Нафақалар: турлари, тўлаш шартлари, ҳисоблаш тартиби\nҚимматликларга айланган «ноллар»\nҲисоблагичингиз йўқ бўлса – коэффициент билан тўлайсиз\nЯСТ ставкаси: 5 фоизми ёки 6?\nКавлаб олишсиз солиқ мавжуд эмас\nМенинг жаримамни фирма тўлаворсин\nҲамкасбим – чет эллик\nСавдо устамаси ҳисоби аниқ бўлсин\nҲиндистоннинг тараққиёт омиллари\nЯпония: ҳаёт тарзи ва меҳнатга муносабат\nКафолат мажбуриятлари мажбурий\nСовғалар учун меъёр\nГазета СБХ / 2015 год / № 41 / Иш берувчининг ён дафтарига\nГазетхонларимиз кўпинча ижтимоий нафақалар: уларнинг турлари, иш берувчи қандай нафақаларни ва қандай ҳолларда тўлаши шартлиги, уларни тўлаш шартлари қандайлиги ва бунинг тартиби тўғрисида саволлар беришади. Уларга жавоб топишда «Norma Ekspert» мутахассисларининг «Ходимлар билан ҳисоблашишлар» («Расчеты с персоналом») электрон маълумотнома тизими материаллари бўйича тайёрланган тушунтиришлари ёрдам беради.\nМеҳнат кодексида содир бўлганида ходимларга нафақалар тўлаш кафолатланадиган ҳодисалар ва ҳоллар белгиланган (МКнинг 230-моддаси; 284–288-моддалари). Уларга қуйидагилар киради:\nкасаллик (вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик);\nҳомиладорлик ва туғиш таътили;\nбола 2 ёшга тўлгунча уни парваришлаш таътилида бўлиш;\nногирон боланинг ота (она)сига қўшимча дам олиш куни;\nходимнинг ёки ходим қарамоғида бўлган оила аъзосининг вафот этиши.\nНафақаларни тўлаш манбалари уларнинг турига боғлиқ. Вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик (касаллик варақалари), ҳомиладорлик ва туғиш, шунингдек бола 2 ёшга тўлгунча уни парваришлаш нафақаларини иш берувчи ўзининг маблағларидан тўлайди*. Бола туғилганда, дафн этишга, ногирон бола ота (она)сининг қўшимча дам олиш кунига нафақалар тўланишига пул Пенсия жамғармаси маблағларидан ажратилади.\nНафақаларни тайинлаш, ҳисоблаб чиқариш, тўлашда Давлат ижтимоий суғуртаси бўйича нафақалар тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисида низом1, Меҳнатга лаёқатсизлик варақаларини бериш тартиби тўғрисидаги йўриқнома2, Ишлаётган оналарга болани икки ёшга тўлгунгача парвариш қилиш бўйича ҳар ойлик нафақа тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисида низом3, Ягона ижтимоий тўловни тақсимлаш, шунингдек харажатларни қоплаш бўйича суммаларнинг тўланишини ва юридик шахсларнинг давлат ижтимоий суғуртаси харажатлари бўйича тўловларни амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низом4, Дафн этишга нафақа тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисида низом5 ва бошқа меъёрий ҳужжатларга амал қилиш керак.\nВақтинча меҳнатга қобилиятсизлик, ҳомиладорлик ва туғиш нафақаларини қонун ҳужжатларида белгиланган миқдорларда тўлаш бўйича мажбуриятдан бўйин товлаш – мансабдор шахсларга ЭКИҲнинг 10 бараваридан 15 бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.\nМаъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 49-3-моддаси.\nҲисоб-китоблар, бухгалтерия проводкалари, аризалар, буйруқлар, иш жойи бўйича меҳнатга қобилиятсизлик варақалари, нафақалар тайинлаш тўғрисидаги баённомалар ва бошқа бошланғич ҳужжатлар, Пенсия жамғармаси учун ҳисоботларни расмийлаштириш намуналари илова қилинадиган хилма-хил мисоллар билан биргаликда ижтимоий нафақалар бўйича батафсил тушунтиришлар ва иш берувчилар учун зарур бўлган бошқа ахборот янги «Ходимлар билан ҳисоблашишлар» («Расчеты с персоналом») электрон маълумотнома тизимининг «Нафақалар» («Пособия») бўлимида келтирилган.\nI. АГАР МЕН КАСАЛ БўЛИБ қОЛСАМ...\nТиббиёт муассасаси берган ҳужжат билан тасдиқланган ҳолда касал бўлган тақдирда ходим вақтинча ишдан озод қилинади. Бу ҳужжат маълумотнома ёки меҳнатга қобилиятсизлик варақаси (касаллик варақаси, бюллетень) бўлиши мумкин. Улар ўртасида муҳим фарқ бор: маълумотнома фақат ишдан озод этилиш ҳуқуқини беради, меҳнатга қобилиятсизлик варақаси бўйича эса нафақа тўлаш ҳам белгиланади.\nМаълумотномалар ва меҳнатга қобилиятсизлик варақаларини қоидага кўра яшаш жойидаги давлат соғлиқни сақлаш тизимининг (поликлиникалар) даволовчи шифокорлари берадилар. Бироқ меҳнатга қобилиятсизлик хусусий даволаш-профилактика муассасаси (ДПМ)да ҳам ҳужжат билан тасдиқланиши мумкин, агар у, биринчидан, стационар шароитда фаолият юритаётган бўлса, иккинчидан вақтинча меҳнатга қобилиятсизликни экспертизадан ўтказиш учун етарли малакали ходимга эга бўлса.\nМеҳнатга қобилиятсизлик варақасини иш жойи бўйича корхонада раҳбарнинг буйруғига кўра тузилган ижтимоий суғурта бўйича махсус комиссияга (бундан кейин – комиссия) ёки комиссия бўлмаганда раҳбар тайинлаган ваколатли шахсга кўриб чиқиши учун тақдим этиш керак. Одатда у касаллик тугаганидан кейин ишга чиқиш кунида тақдим этилади. Бироқ касаллик давом этса, масалан, силни даволашда навбатдаги иш ҳақи тўланиши вақтида варақа тақдим этилади.\nАгар меҳнатга қобилиятсизлик варақаларида барча зарур маълумотлар (ташхис, касаллик даври ва бошқалар) кўрсатилган, ДПМ ваколатли шахсларининг имзолари ва муҳр мавжуд бўлса, улар кўриб чиқишга қабул қилинади. Ўриндошлик асосида ишга ДПМ бўлим мудири томонидан тасдиқланган варақа нусхаси берилади. Варақанинг орқа томонини корхонанинг масъул шахслари – табелчи, кадрлар бўлими ходими, ижтимоий суғурта бўйича ваколатли шахс тўлдиради. Улар қайд этадиган ёзувлар нафақа суммасини ҳисоб-китоб қилиш учун зарур.\nМеҳнатга қобилиятсизлик варақасини тўлдириш тартиби ва уларнинг намуналари билан «Ходимлар билан ҳисоблашишлар» («Расчеты с персоналом») электрон маълумотнома тизими 13-«Нафақалар» («Пособия») бўлимининг «Вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик варақаларини бериш ва расмийлаштириш» («Выдача и оформление листов нетрудоспособности») кичик бўлимида танишишингиз мумкин.\nВақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақаси суммасини белгилаш учун кетма-кет қуйидаги кўрсаткичлар ҳисоблаб чиқарилади:\nўртача ойлик иш ҳақи;\nўртача кунлик иш ҳақи;\nнафақанинг кунлик суммаси;\nмеҳнатга қобилиятсизликнинг бутун даври учун нафақа суммаси.\nЎртача ойлик иш ҳақи ходимнинг амалдаги иш ҳақидан келиб чиқиб ҳисоб-китоб қилинади:\nмеҳнатга вақтбай ҳақ тўланганда – меҳнатга қобилиятсизлик бошланган, яъни касаллик варақаси очилган кунда олинадиган доимий қўшимча ҳақ ва устамалар ҳисобга олинган ҳолда ойлик лавозим маоши, кунлик ёки соатлик тариф ставкасидан келиб чиқиб (ҳисоб-китоб ойи) (1-мисолга қаранг);\nмеҳнатга ишбай ҳақ тўланганда – ходим касал бўлган ойнинг биринчи кунидан олдинги охирги календарь (ҳисоб) ойи учун ўртача иш ҳақидан келиб чиқиб (2-мисолга қаранг).\nБундан ташқари, ҳисоб-китобда Солиқ кодексининг 172–175-моддаларида назарда тутилган, суғурта бадаллари ҳисоблаб ёзиладиган меҳнат ҳақи тарзидаги бошқа даромадлар иштирок этади. Шу тариқа, иш ҳақидан ташқари, амалдаги иш ҳақига рағбатлантирувчи ва компенсация тўловлари, ишланмаган вақт учун тўловлар, иш берувчи амалга оширадиган бошқа устамалар ва қўшимча ҳақларни киритиш зарур. Ушбу тўловлар турлари, бундан доимий устамалар мустасно, амалда олиниши бўйича эмас, балки уларни ҳисоблаб ёзиш вақти бўйича иш ҳақига киритилади ва нафақа ҳисоб-китобида 1/12 миқдорида (бундан кейин – тарифдан ташқари тўловлар, мукофотлар) ҳисобга олинади.\nНафақа ҳисоблаб чиқариладиган ўртача ойлик иш ҳақи ҳисоб-китоб (ҳисоб) ойидаги иш ҳақи суммаси ва меҳнатга қобилиятсизлик даври бошланишидан олдинги 12 ой учун тарифдан ташқари тўловларнинг ўртача ойлик суммаси, яъни уларнинг 1/12 қисми сифатида белгиланади. Тарифдан ташқари тўловлар суммаси бўлинадиган ойлар сонидан қуйидаги сабабга кўра ходим тўлиқ ишламаган ойларни чиқариб ташлаш керак:\nбола 3 ёшга тўлгунча уни парваришлаш таътили;\nҳарбий ўқув ёки синов йиғинларида бўлиш;\nбошқа корхонада ишлашга юбориш.\nАгар ходим корхонада 12 ойдан кам вақт ишлаб касал бўлса, тарифдан ташқари тўловларни ишланган ойлар сонига қараб ҳисобга олиш керак (6 ой ишлаганда – 1/6, 8 ой ишлаганда – 1/8 ва ҳоказо). Болани парваришлаш таътилидан кейин ишга тушган ходималар учун нафақани ҳисоб-китоб қилишда худди шундай тартиб қўлланади. Агар 3 ойдан кам вақт ишланган ва ушбу даврда, масалан, чораклик мукофот ҳисоблаб ёзилган бўлса, ҳар бир ойда мукофотнинг кўпи билан 1/3 қисмини ҳисобга олиш зарур.\nВақтбай меҳнат ҳақи оладиган ходимларда ўртача кунлик иш ҳақи ўртача ойлик иш ҳақини жадвал бўйича меҳнатга қобилиятсизлик ойидаги барча иш кунлари сонига бўлиш йўли билан белгиланади. Агар меҳнатга қобилиятсизлик даври 2 ойга (ҳар бир ойда бир неча кундан) тўғри келса, меҳнат ҳақининг вақтбай шаклида ишлайдиган ходим учун ўртача кунлик иш ҳақи ҳар бир ойга тўғри келадиган иш кунларини ҳисобга олган ҳолда меҳнатга қобилиятсизликнинг ҳар бир ойи учун ҳисоблаб чиқарилади (3-мисолга қаранг).\nИшбай асосда ишловчилар учун касалланишдан олдинги ой (иш ҳақи олинган ой) ҳисоб ойи бўлиб ҳисобланади, шу сабабли ушбу ой жадвали бўйича иш кунлари сонига бўлиш лозим. Агар ходим жадвал билан белгиланган кунларнинг ҳаммасида ишламаган бўлса, нафақани ҳисоблаб чиқариш учун ушбу ойнинг амалда ишланган кунлари учун иш ҳақи олинади (4-мисолга қаранг). Бундан ташқари, ҳисоб ойининг иш кунлари сонига ходим касал бўлган, ҳомиладорлик ва туғиш таътилида, навбатдаги ва қўшимча таътилларда бўлган ёки ишдан озод қилинган ёки қонун ҳужжатларига кўра бошқа ҳолларда бўлган кунлар кирмайди.\nНафақанинг кунлик суммаси ходимнинг ўртача кунлик иш ҳақини унга тегишли бўлган, фоизларда белгиланган нафақа миқдорига кўпайтириш йўли билан белгиланади. Миқдор ўз навбатида касаллик тури, ходимнинг умумий меҳнат стажи (меҳнат дафтарчаси маълумотлари бўйича) ва бошқа ҳолатларга боғлиқ (жадвалга қаранг).\nЎртача ойлик иш ҳақига %ларда вақтинча меҳнатга\nқобилиятсизлик нафақаларининг миқдорлари\nНафақа миқдори (иш ҳақидан %ларда)\nИжтимоий аҳамиятга эга бўлган касалликлар (сил касаллиги, онкология касалликлари, янгидан пайдо бўладиган хатарли ўсимталар, жинсий йўл билан ўтадиган касалликлар, ОИТС, мохов (лепра) касаллиги, руҳий касалликлар) бўйича ҳисобда турган ходимлар\n8 йил ва ундан ортиқ\n5 йилдан 8 йилгача\nИшлаётган 1941–1945 йиллардаги уруш қатнашчилари;\nбайналмилал жангчиларга ва уларга тенглаштирилган бошқа шахслар;\nқарамоғида 16 ёшга (ўқувчилар 18 ёшга) етмаган 3 ёки ундан ортиқ болалари бўлган ходимлар;\nЧернобиль АЭСдаги авария оқибатларини тугатишда қатнашган ходимлар;\nЧернобиль АЭСдаги авария натижасида радиоактив ифлосланиш зонасидан эвакуация қилинган ва кўчирилган, қон ҳосил қилувчи органлар касалликлари (ўткир лейкоз), қалқонсимон без ва хавфли ўсмалар (аденома, саратон) билан боғлиқ касалликларга чалинган ходимлар;\nмеҳнатда майибланиш ва касб касаллиги натижасида вақтинча меҳнатга қобилиятсиз бўлган ходимлар\nиш стажидан қатъи назар\n21 ёшга етмаган чин (сағир) етимлар\nБарча ҳолларда вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақаси энг кам иш ҳақидан кам ва у ҳисоблаб ёзилаётган иш ҳақидан кўп бўлмаслиги керак. Агар бу жамоа шартномаси ёки бошқа локал ҳужжатлари билан белгиланган бўлса, корхона нафақани оширилган миқдорларда тўлашга ҳақли. Масалан, мазкур корхонада 8 йилдан кўп муддат ишлаган ходимларга касаллик бўйича нафақа 100% миқдорида тўланади.\nМеҳнатга қобилиятсизликнинг бутун даври учун нафақа суммаси нафақанинг кунлик суммасини меҳнатга қобилиятсизлик даврида ишланмаган иш кунлари сонига кўпайтириш йўли билан ҳисоблаб чиқарилади.\nВақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасига жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи солинади. Шу сабабли ходимга ЖШДС чегирилган ҳолда сумма берилади. Вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасига суғурта бадаллари ва ягона ижтимоий тўлов ҳисоблаб ёзилмайди, чунки улар бошқа даромадларга киритилган (Солиқ кодекси 178-моддасининг 1-банди).\n1-МИСОЛ. Вақтбай меҳнат ҳақи оладиган ходим 2015 йилнинг 25 августидан 28 августигача бўлган муддатга касаллик варақаси тақдим этди. Унинг мансаб маоши 800 минг сўмни ташкил қилади. 23 февралда унга йиллик мукофот (13-иш ҳақи) – 1 200 минг сўм, 6 апрелда чораклик мукофот – 400 минг сўм тўланган. Ҳисоб даврида (бундан олдинги 12 ой: 2015 йил июль – 2014 йил август) тарифдан ташқари бошқа тўловлар тўланмаган.\nХодимнинг умумий меҳнат стажи – 12 йил.\nВақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини ҳисоблаб чиқариш учун тарифдан ташқари тўловларнинг (ҳисоб даврига киритиладиган мукофотлар) ўртача ойлик суммаси:\n(1 200 000 + 400 000) / 12 = 133 333 сўмни ташкил этади.\nЎртача ойлик иш ҳақи:\n800 000 + 133 333 = 933 333 сўмга тенг.\nЎртача кунлик иш ҳақи ўртача ойлик иш ҳақи ва ходим касал бўлган даврда жадвал бўйича иш кунлари сонидан келиб чиқиб белгиланади. Августда 5 кунлик иш ҳафтасида 21 иш куни бўлган. Тегишинча, ўртача кунлик иш ҳақи:\n933 333 / 21 = 44 444 сўмни ташкил этади.\nНафақанинг кунлик суммаси иш ҳақига фоизларда белгиланган нафақа миқдорини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаб чиқарилади. 8 йилдан ортиқ иш стажи бўлганда ўртача кунлик иш ҳақининг 80%и миқдорида нафақа ҳисобланиши боис касаллик сабабли ишланмаган ҳар бир иш куни учун кунлик нафақа суммаси:\n44 444 х 80% = 35 555 сўмни ташкил қилади.\n25 августдан 29 августгача бўлган даврга 5 иш куни тўғри келади (дам олиш куни кўчирилиши муносабати билан 5 кунлик иш ҳафтасида ишлайдиган ходимларда 29 август иш куни эди). Ана шу кунлар учун нафақа ҳисоблаб ёзилади:\n35 555 х 5 = 177 775 сўм.\n2-МИСОЛ. Корхонада 5 кунлик иш ҳафтаси белгиланган. Ишбай меҳнат ҳақи оладиган ходим 2015 йилнинг 18 августидан 21 августигача касаллик варақаси тақдим этди. Унинг ишбай ҳақи июлда 500 000 сўмни ташкил қилган. Аввалги 12 ой (2015 йил июль – 2014 йил август) учун иш ҳақидан ортиқча тариф бўйича қуйидагилар тўланган: хизмат кўрсатиш зонасини кенгайтирганлик учун қўшимча ҳақ – 400 000 сўм, йиллик иш якунлари бўйича мукофот – 800 000 сўм. 26 августда байрамга мукофот ҳисоблаб ёзилган.\nМеҳнат стажи – 3 йил.\nЎртача ойлик иш ҳақига 26 августда ҳисоблаб ёзилган мукофот киритилмайди, чунки нафақа ҳисоб-китоби учун ҳисоб даври бўлиб 2015 йил июлидан 2014 йил августгача бўлган давр ҳисобланди. Мазкур ҳолда ўртача ойлик иш ҳақи:\n500 000 + (400 000 + 800 000) / 12 = 600 000 сўмни ташкил қилади.\nЎртача кунлик иш ҳақи (жадвал бўйича июлда 23 иш куни бўлган):\n600 000 / 23 = 26 087 сўмга тенг.\nКунлик нафақа тайинланган нафақанинг миқдорини (60% – иш стажи 8 йилдан кам бўлганда) ҳисобга олган ҳолда белгиланади:\n26 087 х 60% = 15 652 сўм.\nМеҳнатга қобилиятсизлик даврида ишланмаган 4 иш куни учун нафақа:\n15 652 х 4 = 62 608 сўмни ташкил қилади.\n3-МИСОЛ. Ходим 29 апрелдан 8 майгача касаллик варақаси олган ҳолда ишга чиқмади. Унинг мансаб маоши 1 000 минг сўмни ташкил қилади. Ҳисоб даврида (2015 йил март – 2014 йил апрель) 2 500 минг сўм миқдорида мукофотлар тўланган.\nАпрелда 5 кунлик иш ҳафтасида 22, май ойида 21 иш куни бўлган. Нафақа миқдори 80%ни ташкил қилади.\nЎртача ойлик иш ҳақи 1 208 333 сўмга (1 000 + 2 500 / 12) тенг.\nМеҳнатга қобилиятсизлик даври 2 ойга тўғри келганлиги учун нафақани апрель ва май учун алоҳида-алоҳида ҳисоблаш зарур. Ходимнинг ўртача кунлик иш ҳақи:\nапрель учун – 54 924 сўм (1 208 333 / 22);\nмай учун – 57 540 сўм (1 208 333 / 21).\nКунлик нафақа миқдори:\nапрель учун – 43 939 сўм (54 924 х 80%);\nмай учун – 46 032 сўм (57 540 х 80%).\nАпрелда ходим 2 иш куни, май ойида эса 5 иш куни ишламаганлиги сабабли меҳнатга қобилиятсизликнинг бутун даври учун нафақанинг умумий суммаси 318 038 сўмни (43 939 х 2 + 46 032 х 5) ташкил этади.\n4-МИСОЛ. Ташкилотда 6 кунлик иш ҳафтаси белгиланган. Ишбай меҳнат ҳақи оладиган ходим 2015 йилнинг 2 июлидан 4 июлигача касаллик варақасини тақдим этди. Июнда ишланган 20 кун учун (жадвалда назарда тутилган 26 иш кунидан) унга 440 000 сўм иш ҳақи ҳисобланган. Ҳисоб-китоб даврида (2015 йил июнь – 2014 йил июль) тарифдан ортиқча тўловлар тўланмаган. Нафақанинг миқдори – 100%.\nИюнь учун ходимнинг ўртача кунлик иш ҳақи ишланган кунлардан келиб чиқиб ҳисобланади ва 22 000 сўмни (440 000 / 20) ташкил қилади.\nНафақа ишланмаган 3 иш куни учун ҳисоблаб ёзилади – 66 000 сўм (22 000 х 100% х 3).\nАмалиётда, масалан, касаначилик шароитида ёки ўриндошлик бўйича; туман коэффициенти белгиланган жойда вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини ҳисоблаб ёзиш ва тўлаш; ёки меҳнатга қобилиятсизлик ҳақ тўланадиган ва ҳақ тўланмайдиган таътил даврига, малака ошириш курсларида таълим олиш, корхона ишини тўхтатиш ва бошқа вақтга тўғри келиб қолиши билан боғлиқ турли хил ҳолатлар юзага келади. Ҳисоб-китоб қилишга оид мисоллар билан бирга ушбу ва бошқа вазиятлар бўйича батафсил тушунтиришлар «Ходимлар билан ҳисоблашишлар» («Расчеты с персоналом») электрон маълумотнома тизимининг «Вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақаси» («Пособия по временной нетрудоспособности») бўлимида келтирилган.\nII. ОНАМ, ОНАЖОНИМ\nБўлғуси оналар – ходималарга қуйидагилар кафолатланади:\nбарча кунлар учун нафақа тўланадиган туғишгача ва туққандан кейинги даврда таътил;\nбола туғилганда бир йўла тўланадиган нафақа;\nҳар ойда нафақа тўлаган ҳолда бола 2 ёшга тўлгунча уни парвариш қилиш таътили;\nбола 2 ёшга тўлгандан кейин таътилда бўлиш даври учун нафақа тўламасдан бола 3 ёшга тўлгунча уни парвариш қилиш таътили.\nҲомиладорлик ва туғиш, бола 2 ёшга тўлгунча уни парвариш қилиш нафақаларини молиялаш манбалари бўлиб иш берувчилар, бола туғилганда – Пенсия жамғармаси ҳисобланади.\nБола туғилганда ва уни парвариш қилиш нафақаси асосий иш жойида тўланади. Ўриндошлик бўйича ишлайдиган аёллар ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини асосий иш жойида ҳам, улар ўриндошлик бўйича расмийлаштирилган ташкилотда ҳам олишга ҳақлилар.\nҲОМИЛАДОР ходимага нафақалар\nБарча ходималарга туққунга қадар ва туққанидан кейин жами 126 календарь кунга таътил (декрет таътили) берилади (МКнинг 233-моддаси). Туғиш қийин кечган ёки 2 ва ундан ортиқ бола туғилган ҳолларда у 14 календарь кунга узайтирилади.\nТаътилни расмийлаштириш ҳамда ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини тўлаш учун асос бўлиб меҳнатга қобилиятсизлик варақаси ҳисобланади, уни ҳомиладорликнинг 30-ҳафтасида амбулатория поликлиникаларининг акушер-гинекологи (умумий амалиёт шифокори) даволаш-профилактика муассасаси бош шифокорининг ўринбосари билан биргаликда беради. Таътил 14 календарь кунга узайтирилганда туғруқхона томонидан меҳнатга қобилиятсизлик варақасининг давоми берилади. Ўриндошлик бўйича ишда нафақа олиш учун даволаш-профилактика муассасасининг бўлим мудири тасдиқлаган меҳнатга қобилиятсизлик варақасининг нусхасини тақдим этиш керак.\nНафақа 100% миқдорида, туғишгача ҳақиқатда фойдаланилган кунлар сонидан қатъи назар, бутун таътил даври учун бир йўла тўланади. Меҳнатга қобилиятсизлик варақаси узайтирилган тақдирда нафақа туғруқдан кейин қўшимча тўланади.\nНафақа тўланадиган таътил болалар тўғридан-тўғри туғруқхонадан фарзандликка олинганида ҳам, фарзандликка олинган кундан бошлаб улар туғилган кундан бошлаб 56 (янги туғилган 2 ва ундан кўп бола бўлса – 70) календарь кун тугашигача давр учун назарда тутилган. Худди шундай кафолатлар янги туғилган болаларнинг васийларига ҳам берилади.\nҲомиладорлик ва туғиш таътили даври календарь кунларда ҳисобланади, нафақа эса унга тўғри келадиган иш кунлари учун тўланади. Иш кунлари корхона ёки ходиманинг иш жадвали бўйича (5, 6 кунлик иш ҳафтаси ва бошқалар) қабул қилинади.\nМИСОЛ. Корхонада 5 кунлик иш ҳафтаси белгиланган. Ходиманинг меҳнатга қобилиятсизлик варақаси бўйича 6 июлдан бошлаб 126 календарь кунга декрет таътили берилган. У 2015 йилнинг 8 ноябрида тугайди. Нафақа 87 иш куни учун (июлда – 20, августда – 21, сентябрда – 20, октябрда – 21, ноябрда – 5) тўланади.\nҲомиладорлик ва туғиш нафақаси ходиманинг ўртача ойлик иш ҳақидан келиб чиқиб ҳисобланади. У ҳисобга олинадиган ойдаги иш ҳақига ҳомиладорлик ва туғиш таътилидан аввалги 12 ой учун олинган тарифдан ташқари тўловларнинг 1/12 қисмини қўшиш йўли билан белгиланади.\nҲомиладорлик ва туғиш нафақасини ҳисоблаб ёзиш мақсадида ўртача ойлик иш ҳақининг ҳисоб-китоби ҳам вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасини ҳисоб-китоб қилгандагидек тартибда амалга оширилади.\nМИСОЛ. Вақтбай меҳнат ҳақи оладиган ходимага 2015 йил 17 августдан бошлаб 126 календарь кунга ҳомиладорлик ва туғиш таътили берилган. Ундан аввалги 12 ой учун (2015 йил июль – 2014 йил август) унга фақат мансаб маоши (мукофотлар, устамалар ва бошқаларсиз) тўланган. 5 кунлик иш ҳафтасида 2015 йил августда 21 иш куни бўлган.\nАгар ходимага қуйидагича ишлаш шарти билан 1 100 минг сўмлик мансаб маоши белгиланган бўлса:\nтўлиқ иш куни ҳафтасида 5 кун бўлса, нафақани ҳисоб-китоб қилишда унинг мансаб маоши – 1 100 минг сўм қабул қилинади;\nишланган вақтга мутаносиб равишда ҳақ тўланадиган тўлиқсиз иш куни белгиланган бўлса (масалан, белгиланган 8 соат ўрнига ҳар куни 4 соат), ўртача ойлик иш ҳақи ҳисоб-китоби учун августда соатбай тариф ставкаси белгиланади. Шу тариқа, нафақа тўлаш учун 553,293 минг сўм (1 100 / 167 х 4 х 21, бу ерда 167 – августда 5 кунлик иш ҳафтасида иш соатлари сони) ўртача ойлик иш ҳақи олинади.\nТарифдан ташқари тўловларга аввалги 12 ой учун ҳисоблаб ёзилган, улардан суғурта бадаллари ушлаб қолинган меҳнат ҳақи тарзидаги даромадлар – мукофотлар, овқатланиш ва йўлкира учун компенсациялар, доимий тусдаги тўловларга кирмайдиган устама ва қўшимча ҳақлар, шунингдек Солиқ кодексининг 172–175-моддаларига киритиладиган бошқа тўловлар киритилади. Қуйидагилар нафақани ҳисоб-китоб қилишда ҳисобга олинмайди:\nмоддий наф тарзидаги даромадлар, мулкий ва суғурта бадаллари солинадиган объектлар бўлиб ҳисобланмайдиган бошқа даромадлар, – моддий ёрдам, вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақалари, совғалар, дивидендлар ва Солиқ кодексининг 176–178-моддаларида назарда тутилган бошқа даромадлар;\nСолиқ кодексининг 308-моддаси ва айрим меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар бўйича имтиёзларни қўллаш туфайли суғурта бадаллари солинмайдиган даромадлар (грантлар, меҳнатда майиб бўлиш муносабати билан белгиланган миқдорлардан ортиқча қоплаш суммалари ва бошқалар);\nходиманинг даромади ҳисобланмайдиган иш берувчининг харажатлари – белгиланган меъёрлар доирасида хизмат сафари тўловлари, шахсий автомобилдан фойдаланганлик учун компенсациялар ва бошқа тўловлар, малака ошириш ва қайта тайёрлаш курслари учун ҳақ ва ҳоказо (Солиқ кодексининг 171-моддаси).\nМИСОЛ. Ходима 10 августдан декретга чиқади. Ушбу санага келиб унинг мансаб маоши 1 200 минг сўмни ташкил қилган. Аввалги 12 ой учун (2015 йил июль – 2014 йил август) маошдан ташқари унга қуйидагилар ҳисоблаб ёзилган: қишлоқ хўжалиги маҳсулоти харид қилиш учун моддий ёрдам – 500 минг сўм, ишдан ташқари ишлар учун – 280 минг сўм, вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақаси – 196 минг сўм, кўп йил ишлаганлиги учун тақдирлаш – 1 800 минг сўм, овқатланишга компенсация – 2 156 минг сўм. Бундан ташқари, корхона ушбу ходимага хусусий клиникада даволаниши учун 3 000 минг сўм тўлаган.\nСанаб ўтилган тўловлар орасидан тарифдан ташқари қисмда суғурта бадаллари солинмайдиган вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақаси, моддий ёрдам ва даволаниш қиймати ҳисобга олинмайди (Солиқ кодекси 178-моддасининг 1 ва 16-бандлари, 177-моддасининг 1-банди). Қолган тарифдан ташқари тўловлар меҳнат ҳақи тарзидаги даромадларга киради. Шу тариқа, нафақа ҳисоб-китоби учун ўртача ойлик иш ҳақи 1 553 минг сўмни (1 200 + (280 + 1 800 + 2 156) / 12) ташкил этади.\n12 ойдан кам ишлаган ходимада ишланган ойлар учун тарифдан ташқари тўловлар суммасини ишланган ойлар сонига бўлиш лозим.\nМИСОЛ. Корхонада 3 ой ишлаган ходима 21 июлда декретга чиқади. Унга белгиланган ишбай нархлар бўйича иш ҳақи ҳисоблаб ёзилган. Июнда (тўлиқ ишланган) унга 700 минг сўм ҳисобланган. У ишлаган давр учун тарифдан ташқари 630 минг сўм мукофот тўланган. Ҳисоб-китоб чоғида мукофотлар суммасининг 1/3 қисми, яъни 210 минг сўм ҳисобга олинади. Нафақа тўлаш учун ўртача ойлик иш ҳақи 910 минг сўмни ташкил қилади.\nКорхонадаги иш стажидан қатъи назар тарифдан ташқари тўловлар суммаси бўлинадиган ойлар сонидан ходима қуйидаги сабабларга кўра тўлиқ ишламаган ойларни чиқариб ташлаш лозим:\nбола 3 ёшга тўлгунча уни парвариш қилиш таътили туфайли;\nҳарбий ўқув ёки синов йиғинларида бўлиш сабабли;\nбошқа корхонада ишлашга юборилганлиги сабабли.\nЎртача кунлик иш ҳақи ўртача ойлик иш ҳақини иш вақти календари билан белгиланган ҳисоб ойидаги иш кунлари сонига бўлиш йўли билан ҳисоблаб чиқарилади ва ойлар бўйича фарқ қилиши мумкин.\nНафақа ўртача кунлик иш ҳақини ҳомиладорлик ва туғиш таътили даврига тўғри келадиган ойлардаги иш кунлари сонига кўпайтириш йўли билан ҳисоблаб чиқарилади. Таътилнинг тўлиқ ойларига тўғри келадиган нафақа суммаси ўртача ойлик иш ҳақига тенг деб қабул қилинади. Тўлиқсиз ой учун нафақа ҳисоб-китоби таътилга тўғри келадиган иш кунларидан келиб чиқиб амалга оширилади.\nМИСОЛ. 5 кунлик иш ҳафтасида ишловчи корхона ходимасига 2015 йил 24 июлдан 26 ноябргача ҳомиладорлик ва туғиш таътили берилган. Ўртача ойлик иш ҳақи – 920 минг сўм.\nТаътил даврига тўғри келадиган тўлиқ ойлар – август, сентябрь ва октябрга – тўлиқ ўртача ойлик иш ҳақи бўйича ҳақ тўланади.\nТўлиқсиз иш ойлари учун нафақани ҳисоблаш учун июль (23 иш куни) ва ноябрь (21 иш куни) учун ўртача кунлик иш ҳақи белгиланади. Ўртача кунлик иш ҳақи июль учун 40 минг сўмни (920 / 23), ноябрь учун 43,81 минг сўмни (920 / 21) ташкил қилади. Июлда декрет таътилига 6, ноябрда 19 иш куни тўғри келишини ҳисобга олганда, нафақанинг умумий суммаси 3 832,39 минг сўмни (40 х 6 + 920 х 3 + 43,81 х 19) ташкил этади.\nИш вақтини ҳисобга олиб бўлмайдиган ходималар, хусусан, касаначилар, қишлоқ хўжалиги маҳсулоти, иккиламчи ва бошқа хил хом ашёларнинг штатдаги тайёрловчилари, кўчма ва сайёр тусдаги савдо сотувчилари учун нафақалар ҳисоб-китоби чоғида бошқача тартиб қўлланади. Мазкур ҳолда нафақа суммаси кейинги 12 ойлик иш учун ўртача кунлик иш ҳақидан ҳисобланади (агар 12 ойдан кам ишланган бўлса, декрет таътили бошлангунга қадар иш даври учун). У ушбу давр учун ҳисоблаб ёзилган амалдаги иш ҳақини ушбу даврдаги календарь кунлар сонига бўлиш йўли билан белгиланади. Ҳисоб-китоб чоғида вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик, меҳнат таътиллари (асосий ва қўшимча) кунларини, шунингдек ходима меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда назарда тутилган бошқа ҳолларда ишдан озод қилинган кунларни чегириш керак.\nМИСОЛ. Касаначи аёлга 2015 йил 8 июндан 11 сентябрга қадар ҳомиладорлик ва туғиш таътили берилган. Ҳисоб даври (2015 йил майдан 2014 йил июнгача – 365 кун) учун унга жами 9 580 минг сўм ҳисобланган, шундан таътил пули – 880 минг сўм. Таътилда у 28 календарь кун бўлган, ҳисоб даври улар сонига камайтирилади. Тегишинча, нафақа ҳисоб-китоби учун 337 календарь кун (365 – 28) олинади. Ўртача кунлик иш ҳақи – 25 816 сўм (8 700 000 / 337), ҳомиладорлик ва туғиш таътилининг барча календарь кунлари учун нафақа суммаси – 3 252 816 сўм (25 816 х 126).\nҲомиладорлик ва туғиш нафақасига жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи, ягона ижтимоий тўлов солинмайди (Солиқ кодексининг 179, 306 ва 307-моддалари). Тегишинча, у ходимага тўлиқ суммада тўланади.\nОНАЛАР УЧУН НАФАҚАЛАР\nНафақа тўланадиган давр\nжами 126 календарь кун (туғиш қийин кечганда ёки 2 бола туғилганда – 140)\nбутун давр учун иш ҳақининг 100%и миқдорида бир йўла тўланадиган тўлов (ўртача ойлик иш ҳақидан келиб чиқиб)\nБола туғилганда тўланадиган нафақа\nтуғилиш далили бўйича\nболанинг туғилиш санасида белгиланган ЭКИҲнинг 2 баравари суммасида бир йўла тўланадиган тўлов\nБолани парвариш қилиш нафақаси\nнафақа олиш учун мурожаат қилинган ойдан (бироқ ҳомиладорлик ва туғиш таътили тугаган кундан олдин эмас) бола 2 ёшга тўлгунга қадар\nйил бошида белгиланган ЭКИҲнинг 2 баравари суммасида ҳар ойда\nБола туғилганда бериладиган нафақа (суюнчи) ота-онадан бирига (унинг ўрнини босадиган шахсга) асосий иш ёки ўқув жойи бўйича бир маротаба тўланади. Унинг миқдори қонун ҳужжатлари билан бола туғилган санада белгиланган ЭКИҲнинг 2 бараварини ташкил этади. 2 ва ундан кўп бола туғилганда (фарзандликка олинганда) нафақа ҳар бир болага ЭКИҲнинг 2 баравари миқдорида тўланади. Бола туғилганда бериладиган нафақага ЖШДС, ЯИТ ва суғурта бадаллари солинмайди (Солиқ кодексининг 179-моддаси 20-банди, 306, 307-моддалари).\nКорхонада нафақа олиш учун:\nФҲДЁ органлари томонидан берилган боланинг туғилганлиги ҳақидаги маълумотномани, маълумотнома йўқотилган тақдирда – дубликатини;\nбошқа ота (она)нинг иш жойидан (хизмат, ўқиш жойидан) бола туғилганда унга нафақа тайинланмаганлиги ҳақидаги маълумотномани (агар ота-онанинг иккаласи ўқиса ёки ишласа) топшириш лозим.\nУшбу ҳужжатларни туғилган кундан бошлаб 6 ой ичида тақдим этиш зарур ва нафақа улар тақдим этилган кундан бошлаб 10 кундан кечиктирмай тўланади.\nМИСОЛ. Ходима 2015 йил 13 июлда туғди. Ушбу санада ЭКИҲнинг 118 400 сўм миқдори амал қилган. 10 августда тегишли ҳужжатлар тақдим этилган, 14 августда 236 800 сўм тўланган (иккита эгизак бола туғилганда – 473 600 сўм, учта эгизак бола туғилганда – 710 400 сўм ва ҳоказо).\nАгар ходима ҳомиладорлик ва туғиш таътилида бўлган даврда ёки у тугаганидан кейин ишдан бўшаган бўлса, у нафақа олиш учун Пенсия жамғармасининг ҳудудий бўлимига (ижтимоий таъминот бўлимига) мурожаат қилиши мумкин.\nБола парваришига... УЧ ЙИЛга\nҲомиладорлик ва туғиш таътили тугаганидан кейин ходима ўз хоҳишига кўра бола 3 ёшга тўлгунча уни парвариш қилиш таътилига чиқиши мумкин. Бироқ нафақа унга фақат бола 2 ёшга тўлгунча таътил даври учун тўланади. Таътилнинг қолган вақтига ҳақ тўланмайди.\nБолани парвариш қилиш нафақаси ҳар ойда йил бошида белгиланган ЭКИҲнинг 2 баравари суммасида тўланади. Болалар сони унинг миқдорига таъсир кўрсатмайди – 2, 3 болани парвариш қилганида ҳам аёл ўша ЭКИҲнинг 2 бараварини олади. 2015 йилда нафақа 118 400 сўм ЭКИҲдан келиб чиқиб ҳисобланади, яъни жорий йилда 236 800 сўм тўланади. Болани парвариш қилиш нафақаси суммасидан ЖШДС, суғурта бадаллари ушланмайди ва унга ЯИТ ҳисоблаб ёзилмайди.\nКўп ҳолларда болани парвариш қилиш нафақаси боланинг онасига тўланади. Уни тайинлашлари учун онанинг иш жойига (хизмат ёки ўқув жойига):\nболани парвариш қилиш таътили бериш ва тегишли нафақа тайинлаш тўғрисида ариза;\nбола туғилганлиги тўғрисидаги гувоҳномадан нусха тақдим этиш керак.\nБироқ бошқа шахс (боланинг отаси, бошқа қариндоши, фарзандликка олувчи, васий) ҳам, агар у ҳақиқатда болани парвариш қилса, нафақа олувчи бўлиши мумкин. Ушбу ҳолда қўшимча равишда боланинг онаси вафот этганлиги тўғрисида гувоҳнома, онанинг оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинганлиги тўғрисида суд органларининг маълумотномаси ёки нафақани боланинг онаси ололмаслигини тасдиқлайдиган бошқа ҳужжат тақдим этилади.\nНафақа ҳар ойда уни тайинлаш учун мурожаат қилинган ойдан бошлаб, бироқ ҳомиладорлик ва туғиш таътили тугаган кундан кейин тўланади.\nМИСОЛ. Ходиманинг ҳомиладорлик ва туғиш таътили 2015 йил 9 августда тугайди, ишга чиқиш санаси – 10 август. Жорий йилнинг 31 июлида унга бола 2 ёшга тўлгунча уни парвариш қилиш таътили берилиши ва унга нафақа тайинланиши тўғрисида ариза тақдим этди. Болани парвариш қилиш таътили ҳисоби 10 августдан бошланади, болани парвариш қилиш нафақаси ҳам ана шу кундан ҳисобланади.\nБолани парвариш қилиш таътилида тўлиқсиз ой бўлганлик учун нафақа ундаги таътилнинг календарь кунлари сонига мутаносиб равишда тўланади. Август учун нафақа суммаси 31 календарь кундаги таътилнинг 22 куни ҳисобидан 168 052 сўмни (236 800 / 31 х 22) ташкил этади.\nБолани парвариш қилиш таътилида бўлган аёл, башарти у тўлиқсиз иш вақти (тўлиқсиз иш куни ва (ёки) тўлиқсиз иш ҳафтаси) ишлаётган ёки иш берувчининг буюртмаларини уйда бажараётган бўлса, ишлаши ва бир вақтнинг ўзида иш ҳақини ҳам, нафақани ҳам олиши мумкин. Агар бола 2 ёшга тўлгунча уни парвариш қилиш таътилида бўлиш даврида аёл ҳомиладорлик ва туғиш бўйича меҳнатга қобилиятсизлик варақасини тақдим этса, у икки нафақанинг фақат биттасини танлаб олиши мумкин.\nМИСОЛ. Ходима биринчи боласини парвариш қилиш таътилида бўлиб, ҳар ойда ЭКИҲнинг 2 баравари миқдорида нафақа олади. Июлда у 2015 йил 1 июлдан 3 ноябргача туғишдан олдин ва туғишдан кейинги таътилга касаллик варақасини тақдим этди. Бутун ушбу давр биринчи болани парвариш қилиш таътилига тўғри келади.\nХодиманинг мансаб маоши – 945 минг сўм. Корхонада 5 кунлик иш ҳафтаси белгиланган.\nНафақаларнинг қайси бирини олиш ходима учун фойдали эканлигини белгилаш учун таътилнинг 126 календарь куни (87 иш куни) учун иккинчи болага ҳомиладорлик ва туғиш ҳамда ана шу давр учун биринчи болани парвариш қилиш бўйича нафақалар суммаларини таққослаш лозим.\nҲомиладорлик ва туғиш нафақаси суммаси 3 870 000 сўмни (945 000 х 4 + 945 000 / 21 х 2), биринчи болани парвариш қилиш бўйича – 970 880 сўмни (236 800 х 4 + 236 800 / 30 х 3) ташкил этади. Шубҳасиз, бундай маълумотлар бўлганда ходимага иккинчи бор ҳомиладорлик ва туғиш муносабати билан таътилни расмийлаштириш мақбулроқ.\nИЖТИМОИЙ ДАМ ОЛИШ КУНИ\nНогирон боласини тарбиялаётган ота-онанинг бирига (васийга, ҳомийга) Меҳнат кодекси билан кафолатланган ижтимоий қўллаб-қувватлаш ҳуқуқи – ойига қўшимча 1 дам олиш куни берилади. Ундан ота-онадан бири фойдаланиши мумкин. Ушбу кун унинг иш жойидан берилади ва Пенсия жамғармалари маблағлари ҳисобидан тўланади. У ходиманинг (ходимнинг) қўшимча дам олиш куни берилиши тўғрисида аризаси ва боланинг ногиронлигини тасдиқлайдиган ҳужжат асосида берилади.\nҚўшимча дам олиш кунига тўланадиган ҳақ ходиманинг мансаб маоши ёки устама ва мукофотларни ҳисобга олган ҳолда бир бирлик иши учун белгиланган ишбай нархлардан келиб чиқиб ҳисобланган 1 кунлик иш ҳақига тенг. Ушбу кун учун ҳисобланган сумма ЖШДС, ЯИТ ва суғурта бадаллари бўйича солиқ солинадиган базага киритилмайди.\nМИСОЛ. Ногирон болани тарбиялайдиган ходимага ҳар бир ойнинг охирги иш кунида қўшимча дам олиш куни берилади. Унинг мансаб маоши 1 200 минг сўм.\nИюлда 5 кунлик иш ҳафтасида 23 иш куни бўлади. Ушбу ойда, иш ҳақидан ташқари, ҳайитга мукофот – 100 минг сўм тўланган.\n2015 йил 31 июль учун бир кунлик иш ҳақи – қўшимча дам олиш куни учун ҳақ – 56 522 сўмни (1 200 000 + 100 000) / 23) ташкил этади.\nIII. дафн ЭТИШ нафақаси ХУСУСИДА...\nДафн этиш нафақаси ходим ёки унинг оила аъзоси вафот этган тақдирда тўланади. Нафақа эр (хотин), ота-она, болалар ва бошқа қариндошларига ёки марҳумнинг қонуний вакилига, бундай шахслар бўлмаган тақдирда – ўз зиммасига дафн маросимини ўтказиш вазифасини олган бошқа шахсга тайинланади ва тўланади. Нафақани олувчилар Ўзбекистон фуқаролари, республикада доимий яшовчи чет эллик фуқаролар ҳамда фуқаролиги бўлмаган шахслар бўлиши мумкин.\nЮридик шахсларга, ҳатто улар дафн маросимини ўтказсалар ҳам, нафақа тўланмайди.\nДафн маросими учун нафақани корхона фақат икки ҳолда тайинлайди:\nмеҳнат шартномаси тузилган ходим (шу жумладан ишлаётган пенсионер) вафот этганда;\nходимнинг қарамоғида бўлган оила аъзоси вафот этганда.\nҚолган ҳолларда нафақани Пенсия жамғармасининг ҳудудий бўлимлари тайинлайди ва тўлайди. Бундан ташқари, агар корхона маблағларининг йўқлиги ёки етарли эмаслиги сабабли нафақа тўлай олмаса, шунингдек ариза берувчи нафақа учун мурожаат қилиш ҳуқуқи бўлган даврда корхона тугатилган бўлса, Пенсия жамғармасига мурожаат қилиш мумкин.\nХодим ёки унинг оила аъзоси вафот этган тақдирда нафақа 2015 йил 1 январдан бошлаб вафот этиш кунида амал қилган энг кам иш ҳақи миқдорининг 4 баравари суммасида тўланади (илгари ЭКИҲнинг 3 баравари эди). Агар объектив сабабларга кўра (марҳумни қидириш, жасадни чет эл давлатидан олиб келиш ва бошқалар) дафн маросими белгиланган вафот этиш кунидан кейин амалга оширилса, ушбу далилни тасдиқлайдиган ҳужжатлар асосида дафн этиш кунидаги ЭКИҲ олинади. Агар дафн этиш жойида иш ҳақига туман коэффициенти белгиланган бўлса, нафақа миқдори уни ҳисобга олмасдан белгиланади.\nНафақа тайинлаш учун асос бўлиб ўз зиммасига дафн маросимини ўтказиш вазифаси олган шахснинг аризаси ҳисобланади. Шу билан бирга вафот этганлик тўғрисидаги гувоҳноманинг нусхаси ва ўлим тўғрисида маълумотноманинг асл нусхаси, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органининг маълумотномаси ёки марҳум билан қариндошлик даражасини тасдиқлайдиган ҳужжат (туғилиш гувоҳномаси, никоҳ гувоҳномаси ва бошқалар), ариза берувчи паспортининг нусхаси тақдим этилади. Ушбу ҳужжатларни вафот этиш кунидан бошлаб 6 ой мобайнида тақдим этиш керак, акс ҳолда нафақа тўлаш рад этилади.\nКорхонанинг ижтимоий суғурта комиссияси ёки бунга ваколат берилган шахс ҳужжатларни кўриб чиқиш учун қабул қилади. Барча зарур ҳужжатлар мавжуд бўлса, нафақа мурожаат қилинган кунда тайинланади. Тўлов тўлиқ суммада, яъни жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи ва суғурта бадаллари ушлаб қолинмасдан, ариза берувчининг паспорти асосида нақд пул билан амалга оширилади. Масалан, ЭКИҲ 2015 йил 1 сентябрдан 130 240 сўм қилиб белгиланган ҳолатда нафақа 520 960 сўм миқдорида тўланади.\n*Бу ерда ва бундан кейин иш берувчи деганда бюджетдан молияланмайдиган ташкилот тушунилади.\n1Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирининг АВ томонидан 8.05.2002 йилда 1136-сон билан рўйхатдан ўтказилган буйруғи билан тасдиқланган.\n2Соғлиқни сақлаш вазирининг АВ томонидан 17.04.2015 йилда 2667-сон билан рўйхатдан ўтказилган буйруғи билан тасдиқланган.\n3МАИМҚВ ва МВнинг АВ томонидан 14.03.2002 йилда 1113-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарори билан тасдиқланган.\n4МВ, ДСҚ ва МБ бошқарувининг АВ томонидан 9.09.2011 йилда 2262-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарори билан тасдиқланган.\n5ВМнинг 14.06.2011 йилдаги 174-сон Қарорига 1-илова.\nЭслатмани «Norma Ekspert» мутахассислари тайёрладилар.\nПрочитано: 38558 раз(а)\n2017-03-22 00:18:19, Гость_абдулахатов шавкат:\n2017-11-03 11:17:51, Гость_:\n2018-04-26 14:19:52, Гость_:\n2019-02-09 15:20:26, Гость_:\n2019-06-27 14:33:28, Гость_:\n2019-09-12 11:00:11, Гость_:


Бош саҳифа / Миллий байрамлар\n1 январ - Янги йилЯнги йилнинг биринчи куни ҳисобланади. Янги йил байрами дунёдаги барча мамлакатларда йилнинг турли вақтларда кенг нишонланади. Янги йилнинг рамзи Қорбобо ва Қорқиз ҳамда ясатилган арча ҳисобланади. Соатлар миллари анаъанавий тарзда 12 соатни урган вақтда, 31 декабрдан 1 январга ўтар кечанинг Янги йил кириб келади. Шу вақтда одамлар безатилган дастурхон атрофида ушбу байрамни ўз яқинлари билан кенг нишонлайдилар. Шунингдек турли совғалар билан бир-бирларини хушнуд этадилар.\n8 март - Халқаро хотин-қизлар куниХалқаро хотин-қизлар куни - гўзаллик, нафислик ва латофатлик байрамидир. Шунингдек, 8 Март куни "оналар куни" сифатида ҳам таниқлидир. Одамлар ушбу байрамни севги, меҳрбонлик ва гўзаллик байрами сифатида нишонлайдилар. Баҳор ва Аёл тушунчалар қанчалик бир-бирини бог`лаб туришига яна амин бўлмоқдамиз ва буни чуқур англамоқдамиз. Табиат аёллар байрами баҳорнинг биринчи кунларига келиб тушиши худди аёллар гўзаллигини нафис гуллар билан таққослагалиги ҳам бекор эмас. Ушбу байрамда эркаклар ўз оналарига, турмуш ўртоқларига ва қизларига гуллар ва энг самимий тилаклар билан совғаларни берадилар.\n21 Март - НаврўзНаврўз қадимий миллий байрами ("Наврўз байрами") форс тилидан таржима қилинданда "янги кун" маъносини англатади. Наврўз байрами 21 март куни нишонланади ва янги йилнинг бошланиши ҳисобланади. Ушбу кун кеча билан кундузнинг тенглашган пайтидир. Ер бутунжаҳон астрономик тенглашган даврига кириб келади. Яна шу даврда яримшар бўйича йил фасллари ўзгариб туради, агар жанубий яримшарда куз келса, шимолий яримшарда эса - баҳор. Ушбу байрам барча ўсимликлар ва дарахтлар гуллаганда ва баҳор тусига кирган вақтда баҳор кириб келаётганда нишонланади. Ушбу байрамнинг кириб келиши билан кўпгина ўзбек оилалар турли миллий таомларни тайёрлайдилар: Сумалак, Ҳалим, Кўк сомса, Ош ва бошқалар. Мазкур таомлар одамзод организмига фойдали бўлган кўп витаминларга бойдир. Мамлакатимиз мустақилликкаэришгандан сўнг халқимизнинг қадимий урф-одатлари ва анъаналари кучга кирди, жумладан Наврўз байрамини нишонлаш ўзга хос тусга эга бўлди. Бу байрам барча халқларнинг дўстлик ва бирлик рамзига эга бўлган умумхалқ байрамидир.\n9 май - Хотира ва қадрлаш куни1999 йили 9 май куни Ўзбекистон пойтахтида Хотира майдони очилди ва шу кундан буён 9 май Хотира ва қадрлаш куни деб нишонланмоқда. Ушбу байрам мустақил Ўзбекистонда асрлар давомида қахрамонона ўлкамизни ҳимоя қилган, унинг эркинлиги, мустақиллиги ва халқининг тинчлиги учун курашган ватандошлар хотирасига бағишланган. Хотира ва қадрлаш тушунчаси чуқур маъногаэгадир. Ушбу кунда фашизмга қарши курашишларда қатнашган, ўз Ватанини ҳимоя қилишда жонига фидо қилган, шунингдек Тўмарис, Широқ, Спитамен, Жалолиддин Мангуберди, Наджмиддин Кубро каби қахрамонлар ва асрлар давомида халқ орзу қилганэркинлик учун курашган Қодирий, Беҳбудий, Мунаввар-қори, Чўлпон, Авлоний, Фитрат, Усмон Носир каби миллий қахрамонларимизни руҳини шодэтибэслаш ҳам фарз ҳам қарздур. Инсоният иккинчи жаҳон урушида қатнашган, бу аёвсиз жангу жадалда қаҳрамонларча ҳалок бўлганлар хотирасини асло унутмайди.\n1 сентябр - Мустақиллик куниЎзбекистон Республикасининг асосий миллий байрами - Мустақиллик кунидир. Ушбу байрам 1 сентябр куни маросимли ва ранг баранг шаклда нишонланади. Ушбу миллий байрам дўстлик, хайрия ва ҳар томонлама ҳурматга таянган халқимизинг барча орзуларини намоёнэтадиган байрамдир. Ўзбекистонда истиқомат қилаётган турли миллатлар вакиллари миллатига, динига ва келиб чиққан ирқига қарамасдан Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида фаол нишонлайдилар. Санъат вакиллари шаҳарнинг истироҳат боғларида ва майдонларида турли шоуларни намоишэтадилар. Кўпгина хорижий меҳмонлар ва туристларэсда қоладиган анаънавий намойишларда иштирокэтадилар.\n1 октябр - Устоз ва мураббийлар куниҲар йили 1 октябр - Устоз ва мураббийлар куни кенг нишонламоқда. Қадим замонлардан устозга бўлган чуқур хурмат ва эътироз сақланиб қолган. "Домла", "Муаллим", "Устоз" каби сўзлар ўз устозлардан нафақат билимларни ва ахолига бўлган ҳурмат муносабати ва Ватанга бўлган меҳрига эга бўлган ўқувчилар асрлар давомида миннатдорчилик ва иззат билан мурожжат этганлар. Мактаб ва ўқув муассасаларнинг ўқувчилари ҳаётнинг илк билимларини берган устозларга чуқур иззатдадирлар. Ушбу кунда ўқувчилар миннатдорчилик билан гуллар ва совғалар билан хаёт йўлида машаққатли меҳнат учун чин юракдан табриклайдилар\n8 декабр - Конституция куниМамлакатимизда қонун устуворлиги давлатимиз сиёсатининг асосий тамойилларидан бири саналади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси Олий Кенгаш томонидан 1992 йил 8 декабрда қабул қилинди. Конституция 6 бўлимдан, 26 бобдан ва 128 та моддадан иборат. Ушбу байран бутун Ўзбекистонда кенг нишонланади.\nДиний байрамларРамазон ойидан сўнг нишонланадиган Ийд ал Фитр (Рамазон Ҳайити) ва Ҳаждан сўнг нишонланадиган Ийд ал Адха (Қурбон Ҳайити) байрамлари ҳам миллий байрамлар ҳисобланади, бироқ ушбу байрамлар нишонланадиган кунлар Ҳижрий календарга мувофиқ ҳар йили ўзгариб туради.


Эстонияликлар Lamborghini усулида велосипед яратишди\n11:20 / 21.10.2016\nЭстониянинг Velonia компанияси янги Viks велосипедини яратди, унинг дизайни Lamborghini суперкарлари образларидан илҳомланиб ишланган. Luxurylaunches’нинг хабар қилишича, конструкторларнинг бундай транспорт воситасини яратишлари учун тахминан 3 йил вақт сарфланди. Ҳар бир велосипед қўлда йиғилади.\nВелосипеднинг қимматбаҳо рамаси алюминий қотишмасидан тайёрланган ва сариқ “giallo midas” рангига бўялган. Viks моделининг яқин орада сотувга чиқиши кутилмоқда. Велосипеднинг нархи ҳозирча номаълум.\n2016 йилнинг июнь ойида La Strana Officina фирмаси Cellini Uomo люкс велосипедини яратганди. Уни ишлаб чиқаришда 999 синовли олтин қўлланган. Рулнинг бир қисми ва педаллар қимматбаҳо металл қатлами билан қопланган. Рулнинг чап қисмига эса илон терисига монанд ишлов берилган эди.\nКиройи велосипед ихтироси: у энди занжирсиз ҳаракатга келтирилади — видео\n16:50 / 16.07.2018\nИталияда автомобилларидан велосипед фойдасига воз кечадиганлар молиявий рағбатлантирилади\n23:47 / 29.06.2018\nАндижонда велоҳаракат ривожлантирилади\n13:04 / 21.06.2018


Пора бериш – жиноят!\nОрамизда жиноят ва ҳуқуқбузарлик содир этиб, қилмишини ноқонуний йўллар билан беркитишга уринадиган ҳамюртларимиз ҳам йўқ эмас. Хусусан, Фарғона вилояти Бувайда туманида истиқомат қилувчи, 1979 йилда туғилган фуқаро Х.Б. ҳуқуқбузарлик содир этиб, сўнг уни беркитмоқчи бўлди.\nУ ўзига нисбатан Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг тегишли моддаси билан тўпланган ҳужжатларни судга юбормаслик эвазига Бувайда тумани ИИБ ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлинмаси ички ишлар органлари таянч пункти профилактика инспекторига уч юз минг сўм пулни пора тариқасида таклиф қилади. Профилактика инспекторининг пора бериш жиноят эканлиги, тўпланган ҳужжатлар бўйича суд томонидан қонуний қарор қабул қилиниши, қилмишининг ҳуқуқий оқибатларини тушунтиришига қарамасдан, у ўз ниятидан қайтмайди.\nПрофилактика инспекторининг раҳбариятга мазкур ҳолат юзасидан билдиргиси асосида олиб борилган тезкор тадбир давомида фуқаро профилактика инспекторига уч юз минг сўм пулни пора тариқасида берган вақтда ашёвий далил билан қўлга олинди.\nБундай ҳолат шу туманда яшовчи В.Ж. исмли бошқа бир фуқаро билан ҳам рўй берди. У ўз айбини яшириш учун профилактика инспекторига бир миллион сўм миқдорида пора беришга уринди.\nХодимнинг касбига садоқати туфайли жазодан қочмоқчи бўлган бу фуқаро ҳам ашёвий далил билан қўлга олинди.\nҲозирда ҳар иккала ҳолат юзасидан терговга қадар суриштирув ишлари олиб борилмоқда.


Венесуэлада Чавеснинг ҳаёти кино қилинади\n15:20 / 28.08.2016\nВенесуэланинг собиқ президенти Уго Чавеснинг ҳаёти ҳақида фильм суратга олинади. Бу ҳақда унинг издоши Николас Мадуро маълум қилган.\n"Биз трансмиллий корпорациялар Уго Чавеснинг қиёфасини бузиб кўрсатишни истамаймиз", дея Мадуронинг сўзларини келтиради ТАСС агентлиги.\nУ бу орқали айни вақтда Чавес ҳақида сериал ишлаётган америкаликларнинг Sony кинокомпаниясига жавоб қайтарилишини қўшимча қилган. Sony томонидан ишланаётган фильмда Чавес ролини колумбиялик актёр Андрес Парра ижро этмоқда. У бундан олдинроқ наркобарон Пабло Эскобар образини гавдалантирганди.\nВенесуэлалик киноижодкорлар "боливар революцияси"ни жонлантиришмоқчи ва бунда Чавес билан таниш бўлган кишиларнинг хотираларидан, шунингдек, испаниялик сиёсатшунос ва журналист Игнасио Рамонетанинг "Уго Чавес. Менинг биринчи ҳаётим" номли китобидан фойдаланишмоқчи. Унда муаллиф ва сиёсатчининг жами 200 соатлик суҳбатлари ўрин олган. Сиёсатчи суҳбатларда ўз болалиги ва ёшлик чоғларини эслаган.\nСценарийнавис Луис Брито Гарсия ҳамкорлигидаги ушбу фильмга Роман Чальбауд режиссёрлик қилади.\nМадуро сайловлардан олдин шомонлар қўллаб-қувватловини олди\n15:03 / 24.04.2018\nКолумбия Венесуэлани қутқариш бўйича кўп миллиард долларлик режа таклиф қилди\n12:38 / 20.04.2018\nВенесуэла Евроиттифоққа илтимос билан чиқди\n11:52 / 20.04.2018


Миришкорнинг сўконғич ҳокими ишдан олинди » Muzlik.uz - O‘zbekiston yangiliklari\n4 март куни Қашқадарё вилоятининг айрим туманларида лавозимий ўзгаришлар юз берди. Шулардан бири — жамоатчилик эътиборида бўлган Миришкорнинг сўконғич ҳокими Бахтиёр Ражабов ишдан олинди. Унинг ўрнига туман ҳокими этиб, Ғайрат Бегалиев тайинланди, деб хабар бермоқда вилоят ахборот хизмати. Ўтказилган Халқ депутатлари Миришкор туман кенгаши йиғилишида вилоят ҳокими Зоир Мирзаев ҳамда президент маслаҳатчиси Шерзод Кудбиев қатнашган. Депутатлар шу пайтга қадар Қарши туманига раҳбарлик қилган Ғайрат Бегалиев номзодини маъқуллаб, овоз беришган. Аввалроқ, вилоят ҳокими ўз муносабатида Миришкор тумани собиқ ҳокимининг ҳаракати Қашқадарё учун доғ эканини таъкидлаб, кўп вақти раҳбарларни тартибга чақириш билан ўтиб кетишини айтганди. Шунингдек, вилоят ҳокимлиги ахборот хизмати Ражабовнинг иши бўйича тегишли ташкилотлар ўрганиш олиб бориб, хулоса беришини маълум қилган. «Газета.uz» манбаси ахборотига кўра, Қарши туманига вилоят хотин-қизлар қўмитаси раиси лавозимида ишлаган Мақсуда Мустафоева тайинланиши кутилмоқда. "Газета.uz"да реклама\nҚашқадарёда уч туман ва бир шаҳар ҳокими алмашди


Телефон одоблари – КУН УЗ\nГлавная / Маданият / Телефон одоблари\n13.01.2018\tМаданият Comments Off on Телефон одоблари 107 Показы\nИлм-фан ва техника тараккиёти туфайли эришилаётган кулайликлар билан бирга, муаммолар хам пайдо булмокда. Уларни хал этиш янги ихтиро этилган ускуналардан фойдаланиш одобларига риоя этишимизга боглик. Бу макола беминнат хизматчимиз булиб колган уяли телефондан фойдаланиш одоблари хакидадир:\n1. Уяли телефонда сабабсиз куп гаплашмаслик керак. Бу согликка зарарли булиши билан бирга исроф хамдир. Шариатимиз исрофнинг барча куринишларидан кайтаргани маълум.\n2. Масжидга кирганда телефоннинг узини ёки овозини учириш. Шунда намоздаги хушуъга халакит килмайди ва намозхонлар хаёли чалгимайди.\n3. Илм мажлислари ва муътабар инсонлар хузурида телефонни умуман ишлатмаслик. Бундай килиш мажлис хайбатини саклашга, таълим фойдасининг мукаммал булишига ва обрули инсонлар хурматини жойига куйишга хизмат этади. Агар сузлашувга каттик зарурат булса, узр сураб ташкари чикиб сузлашиш керак.\n4. Сузлашувни сухбатдошга билдирмай ёзмаслик ёки бошкалар олдида телефон овоз кучайтиргичини ёкиб куймаслик. Бундай килиш окил кишига хос иш эмас, айникса, сухбат хос ва махфий булса. Чунки бу хам омонатга хиёнат ёки чакимчиликнинг бир куринишидир.\n5. Телефонни умумий жойларга ташлаб куймаслик. Бундай килинса телефонидан кимдир кингир йулда фойдаланиши ёки биров куриши мумкин булмаган хатлар укилиши, айникса бузук суратлар таркаб кетиши мумкин. Натижада бугун уткир муаммо булиб турган нохуш холатлар юзага келади.\n6. Телефонда тасвирга олишда эхтиёт булиш. Оммавий тадбирларда, туй-зиёфатларда кераксиз холатларни тасвирга тушириш обру тукилишига, оилалар бузилишига хамда бошка купгина хунук холатлар ва фитналарга сабаб булади.\n7.Бошкалар телефонини текширмаслик, мактубларини укимаслик, суратларига назар солмаслик. Бундай килинса, бировнинг шахсий хаётига аралашиш, айбини очиш булади, хиёнат ва ёмон гумон каби огир гунохларга йул очади. Аслида-ку, телефон эгаси узини хунук ахволга соладиган маълумот, хат ва суратларни телефонидан учириб ташлаши лозим. Чунки телефони йуколиб колса, унутиб колдирса ёки бировнинг кулига тушса, узи кийин вазиятда тушиб колади.\n8. Одамлар орасида телефоннинг мусика ва кунгирокларини ёкиб-учириб уйнайвермаслик. Бу иш одобдан эмас.\n9. Телефондан турли фитналар, тухмат-кабихликларда фойдаланмаслик. Чунки телефон куп кулайлик келтириши билан бирга ёмон ниятли кишиларга бировларни лакиллатиш, обрусини тукиш йулларини хам осонлаштириб куйди.\n10. Ракамни аник терганига ишонч хосил килиш. Акс холда бегона кишига хат жунатиб, кийин ахволга тушиб колиш, танимаган одамга озор бериб куйиш мумкин. Бировга озор бериш динимизда кораланган.\n11. Сузлашув ва ёзишувлар узига якин, махрам кишилар билан булиши, номахрамлар билан факат зарурат юзасидангина гаплашиш керак. Бундай коидага амал килмаган одам шубха-гумонларга, жанжаллар, хатто фожиаларга сабабчи булиши, гунохга колиши мумкин.\n“Яхши хулкларни камолга етказиш учун юборилдим”, деганлар севимли Пайгамбаримиз (соллаллоху алайхи ва саллам). У зотга муносиб уммат булиш истагидаги хар бир инсонга юкорида саналган одобларга амал килиши, хар бир харакат ва амалида Ислом таълимотларига мувофик иш тутиши лозим. Пайгамбаримиз (соллаллоху алайхи ва саллам): “Муминларнинг имони комиллари хулки чиройли булганларидир”, деганларини унутмайлик.\n“Хидоят” журналининг 2010 йил, 2-сонидан олинди.\nПред. Сара Эйжер: ИНСОН ЭЪТИКОДИНИ СИНАБ ЧИН ХАКИКАТНИ АНГЛАЙДИ\nСледующая Эрон хукумати Telegram ва Instagram’ни кайтарди


Вадим Абрамов Ўзбекистон-Қирғизистон ўйинини эфирга узатиш ҳақидаги қарорини ўйлаб кўрди – Газета.uz\nЎзбекистон терма жамоаси бош мураббийи Вадим Абрамов Қирғизистон билан учрашувни намойиш этишга қарши эмас. Аввалига учрашувни ТВ орқали эфирга узатишни хоҳлашмади, кейин эса ўйлаб кўришди.\n5 ноябр 2019, 19:26 Спорт\nБош мураббий Вадим Абрамов бошчилигидаги Ўзбекистон терма жамоаси мураббийлар штаби 9 ноябрда Тошкентда бўлиб ўтадиган Қирғизистонга қарши ўртоқлик ўйинини эфирга узатиш тўғрисидаги қарорни ўзгартирди. Аввалроқ миллий терма жамоа Ўзбекистон Футбол ассоциациясидан учрашувни намойиш этмасликни сўраган эди, бироқ якунда ўйлаб кўришди, дея маълум қилди ЎФА матбуот хизмати «Газета.uz»га.\nЎзбекистон терма жамоаси 2022 йилги жаҳон чемпионатига Осиё саралаш босқичи доирасида 14 январь куни Саудия Арабистонига қарши ўйин олдидан мураббийлик усулларини кўрсатмаслик ҳамда Қирғизистон билан ўйинга стадионга кўпроқ мухлислар келишига эришиш учун Sport TV телеканалидан ўйинни намойиш этмасликни сўраган эди.\n«Бизни Саудия Арабистони терма жамоасига қарши жиддий ўйин кутиб турибди. Арабларга қарши ўйинда стадион тўлишига шубҳам йўқ, бироқ биз Қирғизистонга қарши кечадиган баҳсда ҳам ишқибозлар кўп бўлишини истагандик. Шуни ўйлаган ҳолда ва Саудия Арабистонига ўзига хос „сюрприз“ қилиш мақсадида ўйинни ТВ орқали намойиш қилишни истамаган эдик», — дея Вадим Абрамов кўзларини келтириб ўтди Daryo.uz.\nБироқ унинг сўзларига кўра, бу масалани кўриб чиқаётганда вилоятлардаги мухлисларни инобатга олмаган.\n«Бироқ бу масалани кўриб чиқаётганда вилоятлардаги мухлисларни инобатга олмаган эканмиз. Менга ҳар хил қўнғироқлар бўлди: ‘Саудия Арабистонидан шунчалик қўрқяпсизми?' деган оҳангда. Йўқ, биз ҳеч кимдан қўрқмаймиз. Агар Sport-TV телеканали ўйинни олиб кўрсатишни истаса, марҳамат, намойиш қилаверсин. Бунга қаршилигимиз йўқ. Айтганча, бизга трансляция учун пул берилмайди», — дея қўшимча қилди 57 ёшли мутахассис.


Aфсоналар қаерларга етаклайди — Aмир Темур ғорига экспедиция\nНавқирон Темур ҳақидаги афсонада айтилишича, у буюк саркарда бўлишидан олдин Қашқадарё вилоятидаги Қалъаи Шерон дарасидаги баланд тоғли ғорда бўлажак жанглар учун ўз қўшинини машқ қилдирарди. Саёҳатчи Шароф Эгамбердиев 600 йилдан сўнг Темур ғорига экспедицияни амалга оширди.\nШароф Эгамбердиев "Газета.uz" учун махсус навбатдаги ҳикоясида давлат арбоби ва саркарда Aмир Темур ғори сифатида танилган Қалъаи Шерон дарасига қилган саёҳатини эслайди.\nТабиат ажойиб ҳайкалтарошдир. Табиатнинг буюклигини тасаввуф ва ўтган даврнинг машҳур кишилари билан боғлаш ва бу ҳақида афсоналар яратиш инсонга хос бўлган фазилатлардан.\nҚалъаи Шерон дараси бунинг беназир далилидир. Унинг номи шер қалъаси деб таржима қилинади. Бироқ, у шерлар билан бевосита боғлиқ эмас, балки буюк саркарда Aмир Темур ва унинг гўёки даранинг пастки қисмида, ғорда ўрнашган машқлар лагери афсонаси билан боғлиқдир.\nСолномаларда тасвирланган жой\nМенинг Темур ғори билан биринчи танишувим 2018 йил июль ойида бўлди. Ўша йил ёзда мен Ҳисорнинг ғарбий қисмида Қашқадарё вилоятининг беқиёс жойлари ва тоғли ҳудудлардаги авлиёлар зиёратгоҳларини қидириш учун учта экспедиция ўтказдим.\nЭкспедицияларнинг бирида биз Бешнав тизмасидан ўтдик. Энг жанубий чўққида нигоҳимиз ҳайбатли тоғ дарасига тушди. У икки томондан 200 метрлик девор билан ўралган ва шу қадар торайиб кетган эдики, кундузги ёруғлик унинг тубига зўрға етар эди.\nБу манзара бизда, турли мамлакатларда ва турли қитъаларда кўплаб бошқа жойларни кўрган тажрибали саёҳатчиларда катта таассурот уйғотди. Тоғ дараси ва ғорни Темур ҳақидаги афсоналар ва ривоятларда абадийлаштирган одамларнинг таассуротлари қанчалик кучли бўлганини тасаввур қилиш қийин.\nТемур ғори ҳақидаги афсоналарнинг кўплаб талқинлари мавжуд, бироқ энг қизиқарли таърифни ёзувчи Евгений Березиков ўзининг "Ўзбекистон афсоналари ва сирлари" китобида келтирган:\n"Беш кунлик йўл юргандан сўнг (Амир Темур) Шаҳрисабз атрофида истиқомат қилган ёш йигитлар қўшини билан аллақочон тоғда эди. Бу ерда тоғ тизмаларининг бирида Темур Ҳаққул-полвон кўрсатган ғорни топди. Маскан ажойиб эди. У худди бўлажак жангларга яширин тайёргарлик кўриш учун махсус мўлжаллангандек эди. Тоғлар бутун дунёдан тўсиб қўйган бу жойга яширин довонлар орқали олиб борувчи йўл фақат маҳаллий деҳқонларга маълум эди. Ғорга яқин жойлашган овул эса бу ердан уч кунлик йўл масофасида эди. Кўп километрли тоғ тизмасининг айрилиш йўлида бўлган ғор жуда қулай жойлашган эди. Унинг ўзи кўринмасди, унинг кириш жойидан эса узоқ атрофни кўриш мумкин эди. Ғорнинг ичида катта қўшин осонгина яшириниши мумкин эди. У Темур учун ишончли қалъа ва қулай уйга айланаётганди. Ҳавонинг ҳарорати жуда паст бўлган узоқ масофадаги тош бўшлиқларда зарур озиқ-овқат захираларини сақлаш имкони мавжуд эди".\nТоғ дараси ва Темур ғори ҳақидаги маълумот ўрганилганидан бир ҳафта ўтгач, биз йўлга тушдик. Ғоргача бўлган йўл етарлича узоқ: Шаҳрисабзгача машинада беш ярим соатлик йўл ва яна шунча Қашқадарё вилояти Яккабоғ туманидаги чанг тоғли йўллардан ўтиш лозим.\nҚизил Ғазо довони Темур ғорига юришимизнинг бошланиш нуқтаси бўлди. Биз ясси тоққа етиб борганимизда кун водийни кунботарнинг майин рангларига бўяб якунланаётган эди.\nХудди шу номдаги ясси тоғ 2800 метр баландликда жойлашган бўлиб, ҳажми 4 дан 4,5 км гача. Унинг чегаралари Қалъасой дарёсининг дарасига тушган 200 метр баландликдаги кескин жарликда тугайди. Жарликдан узоқ бўлмаган жойда булоқ оқиб ўтади. Бу ерда қоронғи тушгунга қадар ўз лагеримизни ўрнатишга қарор қилдик. Шу ердан туриб, пастда ястаниб ётган водийнинг жозибадор кўринишини акс эттирган, Қашқадарёнинг энг чиройли чўққиларидан бири Хўжа Ахчабурун (3820 метр) чўққиси манзарасини томоша қилганча, кун алмашишини кузатдик.\nИккинчи куни эрталаб, шошмасдан ўриндан туриб ва нонуштадан сўнг, ниҳоят, ғор билан танишиш учун йўлга чиқдик. Тоғ баландликларига чиқишдан фарқли ўлароқ, ғорни келиб кўриш учун учун эрта тонгдан йўлга чиқиш шарт эмас. Куннинг вақти ва ғор ичидаги ҳароратнинг аҳамияти йўқ – бу ер доим қоронғу ва йил фаслларига қарамай ҳарорат деярли ҳеч қачон ўзгармайди.\nДаранинг туби томон\nБир қарашда, дара эгаллаб бўлмайдигандек бўлиб туюлади. Дарё дарасининг вертикал чегаралари билан ҳайбатли кесишмаси чексиз шимол томон чўзилган. Баъзи жойларда баландлик 200 метрдан ошади. Aгар афсоналарга ишонадиган бўлсак, буюк қўмондон дарагача отда тушган.\nУч гуруҳга бўлинган ҳолда, биз даранинг тубига ўтиш йўлини қидира бошладик. Мен шимол томон қараб юрдим ва фақат улкан жарлик устида осилиб турган тоғ токчаларига (қоядаги соябонга ўхшаш ўйилма – таҳр.) ўтиш йўлини топдим. Узоқда пастликда сой кўринарди, сувнинг шовқини менгача эшитилиб турарди. Aммо бу йўл билан пастга тушишнинг ҳеч бир хавфсиз имкони йўқ эди.\nТахминан 40 дақиқа давомида биз тўғри келадиган тушиш йўлини қидирдик. Шунда, рация орқали жамоа аъзоларидан бирининг "Менимча, мен йўлни кўряпман" деган овози эшитилди. . Ҳақиқатдан ҳам! Йўл жануб томондан ўтиб, уни тўсиб турган тош тўсиқ туфайли юқоридан кўринмас эди.\nБорщевик ўсимлигидаги моддалар тоғларда мўл бўлган ультрабинафша нурларига сезгирликни кучайтиради. Натижада, қуёш терида иккинчи даражагача бўлган куйишни келтириб чиқаради.\nБу тўсиқни айланиб ўтиб, биз яхшигина топтаб ўтилган йўлга чиқдик. У тик қиялик бўйлаб айланган бўлиб, гоҳ қояларга қисилиб, гоҳ тўқилмалар бўйлаб пастга тушиб, бизни дарё дарасининг тубига олиб келди. Пастда, у Қалъасой каскадини айланиб ўтиб, кескин чап томонга бурилди ва борщевик ўсимлигининг икки метрли бутазорларида йўқолиб қолди.\nУшбу гўзал ўсимликнинг бутазорларини имкон қадар четлаб ўтиш тавсия этилади, аммо бизнинг ҳолатимизда даранинг тубида бундай имконият йўқ эди. Ўсимликнинг сувли пояларига зарар етказмасликка ҳаракат қилиб, максимал эҳтиёткорлик билан биз ўзимизга йўл очдик.\nЎсимликнинг ўзи хавфли эмас, лекин танаси ва барглари шикастланганда у эфир мойларига бой шира ишлаб чиқаради. Уларнинг таркибида бўлган фуранокоумаринлар тоғларда мўл бўлган ультрабинафша нурларига сезувчанликни юқори даражада оширади. Натижада, қуёш терида иккинчи даражагача бўлган куйишни келтириб чиқаради (суюқлик билан тўлдирилган пуфакчалар).\nБорщевик ўсимлиги бутазорларини босиб ўтгандан сўнг олдимизда Қалъасой музли оқимини кесиб ўтиш турарди. Июль ойи ўрталарида ҳам бу ернинг суви оёқ-қўлларни титратадиган даражада жуда совуқ бўлади. Тоғларда йил фасллари шаҳарга нисбатан бироз бошқача ҳисобланади.\nТоғ минтақасида баҳор, фаол қор эриши бошланганда, бизнинг календарь йилимизнинг ёз фаслига тўғри келади. Қалъасой айниқса июнь ойида хавфли бўлади. Тор дарага сиқилган сой қақшатқич овоз билан ўз сувларини пастга оқизади ва дарёнинг кечиб ўтишида одамни осонгина ювиб ташлаши мумкин.\nДара туби бўйлаб бутун йўл, ҳар икки томондан вертикал қоя деворлар осмонга чўзилиб, гоҳ кенгайтириб, гоҳ 15 метргача йўлни торайтириб, унинг кенглигини белгилайди. Энг тор жойларда эса ҳатто пешин пайтида ҳам қуёш нурлари унинг охиригача етиб бормайди.\nТемурнинг ерости отхонаси\nГаз – бу форс узунлик ўлчови, тирсакнинг ўлчамига тенг, Эронда уни кўпинча зар, зира ва араш деб ҳам аташади. Кеч ўрта асрларнинг бошларида бир газ 62 см, XVII асрда - 95 см, XIX асрда Басрада 94 см га тенг бўлган. Шунга кўра, залнинг кенглиги 20 дан 28 м гача бўлиши керак.\nДаранинг монументал кўринишига маҳлиё бўлиб, сойнинг ўнг қирғоғидаги иккинчи, якуний кечиш жойига етиб бордик. Бу ердан, 700 метрлик масофада қоя деворларнинг бошланиш жойида ғорга кираверишдаги улкан қора туйнуклар кўринади.\nAмир Темур ғорининг асосий кириш жойига яқинлашганда, ҳавонинг кучли тортишиши сезилади. Июлнинг кунида ташқарида ҳаво ҳарорати +25 C° атрофида, ғорда эса +8 C°.\nҒорга яқинлашганда, кўзга ташланадиган илк нарса бу баландлиги тўрт метр, ва кенглиги тахминан беш метрга тенг тошлар ва қумдан қўл билан ростланган девордир. Бу деворда зиналар ажратилган. Дипломат, ҳарбий арбоб ва ёзувчи Мирза Салимбек 1910 йилдаги кундалик ёзувларида бу жойни шундай эслайди:\n«Тушлик ва дам олишдан сўнг биз йигирма киши Темур қалъасини кўздан кечириш учун бордик. Биз тахминан юқорига қирқ-эллик қадам ташладик. Биз қалъага у ерда турган катта дарвозаларнинг қолдиқлари орқали кирдик. Юз қадам нарида, пештоқи ёпиқ, отхонага ўхшаш бино бор эди. У бус-бутунлигича тоғнинг ўзида ўйилган эди. Хонанинг ҳажми ўттиз газга тенг эди. Икки томонидан ўйилган тошлардан девор терилган эди. Уларнинг орасида мармардан ясалган устунлар бор эди, баъзилари ҳали ҳам ўз жойларида туришар, қолганлари эса синган ёки ярим синган ҳолда эди. Хонанинг баландлиги шундай эдики, агар чавандоз қўлида қилич кўтарса, у билан шифтга етиб бормасди. Жойни кўздан кечиргач, биз ташқарига чиқдик ва шаҳар дарвозасига ўхшаш катта дарвозага дуч келдик. Aммо эшикларни ҳаракатланишини таъминлаб турган мосламалар жойида йўқ эди ва уларнинг излари деярли сезилмасди».\nAгар 110 йил олдин Мирза Салимбек дарвоза ва қалъа қолдиқларини топган бўлса, ҳозиргача фақат ғорга чиқадиган зинали тош қоялар сақланиб қолган. Деворнинг юқори қисмида иккита ўтиш жойи мавжуд. Aфсоналарга кўра, чап томонда сайсхона – отхона жойлашган. Унга кириш баландлиги тўрт метр ва эни олти метрга яқин бўлган арка кўринишида акс этган. Сайсхона узунлиги 200 метрга яқин бўлган чангли туннель бўлиб, унинг пастки қисми жуда катта тош парчалари билан қопланган. Афтидан, улар қачонлардир деворлардан ёки тош уюмларидан бу ерга тушган. Aгар сайсхонанинг туби тозаланса, ҳақиқатда ўнлаб отлар осонликча сайсхона бўйлаб юришади.\nҒорларда бирор бир ёруғлик манбаи йўқ. Қоронғи хонада кўзлар вақт ўтиши билан бу ҳолга кўникади ва нарсаларнинг контурларини ажрата бошлайди. Ғорларда эса бундай бўлмайди, шунинг учун еростига саёҳат қилиш ва қайтиб келиш чироқларга боғлиқ.\nЧироқларни текшириб, уларнинг ишлашига тўлиқ ишонч ҳосил қилгач, биз ғорга кирдик. Ғорнинг киришдан олдинги қисмида чуқурликларда улкан тош бўлаги ётарди. Биз уни ўнг томондан айланиб ўтиб, йўлакка тушдик. У бизни деярли 400 метр ичкаридаги тош массивига олиб кетди.\nЁрқин чироқлар ёрдамида ғор деворлари оқим шакллари билан нақадар гўзал безатилганини кўриш мумкин. Кутилмаганда бизнинг кейинги йўлимизни тепадан, йўлакнинг қоқ марказига тушган монолитик сталактит парчаси тўсди. Бахтимизга бу биздан анча олдин содир бўлган ва бу тўсиқни осонликча четлаб ўтиш мумкин бўлди.\nКатта залга яқинлашганимиз сари, ғор янада жонланиб, баъзи жойларда сочилиб ётган ғор марваридларини кўриш мумкин эди (калцит шарлари, карст ғорларидаги оқим тасвирларининг турларидан бири – таҳр).\nВа ниҳоят, биз катта залдамиз. Кўпчилик ғорга ташриф буюрувчилар учун бу охирги манзил. Ҳамманинг ҳам журъати йўлни яна давом эттиришга етмайди. Ғорнинг энг чеккасида бошқа бир катта залга олиб борувчи жуда тор йўлак бор. Aфсоналарга кўра, у ерда саркарданинг хосхонаси жойлашган эди.\nЗалнинг бошланиш қисмини суратга олишга қарор қилдим. Бу ердаги ғорнинг пастки қисми силлиқ тошлар билан қопланган. Мен тик қияликни кўрмай, штативни нотўғри жойлаштирдим ва натижада камера пастга учиб кетди. Ғор кириш учун тўланиши лозим бўлган тўловни тўлиғича олди: янги юқори диафрагмали объектив синди, камера корпуси сезиларли деформацияга учради.\nОлдинда эса бизни тош туннель кутиб турарди. Иккинчи катта залга кириш учун ҳар бирининг узунлиги тахминан уч метр бўлган учта тор майдондан ўтиш керак. Улар орасида дам олиш мумкин бўлган, катта бўлмаган камералар (иккита туннелни боғловчи ғор ичидаги бўш жой – таҳр.) бор эди.\nУшбу тош туннелнинг ўлчамлари тахминан 50 смга 50 смни ташкил этади. Aгар бирор сабаб билан у ерга тушиб қолсангиз, қайтиб чиқиш имконияти бўлмайди.\nИккинчи катта залда унинг ўлчамлари дарҳол сезилади. Чироқ нури нақ 20 метргача кўтарилган ғор баландлигига етиб бормайди. Бу тахминан олти қаватли уйга ўхшайди. Залнинг ўлчами 62 метрга 26 метр.\nЗалда кўл чайқалмоқда. Ғор ичидаги ёриқдан оқиб тушувчи ғор шаршараси уни тўйинтириб туради. Фонарь ёруғлигида чинакам чиройли ва сеҳрли манзара кўз олдимизда гавдаланади. Ғорнинг айнан шу қисми Темурнинг ўзи яшаган жой сифатида асосий ролни эгаллаганлиги бежиз эмас.\n«Ғор бўйлаб 500 метрни босиб ўтгандан сўнг, ташриф буюрувчи икки чуқурлик узра кичик тош бирикмасини кўради», – деб ёзади Мирза Салимбек ўз хотираларида. – «Айтишларича, бу "синов кўприги", ундан фақат гуноҳсиз одам ўтиши мумкин. Бу кўприк сизни томдан тушган томчилар билан тўйиниб турган улкан ер ости кўли бўлган, Темурнинг бошқа бир кошонасига олиб боради».\nБиз бу қизиқарли ғорнинг кўриш мумкин бўлган барча бурчакларини кўздан кечириб, ташқарига чиқдик. Мутлақ зулмат олами ва оддий дунё ўртасидаги фарқ айниқса сезиларли эди.\nШу билан Темур ғори билан танишувимиз ўз ниҳоясига етди. Биз бу жойни тарк этдик, аммо асрлар давомида яшаб келган афсоналарнинг бир қисмини ўзимиз билан олиб кетдик. Қалъаи Шерон дараси – ўтмиш билан уйғунлашган, афсоналардан яралган, буюк Темурнинг ёшлик давридаги ҳикояларини сақлаган, тоғли Қашқадарёнинг энг гўзал бурчакларидан биридир.\nБу афсонанинг қанчалик ҳақиқат эканлиги муҳим эмас. Ҳар биримиз бу ерни чуқур миннатдорлик ва муҳаббат ҳисси билан тарк этдик.


Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ҳузуридаги минтақавий лотереяларни ташкил этиш бўйича ихтисослаштирилган хўжалик ҳисобидаги тузилмалар бўшаётган маблағларни Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларининг қарорларига кўра минтақани ижтимоий ривожлантириш чора-тадбирлари ва дастурларини амалга оширишга мақсадли йўналтирган ҳолда лотереялар ташкил этишдан ягона солиқ тўлови тўлашдан озод қилинадилар.\n(7-банднинг учинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2007 йил 16 августдаги 176-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2007 й., 33-34-сон, 344-модда)\n1.Ўйин билети / Қимор ва гаров ўйинлар. Лотерея / Ўйин билети;\n2.Ўйин билети / Қимор ва гаров ўйинлар. Лотерея / Ўйин билети]\n1.Тираж жиҳозлари / Қимор ва гаров ўйинлар. Лотерея / Тираж жиҳозлари;\n2.Тираж жиҳозлари / Қимор ва гаров ўйинлар. Лотерея / Тираж жиҳозлари]\n1.Ютуқлар (мукофотлар) фонди / Қимор ва гаров ўйинлар. Лотерея / Ютуқлар (мукофотлар) фонди;\n2.Ютуқлар (мукофотлар) фонди / Қимор ва гаров ўйинлар. Лотерея / Ютуқлар (мукофотлар) фонди]\n(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2002 й., 21-сон, 173-модда; 2006 й., 8-сон, 52-модда; 42-сон, 418-модда, 51-52-сон, 507-модда; 2009 й., 25-сон, 288-модда; Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 23.01.2018 й., 09/18/34/0605-сон; 11.08.2019 й., 09/19/661/3571-сон, 23.11.2019 й., 09/19/943/4066-сон)


“Саховат ва кўмак”: Рамазон эҳсонга чорламоқда | "Адолат" СДП\n“Саховат ва кўмак”: Рамазон эҳсонга чорламоқда\nБу сафарги Рамазон мураккаб даврга тўғри келди. Бутун дунёдаги мусулмонлар тоат-ибодатни коронавирус пандемияси авж олган бир шароитда ўтказмоқдалар. Шунга қарамай атрофдаги инсонларга меҳр-мурувват кўрсатиш, ночорларга ёрдам бериш анъаналарига қатъий риоя қилинмоқда. Янгиқўрғон туманида ҳам бундай хайрли ишлар кенг кўламда давом этмоқда. Эътиборли жиҳати – бунда “Адолат” СДП аъзолари ҳам барчага ўрнак бўлмоқдалар.\n– Ҳар бир кишининг қалбидаги муҳаббат оламга ва одамга бўлган меҳрдан юзага келади, - дейди туман партия кенгашининг раиси Раҳимжон Тошматов. – Бунинг учун атрофдаги воқеа-ҳодисаларга бефарқ бўлмаслигимиз, эҳтиёжмандлардан ёрдамимизни аямаслигимиз даркор. Юртимизда айни вақтда авж олган “Саховат ва кўмак” умумхалқ ҳаракати ҳам бунга яққол мисол бўлади. Мурувват ва ўзаро ҳамжиҳатлик ҳаммамизга бахт-саодат келтиради.\nБу фикрларни халқ депутатлари Янгиқўрғон туман кенгашидаги “Адолат” СДП гуруҳи аъзоси Гулчеҳра Усмонова ҳам якдиллик билан қўллаб-қувватлайди. У яқинда ўз сайлов округи жойлашган Бирлашган қишлоғи ҳудудида яшовчи кекса отахон ва онахонлардан хабар олди. Уларга Хотира ва кадрлаш куни муносабати билан совға-саломлар такдим этилди. Шу жараёнда маҳаллаларда аҳоли томорқалардан қандай фойдаланаётгани мониторингдан ўтказилди. Фуқаролар ва деҳқон хўжаликлари эгалари ўртасида сўров ўтказилиб, мавжуд муаммолар аниқланди. Улар асосида умумлаштирилган маълумот тайёрланади ва ҳокимиятнинг тегишли мутасаддилари эътиборига ҳавола этилади.\nПартиямиздан туман кенгашига сайланган депутат Шавкатжон Ғайбуллаев эса Қизилқиёқ қишлоғидаги кам таминланган, боқувчисини йўқотган, ногиронлиги бор, вақтинча ишсиз қолган оилаларни ўз назоратига олган. Мунтазам равишда уларнинг ҳолидан хабар олиш ва беғараз кўмак кўрсатиш ташкил этилмоқда.\nЯнгиқўрғонлик сафдошларимиз хайрия тадбирларини кўпинча ҳамкор ташкилотлар билан биргаликда ўтказмоқдалар. Улар орасида Ногиронлар жамиятининг туман бўлими ҳам бор. Куни кеча мазкур ташкилот раҳбари Рислиғой Отамирзаева ҳамда партиямиз фаоллари ҳамда кам таъминланган имконияти чекланган фуқаролар ҳолидан хабар олдилар. “Қораёнтоқ” МФЙдан Лочинбек Ёқубов, “Ғайрат” МФЙдан Маҳбуба Юсуфжонова, “Боғистон” МФЙдан Маъруфжон Саидов каби биринчи гуруҳ ногиронларига кундалик эхтиёж маҳсулотлари - ёғ, ун, гурунч, чой, макарон, шакар, тухумдан иборат бўлган тўпламлар топширилди. Бунда ҳиммати баланд маҳаллий тадбиркорларнинг имкониятларидан кенг фойдаланилди.


Galaxy S21 Ultra янги рейтингда атиги 17-ўрин билан Samsung обрўсини бир пул қилди! - Terabayt.Uz\nDxOMark лабораторияси бултур энг зўр Samsung флагмани – Galaxy S20 Ultra камерасини текшириб кўришганида, у атиги 122 балл олган. Кейинроқ эса Galaxy S20+ смартфони ундан ҳам паст – бор-йўғи 118 баллик натижа кўрсатган. Булардан сўнг эса...\nБуни қарангки, DxOMark мутахассислари Samsung Galaxy S21 Ultra бош камерасини имтиҳон қилиб кўришди ва.. тарих яна бир бор такрорланди! Ушбу суперфлагман фотосурат сифати бўйича 128 балл, видеотасвир сифатига кўра 98 балл ва зум имкониятлари бўйича 76 балл тўплай олди, холос.\nЛаборатория экспертлари синов учун ушбу флагманнинг Exynos 2100 процессорли версиясини танлашган. Эслатиб ўтамиз, биз аввалроқ бош камерасидаги асосий датчиги 108 мегапикселлик аниқликда бўлган Galaxy S21 Ultra ҳамда атиги 12 мегапикселлик iPhone 12 Pro Max камера жангининг видеосини улашганмиз. Бундан ташқари...\nШундй қилиб, Samsung Galaxy S21 Ultra бош камера тестида умумий 121 баллик натижага эришган, холос. Бу кўрсаткич билан у DxoMark камерофонлар рейтингида бор-йўғи 17-ўринни эгаллай олган. Қуйидаги скриншотда ушбу рўйхатнинг 11–20-поғоналаридан жой олган смартфонларни кўришимиз мумкин:\nЮқорида моделлар номларидан кейинги – иккинчи устунда смартфонларнинг бош камера бўйича, учинчи устунда эса селфи-камера бўйича олган баллари акс этган. Тўртинчи ва бешинчи устунларда эса қурилмаларнинг тегишлича аудио имкониятларига ҳамда дисплейига қўйилган баҳолар кўрсатилган.\nКўриб турганингиздек, Galaxy S21 Ultra бош камера бўйича ҳаттоки кучли ўнликка кирмаган Honor 30 Pro+, iPhone 11 Pro Max, Huawei Mate 30 Pro 5G, iPhone 12 mini, iPhone 12 ҳамда Honor V30 Pro моделларидан ҳам пастда. DxoMark мутахассислари яхши камерофон танламоқчи бўлганларга бундан бошқа моделларга эътибор қаратишни тавсия этишган.\n#Samsung #Android смартфон #камера #рейтинг #смартфон камераси #смартфонлар #тест # 5G смартфон #5G-смартфони #камерофон #DxOMark #Samsung Galaxy S21 Ultra


Халқ депутатлари Наманган туман Кенгашининг сессияси бўлиб ўтди.\n2021 йил 14 январь куни Наманган туман ҳокимлигининг катта мажлислар залида халқ депутатлари туман Кенгашининг навбатаги 18- сессияси бўлиб ўтди.\nСессия кун тартиби.\nЎзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг 2021 йил 29 декабрь кунги Олий Мажлис ва халққа мурожаатномасидан келиб чиқадиган устувор вазифаларни амалга ошириш тўғрисида.\nХалқ депутатлари Наманган туман Кенгаши котибиятини ташкил этиш тўғрисида.\nХалқ депутатлари Наманган туман Кенгаши котибияти мудирини тайинлаш тўғрисида.\nХалқ депутатлари Наманган туман Кенгаши котибияти фаолиятини ташкил этиш масалалари тўғрисида.\nЕр участкаларини бериш (реализация қилиш) масалаларини кўриб чиқиш бўйича туман тендер комиссиясининг 2021 йил 06 январдаги 1-сонли танлов якунлари тўғрисидаги йиғилиш баённомаларини тасдиқлаш тўғрисида.\nХалқ депутатлари Наманган туман Кенгаши котибияти бош мутахассисларини тайинлаш тўғрисида.\nСессия оралиғида қабул қилинган қарорларни тасдиқлаш ҳақида.\nХалқ депутатлари Наманган туман кенгашининг навбатдаги сессияси ўз ишини якунлади


Yer ajratish tog`risidagi qarorlar\nАНВАРХОН ТЕМИРОВ ВАЗИЯТ БИЛАН ТАНИШДИ\nДавлатимиз раҳбари куни кеча маҳалла ва оила масалаларига бағишланган видеоселектор йиғилишида коронавирус билан боғлиқ вазият бўйича Ўзбекистон халқига мурожаат қилди. Шу мурожаатдан келиб чиқиб депутатлар гуруҳи ҳам ишга киришди.\nЖумладан, 46-Косонсой сайлов округидан сайланган Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Анвархон Темиров раҳбарлигидаги маҳаллий кенгашлар депутатларидан иборат ишчи гуруҳ Косонсой туманида бўлиб, мавжуд ҳолатни ўрганди.\nИшчи гуруҳ дастлаб тумандаги марказий деҳқон бозорида бўлди. Бу ердаги вазиятни атрофлича ўрганиб, бозор маъмурияти, расталарда савдо қилаётган сотувчи ва харидорлар билан мулоқотда бўлди.\n- Озиқ-овқат маҳсулотларининг нархлари ўзгармаганлиги, кескин ошишига йўл қўйилмаслиги учун маҳаллий ҳокимият, прокуратура, давлат солиқ инспекцияси мутасаддилари томонидан барча зарур чора-тадбирлар кўрилаётганига гувоҳи бўлдик, – дейди Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Анвархон Темиров.\n- Туманда озиқ-овқат захиралари етарлилиги, ваҳимага ўрин йўқлиги, шу билан бирга коронавирусга қарши курашиш борасида жойларда тушунтириш, тарғибот ишлари ҳам мунтазам олиб борилаётгани қувонарли ҳол.\nБундан ташқари, депутатлар гуруҳи туман тиббиёт бирлашмаси ҳамда дорихоналарда бўлиб, антисептик воситалар ва тиббий ниқобларнинг етарлилик даражасига ҳам алоҳида эътибор қаратишди.\nЎрганишлар жараёнида шифокорлар ва бошқа мутасадди идоралар раҳбарлари билан бугунги кундаги долзарб вазифаларни биргаликда амалга ошириш, мавжуд камчиликларни зудлик билан бартараф этиш юзасидан зарурий чора-тадбирлар белгиланди.\nАҲИЛЛИК ВА ҲАМЖИҲАТЛИКНИ КУЧАЙТИРАМИЗ\nБугунги кунда дунёдаги аксари мамлакатлар қатори Ўзбекистон ҳам ташвишли кунларни бошидан кечирмоқда. Коронавирус пандемияси тарқалган давлатлар ва ушбу касалликка чалинган одамлар сони тўхтовсиз ошиб бормоқда. Бундай шароитда фақат аҳиллик ва ҳамжиҳатликни таъминлаш, машъум хасталикни бартараф этиш учун бир ёқадан бош чиқариб ҳаракат қилиш ўта муҳимдир.\nЎзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 18 март куни маҳалла ва оила масалаларига бағишланган видеоселектор йиғилишида коронавирус муаммоси ҳақида гапириб, мамлакатимизда ҳам бу борада қатор таъсирчан чоралар кўрилаётганлигини таъкидлади.\nАйниқса, давлатимиз раҳбарининг қуйидаги сўзлари ҳаммамизга катта далда бўлди. “Бу ҳаётнинг кўп оғир синовларини ва яхши-ёмон кунларини бошидан кечирган халқимиз ҳаммасини тўғри тушуниб, масалага онгли ёндашмоқда. Муфтият раҳбарлигида диний уламолар юртимизга тинчлик-хотиржамлик, беморларга шифо тилаб, дуои фотиҳалар қилишмоқда. Миллати, тили ва динидан қатъи назар, ҳаммамиз якдилмиз ва, ишонамизки, бу қийинчиликлар, албатта, ўтиб кетади.”\nЧиндан ҳам бугунги кунда бутун мамлакатда хавфли ва юқумли инфекциянинг олдини олиш юзасидан кескин чоралар кўрилмоқда. Жойларда ҳокимлар раҳбарлигида махсус штаблар ташкил этилган. Эпидемиологик вазият бўйича ҳар соатлик ва кунлик маълумот таҳлил қилиниб, тезкор чоралар кўрилмоқда. Тиббиёт муассасалари фавқулодда иш режимига ўтказилди. Сиҳатгоҳ ва оромгоҳлар карантин муассасалари сифатида мослаштирилди. Тиббиёт масканлари дори-дармон, ҳимоя ва диагностика воситалари билан етарли даражада таъминланди. Бунинг учун бюджетдан зарур маблағлар ажратилди.Чегараларда ҳаракат чекланди, аммо транспортда юк ташиш тўхтатилгани йўқ. Мамлакатимизга кўплаб хорижий ва маҳаллий юк ташувчилар кирмоқда ҳамда чиқиб кетмоқда.\nЧет эллардаги юртдошларимиз чартер авиарейслари орқали Ватанимизга қайтарилмоқда. Уч кун илгари “Наманган” халқаро аэропорти ҳам Эрондан ва Латвиядан учиб келган юртдошларимизни қабул қилди. Улар аввалдан махсус тайёрлаб қўйилган жойларга карантин ўтказиш учун жойлаштирилди.\nҚисқаси, юртдошларимиз хавфли хасталикнинг кенг тарқалиб кетишига йўл қўймаслик учун барча зарур чораларни кўришга тайёр. Давлатимиз раҳбари айтганидай, “Кўпни кўрган халқимиз янада жипслашиб, аҳил ва ҳамжиҳат бўлиб, бу мураккаб синовларни ҳам енгиб ўтади”. Бунинг учун биз ҳам барча имкониятларни ишга соламиз.\nИсроил ЖЎРАЕВ, Халқ депутатлари Косонсой туман Кенгаши депутати\nНАМАНГАНДА КАРАНТИНГА ОЛИНГАН ФУҚАРОЛАРИМИЗ УЧУН БАРЧА ШАРОИТЛАР ЯРАТИЛГАН\nХабарингиз бор, коронавирус инфекциясининг дунё миқёсида кенг тарқалиб бораётганлиги сабабли хорижий давлатлардаги юртдошларимиз мунтазам равишда махсус рейсларда мамлакатимизга олиб келинмоқда.\nЖумладан, Наманган халқаро аэропортига қўнган иккита рейсда Латвия ва Эрон давлатларидан фуқароларимиз олиб келинди.\nТегишли дезинфекциялаш ишларидан сўнг, йўловчилар тиббий кўрикдан ўтказилиб, автобусларда 14 кунлик карантин учун махсус тайёрланган муассасаларга олиб кетилди.\nАйни пайтда улардан бир гуруҳи “Косонсой” сиҳатгоҳига жойлаштирилган. Дам олиш масканида уларнинг белгиланган муддатда истиқомат қилишлари учун зарур шароитлар муҳайё этилганига гувоҳ бўлиш мумкин.\n– Карантинга олинган ҳамюртларимизнинг саломатлиги қатъий назоратга олинган, – дейди “Косонсой” санаторийси фаолияти ва ҳолати бўйича масъул Тоҳиржон Турдиев. – Тегишли шифокорлар гуруҳи иш олиб бормоқда. Дори-дармон ва дезинфекциялаш воситалари заҳираси яратилган. Карантиндагилар вақтларини кўнгилли ўтказишлари учун спорт жиҳозлари мавжуд. Савдо хизмати ҳам йўлга қўйилган. Сиҳатгоҳ ошхонасида 3 маҳал иссиқ овқат бериляпти.\nДЕЗИНФЕКЦИЯ ИШЛАРИ ДАВОМ ЭТМОҚДА\nТумандаги жамоат жойлари ва йўловчи ташийдиган автотранспортларда профилактик дезинфекция ишлари амалга оширилмоқда\nКОСОНСОЙДА КЎП ҚАВАТЛИ УЙЛАР ҚУРИЛИШИГА СТАРТ БЕРИЛДИ\nМамлакатимизда арзон уй-жойлар ва кўп қаватли уйлар қуриш кўламини кенгайтириш, соҳага янги архитектура ва техник ечимларни жорий этиш орқали аҳолининг уй-жой маиший турмуш шароитларини яхшилаш бўйича изчил чоралар кўрилмоқда.\nИпотека кредитлари бериш кўламини янада кенгайтириш, хусусий пудрат ташкилотларини ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш, уй-жой шароитларини яхшилашга муҳтож шахсларни қўллаб-қувватлашнинг янги механизмларини жорий этиш, ер ресурсларидан оқилона фойдаланиш ва аҳоли пунктларининг урбанизация жараёнларини фаоллаштириш мақсадида Президентимиз томонидан 2019 йил 28 ноябрда имзоланган “Ипотека кредити механизмларини такомиллаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 5886-сонли Фармонга асосан Косонсой туманининг “Обод” маҳалла фуқаролар йиғини худудида “Намуна қурилиш инвест” МЧЖ, “Юсуф хос ҳожиб” МЧЖ ва “Фозилбек пласт сервис” МЧЖ томонидан намунавий лойиҳалар асосида жами 3 та 5 қаватли 30 хонадонли кўп қаватли уй-жойлар қурилиши бошланди.\nШу муносабат билан қурилиш олдидан қўй сўйилиб, Қуръони карим тиловати ва дуои фотиҳа ўқилди. Бунёдкорлик ва хайрли ишлар дебочаси бўлган тадбирда вилоят Қурилиш бош бошқармаси бошлиғи С.Султонов, туман ҳокимининг ўринбосари М.Исомиддинов, туман ҳокимлигининг бош мутахассиси К.Мамажонов туман қурилиш бўлими бошлиғи Н.Абдуллаев ва пудрат ташкилот раҳбарлари, “Обод” МФЙ раиси ва илғор нуронийлар иштирок этдилар.\nВАҲИМА ТАРҚАТГАНЛИК УЧУН ЖИНОИЙ ЖАВОБГАРЛИК МАВЖУД\nАҳоли орасида ваҳима чиқаришга қаратилган материалларни тайёрлаш ёки уларни тарқатиш мақсадида сақлаш 44 млн 600 минг сўмдан 89 млн 200 минг сўмгача миқдорда жарима ёки 3 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёхуд 1 йилдан 3 йилгача озодликни чеклаш ёки 3 йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади (https://lex.uz/docs/111453).\nАҳоли орасида ваҳима чиқаришга қаратилган маълумотлар ва материалларни ҳар қандай шаклда тарқатиш 66 млн 900 минг сўмдан 89 млн 200 минг сўмгача миқдорда жарима ёки 3 йилдан 5 йилгача озодликни чеклаш ёхуд 3 йилдан 5 йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.\nолдиндан тил бириктириб ёки бир гуруҳ шахслар томонидан;\nхизмат мавқеидан фойдаланиб;\nдиний ташкилотлардан, шунингдек чет эл давлатлари, ташкилотлари ва фуқароларидан олинган молиявий ёки бошқа моддий ёрдамдан фойдаланиб;\nоммавий ахборот воситаларидан ёхуд телекоммуникация тармоқларидан, шунингдек Интернет жаҳон ахборот тармоғидан фойдаланиб содир этилган бўлса, 5 йилдан 8 йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.\nКОСОНСОЙ ТУМАН ҲОКИМЛИГИ РАСМИЙ БАЁНОТИ\nКоронавирус профилактикаси чора-тадбирлари доирасида Косонсой туманидаги бозорлар ёпилмайди. Уларнинг иш тартиби ўзгаришсиз қолдирилади.\nТумандаги барча бозорлар тегишли тартибда дезинфекциядан ўтказилмоқда.\nАҳолидан ваҳима ва саросимага берилмасликни сўраймиз. Туманда етарлича озиқ-овқат заҳиралари яратилган.\nҲАШАР УЮШҚОҚЛИК БИЛАН ЎТМОҚДА\nМаълумки халқимиз маънавиятида, қадрятларида бошқа халқлар ўрганса ва ўз тажрибасида қўллашга арзийдиган кўпгина ибратли тажрибалари мавжуд.\nМасалан, ҳашар деб аталган тадбир кўпчиликни бирдамликка, аҳилликка ва меҳр-оқибатга ундаши билан ажралиб туради. Косонсой туманида давом этаётган мазкур тадбирда ёшу-кекса отахонларимиз иштирок этиб, фарзандлару, набираларга халқимиз маънавиятида, тарихида бир неча юз йилликлардан буён эъзозланиб келинаётган урф-одатлар, қадриятларнинг мазмун-моҳияти ҳақида тушунтиришлар берадилар.\nМамлакатимизнинг барча ҳудудлари каби Косонсой туманида ҳам “Обод юрт” умумхалқ хайрия ҳашари фаоллик ва уюшқоқлик билан ўтказилмоқда. Хайрия ҳашарида Наврўз байрами тантаналарига муносиб ҳозирлик кўриш, юртдошларимиз ўртасидаги ҳамжиҳатлик, меҳр-мурувватга муҳтож кишиларга кўмак бериш, юртни обод қилишдек эзгу мақсадлар амалда ўз ифодасини топмоқда.\nУмумхалқ ҳашарида барча аҳоли қатламлари ўзлари яшаётган, меҳнат қилаётган, таълим олаётган ҳудудларни, ариқ ва зовурлар, кўча ва хиёбонлар, муқаддас қадамжо ва қабристонларни тозалаш, ободонлаштириш ишларини амалга оширмоқда. Ушбу тадбирда каттаю кичик бирдек фаол иштирок этмоқда.\nКОСОНСОЙ МИЛЛИЙ САНЪАТИ ВА МАДАНИЯТ ТАРИХИ\nКосонсойда миллий халқ санъати ва маданияти қадим вақтларданоқ ривож топиб келган. Биринчи халқ дастаси 1930 йилларда ташкил топади. Туманнинг маданият дарғалари Усмон дутор, Усмон полвон дутор, Эргаш Авезметов, Маҳмудхон Нуруллаев, Ҳасан ва Ҳусан Хотамовлар, Маллавой Ёқубов, Нажмиддин Қирғизов, Юнусжон Юсуфжонов, Абдураҳмон Қаюмов, Муҳибилло Абдуллаев, Абдураҳмон ҳожи, Пайзихон, Ачахон Хўжаевалар, Соҳиба Қорабоева кабилар эди.\nТуман маданият бўлими, клублари ва тўгараклари 1958 йилдан тузилиб, иш бошлади.\nТуман маданият бўлимига турли йилларда Назиров, Муҳиддинов, А.Аббосхўжаев, М.Қаландаров, Қаюмжон Қориев, Адиба Саломова, Абдураҳмон Қаюмов, Муҳаммадихон Султонов, Марҳабо Қаҳҳорова, Каромат Ҳайдарова, Манфурат Ғаффоровалар раҳбарлик қилдилар.\nКосонсойга шаҳар мақоми берилгандан сўнг 1979 йилда шаҳар маданият бўлими ташкил этилиб, бўлим қошида шаҳар маданият уйи иш бошлади. Туманда танилган барча бадиий ҳаваскорлар жамланиб, 1979 йилда бадиий ҳаваскорлик дастаси-ансамбл тузилди ва Қаюмжон Қориев бу ишга бошчилик қилган.\nЎзбекистон Республикаси маданият вазирлиги томонидан 1981 йилда туман “Хушнаво” бадиий жамоасига “Ашула ва рақс ансамбли” унвони берилди. Ансамбл ўз бадиий чиқишлари билан республикамизнинг барча вилоятлари, Россия, Болгария каби чет мамлакатларда концертлар берган.\nБу йилларда Алишер Бувохўжаев, Абдунаби Мамажонов, Музаффар Шарипов, Жамолиддин Шарофиддинов, Ғофиржон Абдураҳмонов, Адҳам Тиллаев, Марям Туробова, Мавлонхон Ҳамроев, Тўлқин Аҳмедов, Собиржон Аҳмедов, Муҳаммаджон Қаландаров, Гулнора Иззатуллаева, Мадаминжон Темиров, марҳума Раъно Каримова, Адолат Ҳомидова ва бошқалар туман маданият бўлимининг энг фаол намояндалари бўлдилар.\nМустақиллик йилларида маданият бўлими бир қанча қувонарли ишларни амалга оширди.\nБўлимга 2002 йилдан Ҳурматой Қудратова раҳбарлик қила бошлайди.\nВилоят миқёсида 2005 йилда ўтказилган фольклор жамоалари танловида туман гуруҳи ғолиб топилди ва шу йили май ойида республика миқёсидаги “Бойсун баҳори” фестивалида қатнашиб, туман Маданият бўлими халққа танилди.\nБўлим қошида ташкил этилган дорбозлар халқ дастаси раҳбари раҳматли Жўрахўжа Норхўжаев ўзбек дорбозлари орасида биринчилардан бўлиб «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист» унвонига сазовор бўлган . Унинг шогирдларидан Баҳодирхўжа Эргашхўжаев раҳбарлигидаги миллий “Дорбозлар” гуруҳи 2009 йилда “Халқ дорбозлари” унвонига сазовор бўлади.\nҚорақалпоғистонда 2012 йилда ўтказилган “Асрлар садоси” фестивалида туманимиз вакиллари фестивал лауреати бўлиб, фахрий диплом, қимматбаҳо совғаларга сазовор бўлдилар.\nМаданият уйининг “Хушнаво” бадиий жамоаси ижрочилари Ҳанифа Мирзаева, Х.Мирзаев, Раъно Имомалиевалар 2010, 2011, 2012 йилларда “Ўлан ва лапар” ижрочилари республика босқичи танловларида қатнашиб, фахрли ўринларни эгаллаб келдилар.\nЎлан ва лапар ижрочилиги туманимизда ўзининг янги қирраларини кашф этиб, вилоят ва республикамизда ўзига хос янги йўналиш ташкил этмоқда.\nТуман маданият бўлимининг аҳил жамоаси туманда ўтказиладиган ҳар бир тадбир, жумладан Мустақиллик, Наврўз каби байрамларни кўтаринки руҳда ўтишига муносиб ҳисса қўшиб келмоқда.\nМаданият бўлими қошида "Томоша" кичик театр студияси ташкил этилди.\nУнда Абдуллажон Раҳимов, Амирхон Усмонов, Тўлқин Аҳмедов, Собиржон Аҳмедовлар томонидан спектакллар намойиш этиб келинмоқда.\nКосонсой тарих музейи\nМАКТАБДА «СЕНАТОР ВА ЁШЛАР» УЧРАШУВИ ЎТКАЗИЛДИ\nЖорий йилнинг 11 март куни Косонсой туманидаги 1-сонли умумий ўрта таълим мактабида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлис Сенати аъзоси И.Нажмиддинов ёшлар ва маҳалла фаоллари билан учрашди.\nУнда Косонсой туман ҳокими Б.Юсупов, туман Халқ қабулхонаси раҳбари Т.Муйдинова, маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш бўлими раҳбари Д.Яқубова, туман ҳокимининг ўринбосари И.Султонов ҳамда бошқа ташкилот раҳбарлари иштирок этишди.\nУчрашувни туман ҳокими Б.Юсупов кириш сўзи билан очди. Шундан сўнг сўзга чиққан Сенатор И.Нажмиддинов Президентимиз томонларидан илгари сурилган 5та муҳим ташаббус - ёшларни адабиёт, театр ва санъат мусиқа ва рассомлик, жисмоний чиниқтириш, уларни спорт соҳаларига жалб қилиш, компьютер технологиялари ва интернетдан самарали фойдаланиш, хотин қизларимизни ишга жойлаштириш, маънавиятини ошириш, ёши катталарга ҳурмат кўрсатиш, кексаларни эъзозлаш, ёшлар ўртасида жиноятчиликни олдини олиш, эрта турмуш, оилавий ажримларни олдини олиш, мактабда ёшларни билимини ошириш, ёшларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш, улар ўртасида жиноятчиликни олдини олиш каби масалалаларда ўз фикрларини билдириб ўтдилар.\nТадбирда меҳнат фахрийлари ҳам сўзга чиқиб, талаб ва таклифларини баён этиб, фикр мулоҳазалари билан ўртоқлашишди.\nШундан сўнг туманимиз ёшларининг фикр мулоҳазалари тингланиб, муаммо ва таклифлар юзасидан чора-тадбирлар белгилаб олинди.\nТадбир сўнггида Олий Мажлис Сенати аъзоси И.Нажмиддинов ташаббуси билан “Одобимиз миллат кўзгуси” китоб тақдимоти ўтказилди ҳамда туманиздаги фаол ёшлардан 15 нафарига китоблар совға қилинди.\nVarak 36 jami 45\n© 2014-2021, Namangan viloyat Kosonsoy tuman hokimligining rasmiy axborot portali. Sayt materiallaridan foydalanilganda www.kosonsoy.uz manbasi ko'rsatilishi shart.


Уйғониш тўғрисида туркумидан: Мавжуд уч мабдани ақида жиҳатидан текшириш - | Hizb-Uzbekiston.info\nHome›САҚОФИЙ БЎЛИМ›Уйғониш тўғрисида туркумидан: Мавжуд уч мабдани ақида жиҳатидан текшириш\nУйғониш тўғрисида туркумидан: Мавжуд уч мабдани ақида жиҳатидан текшириш\nОламдаги мавжуд мабдалар учтадир, улар социализм, капитализм ва Ислом. Булар борасида айтиб ўтганмиз ва улар тўғрисидаги фикрларимизни билдириб келяпмиз. Бу уч мабда тўғрисидаги тушунчалар ёрқинроқ бўлиши учун уларнинг ақидаси, ақидадан тузум келиб чиқиши, иш амаллардаги ўлчови, жамиятга берадиган таърифи, тузумни татбиқ қилиш жиҳатидан солиштириб чиқамиз. Айтиб ўтишимиз керакки, бу солиштириш жараёнида сизга баъзи фикрлар такрорланаётгандек туюлиши мумкин, лекин жиддий аҳамият берилса фикрлар аввалгиларини мустаҳкамлаш учун чуқурроқ киришилганлигини ёки мабдаларни бир-бирига нисбатлаш мақсадида фикрлар такрорланганлигини англаб олса бўлади. Демак, бугунги мавзуимизда шу мабдаларнинг ақида жиҳатларига эътибор қаратамиз.\nАқида жиҳатидан қаралганда социализм мабдаси барча нарса моддадан яралган деб билади. Яъни социалистлар барча нарса яралишида моддага асосланади, модда барча нарсанинг яратувчисидир, деб эътироф қилишади. Социализм, шу жумладан коммунизм мабдасининг ақидаси шудир. Уларнинг фикрича модда вужудга келтирувчи, азалий ва абадий.\nКапитализм мабдасининг ақидаси “Динни ҳаётдан ажратиш” фикридир. Шу асосга кўра улар динни давлатдан ажратадилар. Капиталистлар Яратувчининг борлиги тўғрисида мулоҳаза юритмайдилар, Яратувчининг борлигини эътироф қилиниши ёки инкор қилиниши уларнинг фикрлашлари мавзуига кирмайди. Улар Яратувчини инсонларнинг ҳаётига даҳли йўқ деб биладилар. Капиталистлар учун Яратувчининг борлигини эътироф қилиш ёки инкор қилиш асосий бахс мавзуси эмас, улар учун Яратувчини ҳаётга даҳли йўқ дея динни ҳаётдан ва давлатдан ажратиш муҳимроқдир.\nИслом эса ақидада ўзига хос фикрга эга: Борлиқнинг яратувчиси Аллоҳдир. У набийлар ва росулларни инсон фарзандларига Ўз динини ўргатиш учун юборган. У қиёмат кунида инсондан қилган ишлари ҳақида ҳисоб талаб қилади. Шунинг учун ҳам Ислом ақидаси Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобларига, росулларига, охират кунига, қазо ва қадарнинг яхшиликлари ҳам, ёмонликлари ҳам Аллоҳдан эканлигига ишониш-иймон келтиришдан иборатдир.\nАл-Ваъй уюшмаси «Нажоҳ» университетида Фаластин масаласи ечимида АҚШ позициясининг ўзгаргани ҳақида маъруза қилди


Эронда Қўшилмаслик ҳаракати саммити бошланди\nЭрон олий руҳонийси Оятуллоҳ Али Хоманаий ўз мамлакати ядровий энергия ишлаб чиқариш ҳуқуқидан воз кечмаслиги, лекин Исломий республика ҳеч қачон ядровий қурол ишлаб чиқаришга интилмаганини баён қилди.\nПайшанба куни Теҳронда бошланган Қўшилмаслик ҳаракати саммитида сўзлаган Хоманаий "Бизнинг шиоримиз - ядровий энергия барча учун, ядровий қурол ҳеч кимга" дея таъкидлади.\nЭрон Қўшилмалик ҳаракатига аъзо давлатлар раҳбарлари саммитига мезбонлик қилмоқда. 120 мамлакатни ўз ичига олувчи ҳаракатнинг пайшанба куни бошланадиган икки кунлик саммити мазкур тузилманинг халқаро майдондаги обрўсини кўтаришга қаратилгани айтилмоқда.\nЙиғин кун тартибидан Сурия бўҳрони, инсон ҳуқуқлари ва ядровий қуролсизланишга оид масалалар ўрин олган.\nЙиғинда БМТ Бош котиби Бан Ки Мун ҳамда Тожикистон, Туркманистон, Афғонистон, Покистон, Миср каби давлатлар раҳбарлари иштирок этмоқда. Қўшилмаслик ҳаракатига Ўзбекистон ҳам аъзо, лекин президент Ислом Каримов Теҳрон саммитида қатнашмаётир.\nҚўшилмаслик ҳаракати Совуқ уруш даврида халқаро майдонда Қўшма Штаталар ва Совет Иттифоқи иқтидорига қарши мувозанат сақлаш мақсадида тузилган


“Оила ва жамият” газетаси (15.02) бугун ўзбек жамиятининг оғриқли нуқтаси – аёлларнинг хорижга чиқиб кетаётгани масаласига бағишланган мақола чоп этди.\nМақола хорижга чиқиб, таҳқирланган, аянчли бир аҳволда юртига қайтган айрим аёлларнинг ҳикоялари билан бошланади. Уларнинг аччиқ тақдири тилга олинади. Аёллар миграцияси билан боғлиқ баъзи рақамлар тилга олинади.\nХусусан, Тошкентнинг Бектемир тумани кўп тармоқли поликлиникаси мудирининг айтишича, ўтган йили бу ерда ташқи миграциядан қайтган хотин-қизларнинг 289 нафари тиббий кўрикдан ўтказилган. Уларнинг иккитасида ОИТС аниқланган.\nМазкур туман бандликка кўмаклашиш маркази вакили эса хориждан қайтган хотин-қизларнинг баъзилари 500-600 минг сўм маош учун ишлашни хоҳламаслигидан ёзғирган.\n“Ўтган йили хориждан қайтган бир қизни ўқув маркази орқали қайта касбга тайёрлаб, ишга жойлаштирдик. Аммо уни маоши қониқтирмай, яна Туркияга кетиб қолди”, дейди марказ вакили.\nМақолада ўзбекистонликларнинг, хусусан, хотин-қизларнинг хорижга чиқиб кетаётгани асл сабаблари очиб берилмаган бўлса-да, уларни юртда қолишга даъват этувчи “ақлли маслаҳатлар” қоп-қоп.\n“Бир бурда нонни оиласи бағрида, хотиржам ейишдан кўра кўпроқ хорижни орзу қилаётган аёллар ҳақида нима дейиш мумкин?” дея савол ташланади мақола сўнггида.\n“Инсон бир марта дунёга келади. Яхши, эркин ва озод яшашни, ҳуқуқлари ҳимоя қилинган бўлишини истайди. Бундай шароит бўлмаган давлатдан эса кўпчилик қочишга ҳаракат қилади”, деганга ўхшаш “бузғунчи гаплар”ни эса мақоладан топа олмайсиз.\ndata-title="Ойлик камлигидан хорижга қочаётган аёллар" data-description=""Оила ва жамият" газетаси (15.02) бугун ўзбек жамиятининг оғриқли нуқтаси - аёлларнинг хорижга чиқиб кетаётгани масаласига бағишланган мақола чоп ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2017/02/rasm2302.jpg" data-url="https://eltuz.com/asosiy-mavzular/198783/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">


Ислом жаҳолатнинг ҳар қандай кўринишига қарши\nЭкстремизм — ўта мутаассиб гуруҳларнинг ашаддий реакцион фаолияти бўлиб, ҳатто диннинг ўзига ҳам зарар келтиради. Уларнинг асосий мақсади – динни ниқоб қилиб, ҳокимиятни қўлга олиш, диний талабларнинг илк даражасига хос “софлиги”ни қайта тиклаш, диний талабларга мос сиёсий тузумни барпо этишдан иборат. “Экстремизм” бугун қулоғимизга энг кўп чалинаётган сўзлардан бири. У лотинча “extremе” сўзидан олинган бўлиб, ўта кескин чора-тадбирларни, фикр-қарашларни ёқловчи назария ва амалиётни англатади.\nЭкстремизм ва терроризм одамларнинг эртанги кунга бўлган ишончига путур етказиб, халқаро миқёсдаги муаммоларни, жумладан турли диний эътиқод вакиллари бўлган халқлар, тамаддунлар (цивилизация) орасидаги ўзаро ишончга соя ташламоқда, жаҳон тараққиётининг тамал тоши бўлган халқаро иқтисодий ва маданий ҳамкорликнинг ривожланишига тўсиқ бўлмоқда.\nЭкстремизм, муқаддас динимиз, хусусан, энг мўътадил мазҳаб бўлмиш ҳанафий мазҳаби ақидаларига зид келади. Қуръони каримда таъкидланади: “Шундай қилиб, Биз сизларни ўрта уммат қилдик!” (Бақара сураси: 143-оят). Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Ишларнинг энг яхшиси ўртача (мўътадил) бўлганидир” дея марҳамат қилганлар. Набий алайҳиссаломнинг ҳаётларига ибрат назари билан қарайдиган бўлсак, у зотнинг нақадар мўътадил, бағрикенг инсон бўлганларини кўрамиз. Расулуллоҳ алайҳис салом даврларида диний бағрикенглик сиёсати ўзининг бор кўринишида намоён бўлди. Ҳижратнинг тўққизинчи йилида Нажрон насоролари делегацияси уларнинг катта епископи Абулҳорис бошчилигида Мадинаи мунавварага келади. Набий алайҳиссаломнинг кўрсатмалари билан уларнинг барчасига катта иззат-ҳурмат кўрсатилиб, уларга Мадина масжидида ўз ибодатларини адо этишлари учун шароит қилиб берилади. Набий алайҳиссалом амал қилган диний бағрикенглик сиёсати кейинчалик хулафои рошидин даври (Абу Бакр, Умар, Усмон, Али розияллоҳу унҳумлар ҳукмронлик йиллари)да ҳам давом этди.\nБундай мисли кўрилмаган бағрикенглик, ҳатто кўпгина ғарб шарқшунослари томонидан эътироф этилган. Жумладан француз шарқшуноси Жозеф Франсуа Мишон “Салиб юришлари тарихи” китобида қуйидагиларни ёзади: “Ислом – бағрикенглик дини. У патриархларни, руҳонийларни ва уларнинг ходимларини ҳар қандай солиқлардан озод қилган, ибодатга берилганлари учун уларни урушда ҳам ўлдиришни ман қилган. Умар ибн Хаттоб Қуддусни фатҳ қилгач, насороларга тегмаган. Салибчилар эса мазкур шаҳарни босиб олишганда мусулмонларнинг ва яҳудийларни аёвсиз қатл этишган эди”.\nМазкур шарқшунос ўзининг “Шарқ сари диний саёҳат” номли бошқа китобида насронийлар бағрикенглик ва олийжанобликни, ўзгалар билан ҳусни муомалани кўп ҳолларда мусулмонлардан ўрганганликларини ёзади: “Насронийлар таомул руҳини ва ҳусни муомала фазилатларни мусулмонлардан ўзлаштирганлар. Мана шуларнинг барига мусулмонлар ўз Пайғамбарлари Муҳаммад алайҳиссаломнинг таълими туфайли эришганлар”.\nБугунги кунда динни ўзига ниқоб қилиб, ҳокимиятни қўлга олишга интилаётган турли оқим ва ташкилотлар ўз чиркин ғояларни тарғиб этишда ҳар қандай илғор услуллардан, хусусан интернет сайтларидан, турли ижтимоий тармоқлардан фойдаланётгани ҳеч биримизга сир эмас.\nЗеро, бугунги кунда Ислом ниқоби остида ўз ғояларини амалга оширишга интилаётган ғаразли кимсаларнинг мақсад ва амаллари муқаддас динимизда илгари сурилган эзгулик, бағрикенглик ғояларига тамомила зиддир. Зеро, динни ниқоб қилиб қабиҳ ишларни амалга ошираётган бир гуруҳ мутаассиблар ер юзидаги бир ярим миллиарддан ортиқ мусулмоннинг дунёқарашини белгилай олмайди. Диний экстремизм қандай кўринишда бўлмасин, қандай ном билан аталмасин, Исломнинг асл моҳиятига заррача алоқаси йўқлигини ҳар биримиз яхши англаб етмоғимиз лозим.\nИсломнинг чинакам ахлоқий асосларини англаб етган кишининг шафқатсизлик, ваҳшийлик, зўравонлик тарафдори бўлишини тасаввур қилиш қийин. Шунинг учун огоҳлик, ҳушёрлик, илму маърифат ҳосил қилиш экстремизм ва террорчилик балосини таг-томири билан тугатишнинг энг самарали йўли ҳисобланади. Ислом жаҳолатнинг ҳар қандай кўринишига қарши. У одамлар қалбига тартибсизлик, душманлик, бузғунчилик, ёвузлик ва нафрат уруғини сочадиган кимсаларнинг хатти-ҳаракатларини ҳеч қачон қўллаб-қувватламайди.\nДругие материалы в этой категории: « Даврий нашримизда: Аллоҳ сўраганни яхши кўради\tМуфтий ҳазрат ҳаётига чизгилар (4-қисм) »