8 МАРТНИ БАЙРАМ КИЛДИМ\n8 март байрами муносабати билан эримнинг ишхонасига таклиф килишди. Бирок кайфиятим йуклигидан боргим келмади. Эрим куярда куймай туриб олгач, ноилож байрам нишонланадиган кафега бордик. Факультетни аллакандай хомийси байрамни утказишни уз буйнига олганидан талабалар хам бор экан. Биз кафега борганда деярли хамма келиб булган экан. Кафенинг эшиги олдида эрим узи билан ишлайдиган бир аёл билан куришиб колди. Унинг ёнида таннозгина, узига буёклар билан зеб берган киз хам бор эди. Аёл бизни таништирганда, киз кийшанглаганча, эримга алланималар деб бидирлай кетди. Узи бузилган кайфиятим баттар бузилди, шу пайт талабалардан бири (уни жуда яхши танирдим) саломлашганча, мени ажратилган жойга олиб кетди. Унинг эхтиросли шивирлашлари хам ёкмади. Утиргизиш бахонасида кучоклаб олгани хам ёкмади, Украйиб караганимдан кейин индамай гизиллади. Эримнинг хамкасблари бирин-кетин келиб байрам билан табриклашар, шу билан бирга нозик гапларни гапиришни хам унутишмасди. Улар хам кайфиятим йуклигини куриб, у-буни такилиф килган булиб кайтиб кетишди. Эрим келиб, ёнимга утиргач, асабим баттар какшаб «Уйга кетамиз» деб туриб олдим. У «утириш энди бошландику, куйинг бироз утирайлик»,-деди. Яна 15-20 минут зурга утирдим-у, кетамиз дедим. Бу пайтда эримнинг якин дустлари келиб ичиша бошлаганди. Эрим яна бироз дегач, мен кетдим деб ташкарига йул олдим. Кузатмокчи булганларни хам силтаб ташладим, улиб кет дейишдими хеч ким эргашмади. Ташкарига чикаётганимда кимдир чакиргандай булди, бурилиб карайман деб бир йигитга тукнашиб кетдим. Кимматбахо костюм шимлари узига ярашган, галстуги, куйлаклари дид билан мослаштирилган 30 ёшлардаги йигит менга кулиб каради ва узбекчани бузиб «Чирайлик киз кайга шашяпти?» деди. У бу гапни шунака талаффузда айтдики, Дерсу Узала узбекча гапиргандай кулиб юбордим. «мынча куванасизадиган кизакансиз» деди яна узбекчани бузиб, узиям кулиб юборди. Русчалаб узбекчани билмаслигини, шахримизга пойтахтдан якинда келганлигини айтди ва танишамизми деб суради. «Мен Нигора!» дедим. У «Эрнест»-деди. Шунда мен уни эримнинг факультетига якинда келган кафедра бошлигилигини билдим. У билан анча сухбатлашдик. Мендан «Укийсизми? Нечанчи курсда?» деб суради. «Мен Бахром Бакировичнинг аёлиман» дедим. У хотини хомиладор булганидан бирга келмаганини, отасини уйида 2 фарзанди билан колганини айтиб, узини Кахрамон ота деди. Кейин залга бирга кайтдик. У мени эримнинг ёнига утказиб, узи рахбарларни олдига кетди. Икки марта бирга раксга тушдик. 3-марта раксга тушгани чикканимизда, мен хакимда кимдандир суриштирган экан шекилли «агар турмушга чикмаганингда бир умр бирга булардик» деган мазмунда ваъз сузлади. «Болларни айтишича эркин муносабатлар тарафдори экансиз» деди. Мен «Эркин муносабатлар тарафдорим булганимдан севиб колдингизми? Маълумот олмаганингизда севмасмидингиз?» дедим. У индамай колди ва «1:0. Сени фойдангга» деди. «Йигитлар айтганча инжик экансан. Мен шу пайтгача истаган аёлимни кундирарадим» деди. «Ушлаб турганим йук» дегандим, аразлаб бошка ёл билан раксга тушди. Мен жойимга утирдим. У яна анчадан кейин ёнимга келиб, ташкарига таклиф килди. У ургатганми хамкасблари эримга тинмай ичкилик ичиришарди. Бошида махкам турдим. Кейин фойдаси булмагач индамадим. Эрнест ташкарига чиккач « 1 кечангни менга багишлагин» деди. «Бунака таклифлар билан бошка адресга, фохишаларга мурожаат киласиз» дегандим. У «жудаям кайсар ва инжик экансан, менга шунакалар ёкади. Кадрингни биларкансан, хуп деганингда сени хурмат килмасдим» деди. Хуллас анча гаплашдик. Мен у билан тунашга кунмадим ва залга кайтдим. Бироз утгач ош таркатилди. Эрим жуда маст булиб ухлаб колди. Эрнест ош келганда иккита талабани чакириб, эримни машинасига ёткизиб куйишларини суради. Улар олиб чиккач, ёнимга утирди ва узи кузатиб куйишини айтди. Хуллас, бошка эркакларни кузини куйдириб, Эрнест машинасида бизни кузатиб куйди. Эримни иккаламиз етаклаб уйга олиб кирдик. Кушни киз телевизор куриб утирган экан, углим хозиргина ухлаганини айтиб, уйига чикиб кетди.Эримни ечинтириб ёткизганимдан кейин, Эрнест менга узини ташлади. Эхтирос билан упа бошлади. У билан бир-бирмизни тилимизни сура бошладик. Хали хеч ким билан бунчалик эхтиров ва ёкимли упишмагандимк. Тилимизни шундай сурдикки, нафасим кайтиб кетди. У мени уйига олиб кетаман деди. Мен рози булиб, эримга у танийдиган бир хамюртим булган талаба кизникига кетдим деб ёзиб куйдим. Хуллас, уни уйида шундай эхтиросга берилдикки, Эрнест деганлари нак йулбарсни узи экан. Эрталабгача 4 марта укириб бушанди. Менга хам шундай лаззат багишладики, эрталаб кетгим келмади. Эрнест менга «йигитларни гапи ёлгон шекилли. Сен хеч ким билан ётмаган булсанг керак?»-деди. Мени «Нега?» деган саволимга, «агар улар айтгандек ётган булганингда манави нозик жойингни гордан фарки колмас эди. Бирок, жудаям узкий-ку» деди. «Ёкмаса… иди.. на…» дедим мен. У кулиб: «Эх ты, шалунья!» деб эркалади. Кетишим олдимдан Эрнест «Нигоричка, бир илтимосим бор. Мендан бошка хеч кимга карамагин, илтимос!» деди. Мен «харакат киламан, лекин ваъда беролмиман. Негаки, мен бир эркакка хеч качон бойланиб колмаганман»,- дедим. У «харакат кил, сени севиб колдим. Чунки хали хеч бир киз, аёлдан бундай эхтиросли лаззатни топмагандим»,-деди ва уйимга кузатиб куйди. Хуллас, бу йилги 8 март\n• Er-xotin orasidaDusti\n← MILYANERDAN bir oyla ayanchli tarixiinsent (köchirildi) →\nismim shoh man va xotinim seksga qiziqamiz 1kuni ishdan kelsam yotogimizda xotinim yangi opkgan seks diskni kurb utrbdi man sekin borb uni belidan quchvoldim u manga qarab adajonisi ogzga osa kaypmi d\nйоддан чикмас тугилган кун2\nСалом мен яна шоираман,вокеани давомини сураганларга,уша кундан сунг эрим сафарга кетдила.орадан бир ой утгач сардор тел килди ва куришайлик деб таклиф килди.рози булдим,учрашув куни сардор айтган жой


Лукашенко Беларусда парламент сайловлари муддатини тасдиқлади\n19:10 / 27.04.2016\nБеларусь президенти Александр Лукашенко Миллий мажлиснинг вакиллар палатаси янги таркиби учун сайловларни 11 сентябрда ўтказиш тўғрисидаги қарорни имзолади. Мамлакат марказий сайлов комиссияси раиси Лидия Ермошина сайлов жараёнини такомиллаштириш бўйича давлат раҳбари ҳузурида бўлиб ўтган йиғилиш натижаларига бағишланган матбуот анжуманида шу ҳақда маълум қилди, деб хабар қилмоқда «Интерфакс» агентлиги.\nУнинг билдиришича, сайловолди ташвиқот кампанияси 10 июндан кечикмасдан бошланади. Анъанага кўра, сайловларга МДҲ ва ЕХҲТ вакиллари кузатувчи сифатида таклиф этилади.\nАммо Ермошина бўлажак сиёсий воқеликдаги кузатувчиларнинг тахминий сонига ойдинлик киритолмаган. Унинг айтишича, 2012 йилги парламент сайловларида 600 нафар атрофида халқаро вакил овоз бериш жараёнини кузатиб борган.


Аёллар мавзуидаги фильмлар кинофестивали\nБишкек шаҳрида аёлларга бағишланган биринчи халқаро кинофестивал бўлиб ўтди. Унда марказий осиёлик кино усталари томонидан яратилган аёллар мавзусидаги ўнта ҳужжатли фильм намойиш қилинди.\nФильмларнинг бештаси ўзбекистонлик ижодкорлар томонидан тайёрланган бўлиб, уларда ўзбек хотин-қизларининг муаммолари ёритилган.\nКинофестивалда намойиш қилинган “Бахт излаган аёл” ҳужжатли фильми ўзбекистонлик режиссёр Нафиса Зоҳидова томонидан яратилган. Фильмда самарқандлик Моҳира исмли аёлнинг аянчли тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Оилавий зўравонликлар сабабли Моҳира ўзини ёқиб юборади, лекин тирик қолади.\nЎзбекистонлик режиссёр Умида Аҳмедова сўзларига кўра, ушбу фильмда ўзбек аёллари учун долзарб бўлган оилавий зўравонлик мавзуси кўтарилган.\n“Кўпчилик қонунни билмайди. Мурожаат ҳам қилмайди. Ўтиб кетар, эртага яхши бўлиб кетар, деб умр ўтиб кетаверади. Ўйлайманки, бу фильм жуда муҳим. Фильмни санъат даражасида, деб баҳолаш қийин, лекин фильмнинг борлигига раҳмат”,- деди У.Аҳмедова.\nБишкекдаги кинофестивалда Ўзбекистондан 5 та фильм намойиш қилинган бўлса, шулардан иккитаси режиссёр Умида Аҳмедова томонидан яратилган.\n“Мен Ўзбекистондан иккита, Галина Виноградова учта фильм олиб келди. Биринчи кун менинг “Аëллар ва эркаклар урф-одатларда” фильмим билан намойиши билан бошланди. Бу фильмда ўзини ëқиб юбориш каби даҳшатли саҳналар йўқ. Асосан, урф-одатларимиз ҳақида”,- дейди У.Аҳмедова.\nФестиваль ташкилотчиси “Диалог Централ” халқаро ташкилоти бўлиб, ташкилот ходимаси Лицци Майрлнинг таъкидлашича, бу лойиҳа Марказий Осиё учун ўта муҳимдир. Ушбу кинофестивални ташкил қилишга Марказий Осиёда аёлларга бағишланган фильмлар камлиги туртки бўлган. Анжуманда Марказий Осиёдаги энг яхши, деб топилган ўнта фильм Шарқ аёлларининг муаммолари ечимига бир қадар ёрдам беришидан умидворлик бор.


Жамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Юлдуз Ражабова: “Касаллигим тўғрисида гапиришни истамайман”\t14:32, 01 июль 2016\tБироз аввал айрим нашрларда актриса Юлдуз Ражабованинг оғир касалликка чалингани ва “Ойқиз эртаги” фильмининг суратга олиш жараёнида бир неча марта ҳушидан кетиб қолгани ҳақидаги хабарлар пайдо бўлган эди. Актриса “Бекажон” газетасига берган интервьюсида касаллиги ҳақидаги хабарларга қуйидагича муносабат билдирди: “Касаллигим тўғрисида тўхталмоқчи эмасман. Сабаби, ҳозир аҳволим жуда яхши ва саломатлигимдан шикоятим йўқ. ‘Ойқиз эртаги’ фильмини суратга олиш жараёнида ҳақиқаттан ҳам ҳушимдан кетган пайтларим бўлди. Бу ҳолат фильм жазирамада суратга олингани билан боғлиқ. Ҳаво ҳарорати юқори бўлган пайтда қалин кийимларда жанг саҳналарини ижро этаётиб, ўзимни ёмон ҳис этган пайтлар бўлди”. Аввалроқ, Юлдуз ҳамкасби Йигитали Мамажонов билан муносабатларига ойдинлик киритган эди.


5 июнь куни Шоҳруххоннинг тўй маросими бўлиб ўтади » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n16-05-2016 | 19:27\nZAMIN.UZ / Маданият / 16 Май 2016 года1 790\n5 июнь куни Шоҳруххоннинг тўй маросими бўлиб ўтади\nЎзбек шоу-бизнес оламида яна бир юлдузли жуфтлик пайдо бўлиш арафасида кўринади. Ўзига хос йўналиши билан қанча кўнгилларни забт этган Шоҳруххон 5 июнь куни бўйдоқлар сафини тантанали равишда тарк этади. Гарчи минглаб қизлар ўрнини эгаллашга тайёр бахтли келиннинг исми сир тутилаётган бўлса ҳам, аслида унинг кимлиги кундек равшан дейиш мумкин.Сўнгги вақтларда Асал Шодиевани Шоҳруххон билан бирга учратиш оддий ҳолатга айланган. Улар қанчадан қанча клип, кинолар ва маросимларда ҳамкорлик ишларини олиб боришган. Бироқ алоҳида ижод пайтида ҳам уларни ёнма-ён кўриш мумкин эди.Яқинда премьераси бўлиб ўтган “Мажнун”, “Ваҳший” фильмларида Асал Шодиева бош ролни ижро этган бўлса, Шоҳруххон айни шу кинолар саундтрекини куйлади. Қолаверса, артистларнинг ижтимоий тармоқдаги саҳифаларида ҳам уларнинг бирга тушган суратлари юкланган. Яна ким билсин... Шоу-бизнес вакиллари кутилмаган янгиликларга бой. Келин ким эканидан қатъий назар, Шоҳруххонга хотиржам турмуш, бардавом бахт тилаб қоламиз.Манба: Кун.уз\nМай ойида пойтахтимизда “Менинг Тошкентим” номли мюзиклнинг премьераси бўлиб ўтади\nШоҳруххон: Тўйимни кутиб яшаяпман\n23:55 / 06-05-2015


Қозоғистон расмийлари Сорос-Қозоғистон жамғармасига нисбатан жиноий иш очилганини маълум қилди.\nМаълум бўлишича, АҚШ инсонпарварлик ташкилоти бўлган жамғарма солиқларни тўлашдан бош тортганликда айбланмоқда.\nИчки ишлар вазирлиги иқтисодий жиноятлар ва коррупцияга қарши курашиш бошқармаси матбуот котиби Руслан Тлеулин Озодлик радиосига жамғармага жарима солиниши ёки Қозоғистонда унинг фаолияти тўхтатилиши мумкинлигини айтди.\n“Сорос-Қозоғистон жамғармасига нисбатан жиноий иш солиқларни тўлашдан бош тортганлиги учун очилди. Улар барча солиқларни тўлашига тўғри келади. Жамғармага жарима солиниши мумкин ёхуд унинг фаолияти тўхтатилиши мумкин. лекин буни суд ҳал қилади”, - деди Қозоғистон расмийси.\nСорос-Қозоғистон жамғармаси Қозоғистонда 1995 йилдан бери фаолият кўрсатади. Жамғарма мамлакатда фуқаролик жамияти ва демократик ислоҳотларни амалга оширишда халқаро стандартларни тарғиб этади.


«Пахтакор» учун асосий вазифа Кубокми? - Zamin.uz\n16:57 / 02.10.2018\n«Пахтакор» учун асосий вазифа Кубокми?\nЎзбекистон Кубоги финали "Пахтакор" ва "АГМК" ўртасида кечади. Бу учрашувда ким ғалаба қозонишини олдиндан таҳмин қилиш қийин бўлмаса керак. Бахтиёр Ашурматов шогирдларига бўлган барча ҳурматни сақлаган ҳолда айтамиз, финалда ҳам Қўқондаги ўйин сценарийси такрорланса керак.\nЎз навбатида "Пахтакор" учун ҳам Ўзбекистон Кубоги финали мавсумдаги энг асосий учрашув бўлиб қолиши эҳтимоли катта. Чунки "Локомотив" чемпионлик курашида дадил кетмоқда ва мавқеини осон бой бермаслиги турган гап. "Шерлар" учун мавсумни совринсиз якунлашдан ёмони йўқ. Ҳар ҳолда икки йилдан буён "суперклуб" бўлиш даъвосида юрибди.\nТоки чемпионлик курашида ҳамма нарса аниқ эмас экан, Шота Арвеладзенинг асосий умиди айнан Кубок бўлиб қолаверади. Агар "АГМК" ғалаба қозонсачи, дерсиз? У ҳолда гуржистонлик мураббийга чиқиш эшиклари кўрсатилмаса, "Пахтакор" суперклуб бўлиш даъвосидан воз кечса ҳам бўлаверади.\n26-02-2020, 12:21, Спорт\nСуперлига жамоалари ўртасидаги 2018 йилги мавсум тақвими тасдиқланди\n15-02-2018, 16:11, Спорт\n13-02-2018, 09:45, Спорт\nШОТА Арвеладзе: “ПАХТАКОР”га ғалабалар зарур эканини биламан”\n24-06-2017, 13:35, Спорт\nЎзбекистон кубоги. «Бухоро» «Пахтакор»ни турнирдан чиқариб юборди\n22-05-2016, 22:34, Спорт


Йиғим-теримни уюшқоқлик билан ўтказиш халқимизнинг пахта хирмони юксак бўлишини таъминлайди(05.09.2014 й) » Навоий вилояти қишлоқ ва сув хўжалиги бошқармаси\nБош саҳифа » Пахтачиликга оид тавсиялар » Йиғим-теримни уюшқоқлик билан ўтказиш халқимизнинг пахта хирмони юксак бўлишини таъминлайди(05.09.2014 й)\n5-09-2014, 00:00 | Пахтачиликга оид тавсиялар\nПахтани тез ва сифатли йиғиб-териб олиб, мавсумни муваффақиятли якунлаш кўп жиҳатдан йиғим-теримни тўғри ташкил этишга боғлиқ. Аввало, ғўзада 45–50 фоиз кўсаклар очилган муддатда тавсия этилган дефолиантлар билан сифатли қилиб дефолиация ўтказилиши шарт. Теримни бошлашдан аввал далалар кўздан кечирилади, сув йўллари, ариқлар кўмиб текисланади, пахта майдонлари бегона ўтлардан тозаланади. Даланинг боши ва этагидаги 8–10 м майдондаги ғўзапоялар пахтаси териб олиниб, сўнгра ўриб олинади ва ерлар текисланиб терим машиналари, трактор, тиркамалар ва ҳашарчилар юриши учун қулайликлар яратилади.\nПахта йиғим-теримига киришишдан олдин ҳар бир даланинг 5 нуқтасидан конверт усулида 10 тадан ўсимлик намунаси олиниб, улардаги жами кўсаклар сони ва шундан очилганлари санаб чиқилади: кўсакларнинг 80–85 фоизи очилгани аниқланса, теримга киришилади. Мисол учун, 10 туп ғўзада жами 150 та кўсак бўлиб, шундан 120 таси (80 %) очилган бўлса, дала теримга тайёр ҳисобланади. Бундай майдонларда терим ўтказилса, ҳосил баракали, терим суръати ва тола сифати юқори бўлиб, олий навларга топширилади, иқтисодий манфаатдорлик ортади ҳамда пахтани қайта-қайта теришга ҳожат қолмайди, сарф-харажатлар камаяди.\nАгар далада 50–60 фоиз ва ундан кам пахта очилганда теримга тушилса, етилмаган кўсакларнинг ҳам пахтаси терилади. Бунда пахта чаноқдан яхши ажралмаслиги туфайли ҳосил сифати пасаяди ва терим салмоғининг камайиши, теримлар сони ва харажатларнинг ортиб кетишига олиб келади. Оқибатда пахта ҳосилининг нобудгарчилиги ортади. Илмий тажрибаларда ҳам йиғим-теримга муддатидан эрта киришилганда ҳосилдорлик 10–15 фоизга камайиши исботланган.\nЙиғим-теримни уюшқоқлик билан ўтказиш учун ҳар бир гектарга талаб этиладиган теримчилар сонини тўғри белгилаш ва шу асосда теримни ташкил этиш лозим. Ҳар бир даланинг катта-кичиклигидан қатъий назар ҳосил кўпи билан 2–3 кунда териб олиниши талаб этилади. Ғўза майдонларининг ҳажмини инобатга олган ҳолда зарур бўлган теримчилар сони қуйидагича ҳисобланади. Пахта ҳосили апробациясида ҳосилдорлик гектарига 30 центнерни ташкил қилган бўлса, 1-теримга 80 фоиз кўсаклар очилганда киришилса гектаридан 24 центнердан ёки 2,4 тонна пахта йиғиб-териб олинади.\nТеримни 3 кунда якунлаш учун ҳар куни гектаридан 800 кг. дан пахта териб олиниши лозим. Бир теримчи кунига ўртача 65–70 кг пахта теришини инобатга олсак, ҳар гектарга 12–13 нафардан кам бўлмаган теримчи жалб қилиниши зарур. Демак, 5 гектарли далага 60–65 киши, 10 гектарли далага 120–130 киши, 20 гектарли далага 240–260 киши ва ҳоказо. Шунинг учун фермерларимиз 1-теримда экин майдони катталигидан келиб чиқиб, теримчиларни бир гуруҳга тўплаши ва теримни албатта отряд усулида ташкил этиши мақсадга мувофиқ.\nЙиғим-терим даврида ҳар 20–30 теримчига битта назоратчи бириктирилиши керак. Улар чала терилган жойлар қолмаслиги, чаноқда бир чигит ҳам қолиб кетмаслигини ва пахтага хас-хашак аралаштирилмасдан тоза терилиши, ерга тўкилмаслигини назорат қилади. Бу теримни намунали ўтказишни таъминлайди.\nАгар терим даврида битта чаноқда бир чигитдан қолиб кетса, бир туп ғўзада 2–3 грамм пахта исроф бўлади. Бу гектарига ҳисобланса, ўртача 100 минг туп ғўзада 200–300 кг ёки 2–3 центнер ҳосилни ташкил этади ва камида 200–300 минг сўм иқтисодий зарар кўрилишига олиб келади. 50 гектар пахта майдони мавжуд фермер хўжалигида бу кўрсаткичлар мос равишда 10–15 тонна ҳосил ёки 10–15 млн сўм даромад бой берилиши демакдир.\nПахтани сифатли йиғиб-териб олишда теримлар орасидаги муддатни белгилаш ҳам катта аҳамиятга эга. Илмий асосланган маълумотларга кўра, биринчи терим билан иккинчи терим оралиғи 10–12 кун, иккинчи терим билан учинчи терим оралиғи 15–18 кунни ташкил этиши лозим. Акс ҳолда пахта тўлиқ пишиб етилмай, чала очилган кўсаклар терилиши натижасида ҳосилнинг салмоғи камайиб, тола сифати пасаяди.\nҲосилни сифатли йиғиб-териб олишда теримчилар ишини тўғри ташкил этиш, эгат узунлиги 50–60 метрдан узун бўлган майдонларда, ҳар 50–60 метрдан кейин теримчиларни янги қаторларга тушириш мақсадга мувофиқдир. Бунда далага махсус байроқчалар қадаб бўлакларга ажратиш яхши самара беради. Шунингдек, ҳар 100 метрда чел ва ўқариқ ўрни текисланиб, тиркамалар юриш йўллари тайёрланади. Ҳар 50 теримчига битта тарози ва битта тиркама бириктирилиши талаб этилади. Бу теримчилар терган пахтасини тез-тез топширишларига қулайлик яратади. Шу билан биргаликда, терим отрядларида теримчиларга иссиқ овқат, чой ва бошқа қулайликлар ташкил этиш, уларнинг узоқ масофада жойлашган далага бориб-келишлари ҳамда бошқа далага ўтишлари учун техникалар бириктирилиши лозим.\nТерилган пахта пулини ҳар куни ёки ҳар 5 кунда ҳисоб-китоб қилиниши, илғор теримчиларни моддий рағбатлантирилиши, уларнинг маданий ҳордиқ чиқаришлари учун шарт-шароитларни яратилиши иш унумдорлигини ошириб, йиғим-терим мавсумини уюшқоқлик билан ўтказилишини таъминлайди.\nПахтани машиналарда териш. Пахта ҳосилини қисқа муддатларда нес-нобуд қилмай териб олишда машиналардан фойдаланиш муҳим аҳамиятга эга. Ғўза майдонларини машина теримига тайёрлашда пайкаллар юзасининг текислиги, эгат тепасида ва ариқларда йирик кесакларнинг бўлмаслиги, ғўзанинг ҳолати (бир текис ўсганлиги, тупларнинг ётиб қолмаганлиги), далаларни ўт босиш даражаси, охирги культивациянинг сифати, айниқса, терим олди ишларининг (ғўзани чилпиш, дефолиация ва бурилиш майдонларини тайёрлаш) сифатли бажарилиши каби омилларга алоҳида эътибор қаратиш керак.\nОхирги культивацияда ариқлар қатор ораларининг ўртасидан олинса, ғўза туплари атрофида йирик кесаклар пайдо бўлмайди. Ариқларни охирги очишда тупроқ ғўза туплари тагига сурилиши ҳамда ғўзанинг ётиб қолишига йўл қўймаслик керак. Пахтани машиналар билан териш олдидан бир туп ғўзада кўк ва қуриган барглар сони кўпи билан 3–4 тадан ошмаслиги шарт. Машина теримига тайёрланган далаларга қўйилган яна бир талаб – далаларни бегона ўтлардан тозалашдир.\nДефолиация ва десикация қилинган далалар атрофи техникалар ёрдамида яхшилаб текисланиши ва техникалар айланиш майдончалари 10–12 метрдан кам бўлмаслиги керак. Мавсумни қисқа муддатда ўтказиш учун йиғим-терим транспорт отрядлари ташкил этилиши, "дала-бункер-тиркама-пахта заводи” усули қўлланилиши ҳамда машиналар гуруҳ-гуруҳ тартибда ишлатилиши лозим. Машиналар далага ғўза тупидаги кўсакларнинг камида 90 фоизи очилганда, баргларнинг эса 75–80 фоизи тўкилганда туширилади.\nТерим олдидан машиналар далада синовдан ўтказилиб, бирон бир носозлик аниқланса, тезда бартараф этилиши зарур. Ҳар 10 та терим машинасига 20–22 та пахта ташийдиган тиркамалар бириктириш иш унумини ортишини таъминлайди.\nУруғлик пахта қандай терилади? Уруғчилик фермер хўжаликларида махсус комиссия томонидан апробация ўтказилгандан сўнг, уруғлик пахтани териб олиш тартибига қатъий риоя қилиниб терим ишлари ташкил этилади. Уруғлик учун ғўза тупининг 3–8-ҳосил шохларининг асосий пояга яқин бўлган биринчи кўсак пахталари териб олинади. Бунда уруғчилик хўжалигининг йўналишига қараб, уруғлик авлодлар (репродукция) бўйича алоҳида-алоҳида терилиши керак.\nУруғлик пахтани териб олишда далада камида 75–80 фоиз кўсаклар очилган бўлиши ҳамда теримда иштирок этадиган теримчилар уруғлик пахтани териб олиш тартиби билан таништирилиши шарт. Уруғлик пахтани теришда теримчиларга махсус чўнтакли этаклар берилиб, касаллик ва зараркунандалар билан зарарланган, хом очилган кўсаклардаги пахталар ён чўнтакка солинади. Умуман, уруғлик пахтани теришга уруғлик ишларидан хабардор, малакали ишчилар жалб қилиниб, масъулият билан ёндошишлари талаб этилади.\nМутахассислар томонидан уруғлик учун яроқли деб топилган ғўза майдонлари бегона ўт ва бошқа нав аралашмаларидан тозаланади. Далада уруғлик пахтани теришга рухсат берилгандан сўнг уруғчи агроном, пахта уруғчилиги бирлашмаси мутахассислари ва "Давуруғназоратмарказ” инспекторлари назорати остида уруғлик пахта терилиши лозим.\nУруғлик пахтани териб олишда пастки ва 8-ҳосил шохидан юқорида жойлашган ҳамда мажбуран очилган, ҳашаротлар билан зарарланган пахталарни териш тақиқланади. Уруғлик пахта тераётган ҳар 10 нафар теримчига битта назоратчи тайинланади. Уруғлик пахта йиғиб-териб олингандан кейин қолган кўсаклар пишиб-етилишини тезлаштириш мақсадида тавсияларга амал қилган ҳолда зудлик билан дефолиация қилинади.\nУруғлик пахта хомашёсини тозалаш корхоналари ва тайёрлов масканларига топширишдан аввал хирмонларда бир-икки кун давомида обдон қуритилади. Бу эса уруғнинг сифати яхшиланиши, физиологик етилишининг тезлашиши, пировардида уруғлик чигитнинг унувчанлиги ва униб чиқиш қуввати ортишига олиб келади. Уруғлик пахтани заводларга жўнатишда қўлда терилган уруғлик пахта юк хати кўндалангига қизил чизиқли, машинада терилган уруғлик пахта юк хати кўндалангига яшил ёки кўк чизиқли, техник пахта юк хати эса чизиқсиз бўлишига алоҳида эътибор қаратилади.\nУмуман олганда, терилган пахтани қабул масканларига ташишда тиркамаларда пахта хомашёси яхши бостирилган ва албатта усти брезент билан ёпилган бўлиши шарт. Фермерларимиз терилган пахтани қабул масканларига ўзлари етказиб, юқори навларга топширишса, олинадиган даромад ҳам ортади. Бир сўз билан айтганда, деҳқону-фермерларимизнинг залворли меҳнатлари эвазига етиштирилган "оқ олтин”ни нес-нобуд қилмасдан ёғин-сочинли кунларга қолдирмай саранжомлашда барча имкониятларни тўлиқ сафарбар этган ҳолда йиғим-терим қатнашчиларига қулай шарт-шароитлар яратиб берилса, халқимизнинг пахта хирмони юксак бўлиши таъминланади.\nМаълумотни таҳрирлади: info - 27-07-2016, 15:20\nМаълумки, уруғлик пахтани амалдаги қоида ва тартибларига қатъий амал қилган ҳолда...\nДолзарб мавсум бошланди Йилнинг деҳқончилик учун бироз ноқулай келиши, албатта,...\nРеспубликамизда пахта етиштирувчи фермер хўжаликларининг келгуси йилда юқори ҳосилли...


Уйсизлар билан бир дастурхон атрофида – ҳаёт йўли ва Аллоҳ ҳақида\nЭфиопиялик қочқин Йешиворк Меконнен фожиали тарзда ёниб кетган Гренфелл кўп қаватли уйнинг яқинида жойлашган Лондоннинг “ал-Манар” масжидида ўтириб, ўзининг мураккаб ҳаёти ҳақида ҳикоя қилади. 31 яшар аёл Аллоҳнинг уйидан жой берилгунига қадар автобус кутаётгандай кўриниб, вокзалда ётиб юришга мажбур бўлган. «Ал-Манар» масжиди бу йил Вест Лондон Миссион хайрия ташкилоти амалга оширадиган уйсизларга ёрдам бериш дастурига қўшилди, деб хабар беради БуззФеедга таянган ҳолда ИсламНюсь.\nБу дастур доирасида масжид, черков ва синагоглар миллати ва диний эътиқодидан қатъи назар уйсиз, ночор инсонларни таомлантиради ва ётоқ жой билан таъминлайди. Аллоҳ уйининг меҳмонлари ўзларининг ҳаёт йўлларини ҳикоя қилишади ва уларга руҳий кўмак кўрсатилади.\nДругие материалы в этой категории: « Ўзбекистон делегацияси раҳбарини Илҳом Алиев қабул қилди\tЧеченистонда Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломнинг яшаган уйнинг нусхаси бунёд этилади »


"Усмон Ҳақназаров" бундан буëн қўшиқ куйлаб¸ кино олмоқчи (тўплам)\n- Самарқандда ҳайдовчи билан ЙПХ ходими муштлашди. (видео)\n- Канндаги "Тўртта оқ кўйлак". Канндаги кинофестивалда "Тўртта оқ кўйлак" фильми намойиш этилади. 1968 йили советская цензураси уни тақиқлаган – режиссерга эса унинг фильми "Прага баҳорига ўхшаш нарса"ни чиқариш мумкунлигини айтишган. (видео Настоящее время)\n- Ереванда қаршилик намойишлари етакчиси Пашинянни бош вазир этиб тайинланганини нишонлашди. (видео Настоящее время)\n- Дмитрий Медведев янги ҳукуматни тайинлади. Унинг таркиби ҳақида нималар маълум. (видео)\n- Тбилиссида Мода ҳафталиги якунланди. (фотогалерея)\n- «Лаззатли» репортаж: Қримда қандай қилиб борш тайёрлашди. Севастополда бўлиб ўтган миллий таомлар фестивалида Қримнинг 11 та миллий жамоалари ўз таомларини тақдим қилишди. (Директ видеоси)


Шерали полвон 50 минг кўкини нақд санаб олди (фото)\n7 сентябрь, 2018, 11:10\nКеча "Ўзбекистон" спорт мажмуида мамлакат Президенти соврини учун I кураш Халқаро турнири бўлиб ўтди.\nҚизғин баҳсларга бой бўлган турнирда толмас курашчимиз Шерали Жўраев олтин медaлни қўлга киритиб, Ўзбекистон Республикаси Президенти соврини – 50 минг AҚШ доллaри билан мукофотланди. Кумуш медаль соҳиби бўлган полвонимиз Бекмурод Олтибоев эса 25 минг АҚШ долларини қўлга киритди. Тожикистонлик Темур Раҳимов вa россиялик Аслан Камбиев бронза медали билан тақдирланди. Уларга 10 минг АҚШ доллари миқдоридаги мукофот берилди. Шунингдек, мусобақада 5-8 ўринни эгаллаган спортчилар ҳам 1250 АҚШ доллари билан мукофотланди.


Ўзбеклар ҳам қочқинлар сафини тўлдирмоқда\n07 июл 2022, Тошкент вақти: 02:34\nЎзбекистонни ташлаб кетишга мажбур бўлган ўзбекистонлик қочқинлар хориждаги тўкин-сочин¸ сўлим-салқин ҳаëтга қарамай¸ ватан соғинчида яшашларини айтадилар.\n20 июн - жаҳон қочқинлар куни муносабати билан БМТ дунё эътиборини бошпанасиз қолган миллионлаб қочқинлар муаммосига қаратишга уринмоқда.\nСўнгги йилларда жаҳон бўйлаб ёйилган миллионлаб қочқинлар сафи ўзбекистонликлар ҳисобидан ҳам кўпайди.\nАндижонда 2005 йил 13 май кунги қонли воқеалардан кейин чет давлатлардан бошпана сўраётган ўзбекистонликлар сони йилдан йилга ошиб борди.\nАндижон қирғини боис¸ ватандан, фарзандларидан, оиласидан айро бўлиш қисмати¸ 62 яшар андижонлик онахон Гулсора Акбарова бошига ҳам тушди.\nГулсора онанинг икки ўғлини Андижон воқеаларида айблаб қамашди. Ўзи бугунги кунда Ҳолландияда яшаяпти.\n- Тўртта ўғлим бор эди. Биз ҳаммамиз тирқираб кетдик. Уйдан олти жон ҳаммамиз чиққанмиз. Бири ўлди¸ яна турмага кетди¸ биз бу ëқдамиз.\nБолаларим қамалган пайтда¸ дадасининг миясига қон қуйилиб ëтиб қолган. Орадан бир йил ўтиб¸ хўжайиним ҳам оламдан ўтди.\nҲозир Ҳолландияда мен¸ қизим ва 23 нафар тадбиркорнинг ичидаги ўғлим. Унинг оилалари ҳам бор. Бу ëққа олиб келишди¸ дейди хўрсиниб Гулсора Акбарова.\nАндижонлик Муҳаммаджон Андижон воқеалари пайти 15 ёшда эди. У ҳам ҳозир оиласидан узоқда, бир ўзи Швейцарияда яшаяпти.\nМуҳаммаджон: Андижон воқеалари содир бўлган пайтда мен 15 ëшда эдим. Шу воқеалар сабабли бу ëққа келдим.\nОзодлик: Ота-онангиз ҳам шу ердами?\nМуҳаммаджон: Йўқ¸ бу ерда битта ўзимман.\nОзодлик: Майдонга битта ўзинигиз чиқиб қолганмисиз?\nМуҳаммаджон: У ерда дадам ва укам билан чиққанмиз. Мен уларни отишмадан кейин йўқотиб қўйганман. Улар Ўзбекистонда қолишди. Дадам ҳозир турмада ўтирипти.\n- Андижон воқеаларида айбдор деб топилиб қамалган. Энди у ерда ҳамма халқ бўлган. Ҳамма ўзининг дардини айтиб чиққан. Дадамни беш йилга қамашди¸ дейди Муҳаммаджон.\nМаълумки, 2005 йил 13 май куни Андижонда ўқ ёмғиридан қочиб, Қирғизистонга ўтган 400 дан ошиқроқ ўзбекистонлик Руминияга кўчирилган. Шундан кейин андижонлик қочқинларнинг аксар қисми турли Ғарб давлатларига жўнатилган эди.\n- Ҳозир андижонлик қочқинларнинг бари Европанинг кўпгина ривожланган давлатлари, Канада ва Қўшма Штатларда фаровонликда, хавфдан йироқда яшамоқда.\nУлар аста-секин Европа ва Америка жамиятларига мослашишмоқда, дейди БМТ Қочқинлар иши бўйича олий комиссарлиги матбуот вакили Мелита Сунич.\nАндижон воқеаларидан сўнг Ўзбекистонда ҳукумат босимлари кучайиши ортидан ўнлаб инсон ҳуқуқ ҳимоячилари, мухолифат фаоллари, мустақил журналистлар ҳам Ўзбекистонни тарк этди.\nКўпчилигининг қариндошлари, ҳатто фарзанди ёки турмуш ўртоғи Ўзбекистонда қолган. Швециянинг Тимро шаҳридан бошпана топган Ҳайитбой Қўзиев шулардан бири.\n- Мен учта ўғлимни ҳаддан ташқари суйиб яшаган инсонман. Менга ҳозир ҳам қийин. Агар шу фарзандларим ëнимда бўлганида эди¸ ҳаëтим бунчалик қийин бўлмас эди.\nМана кенжа ўғлим келди. Еганимиз олдимизда¸ емаганимиз кетимизда. Машина олдик¸ бошқа уй жиҳозларига аста-секин эришаяпмиз. Бу ҳаëтга ўрганиш қийин экан¸ дейди Ҳайитбой Қўзиев.\nБМТ Қочқинлар иши бўйича олий комиссарлиги матбуот вакили Мелита Суничнинг айтишича, қочқинлар оилаларини бирлаштиришнинг юридик имконлари йўқ эмас.\n- Умумиятла¸ ҳар бир қочқин оиласини бирлаштириш ҳуқуқига эга. Яъни бирон қочқин бирон давлатдан қочқинлик мақомини олса, ватанида қолган ўз оиласини ҳам шу давлатга олиб келиш ҳуқуқига эгадир.\nЛекин, айрим холатларда бу жуда узундан-узоқ бир бюрократик жараёндир, дейди Мелита Сунич.\nБМТ маълумотларига кўра, 2008 йил охирига қадар жаҳон бўйлаб 42 миллион одам ўз уйини ташлаб, қочқинликка юз тутишга мажбур бўлган.\n“42 миллион дегани¸ бу бутун Испания аҳолисидир”, деб сўзида давом этади БМТ Қочқинлар иши бўйича олий комиссарлиги матбуот вакили Мелита Сунич. “Улардан 14.4 миллиони ёки учдан бир қисмига идорамиз кўмагида бошпана олишларига ёрдам этилди, дейди Сунич.\nҲозирда жаҳон бўйлаб тарқалган қочқинларнинг кўпчилиги Африка давлатлари ҳиссасига тўғри келмоқда. Ўзга юртлардан бошпана сўраб мурожаат этаётганларнинг тўртдан бир қисми африкаликлардир.\nҚочқинлар куни муносабати билан Бирлашган Миллатлар Ташкилоти дунё жамоатчилигини қочқинлар муаммосига бефарқ бўлмасликка чақирди.\nТурли давлатларда уруш ва низолар боис қочқинликка юз тутган миллионлаб инсонлар тақдири халқаро жамоатчилик эътиборидан четда қолмаслиги керак¸ деб айтди БМТнинг Қочқинлар иши бўйича олий комиссари Антонио Гуттерес.


Америкаликларнинг бор-йўғи 36 фоизи харитада Шимолий Кореяни тўғри топа олади\n22:51 / 15.05.2017\nАҚШда ўтказилган тадқиқот натижаларига кўра шу маълум бўлдики, америкаликларнинг бор-йўғи 36 фоизи Осиё харитасида Шимолий Корея қаерда жойлашганини тўғри кўрсата олади. Бу ҳақда New York Times нашри хабар бермоқда.\nТадқиқот доирасида сўралганлар америкаликларнинг аксарияти Шимолий Корея ўрнига Афғонистон, Ҳиндистон, Эрон, Япония, Жанубий Корея ва Вьетнамни кўрсатишган.\nСўралган эркаклардан 45 фоизи, аёллардан эса 27 фоизи Шимолий Кореяни тўғри кўрсата олган. Республикачилардан 37 фоизи, демократлардан эса 31 фоизи буни уддалай олган.\nГеографиядан яхши билимга эга бўлиш геосиёсий жараёнларнинг мураккаблигини чуқурроқ англашга ёрдам бериши мумкин, деб таъкидламоқда нашр. Мисол учун, 2014 йилда Украина билан ўтказилган шунга ўхшаш тадқиқотда шу маълум бўлганки, Украинанинг харитадаги ўрнини кўрсата олмаган одам у ердаги вазиятга ҳарбий аралашувни қўллаб-қувватлаши имконияти катта бўлган.\nШимолий Корея харита америкаликлар


Қорақалпоғистонда O‘zLiDeP депутатлик аъзолари 311 мансабдор шахснинг ҳисоботини тинглади | O'zLiDeP\nҚорақалпоғистонда O‘zLiDeP депутатлик аъзолари 311 мансабдор шахснинг ҳисоботини тинглади\nЎтган йил 12 июлда Президентимизнинг Олий Мажлис палаталари, сиёсий партиялар ҳамда Ўзбекистон Экологик ҳаракати вакиллари билан бўлган видеоселектор йиғилишидаги маърузасида белгилаб берилган устувор вазифалардан келиб чиқиб жойларда давлат ҳокимияти органлари, жумладан, иқтисодиёт, банк-молия соҳаси идоралари, коммунал хизмат, ички ишлар, таълим, соғлиқни сақлаш, суд-ҳуқуқ тизимининг маҳаллий Кенгашларда ҳисобот ва ахборот бериш тартиби янада такомиллаштирилди.\nБугун қайси соҳа ёки тармоқда бўлмасин, долзарб муаммолар аҳоли билан очиқ муҳокама қилиниб, уларга ижобий ечим топилмоқда. Бундай ўта муҳим жараёнларда сиёсий партияларнинг ишончли вакиллари бўлган депутатлик гуруҳи вакилларининг ўрни ва масъулияти тобора ортиб бормоқда.\nO‘zLiDeP Қорақалпоғистон Республикаси Кенгаши ҳам ўтган йил халқ билан самарали мулоқотни йўлга қўйди. Жумладан, депутатлик гуруҳи аъзоларининг 528 та сўрови устидан назорат амалга оширилган бўлиб, шундан 361 таси қонунлар ва қарорлар ижроси, 167 таси эса фуқаролар мурожаатлари юзасидан алоҳида назоратга олинган. Шунингдек, депутатлик гуруҳлари ташаббуси билан халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари мажлисларида 311 мансабдор шахснинг ҳисоботи тингланди.\nАҳоли манфаатларини ҳимоя қилиш, уларнинг муаммоларини ўрганиш ва ечим топиш мақсадида 64 та таклиф Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари доимий комиссиялари йиғилишларига киритилди ва 62 та қарор қабул қилинди. Шунингдек, Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари сессияси муҳокамасига 42 та таклиф киритилиб, 41 масала юзасидан сессия қарори қабул қилинди.\nБу каби амалий ишлар партиямизнинг олдида қўйган дастурий мақсадларида ўз ифодаси топган. Зеро, O‘zLiDeP жамият ҳаётининг барча соҳаларини янада эркинлаштириш ва ислоҳ қилиш жараёнларида фаол иштирок этишни ўзининг устувор вазифаси, деб билади.


Коронавирусга қарши эмланиш кимларга тавсия этилмайди? Мутахассис жавоб берди | Qalampir.uz\nКоронавирусга қарши эмланиш кимларга тавсия этилмайди? Мутахассис жавоб берди\nСаломатлик\t07 Март 12:44 7196\nCOVID-19 га қарши кимларга эмланиш тавсия этилмайди? Эмлангандан кейинги асоратлар бўлиши мумкинми? Шу каби муҳим саволларига Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи ўринбосари Нурмат Отабеков жавоб берди.\n– Эмлаш тадбирларини амалга ошириш пайтида ушбу вакцинани ишлаб чиқарган ташкилотнинг тавсияларига амал қилинади, – дейди Нурмат Отабеков. – ОИВ инфекциясига ёки аутоиммун касалликларига чалинган шахсларни, шу жумладан анамнезида оғир аллергик реакциялари мавжуд бўлган шахсларни, ҳомиладорларни, эмизикли аёлларни ва 18 ёшгача бўлган аҳоли қатламини эмлаш тавсия этилмайди.\n– Коронавирус билан касалланган шахслар билан яқин алоқада бўлганларни эмлаш мумкинми? Буни қаерда ва қандай амалга ошириш мумкин?\n– Коронавирус билан касалланган одамлар билан яқин алоқада бўлган шахслар карантин (14 кун) тугаганидан кейин, шифокор кўригидан сўнг эмланади.\n– Эмлангандан кейинги асоратларнинг олдини олиш борасида қандай ишлар қилиняпти?\n– Коронавирусга қарши эмланган шахслар патронаж тиббиёт ходимлари томонидан эмлангандан сўнг 30 дақиқа давомида кузатиб турилади. Кейинчалик уч кун давомида уйига ташриф буюриш йўли билан мунтазам тиббий кузатувга олинади. Уларнинг соғлиғи, аҳволи кўздан кечирилиб, тегишли ҳужжат билан расмийлаштирилади.\nБарча эмлаш масканларида мутахассислар (вакцинаторлар), асбоб-анжомлар ва биринчи тиббий ёрдам учун зарур бўлган дори-дармонлар заҳираси яратилади. Эмлаш мутахассислари эмлашдан кейинги салбий реакцияларни аниқлаш ва лозим бўлган тақдирда тегишли тиббий ёрдам кўрсатиш бўйича тайёргарликдан ўтказилган. “COVID-19” га қарши эмланиш билан боғлиқ аллергик реакция кузатилган ҳолларда тез тиббий ёрдам бригадалари ҳам жалб этилади.\n30 Ноябрь 10:55 65603\n02 Декабрь 14:45 48650\n30 Ноябрь 19:09 34158\n02 Декабрь 20:14 33064


Ўзбек адабиёти Она ҳақида ёзилган дурдона асарларга ниҳоятда бой. Онани улуғлашда, мадҳ этишда ижодкорларимиз чин маънода улкан ютуқларга эришган\nЎзбек адабиёти Она ҳақида ёзилган дурдона асарларга ниҳоятда бой\nО Н А Ж О Н\nТошкент — «O‘ZBEKISTON»- 2013\nТўпловчи ва сўзбоши муаллифи:\nЎзбек адабиёти Она ҳақида ёзилган дурдона асарларга ниҳоятда бой. Онани улуғлашда, мадҳ этишда ижодкорларимиз чин маънода улкан ютуқларга эришган. Насрда ҳам, назмда ҳам ҳар қанча мақтовга арзийдиган асарларимиз борлиги бизга ғурур ва ифтихор бағишлайди.\nИлк бор нашрга тайёрланган ушбу китобдан ўрин олган шеърлар асосан Она ҳақида, онанинг улуғлиги ва беқиёс фазилатлари ҳақида. Бу шеърларни ўқиш жараёнида дастлаб киши кўз олдига ўз онасининг нурли ва меҳрли сиймоси намоён бўлади.\nБу оддий китоб эмас, балки китоб жавонингизнинг энг мўътабар жойидан ўрин оладиган шеърий жавоҳирдир. Ва бу жавоҳир ҳар бир хонадонга нур олиб киришига ишонамиз.\nУлуғ донишмандлар Ватанга энг муносиб таъриф излаганда, уни Она сиймосига қиёс этганларида катта маъно бор. Дунёда «муқаддас» деган сўзга энг муносиб зот ҳам — Онадир.\nОнани эъзозлаш — бизнинг миллатимиз, халқимиз учун олий қадрият даражасига кўтарилган фазилат.\nБу табаррук сўзни айтиш ёки эшитиш билан юрагимизда бехосдан чексиз меҳр пайдо бўлади. Ва ҳар сафар вужудимизда онанинг мунис ва меҳрибон сиймоси акс эта бошлайди. Томирларимизда самимият ва яхшилик дарёдай жўш уради. Она, дейиш билан тилимиз ҳам, дилимиз ҳам беқиёс инсоний меҳр-муҳаббатга, эзгуликка тўлиб-тошиб бораверади, бораверади...\nБолалигимизда, аниқроғи эсимизни таний бошлаган кезларда бизга; “Онангни яхши кўрасанми ёки отангни яхши кўрасанми”, деб пайдар-пай савол беришади. Ва табиийки, кўпчилик, “онамни”, деб жавоб беради. Бу асло отамни ёмон кўраман, дегани эмас. Аксинча, бу онага бўлган меҳр-муҳаббатнинг юксак рамзи, онага бўлган самимиятнинг бебаҳо изҳори эканлигини оталаримиз ҳам тушунади. Оналаримизни яхши кўришимиз, ардоғлашимиз ва хурмат қилишимиз оталаримизга ҳеч маҳал оғир ботмайди. Чунки, оталаримизнинг ҳам оналари бор. Улар ҳам ўз оналарини биздай қадрлаб, биздай яхши кўриб биз каби хурмат қилишига ишонамиз. Онани эъзозлаш, қадр-қимматини ўрнига қўйиб, бошга тож каби кўтариш бизларга ота-боболардан мерос. Машҳур қўшиқда айтилганидек: «Бу оламда улуғ зот ким, десанг, доим онам дерман».\nОна улуғ зот бўлиш билан бирга, ўзида ҳайратли мўъжизаларни мужассам этган сир-синоатларга бой инсон. Масалан, гўдак чинқириб йиғлаяпти. Уни атрофидагилар қанча ҳаракат қилмасин тинчлантиролмаяптилар. Бола на алдовга, на дўққа кўнади. Юмушлардан бўшаган онаси уни дарҳол бағрига босади. Гўдак она исини олиши билан тинчийди. Яна бир ҳолат: бола касал, иссиғи баланд, бир аҳволда ётибди. Унга докторнинг дори-дармонлари ҳам унчалик кор қилмаяпти. Шунда она алаҳсираётган фарзандининг пешонасига меҳр билан ҳароратли кафтини қўяди. Бир пастдан сўнг бола ором ола бошлайди. Она билан боғлиқ бундай ҳайратли мисолларни кўплаб келтириш мумкин.\nОна шу қадар улуғ ва қудратли зотки, у кўзга кўринмас улкан куч билан, меҳр-муҳаббат билан фақат фарзандларини, яқинларини эмас, балки бутун бошли инсониятни бағрига босиб, дардига дармон бўла олади.\nОна ҳамиша ўзида беқиёс куч-қудрат топаоладиган ноёб қудрат эгаси. Яна бир гап: жафокаш тарих саҳифаларидан яхши биламизки, оналар энг оғир ва қийин даврларда ҳам, қатағон ва қаҳатчилик йилларидан ҳам метин иродали ва меҳрибон, жасоратли ва самимий, довюрак ва меҳнаткаш бўлиб, аввало, жонидан ҳам азиз фарзандларини, туғилиб ўсган Ватанини асраб қолиш учун ҳаётини фидо қилишдан асло қайтмаганлар. Оналар қатағонлардан қўрқмаганлар, туҳматлардан асло чўчимаганлар. Фарзандлар эса оналарнинг жасорати ва мардона нигоҳларидан куч-қувват олганлар, ботир бўлганлар... Бундай улуғ оналар хотираси олдида бош эгиб, уларнинг руҳларига ҳамиша дуолар қилиш инсоний бурчимиздир.\nОдам боласи она туфайли бу ёруғ жаҳонни кўриш бахтига муяссар ва мушарраф бўлади. Она туфайли бу ҳаётнинг барча лаззатларидан баҳраманд бўлади. Она туфайли дунёнинг завқ-шавқига, қувончларига кўмилиб юради. Она туфайли бахт-иқболга эришади. Она туфайли умрини яхшиликларга, эзгуликларга, фидойи ишларга сафарбар этади. Она туфайли умрини яхши ва эзгу амаллар билан безайди. Ҳар бир фарзанд, хоҳ у ўғил бўлсин, хоҳ у қиз бўлсин энг аввало, онасини рози қилишга интилади. Онаси олдидаги қарзни узишни шарафли бурчи, деб билади.\nОна бахти — фарзандлар бахти, оила бахти, жамият бахти. Она бу бебаҳо бахтни ҳеч кимга, ҳеч нимага алишмайди.\nБаъзан онани умри узоқ ва метиндай мустаҳкам дарахтларга қиёслашади. Ёки она иродасини улкан тоғларга, она меҳрини дарёлари-у уммонларга ўхшатишади. Бу ўхшатишларнинг барчаси ҳақиқат. Гўё энг ёши улуғ дарахтлар ҳам оналар умрига тақлид қиладилар. Тоғлар ҳам аслида ўз иродаларини оналарга қараб чамалайдилар. Дарё-ю денгизлар меҳр-муҳаббатда оналарга тенг келиш-келмаслиги ҳақида баҳс юритадилар.\nТабиат оналар билан ҳисоблашади, оналар билан маслаҳатлашади, оналар билан бирга қадам ташлайди. Ўатто табиат ҳам онаизорга озор бергиси келмайди. Табиат меҳр кўрсатишда, меҳрибон бўлишда оналардан ибрат олади. Шу боис уни она-табиат деймиз.\nДунёда қанча миллат бўлса унинг шунча онаси бор. Ҳар бир миллат фарзанди ўз онасини яхши кўрмаслиги, қадрламаслиги ва ҳурмат қилмаслиги асло мумкин эмас. Она Африкада ҳам, Америка ва Ҳиндистонда ҳам, Осиё, Европа ва Антарктидада ҳам она. Она улуғ ва бебаҳо зот сифатида ҳар жойда, ҳар мамлакат ва миллатда беқиёс даражада эъзозланади. Ранг-рўйидан, урф-одатидан, турмуш-тарзидан қатъий назар она улуғ зотлигича қолади. Жумладан, биз, ўзбекларда ҳам. Онамиз, онажонимиз, порлаб турган қуёшимиз, тўлин ойимиз, чарақлаб турган юлдузимиз. У бизнинг — жонажонимиз...\nДунё халқлари ичида оналарни севиш, қадрлаш ва улуғлаш борасида ўзбеклар ҳамиша энг олдинги сафларда бораётгани, бошқа миллатларга ўрнак бўлаётгани кишига фахр ва ифтихор бағишлайди. Бу ажойиб ва бебаҳо фазилатимиз билан ҳар қанча ғурурлансак, фахрлансак арзийди. Биздай онани бошига кўтарадиган ва онадай улуғ зотнинг ҳурматини жойига қўядиган миллат кам топилса керак, эҳтимол биз каби онапараст халқлар бармоқ билан санарлидир...\nМустақиллик даври нафақат Ватанга, инсонга бўлган муносабатларни балки биринчи галда онага, онажонларимизга бўлган меҳр-муҳаббатимизни, самимий муносабатимизни, батамом ўзгартириб юборди. Мустақиллик туфайли ўзбек оналари юксак қадр топди, десак муболаға бўлмайди. Оналар жамиятнинг ижтимоий кучига айланди. Муҳтарам Президентимиз Ислом Каримов ибораси билан айтганда: “Оналарнинг обрў-эътиборини жиддий равишда ошириш, уларнинг меҳнатини, жисмоний соғлом, маънавий бой ҳамда ахлоқан пок ёш авлодни тарбиялашдаги хизматини муносиб баҳолашимиз керак. Она тўғрисида, унинг фарзанди тўғрисида ғамхўрлик қилиш давлатимизнинг муқаддас бурчидир.”\nМамлакатимизнинг мустақиллик майдонидаги “Мустақиллик ва эзгулик” монументида қуёшдай порлаб турган “Бахтиёр она” ҳайкали юқорида айтилган ҳаётий фикрларнинг амалдаги ёрқин намунасидир.\nОналар бахтиёр юрт — келажаги буюк юрт.\nОналар бахтиёр юрт — тинчлик барқарор юрт.\nОналар бахтиёр юрт — фарзандлари ҳеч кимдан кам эмас юрт.\nОналар бахтиёр юрт — мангу озод ва обод юрт...\nБизда катта байрамлар, йирик тантаналар “Бахтиёр она” ҳайкали пойига гулдасталар қўйиш, онани зиёрат қилиш билан бошланади. Бу зиёратда ҳикмат бор... Гўё онанинг пок дуоси бор...\nМиллатнинг улуғлиги — онанинг улуғлиги билан белгиланади. Онага бўлган эҳтиром — миллатга бўлган эҳтиромдир. Миллат комиллиги — она комиллиги билан ўлчанади.\nЎзбек онаси ҳамиша меҳнаткашлиги, меҳнатсеварлиги ва заҳматкашлиги билан бошқа миллат оналарига ибрат бўлиб келаётир. Ўзбек онаси меҳнат олдида тиз чўкмайди, аксинча меҳнат устидан ҳамиша Қолиб келади. Меҳнат ундан чекинади. Она ҳар қандай меҳнат ва юмушни эзгуликка айлантиради. Меҳнатга саховат бағишлайди. Онанинг ҳаракатида баракат бор, саховат бор.\nЎзбек онаси пазандаликда ҳам, ҳунармандликда ҳам бошқаларни лол қолдиради. У ёпган нонлардан она меҳри келиб туради. У пиширган таомлардаги лаззатни ҳеч қаердан тополмайсиз.\nОналаримизни, онажонларимизни таърифлаб, улуғлаб ва уларни мадҳ этиб ёзилган асарларни, чоп этилган китобларни йиҚсак, улкан тоғ бўлиши табиий. Лекин бу асарларнинг бирортасида ҳам ижодкорлар ҳали онага аниқ ва лўнда таъриф беролмаган. Ўали онанинг мукаммал сиймосини акс эттирган бадиий асарнинг яратилмагани ҳам ҳақиқат. Шундай бўлсада ижодкорларимиз оналарни мадҳ этишдан, уларни таърифлаб-тавсифлашдан бир лаҳза тўхтаганлари йўқ. Ирмоқлар дарёларга, дарёлар денгизларга мудом қуйилиб тургани каби оналар ҳақидаги асарлар ҳам адабиёт уммонини мунтазам бойитиб бораётир.\nУшбу китоб оналарга бағишлаб ёзилган шеърлар уммонидан бир томчи холос. Шу боис китоб дунёдаги энг янгроқ, дилрабо қўшиқдай туюлади. Китобдан ўрин олган шеърларга ва уларнинг мазмун-мундарижасига ҳам тўхталмадик. Ҳатто «Она», «Онажон» сўзлари билан безанган шеърлар сарлавҳаларини ҳам асл ҳолича қолдирдик. Бу ўқувчи меъдасига тегмайди. Шеърларга баҳо беришдан ҳам ўзимизни тийдик. Чунки ҳар бир ижодкор ўз онаси ҳақида қандай ёзган бўлса, шундайлигича чоп этишни лозим топдик. Шеърларга баҳо бериш сиз-азиз китобхонлар ҳукмига ҳавола.\nЯна бир гап; китобдан барча ижодкорларнинг она ҳақидаги шеърларини тўла ғамраб олишнинг имкони бўлмади. Кейинги нашрларда бу кемтикни тўлдириб борамиз. Умид қиламизки, бу эзгу ишда сизлар ҳам бизга ёрдам берасиз. Китобни ўқиб чиқгач, сиз ҳам ўз онажонингиз ҳақида шеър ёзиб юборсангиз ажаб эмас. Агар она ҳақидаги шеър юрагингизда пайдо бўлган бўлса, қўлингизга дарҳол қалам олинг. Ва фақат тўғрисини ёзинг. Она — муқаддас мавзулардан бири. Оналар ҳақида енгил-елпи ва ёлғон ёзиб бўлмайди. Оналар қуруқ ва сохта мақтовларга ҳеч қачон муҳтож эмас. Шунда она олдидаги мингдан бир қарзингизни узишга ҳаракат қилган бўласиз.\nОна аслида ўз улуғлик кўламининг кенг чегарасизлиги, меҳр оламининг беқиёслиги ва ҳадсизлиги билан сайёрага ўхшайди.\nОна коинот мисол инсоний фазилатлари, тинчлик, эзгулик, бағрикенглик, меҳр-муҳаббат рамзи сифатида одамзотни доимо бағрига меҳр билан босиб туради.\nОна ер шарини бало-қазолардан, ёмонлик ва ёвузликлардан асровчи буюк жасорат тимсолидир.\nОна буюк сайёра... ҳар биримиз ана шу сайёрага мудом талпинамиз ва ҳамиша унинг атрофида парвонамиз. Она сайёрасидан нажот кутиб яшаймиз.\nМангу бор бўл, мангу боқий бўл, нажоткоримиз — Она сайёраси!..\nТуғилган дамимни эслай олмайман,\nТашаккур дейилса арзигулик тонг.\nТанам йўргакланган, муштим туғилган,\nОлтин рудасидай ишланмаган онг.\nҲали бепардозман, олам жамолин\nКўра олмасликка кўзим ҳам ожиз.\nТанглайим кўтарган бибим бечора\nКим эди, билмайман ўлгандир, эсиз.\nБиринчи тамшанган она сут қадрин\nАсл ўғил бўлиб оқлаш эътибор.\nТеварак оламга зийнат саналур\nОна юрт бағрида кўркам ҳар чинор.\nҚирқ йил ҳадегунча ўтиб ҳам кетди,\nЎғлингни кўрсайдинг етук камолин.\nКутиб етишолмай бизга қолдирган\nШунчалар муҳайё олам жамолин.\nДунёдай алвон ранг дастурхон ёзиб,\nСенинг оилангда ҳаммамиз обод.\nКумуш узугингни бармоқдан олиб,\nУшбу шеърим билан сени қилдим ёд.\nХудди юрак устида\nЭркалаган қўлинг бор.\nСочимни силаб қўйган\nПанжанг изи — йўлинг бор.\nУфқлардан кенг эдинг\nБағрингга олган чоғи.\nМингга кириб ўлсам ҳам,\nҚулоқда қуйма алланг.\nҚуёшга қўшнимиз, деб\nКўрсатганинг минг-минг ранг.\nЎзинг, ахир, нимасан,\nЎзинг ахир нимасан,\nҲойнаҳой, бир китобсан,\nМинглаб қомусдан баланд.\nМен эса сенга фарзанд.\nЙИГИТЛАРНИ ФРОНТГА ЖЎНАТИШ\nПоезд тайёр жўнамоққа,\nВокзал тўла йигитга:\nОна бу кун узатади\nЎз ўғлини фронтга.\n— Хайр ўғлим, оқ йўл бўлсин,\nХайр, кўзим қораси.\nБилким, жангда билинади\nМард йигитнинг сараси.\nБола экан тиш чиқардим,\nЁвларни тишласин, деб.\nТоғдай оғир билак бердим,\nДушманни муштласин, деб.\nЯна икки кўз ҳам бердим,\nЁв келганда кўргани.\nОёқ бердим лозим келса\nЁв устига юргани.\nАқл бердим, ёв босганда\nЕнгишга йўл топсин, деб.\nОт ҳам боқдим, маврид келса\nЖангга миниб чопсин, деб.\nМана бу кун буюк халқинг\nСени чақирди жангга:\nФашист деган бир аждаҳо\nЁв келибди Ватанга.\nОтангнинг номини айтиб,\nБолам, мард бўл, жангга кир.\nДушманни қув элимиздан,\nКетидан елдай югур.\nКўкдан келса, қилич билан\nОёғини қирқиб ол;\nЁрдан чиқса, қўндоғ билан\nАблаҳнинг бошига сол.\nҲамла қилса гавдасини\nТанк билан мажағлаб ўт.\nКўкка чиқиб ўлим ёғдир,\nҚолсин бегўр, бетобут.\nҲужум чоғи чекинма ҳеч,\nТулкини шер бўлиб бос.\nТирноқ билан бағрини йирт.\nҚўлингни дор қилиб ос.\nАгар жангда иш бермасанг,\nОлмасанг ботир деб ном,\nДушманни енгиб қайтмасанг\nБерган сутларим ҳаром.\nХайр, ўғлим, оқ йўл бўлсин,\nЙигит қасамёд қилади\nМилтиқни олиб қўлга.\nПаровоз ҳам қичқиради,\nПоезд тушади йўлга.\nОна йўлга тикилади:\n— “Болам, йўлинг бўлсин оқ...”\nПоезд кўздан йўқолгунча\nТикилади у узоқ.\nжиғилдонимда аччиқ бўзадай ачигувчи ғашлик...\nСаҳродан ўтин орқалаб келмаган болангман...\nОғзингдан сўз чиқмай, елмаган болангман...\nРози бўл, одам саналай менам...\nЛекин бошқа ўғил бўлиб...\n... Она бағрин қўмсаб ўтди гўдаклик,\nСен ҳам ахир топиб келгунг шу ёққа...»\nХаёлларда совиб қолар сўк ошим...\nОнагинам ўтин қалар ўчоққа...\nОнам! Сенинг иссиқ, азиз жонингни,\nЗаррадек чоғимдан бошлаб биламан,\nЎзим ҳам зарра-ю, лекин қонингни\nЯнгилаб жисмингдан ўзни узганман.\nСен гул жувон ҳали мендан бехабар,\nБулутдай гўдаклар тортди ҳавасинг,\nЭнди мен сен десам қайноқ, муаттар\nҲоврин ҳис қиламан илиқ нафасинг...\nКечагина борлиқ эди мовий қор,\nСевгидайин кун тафтидан эриди.\nБиз ёш, қор баҳордан сервиқор,\nТанимизда минг бир офтоб бор эди.\nЁши ўтган онам ҳам\nХушбўй эди хиёл сўлиқ гул мисол,\nУ билганни пари билмас бир олам,\nУнга келиб ечиларди барча фол.\nНафасидан нафас олиб ўсдик биз:\nФарзандлару, гулу китоб ҳамроҳи.\nГулдан жозиб эди бизнинг онамиз,\nБир жаҳон бахт бағишларди нигоҳи...\nОнам боғи орзусимон турфа ранг,\nЛоқайд, бачки безакларга эди ёт.\nБор мавжудот рақиби-ла қилиб жанг\nЎстирди боғ, ўғил ва қиз — зурриёд.\nШу эрам боғ замонанинг зайли-ла\nЭл ўтгувчи равон йўлга айланди.\nСизнинг умр ҳаёт майли-ла\nМенинг жисму жаҳонимга жойланди...\nНеча аждод кечган боғдан йўл қолди,\nУ йўлларда Сизу мендан йўқдир из!\nМени Оналик олди,\nАёл зоти кетмас ҳаётдан изсиз...\nТитраб янграр эди уфқлар тонгда,\nГўзал куйлар эди аяжонимиз.\nБулутлар тўлғанар эди осмонда,\nЖажжи юракларда — ҳаяжонимиз.\nКуйни қари қартанг мукка тинглаган,\nБунда ожиз эди ҳар қанақа сўз.\nУруш мўраларди қўлсиз енглардан,\nЮпун хирмонлардан — бебарака куз.\nАям кўкка қушдай интилар эди,\nЭтагидан ушлаб дийдирардик биз.\nЯшил кўзакларда мўлтиллар эди,\nЧала қолган куйдек болалигимиз.\nБулутлар безовта эди осмонда,\nДадамизни эслаб шундай ҳар тонгда,\nМунгли куйлар эди аяжонимиз.\nКуй бўлиб учмоқни қиларди орзу,\nДадамизни эслаб шундай ҳар тонгда.\nАммо, қанотларин ёзолмасди у,\nЧунки биз бор эдик қанот остида.\n«Болам!» деб бир оҚиз айтган сўзингдан!\nОйи, деб кирганим чоқ кўнгил боладек қувноқ,\nДилдан кетар қудурат, дилим сочингиздек оқ.\nСиз борсизки, мен бола, яшнайман нақ гул-лола,\nТашлансам тизингизга мисли эрка қўзичоқ.\nОромижон тизингиз, меҳр тўлиқ кўзингиз,\nҚуёшимдир юзингиз, сиз бор иқболим порлоқ.\nБоқишингиз доимо менга бахш этар сафо,\nШундан дилим мусаффо, ҳар сўзингизда сабоқ.\nСизданмасми ёшлигим, «ёш» бўлсам-да бошлигим,\nЭлга киприк-қошлигим, оқ сутингиздек қайноқ.\nСиз бор, орзуларим ёш, олтмишга кирса ҳам бош,\nУлкан хаёллар йўлдош, орзуларим арғумоқ.\nОйи, десам дилимда, бол мазаси тилимда,\nОна сўзи эмасми ҳаётимда шамчироқ.\nЁнингизда бўзласам, сизга кўнглим сўзласам,\nЮз ёшингиз кўзласам, кўнгил кўнгилга муштоқ.\nМен эсам жонингизда, юлдуздек ёнингизда,\nСизнинг осмонингизда нур эмиб турсам порлоқ.\nБахтимга бўлинг омон, бошимизга соябон,\nСиз борсиз, Шоисломжон сайроқ, қувноқ, шарқироқ.\nЖон десам, жондан азизсан, меҳрибонсан, онасан,\nТанга жон, қалбимга нур берган, қуёшсан, яна сан.\nНавниҳол, нозик нафас мурғакка айлаб жон фидо,\nКечалар уйқу ҳаром, бир неча бор уйғонасан.\nГар тикан кирса оёққа йўлга кирган чоғида,\nКипригинг бирла чиқармоқ бўласан, тўлғонасан.\nУрмагай қалбинг менингсиз, томиримиз ҳам бир тепар.\nШодлигимда шодмонсан, ғамда бирга ёнасан.\nОдаму олам безак истар эса ул сенда жам,\nОдамийлик парвариш топган қучоқ — гулхонасан.\nКўп авайлаб ҳамда эъзозлаб мени ер бағридан\nИфтихор бирла учирдинг бул куни осмона сан.\nҚондириб меҳринг булоғидан менга бердинг ҳаёт,\nДер Шоислом, онажон, меҳримга сен ҳам қонасан.\nОнангни севгин, деб ўргатмоқ ғалат,\nХоин қалб шу сўздан ўнгланармиди?\nСут билан кирмаган бўлса муҳаббат,\nНомусни биларми, тўлғанармиди?\nЖонидан жон олиб, қирқиб умрини,\nҲуснини ўғирлаб қочгучи бола\nКошки бир онанинг бўлсайкан шўри...\nУ ҳамманинг шўри, ҳаммага бало.\nНоввот ичидаги ипмиди она,\nШимиб-шимиб туфлаб ташласанг лоқайд.\nҚалб эмас, ҳаттоки дарз тушар тошга,\nУнинг кўзларига ўкинч қўнган пайт.\nАндиша солади танамга титроқ.\nОдам туғилишининг ўзи муҳаббат —\nБўлса-ю, юқмаса бу унга бироқ —\nФарзанд аталарми, дерларми инсон,\nСоялар кирарми ҳеч қачон сафга.\nСевгисиз вужудда не қилсин виждон,\nБулар арзимайди насиҳат, гапга.\nБу оламда улуғ зот ким,\nДесанг, ёрим онам дерман.\nҲаётим устуни мунис,\nВафодорим онам дерман.\nГул умрим машъали ўчмас,\nХаёлдан сурати кўчмас.\nДилимга о, дили пайваст\nМададкорим онам дерман.\nКўзим нури-ю дармоним\nНеча шодлик ва армоним\nШифокорим онам дерман.\nОна фарзандга бол бергай,\nМуҳаббат гулларин тергай,\nҲам ардоғлаб, ҳам ўргилай,\nЧаманзорим онам дерман.\nУзоқ кетсанг, қолар доғда,\nКутар бедор саҳар чоғда.\nМуқаддас она тупроқда\nУмидворим онам дерман.\nАё, Ёнғин онангни эт шод,\nЁзиб мадҳин ва қилгин ёд.\nОна бирлан ҳаёт обод\nДесанг, доим онам дерман.\nМЕН ҚАЛЪАДА ЎҚИГАНИМДА\nДарслардан кеч чиқар эдик,\nМен қалъада ўқиган кунлар.\nҚуёш ботар, овулдан келиб,\nКутар эди онам ҳам шунда.\nПахта завод деворларига\nСуянганча ул турар эди.\nБутун дунё хаёлларида\nМени, деб, у йўл қарар эди.\nБўйларимни кўриб узоқдан\nБир ширин сўз топиб турарди.\n«Чарчадинг-ов, айланайин», деб,\nБошим сийпаб, ўпиб қўярди.\nҚайта туққан каби қувониб,\nОна-бола йўлга тушардик\nҚоронғуда... яп-яланг оёқ...\nИт кўринса олдинда, э воҳ,\nҚўрқиб, ўзни босиб турардик.\nОдам бўлиб чиқса ул «қора»,\nЙўлдан четга қочиб турардик...\nМана, энди машинадаман,\nЗувлаб ўтсам мен ўша ердан.\nОқ рўмолли меҳрибон онам\nКўрингандай бўлади бирдан.\nҲозир мени кўриб қолар у\nВа, қўлини силкийди шодон.\nДеб, бошимни силар меҳрибон...\nБу йил 94 ёшни қоралаётган онам — Мукаррама уста Нурмат\nполвон қизларининг шарофати билан битилган машқим\nОға-ини ўртасида гап...\nФарзандига бўлиб парвона\nТунлар алла айтар:\n— Ўсгин, оппоғим.\nОналик завқига қона ва қона\nЭркалар умр чироғин.\nЙиғласа ғам чекар,\nДилига пайванддир ҳар бир нафаси.\nБола тез улғайса,\nЧин одам бўлса —\nШудир онаизор орзу-ҳаваси!\nШу ният йўлида тунлари бедор,\nФарзанди меҳрига ғарқ бўлар аёл...\nБола ўсган сари сочга қўниб қор,\nЎзин кексайишин қилмайди хаёл.\nСенга тахтиравон, кошонадурман,\nСенга мангу ватанман — хонадурман.\nТаажжуб қилмагин бағримга тортсам,\nБоламсан, ҳар на қилса онадурман.\nКўкингда чақнаган дурдонадурман,\nСаҳар Зуҳроси янглиғ ёнадурман.\nҚуёш атрофида парвонасан, Ер,\nСенинг тенгрангда мен парвонадурман.\nСамовот узра қалб монанд эрурман,\nСенинг меҳру ўйингга банд эрурман.\nФазода уч баландроқ, лочиним, уч,\nБоқиб парвозингга хурсанд эрурман.\nЗаминим, мен сенга фарзанд эрурман\nОнамсан, тоабад дилбанд эрурман,\nАқл бирлан енгиб тортиш кучингни,\nКўнгил бирлан сенга пайванд эрурман.\nКўзадек қуридинг Турсуной бўлиб,\nАзиз Юртбошимга дуоларинг айт,\nОнам Турди Карвон қизи хотирасига\nНеча кунки йўқ оромим,\nҚўлларида оқ елпуғич\nКела қол, дер болажон.\nФиғонимдан чиқар дуд,\nЙиғлама деб қўлларимга,\nТутқазарлар сўнг тобут,\nАжралдик, деб, онамдан.\nБевақт ҳазон бўлмай ҳар ким\nЯшаб ўтсин дунёда.\nСилаб тургин, онажон\nҚолганларга энди умр,\nБундан кўра бағрим ўйсанг,\nКўкарганда гул чечак,\nКел, деб қучоқ очади.\nБу кун шавққа тўларман.\nБалки сарсон — аросатда\nДўстлар бош ҳам эгадир,\nДилда неки ҳаяжон —\nНомим, шоним бир йўла,\nҚайтгим келди, онам, ёнинга,\nЮрагимда исмсиз дардлар.\nСовуқ хонам, соат чиқ-чиқи,\nТашқарида хазонрез боғлар.\nЁмғирнинг жим хониш қилиши...\nБариси ҳам нечундир бу дам\nТуширмоқда сени ёдимга...\nҚайтгим келди, онам, ёнингга.\nЮрагимни очиб гапирсам,\nКам-кам бўлар менда бундай ҳол.\nШодмон юрсам, менинг ёдимга\nСен тушмайсан ростдан, онажон.\nНогаҳоний бундай ҳолда-чи,\nШундай кўргим келади сени.\nАйтсам сенга бор гапларимни\nЙиғлаб, кулиб айтгим келар, ҳа,\nОдамларнинг қадру қимматин,\nАнгламаймиз бирга бўлганда,\nАммо ногоҳ узоққа тушсак,\nЁ танҳолик ҳасратин чексак,\nТирноғига зор бўламиз, ҳа!\nТушунмайман бул ҳақиқатни,\nСен-ку ахир онасан, она...\nОна, ранжимагил хатимдан,\nМен ростини ёздим, шод дамим\nСен тушмайсан асло эсимга.\nАммо умр ўзи, биламан,\nСолар сени ёдимга бот-бот,\nЯъни, бошимизни доим ҳам\nОна бўлиб силамас ҳаёт.\nОНА ДЕГАН НОМ...\nКимдир савол берди: — Айтгил, Муҳаммад,\nОта онамгами ёхуд боламга?\nРасул жавоб қилди: — Тингла биродар,\nГапимни уч бора қулоққа илғил.\nЭнг аввал онангга яхшилик қилгил.\nБу ҳикмат шарҳини ўйладим узоқ —\nКаъба қопқасида турган эй, посбон,\nБир умр талпинмиш онага қараб\nНе-не пайғамбарлар, кўзларида нам.\nОналар пойига тиз чўк ўшал он\nҚор, бўрон тошиб,\nТепалик тўшига ўзни уради.\nУ ерда тупроққа бағрини босиб\nТанҳо бир сағана маъюс туради.\nҚошига чиқай деб бўзлаб йўл юрдим,\nКўкрагимни тилди изғирин, тикан.\n...Нетай, онажоним, қанча одам кўрдим,\nСендан яқин кишим йўқ экан...\nМаконда номаконсан, энди қайдан излагайдурман,\nФиғоним кимга айтиб, кимга сендан сўзлагайдурман.\nСенинг-чун, эй ғарибим, ич-ичимдан бўзлагайдурман.\nОНА ДЕГАН СЎЗ\nЮлдузлардан сирқилиб шабнам,\nУфқ билан кўришганда ер,\nОфтобга кипригим билан\nОна сўзни ёздим гўё шеър.\nАму оқар мисоли булут,\nУфқ бўлиб оқади Аму,\nҚирғоғини этса ҳам унут,\nМайсаларни унутмайди у!\nҲар кўкат, ҳар баргнинг номига\nУ элтади тоғлардан таъзим,\nОна деган сўзнинг ёнига\nЧизгим келди МАЙСАнинг расмин.\nКапалак ранг, булбуллар оҳанг\nКашфи билан маст бўлган лаҳза,\nОна сўзин қаватига ман\nЁзиб қўйдим БАҲОР деб аста...\nМен жо этдим Она номига\nЕрни сўнгги гардигача то.\nЭнди Она сўзи ёнига\nДадил ёзиб қўяман: ДУНЁ!\nМен юлдуз деб уни куйлайман,\nУ Ватандир, У Арши аъло.\nМен унга минг ташбеҳ ўйлайман,\nЕтказурман миллионга ҳатто...\nЕрда, лекин минг-минглаб одам\nОна номин билса муқаддас.\nУруш деган биргина сўздан\nОналарни сақлай олур бас!\nЭшитдим, онажон, хафа эмишсан,\nКечир, ойлаб сенга ёзолмадим хат.\nАжиб ёруғликка тўлмоқда хона.\nТағин йиғладингми, муштипар она?\nЎша гап, севганим шу азиз Ватан,\nБу қадар ташвишлар ютмагил, бағрим,\nЎксук отам каби ҳали ҳам зотан,\nҚалқиниб-қалқиниб турибди шаҳрим.\nБиламан... сирни бой беришлик ёмон,\nЎғлингга бу йўлда бардошлар тила.\nБаъзан топганимни ичиб қўяман\nСирни бой бермасдан улфатлар ила.\nБироқ эҳ, билмайман, гўёки зимдан,\nКимдир таъқиб этар мени беомон.\nҚандайдир бир кимса балки ҳақимда\nХунук латифалар тўқийди, ёлғон...\nОна, куйланмаган бир куй истайман\nВа лекин алдоғчи ҳислар олур жон.\nЭҳтимол, қаламни бекор қистайман,\nНетайин, ростини айтгил, онажон.\nЯшил дарахтзорни ечинтирар куз,\nПойимда баҳорнинг алвидо уни.\nБепарво ёшликни илғамайди кўз,\nҚайлардан ахтарай, онажон, уни.\nБилурман... йўлимда ғичирлар тошлар,\nЗаъфарон куз янглиғ хаёлим тақир.\nШаҳарнинг ғавғоли тинчини ташлаб,\nУзоқ вақт ёнингга бормадим ахир.\nСенсиз бахтсизликка ўхшайди қисмат,\nДунёнинг лақаби бўлурди ҳасрат.\nБу кун кўрликмиди ё ғафлатдими,\nНечун билмай қолдим, ё офатдими,\nҲақ бизга атаган бир кулфатмиди,\nОҳ, сиздан айрилиб қолдик, онажон!\nЖонимда бир нима узилиб кетди,\nЮрагим қон бўлиб эзилиб кетди,\nКўз ўнгимда олам бузилиб кетди,\nЖон олгани кепти Азроил, эвоҳ...\nБизларни ғамдан ҳеч этмабсиз огоҳ?\nДардингиз тоғ экан, демабсиз бир оҳ,\nКўз узсам, эгилиб келиб қошимга,\nКулдингиз кўзимдан оққан ёшимга...\nКўз очсам, топмадим яна қаршимда,\nДод деб уйғонарман тунлари бирдан,\nЖонимда бир зарра қолмай сабрдан,\nЁнма-ён жой олгим келар қабрдан,\nНечун сўзларингиз дурга битмадим,\nНечун бир опичиб ҳажга элтмадим.\nНечун сиздан олдин гўрга ётмадим,\nТўйми, аза — яхши-ёмон кунимда,\nКим туради энди менинг ёнимда?\nКим юпанч беради қийналганимда?\nАжалнинг дастидан қорайди юзим,\nОллоҳ, юрагимга Ўзинг бер тўзим.\nЖаннатингга қўйгин онамни, Изим,\nЖойингиз жаннатда бўлсин, онажон!\nСиз учиб кетдингиз қайси дунёга,\nНечун ерга қолдим ёлҚиз, онажон.\nСўзларингиз истаб боқсам самога,\nБутун олам жимжит сассиз, онажон.\nНега ўз вақтинда англай билмадим,\nАрмонли дунёда қолдим, онажон.\nДардингизни пайқаб тинглай билмадим,\nСоғиниб инжиниб толдим, онажон.\nКамида тўқсонга кирасиз девдим,\nОламда гуркираб юрасиз девдим,\nНевара тўйларин қурасиз, девдим,\nМен кимга ишона қолдим, онажон.\nМенга қатъий-қатъий сўйлаб ҳакимлар,\nКучли дейишганди юрагингизни.\nДевдимки гапирар ўйлаб ҳакимлар,\nБақувват дегандим билагингизни.\nСиз бевақт учдингиз қай бир дунёга,\nСиз-ла кетган қушлар қайтди, онажон.\nСиз нечун қолдингиз қай бир дунёда,\nОллоҳ сўнгги гапни айтди, онажон.\nОппоқ сочларингиз оппоқ ипаклар,\nБеҳи юзларингиз, киприкларингиз...\nОқ рўмол, сажжода батис кўйлаклар\nДафтарларда қолган битикларингиз...\nКўнгилларда нақшин нафис табассум,\nИнгичка ингичка сўзлар ўгитлар...\nЙиғинларда барин эслашар ҳар зум,\nЗотингиздан чиққан қизлар, йигитлар.\nСиз кетган ёқлардан бизга хабар йўқ,\nАммо сиз бизларда яшайсиз ҳамон.\nСизнинг охиратдан менинг кўнглим тўқ\nЖойингиз жаннатда бўлгай, онажон.\nОнагинам, бедор боқиб юлдуз тўла самоларга,\nСоғинчимни, саломимни сўзламайман саболарга.\nТонг нурига беланганча юмганда ҳам тун кўзини,\nМен бедорман, бедорликда дарс бергайман дарёларга.\nҚучоғингда бахтинг бўлиб тўлсам деган гўдагингман,\nКўзларинг бир тўйса дейман рангин-рангин жилоларга.\nБағри саҳро бир сен эмас, кўча ялло бир мен эмас,\nОналарнинг насибаси — бардош бермоқ жафоларга.\nғамим чекма, юрагини ўғирлатиб қўймаса деб,\nМуҳаббат деб топинмасман мен дуч келган рўёларга.\nКелар ҳали дуоларининг ижобатга ўтажак кун,\nНуқта бўлиб боргум албат кўксингдаги нидоларга.\nСаломини етказгайсан юзларига шамол пардоз,\nПахта гардин сурма қилган барча нозик адоларга.\nБу нотугал қўшиқ учун авф айлагин Машрабингни,\nСоғинчиму муҳаббатим сиғмас ахир ҳижоларга.\nЙўлларимда кўзлари тўрт\nКўзлари тўрт онажон,\nДориломон кунларни кут,\nКунларни кут, онажон!\nЗаққумларинг пинҳона ют,\nПинҳона ют, онажон!\nНодўстларни этма хушнуд,\nЭтма хушнуд, онажон!\nЎғлинг бу кун толиби юрт,\nТолиби юрт, онажон!\nҚорни ҳам тўқ, усти ҳам бут,\nУсти ҳам бут, онажон!\nЮрар гоҳ ҳуд, гоҳо беҳуд,\nГоҳо беҳуд онажон!\nЛов-лов ёнар кўксида ўт,\nКўксида ўт, онажон!\nОрзулари кўкда бургут,\nКўкда бургут, онажон.\nУшаларми, йўқми ёхуд,\nЙўқми ёхуд, онажон!\nЎзбекистон мисли ёқут,\nМисли ёқут, онажон,\nНигоҳларга қалайди ўт,\nҚалайди ўт, онажон!\nУнга фидо жону вужуд,\nЖону вужуд, онажон!\nЙўқса ҳаром сен берган сут,\nСен берган сут, онажон!\nСаф боради. Саф беҳудуд,\nСаф беҳудуд, онажон!\nУлуғ сафда қўлимдан тут,\nҚўлимдан тут, онажон!\nДийдоримдан узма умид,\nУзма умид, онажон!\nАрмонларинг бўлар унут,\nБўлар унут, онажон!\nЙўлларимда кўзлари тўрт,\nКўзлари тўрт, онажон,\nЎлди-кетди, эй воҳ, ғамгузорим онам,\nҚайтиб келмас энди беозорим онам.\nҚайга урай энди бу ҳайрона бошимни,\nБизга тўймай кетди зори-зорим онам.\nКўз ёшларимда қолган фоний ҳамроҳим онам,\nТунлар уйқусиз кўзим, тонгларда роҳим онам.\nҲоли хароблар йиғлар, меҳрибоним онам,\nБағри кабоблар йиғлар, жону жаҳоним онам,\nБу ғамларни бошига тушганлар билар бир кун,\nСиз йўқ, ҳувиллаб қолди кенг хонадоним онам,\nғамларим кимга сўзлай Ғамгузорим онам,\nОхир дафтарга тўкдим дилдаги зорим онам.\nҚайлардасиз энди қиблагоҳим онам,\nИзлаб тополмай қолдим саждагоҳим онам,\nИзларингиз ахтариб қабрингиз бошидаман,\nҚояларни титратгай оҳу воҳим онам,\nТонг келдим, оқшом келдим тингламас зорим онам,\nСизсиз харидорим йўқ, кўҳна бозорим онам.\nҲижрон эзар, сўзлашга тоқат-имконим қани,\nСуратим тирик фақат, тандаги жоним қани.\nУйим тўри бўш қолди, алласиз қолди бешик,\nМаслаҳатгўйим қани, тоза виждоним қани,\nКимлар кечирар энди қилган гуноҳим онам,\nҚоқилганда суянчиқ, пушти паноҳим онам.\nЎлим шоҳу гадога тенг экан бу дунёда,\nОнамни топарманми, жаҳон кезсам пиёда.\nОнам ўлгани билан ер тўймас-ку, одамлар,\nЎлимга ўлми борми бу вафосиз дунёда,\nНайлайин олис кетди, олис даргоҳим онам,\nЎтарга кўприклар йўқ, йўлларда чоҳим онам.\nБеш қиз бешта шаҳарда дийдорингиз излайдур,\nГоҳи пинҳон, гоҳида ошкора бўзлайдур,\nЎчоқда ёнса олов, ёзилса гар дастурхон\nСизнинг насибангиз бор, насибангиз излайдур\nНабиралар сўрашса, не дей, устозим онам,\nОҳ, чалинмай чанг босди дутору созим онам.\nЁлғиз ўғил, келин ҳам қолдилар изтиробда,\nКекса отам ғами чекар биздан зиёд хунобда,\nНабиралар бувисиз, дастурхонлар дуосиз,\nОлам ҳам мотам ичра назаримда шу тобда.\nЧунки оламда йўқсиз бахтим-эъзозим онам,\nДардим ичимда қолди янгроқ овозим онам.\nСизни олиб кетган ул ажални ҳам ел олсин,\nСизга тор бўлган бундай оламни ҳам сел олсин.\nОнасиз ўтган умр, умрмикин ёронлар,\nОнасиз қолган ғариб, у қандай кўнгил олсин,\nСиз йўқсиз жаҳон ҳам йўқ, бахтим-тождорим онам,\nСиз йўқсиз, карвон ҳам йўқ, улуғ сардорим онам.\nСиз йўқсиз, яна кулгай ям-яшил баҳорлар ҳам,\nСиз йўқсиз, яна отгай бу сўлим саҳарлар ҳам.\nЭ воҳ, кўзим ёшидан сув ичиб унар гуллар\nКўз ёшим селобига ғарқ бўлиб қабрлар ҳам,\nБир умр ошиққайман қутлуғ даргоҳим онам,\nШеърларим билан ҳаёт яшар, оллоҳим онам.\nБир умрга яшайсиз шеърларимнинг сатрида,\nБир умрга яшайсиз гулларимнинг атрида,\nОқшомлар ёқсам чироқ, нур ёйилса хонамга\nСиз яшайсиз тоза қон, юрагимнинг қатида\nСиз илҳомим, ғазалим ёруғ осмоним онам,\nЎғил-қизга сўзласам битмас достоним онам.


Ибодатларни бошқанинг номидан ўташ\n1440 йил 18 ражаб | 2019 йил 25 март, душанба\n18:48 / 24.05.2017 1485 pdf Ўқиш режими + -\nЗакот, садақа ва каффоротлар каби соф молиявий ибодатларни бошқанинг номидан ўташ жоиздир. Хоҳ зиммасига ўташ тушган киши бунга қодир бўлсин, хоҳ қодир бўлмасин, фарқи йўқ. Чунки ундаги вожиб бўлган нарса молни чиқаришдир ва бу эса ўринбосарнинг амали билан ҳам ҳосил бўлаверади.\nАммо намоз ва рўза каби соф баданий ибодатларни иттифоқ ила тирик шахснинг номидан ўташ жоиз эмас. Бунга Аллоҳ таолонинг:\n«Инсонга ўз қилганидан бошқа нарса йўқ» (Нажм сураси, 39-оят) ояти далилдир. Шунингдек, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: ««Бир киши бошқа бир кишининг ўрнига рўза тутмайди. Бир киши бошқа кишининг ўрнига намоз ўқимайди», деганлар . Яъни масъулиятдан чиқиши ҳақида гап кетяпти, савоб борасида эмас.\nЛекин вафотдан кейин ҳанафий ва моликийларда ҳам айни ҳукм бирдир, яъни бошқанинг номидан ўташ жоиз эмас. Фақатгина моликийлардан бўлмиш Ибн Алдулҳакам маййитнинг номидан қазо намозларини ўқийдиган кишини тўлов бериб ёллаш жоиз, деган .\nШофеъийлар наздида эса маййитнинг номидан намоз ўқиш жоиз эмас. Аммо рўза масаласида, уларнинг қавлига биноан, бир киши Рамазондан қазоси бўлса, уни адо этиш имконидан аввал вафот этса, ўша маййитга ҳеч нарса вожиб бўлмайди. Яъни, унинг номидан фидя чиқарилмайди, унга гуноҳ ҳам бўлмайди. Аммо қазосини адо этиш имконини топган бўлса-ю, ўлгунича қазосини тутмаган бўлса, бу ҳақда икки қавл бор:\n1) Унинг номидан рўза тутиб бўлмайди. Чунки у баданий ибодатдир, унинг учун ҳаётлик чоғида, шунингдек, вафотидан кейин ҳам номидан ўташ тўғри келмайди.\n2) Валий унинг номидан рўза тутиши жоиз, балки мандубдир. Бунга далил икки саҳиҳдаги Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: «Ким зиммасида рўза бўлиб вафот этса, унинг номидан валийси рўза тутади», деган сўзларидир . Мана шу фикр зоҳирроқдир. Субкий: «Мана шу гап ихтиёр қилингани ва шунга фатво берилгани тайиндир. Шу икки гап адо этилмаган назр рўзаларга ҳам ўтади» .\nҲанбалийлар наздида эса фарз намоз ва рўзани маййит номидан ўтаб бўлмайди. Чунки бу ибодатларни тириклик чоғида биров биров учун адо этолмайди, шунингдек, вафотидан кейин ҳам. Лекин инсон ўзига намоз ёки рўзани назр қилган ва ўша назрини адо этиш имконини топа олмаган бўлса (мисол: муайян ой рўзасини тутишни назр қилган бўлса-ю, ўша ой киришидан аввал вафот этса), унинг зиммасида ҳеч нарса қолмайди. Аммо уни адо этиш имконияти бўла туриб вафот этгунича бажармаган бўлса, валийсига унинг номидан назрни адо этиб қўйиш суннатдир.\nИбн Аббосдан ривоят қилинган ҳадисга кўра, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига бир аёл келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, онам вафот этди. Унинг зиммасида назр рўзаси бор эди. Онамнинг номидан мен рўза тутсам бўладими?» деб сўради. «Айт-чи, агар онангнинг қарзи бўлса-ю, уни сен берсанг, у онангдан адо этилган бўлармиди?» дедилар Набий алайҳиссалом. «Ҳа», деди аёл. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Бас, онангнинг номидан рўза тутавер», дедилар . Чунки ибодатларни бошқанинг номидан ўташ ўша амалнинг енгиллигига қараб бўлади. Назрнинг ҳукми енгилроқдир. У шариатда вожиб бўлмаган. Маййитнинг зиммасидаги назрни ўз изни ёки изнисиз валийдан бошқаси ўтаб қўйса ҳам жоиз .\nҲаж ибодати хусусида ҳам молиявий, ҳам баданий томонларини ҳисобга олган ҳолда фуқаҳолар ихтилофга боришган. Моликийлар ўзларидаги машҳур қавлга кўра ҳажни бошқанинг номидан қилиш жоиз эмаслигини айтадилар. Аммо қолган фуқаҳолар наздида бу амал дурустдир. Лекин улар буни узр билан қайдлайдилар. У ҳам бўлса, ҳажни ўзи адо этишдан ожиз бўлмоғидир.\nИбн Аббос ривоят қилган ҳадисда айтилишича, хасъамлик бир аёл келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули! Аллоҳнинг бандаларга фарз қилган ҳажи отамга у ўта қариб, улов устида тура олмайдиган бўлганида етди. Мен унинг номидан ҳаж қилсам бўладими?» деб сўради. Расули акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳа», дедилар .\nБошқа бир ҳадисда: «Айт-чи, агар отанг зиммасида қарз бўлса-ю, унинг номидан ўтасанг, сендан қабул бўладими?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аллоҳ раҳмлироқдир. Отанг номидан ҳаж қил», дедилар .\nБошқанинг номидан ўташ дуруст бўлишдаги ожизлик то вафот бўлгунга қадар давом этадиган ожизликдир. Бунга фоний қария, сурункали бемор, тузалиши умид қилинмайдиган касаллар мисол бўлади. Улар маблағ топсалар, ўзларининг номларидан ҳаж қилишни талаб этишлари лозим.\nКимки доимий узр сабабли ўз номидан ҳаж қилдирса, сўнгра вафотидан аввал узри кетса, ҳанафийлар наздида унинг номидан бошқанинг ҳаж қилиши жоиз бўлмай қолади. Ўзи ҳаж қилиши фарз бўлади. Чунки номидан бошқанинг ҳаж қилиши қиёсга хилоф равишда собит бўлди. Унда кетиши умид қилинмаган ожизлик зарур эди. Жоизлик мана шу билан қайдланади .\nҲанбалийларда эса бошқанинг ҳажи жоиз ва номидан ҳаж қилинганнинг фарзи соқит бўлади. Чунки ўзига буюрилган ишни қилди ва масъулиятдан чиқди, худди тузалмагандаги ҳолати каби. Лекин бу ҳукм номидан ҳаж қилаётган киши ишини тугатиб бўлганидан кейин тузалишига боғлиқдир. Номидан адо этаётган одам ҳали ҳаж қилишдан фориғ бўлмай туриб, бемор тузалиб қолса, ҳажи жоиз бўлмайди. Чунки у бадал тугал бўлишидан аввал аслига қодир бўлиб қолди. Жоиз бўлиш эҳтимоли ҳам бор. Ноиб эҳромга киришидан аввал тузалиб қолса, жоиз бўлмайди. Бу борада шофеъийлар икки хил гап айтганлар:\nБеморлиги кетиши умид қилинган касал ҳамда маҳбус ва шунга ўхшашлар ўз номларидан бошқани ҳаж қилдирсалар, ҳанафийларда бу ҳаж мавқуфдир (тўхтатилган). Агар номидан ҳаж қилинётган бемор ёки маҳбус ўлиб қолса, ҳажи жоиз бўлади. Мабодо, ўлимдан аввал беморлик ёки ҳибс кетса, ҳаж жоиз бўлмайди. Ҳанбалийлар наздида ва шофеъийлар қавлида бундайлар номларидан ҳаж қиладиганни асло ёлламаслик керак. Чунки бундай шахслари ўзлари ҳаж қилишдан ноумид бўлмаганлардир, шундай экан, соғлом киши каби ҳаж қилдиришлари жоиз бўлмайди. Агар хилоф қилиб, номидан ҳаж қилдирса, жоиз бўлмайди, тузалмаган тақдирида ҳам. Чунки у ўзи ҳаж қилишга қодирликни умид қилади, бошқанинг ҳаж қилиб беришини талаб қила олмайди. Ўзи ҳаж қилиши фарз бўлади.\nШофеъийларнинг иккинчи қавлига кўра, вафот этса, жоиз бўлади. Чунки вафот этганида ҳаж қилишга қодир бўлишдан ноумид бўлгани аён бўлади .\nМоликийлардаги машҳур гап – ҳажни бошқанинг номидан ўташ мутлақо жоиз эмас. Қудрати етмаганнинг номидан қилиш дуруст, дейилган ҳам. Божий: «Сурункали бемор ва қария кабиларга ҳам номидан ўташ жоиз», деган.\nАшҳаб дейди: «Соғлом киши номидан ҳаж қиладиганни ёлласа, хилоф қилгани учун ўзи ҳаж қилиши лозим бўлади» . Мазҳабларда айтиб ўтилган гапларда фарз ҳажи билан назр ҳажи баробардир. Бундаги умра ҳаж кабидир .\nАммо нафл ҳажини ҳанафийлар наздида узр бўлса-ю бўлмаса, номидан бошқага ўтатиш жоиздир. Ҳанбалийларда эса узри бўлганда жоиз, узр бўлмаса, икки қараш мавжуд:\n1) Жоиз, чунки у ўзи адо этиши лозим бўлмаган ҳаждир. Шундай экан, ғасб қилинган каби унинг номидан ўтатиш мумкин.\n2) Жоиз эмас. Чунки ҳажни ўзи қилишга қодирдир. Фарз каби уни ҳам номидан бошқаси ўташини талаб қила олмайди.\nУзр билан бўлгандагига шофеъийларда икки қавл бор:\nЖоиз бўлмайди. Чунки у ўз номидан ўтатишга мажбур эмас. Шу сабаб соғлом кишидек ўтатиш жоиз саналмайди.\nЖоиз. Мана шу тўғридир. Чунки фарзини бошқага ўтатиш жоиз бўлган ҳар бир ибодатнинг нафлини ҳам ўтатиш жоиздир. Моликийларда нафл ибодатни ўтатиш макруҳдир .\nАйтиб ўтилган гаплар тирик шахсга оиддир. Аммо маййит ҳақида ҳанбалий ва шофеъийлар: «Кимки ҳажни адо этиш имконига эга бўлмай вафот этса, ундан фарз соқит бўлади. Номидан қазосини адо этиш вожибмас. Адо этишга имконият топгандан кейин адо этмай туриб вафот қилса, фарзи соқит бўлмайди. Меросидан олиб, қазоси адо этилади».\nБурайда розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Бир аёл Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб: «Онам ҳаж қилмай туриб ўлиб қолди. Унинг номидан ҳаж қилайми?» деди. «Ҳа! Онангнинг номидан ҳаж қил!» дедилар .\nУ ҳаёт пайтида номидан ўташга кира оладиган ҳақ бўлгани учун вафот ила соқит бўлмайди. Бу худди одамлар орасидаги қарз кабидир. Назр қилинган ҳаж ҳам шунингдекдир.\nИбн Аббосдан ривоят қилинади. Бир киши Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб: «Синглим ҳаж қилишни назр қилганди. У вафот этди», деди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Унинг қарзи бўлганида тўлармидинг?» дедилар. «Ҳа», деди. У зот: «Унда Аллоҳнинг қарзини адо эт, У Зот қазосини адо этишга ҳақлироқдир», дедилар .\nҲанафий ва моликийларда кимки ҳаж қилмай вафот этса, унинг номидан ҳаж қилиш вожиб бўлмайди. Агар васият қилган бўлса, вожибдир. Мабодо, васият қилган бўлса, меросидан маблағ олиб, ҳаж қилинади. Васият қилмаган бўлса-ю, меросхўри ўзи унинг номидан ҳаж қилса ёки бошқага қилдирса, жоиз. Лекин моликийларда бу макруҳдир .\nБошқанинг номидан ҳаж қилишнинг шариатга киритилиши\nЖумҳур уламолар, ҳанафий, шофеъий ва ҳанбалийлар бошқанинг номидан ҳаж қилиш шариатда бор, деганлар . Имом Моликнинг мазҳабидаги мўътаман (суянилган) қавл шуки, ҳажни тирикнинг ҳам, маййитнинг ҳам номидан қилиш, хоҳ узрли бўлсин, хоҳ узрсиз бўлсин, қабул қилинмайди. Афзали валий унинг номидан ҳаждан бошқасини бажарсин, мисол учун садақа чиқарсин, дуо қилсин, қул озод этсин, дейилган .\nУламолар инсон номидан ҳаж қилиш шариатда борлигига машҳур ҳадисни ва ақлий далилни келтирганлар.\nИбн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Жуҳайнадан бир аёл Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули! Онам ҳаж қилишни назр қилган эди. Ҳаж қилолмасдан ўлиб қолди. Унинг номидан ҳаж қилайми?» деб сўради. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳа! Унинг номидан ҳаж қил! Айт-чи, унинг қарзи бўлса, сен адо қилармидинг? Аллоҳнинг ҳаққини адо қилинглар! Аллоҳ вафога ҳақли Зотдир!» дедилар .\nАқлий далил қуйидагича: Камол ибн Ҳумом айтади: «Қиёснинг тақозосига кўра, ҳажни бошқанинг номидан ўташ жоиз эмас эди, сабаби у баданий ва молиявий машаққатни ўз ичига олган. Биринчиси (баданий ибодат) буйруқ билан бўлмаяпти. Лекин Аллоҳ таоло бошқа машаққатни кўтариш эвазига (яъни, ўлимга қадар давомли ожизлик бўлганида мол чиқариш эвазига) уни соқит қилишга рухсат берган. Бу ҳам Ўз раҳмати ва фазлидандир. Бу амал номидан ҳаж қилувчига ҳажнинг нафақасини бериш билан ҳосил бўлади. Аммо мазкур иш қудрати етган ҳолатда мумкин эмас. Чунки бунда ожиз бўлмайди. Агар хилоф қилса, унда Роббининг амридан кўра ўзининг роҳатини устун қўйган бўлади. У шу сабаб иқобга лойиқ саналади. Бунда ҳажни ўзидан соқит қилиш йўлидаги енгиллаштириш ҳосил бўлмайди. Узрнинг ўлимгача давомли экани шарт қилиниши ҳажнинг умр бўйи бир бора фарз эканидандир» .\nИбн Қудома дейди: «Бу ибодатни бузиш каффоротни вожиб қилади. Шундай экан, уни ўзи адо этолмаса, бошқаси ўташи ўрнига ўтади. Худди рўзага ўхшаб: уни тутишга ожиз бўлса, ўрнига фидя чиқаради. Бу намоз борасида хилофдир».\nБошқанинг номидан ҳаж қилиш шартлари\nҲаж қилдиришнинг вожиб бўлиш шартлар фарз ҳажи номидан бўлаётган асил шахснинг шартларини ўз ичига олади. Бунга қуйидагилар киради:\nА. Ҳаж фарз бўлган ҳар бир шахс ўзи ҳаж қилишга қодир бўла туриб вафот этиб қолса, ҳанафийлар наздида унинг номидан ҳаж қилдирилади. У Ислом ҳажи ёки назр ҳаж ё қазо ҳаж бўлса ҳам, фарқи йўқ.\nШофеъийлар эса маййитнинг номидан ҳаж қилдиришнинг вожиблигини қарз каби васиятга боғламаганлар.\nМоликийлар маййитга васиятни вожиб, демайдилар. Бошқанинг унинг номидан ўташи билан фарз ҳаж ундан соқит бўлмайди. Мана шу уларнинг мазҳабидан биз билган асил нарсадир. Лекин агар васият қилган бўлса, уни амалга оширади. Васият қилмаган бўлса, номидан ҳаж қилиш учун бирор шахс юборилмайди.\nБ. Кимда ҳаж фарз қиладиган барча шартлар топилса-ю, ўзи бориб адо этиши учун керакли шартлардан бирортаси бўлмаса, бошқасига номидан ҳаж қилдириш вожиб бўлади .\n1. Абдурраззоқ бу ҳадисни «Дироя» китобининг биринчи жуз, 283-бетида Ибн Умардан мавқуфан ривоят қилган.\nИмом Молик ҳам «Муватто» китобининг (Муҳаммад Абдулбоқий таҳқиқ қилган) биринчи жуз, 303-бетида ушбу ҳадисни Ибн Умардан ривоят қилганлар.\n2. «Бадааиъ», иккинчи жуз, 212-бет. «Ширкатул матбуаатил илмийя» нашри.\n«Ибн Абидин». «Булақ саалиса» нашри, биринчи жуз, 514-бет, иккинчи жуз, 121–130-бетлар, бешинчи жуз, 96-бет.\n3. Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинган муттафақун алайҳ ҳадис. «Талхисул-ҳабийр», иккинчи жуз, 209-бет.\n4. «Ниҳааятул-муҳтааж», учинчи жуз, 184–187-бетлар.\n5. Ибн Аббоснинг «Бир аёл келиб...» ҳадисини Имом Муслим ривоят қилганлар («Саҳиҳи Муслим», иккинчи жуз, 804-бет. Муҳаммад Абдулбоқий таҳқиқ этган).\n6. «Шарҳ мунтаҳал иродаат», биринчи жуз, 121-417-418-457-458-бетлар. «Ал-Муғний», тўққизинчи жуз, 31-бет.\n7. Ибн Аббоснинг «Хасъам қабиласидан бир аёл келиб...» ҳадисини Имом Муслим «Саҳиҳи Муслим», иккинчи жуз, 973-бетда, Имом Бухорий «Талхисул-ҳабийр», иккинчи жуз, 224-бетда ривоят қилишган.\n8. «Агар отангнинг қарзи борлигини билсанг...» ҳадисини Имом Аҳмад «Муснад», олтинчи жуз, 429-бетда келтирган.\n9. «Бадааиъ», иккинчи жуз, 212-бет. «Ибн Абидин», иккинчи жуз, 244-245-247-бетлар.\n10. «Ал-Муғний», учинчи жуз, 227–230-бетлар, «Ал-Муҳаззаб», биринчи жуз, 206-бет, «Муғнил-муҳтааж», биринчи жуз, 469-бет.\n11. «Минаҳул-жалийл», биринчи жуз, 449–455-бетлар. «Ҳошиятуд-дусуқий», иккинчи жуз, 17–18-бетлар.\n12. «Бадааиъ», иккинчи жуз, 212-бет, бешинчи жуз, 96-бетлар. «Ибн Абидин», тўртинчи жуз, 244 ва ундан кейинги бетлари. «Ал-Муғний», учинчи жуз, 227 ва ундан кейинги бетлари, «Муғнил-муҳтааж», биринчи жуз, 469-бет ва тўртинчи жуз, 364-бетлар.\n13. «Ибн Абидин», биринчи жуз, 515-бет ва иккинчи жуз, 244-бетлар, «Ал-Муғний», учинчи жуз, 230-бет, «Ал-Муҳаззаб», биринчи жуз, 306-бет, «Минаҳул-жалийл», биринчи жуз, 449-бет.\n14. Имом Муслим ривояти, «Саҳиҳи Муслим», иккинчи жуз, 805-бет. Исо Ҳалабий матбааси.\n15. «Синглим назр қилган эди...» ҳадисини Имом Бухорий «Саҳиҳи Бухорий» (Муҳаммад Али Субайҳ матбааси)нинг саккизинчи жузи, 177-бетида ривоят қилганлар.\n16. «Ибн Абидин», биринчи жуз, 514–515-бетлар ва иккинчи жуз, 245-бетлар, «Ал-Муғний», учинчи жуз, 241–243-бетлар, «Муғнил-муҳтааж», биринчи жуз, 468-бет, «Ал-Муҳаззаб», биринчи жуз, 206-бет, «Минаҳул-жалийл», биринчи жуз, 451-бет.\n17. Бу ерда ( أل) изофадан бадийл бўлиб, иборанинг асли " عن غيره " бўлган. Музоф ҳазф қилиниб, ундан ( أل) эваз қилинган.\n18. «Фатҳул-қодийр»нинг иккинчи жузи, 308-бети, «Муғни муҳтож»нинг биринчи жузи, 468–469-бетлари, «Ал-Муғний»нинг учинчи жуз, 227–228-бетлари, «Мавааҳибул жалийл»нинг иккинчи жуз, 543-бети, «Ҳошиятуд-дусуқий»нинг биринчи жуз, 18-бетига қаранг.\n19. Ибн Аббоснинг «Хасъам қабиласидан бир аёл келиб...» ҳадисини Имом Бухорий «Ал-Фатҳ» (тўртинчи жуз, 66-бет, «Салафийя» матбааси)да, Имом Муслим эса «Саҳиҳи Муслим» (иккинчи жуз, 973-бет, «Ҳалабий» матбааси)да ривоят қилганлар.\n20. Ибн Аббоснинг «Жуҳайна қабиласидан бир аёл келиб...» ҳадисини Имом Бухорий ривоят қилганлар. («Ал-Фатҳ», тўртинчи жуз, 64-бет, «Салафийя» матбааси.)\n21. «Фатҳул-қодийр», иккинчи жуз, 310-бет.\n22. «Ал-Муғний», учинчи жуз, 228-бет.\nИслом институти талабаси Муҳаммад Саид Раҳматуллоҳ\nРамазонда таомланишнинг 9 та олтин қоидаси\n17:47 / 24.05.2017 11040\nМаъсият – ёпиқ эшикдир\n19:15 / 24.05.2017 2131\nТавҳид ndash луғатда ваҳҳадаюваҳҳидутавҳийдан масдаридан олинган бўлиб, бирор нарсага бирлик ва фардликни нисбат беришни ва ундан кўпликни инкор этишни англатади. давоми...\n1105 00:06 / 03.12.2016\nЎлимни, охират кунини, ул кун ҳар бир одам бу дунёдаги қилмишлари юзасидан сўроқсавол қилинишини ўйлаш ҳар қандай шаккок, кофирни ҳам ўйлантириб қўяди. Шундай давоми...\n2355 05:00 / 03.12.2016\nВа баъсга ўлгандан сўнг қайта тирилишга, қиёмат куни амалларнинг жазо ва мукофоти берилишига, арзга, ҳисобга, китобни ўқишга, савобга ва иқобга, сирот ва мезонга давоми...\n1755 18:23 / 02.12.2016\nСув ила турли набототлар чиқарган Зот\nУ осмондан сув туширган Зотдир. Бас, у сув ила турли набототлар чиқардик. Ундан янги сабза урган ўсимликларни чиқардик. Ундан ғужумғужум бошоқлар ва хурмодан ndash давоми...\n1243 16:07 / 06.03.2018\nАёлларнинг 4 та хатоси\n169 18:30 / 20 март\n11395 11:58 / 10.10.2018\n13466 11:56 / 10.10.2018\n321 17:43 / 18 февраль\n408 15:04 / 17 март


ЗУЛФИЯХОНИМ: «БУТУН ХАЛҚҚА ДИЛИМ БЕРИБ КЕТАМАН...» - Ўзбекистон овози газетаси\nХона тўрида турган шоира портретига беихтиёр тикилиб қоламан.\nСиллиқ таралиб, оддий турмакланган сочлар, самимий, ортиқча пардозсиз чеҳра, ўзларига жуда ярашиқли, шу билан бирга сипо либослар... Менинг назаримда шу бетакрор сувратнинг ўзиёқ:\n– Зулфия абадияти нимада? – деган саволнинг битта жавобидай туюлади.\nКейинги йилларда давраларда:\n– Шоиранинг шон-шавкатининг асоси нимада, сири нимада, каби саволлар тез-тез айланадиган бўлган. Бизнингча, устоз Зулфияхоним энг аввало сувратида халқимиз, миллатимизга хос кўринишларни бешикаст, безавол, бутунлигича олиб ўтган. Йиллар тўфонларида турланиб, тусланмаган. Зулфияхоним шахсига халқ, айниқса, аёллар ҳам яқинроқ боришга ҳаракат қилган, унга интилган. Бугун ҳам – шу. Бу – шунчаки шоирага интилиш, шоирага муҳаббатнинг ўзи эмас. Зулфияхоним қиёфасидаги асл ўзбекона сувратга бўлган соғинч, ўша қадрдон қиёфага бўлган интилишдир, десак тўғри фикр айтган бўламиз.\nШоира фақат қиёфаси, сувратигина эмас, руҳиятида, шеъриятида ҳам халқимизга хос бўлган энг гўзал фазилатларни асраган.\nУстоз шоиранинг «Ўрик гуллаганда» сарлавҳали машҳур шеъри бор :\nСени қўмсаб оқшом чоғида\nКириб келдим шу таниш уйга.\nБиз бир чоқлар яшаган уйда\nТунаб қолдим хаёл-ла бирга...\nБундай интиқлик, бундай интизорлик, бу шаклдаги қўмсашни ўз ёридан бевақт жудо бўлганлар яхши англайди. Лекин шундай ҳижронзадаликда ҳам, шундай айрилиқда ҳам шоира дод, фарёд кўтармайди, таскин, тасалли излайди ва топади\n... Бари ҳаёт, муҳаббат каби,\nҲамма ерда кўринар изинг,\nПаррандалар нағма куйида\nЖаранглайди товушинг, сўзинг.\nМени ўраб олди ҳаяжон,\nЯна ортди севгининг кучи.\nШарқ қизариб, чиқмоқда қуёш,\nОлтинланди теракнинг учи.\nХалқимиз бошига бевақт айрилиқ кулфати тушган инсонларга:\n«Сабр – гўзал, сабр қил! дейди ва сабр қилганларни алқайди.\nДунё–кенг. Эҳтимол, ер юзидаги баъзи бир халқлар аёлни йўқликка кетган жуфтига қўшиб ўлимга ҳукм қилар, қайси бирлари учун бир умр қора либосга бурканиб, аза кийимда ўтгани садоқат белгиси ҳисобланар, лекин бизнинг халқимиз: «Кетганнинг кетидан кетиб бўлмайди», - дейди. Шу руҳда тарбияланган, шу руҳ бағрида улғайган шоира ҳижрон сатрларини:\nСен куйлаган ўрик шу кеча\nБурканди оқ – оппоқ чечакка.\nМен қадрдон хотира билан\nЖўнаб кетдим уйимга якка.\n– деб тугаллайди. Зулфия гарчанд дил кечинмаларини «якка» сўзига жо этган бўлса-да, шеърдан ўқувчи кўнглида ёруғ излар қолади.\nЗулфияхоним шеъриятидаги некбинлик, ҳаётсеварлик ҳам айнан халқимиз руҳиятидан андозадир. Шоиранинг ҳар бир шеъри, ҳар бир сатрида халқимизга, хос фазилатлар бўртиб кўринади. Агар ижодкор билан сатрма-сатр бирга юрсангиз: «Йўқ душманим» деган иборага дуч келасиз. Ниҳоятда ўринли, гўзал топилдиқ. Халқимиз тарихини варақланг, кечаги куни, бугунини... Кимларга қучоқ очмаган, кимларга уй тўридан жой бермаган? Инсоният борки, улардан дўстлик излаган, дўстлик кутган. Ҳатто, кимдир айёрлик қилиб, панд берганда ҳам ўзининг яхшилиги билан душманни дўст қилишга интилган. Шоира ижоди давомида ана шу халқнинг чин фарзанди бўлиб гавдаланади ва комил ишонч билан «Йўқ душманим кўнглин этиб шод», дейди.\nХалқ орасида, эл ичида юрсангиз ҳам:\n– Ўзинг яхши бўлсанг, сенга ҳеч ким ёвлик қилмайди;\n– Сукунатга қараб тош отмайдилар, – деган иборалар бор-ку, шоира ижодида такрор – такрор ана шу руҳиятга эгизлик кўрамиз.\nОналаримиз, бувиларимизнинг койишларига эътибор берганмисиз?\n– Уйингга буғдой тўлгур, –деб қўйишади. Шоиранинг «Нечун таъна?» сарлавҳали шеъри:\nЭй сен, баҳорига куз бўлгур йироқ,\nНечун таъна ажин ҳақида?\nдея бошланади. Икки койишдаги ўхшашлик – бағрикенглик ҳар қандай ўқувчининг кўнглини ёриштириб юборади. Халқ руҳиятига яқинлик, халқдан узилмаслик кайфияти устоз шеъриятининг ҳар бир саҳифасида сезилади.\nЯлпи тўйда ўтмайди умр... дейди шоира. «Ойнинг ўн беши қоронғу бўлса, ўн беши ёруғ», дейди халқ.\n«Ҳадеб кўз ёш тўкаверма, кўз ёш кўз ёшни чақиради,» дейди халқ. Зулфияхоним «Ўтли томчи» шеърида:\nКўз ёшига ҳам боқайин беёш... – дейди.\nФақат ижодда эмас, ҳаётда, фаолиятда ҳам Зулфияхонимда халқимизнинг энг гўзал фазилатлари мужассам бўлганлигини кўрамиз. Ахир, бежизга устоз Ғафур Ғулом шоира таърифида: « Муаззам шарқ намоёндир сенинг покиза жонингда...» дея ёзмаган. Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист Раҳима Шомансурованинг шоира ҳақидаги хотираларида:\n«... Зулфия патнисга уйиб қўйилган гул япроқчаларидан бир сиқим олиб бошимиз узра сочдилар:\n– Бахтингиз гулдай очилсин!\n... Биз учун махсус ажратилган жойга бориб ўтиргунимизча гулёмғири тингани йўқ...» Мазкур хотиралар давомидан аён бўлишича, Зулфияхоним: «Шундай қилайликки, бу кун келин-куёвимизнинг эсида бир умр қолсин,» деб гулёмғирини ўйлаб топган экан...\nҚўшни уйда карнай-сурнай чалинса, дарвозасини кенг очадиган эшик, деразаларини зич ёпмайдиган, ўзганинг бахтига ўзиникидан ҳам кўпроқ қувонадиган асл ўзбекона юракдан андоза эмасми бу?\nАхир, Зулфияхонимнинг бахт тори айни авжида узилган эди. У бахтиёрларни кўрганда ўз қайғусини эсламай деб, бундай саодатли давралардан олисроқда юриши мумкин эди. Аммо у ўзбекнинг Зулфияси бўлгани учун бундай давраларнинг бошида бўлди.\nЎзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими Муҳтарама Улуғованинг «Муҳаббат саройида мангу қолганлар» рисоласида «Ҳам келин, ҳам ўғил ўрнида» сарлавҳали хотиралар бор.\n«– Комила бувидай аёл бошқа бўлмаган, - Зулфия ўз оналари қаторида ғоят азиз бўлган инсонга ҳурматлари кўзларидан балқиб жавоб қайтарганди.\n– Ҳамид аканинг вафотидан кейин бир ярим йил ўтиб, аям ҳали ёш эканлигимни айтдилар, бир умр бундай яшаб бўлмаслигини тушунтирдилар, «турмушга чиқинг», дедилар.\n– Нега, аяжон уйингизга сиғмай қолдимми? – дедим. Шундан сўнг бу ҳақда гап очилмади...»\nСавол-жавобни қаранг: яна ўша ўзбекона руҳ, ўзбекона одат ва ўзбекона иборалар. Ахир, биз дунёдаги қанча халқларнинг урфу одатларида: « Дунёда ҳеч нарса абадий эмас. Шу жумладан, муҳаббат ҳам...» Ёки «Ҳаёт давом этади. Аёл жисмининг ҳам ўз табиий ҳаёти бор, унга хиёнат қилиб бўлмайди» тарзидаги нуқтаи назарлар борлигини биламиз-ку. Биз уларни таҳлил қилмаймиз, улар ҳақда ҳукм чиқармаймиз. Чунки бу – уларнинг ҳаёти. Лекин бизнинг жуфтлик ҳаёт мезони – вафо-садоқат. Биз аёлнинг аёллигини ўлчамоқчи, баҳоламоқчи бўлсак, тарозунинг иккинчи палласига вафо- садоқатни қўямиз.\nШоиранинг 29 ёшида севган инсонидан жудо бўлиб, ўша ўтли муҳаббатга вафо-садоқат билан яшагани ҳам айни ўзбек характери эмасми? Ахир, иккинчи жаҳон урушида чимилдиқда қолган келинчаклар жангоҳлардан келган «қора хат»ларга ҳам ишонмай, бир умр уч кунлик, беш кунлик, бир ҳафталик ёстиқдошларини кутиб, яшаганларини биламиз-ку!\nШу ўринда ана шундай бир ҳазрати аёл ҳақида хотирламоқчиман.\nМен туғилиб ўсган жойга яқин қишлоқда Ҳалимахон ая яшарди. Кўп бора суҳбат қурганман. Турмуш қуриб, уч кунгина яшаган. Умр йўлдоши фронтга кетадиган куни ҳовли саҳнида гуркираб бўй чўзиб турган ўрик дарахтига катта мих қоқиб, «агар худо бизга фарзанд берса беланчаги боғичини мана шу михга илинглар. Насибам узилмаган бўлса қайтаман, қайтмасам умримни сизларга берсин», дея хайрлашган экан. Орадан кўп ўтмай « қора хат» келади. Келинчак ҳомиладор эди. Ўша қоқилган михга уч авлод беланчаги илинди. Насибаси узилгани билан насли давом этди. Йигирма ёшида бева бўлиб қолган аёл вафодан висол излаб, бардошдан бахт, сабрдан саодат топди. Онахон билан бир гал суҳбатимизда, «Яқин кишиси оламдан ўтган одам куйганида тупроғига бориб бошини уради, йиғлайди, дард айтиб юрагини тўкади. Аммо ўша совуқ тупроғи ҳам бўлмаса, ўлганига ишонмас экансан. Қирқ йилдан бери ҳар тонг эшикдан кириб келадигандай кутаман...» деганди.\nЗулфияхоним шеърияти ҳам, устоз ҳақидаги барча хотиралар ҳам шоиранинг қалби, кўнгли, сўзлари, ҳар бир қадами ўзи туғилган, ўзи табаррук билган, ўзи севган тупроқ, шу ерда яшаган инсонлар билан чамбарчас боғлиқ эканлигини далиллаб турибди.\nШоирадан адабиётимизга мерос бўлиб қолган китоблар номига диққат қилайлик: «Юрагимга яқин кишилар...», «Шалола», «Висол», «Қуёшли қалам...» Ҳар бир товуши, ҳар бир ҳарфида нур, ҳарорат, муҳаббат ...\nБу нур, ҳароратаро Зулфияхоним сиймоси ҳам нурланиб, муҳаббатланиб кўринади. Зулфияхонимнинг: «Қалбим қолган эди бу ерда» сарлавҳали шеърлари:\n... Бутун халққа дилим бериб кетаман...– дея ниҳояланади.\nДарҳақиқат, шоир қалби шеърияти, у ҳақдаги энг гўзал хотиралар билан бизда – халқимизда қолди. Бу – «Ким ўз халқига ўхшаса, ўз халқининг бир фарзандига айланса, унинг ҳаёти абадийдир», деган йиллар синовидан ўтган ҳақиқатни яна бир карра исботлайди.


Ўзбекистонда 2017 йилда инфляция 12-14 % бўлиши мумкин\n06:23 20 Феврал 2018\n15:07 04.12.2017 (Янгиланган 15:14 04.12.2017) Ҳавола олиш\nМарказий банк прогнозига кўра 2017 йилда инфляция миқдори ўтган йилгидан 2,5 баравар кўп бўлиши мумкин. Бунга сабаб – валюта ва пул-кредит ислоҳотлари ҳамда ҳамда айрим озиқ-овқат маҳсулотларининг экспорти бошлангани экан.\nТОШКЕНТ, 4 дек – Sputnik. Ўзбекистон Марказий банк прогнозига кўра, 2017 йил якунига қадар инфляция миқдори 12-14 %ни ташкил қилиши мумкин. Бу ўтган йилгига (5,7%) нисбатан 2,5 барава кўп.\nМаҳсулот ва хизматларнинг истеъмол баҳолари индекси (ИБИ) бўйича ҳисобланган ушбу инфляция миқдорида, асосий ўсиш — озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат маҳсулотларида кузатилган. Хизматлар нархи эса – камроқ ошган.\nОзиқ-овқат маҳсулотлари бўйича нархлар ўртача 9,4 % ўсган. 2016 йилнинг ушбу даврида ўсиш — 2,5 %га камайган эди.\nЭнг сезиларли даражада нархлар мол, қўй ва парранда гўшти, шакар, айрим турдаги мева-сабзавотлар нархлари ўсган. Айрим сабзавотлар нархи ошишига касаллик ва зараркунандалар сабаб бўлган бўлса, бошқаларининг нархи ошишига – уларни экспорт қилиш туфайли ички бозорда ҳажми камайиши сабаб бўлган.\nХусусан, январь-август ойларида сабзи экспорти 3 мартага, олма экспорти 2,3 мартага, помидор экспорти 1,4 мартага ортди. Тухум экспортининг йўлга қўйилиши ҳам унинг ички бозорда 10 %га нархи ошишига олиб келган.\nУшбу гуруҳ маҳсулотлар нархи 10,3 % га ошган. (2016 йилнинг мос даврида ўсиш — 7,2 % бўлган эди).\nХусусан, кийим-кечаклар нархи 10,9 %, пойабзал нархи 10,2 %, қурилиш моллари 10,7 %,асосий маиший маҳсулотлар 11,5 %, ювиш ва тозалаш воситалари 11,2 %, маданий моллар 9,5 %, алоқа воситалари 10,7 %га қимматлашган.\nУшбу нархларнинг ошишига асосий саба — валюта курсининг девальвация қилиниши, дейилган Марказий банк хабарида.\nХизматлар нархи ўртача 7,2 % га ошган. Ундан уй-жой коммунал хизматлар нархи — 6,8 %, йўловчи ташиш транспорти хизмати 6,9 %, шу билан бирга темир йўл транспорти 17,7 %, ҳаво транспорти 48,2 %, алоқа хизмати — 23,8 %, мактабгача таълим хизмати нархи 8,3 % миқдорида ошган.\nМарказий банк хабарига кўра, инфляция миқдорининг кескин ўсишининг асосий сабаби – валюта курсини девальвация қилиш, иқтисодиётни кредитлаш ва пул массаси ҳажмларини ошириш сабаб бўлган. Йил давомида юзага келган нархлар динамикасини инобатга олиб, йил якуни бўйича инфляция даражаси 12-14 фоиз даражасида бўлиши прогноз қилинмоқда.


Музработлик томорқачи ишсиз ёшларга мастер-класс ташкил қилди | O'zLiDeP\nМузработлик томорқачи ишсиз ёшларга мастер-класс ташкил қилди\nҲудудларга чиққанимизда биринчи кўз ташлайдиганим бу томорқалар бўлади. Кимники бўш ётибдию, ким гуллатиб-яшнатиб қўйибди экан, деб қизиқсиниб кузатишни бошлайман. Хайриятки, бугун 2-3 йил олдингидан кўра, аҳвол анча яхшиланган.\nИлгари қуриб-қақшаб, янтоғу бегона ўт босиб ётадиган томорқаларга бугун жўя тортилган, турли полиз экинлари экилганини кўриш мумкин. Бу эса одамларда томорқа маданиятининг шаклланганига ишорадир.\nМузработлик Ҳусниддин Йўлдошев анча вақт ишсизликдан азият чекиб юрганди. Аммо, “Ҳар бир оила — тадбиркор” давлат дастури ҳақида эшитдию сўраб-суриштириб, ҳужжатларини тахт қилиб, маҳаллага, ундан банкка мурожаат қилди. Кредит олишку осон эмас, лекин Ҳусниддинга яхшиларнинг кўмаги қўл келди. 2019 йилда унга АТ “Микрокредит банк” Музработ филиалидан 13 миллион 600 минг сўм миқдорда имтиёзли кредит ажратилди. Ҳусниддин дарров ишга киришди, ҳовлисининг 2 сотих ерига иссиқхона қурдирди.\nСўнг, иссиқхонада бодринг ва помидор етиштириш техникасини обдон ўрганди, суриштирди, ўзича ҳисоб-китоб қилиб чиқди-да биринчи экинга бодринг уруғини қадади. Фарзандлари билан бирга тер тўкиб меҳнат қилишгани зое кетмади. Биринчи ҳосилдан 35 миллион сўм даромад олди. Унинг пулидан кредит қарзини ҳам тўлаб, биратўла қутулди. Изидан помидор экиб, ундан ҳам яхшигина даромад кўрди.\nO'zLiDeP Сурхондарё вилоят Кенгаши вакиллари Ҳусниддин Йўлдошевни йўқлаб боришганда уни иссиқхонасида учратишди. Ҳозир у ерда бодринг парваришланаяпти. Партия вакиллари Ҳусниддиннинг тажрибасини бошқаларга ҳам кўрсатиш, ўргатиш мақсадида “Олмазор” маҳалласидаги фуқаролар учун мастер-класс ташкил қилди. Унда йиғилганларга Ҳ.Йўлдошев ўз тажрибаси билан ўртоқлашди.\nТадбир сўнгида O'zLiDeP Сурхондарё вилоят Кенгаши раиси Алишер Рўзиев Ҳусниддин Йўлдошевга партия аъзолик гувоҳномасини топширди.\nИлмли ва салоҳиятли ёшлар мамлакатнинг энг катта бойлиги\nКаттақўрғон шаҳрида маҳаллалардаги 20га яқин ёшлар етакчилари O’zLiDeP аъзолари сафига қабул қилинди


СОҒЛИҚНИ САҚЛАШ ТИЗИМИ: - Ўзбекистон овози газетаси\nОлий Мажлис Қонунчилик палатасида Ўзбекистон ХДП фракциясининг навбатдаги йиғилишида дастлаб соғлиқни сақлаш соҳасидаги ислоҳотларнинг амалга оширилиши устидан парламент ва депутатлик назоратини кучайтириш масаласи муҳокама этилди.\n— Давлатимиз раҳбари бошчилигида соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилиш борасида қатор ишлар амалга оширилмоқда. Президентимиз соҳа вакиллари билан 4 марта видеоселектор йиғилиши ўтказишининг ўзиёқ мазкур йўналишдаги вазифалар нақадар муҳим ва долзарб эканини англатиб турибди, — деди Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзХДП фракцияси аъзоси Саттор Раҳматов. — Соҳанинг ҳуқуқий асосларига эътибор қиладиган бўлсак, 2016 йил сентябрдан буён соғлиқни сақлаш соҳасини ислоҳ қилишга қаратилган 1 фармон, 16 қарор ва 10 фармойиш қабул қилинди. Бу ислоҳотлар замирида энг аввало халқ вакиллари манфаати ётганини эътироф этиш жоиз. Шу билан бирга, уларнинг самарасини таъминлаш бевосита халқ вакиллари назоратига ўтказилди.\nТўғри, жойларда амалга оширилаётган ишлардан одамлар хурсанд. Соҳада улкан ислоҳотлар олиб борилмоқда. Соғлиқни сақлаш тизимидаги камчиликлар босқичма-босқич бартараф этиляпти. Аммо ечимини кутаётган масалалар, чуқур ўрганилиши керак бўлган муаммоларнинг ҳамон борлиги депутатлардан, айниқса, фракция аъзоларидан янада ташаббускор бўлишни талаб қилмоқда, дейилди йиғилишда.\n— Айрим ҳудудларда сохта маълумотлар бериш ҳолати кузатилмоқда, — деди Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзХДП фракцияси аъзоси Бунёд Эшонқулов. — Масалан, Фарғона вилояти туманларига борганимизда ҚВПларда тунги навбатчилар йўқлиги, марказий поликлиника август ойида тантанали равишда очилган бўлса-да, ҳали ишга тушмаганини кўрдик. Бундан ташқари, қишлоқлардаги хусусий дорихоналар исталган вақтда очилиб, бошқа пайтда ёпиқ туради. Унинг назорати ҳам мутасаддиларнинг назаридан четда қолганга ўхшайди.\n— Шу ўринда бир қўшимча қилмоқчиман, — деди Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзХДП фракцияси аъзоси Алия Юнусова. — Ангрен шаҳрида бир неча кун давомида шошилинч тез тиббий ёрдам марказларининг ишини ўргандик. Тез ёрдам чемоданлари маънан эскиргани, ишлатишга ноқулайлигига қарамасдан улардан имкон қадар фойдаланилмоқда. Танометрлар ҳам ҳар 6 ойда янгиланиб турилиши керак. Лекин бу масала ҳам эътибордан четда қолган. Шу каби камчиликлар одамларнинг эътирозларига сабаб бўлмоқда. Шу билан бирга, ҳудуддаги 170 минг аҳолига 7 бригада хизмат кўрсатади. Аслида 15 минг нафар аҳолига бир гуруҳ ажратилиши керак. Ана шунда чақирувдаги кеч қолишлар кузатилмаган бўлар эди.\n— Ҳақ гапни айтдингиз. Чақирувга кечикиб бориш масаласи ҳудудларда ҳали ҳам учраб турибди, — деди Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзХДП фракцияси аъзоси Турсунпўлат Норбоев. — Бунинг турли сабаблари ўрганиляпти. Кўчаларга, кўп қаватли уйлар олдига аҳоли томонидан қўйилган тўсиқлар натижасида тез ёрдам машинаси бошқа жойлардан айланиб ўтишига тўғри келяпти. Бу ҳам вақтни олади, албатта. Шунингдек, кунлик ёқилғи лимити ҳам беморнинг ёнига ўз вақтида етиб бора олмасликка сабаб бўлмоқда. Бизнинг вазифамиз ҳар бир муаммо юзасидан тегишли мутасаддилар билан ҳамкорликда ечим излашдан иборатдир.\nФракция аъзолари кадрлар масаласи, бинолар ҳамда тиббиёт ускуналарини янгилаш борасида жойларда ўрганилган камчиликларни ҳам муҳокама қилишди. Уларни ҳал этиш юзасидан ўз таклифларини билдиришди. Асосийси муаммонинг илдизига етиб бориш, уларни келтириб чиқараётган муаммоларни бартараф этиш кераклиги таъкидланди.\nМазкур жиҳатлар инобатга олиниб, «Ўзбекистон Республикасида бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари фаолиятини ташкил этишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорнинг ижроси бўйича парламент назорати институтини қўллаш ташаббуси илгари сурилди. Ушбу таклиф фракция аъзолари томонидан бир овоздан маъқулланиб, бу борада аниқ вазифалар бўйича таклиф ва тавсиялар билдирилди. Алоҳида ишчи гуруҳ тузиб, билдирилган таклифлар асосида тадбирлар режаси ишлаб чиқишга келишиб олинди. Унда қишлоқ врачлик пунктларини мақбуллаштириш, аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш, дори воситалари таъминотини янада яхшилаш, қонунчиликни амалиётга самарали татбиқ қилиш ишларига алоҳида эътибор қаратиш назарда тутилди.\nЙиғилишда, шунингдек, «Ўзбекистон Республикасида маъмурий ислоҳотлар концепциясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармоннинг мазмун-моҳиятидан келиб чиқадиган Ўзбекистон ХДП фракцияси олдида турган устувор вазифалар ҳам атрофлича муҳокама этилди.\nФармон миллий давлатчилигимиз ривожланиши ва такомиллашишида янги даврни бошлаб бераётгани билан муҳим тарихий, сиёсий воқелик экани эътироф этилди. Таъкидландики, мазкур фармон асосида ишлаб чиқиладиган концепция ислоҳотларнинг янада халқчиллигини таминлайди. Зотан фармонда белгиланган вазифалар «Халқ давлат идораларига эмас, давлат идоралари халқимизга хизмат қилиши керак», деган ғояни ҳаётга тўлиқ татбиқ этишга хизмат қилади. Бу, аввало, аҳолининг ижтимоий эҳтиёжманд қатлами манфаатини акс эттирувчи Ўзбекистон ХДП учун алоҳида аҳамиятга эгалиги қайд этилди.\nШундан келиб чиқиб, мазкур тарихий ҳужжатнинг мазмун-моҳиятини оддий, содда тилда тушунтириб беришга хизмат қилувчи мақола ва муносабатларни тайёрлаш, ОАВда эълон қилиш, жойларда кенг жамоатчилик вакилларига тушунтириш, бир сўз билан айтганда, фармонни ҳаётга татбиқ қилишда фаол иштирок этиш бўйича вазифалар белгилаб олинди.\nЙиғилишда фракция фаолиятига доир бошқа масалалар ҳам кўриб чиқилди.