айланма йўлларни излардилар ва у сизнинг Улмангиздагига қараганда кўпроқ норози бўлардилар. Мабодо, қандайдир рус мафияси тасодифан Улма шаҳрига кириб қолса, маҳаллий газеталар учун уч ҳафтага етарли материал вужудга келар ва бу хавфсизлик хизмати савдогарлари учун тиллага арзигулик кунлар бўларди. Бизга, рус мафиясидан ташқари, ветнам, румин, албан, яна худо билади, полякми, болгарми, хайриятки мўғулларники йўқ, бордир-у, ҳали бизга етиб келмагандир. Ўйлайсизки, ҳар бир сўзга юмшатгич сўз ясовчи қўшимчалар осиб қўйилаверса, улар бошқа ҳаммасидан кўра самимийроқ бўлади деб ўйлайсизми? Xудди булдог қўлга ўргатилган лайчага айлангани каби ҳаммаси итвачча дейилаверадими? Мана берлинликлардаги болаларча тўғриликни, кўнгилчанликни сиз ҳис қилмаяпсиз ва уларни юмор ҳиссидан маҳрум деяпсиз... Лекин берлинликлар «Биз бутун шаҳрингизни ағдар-тўнтар қилиб ташлаймиз, сизларга эса ўнқир-чўнқирликларни кўриш учун ажойиб томоша майдончаси қуриб берамиз», дейдилар. Улар дўстона тарзда юқорига чиқиб оладилар ва у ердан барча вайронагарчиликларни кузатадилар, бундай манзарадан лаззатланадилар. Агар берлинликларга, Рейхстаг минораси тикланди, энди унга бемалол қараш мумкин дейишса, улар эртасигаёқ уч соатлаб навбатга турадилар, кейин миноранинг борлигидан ҳаяжонга тушиб атрофида узоқ айланадилар. Берлин музейлари томошабинларни кечқурун киритишни бошласа, улар ғинг демай бораверадилар ва у ерда ўзларининг бирон таниш-билишларини учратиб қувонадилар. Мабодо, берлинликлар,– дедим мен Улмалик жанобга,– эртага кейинги беш-ўн йил мобайнида энг кучли ёмғир ёғади десам, улар худди келишгандек резина этикларини кийиб, соябонларини кўтариб, бу ғаройиб ҳодисани ўтказиб юбормаслик учун кўчага чиқадилар, айримлари, балки оёқяланг ва соябонсиз ҳам келишлари мумкин. Ана шунақа!\nМен тинимсиз гапирардим. Ҳамроҳим эса ҳадиксираб жим бўлиб қолди, иккинчи тоифа оромкурсисининг юмшоқ суянчиғига ёпишиб олди ва айтаримни айтиб, юрагимни бўшатиб олмагунимча ҳайрат тўла кўзларини мега тикканча (ким билсин, қўпол, ҳамиша азмойиш қиладиган кимсалар билан суҳбатлардан асабийлашган пайтларимда ўзим ҳам шунақадирман) ўтирди.\n– Яна,– дедим мен улмалик жанобга, – берлинликлар ўз майдонларини мусиқачиларга, югурувчилар, велосипедчилар, болалар, гуллар кўтарган намойишчиларга, миллий либослар кийиб олган ярамас кимсаларга бўшатиб берадилар, чунки, берлинликлар аслида ҳам кўнгилчанлар,– қўшиб қўйдим мен ва бир лаҳза ҳовлидаги ижарага бериладиган хоналарни ўнгу терсига қарамай сотиб юбораверадиган трактир хўжайини каби Берлин сенатини тез-тез айблашимни эсладим.\nСездим, ҳамроҳимга менинг мақтовга лойиқ нутқимни эшитиш ёқмасди. Бу унинг қаҳр тўла кўз ифодаси, вақт ўтгани сайин тундлашиб бораётган юзида зоҳир бўлди. У менинг кутилмаган танаффусимдан фойдаланди, ҳолбуки биз ташаббусни қўлга киритиш учун ҳали Берлин ҳудудига етиб бормаган эдик.\n– Бу, берлинликларнинг ўз вақтида нацистлар ва коммунистлар юксак баҳолаган меҳмондўстлиги эмасми?– деди у ва чуқур нафас олганди, бурун катаклари керилиб, турқи ўзгарди ва туйқус аянчли товушда бақирди: – Буюк Германия йўқ, диктатура йўқ!\n– Ана,– дедим мен,– сиз бу гапларни худди ўқитувчилар каби айтаяпсиз, касбингиз ҳам ҳойнаҳой ўқитувчидир-а? Сизга яхши маълум бўлса керак, Гитлер Берлинда ҳеч қачон кўп овоз ололмаган. Коммунистлар эса, кўп овоз олиш учун шаҳарга саксларни жойлаш-тирганлар. Лейпсигдаги намойишлар ҳам, агар уларда берлинликлар фаол иштирок этмаганларида бунчалар даражага етмасди.\nСўнгги жумлани мен очиғи, алланечук ишончсизлик билан, аммо худди шундай бўлгандек оҳангда айтдим.\n– Агар сиз Пруссия ва мункиллаган Фриц ҳақида суҳбатлашмоқчи бўлсангиз, – давом этдим мен,– аввало ўйлаб кўринг, бизнинг Фридрих (худди шундай, «бизнинг Фридрих» дедим) Волтернинг яқин дўсти эди, мамлакатга картошка олиб кирган ва яҳудийларни ҳимоя қилганди.\nМен ирод этаётган нутқимнинг шу ерига келганда поездимиз «Берлин–Ваннзэе» бекатига кириб келди. Ҳамроҳим суҳбатимиздан безгандек, дераза тарафга қараб олди. Энди хулосага ўтишим керак эди.\n– Мана нега сизга буларни айтаяпман,– дедим мен.–Аслида, ҳаммамиз яхшимиз. Биздан қўрқманг. Мабодо сизга кимдир, айтай-лик, сиз йўл-йўлакай чиққан юк машинасининг ҳайдовчиси ёки сиз бирон нима харид қилиш олдидан узоқ ўйлаб қолаётганингизни сезган сотувчи аёл қўполлик қилса, хафа бўлмасликка ҳаракат қилинг, бундан жанжал чиқарманг, шунчаки хотиржамлик билан «Сиз, нега сўкинаяпсиз?» деб сўранг!\n– Энди шуниси етмай турганди,– бурнини жийирди у.\n– Сиз уриниб кўринг. Балки, ўшанда «Э-е-е, оғайни, бунақаси ҳар куни неча маротаба учрашини билсанг эди», деган жавобни эшитасиз. «Йўқ, сен қара, қарагин, яна жим бўлиб қолдинг, у беўхшов бўлақолсин, сен эса бир кунда юз мароталаб айтасан, мен эса, қарийб ўн икки йилдан бери бунақа ҳодисалар қанча бўлганини ҳисобига етолмайман» дейди... Ва шундан кейин ўша ҳодисани айтиб беради ва охирида: «Шунақа, сен эса гапирасан. Майли, омон бўл, қария, лекин айтганларинг эсингда турсин», дейди. Сотувчи аёл билан ҳам тахминан шундай бўлади. Шу тахлит қаршингизда бир қанча ҳаёт муаммолари пайдо бўлади. Чунки, кўнгил тўлмаслик ортида ҳамиша оддий хоҳиш туради, ишонинг менга, мен буни биламан. Балки сиз, суҳбатимизни шу аснода давом эттиришингиз мумкин ва ўшанда сиз бу одамлардан ўзингизни қийнаган саволларга жавоб топасиз, буни эса «ўз-ўзидан рўёбга чиқадиган ғоя» дейдилар. Аслида эса, биз ҳаммамиз яхшимиз, буниси рост. Тўғри, ўзингизнинг берлинликлар ҳақидаги тасаввурин-гизга мос келадиган кишиларни топа олишингиз мумкин, аммо улар билан истайсизми-йўқми, бирингиз икки бўлмайди. Ана ўшанда уларнинг берлинлик эмас, бранденбурглик эканлиги аён бўлади. Таассуфки, кўпинча бизни улар билан адаштирадилар. Бранден-бургликлар ҳақиқатан ҳам сиз айтганингиздек одамлар...\n– Йўғ-е, нима деяпсиз?– хитоб қилди ҳамроҳим ва унинг овозида алланечук сохталик сезилди.\nУ эшик олдида ҳам узрхоҳлик қилди, менинг сабоқ бўлгулик суҳбатим учун миннатдорчилик билдирди.\n«Ана холос, пишди гилос, сурбет!» – кулгим қистади ва айни чоғда унга Берлинда кўнгилчоғлик тилаб хайрлашдим.\n– Қизил чироқ ёниб турганда кўчани кесиб ўтишдан уялманг,– қичқирдим унинг орқасидан, аммо афтидан, у мени эшитмади...\n"http://www.kutubxona.com/wiki/index.php?title=Monika_Maron._Yoʻldagi_qizil_chiroq_(hikoya)_/_Kiril&oldid=14605" dan olindi


Ойни марра қил, ҳеч бўлмаганда юлдузлар қўйнида бўласан! 756\nСолижон Шарипов – Қирғизистоннинг Ўзген шаҳрида туғилган. Ҳарбий қирувчи самолётлар учувчиси, фазогир. 1998 йил 23 январида Россия космонавтлари ичида биринчи бўлиб Американинг Space Shuttle кўп марта учиш тизимидаги «Endeavour» кемасида самого кўтарилиб, 8 кун 19 соат 46 дақиқа 54 секунд парвозда бўлди. Парвоз давомида кеманинг «Мир» Россия орбитал станциясига бириктириш ишлари амалга оширилди. Солижон Шариповнинг иккинчи парвози 2004 йили 14 октябрда содир бўлди. У «Союз ТМА-5» космик кемасининг сардори сифатида самога кўтарилиб, Халқаро Космик Станциясида олти ойдан кўпроқ муддатда илм-фан равнақи учун зарур бўлган элликдан ортиқ тажриба ишларида қатнашди. Парвоз давомида икки марта очиқ фазода чиқиб, умумий ҳисобда 10 соат давомида станцияни таъмирлаш, унга янги жиҳозлар ўрнатиш ва бошқа муҳим тадбирларни ўтказди.\nСолижон Шарипов самода жами 201 кун 14 соат 48 дақиқа 53 сония парвозда бўлди. Шунингдек, у «Союз ТМ-29» ва «Союз ТМ-30» космик кемалари дублёр экипажларининг сардори бўлган.\nСолижон Шарипов Россия Федерацияси Қаҳрамони, Қирғизистон Республикаси Қаҳрамони, Ўзбекистон Республикасининг «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган.\nОилали, ўғил ва қизи бор. Футбол ва китоб ўқишни севади.\nСолижон Шарипов билан суҳбат «Ўзбегим» газетаси мухлислари, қолаверса Россиядаги ўзбекистонлик мигрантлар учун уюштирилган суҳбат фазогирларнинг «Звёздный городок» ида бўлиб ўтди.\n-Солижон ака, фазогирларни дунё танийди, улар ҳақида исталган маълумотни газета, журнал, интернетдан топиб ўқиш мумкин. Лекин «Ўзбегим» мухлисларини ҳали оммага маълум бўлмаган воқелик, фикр-мулоҳазаларингиз билан таништирсангиз. Маълумки, ҳар қандай шахс истиқболини, асосан унинг болаликдаги орзу ҳаваси, интилишлари белгилайди. Фазогир Солижоннинг болалик даври қандай кечган ва унинг келажакда фазогир бўлишига қандай вокелик сабаб бўлган?\n-Мен оддий, кўп болалик ўзбек оиласида туғилиб ўсганман. Ҳамма болалар қатори уй-рўзғор ишларида ота-онамга кўмакчи бўлганман: уйдаги мол-қўйларни боққанман, уларга даладан ем-ҳашак ташиганман. У пайтлар далаги пахталарга «Ан» самолётидан кимёвий моддалар сочилиб, ишлов бериларди. Янглишмасам 4-5 ёшдаги бола эдим ва биринчи бор ўша самолётни кўриб, қалбимда учувчи бўлиш орзуси туғилган. Кейинчалик мактабда ўқиб юрган кезларим, шаҳар кутубхонасига аъзо бўлиб, коинот, парвоз, техникага оид китобларни мутоала қилардим. Ҳаттоки тунлари бўш хонага кириб олиб, кўзимни уйқу олгунча ёки дадам кириб, «энди ухлагин, ўғлим» дегунларича китоб ўқирдим. 8-синфда ўқиб юрган кезларим самовий парвозлар ва техникага оид журналларга обуна бўлиб, уларни мунтазам ўқиб борганман.\n-Кимдир Эйфел минорасини, кимдир Колизей ва яна кимдир Буюк Хитой девори, Миср Эхромларини бориб кўришни орзу қилади. Лекин буларнинг барчасини ўз бағрида мужассам этган она Сайёрамизни юнг юқори нуқта – самодан туриб кузатиш миллард инсонлар орасидан саноқли одамларгагина насиб қилган. Сиз ана шундай инсонлардан бирисиз. Айтингчи, парвоздан кейин ўзингизда қандай ўзгаришларни ҳис қилдингиз?\n-Дарҳакикат, фан-техника ривожланиб, инсон Самога парвоз қила бошлаганидан бери ўтган ярим аср мобайнида фақат 500 дан ортиқ фазогиргина она Сайёрамизни четдан кузатиш имконига эга бўлди. Албатта, узоқ вақт жисмонан, руҳан тайёргарликлардан сўнг самога кўтарилганингда, кўз олдингда бепоён коинот намоён бўлади. Бундан ташқари вазнсизлик ҳолатида бўласан. Бу ҳолатни сўз билан ифода қилиш қийин. Кема бир кунда 16 марта Ерни айланиб чиқади ва четдан туриб унинг беқиёс гўзаллигини кузатиш, ҳис қилиш имконияти туғилади. Парвоз давомида бўш вақтнинг ўзи кам бўлади, доимо бажарилиши зарур бўлган тадқиқот ва тажрибалар билан банд бўласан киши. Бундан ташқари, ҳар куни камида уч соат жисмоний машқлар билан шуғулланиб туриш керак.\nКўз олдимда она Сайёрамиз тўлиқ намоён бўлганда, қалбимда ажойиб фалсафий мушоҳадалар гужгон урди – қандай гўзал масканда яшаётганимиз, она табиатни авайлаб-асрашимиз нақадар муҳим экани, чексиз коинот бағрида мовий ранг билан ўралган Сайёрамиз танҳолигини кўрдим ва юракдан ҳис қилдим. Ер юзида яшаётган ҳар бир инсон ўз ғам – ташвишлари, орзу – мақсадлари билан доимо овора. Шунингдек, инсониятнинг моддий эҳтиёжларини қондириш оқибатида кейинги ўн йилликларда экологияга катта зарар етказилгаётгани ҳам сир эмас. Амазониядаги асрий ўрмонларнинг яксон этилаётгани, дарёларга туғонлар қурилиб, ўринли-ўринсиз қўриқлар ўзлаштирилаётгани, саноат чиқиндиларининг дарё, денгиз, океанларга виждонсизларча оқизилаётгани оқибатида Заминимиз фауна ва флора дунёсига қайта тикланмас зиён етказилаётганини ҳамма билади. Инсоният турли жамиятларда яшаб, унинг эҳтиёж ва мавкураси ҳилма-хил бўлгани билан, у Қуёш атрофида сузиб юрган ёлғиз бир кема – Ер сайёрасида яшаётганини унутмаслиги керак!\n-Сиз икки марта фазога парвоз қилгансиз. Кейинчалик бундай имконият бўлмадими?\n-Фазогирлар ҳаёти, фаолиятининг ўзига ҳос ҳусусиятлари мавжуд. Гарчи мен икки марта самога парвоз қилган бўлсамда, шу кунга қадар ўн икки марта дублёр командасига танланиб, тайёрларлик кўрганман, яъни заҳира фазогир сифатида қатнашганман.\n-Фазогирлар гуруҳига қабул қилиниб, йиллар давомида учишга тайёргарлик кўриб, кейинчалик маълум сабабларга кўра, парвоз қилмаган космонавтлар ҳам бўлганми?\n-Албатта, парвозга кўпчилик тайёрланади, лекин уларнинг ҳаммасига ҳам Ер орбитасига кўтарилиш насиб қилавермаган. Турган гап, ҳар бир фазогир самога парвоз қилишни бир умр орзу қилади. Лекин парвознинг насиб этишини ҳам бир омад деб, билса бўлади. Шунинг учун мен ўзимни жуда бахтиёр деб биламан.\n-Космонавт Солижон Шариповнинг бўш вақти бўладими?\n-Бўш вақтнинг ўзи кам, чунки иш, учрашувлар, табдирлар….Деярли ҳар куним соатигача режалаштирилган. Шунга қарамай, бўш вақт топдимми, уни китоб мутоала қилиш, классик фильмларни томоша қилишга сарфлайман. Менга кўплаб юртдошлар турли масала ва муаммолар билан мурожаат қилишади. Қўлимдан келганча уларнинг оғирини енгил қилишга ҳаракат қиламан.\n-«Ўзбегим» мухлисларига тилагингиз?\n-Мусофир юртларда яшашнинг ўзи бўлмайди. Бошқа иқлим, бошқа маданият, ўзгача қадриятлар. Лекин ҳар қандай миллат, элатларни бирлаштиридаган олий қадрият бор. Бу ҳам бўлса – одамийликдир! Мен юртдошларимизга аввало саломатлик, ишларида барака тилайман. Турли миллат, дин вакилларидан иборат Россия жамиятида яшаб, меҳнат қилашаётган экан, доимо ўзаро аҳил, иноқ бўлишларини истардим. Шунингдек, ҳар бир кунни ғанимат билиб, имкон даражада бу ердаги маданий, маънавий бойликлардан баҳраманд бўлишларини тилайман!


Номус ва ажал (қисса) - ЖАЗО\nHome icon Бош саҳифа»Жаҳон адабиёти»Номус ва ажал (қисса) - ЖАЗО\nНомус ва ажал (қисса)\n20 дан 20 сахифа\nКадгарондаги тўй қадимдан мерос қолган урф-одатларга риоя қилинган ҳолда ўтказилди. Келин ва куёв меҳмонларга кўриниш бермадилар. Меҳмонлар эса уч кеча-кундузни емоқ-ичмоқлик ва ўйин-кулгудан иборат шодиёналик билан ўтказишди. Келинни абрек олиб қочгани ҳаммага маълум бўлса-да, бундай воқеалар Қофқазда учраб тургани сабабли вафқулотда фожиа сифатида қабул қилинмади. Балки абрекка жазо берилганини нишонлаб, қувонч билан қадаҳлар кўтардилар.\nТўйдан сўнг Золийхон барча хотинлар каби ўз хонасига эга бўлди. Аммо ташвиш билан кутгани – висол содир бўлмади. Тунлар кетидан тунлар ўтаверди, бироқ Керим унинг остонасини босиб, ичкари кирмади. Дастлаб бундай ҳолатдан Золийхон қувонди ҳам. Керимнинг асл мақсадини билмай, буни унинг марҳаматига, олижаноблилигига йўйди. Қиз унинг кўнгилчанлигини қанчалик қадрламасин, қалбининг тўри ҳамон Урусхони билан банд эди. Урусхоннинг бу дунёни ташлаб кетгани рост, аммо қиз қалбини ташлаб кетмаган эди. Дастлабки кунлари эрининг уйга кирмагани унда миннатдор ҳисларни уйғотди. Аммо кейинчалик ҳаётининг бундай давом этиши мумкинмаслигини англаб қолди.\nҲафта кетидан ҳафталар ўтди. Керимнинг муносабати ўзгармади. Золийхон энди ташвишлана бошлади. Кунларнинг бирида, Урусхон забт этган юрагининг остида тирик жон пайдо бўлганини сезди. Аввалига ҳомиласига ишонмади. Буни тан олишнинг ўзиёқ бир даҳшат эди. У бутун вужуди билан она бўлишига қарши эди. Уни шармандаликдан қутқариб қутқариб қолишнинг бирдан-бир йўли эри билан яқинлашиш эди. У энди Урусхони хотираси билан яшамасди. Эрини ўзига чорларди. Бу йўлда аёлларга хос барча карашмаларни ишга солди: эрига фақат жилмайиб қарайди, баъзан нозли кўз сузишлари билан уни ўзига оғдирмоқчи бўлади. Керимни гапга солади, нозли сўз оҳанглари орқали соғинганини англатишга уринади. У ўзининг рафиқалик ҳуқуқидан фойдаланишни, туғилажак фарзандга Керимнинг ота бўлишини жуда-жуда истарди. Бироқ ҳамма уринишлари беҳуда кетаверди. Золийхон унга интилаверади, Керим эса ундан ўзини олиб қочаверади. Ноз-карашмалар эътиборсиз қолаверади. Золийхоннинг назарида эрига интилгани сайин Керим ғоят бемеҳрлик билан ундан узоқлашишга уринарди.\nЁз фаслининг адоғида бахтсизлигининг нишонаси – ҳомиласи сезилиб қолди. Юрагини дард азобидан халос қилай деса, атрофида унинг хасратини тинглайдиган дардкаши йўқ. Қайнонаси билан қайинсинглиси аввал бошданоқ унга нохуш муомала қила бошлашган. Золийхон бу хонадонда кутилган, ардоқли келин эмаслигини дастлабки кунларданоқ англаган. Номус-ор, вафо-садоқат туйғулари ҳақидаги юксак тушунчалар таъсирида тарбия кўрганлари сабабли улар Золийхоннинг шармандалигини кечира олмас эдилар.\nСентябрнинг бошларида унинг қомати тўлишиб, юзида доғ пайдо бўлиб, ҳомиласини ошкор қилди. У ҳамон эрига яқинлашишга интилади. Керим ҳамон ўзини олиб қочади. Кундуз куни ҳам ёлғиз қолишни истамайди.\nҚайнонанинг зийрак нигоҳи Золийхондаги ўзгаришни сезди. Бир куни дастурхон атрофида ўтиришганда у одатига хилоф равишда келинига мулойимлик билан гапириб қолди:\n-Худо сенга марҳаматини аямаганга ўхшайди. Тез орада Керим ўғилчасини қўлига олиб, шодлигини дўстлари билан баҳам кўради.\nБу ҳақиқатни қайнонасининг оғзидан эшитган Золийхоннинг боши айланди. Йиқилиб кетмаслик учун хонтахтани ушлаб қолди.\n“Тбау-уац-Иланинг жазоси бу!” деган фикр бутун вужудини қақшатиб юборди-ю, ҳушсизланиб йиқилди.\nОна-бола қўрқиб кетдилар. Уни ўринга авайлаб ётқизиб, юзига сув пуркаб, ҳушига келтирдилар. Ўғлининг хотинига ҳануз яқинлашмаганидан бехабар она бу ҳолатни ҳомиладорликнинг оғир ва азобли жараёнига йўйди.\nОқшомда ёмғирда қолиб бўккан Керим даладан қайтди. Кийимларини ечиб, олов қаршисида исиниб ўтирганида онаси унга қараб хушхабарни айтиб, суюнчилади:\n-Керим, янги йил байрамида ўғлингни қўлга олиб, дўстларингга зиёфат берадиганга ўхшайсан.\nБу хабарни эшитиб сакраб туриб кетди. Лекин ҳаракат қувончдан эмас, бехос уйғонган ғазаб оқибатидан эди. Унинг ранги оқарди. Кўзларида олов учқунлари ёнди. Қўли беихтиёр ханжари дастасига юборилди.\n-Нималар деяпсан!-деди у хирилдоқ овозда.\nКампир ўғилдаги бу ўзгаришдан ҳайратланиб, унга қўрқибгина боқди:\n-Менимча, яқин орада Золийхон она бўлса керак...\nКерим шу ойлар ичи қўрқиб кутган хабарни эшитиб, ўзини йўқотиб қўйди.\n-Бу бўхтон! Бўлмаган гап! Ёлғон!-деб ҳайқирди.\n-Сенга нима бўлди?-деди кампир меҳрибонлик билан.-Бунақа пайтда оталар қувончдан худога шукрлар қиладилар.\nБу гапни эшитиб, Керим телбаларча кула бошлади:\n-Мен қувонайинми? Мен худога шукр қилайинми? Нима учун?\nУ кулгидан бирданига тўхтади-да, кўзлари ола-кула бўлиб онасига қаради:\n-Она, унинг қорнидаги бола меники эмас!.. Чунки мен... эр бўлиб унга ҳалигача яқинлашмаганман.\nКампир бу гапни эшитди-ю, даҳшатдан тошдай қотиб қолди. Оғиз очиб бир нима дейишга ҳам қурби етмади. Кейин жон бераётгандай лаблари аста пичирлади:\n-Бузуқ.... бизнинг уйимизга фоҳиша кириб келган экан...\nТилидан учган бу аччиқ ҳақиқат сўзлари кампирни сескантириб, ўзига келтирди. Энди бор овози билан қичқирди:\n-Бузуқ! Бузуқни бошлаб келганмидинг?!\nКерим онасини ҳоли қолдириб, Золийхоннинг хонасига отилиб кирди. Дераза ёнида ниманидир тикиб ўтирган Золийхон чўчиб, ўрнидан турди. Золийхон эрини бундай дарғазаб ҳолда сира кўрмаган эди. Керимнинг юзлари ғазабдан қизариб кетган, кўзларида нафрат ўти бор эди. Бироқ у хотинига ташланмади, лаънат сўзларини ҳам тилидан учирмади. Ўзини босиб олиб, вазминлик билан сўради:\n-Золийхон, сенга нима бўлди?\n-Раҳмат, Керим, сенинг паноҳингда менга нима ҳам бўлиши мумкин?\n-Мен соғлиғингни сўраяпман?-у шундай деб қизнинг қоматига синовчан тикилди.-Назаримда тўлишиб қолганга ўхшаяпсан.\nҚиз қандайдир даҳшат тўфонининг шарпасини сезиб, ўнғайсизланди.\n-Керим, гапларингга тушунолмаяпман?\nБу гапдан кейин Керим ўзини тутолмади – портлади:\n-Сен ҳали ҳам номусли қизмисан? Ҳа... ҳомиладор қиз!\nЗолийхон қалтираганича унинг қаршисида тиз чўкди:\n-Мени кечир, кеч...\nЗолийхон узрини охиригача айта олмади. Унинг сўзини Керимнинг қатъий ҳукми узди:\n-Йўқ!-деди у қаҳри қаттиқ одамнинг бераҳмлиги билан.-Ҳеч қачон!\nШундай деб чиқиб кетмоқчи эди, Золийхон ўзида кучли бир журъат топиб, сакраб турди-да, остонага ундан олдин етиб бориб, йўлини тўсди.\n-Сендан ўтиниб-ўтиниб илтимос қиламан. Узил-кесил ҳукм чиқармасдан олдин бир оғиз сўзимни эшит.\n-Яна қанақа сўзингни эшитай? Ҳозиргина ўзинг тан олдинг-ку? Бошқа гапга ўрин йўқ!\n-Керим, никоҳимиздан кейин мен сенга заррача бевафолик қилмадим.\n-Никоҳдан кейин дейсанми?-Керим шундай деб захарли илжайди:-Оиламиз катталари келишиб олишган ондан бошлаб сен меники эдинг!\n-Биламан... ўшандан кейин ҳам сенга хиёнат қилганим йўқ.\n-Лекин сен у аблах билан бирга қочдинг-ку?\nЗолийхон бу ҳақиқатни рад этишга ожиз эди. У бош эгиб, жимиб қолди. Бундан фойдаланган Керим гапини давом этди:\n-Энди мен сенга қандай ишонишим мумкин? Эсингдами... йўл устида... гуноҳ иш қилмадиларингми, деб сўраганимда сен “гуноҳ иш қилмадик” девдинг?\n-Ҳа. шундай дегандим, эсимда. Лекин сен “ўша тунда бўлдими?” деб сўрагандинг.\n-Сен гапни чалғитма. Мен поклигингча қолдингми... қизмисан, деб сўраган эдим. Буни мен ўзим учун эмас, отам учун сўровдим. Сени севган, сенга ишонган одамни алдадинг. Муҳаббатимдан фойдаланиб, абрекдан бўлган болангни менинг номимга ўтказмоқчи эдинг. Худога беадад шукрлар бўлсинки, у менга етарли сабр-тоқат бериб, сенга яқинлашишимдан ўзи асраб турди. Энди орамизда ҳеч нарса йўқ. Менинг муҳаббатим бугун ўлди. Ҳа, худди Урусхонинг сингари ўлди. Энди йўлимдан қоч!\nУ яна ёлвормоқчи, тушунтирмоқчи эди, бироқ бунинг фойдасиз уриниш эканини сезиб, ўзини четга олди.\nЗолийхон ҳали ҳаёт бўлса-да, юзига ўликнинг ранги югурди. Ҳолсизланиб ўтирди. Вужудини гўё совуқ булут ўрай бошлаган бўлди. Кўзлари бир нуқтага маъносиз тикилиб қолди.\nХаёлига қадимдан қолиб келаётган одат ҳукми келди-ю, кўзлари даҳшатдан катта-катта очилиб, сапчиб туриб кетганини ўзи ҳам билмай қолди. Осетинларнинг бузуқларга нисбатан ҳукми ғоят даҳшатли эди: беномуснинг сочи кесилиб, кўкраклари чўғда куйдирилиб, сўнг ота-онасиникига жўнатиб юбориларди. Золийхон яқин атрофда шундай воқеа юз берганини эшитмаган. Чунки Осетияда узоқ йиллардан бери бунақа ҳол юз бермаганди. Эс-эс билади, унда ҳали қизалоқ эди, қўшни кампирлар ўчоқ олдида суҳбатлашиб ўтириб шундай одат мавжудлигини гапиришган эди. Ҳозир ўша суҳбатни эслаб, баданига муз югурди. Энди нима бўлади? Унга “бузуқ” деб ҳукм чиқаришадими? Кўкракларига чўғ босишадими?\nЙўқ. йўқ! Бунга йўл қўёлмайди. Бу шармандаликдан кўра ўзини дарёга ташлаб ўлгани минг марта афзал. Дарё унинг ўзини ҳам, гуноҳларини ҳам ютади. Бу дунё азобларидан қутулади. Аслида аллақачон шундай қилиши керак эди. Фақат Урусхонидан қолган ёдгорининг ўлимини истамаётганди... Энди у ҳам кўзига кўринмай қолди.\nУ бир қарорга келиб, уйдан чиқишга улгурмай остонасида қайнотаси кўринди. Керим хотинининг хонасидан чиқиши билан отасига бор гапни айтиб, Золийхонни шу оннинг ўзида ҳайдаб юборишни талаб қилган эди. Ўғлининг талабини эшитган Темир ҳукм чиқаришга шошилмади, яқинларини чақиртириб келди. Золийхоннинг хонасига аввал ўзи, орқасидан акалари Мшохт билан Мухтор, кейин амакиваччаси Урусмат кириб келдилар.\nКатталар хонага ҳеч бир мулозиматсиз ва салом-аликсиз кириб келдилар. Уларнинг изларидан Керим, Хотшош ва гўзал Алдиан ҳам кирдилар. Гап бошлаш ҳуқуқи Темирда эди:\n-Золийхон Туцат,-деди у вазмин ва мулойим гапиришга тиришиб,- сен менинг ўғлим Керим Тўтараевга ўз розилигинг билан хотин бўлган эдинг. Ўғлим эр сифатида сенга яқинлашмагани ҳолда ҳомиладор бўлиб қолганингни айтиб, айблаяпти. Уйингга қайтариб юборишимизни талаб қиляпти. Биз ҳаммасини аниқ билмагунимизча одатимизга биноан ҳукм чиқара олмаймиз.\n“Ҳаммаси аниқ: бузуқларга бериладиган жазо беришади менга”, деган фикр яшин сифатида миясига урилиб, товонигача зириллатиб юборди. Қайнотасининг гапини энди узоқ-узоқлардан эшитгандай бўлди:\n-Керим, аввал сен гапир.\nХанжари дастасини маҳкам ушлаб турган Керим ҳаяжонланиб, дарров гапира олмайди. Золийхон томонга қарашга ботинмайди.\n-Ҳа, отам тўғри гапирди,-деди у овози титраётганидан ўзи ҳам ҳижолат бўлиб. Томоқ қириб олиб, ҳаяжонини босган бўлди-да, қатъийроқ оҳангда давом этди:-Мен Золийхон Туцатни ота-онасиникига ҳайдаб юборишни талаб этаман. У менга ҳеч қачон хотин бўлган эмас. Ҳомиласи абрек Урусхондан. Улар йўл устида қўлга тушишганда менга “номус-орли қизман”, деган эди. Шунинг учун мен унинг “ўз акаси” билан қочганини кечирган эдим. Энди эса бузуқлиги учун ҳайдаб чиқаришни талаб қиламан. У мени алдади. У номус-орли осетин йигитнинг хотини бўлишга ҳеч қачон ҳақли бўлган эмас.\nТалаб ҳақли эди. Шундай бўлса ҳам Темир ҳукм чиқаришга шошилмади.\n-Золийхон Туцат, энди сен гапир: ўзингни оқлай оласанми?\nТемирнинг овозида қўрққулик бир хотиржамлик борлигини қиз пайқади.\nБутун ўй-хаёлини қамраб олган бўлажак ҳукм даҳшати бирон нима дейишга ҳам йўл бермайди. Шундай бўлса-да, сўнгги қувватини ишга солиб гапиришга чоғланди:\n-Никоҳдан кейин хиёнат қилмадим,-деди ғоят паст овозда. Тишлари зириллаб бошқа сўз айтолмади. Тўпланганлар учун унинг гапириши унчалик муҳим эмасди. Шунга қарамай Темир яна сўради:\n-Керим сенга эр бўлганмиди?\n-Йўқ...-деди у секингина.\nҚизнинг иқрорини ўзидан бошқа ҳеч ким эшитмаган бўлса-да, Темир акаларига бир қараб олиб, яна сўради:\n-Боланинг отаси кимлигини ўзинг айт!\n-Керимга тегишга ўзинг рози бўлганмидинг?\n-Ҳа... Урусхонга бўлган муҳаббатим туфайли хўп деганман.\n-Ҳа, мақсадим уни Тбау-уац-Иланинг жазосидан қутқариб қолиш эди. Урусхон акам бўлиб қолганидан кейин барибир унга теголмас эдим. Шунинг учун ихтиёримни отамга бердим.\n-Цагат Ламардонда қалин пулини келишаётганимизда сен ўз хоҳишинг билан розилик берганмидинг ё зўрлашган эдими?\n-Ҳеч ким зўрламаган.\n-Тўй куни абрекка ўз ихтиёринг билан эргашдингми?\n-Ҳа.... тўғриси... мен ундан қўрқдим. Кўзларида ғалати ўт бор эди.\n-Балки у сени қўрқитиб, қочишга мажбур қилгандир?\n-Йўқ бундай бўлмади.\n-Демак, сен бир йигитнинг қаллиғи бўла туриб, бошқа одам билан қочдингми?\nТемир бу иқрордан сўнг қариндошларига бир-бир қараб олди:\n-Оғаларим, бошқа гап сўрашнинг энди фойдаси йўққа ўхшайди. Айбини бўйнига оляпти, шунинг ўзи кифоя.\n-Қаердан келган бўлса, ўша ерга ҳайдаб юбор!-деди Урусмат ғазаб билан.\n-Ҳайдаб юбориш осон,-деди Темир.-Унга аввал бузуқлиги учун жазо беришимиз керакмикин?\nОрага бир зум сукут тушди.\nЗолийхон титрай бошлади.\n-Мана шу ҳукм адолатдан бўлади. Бошқа чора йўқ,-деди Мшохт, оппоқ соқолини силаб қўйиб.\n-Мулоҳазага ўрин йўқ,-деб акасини қувватлади Мухтор,-айбига иқрор бўлмаганда ҳам бошқа гап эди.\nТемир ҳукмга акаларидан оқ фотиҳа олгач, ханжарини қинига қўл юборди-да:\n-Қачон?-деб сўради улардан.\n-Ҳозир,-дейишди улар ҳукм ижроси вақтини аниқ белгилаб. Уларнинг фикрича ҳукм ижроси вақтини ортга суришдан маъно йўқ эди.\nТемир Золийхон сари бир қадам босди :\n-Золийхон Туцат! Биз – сен номусини булғаган авлоднинг катталари – сени бузуқликда айбли деб топдик. Сенга урф-одатимиз қоидаларига кўра жазо бергач, отангнинг уйига жўнатамиз. Керим!-шундай деб ўғлига ўгирилиб қаради:-Аёлларни олиб, уйдан чиқ. Ўзимиз чақиргунимизча томорқанинг четидаги олмазорда кутиб туринглар.\nКерим уйдан чиқиб кетиш учун баҳона топилганидан қувонди.\nМухтор Мшохт ва Урусмат билан маслаҳатлашиб олгач, хонтахта устидаги ёниб турган чироқни четга олиб қўйди.\n-Темир,-деди Мшохт,- сен Керимнинг отасисан. Ҳукмни ижро этиш сенинг бурчинг.\n-Биламан,-деди Темир келинига бир қараб олиб.\nБу онда Золийхон кишанланган каби қотиб турарди. У ҳовлига қочиб чиқишни, дарёга бориб ўзини сувга отишни истарди. У ўзида куч топиб, қочишга аҳд қилди. Сал қимирлаши билан Урусмат унинг ниятини сезиб қолиб эшикни маҳкам беркитиб қўйди.\nИложсиз қолган Золийхон қайнотаси олида тиз чўкди.\n-Мени авф эт,-у худди худога илтижо қилаётгандай қўлларини баланд кўтарди:-Отамникига шундайлигимча ҳайдаб юборинглар. Агар шарт бўлса. майли сочимни қирқинглар, аммо кўкрагимни куйдирманглар, ўтинаман.\nУ тиз чўкканича қайнотаси томон юрди.\n-Мен бундан баттар жазога ҳам лойиқман. Лекин болага раҳм қилинглар. Ахир уни ким эмизади... раҳм қилинглар.\nЭркаклардаги раҳм туйғусидан кўра одат ҳукмига бўйсиниш ҳисси кучлироқ эди. Мухтор ташқарига чиқиб, ўчоқдаги оловда темирни қиздириб қайтгач, нолаю фиғонга аҳамият ҳам бермай ишга киришдилар. Золийхон типирчилаб қанчалик қаршилик кўрсатмасин, қанчалик ялинмасин, фойдаси бўлмади. Уни хонтахта устига ётқизганларида оёғи осилиб қолди. Урусмат уни тиззаларидан маҳкам босиб турди. Мшохт билан Мухтор қизнинг қўлларини ушлашди.\n-Бундай қилманглар,-деб ялинди титроқ исканжасидаги Золийхон.\nЗолийхон тоғларга ялинганида балки уларнинг раҳми келиб ёрилиб кетармиди. Лекин номуси таҳқирланган эркакларнинг тош қалби юмшамади. Темир ханжарини қинидан чиқариб, дамини текширди: ўткир! У чаққон бир ҳаракат билан Золийхоннинг сочларини кесиб ташлади-да, кўкрагини оча бошлади. Золийхон худди ноласини биров эшитиб, ёрдамга келадигандай бор овози билан дод солди. Кучига куч қўшилгандай бўлди. Эркаклар чангалидан чиқиш учун типирчилади. Ўнг қўлини Мшхотнинг чангалидан чиқариб олиб, ярми очилган кўкрагини панжаси билан тўсди.\n-Бола... бола... гўдакка раҳм қилинг!\nБечора қизнинг фиғони совуқ деворларга сингиб кетди. Мшхот қизнинг қўлини қайира бошлади. Темир акасига ёрдамлашди. Сўнг кўйлакни йиртиб, кўкракни батамом очди-да, қизитилган темирни унинг кўкрагига яқинлаштирди.\nБоғда, баргларини тўкиб яланғочланиб қолган олма дарахти остида аёллар туришибди. Улар ўзаро гаплашмай, ҳукм ижросини жимгина кутишади. Уларни ҳам қандайдир қўрқинчли куч қамраб олган. Барчаларининг вужудларида енгил титроқ бор.\nНиҳоят, кутилган он етди: одам вужудини ларзага соладиган фарёд эшитилди. Жимгина турган аёллар бир-бирларига қараб олдилар. Бир неча нафасдан сўнг аввалгисидан ҳам кучлироқ, юракни эзиб юборадиган даражадаги фарёд янгради.\nМшхот мис косада сув келтириб, Темирга узатди. У ранги ўликникидай бўзариб кетган қизнинг юзига сув сепди. Золийхон инграб, тўлғонди. Кейин ўкириб йиғлай бошлади. Мшхот билан Мухтор уни кўтариб, курсига ўтқизишди. Урусмат билан Темир жавонни титиб, тоза сочиқни топдилар-да, қизнинг куйган кўкрагини боғлаб қўйдилар.\nҲукм ижросидан кўнгли тўлган Темир гуноҳкорни Цагат Ламардонга шу оннинг ўзида жўнатиш учун арава тайёрлашни буюрди. Жувонни кузатиб борувчи одам одат бўйича уни эшиги остонасига ташлагач, ҳеч бир гап-сўзсиз изига қайтиши лозим эди.\nАрава тезда ҳозирланди. Алахсираётган Золийхонни суяб олиб чиқиб, аравага ўтқазишди. Куйлаклари ўралган бир тугун билан, йўлда егулик таом ҳам қўйишди.\n-Отанг қалин пулини қайтаргач, қолган буюмларингни оласан,-деди Темир. Алҳол Золийхон қолаётган буюмларини ўйлайдиган аҳволда эмасди. Бошига селдай ёпирилган азоб-уқубат уни бўлаётган гапларга, воқеаларга ҳиссиз қарайдиган қилиб қўйган эди.\nАрава Тўтараевлар хонадонидан узоқлашиб, қоронғулик бағрига сингиб, кўздан ғойиб бўлди.\nЗолийхон ўтирган арава тош йўлларда галдираб юриб, сувлари жўшиб-жўшиб оқаётган сойларни кечиб ўтиб, қоронғи довонларни, хатарли жар ёқаларини ортда қолдириб борарди. Золийхон қаерлардан ўтиб бораётганига аҳамият бермайди. Уйига қачон қай аҳволда етиб боришини ҳам билмайди. Унинг бошига тушган барча уқубатлар бир тугунга тўпланиб тўхтовсиз азоблайди. Руҳ азоби кўкрагидаги яра азобидан баттарроқ қийнайди.\nБу туннинг тонгги йўқдай эди гўё...\nКун ёришганда кузатувчи аравани тўхтатиб, отни чиқарди-да, ўтлоққа қўйиб юборди. Кейин Золийхонни нонуштага таклиф қилди. Золийхон унинг нима деяётганини англамади, мақсадини тушунмади. Лаблари нимадир деб шивирлади. Кузатувчи энгашиб, унинг узуқ-юлуқ гапларини аранг тушунди:\n-Сув беринглар... сув... юрагим ёняпти...\nКузатувчи атрофга аланглаб, баланд қоя бағридан жилдираб тушаётган сувни кўрди-ю, ўша томон шошилди. Папоғини сувга тўлдириб қайтди. Золийхон сувни ютоқиб-ютоқиб ичди. Бир неча марта қалқиб-қалқиб кетса ҳам сувдан бошини кўтармади. Чанқоғи бироз босилгач. Бошини кўтариб, кузатувчига ҳайрон боқиб қолди:\n-Менга раҳминг келдими? Сен одам эмасмисан? Улар ўзларини одам деб ҳисоблайдилар. Лекин уларда раҳм-шафқатдан заррача ҳам йўқ.-Шундай дегач, папоқдаги сувни охиригача симириб ичди-да, сўнг бошини эгди.\nКузатувчи ноқулай аҳволга тушиб унга тикилиб қолди. “Агар мен бу билан Цагат Ламардонда бирга бўлганимда эди... бу азобларга рўпара қилмас эдим”, деб ўйлади у.\nКичкина отда бўркига ўраниб ўтирган киши аравага яқинлашгач, бахти қаро аёлга ачиниб қараб қўйди. “Бу беморни шифо истаб Тбау-уац-Иланинг руҳонийларига олиб кетяпти шекилли”, деб ўйлаб нари кетди.\nПешинга яқин водий ортда қолиб, юқорига, Цагат Ламардонга олиб борувчи йўлга чиқдилар.\nЗаурнинг қўрғонига етиб келишгач, кузатувчи Золийхонни аравадан туширди. Тугунни олиб, унинг ёнига қўйди-ю, ҳайр-хўш ҳам демай, изига қайтди.\nТуцат қизи бир оз ҳаракатсиз тургач, дарвоза томон беҳолгина қадам қўйди. Эшикни очиб, остона ҳатлаши билан тугун қўлидан тушди. Тугунни кўтаришга унинг кучи ҳам, истаги ҳам йўқ эди. Унинг назарида бу тугунга Тўтараевлар унинг кўйлакларини эмас, номуссизлик йўлида топган гуноҳларини ўраб бериб юборган эдилар. Золийхон эшикни қия очиқ қолдирганича ичкари қараб юрди. Уйда кимса кўринмасди. Тўғри аёллар хонасига борди. Эшикни очди. Дераза ёнидаги юмшоқ курсида ўтирган қора либосдаги онасини кўрди. Унинг оппоқ сочлари деразадан ёпирилиб кираётган нур ёруғида кумушсимон товланади.\n-Она... онажоним!-деб ўртанди Золийхон.-Онажон!-шундай деб онасига яқинлашиб тиз чўкди-да, тиззасига бош қўйди. Золийҳон фақат шу ердагина раҳм-шафқат, меҳр-муҳаббат топа олишини биларди.\nКутилмаган ташрифдан гарангсиб қолган кампир қалтироқ қўллари билан унинг бошини силади:\n-Золийхон! Қизгинам...Сенга нима бўлди? Нега келдинг?\n-Она, раҳминг келсин менга, раҳминг келсин. Бу дунёдаги барча одамлар тошбағир бўлиб кетишибди. Заррача шафқат йўқ одамларда...\n-Золийхон, муштипар онангга айт: нима бўлди?\nОжиза қизининг аҳволини кўрмайди. Қизининг кўзларидаги дардли нурни, иситмадан ёнаётган бетларини, хушқоматига кўрк бериб турувчи сочнинг кесиб ташланганини, куйдирилган кўкраклари устидан танғиб боғланган сочиқни кўра олганида, худога нола қилиб: “бу фожиага гувоҳ қилганингдан кўра мени кўр қилиб қўйганинг яхши эди!”деб нолалар қилиши аниқ эди.\n-Она, Темир Тўтараев мени лаънат ва шармандалик тамғаси билан ҳайдаб юборди. Чунки... чунки... қорнимда Урусхоннинг боласи бор... Керим аввал бошдан шубҳаланган экан. Эр бўлиб менга бирон марта ҳам яқинлашмади.\n-Шубҳаси бор экан, нега сенга уйланибди?\n-Мен ундан яширган эдим... ҳеч ким тегинмаган номусли қизман, девдим. У аста секин менинг севиб қолишимга умид қилган эди. Агар гумон билан мени пойламаганида унинг хоҳлагани бўларди.\n-Даҳшат! Қандайин даҳшат-а!-деб пичирлади ожиза.-Кейин нима бўлди, айтавер, қизим.\n-Қайнонам тўлишиб қолганимни сезиб, ҳомиладорлигимни ўғлига айтган бўлса керак. Кеча оқшомда хонамга ғазаб билан кириб келди. Мени сўроқ қилди. Мен тўғрисини айтдим.\n-Қолганини сен сўрама, мен айтмай қўя қолай... Йўқ, айтаман, сенга айтмасам ким дардимга шерик бўларди? Кейин... қайнотам акалари билан кириб... одат ҳукмига кўра мени бузуқ хотинларга раво кўриладиган жазо билан жазолашди!-Золийхон шундай деб ўкраб йиғлаб юборди Ожиза ўтирган еридан сапчиб туриб кетди:\n-Нима дединг?! “Одат ҳукмига кўра” дедингми? Ҳали улар сочингни қирқиб, кўкрагингни куйдиришдими?\n-О, даҳшат, қандай даҳшат-а! Бечора қизгинам!-ожиза шундай нолалар билан йиғлаб, қизини бағрига босди.\n-Оҳ, онажон, мени бунчалар сиқма, кўкрагим оғрияпти.\n-Кечир, мени қизим, унутибман. Бу ишни... кеча қилишдими?\n-Ҳа... кеча... буни ўша ёввойи чоллар қилишди. Кейин аравага солиб, ҳайдашди. Бўлди, она, энди бошқа нарса сўрама мендан. Бир пас ётай, ўзимни ёмон ҳис қиляпман.\nОжиза пайпасланиб юриб, қизини ўзининг ўрнига ётқизди. Золийхон онасидан табиб кампирни чақиртиришни илтимос қилди. Мўлжалида ой-куни ҳали яқинлашмаган, аммо белида уйғонган оғриқ уни ҳавотирга солаётганди.\nКампир хассасини дўқиллатиб, кўча томон юрди. Тамбининг уйига кириб, Салиматни дояникига жўнатди.\nҚайтаётганида дарвоза яқинида Заурга дуч келди. Заур ҳамиша уйда ўтирадиган, ташқарига қадам босмай қўйган хотинининг кўчада юрганини кўриб, ажабланганича тўхтади:\nУ эрини овозидан таниб, чўчибгина тўхтади. У эрининг бераҳмлигини биларди. Шу боис юраги ҳозир юз беражак момагулдирак даҳшатини сезди.\n-Тамбиникида эдим,-деди у айб устида ушланган гуноҳкор одамнинг овози билан.-Салиматни Уарзат кампирникига юбордим. Золийхон келди. Қизимиз қаттиқ бетоб, Заур.\n-Золийхон келди, дейсанми? Нега келади? Турмушга чиққанига ҳали бир йил бўлмади-ку?\n-Бир йил бўлмади... Лекин... сен уни кечир, Заур... уни... жўнатиб юборишибди.\nЗаур тўйдан бери ҳар кун, ҳар соат шундай даҳшатли воқеа юз беришини қўрқув билан кутаётган эди. Ҳар ибодатида Тбау-уац-Илага ёлвориб, шармандаликдан асрашини сўраётган эди. Илоҳи муножотини қабул қилмадими? У беихтиёр инграб юборди. Кейин бақириб юборганини ўзи ҳам сезмади:\n-Бир соатча олдин хизматкорлари олиб келиб ташлади.\n-Нима гуноҳ қилибди?-Шундай савол берди-ю, лаб тишлади. Қизининг нима гуноҳ қилганини бошқалар билмаса ҳам у билиши керак-ку? Хотини бу саволга жавоб бермади. У ўзига ўзи гапиргандай пичирлади:-Бу бутун авлодимизни шармандалик ботқоғига ботиради-ку?\n-Афсуски, улар ҳақ, Заур. Минг афсуски улар ҳақ... Золийхонимиз ҳомиладор.\n-Ҳомиладорлик гуноҳ эканми?\n-Ҳомиласи Керимдан эмас, Урусхондан экан. Керим эр бўлиб унга ҳатто яқинлашмабди. Гумонсираган экан, сир ошкор бўлибди.\n-Шундай дегин... У беномус шу аҳволда менинг остонамни босиб, уйимга кирдими?! Сен уни бағрингга олдингми? Дарҳол йўқот уни! Туцатнинг покиза хонадонини бузуқ қадами билан булғамасин! Ҳайдаб чиқар, деяпман, сенга!\n-Заур!-ожиза шундай деб ёлвориб, у томон қўлларини чўзди:-Раҳминг келсин, Заур! Улар қизимизни одат ҳукмига кўра бузуқ хотин сифатида жазолашган. Яраси битмаган, иситмаси баланд...\n-Ҳайда!-деди қатъий Заур.\n-Заур! Қирқ йилдан бери мен сенга итоатда яшадим. Сендан бирон нарсани сўрашга ҳеч маҳал журъат этмаганман. Бугун биринчи марта илтимос қиляпман: болам касалдан тургунича парваришлашимга ижозат бер. Сен унинг нақадар бахтсиз ҳолда эканини бир кўрсанг эдинг...\nЗаур унинг ноласини совуққонлик билан узди:\n-Йўқ! Мен уйимда куфронийнинг ҳароми боласи туғилишига йўл қўймайман!\n-Жим бўл, бошқа гапирма!\nЗаур шу гапи билан ҳукмнинг қатъий эканини билдириб, уйига кирмай орқасига қайтди. Кампир эридан шафқат кутиш ортиқчалигини, у қайтиб келгунича қизини уйдан чиқариб юборишга мажбур эканини англади. Англади-ю, чорасизлигидан эзилиб, дардини ичига ютди.\nИситма оташидаги Золийхон дам инграб, дам алахсираб ётибди. Ожиза “қизимнинг дардини менга бер”, деб илоҳига илтижо қилиб ўтирибди.\nНиҳоят Салимат Уарзат кампирни бошлаб келди. Кампир эрининг ҳукмини Салиматга айтиб, Тамбидан нажот кутаётганини билдирди. Салимат ўша заҳоти отасига учраб ижозат олди-да, акалари ва Қўрғок ёрдамида Золийхонни ўзининг хонасига олиб чиқиб ётқизди.\nТунда Золийхон ўлик ўғил туғди...\nБир неча кун мобайнида у ҳушсиз, алаҳсираб ётди. Унинг ҳаёти ҳам қил устида қолган эди. Ҳамма сукут сақлаб, унинг жон беришини кутарди. Беномуснинг ўлими бу авлоднинг айни муддаоси, гўё ўз ишини бажарган ажал туцатлар боши устидаги шармандалик булутини тарқатиб юборадигандай эди. Золийхоннинг ўлими – узоқ ойлар давом этган дардли ташвишларнинг қувончли якуни бўлиши кутиларди. Ўлим Золийхон учун ҳам нажот эди, нурсиз келажагидаги азоб-уқубатлардан қутқарарди. Аммо ёшлик кучи жўш урган қиз ўлимни енгиб чиқди. Ўзи истамаса-да, кундан-кун соғайиб бораверди.\nЯраси битиб, сал қувватга киргач, ўрнидан турди. Катта рўмолга ўралиб, ҳовлига чиқди. Уни кўрган Салимат ёнига келиб ўтирди. У амакиваччасига нимадир демоқчи бўлар, лекин гапини айтишга қийналиб, нуқул рўмолчасини бураб ўйнарди. Золийхон унинг гапи борлигини сезди.\n-Салимат, ўзингни қийнама, гапингни айтавер. Мен ҳар қанақа даҳшатли гапни эшитишга ҳам тайёрман.\n-Золийхон, гапим даҳшатли эмас, лекин... биласанми, мен сени жудаям яхши кўраман. Сенга жуда-жуда раҳмим келади. Эсизгина... Сени сираям ранжитгим йўқ...\nЗолийхон мақсадини айтолмай қийналаётган қизнинг гапини бўлди:\n-Салимат, тортинмай айтавер.\n-Биласанми... отам мен билан гаплашди...\nЗолийхон мақсадни англагандай бўлиб, ундан кўзини олди.\n-Отамнинг айтишича... Биласанку, отам Заурнинг меросхўри. Келажакда руҳоний ота бўлиб, Тбау-уац-Илага хизмат қилиши керак.\n-Шундай бўлиши аниқ. Кейин-чи?\n-Отам халқнинг фикри билан ҳисоблашишга мажбур. У сенинг хулқингни ҳимоя қилишни истаса ҳам, бундай қилолмайди.\n-Мақсадингни айта қолсангчи?\n-Хуллас, қисқа қилиб айтсам, уйимизда бошқа тура олмас эмишсан...\nЗолийхон бу гапни эшитиб, ўрнидан турди. Бошини ғурур билан тик тутди:\n-Отангни хотиржам қил. Уйингларда энди бир кеча ҳам ётмайман.\n-Золийхон, ўтинаман сендан, мендан ранжимагин, хўпми?\nЗолийхон жавоб бермади. Қимир этмай, қотиб тураверди.\nУ одамлар қалбидан раҳм-шафқат топа олмади. Энди қарори қатъий: бу ёруғ дунёда унга жой йўқ! У ўзини ўзи ўлдириши керак, бошқа чораси қолмаган! У бошқа дунёга кўчиши керак. Эҳтимол у дунёда жой топилар. “Балки-деб ўйлади у,-раҳм-шафқат эгасини ўша дунёда учратарман”.\nУ ҳамон ёнида ҳижолат чекиб турган Салиматга қаради:\n-Ҳозироқ кетаман, мен туфайли амакимнинг боши эгилишини истамайман, Фақат... сендан битта илтимосим бор. Урусхоннинг милтиғини олиб чиқиб бер. Қараб кўр, милтиқ отангнинг хонасида бўлса керак.\n-Милтиқни нима қиласан?\n-Нима қилишимни сўрама.\nСалимат Золийхонга ҳайрат билан тикилиб, шивирлади:\n-Бирон одамдан қасос олмоқчимисан?\n-Шундай бўлса-чи? Сенга нима? Сабабини суриштирмай, отанг келиб қолмасидан тезроқ милтиқни олиб чиқиб бер.\nСалимат гапни кўпайтирмай, Золийхоннинг амрига итоат этиб, уйига кириб кетди. Деворда осиғлиқ турган қуроллар орасида Урусхоннинг милтиғи борлигини у биларди. Қасос тўғрисида бекорга гап очмади. Урусхонни ўлдирган, Золийхонни барча балоларга гирифтор қилган Зурабнинг ким томонидан бўлса ҳам жазоланишини Салимат жуда-жуда истарди. Золийхон милтиқ сўраганида қасос они етиб келди, деб ўйлаб ҳатто қувонди. Чунки одат бўйича номус-ори учун қасос олишгина шараф эмас, қасоскорга кўмаклашиш ҳам олқишга сазовор ҳисобланарди. Шу қувонч ва ғурур билан милтиқни олиб чиқиб берди.\nЗолийхон милтиқни авайлаб ушлаб, аламли жилмайди.\n-Энди уйингга киравер, Салимат,-деди Золийхон унга меҳрибонлик билан.-Отангнинг хонасига кириб, милтиқни менинг ўзим олдим. Сен бундан бутунлай бехабарсан, тушундинг-а?\n“Маъқул” ишорасини қилган Салимат кетмоқчи бўлганида Золийхон уни тўхтатди:\n-Салимат, сендан яна битта илтимосим бор: мен учун онамга таъзим қилиб қўй. Уни охирги марта кириб кўришга қурбим етмайди. Онам ҳамиша менга меҳрибон эди. Мен онамдан розиман. Мен учун зорланиб сўра: онам берган оқ сути учун мендан рози бўлсин.\nБу видо онидан кўнгли ўксиган Салимат йиғламоқдан бери бўлиб, уйга кириб кетгач, Золийхон милтиқни ўпди. Бу милтиқни унинг ёри олиб юрарди, бунда Урусхон қўлларининг ҳарорати бор. Золийхон бу дунёни ташлаб кетишидан ғоят мамнун. Энди йўлида тўсиқлар йўқ – қалбида илк бор муҳаббат оловини ёққан севгилиси билан умрбод қовушади. Бу дунёга сиғмаган болажонини у дунёда бағрига боса олади. Золийхон у дунёда шундай бахтга эришажагига ишонади. Ота-бола уни интиқ кутишяпти. Золийхон бу дунёда ҳеч кимга керак эмас. Золийхон фақат ва фақат уларники. Улар бир бахтли оила бўлиб қовушадилар. Мана бу ўқлоғлик милтиқ ўша нурли ҳаёт калити, Золийхонга сеҳрли дарвозани очиб бергувчи саодат калити...\nҚарор қатъий, ортга йўл йўқ. Аммо режасини қаерда амалга оширсин экан?\n“Салимат қасос ҳақида гапирдими?-ўйлади у.-Кимдан қасос олишим керак? Зурабданми?”\nБоши устида тўпланаётган ўлим булути зулматида Зураб унга шунчалар пасткаш, шунчалар ҳақир кўринди-ки, оқибатда “у малъунга ўқ ҳам ҳайф, жазосини Тбау-уац-Ила берсин”, деган тўхтамга келди. Илоҳи номини эслаши билан хаёлини бир фикр чақмоқ каби ёритди:\n“Тбау-уац-Ила! Ҳа! Тбау тоғининг илоҳига мен сўнгги нафасимгача қаршилик билдираман. Мен ундан қўрқмайман! Мен унинг муқаддас ўрмонига кираман. Булоқ бошида мен Урусхонимни ёдга оламан. Муҳаббат изҳорларини ҳузурланиб эслайман. Кейин бу дунёни лаънатлаб, ташлаб кетаман. Агар осмону фалакда Тбау-уац-Иладан ҳам олийроқ бошқа худо бўлса, ҳаётнинг бу қадар жоҳиллиги ва аёвсизлигидан, Иланинг менга бунчалар уқубатларни раво кўрганидан шикоят қиламан. Мен Иладан энди нажот кутмайман. Ундан аълороқ адолатли ҳакам ҳузурига боришни истайман. Тўғри, мен гуноҳкорман. Эҳтимол, мени у дунёда кечиришар. Балки у дунёда аҳволимни тушуниб, мени ҳимоя қила оладиган шафқат эгасини учратарман...”\nУ аста-аста қадам босиб амакиси хонадонини тарк этди. Қор учқунлари унинг юзларига қўниб, гўё покламоқчи бўлади. Остона ҳатлаб чиққач, атрофга аланглади: зоғ ҳам кўринмади. Бирон одамга рўпара келиб қолишдан чўчиб, қадамини тезлатди – Найфат сари ошиқди. Ёзнинг неча тунида бу йўлдан хавотирланиб, қўрқиб юрган эди. У тунлар фарахбахш эди. Энди қўрқувсиз юриб боряпти. Ёз тунларида, ўрмон ёқасида севгилиси кутиб турарди. Энди ажал кутяпти. Қор унинг сўнгги йўлига оқ пояндоз тўшаяпти. Урусхон яшаётган оламга шу пояндозни босиб киради...\nКўзлари йўлда. Хаёли эса Урусхонда: ўша бўронли кеча... Қулоқлари остида мағрур йигитнинг маҳзун қўшиқлари янграй бошлади:\nОта-онам ўтди хору зор,\nМенинг ҳам ҳаётим кўп ғамгин.\nҚайғуларда бенаво ва хор,\nМен йўқотдим ҳаётим рангин.\nМен ўларман... лекин тепамда,\nКўз ёш тўкиб эзилмас иним.\nОсмон ўзи йиғлайди ғамда,\nЁмғир билан ювилар таним.\nСингиллар йўқ... инимга эса,\nБориб етмас пажмурда бу тан.\nДаҳшат, уни бўрилар еса,\nТалашиб оч қузғунлар билан!\nЗолийхон беихтиёр равишда бу қўшиқни хиргойи қила бошлади.\nАжабо! Қўшиқ сўзлари бу онда унинг бахтсиз тақдирига нақадар мос-а!\nКошки эди, гуноҳ сари бошлаб борган йўлларни энди поклай олса...\nЗолийхон довонга етиб келди. Қўлидаги милтиқ оғирлик қилса-да, уни маҳкам ушлаганича қийинчилик билан юқорига кўтарилди. Бу йўлдаги ҳар бир дарахт, ҳар бир бута унга таниш. Аммо ҳозир барчаси совуқ оқ либосга ўраляпти. Ҳаммаси ўлик уйқуда. Золийхон гуноҳ сари бораётганда, гуноҳни елкасига ортиб қайтаётганда гувоҳ бўлган япроқлар жонсиз ҳолда шохларидан узилиб тушиб, энди лойга беланиб ётибди. Золийхон ўша гувоҳларини босиб боряпти.\nУрусхон билан ётган, бўсаларидан маст бўлган, садоқат хусусида қасам ичишган булоқ бошидаги майсалар устини ҳам қор харир парда каби қоплаган. Ҳамма ёқ оппоқ. Гўё бу оламда заррача ғубор йўқдек...\nЗолийхон “сенга садоқатли бўламан”, деб қасам ичган эди. Садоқатини исботлайдиган вақт етди.\nУ ўтирди-ю, милтиқ тепкисини босди...\nСалимат ожиза кампирга бахти қаро қизнинг видо сўзлари, сўнгги узри ва илтижосини етказди. Кампирнинг ҳаяжон ва ҳайрат билан берган саволларига чўчибгина жавоб қайтарди. Отасининг номуссиз қизни уйдан чиқариб юбориш ҳақидаги буйруғини истиҳола билан айтди.\n-Отанг бунча бемеҳр бўлмаса! Касал одамни ҳам қишда уйдан ҳайдаб чиқарадими? Ахир ёлғиз ўзи қаёққа кетди?\n-Балки... кодатларникига кетгандир?\n-Кодатларникига? Эсинг жойидами? У ерда нима қилади? Сен бир балони билмасанг гап бошламайсан. Менга тўғрисини айт!\n-Мен бу ҳақда оғиз очмайман, деб қасам ичганман. Майли, сизга айтай, фақат бировга гапириб юрманг. Менимча Золийхон Зурабни ўлдирмоқчи. Ахир Урусхоннинг ўлими учун кимдир қасос олиши керак-ку? Ҳар ҳолда Урусхоннинг милтиғини бекорга олмади.\nКампирнинг талабига кўра Салимат кодатларникидан хабар олгани кетди. Ҳавотирини босолмай, пайпасланиб, ҳовлига чиқди. Шу онда қор босаётган водийни титратиб ўқ овози янгради. Бу овоз муқаддас ўрмон томондан келиб, қояларга урилиб акс-садо берди.\n-Бу нимаси?-деб сўради ожиза ўзидан ўзи.\nХавотир чангалидаги юраги ярадор қуш каби потирлай бошлади.\nҲамма ердан ҳайдалган бахти қаро қиз...\nСевган ёрининг милтиғини олган...\nМуқаддас ўрмон томондан келган ўқ овози...\nСалиматдан эса ҳалигача дарак йўқ...\nКута-кута кампирнинг тоқати тоқ бўлди. Охири чидай олмай , бошида рўмоли йўқлигини ҳам унутиб, йўлга тушди. Ожиза муқаддас ўрмон йўлини яхши билади. Бир вақтлар бу йўллардан кўп юрган. Ҳар бир сўқмоқ, ҳар бир бурилиш унга таниш.\n“Бевош қиз... Урусхон билан учрашадиган ерга борган,-деб ўйлади кампир.-Бошқа жойни танламайди... Тезроқ ... тезроқ етиб боришим керак. Балки ҳали тирикдир...”\nОжиза сирғанчиқ сўқмоқни хассаси билан пайпаслаб шошилади. Қор энди бўралаб ёғади. Кўзи соғ одам ҳам бир қадам наридаги нарсани кўра олмайди.\nКампир беҳос сирғаниб кетди. Бирон нарсани ушлаб қолиш умидида қўлларини ёйди-ю, мувозанатини сақлай олмай, нажот илинжида бир қичқирди-ю, жарга қулади.\nКодатларникидан қайтаётган Салимат бу қичқириқни эшитиб, овулдагиларни фожиадан огоҳ қилди.\nБир неча соат қидиришгач, Тамбининг ўғиллари жарлик тубидан боши пачоқланган кампирнинг мурдасини топишди.\nОвулда “кампирнинг мияси айниб, кўчага чиқиб кетган экан, адашиб йиқилибди”, деган овоза тарқалди.\nҲудди ҳеч қандай фожиа юз бермагандай хотиржам қор ёғади.\nҚор ўзининг оппоқ чойшаби билан тоғ ва довонларни ўраб чиқди.\nИссиқ уйларида ўтирган тоғликлар Золийхон қаерга йўқолди экан, деб қидириш у ёқда турсин, ўйлаб ҳам кўришмади.\nБу фожиадан фақат тулкиларгина хабар топганлар. Уларнинг ўрмондаги инларида катта-кичик суяклар сочилиб ётибди.\nЎқиганингиз мазкур қиссанинг таржимасини 1970 йил 17 октябр, шанба куни тонгги соат 6.10да якунига етказган эканман. Орадан ўттиз олти йил ўтиб, асарни яна қўлга олдим. Бир неча ой мобайнида қайта таҳрир қилиб, оққа кўчириш билан банд бўлдим. Аллоҳга шукрлар бўлсинким, Ўзининг мадади ила бу иш 2006 йилнинг 21 июн, чоршанбасида ниҳоясига етказилиб, сиз азизларнинг ҳукмингизга ҳавола этишга қарор қилинди.\nЯна бир-икки сўз айтмоқликдан мақсад, таржима тарихидан сизларни огоҳ этишгина эмас.\nГап шундаки, мазкур асар ўттиз олти йил муқаддам каминага бошқача таъсир этган эди. Оққа кўчириш жараёнида Золийхон ва Урусхоннинг муҳаббати ва тақдирига бўлган муносабатим анча ўзгарди.\nСезиб турибман, асарни ўқиган ёшлар Золийхонга ачинишяпти.\nКексароқ одамларнинг эса фикри ўзгачароқ.\nАслида уларга ачиниш керакми? Буни ҳар бир ўқувчи ўзи ҳал қилиши лозим бўлса-да, фикрларингизни баҳсга чорлашни лозим топдик. Қайси бир асарда бош қаҳрамон баён якунида ўлим топар экан, ўқувчи унга ғоят ачинади. Баъзан ёзувчини бемеҳрликда айблайди ҳам. “Ўтган кунлар” романини ўқиганлар Кумуш жон берганда йиғлаган бўлсалар керак. Ҳатто Абдулла Қодирийнинг ўзлари ҳам бу сатрларни ёзганларида йиғлаган эканлар. Хўш, Золийхонга Кумушга ачинганимиздек ачинишимиз керакми?\nКумуш – ҳаё, садоқат, пок муҳаббат олиҳаси. Золийхон-чи?\nБеномуслик барча халқларда, барча динларда ғоят оғир гуноҳ саналади. Барча халқларда, барча динларда беномуслар қаттиқ жазоланадилар. Урусхон Тбау тоғининг Ила худосидан қўрқмади. Нега? Чунки бу худони одамларнинг ўзлари тўқиб чиқарганларини билади. Агар у чинакам Худони таниганида эҳтимол, гуноҳдан ўзини тийиб олган бўларди.\nСиз ачинаётган Золийхон иккита катта гуноҳ қилиб охиратини ҳам куйдирди. Номуссизлик кўчасига киргани бир гуноҳ бўлса, ўзининг жонига қасд қилгани янада оғирроқ гуноҳдир. Барча халқларда, барча динларда одамнинг ўзини ўзи ўлдириши кечирилмас гуноҳ саналади.\nБизнинг бу мулоҳазаларимизни инкор этмай, севишганларнинг тақдирини яна бир қайта ўйлаб кўрарсиз. Халқимизнинг бир мақоли уларнинг ҳатти-ҳаракатларини баҳолашда қўл келиши мумкин: “Билмайин босдим тиканни, тортадирман жабрини, билсам эрдим, босмас эрдим, тортмас эрдим ул тиканни жабрини”.\nЭҳтимол, ораларингизда бировга кўнгил қўйиб, севгилисига етолмай юрганлар ҳам бордир. Эҳтимол, улар севгани билан қовушишга йўл бермаётган ота-оналари ёки бошқа яқинларидан норозидирлар. Шундай бўлса ҳам шошилманг. Аввал севги билан ҳавасни фарқлаб олинг. Беномуслик кўчасига киришни хаёлингизга ҳам келтирманг. Никоҳсиз турмуш қуриш беномусликдир ва бу ҳаракат бу дунёда ҳам у дунёда ҳам жазоланади.\nДуо қилайлик: ё раббимиз Аллоҳ! Қиссада баён этилган Урусхон ва Золийхоннинг тақдирини бизнинг ёшларга бегона қил. Ёшларимизни ор-номусли бандаларингдан қил. Ҳаё, иффат, садоқат каби фазилатлар билан зийнатлантир. Ёшларимизга тотув оила саодатини бер. Омийн!\nТоҳир Малик таржимаси


ЎзА - Буюк келажагимиз бунёдкорлари\n21.01.2015 19:21 Болалар спорти\nБуюк келажагимиз бунёдкорлари\nПрезидентимиз Ислом Каримовнинг 2014 йилда мамлакатимизни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш якунлари ва 2015 йилга мўлжалланган иқтисодий дастурнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамасининг мажлисидаги маърузасида жисмоний тарбия ва спорт билан мунтазам шуғулланиш аҳолимиз, аввало, ёш авлодимиз соғлиғини мустаҳкамлашда муҳим ўрин тутишини инобатга олиб, бу соҳага алоҳида эътибор қаратилаётгани таъкидланди.\nЎсиб келаётган ёш авлодни ҳар томонлама соғлом ва баркамол инсонлар қилиб тарбиялашнинг муҳим воситаларидан бири сифатида спортни ривожлантириш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланди. Таълим тизимини тубдан ислоҳ қилиш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар жараёнида ёшлар ўртасида жисмоний тарбия ва спортни оммалаштириш, уларни ўзи қизиққан спорт турларига кенг жалб этиш, спорт мажмуаларида барча зарур шароитларни яратишга қаратилаётган юксак эътибор ва ғамхўрлик ўз самараларини бераётир.\nДавлатимиз раҳбарининг 2002 йил 24 октябрдаги “Ўзбекистон Болалар спортини ривожлантириш жамғармасини тузиш тўғрисида”ги ва 2004 йил 29 августдаги “Ўзбекистон Болалар спортини ривожлантириш жамғармаси фаолиятини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармонлари соҳа ривожида муҳим дастуриламал бўлмоқда.\n2014 йилда Болалар спортини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан 18 намунавий спорт объекти ва 73 мактаб спорт зали барпо этилди, 24 объектда қарийб 100 миллиард сўмлик реконструкция ва капитал таъмирлаш ишлари амалга оширилди.\nХорижлик мутахассислар, мураббийлар, спортчиларнинг мамлакатимизда спортни ривожлантириш борасида амалга оширилаётган ишлар, спортчиларимизнинг маҳоратию салоҳияти ҳақидаги фикрлари эътиборга сазовор.\nЎтган йили Тошкентда спорт гимнастикаси бўйича ўсмирлар ва қизлар ўртасида ўтказилган Осиё чемпионати давомида Хитой терма жамоаси менежери Ксиао Лонг Чен мазкур мусобақа ҳақида қуйидаги фикрларни билдирган эди: “Ўзбекистонда спортчилар учун барча шароит яратилгани таҳсинга лойиқ. Мусобақалар бўлиб ўтган спорт мактаби мисолида ҳам юртингизда гимнастика ривожига нечоғлик юксак эътибор қаратилаётганини кўриш мумкин. Кўплаб чемпионатларда қатнашганмиз, шу боис айта оламанки, Тошкентдаги қитъа чемпионатида мусобақани ташкил этишнинг барча жиҳатларига алоҳида эътибор билан ёндашилгани яққол намоён бўлди”.\nУшбу нуфузли мусобақада қатнашган ҳиндистонлик спортчи Адхижит Кумар: “Бу чемпионатда Осиёдаги энг маҳоратли гимнастикачилар курашмоқда. Айниқса, ўзбекистонлик спортчилар орасида иқтидорли йигит ва қизлар кўп экан. Улар билан беллашиш осон бўлмаса керак”, деган эди.\nДарҳақиқат, мамлакатимиз сўнгги йилларда юксак спорт салоҳиятига эга давлат сифатида бутун дунёга танилмоқда. Халқаро спорт ташкилотлари ҳар қандай нуфузли мусобақа юртимизда юқори савияда ўтказилишига ишонч билдирмоқда.\n2014 йилда мамлакатимизда бадиий ва спорт гимнастикаси, таэквондо, эркин, юнон-рум ва аёллар кураши, дзюдо, теннис каби олимпиадага кирган ўнга яқин спорт турлари бўйича жаҳон ва Осиё чемпионатлари, жаҳон кубоги мусобақалари юқори савияда ўтказилди.\nХалқаро миқёсда спортчиларимизга тан берилмоқда, уларнинг ютуқлари сирини ўрганишга ҳаракат қилинмоқда. Давлатимиз номи, мадҳияси баралла янграб, байроғимиз баланд ҳилпираганда беихтиёр олқишланмоқда.\nАгар мамлакатимиз мустақилликка эришмаганида фарзандларимиз учун спорт соҳасида яратилаётган бундай катта имкониятлар, эришилаётган ютуқлар ҳақида тасаввур қилиш мумкинмиди?!\n– Болалигимизда футболга иштиёқимиз баланд эди. Чунки бизнинг шароитимизда футбол, кураш ё шунга ўхшаган спорт зали, жиҳозлар унча талаб қилинмайдиган бир-иккита спорт тури билан шуғулланиш мумкин эди. Бошқасига на имконият, на шароит бор эди, – дейди чимбойлик Арслонбой Бердимуродов. – Қишлоқдошлар билан уй юмушларидан ортган вақтимизни чоғроқ “футбол майдони”да ўтказардик. Ўша пайтлар чекка қишлоқнинг боласи қайси спорт турига қизиқишию иқтидори бор-йўқлиги билан ҳеч ким қизиқмас, ҳатто ўзимизнинг хаёлимизга ҳам келмаганди.\nБу сўзлар бугунги ёшлар учун балки эртакдек туюлар, лекин бу ўша даврда болалиги меҳнатда ўтган минглаб қишлоқ ёшларининг аччиқ қисмати эди. Нафақат қишлоқ, балки шаҳарларда ҳам тузукроқ шароит бўлмагани боис ота-оналар фарзандларининг спорт билан шуғулланишини ортиқча иш, деб билишарди.\nБугунги манзара кишининг ҳавасини уйғотади. Юртимизнинг барча ҳудудида кўркам, замонавий таълим ва спорт масканлари барпо этилмоқда. Уларда ёшлар учун яратилган имкониятлар, ота-оналарнинг ўғил-қизларини спорт секцияларига етаклаб бораётгани кўзни қувонтиради, бу ерда тарбияланаётган ёшларнинг иштиёқию ғайрати кишини ҳайратга солади.\nАйни пайтда Ўзбекистонда икки миллионга яқин ўғил-қиз спортнинг ўттиздан зиёд тури билан мунтазам шуғулланмоқда. Мамлакатимиздаги умумтаълим мактабларининг деярли барчаси янгидан қурилган ва реконструкция қилинган спорт залларига эга. Коллеж ва лицейлар замонавий жиҳозланган спорт заллари билан тўлиқ таъминланган. Ўқув муассасаларидаги жисмоний тарбия дарслари белгиланган жадвал ва меъёрлар асосида ўтказилмоқда. Болалар дарсдан ташқари бўш вақтини асосан спорт мажмуалари, сув ҳавзалари, гимнастика марказларида ўтказмоқда.\nЮртимиз спортчилари кўплаб спорт турлари бўйича ўтказилаётган жаҳон ва қитъа чемпионатларида Ватанимиз шарафини муносиб ҳимоя қилиб, юксак натижаларга эришмоқда.\nМухтасар айтганда, мамлакатимизда спортни ривожлантиришга қаратилаётган доимий эътибор замирида ҳар томонлама соғлом ва баркамол авлодни тарбиялаш мақсади мужассамдир. Бугун спортга меҳр қўйиб, соғлом камол топаётган ўғил-қизлар эртага аҳил, мустаҳкам оила қуради, соғлом зурриётни вояга етказади. Бинобарин, соғлом болалар давлатимиз ва халқимизнинг энг катта бойлиги, буюк келажагимиз бунёдкорларидир.


Чеферин: «Пересга унга бўйсунадиган УЕФА президенти керак»\nФлорентино ПересУЕФААлександр Чеферин\nУЕФА президенти Александр Чеферин «Реал» президенти Флорентино Переснинг танқидига жавоб қайтарди.\nЭслатиб ўтамиз, Перес «Ювентус» президенти Андреа Аньеллини иккиюзламачиликда айблагани учун Чеферинни қоралаганди.\n«Перес менга ўхшаган президентни ёқтирмайди? Бу лавозимимда қолиш истагимни кучайтиради.\nПересга унга бўйсунадиган ва хоҳлаган ишини қилишга имкон берадиган президент керак. Мен эса Европа ва жаҳон футболига фойда келтириш учун ҳаракат қиламан», — дея Чефериннинг сўзларини келтиради RMC Sport.


10:43 / 06.07.2020 | Munisa | 1022\nАссалому алайкум! Мен диний илмлардан ташқари, дунёвий илмларни ҳам ўрганаман. Чет тилларини ўрганаман. Ҳадисларда ўқигандим, илмнинг савоби ва афзалликлари тўғрисида. Мен олаётган дунёвий илмларим учун Аллоҳдан ажр кутсам бўладими? Ёки бу фақат дунёвий илмлардами? Очиғи жуда кўп вахтимни сарфлайман дунёвий билимлар учун. Албатта, ўзига яраша қийинчиликлари бор. Сабрли бўлиш жоиз экан. Шу қийинчиликларига сабр қилиб, Аллоҳдан ажрлар кутаман. Шу тўғрими? Албатта, яхши ният қилганман.\n– Ва алайкум ассалом! Сиз инсониятга, хусусан мусулмонларга икки дунёсига фойда берадиган илмни ўрганишингиз, бу борада ниятни туғрилаб олишингиз айни савоб ва ибодат ҳисобланади. Дунёвий илмларни чўққисига чиқиш ҳам охир оқибат Аллоҳнинг маърифатига олиб боради. Дунёни ва ҳолатни теран англашга чақиради. Иқтисодда сармоя ва ресурсни тақсимлаш деган муҳим боб бор. Инсоннинг сармоя ва ресурси умри ва унинг истеъдоди бўлади. шуни тўғри тақсимласангиз дунёда ҳам муваффақиятга эришасиз охиратда ҳам нажот топасиз. Баъзи бир одамлар жуда кўп китоб ўқишни ёқтиришади. Бу яхши ҳислат, аммо ўша китоб ўқишда дини ёки дунёсига фойда келтирадиганлари бор, китоб ўқишга чанқоқлик, очлик деган нарсани қондириш учун ҳам китоб ўқиш бор. Унда одамлар дунё ва охиратига фойдаси бўлмаган фантастик, хаёлий ишқ муҳаббатга тегишли китобларга вақт сарфлашади. Албатта улар ҳам маълум даража фойдаси бор, лекин уларнинг фойдаси Аллоҳ таолонинг Қуръонда зикр қилган\nСендан хамр ва қимор ҳақида сўрарлар. Сен: «Иккисида катта гуноҳ ва кишилар учун манфаат бор ва гуноҳлари нафларидан каттадир», – деб айт.(Бақара сураси 219-оят)\nоятидаги “кишилар учун манфаат бор ва гуноҳлари нафларидан каттадир” мисолига ўхшайди. Валлоҳу аълам!


Шон-шараф хиёбонида ўз исми абадийлаштирилишини рад этган Голливуд юлдузлари (фото) - Daryo\n20:58, 19.04.2021 23678\nКўпгина юлдузлар Голливуд булварида уларнинг номлари абадийлаштирилишини орзу қилади. Чунки бу муваффақият ва машҳурликнинг кўрсаткичидир. Бироқ шундай таниқли юлдузлар ҳам борки, улар нафақат юлдуз ҳақида орзу қилмайди, балки ундан ҳатто бош ҳам тортишган.\nМашҳур актёр Голливуднинг шон-шараф хиёбонида тинч ва юлдузсиз яшашга қарор қилган. Гап шундаки, Ал Пачино қўмита томонидан қўйилган шартларни ёқтирмаган. Унинг юлдузлар номинацияси маросимида ўтказиладиган тадбирлар учун кўп вақти йўқ эди. Бундан ташқари, ушбу муҳим воқеадан олдин бундай шарафга сазовор бўлишга қарор қилганда 50 минг доллар тўлов қилиши кераклиги маълум бўлган. Актёр пулни юлдуз учун берганидан кўра, уни ўзида сақлаш яхшироқ деб билган.\nМадоннанинг бу каби юлдузга икки марта номзодлиги қўйилган. Аммо хонанда ҳар сафар уни рад этган. Юлдуз нима учун исмининг абадийлаштирилишига рози бўлмаганини ошкор қилмаган. У шунчаки инсонлар ёдида бундай тарзда қолишни истамаслигини, унинг ижодини содиқ мухлислари эслаб, ҳурмат қилишини маълум қилган.\nҚўмита аъзолари Жоржнинг номзодини ҳам юлдуз учун қўйган эди, аммо у таклифни эътиборсиз қолдирган. Жорж ҳеч қачон бундай маросим учун бирор кунни белгиламаган. Кўриниб турибдики, актёр карьерасида бу каби юлдузга муҳтож эмас.\n2001 йилда «Оскар» мукофотига эга бўлган актрисага ташкилий қўмита унга шон-шараф хиёбонида юлдузча ўрнатишни таклиф қилди. Жулия рози бўлмади ва таклифни рад этди. 2019 йил яна унга таклиф бўлди. «Чиройли аёл» фильмидан кейин Робертснинг қаҳрамони булвардан жой олган.\nКлинт ҳақиқий Голливуд юлдузи, аммо ҳеч ким унинг исмини шон-шараф хиёбонидан топа олмайди. Бунга сабаб актёрнинг ўзи бош тортган. Қўмита ташкилотчиларининг сўзига кўра, Иствуд хоҳласа, исталган вақтда вазиятни тўғрилаши мумкин.\n1995 йилда Уитни Хюстон юқоридагидек таклифни эътиборсиз қолдирган. Кейинчалик унинг менежери қўшиқчининг номига одамларнинг қадам босишини истамаслигини тушунтирган. 2012 йилда хонанданинг вафотидан кейин қўмита аъзолари қариндошларига унинг номини асосий булварда абадийлаштиришни таклиф қилишган. Бироқ Хюстоннинг яқинлари у доимо ўзининг юлдузига қаршилик қилгани учун рози бўлмаган.\nБред Питт, Жулия Роберц ва машҳур фильмлардаги иштироки учун жуда кам пул олган бошқа юлдузлар (фото)\nГолливуднинг «Оскар» мукофотига лойиқ эканига қарамай, уни қўлга киритмаган юлдузлари (фото)\nСелена Гомес, Меган Маркл: кинони тарк этганидан кейин машҳурликка эришган юлдузлар\n08:08 Бугун 583\n07:54 Бугун 956\n07:38 Бугун 2933\n07:23 Бугун 5551\n14:35, 11.05.2021 80718\n21:03, 11.05.2021 73098\n22:34, 11.05.2021 71130\n11:11, 12.05.2021 54299


Уч сўм пул (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov]\n— Акалар, бари бир кассадан билет ололмайсизлар, - деди Шониёз, уларнинг ёнига бориб. – Қолмаган. Агар ҳозирги сеансга керак бўлса, мана, менда бор... Сизларга нечта билет керак?\n— Иккитаси етади, - деди уларнинг бири. – Сен қанчадан сотяпсан?\n— Йўқ, бўлмайди, - деди Шониёзнинг руҳи тушиб. – Бир йилдан кейин ҳам бир сўмга билет ололмайсизлар.\n— Бунинг учун сизлар қайғурмасаларингиз ҳам бўлади, - дея Шониёз терс ўгирилиб, бошқа харидор излади. Аммо гўё бир нарсасини ёўқотгандай, яна ўша йигитга ўгирилди. У ҳамон синовчан тикилиб турарди. Қандайдир, қарашлари бошқача. Худди Шониёзнинг туришига раҳми келаётгандай. «Бечора, кунинг билет сотишга қолипти-да», деяётгандай. Шониёз кўзларини олиб қочди. Аланглаб, ўзига ёмон тикилиб турган Баҳодирни кўрди.\nШониёзга ва унинг билет сотувчи шерикларига Шониёз бошчилик қилади. Баҳодирнинг танишлари кўп. Қўрқмайди. Ҳар сеансдан олдин кассисдан бир талай билетлар кўтариб чиқадиган ҳам ўша. Фойдани бўлишаётганда Баҳодир бир чисмини кассисга ажратади. «Уни хафа қилмаслик керак», дейди. Кассир билан келишади, шекилли-да. Баъзан якшанба кунлари сеанс учун сотиладиган билетларнинг салкам ҳаммаси Баҳодирнинг қўлида бўлади. Одатда бунақа кунлари кинотеатрга одам кўп келади. Албатта, яхши филмлар қўйиладию, Шониёз ва шерикларининг қўли қўлига тегмайди.\nПосбонлардан ҳам Баҳодир қўриқлайди. Доим эшикнинг олдида кўз-қулоқ бўлиб туради. Бир-иккита шу атрофда айланиб юрадиганлари бор. Улар билан Баҳодир апоқ-чапоқ . Кўпинча пулларни бўлишгандан кейин Баҳодир ўшалар билан чойхонага кетади. Бир марта билет сотаётганда Шониёзни икки киши ушлаб: «Мактаб ўқувчиси бўла туриб, шунақа йўл билан пул топишни ўрганяпсанми?» дея судрай бошлашди. Эшикнинг олдида билмаган кишидай воқеани кузатиб турган Баҳодир бирдан йўқ бўлиб қолдию, зум ўтмай ўша, посбон дўстларидан бирини бошлаб келди.\nШониёз гўё қаттиқ изтироб чекаётгандай, ерга қаради. Бу орада одамлар йиғила бошлашдию, посбон: «Юр, сен билан бошқа жойда гаплашамиз», деб анавилардан ажратиб олиб ҳайдаб кетдию Ўшанда Шониёз қайта билет сотмайман, деб ўзича қарор қилганди. Бўлмади. Яна сотяпти.\nБир марта улар билет сотадиган кинотеатрга яна бир бола келиб, бир ўзи билет сотадиган қилиқ чиқарди. У жуда чаққон, Шониёзга ўхшаганлар бир кишига сотганча, у уч-тўрт киши билан муомала қилишга улгурарди. Баҳодир ўша болани четга чиқариб: «яхшиликча кет, бизга халақит беряпсан», деди. У эса: «Ишингни қил, мен сенга текканим йўқ, сенлар ҳам менга тегмаларинг», деб яна билетини сотаверди. Шериклар биргалашиб дўппослашмоқчи эди, Баҳодир: «Индамасдан ишларингни давом эттираверинглар», деб сал ўтмай посбон дўстларидан бирини етаклаб келди...\nЎзи, Шониёзнинг бу гуруҳга қўшилиши қизиқ бўлган. Отаси университетда домлалик қилиб, студент қизлардан бирини севиб қолган, энди онаси билан ажрашмоқчи, лекин уч-тўрт ойдан бери тортишиб юрган кунлар эди. Ўшанда отаси доим уйга ўқрайиб келар, онасининг кўзлари мўлтиллаб қалтанглаб қоларди. Баъзан онаси ҳиқиллаб йиғлар, отаси бўғилиб бақирар «... тушунсангчи, сен ҳам одамсан, мен ҳам одамман! Ахир одамлардай яшашга ҳаққимиз борми, йўқми? Мен уни севаман! Тушунасанми шуни?! Севаман!! Сен билан шунча йил турмуш қурдик, энди яхшиликча ажрашайлик. Ахир тушунадиган хотинсан-ку, нега мени қийнайсан?», дерди. Онаси ўкириб йиғлар, отаси жаҳл билан чиқиб кетар, ҳафталаб уйга келмай қўяр, келса, жанжал қайтадан бошланарди. «Менга қара, - дерди отаси, - уйни сенга қолдираман, алимент тўлайман. Қизиқ одам экансан! Сенга яна нима керак? Сен ҳам менинг положениямга кириб кўр-да...» Кейин отаси келмай қўйди. Худди ўша пайтлари Шониёз кинотеатрдагилар билан танишди. Кўчаларида яшайдиган бир тенгдоши билан якшанба куни бирга йўлга чиқиб қолди. Шониёзнинг қўлида озроқ пули бор, кинога тушмоқчи эди. Тенгдоши Баҳодирнинг гуруҳида экан. Билет тополмай ҳайрон бўлиб турганидан Шониёзга ўз баҳосида битта билет берди. Кино тамом бўлгандан кейин Шониёз қайтиб келиб, кечгача дўстига ёрдам бериб, билет сотишди. Кейин дўсти уни Баҳодирга дучор қилди. Шу тахлит Шониёз ҳар якшанба куни кинотеатрга келадиган бўлди. Бунинг нимаси ёмон. Ахир пул керак-ку! Онасига ёрдам берса яхши эмасми? Онаси ҳозир нима қилишини билмай, ўз ёғига ўзи қоврилиб ётипти. Шониёз ҳеч бўлмаса ўз кунини ўзи кўради-ку. Якшанбаларнинг бирида Шониёз кассахонага отасининг ёшгина қизни етаклаб кирганини кўриб, қотиб қолди. Қиз гўзал эди. Агар студентлигини билмаганижа Шониёз уни тенгдошим деб ўйларди. Отаси қизни қўлтиқлаб олганча, касса тарафга борарди. Шониёз шунақа хафа бўлиб кетдики... Шунақанги хафа бўлиб кетдики,.. демак,.. онасига айтган, «кечикиб топган бахти»ни етаклаб келган. Ҳозир,.. ҳо..зи..ир... Ҳозир гаплашиб бир... Шониёз қандай қилиб уларнинг қаршисида пайдо бўлганини ўзи ҳам билмай қолди:\n— Шошманг, аввал пулини тўланг, - деди Шониёз қатъий, ҳатто дўқ аралаш. Кўзлари ўтдек ёниб, отасининг нигоҳига қадалар, ҳар замонда ёнидаги қизчага ҳам назар ташларкан, ичини бостириб келаётган хўрлик хуружини тўхтатиш учун нуқул чираниб бақиришга уринарди. Қани энди отаси хотинчасининг қўлини бўшатиб, «ўғлим», деса. Агар отаси шундай деса, Шониёз ҳам қўлидаги билетларни дуч келган томонга улоқтириб, томоғига тиқилиб турган йиғини баралла қўйиб юборар, отасининг бағрига отилган бўларди. Ахир иккита синглиси оталарини озмунча соғинганми? Шониёзнинг ўзи учун уйда отаси йўқлиги озмунча билиндими? Онаси озмунча азият чекдими? Ҳаммаси отаси туфайли.\nЙўқ, ҳозир олдида бошқа одам турарди. Бу аввалги отаси эмас. Бу одам ҳатто бир оғиз «ўғлим» дея олмайди. «Ўғлим» дейишга ёнидаги хотинчасидан ҳадиксирайди. Севги деганлари шунақа бўларкан-да!? Йўқ, ҳаммаси майли, айниқса, кичик синглисига қараб, Шониёзнинг юраги ўртаниб кетади. Ёшига номуносиб равишда ўйчан бўлиб қолган. Отасини жуда соғинади. Яна отиб-отиб ўйнатишини, эркалатишини истайди, аммо мурғак қалби билан энди отасининг бегоналигини сезади. Ўша мурғак қалби билан ўша одамни тилга олмаслик кераклигини ҳам яхши билади. Биладию... қийналади. Синглисига қараб, Шониёз чидолмай кетадию, уйдан қочиб чиқади. Шундай, қочиб чиққан кунларининг бирида кинотеатрга келиб қолди. Энди қаршисида отаси бақрайиб турипти. Ёнида шаҳлокўз хотини. Кулимсираб, нозланиб домла –ерига тикилади. Энди имтиҳонлардан бемалол ўтса керак. Пул кўп, тайин уй-жой бор, ўйнаб-кулиб, эркатой бўлиб юраверади...\nОтаси ҳамон бир нарса дейишга ожиз, карахт ҳолда бир даста ўн сўмликларни чиқарган эди, Шониёз орасидан иккитасини олдию, отасинининг қўлига иккита билет тутқазиб, четга ўгирилди... Беҳол бўлиб деворга суянди. Бағри бўшашиб, йиғлагиси келса-да, куч билан ўзини тўхтатиб турарди.\nБаҳодирнинг овозини эшитиб, Шониёз ҳушини йиғди. «Ҳали бор», деганча кассахонага ўн-ўн икки ёшлардаги қизчасини етаклаб кираётган кишининг орқасидан юрди.\n— Ака, сизга ҳозирга билет керакми? Кассадан тополмайсиз, овора бўлиб юрманг. Мана, иккита билетим қолди, олинг, икки сўмдан бераман...\nВазира билан бирга бир синфда ўқишади. Жуда яхши, мулойим қиз. Шониёз уни... яхши кўради. Қиз ҳам ўзи ҳақда яхши фикрда бўлишини истайди. Вазира туфайли кейинги вақтларда яхши ўқувчилар қаторидан жой олганди. Билади, Вазира ҳам уни... яхши кўради. Аммо,... энди... нима бўлади? Вазира ундан юз ўгирадими? Шундай яхши қиз-а? Йўқ. Шониёз бунга йўл қўя олмайди. Қўймайди! Шониёз киссаларидаги билетларни бир қўлига, пулларни бир қўлига тўплади. Ҳозир ҳаммасини Баҳодирга топширадию, кетади. Вассалом. Аммо... онаси-чи? Онаси отаси кетгандан бери ўзига келолмайди. Охири касалхонага тушиб қолди. Овқат емайди ҳисоб. Шунинг учун иштаҳа очадиган олмами, анорми олиб бормоқчи эди. – Шониёз Баҳодирга қаради. У бир дўсти билан гаплашяпти. Унга эътибор бермаяпти. Ҳеч бўлмаса уч сўмни яшириб қолса-чи? Ён-верига қаради, шерикларининг у билан иши йўқ. Ўзларидаги билетга харидор излаш билан банд. Шониёз кўзлари бежо бўлиб, пулдан уч сўмликни ажратиб олди. Пул тутган қўли қалтираётганини сезди. Кейин бутун вужуди қалтиради. Яна аланг-жаланг бўлди. Ҳозир пулни киссасига солади.- Вассалом! Аммо негадир қўли иродасига бўйсунмаяпти. Аввал пулни олгандан дарров киссасига солмоқчи эди. Аммо қўли жуда секин қимирлаяпти. Ҳеч киссасига яқин бормаяпти. Унга нима бўлди? Нимага бунча ҳаяжонланяпти? Пулни шериклари кўриб қолмаслиги учун ғижимлади. Бир илож қилиб пул тутган қўлини киссасига еткизди. Бир зумда терлаб кетдию Бироқ қўл киссасига киришни хоҳламас, қалтирарди. Шониёз бирдан ҳолсизланиб қолди. Нега ўзини қийнаяпти? Уч сўмга шунчалар зорми? Яхшиси ҳамма пулни топширади-ю, чиқади, кетади. У дадилланиб, қўлини кўтарди. Баҳодир томон бир-икки қадам ташлади, аммо у дўсти билан суҳбатлашиб, четга чиқиб кетди. Бу, менга халақит берма, муҳим бир иш билан бандман, дегани эди. Шониёз кутиб қолди.Ҳамма пулни беришга беради, аммо меҳнат қилди-ку! Мана, йигирма сўмлик билет сотди. Нега ўз ҳаққини олмаслиги керак? Агар ҳозир ҳамма пулни тутқизадиган бўлса, Баҳодир бир тийин ҳам бермайди. Шониёз қўлидаги пулга қаради. – Ғижимланган уч сўмлик жуда бошқача бўлиб ажралиб турарди. Шериклари қарамаяпти. Баҳодир узоқлашиб кетди. Айни қулай фурсат.\nШониёз уч сўмликни баттар ғижимлади. Шерикларининг кузатаётган-кузатмаётганини қараб, киссасига соламан, деб ўйлаганди, пул ерга тушиб кетди. Шониёз терга ботди. Фикрлари алғов-далғов бўлиб, мияси ғувилай бошлади. Бир ердаги пулга, бир шерикларига қаради. Керак эмас, ҳозир ҳаммасини йиғиштирадию, Баҳодирга топшириб жўнайди. Уч сўм пул учун ўзини шунчалар қийнаш шартми? – Шониёз пулни олиш учун эгилди. Шимининг почаси кўтарилиб, паёпоғи кўринди. Пайпоғига солсачи? Ахир бу ўғирликмас, ҳалол ишлаб топган пули! – Шониёз пулни пайпоғига тиқдию, тезлик билан ўрнидан турди. Турдию, вужуди қўрқувдан бўшашиб кетди. Сал нарида Баҳодир ишшайганча ўзига тикилиб турарди. Ҳозиргина дўсти билан гаплашаётганди, қачон етиб келиб улгурди экан? Баҳодирнинг кўзларидаги ғазабли табассум ифодаси, «давоми қандай бўларкан», дегандай Шониёзнинг ҳаракатларини кузатарди. Баҳодир уни кўрсаткич бармоғи билан ўзига томон имлади. Шониёз қимирламади. Йўқ, у қочмоқчи эмасди, қочиш хаёлига ҳам келмаганди, аммо Баҳодирнинг олдига боришга-да мажоли қолмаганди.\n— Дўстим, нега бунчалар қалтирайсан? – деди Баҳодир яна заҳарли ишшайиб, Шониёзнинг ёқасини тўғриларкан, - бу дейман, пул яширадиган одатлари ҳам бор экан-да,а? Илгари ҳам шунақа қилармидилар,.. ёки билмасдан,.. шайтон йўлдан оздириб, а?..\nШониёз Баҳодирдан ҳамма нарсани кутган, ҳозирги бир неча дақиқа давомида неча бор ўлиб-тирилган, аммо бунчалар осон қутуларман, деб сира хаёлига келтирмаганди. Кўзларига ишонмай, бурилганча, энди юраётганди, бир нарчага қаттиқ чалкашиб, юзтубан йиқилди. Нега бундай бўлганини тўла англаб етмай, тепасида ўзига ғолибона тикилиб турган Баҳодирни кўрди. Қаттиқ алам қилиб кетди: «Бунчалар калака қилганча бир-икки мушт туширса яхшироқ бўларди». Жисмонан Баҳодирга кучи етмаслигини ўйлаб, эзилди. Иложи борича Баҳодирнинг кўзига қарамасликка уриниб, ўрнидан турганча, йўлга тушди. У тобора жаҳл билан илдам кетиб бораркан, аввалига орқасидан шитоб билан келаётган қадам товушларини, кей ин ёнгинасидан Баҳодирнинг: «Шониёз! Тўхта!» деган таҳдидли буйруғини эшитди ва орқасига қарамай, қўлини ортига сермади. Шу аснода ўзи билмаган ҳолда Баҳодирнинг оғзи-бурни аралаш уриб юборди.\nШониёз йиқилди, аммо дарров ўрнидан турди-да, «ўзинг ахмоқсан!», деганча йўлида давом этди, аммо елкасидан тушган мушт уни яна ерга михлади. Ётган жойидан ўгирилиб Баҳодирга: «аблах экансан!», деди шивирлаб, бурнидан келаётган қонни билагига артаркан. Кейин бамайлихотир ўрнидан туриб, гўё ёнида ҳеч ким йўқдай, гўё ҳеч нарса бўлмагандай, Баҳодирга заррача эътибор бермай, йўлида давом этди. Сал ўтмай, энди билет сотмаслигини идрок этиб, кўнгли ёришди. Оғриқ ҳозиргина калтак еганини эслатса-да, тобора дили равшанлашиб борарди. Шониёз бозорга яқинлашганда онасига қуруқ боришини ўйлаб, иккилана бошлаганда... кимдир уни қучоқлаб олди:\n— Ий-э, жиян, бормисан?!\n— Омонмисизлар, жиян?! Тинчликми? Қайси куни қўшнимиз Раҳима холанинг ўғли бор-ку, Воҳид, шу ерда ўқийди, студент, ўша, синглингиз касалхонага тушиб қолди, деб хабар берди. Эшитдиму, эрталаб, Самарқанд қайдасан, дея йўлга чиқдим. Ҳозиргина бозордан олма-анор каби мева-чевалардан олиб, олдин касалхонага борсаммикан ё уйга, дея иккиланиб турувдим. Яхши бўлди...\n— Ҳа-а, ишқилиб... – Мамат тоғасининг қошлари чимирилиб, бўйнини ишқалади. – Мен бир вақтлар : «Қўй шунингди, барлосдаям йигитнинг уруғи қуриб кетмагандир», деганимда ўз билганидан қолмаганди. Акаси бўлиб менинг хабарим йўқ. Норхолнинг онасига ўхшаганлар бу гапни достон қилиб юрган эмиш... Бўпти, омончилик бўлсин. Шаҳар бўлмаса, берироқ, сизларни ўзимизнинг Барлосга кўчириб кетаман.\n56 Йигитликнинг кўчаси (ҳикоя) [Abulqosim Mamarasulov] 282