Саккизинчи бўлим(21-22 параграфлар). – Самарқанд – Ер юзининг сайқалидир…\n24/03/2012 02/01/2013 admin\n21. Ўзларини Ўзбекистон демократик мухолифати(ЎзДМ) атаб юрганлар ҳаракатида бирор кўзга ташланадиган воқеалар содир бўлмади.\nЯнги асрнинг иккинчи йили ҳам бошланганди. Аммо бизнинг кишиларимиз(мухолифат номини кўтариб юрганлар)да бирлашибми ёки бошқа бир шаклда бирон самарали сиёсий фаолият бошланганини билдирадиган уринишлар кўринмади ва кўринмасди. Бизнинг ҳикоямизда бир қанча марта сўзлангани сингари, ўтган замон ичида бирлашишга, биргалашиб ҳаракат қилишга уринишлар бир неча марта такрорланган бўлса-да, уларнинг барчаси натижасиз тугаганди. Шуни ҳам таъкидлаб қўйишим керакки, бугунгача(2009) ғурбатдаги ўзбекларни, яъни Ўзбекистон демократик мухолифати деб аталадиганларни бирлашиб, системали ва самарали ҳаракат қилишга уринишлар, чақириқлар асосан икки “буюгимиз”нинг аравани икки тарафга тортиши оқибатида натижасиз қолди. Уларнинг ҳар иккаласи бирлашишдан қўрқардилар, ҳатто ҳозир ҳам қўрқишади. Чунки бирлашиш учун анчагина яхши ёмон кишилар тўпланиши лозим бўлади. Барча воқеалар, қанчалаб айтилган ёлғонлар. туҳматлар, қанчалаб моддий аҳамиятга эга бўлган алдам-қалдамлар ўртага ташланиши мумкин бўлади. Демак, кўпгина ҳақиқатлар, кимнинг кимлиги ўртага чиқади. Ана ўша вақт эса, бизнинг “буюкларимиз”нинг иккаласи ёки улардан бири “лидер”(уларнинг ҳар иккаласини ҳам яқинлари раис дейишади) дейилган номдан ажралиб қолишлари жуда мумкин. Ҳатто айнан шундай ҳам бўлар. Уларнинг ҳаёти эса, ана ўша “раис” номидан ажралмас қолганди. Менинг бу жумлаларим учун алоҳида исбот келтиришга ҳожат йўқдир, деб ўйлайман. Чунки бизнинг бу “буюк”ларимизнинг хусусияти ва башараси бугун ҳаммага ойдинлашгандир. Бироқ оғайниларнинг ҳар бири (тўғрироғи ҳар биримиз) ўзича нималарнидир қилаётгандай, қилишга уринаётгандай, нималарнидир тузишга уринаётгандай кўринарди. Масалан, иғвохона деб ном олган бўлса-да, А. Пўлатовнинг қўл остида <бирлик.нет>, савияси эуда лозим бўлганида даражада бўлмаса-да, Эрк партиясининг ҳам бир интернет сайти ўзбекча хабарлар бериб туришаётгандилар. Мақолалар ёзиш, радиоларда чиқишлар қилиш каби фаолиятлар ҳам тўхтаб қолмаганди. Аммо ҳеч бири бир-бири билан боғланмасди ва аксинча боғланишдан қочишаётганга ўхшардилар.\nШундай қилиб, Ватанда ҳаётнинг яхшиланиши, сиёсий ва бошқа ислоҳотлар амалга оширилиши йўлида мен ҳам ўз имкониятларим даражасида нималарнидир бажаришга ҳаракат қилиб турдим ва нималарнидир бажарган ҳам бўлдим. Бирлашиб, системали ва самарали ҳаракат қилишга уриниш масаласида эса, ўша замонларда ЎзДМ)Ўзбекистон демократик мухолифати) номида юрганларнинг ичида сусткашларидан бўлмадим, десам мақтанган бўлмайди. Ана шулар ҳақида ва чет элларда юриб, ўзларини ЎзДМ атаганларнинг мен билган ва янги асрнинг иккинчи йилига тегишли фаолиятлари ҳақида қуйида ҳикоя давом қилади.\n2001 йилнинг бошларида <бирлик.нет> нинг меҳмонлар китобида изоҳ қолдирадиган бир ўқувчи пайдо бўлди. Унинг исми Наргиза эди. У ўз имаил адресини (агар у ҳақиқий бўлган бўлса) ҳам очиқ ва тўла ёзганди. Хотирамдан кўтарилмаган бўлса, Австралияда ўқияпман деб кўрсатганди. Мен унинг қолдирган изоҳини ўқиб, ҳар ҳолда бу қиз, кўнгли очиқ, “Эрк” ва “Бирлик” номида чиқадиган интернет саҳифаларда эълон қилинаётган маълумотларга ишонадиган, мусулмон бириси экан деб қабул қилдим. Чунки бу Наргиза қиз, ёзганларида Оллоҳнинг исмини анча дуруст, ўринли қўллаганди. Мен унинг қолдирган адресларига ишондим.. Хуллас, унга жавоб ёзса бўлади каби қарорга ҳам келдим. Чунки бизда сиёсатни тушунадиган ва унга қизиқадиган xотин-қизлар жуда оз эди. Ҳатто уларни йўқ, десак ҳам бўларди. Қизларимиздан бири чиқибди, уни бироз рағбатлантириш лозим деган тушунча пайдо бўлди менда. <бирлик.нет>-нинг меҳмонлар китобида (иғвохонада) эса, қиз исми билан изоҳ ёзадиганлар жуда оз эмасди. Аммо уларнинг кимлиги ва жинси ёзувларидан шундай кўриниб турарди. Унинг устига уларнинг ҳеч бири адрес қолдирмасдилар. Шунинг учун ўзбек хотин-қизларидан бўлиб, сиёсат билан қизиқадиган бўлишсалар, ҳатто улар ўша замонлар каримовчилар бўлса ҳам мен учун унча фарқ қилмасди. Иш қилиб, бизнинг хотин – қизларимиз ҳам фаоллироқ бўлиши мен учун энг муҳими эди. Шу сабаб мен Наргизага мактуб ёздим ва бизнинг ёзишмаларимиз анча вақт давом этди. Ёзишмаларимизда Ўзбекистоннинг бугуни ва келажаги, жумладан дин масалалари, айниқса Ислом динининг Ўзбекистондаги ўрни ва роли, оила масалалари, ҳатто кўп хотинлик ҳақида ҳам ёзишмаларимизда сўзлар бўлганди. Ҳатто мен Наргизанинг Пайғамбаримиз (сав) ҳаётларига тегишли бир қатор саволларига ҳам баҳоли қудрат жавоблар қайтаргандим. Бизнинг ёзишмаларимиз бир йиллар чамаси давом қилди. Бундан сўнгра Наргиза уфқдан йўқ бўлиб қолди. Билмадим нима бўлди? Ундан ҳеч қандай из қолмади. Имаилга жавоб бермай қўйди. Менимча, ўзини жуда муслима бир қиз этиб кўрсатган Наргиза ҳам аслида ҳақиқатан ўзбек қизи бўлмай, бу ҳам яна ёлғон, тўқилган, қиз исмини ҳам ниқоб қилиб олишдан уялмайдиган бир безбет бўлган бўлса керак. Мен унга ишониб, янглишгандим, шекилли. Аммо унга расмиясиз бирон бир сўз ёзмадим, албатта. Ҳар ҳолда Наргиза ҳақиқатан холис ўқувчи бўлмаган. Ҳатто у аёл киши ҳам бўлмаган бўлса керак. У, Наргиза аталмиш киши ҳам ўша ота-онаси атаган исмини очиқ ёза олмайдиган аянчлилардан бири бўлгандир деган шубҳадаман. Оллоҳга шукрки, айтганимде, мактубларимда мен учун жуда муҳим ҳисобланган сўзларни қўлламагандим. Сиёсий масалаларда ҳам эҳтиётли сўзлар қўллагандим. Дин ҳақида ҳам китоблардан ўқиганларимга асосланган фикрларни ёзгандим.\n1999 йилда Норвегияга келиб жойлашганим аниқлаганидан бошлаб бу йилнинг (2001) бошларида ҳам чет элларда ЎзДМ номидан унча-бунча қимирлаб турганларнинг деярли барчаси мен билан телефон ёки электрон почта орқали алоқада бўлиб туришдилар. Ҳатто А. Пўлатов ҳам менга телефон қилишни бошлади. А.Пўлатов билан алоқаларимиз 1995 йил Вашингтон учрашувимиздан сўнгра узилиб қолганди. Ҳозир вақтини унутдим, ҳар ҳолда 2000 йилда эди А.Пўлатов Америкадан менга икки кун кетма–кет қўнғироқ қилди. Ҳар икки кун ҳам телефонда асосан Пўлатов сўзлади. Мен уни тингладим. Мен, икки кунда сал кам тўрт саотлик телефон сўзлашувда фақат, “Абдураҳим, ўтган йиллар давомида сиз ҳам бирорта хатога йўл қўйдингизми? Келинг хатоларимизни тан олайлик. Ундан кейин бирор нарсалар ҳақида сўзлашсак бўлади,” дея олдим, холос. У менга бошқа сўзлашга ўрин қолдирмади. Охирий, сўзлашувимизнинг иккинчи куни унинг сўзларини охиригача тингламасдан телефонни ёпиб қўйдим. Айниқса шу нарсани алоҳида таъкидлаб ўтишим керакки, 1996 йилда газетачилик фаолиятимиз тўхтаб қолиши сабаби билан мен ва Муҳаммад Солиҳ орамизга тушган совуқлик бу замонга келиб анча ўнгланиб қолганди. Энди М.Солиҳ ҳам Норвегияга муҳожир ўлароқ келиб олганди. У менга тез-тез телефон қилиб ва ўзининг сиёсий фаолияти ва бошқа турмуший масалалар ҳақида маслаҳатлашиб турадиган бўлганди(А.Пўлатовнинг туҳматидаги каби мен М.Солиҳга телефон қилишим эмас, тамоман акси эди). Бу ҳолни ҳозир қайд қилиб қўйишимнинг яна бир сабаби бор. Чунки замоннинг кечиши давомида мен ва М.Солиҳ орамиздаги “яқин”лик такрор бузилади. Бунинг сабаблари ҳақида ҳикоямизнинг давомида сўз бўлади. Шунинг учун М.Солиҳ ва менинг орамиздаги иккинчи узилишнинг сабабини ўқувчилар яхшироқ тушунсинлар деган мақсадда унинг мен билан алоқасининг қанчалар зичлигини шу ердан бошлаб ўрни келганда хотирлаб ўтавераман.\nШундай қилиб,2001 йилнинг бошланғич кунларидаёқ менга бир қанча телефонлар бўлиб унинг бири М. Солиҳдан бўлди. Муҳтарм М.Солиҳ бу сафарги телефон хабарида пўлатовларнинг пасткашликлари, яъни уларнинг манфаатпараст, пулпарастликлари (пулпарастлик атамаси М. Солиҳга тегишли) ҳақида эшитган янгиликларни менга етказиб қўйишни истаган экан. Иккинчи аҳамиятли телефон Доктордан бўлиб, бу киши Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф(Тақсир)нинг Ватанга қайтганлиги ҳақида ишончли хабар топиб, ундан мени ҳам хабардор қилишни лозим кўрган экан. Докторнинг бу хабари мени анча хаёл суришга тушириб қўйди. Чунки унинг бу хабари мени икки хил вазиятга туширганди. Биринчидан, наҳотки Ўзбекистонда бирор ижобий ўзгариш бўлган бўлса, деб ўйласанг, бошқа тарафдан эса, Ўзбекистондаги ҳукм соҳибларига ҳеч қандай ишонч йўқлигидан, уларнинг инсофсиз, мафкурасизлигидан, ахлоқсизлигидан қайғуришни ҳам билмасдинг киши. Охирий, Оллоҳ Ўзи бандаларига инсоф берсин, Тақсирнинг Ватанга қайтиши хайрли бўлсин, деб қўйдим, ўзим ўзимга. Ўша куни бошқа дўстлардан бўлган телефон сўзлашувлар асосан шахсий ва оилавий характерда бўлгани учун улар ҳақида ёзиб ўтирмадим.\nБу вақтларга келиб,“Эрк” партиясининг Самарқанд вилоят ташкилотининг раиси Сулаймон Муродов (марҳум, раҳматли 2008 йилда вафот қилдилар) ҳам АҚШ сиёсий муҳожирлик мақомига эга бўлганди. Навбатдаги қўнғироқ Сулаймон Муродовдан бўлаётганди. Ҳар доим биз учун муҳокама қилинадиган энг муҳим ва долзарб масала мухолиф ҳаракатимизнинг бугунги аҳволи ва унинг тақдири ҳақида бўларди. Ҳозир ҳам С.Муродов билан ўша масалалар ҳақида бир мунча вақт телефонда сўз қилдик. Нималарнидир бошлашга ҳам келишдик. Бу сўзлашув битар-битмас Ослодан М.Солиҳ телефонга чиқди. У менга бу сафар бироз ачинарли воқеадан хабар берди. Унинг сўзига қараганда М.Солиҳнинг укаларига Ўзбекистонда ўта инсофсизларча азоб берилаётганди. Ҳа, Эй Оллоҳим! Ўзбекистон ёруғ дунёнинг жаҳаннамига айлантирилди, бу нимаси? Наҳотки биз бандаларинг шунчалар йўлдан оғдикми-а? Кишилар ноҳақ қамоқларга ташланса ва улар турли хил исканжа, азобларга дучор қилинсалар … Сиёсий масалаларга боғли бўлмаган бошқа бир қатор телефонлар ҳам бўлди, албатта. Уларнинг ичида Канада яшашаётган болаларимдан ва Норвегиянинг Олусунд шаҳаридан Доктордан бўлган қўнғироқлар эди.\nЙилнинг ўтган кунларида у хил, бу хил воқеалар содир бўлиб турди, албатта. Бу замонлар Туркиянинг Ўзбекистондаги буюк элчиси янгиланганди. Туркиянинг бу янги буюк Элчисининг баёнотини матбуот органлари эълон қилишди. Ўша баёнотга кўра, “Туркия бундан буён Ўзбекистон ҳукуматига мухолифатда бўлганларни Туркиянинг душманлари,” деб билармиш. Бу баёнот ўз вақти учун ўзига яраша жуда аҳамиятли воқеа эди. Яъни Туркия ҳукуматининг Ўзбекистонга ва у ердаги сиёсий вазиятга баҳоси мамлакатнинг Буюк вакили тарафидан очиқ ифодаланмоқда эди.\nТуркия ва Ўзбекистон муносабатлари ҳақида сўз кетаркан, Туркия ҳукумати ва унинг фуқаросининг Ўзбекистонга ва ўзбекларга муносабатларини алоҳида-алоҳида кўрсатиш тўғри бўлади деб ҳисоблайман. Ўша замоннинг (1991–2001) Туркия ҳукумати, ўзбекистонликлардан Ўзбекистон ҳукуматига мухолиф фикрда бўлишган кишиларга ва ташкилотларга ҳеч бир замон илқ муносабатда бўлмади. Шу маънода Туркиянинг бу янги Буюк элчиси тарафидан қилинган баёнотда янги бир сўз йўқ. Бироқ Туркия фуқароси, халқи, ватандошига келсак, бу ерда бутунлай бошқа кўринишга гувоҳ бўлганмиз. Туркияликлар, яъни Туркиянинг ватандоши (ўзларини турклар деб ҳисоблайдиганлари) Ўзбекистондан бу ер(Туркия)га келган кишиларни ўз қадрдон қардошлари (уларни отаюртдан келганлар деб) каби қабул қилишдилар. Бу ҳолни биз оилавий ҳис этганлардан ва яшаганлардан биримиз дейишга бурчлимиз. Менинг оилам болалар ва неваралар билан бирга 16 киши, оила ҳисобида 4 оила икки йилдан кўпроқ вақт Истанбулда яшадик. Бу муддат давомида биз ҳеч биримиз ҳеч бир жойда ишламадик, ишлай олмадик. Аммо туркиялик қардошларимиз ёрдамида кун кечирдик. Ўша замонларда биз каби яшаётганлар, бизнинг аҳволимизни бошидан кечираётганлар Туркияда фақатгина бизлар эмасдик. Бизга ўхшаш анчагина ўзбекистонлик оилалар Туркияда яшашардилар. Ўйламанки, уларнинг бирчасига турк қардошлар бизга кўрсатган яхшиликларни кўрсатишгандир.\nБиз, Истанбулда икки йилдан кўпроқ вақт яшаб қоларканмиз, ҳеч бир вақт ўзимизни мусофир каби, бошқа бир юртда яшаётган каби сезмадик. Бунинг учун туркиялик қардошларга ўзим номимдан ва бутун оила аъзоларим номидан чексиз миннатдорчилигимни ва ташаккурларимни билдираман. Туркияда яшаган замондан (1997–2000) буён ҳар доим биз туркияликлар ўрнида бўлсак, биз ҳим улар бизга кўрсатган яхшиликларни, саҳийликларни қила олармидик? каби ўй ва хаёлларда яшайман. Аммо такрор айтиш лозимки, Туркия ҳукумати бизга, яъни ўзбек демократик мухолифатига доим дўст бўлмаганлар кўзи билан қаради. Биз эса, руслар истилоси остида ўзбек-турк миллатчиси сифатида курашга чиққанлар эдик.\nОллоҳнинг қудрати билан рус босқинчиларидан мустақил бўлиб қолган Ўзбекистонни эса, Туркистоннинг қанчадан қанча олимларини, фозилларини, қаҳрамонларини “пантуркист” тамғаси билан босқинчиларга сотишган хоинлар бошқараётган эди. Бу ҳолларни Туркия ҳукуматида ўтирганлар ҳам жуда яхши билардилар. Шунга қарамасдан Туркия ҳукумати Туркистон ҳудудида босқинчи русларнинг қўл остида қанча азоб-уқубатлар билан етишган туркчиларга соҳиб чиқамади ёки соҳиб чиқа олмади.\nБу вақтларга келиб (2001 йилнинг бошлари) Эрон радиоси Машҳад шаҳридан Ўзбекистонга мўлжалланган ўзбек тилида радио эшиттириши ташкил қилинган эди. Машҳаддан ўзбекча эшиттириш олиб борувчилар ҳам кейинги замонларда менга телефон қилишиб, дунё воқеаларига муносабатларим ҳақида фикрлар сўрашадиган бўлишганди. Бу сафар эса, Машҳаддан қўнғироқ қилишиб, Туркия Буюк элчининг ҳалиги баёноти ҳақида мендан фикр сўрашдилар. Мен уларга ҳозиргина юқорида ёзганларим шаклида фикр билдирдим.\nМашҳадликлар мени Эронга зиёратга таклиф ҳам қилишаётгандилар. Мен уларнинг бу таклифларини қабул ҳам қилдим. Шу сабаб Эронга сафар қилишга ҳаракат қилиб кўрдим. Бунинг учун эса, Эронга сафар қилишни истаб ва бунга ижозат сўраб, Эроннинг Норвегиядаги элчихонасига мурожаат қилишим лозим бўлди. Қисқаси, Эрон элчихонаси менга виза бермади. Ўша Эронга бориш учун ҳаракат қилиб юрган кезларда калламда қуйидаги фикрлар айланиб қолди. Улар мана шундай эди: шу кунларда мустақил давлатлар ҳисобланаётган собиқ советларнинг Ўрта Осиё республикаларида (бир вақтлар Туркистон деб аталган юртларда) ҳокимият кимларнинг қўлида қолди, қолмоқда? Бизни бугунгидек аянчли аҳволга кетирган душман қандай ёвуз душман экан-а, деб ичимда куйинардим. Шу хаёллар билан бирга бугун-чи, бугун бизнинг душманимиз, Туркистоннинг душмани ким деган савол ўз-ўзидан хаёлимга келди. Чунки мен ақлим кириб, дунёни таний бошлаганимдан буён рус босқинчилар бешта ўлкани эмас, битта Туркистонни истило қилганликларини тушуниб етганман. Шунинг учун бир бутун уркистон ўлкасининг ҳозирлар бешта ном билан аталишини мен ҳеч қабул қила олмайман.\nХуллас, бугун (2009) мен мана буларни ёзишни лозим ҳисоблайман. Туркистоннинг душманлари кимлар? Менинг фикримча улар уч гуруҳдир. Уларнинг биринчи гуруҳи, Туркистоннинг тарихан маҳаллий нуфуси туркларнинг бирлигини истамайдиганлардир. Буларга энг аввал арманлар ва бугунги Арманистон деб аталувчи давлат киради. Шу билан бирга ҳозирги замон катта сиёсатини тебратувчилар ҳам Туркистоннинг ёки дунёда туркларнинг умумий бирлигини истамайдилар. Улар турклар бирлигидан жуда қўрқадилар.\nДушманимизнинг иккинчи гуруҳи, Туркистонда ягона Ҳақ дин Исломнинг ўз тарихий ўрнини эгаллашидан қўрқувчилардир. Бу гуруҳга энг аввал яҳудийлар ва сионистларнинг Исроил номли давлати киради. Бугунги дунё сиёсатини юргузаётганлар ҳам турклар бирлигидан қўрққанлари сингари Исломнинг тикланишидан ва Ислом дунёси бирлигидан, жумладан Туркистонда Исломнинг тўла ва мукаммал тикланишидан ҳам қўрқишадилар.\nУчинчи душманимиз эса, юқоридаги икки ёвуз душман ёрдамида ёки ўшаларнинг қўли билан Туркистонни қайта истило этишга умид қилмоқда. Бу душман ўта оч ва жоҳил, ёвузликда тенги йўқ империалист руслар ва аламзада рус давлатидир. Бу гуруҳга чинларни ҳам бемалол киритса бўлади.\nШундай қилиб, яна ҳикоямизга қайтсак, М. Солиҳ Ослодан телефон қилганди, алоқа яхши бўлмади ва оқибатда кун давомида у билан бир неча марта қайта-қайта телефонлашишга тўғри келди. М.Солиҳ Ватанда қолаётган болаларини у ердан чиқариш бўйича баъзи бир маслаҳатлар сўраш учун менга алоқага чиққанди. Бу масалада мен билан тажриба алмашиш нияти бор эди. Бундан ташқари бугунги қўнғироқлардан бири Ҳамид Исмоилдан (Лондон) бўлди. Ҳамид Исмоил(ўша 2001 йиллари ББС радиоси ўзбек шубаси мудири), бугун (2001йил 20-июн) бутун дунё қочоқлар куни ва бунинг устига Ўзбекистонда қама-қамалар янги кампанияси бошланганлиги муносабати билан бир суҳбат ўтказишни режалаштирган экан. Суҳбатда менинг қатнашимни лозим кўришибдилар. Ҳ.Исмоил Канадага менинг болаларим яшайдиган шаҳарга ҳам телефон қилиб, уларнинг бири билан ҳам суҳбат қилибди. Ундан бутун дунё қочоқлар кунига аталган эшиттиришларида муҳожирликдаги ҳаёт ҳақида фикр сўрабди.\nҲамид Исмоил мен билан суҳбатини савол жавоб шаклида ўтказди. Саволларнинг барчаси ўша кунларда Ўзбекистонда ўтказилаётган қамашлар ва ҳукумат томонидан фуқарони алоҳида эҳтиёткорликка чақириш ўтказилаётгани ҳақида бўлганди. Ҳатто мамлакатнинг ички ишлар вазири З.Алматовнинг шахсан ўзи Ўзбекистон бўйлаб кезиб, ўша мавҳум эҳтиёткорликка даъват билан шуғулланаётгани ҳақида савол-жавоблар бўлди.\nБергенга (Норвегия) қочоқ мақоми билан келганимда менга даставвал бир камп(келгиндилар ётоқхонаси)да вақтинчалик яшашга жой беришди. Ўша ётоқхонада менгача бу ерга келиб жойлашишган туркманистонли Ёвшон Аннагурбанов ва озорбойжонли Ёдгор Закария исмли кишилар оилалари билан сиёсий қочоқлар мақомида яшар эканлар. Ўша туркманистонли Ёвшонга Туркманистонда нашр қилинаётган газеталардан бирнечаси келтирилган экан. Улардан бир неча нусхасини қараб чиқиш ниятида мен ҳам олдим. Газеталар совет замонида нашр қилинганлари каби тўрт саҳифалик эдилар. Ўша газеталарнинг энг ажойиб кўриниши шундан иборат эдики, уларнинг биринчи уч саҳифаси Сафармурод Ниёзовнинг (ўша замонлар учун Туркманбошининг) расмлари билан тўлғазилганди. Саҳифаларнинг расмдан ортиб бўш қолган жойлари эса, катта-катта ҳарфлар билан ёзилган шиорларга ўхшаш сўзлар билан тўлғазилганди. У сўзлар ҳам Туркман бошининг “буюк” ютуқларига бағишланарди. Ўша газеталарни кўрган киши, кулишини ҳам, йиғлашини ҳам билмасди. Ўша газеталарни кузатган кишининг туркман деб аталадиган эллатга ичи ачимаслиги ҳам мумкин эмасди. Газеталарнинг рус тилида нашр қилинганлари ҳам бор эди. Мен туркманчадан русчани дурустроқ тушунганим учун русча матнларни ўқидим. У ерда Туркманбошини мадҳ этиш учун рус тилида бор бўлган сўзларнинг барчаси, балки улардан кўпроғи, яъни янгидан тузилган русчага ўхшаш қўшма сўз ва иборалар ҳам қўлланилганди. Газетадаги мақолаларнинг бирига “Сапармурад Туркманбашы – творец великой независимости,“ деб ном берилганди. Бу сарлавҳа мен учун энг кулги туюлди. Менимча, дунёнинг энг машҳур ҳажвиячиси ҳам бундай кулгили ибора топишга ожиз қолган бўларди. Яна ҳам қизиғи шундаки, рус тилида учрамайдиган бир жумла деймизми, қўшма от деймизми тузишган эдилар. Қаранг, “… великой независимости”, яъни “Великая независимость” дейишаяпти, менимча руслар бундай ибора ишлатмайдилар, ахир. Ўзбек тили ёки туркман тилида ҳам бундай ибора йўқдир. Масалан, ўзбеклар “Буюк мустақиллик,” демайдилар-ку, ахир. Менимча, мустақиллик сўзига ҳеч бир тилда “буюк”, “катта”, “яхши” ва бошқа шу каби сифатлар тиркалмайди.\nҲар кунгидек қўнғироқлар давом қилиб турди. Уларнинг бири Сулаймон Муродовнинг Америкадан қўнғироғи бўлди. У ўзининг қайноғаларидан бирини Ўзбекистондан чиқариши ҳақида мен билан маслаҳатлашишга бағишлаганди. Ҳатто унга менинг ёрдамим керак эди, яъни у мендан бу масалада аниқ ёрдам сўраётганди. Менинг ёрдамим нимадан иборат ва қандай шаклда бўлиши кераклигини бироз кейинроқ ёзаман. Ҳозир эса, С.Муродовдан эшитганларим таъсирида хаёлимдан кечганларни баён этишни лозим кўрдим. Биринчидан, унинг қайноғаси ҳозироқ қандайдир йўл билан Америкага келиб олганмиш. Аммо бугунги масала, уни қандай йўл билан Америкада қолдириш мумкинлиги ҳақида бўлаётганди. Менинг партиядош ва ғоядош, ҳамфикр дўстим С. Муродовга ўша қайноға бўлмиш эса, мен Ватандалигимда Самарқанд шаҳарида мансабдорлардан бири ҳисобланар эди. Биз эса, Ватаннинг мустақиллиги ва Ўзбекистонда бирор инсофли давлат системаси тузиш хусусида югуриб елган, жонимизни жабборга бериб юрган вақтлар эди. Бу ҳаракатларимиз учун биз, аввал совет ҳукумати, сўнгра Сулаймон дўстимнинг ҳозир Америкада қолдирилиши зарур бўлган қайноғаси ҳам ходими бўлган советлардан мерос қолган жонажон “мустақил” Ўзбекистон ҳукумати аталмиш безорилар тўдасидан кетма-кет тазйиқ, азобларга дучор бўлаётган эдик. Ана шундай бир вазиятда, улар – С. Муродовга ўша қайноға бўлмишлар, аввал советлар ҳукуматидан, ундан сўнгра Ўзбекистоннинг “янги” ҳукумати аталмиш безорилар тўдасидан садақалар олаётган бўлиб, бизларнинг уринишларимиз уларга телбалар иши бўлиб кўринарди. Улар ҳақиқатан очиқчасига бизни ўша замонлар тентаклар, ақлдан озганлар, телбалар деб аташардилар.\nОллоҳнинг қудратига қарангки, ўша замонларда советлардан ҳам, мустақилликнинг бошланғич йилларида Ўзбекистон “янги” ҳукумати аталмиш тўдадан ҳам яхшигина садақа олиб (яъни яхшигина мансаб курсиларида ўтиришга муносиб топилган) турган ва биз каби идеалистларни телбалар ҳисоблаганлардан бири, яъни менинг С.Муродов каби сафдош, ғоядошимнинг қайноғасими(укаси) ўша садақалардан кўра, Ўзбекистондан чиқиб кетишни дурустроқ ҳисоблайдиган бўлиб қолибди. Эй Оллоҳим, бизнинг барча мусибатимиз шундаки, бизда бирлик тушунчасининг йўқлигидир. Бизнинг кулфатимиз яна шундаки, биз ҳамиша бугунни, ҳозирни ўйладик ва фақат оёғимиз остини кўрдик ва бугун ҳам шундайлигимича қолиб турибмиз. Ҳатто оёғимиз остини ҳам аслида дурустроқ кўра олмаймиз. Агар биз советлар тугаётган бир замонда, унча-мунча ўзимизни зиёли сифат билганларимиз биргалашиб, оёғимизнинг остидан бироз нарироққа қарай олганимизда эди, балки бугунги кўргуликлар бўлмаган бўларди. Нима ҳам дейсиз, аҳволимиз, бору-будумиз шу, шулар эканмиз. Шу сабаб бугунги кунларни бошдан кечирмоқдамиз …\nШундай қилиб, С. Муродов дўстимнинг ўша қайнукасини Америкада қолдиришда менинг ёрдамимга келамиз. У нимадан иборат бўлиши керак эди? Менинг дўстим раҳматли С. Муродов мендан ўзининг қайнукасига қандай ёрдам берилишини истаётганди? Ўша замонда мазкур ёрдам ҳақида С. Муродов ва менинг ўртамизда бўлиб ўтган сўзларни бу ерда ёзиб ўтирсам ўқувчилар тўғри тушунмасликлари мумкин деб ўйлайман. Чунки ўша сўзлашмада қатнашган иккинчи тараф – С. Муродов бугун раҳматли, у бу дунёда йўқ. Бизнинг сўзлашмамиз дейманми, тортишмамиз дейманми, англашмамизми уларни бир четга қўйиб турсам-да; фақат ўша воқеанинг хулосасини айтсам, С. Муродовнинг ўша қайнукаси Америкада сиёсий қочоқ мақомига эга бўлди. Насиба экан, бир вақтлар бизни телба ҳисоблаган “ақлли”лардан бири, биз телбалар сингари мухолифат аъзоси сифатида “сиёсий” қочоқлик мақомига эга бўлди.\nКунлар ўтиб йилнинг (2001) охирига келиб, бизнинг мухолиф ҳаракатда ҳеч бир илгарига силжиш кўринмаса-да, бироқ дунёда анчагина шов-шувлар бошланиб кетди. Улардан биринчиси шу бўлдики, Афғонистонда (10.09.2001) Толиблар ҳукуматига мухолиф ҳаракатда бўлган тарафнинг машҳур қумондонларидан бири А. Масъудга суиқасд содир этилгани ва унинг ҳалок бўлгани ҳақида хабарлар тарқади. Бу воқеа фақатгина Афғонистон учун эмас, бутун дунё учун ҳам жуда муҳим бир кутилмаган воқеа эди. Бироқ бундан бир кун кейин содир бўлган ҳодиса ундан бир неча даража кўпроқ даҳшатли бўлди. Шунинг учун бу янги ўта даҳшатли ҳодиса қаршисида А. Масъуднинг жонига қилинган қасд, ҳеч нарсага арзимай қолди. Чунки А.Масъуднинг ўлимидан бир кун кейин (11.09.2001) XXIасрнинг энг буюк, энг жирканч, энг ваҳшиона воқеаси содир бўлганди. Бу кун Америка Қўшма Штатларининг марказий шаҳри Нью Йоркда ва мамлакатнинг пайтахти Вашингтонда бир неча мисли кўрилмаган улкан портлашлар содир этилганди. Аслида генерал Масъудга суиқасд ва 11-сентябр воқеаларини режалаштирган ва амалга оширганлар айни кишилар, айни террористлар эдилар, шекилли. Бу икки мудҳиш воқеа бир гуруҳ тарафидан қандайдир ёвузлик режасининг бошланғич амалиётлари эди деб билиш тўғриси бўлади. Бу воқеалардан сўнгра ўтган замон ҳақиқатан шундай эканлигини исбот ҳам қилди.\nШундай қилиб, 2001 йилнинг 11– сентябрида тарихга 11– сентябр номи билан киритилган ваҳшийлик-террористик акт, ўта ваҳший, йиртқич сифат террористлар тарафидан амалга оширилди. Яъни бу кун Нью Йорк шаҳри марказида жойлашган, буюк савдо маркази ҳисобланган иккита осмонўпар бинога йўловчи учоқларининг келиб урилиши натижаси ўлароқ, улар вайрон қилинди. Бинода ишлашаётган уч мингдан кўпроқ кишилар қурбон бўлдилар. Шу вақтнинг ўзида мамлакатнинг пайтахти Вашингтонга ҳам бир йўловчи учоғи келиб тушди дейилган хабар ҳам тарқатилди. Бу воқеалар ҳақиқатан мисли кўрилмаган даҳшатли воқеалар эди. Бу ҳодисанинг тафсилотлари бир аср давомида ёзиб тугатилмаса керак.\nБу воқеа ҳақида мен интернетдаги хабарларни ўқиб ўтириб, ўқиётганларимга ишона олмасдим. У ердаги ёзувларни кўриб бу нимаси, деб ҳайрон бўлардим. Американинг ўртасида шунақа портлаш бўлишига ўзимни ҳеч ишонтира олмасдим. Американинг ичида шундай бир ҳодисанинг бўлишига ва уни кимдир ташқаридан келиб содир этиши мумкинлигига қанча қилмайин ишона олмасдим. Буларни ҳеч тасаввуримга сиғдира олмасдим. Бироқ вақеа ҳақиқитан содир бўлганди. Иморатлар учоқлар билан уриб йиқитилганди, портлашлар содир бўлганди. Бу воқеага шундай ташқаридан қаролса, уни душман ҳужуми деб атаса бўларди.\nОхирий компютердан узоқлашиб, хаёлга долдим. Биринчи калламга келган фикр, “Бу агар террористик ҳужум бўлса, бундай иш ундай-бундай террористик гуруҳларнинг қўлидан келмайди,” каби бўлди. Шундай хаёллар билан банд бўлиб ўтирган маҳалда Канададан (11.09.2001, кечқурун) болаларим телефон қилишдилар. Телефонда ҳуқуқчи қизим Фароғатжон эди. У Америкадаги портлашлар ҳақида фикрларимни сўради. Унга ҳозиргина хаёлимдан кечиб турган фикрларни сўзладим: “Она қизим, билмай қолдим, нима дейишимни ҳам билолмайман. Бу мусулмонларнинг ишимикан-а? Йўқ, болам, бунга ишонгим келмайди. Борди-ю агар шундай бўлган бўлса, бу воқеалар Бин Лодинга бориб тақалади. Демак, бу ҳолда Бин Лодин бутун дунёни эгаллабди дейиш лозим бўлади. Йўқ, бундай бўлиши мумкин эмас. Бин Лодин деганларида бундай куч ва имконият борлигига мен ишонмайман. Менимча, бундай буюк ишларни америкаликлар ўзлари қилишлари мумкин. Ҳатто Қўшма Штатларнинг разветкаси аралашмасдан бундай катта амалиётни ҳеч ким амалга ошира олмайди. Биласан, уларда ҳам бу сафарги сайловларда кўп проблемалар бўлди. Ким билсин, бу воқеалар орқасида кимлар турибди ва нималар бор? Янада бўлса, Оллоҳу таоло билади. Жоним болам, нима бўлса бўлгандир. Аммо бу даҳшатларни амалга оширганлар ниҳоятда шафқатсиз, ёвуз кишилардир,” деб жавоб қилдим қизимга. У эса, “Дада, яна мусулмонларга ёмон бўлди-да,” деб қўшимча қилди.\nҚизим билан телефон сўзлашувимиздан сўнгра ҳам бироз вақт кечди. Ниҳоят, жаҳоншумул бу мудҳиш, даҳшатли воқеа ҳақида бугунги фикрларимни қуйидаги кўринишда қоғозга тушуриб қўйдим: «Бу жаҳоншумул мудҳиш ҳодисани содир этган ким ёки кимлар? Ҳа, биринчидан, ҳодиса ҳақиқатан террористик актнинг натижаси эканлиги ҳақида иккиланишга ўрин йўқ. Аммо қайси бир террористик гуруҳ бундай улкан ишни амалга оширди? Ҳозирги вақтда террористлар деб ном олган, тўғрироғи Американинг ўзи террористлар деб номлаган гуруҳлар бундай улкан ишларни бажара оладиларми? АҚШ-дай бир мамлакатнинг нақ марказида бунчалик катта портлашларни амалга ошириш анчайин бир ўйин эмас-ку, ахир.Учоқлар аниқ бир ҳаво лиманидан чиқишиб, ҳеч хатосиз мўлжалга етиб келишганларини қандай изоҳласа бўлади? Шу билан бирга деярли айни замонда мамлакатнинг ҳарбий вазирлиги жойлашган бинонинг олдида ҳам ўшанақа портлаш юз берса? Бундай ҳодисаларни оддийгина изоҳлаб бўлмаслиги ҳам кўриниб турибди. Шунинг учун мен ҳам бу воқеалар ҳақида хулосаловчи фикр айтишдан сақланиб тураман. Шунга қарамасдан, бундай оламшумул ҳодисаларнинг тайёрланиш жараёнидан АҚШ давлати махсус органларининг мутлақо хабарсизлиги ва портлашларнинг бу қадар қойил мақом этиб айни вақтда, жуда қулай амалга оширилганлиги мени қатор шубҳаларга тортади. Бу ҳодисаларда давлат махсус органларининг қўли йўқлигига менинг ҳеч ишонгим келмаяпти. Демак, бу кўп мингглик қирғин келтирган ҳодиса мамлакатнинг ичидаги ўзаро антогонистик қарама қаршиликлар натижасими-а? Наҳотки, шундай бўлса? Ё капиталистик дунёда шуанақаси ҳам бўлармикин?!! Ё Оллоҳ! Ўзинг сақлагайсан бу балоларингдан!”11.09.2001, сешанба, кечқурун.\n11-сентябр воқеалари ҳақида дунёда билдирилаётган фикрларни бир неча кунлар давомида кузатиб бордим. Дунё матбуоти, айниқча АҚШ матбуот органлари воқеага баҳо беришда бир томонлама ёритишни ўзларига одат қилиб олди. Уларнинг барчасида бу даҳшатли террористик актни амалга оширган гуруҳни очиқ айтмасаларда, уни мусулмонлар бажаришгани ҳақида тинмасдан ёзишарди. Баъзан ақл бовар қилмайдиган хабарларни ҳам ўқиш мумкин бўлаётганди. Масалан, воқеаларнинг иккинчи куни (12.09.2001) террористик амалиёт бажариш учун осмонга кўтарилган учоқларнинг сони нақ 12-та бўлганлиги ҳақида ҳам хабарлар тарқалди.\nДунё матбуот органларида хилма хил тафсилотлар, фикрлар ҳам юз кўрсата бошлади. Масалан, бугуноқ (12.09.2001) баъзи бир матбуот органларида менинг биринчи куни чиқарган хулосаларимга яқин фикрларни ҳам эълон қилдилар. Ҳатто улар бундай мудҳиш ёвузликни Россия, Исроил ва Эрон иштирокидагина амалга ошириш мумкинлиги ҳақида ёза бошладилар. Чунки бундай шафқатсиз, даҳшатли ёвузликларни Россия каби техник имкониятларга эга давлатдан бошқа бирор ташкилот ташкил эта олмайслиги мантиқийдир.\nМени эса, жиноятни ким ва кимлар тайёрлагани ва амалга оширгани кўп қизиқтирарди. Шу билан бирга менинг хаёлимга, «Нима учун ҳозир, шу бугун, яъни 11-сентябрда ваҳшиона жиноят содир этилди?” каби савол маҳкам ўрнашиб қолганди. Шунинг учун имконим борича ўқий билган матбуот органларидан ана шу саволга жавоб ахтарардим. Бироқ ҳозирча ҳеч бир мантиққа яқин бирор нарса кўрмаётгандим.\nДунё матбуотида эса, 11-сентябрдан аҳамиятлироқ, ундан янада долзарброқ воқеалар учрамасди. Воқеадан уч кун ўтиб, баъзи матбуот саҳифаларида бир мунча мантиққа яқин фикрлар ҳам пайдо бўла бошлади. Энди дунёнинг йўналтирувчи матбуот органлари ҳам Америкада содир этилган бу фожиали даҳшат биргина ташкилот тарафидан ташкил этилмаганлиги ҳақида ҳам сўз юрита бошлашди. Ҳатто Америка масъулларидан бири “террор ичдан ёки ташқаридан ташкил этилганлигини жуда яхши аниқлашимиз керак”, деган фикрни ҳам билдирди. Кўринаяптики, масъуллар ҳам, оддий кишилар ҳам бироз ўзларининг нормал ҳолатига қайтишаяптилар. Шулардан кейин Оллоҳга шукр, иншооллоҳ ўч олиш олови охир оқибат, мантиқли қарорга, адолатли қонунларга асосланган бир шаклда ташкил этилар, каби фикрларга ҳам борардим. Шулар билан бирга “бу даҳшатли воқеа нима учун айнан шу замон, яъни ҳозир амалга оширилди? “, деган савол мени ташлаб кетмасди. Бу қадар шафқатсиз, бу қадар аявсиз, аянчли жиноят айни шу бугун амалга оширилибди, демак бундан олдин дунёда бир муҳим ва оддий кишилар сезмай қолган бир ҳодиса бўлиб ўтгандир. Балки биз кабилар ундан хабарсиз қолгандирмиз. 11-семтябр воқеаси эса, ана ўша муҳим воқеага жавоб шаклида амалга оширилгандир. Ёки яқин келажакда бошқа бир мудҳиш ҳодиса содир бўлмоғи керакдир-а!? Бугун эса, ана ўша келажакда бўлиши керак бўлганига жавоб амалга оширилдими-а? каби саволлар ҳам мени тинчитмасди. Иш қилиб, Оллоҳим Ўзинг бандаларингга инсоф бер деб қўярдим ўзим ўзимга.\nЎша мудҳиш воқеалардан сўнгра тўрт кун ўтди. Бугун (15.09.2001) эса, АҚШ президенти Ж. Буш II(Бушларнинг каттасини Ж.Буш Iва кичигини Ж. Буш IIатаймиз) биринчи марта 11-сентябр воқеаларининг бош жиноятчисининг номини тилга олди ва уни Усама бин Лодиндир деб атади. Мен унинг бу баёнотини тубандагича юрадим: “Агар бу фикр чалғитувчи бўлмай, асосий хулосаловчи фикр бўлса, бу ҳақиқий ахмоқчилик бўлиб, Американинг бугунги маъмурияти катта уруш бошламоқ учун у ваҳшийликларни ўзлари ташкил этган бўлади. Менимча, бундай мураккаб, даҳшатли воқеанинг хулосаси бу қадар жўн бўлмас. Бин Лодинни асосий гуноҳкор ҳособлаш учун катта ақл ва АҚШ-дек буюк давлатнинг органлари зарур эмас, ахир. Бин Лодинни Афғонистонда тутиб олиш америка учун ҳеч бир мураккаб иш эмасди-ку. Американинг Афғонистон билан узоқ давом этувчи уруш олиб бориши, умуман Афғонистон каби мамалакат билан урушиши ҳақида сўзлаш бу гўдакнинг иши-ку, ахир. Шунинг учун ҳар ҳолда Бин Лодинга зарба шаклида Афғонистонга бериладиган биринчи ҳужум чалғитувчи бўлиб, асосий-бош зарба эса, бошқа нишон мулжал олинаётган бўлса керак”.\nШу куни Канададан болаларимнинг яна бошқа бири телефон қилди. Бу сафар ўғлим телефон қилаётганди. Яна ўша 11-сентябр воқеалари ҳақида ҳам бир-икки оғиз сўз бўлди. Бу ерда ўғлим бир қизиқ фикрни айтиб қолди. Унинг фикрича, бу даҳшатларни Каримов(Ўзбекистон) ҳукумати ва Шарон (Исроил) ҳукумати ташкил этгандилар. Чунки уларнинг бирисига Афғонистонни, бошқасига Фаластинни тугатиш зарур эди. Унинг дўсатдан айтган бу сўзлари мен учун янгилик эди, албатта. Ҳа, Исроил ҳақида бундан олдин ҳам фикрлар бор эди. Дунё матбуоти ҳам бу ҳақда оз бўлса-да ёзишаётганди. Бироқ Ўзбекистон, унинг Каримов бошлиқ ҳукумати бундай мураккаб ва таҳликали ишларга аралашиши, ҳеч бўлмаганда менинг хаёлимга келмаганди. Шундай ҳам бўлиши мумкинмикин-а???\nҚисқаси, кунлар ўтган сайин, 11-сентябр воқеаларига изоҳ беришда мантиқий фикрлашлар ҳам кўзга ташлана борди. Масалан, бугунлар (16.09.2001) матбуот саҳифаларида терроризмга қарши уруш динлар орасидаги урушга айланиб кетишидан хавфсирашларни учратиш мумкин бўлди.\nЖ.Буш II тарафидан бош жиноятчининг исми аталганидан сўнгра дунё матбуотида, айниқса АҚШ матбуот органларида мавҳум бош террорист Бин Лодинга нафратлар, унинг номига боғлаб мусулмонларга нафратлар тўлиб – тошиб кетди. Шунга қарамасдан мантиқдан чиқмай турган матбуот саҳифалари ҳам учраб турарди. Масалан бугун (18.09.2001) италиянлар, яъни Италия ҳукумати америкадаги портлашларни Усама Бин Лодин бажара олмаслиги ҳақида жиддий шаклда баёнот берганлиги маълум бўлди. Шу сабаб Италия армияси Американинг Афғонистонга қарши ҳаракатларида қатнашмаслиги ҳақида ҳам масалалар ўртага чиқди. Олмония ҳам иккиланаётганга ўхшайди. Ҳар ҳолда Овропанинг бу икки давлати америкаликларнинг шошмашошарлик билан қабул қилган қарорига дарҳол қўшилмайдиганга ўхшаяпти. Бу давлатларда позициялар жуда кескин бўлмаса-да мана шу эътиёкорона қараш ҳам Американинг қарорига мухолиф фикр борлигидан дарак беради. Мен эса, воқеалар бошланганидан буён бундай оламшумул ҳаракатни буюк давлатлар структураси аралашмасидан амалга ошириб бўлмайди деган фикрдан воз кечганим йўқ.\n11-сентябр воқеалари ҳақида ҳикоя қиларканман, ўша замонлар (24.09.2001) Машҳад радиосининг мухбири билан ўтказилган суҳбатдан бир парчани ҳам шу ерга илова қилишни лозим кўрдим. Мухбирнинг саволларидан бири қуйидагича тузилганди: “Бугунги воқеаларнинг келажаги, уларнинг келгусидаги ривожланиши қандай бўлиши мумкин? Американинг важоҳатидан катта уруш (жаҳон урушига сабаб бўладиган жанжал демоқчи) бошлайдиган кўринади. Шунақа тахминларга сиз қандай қарайсиз?” Мен бу саволга шундай жавоб қилгандим: “Бугун дунё шундай бир вазиятдаки, ҳеч ким катта уруш қилишга журъат эта олмаса керак. Аммо масаланинг бошқа томони ҳам бор. Яъни Америкада содир этилган жиноятлар ким ва кимлар томонидан амалга оширилди? Ана шунинг далиллар билан исботланишига боғли бўлади. Воқеаларнинг қандай ва қайси тарафга қараб ривожланишининг ҳам алоҳида аҳамияти бор. Агар жиноятлар ҳақиқатан террористик гуруҳ (масалан, Бин Лодин гуруҳи ва бошқа шунга ўхшаш гуруҳ) ёки шунақа бир неча гуруҳлар тарафидан ташкил этилган бўлса, воқеаларнинг оқибати катта урушгача бориб етмайди. Борди-ю у жиноят бирор давлат ёки давлатлар гуруҳи тарафидан ташкил этилиб, амалга оширилган бўлса, ундай ҳолнинг оқибатини башорат этиш жуда мушкулдир. Биласиз, ҳозир матбуотда у террористик актни ташкил этишда Ироқ, Иордания, ҳатто Эрон ҳам қатнашган бўлиши мумкинлиги ҳақида дараклар кўриниб турибди. Бу дараклар ўз исботини топсалар, ундай ҳолда ҳар нарса бўлиши мумкин деб ҳисобласа бўлади”.\nХуллас, 11-сентябр фожиаси, узоқ йиллардан буён, балки иккинчи жаҳон урушидан буён устида ишлаб келинаётган, ўта буюк ёвузлик режаларини кўзда тутган катта дастурни амалга оширишнинг биринчи босқичи сифатида юзага чиқарилган эди. Шунинг учун мен ўз кузатувларимни шу ерда тўхтатиб, қуйидаги бу воқеаларга дунё аҳлининг қарашларидан бир қатор фикрларни келтираман.\n22. Нью Йоркда содир этилган 2001 йил 11–сентябр портлашлари ҳақида АҚШ ҳукуматининг расмий хулосаларига мухолиф фикрлар.\n22.1 Руссиялик тадқиқотчилар 11– сентябр ҳужумларини Бин Лодин уюштирмаганига далиллар топишди.\nУсома бин Лодин 11-сентябр куни АҚШ-да содир этилган ҳужумларни амалга оширган ташкилотни бошқарган бўлиши мумкин эмас. Ушбу фикрни Руссия терроризм профилактикаси Институтининг директори Михаил Фершт душанба куни (25.12.01) Москвада ўтказилган матбуот анжуманида билдирди. Унинг айтишича, тадқиқот давомида Бин Лодиннинг араб телевидениесидан қилган чиқишлари ўрганиб чиқилган. «Интер факс»нинг хабар беришича, тадқиқотчи ўзи қўллаган услубини «дистанцион психодиагностика,» деб тушунтирди. Ферштнинг тахминига кўра, 11– сентябр ҳужумларини «дунёдаги етакчи махсус хизматлар ва матбуотга номаълум бўлган жуда махфийлаштирилган ташкилот» уюштирган. Ушбу тахмин қилинаётган ташкилотнинг раҳбари «улкан ақл коэффицентига эга», деди жумладан Фершт”. Қизиги шундаки, бундай фикрни биз 11.09.01 куниёқ айтгандик.\n[Ўша машҳум воқеа содир бўлган кунлари, айниқса11–13 сентябр кунлари АҚШ президенти Ж. Буш II воқеаларнинг асосий жиноятчисини Усома бин Лодин деб атаганиданоқ менга Америкадан телефон қилишиб, “Бу нима, бу Бин Лодин деганлари нималар қилаяпти ўзи, нималар бўлаяпти бу оламда? каби савол билан мурожаат қилишдилар. Мен эса, уларга жавоб бериб шуларни айтдим : “Агар ўша портлашларни Бин Лодин бажарган бўлса, демак бу дунёни бошқараётган киши Усома бин Лодин деб билиш керак бўлади. Ҳа, ҳақиқатан шундайми? ЙЎҚ, ахир. Демак, бу ўта ёвуз жиноятнинг жиноятчисини бошқа ердан излаш керак бўлади. АҚШ-дан чиқаётган ҳозирги овозлар ҳақиқатни афгор оммадан яширишга қаратилаётганга ўхшайди. Бундай буюк террористик ҳаракат Бин Лодин каби кишиларнинг қўлидан келмайди. Бу фақат учта-тўртта буюк давлатларнинг махсус хизмат органларининг қўлидан келиши мумкин. Ундай давлатлар эса, АҚШ ўзи, Руссия, Хитой ва Исроил (бу ҳам АҚШ ёрдамида) давлатлари бўлиши мумкин.]\n22.2 Ҳужум ери бундан олти йил муқаддам танланган эди (Объект атаки был выбран 6 лет назад.).\n”Мен терроризм билан 25 йилдан буён савашаман. Бутун маданий дунёга қарши қаратилган чақириқ кундан кун муҳим ва ўта оғир тус олмоқда. Террорга муваффақиятли қарши турмоқ жуда кўп қувват, катта маблағ, қобилият ила ишларни бошқариш ва истаган замон ўз ихтиёри билан қурбонларга тайёр турган жамоатчиликнинг кескин қўллашига боғлидир. Ўйлаб кўринг-а, АҚШ ҳудудида террористик ҳаракат содир бўлди дейлик. Масалан, Нею Йоркдаги осмон ўпар бинолардан бири қулатилди, ана ундан сўнгра қанча қувват ва маблағ зарур бўлади? Унда бўладиган харажатларнинг ўлчами чексиздир. Ана ўша бўлиши мумкин харажатларнинг ҳеч бўлмаса 10 %-ни бугун у террор амалга ошмасдан унга қарши ишларга ётирилса, фалокатларнинг олдини олиш эҳтимоли катта бўларди.”\nЮкорида келтирилган сўзлар Исроил армиясининг собиқ кумондони ва Исроил давлати собиқ бош вазири Яхуд Барак сўзларидир. У бу сўзларни 1995 йили АҚШ-нинг машҳур сиёсий арбоблари ҳузурида сўзлаганди. Бу ҳақда исроилли ёзувчи ва публисист Александр Клюгман яҳудийларнинг бутундунё он-лайнида ёзди. Қаранг, бундан кўринадики, АҚШ-га учоқлар билан ҳужум этиш эҳтимоли бугунги ёки бу йилги проблема бўлмай, балки бундан олти йил илгари Барак тарафидан очиқчасига айтилган масала экан-ку!!! Бундан ҳам ажойиб тан олиш бўладими? Мана 2001 йил 11-сентябр фожиалари ташкилотчилари ва ижрочилари кимлар!?\nКлюгман яна давом этади: ”Башоратми? Йўқ, бунда башоратга алоқали бир нарса йўқ. Бу ерда Исроил тажрибаси Барак оғзидан чиқди. ”Тажрибадан ҳам донороқ бир кимса йўқдир”, деб ўргатади Яҳудий донишманди Пилел Катта. Террорга қарши курашда бутун давлатлар ичида Исроил энг катта тажрибага эгадир.” Энди осмон ўпар бинолар қулатилганданоқ Дмитрий Стефкин исмли бириси тарафидан ”Нью Йорк қўрқинчли бир шаклда тинч эди”, деган сарлавҳа билан тайёрланган материалга қараймиз. Унда, ”Сешанба кечаси Нью Йоркли юзлаб яҳудийлар ўз қўшниларининг ғам ва нафратларини шериклашмоқ учун уларга қўшилдилар, деб ёзади, Стефкин. – … Давид Коен (Коган) ички даҳшатларини бир ерга йиғиб, Американинг бу ҳолга жавоби ҳақида ўйлай бошлайди. ”Бу чала туғилганларни ўлдириш керак, деди ўзига-ўзи Нью Йоркдан чиққан, ҳозир эса Сент-Луисда яшовчи Коен. Мен ултралиберал демократман, илгари бундай сўзларни ҳеч сўзламагандим”. Террористик ҳужум Дурбанда (жанубий Африка) БМТ ўтказган конференция қарорлари натижасида содир бўлди, деди унинг аёл шереги, Марлен Алтман. Чунки у ерда Исроил сиёсатини баҳолашга норозилик сифатида Қўшма Штатлар конференцияни ташлаб кетишганди”. Фаластинлилар ёки бошқа бирор террористик ташкилот АҚШ-нинг Исроилни қўллаб – қувватлашидан, унинг бугунги маъмуриятидан мамнун бўлмайдилар”, дейди Алтман. Бу жуда тезликда! содир этилган жазодир.\nДавид Коен ҚЎШМА ШТАТларнинг Исроилни нега бунча қаттиқ қўллашини ўртача америкалик тушунмаслигидан қайғуради. ”Ўртача америкалик эрталаб туради-да, бу яҳудийлар иши, деб айтадими, деб қўрқаман”, деди у. Аммо Коеннинг хавфи унинг италиан дўсти тарафидан бироз тарқатилди. У дўст, ҳар қандай жавоб фақат араб дунёсига қарши бўлади, деди. Перл – Харборга ҳужумдан сўнг америкалик японлар қандай шубҳада қолган бўлсалар, энди америкалик араблар ҳам худди шундай ҳолга тушадилар, башорат қилади бу дўст. Ана энди бу гапу-сўзларни тавсуф, таҳрир ва таҳлил қилаверасиз.\n22.3 Бу оламда ҳақиқатан ҳам “Ал-Қоида” мавжудми?\nШундай қилиб, 2001 йил 11– сентябр воқеалари ҳақида мен келтирган ҳикоя ва бошқа бир қатор конкрет фактлар, ўша даҳшатларни Американинг ўзидан ташқари ҳеч қандай бир сирли куч ташкил қилмаганлигини исботлашга қаратилгандир. Мен, ўша даҳшатлар эълон қилинган кундан (2001 йил 11– сентябри) бошлаб, бугунгача (2009) шундай фикрда бўлдим ва ҳақиқати ҳам айнан шундайдир. Ўша инсофсиз, инсонликдан батамом ташқари бўлган жиноят, АҚШ жирканч империалистик босқинчилик сиёсатини оқлаш учун Ж. Буш II ва Чейни раҳбарлигида АҚШ махсус хизмати ва босқинчи ҳарбийлари тарафидан амалга оширилди. Менинг фикримда бўлган кишилар дунёда оз эмасдилар. Ўзбек демократик мужолифати номида юрганлар ичида ҳам мен якка эмас эдим. Бироқ, бизнинг кишиларимиздан анчагинаси АҚШ расмий доираларининг маълумотларини бор имкониятлари билан қўллаб-қувватлашгандилар. Бундай кишиларга мисол қилиб, Америка(яъни АҚШ)да яшашаётган ва ўзларини ўзбек “демократик мухолифати” деб атайдиганларнинг деярли ҳаммасини кўрсатсам хато қилган бўлмайман.\nМен ва мен каби кишиларнинг АҚШ 2001 йил 11 – сентябр фожиалари, кимлар томонидан ташкил қилингани ҳақидаги фикрларининг яна бир исботи шаклида русларнинг замонавий идеологларидан бири, Александр Гельевич Дугиннинг(файласуф, сиёсий фанлар доктори) мазкур параграфга сарлавҳа этиб олинган номдаги мақоласини рус тилидан ўзбекчага таржима қилиб қуйида келтираман. Мақоланинг оригинали : “А существует ли “Аль-Каида”?” деб аталарди ва 24.04.2007 тарихда интернердаэълон қилинганди. Унинг интернет адреси матннинг сўнгида келтирилади.\n“Бу “Ал-Қоида” (бу атама араб сўзи бўлиб, “асос” деган маънони беради) – бу бир исм бўлиб, Усома бин Лодин тарафидан ташкил қилинган, 2001 йил 11– сентябрида Нью Йорк ва Вашингтонда террористик ҳаракатларни амалга оширишда айбланаётган фундаменталист террористик исломий ташкилотнинг исми шаклида танилгандир. Бу ташкилотнинг ташкил бўлишини 1988 йил деб ҳисоблашадилар. У АҚШ махсус хизмати ёрдами билан Афғонистон ва Ўрта Осиёдаги СССР қўшинларига қарши кураш учун тузилган Ислом нажот жамғармаси (фонди) таркибида ўсиб етишгандир. Совет қўшинларининг Афғонистондан чиқарилиб, СССР тарқалиб кетишидан сўнгра эса, “Ал-Қоида” АҚШ ўзига қарши террористик ҳаракатлар уюштиришни бошлаб юборди. 1992 йили Яманда (Адан) содир бўлган портлашдан кейин американинг расмий кишилари ҳам бу ташкилот ҳақида сўзлай бошлашдилар. Шундай қилиб, бундан кейин яна қатор портлашлар давом этди, жумладан 1993 йилда Нью Йоркдаги эгизак миноралардан бирининг Савдо Марказида ҳам портлаш содир бўлди. Американинг ҳарбийлари ўрнашган жойларга бир неча марта ҳужум қилишга уринишлар ҳам юз берди. Бундай ҳаракатлардан энг ашаддийси 2000 йилнинг 12-октябрида ҳарбий “Коул” кемасига қилинган ҳужум ҳисобланади. 2001 йилнинг 11-сентябридан сўнгра эса, бу ташкилотнинг Афғонистондаги базаси америка қўшинлари тарафидан вайрон қилинди, дейишдилар. Бироқ унинг баъзи бўлимлари бошқа давлатларда сақланиб қолган бўлишлари мумкин, албатта.\nБус-бутун америка ҳарбийлари қўл остида турган Боғдодда ўтган ҳафта бирданига бир неча портлашлар оқибатида 200-га яқин кишилар қурбон бўлдилар. Бу портлашлар давомида шиалар яшайдиган минтақа Садриянинг бозори олдида турган автомобилга ўрнатилган портловчи модданинг портлаши натижасида энг кўп қурбонлар берилганлиги таъкидланди. Бу 2003 йилда америка аскарлари тарафидан мамлакат пайтахти истило этилганидан сўнгра энг кенг қўламда амалга орширилган террористик ҳаракат ҳисобланади. Қизиғи шундаки, Ироқ ҳокимияти(қўғирчоқ ҳукумати-таржимон изоҳи), жумладан мамлакатнинг бош вазири Нури ал-Моликий портлашлар содир бўлганиданоқ, бу ва Ироқнинг шиа аҳолисига қарши уюштирилаётган бошқа террористик ҳаракатларнинг кўпчилигини ҳам “Ал-Қоида” ташкил қилаётганини эълон қилиб қолишга шошилди. Яқиндагина эса, AlJazeera телеканали Усома бин Лодининнг тез кунларда ”америкалиларга Хиросимони ташкил қилиш”ни ваъда қилаётган сўзини эшттирди.\nНима дейсиз,”Ал-Қоида” амалга оширганми ёки йўқ, ундан қатъи назар сўнгги оммавий террористик актлар яна бир бор америкаликлар учун жуда қулай келди. Бу билан кечигиб бўлса-да, АҚШ, ўзининг Ироқга бостириб кирганлигини, у ерда бўлишини ва бугун Ироқда бемалол қолаётганини оқлаб олганлиги аниқ бўлди. Айниқса ҳозир, америкалик қўшинларнинг Ироқда туриши фақат бутун дунёдагина эмас, АҚШ ўзида ҳам кишиларнинг ғашига жуда тегиб турган бир маҳалда бу ҳол айнан зарур бўлган самарани берди. Чунки бизнинг замонадошларимизнинг тарихий хотираси информатсия оқими тезланишининг таъсирида йилдан йилга қисқаргандан қисқариб бораётганлиги сабабли Саъддам Ҳусайин замонида Ироқда “Ал-Қоида”дан ному нишон ҳам бўлмаганлигини ва бундай атама фақат америкаликлар истилосидан кейингина пайдо бўлганлигини бугун ҳеч ким хотирлаб ҳам ўтирмаяпти.\nЎтган йил кузда Ал-Заркавий жангариларининг Қайма шаҳрини эгаллаб олганлигини бутун дунё телеканалларининг ахборот дастурларида жуда чиройли қилиб тасвирлашганларидан буён, дунё телетомошабинлари, амеркаликларнинг Ироқдаги жангу-жадаллари айнан ўша террористик тизим\n”Ал-Қоида” билан бўлаётганлигига тўла ишонч ҳосил қилдилар. Айнан ана шу ҳол оқибатида АҚШ ва унинг англиялик иттифоқдошининг мустақил бир давлат ҳудудини истило этиш факти тўғрига ўхшаш кўринишга эга бўлди. Бироқ бу ерда ҳеч ким, Қайманинг қачон эгаллаб олинганлиги ва қачондан бошлаб ”Ал-Қоида” исмининг Ироқда ўртага чиқиб қолиши ва қачон америкаликлар Ироққа бостириб киришганликлари каби хронологияни бир солиштириб кўришга ҳаркат ҳам қилмади.\nШунингдек, ”Ал-Қоида” эгаллаб олган шаҳар Сурия чегарасига яқин жойда бўлганлигидан, америка оммавий матбуот воситалари учун бу амалиётда Сурия қўли борлиги кўринаяпти деб айта бошлашларига кўпдан буён кутилаётган имконият очилди. Кейинги террористик актлардан сўнгра ҳам айблашлар Сурияни четлаб ўтмади. Ҳа, нега ундай бўлсин, Сурия Эрон билан бирга америка ҳарбий агрессиясининг навбатдаги потенсиал нишонику, ахир. Шундай қилиб, зарурлиги мутлақо аён бўлмаган, лекин америкаликларга жуда зарур бўлган аксиома, яъни Сурия, атайлаб машҳурлаштирилган халқаро терроризмнинг уясига айланган, у тозаланиши керак каби агрессияни оқловчи фикр аста-секин исбот қилинмоқда. Аммо Сурия бошқарувининг бошида суннийлар радикализмини тамоман кўтара олмайдиган ўта ашаддий шиа-алавийлар гуруҳи туришлиги, у ердаги баасларнинг раҳбар мафкураси ислом фундаментализимининг тўғридан тўғри тескариси эканлиги ва шунинг учун ҳам Дашқдаги режим, ”Ал-Қоида” сингари такилотларнинг ашаддий душмани эканлиги ҳеч кимни ҳайрон қолдирмайди. Сурияда нуфуснинг кўпчилиги сунний мусулмонларидир,Суриядаги идеология (мафкура) эса, араб миллий сотсиализмидан иборат, бундай идеология моҳияти эътибори билан тамоман динсиз ва умумдунёвий ҳисобланади, Суриядаги раҳбарият эса, шиаларнинг ҳаддан ташқари силлиқлашган қарашларига эътиқод қилишадилар. Бироқ жаҳон жамоатчилиги, уларнинг миялари зарур даражада яхшилаб ювилганидан сўнгра нима дейилса ўшанга, жумладан ”Ал-Қоида”ни Суриянинг қўллаб қувватлашига ҳам ишонаверади.\nАмерикаликларга бир неча марталаб, уларнинг ҳарбий авантюраларига асос бўлган “Ал-Қоида”нинг номи эса, 11– сентябрда Нью Йоркка террористларнинг ҳужумидан кейингина дунё бўйлаб чинакамига жаранглай бошлади. Шундай қилиб, “Ал-Қоида” сирли бир шаклда АҚШ кўзига тушиб қолади, Овропада террористик ҳаракатларни тайёрлайди, бутун Ғарб у билан Афғонистонда ва Ироқда шафқатсиз уруш олиб боради. Бироқ “Ал-Қоида”га ҳеч нарса бўлмаётир. Уни йиқитиш ва тугатишга қаратилган жаҳон жамоачилигининг барча ҳаракатлари мутлақо ҳеч қандай натижа кўрсатмай қолмоқда. “Ал-Қоида” ҳамон йўқ бўлмаяпти, айниқса, АҚШ ва унинг иттифоқчиларининг назоратсиз босқинчилигини (ҳарбий агрессиясини) давом қилдиришга янгидан янги сабаблар тузиб турган матбуот фозавий бўшлигида унинг мавжудлиги ҳеч тугамаяпти. “Ал-Қоида”нинг АҚШ стадионларида ”жирканч ядро портлашлари” ташкил этиши ҳақида қилинган сўнгги қўрқитиши, америка агрессиясининг навбатдаги нуқтаси бўлган Эрон билан бевосита боғлидир. Ана шулардан кейин “Ал-Қоида”нинг ўзи борми ёки ундай ташкилот табиатда мавжуд эмасми? каби савол ўз-ўзидан туғилади. “Ал-Қоида” ташкилоти мавжудми ёки йўқлигини қанча чуқур таҳлил қила бошласангиз, шунча унинг ҳеч нарсани билдирмаслиги, у фақат бўш шакл эканлиги, дунё сиёсатида бугун юриб турган ҳақиқий жараёнларни тушунтиришга эмас, уни янада қоронғилатишга қаратилган сунъий бир матбуот ҳодисаси эканлиги янада равшан бўлиб бораверади.\nБугунги Америка фақат ўз душманлари билан эмас, балки ўзининг жонажон фуқароси ва бутун жаҳон билан ҳам олиб бораётган бу информатсия урушида очиқдан-очиқ уйдурмаларни, очиқ қора ниятни ҳақиқатдан ажратиб олиш мураккаблашиб бормоқда. Телевизор экранларида айрим доираларнинг бизга кўрсатишни хоҳлаганидан бошқасини кўра олмаяпмиз. Аслида, ҳодисалар ҳақиқатан қандай содир бўлаётганлиги бизнинг кўзларимиздан етти қават муҳрлар билан яшириб қўйилган. Шундай экан, телевизор экранларида кўриб турганларимиз бу воқеалар ҳақиқатан ҳам ҳаётда бўлаётганлиги ҳақида шубҳаланмаслик мумкин бўлмай қолади. Буларнинг ҳаммаси қандайдир ўлчов билмайдиган инсофсиз театр кўрсатувлари эмасмикин? Аслида Ироқнинг тинч аҳолисини ким портлатмоқда?…” Таржима 28 июн 2007– да тугатилган эди.\nА.Г. Дугиннинг бу мақоласи Россияда нашр қилинадиган “Косомолская правда” газетасининг тубандаги интернет адресидан олиниб таржима қилинганди:\nХуллас, юқорида айтилганлардан кўринаяптики, 2001 йилда ҳам ўзбек демократик мухолифати фаолиятида кўнгул тўладиганини қўя туринг–да, умуман сўзлашга арзийдиган бирор иш бўлмади дейишга тўғри келади. Менинг бу хулосаларимни қабул қила олмаганлар, Пўлатовнинг иғвохонасига, М.Солиҳни “Эрк”ига бир кўз югуртсинлар. Чунки ўша замонлар уларнинг шунақа номда интернет саҳифалари чиқиб турганди. Қилинган ишлари ҳақида ўша саҳифаларда қандайдир излар қолдиришган бўлишлари керак, ахир. Улардан бошқа у-бу ишлар қилганга ўхшаганлар ҳам йўқ эмасди(масалан, Ҳ. Худойберди нималар биландир ўзича банд эди). Ватан ичкарисида бир–бирлари билан тамоман келиша олмайдиган гуруҳлар шаклида бўлса–да инсон ҳақ ҳуқуқларини ҳимоя қилувчилар аталадиганларнинг ҳам саъй–ҳаракатлари давом қилиб турганди, албатта. Аммо айтилганидек, уларнинг ҳаркатларида ҳам бирлик, ҳамфикрлилик, ягона мақсадга мувофиқ ишлаш деган нарсалар кўринмаган эди. Чунки уларни моддий жиҳатдан таъминот манбалари Ўзбекистонда бир ягона мақсадни кўзлаб ишлаш тарафдорлари эмас эдилар. Менимча, Ўзбекистон ва бошқа шу каби мамлакатларда диктаторларнинг яшашлари, зулмнинг давом қилиб туриши, дунёда “демократик” принципларни экспорт қилувчилар асил манфаатларига уйғун келарди. Уларнинг (у экспортёрларнинг) маневрларига майдон керак эди, шекилли. Ҳали бугун (2009) ҳам улар бизнинг мамлакатимиз каби майдонларни запасдагилар рўйхатидан чиқармаганга ўхшайди.\nБу йил ва бундан сўнгра ҳам икки–уч йил дунё ўша 11– сентябр воқеалари билан қопланиб қолди. Чунки кўп йиллардан буён АҚШ босқинчи ҳукуматининг раҳбарлигида мамлакатнинг империалистик доиралари тайёрлаётган ва бир қанча марта тор доирада машқлар қилинган, синовдан ўтказилган даҳшатли террористик актни Ж.Буш II ва унинг малайлари 2001 йил 11– сентябрда амалга оширгандилар. Бу билан улар дунёни шундай бир қўрқувга солдиларки, бутун олам бир неча йил дурустроқ нафас ололмай қолди. Ҳатто бизнинг баъзи бир ўзбекларимиз (ўзини ўзбек мухолифати ҳисоблаб юрганлардан баъзилари) ўзбек тилидаги жуда заиф интернет саҳифаларини ҳам ёпиб ташлашгача бориб етдилар. Чунки ўша сайтда бироз мусулмончиликдан ҳам сўз юритиларди. А. Пўлатов эса, суннат билан ҳеч алоқаси бўлмаган фақат ҳашамга қўйилган соқолини ҳам қирдириб ташлади. Аммо буни ҳам бизнинг 2001 йилиги фаолиятимизнинг кўрсаткичларидан деб қабул қиласиз.\nБу йилда биз, ўзбек демократик мухолифати учун аҳамиятли ҳисобланадиган яна бир фактор, яъни биз(мухолифат аталмишлар) сон жиҳатидан кўпайиб қолмадик. Ҳатто Ўзбекистонда эканликларида мухолифат аъзоси бўлиб танилганлар орасида ҳам сон жиҳатидан мутлақо ўзгариш юз бермади.\nИслом(Мусулмонлар) ва бугунги дунё …


Ушбу мақоланинг ёзилганига анча бўлганди. Буюк устозим Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратларининг вафотларидан сал олдин ёзилган ва у кишининг тасдиқларидан ўтган эди. Устознинг назарлари тушган сўнгги мақолам.\nБаъзи одамларга бирор гуноҳни тарк қилишлари учун насиҳат қилинса, кўпинча улар “Буни қилаётган битта мен эмас-ку, “Одамларнинг кўпи” шундай қилади-ку”, деб жавоб берадилар.\nДарҳақиқат, Аллоҳ таоло халоиқларни Ўзига ибодат қилишлари учун яратди. Уларни тўғри йўлга бошласинлар учун уларга пайғамбарлар юборди ҳамда бандалар учун уларнинг манфаатлари ва нажотлари бор бўлган шариатларни жорий қилиб қўйди.\nПайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга 14 аср аввал маълум бўлган Австралиялик олимларнинг кашфиёти\nФранцияда жойлашган Сорбонна универститетининг фаранг, католик насроний табиба ва ўқитувчиси ҳайз қони ҳақида гап бошлаб:\nИймонсиз, динсиз киши худди шамол эсиб турган жойдаги патга ўхшайди. У бирор бир ҳолатда қарор топмайди. Унинг йўналиши ҳам номаълумдир. У бирор жойда мустаҳкам ўрнашмайди. Иймонсиз, динсиз кишининг қадр-қиймати ва таянчи бўлмайди.


Семириш ва саломатликни яхшилаш режаси » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\n1. Овқат ўзлашмаётганлигининг сабабини аниқлаш.Қуйида бундай сабаблар берилган:— қуртлар (паразитлар) борлиги;— ошқозон микрофлораси бузилганлиги;— ошқозон кислота даражаси камлиги;— ҳазм қилувчи ферментларнинг етишмаслиги;— жигар ва ошқозоности бези фаолияти яхши эмаслиги.2. Зарарли микроорганизмларни йўқотиш ва ҳазм қилиш жараёнини нормаллаштириш.Паразитлар ва бактерияларга қарши маълум ўсимликларни истеъмол қилиш тавсия қилинади.Булар: 1.Саримсоқ пиёз 2.Орегано ўсимлиги 3.Тимьян (зирк) 4.Пиёз 5.Зайтун дарахти барглариЮқорида келтирилган ўсимликлардан ташқари, паразитларга қарши антибиотиклар ҳам белгиланади. Ошқозон кислота даражасини ошириш учун қуйидагиларни қилиш керак:1. Овқат ва ичимликларда лимон соки (шарбати)2. Узум сиркаси (уксус)3. Овқатни блендерда майдалаш4. Аччик ўсимликлар ва кўкатлар5. Баъзам солян (хлорид) кислотаси дорилари тавсия килинади.3. Овқат рационидан ошқозонни кузгатадиган ва стресс холатига туширадиган маҳсулотларни чиқариб юборамиз.1. Барча сут махсулотлари, 2. Кофе, 3. Глютен, 4. Шакар маҳсулотларни 4-6 хафта давомида истеъмол қилманг ва бу муддат ўткандан сунг бирма бир овқат рационингизга уларни қўшинг.4. Тўғри овқатланиш ёрдамида ошқозон микрофлорасини яхшилаш ва капсула ёки кукун кўринишидаги пробиотикларни қабул килиш. Антибиотик ва прибиотикларни хеч качон биргаликда қабул қилиб бўлмайди. Антибиотиклар эрталаб, прибиотиклар эса кечпайт, уйқудан олдин, ичилади. Натижага эришиш учун камида 2 ой давомида прибиотиклар қабул килишингиз керак. Овқатланиш хам семириш жараёнида мухим вазифани бажаради. Бунда фойдали маҳсулотларнинг энг фойдалиларига эътиборни кучайтириш керак: сабзавотлар, ёнгоклар, яхши сифатли сариёг, бифидобактериялар учун клетчатка ва мускулларни ривожлантириш учун оқсиллар. Витамин ва минералларни хам қабул қилишни унутманг. Булардан ташқари сизни стресс холатига туширадиган нарсаларни қилманг. Имконият борича бундай ишларни рад этинг. Инсонний психологик (рухий) холати хам катта ахамиятга эга.Manba: Maslahatim.uz


Ўн тўрт йил аввал башорат қилинган офат - Zamin.uz\n13:30 / 23.05.2020\nҲали 2006 йилдаёқ, бугунги коронавирус пандемиясининг содир бўлиши ҳақида огоҳлантирган америкалик эпидемиолог олим Ларри Бриллиант ҳозирги касаллик хуружи у кузатган эпидемиялар орасида энг хатарлиси эканлигини айтмоқда. “Биз касалликни енгишимиз мумкин, бироқ бунинг учун кўп ишларни қилишимиз лозим. Бу бизни синовдан ўтказадиган ўта мураккаб давр бўлади”, – дейди у.\nЎтган асрнинг охирларида чечак касаллигини енгиб чиқишда бошчилик қилган бу шифокор келажакда яна нималар бўлиши ҳақидаги ўз фикрларини билдирди.\nЛарри Бриллиантнинг айтишига кўра, унда башоратгўйлик қилиш даъвоси йўқ. Аммо у бундан 14 йил аввал TED (ноёб ғоялар конференцияси) мажлисида сўзга чиқиб, бўлғуси пандемиянинг қай шаклда бўлиши тўғрисида маъруза қилган ва унинг фикрларини кўпчилик “ортиқча ваҳима” дея баҳолаган эди.\nУ ўшанда қуйидагиларни айтганди:\n“Миллиардлаб одамлар касаллик юқтиради, 165 миллион атрофидаги одам ўлади, 1-3 триллион долларли зарар оқибатида иқтисодий инқироз ва таназзул юзага келади. Бу эса ҳалок бўлган миллионлаб одамларнинг фожиасига қараганда оғирроқ бўлади. Чунки шунчалик кўп одам ҳам ишидан, ҳам даволанишдан маҳрум бўладики, бунинг оқибатларини тасаввур қилиш қийин”.\nМана, бугун ўша хаёлга сиғдириб бўлмайдиган воқеа юз берди. Шу боис “Пандемияни тўхтатамиз!” ташкилоти кенгаши раиси Бриллиант бу борадаги ўз тажрибалари билан ўртоқлашмоқчи.\nИнсоният ҳали юз миллионлаб ўлимларни бошдан кечирмаган бўлса-да, янги коронавирус аллақачон дунёнинг оёғини осмондан қилишга улгурди. Бунда Бриллиант: “Ана, мен айтмабмидим?!”- дея ўзини кўрсатиш фикридан йироқ. Бироқ шуниси аниқки, нафақат минбар ва матбуот орқали, балки бугунги кунда уйда мажбуран ўтирганлар ўртасида яна-да оммалашиб бораётган “Мараз” (“Заражение”) фильмининг бош техник консультанти сифатида ҳам у яқинлашиб келаётган ана шу бало-қазо ҳақида одамларни огоҳлантирган эди. Чечак касаллигини йўқотишда Халқаро соғлиқни сақлаш ташкилотига яқиндан ёрдам берган 75 ёшли бу шифокор бир вақтлар грипп, қоқшол ва юқумли касалликлар оқибатида кўр бўлиб қолишга ҳам қарши курашганди.\nБиз у билан Дональд Трампнинг касаллик ҳақидаги: “Ташвишланишга ҳожат йўқ” деган фикридан қайтиб, пандемия хуружини тийиш ҳақида кўрсатма берган кунлар, яъни. 17 март куни телефон орқали боғландик.\nСуҳбатни бошлаганимизда, Бриллиант бир юқори мартабали ҳукумат мулозими билан телефон орқали суҳбатлашди. У киши Бриллиантдан: “Бизга бу касаллик қандай ёпишиб қолди?”- дея сўрабди.\n– Мен эса бу касалликдан қандай қутулиш йўлини сўрайди деб кутган эдим, – дейди шифокор (суҳбат таҳрирланган ва қисқартирилган шаклда берилмоқда).\n– 2006 йилда TED анжуманидаги маърузангиз пайтида мен залда ўтирган эдим. Сиз ўшанда масъуллардан: ”Менга пандемияни тўхтатишга ёрдам беринглар”,-деб сўрагандингиз. Шу илтимосингиз бажарилдими?\n– Йўқ. Лекин мен ўшанда айтган тизимлар кейинчалик яратилди ва ҳозирда фойдаланилмоқда. Бунда шуниси ажойибки, биз шу баҳонада “Мараз” фильмини суратга олгандик.\n– Энди ҳаммамиз уни қизиқиб томоша қиляпмиз.\n– Кўпчилик “Мараз”ни башорат фильм дея аташмоқда. Бунинг сабаби шундаки, биз уни илмий далиллар асосида суратга олганмиз. Сўнгги 10-15 йил ичида бутун эпидемиологик ҳамжамият аҳолини бундай пандемияга содир бўлишига шубҳа йўқлиги ҳақида огоҳлантириб келди. Савол фақат унинг қачон бошланишида эди. Одамларни бунга ишонтириш жуда қийин бўлди. Масалан, президент Трамп АҚШ миллий хавфсизлик кенгашидаги адмирал Цимерни ишдан бўшатди, Ҳолбуки, у пандемиядан ҳимоя қилиш учун масъул бўлган юқори даражадаги ягона одам эди. У билан бирга унинг қўл остидаги барча ходимлар, ва алоқадор шахслар ҳам кетишди. Кейин Трамп бошқа мамлакатлардаги аввалдан огоҳлантириш тизимини молиялаштиришни тўхтатди.\n– Сизни бу мутлақо янги вирус бўлиши мумкинлиги ҳақида таъкидлаганингизни эшитдим.\n– Тўғри, бироқ бу – ихтиро қилинган вирус дегани эмас. Чунки у адабий ёки ҳуқуқий тўқима ҳикоямас.\n– Ҳақиқатан ҳам, бу янги вирус. Шунинг учун ҳали дунёдаги бирор кишида унга қарши иммунитет шаклланган эмас. Бу эса ушбу касаллик дунёдаги 7,8 миллиард одамга юқиши мумкинлигини англатади.\n– У янги бўлганлиги учун ҳам кишида бир қанча саволлар пайдо бўлади. Айтайлик, ушбу вирус билан оғриган беморда кейинчалик унга нисбатан иммунитет пайдо бўладими?\n– Вирус янги бўлса ҳам, бунга тўсиқ бўладиган бирор омилни кўрмаяпман. Баъзи кишиларда касаллик қайталанаётгани ҳақидаги гапларга келсак, бу қайта оғриш эмас, балки текширувлар ноаниқлиги деб ўйлайман. Миллион, миллиард одамлар оғриб ўтганларидан сўнг, вирус яна юқиши мумкинми, деган саволга ижобий жавоб бериш мумкин. Аммо ўшанда бу ҳолат соғлиқни сақлаш ва эпидемиология учун бугунгидек катта муаммо касб этмайди.\n– Сиз кузатган касалликлар хуружи орасида бу энг ёмоними?\n– Бу – менинг ҳаётимда кузатганим ўта хавфли пандемия.\n– Ҳозир одамлардан уйда ўтириш, бир-бирига яқинлашмаслик, бир жойга тўпланмасликни талаб қилишмоқда. Бу ортиқча эҳтиёткорлик эмасми?\n– Менинг ўзим ҳам Калифорниянинг Марин округида карантинда ўтирибман. Биз эпидемиянинг дастлабки ўн икки ҳафтасида президентдан нуқул ижобий тавсиялар эшитдик. Бу қаттол вирусни аввал фейк, яъни, демократларнинг тўқиган ёлғони дея тақдим қилишди. Баъзи фуқароларимиз ҳалиям бу гапларга ишониб юришибди. Мен соғлиқни сақлаш вакили сифатида, сайлаб қўйилган амалдорнинг бундай масъулиятсизликка йўл қўйганини биринчи марта кўриб турибман. Бу борада унинг кейинги кўрсатмаларинии тўғри деб ҳисоблайман. Ҳақиқатан ҳам, ўқув муассасаларини ёпиш, ҳар хил тадбирларни тўхтатиш керак. Бу чоралар бизни тўлиқ муҳофаза қила оладими? Дунёни тамоман хавфсиз қила оладими? Албатта, йўқ. Биз бу билан касаллик юқиш суръатларини секинлаштириб, вақтдан ютишимиз мумкин, холос.\n– Зарбасини юмшатиш маъносидами…\n– Уни секинлаштириб ёки вақтни чўзиб, беморлар сонини албатта, камайтира олмаймиз. Аммо келажакда касалланажак одамларга вакцина яратиш учун вақтдан ютамиз. Бу учун бир, бир ярим йиллар зарур бўлади. Эпидемиологларнинг бу мақсадга эришувларига ишонаман.\n– Бу нимани англатади?\n– Биринчидан, оғриб ўтган кишиларда касалликка нисбатан иммунитет пайдо бўлади. Иккинчидан, у пайтга қадар вакцина яратилади. Буларнинг уйғунлашуви 70-80 фоиз аҳолида “жамоавий иммунитет” пайдо қилади. Мен COVID-19ни нафақат даволайдиган, балки унинг олдини оладиган препарат яратилишидан умид қилаяпман. Ҳозирча менинг гапларим асосланмагандек туюлиши мумкин. Шу боис кўпчилик бунга ишонмайди. Мана, дейлик СПИД касаллигини даволаб бўлмайди деб, беморга ўлим ҳукми ўқилар эди. Кейинчалик шу нарса маълум бўлдики, антивирус препаратларнинг баъзилари ушбу касалликнинг олдини олиш хусусиятига эга экан.\n– Шундай қилиб, қачон уйдан чиқиб, ишга қайтишимиз мумкин бўлади?\n– Қуйидаги уч ишни амалга оширмасдан туриб, биз одатий дунёмизга қайта олмаймиз. Биринчидан, касаллик кўлами ҳақида тўла маълумотга эга бўлмоғимиз лозим. Иккинчидан уни даволаш учун вакцина ёки препарат яратишимиз керак. Учинчидан, энг муҳими: коронавирус билан оғриганларнинг барчасида иммунитет ҳосил бўлганлигига, улардан қайта касаллик тарқалмаслигига қатъий ишонч ҳосил қилмоғимиз даркор. Бу ҳақда уларга соғликлари ҳақида гувоҳнома бериладими, ёки муҳр билан тасдиқланган маълумотномами, нима бўлганда ҳам, ўқитувчилар, врачлар, ҳамширалар, полициячилар, ўт ўчирувчилар ва бошқаларнинг соғлом эканликларига тўлиқ ишонч ҳосил қилишимиз керак бўлади. Ана шундагина болаларимизни мактабга юборишимиз мумкин. Юқоридаги уч шарт бажарилган ҳолдагина биз ўзимизни тамоман бехавотир сеза оламиз.\n– Ушбу вазиятнинг бирор-бир яхшилик томони ҳам борми?\n– Мен олим бўлишим билан бирга художўй одамман ва касалликни ўрганиш давомида биз илоҳий бир кучнинг эзгу мададига умид қилиб ишлаймиз. Мана, қаранг, гарчанд кўчаларимиз ҳувиллаб қолган бўлса-да, кишиларимизниг ижтимоий ҳамкорлиги кутганимдан ҳам кўра зиёда. Мен ёшларнинг кексаларга ғамхўрликлари ортганини кўраяпман, касалхоналардаги шифокорларимизнинг ҳар қачонгидан ҳам фидойиликларига гувоҳ бўлмоқдаман. Улар ҳеч нарсадан қўрқмасдан, мараз вирусга қарши курашмоқдалар. Мен ҳеч қачон бу миқиёсдаги волонтёрлик(ҳожатбарорлик)ни кузатмаган эдим.\nАммо, уларни бугунги юзага келган оғир вазият шунга мажбур қилаяпти, деган фикрдан ҳам йироқман. Нима бўлганда ҳам бугунги мураккаб давр ҳаммамизни синовдан ўтказмоқда. Биз ушбу муаммани бартараф этсак, худди Иккинчи жаҳон уруши мамлакатимиздаги сиёсий фарқларни бир чеккага суриб, ҳаммамизни бирлаштирганини ёдимизга солади деб ўйлайман. Бу вирус тенг ҳуқуқликни даъво қилмоқда. У барчани кимлигидан қатъи назар, ажратмасдан ўз комига олмоқда. Шу боис бизлар ҳам орамиздаги фарқларни бир чеккага суриб қўйиб, ўзимизни яна-да тузатиб, бир-биримизни тенг кўришимиз сари энг оқилона йўлга тушиб олишимиз лозим.\nСтивен ЛЕВИ суҳбатлашди.\nРус тилидан Худойберди КОМИЛОВ таржимаси.\nМайкл Помпео Хитой ҳукумати коронавирус ҳақида 2019 йил ноябрь ойидаёқ билганини тахмин қилди


«Ҳукумат ваколатларини маҳаллий ҳокимиятга топширмаса, марказлаштириш сиёсатидан кета олмаймиз». Бобур Бекмуродов билан суҳбат\n20:19 / 08.10.2020\n«Юксалиш» умуммиллий ҳаракати раиси Бобур Бекмуродов машиналар ҳаракатланиш тезлиги, пандемияда мактаблар очилиши ва «Юксалиш» ҳаракати юзасидан турли саволларга жавоб берди. У Kun.uz’нинг «Эркин суҳбат» кўрсатуви навбатдаги меҳмони бўлди.\n— «Юксалиш» умуммиллий ҳаракатининг мақсад ва вазифалари нималардан иборат? Расмий сайтда бу ҳақда кўп маълумот берилган, лекин шуни раис ўзидан эшитсак, шуларни соддароқ тушунтириб беринг.\n— Ҳаракатнинг асосий вазифаси Ўзбекистондаги муҳим ижтимоий-сиёсий жараёнларга жамоатчиликни жалб қилишдан иборат ва бу бир неча босқичларда амалга оширилади.\nБиринчидан, мулоқотни ривожлантириш яъни давлат томонидан амалга оширилаётган ўзгариш ва ислоҳотларни жамоатчиликка оддий-содда тилда етказишдир. Шу билан бирга аҳолини ташвишлантираётган масалалар ҳақида ҳукумат ва парламентни хабардор қилиш. Чунки қарор қабул қилаётганда жойлардаги фуқароларни ташвишлантираётган реал вазиятларни ҳисобга олиш керак. Иккинчиси — фуқароларни муҳим сиёсий жараёнларга жалб қилиб бориш. Бунинг учун биз жамоатчилик кенгашларини ривожлантирмоқдамиз, чунки уларнинг асосий вазифаси халқ ва давлат ўртасида кўприк бўлиш ҳисобланади. Учинчиси — маниторинг қилиш, яъни биз давлат дастурлари ва ислоҳотларнинг маниторингини олиб борамиз. Вазирлар Маҳкамаси ҳам бу иш билан шуғулланади, лекин биз улардан фарқ қиламиз. Бу фарқ биздаги ҳисоботлар нисбатан шаффоф кўринишда касб этиши билан ўз аксини топади. Шунингдек, бирон-бир давлат идораси бир ҳужжатни қабул қилса ёки бирон соҳани ривожлантириш учун йўл харитаси қабул қилинса, биз давлат дастуридаги ишнинг моҳияти реал ҳаётда ўз аксини топдими, йўқми шуни аниқлаймиз. Шу билан бирга биз ҳам ҳисоботлар бериб борамиз.\n— Ушбу ҳисоботлар ва маълумотлар қанчалик даражада жамоатчиликка очиқ. Ҳисоботлар Вазирлар Маҳкамаси — ҳукуматга киргизилар экан жамоатчиликка ҳам эълон қилинадими?\n— Албатта, биз ҳисоботларни турли кўринишларда эълон қилиб борамиз. Аввало ўз веб-сайтимизда бу маълумотларни бериб борамиз ва баъзи вақтларда бу ахборотлар жамоатчилик орасида резонанс уйғотади. Бошқа ҳолларда биз жамоатчилик муҳокамаларини ўтказамиз, яъни давлат идораси вакиллари, жамоатчилик вакилларини бир стол атрофига чақириб, ечим йўллари ёки муаммонинг мазмунини муҳокама қиламиз. Маълумки, ҳукумат доимий тарзда давлат дастури ижроси бўйича парламентда ҳисобот бериб боради ва ўша вазиятда натижаларни очиқ муҳокама қилишга имкон бўлади.\n«Юксалиш» умуммиллий ҳаракати раиси Бобур Бекмуродов\n— «Юксалиш» сайтида экспертларнинг муносабат ва фикрлари ҳам бевосита бериб борилади. Куни-кеча мутахассислардан бири йўл-транспорт ҳодисаси сонини камайтириш учун автомобиль тезлигини камайтириш ижобий натижа беради деган фикр билдирди. Сизнинг бунга муносабатингиз қандай?\n— Йўл ҳаракати ходисалари ҳақида гапирар эканмиз, аввало, статистикага кўра, кунига тўрт нафар фуқаромиз йўл ҳаракати ҳодисаси туфайли вафот этишини айтиб ўтишимиз керак. Биз Тошкент шаҳри ва вилоят ҳудудлари марказларида тезликни камайтириш ҳақида ўйлаябмиз. Тўғри балки бу жамоат транспорти ривожланмаган ҳудудларда тирбандликни ҳосил қилар, лекин биз ҳамма жойда эмас, айнан статистикага кўра қайси кўча ёки ҳудудда йўл-транспорт ҳодисаси кўпроқ бўлаётган бўлса, ўша жойда тезликни камайтирмоқчимиз. Албатта биз ушбу ҳудудларда тезликни чеклаётганимизда буни тирбандликка таъсирини, қолаверса йўл инфратузилмасини ҳам ҳисобга оламиз. Тезликни камайтириш салбий таъсир кўрсатмайдиган ва ёритиш тизимлари яхши бўлган кўчалар орасида ЙТҲ кўпроқ учрайдиганларида тезликни камайтириш яхши самара кўрсатади деб ўйлайман.\n— Яна бир кенг муҳокамаларга сабаб бўлаётган саволлардан бири бу мактаблар қайта очилиш керакми ёки йўқми деган савол бўлмоқда. Бу саволга жавоб топилдими?\n— Ҳозирги пандемия шароитида шошиб қарорлар қабул қилиб бўлмайди ва қарорлар жойлардаги вазиятга мослашувчан бўлиши керак. Юқоридаги саволга айни вақтда аниқ жавоб бериш қийин. Мактаблар эпидемиологик вазиятга кўра очилиши ёки яна қайта ёпилиши мумкин. Бизнинг вазифамиз эса болаларни таълимсиз қолиб кетишларига йўл қўймаслик ва таълим сифатини ушлаб туриш ҳисобланади. Онлайн дарслар мисолида кўрмоқдамизки жуда ҳам кўп хатолар мавжуд ва буни оқлаб бўлмайди. Бу борада таълим сифатини текширувчилар янада яхшироқ ишлаши ва таълим сифатини яхши ушлаб туришимиз керак.\n— Сизнингча маҳаллий депутатлар кенгашлари мана шу масала юзасидан мустақил, таъсирчан ва сиёсий кучга эга бўлган қарор қабул қила оладими?\n— Бир нарсани аниқ айтишимиз керакки, юқоридаги вазифа, яъни эпидемиологик вазиятдан келиб чиқиб, таълим ҳақида қарорлар чиқариш ҳокимнинг вазифасига киради. Лекин бу вазифа шаҳар, вилоят ва туман кенгашлари депутатларига ҳам берилмоқда. Туман депутатлари ҳам чиндан бориб ҳудудлардаги вазиятларни ўрганишмоқда.\n— Сизнингча шу йўл билан ҳукумат ўзидан масъулиятни соқит қилмаябдими?\n— Менинг фикримча ҳукумат қачондир бу вазифаларни ваколатли органларга бериши керак эди. Яъни марказлашган тартибда қарор қабул қилишдан кечишимиз лозим. Агар биз ҳозирги қийин пайтларда уларга ушбу ваколатларни бермасак бизга вақт ўтиши билан номарказлаштириш қийин бўлади.\nТасвирчи ва монтаж устаси — Отахон Юсупов.\nНоябрда пандемиянинг илк 4 ойидагига тенг сонда касалланиш ҳолатлари қайд қилинди\nDaimler пандемия сабабли ҳар бир ходимига минг еврогача қўшимча пул беради\n22:26 / 27.11.2020\nМутахассис коронавирус эпидемияси пандемияга айлангани сабабини маълум қилди


Зоир Мирзаев раҳбарларга талаб қўйди - xabar.uz\nЗоир Мирзаев раҳбарларга талаб қўйди\nҚашқадарё ҳокими Зоир Мирзаев вилоятдаги бошқармаларда фаолият кўрсатаётган деҳқонободлик раҳбарларга ўзи туғилиб ўсган қишлоқда кутубхона қуриш талабини қўйди. Бу ҳақда ҳокимнинг Деҳқонободга ташрифи чоғида маълум қилинди, деб ёзади Деҳқонобод туман ҳокимлиги ахборот хизмати.\n— Бугунги кунда вилоятдаги катта бошқармада фаолият юритяпсиз, бу қувонарли, аммо туман учун — туғилиб ўсган қишлоғингиз учун нимадир қилдингизми, – дея савол берди вилоят ҳокими раҳбарларга қарата. – Кутубхонани қаердандир ўғирлаб келинган пулга эмас, ўз номингизга олинган кредит маблағи эвазига қурасиз, кутубхона учун банкдан номингизга кредит олинган ёки олинмаганлиги билан шахсан ўзим қизиқаман, — деган вилоят раҳбари.\nЙиғилишда, шунингдек вилоятдаги 16 та тижорат банкларига деҳқонободлик тадбиркорларни топиб, туман учун эсда қоларли иш қилиш талаби ҳам қўйилди.\nДеҳқонобод Зоир Мирзаев\nЖамият 14/05, 17:10\nДеҳқонободда янги сув омбори қурилмоқда\nМаҳаллий 05/05, 15:03\nДеҳқонобод калий заводи директори 35 оилага ёрдам кўрсатди\nҲодиса 04/04, 11:05\nДеҳқонободда бир оиланинг уч аъзоси ҳалок бўлди. Кичик фарзанд токсик комага тушди\nЖамият 03/04, 10:43


Ўқув ишлари – Urology Department\nУрология кафедрасида ТТА даволаш ва тиббий-педагогика факультети 4 талабалари, ҳамда урология мутахасислиги магистрлари таълим олишади.\nУрология кафедрасининг фаолияти 1991 йилда ташкил этилган Республика урология илмий маркази билан чамбарчас боғлиқдир.\nЎзбекистон Республикасининг мустақилликка эришиши билан боғлиқ рўй берган катта ижтимоий-сиёсий ўзгаришлар, ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг Соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилиш ва уни ривожлантириш Давлат дастури талабларига биноан 2003 йил 26 февралдаги ЎзР Президентининг ПФ №-3214 Фармони билан Республика урология илмий маркази базасида Республика ихтисослаштирилган урология маркази ташкил этилди. Урология кафедраси ушбу йирик даволаш, илмий ва педагогик маскани базасида жойлашган.\nЎтган қисқа давр ичида урология кафедраси базаси йирик педагогик, илмий ва даволаш маскани даражасига кўтарилди, унда малакали шифокор мутахассислар, илмий ходимлар ва педагогик кадрлар тайёрланди. Кафедрада замонавий педагогик, ташхислаш ва даволаш технологиялари йўлга қўйилди.\nБу ердаги ташхислаш ва даволаш бўлимлари энг замонавий асбоб-ускуналар билан жихозланди, энг мохир мутахссислар билан таъминланди, беморларнинг даволаниниши учун жуда қулай шароитлар яратилди.\nКадрлаш тайёрлаш ва малакасини ошириш\nКадрлар муаммоси ҳозирги кунда долзарб мавзулардан бирига айланиб бормоқда. Кафедрамиз ходимларининг асосий вазифаларидан бири етук ва ҳар томонлама билимдон ёш кадрларни тайёрлаш, мутахссислар малакасини оширишдан иборатдир. 1997 йил 25 августда қабул қилинган “Кадрлар тайёрлаш миллий дастури” бўйича ҳам бакалавр, ҳам магистратура йўналишида етук мутахассислар тайёрлаш вазифаси тиббиёт олий ўқув юртлари доирасида амалга оширилмоқда. Бу ерда юқори малакали педагоглар Ўзбекистон Республикаси Президентининг қатор Фармонлари, жумладан, 2007 йил 19 сентябрдаги “Ислоҳатларни чуқурлаштиришнинг асосий йўналишлари ва Соғлиқни сақлаш тизимини ривожлантириш Давлат дастурини амалга ошириш ҳақида” ПФ №-3923 Фармони, 2007 йил 2 октябрдаги “Республика тиббий муассасалари фаолиятини ташкиллаштиришни такомиллаштириш чора-тадбирлари ҳақида” ПФ №-700 Фармойиши, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 декабрдаги “Тиббиёт ходимларини малакасини ошириш ва қайта тайёрлаш тизимини такомиллаштириш ҳақида” № 319 Фармойиши, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2009 йил 15 сентябрдаги “Ўзбекистон Республикасида шифокор кадрларини қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни амалга оширувчи тиббий илмий ва олий ўқув муассасаларига қўйилган талаблар ҳақида” №-413 буйруғи, 2012 йил 12 июлдаги “Тиббиёт ходимлари малакасини ошириш ва қайта тайёрлаш тизимида ўқув дастурларининг мазмунига талаблар ва уларни тасдиқлаш тартиби ҳақида” №-204 буйруғи асосида фаолият олиб бормоқдалар. Бакалавриатура ва магистратура талабаларига урология соҳасидаги энг замонавий ташхислаш ва даволаш усуллари ўргатилмоқда.\nТалабалар Республика ихтисослаштирилган урология марказининг поликлиникаси ва стационарлари шароитида аҳолига урологик ёрдам кўрсатишни ташкил этишнинг замонавий принципларини ўрганадилар.\nАмалий машғулотлар шинамгина ўқув хоналарида олиб борилади. Дастлаб, ўқув хоналари қайта жихозланди. Ўқув хоналари етарли даражада шкаф, стол ва стуллар билан таъминланди.


2021 йилда йирик солиқ тўловчилар тоифасига кирувчи юридик шахслар таркиби ўзгарди — Review.uz\nЙирик солиқ тўловчилар сони тоифасига кирувчи юридик шахслар таркиби 836 тани ташкил этаёган эди. Уларнинг таркиби энди янада кенгайди ва улар 1 120 тага етди.\nУнга кўра, Йирик солиқ тўловчилар тоифасига кирувчи юридик шахслар таркиби ўзгарди. Ушбу санага қадар мазкур тоифага кирувчилар сони 836 тани ташкил этган. Жорий йилда Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги Йирик солиқ тўловчилар бўйича ҳудудлараро давлат солиқ инспекцияси томонидан хизмат кўрсатиладиган йирик солиқ тўловчилар таркибига акциз маҳсулотларини ишлаб чиқарувчи 2 та, "Ўзбекнефтегаз" АЖ тизимидаги 2 та ҳамда 280 та бошқа йирик корхоналар қўшилди. Бунинг эвазига йирик солиқ тўловчилар таркиби жами 1 120 тага етди.\nакциз солиғига тортиладиган товарларни ишлаб чиқарувчи ва акциз тўланадиган хизмат кўрсатувчи корхоналар — 113 та;


Ўзбекистонда вакцина олганларнинг қанчаси коронавирусга чалинди?\nНурмат Атабековга кўра, Ўзбекистонда оммавий вакцинациялаш бошланганидан бери (1 апрелдан) жами коронавирус билан касалланиш ҳолатларининг бор-йўғи 285 таси ёки тахминан 0,3 фоизи эмланганлар ҳиссасига тўғри келган.\nУнинг сўзларига кўра, вакцина қабул қилганидан кейин коронавирус билан касалланганларда касаллик асосан ўртача формада кечмоқда. Кам ҳоллардагина коронавируснинг оғир (барча вакциналар) ва ўта оғир (фақат ZF-UZ-VAC 2001 ва «Спутник V») формалари кузатилган.\n❗ Тадқиқот натижалари шуни кўрсатмоқдаки, COVID-19га қарши эмлаш касалликнинг осойишта кечиши ва оғир ҳолатлар сонининг камайишига имкон яратади.\nКиритилди: 10:59 10.09.2021. Ўқилди: 2630 марта. Фикрлар сони: 0 та.


Қирғизистон ўз фуқароларини Россияда ишга жойлаштириш учун миграция маркази ташкил этишни таклиф қилмоқда\nРоссия томонига Қирғизистонда миграция марказини очиш таклиф қилинди. Жогорку Кенеш матбуот хизматининг хабар беришича, бундай таклифни спикер Талант Мамитов Москвада Давлат думаси раиси Вячеслав Володин билан учрашувда билдирган.\nҚайд этилишича, томонлар Евросиё интеграциясини ривожлантириш, савдо-иқтисодий ва маданий-гуманитар ҳамкорликни ривожлантириш масалаларини муҳокама қилган.\nҚирғизистон парламенти спикери янги қонун муносабати билан Россиядаги қирғизистонлик муҳожирларнинг ҳуқуқий мақоми тўғрисида ҳам саволлар берди ва мослашиш даврида Қирғизистондан келган меҳнат муҳожирлари учун янги қоидаларни қирғизларнинг аъзолигини ҳисобга олган ҳолда қайта кўриб чиқишни сўради.\n«Шунингдек, биз Россия томонидан келгусида Қирғизистон томони кўмагида мамлакатда Россия миграция марказини ташкил этиш имкониятини кўриб чиқишни сўраймиз», — деди Талант Мамитов.\nПарламент матбуот хизматининг хабар беришича, бу таклифга Вячеслав Володин томонидан ижобий жавоб берилган. Унинг қўшимча қилишича, бу масала ишлаб чиқилиб, Россия Федерацияси ҳукуматига юборилади.\n2021 йил 29 декабрдан бошлаб Россияга ишлаш учун келаётган чет эл фуқаролари, шу жумладан қирғизистонликлар ҳам 30 кун ичида тиббий кўрикдан ўтиши ҳамда бармоқ изини давлат рўйхатидан ўтказиш ва суратга олиш тартиб-қоидаларидан ўтиши шарт. Тиббий кўрик доирасида чет эл фуқаролари гиёҳвандлик воситалари ёки психотроп моддаларни истеъмол қилиш, шунингдек, юқумли касалликлар мавжудлиги текширилади.\nАввалроқ Жогорку Кенеш депутатлари қирғизистонлик муҳожирларнинг Россиядаги ҳуқуқлари ва уларнинг Россия Федерациясида бўлиш қоидаларининг мураккаблашиши масаласини кўтариб, бу масалани икки давлат раҳбарлари даражасида муҳокама қилишни таклиф қилган эди.\nОхирги расмий маълумотларга кўра, Қирғизистоннинг 1 миллион 118 минг фуқароси хорижий давлатларда меҳнат қилади, улардан бир миллиони Россияда.


Қай тилда фикрласангиз, шу миллатга мойилсиз — Ishonch Gazetasi\nёхуд она тилининг инсон маънавияти ва миллат маданиятига таъсири хусусида\nХалқ таълими вазири Шерзод Шерматов «Фейсбук»даги саҳифасида Президент мактабларига қабул жараёни, бунда инглиз тилининг аҳамияти ҳақида фикр билдирганига бир ойдан ошди. Аммо кўтарилган мавзу долзарб, вазирнинг ёндашуви эса бироз мунозарали бўлгани учун ҳамон муҳокама-ю баҳслар давом этмоқда…\nАна шундай муносабатларнинг бири сифатида 2019 йил 14 мартда «Ishonch» газетасида (34-сон) чоп этилган Ўрол Содиқнинг «Халқ таълими вазирига очиқ хат»и ва унга Халқ таълими вазирлиги Ахборот хизматининг жавоби менда ҳам айрим мулоҳазаларни уйғотди.\nХалқ таълими вазири тўғри таъкидлаганидек, ҳозир жамиятда хорижий тилларни, ахборот технологияларини билган кадрларга талаб ва эҳтиёж катта. Бу ўз-ўзидан «карьера қиламан, яхши маошли ишда ишлайман» деган ҳар қандай одамни тил ўрганишга, замонавий технологияларни пухта эгаллаш чораларини кўришга мажбур қилади. Буни ёшлар ҳам, ота-оналар ҳам англаб етди. Аммо шу жараёнда, каминада бироз андиша уйғотган бир масала ўртага чиқади: биз хорижий тилларга, айниқса, инглиз тилига ҳаддан зиёд ружу қўймаяпмизми?\nМен ҳам она сифатида фарзандларимнинг бир неча тилни билиши тарафдориман ва бунга зарур шароит яратиб беришга ҳаракат қиламан. Лекин фарзандларимизга таълимнинг бошқа тилда ўргатилишига эътирозларим бор. Негаки…\nБиринчидан, ўз ватанимизда нега ўзга тилда таълим беришимиз керак? Азбаройи инглиз тили дунёнинг катта қисмида яшовчи халқлар учун алоқа воситаси сифатида хизмат қилгани учунми?\nИккинчидан, таълимнинг бошқа тилларда берилиши, хоҳлаймизми-йўқми, ёшларда она тилимизга бўлган нотўғри муносабатни шакллантиради. Боиси, инсон қайси тилда таълим олса, шу тилда фикрлайди, ўша тилга мансуб бўлган миллат маънавиятидан озиқланади. Сабоқлар тўлиқлигича инглиз тилида ўтиладиган (боз устига, хорижлик устозлар қўл остида) мактабларда халқимиз эртаклари, афсона-ю асотирларимиз, адабиётимиз ва кўҳна тарихимиз бор бўй-басти, оҳори билан ўргатилишини мен тасаввур қила олмайман.\nҚолаверса, инглиз тили биринчи ўринга кўтарилган бу мактабларда она тилимиз иккинчи даражалилигича қолаверади. Бир неча тилда бир хил фикрлайдиган ва ёзадиган даражага эришиш эса ноёб ҳодиса.\nИш юзасидан кўп мутахассислар билан мулоқот қилишга тўғри келади. Минг афсуски, уларнинг баъзилари турли илмий унвон ва даражаларга эга бўлса-да, ўз қарашларини рус тилида ёзиб келади ёки фикрини шу тилда баён этади. Сабабини изоҳлаш шарт бўлмаса керак.\nОлдимизда шундай аянчли мисол турганда ҳам нега фарзандларимизга таълимни она тилида бериш, айни вақтда хорижий тилларни чуқур ўргатиш ҳақида қайғурмаймиз? Ўтмишдан сабоқ чиқармаймиз?\nЎзга тилда таълим олганларнинг аксариятига ўша тил тегишли бўлган миллатнинг менталитети, руҳи, маънавияти сингади. Ўша халққа, унинг қадриятларига хайрихоҳлик кайфияти пайдо бўлади. Аслида, бу ёмон эмас. Аммо бу ўз миллатимиз, маънавиятимиздан узилиб қолиш, йироқлашиш эвазига амалга оширилмаслиги керак-да!\nЯқин ўтмишдаги руслаштириш сиёсати оқибатида она тилимизга эътибор сусайиб кетгани, ҳатто ўз тилимизда сўзлашишга ор қиладиган даражага тушиб қолганимиз наҳот унутилди?\nАйни ҳолат инерцияси туфайли она тилимизнинг қадрини ва қаддини ҳамон етарли даражада тиклаб ололмаётирмиз. Гарчи «Давлат тили ҳақида»ги қонун қабул қилинганидан бери қарийб 30 йил ўтган бўлса-да!\n«Инглизтилипарастлик» бундан баттар оқибатларга олиб келиши мумкинлиги ҳақида қачон ўйлаб кўрамиз!?\nФилология фанлари доктори Бахтиёр Менглиев «Ўзбек тили яшаб қоладими?» мақоласида «ўзбек тили ҳам ўз ёзувига, давлат тили мақомига эгалиги, 30 миллион нафардан ортиқ сўзлашувчиси борлиги»ни таъкидлаб, «унинг ахборот-коммуникация технологиялари, интернет тили даражасига кўтарилмаётгани», натижада «эҳтиётталаб тиллар» қаторига тушиб қолганидан куйинади.\nТўғри-да, ўз юртимизда ўзга тилда таълим беришни афзал билсак, буни замон талаби, дея изоҳласак, соҳани яхши билган мутахассисдан кўра, чет тилни билган ходимни афзал кўрсак, расмий ҳужжатлар-у қонунлардан тортиб оддий хатни ҳам ўзга тилда ёзиб, сўнг она тилимизга таржима қилсак, ўзбек тили гуллаб-яшнайдими?! Аксинча, вазият шу тарзда давом этаверса, она тилимиз «хавфга чалинган» ёки худо кўрсатмасин, «ўлаётган тиллар» қаторига тушиб қолмайдими?! Бунинг учун кейин ким жавоб беради? Тил, маънавият сингари нозик масалаларда адашишга, ўтмишдаги хатоларни такрорлашга асло ҳаққимиз йўқ!\nЯқинда бир матбуот анжуманида вазир «инглиз тилисиз дунёга чиқиб бўлмас»лиги, «Инглиз тилини ўрганинг дегани — она тилини ўқиманг дегани эмас»лигини таъкидлади. Албатта, Беҳбудий айтганидек, бир тил билган — бир киши, икки тил билган — икки киши. Лекин хорижий тил, вазир қўшимча қилганидек, зинҳор «фарзандларимиз ўсиб-униши, бир четда қолиб кетмаслиги»нинг кафолати эмас! Таълимни ўзга тилда олиш ўз оиласини қўшнининг иродаси билан яхши кўришдай гап.\nБиз шусиз ҳам миллий ғурур нуқтаи назаридан бир неча авлодни йўқотиб бўлдик. Қилган хатоларини «ўзбекчилик-да энди» деб миллий мансублигига тўнкайдиганлар кўпайиб кетди. Ўзбек тилини яхши билмайдиган, билмаслигидан уялмайдиган (!), оддий матндан тортиб исм-шарифигача хато ёзадиган ўқувчиларга, талабаларга, масъул ишларда ишлаётган кадрларга эга бўлдик. Мамлакат ҳаётига доир янгиликларни узатадиган оммабоп сайтлар имло хатоларга тўла материалларни чоп этмоқда. Буларнинг барчаси ўша хатоларимизнинг инъикоси эмасми?\nИстаган вилоятнинг истаган тумани, энг чекка ҳудудига боринг, Сизни «Open» деб ёзилган дўконлар, «Чайхана продаётся» қабилидаги эълонлар кутиб олади. Сабабини сўрасангиз, йўлда ўтиб кетиши мумкин бўлган сайёҳ тушуниши учун ёки бошқа тил эгалари хафа бўлмаслиги учун дейди. Қизиқ, Англия ё АҚШда ўтиб бораётган ўзбек тушуниши учун «Очиқ» деб ёзилган дўконлар сони нечта экан? Дунёнинг қай бурчида, бизни хафа бўлмасин деб, «Кафе сотилмоқда» шаклида эълон берилди? Ёки давлат хизматлари учун тўлдириладиган қоғозлар, гувоҳномалар, давлат хизматлари негадир тилида тақдим этилади. Нега?! Давлат тили ўзбек тили эмасми ёки? Бу муаммоларнинг илдизи фақат она тилимизнинг обрўси етарли даражада эмаслигидан-ку?!\nАгар хорижий тилсиз фарзандларимиз ўсиб-унмайди, бир четда қолиб кетади, деб ҳисобласак, аҳвол ҳозиргидан баттар бўлиши, ўз давлат тилида саводсиз миллат шаклланиши аниқ. Хорижий тилга давлат тилини маҳв этиш даражасида эътибор қаратилиши миллий ғурурни йўқотишга олиб келади.\nЮртимизнинг турли ҳудудларида янги авлод кадрларини тайёрловчи Президент мактаблари ташкил этилаётгани қувонарли ҳол. Ўйлайманки, бундай мактаб битирувчилари мамлакатимиз ривожини таъминлашга ва унинг халқаро ҳамжамиятдаги нуфузини кўтаришга муносиб ҳисса қўшади. Давлатимиз раҳбарининг «Президент мактабларини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорида «ўқувчиларда ватанпарварлик ва Ватанга муҳаббат туйғусини, бағрикенглик, қонунлар, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат билан муносабатни, ҳаётга қатъий ишонч ва қарашларни шакллантириш» бундай мактабларнинг асосий вазифаларидан бири сифатида белгиланган. Бу вазифани тўлиқ амалга ошириш учун, бизнингча, ўқувчилар она тилида таълим олиши, бошқа хорижий тиллар эса чуқур ўргатилиши керак. Миллат боласига ватанпарварлик, миллий ғурур ўз она тили орқали сингдирилсагина кўзланган мақсадга эришиш мумкин. Чунки инсоннинг ўзи фикрлайдиган тилга нисбатан ҳурмати баланд, шу тилдаги қадриятларга мойиллиги юқори бўлади.\nЯна бир гап. Ўрол Содиқнинг очиқ хатда билдирган эътирозларига Халқ таълими вазирлиги Ахборот хизмати берган жавоблар ўз ночорлиги билан савол устига савол туғдиради. Жавобдаги\n«олий мақсадларни кўзлаб, инглиз тилини ўрганишга чорлаш ўз она тилига беэътибор бўлиш ёки ватанпарварликка қарши бориш деб баҳоланиши нотўғри. Барчамизга маълумки, мамлакатимизда дунёга машҳур кўплаб алломалар яшаб ўтган. Президент мактаблари ҳам келгусида шундай алломаларни етиштириб чиқарадиган масканга айланиши кўзда тутилган».\nУшбу матндаги биринчи гап билан кейинги гаплар ўртасида қандай мантиқий боғлиқлик бор? Улар, аксинча, бир-бирига қарама-қарши маъно бермоқда.\nЁки «дунёда фан-технология соҳасидаги янгиликларнинг 90 фоиздан ортиғи инглиз тилида чоп этилиши» таълимни инглиз тилида ўргатиш ёки унга устуворлик беришни тақозо этмайди. Она тилида таълим олиб, уни мукаммал биладиган, инглиз ёки халқаро аҳамиятга эга бўлган бошқа тилларни ҳам пухта эгаллаган одам янгиликлардан бебаҳра қолиб кетадими? Фан-техника асрида янгиликларнинг аввал рус тилига, кейин ўзбек тилига таржима қилинишини ким кутиб ўтиради?\nЖавоб хатида яна шундай жумлалар келтирилган:\n«Инглиз тили дунё бўйлаб кенг тарқалган ва тобора тарқалиб бораётган тил ҳисобланади. Жаҳондаги халқаро илмий анжуманлар ҳам инглиз тилида олиб борилади. Барча ривожланган давлатлар мактаби, лицейи, коллежи ҳамда олий таълим даргоҳида инглиз тили ўқитилади».\nЖавоб шу инглиз тилининг «кенг тарқалгани» ва «тобора тарқалиб бораётгани» ҳам, анжуманларнинг шу тилда ўтказилиши ҳам миллий тилни писанд қилмасликка баҳонаи сабаб бўлолмайди.\nБарча ривожланган мамлакатларда инглиз тили ўқитилиши табиий ҳол. Чунки ўша давлатларнинг кўпчилигида инглиз тили давлат тили. Қолганларида эса, матнда кўрсатилганидек, «инглиз тили ўқитилади», таълим инглиз тилида берилмайди!!! Ватанни ривожлантириш, фарзандларимизни баркамол қилиб вояга етказиш асло хорижий тилга боғлиқ эмас. Жажжи шахматчи ака-ука Синдоровлар инглиз тилисиз дунёга танилди, ўзини эътироф эттирди. Муножот Йўлчиева жаҳон саҳналарида ўзбек тилида қўшиқ айтиб юракларни жунбушга келтирмоқда. олти асрдирки, Алишер Навоий дунёни ўзбек тилида мафтун қилмоқда. Ўзбек тилини махсус ўрганиб, Навоий асарларини тадқиқ этаётган тадқиқотчиларни айтмайсизми?! Ўзбек тилида ўрганиш шарт бўлган, тадқиқ қилишга арзийдиган юзлаб нусха нодир қўлёзмалар, бетакрор асарлар навбатини кутиб, токчаларда чанг босиб ётибди.\nШуларни ўрганиш ҳам Ватанни севиш, Ватанга хизмат қилиш, уни ривожлантириш йўлидаги асосий қадам, аслида. Хорижий тилдан хабардорлик, бу илм дегани эмас.\nТаълим соҳасининг улуғ устози Абдулла Авлоний бир аср олдин «Ҳар бир миллатнинг миллат эканлигини кўрсатадурғон оинаи жаҳони унинг тили ва адабиётидир. Тилни йўқотмак, миллатни йўқотмак демакдир. Тил яшаса, миллат яшар» деган эди. Бугун ҳам, эртага ҳам, бу пурмаъно сўзлар ўз аҳамиятини йўқотмайди. Биз шуни англаб етсак бўлди…\nКамчиликлар бартараф этилади\nДавлат бошқарувининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш ҳамда мамлакатнинг статистика…\n«КАСАБА УЮШМАЛАРИ ТЎҒРИСИДА»ГИ ҚОНУН СЕНАТ ТОМОНИДАН МАЪҚУЛЛАНДИ


«ОБОД ҚИШЛОҚ ВА «ОБОД МАҲАЛЛА» ОАВ НИГОҲИДА |\n«ОБОД ҚИШЛОҚ ВА «ОБОД МАҲАЛЛА» ОАВ НИГОҲИДА\nЎзбекистон Касаба уюшмалари Наманган вилоят бўлимининг «Халқ кутубхонаси»да ўтказилган конференцияда ушбу мавзуни ёритиш бўйича тўпланган тажриба ва камчиликлар очиқ таҳлил этилди. Конференцияни Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси раиси Саъдулла Ҳакимов кириш сўзи билан очиб берди ва ушбу анжуманни ўтказишдан мақсад ҳақида тўхталди.\n—Мамлакатимизда бошланган ислоҳотлар натижасида халқимиз ҳаётида катта ўзгаришлар кузатилмоқда. «Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» дастури доирасида амалга оширилаётган ишлар эса одамларимизнинг яхши яшашга бўлган орзу-умидини рўёбга чиқармоқда. Бу ўз навбатида халқимизнинг турмуш маданиятини ошишига ҳам хизмат қилмоқда. Давлатимиз ана шундай улкан ўзгаришлар, ободлик сари шаҳдам қадам ташлаётган бир пайтда “Биз ОАВ вакиллари нима билан бандмиз?” деган савол туғилади. Ёки “Обод қишлоқ” ва “Обод маҳалла” дастури ижросини ёритишга қанчалик эътибор қаратяпмиз? Бугун мана шундай саволларга жавоб топишимиз керак, деди нотиқ.\nНаманган, Андижон ва Фарғона вилоятлари ОАВда дастур доирасида амалга оширилаётган вазифаларни ёритиш бўйича кўплаб чиқишлар қилинган. Таҳлиллар эса ишимиз кутилаётганидан анча ортда эканини кўрсатмоқда. Мавзу доирасида учала вилоят ОАВда берилган материалларнинг аксариятини хабар ва кичик лавҳалар ташкил этяпти, десак бу ҳам тўғри бўлади. Ҳолбуки, дастур доирасида қишлоқларда олиб борилаётган бунёкорликлар бўйича таҳлилий-қиёсий мақолалар, очерк, кўрсатув ва радио эшиттиришлар тайёрлаш мумкин. Мақолаларда фақат рақамлар ортидан қувмасдан, аҳолининг аввалги турмуш шароити ва ҳозирги ҳолатни қиёсан кўрсата олсак мақсадга мувофиқ бўлар эди. Бундан ташқари, ОАВ орқали аҳолида шукроналик ҳиссини ҳам шакллантириш—биз журналистларнинг елкамизда. Бунёд этилаётган уйлар, йўллар, мактаб ва боғчалар фақат бугунги кун учун эмас, балки келажак учун хизмат қилишини ўз чиқишларимизда кўрсатишимиз зарур.\nКонференцияда, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутати Расул Кушербоев «Ахборот соҳасини янада демократлаштириш ва ривожлантириш бўйича қонунчиликка киритилаётган ўзгартиш ва қўшимчалар ҳақида»ги, Ўзбекистон Матбуот ва ахборот агентлиги бошқарма бошлиғи Жасур Ҳусанов «Ҳудудий ОАВда «Обод қишлоқ» дастури, тегишли дастур ва режалари ижроси ёритилиши, бу борадиги мавжуд ютуқ ва камчиликлар» мавзусидаги маърузалари билан иштирок этишди. Ҳар иккила маърузачи томонидан келтирилган далил ва рақамлар бўйича иштирокчилар ўзларининг фикр ва мулоҳазаларини баён этишди. Хусусан, қонунчиликка киритилаётган ўзгартишлар бўйича журналистлар ўз позицияларини очиқ билдиришди.\n—Анжуманнинг бундай яхши маънодаги баҳслар остида ўтишини ижобий баҳолаш мумкин. Бироқ, ҳеч биримиз «Обод қишлоқ» дастури доирасида қойиллатиб материаллар ёзганман, деб мақтана олмаслигимиз ҳам бор гап, деди уюшма раиси С.Ҳакимов.— Конференцияни ўтказишдан асосий мақсадимиз бир-биримизнинг тажрибамизни ўрганиш. Конференция доирасида «Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» дастури мақсад-вазифалари ва ижросини ёритиш бўйича таклиф ва тавсияларимизни ишлаб чиқдик. Бунинг учун қуйидаги ҳолатларга алоҳида эътибор бериш айни муддао бўларди:\n-қишлоқ (маҳалла) ёшлари учун иш ўринлари яратиш, уларнинг хорижда иш излаб сарсон-саргардон бўлиб юришларининг олдини олиш мақсадида оилавий тадбиркорликни тарғиб қилувчи илғор тажрибаларни, бу борада намуна бўла оладиган оилалар фаолиятини кенг ёритиш;\n-жойларда соғлом турмуш тарзи тарғиботига тизимли равишда эътибор қаратиш, қишлоқ аҳолисининг ижодкор зиёлилар, турли соҳа мутахассислари билан бўлиб ўтаётган учрашувлари, шунингдек ўз қишлоғи ва маҳалладошлари билан фахрланиш туйғусини мустаҳкамлаш борасидаги ибратли тажрибаларни мунтазам ёритиб бориш;\n-қишлоқларда (маҳаллаларда) маданий-маърифий ишлар ҳолати, хусусан, китобхонлик маданиятини ривожлантириш, кутубхоналар фаолиятини йўлга қўйиш бўйича амалга оширилган ишлар ҳақида туркум материаллар тайёрлаш;\n-«Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» дастури доирасида жойларда амалга оширилаётган ислоҳотлар ёритилган энг яхши мақолалардан иборат очерклар тўпламини чоп этиш ва ҳоказо.\nТадбир доирасида Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси ҳамда Ўзбекистон товар-хомашё биржаси ўртасида тузилган «Дўстлар» клуби томонидан ажратилган совғалар топширилди. Хусусан, Фарғона вилояти Сўх тумани ҳокимлиги нашри «Садои Сўх», Андижон вилояти Қорасув шаҳарчаси ҳокимлиги нашри «Қорасув тонги», Наманган тумани ҳокимлиги нашри «Истиқлол» газетеларига компьютер жамланмаси топширилди. Бундан ташқари жойларда амалга оширилаётган ислоҳотларни ёритишда фаол иштирок этиб келаётган 9 нафар журналист диплом ва қимматли совғалар билан тақдирланди.


Жиззахдаги боғча болаларига металлолом солиғи солинди\nЖиззах шаҳридаги боғчаларга қатнайдиган болаларнинг ота-оналарига металлолом солиғи солинди. Боғча тарбиячиларининг Озодликка тасдиқлашича ҳар ота-она 300-400 килограммдан металлолом топиб, боғчага топшириши керак. Болани боғчага қабул қилишнинг шартларидан бири ҳам 200 килограмм металлолом топшириш шарт эканлиги айтиляпти.\nWhatsApp орқали Озодликка келган хабарлардан бирида, Жиззах шаҳридаги боғчаларга металлолом солиғи солингани айтилади:\n“Қўшнимнинг болалари шаҳардаги “Юлдузча” боғчасига боради. Қўшнимнинг айтишича, ҳар бир бола бошига 200 килограммдан металлолом солиғи солинибди. Болани боғчага олишлари учун ҳам ота-она 200 килограмм темир-терсак топшириши керак экан”, деб ёзилади хабарда.\nОзодлик бу хабар ортидан Жиззах шаҳридаги “Дўстлик” боғчасига боғланиб ота-оналарга қанча металлолом топшириш вазифаси юклатилгани ҳақида сўради:\n- 400 кило олиб келсангиз¸ яхши бўларди, агар имконингиз бўлмаса 300 кило олиб келишингиз шарт, деди ўзини таништирмаган боғча тарбиячиларидан бири.\nЖиззахдаги боғчалар вазияти билан танишиб чиққан ҳуқуқ фаоли Ўктам Пардаев боғчаларга шундай топшириқ берилгани ҳолатини ўрганаëтганини билдирди:\n- Биз ўрганиб чиқдик. Шаҳардаги 1-сонли “Ойгул” деган боғча тарбиячиларига ҳам, болаларнинг ота-оналарига ҳам ўз хоҳиши билан металлолом олиб келиш ҳақида айтишибди, дейди Ўктам Пардаев.\nЖиззах шаҳрида автомобилларни таъмирлаш устаси бўлиб ишлайдиган Рўзиқул эса металлолом ўрнига пул берганини айтади:\n- Ҳозир металлолом қаерда? Машиналардан ортган темир-терсакни ҳам бошқа бир эҳтиёжга ишлатамиз. Олти яшар ўғлим ҳам боғчага қатнайди. Боғча мудирига 20 минг сўм бериб қутулдим, бўлмаса ҳар сафар боладан айтгизиб юборавериб¸ безор қилиб юборди, дейди Рўзиқул.\nИсми сир қолишини сўраган Жиззах шаҳар Халқ таълими бўлимининг ўзини таништирмаган ходими Озодлик билан суҳбатда металлолом йиғиш топшириғи ҳокимиятдан бўлганлигини таъкидлади:\n- Биз кичкина одаммиз. Бу топшириқни шаҳар ҳокими барча ташкилотлар раҳбарларига берган. Мудирга ҳам осон эмас, ҳар мажлисда гап эшитиш у учун ҳам оғир, деди шаҳар Халқ таълими бўлими мулозими.\nМеталлолом пули қаерга кетмоқда?\nЯқиндан бошлаб боғчаларга ҳам металлолом йиғиш вазифаси топширилди.\nОзодликнинг аввалги эшиттиришларида ўқитувчию шифокорлар, коллежлар талабалари металлолом ўрнига пул топшираётгани ҳақида гапирган эди.\nХусусан, конимехлик шифокорлар металлолом ўрнига 25 минг сўмдан, самарқандлик коллеж ўқувчилари 2000 сўмдан, Жиззах Педагогика институти талабалари 20 минг сўмдан, Тошкент Мусиқа лицейи ўқитувчилари 47 минг сўмдан пул топширишга мажбур бўлганликлари ҳақида Озодликка айтган эдилар.\nЎзбекистон Вазирлар Маҳкамасининг металлолом жамғариш ҳақидаги қарори ижроси асосан ҳокимлар томонидан назорат қилинади.\nИсми очиқланмаслик шарти билан Озодликка гапирган Ўзбекистондаги давлат корхоналаридан бири раҳбари, металлолом топшириш жараёнининг¸ асосан¸ пул ювиш учун қўлланилишини таъкидлайди:\n- Аслида бунинг механизми мана бундай. Ҳеч қандай металлолом топширмайсиз. Бу кўчирилган пулни обналичка қилиб бериш учун керак. Ҳозир металлоломнинг ўзи йўқ, қидириб ҳам тополмайсиз. Шунинг учун унинг ўрнига ташкилотлар пул йиғиб беради. Ўртадаги фирма металлолом қабул қилиб оладиган давлат ташкилотига бунча тонна металлолом топширдим¸ деб ҳужжат қилади. Масалан, 20 миллион сўмга металлолом олдим¸ деб ташкилот пул ўтказади. Ташкилотлардан йиғиб олинган пул шундай қилиб обналичка қилинади. Тошкентга металлолом эмас, балки чемадонларда пул кетади. Бу топшириқни бажариш вилоят ва туман ҳокимлари зиммасига юкланган”, деди Ўзбекистондаги корхоналардан бирининг раҳбари.\nБундан ташқари, корхона ва ташкилотлар бевосита металлолом қабул қиладиган корхоналар билан шартнома тузиб, темир-терсак топшириши мумкин.\nОзодлик билан суҳбатда "Тошкентиккиламчиқораметалл" корхонасининг ўзини таништирмаган мулозими¸ айни кунларда ҳар тонна металлолом учун 195 минг сўмдан пул ўтказиб берилишини билдирди.