Музқаймоққа аталган пулни эҳсон қутисига ташлаган болакай - 25 Августа 2020 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nСреда, 2020-09-30, 3:14 PM\nГлавная / Bosh sahifa » 2020 » Август » 25 » Музқаймоққа аталган пулни эҳсон қутисига ташлаган болакай\nМасжид олдидаги катта йўлнинг бўйига қўйилган эҳсон қутисига кўзим тушиб қолди.\nҚутининг пул соладиган тирқишидан икки дона беш минглик пулнинг қирғоғи шундайгина кўриниб қолганди.\nАтрофда қўриқчи йўқ, болажонлар эса бир-бирлари билан қувлашмачоқ ўйнаб юришарди.\nТаажжуб, шундай олдиларида, назоратсиз жойда нақд ўн минг сўм турибди, нега олишмади ёки кўришмадимикан?\nШу хаёл билан бозорга бордим, харидларимни битириб, бир соатдан сўнг ортимга қайтдим.\nҚути турган жойга бордим ва машинадан тушиб қутига яқинлашдим.\nАтрофдаги болалар эса парвойи фалак, эътибор ҳам қилишмади.\nБолаларнинг эътиборини тортиш учун баланд овозда: «Болажонлар, қандайсизлар?» деб сўрашгандай бўлдим.\nБолалар чуғурлашиб жавоб беришди-да, ўйинда давом этишди.\n– Эй болажонлар, қани, олдимга келинглар-чи, гапим бор.\nТўртта бола югургилаб олдимга келишди.\nТанишдик, 3-4-синфларда ўқишар экан.\n– Хўўш, қани, ким менга шу қути тирқишидаги пулни олиб бера олади?\nБолалар бир-бирларига ажабланиб қарашар ва менга эса ачингандай қараб жим бўлиб қолишди.\n– Ким олиб берса, ярмини бераман.\nБирданига қовоқлари солинган болаларнинг орасидан дадилроғи бир қадам менга яқинлашиб:\n– Опоғдада, бу пулга тегиб бўлмайди, бу пуллар масжидники, ким ўғирласа, кўзи кўр бўлиб, қўллари қалтироқ бўлиб қолади.\n– Ким сизларга шундай деди?\n– Уйдагилар ва масжиддаги намозхон опоғдадалар айтишган.\n– Баракалла, болалар, катталарнинг айтганларига қулоқ солганинглар учун ҳов анови морожнийхонадан сизларга морожний олиб берайми?\n– Ўша морожнийнинг пулини бераверинг.\n«Гап йўқ», дедим-да, беш минг бердим.\nБола беш мингни олди-да, шошилиб масжид қутисининг тирқишидан ташлаб юборди.\n– Ҳой бола, бу морожнийга эди-ку.\n– Опоғдада, қаранг, масжидимиз ҳалиям битгани йўқ, морожний керакмас.\nБолажонлар бу қилган ишларидан хурсанд бўлишиб югурганларича мендан узоқлашишди.\nҲа, бу маҳаллага қиз берган ва бу маҳалладан қиз олган хонадон барака топсин!\nҲаром ва ҳалолни ажратадиган қилиб тарбия берганлардан Аллоҳ рози бўлсин!\nКатегория: HIDOYAT SARI / ҲИДОЯТ САРИ | Просмотров: 102 | Добавил: #xabarlar, #ahborot, #новости, #Yangiliklar, #news, #Yangilik, #habarlar, #newsuz, #uznews | Рейтинг: 0.0/0


Ом Пурининг вафоти Болливуд юлдузларининг кўз ёшига сабаб бўлди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nОм Пурининг вафоти Болливуд юлдузларининг кўз ёшига сабаб бўлди\nБугун, 6 январь куни тонгда Мумбайдаги уйида жонсиз ҳолатда топилган актёр “Ганди”, “Диско ўйинчиси”, “Лаззат шаҳри” каби қатор фильмлардаги образлари билан мухлислар қалбидан жой олган эди. Ўзбекистонлик томошабинлар уни “Қайнота” фильмидаги роли орқали яхши танийдилар.\nУнинг вафоти муносабати билан ҳамкасблари, қолаверса, Ҳиндистон Бош вазири Нарендра Моди, мамлакатдаги қатор сиёсатчилар актёрнинг оила аъзоларига ҳамдардлик билдирдилар, деб ёзади Qalampir.uz сайти.\nАйни соатгача, Twitter ижтимоий тармоғи Болливуднинг энг машҳур юлдузлари томонидан актёр ҳақида билдирилган илиқ сўзлар, хотиралар, таъзиялар билан тўлиб кетди.\nМашҳурлар унинг кутилмаганда вафот этганидан ҳайратда эканликларини яширишмаяпти.\n- Ажойиб актёр Ом Пурининг вафоти ҳақида эшитиб, жуда хафа бўлдим. Уни яхши кўрардим. Жойингиз жаннатдан бўлсин.\n- Яратганнинг боғи жуда гўзал бўладиган бўлди. У ҳар доим яхшиларни чақириб олади. Берлинда умумий бренд остида ишлагандик. Сизни соғиниб қоламан. Жойингиз жаннатдан бўлсин.\n- Ом Пурининг ўлими ҳақида эшитиб, хафа бўлдим. У билан кўплаб фильмларда бирга ишлаганман ва ундан кўп нарсаларни ўрганганман. Ноёб истеъдод соҳиби эди.\n- Ом Пурининг ўлими ҳақида эшитиш нақадар аянчли. Яратган оиласига эга сабр берсин.\n- Ом Пурининг бироз аввал вафот этганини эшитиб ҳайратга тушдим. Азиз дўст, мафтункор ҳамкасб, беназир истеъдод соҳиби эди. Чуқур қайғудаман!\n- Бир даврнинг охири... Унинг мероси яшайди. Жойингиз жаннатдан бўлсин, Ом Пури.\n- Ҳақиқатан ҳам ижро маҳорати сэр Ом Пурининг ўлими ҳақида эшитиш қайғули. Ҳаёлим ва дуоларим унинг оиласи билан бўлади.\n- Истеъдод ва универсаллик намунаси. Ом Пури жуда кўплаб қаҳрамонларни ҳаётга кўчирган. У кўплаб актёрлар учун илҳом манбаи бўлади. Илоҳим жойи жаннатдан бўлсин.\n- Актёр, устоз, дўст ва буюк қалб эгаси. Ўз ишига муҳаббат билан, қалби эса беғуборлик билан тўлган инсон. Биз уни соғинамиз.\n- Бугун биз афсона бўлган инсонни йўқотдик. Ом Пури сизнинг Ҳиндистон киносига қўшган ҳиссангиз унутилмайди.\n- Сэр Ом Пурининг ўлими ҳақида эшитиб, қайғуга ботдим. У ўзининг катта юраги билан ҳинд қиносининг бир бўлаги эди. Ҳақиқатан ҳам бу бир даврнинг якунига етишидир.\n- Жойинг жаннатда бўлсин. Биз сени соғинамиз, Ом Пури.\n- Ажойиб актёр, фильмография юлдузи, буюк истеъдод соҳиби, жойингиз жаннатдан бўлсин, Ом Пури. Ҳақиқатан ҳам кино олами ёрқин актёридан жудо бўлди.\n- Ом Пурининг вафоти ҳақида эшитиш нақадар оғир. У билан қатор фильмларда ҳамкорликда ишлагандик. Унинг оиласига чин дилдан таъзия билдираман.\n- Мен Ом Пурини 43 йилдан бери танийман. Мен учун ҳамиша буюк актёр, қирол ҳамда кўнгли очиқ инсон бўлиб қолади. У ана шу сўзлар билан ёдга олиниши керак.\nМаълумот учун, Ом Пури 1950 йилнинг 18 октябрида Харьяна штати Амбала шаҳрида туғилган. У Ҳиндистоннинг кино ва телевидение институтини, шунингдек, Миллий драма мактабини тамомлаган.\nАктёрнинг кино оламидаги дебьют роли 1975 йили “Ўғри, кўздан йўқол” фильмидан бошланган.\nШундан сўнг у Болливуднинг қатор фильмларида бир-биридан ажойиб ролларни ижро эта бошлаган. Актёр ҳинд фильмлари билан биргаликда Британиянинг қатор сериалларида ҳам роль ижро этган. 2004 йили у Британия кино саноатига қўшган ҳиссаси учун юксак мукофот билан тақдирланган. 1990 йили эса Падма Шри мукофотини қўлга киритган.\nТеглар: кетди орқали дўст биргаликда Азиз бўлган\n21:58 Doctor D-Дилмурод Эргашев оиласи оғир жудоликка учради


Ушбу китобнинг мусаҳҳиҳи – Яратувчи раббининг бандаси Мухтор Абдуллоҳ ал-Бухорий сўзлари\nСолиҳ аяалларни Ўз неъмати билан ниҳоясига етаказа-диган Аллоҳга ҳамд бўлсин! Аллоҳ таоло Қуръон оятларини нозил қилган Пайғамбаримизга, илм булоғи, яхшиликлар манбаи бўлган ул зотнинг авлодлари ва саҳобаларига салому саловатлар бўлсин.\nСамарқанд Усмон Мусҳафига тааллуқли ривоят ва хабарларнинг дуру жавоҳирларини ўз ичига олган, ушбу нодир китоб босмадан чиқди. У тарих саҳифаларига зарҳал ҳарфлар билан ёзилишга ва қалбларга нур ила киришга лойиқдур. Чунки, у асрлар давомида одамлар назаридан узоқда бўлган ва улар кўзидан яширилган Усмон Мусҳафи шарифларининг юзидан пардани кўтарди. Китобни 1391-ҳижрий йилда Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний идорасининг раис ноиблари шайх Исмоил Махдум бин шайх мулло Сотти Охунд Намангоний тасниф қилдилар. Китоб Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний идорасининг маблағига Тошкент ҳукумат босмахонасида чоп қилинди.\nАллоҳ Субҳонаҳу ва таоло у орқали мусулмонларни нафълантирсин,\n(Китобнинг таржимаси 1995 йил 8 мартда ниҳоясига етди).\nИмом Бухорий „Жомиъус-саҳиҳ»ларининг „Китобут-тафсир» бобида ибн Аббос разияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар: Расулуллоҳ(с.а.в.) айтдилар: „Жаброил (а.с.) менга Қуръонни бир қироат билан ўргатдилар. Мен Ул зотга мурожаат қилиб, қироат йўлини кўпайтиришни сўрадим. То қироат етти хилга етмагунча, мен сўрашдан ва ул зот эса зиёда қилишдан тўхтамадилар».\nАл-Бухорий ва Муслим ривоятларида ул зоти бобаракот (с.а.в,): „Бу Қуръон етти қироатда нозил бўлгандур, қайсиниси осон бўлса, ўша қироатда ўқинглар»,- дедилар.\nУламолар, бу ердаги „етти қироат»дан мурод етти лаҳжадир, деганлар.\nБайҳақий „Аш-шаъб»да айтганларидек, булар ўша замонда араб жазирасида мавжуд бўлган катта қабилаларнинг лаҳжаларидир.\nАбу Убайда: „Бунинг маъноси Қуръоннинг ҳар бир сўзи етти хил ўқилади, дегани эмас, балки, етти лаҳжа Қуръонга бўлиб қўйилган, яъни унинг (Қуръоннинг) баъзи жойлари қурайш лаҳжасида, баъзи жойлари ҳузайл лаҳжасида, бошқа бир жойлари ҳавозин лаҳжасида ва яна бир хил жойлари яман лаҳжасида, деган маънони беради»,- дейдилар.\n„Жаброил (а.с) Қуръонни пайғамбар (с.а.в.)га ҳар йили бир мартадан кўрсатар эдилар. Вафот йиллари эса, мансух бўлган жойлари кетган ва қолган жойлари тўлиқ ҳолда 2 марта кўрсатиб, ўқитдилар. Ҳар сафар бошқа-бошқа лаҳжада кўрсатар эдилар, тоинки етти лаҳжа (қироат)га етди. Бу нарса умматга худди шариат осонликка буюргани каби, уларга Қуръон тиловати осон ва енгил бўлиши учун қилинган марҳаматдур», - деб, давом этадилар Абу Убайда.\nҚози Абу Бакр Боқилоний: „Қуръони Карим арабларнинг ҳамма лаҳжаларида нозил бўлгандур», — дейдилар. „Қуръонни осон ва енгиллик бўлиши учун, шу лаҳжаларнинг ҳаммасида ўқилишига рухсат берилган. Расулуллоҳ (с.а.в.) ҳар бир инсонга унинг тилига ва шевасига мувофиқ қироатдан таълим берар, саҳобаларга шу етти қироатнинг қайсинисини ҳоҳласалар, шунда ўқишларига рухсат берар эдилар. Агар ихтилоф қилсалар ва ўзларидан бошқаларнинг қироати хусусида Расулуллоҳдан сўрасалар, Ҳаммаси тўғри ва Аллоҳ томонидан рухсат берилган, Қуръон хусусида ихтилоф ва жанжал қилманглар»,— деб жавоб берардилар».\nРасулуллоҳ(с.а.в.) вафот қилган вақтларида ҳам шу етти хил лаҳжада қироат қилинар эди. Абу Бакр (р.а.) жамъ қилган Қуръон тўплами ҳам шу етти қироатни ўз ичига олган эди.\n„Иршодул-қурро вал-котибин» («Қироат қилувчи ва ёзувчиларга кўрсатма»)номли китобда, Зайд бин Собит Қуръони Каримнинг ҳамма жузъларини зикр қилинган барча ҳолатларга риоя этган ҳолда ва „Бу Қуръон етти қироатда нозил бўлган, қайсиниси осон бўлса, ўша қироатда ўқинглар», - деб айтилган ҳадисга мувофиқ етти қироатга мос қилиб ёзди, дейилади.\nШайх Абдулазиз ал-Бухорий „Ал-мунтахаб ал-ҳисомий» китобининг шарҳида айтадиларки, Қуръон аввалда араб лаҳжаларишшг энг фасоҳатлиси бўлган қурайш лаҳжасида нозил бўлди, сўнгра бошқа араблар қийналганликлари учун, Расулуллоҳ (с.а.в.)нинг дуолари билан енгиллик нозил бўлиб, бошқа лаҳжаларда ҳам тиловат қилишларига изн берилди. Шундай қилиб, асл қироатга риоя қилишликнинг вожиблиги соқит бўлди. Кенгчилик шу даражада эдики, ҳар бир жамоага ўз лаҳжаларида ҳам, ўзгалар лаҳжасида ҳам ўқишликка ижозат берилганди. Бунга пайғамбар (а.с.) ушбу сўзлари билан ишора қилдилар: „Бу Қуръон етти қироатда нозил бўлгандур, ҳаммаси шофию кофийдур».\nҲар бир араб учун ўз лаҳжаси қолиб, бошқа лаҳжада, масалан, қурайш арабининг тамим лаҳжасида қироат қи-лишлиги жоиз бўлди. Пайғамбар вафотларидан кейин кўп жойлар фатҳ қилиниб, Ислом замини кенгайди. Саҳобалар ва мусулмонлар бир қанча мамлакатларга тарқаб кетдилар. Ислом минтақаларининг ҳар бир диёридаги аҳоли Қуръон қироатини ўша ерда мавжуд бўлган саҳобалар ичидаги машҳур қорийдан олардилар. Ўз навбатида бу қорий-саҳоба бирон-бир лаҳжага мансуб эди. Масалан, Шом аҳли Убай бин Каъб қироатида, Куфа аҳли Абдуллоҳ бин Масъуд қироатида, яна бошқалар Абу Мусо ал-Ашъарий қироатида ва ҳоказо қироатларда тиловат қилар эдилар. Юқорида зикр қилинганидек, саҳобаларнинг қироатлари бир-биридан фарқ қилгани учун улар яшаб турган жойлар аҳолисининг қироати ҳам бир-биридан фарқ қиладиган бўлди. Мана шу фарқ турли минтақа мусулмонлари ўртасида Қуръон қироати тўғрисида тортишувлар келиб чиқишига сабаб бўла бошлади. Ҳар бир томон ўзининг қироати тўғри ва афзал деб, даъво қиларди. Худди шундай воқеа, Ҳузайфа бин ал-Ямоннинг Озарбайжонга ғазотлари пайтида содир бўлди.\nУсмон (р.а.) замонларида Қуръони каримни Абу Бакр саҳифаларидан олиб, бир хил қироатда ёзиб жамъ қилиниши ва Умматни шу қироатга ўтказилиши\nИмом Бухорий ривоят қиладилар: Ҳузайфа бин ал-Ямон ҳазрати Усмон (иккаловларидан Аллоҳ рози бўлсин) олдиларига келдилар. (Ҳижратнинг 25-йили ва ҳазрати Усмон халифаликларининг 2-йили). Бу пайтда Ҳузайфа Шом аҳлига бош бўлган ҳолда Ироқ аҳли билан Арманистон ва Озарбайжон ғазотида иштирок қилаётган эдилар. Шом ва Ироқ аҳллари ўртасидаги Қуръон тиловати борасидаги ихтилоф Ҳузайфани даҳшатга солди. У зот ҳазрати Усмонга, эй амирал-муъминин, мусулмонлар Қуръон хусусида яҳудий ва насоролар каби ихтилоф қилмасларидан бурун, бу умматнинг ҳолидан хабар олинг, дедилар. Шунда Усмон (р.а.) Ҳафса онамизга одам юбориб: „Саҳифаларни бизга бериб туринг, ундан нусха олиб, Сизга яна қайтариб бе-рамиз», — дедилар. Ҳафса онамиз саҳифаларни ҳазрати Усмонга юбордилар. Халифа Зайд бин Собит, Абдуллоҳ бин Зубайр, Саид бин Ос, Абдурраҳмон бин Ҳорис бин Ҳишомларга амр қилдилар ва улар саҳифалардан бир неча мусҳаф қилиб, нусха кўчирдилар.- Ҳазрати Усмон саҳифаларни Ҳафса онамизга қайтариб бердилар. Кўчирилган нусхалардан ҳар бир минтақага битта-биттадан мусҳаф юбордилар. Қуръондан ёзилган бошқа ҳар хил саҳифа ва мусҳафларни эса куйдиришга буюрдилар.\nБошқа бир ривоятда, Ҳузайфа Усмонга мурожаат этиб: „Одамлардан хабар олинг, деди. Дазрати Усмон :\n„Нима бўлди?» — дедилар. Ҳузайфа айтди: „Арманистонда ғазотда эдим, Шом ва Ироқ аҳллари билан бирга эдик.\nҚарасам, Шом аҳли Убай бин Каъб йўлида қироат қиляпти. Қироатларида Ирок, аҳли эшитмаган нарса чиқиб қолса, Ироқ аҳли уларни кофирга чиқараяптилар ёки Ироқ аҳли Ибн Масъуд йўлида қироат қилиб, Шом аҳли эшитмаган бирон нарса чиқиб қолса, улар Ироқ аҳлини кофирга чиқараяптилар».\nҲузайфа Арманистон ғазатидан қайтиб келаётганда, унга ҳамроҳ бўлган Саид бин Осга айтди:\n—Ушбу сафарим чогида шу нарсага гувоҳ бўлдимки, агар бунга чора кўрилмаса, Қуръон тўғрисида кейинчалик ҳеч тузатиб бўлмайдиган бир ихтилоф чиқади.\nСаид сўради: - Қанақа ихтилоф экан у?\n—Ҳумс шаҳридан бўлган одамларни кўрдим, улар ўзларининг қироатларини бошқа қироатлардан яхши деб, Қуръонни Миқдоддан ўрганганликларини айтар эдилар. Куфадан бўлган одамларни кўрдим, улар ҳам шунга ўхшаш гапларни айтиб, қироатни ибн Масъуддан олганмиз дер, эдилар. Басра аҳли ҳам айни шу даъвони қилиб, устозлари Абу Мусо Ашъарий эканлигини айтардилар ва унинг мусҳафини „Лубобул-Қулуб» деб атайдилар,—деб жавоб берди Ҳузайфа.\nКуфага етиб келганларида Ҳузайфа одамларга бу ҳақда хабар берди ва уларни ўзини ташвишга солаётган воқеълик билан огоҳлантирди. Расулуллоҳ(с.а.в.)нинг асҳоблари ва кўпгина тобиинлар унинг гапига қўшилдилар. Ибн Масъуднинг одамлари „Биз ибн Масъуд қироатида ўқишлигимизни ҳеч ким инкор қила олмайдику», деганларида Ҳузайфа ва унинг гапини маъқуллаганларнинг аччиқлари чиқиб кетди. Улар: сизлар аъробий (саҳро одамлари) сиз, сизлар хато қиляпсизлар, дейишди. Ҳузайфа эса, Аллоҳга қасам, агар тирик бўлсам, албатта амирул-муъминин олдига бориб, одамларни бундан қайтариш керак эканлигини айтаман, деди. Шунда ибн Масъуд Ҳузайфага қўпол муомала қилди. Саид газабланиб, ўрнидан туриб кетди. Одамлар тарқалдилар. Аччиқланган Ҳузайфа Усмон (р.а.) олдиларига бориб, ўзи шоҳид бўлган ишларнинг хабарини берди: „мен холис огоҳлантирувчиман, умматни қутқаринглар»— деди. Усмон (р.а.) саҳобаларни йиғдилар ва уларга воқеани айтиб бердилар. Улар бу воқеани катта хавф деб, ҳаммалари Ҳузайфанинг фикрини тўғри деб, топдилар.\nЯзид ан-Нахаъийдан: — Валид бин Ақаба замонида масжидда ўлтирган эдим. Бу даврада Ҳузайфа бин Ямон ҳам бор эди. Бир киши „Ким Абу Мусо қироатида ўқиса, Кинда эшиги олдидаги бурчакка келсин, ким Абдуллоҳ бин Масъуд қироатида ўқиса, Абдуллоҳ уйининг рўпарасидаги бурчакка ўтсин — деб қолди. (Бошқа бир ривоятда „Ибн Умми Абд қироати ёки Абу Мусо Ашъарий қироати» дейилган.) Улар „Бақара» сурасидаги оятнинг ўқилиши тўғрисида тортишиб қолган эдилар. Бирлари „Аллоҳ учун Ҳаж ва Умрани комил суратда адо қилинг!» деб ўқиса, иккинчилари Дарамга қилинадиган Ҳаж ва Умрани комил суратда адо қилинг!»— деб, ўқир эдилар. (198-оят.). Ҳузайфа ғазабланганидан, кўзлари чақнаб ўрнидан туриб кетди. Масжидда бўлишига қарамасдан кўйлагини тиззаларигача кўтариб, ё амирул-муъминин менинг олдимга келсин ё мен унинг олдига бораман, сизлардан олдин ҳам шундай бўлган эди. Аллоҳга қасамки, агар тирик бўлсам, амирул-муъминин олдига бориб, қироатни бир хил қилиш кераклигини уқдираман ва бу мусҳафларни сувга ғарқ қилиб ташлаймиз,— деди. Абдуллоҳ бин Масъуд унга жавобан шундай деди: — Аллоҳга қасамки, агар шундай қилсанг, Аллоҳ сени бошқа сувга (яъни жаҳаннам сувига) ғарқ қилади, - деди.\nХудди шундай жанжал Усмон(р.а) даврларида Мадина-нинг ўзида ҳам содир бўлди. Ибни Аштаҳнинг Анас бин Моликдан қилган ривоятларида ҳазрати Анас айтадилар: Қуръон хусусида Усмон замонларида ихтилоф қилдилар. Бир муаллим шогирдларига бир соҳиби мусҳаф қироати бўйича таълим берар, иккинчи муаллим иккинчи қироат соҳиби бўйича. Болалар бир жойга тўпланганларида бир-бирлари билан шу хусусида тортишар эдилар. Тортишувлар ҳатто муаллимлар орасида ҳам пайдо бўла бошлади. Муаллимлар бир-бирларднинг қироатларини айблай бош-ладилар. Иш ҳатто шогирдлар билан шогирдлар ва муал-лимлар билан муаллимлар ўртасида қон тўкишгача борди. Бу хабар Усмонга етиб келди. У киши, ҳали менинг яқинимда туриб бир-бирларингизни ёлгончи қиласизлар ва Қуръон хусусида айблайсизлар, бошқа диёрлардаги аҳвол қандай кечади? Эй Муҳаммад (с.а.в.) нинг асҳоблари, йиғилинглар ва мусулмонларга бошқа имом сайланглар,— деди. (Ал-Масоҳиф китоби, Ибн Абу Довуд 4-11 бетлар)\nИбн Абу Довуд саҳиҳ иснод билан Сувайд бин Гафла-дан ривоят қиладилар: Сувайд айтди: „Али каррамаллоҳу важҳаҳ(к.в.) Усмон тўғрисида яхши гапдан бошқа нарса гапирманглар. Аллоҳга қасамки, мусҳафлар хусусидаги ишни у бизнинг ҳаммамизнинг маслаҳатимиз билан қилган. Менга баъзи бировларингизнинг „Менинг қироатим сенинг қироатингдан яхши» деган гапларингиз етиб келди, бу эса салкам куфрнинг ўзидир», - дедилар. Нима қилиш керак?— деб сўрадик биз, — дейди Сувайд. Али: „ Ихтилоф ва тафриқа бўлмаслиги учун мусулмонларни битта мусҳафга жамлаш керак, деб ўйлайман»,— деб жавоб бердилар. Биз: „Сизнинг фикрингизни қўллаб - қувватлаймиз», дедик. Али (к.в.) яна шундай деганлар: „ Агар валоят менинг қўлимда бўлганда, мусҳафлар хусусида Усмон қилган ишларини қилардим».(Ал-Итқон 1-жилд 59 бет, Ал-Маоҳиф 1 бет)\nРовийлар айтадилар: Ҳузайфа ҳазрати Усмонга одамларнинг ихтилофи тўғрисида хабар қилганда, халифа даҳшатга тушдилар ва ҳамма саҳобаларни тўпладилар. Ўша кунларда уларнинг сони 12 минг эди. Улар воқеадан хабардор этилганда, саҳобалар уни катта хавф, деб билдилар. Ихтилоф ва тафриқа бўлмаслиги учун мусулмонларни битта мусҳафга ўтказиш тўгрисида раъйлари билиттифоқ, бир қарорга келди. Мазкур саҳифалардан битта мусҳаф (муқоваланган китоб) қилиб нусха кўчирилди ва унга қурайш лаҳжаси асос қилиб олинди. Одамларни шу қироатда ўқишликка буюрилди. Шундай қилиб, катта бир фитнанинг олди олинди. Агар одамлар ўз ҳолларига қолиб, Қуръон қироатлари бирлаштирилмаганда, қиёматгача тузатиб бўлмайдиган бузғунчилик ва таҳриф содир бўлар эди. (Тарихул Қуръон 39- бет)\nИбни Абу Довуд ушбу ривоятни келтирганлар: Усмон (р.а.) қурайшийлар ва ансорлардан 12 кишини тўплаб, уларга агар бирор нарса тўғрисида ихтилоф қилсанглар, уни қурайш лаҳжасидагисини ёзинглар, деб фармон берди. Бақара сурасидаги ,,тобут»(сандиқ) сўзидан бошқа нарсада ихтилоф чиқмади. Зайд “ҳо” билан дедилар, қолганлар „то» билан дейишди ва „то» билан ёздилар.\nИмом Бухорийнинг „Китобут-тафсир»ларидаги „Қуръон қурайш араблари тилида нозил бўлди» деган бобда Усмон уларга: „Агар сизлар ва Зайд бин Собит Қуръоннинг бирор калимасида ихтилоф қилсаларинг, уни қурайш забонидагисини ёзинглар, чунки Қуръон уларнинг тилида нозил бўлган», — дедилар ва улар шундай қилдилар, де-йилади.\n„Ал-Фатҳ» китобида Абу Шоммадан: „Қуръон қурайш забонида нозил бўлди дейилганини, биринчи галда ана шу лаҳжада нозил бўлди, сўнгра енгил ва осон бўлишлиги учун бошқа етти хил қироатга рухсат берилди»,— деб тушуниш керак, деган ривоят бор.\nУсмон(р.а.) одамларни битта қироатга ўтказмоқчи бўлганларида, Қуръони карим илк нозил бўлган қурайш қироат бошқа қироатлардан авло эканини кўрдилар ва одамларни шунга ўтказдилар.\nАбу Довуд Каъбул-Ансорийдан шундай ривоят қиладилар: Ҳазрати Умар (р.а.) ибн Масъудга хат ёзиб: „Қуръон қурайш забонида нозил бўлган, одамларни ҳузайл лаҳжасида эмас, қурайш лаҳжасида ўқитгин»,— дедилар. Ибн Масъуд Ҳузайл қабиласидан эдилар.\nАбу Қилоба ривоятдарида: „Усмон (р.а.) Мусҳафни тайёрлаганларидан сўнг, турли юртларга хат ёзиб, Мен шундай-шундай иш қилдим, ўзимиздаги бошқа нусхаларни йўқотдим, сизлар ҳам ўзларингизда бўлган бошқа нусхаларни йўқ қилинг, деб айтдилар», дейилади. Ибн Абу Довуд, Табороний ва улардан бошқаларнинг Шуайб ривоятларида: „Уларга юборилган Мусҳафга хилоф бўлган бошқа ҳамма мусҳафларни ёқишга амр қилдилар», дейилади.(„Тарихул-Куръон»)\nҲазрати Усмон Пайғамбар (с.а.в.)нинг охирги хатмларига биноан Қуръонни ёздириб, ундан бошқа нусхаларни тарк қилишликни буюрганларида саҳобаларнинг ҳаммалари у кишини қўллаб-қувватладилар ва даъватларига жавобан ўзларидаги мусҳафларини ёндириб ташлаб, ҳазрати Усмон Мусҳафларига ўтдилар. Бу Мусҳаф нусхалари турли Ислом диёрларига юборилганда, улар ўз мақомига яраша кутиб олинди ва ундан жуда кўплаб нусхалар кўчирилди. Бош Мусҳаф нусхаларининг ҳаммаси муқаддас деб билиниб, катта эҳтиром кўрсатилар эди. Барчаси нуқта ва ёрдамчи шакллардан холи эди.(Тарихул-Мусҳаф)\nАл-Олусий ўзининг тафсирида шундай ёзади: „Усмон (р.а.)нинг мазкур ишларини бир эмас, кўпгина тадқиқотчилар зикр қиладилар. Усмон Абу Бакр Сиддиқ ишларига ҳеч бир янгилик ёки тартибий ўзгартириш киритганлари йўқ, ундан бирор нарсани олиб ташлаганлари йўқ, фақатгина одамларни қурайш лаҳжасидаги ягона қироатга ўтказдилар холос. Бу ишни ул зот Қуръон қурайш лаҳжасида нозил бўлди, деган ҳужжатга асосан қилдилар».\nИбнут-Тин ва бошқалар айтадилар: „Абу Бакр ва Усмоннинг Қуръонни жамъ қилишлари орасидаги фарқ шуки, Абу Бакр қорий ва саҳобаларнинг ўлими билан Қуръондан бирон-бир нарса йўқолиб кетмасин, деб жамъ қилдилар, чунки, Қуръон ўша вақтда саҳифа шаклида жамъ қилинмаган эди. Шунинг учун Абу Бакр Пайғамбар (а.с) ўргатганларидек, Қуръоннинг оят ва сураларини тартиби билан саҳифаларга жамъ қилдирдилар. Усмон эса қироат хусусида ихтилоф кўпайиб кетганлиги, ҳар ким ўз лаҳжасида ўқийверганлиги, бунинг оқибатида бир-бирларини айблаш бошлангани ва фитнанинг катталашиб кетишидан қўрққанликларидан, мазкур саҳифалардан қурайш лаҳжаси асосида, бир қироат йўлида, бир хил Мусҳаф қилиб нусха олдирдилар. Гарчи, бошида машаққат ва ноқулайлик бўлмаслиги учун бошқа қироатларга рухсат берилган бўлсада, кейинчалик Усмон(р.а.) бунга ҳожат қолмаганини кўрдилар ва битта қироатга ўтказдилар, Юқорида айтилганидек, Қуръони карим уч марта жамъ қилинди. Биринчи марта Пайғамбар(а.с.) замонларида, иккинчи Сиддиқ (р.а.) даврларида ва учинчи маротаба Усмон(р.а.) халифаликларида.\nБиринчи жамъ қилиш оятларни суралардаги ўз ўринларига қўйиб, тартиби билан ёзишдан иборат бўлиб, аммо, Қуръон тарқоқ ҳолда эди. Иккинчисида эса оят ва сураларни тартиби билан саҳифаларда жамъ қилинди. Учинчи жамъ қилишда, ўша саҳифалардаги Қуръонни бир хил қироат билан Мусҳаф қилиб кўчирилди ва улар Ислом заминининг ката — катта марказларига ихтилоф ва фитналарга барҳам бериш учун юборилди. Бу Мусҳафлар Абу Бакр саҳифалари дейилганидек, Усмон Мусҳафлари деб атала бошланди.\nАбу Бакр ал-Анборий айтадилар: „Аллоҳ таоло нозил қилган ва ёзишга амр этган, мансух ҳамда тиловати марфуъ бўлмаган Қуръоннинг ҳаммасини икки муқова орасида ўз ичига олган китоб бу Усмон Мусҳафидир. Ундан бирон нарса ноқис бўлмаган, унинг тартиби ва назми Аллоҳ томонидан нозил қилиниб, Расулуллоҳ (с.а.в.) шунга биноан ҳеч нарсани олдинма-кейин қилмасдан, сураларнинг оятларини тартибга солганлар. Уммати Ислом суралардаги оятлар тартибини қандоқ бўлса шундайлигича Пайғам-бар(а.с)дан олган. Тиловат ва қироатлар ҳам ул зотдан собит бўлгандур».\nБағавий айтадилар: „Саҳобалар шу муқовали Мусҳафга Қуръони каримни Расулуллоҳ(с.а.в.) дан қандай қабул қилган бўлсалар шундайлигича, ҳеч бир нарсани камитмай, ҳеч бир нарсани зиёда этмай жамъ қилдилар ва ҳеч бир нарсани олдинма-кейин қилмай ёздилар. Расулуллоҳ (с.а.в.) ўз асҳобларига ҳозирги Қуръон китобларида ёзилган тартиб бўйича таълим берар ва Аллоҳнинг Каломини Жаброил (а.с.) ўргатганларидек уларга талқин этар эдилар».\nИбн Ҳисор: „Ушбу тартиб Расулуллоҳ (с.а.в.)нинг тиловатларидан узлуксиз нақл этилиб, саҳобаларнинг ижмоълари билан Мусҳафга жорий қилинди» — дейдилар.(Сафватул баён ли маъонил-Қуръон»( „Қуръон маъноларига равшан баён). Шайх Ҳасанайн Махлуф, 1-жилд 8-бет.)\nЮқорида тақдим қилинган маълумотларга изоҳ бўлсин, деб ушбуларни айтиш жоиз Араб жазирасидаги қабилаларнинг лаҳжалари бир-биридан ўқишда ва талаффузда фарқ қилсада, улар ягона тилдир. Улар худди бошқа мамлакатларда бир қишлоқнинг ёки шаҳарнинг лаҳжаси иккинчисидан фарқ қилганидек, фарқланадилар.\nҚуръон аввалда қурайш тилида нозил бўлиб, сўнг ҳар бир қабила ўзи ўрганган талаффузига биноан қироат қилиши учун ўша қабила лаҳжасида ўқишликка рухсат берилди. Чунки, бу Қуръон ҳукмларининг вожиблик маъноларига ихтилоф туғдирмайди, балки, тиловат қилиш учун осонлик беради холос.\nИслом футуҳотлари қамрови кенгайиб, араблар ўз саҳроларидан чиқиб, дунёнинг бир қанча жойларини фатҳ қилганларида ва Аллоҳнинг динига кўп халқлар ва миллатлар кирганда, араблар билан ажамлар аралашиб кетдилар. Бу аралашув арабларга ўз таъсирини кўрсатди. Бунинг натижасида, мусулмонларнинг ҳар бири ўзи ўрганган лаҳжада Қуръонни тиловат қилишда давом этаверса, турли фитналар келиб чиқиши мумкинлигини саҳобалар тушуниб, хавотирландилар. Масалан, бир киши иккинчи кишининг ўзи ўрганмаган лаҳжада Қуръон тиловат қилганини эшитса, атайлаб Қуръонни бузиб ўқияпти, деб ўйлашлиги ва уни кофир-фосиққа чиқариши, охир оқибат тиловат ва сўзлардаги ихтилоф Қуръони каримни ўзгаришига ёки нотўғри ўқилишига олиб келиши мумкин эди. Ёки баъзи арабларнинг ажамлар билан аралашувлари натижасида, уларнинг талаффузлари ва лаҳжалари бузилиши, бу бузилган лаҳжалари билан Қуръонни ўқисалар, Каломуллоҳнинг фасоҳати ва қироатининг улуғлигига путур етиши мумкин эди.\nМана шу салбий оқибатларнинг олдини олиш мақсадида, Усмон (р.а.) Расулуллоҳ (с.а.в.)нинг саҳобалари билан машварат қилишликка ва Абу Бакр (р.а.) замонларида ёзилган муътамад саҳифалардан нусха кўчириб, мусҳаф қилишга қарор қилдилар. Мусҳафнинг нусхаларини Ислом юртларига юбориб, ундан бошқа қироатда ва хилоф лаҳжада ёзилганларини манъ қилдилар. Ҳар бир юборилган Мусҳаф билан бирга одамларни қироатга ўргатадиган устоз ҳам жўнатдилар.\nҲозирги кунда бизнинг диёримизда сақланаётган Мусҳаф ўша ҳазрати Усмон нусха олдирган ва ҳар хил юртларга юборган Мусҳафларнинг биридур. Эътимод қилинадиган бу нусхалар ҳозир дунёнинг бир қанча жойларида сақланмоқда. (Мағрибда чиқадиган, Даъватул-ҳақ» мажалласидан)\nУламолар Усмон (р.а.) турли юртларга юборган Мусҳафларнинг сони тўғрисида ҳар хил ривоятлар айтганлар. Масалан, Ҳамза бин Ҳабиб аз-Заййёт улар тўртта эди, дейдилар. Абу Ҳотим ас-Сижистоний эса еттита бўлган дейдилар. Энг тўғри ривоят олтитадир: Маккий, Шомий, Басрий, Куфий, Мадина аҳли учун умумий бўлган Маданий ва халифанинг ўзлари учун хос бўлган маданий Мусҳафлардур. Охиргисини ҳазрати Усмон(р.а.) ўзлари учун олиб қолганлар. Ул зот бу мусҳафларнинг бирортасини ҳам ўз қўллари билан ёзмаганлар, балки уларни ёзишга буюрганлар, холос.\nТарих уламолари наздида қурайшлардан биринчи бўлиб хат ёзишни ўрганган ва ўргатган киши Ҳарб бин Умайядир. Ўша пайтдаги хат тури анборий-ҳимёрий деб аталарди. У Ҳижозда тарқагандан сўнг, Ҳижозий деб атала бошлади. Ислом дини келган пайтда араблар орасида мана шу хат тури қўлланилар эди ва шу ёзув билан ваҳйни, Абу Бакр саҳифаларини, Усмон Мусҳафларини ёздилар. Усмон Мусҳафлари ҳар хил ёрдамчи шакл ва нуқталардан ҳоли ёзилган. Унга жузълар, ҳизблар ва бошқа кўрсатгичларнинг аломатлари қўйилмаган. То Куфа ёзуви пайдо бўлгунча Мусҳаф ва бошқа ҳужжатлар ана шу хатда ёзилар эди. Кейинчалик бир гуруҳ хаттотлар Куфа ёзуви билан нусхалар кўчира бошладилар. Бу ёзув араб хатининг тажвидини ва унинг яхшиланишини кўзда тутар эди. Бора-бора Куфа аҳли ёзуви ўзининг шакли жиҳатидан ҳижозий хатдан қулай эканлиги маълум бўлди ва куфий хат деб аталди. Ана шу вақтдан эътиборан Қуръон ва бошқа ёзув асарлари қуфий хатида битила бошлади.\nАббосийлар даврига келиб, қоғоз деб аталадиган янги ашё пайдо бўлди. У юзига мум суртилган варақлардан иборат бўлиб кўринишидан терига ўхшаб кетар эди. Қоғоз ясашни араблар хитойликлардан олганликлари ҳақиқатга яқинроқдир. Чунки хитойлар милоддан олдин ҳам қоғоз ясаш соҳасида моҳир бўлганлар. Араблар Самарқандни фатҳ қилганларида бу синоатни ўша ердан ўргандилар, лекин, у Аббосийлар даврининг биринчи асридагина кенг тарқалди. Бу пайтга келиб терилар камайиб, ёзишма ва битиклар учун етишмай қолган эди.(„Қоҳирадаги Ҳусайн масжидларидаги Пайғамбардан қолган осорлар» китоби.126-бет ( „МухаллЭфотур-расул»)\nАраблар ажамлар билан аралашиб, қуда-анда бўлиб, улардан янги авлод пайдо бўлганда, бу авлоднинг талаффузида ҳар-хил оҳанглар вужудга келди. Бу ҳолат араб тилининг бузилиши ва Қуръон қироатига путур етиши хавфини туғдирди. Шунинг учун ёзувда қисқа унлиларни ифодаловчи ҳаракат белгиларини (ҳаракатларни) ишлаб чиқиш қатъий заруриятга айланди. Натижада, 67-ҳижрий йилда Ироқ волийси Зиёд ибн Абиҳи Абул-Асвад Дувалийга наҳв(синтаксис) дарслигини ишлаб чиқишни буюрди. Бунинг учун Абул-Асвад иъроб (сўзларнинг жумладаги ҳолатини ифодалаш) ҳаракатларини билдирувчи нуқталардан фойдаланди. У қуйидагича йўл тутди. Бир котибни олиб келиб, унга: „Агар бирор ҳарфдан кейин „а» қисқа унлисини талаффуз қилсам, ўша ҳарфнинг тепасига нуқта қўясан(фатҳа), агар „у» қисқа унлисини айтсам, ўртасига (замма), агар „и» қисқа унлисини қўшсам, ҳарфнинг тагига нуқта(касра) қўясан»,— деди. Бунда нуқталар матн ёзуви сиёҳидан бошқача рангдаги сиёҳлар билан ёзилар эди. Бу араб ёзувининг такомиллаштиришдаги биринчи ислоҳ эди. Иккинчи ислоҳ умавий халифалардан Валид бин Абдул-Малик бин Марвон (86-96 ҳ.) даврида, араб тили она тиллари бўлмаган ажам қорийлари кўпайиб, нотўғри талаффуз туфайли одамларнинг қироатни тушунмай қолиш ҳоллари зиёдалашганда амалга оширилди. Улар „жим», „ҳо» ва „хо»; „ё», „то» ва „со»; „сод»ва „зод»; „то»ва „зо»; „син» ва „шин» каби шакли ўхшаш ҳарфларни бир-биридан ажратишда қийналар эдилар.\nИбн Халликон „Ат-Тасҳиф» (Нотўғри талаффуз) китобида Абу Аҳмад ал-Аскарийдан шундай ҳикоя қиладилар: Одамлар қирқ йилдан зиёд, то Абду-Малик бин Марвон замонигача Усмон Мусҳафларини ўқишда давом этдилар. Ироқда нотўғри таллафуз қилиш кўпайиб кетгандан кейин, Ҳажжож ўз котибларини чақириб, уларга шакли ўхшаш ҳарфларни бир-биридан ажратиш учун белгилар ишлаб чиқишни буюрди.\n„Айтишларича, Наср бин Осим бу вазифани ўз зиммасига олди ва нуқталар қўйишни одат қилди»( Мароккода чиқадиган „Ал-Лисонул-арабий»( „Араб тили») мажалласи, 43-бет 6-сон 1388й.ҳ.\nУ нуқталарни битта ёки иккита қилиб, ҳарфнинг устига ё тагига қўйди. Нуқталар ҳарф билан бир хил сиёҳда ёзилар эди, чунки улар ҳарфнинг бир бўлаги, деб саналади. Бундан келиб чиқадики, араблар нуқта ва ҳаракат белгиларини ҳижрий биринчи асрнинг иккинчи ярмидан, яъни умавийлар замонида ишлата бошладилар. Абул-Асвад Дувалий ҳаракат белгиларини ва Наср бин Осим нуқталарни ихтиро қилмагунча, улар араб ёзувида мавжуд эмасдилар. Жоҳилиятдаги ёки ҳижрий асрнинг биринчи ярмидаги асарларда ҳарфлар нуқта ва ҳаракат белгилари, шунингдек, товушни қисқа ва узун чўзиш (мадд) аломатларидан ҳоли эди. Пайғамбар (с.а.в.)нинг мактублари (уларни ёзишда котиблар ўзларининг ёзув санъати ва тажвид бобидаги бор маҳоратларини ишга солар эдилар, чунки, улар пайғамбар (а.с.) дан подшоҳларга, амиру умароларга юборилган бўлиб, ўз вазифасини тўла адо этиши учун хати аниқ ва ҳарфларнинг шакли тўлиқ бўлиши керак эди) ҳам нуқта ва белгиларсиз эди. Усмон Мусҳафларида ҳам улар йўқ.(„Мухаллафотур-расул» 124-бет)\nУч ҳаракат белгилари (иъжом)ни эса Аббосийлар даврининг бошларида яшаган араб тили фанининг устозларидан бири Халил Аҳмад Фароҳидий (вафоти 170ҳ ва 786 м.й.) йўлга қўйди.\nБайҳақий ,Шуъабул-иймон»да ёзишларича, Усмон Мусҳафлари кейинчалик тилшунос (наҳвий) лар томонйдан ишлаб чиқилган имло қоидаларидан фарк, қиладиган, ўзига хос шаклда ёзилган. Бу фарқ олти жойда намоён бўлади: ҳазф (ёзувда бирор нарсани тушириб қолдириш), зиёда (қўшимча), ҳамза (араб тилида ўзига хос товушни ифодаловчи белги), ибдол (бир ҳарфни ёки сўзни иккинчиси билан алмаштириш), васл (бирини иккинчисига қўшиб ўқиш), фасл (бирини иккинчисидан бўлиб ўқиш) белгилари ва икки хил ўқилиши мумкин бўлган жойлар. Ислоҳ натижасида бир хил қоидага мувофиқ ёзув пайдо бўлди. Натижада Қуръоннинг хати муқояса қилинмайдиган, ўзгартирилмайдиган, ихтилоф қилинмайдиган ва унга қатъий амал этиладиган ёзувга айланди. Бу қоидаларни билиш Қуръонга тааллуқли илмларнинг биридир.\nЯъни, „Уларнинг ёмонлигидан сизга (эй Муҳаммад), Аллоҳнинг ўзи етарлидир. У эшитгувчи ва билгувчидир», («Бақара» - 137).\nҲазрати Усмон (р.а.) тиловатдан бир хил таълим беришни назарда тутиб, ўша мусҳафларнинг хар бирига биттадан олим қўшиб, турли ўлкаларга юборган эдилар. Масалан, Зайд бин Собитга Мадина аҳлига, Абдуллоҳ бин Соибга эса Макка аҳлига қироатни ўргатишни амр этгандилар. Мана шу йўл билан бир хил қироат ҳамма томонга ёйилди ва Усмон Мусҳафларидан нусхалар олинди. Усмон Мусҳафлари бош китоб ва мурожаат қилинадиган асл манбаъ сифатида мўътабар ва муқаддас саналар, шунинг учун ҳам улар қўриқланадиган жойларда, ниҳоятда эҳтиёткорлик билан сақланар эди. Бора-бора улар қимматбаҳо ёдгорлик сифатида халифа ва подшоҳларнинг хазиналарига кўчирилиб, одамлар кўзидан узоқлашди. Агар кимнинг қўлига ундан бирор нусха тушиб қолса, ҳеч кимга кўрсатмасликка ҳаракат қилар эди. Давлат тўнтаришлари, турли ихтилоф ва талон-тарожлар оқибатида бу Мусҳафларнинг баъзилари бошқа мамлакатларга олиб кетилди. Баъзилари ҳар хил шахсларнинг қўлига тушди, тақдири эса номаълум бўлиб қолди.\nМуҳаммад Тоҳир бин Абдул-Қодир Курдий ўзининг „Тарихул-Қуръон» номли китобида шундай ёзади: „Биз Ҳижоз ва Миср кутубхоналарида кўп изланишлар олиб бордик, лекин уларнинг мавжудлиги ҳақида бизларни қониқтирадиган ҳужжатлар топмадик, фақатгина Қоҳирада чиқадиган „Ад-дуня ва куллу шайъ» („Дунё ва ҳар бир нарса») мажалласининг 1937 йил 24 август сонида босилган „Олмония олти ой ичида Ҳижоз подшоси ҳукумати билан тузилган битимга мувофиқ, халифа Усмон Мусҳафининг асл нусхасини қайтариб беради», деган хабарга йўлиқдик холос. Бу хабарга кўра, мазкур Мусҳаф Мадинадан турк қуролли кучлари томонидан олиб кетилган бўлиб, кейинчалик собиқ император Гилйом II га- топширилганлиги исбот бўлган».(„Тарихул-Қуръон» 119-бет.)\nИбн Жубайр ўзининг саёҳати пировардида шундай ёзади (унинг Мадинага қилган зиёрати 580-ҳижрийда бўлган): „Масжиди Набавийда сақланаётган мусҳаф, устида ҳазрати Усмон шаҳид бўлган Мусҳаф эмас, балки ҳар томонга юборилган Мусҳафларнинг биридур».\nМавлоно Шибли Нуъмоний айтадилар: „Мадина Мусқафини 735 ҳ. йилда Мадинаи мунавварада кўрганлар, унинг орқасида шундай ёзув бор эди: „Бу Мусҳаф бир гуруҳ саҳобалар, шу жумладан Зайд бин Собит, Абдуллоҳ бин Зубайр ва Саид бин Ос қарорлари билан ёзилди». Китобнинг бошқа томонида ҳазрати Усмон Мусҳафни ёзиш учун йиғган бошқа саҳобаларнинг номлари бор эди. Мана шу санада Макка Мусҳафи ҳам мавжуд эди».\nСамҳудийнинг „Хулосатул-вафо» китобларида, „654-ҳижрийда Масжиди Набавийда содир бўлган биринчи ёнғин пайтида ёниб кетган нарсалар ичида китоб ва мусҳафлар ҳам бор эди. Баъзи бир нарсалар ва Усмон Мусҳафидан бошқа ҳеч нарса омон қолмади»,— дейилади. Шунга биноан Усмон Мусҳафи шу санада Мадинада мавжуд эди, кейинчалик қаёққа кетгани маълум эмас. Баъзи бир замондошларимиз: „У то турклар Мадинадан 1334 йилда чиқиб кетгунларича мавжуд эди. Эҳтимол, Остона (Константинопол)га олиб кетилган бўлса керак»,— дейдилар.(„Тарихул-Қуръон» китоби)\nҲазрати Усмоннинг ўзларига хос бўлган Мусҳафга келадиган бўлсак, у тўғрида Шотибий Моликдан шундай ривоят қиладилар: „Мазкур Мусҳаф ғойб бўлган, у тўғрида машойихлардан ҳеч бир хабар ололмадик».\nИбн Қутайба: „Усмон (р.а.) тиловат қилиб туриб, тепасида шаҳид бўлган Мусҳаф, кейинчалик ўғиллари Холидда эди, ундан сўнг унинг авлодларига қолди, улар эса бирин-кетин оламдан ўтиб кетдилар. Шомнинг баъзи машойихлари, Мусҳаф Тус заминида, дейдилар»,—деб хабар беради.\nУмар Ризо ҳазратлари „Қуръон нима?» номли китобларида шундай ёзадилар: „ Бир ривоятда, Усмон(р.а.)нинг хос Мусҳафлари умавийлар қўлида эди, дейилган. Умавийлар Андалусга ҳижрат қилганларида уни ўзлари билан олиб кетган эдилар. Андалусда мусулмонлар давлати ағдарилгандан кейин Мусҳаф Фос (Мағриб)га олиб келинган.»\nСамҳудий Мадина Мусҳафининг Усмон Мусҳафи эмаслиги тўғрисидаги ривоятнинг шарҳида шундай деган: „Мутақаддим (аввалги авлод)ларнинг ҳеч бири у тўғрида зикр қилганини кўрмадим, уларнинг ривоятлари ўша пайтда Мусҳафнинг масжидда бўлмаганини тақозо қилади. Ҳатто, мутааххир (кейинги авлод)лардан биринчи бўлиб тарихни ёзган Ибн Нажжор асарларида ҳам у тўғрида зикр қилинганини кўрмадик».\nБарзанжий ҳазратларининг „Нузҳатун-нозирин» китобидаги „Мадина тарихи» бобида шундай дейилади: Хозирги кунда Мадинада мавжуд бўлган Мусҳафни саййидино Усмонга нисбат қилинганини, Ал-Матарий ва ундан ке-йингиларнинг Масжиди Набавийнинг ўртасида бўлган қуббанинг биринчи ёнғиндан омон қолганлиги тўғрисидаги ривоятдан бошқа ривоятларда учратмадим».\nИбн Касир ўзининг „Фазоилул-Қуръон» китобида (49-бет) „Бугунги кунда Усмон Мусҳафларининг энг машҳури Шомдаги Дамашқ жомеъининг шарқ томонидаги хонада сақланаётган Мусҳафдур. У қадимда Табарийя (Тивериада) шаҳрида эди, сўнгра, тақрибан 518-йилда Дамашққа олиб келинган. Мен уни равшан сиёҳ ва чиройли ҳусни хат билан терига ёзилган катта, улуғ китоб эканлигини кўрдим. Бу туя териси бўлса керак, валлоҳу аълам»,— деб ёзади.\nМавлоно Шибли Нуъмоний ўзининг „Таҳзибул-ахлоқ» китобида шундай дейди: „Абул-Қосим Сабтий Шом Мус-ҳафини 657-йилда умавийлар жомеъининг хонасида кўрган. Шунингдек, Ибни Абдулмалик уни 725-йилда кўрган эди».\nБаъзи тадқиқотчилар бу (шомий) Мусҳаф бир қанча муддат Петербургда Русия подшоҳлари қўлида бўлиб, сўнгра Англияга олиб кетилган, кейинги тақдири нима бўлганини ҳеч ким билмайди, деган фикрга мойиллик билдирадилар. Кимки қўлёзма мусҳафлар ва улар ҳақида бирор манбаъга эга бўлган кутубхоналар тўғрисида чуқурроқ маълумот олмоқчи бўлсалар, Шуфан китобининг 10-жилдига мурожаат қилсин.(Профессор Субҳи Солиҳ. „Мубоҳасот фи улумил-Қуръон» (Қуръон илмлари тўғрисида баҳслар), 103-бет.)\nИбн Батутанинг саёҳати тўғрисидаги китобда Басра шаҳри ҳақида шундай сатрлар бор: „Басра шаҳрида Али ибн Абу Толиб масжиди бор. Бир пайтлар у шаҳар ўртасида бўлиб, ҳозирда марказдан икки мил (1 мил-750 метр) узоқликдадир. Унда жумъа намозлари ўқилади ва икки жумъа орасида ёпиқ бўлади. Мазкур масжидда Усмон (р.а.) тиловат чоғида қатл этилганларида қонлари томган Мусҳаф сақланади».\nШаҳобуддин Маржоний-Қозоний ҳазратлари, қироатлар хусусида тасниф қилганларнинг биринчиси Абу Убайд Қосим бин Саллом Бағдодийдур, иккинчиси Аҳмад бин Жубайр Куфий, дейдилар. Қироатлар хусусида ҳар бир юртдан биттадан имомни санаб бештага етказганлар. Булар аниқланган Мусҳафлар сонига мувофиқдур, чунки бошқа икки Мусҳаф тўғрисида ҳеч қандай хабар эшитилмаган.(„Вафийя»нинг муқаддимаси, 2-бет.)\nҚоҳирадаги „Саййидуно Ҳусайн» масжидида иккита қадимий мусҳаф бор. Улардан бири саййидуно Усмон (р.а.) ва иккинчиси саййидуно Али (к.в.)га тегишли деб ҳисобланади. Барзанжий айтадилар: „Қоҳирадаги Мусҳафда худди ҳозирги кунда Мадинаи мунавварада мавжуд бўлган Мусҳафдаги каби „фасаякфикаҳумуллоҳ» оятининг устида қон излари бор. Маккадаги Мусҳафда ҳам шундай. Бундан келиб чиқадики, кимдир атайлаб, мазкур оят устига, Бош Мусҳафга ўхшатиш мақсадида, қон изларини туширган. Ваҳоланки, ҳазрати Усмон қонларининг изи фақат битта Мусҳафда бўлган. Эҳтимол булар Ибн Жубайр ривоятида айтилган, ҳазрати Усмон ҳар хил юртларга жўнатган Мусҳафларнинг баъзилари бўлса керак».\nШунингдек, Берлин музейида ҳам бир қадимий мусҳаф бор, яна бири Туркияда мавжуд. Мағриб подшоҳлари юришларда ҳазрати Усмон Мусҳафларини қўшиндаги би-ринчи туяга юклаб қўяр эдилар.(„Нафхут-тияб» 1-жилд,263 -бет.)\nБаъзи шарқшунос олимлар бир қанча тарихий ривоят-ларни тўплаганларки, уларни эътибордан четда қолдириб бўлмайди. Бу ривоятлар қадимги уламоларнинг Мусҳафларни ёки уларнинг сураларини мусулмон мамлакатларда кўрганликларини таъкидлайди. Мазкур шарқшунос олимларнинг бошида профессор Казимировни тилга олиш мумкин. Ушбу ривоятлардан биз Усмон Мусҳафларидан бири IV ҳижрий асрнинг бошларида мавжуд эканлигини билиб оламиз. („Мубоҳасот» 101-бет)\nТошкентдаги Усмон Мусҳафи\nҲозирги пайтда Ўзбекистон жумҳурияти пойтахти -Тошкентда, қадимий ёдгорликлар музейида кийик терисига ёзилган катта бир Мусҳаф мавжуд. Аввал у Самарқанддаги „Оқ мадраса» номи билан машҳур бўлган, Нодир Девонбеги Тоғо мадрасасининг махсус ҳужрасида узоқ давр мобайнида катта эътибор билан сақланар эди. Бу мадраса Хўжа Аҳрор валий масжидига ёндошган бўлиб, у зот машҳур суфий олим, буюк машойихлардан бўлиб, тўлиқ исмлари Хўжа Убайдуллоҳ бин Маҳмуд бин Шаҳоб ал-Аҳрор Тошкандий-Самарқандийдур. Вафотлари 895-ҳижрийда бўлиб, Шайх Муҳаммад Баҳоуддин тариқасининг халифалиридандурлар. Мана шу Мусҳафни ҳар хил маросим ва муносабатлар билан одамлар истиқболига олиб чиқилар, „Фасаякфикаҳумуллоҳу ва ҳувас-самиъул-ъалим» ояти устида қон излари бор эди. Саййидуно Усмон (р.а.) шу Мусҳафнинг устида шаҳид бўлганлар деб, табаррукона зиёрат қилинар эди. Мусҳаф аввалда Шайх Убайдуллоҳ Аҳрор, сўнгра у зотнинг авлодлари ва ўзларидан кейинги халифаларининг тасарруфида бўлган. Ул зотнинг авлодлари ва халифалари Мусҳафни мазкур ҳужрада сақлашликка ҳазрати Хўжа Аҳрорга ваъда берган эдилар. Бу ҳол 1285-ҳижрий сана — руслар Самарқандни ишғол қилгунларича давом этди. Босқинчилар Мусҳафдан хабар топгач, унинг Ислом оламида катта аҳамиятга молик ёдгорлик эканини англаб, уни Петербургга олиб кетиш чораларини кўра бошладилар. 1869 йил Зарафшон водийси ҳокими генерал Абрамов Тошкентда турган Туркистон генерал-губернатори Фон Кауфманга хат йўллаб, Самарқанд масжидларининг бирида куфий хатда ёзилган ва мусулмонлар орасида жуда машҳур бўлган қадимий Қуръон бор, ерлик уламолар уни Бухорога олиб кетиш чорасини кўрмоқда, деб ёзади ва подполковник Серовга тезда бу ишнинг олдини олиш учун Хўжа Аҳрор масжидига бериш-ни буюради. Қуръони каримнинг машҳур нусхасини қўлга киритмоқчи бўлган рус маъмурлари мусулмонлар билан суҳбатда: „Ушбу нодир китобнинг аҳамияти катта, билишимизча, Мусҳаф қимматли ёдгорлик. Бу ерда уни ҳеч ким ўқий олмаса ва қадрига етмаса, йўқолиб кетиши ҳеч гап эмас. Агар у Русиянинг пойтахти Петербургдаги император кутубхонасига ўтказилса, у ерда уни асраш ва муҳофаза этишнинг барча чоралари кўрилади», деб тушунтирган бўладилар. Сўнгра Самарқандлик уламолардан Шайх Абдужалил афанди ва мулла Яҳё Хўжа муфтийлар бу ишнинг тўғрилигига фатво бердилар, деб расмий ҳужжат тайёрлайдилар. Подполковник Серов генерал Абрамовга бу ҳақда берган баённомасида: „Қуръон масжидда турганлиги билан унинг мулки эмас, балки амирлар хазинасидан чиққан ва масжид домлалари, агар сизларга керак бўлса, биз ўз розилигимиз билан топширамиз», — дедилар, деб ёзади. Шундан сўнг генерал Абрамов Серовга бу ёдгорлик илмий ва тарихий аҳамиятга молик асар, бориб олиб келтиринг, деб буюради. Мусҳаф шу тариқа эгалланиб Тошкентга, генерал-губернаторга етказилади. Генерал Абрамов Самарқандда масжид шайхлари қўлига Мусҳафи шариф эвазига 100 рус рубли миқдорида пул беради.(„Ўзбекистон тарихи ҳужжатлари», 32-39 -бетлар. Фанлар Академияси нашри, Тошкент 1966 йил.) Генерал Фон Кауфман Мусҳафни масжид шайхлари ўз ризолиги билан топширганлари ҳақида тақрир хати ёзишлари ва император кутубхонасига олинганининг гувоҳи бўлганликларини тасдиқловчи имзолари бўлишини ҳам буюрган эди. Тўрт киши имзо қўяди. Унга Мусҳаф тарихи ҳақида Самарқанд уламолари ва шайхларидан эшитилган ривоятлар ҳам ёзма равишда илова қилинади. Бу ёзма тақрир (протокол)ни тасдиқ этиб генерал Кауфманнинг ўзи имзо чекади.(„Миръот» („Ойна») журнали, Боғчасарой, 1900 йил.) Бу воқеа 1869 йил 24 октябрда бўлган эди. Қуйида генерал Фон Кауфманнинг бу ҳақда Чор ҳукуматининг маориф вазирига ёзган хатининг матн таржимасини келтирамиз.(Маржонийнинг таржимаи ҳоли»дан, 117-бет „Маориф» нашриёти, Қозон, 1333ҳ.)\nМуҳтарам Маориф вазирига\n1869 йил, 24 октябр\nЗарафшон водийси ҳокими геперал Аёрамов бизга Самарқанддаги Хўжа Аурор масжидида сақланиб келаётган Қуръонни юборди. У имло белгилари ва нуқталардан холий куфий хатда ёзилган. Қуръонининг мусулмонлар наздида улуғлигини, унина юксак даражали эканлигини ва Қуръон ишига чет кишиларнинг аралашувини мусулмонлар ёқтирмаслик-ларини билган Абрамав Самарқанд ҳокими подполковник Серовга бу Қуръон тўғрисида маълумот йиғиш ва агар мусулмонлар қўлидан уни олинса, уларнинг диний ҳиссиётларша таъсир қилиш-қилмаслигини билишга буйруқ берди. Натижада Хўжа Аҳрор масжиди уламолари ва шаҳар аъёняари қуйидаги жавобни бердилар:\n1- Бу Қуръон Хўжа Аҳрор масжидида бўлгани билан унинг мулки эмас, балки Бухоро амирининг хазинасига мансубдур.\n2- Масжиднинг ҳам, мусулмонларнинг ҳам бугунги кунда унга зарурат-лари йўқ. Қадим замонларда унинг зиёрати учун жуда кўп мусулмонлар келар эдилар, Кейинги пайтларда фақат Бухоро амирлари Самарқандга келганларида уни зиёрат қилар эдилар,\n3- Ҳеч ким бу Қуръони ўқий олмайди, шунинг учун неча асрлардан буён ўқилмай ва тиловат қилинмай ётибди.\nШундан сўнг генерал Абрамов бу Қуръонни олиб, масжид фойдаси учун юз рубл берди. Самарқанд уламолари бунга кўп хурсанд бўлдилар.\nЁзилиш тарихи жиҳатидан катта жаҳоншумул аҳамиятга молик бўлса керак, деган ниятда олдиртирган ушбу Қуръонни шошилинч равиш-да юборяпман. Илова қилинган варақаларда бу Қуръоннинг асли ва Хўжа Аҳрор масжидига қандай келиб қолганлши тўғрисида маълумотлар бор. Улар менинг буйруғимга мувофиқ Мулло Абдужалил ва Мулло Муъин муфтий каби масжид уламоларининг оғизларидан ёзиб олинди.\nЖаноби олийларидан ушбу Қуръонни иловаси билан, менинг номимдан, ҳадя тариқасида император кутубхонасига бериш хусусида фармони олий чиқаришингизни сўрайман.\nБиринчи даражали генерал-адъютант Фон Кауфман\nТасдиқлади: генерал-майор Гамзин Бош котиб: Аъяков\nШундай қилиб, Мусҳафни олиб, бутун эҳтиёт чоралари кўрилиб, ҳурмат билан Петербургга юборилди ва император кутубхонасининг нодир қўлёзмалар бўлимига қўйилди. У билан бирга шарқшунос олим Кун (1840-1888) томонидан тартибга солинган ва Мулло Абдужалил, Мулло Муин муфтий ва бошқалардан олинган маълумотлар, протокол ва хабарнома ҳам бор эди.\nШундан сўнг, машҳур рус шарқшунос олими А.Ф.Ше-бунин „Куфий Қуръон» номли бир мақола ёзиб, унда шарқшунос Кун тўплаган, Мусҳаф тарихига тегишли маълумотларни 1890 йилда эълон қилади. Мақолада Шайх Абдужалил ва Яҳё Хўжа муфтий: „Бу Усмон Мусҳафини Хўжа Убайдуллоҳ Аҳрор Рум (Туркия)дан олиб келган», деб хабар берадилар.-дейилади. Шу хабардан маълум бўлишича, Мусҳаф икки бетига ёзилган 353 варақдан иборат бўлиб, саҳифалар сони 706 та эди. Варақлар бўйи 68 см, эни 53 см ҳажмда эдилар. Йўқолган ва чириб кетган варақларнинг ўрнида оддий қоғоздан иборат 69 саҳифа қўшимча бор эди.(„Миръот» журнали П-12-1900й.)\nМана шу аҳволда Мусҳаф Петербург кутубхонасида, уни билган мусулмонлар ва қадимий осори-атиқалар билан қизиқувчилар учун зиёрат манбаи бўлиб то 1917 йилга қадар сақланди. Унинг тўғрисида вақти-вақти билан газета ва журналларда мақолалар чиқиб турди. „Миръот» мажалласининг юқорида зикр қилинган сонидаги „Усмон Мусҳафи ва куфий Қуръон» сарлавҳали мақолада Шебуниннинг 1891 йилда Петербургда чоп қилинган тадқиқотлари хулосаси келтирилиб, шундай дейилади: „Мазкур Мусҳафи шариф Петербург босмахоналаридан бирида археология институти томонидан чоп қилинмоқчи ва ундаги тузатиш ишлари қримлик Илёс Мирзо Бурагонийга топширилган».\nҚозонда чиқадиган „Дин ва маишат» мажалласининг 1327-ҳижрий санасининг 14-сонида бир мақола чоп этилиб, унда Мусҳафнинг „Ёсин» сураси 1905 йилда Илёс Мирзо томонидан босиб чиқарилгани ва кейинчалик археология институти томонидан олим Писарёв ташаббуси билан Мусҳаф бутунлигича чоп қилингани айтилади. Писарёв Мусҳаф нусхаларини аслига монанд 53x68 см ҳажмда ва тери рангига ўхшаш қоғозга бостирди. Олинган нусхалар сони 50 та эди. Шулардан Эрон шоҳига, Султон Абдулҳамид, Бухоро, Афғонистон ва Фос амирларига ҳамда бошқа кўзга кўринган мусулмон арбобларга нусхалар ҳадя қилинди. 25 та нусха 500 рубл баҳо билан сотувга чиқарилди. Бун-дан олдин 1895 йилда ,Аъроф» сурасидан бир саҳифа 2000 нусхада босиб чиқарилиб, Ислом мамлакатларида сотилган эди. Мақола муаллифи профессор Абдулла Муозий: „Мусҳаф саҳифалари кутубхонага олиб келинмасданоқ ўғирланиб, олди-сотди буюмига айланди, ҳозир ҳам унинг варақлари баъзи қишлоқларда бор, деб эшитаман»- дея ҳикоя қилади.\nОктябрь инқилобидан кейин Усмон Мусҳафининг Петербург кутубхонасидан чиқарилиши\nУсмон Мусҳафининг мусулмонлар қўлидан ва мусулмон ўлкасидан олиниб, чор подшоҳининг мулкига, олди-сотди буюмига айлантирилиши мусулмонларнинг, айниқса уларнинг ичидаги зиёлиларнинг нафсонияларига қаттиқ таъсир қилган эди. Чунки, бу Мусҳаф олди-сотди буюмига айланмасдан олдин умумий вақф ва Мовароуннаҳр мусулмонларининг барчалари учун ёдгорлик эди. Улар Мусҳафнинг ўз юртларида эканлиги билан фахрланар, уни табаррукона зиёрат қилар эдилар. Энди эса Мусҳаф тўғрисида норозилик ва алам билан гапирар эдилар. Ҳатто, баъзи зиёли мусулмонлар унинг Усмон Мусҳафларининг бири эканлигини ҳам инкор эта бошлади. Қозонлик машҳур ди-ний олим Маржоний биринчи бўлиб, ўзининг бир қанча асарларида бу фикрни кўтариб чиқди. Устоз Мусо Жоруллоҳ афанди каби бошқа алломалар ҳам бу фикрга қўшилдилар. Уларнинг нуқтаи назарларини Ислом юртларидаги газета ва журналлар босиб чиқардилар. Эҳтимол бу нарса Мусҳафнинг подшоҳ кутубхонасида сақланаётганини ёқтирмаган кишилар томонидан уюштирилгандир. Хулосаи калом мусулмонлар ўртасида мана шу хусусда норозилик ҳукм сурар, улар бирга ўнни қўшиб гап тарқатар, лекин Мусҳафни қандай қайтариш йўлини топа олмас эдилар. Мана шу аҳволда феврал инқилоби, ундан сўнг октябр инқилоби содир бўлди. Чоризм истибдоди остида ҳуқуқлари поймол бўлган Русиянинг турли тоифалари бу инқилобларни кўтаринки руҳ билан кутиб олдилар. Уларда йўқотган ҳуқуқларини қайтариб олиш умиди пайдо бўлди. Мамлакат ҳудудида яшовчи мусулмонлар аждодларидан қолган бу буюк ёдгорликни қайтариб олиш имконияти борлигини англадилар. Бу ёдгорлик улар учун муқаддас ўлка бўлган, пайғамбарлари Муҳаммад(а.с.)нинг ватанлари — Мадинаи мунавварадан келтирилган улуғ мерос эди. Шунингдек, Мусҳаф уларнинг дини мубинларининг асли ва шариатларининг ягона асоси эди. Узоқ замонлар ўтган бўлишига қарамасдан пайғамбар (с.а.в.)нинг бевосита ўзларидан ёзиб олинган дин ва шариатнинг ҳужжати эди.\nБаъзи жаридалар катта савдогарлардан бўлган Аҳмадбек Солиҳов ҳукумат доираларига мурожаат қилгани ва болшевиклар Мусҳафни мусулмонларга қайтариб беришга рози бўлганликлари ҳақида мақолалар эълон қилдилар.\nДоғистон Исломий жаридаси ўзининг 1335 й. ҳ. 31-сонида „Усмон Мусҳафи Петрогардда» деган сарлавҳа остида бир мақола чоп қилди. Мақоладан қуйида парча келтиришни мақсадга мувофиқ деб топдик:\n„Абу Убайдуллоҳ бин Салом ўзининг „Ал-қироот» китобида нақл қиладиким: „Мен амирлар хазинасидан чиққан ва айтишларича Имоми Усмон (р.а.)нинг Мусҳафлари бўлмиш Мусҳафни кўрдим. Ҳазрати Имом Усмон унинг тепасида шаҳид бўлганлар, дейишади ва мен унинг баъзи жойларида қон изларини кўрдим».\nЎша тепасида ҳазрати Усмон шаҳид бўлган Мусҳаф Петербургдаги Мусҳаф эканлигини инкор этувчилар бор. Ҳофиз Саховий ўз китобларида: «Имоми Моликнинг :„у (яъни, бош Мусҳаф) ғойиб бўлган» деб айтган ривоятларидан бош Мусҳаф бутунлай мавжуд эмас, деган маъно чиқмайди. Чунки, ғойиб бўлган нарса эртами-кечми топилиши ва юзага чиқиши мумкин,» — дейдилар. Худди шу ривоятни далил қилиб олган Абу Жаъфар Ан-Наҳос эса Саховийнинг бу фикрига қарши чиқади. Бизнингча Сахо-вийнинг фикри ҳақиқатга яқинроқ. Абу Убайдуллоҳ ҳам бу худди ўша Мусҳаф, деб жазм қилиб айтганлари йўқ, балки, айтишларича, тепасида Имоми Усмон шаҳид бўлган Мусҳафни кўрдим, деганлар. „Айтишларича» дейилгани „бу ўша» деган маънони билдирмайди. Ундан ташқари, Усмон Мусҳафларининг бошқа нусхалари тўғрисида ҳам „ бу худди ўша тепасида ҳазрати Усмон шаҳид бўлган Мусҳаф» деб даъво қилинади ва ҳаммасида ҳам қон излари бор. Ва-ҳоланки, халифа Усмоннинг ўзларига хос Мусҳаф ягона бўлган. Руслар Самарқандни ишғол қилганларида бу Мусҳафни қўлга киритдилар. Айтишларича, бу худди ўша Бош Мусҳаф эмиш. Шунинг учун руслар унга катта эътибор бердилар ва тантана, дабдаба билан Петербургга олиб келиб, император кутубхонасига қўйиб, бу тўғрида дунёга жар солдилар. Лекин унинг „ худди ўша Бош Мусҳаф» эканлигига ҳеч ким кафолат бера олмайди ва Самарқанд аҳли айтган ривоят ва Мусҳафдаги қон изларидан бошқа аниқ далил ҳам йўқ. Қон излари ясама бўлиши ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас. Самарқанд аҳлининг ривояти эса бунга на ижобий далил бўла олади ва на уни рад қила олади. Қозон уламоларидан Маржоний унинг Бош Мусҳаф эканлигини рад қилди ва бунинг исботи ўлароқ „ва лота ҳина манос» ( қутилиш вақти эмас эди) сўзи Бош Мусҳафда мана бундай — „ва лотаҳина» шаклида қўшиб ёзилган ва сўз-нинг боши сатрнинг охирида ва қолгани эса иккинчи сатрнинг бошида бўлган, деган ривоятни келтиради. Петербургдаги нусхада эса ундай эмас.\nБарзанжий ўзининг „Нузҳатун-нозирин» китобида: „ Ҳазрати Усмон (р.а.) бир ривоятда тўртта, иккинчи ривоятда бешта, яна бир ривоятда еттита нусха олдирганлар»— дейди. Ҳозирги пайтда Макка, Мадина, Қоҳира ва Петроградда тўртта нусха мавжуд ва уларнинг ҳаммасида қон излари бор. Бундан келиб чиқадики, бошқа нусхаларга, Бош Мусҳафга ўхшатиш мақсадида қон излари атайлаб туширилган. Нима бўлганда ҳам, одамлар Петерограддаги нусхани худди ўша Бош Мусҳаф деб эътиқод қиладилар ва унга жуда катта аҳамият берадилар. Худди шу сабабга кўра Бокуда ташкил топган Исломий осор-атиқалар бошқармаси Москвадаги (Петроград бўлса керак) „Ислом шўроси» раисига телеграмма йўллаб, Петроград хатар остида бўлганлиги учун шўро тарафидан Мусҳафни мазкур кутубхонадан олиб чиқишга ҳаракат қилиш ва уни амният идораларига қўйишни илтимос қилади. Мусҳафнинг тақдири нима бўлиши фақат Аллоҳ таолога аён. Руслар Мусҳафни мазкур кутубхонадан олинишига рози бўлармиканлар? (Мақола тугади.)\n1917 йил феврал инқилобидан сўнг император кутубхонасидан Мусҳафни зўрлик билан бўлса ҳам олиш мақсадида, Преображенский полки таркибида бир мусулмон бўлинма тузилади. Лекин, муваққат ҳукумат бундан хабар топиб, бу бўлинмани тарқатиб юборади.\n1917 йилнинг Октябр инқилобидан сўнг Петербургда тузилган маҳаллий Ислом шўроси Мусҳаф масаласида янги ҳукумат раиси Ленин номига мурожаат ва талабнома мактуби ёзди. Бунга жавобан, халқлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш шиори остида тезлик билан Мусҳафни мусулмонлар қўлига топшириш тўғрисида қарор қабул қилинди. Ушбу қарорга Ленин имзо чекди. Мана ўша қарорнинг таржимаси:\nМаориф ишлари бўйича\nАнатолий Василъевич Луначарскийга 9 декабрь 1917 йия, Петербург шаҳри.\nХалқ комиссарлари Советига Петрогард миллий округи Ўлка мусулмонлари қурултойидан мурожаатнома тушиб, унда Русиядаги барча яусулмоняарнинг орзуларти амалга ошириш мақсадида, юқорида зикр қияинган қурултой ҳозирги вақтда Давлат умумий кутубхонасида сақланаётан „Муқаддас Усмон Қуръони»ни мусулмонлар тасарруфига берилишини сўрайди.\nҚурултой ушбу қарорининг амалга ошириш вазифасини - қурултой раиси, Умум Русия мусуллоняари ҳарбий шўросининг раиси ўртоқ Усмон Ҳидоятович Тўқумбетов ва миллий парламент аъзоси Карим Муҳамедшт Сагидовяарга юклаган.\nХалқ комиссарлари Совети Давлат умумий кутубхонасида сақланаётган „Муқаддас Усмон Қуръони»ни дарҳол Ўлка мусулмонлари қурултойига топширишга қарор қилди ва Сиздан ушбу муносабат билан тегишли фармойишларни амалга оширишингизни сўрайди.\nХалқ комиссарилари Советининг раиси:\nСоветнинг иш бошқарувчиси: Бон-Бруевич Котиб:Н.Горбунов\nЎша ойда Мусҳафи шариф Петербургдан махсус поездда, аскарлар фахрий қоровуллигида, Русия мусулмонларининг Уфа шаҳридаги марказий идораси қароргоҳига келтирилди. Уфа шаҳри вокзалидаги ўша кунги манзара Исломнинг нақадар буюклигини намойиш этди. Диний раҳбарлар, ҳукумат арбоблари, масжид имом-хатиблари, мадраса, инсититут, университит талабалари ҳамда шаҳарнинг эркагу аёл аҳолиси Қуръони каримни кутиб олишга чиққан эдилар. Мусҳафи Усмонийнинг мусулмонларга қайтарилиши ҳақидаги қувончли хабарлар газета ва журналларда эълон қилинди. Тошкентда чиқадиган „Изҳорул-ҳак,» (Ҳақиқатни зоҳир қилиш) журналининг 1918 йил 18 январ сонида босилган мақолада Мусҳафнинг аввалги макони Самарқанд шаҳри эканлиги таъкидланиб, у ўз ўрнига қайтарилса яхши бўлар эди, деган фикр олға сурилади. „Мусҳаф учун тошдан ясалагн махсус лавҳ ҳанузгача ўз ўрнида бўш турмоқда»— дейилади.\nМашҳур олим Мусо Жоруллоҳ ўзининг Петроградда чиқадиган газетасида шундай ёзади: „Хўжа Аҳрор масжидидан баъзи муфтийларнинг хиёнати оқибатида олиб кетилган Усмон Мусҳафи охир-оқибат яна мусулмонлар қўлига қайтиб келди. Агар Самарқандда қолганда мурид-мухлис зиёратчилар ёки ажнабий сайёҳлар томонидан олиб кетилиб, бугунга келиб бир варағи ҳам қолмаган бўлур эди. Мусҳаф аввалда Хўжа Аҳрор масжидининг вақфи бўлганлиги учун Туркистон мусулмонларининг талаби тўғридир. (Ушбу талаб тўғрисида кейинрок, сўз юритамиз. Муаллиф). Каъба калити каби амонатнинг ўз эгаларига қайтарилиши уларнинг исбот талаб қилмайдиган ҳақларидир. Лекин, улар Мусҳафни зарар тегмайдиган, хавфсиз жойда сақлашлик тўғрисида ўйлашлари керак. Мусҳаф бир кишининг мулки эмас, балки, у барча мусулмонларга тегишлидир. Бугунга келиб Мусҳафнинг 552 варағи қолган ва тақрибан ярми зиёратчилар томонидан ўгирланиб, талон-тарож қилиш оқибатида йўқолган. Ҳофиз Абдул Карим афанди Юнус кутубхонасида мана шу Мусхафнинг бир неча варақлари бор.\nТуркистон мусулмонларининг Мусҳафни ўзларига қайтариш тўғрисидаги талаблари\nУфа Диния назорати қароргоҳида Мусҳафи Усмоний 1924 йилгача сақланди. Русия мусулмонлари барча жой-лардан келиб уни зиёрат қилаётганликлари хабари Туркистон минтақасидаги Бухоро, Самарқанд, Тошкент, Фарғона мусулмонларига тарқалди. Туркистон аҳлининг тарихий мероси бўлган Мусҳафнинг асл жойи Самарқанд шаҳри эканлигини кўпчилик билар эди. Шунга қарамай Уфа Диния назорати аса;облари Мусҳафни ўз қарамоғида сақлаётгани ҳамда унинг ворисларига шукрона айтиб, хурсандликларини баҳам кўриш ҳақида лом-мим, демаганлари Мусҳафни ўзларида олиб қолиш ниятида эканликларини кўрсатар эди. Ўзбекистонда ўша пайтда кўзга кўринган диний арбоблардан Шайхул Ислом Тўрахон Махдум Хўқандий ва бошқалар билан Уфа диния назорати орасида ушбу масала юзасидан ёзишмалар давом этар ва орада чопарлар бориб-келиб турар эди. Охири Тўрахон Махдум ўз ҳамроҳлари билан Москва, Ленинградга сафар қилиб, икки ой мобайнида ҳукумат доираларига қатнаб, шу орада Ленин билан учрашди ва уни Мусхафни Ўзбекистонга юбориш учун фармон чиқариш зарур эканлигига қаноатлантирди.\nШундай вазият давом этаётган пайтда Уфа шаҳрида қу-рултой ўтказилди. Ушбу ҳодиса тўғрисида менга шайх Юсуф Жоруллоҳ ал-Фанзовий шундай ҳикоя қилиб берди: „Қурултойда Туркистон минтақасидан 75 вакил қатнашди. Мусҳаф масаласига келганда ўртада жанжал кўтарилди. Туркистонликлар тарафидан ҳатто баланд овозда: Мусҳафни қайтармаслик ўз биродарлари ҳаққига зўравонликдан ўзга нарса эмас. Исломда бундай ишлар жоиз эмас!— деган гаплар айтилди. Хуллас, гап кўп бўлиб оқибат жанжал-шовқингача бориб етди».\nИнқилобдан кейин таъсис топган Тошкент ва Сирдарё вилояти мусулмонларининг „Исломий жамият»и Ўзбекистон мусулмонлари номидан ҳукумат доираларига Мусҳафи шарифни Туркистонга қайтариш тўғрисида мурожаат қабул қилди. Ушбу мурожаатни газета-журналларнинг кўпчилиги қўллаб-қувватлади. Шунингдек, Туркистондаги тарихий музейлар ва қадимий осор-атиқалар иши бўйича тузилган комитет ўзининг 1922 йил 18-февралдаги қарорига асосан ўша йилнинг 15 мартида Совет ҳукуматига Мусҳафни Туркистон жумҳуриятига қайтариш тўғрисида талабнома топширди. Шундан сўнг Мусҳафи Усмонни Туркистонга қайтариш тўғрисида 1923 йил 25 июнда Олий Совет ижроқўмининг қарори чиқди. Ўша пайтларда Уфа диния назорати Русиядаги барча мусулмонларнинг умумий маркази деб эътибор қилинар эди. Шу мавқеъидан фойдаланиб Мусҳафни олиб қолмоқчи бўлган диния назорати, ҳукумат қабул қилган қарор асосида, охири, бу ишга розилик билдирди.\n1924 йил август ойида Ислом жамияти раиси Шайх Муҳаммадхўжа муфтий, Захириддин аълам, ҳукумат вакили Саидқосим Хўжаев ва бошқалар Уфа диния назоратига бориб, Мусхафи Усмонни қабул қилиб олдилар. Мусҳафни олиб кетишда уларга Татаристоннинг улуғ уламоларидан ҳазрат, шайх Ризоуддин Фахруддин, шайх Абдуллоҳ Сулаймоний, шайх Абдурраҳмон ва бошқалар ҳамроҳлик қилдилар.\nМусҳаф махсус вагонга эҳтиром билан олиб чиқилди. Мусулмон аскарлардан тузилган фахрий қоравул вагон-нинг чор атрофида туриб келди. Барча шаҳарларга бу ҳақда телеграммалар юборилди. Темир йўлнинг Тошкентгача бўлган масофасида поезд қайси бекатларда тўхташи барча газеталарда эълон қилинган эди. Ҳар бир бекатда йиғилган эркагу аёл мусулмонлар поезд узоқдан кўриниши билан то тўхтагунга қадар уни такбир-таҳлиллар билан кутиб олдилар. Поезд тухтагач, халқ орасидаги энг муътабар кишилардан бир-иккиталарига махсус вагонга чиқиб Мусҳафни зиёрат этиб тушишга изн берилади. Атрофдаги мусулмонлар Мусҳафни кўриб, махсус сандиқни ўпиб, зиёрат қилиб чиққанларнинг қўлларини ўпиб, бошларидан тавоф қиладилар. Кўплар вагонга қўлларини теккизиб, юзларига сийпар эдилар. Ҳатто, бу хабарни эшитганлар, айниқса, Қозоғистон чўлларида яшовчи мусулмонлар темир йўл ёнлари бўйлаб оқ ўтовлар тикиб, поездни бир неча кунлаб кутганлар. Байрамона кийимлардаги сон-саноқсиз отлиқлар поезднинг икки томонидан дашту чўллар бўйлаб узоқ-узоқ манзилларгача от чоптириб кузатиб қўйишарди. Дуога кўтарилган қўллар, олқишлар дилларни ларзага солади, ҳар бир мусулмон учун бир умр бўйи эслагулик, унитилмас лаҳзалар эди. Расулулллоҳ замонларидан қолган меъросга эҳтиром шу қадар юксак бўлди.\nПоезд шундай иззат-икромда Тошкент шаҳрига кириб келди. Вокзал беҳисоб мусулмонлар билан тўлган эди. Оқ саллали, соқоллари кўксига тушган нуроний уламолар, табаррук отахонлар халойиқ орасидан пешвоз чиқадилар. Атрофдаги минг-минглаб ёшу қари, эркагу аёл мусулмонлар улардан нигоҳларини узмай қараб турардилар. Мусҳафи шарифни бошлари узра кўтариб чиққанлар кўзга кўринганданок,, барча бир овозда „Аллоҳу Акбар! Аллоҳу Акбар!...» дея, такбир айтиб юборади. Унинг садоси бутун вокзални ларзага келтиради, Одамлар кўзидан қувонч ёшлари оқар, улар дил ҳаяжонларини боса олмас эдилар. Аллоҳ таолонинг Каломи шарифига нисбатан эътиборнинг нақадар буюклиги шундай намоён бўлди. Мусҳафи Усмонийнинг узоқ йиллик, яъни 50 йиллик ғариблик сафаридан яна Узбекистон заминига қайтарилиши воқеаси 1924 йил 18 августда ниҳоясига етди.\nМусҳафни навбатма-навбат бошларида кўтарганларича Ислом жамияти қошидаги катта жомеъ масжидга (Кўкалдош мадрасаси ёнида) келтириб, махсус тайёрланган хонага қўйдилар. У ерда мусҳаф зиёрати бир йилга яқин давом этди.\nМусҳафнинг қайтиб келиши муносабати бидан бир неча анжуманлар ўтказилди. Унда уламолар, ҳукумат арбоблари ва қўшни ўлкалардан келган вакиллар қатнашиб, табрик сўзлари сўзладилар ва янги ҳукуматнинг халқ билан бўладиган алоқалари хусусида маърузалар қилдилар.\nМусҳафни қайтаришга саъйи кўшиш қилганлардан ўша пайтда Туркистон „Исломий шўро жамияти» нинг раиси бўлган ва Совет ҳукумати наздида катта обрўга эга бўлган шайхул-Ислом Тўрахон Махдум Хўқандий (1341 ҳижрий йилда Афғонистонда вафот этган) билан бир қаторда жаноб Мурод қори Усмон Хўжа бой Тошкандий ўғлини ҳам зикр қилиш лозим. Аллоҳ улардан рози бўлсин, авлодлар улардан доимо миннатдор.\nМусҳафи шарифнинг кўп марта ўғирлик ва талон-тарожга дучор бўлгани, яна бу ҳол қайтарилиши мумкинлиги ва бошқа хатарларни ҳисобга олиб уни Тошкент шаҳридаги ёдгордиклар музейига кўчиришни маъқул кўрилди. Ўшандан бери у мутахасислар томонидан осор-атиқаларни сақлаш қоидаларига тўлиқ риоя қилинган ҳолда, кўз қорачиғидай темир сандиқда сақланди. Чопон бозори ёнида жойлашган ушбу музей Ўзбекистондаги биринчи музейдур. Жуда қадимий асарлар жумласига мансуб бўлганлигидан 1926 йилда Мусҳафга алоҳида хона ажратилди. Музейга келганлар Мусҳафи шарифни кўришлари мумкин эди. 1956 йилда Покистондан келган диний делегация, 1958 йилда Суриядан келган делегация ва 1960 йилда Мароккодан келган делегация ва бошқалар Мусҳафни зиёрат қилганлар. Аллоҳ таоло уларга Усмон Мусҳафини зиёрат қилишга муваффақ этгани учун шукроналар айтишар ва ўзларининг қувончларини изҳор қилишар эди. Бу эса бизларнинг Мусҳафга бўлган муҳаббатимизни, эътиқодимизни ва шодлигимизни зиёда қилар эди. Мусҳафи шариф баъзи бир диний анжуманлар муносабати билаи йиғилиш бўлаётган жойларга зиёрат учун олиб келинар эди. Кейинчалик мутахассислар Мусҳафни ҳавоға олиб чиқилиши,\nунинг чиришини тезлатиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантириб, уни ташқи муҳит таъсирларидан муҳофаза қиладиган кимёвий моддалар ёрдамида, махсус сандиқда сақлашни тавсия қилдилар.\nЎрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонларининг диний идораси таъсис топиши муносабати билан 1943 йилда чақирилган қурултойга Мусҳафи шариф олиб келинди ва зиёрат маросими уюштирилди. Иккинчи марта унинг зиёратига 1948 йилда мазкур идоранинг 2-қурултойи муносабати билан муваффақ бўлинди. Бир қанча йиллар ўтгандан сўнг диний идора фотография усули билан Мусҳафдан уч нусха олдирди. Улардан бири Покистоннинг собик, президенти маршал Айюбхоннинг диний идора қароргбҳига 1964 йилда қилган ташрифи муносабати билан унга ҳадя қилинди. Иккинчиси Ҳиндистоннинг марҳум собиқ президенти Зокир Ҳусайн жанобларига тортиқ қилинди. Диний идоранинг кутубхонасида (Бу кутубхонада нодир мусҳафлар, адабий девонллар, қўлёзмалар ва исломий китоблар мавжуд) Петербург археология институти 1905 йилда олдирган нусхалардан иккитаси бор эди. Улардан бирини диний идора Марокко подшоҳи Ҳасан II ҳазрати олийларига тортиқ қилган. Бу нусхалар хорижга чиқиши натижасида Ислом юртларида Усмон Мусҳафининг бизда сақланаётгани ҳақидаги хабар кенг тарқалди. Унинг тўғрисида матбуотда мақолалар чиқа бошлади. Мусҳафи шариф саёҳатчилар орасида ҳам машҳур бўлди. Диний идора билан кўпгина хорижий кутубхоналар, ташкилотлар, диний ва дунявий фан олимлари орасида ёзишмалар бўлиб ўтди.\nУшбу муносабат билан диний идора Олий ҳайъати мазкур Мусҳафнинг тарихи тўғрисида бир китоб чоп этишни ва уни Ислом оламидаги мусулмон биродарларимизга тақдим қилишни зарур, деб топди. Чунки у Ер юзининг мағрибу машриғидаги барча Ислом аҳли учун ягона манбаъ ва бебаҳо ёдгорликдур. У ҳақда кенг оммага эълон қилиш вожибдур, чунки у мусулмонлар фахрланадиган ва эъзозлайдиган энг азиз дурдонадур.\nДиний идора Олий ҳайъати Мусҳаф тарихига тааллуқли маълумотларни, айниқса, унинг Мовароуннаҳрга келишига оид хабарларни тадқиқ қилишни ва Усмон мусҳафларининг бири, эҳтимол ўша ҳазрати Усмон тиловат қилиб турганларида шаҳид бўлган Мусҳаф эканлигини аниқлаш учун ушбу китобни ёзиш вазифасини каминага топширди.


07:10 / 12 июнь 211 pdf Ўқиш режими + -\nТарихда биринчи маротаба Швецария давлатида Қуръони Карим мусобақаси ташкил этилди. Бу ҳақда IQNA хабар беради. Швейцариядаги Қуръони карим мусобақасини мувофиқлаштирувчи вакили Жамол ал-Хатибнинг маълум қилишича, мусобақада 7 ёшдан 70 ёшгача бўлган 50 дан ортиқ Қуръон ҳофизлари қатнашган. Унинг айтишича, ушбу мусобақа Қувайт давлатининг «Халқаро Раҳмат» жамияти ҳомийлигида ташкил этилган.\nҚуръон мусобақаси мамлакат аҳолиси томонидан катта қизиқиш билан қарши олинди. Танлов якунига кўра, дастлабки беш нафар ғолибга Ҳаж сафари учун йўлланма берилган. Қолган иштирокчилар эса пул мукофотлари билан тақдирланди.\n09:00 / 12 июнь 341\nҲадис илми мактабида бепул тайёрлов курси ташкил этилди\n20:50 / 11 июнь 582\nБелгияда чақалоқларга қўйилаётган исмлар ичида Муҳаммад исми етакчи\n2017 йилда Бельгияда дунёга келган чақалоқлар орасида энг оммавийлашган исм Муҳаммад бўлди. Бельгия Статистика институтининг маълумотларига қараганда, 2017 йилда давоми...\n808 11:19 / 06.10.2018\nЎзбекистон делегацияси Қоҳира шаҳрига ташриф буюрди\nАйни пайтда Миср томонининг таклифига кўра, Ўзбекистон ва Мисрдаги диний соҳага оид марказлар ўртасида 20192023 йилларга мўлжалланган .Йўл харитаси,да кўзда тутилган давоми...\n192 15:40 / 02 июль\nТошкентда тренинг: Ислом молияси\nТренинг жорий йилнинг 67 октябрь кунлари Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги лойиҳа бошқаруви миллий агентлиги қошидаги Абу Райҳон Беруний номидаги давоми...\n474 17:45 / 02 октябрь\nЭнди ҳар ойда 7000 киши умрага боради\n2019 йилнинг 6 март куни Ҳажrdquo ва Умраrdquo тадбирларини ташкил этиш ва ўтказиш билан боғлиқ ишлар самарадорлигини янада ошириш, зиёратларни юқори савияда ва тизимли давоми...\n500 17:40 / 04 апрель\n25008 11:58 / 10.10.2018\n29940 11:56 / 10.10.2018\n920 08:41 / 09 ноябрь


Си Цзиньпин давлат раҳбари лавозимига қайта...\n17.03.2018 10:42 0 1263\nХалқ вакилларининг Умумхитой мажлиси депутатлари амалдаги раис Си Цзиньпинни бир овоздан яна 5 йил муддатга ХХР раиси этиб сайладилар. Бу ҳақда «РИА Новости» хабар бермоқда.\nМамлакат раҳбарлигига сайловлар бугун, 17 март куни тонгда Халқ вакиллари Умумхитой мажлисининг 13-чақириқ 1-сессиясида яширин овоз бериш йўли орқали амалга оширилди. Мажлисда қатнашган 2970 нафар депутат бир овоздан «ҳа» дея овоз беришган.\nСи Цзиньпин 2013 йилнинг мартида Халқ вакиллари Умумхитой мажлисининг 12-чақириғи сессиясида ХХР раиси этиб сайланган эди.\nБундан ташқари, Си Цзиньпин, ХХРнинг марказий ҳарбий кенгаши раҳбарлигига ҳам қайта сайланди. Бу билан у ўз қўлида ҳарбий, партиявий ва давлат раҳбарлигини сақлаб қолди. Унинг ўринбосари этиб Компартиянинг коррупцияга қарши кураш бўлими собиқ котиби Ван Сишан сайланди.\nХитой марказий телеканилининг сўзларига кўра, Россия президенти Владимир Путин Си Цзиньпиннинг қайта сайланиши билан табриклаб, телеграмма юборган.\nХХР раиси лавозими мамлакатнинг 1954 йилги конституциясига мувофиқ таъсис этилган, кейинчалик 1975 йилда бекор қилинган. 1982 йилда эса яна қайта тикланган. Шу йилнинг 11 мартига қадар ХХР раиси беш йил муддатга сайланар ва ушбу лавозимда 2 муддатдан ортиқ қола олмас эди. ХВУМнинг олдинги сессиясида депутатлар мамлакат конституциясига ўзгартириш киритиб, 2 марталик ваколат муддатини бекор қилдилар. Энди ХХР раисилигига бир киши ҳар беш йилда қайтадан сайланиши мумкин.


51 ёшли Женнифер Лопес сарвқомат кўриниш учун нималардан воз кечгани ҳақида сўзлаб берди - 20 Августа 2020 - Yangiliklar Olami - www.SherlarUz.CoM - SMS SHERLAR, SEVGI SHERLARI, YANGI\nЧетверг, 29.10.2020, 23:05\nГлавная » 2020 » Август » 20 » 51 ёшли Женнифер Лопес сарвқомат кўриниш учун нималардан воз кечгани ҳақида сўзлаб берди\n51 ёшли Женнифер Лопес сарвқомат кўриниш учун нималардан воз кечгани ҳақида сўзлаб берди\nАмерикалик хонанда ва актриса Женнифер Лопес гўзаллик сирлари билан бўлишди.\n«Машғулотлар туфайли инсон ўзини 100 фоиз бахтли ҳис этишига аминман. Ишонаманки, агар инсон танаси ва соғлиги учун ғамхўрлик қилса, севган инсонларига ҳам меҳр кўрсатишда куч топади. Шунинг учун спорт билан шуғулланиш жуда муҳим», – дейди Женнифер Лопес.\nЖеннифер чиндан ҳам айтганларини амалда қўллайди. У ҳафтасига 3-4 марта машғулотга боради. Шунингдек, репетиция ва концертларда ҳам тинимсиз рақсга тушади.\nУ эрталабдан спорт залга боради, Нью-Йоркда унга Дэвид Кирш, Лос-Анжелесда Трейси Андерсон мураббийлик қилади.\nШунингдек, мураббийлар машғулотга ўз усулларига кўра ёндашади. Трейси тана вазнга оид, оёқ ва сон мушакларини кучайтириш, пресс машқлари билан ишлайди.\nКирш эса янада жадалроқ вазифалар билан шуғуллантиради. Кикбоксинг, айланма машғулот, ҳужумга ўтиш… Унинг дастури 16 машқни ўз ичига олади. Женнифер барча машқларни 30 дақиқа давомида бажариб бўлиши керак.\nАктриса ҳеч қачон нозик бўлишга интилмаган. Аммо танаси бақувват ва соғлом бўлиши учун ўзини доимий равишда айрим нарсалардан чеклаб келган. Женнифернинг ҳам кўплаб лотинамерикаликлар сингари ортиқча вазнга мойиллиги бор.\nЮлдуз спиртли ичимлик ва қизил гўштдан бутунлай воз кечган. «Спиртли ичимлик терини хунуклаштиради ва ортиқча вазн йиғилишига сабаб бўлади. Шунинг учун зиёфатларда менга сув солинган қадаҳларни уриштириб бўлмайди, дейишганида мен шампан виноси қадаҳини уриштираман ва номига бир ҳўплам ичаман», – дейди у.\nҚизил гўшт истеъмолида актриса янада қатъий. «Мен қизил гўштни рационга киритишим биланоқ, ҳатто у тухумнинг ичида бўлса ҳам семиришни бошлайман», – дейди актриса.\nУглеводлар ҳамда шакар тўхтатилган маҳсулотлар рўйхатига киритилган. Ун ва макарон маҳсулотлари, пиццани фақат байрам кунлари тановул қилиши мумкин.\nШиринликлар ўрнини меваларга бўшатиб берган юлдуз бу ҳақда «Агар ширинликдан воз кечилса, инсон организмининг шакарга бўлган эҳтиёжи сезилади. Шундан сўнг мевалар худди ширин музқаймоқ каби истеъмол қилинади», дейди.\nЖеннифер, асосан, балиқ ва сабзавотларни истеъмол қилади. Шунингдек, оқсил ҳам ичади. Бу унга сафарларда энергия сарфини қоплашга ва машғулотларда кўпроқ куч беради.\nЖеннифер Лопес режими\nАктриса интизом борасида жуда қаттиқ. У ўзига фақат «Оскар» тақдирлаш маросими кунигина режимни бузишга рухсат беради. Қолган вақтлари 8 соат ухлаш қонун ҳисобланади.\n«Уйқусизлик ёки меъёридан ортиқча овқатланиш ва беғамлик қўшимча вазнга олиб келади. Шунинг учун 9-10 соат ухлашга ҳаракат қиламан. Энг камида 8 соат ухлаш керак», дейди актриса.\nКатегория: SHOU BIZNES YANGILIKLARI / ШОУ БИЗНЕС ЯНГИЛИКЛАРИ | Просмотров: 35 | Добавил: Sherlaruz.CoM | Теги: #uznews, #Yangilik, #news, #habarlar, #xabarlar, #newsuz, #Yangiliklar, #новости, #ahborot | Рейтинг: 0.0/0


«Ишдан кетганлар маошини давлатга қайтариб бериши керак» — президент ёшлар билан ишлай олмаган амалдорлар ҳақида\nRangi: C C C\nRasmlar\tYoqilgan. O'chirilgan.\nSaytning oddiy versiyasi\nKo'zi ojizlar uchun versiya\nМарказий Осиёда меҳнат\nҳуқуқлари мониторинг миссияси\nИштирок этувчи ташкилотлар /ҳамкорларимиз\nBroshyuralar va nashrlar\nХМТ декларация ва конвенциялари\n14.04.2021\t/ O'zbekiston\nСешанба кунги видеоселекторда ёшлар билан ишлай олмагани учун бир вилоят ҳокими ўринбосари ва иккита туман ҳокими, бир қанча прокурор, ички ишлар бўлими бошлиқлари ва солиқ идоралари раҳбарлари ишдан олинди. «Ишдан кетганлар маошини давлатга қайтариб бериши керак. Пулни болалар уйига олиб бориш лозим», — деди президент. Қолаверса, «1+1» дастури орқали 1 млн ёшлар қамраб олинмаса Адҳам Икрамов ва Дилмурод Қосимов ҳам ишдан бўшатилиши айтилди.\n13 апрель куни ўтказилган видеоселекторда ёшлар билан ишлашни лозим даражада ташкил этмагани учун Сурхондарё вилояти ҳокимининг ёшлар масалалари бўйича ўринбосари Чори Бегимқулов, Фурқат тумани ҳокими Дилмуроджон Солиев ва Улуғнор тумани ҳокими Дониёрбек Махсудов лавозимидан озод этилгани ҳақида ёзган эдик.\nМазкур йиғилишда президент Шавкат Мирзиёев улар маошларини давлатга қайтариши кераклигини таъкидлади, деб хабар бермоқда «Газета.uz» мухбири.\n«Ишдан кетган ҳар бири олган маошини давлатга қайтариб бериши керак. Пулни болалар уйига олиб бориш лозим. Улар хоинлар… Энди ҳудди шундай тартиб бўлади», — деди президент.\nБундан ташқари, йиғилишда ССП раиси Адҳам Икрамов тадбиркор ёшлар билан ишлашни тизимли ташкил этмаган Савдо-саноат палатасининг Бухоро ва Сурхондарё вилоятлари раҳбарларини лавозимидан бўшатиши лозимлигини айтилди.\nАдҳам Икрамов, Дилмурод Қосимов, Нозим Хусанов, Холхўжаев ва «Микрокредитбанк» раиси Бўтаев қатъий огоҳлантирилиб, уларга вазиятни ўнглаши учун 3 ой муддат берилди.\n«Адҳам Икрамов, Дилмурод Қосимов „1+1“ дастури орқали 1 млн ёшларни қамраб олиб, натижа кўрсатиши шарт. Акс ҳолда, лавозимидан олинади», — деди Шавкат Мирзиёев.\nДавлат раҳбарининг таъкидлашича, «ёшлар муаммоларини фақатгина Ёшлар агентлиги ёки Ёшлар иттифоқининг ўзи ҳал қилади, деб ўйласак, хато бўлади».\nПрезидент ёшлар бандлигини таъминлаш ва уларга муносиб даромад олиши учун шароит яратиб бериш — энг муҳим вазифа ҳисобланишини таъкидлади.\n«Яна бир бор такрорлайман, бу борадаги энг катта имконият ва захирамиз, бу — тадбиркорлик, айниқса, кичик ва ўрта бизнесдир», — деди у.\nБиринчи чоракда 12 минг нафар «ёшлар дафтари»га кирганларга 255 миллиард сўм кредит ажратилди.\nДавлат раҳбари улар мустақил равишда тадбиркор бўлиб, «оёққа» тура оладими, деган саволга ҳокимлар, сектор раҳбарлари ва соҳага масъуллари ҳар куни ўйлантириши кераклигини айтди.\nШавкат Мирзиёев айрим раҳбарларнинг ёшлар масалаларига эътибори, ҳали ҳам талаб даражасида эмаслигини таъкидлади.\n«Республика бўйича 648 минг нафар ишсизлар «Ёшлар дафтари»га киритилган бўлса, шундан биринчи чоракда 283 минг ёшларнинг бандлиги таъминланди. Бу жуда паст», — деди президент.\nХусусан, 175 минг нафар ёшларга 45 минг гектар ер майдони ажратилди;\n76 минг нафар ёшлар доимий ва жамоат ишларига жойлаштирилди;\n33 минг нафар ёшларга тадбиркорлик фаолияти учун 800 миллиард сўм кредит, 6 минг нафарига субсидия ажратилиб, бандлигига кўмаклашилди.\nШу билан бирга, ёшларнинг бўш вақтини мазмунли ўтказиш мақсадида 36 мингта қўшимча турли тўгараклар ташкил этилиб, 874 мингга яқин ёшлар жалб этилди.\n«Беш муҳим ташаббус» доирасида 97 мингта маданият, спорт инвентарлари ва компьютерлар, 562 мингта бадиий китоб таълим муассасалари, кутубхона ва ўқув марказларига етказиб берилди.\nМисол учун, Андижон вилоятида 80 минг нафар ишсиз ёшлардан, биринчи чоракда 35 минг 600 нафарининг бандлиги таъминланган бўлса, шундан бор-йўғи 5 мингга яқини доимий ишларга жойлаштирилган.\n«Ваҳоланки, бугунги кунда вилоятда саноат корхоналари ва кластерларда 7 мингта доимий вакант иш ўринлари мавжуд. Жалақудуқ, Пахтаобод туманлари ва Хонобод шаҳрида бўш иш ўринларига жойлаштиришда камчиликларга йўл қўйилмоқда. Худди шу каби, ишсиз ёшларни касб ва тадбиркорликка ўқитишда ҳам муаммолар бор», — деди президент.\nАйниқса, Косонсойда 4,5 минг нафар ишсиз ёшларнинг 31 нафари, Наманган туманида 3,6 минг нафардан 47 нафари, Тахтакўпирда 1,3 минг нафардан 45 нафари ўқитилган, холос.\nШунингдек, ёшларнинг ўзини ўзи банд қилиши учун Бандлик жамғармасидан 7 миллион сўмгача субсидия ажратилиши белгиланган бўлса-да, Қашқадарёда бор-йўғи 5 нафар, Андижонда 11 нафар, Қорақалпоғистонда 76 нафар ёшларга субсидия ажратилган.\n«Олдинги йиғилишда Икрамов, Холхўжаев ва „Микрокредитбанк“ (Бўтаев)га „1+1“ дастури доирасида 100 минг нафар ёшларни ўқитиб, кейин уларга имтиёзли кредит ажратиш топшириғи берилган эди. Лекин, Икрамов ва унинг қуйи тузилмалари бу ишларни тизимли ташкил эта олмаяпти», — деди Шавкат Мирзиёев.\nМисол учун, уч ойда республика бўйича 21 минг нафар ёшлар тадбиркорликка ўқитилган (вилоятлар кесимида ўртача 1,5 минг нафар), Тошкент шаҳрида атиги 1 мингта, Наманганда эса 1 минг 100 та сертификат берилган.\nБухорода эса, бор-йўғи 216 нафар ёшларга касб-ҳунар ва тадбиркорликка ўқитиш орқали 6,2 миллиард сўм кредит ажратилган (ўқитилганларнинг 20 фоизи).\nБу ҳолат имтиёзли кредитларни ажратишдан аввал, ёшларни тадбиркорлик кўникмаларига ўқитишга етарли эътибор берилмаётганидан далолат.\nБундан ташқари, ишсиз ёшларнинг бандлигини таъминлаш Сурхондарё вилоятида 30 фоизни (15 минг 500 нафар) ташкил этиб, бу республикадаги энг паст кўрсаткич.\nХудди шу каби, Хўжайлида атиги 16 нафар (2 минг нафар ёшлар ишсиз), Фурқатда 27 нафар (2,1 минг нафар), Улуғнорда 78 нафар (3,7 минг нафар), Ангорда 82 нафар (3,4 минг нафар) ишсиз ёшлар «1+1» лойиҳаси билан қамраб олинган.\nЁшлар билан етарли иш олиб борилмагани оқибатида, улар ўртасида жиноятчилик Сурхондарёда 70 фоизга ошган (239 та жиноят).\nБу борадаги аҳвол Шофиркон, Қамаши, Хива ва Чуст туманларида ҳам қониқарсиз.\n© 2017 - 2021 – Марказий Осиёда меҳнат ҳуқуқлари мониторинг миссияси


AI: Мустабидлик ва ҳақсизлик бундан сўнг жавобсиз қолмайди\nХалқаро Амнистия ҳисоботида Яқин Шарқ¸ хусусан¸ Мисрда юз берган халқ қўзғолонлари мустабидлик даври тугаëтганидан берилган некбин мужда экани айтилади.\nМаркази Лондонда жойлашган Amnesty International ташкилоти 2011 йил давомида кузатилган халқ исëнлари фонида ана шундай хулосага келди.\nБу хулоса ташкилотнинг 24 май куни эълон қилинган йиллик ҳисоботида баëн қилинди.\n“2011 йил давомида демократия талабида кўчаларга чиққан намойишчиларнинг Яқин Шарқда кўрсатган жасорати Ғарб ҳукуматларининг иқтисодий манфаат ва Realpolitik деган атама ортига бекинган сиëсатидан устун келди. Аксар глобал ва минтақа миқëсидаги қудратли давлатларнинг бу намойишларга оғизда кўрсатган таянчлари амалий ëрдамга айланмади”¸ деб ëзади Халқаро Амнистия ташкилоти ўз йиллик ҳисоботида.\nТашкилот бош котиби Салил Шетти ҳисоботга оид эълон қилган баëнотида Мисрда кейинги 12 ой давомида кузатилган жараëнларни мисол ўлароқ келтиради ва бу мамлакатда демократия ва инсон ҳақлари тантанаси учун учун туғилган тарихий давр глобал ўйинчиларнинг ўз манфаатларини қўриқлаш йўлидаги ҳатти-ҳаракатлари боис қарийб йўққа чиқарилганини танқид қилади.\nМустабидликнинг охири келди\n2011 йил вазиятига бағишланган янги ҳисоботда дунëнинг 91 давлатидаги сўз эркинлиги¸ 101 давлатида аҳолининг қийноқ ва бошқа зўравонликлардан қанчалик озод экани тадқиқ этилган.\n“Қанчалик мустабид бўлмасин¸ алоҳида олинган диктаторларни ҳокимиятдан ағдариш узоқ муддатлик ўзгаришларни амалга ошириш учун етарли эмас. Ҳукуматлар ўз ҳудудларида фикр эркинлигига амал қилишлари, халқаро масъулиятни жиддий қабул қилиш ва адолат¸ озодлик ва ҳамманинг қонун олдида тенглигини таъминловчи система ва тизимлар яратишга киришишлари лозим”¸ дейилади ҳисобот хулосасида.\n“Намойишчилар ўзгариш қилиш мумкинлигини кўрсатдилар. Улар ҳукуматларга адолат¸ тенглик ва ғурурлари таъминланишини талаб қилиб мужда йўлладилар. Намойишчилар ўз талабларини эшитмайдиганларнинг бундан сўнг қабул қилинмаслигини кўрсатдилар. 2012 йил гарчи нохуш ва кўнгилсиз бошланган бўлса-да¸ амалий ҳаракат йилига айланиши лозим”¸ дейилади Халқаро Амнистия бош котиби баëнотида.\nХавфсизлик Кенгаши яроқсиз ҳолга келган\nЖаҳон бўйлаб юзага чиққан инсониятга қарши кенг кўламли жиноятларни тўхтатиш учун ўз вақтида аралашмаган БМТ Хавфсизлик Кенгаши¸ Халқаро Амнистия ҳисоботида келтирилишича¸ глобал тинчлик посбони ролига ярамай қолган.\n"БМТ суриялик намойишчилар умидларига хиëнат қилди¸ Шри Ланкадаги фожиаларга кўз юмди. Кенгашга аъзо ҳукуматлар ўз етакчилиги легитимлигини исботлаши ва кучсиз¸ ҳимоясиз намойишчиларни ҳимоя қилиши лозим"¸ дейилади Халқаро Амнистия ҳисоботида.\nЕтакчиликнинг йўқлиги¸ ташкилот хулосасига кўра¸ БМТ Хавфсизлик Кенгашини толиққан¸ замондан орқада қолган ва қўйилган мақсадга яроқсиз ҳолга тушириб қўйган.\nЎзбекистонда ўзгариш фақат ëмон томонга...\n24 май куни дунëнинг 101 давлатидаги инсон ҳақлари вазиятига доир йиллик ҳисоботини тақдим қилган Халқаро Амнистия ташкилотининг Ўзбекистондаги аҳволга бағишланган хулосаларида некбинликка асос берувчи бирор ижобий ўзгариш қайд этилмаган.\n"Гарчи тадқиқот йили давомида Ўзбекистонда икки ҳуқуқ фаоли инсонпарварлик иддаоси билан ҳибсдан озод қилинган бўлса-да¸ қолган эътиқод маҳбуслари шавқатсиз¸ ноинсоний ва хўрлик шароитида узоқ муддатлик қамоқ жазосини ўташда давом этмоқда"¸ дейилади Халқаро Амнестия ҳисоботининг Ўзбекистонга оид қисми муқаддимасида.\nЎзбекистон Мустақил инсон ҳуқуқ ҳимоячилари ташаббус гуруҳи раҳбари Суръат Икромов¸ Халқаро Амнистиянинг бу хулосасига қўшилишини билдиради.


"Ташаббус-2019" кўрик-танловига марҳамат! - zarnews.uz\nЖорий йилнинг 8 июнь (шанба) куни Самарқанд шаҳридаги Алишер Навоий истироҳат боғида (соат 10:00-17:00 гача) “Ташаббус-2019” кўрик-танловининг вилоят босқичи бўлиб ўтади. Бу йилги кўрик-танлов илк бора халқ сайли сифатида ташкил этилади ва унда танловнинг туман, шаҳар босқичларида ғолибликни қўлга киритган иштирокчилар республика босқичига йўлланма олиш учун қуйидаги номинациялар бўйича беллашади.\n"Саноат соҳасида йилнинг энг яхши тадбиркори"\n"Хизмат кўрсатиш соҳасида йилнинг энг яхши тадбиркори"\n"Йилнинг энг яхши ёш тадбиркори"\n"Йилнинг энг яхши фермери"\n"Йилнинг энг яхши ҳунарманди"\nШунингдек, кўрик-танловга "Энг яхши тадбиркор аёл", "Энг яхши инновацион лойиҳа", "Ёшларга энг кўп иш ўрни яратган тадбиркор", "Энг яхши оилавий бизнес соҳиби", "Энг яхши экспортчи", "Йилнинг энг яхши маҳсулоти" каби қўшимча номинациялар ҳам киритилган.\nТанлов билан боғлиқ маълумотлар учун Савдо-саноат палатаси вилоят ҳудудий бошқармаси (Алишер Навоий кўчаси 58-уй)нинг 233-04-00, 210-11-01 телефон рақамларига мурожаат қилишингиз мумкин.\nТашаббускорлар танловига марҳамат!


Қашқадарё вилоятининг Косон туманида истиқомат қилувчи Ўзбекистон қуролли кучлари собиқ зобити¸ ҳуқуқ фаоли Чўян Маматқулов фуқаролик ишлари бўйича Қарши туманлараро судига даъво аризаси киритди.\n12 август куни берилган бу аризасида 50 яшар Маматқулов умрининг 6 йилини Жаслиқда азоб-уқубатда ўтказгани ортидан етказилган маънавий зиëнни қоплаш учун ўзини ноҳақ қамаган тизимлардан 500 миллион сўм товон пули ундирилишини сўраган.\nОзодлик тасарруфида Жаслиқ лагерининг собиқ маҳбуси томонидан ғайриқонуний равишда ҳукм этиш ва озодликдан маҳрум этилганлик оқибатида етказилган руҳий-маънавий азиятлар ва азоб-уқубатлар учун маънавий зарар ундириш тўғрисида даъво аризаси нусхаси мавжуд.\nАризасида ҳуқуқ фаоли товон пулининг Қашқадарё вилоят прокуратураси, Қашқадарё вилояти ички ишлар бошқармаси, Қарши шаҳар ички ишлар бўлими мувофиқлаштириш бошқармаси ҳамда Қарши шаҳар Молия бўлимидан ундиришни сўраган.\nЎзбекистон Жиноят Кодексининг одам ўғирлаш, конституциявий тузумга тажовуз, фирибгарлик, ҳужжатларни сохталаштириш, гиёҳвандлик сингари қатор айблар билан жазо муддатини ўтаб чиққач, Чўян Маматқулов Қашқадарё вилоят судининг 2020 йил 18 мартдаги ажрими билан тўлиқ реаблитация қилинган.\nЖазо муддатининг катта қисмини Жаслиқ лагерида ўтаб чиққан Чўян Маматқулов 2012 йилнинг 29 августида қамоққа олинган ва Қашқадарё вилояти судининг ҳукми билан 10 йилга қамалган эди.\n2018 йилнинг 25 мартида шартли равишда жазо муддати тугашидан аввал озодликка чиқарилган. 2020 йилнинг 18 мартида эса унга нисбатан қўзғатилган жиноят иши - таркибида жиноят аломатлари топилмагани учун тўлиқ бекор қилинган.\nОзодлик билан суҳбатда ҳуқуқ фаоли бекор қилинган жиноят иши доирасида ўзига етказилган маънавий зарар учун товон пули талаб қилаётганини айтади.\n- Ўша иш доирасида 29 ой - 880 кун ғайриқонуний равишда қамоқда сақландим. Жаслиқда руҳий ва жисмоний азоб чекдим. Вояга етмаган болаларимдан айри қолдим. Буларнинг ҳаммаси - руҳий-маънавий азоб ҳисобланади. Ажримда, фуқарога етказилган моддий-маънавий зарар қоплансин, дейилган. Шунинг учун мен 500 миллион сўм миқдорида товон пули талаб қилдим. Қонунчиликда маънавий зарар миқдори белгиланмаган, мен ўзим шу суммани талаб қилдим, аслида бу ҳам оз. Озодликнинг қийматини пул билан ўлчаб бўлмайди.\nЎз вақтида марҳум президент Ислом Каримовни судга берган ҳуқуқ ҳимоячиси мурожаатида судга ўзини тергов қилган ҳуқуқ-тартибот органлари, тергов хулосасини қонунлаштириган судьяларни жазога тортишни сўраган.\nЧўян Маматқулов 2012 йил 29 августида Қашқадарё вилояти ИИБ томонидан ҳибсга олиниб, жиноят ишлари бўйича Қашқадарё вилоят судининг 2013 йил 8 февралдаги ҳукми билан 10 йилга озодликдан маҳрум қилинган.\n2018 йилнинг мартида Жаслиқ лагеридан озод қилинган.\nШу йилнинг 20 мартида Ўзбекистон Республикаси Олий суди матбуот хизмати раҳбари Азиз Обидов унинг оқланганини маҳаллий оммавий ахборот воситалари орқали эълон қилган эди.


Туб ислоҳотларнинг амалий натижалари - Халқ сўзи\nТуб ислоҳотларнинг амалий натижалари\n19:22 28 Сентябр 2021 Жамият\nФото: Ҳасан Пайдоев - "Халқ сўзи"\nДавлатимиз раҳбари томонидан ҳар бир сектор раҳбарларига ва барча даражадаги мутасаддилар олдига, аввало, ҳудудларни ҳар томонлама ривожлантириш, аҳоли муаммоларини ижобий ҳал этиш орқали одамларни рози қилишни асосий вазифа сифатида белгилаб берди. Бу бежиз эмас, албатта. Зеро, бу ёндашув жамият ривожи, халқ фаровонлигида муҳим ўрин тутяпти.\nМавзудан узоқлашмаган ҳолда, фикримизни Кармана тумани 2-сектор томонидан амалга оширилаётган ишлар билан давом эттирамиз. Пандемия даврида 787 нафар эҳтиёжманд оилалар “темир дафтар”га киритилиб, 778 та оила ушбу дафтардан чиқарилди. Буни айтиш осон, лекин бунга эришишда катта масъулият ва меҳнат ётибди.\nБугунги кунда сектор ҳудудида рўйхатда турган 9 нафар оилани доимий равишда қўллаб-қувватлаш, улар бандлигини таъминлаган ҳолда, дафтар рўйхатидан чиқариш ишлари олиб борилмоқда.\nСектор ҳудудидаги маҳаллаларда “ёшлар дафтари”ни шакллантириш юзасидан ўтказилган хатлов натижаларига кўра, 757 нафар ёшлар ушбу дафтарга рўйхатга киритилди. Улар бандлигини таъминлаш ва тадбиркорликка жалб этиш бораси тизимли ишлар ташкил этилмоқда.\n— Жумладан, 280 нафар ёшлар ишга жойлаштирилди, 141 нафарига “Ҳар бир оила — тадбиркор” дастури доирасида имтиёзли кредит олиб берилди, — дейди Кармана тумани прокурори, 2-сектор раҳбари А. Сувонов. — Қолаверса, 142 нафарига ер ажратилди, 62 нафарига меҳнат қуроллари учун субсидиялар ажратилди, 11 нафар ёш талабаларнинг тўлов-контрактларини, 20 нафарига тиббий ҳамда 5 нафари ёшнинг ҳарбий хизмат учун тўловлари тўлаб берилишида амалий ёрдамлар кўрсатилди.\nБундан ташқари, 370 нафар хотин-қиз “аёллар дафтари”га киритилган бўлиб, тадбиркорликка жалб этиш бўйича сектор ишчи гуруҳ аъзолари, тижорат банклари томонидан ишлар олиб бориляпти.\nЖумладан, 2-сектор ҳудудидаги 212 нафар ишсиз аёлнинг бандлиги таъминланди, 6 нафари касб-ҳунарга ўқитилди, 73 нафари тадбиркорликка жалб этилди, 36 нафари томорқадан фойдаланиш орқали фойдали меҳнатга қамраб олинди. Бевосита сектор раҳбари ташаббуси билан 2 нафар боқувчисини йўқотган ҳамда 3 нафар уй-жойини таъмирлашга муҳтож I гуруҳ ногиронлиги бўлган аёлларни уй-жойи тўлиқ таъмирлаб берилди. Бундан ташқари, 8 нафар қарамоғида ногиронлиги бор аёлларга моддий ёрдам ҳамда 30 нафарига ҳуқуқий ёрдамлар кўрсатилди.\nАниқ мисолларга тўхталадиган бўлсак, 2-сектор ҳудудидаги “Шибзон” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида яшовчи “аёллар дафтари”га киритилган фуқаро Холида Бобомуротовага туман прокурори ташаббуси билан 4 яшик асалари, “Янгиобод” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида яшовчи З.Исломова, А.Эргашева, Ш.Акрамова, З.Собироваларга хомийлик асосида 3 яшикдан асалари берилиши таминланган.\nБундан ташқари, жорий йилда “Жалойир” маҳалласи ҳудудида жойлашган “Full Cottin” МЧЖ қўшма корхонаси ишга туширилиб, ҳудуддаги 200 дан зиёд ишсиз фуқароларнинг бандлиги таъминланган.\nШунингдек, Шибзон маҳалласида яшовчи Гавҳар Эгамовага 33 млн. сўм имтиёзли кредит олиб берилиб, гўзаллик салони фаолияти билан шуғулланишига кўмак берилди. Шу билан бирга, сектор ҳудудидаги Янгиобод маҳалласида яшовчи фуқаро София Полвоновага 20 млн. сўм, Нозик Ҳайдаровага 30 млн. сўмдан имтиёзли кредит ажратилиб, уларнинг паррандачилик фаолиятини йўлга қўйилишига кўмаклашилди.\nБундан ташқари, “Уйрот” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида истиқомат қилувчи М.Умарова, Н.Рўзиева, Н.Йўлдошева, А.Ахтамов, Д.Самонов ва бошқалар унни қайта ишлаб чиқариш корхонасига ишга жойлаштирили, уларнинг оилалари доимий даромад манбаига эга бўлишди.\nШунингдек, 2-сектор раҳбари ташаббуси билан Нурафшон маҳалласида яшовчи ижтимоий ҳимояга муҳтож Анора Шодиеванинг хонадони ҳомийлик асосида таъмирлаб берилди. Бундан ташқари, тижорат банк томонидан ажратилган 100 млн. сўм кредит маблағлари ҳисобига “Арабхона” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида “Шуҳрат Робияхоним” оилавий корхонаси томонидан 80 ўринли ўқув биносини қуриб битказишга амалий ёрдамлар кўрсатилди. Қолаверса, туман прокурори ташаббуси билан “Уйрот” маҳалласида жойлашган “Asila mirshod quvonchi” оилавий корхонасига 150 млн. сўм имтиёзли кредит маблағлари ажратилиб, ҳозирги кунда қандолатчилик маҳсулотлари ишлаб чиқаришда амалий ёрдамлар кўрсатилди.\nБу ҳали ҳаммаси эмас. Сектор ёрдами билан Арабхона маҳалласи Бободеҳқон-2 кўчасининг 800 метр ҳамда Айрончи маҳалласи Дўстлик кўчасининг 600 метр жойига шағал-тош аралашмаси ётқизилди. Шу каби сектор ҳудудидаги ижтимоий ҳимояга муҳтож оилаларга 50 та тик қудуқлари ҳомийлик асосида қуриб берилиши натижасида ушбу ҳудуднинг аҳолиси тўлиқ сув билан таъминланди.\nБундай мисолларни яна кўплаб келтириш мумкин. Буларнинг барчаси мамлакатимизда амалга оширилаётган туб ислоҳотларнинг амалдаги натижасидир.


Покистон АҚШга норозилик билдирди\nТолибон раҳбари Мулло Ахтар Мансур.\nПокистон Ташқи ишлар вазирлиги якшанба куни АҚШнинг мамлакат ҳудудида толибларга қарши ўткизган ҳаво ҳужумига норозилик билдирди.\nПокистон томонининг билдиришича, АҚШ ҳаво ҳужуми уюштирилиши ҳақида мамлакат бош вазири Навоз Шариф олдиндан огоҳлантирган эмас.\nУчувчисиз бошқариладиган учоқлар ҳужумларни якунлаганидан сўнггина бу ҳақда бош вазир ва ҳарбий раҳбариятга маълумот берилган.\nПокистон шундан келиб чиққан ҳолда АҚШ ҳужуми давлат суверенитетини бузиш бўлди, деб ҳисоблашини билдирган.\nАввалроқ Афғонистон расмийлари АҚШ томонидан 21 май куни Покистоннинг Балужистон вилоятига уюштирилган ҳужумда Толибон раҳбари Мулло Ахтар Мансур ҳалок бўлганини хабар қилган эди. Бироқ АҚШ томони бу маълумотни ҳозирча тўлиқ тасдиқлаган эмас.