ҲАЖР ВАҚТИ - “Китоб дунёси” газетаси сайти\n1094 марта кўрилган.\nЧарақлаган осмон, кўклаган водийлар, юрагимда тошади завқлар:\nСайрга чиқайлик дийдор\nВисол билан оғушта чоғлар...\nХХI аср 16-йилининг апрели бошланган эди. Тўрт оёқли нар-вон устида туриб кўклаган токнинг кўкалакларини синдириб қўймай, деб авайлаб, эҳтиётлаб зангни пояга маҳкамлаш пайида эдим. Қўшни санаторий боғларидан электр арранинг чинқириб ғариллаши қулоқни қоматга келтирар, чамаси юз эллик йиллик чинорларни бутар ва каллаклар эдилар. Азамат чинорлар баҳорнинг нам ерига гурсиллаб қулар, мен турган нарвон тагидаги ер ҳам зириллаб кетарди: чинорлар қуларди гурсиллаб... Зангни ўрнатаётганимда шўралаган бир кўк новда бехос узилиб тушди. Аҳ! — дедим худди жоним узилгандай. Яна эҳтиётсизлик қилдим!.. Эҳтиётсизлигим токка қимматга тушадиган бўлди. Шўра узилган жойдан токнинг шираси оқа бошлади. Жон суви оққандай бўлди танамдан!... Энди токнинг оқаётган сувини тўхтатиб бўлмайди. Охиригача оқади! Чунки ҳозир токларнинг томирига тириклик суви югурган... Аламим келди. Шу тоб ваҳимали электр чинқириқ кетидан яна гурсиллаган овоз келди: яна бир чинор қулади. Юз эллик йиллар яшаб қуёш нурларида товланиб, қаҳратон совуқларда қарсиллаб, азамат гавдасини кўкларга довлаб кўтариб, кўзларимизни яшнатиб, бошларимизга жазирамаларда салқин соябон бўлиб мана, қулаяпти. Куни битган, қулайдиган пайти келган-да. Биз билган замонларнинг хотираси. Хотира чинорлари ағдариляпти. Янги чинорлар янги замонларда яшайди. Аммо янги ниҳоллар қачон азамат чинор бўлади. Шунда аламли хаёлимдан «Дарахтлар қулайди одамлар каби» деган ибора ўтди. Эрталаб нонушта пайти ҳамшира раҳматли журналист Холида Аҳроровани эслаган, гоҳ-гоҳ қўнғироқ қилиб: «Қалай бизнинг йигитлар, яхши юришибдими?» — деб қўйишларини хотирлаб кўзи намланганди. Ҳа-а... қалай, бизнинг йигитлар, яхши юришибдими? Йигитлар яхши юришибди. Аммо чинорлар қулаяпти... Ер ларзага келяпти.\nХаёлим паришон бўлди. Нар-вондан тушиб шўра узилган новдани дока билан маҳкам тортиб бойладим. Кейин устидан скотч ўрадим. Токнинг шираси бирпас оқмай турди. Кейин яна томчилаб сўнг узун чўзилиб оқа бошлади. Шу замон чўнтагимдаги мобил чириллади. Йиғламсираган ҳолда телефон тугмасини босдим: ҳозирги тил билан айтганда, алоқага чиқдим. Аммо икки кўзим йиғлаётган новдада: ҳаёт арусини йиғлатиб қўйдим, нетай!\n— Алё, Иброҳимжон... — деган хаста овоз эшитилди: — Эркин ака! — дедим ва дарҳол нарвондан тушдим: — Яхшимисиз, Эркин ака? — Мен яхшиман, икки кун бўлди уйга келдим. Бугун ҳаво жуда сўлим... Бир айланиб келайлик... Сиз қаердасиз? Мен машинада бораман...\nЭсга тушар Эркин Воҳидовнинг «Қумурсқалар жанги». Улуғ башоратлар. Аммо ҳеч ким қулоқ солмас энди башоратларга, илгари қулоқ солишганми? Қулоқ солганми биров башоратларга? Аллаким гўзал Туркияга қарши ғазотга чақирар, кўпик сочар соқол-мўйлов жун босган башаралардан? Эркин Воҳидов билан шу ҳақда бугун гаплашмасам бўлмайди: теран чоҳлар тўлиб кетди-ку ёшу қари инсон ўликларига?\nБугун гаплашмасам бўлмас Эркин Воҳидов билан мангу ҳаёт ҳақида. Мангу ҳаёт сирин очди у Руҳлар билан сирлашиб ва англади шоир Руҳлар нималигини... Яна қанчадан-қанча айтилмаган ёзилмаган англамлари бор ва онг оқимлари тўхтамаган бир лаҳза. Ўйлайсизки, онг оқимлари фақат Жойсда, Беккетда борми? Навоий девонлари кети узилмас абадиятга қараб кетган узлуксиз онг оқими. Эй онг оқимини қоралаган етимпарвар, сенда наҳот йўқ онг оқими? Наҳот сенда узилиб мангу тўхтаган онг оқими, минглаган сўзинг бир СЎЗча қадр топмаган, юрак топмаган. Лаҳзалар сирини англаган, ғазаллари бари лаҳзалари асрори... Телепатия борми? Телепатия бордай:\nНидо келди сиздан Эркин ака,\nНидо келди сиздан, Эркин ака,\nУфқлар очилди, қалбларга қадар.\n«Мен ёмон ишлашни энг оғир гуноҳ, деб биламан. Давлат ишларида ёмон ишлашни ундан ҳам ёмонроқ кўраман, Чунки бу ёмон ишлардан минглаб, миллионлаб одамлар азоб-уқубат чекадилар». Гёте. Эккерман билан суҳбатлар.\nКўк тоқига нарвон қўйди зўрабор Гёте ва\nМатмуса ва Ўзбегимни\nИзма-из илдам чиқди Воҳидов толиб...\nЎқилса нажиб!... Эркин Воҳидов ҳақиқатлари! Қулоқ осдингми, юртим! Кескир шамширдай ярақлаб ётур!\nЭркин Воҳидов машинада етиб келди. У яқинда касалхонадан чиққан, ўзини анча тетик сезар, кўзлари ёғдули боқар, оппоқ манглайида фикр жилвалари жилоланарди. Бу пайтга келиб у анча, анча-мунча ихчам тортиб хипча бўлиб қолган, аммо кўзларининг фозил ифодалари ўзгармаганди. У ўзини тийиб-тергаб озишга ҳаракат қилди. Тананинг вазни камайса, юракка юк тушмайди, у енгил уради, деб фикрлади. Ҳақиқатан, ихчам тортиб у ўзини бир қадар енгил сеза бошлади. Ҳатто асарларининг охирги томларини яна ўқиб чиқди, охирги тузатишларини киритди. Ҳатто саксон муаллифнинг асари кирган «То қуёш сочгайки нур»ни ҳам тўпловчиларга тўла ишонишига қарамай бошдан-оёқ ўқиди. Биз ўзимизга ишониб юборган эканмиз, у бир қанча мулоҳазалари билан ўртоқлашдики? биз ўзимизга ошиқча бино қўйганимизни англадик ва унинг тузатишларидан сўнг «Замондошлар нигоҳи» янада очилди, жиддий, салмоқли муносиб нашрга айланди. Биз унда бу мутафаккир шоирнинг охирги кўраётган китоби эканлигини хаёлимизга ҳам келтирмаган эдик. Унинг ношир ақли сўнгги дамгача жуда равшан ишлаб турди. Шоирга чиндан улуғ АҚЛ ато этилмиш эди. Бу АҚЛнинг зумралари АДАБ ришталаридан тўқилмиш эди. Адаб ришталаридан тўқилган АҚЛ фақат музайян АДАБ СЎЗЛАРИни айтди, ёзди, ўқиди...\nБиз машинага ўтириб Чирчиқ бўйларига йўл олдик. Шундай кўкалам эди бу ёқлар. Чирчиқ нурли чувалиб кумуш шолчаларини тўқиб узоқларга йўл оларди. Қалин оқ кигиздан ёпилган дарё бўйидаги ўтовга тушдик. Устма-уст гиламлар, наматлар тўшалмиш эди. Шоирни анча-мунча ҳайратланиб шоду хуррам қарши олдилар. «Иброҳим, бир қимрон ичайлик... қимрон ҳозир етилган...» — деди.\nБир қимрон ичайлик... Биз буни шоирнинг соғайиб кетишига, узоқ яшашига далолат каби англадик. Қимрон келтирилди. У олтин ҳалли косада мўъжизадай кўринарди.\n«Кеч тушмай яна бироз айланайлик», — деди шоир бир косагина қимрон тотингач. Биз хуштабъ ўтов эгаларига ташаккурлар айтиб, яна йўлга тушдик. Машинамиз бизни худди йўлни ўзи биладигандек Кумушкент томонларга бошлаб кетди.\nШоиримиз йўлбошловчимиз ёнида орқасига суяниб ўтирар, унинг оёқларини тиззадан юқоридан то тўпиқларигача юмшоқ юнг плед билан ўраб қўйгандик. Бошини суянчиққа қўйган, кўзлари ярим юмуқ. Узоқ вақтдан бери туймагани фароғат оғушида эди. Чеҳраси касаллик азоблари-ю қийноқлари-ю асоратларидан қутулгандай жуда осуда ва гулгун, қимрон таъсириданми ё бошқа, икки юзида нимтатир қизиллик зоҳир эди. У ўзи сўзламаса, биз ортиқча сўзламас, ҳоритиб қўйишдан ўзимизни тиярдик. Чирчиқ бошланадиган томонларга оҳиста йўл босдик.\n— Мени хаёллар қийнайди, — пичирлагандай сўзлайди шоир. — Худди қор босгандай хаёллар, Қор тепалар, Қор уюрмалари. Қуюнлар қорли... — Мен орқа ўринда ўтириб, қулоғимни шоир елкасига яқинроқ олиб бораман, Негадир ҳозирги гапларни эшитмай қолиш ё ёмон эшитиш ва англамай қолишдан хавотирланаман. — Иброҳимжон, одам хаёлингда тинимсиз ёзсанг-да, қўлинг билан қоғозга туширолмасанг, бунга на қўллар ва на юракнинг ҳоли келмаса, ҳаммаси ичингда ёзилиб ётса... иложинг қанча? Тепалар, тепалар... баланд тепаларда юраман... тубсиз жарлар оралаб, тубсиз жарлар ёқалаб юраман... Шоир ҳаммасини ўз вақтида... ўз ёшлик вақтида ёзиб қолдирсин... бошқа вақт бўлмайди... Бу тепалар нималарни англатади... бугун Кумушкон, Паркент тепаларини кўргим келди... кумуш тепаларда юргим, ялангоёқ қадам босгим келди... тепалар балки ёзилмаган асарлардир, асарларнинг асотирларидир... сиз тепалар ҳақида ёзгансиз... қизиқ гаплар... нимага...\nҲа, сиздан анчадан бери сўрайман, дейман, эсимдан чиқади. Тепа деганимга лолалар, лолазорлар эсимга тушди... Асад яхшими, нима қиляпти? Ҳалиям лолалар ўстирадими? «Лола юзлигимни кўролмас бўлдим»... Миртемир акам хўб ёзганда-а? «Лолазорлар ичра йўқолдим»... Фақат шеъриятгина айтоладиган, ифодалай оладиган гаплар, туйғулар бор-да-еййй... — Шоирнинг овози пастлай-пастлай тамом ичига чўкди. Осилиб унинг юзига қарадим: кўзларини юмиб ётарди, қуруқшаган ингичка лаблари аста тамшанар, охирги, яна охирги зилол томчини охиригача бутун лаззатини тотиб ичаётгандай... Шоирнинг ухлаб қолишини истамай:\n— Эркин ака, дунёда ифодавийлик деган нарсани шеър яратган-да, — дейман, эшитдиларми-йўқми, билолмайман. «Ҳа-а-а...» дейдилар. Мен «Ухлаб қолмасинлар», дейман. Бугун кўрадиган кун... Мен аста овозимни кўтармай дўстимиз, катта биолог-лолашунос олим Асад Шарипов ҳақида сўзлайман. Асад Эркин Воҳидов билан тенгдош. Бир синфда ўқиганмиз. Мен дунёда Асад Шариповдай ўз ишига берилган, фидокор инсонни кам учратганман. Эллик йил Туркистон, Марказий Осиё лола навларини, уларнинг уруғларини йиғди. Қирғизистон, Туркманистон, Қозоғистон, Ўзбекистонда унинг бормаган жойи қолмади. Ноёб лола навларини сақлаб қолди. Ўзи ҳам янги лола навини яратди: «Асад Шарипов» нави... Эркин ака Асадни кўрсалар беҳад қувониб кетардилар. Гаплашиб тўймасдилар. Асад шоир ҳовлисига нодир, гўзал лола турларини экиб берарди...\n— Тинмай узоқлашиб борар биздан олам, коинот. Ўзгариб борарми бари, юлдузларни томоша қилар эдим. Ваҳимага соларди мени чексизлик, учган юлдузлар. Ас-Суҳо... энг кўринмас юлдуз. Етти Қароқчидан уни излардим. Отин аммам айтган эди: кўрсанг агар Етти Қароқчида Суҳо юлдузин кўзинг ўткир бўлар, қаримас ҳеч қачон кўзларинг. Аммо у жуда кичкина, Катта юлдуз ёнида яшириниб туради. Камдан-кам кишига муяссар бўлади уни кўриш бахти... Сен, Иброҳим, қидириб топ. Сен кўрасан. Қарай-қарай топганман ниҳоят уни ва кўрганман Суҳони... Кейин Берунийда ўқидим Суҳо, Ноҳид ҳақида: уни «Мицар» ҳам дейишар экан. Дўстлашиб қолдим коинотнинг энг олис юлдузи билан. Коинот ичра мегаоламларга тўхтовсиз нур тезлигида учаркан Ас-Суҳо ва кейин йўқ бўлиб кетаркан, кўринмас экан Ердан... бундан чорак аср аввал бир куни ёз чоғи уни қидириб кўкдан тополмадим, ҳар куни қидирардим, тополмасдим. Балки кўзларим ўтмаслашгандир, балки аммам башорати тўғри чиққандир: энди Суҳо йўқ. Йўқолгандай худди Атлантида. Йўқолгандай худди иероглифларни яратган авлодлар. Йўқолгандай миххатлар. Йўқолгандай ацтеклар. Йўқолгандай Маҳобҳорат. Гилгамиш, Алпомишни битганлар. Йўқолгандай худди нурпараст Монийнинг оҳанграбо китоблари, рангтасвирлари... Ҳозирги инсоният авлодлари гўё ҳеч нарсани йўқотмагандай Ноҳидни кўрмай. Аммо... яна ким билсин... Ноҳидни кўрганлар қандайлару, кўрмаганлар қандай? Ақлимиз илғамас фарқли таъсирларни. Аммо коинотдан бир юлдуз йўқолади-ю ҳеч қачон Еру заминга таъсир кўрсатмайдими? Сизга бир сирни айтай: Мен Ас-Суҳони соғинаман. Соғинаман барча йўқолган юлдузларни...\nОқ-оппоқ тонгларга нур бўлиб\nОқ ҳарир тонгларни доим\nОқ нур бўлиб ёритган,\nҲаёт ёзларин файзи фуюзи\nТишрин юлдузим —\nҲомийси Сириус ва\nСен шеърнинг ўзисан,\nШеър сурури, шеър ғурури —\nШеър каби қолдинг\nДайринг, доиранг, диёрингда,\nСени деган ва алқаган\nКим сенчалик улуғлади уни «ўзбегим» деб,\nТуғрул каби ёздинг номин кўкларга.\nСомон йўли туманларида,\nТилга муҳаббатни йўғирдинг.\nАсад Шарипов — лоларуҳ —\nКитобларинг бошидан лолалар ёғдирди.\nАсаднинг лолалари — сенинг шеърларинг,\nСенинг шеърларинг — Асаднинг лолалари.\nГолландия, Японияда ҳам кўрмади ҳеч ким бундай лолаларни. Нега Голландияга, нега Японияга бормадинг, Асад жигарим. Нега таклифларни рад этдинг жигарим. Киши ҳам шундай камтар бўларми? Бўларми яна шундай дарвеш ғамгусор?\nНимасидир ўхшайди Эркиннинг ғазали, жонсўз қасидалари Асад Шариповнинг ўтли, кучли рангдор лолаларига. Гомология, ё раббий! Гомология! Асаднинг табассуми лолаларга ўхшарди. Сенинг шеърларинг эса бизнинг эрта очилган лолаларимиз. Унинг, уларнинг, ҳаммамизнинг лолаларимиз, лолаюзларимиз, лолақадларимиз, лоларанг ифшоларимиз. Дўстинг Рождественский бир кун айтганмиш:\n«Эркин Вахидов, у Вас неслепая сила».\nЙўл босдик яна жаннатий Чирчиқ тепаларига. Ўтиб кетдик Парикентдан ҳам! Яна тепалар, Ва яна, яна тепалар. Бир-бирига мингашодур тепалар Бир-бирини имлашодур тепалар. Париларни излашодур тепалар. Шоирнинг кўзлари чарақлаб очилди. Паркентдан ўтдикми, а? Гули менга қуёш ботмай қайтасиз деган: Кечикиб қолсам уйга киритмайди алоҳол... Маза қилиб кулади шоир. Вой, унинг зарофатлари: заковат офатлари!\nБир баланд тепа нишабида тўхтадик. Тепа қиёсидан кимдир бизни чақирди ва югуриб келди олдимизга. Бир дам қўниб ўтинглар, фақат бир дам ғарибона капамизга... Тепа ёнбошида унинг капаси. Қайдандир қора қўчқор пайдо бўлди. Ва шоирдан сўралди изн. Аста капага кирдик. Оҳ-воҳ! Бунинг фақат номи капа экан. Ичи кенг сарой ер остига қурилган. Охири кўринмас. Бир томонда қўғайларга осилган қирқма қовунларнинг адоғи йўқ. Бир томонда бари нок, олма, беҳи; яна бошқа томони кета-кетгунча сўриларда қоғозларга ўралган олтиндай товланган узумлар; шоир бир тилимгина қирқма еди уҳ-уҳлаб, сўнг совқотди чоғи, дилдиради, лаблари пирпиради ва биз ижозат тиладик азиз мезбон-фараҳбондан. Ранг кўрди, ҳол сўрди ва базўр бера қолди ўзбекона мулойим изн. Қирқмалар хаёлимиз ўғирлади. Ва шукрона айтдик кору борига. Шинаванданинг асили экан, Меҳмондўстнинг насили экан.\nАммо қуёш улуғ тепаларга қирмиз бошини қўйди. Яна андак юрайлик, Сўнг қайтармиз, деди шоир фасиҳона жилмайиб. Апрелнинг бошида ер остидаги боғ ва оламнинг сара мева-чеваси лол қилди бизни. Болалик чоғлари уйларимиз шипларига осилган олам анорларни эслашдик. Одамнинг миришкор бўлишига нима етсин, дедим оҳиста сўз малолидан андиша қилиб. «Шошманг, шошманг... — бирдан тийрак жонланди шоир, — Миришкор, дедингизми? Миришкор... қизиқ, а? Биласизми бу нима дегани? Мен деҳқончиликнинг миридан-сиригача яхши биладиган корфармо одам, дедим ўзимча. Ҳа, балли. Аммо бу сўзнинг асли маъноси ўзгариб кетган. Ҳозир у «омилкор деҳқон» маъносида нотўғри қўлланади. Асли бу тарихий сўз адабиётларимизда учрайди. Миришкор — «овларни ташкиллаштирувчи амир» деганидир. Хон саройларида овларни ташкиллаштириш билан шуғулланадиган, уларни бошқарадиган, ов ўтадиган жойларни тайёрлайдиган махсус ходимлар бўлган, уларни «мири шикор» дейишган. Қаранг, четдан кириб, тилимизда ўзлашган сўз яна бошқа маъно савиясига эга бўлган.\nЭҳ-ҳе, сўзларнинг тарихлари жуда узун. Сиз, Иброҳимжон бир куни «вақт» сўзининг тарихи ҳақида баҳлашгандингиз. «Вақт» араб тилидаги сўзларнинг кириб келиши натижасида пайдо бўлган. Аммо «вақт» сўзи кириб келмасдан илгари бу тушунчани туркий ўзбеклар нима деб атаганлар? Ана, сизга масала. Ҳар қандай детективдан қизиқроқ. Эркин ака бироз жўшиб кетдилар ва тезда чарчадилар. «Сўз латофати» борасида гурунглашиб бордик. Бирдан йўлбошловчимиз машинани тўхтатди. Бундоқ қарасак рўпарамизда буюк бир тепа, қиялаб узоқларга тушиб бораётган бир қияликда, шундоқ тоғ йўлининг чеккасида жуда ҳам баланд улкан бир дарахт юксалиб турарди. У қад ростлаб оппоқ нафис гулларга бошдан-охир бурканмиш эди. Оқ боши кўкларга тегиб турарди. Мен бунчалар шукуҳли, ерда алпона ўрнашган дарахтни кам кўрмиш эдим. Йўлбошловчи пастга тушди ва: «ўрик», деди. Мен: «Бу ўрик эмас, бодом», дедим. Эркин ака ҳам оҳиста машинадан тушдилар. «Ҳа, бу бодом», дедилар. Аммо бодоммисан-бодом! Қодирийнинг «Ўткан кунлар»ига ёки бир дўстимизнинг «Ўзбегим»ига ўхшайди, дедилар, қуйиб қўйгандек ўзи! Ва хандон ташлаб кулдилар. Талабалик пайтларимизда Эркин ака дўстлари билан мутойиба қилишганларида, Саид Аҳмад, Шукрулло, Ўткир Ҳошимов билан гурунглашганларида шундай дунёни унутиб кулардилар: шундай беғубор ва бировга оғир тушмасди. Биз бир пас шу ерда, шарқда, тоғлар ортида тўқ мовий қорайиб турган Бешиктоғ чўққиларини томоша қилиб турдик. Ўмровдор. Шонли. Бешиктоғ ва ҳаёт абадийга ўхшарди. Мангу ўрозли эди инсон мулоқотлари... Бешиктоғ ва бу кўркам алп бодом қадамида гул босган ўзбекка ўхшарди. Ўзбегимга табиий шоирона рамз кўз ўнгимизда барча маконларни оғушига олмишдай эди...\nБиз орқага қайтдик. Қуёш тоғлар ортига ўтиб кетди. Йўлбошловчимиз «Майли, кеннойим яна уйга киргизмай ўтирмасин, энг қисқа йўлдан олиб борай», деб йўлни ўнг томонга солди. «Канал бўйидан чиқамиз...» деди. Бир соатдан ортиқ юриб ниҳоят йўл овлоқ бир подстанция девори билан тугади. Ноилож келган йўлимизга қайтдик. Бу адашиш ҳам балки ўз маъносига эга бўлгандир. Аммо шоир толиқди ва боши қийшайиб ухлаб қолди. Алламаҳалда шаҳарга кириб бордик. Қоронғу ҳам тушди. Чироқлар ёнди.\nЙўлларда уйлар, ҳовлилар, баҳорги боғлардан шоир қўшиқлари кўчаларга тараларди. Навони орқалаб мангу савр шамоли эсарди. Бу мангулик олдидаги сўнгги йўл, сўнгги видо сайри эди...\nУзоқ, жуда узоқ шарқий ёқлардан бутун коиноти азимга шукуҳини ёйиб Тишрин чиқиб келарди. Тишрин-Сириус Эркин Воҳидовнинг нурафшон юлдузи эди...


Турли давлатларда рўй бераётган табиий офатларда қурбон бўлаётган фуқаролар сони ортиб бормоқда.\nНепалда тинимсиз ёққан ёмғир айрим ҳудудларда ер кўчкиларига сабаб бўлаётир. Сўнгги ҳафта мобайнида бу ерда 70га яқин фуқаро ҳалок бўлди, ўн мингдан ортиқ одам бошпанасиз қолди. Хитойда кузатилган кучли бўрон ва дўл оқибатида 10 киши ҳалок бўлди.\nЖанубий Европа, хусусан, Греция ва Болгария ўрмонларида эса ёнғинлар давом этмоқда. Болгария полицияси ўрмонларга қасддан ўт қўйиш айби билан бир неча шахсни ҳибсга олди.


"Трамп" ва "Ким Чен Ин" Ҳонгконг кўчаларида учрашиб қолишди\n09:37 / 26.01.2017\nҲонгконг аҳолиси кутилмаган саҳна кўринишига гувоҳ бўлишди. АҚШ ва Шимолий Корея президентларига ўхшаб грим қилиб олган актёрлар сиёсатчиларнинг кўчада учрашиб қолишганини саҳналаштиришди. Мазкур учрашув видеолавҳаси YouTube сайтидаги Hong Kong Free Press саҳифасига жойлаштирилди.\nДональд Трамп ва Ким Чен Ин қиёфасига кирган актёрлар Ҳонгконг кўчалари бўйлаб сайр қилишган. АҚШ ва КХДР ўртасидаги совуқ муносабатларга қарамай, "Трамп" ва "Ким Чен Ин" умумий тил топиша олган ва биргаликда метрога ҳам тушишган.\nТрамп қиёфасидаги актёр камераларга қарата, "сохта хабар" хусусида ҳазил қилган. Америка президенти лавозимига киришишидан аввал ўтказган матбуот анжуманида CNN телеканалини ёлғон янгиликлар канали деб айблаган эди.


АҚШнинг Ўзбекистондаги элчихонаси барча афғон ҳарбийларининг эвакуация қилинганини тасдиқлади. Қолган техника масаласи билан АҚШ Мудофаа вазирлиги шуғулланмоқда | Dunyo News | Дунё янгиликлари. Ўзбекистон ва дунёдаги барча янгиликлар. Сўнги хабарлар. Сўнги янгиликлар\nАҚШнинг Ўзбекистондаги элчихонаси барча ...\n16:07 / 14 Sep\nАҚШнинг Ўзбекистондаги элчихонаси барча афғон ҳарбийларининг эвакуация қилинганини тасдиқлади. Қолган техника масаласи билан АҚШ Мудофаа вазирлиги шуғулланмоқда. Бу ҳақда Batafsil.uz. мухбири маълум қилмоқда.\nТошкентдаги Америка дипломатик ваколатхонасининг Batafsil.uz. мухбирига маълум қилишича, АҚШ Давлат департаменти Ўзбекистон Мудофаа вазирлиги ва ҳукумати билан яқин ҳамкорликда асосан Афғонистон қуролли Кучларида хизмат қилган 494 нафар афғонни, жумладан, кўплаб учувчиларни олиб чиқиб кетган.\n"Эвакуация 12-13 сентябрь кунлари Термиз шаҳри аэропортидан амалга оширилди ва тўлиқ якунланди", - дея таъкидлади элчихона.\nЭлчихона афғон ҳарбийларининг Ўзбекистонга қочиб ўтиш учун фойдаланилган жиҳозлари – 46та ҳарбий самолёт ва вертолётлар тақдири ҳақида изоҳ бермади ва бу масала билан АҚШ Мудофаа вазирлиги шуғулланаётганини қайд этди холос.\nҲаво техникаси масаласига ойдинлик киритиш мақсадида Ўзбекистон Мудофаа вазирлигига мурожаат қилдик, бироқ улар бундай давлатлараро масалалар Ташқи ишлар вазирлиги ваколатига киришини айтишди.\nЎз навбатида, Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги ҳам бу саволга жавоб бермади.\nЭслатиб ўтамизки , август ойи ўрталарида ўнлаб афғон ҳарбий самолётлари мамлакатимиз чегарасини ноқонуний кесиб ўтган эди. Улар Термиз аэропортига мажбуран қўндирилиб, келган барча ҳарбий хизматчилар махсус карантин шаҳарчасига жойлаштирилган.\nReuters ахборот агентлигининг хабарига кўра, учувчилар Афғонистонга қайтариб юборилишидан қўрқишган, чунки АҚШда ўқиган учувчилар самолётларни қайтаришни талаб қилаётган толиблар томонидан аниқ ўлдириларди.\n"Толибон ҳокимиятга келишидан олдин ҳам уларнинг асосий мақсадлари Қўшма Штатларда таълим олган инглиз тилида сўзлашувчи учувчилар эди. "Толибон" жангарилари бир неча учувчини излаб топиб, ўлдиришган", - дейилмоқда агентлик тарқатган хабарда.


Жароҳат сабаб ЧЕМПИОНЛАР ЛИГАСИни ўтказиб юборадиган футболчилар - Offside.uz – Offside'да бўлинг, офсайдда қолманг!\nЖароҳат сабаб ЧЕМПИОНЛАР ЛИГАСИни ўтказиб юборадиган футболчилар\nИкки ҳафта аввал немис ҳимоячисининг қорин қисмидан жароҳат олганлиги ва уч ой майдонга тушмаслиги ҳақида хабар тарқалди. Бундан келиб чиқадики, “Бавария”нинг нафақат ички чемпионатда балки Чемпионлар лигасида ҳам ҳимоя борасида етарлича муаммолари бор. Биласиз, Боатенг немис клуби ҳимоясининг қўрғони ва бу йўқотиш немисларга қимматга тушиши мумкин. Яна бирсани ҳисобга олиш керакки, немисларнинг бахтига Чемпионлар лигасидаги рақиби “Ювентус” ҳимоячиси ҳам айнан жароҳат олиб сафдан чиққан. Бу икки жамоанинг ўйини кўриш анча қизиқарли бўлса керак.\n2. ЖОРЖО КЬЕЛЛИНИ\nБир неча йиллардан буён “Ювентус” ҳимоясида ўз ўрнига эга бўлган Жоржо Кьеллини “Бавария” билан ўйинни ўтказиб юборади. Кьеллини жароҳати сабабли 20 кун майдонга тушолмаслиги ҳақида клуб расмий баёнот берган. Кьеллинининг ўрнини босиши мумкин бўлган уругвайлик марказий ҳимоячи Мартин Касереснинг ҳам жароҳати борлиги “кекса сеньора”нинг Чемпионлар лигасидаги иштирокини сўроқ остига қўйиши турган гап.\nУелслик футболчи оёғининг сон қисмидан олган жароҳати туфайли “Рома” билан илк ўйинни ўтказиб юборди. Ва жавоб учрашувида ҳам Бейлнинг қайтиши сўроқ остида.\n“Вольфсбург”нинг собиқ юлдузи бу мавсумда “Сити” таркибида ўзининг ўйинлари билан барчага манзур бўлиб келмоқда эди. Афсуски, унинг икки ҳафта аввал “Эвертон” билан ўйинда олган жароҳати ҳали ҳам тузалгани йўқ. Аниқки, 24 февралда “Динамо”га қарши ўйинда биз Брюйнени кўрмаймиз.\n“Челси”нинг ёш футболчиларидан бирининг ўтган ҳафтада “Манчестер Юнайтед” билан ўйинда олган жароҳати сабабли операция қилиниши ва олти ойда майдонга қайтмаслиги ҳақида хабар берилди. Ва шу сабабли ҳам биз уни “ПСЖ” билан ўйинда майдонда кўрмадик.\n22/02, 13:04 1\n#1 biy_jigit biy_jigit\nbechora brunye volsburgda qolishi kerak edi


Эртадан абитуриентларга тест синовларидан ўтиш учун рухсатномалар берилиши бошланади Ўзбекистон янгиликлари\nЭртадан абитуриентларга тест синовларидан ўтиш учун рухсатномалар берилиши бошланади\n21 August 2020, 23:38\nЎзбекистон, Тошкент – Batafsil.uz. 22 август куни Давлат тест маркази сайтида ҳар-бир абитуриентнинг шахсий кабинетига тест синовларини топшириш учун махсус рухсатнома жойлаштирилади. ДТМ вакиллари имтиҳонга кириш учун нима кераклиги, у ерга қачон бориш лозимлиги ва ёмон об-ҳаво туфайли тестни кейинга қолдириш мумкинми, деган саволларга жавоб беришди. Бу ҳақида мухбиримиз маълум қилмоқда.\nРухсатнома берилганлиги тўғрисида абитуриентларга SMS -хабар юборилади. Хабар рўйхатдан ўтиш пайтида кўрсатилган телефон рақамига келади.\nАОКА штабида бугун бўлиб ўтган матбуот анжуманида Давлат тест маркази вакилларининг тушунтиришича, абитуриентлар имтиҳонга фақат паспорт ва чоп қилинган "Абитуриент рухсатномаси" билан келиши керак.\nПаспорти бўлмаган абитуриентлар имтиҳонга қўйилмайди ва бошқа ҳужжат унинг ўрнини босмайди.\nТошкент, Андижон, Сурхондарё, Қашқадарё, Навоий ва Сирдарё вилоятларида тест синовлари 13 кун давом этади. Имтиҳонларнинг энг қисқа муддати Фарғона вилоятида режалаштирилган бўлиб, у ерда абитуриентлар 9 кун ичида имтиҳон топширишлари мумкин.\nТест ўтадиган жойга унинг бошланишидан камида ярим соат олдин бориш керак. ДТМ маълумотларига кўра, эрталабки сменага абитуриентларни эрталаб соат 6:30 дан, кечки сменада - соат 16:30 дан киритиш бошланади.\nҲокимликлар ва ички ишлар идоралари билан ҳамкорликда абитуриентларни имтиҳонга олиб бориш ва қайтариш учун бепул транспорт ташкил этилади. Марказ вакилларининг айтишича, зарурият бўлганда, транспорт воситалари маҳаллагача ҳам кириб бориши мумкин.\nБу йилги тест синовлари очиқ жойларда ўтказилаётганлиги сабабли, ёмғир ёки кучли шамол бўлса, тегишли чоралар кўрилиши белгиланган. Бундай ҳолатларда тест синовлари бошқа кунга, имтиҳонлар тугаганидан кейин ўтказилади. Абитуриентларга тест кунининг кейинга қолдирилиши тўғрисида SMS -хабар боради.\nШунингдек ДТМ маълум қилишича, имтиҳон топшираётганда ногиронлиги бўлган абитуриентлар учун истиснолар бўлмайди – бошқалар каби уларга ҳам тестларни ечиш учун бир хил вақт берилади.


Ўзбекистонда 15 туман адлия бўлими бошлиқлари ишдан олинди\nАдлия вазирлигида 8 сентябрь куни туманлар ва шаҳарлар адлия бўлимлари фаолиятига бағишланган видеоселектор мажлиси ўтказилди, деб хабар қилмоқда Дарё нашри.\nМажлисда Адлия вазирлигининг туманлар (шаҳарлар) адлия бўлимларининг шу кунгача бўлган фаолияти, мавжуд муаммолар ва уларни бартараф этиш бўйича кун тартибидан ўрин олган масалалар муҳокама этилди.\nХусусан, фаолиятида қўпол хато ва камчиликларга йўл қўйиб келинганлиги жиддий танқид остига олинди. Ишига масъулиятсизлик билан ёндошган адлия бўлимларининг 28 нафар ходими, жумладан 15 нафар бўлим бошлиқлари лавозимидан озод этилди, - дейилган хабарда.\nФаолиятида камчиликларга йўл қўйганлиги учун ҳудудий адлия бошқармаларининг 25 нафар ходимига ҳайфсан эълон қилинди, 29 нафари огоҳлантирилди.\nШу билан бирга, йиғилишда Сурхондарё вилоятининг Денов, Тошкент вилоятининг Бўстонлиқ, Андижон вилоятининг Марҳамат, Тошкент шаҳрининг Бектемир туман адлия бўлимлари қисқа вақт ичида ижобий натижаларга эришгани қайд этилди.\nЙиғилишда Адлия вазири Русланбек Давлетов ҳар бир адлия ходими «фуқаролар адлия идоралари фаолиятидан рози бўлиши керак» деган тамойилга қатъий амал қилиши, ҳудудий адлия органлари раҳбарлари «туман-шаҳар адлия бўлимлари бизнинг юзимиз» тамойилига риоя этиши, «Ҳар бир давлат хизматчиси ҳар куни ўзининг меҳнати билан эгаллаб турган лавозимига лойиқлигини исботлаши шарт» деган қоидани рўёбга чиқаришга алоҳида эътибор қаратиши зарурлигини қайд этди.\nЭслатиб ўтамиз, Ўзбекистон президенти қарорига асосан жойларда 200 та туман (шаҳар) адлия бўлими ташкил этилган ва уларга 560 нафар ходим ишга қабул қилинган эди. Ушбу адлия бўлимлари вазифаси фуқароларга ҳуқуқларини тушунтириш ва уларнинг бузилган ҳуқуқларини тиклашда кўмаклаш – деб белгиланган


Сингапурдан “манзилсиз” саёҳатга йўл олган Dream Cruises лайнери ундаги йўловчилардан бирининг коронавирусга топширган тести мусбат чиққандан кейин муддатдан олдин ортга қайтишга мажбур бўлди. Бу ҳақда CNA телеканали хабар берди.\nБундан аввалроқ барча йўловчиларга кема бортида коронавирус билан касалланган йўловчи бўлиши мумкинлиги маълум қилинган. Шундан кейин кемадаги фаолият тўхтатилиб, кемани белгиланган муддатдан олдин Сингапурга қайтаришга қарор қилинган. Экипаж касалланган йўловчи билан яқин алоқада бўлганлар аниқлангани, уларнинг коронавирусга топширган тести манфий чиққанини маълум қилган.\nСингапур ҳукумати 2020 йил ноябрдан бошлаб “манзилсиз” саёҳатлар уюштиришга рухсат берганди. Бунда круиз лайнери бир неча кунга очиқ денгизга чиқиб, бошқа давлатларда тўхтамаган ҳолда сузиб юради. Бундай саёҳатларга нисбатан ўрнатилган талабларга кўра, барча йўловчилар кемага ўтиришдан олдин коронавирусга тест топшириши, бортда ҳамма ҳимоя ниқобида бўлиши ҳамда ижтимоий масофага риоя қилиши зарур.\n2020 йилда бир нечта круиз лайнерларида йўловчилар орасида коронавируснинг оммавий тарқалиши қайд қилинганди.\nБуюк Британия соғлиқни сақлаш вазирида коронавирус аниқланди\n“Вакцина олмаслик ва у ҳақда бўлмағур гапларни тарқатиш дуруст эмас” — Ўзбекистон мусулмонлар идораси\n1200дан кўпроқ олим Британия бош вазирининг барча covid-чекловларни бекор қилиш қарорини қоралади


Шавкат Мирзиёев: Одамлар ҳамма нарсага чидаши мумкин, адолатсизликка чидай олмайди!\n07 ßíâàðü 2017 21:35 3646\n– Сизларни 8 январь – Прокуратура органлари ходимлари куни муносабати билан чин қалбимдан самимий табриклайман. Барчангизга сиҳат-саломатлик, тинчлик-хотиржамлик, масъулиятли фаолиятингизда муваффақиятлар тилайман, – деди Президентимиз йиғилганларни касб байрамлари билан қутлар экан.\nШавкат Мирзиёев соҳа фаолиятини таҳлил қилар экан, хусусан қуйидагиларни таъкидлади:\n"Эришилган ютуқлар ўзимизники, унга маҳлиё бўлиб ўтириш бизга ярашмайди. Бугун сизлар билан олдимизда турган долзарб вазифалар ҳақида гаплашиб олмоғимиз лозим, деди давлатимиз раҳбари. Одамлар ҳамма нарсага чидаши мумкин, адолатсизликка чидай олмайди. Жамиятда адолат барқарор бўлишида прокуратура органларининг ўрни катта бўлмоғи керак.\nПрокуратура органлари ходимларининг иши катта масъулият, фидойилик, ҳалолликни талаб қилади. Қабул қилинаётган ҳар бир қарор замирида инсон тақдири туради. Шундай экан, етти ўлчаб бир кесиш бу борада асосий мезон бўлмоғи шарт.\nТадбиркор бой бўлса, давлат бой бўлади. Бунинг учун ишбилармонларга кенг шароит яратиб беришимиз лозим. Прокурор тадбиркорга кўмакчи бўлиши, у билан ҳамкорликда ишлаши даркор.\nМустабид тузум даврида одамлар прокуратура органлари ходимларини фақат қораловчи, жазоловчи тизим вакиллари сифатида биларди. Биз ушбу соҳа фаолиятини халқаро талаблар даражасида қайта ташкил қилишда ижобий натижаларга эришмоқдамиз. Прокуратура органлари кундалик ҳаётимизда қонун устуворлигини таъминлаш, юридик ва жисмоний шахсларнинг қонуний ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтиришга хизмат қилиши зарур.\nЎтган йили ташкил қилинган Бош вазирнинг виртуал қабулхонасига фуқаролардан 311 минг мурожаат келиб тушди. Мурожаатлар орасида прокуратура соҳасига тегишлилари ҳам талайгина. Бу жуда ачинарли ҳолдир. Барчамиз ўзимизга бир савол берайлик: одамларда нима учун муаммолар бунчалик кўпайиб кетди, уларнинг дардини ким эшитади? Мурожаатларнинг аксарияти адолатсизликдан, уларни ҳеч ким эшитмаганидан бўлмоқда. Агар прокуратура органларининг эшиги аҳоли учун очиқ бўлганида, Бош вазирнинг виртуал қабулхонасига бу қадар кўп мурожаат тушмас эди."\n"Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йилида мазкур соҳа ходимлари ҳам ғоят масъулиятли вазифаларни бажармоғи лозим бўлади. Биронта ҳам мурожаат эътибордан четда қолмаслиги керак", деди давлатимиз раҳбари ўз сўзи якунида.\nЖамият 06.06.2020 277


Дунёдаги ўртача ҳарорат ўсиши барча рекордларни янгилади – Газета.uz\nДунёдаги ўртача ҳарорат ўсиши барча рекордларни янгилади\n2016 йил кузатувлар тарихидаги энг иссиқ йил бўлиши мумкин.\n22 июл 2016, 16:32 Жаҳон\nГлобал ҳарорат кўрсаткичлари барча рекордларни янгиламоқда. Олимларнинг маълумотларги кўра, 2016 йил барча кузатувлар тарихидаги энг иссиқ йил бўлиши мумкин. Биринчи ярим йилликда ўртача ҳарорат XIX охиридаги кўрсаткичлардан Цельсий бўйича 1,3 даражага ошди, дея хабар берди БМТ Янгиликлар маркази.\n«Бу ерда гап ўртачадан юқори кўрсаткичлар ҳақида кетаётгани йўқ, — ойдинлик киритади Жаҳон метеорологик ташкилотидан Дэвид Карлсон. — Биз аввал қайд этилган барча рекордлардан ошиб кетган кўрсаткичлар тўғрисида гапирмоқдамиз. Ҳаво ҳароратидаги кўтарилишлар ва атмосферада углерод оксиди газ миқдори ошганини кузатмоқдамиз. Кўрсаткичлар ва Арктика музликларининг эриш тезлиги биз кутгандан ҳам сезиларли даражада юқори».\nИқлимнинг кескин ўзгаргани тўғрисидаги хулосалар бир-биридан мустақил бўлган АҚШ Океан ва атмосфера бошқармаси ҳамда НАСАнинг Годдард номидаги Космик тадқиқотлар институти мутахассислари томонидан тайёрланган ҳисоботда ҳам ўз тасдиғини топди.\n«Ҳар ой янги рекордларни олиб келмоқда. Мазкур ҳолатни ўн йиллардан буён кузатиб келаяпмиз, — қайд этди ЖМТ раҳбари Петтери Таалам. — В 2015—2016 йилларда кучли Эль-Ниньо феномени манзарасида иқлим ўзгариши кўрсаткичлари янги рекордлар даражасига етди».\nЭль-Ниньо «глобал иситувчиси» тугади, бироқ ташлама (иссиқхона) газлари об-ҳавога таъсир кўрсатишда давом этапти, дея олимлар огоҳлантирмоқда. Улар тахминига кўра, иқлимнинг кескин ўзгариши натижасида табиий офатлар — тропик циклонлар, оғир жазирама мавсумлари ва тинимсиз ёмғирлар сони ортади.


РФ ва ЎзР Мирзиёевнинг Москвага ташрифи давомида ҳужжатлар тўпламини имзолайди\n05 Fevral 10:16 / Published in Сиёсат\nЎзбекистон ва Россия Шавкат Мирзиёевнинг Москвага давлат ташрифи чоғида имзолаш учун мустаҳкам ҳужжатлар тўпламини тайёрламоқда, деди Россия Бош вазири Михаил Мишустин Ўзбекистон Бош вазири Абдулла Арипов билан учрашувда.\n«Биз Ўзбекистон Президентининг Россияга давлат ташрифини тайёрламоқдамиз. Имзолаш учун мустаҳкам ҳужжатлар тўплами ишлаб чиқилмоқда. Биз бой дастурни ҳам тайёрламоқдамиз. Давлат ташрифини тайёрлашнинг жуда муҳим босқичи иккинчи бўлади Россия ва Ўзбекистон ҳукуматлари раҳбарлари даражасидаги қўшма комиссиянинг йиғилиши, ҳамкорлик”, деди у.\nАфсуски, Мишустин қўшимча қилди, санитария ва эпидемиологик чекловлар туфайли бизнинг тадбирлар март-апрел ойларига қолдирилди. Аммо ҳаммаси амалга ошиши учун рус ва ўзбек бўлимлари яқиндан ҳамкорлик қилмоқда. Ва умид қиламанки, тез орада аниқ саналар тўғрисида келишамиз, деди у.\n«Эпидемиологик вазият осон эмас, лекин биз ўзаро алоқада бўлмоқдамиз. Албатта, ушбу вазиятдан чиқишнинг ҳақиқий йули самарали ва хавфсиз вакциналардан фойдаланиш орқали аҳолини оммавий эмлашни бошлаш билан боғлиқ бўлади. Россия Ўзбекистон билан ҳамкорлик қилмоқда Бу билан биз вакциналар бўйича шерик топишга умид қиламиз. Ва биз бу ҳақда гаплашдик», деди Россия бош вазири.\nУнга кўра, Россия Федерацияси Ўзбекистоннинг етакчи савдо шериги ҳисобланади. Коронавирусга қарамай, 2020 йилнинг 11 ойида ўзаро савдо айланмаси 2019 йилнинг шу даврига нисбатан 17%га ўсди ва тахминан 5,3 миллиард долларни ташкил этди.\n«Бизнинг президентларимиз буни 10 миллиардга етказиш вазифасини қўйдилар. Умид қиламанки, биз ўзаро товар айирбошлаш ҳажмини ошириш учун зарур бўлган барча нарсани қиламиз», — деди у.\nTagged under: ИМЗОЛАШ, МИРЗИЁЕВ, МИШУСТИН, МОСКВА, ТАШРИФ\nПрезидент аҳолини қўллаб-қувватлаш тўғрисида қарор чиқарди\nШҲТ саммити видеоконференция шаклида бўлиб ўтади\nКомил Алламжонов журналистларга босим ҳақида гапирди


ТОНГ АҲЛИГА МАКТУБ | Muslimaat.uz\nМанзилингиз:Муслимаат»Бош саҳифа»Сара мақолалар»ТОНГ АҲЛИГА МАКТУБ\nBy Muslimaat.uz on\t Oktabr 11, 2017 Сара мақолалар\nБу – фарзни адо қилишга қаттиқ бел боғлаганлар, бу – ибодатга эътиборли бўлганлар, бу – кунларини у билан кутиб олганлар, бу – тонгларини намоз билан бошлаганлар, бу – саҳар вақтида қоим бўлиб, уларга фаришталар гувоҳ бўлганлардир…\nТонг аҳли… Аллоҳнинг намозига шошилинг, фалаҳга шошилинг! Чақириғига жавоб берганларга, «Намоз уйқудан яхшидир» жумласини англаганларга саломлар бўлсин. «Убудият» сўзининг маъносини ҳис қилганлар, ҳар кунларини бахтиёр кун деб қарши оладиганларга башорат берилгандир.\nЭй тонг аҳли… Албатта, сиз буюк ажрни ютиб олдингиз. Дунё бахти ва шаҳватлардан роҳатланадиганларга ҳавас қилмайман. Балки Аллоҳнинг фазли ва раҳматига эришганларга ҳавасим бор.\nЭй саҳар аҳли… Келинг, жаннатда Аллоҳнинг карим Юзига қарай олиш бахтига муяссар бўлинг.\nЭй тонг аҳли… Албатта, сиз Аллоҳнинг зиммасидасиз ва ҳимоя қилингансиз, нафсларингиз яхши, жисмларингиз тетикдир.\nЭй тонг аҳли… Сизларга Роҳманнинг шарафли малоикаларининг гувоҳликлари етарлидир.\nЭй саҳар аҳли… Хатоларингизни ўчиришни хоҳлайсизми?\n«Батаҳқиқ, мен бир кишининг одамларга намозга ўтиб беришини, намозга келмай, орқада қолаётганларга ўзим бориб, уларнинг уйларига ўтин боғламларини қалаб туриб, устиларидан ёқиб юборишларини амр қилишга қасд қилдим…», дедилар». (Яъни, хуфтонга, демоқчилар.)\nahliga maktub tong


Уйқу вақтида организмимиз нима билан «машғул» бўлади? - Zamin.uz\n19:18 / 16.08.2018\nУйқу вақтида организмимиз нима билан «машғул» бўлади?\nТабиатнинг мўъжизасини қарангки, заҳматкаш организмимиз уйқу вақтида ҳам тинимбилмас экан. Чунки тунда организмимиз ҳар бир аъзони “текшириб”, ўзини-ўзи тиклаш билан банд бўларкан.\nМасалан, мия кун давомида қабул қилган ахборотларни қайта ишлаб, саралайди. Жигар ва буйраклар ўз ишини секинлаштирса, ошқозон одатий тартибда ишлайверади. Кўриш қобилияти тунда ҳам ўз ишини давом эттиради, лекин мия кўрилган манзарани қабул қилмайди… Хуллас, организмимизнинг тунги иш тартиби қуйидагича…\nБу пайтда организм ўз қўриқчиси — иммун тизими қай даражада эканини текшириб кўради. Айнан шу вақтда ухлашга ётган инсонни организм ёшлик гормони — мелатонинни икки баравар кўп ишлаб чиқариш билан “тақдирлайди”.\nБу пайтда ҳужайралар ўз фаолиятини тиклайди. Қон босими, модда алмашинуви пасая боради. Шунинг учун кеч овқатланманг, зарари бор, дейишади. Сабаби ҳазм қилиш трактининг «ороми бузилади» ва ошқозон бу “юк”ни уддалашга қийналади.\nБу пайтда организм оғриққа нисбатан сезгир бўлади. Масалан, тиш оғриғи аксарият ҳолларда айнан шу вақтда “бош кўтариб” қолиши мумкин.\nҲужайраларнинг катта қисми фаоллик билан бўлиниши ва янгиланиши ишлари юз беради. Ҳужайраларда ўсиш гормонлари ишлаб чиқарилади, тери янгиланади.\n10-06-2019, 17:55, Ҳаёт тарзи\n14-02-2019, 07:25, Ҳаёт тарзи\n19-11-2018, 16:18, Ҳаёт тарзи\nСоғлом уйқу қоидалари билан танишинг\n30-01-2017, 18:40, Ҳаёт тарзи\nКеча, 14:05, Жамият


Windows 10 Mobile «вафоти»ни Microsoft тан олди - Terabayt.Uz\nWindows 10 Mobile «вафоти»ни Microsoft тан олди\nMicrosoft’нинг корпоратив вице-президенти Жо Белфиор (Joe Belfiore) ўзининг расмий Twitter-аккаунтида бир қатор твитлар туркумини эълон қилди. Уларда Windows 10 Mobile платформасининг умри тугаганлиги тан олинган, деб ёзади windowscentral.com сайти.\nБелфиорнинг сўзларига кўра, Microsoft чет дастурчиларни Windows 10 Mobile учун иловалар ишлаб чиқишга рағбатлантириш учун кўп ҳаракат қилган. Жумладан, уларга ҳақ тўлаган, улар учун махсус ечимлар тақдим этган... Шунга қарамасдан, Windows 10 Mobile базасидаги смартфон фойдаланувчилари жудаям кам. Шу боис ҳам бу йўналишдаги ишланмаларга кўпчилик дастурчилар қизиқмаган.\nНатижада Microsoft энди бу платформа учун янги имкониятларни, унинг кейинги версияларини чиқармасликка қарор қилган. Бироқ у Windows 10 Mobile’ни қўллаб-қувватлашда, хатоларини тўғирлаш ва унинг учун хавфсизлик борасидаги янгиланишларни чиқаришда давом этаверади.\nШу билан бирга, Белфиор фойдаланувчиларга, ўзлари учун қайси платформа қулай бўлса, ўшанга ўтишларини маслаҳат берган.\n#Microsoft #Windows 10 Mobile #мобиль операцион тизим #смартфонлар #хабарлар


Америкалик инвесторлар Тошкент шаҳар ҳокимини "рейдерлик босқини"да айбламоқда\n29 май 2022, Тошкент вақти: 12:40\n10 август кунги бузиш ишларига 30 дан ошиқ одам жалб қилинган\n10 август куни Altromark хорижий ширкатининг Тошкент шаҳар Яшнобод туманида жойлашган ишлаб чиқариш цехларига бульдозерлар ташланди.\n1991 йилдан то 2018 йилга қадар ногиронлар аравачасидан тортиб метал уйчаларга қадар турли-туман конструкциялар ишлаб чиқарган Altromark цехлари жойлашган 3 гектарлик ер майдонининг тақдири уч йилдан буён суд маҳкамаларида кўрилади.\nЖорий йил 3 март куни Туманлараро Тошкент маъмурий суди ширкатнинг Оҳанграбо кўчаси 12А манзилида жойлашган цехларини бузишни тақиқлаш ҳақида қарор чиқарган.\nАйни пайтда Ўзбекистон Олий суди шу йил апрелида Altromark ходимларини ҳудуддан чиқариш ҳақида қарор чиқарган.\nХодимларни ҳудуддан чиқариш эмас¸ балки ширкат мулкини бузиб ташлаш¸ Altromarkнинг Олий суд қарори устидан берган апелляцияси ҳали кўриб чиқилаëтган бир пайтда амалга оширилди.\nВоқеани “мисли кўрилмаган бедодлик ва рейдерлик босқини” деб баҳолаган ширкат мулкдорлари унинг ортида Тошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаев турганини иддао қилмоқда.\n10 август кунги “босқин”\n10 август куни Америкалик инвесторлар 1991 йилда асос солган Altromark ширкатининг Тошкент шаҳар Яшнобод туман Оҳанграбо кўчасида жойлашган икки қаватли ишлаб чиқариш цехларини бузиш бошланди.\n3 август куни айни муддао билан келган МИБ ходимлари бузиш ҳақидаги суд қарорини тақдим қила олмагани ортидан цехларни бузишга ботинмай, ортга қайтган эди.\nAltromark масъулияти чекланган жамият -хорижий корхона (МЧЖ ХК) директори Сергей Александровга кўра¸ 10 август куни Тошкент шаҳар ҳокимлиги¸ МИБ ва ИИВ ходимлари иштирокида тадбиркор мулкига очиқ тажовуз бошланган.\n11 август куни Озодлик билан суҳбатда Александров бу воқеани “мисли кўрилмаган бедодлик ва рейдерлик босқини” деб атади.\n- Ҳокимият билан орамизда қонунда кўзда тутилган бирор-бир ëзма келишув йўқ! Бундай келишув мулкимизни бузиш эвазига унга тенг қийматдаги ер ажратиш¸ бузишдан ва ишлаб чиқариш тўхтатилганидан кейин етказилган молиявий зарарни тўлиқ қоплаш¸ кўчиш харажатлари каби жиҳатларни ўз ичига олиши ва нотариал идора тасдиғидан ўтиши шарт. Ана шундан сўнг кимдир ўз зиммасига олган шартни бажармаса¸ шу асосда судлашиш мумкин. Бундай ҳужжат эса¸ мутлақо йўқ!\nСергей Александров Тошкент шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаев¸ шунингдек Яшнобод туман ҳокими қарийб уч йилдан бери муаммони ҳал қилиш ҳақида қуруқ гапдан нарига ўтмай келганини айтади.\n- Бизнинг ширкат 3 гектар ерда жойлашган. Ундан фақат 1.2 гектаринигина метро қурилиши учун олиб қўйиш ҳақида суд қарори бор. Булар қолганини ҳам қўшиб¸ тортиб олмоқчи. Ҳозир Яшнобод ҳудудидаги 3 гектар ер баҳосининг ўзигина 6 миллион доллардан ошиқ туради. Шунча қиммат ер ўрнига Тошкент ҳокимлиги вилоят чеккасидан узуқ-юлуқ ер беришни таклиф қилди. Табиийки¸ биз бунга кўнмадик¸- дейди Александров.\nМазкур ҳудудда бизнес қилаëтган тадбиркорлар ҳуқуқини ҳимоя қилган таниқли адвокат Сергей Майоров Олий суд ва бошқа инстанция судларни ҳокимият босими остида ноқонуний қарор чиқарганликда айблади.\n“Агар давлат ва жамият эҳтиëжи учун зарур бўлса¸ Altromark ўз ҳудудини давлатга бериши керак. Аммо ер участкаларини олиб қўйиш тартибига оид 911-қарор бор. Ўз ҳудудидан кўчириладиган бизнес тизимларга рисоладагидай компенсация тўланиши лозим. Аммо Altromarkка бундай компенсация берилгани йўқ”¸ деди Майоров Новости Узбекистана нашрига.\nAltromark МЧЖ ХК 2018 йилда ишлаб чиқариш цехлари жойлашган ҳудуд бузилишга берилганидан бери ҳокимият билан судлашиб келмоқда.\n2020 йил августида Озодлик америкалик инвесторларнинг бу жараëндан кўзлаëтган ягона мақсади қонунда кўрсатилган тартибда компенсация тўланишига эришиш экани ҳақида ëзган эди.\nОрадан бир йил ўтиб¸ Тошкент шаҳар ҳокимлиги муаммога ҳуқуқий ечим топиш ўрнига¸ адвокат Майоров ва тадбиркор таъкидича¸ ноқонуний¸ агрессия йўлига ўтди.\nЎзбекистондаги Акфа/Артел бизнес корпорациялари эгаси бўлган Тошкент шаҳар ҳокими ўзини тадбиркорлар ҳимоячиси сифатида тақдим этиб келади.\nАйни пайтда Озодлик ва бошқа мустақил тадқиқотчилар ўтказган суриштирувлар Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг пойтахт Тошкент ва унинг атрофидаги ерларни турли баҳоналар билан ўзига алоқадор компанияларга олиб бераëтганини кўрсатмоқда.\nОртиқхўжаевнинг ҳоким сифатида амалга ошираëтган манфаатлар тўқнашувига Ўзбекистондаги коррупцияга қарши курашга ваколатли тизимлар бирор муносабат билдирмай келаëтир.\nЖаҳонгир Ортиқхўжаев президент Шавкат Мирзиëев ва унинг оиласига энг яқин ҳокимлардан бири экани айтилади.\nЎзбекистондаги йирик бизнес империя эгасини Ўзбекистон пойтахтига ҳоким қилиб тайинлаш ғояси шахсан Мирзиëевдан чиққан. 2018 йил майида президент Мирзиёев Ортиқхўжаевни "тадбиркордан чиққан ва Тошкентни йирик бизнес марказига айлантиришга лаёқатли" раҳбар сифатида тақдим қилган эди.


Нега Ўзбекистонда охирги пайтлар энергетика соҳасига йирик маблағлар йўналтирилмоқда? Тизимдаги ислоҳотлар сўнгги 3–4 йилда бошлангани ростми? Энергетика тақчиллиги қачон барҳам топади? Булар доимий янграйдиган ва ҳамон жавоб изланаётган саволлар йиғиндисидан парча.\nСўнгги вақтларда давлат қарзи иқтисодчилар ва турли соҳа вакиллари томонидан кенг муҳокама қилина бошлаган мавзулардан бирига айланди.\nАйримларда қарз давлат келажаги учун катта риск экани тўғрисида фикрлар янграса, Молия вазирлиги вакиллари бу нормал ҳолатлигини, қарзларни тўлашга имконият етарли эканини таъкидлаб келмоқда.\nЎз навбатида, давлат ташқи кредитининг қай соҳаларга сарфланаётгани ҳам мавзунинг ажралмас қисмларидан. Хусусан, энергетикага йўналтирилган қарз маблағларининг салмоғи нисбатан юқори.\nМолия вазирлиги келтирган маълумотларга кўра, 2020 йил якуни бўйича жами давлат ташқи қарзининг (21,1 млрд доллар) 3,1 млрд доллари (14,6 фоиз) электр энергетикасига, 2,6 млрд доллари (12,4 фоиз) энергетика соҳасига йўналтирилган.\nБу қадар йирик маблағлар, қолаверса, қарзнинг катта қисми нега айнан энергетикага сарфланаётгани, мазкур харажатлар ўзини қай даражада оқлаётгани ва пуллар нималарга харжланаётгани мавзуга асос бўлмоқда.\nТўғри, бугунги замонда энергетикасиз инсон ҳам, иқтисодиёт ҳам оғир аҳволга тушади. Уни ривожлантириш, аввало, аҳоли эҳтиёжи, ишлаб чиқариш ва бошқа ўнлаб тармоқлар учун зарур.\nАммо ҳозирда маблағ сарфининг кўпроқ қисми бюджет камомадига йўналтирилгани дуруст деган қарашлар ҳам бор.\nЎтган 30 йил давомида, хусусан, 2020 йилда ҳам мамлакатимиздан энергетика тақчиллиги аримагани бор гап.\nАҳолининг масъул ташкилотларга, ОАВга мурожаатларининг аксарият қисми электр энергияси, газ таъминоти етишмаслиги борасида бўлиб келган. Яъни бу доимий ва тизимли муаммолардан.\nЯнвар ойида Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Дониёр Ғаниев Ўзбекистонда кузатилаётган кенг миқёсли энергия инқирозига муносабат билдириб, Энергетика вазирлигини танқид қилганди.\n«Энергетика вазирлиги 30 йилдан бери соҳага инвестиция киритилмагани ҳақида дардини айтади. Ундай бўлса, 2020 йил 3-чорак якуни бўйича энергетика соҳасига йўналтирилган давлат ташқи қарзининг 28 фоизи ёки 5,7 млрд доллар маблағлар қани? Уларни қандай сарфлашмоқда?\nМисол учун, умумий қиймати 1,2 млрд доллар бўлган Намангандаги Тўрақўрғон ИЭС ишга туширилса, водийда электр таъминотида муаммо қолмайди, деб ҳаммани ишонтиришганди. Лекин Тўрақўрғон ИЭС ўтган йили ишга тушган бўлса-да, водийда электр таъминотида ижобий ўзгариш бўлмади-ку», деганди у.\nЯқинда энергетика вазири Алишер Султонов «Америка овози» журналисти билан суҳбатда энергетика соҳасидаги ислоҳотлар сўнгги 3–4 йилда бошланганини айтди.\n«Бизнинг соҳада қачон ислоҳотлар бошланганига жавоб берадиган бўлсак, ўйлайманки, охирги 3–4 йил ичида. Аммо биз тушунамизки, бунақа оғир соҳада 3, 4, 5 йил ҳам, 10 йил ҳам катта муддат эмас. Олдинлари энергетика сиёсатини олиб борадиган бирорта бир ташкилот бўлмаган Ўзбекистонда», деганди вазир.\nЭътибор қилинг, мустақиллигига 30 йил бўлган Ўзбекистон учун мамлакат иқтисодиёти ричаги бўлган тизимни ислоҳ қилиш ҳаракатлари 3–4 йил олдин бошланган. Вазир бунгача тизим тўғри йўлга қўйилмаганини айтади.\nБу сўзлар қайсидир маънода депутатнинг энергетика инқирози қачон тугаши борасидаги саволига жавобдек янгради. Яъни ўнлаб йиллар давомида ислоҳ қилинмаган тизимда, табиийки, моддий-техник база, ресурслар тақчил бўлиш эҳтимоли юқори. Қолаверса, нормал йўлга қўйилмаган тизим изига тушгунига қадар ҳам ўнлаб йиллар керак экан.\nСўнгги йилларда соҳага катта-катта маблағлар сарфланаётгани эса ўша қилинмаган ислоҳотларни бошлаш, давом эттириш учундир балки.\nЎтган йили ажратилган 5,7 млрд доллар сарфи бўйича саволлар янграйвергач, Энергетика вазирлиги расмий ҳисобот билан чиқди.\nАйтиляптики, энергетика соҳасига давлат кафолати остида ташқи қарзларни жалб қилиш бўйича жами 61та битим имзоланган. Шартномаларнинг умумий қиймати 9 млрд 914 млн долларни ташкил этиб, шундан жалб қилинган қиймат 5 млрд 722 млн доллардир. Демак, битимни бажариш учун мазкур соҳага яна 4 млрд доллардан ортиқ қарз олинади.\nҲисоботда 5,7 млрд доллардан сарфланган сумманинг 2,3 миллиарди «Ўзбекнефтгаз» АЖнинг «Uzbekistan GTL» лойиҳасига берилгани, электр энергиясини ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизимига (АСКУЭ) эса 552 млн доллар сарфлангани келтирилган. Қолган маблағлар аниқ очиқланмаган.\nМанбага кўра, 2021 йил июлда иш бошлаши режа қилинган «Uzbekistan GTL» заводида йилига 3,6 миллиард куб метр газ қайта ишланиб, ундан 1,5 миллион тонна синтетик суюқ ёнилғи ишлаб чиқарилади. Шундан 307 минг тоннадан ортиқ авиакеросин, 724 минг тоннадан зиёд дизел ёнилғиси, 437 минг тоннадан ортиқ нафта ва 53 минг тоннадан зиёд суюлтирилган газ ишлаб чиқарилади.\nМолиячи Абдулла Абдуқодировнинг фикрича, ташқи қарз орқали жалб қилинган маблағларнинг катта қисмини хўжалик юритувчи субъектларга ажратиш тўғри эмас. Хусусан, энергетикага бу қадар йирик сумма ажратишнинг иқтисодий самарадорлиги юқори бўлмайди.\n«Мени ҳайратда қолдирадиган нарса, олинаётган ташқи қарз бюджетнинг умумий камомадини молиялаштиришга қаратилмай, (кўпчилик давлатларда қарз бюджет харажатларига ишлатилади) давлат бюджети орқали хўжалик фаолиятини юритувчи субъектларни молиялаштиришга ишлатиляпти. Бу менимча, ташқи қарзни ишлатишнинг самарасиз йўлларидан бири», деди у Human.uz’га берган интервьюсида.\nУ бунинг энергетика соҳасига, «Ўзбекнефтгаз»нинг лойиҳаларига беришнинг бир қанча салбий томонларини қайд этиб ўтган.\n«Масалан, суюлтирилган газни ишлаб чиқардик дейлик, уни қаерга ишлатамиз? Фақат автомобил саноатигами? Хўп, баллонлаб туриб аҳолига ҳам сотармиз ёки кичик-кичик корхоналар ишлаб чиқаришларига ишлатармиз. Лекин 5 миллиард куб газнинг қайтадан суюлтирилганини ишлаб чиқаришга бунчалик катта талаб йўқ. Демак, уни экспорт қилишимиз керак.\nЛекин биз икки марта денгиздан чегараланган мамлакатмиз. То бу маҳсулотларни Қора денгизга ёки Тинч океанига олиб чиқадиган бўлсак, суюлтирилган газимизнинг нархи ишлаб чиқарилган нархидан икки баробар қимматлашиб кетади», дейди иқтисодий тадқиқотчи сўзи давомида.\nЭнергетика вазирига кўра, йиллар давомида энергетика тизимида жуда катта хатолар қилинган. Улардан бири олис ҳудудларга газ етказиш учун катта ва нотўғри харажатлар ва ҳаракатлар амалга оширилган. Оқибатда ривожланиш бўлмаган.\n«Узоқ қишлоқ бўладиган бўлса ҳам газ олиб борамиз дейишган. Бу - популизм. Қаердандир халқнинг, маҳаллий ҳокимият ёки депутатларнинг талаби билан шу ишлар бўлган. Ҳисоб-китоб деган нарсани эсдан чиқаришган. Ҳар бир технологик жараённинг ҳисоб-китоби бор. Айтайлик, 100–150 километр узоқдаги тоғли бир қишлоққа газни олиб борганимиз билан, у ёқда трубани олиб бориб қўйгани билан, у ерда газ бўладими, бўлмайдими?! У ёққа ҳам газ бормайди, буёқда пастдаги қишлоқда ҳам газ бўлмайди. Лекин у қишлоқларга кўмир ва суюлтирилган газ таъминоти ҳаммаси йўлга қўйилган», дейди вазир.\nЭнергетика вазири ўринбосари Беҳзод Норматов эса Kun.uz мухбири билан суҳбатда ҳозирги пайтда тахминан 50 фоиз аҳоли хонадонлари, объектлар суюлтирилган газ ва кўмир билан, қолган 50 фоизи эса табиий газ билан таъминлангани ҳақида айтганди.\nСуҳбатда яна бир масала – тармоқни хусусийлаштириш ҳақида ҳам сўз борган.\nВазир ўринбосарига кўра, бу борада қонунчиликка ўзгартиришлар киритиш, истеъмолчилар ҳуқуқларини максимал даражада ҳимоя қилиб бериш, хусусий давлат шерикчилигига кириб келаётган компаниялар фаолиятини тартибга солувчи норматив ҳужжатларни тайёр қилиб бериш керак.\nБалки бу ҳам самарали йўлдир. Яъни давлат бюджетининг катта қисми тежалиши, аксарият энергетик лойиҳалар ҳам хусусий сектор томонидан бажарилиш шароитлари яратилар? Аммо бунгача ҳам анча йўл босиш керак.\nЯқинда президент Шавкат Мирзиёев «Обод қишлоқ» ва «Обод маҳалла» дастурлари бўйича видеоселектор йиғилишида бу йил узоқ йиллар давомида тўпланиб қолган электр ва газ тармоқларидаги муаммолар ечими бўйича жуда катта маблағ ажратилганини маълум қилди.\nХусусан, электр таъминотини яхшилаш мақсадида, 5 минг 377та (60 фоиз) маҳаллада 15 минг километр электр узатиш тармоқлари ва 4 мингдан ортиқ трансформатор янгиланади. Бу ишларга қарийб 2,1 трлн сўм йўналтирилади.\nПрезидент вазирга йил якунигача электр энергияси ва газ бўйича қандай ўзгаришлар бўлиши борасида савол берган. Алишер Султонов бунга жавобан қўшни давлатлар билан олдин ишлаган яхлит тизим ҳам тикланишини айтган.\n«Олдингидек куз ёки қиш деган мавсумлар бўлмаяпти. Чунки ёз ойларида ҳам ишлатилаётган совитиш тизими ҳисобига иссиқ даврда ҳам «пик» бўляпти. Ажратилаётган маблағлар ҳисобига бу йилдан бошлаб зарур талабни қондира оладиган бўламиз. Бунинг учун қўшни давлатлар билан олдин ишлаган яхлит тизимни ҳам тиклаяпмиз», деган вазир.\nАйтиш мумкинки, газ ва электр энергияси узлуксиз етказиш йўлга қўйилмаган бир шароитда янги ва йирик қурилишлар, хусусан, уй-жой, турли объектлар қурилиши давом этмоқда. Бу ўз-ўзидан электр ва газга бўлган талабни янада ошираверади. Танқисликни ҳам ўстиришга йўл очади. Ҳукумат бунга нисбатан қандай самарали чоралар кўради, буни вақт кўрсатади.\n14:02 / 08.02.2022\nЎзбекистонда Volkswagen электромобилларини ишлаб чиқариш йўлга қўйилиши мумкин


собиқ бош вазир Юлия Тимошенко ҳамда амалдаги давлат раҳбари Пётр Порошенко. Ҳозирча пойга бошида Зеленский бормоқда, Порошенко эса ...\nХонимнинг шашти баланд: президентни жавобгарликка тортмоқчи!\nжавобгарликка тортилишини таъкидламоқда, бундан амалдаги президент Пётр Порошенкони ҳам истисто эмас. «У (Порошенко) беш йилки, мамлакатни ...\nУкраинадаги ҳарбий ҳолат поёнига етди. Бу ҳақда мамлакат президенти Пётр Порошенко миллий хавфсизлик ва мудофаа кенгашининг кеча, 26 декабр ...\nпрезиденти Пётр Порошенко ноябрь ойида 28 минг гривна (1000 доллар атрофида) маош олди. Давлат ишлар бошқармаси «Ukranews» сўровига шу жавобни берди. «Украина ...\nпрезиденти Пётр Порошенко америкалик сенатор Жон Маккейн билан видолашув маросимида уни Украина қаҳрамони деб атади, деб хабар бермоқда «Lenta.ru». «Биз ...\nПорошенко Украина конституциясини жаҳондаги энг демократик конституциялардан бири деб атади\nпрезиденти Пётр Порошенко Украина конституцияси қабул қилинган кун муносабати билан сўзлаган нутқида мамлакатнинг Асосий қонунини жаҳондаги энг демократик ...


Кремль: Эрдўған Су-24 билан юз берган воқеадан 7-8 соат ўтиб, Путинга телефон қилганди\n15:58 / 27.11.2015\nРоссия президенти Владимир Путиннинг матбуот хизмати бошлиғи Дмитрий Песковнинг маълумот беришича, Туркия томони Су-24 самолёти уриб туширилганидан 7-8 соат ўтиб, Владимир Путин билан гаплашиш учун телефон қилган. Бу ҳақда РИА Новости хабар тарқатган.\nҚайд этилишича, бу қўнғироқ ҳақида президент ҳам хабардор қилинган.\nБироз олдинроқ, Россия президенти Франция президенти билан учрашувидан кейин ўтказилган брифинг вақтида туркларнинг Су-24 самолётининг у Россияга тегишли эканини билмаган ҳолда уриб туширгани ҳақидаги "баҳонаси"ни қабул қилмаслигини билдирганди.\nБундан олдинроқ, Туркия президенти Ражаб Тойиб Эрдўған Су-24 ҳалокатидан кейин Россия президентига қўнғироқ қилгани, аммо Путин гўшакни кўтармагани ҳақида айтганди.\nРоссия ТИВ раҳбари Сергей Лавров эса буни тасдиқламаганди.


Тимур Кападзе: "Ҳар бир ўйин футболчиларимизни кучайтиради"\n30 апрель, 23:03\n“Бунёдкор” – “Олимпик” (1:5) учрашувидан кейин меҳмонлар бош мураббийи Тимур Кападзе ўз фикрлари билан ўртоқлашди.\n- Жамоамни ғалаба билан табриклайман. Бугун яхши ўйин кўрсатдик. “Бунёдкор” ҳам яхши жамоа. Биламиз, иқтидорли футболчиларга эга. Олдинги учрашувларини кўрдик, чиройли ўйин кўрсатишган. Жиддий тайёргарлик кўрдик, осон беллашув бўлмаслигини билардик. Олдинги баҳсларда фойдаланилмаган имкониятлардан бугун анча самарали фойдаландик. Натижа биз учун жуда яхши. Балки “Бунёдкор” учун катта шокдир. Биз яхши ишладик. Нафақат бугун, ҳар бир учрашувда яхши ҳаракат қиляпмиз. Фақат вазиятлардан фойдалана олмаётганимиз туфайли ғалаба қозона олмаётгандик.\nРақибни ўрганиб чиққандик. Ҳимояда ва ҳужумда қандай ўйин кўрсатишларини билган ҳолда тайёргарлик кўрдик. Биз деярли имконият бермадик. Заиф нуқталаридан ва камчиликларидан фойдаланиб, ютиб кетдик.\nОлдимизда катта мақсадлар турибди. Бу жамоалар тайёргарлик кўришимиз учун замин яратяпти. Бундай жамоаларга қарши ўйнаш ва тажриба орттириш жуда муҳим. Ҳеч кимдан чўчишмаяпти. “Сурхон”ни ҳисобга олмаганда, деярли барча етакчиларга қарши ўйнадик. Менимча, яхши таассурот қолдиряпмиз. Ўйиндан-ўйинга футболчиларим тажриба тўплаяпти. Кейинги учрашувда бундан ҳам яхши ўйин кўрсатишга ҳаракат қиламиз. Бунгача дуранг ва мағлубият бўлди, аммо ўйинимиз бор эди ва йигитлар ўсаётганди. Шу боис хотиржам эдим, бизга фақат ғалаба етишмаётганди холос. Ҳар бир ўйин йигитларимизни кучайтиради.


Жанубий Корея ва Индонезия ўртасида қарийб 7 млрд долларлик ҳамкорлик шартномалари имзоланди\n17:49 / 16.05.2016\nТурли соҳаларда ҳамкорлик қилиш ва мавжудларини ривожлантириш бўйича келишувлар тўплами, Жанубий Корея президенти Пак Кин Хе ва унинг индонезиялик ҳамкасби Жоко Видодонинг Сеулда бўлиб ўтган музокаралари якунида имзоланган.\nЖанубий Корея ва Индонезия ҳукуматлари икки томонлама ҳамкорликка оид 6,7 миллиард АҚШ долларига тенг бўлган келишувларни имзолади, деб хабар қилмоқда Корея Републикаси президенти қароргоҳи Чхонвадэ ("мовий уй") матбуот хизмати.\nХусусан, Индонезия ҳудудида электростанция барпо этишга 4 миллиард долларга яқин маблағ сарфланиши кўзда тутилган. Яна 2,1 миллиард доллар Жакарта темир йўл транспорт тизимини қуришга сарф этилади. Бундан ташқари, томонлар Индонезиянинг Палембанг шаҳридан Бали оролига ўтказилувчи 600 млн долларлик газ қувури лойиҳасида ҳамкорлик қилади.\nЖанубий Корея ва Индонезия раҳбарияти, шунингдек, коррупцияга қарши кураш чоралари ва жанубий корейс компанияларининг Индонезия бозорига кириб келишига қулай шароитлар яратиш борасида келишувга эришган. Бундан ташқари, балиқчилик соҳаси, метан конларини аниқлаш, эркин савдо ҳудудларини ривожлантириш ва энергетика соҳасида ўзаро ҳамкорлик қилиш бўйича меморандумлар имзоланган.


USAID: янги кўп миллион долларли лойиҳа учта стратегик мақсадга қаратилган - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа ЯнгиликларUSAID: янги кўп миллион долларли лойиҳа учта стратегик мақсадга қаратилган\nАҚШ Халқаро тараққиёт агентлиги (USAID) умумий қиймати 19 миллион долларга тенг бўлган янги беш йиллик лойиҳага амалга оширишга киришди. Марказий Осиёда савдо дастури Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистонда амалга оширилади.\nАҚШ элчихонаси матбуот хизматига кўра, янги лойиҳа халқаро тараққиёт агентлигининг йиллар мобайнида минтақавий савдо, корхоналарни ривожлантириш ва ҳудудий алоқаларни яхшилашда эришган ютуқларига асосланади.\nМарказий Осиёда савдо дастури доирасида учта асосий стратегик мақсадга эришиш учун давлат ва хусусий секторга техник ёрдам кўрсатиш назарда тутилган.\nБиринчидан, дастурнинг фаолияти молиявий ва вақт харажатларини камайтириш, шунингдек, минтақада иқтисодий ўсишни рағбатлантириш мақсадида божхона ва чегара назорати тартибини уйғунлаштиришга йўналтирилади.\nИккинчидан, дастур ривожланишни рағбатлантирувчи ва инвестициялар оқимини таъминлайдиган ислоҳотларни амалга ошириш учун давлат ва хусусий сектор орасидаги шерикликни кучайтиради.\nУчинчидан, манфаатдор томонлар билан Марказий Осиё минтақасида ҳамда ундан ташқарида трансчегаравий савдо ҳажмини ошириш бўйича ишлар олиб борилади.\nЭслатиб ўтамиз, 2020 йил сентябрда АҚШ Халқаро тараққиёт агентлиги Ўзбекистонда миссиясини очганини эълон қилди. Бунга қадар агентлик идораси Марказий Осиёдаги миссиянинг бир қисми сифатида фаолият кўрсатган. Қайд этилишича, мамлакатда тўлақонли миссия ташкил этилиши агентликка Ўзбекистон ҳукуматининг кенг кўламли иқтисодий, сиёсий ва ижтимоий ислоҳотларини янада қўллаб-қувватлаш билан бирга хусусий бизнес, нодавлат ташкилотлар ва мустақил оммавий ахборот воситалари фаолиятини кучайтиришига ҳисса қўшади. Жорий йил 10 июндан Микаэла Мередит миссиянинг илк директори сифатида иш бошлади.\nUSAID Ўзбекистонга иқтисодий ўсишни жадаллаштириш, хусусий секторни ривожлантириш, қишлоқ хўжалиги, таълим, соғлиқни сақлаш, сув ресурсларини бошқариш, қонун устуворлигини такомиллаштириш, миграция ва одам савдоси билан боғлиқ йўналишларда кўмак кўрсатиб келмоқда. Маълумотларга қараганда, Америка халқи USAID орқали 1993 йилдан бери Ўзбекистонга 500 миллион доллардан ортиқ сармоя киритди.\nЖорий йил 28 июнь куни Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов Вашингтонда АҚШ Халқаро тараққиёт агентлиги раҳбари Саманта Пауэр билан учрашиб, ўзаро муносабатларнинг истиқболларини муҳокама этган эди.\nА.Комилов Пауэр хоним билан жорий йил 21 сентябрь куни БМТ Бош ассамблеясининг 76-сессияси кунларида ҳам мулоқот қилган.\nАҚШ дипломати: Ўзбекистон билан ҳамкорликда сил касаллиги кўламини камайтиришга муваффақ бўлдик. 24.03.2021\n← Аввалги Аввалги Истанбул иккинчи бор Европанинг энг яхши шаҳри деб топилди\nКейинги → Кейинги: Кейт Шопен. Ҳикматли бир қиш куни (ҳикоя)


Мия қаримаслиги учун 5 тавсия\n09:30 / 26.06.2019\nСерғайрат, янгилик яратувчи ва соғлом фикрловчи бўлиб қолиш учун ўз одатларингизни ўзгартиринг.\nБир неча авлод илгари одамлар 50 йил умр кўриш ҳақида орзу ҳам қилишмаган. Яхшиямки, ҳозир аксарият одамлар аввалгиларга нисбатан 20-40 йил узоқроқ ҳаёт кечиришяпти. Бироқ йил ўтган сайин мия ўз фаолиятини бажаришда қийинчиликларга дуч келади.\nЎтириб ишлашга мослашган ҳаёт тарзи ва зарарли одатлар бутун организмга салбий таъсирини ўтказади, хусусан мияга ҳам. Ёш қўшилган сари Альцгеймер касаллиги келиб чиқиши ва ривожланиши хавфи ортади.\nЮқори аҳамиятли органнинг эрта қариши олдини олиш ва теран ақлни сақлаб қолиш учун бир неча муҳим тавсияларга амал қилиш зарур.\n1. Овқатланиш тарзингизни ўзгартиринг\nСоғлом овқатланиш ҳаёт тарзи нафақат қомат ва умумий ҳаракатланишга, балки мия учун ҳам фойдали. Бошланишига одат тарзингизда кичик ўзгаришлар қилинг. Масалан, кечки қаҳва ўрнига кўк чой ичинг. Унинг таркибида кофеинлар нисбатан кам ва мия ҳужайраларини зарарланишдан асрашга кўмаклашувчи антиоксидантлар кўпроқ. Дудланган маҳсулотлар истеъмолини камайтиринг.\nТўғри овқатланиш кун давомида фақатгина кўкат, салат ва ёрмалар ейиш керак дегани эмас. Олимлар аниқлашича, таркиби кўп миқдорда сабзавот, мева, зайтун ёғи, балиқ ва денгиз маҳсулотларига бойлиги билан ажралиб турувчи Ўрта Ер денгизи диетаси мия ҳужайралари йўқотилишини камайтириш ва идрок қобилиятини сақлаб қолиш хусусиятига эга.\n2. Кунига камида 20 дақиқа спорт билан шуғулланинг\nҲаракатли машқлар мия саломатлигини сақлаб қолиш учун жуда муҳим. Аэробика қон айланишини тезлаштиради, хотирани яхшилайди ва мияда янги ҳужайралар ўсишига туртки бўлади. Шу орқали қўшимча нейроалоқалар вужудга келади.\nСпорт, шунингдек, мияга кичик дозадаги антидепрессант каби таъсир ўтказиши мумкин. Жисмоний фаолият стрессдан чиқишга кўмаклашади. Аэробика ёки истаган спорт машғулотингиз билан ҳафтасига камида 1,5 соат, яъни кунига 20 дақиқа машғул бўлинг. Бу саломатлигингиз учун аҳамиятли.\n3. Қулай ҳудудингиздан тез-тез узоқлашинг\nБизнинг миямиз турли хил бошқотирма ва қийинчиликларни ечишга мажбурлаб турилганда ўз ёшлигини сақлаб қола олади. Тез-тез такрорланувчи фикрларга хилоф равишда, мия дастурланмаган, у ўзгара олади. Агар одам истаса, эски одат ўрнига янгисини алмаштириши орқали ҳам бунга эришиши мумкин. Миянинг бу ўзгариши ҳодисаси нейропластиклик деб аталади.\nЧет тилини ёки янги мусиқа асбобини ўрганиш миядаги пластиклик қобилиятини сақлаб қолади, янги нейроалоқалар вужудга келади. Шунингдек, нотаниш соҳа эгалари билан мулоқотда бўлиш ҳам ёрдам беради, дунёқарашни ҳам бойитади.\n4. Етарлича ухланг\nУйқу давомида организмнинг лимфа тизимлари мияни нейротоксинлардан, жумладан, Альцгеймер касаллигини қўзғатувчи бета-амилоид ва тау оқсиллари, шунингдек, танада йиғилиши Паркинсон синдромига олиб келувчи альфа-синуклеинлардан тозалайди.\nТозалаш жараёни бир мунча вақт талаб этади. Айнан шунинг учун одам танаси кунига 7-9 соат уйқуда бўлиши керак.\n5. Фаол ижтимоий ҳаёт тарзида яшанг\nИнсон - ижтимоийлашган мавжудот. Бироқ ёш ўтган сари бизнинг мулоқот даврамиз қисқара боради, одамлар билан камроқ гаплашишга мослаша борамиз. Қариндошлар ва дўстлар билан алоқаларни сақлаб қолиш эса бизнинг когнитив саломатлигимиз учун муҳим. Бошқалар билан мулоқотга кам киришувчи одамларнинг мия имкониятлари киришимлилардагига нисбатан 70 фоиз камайиб кетар экан.\nҚизиқарли жиҳат шундаки, ёлғиз яшовчи одамлар ҳушёрроқ ва нотанишлардан кўпроқ хавфсирайдиган бўлиб қолишади. Бунинг сабаби улардаги мулоқотдан узоқлашган мия бегоналар билан алоқага киришини номаълум ва таҳликали ҳаракат сифатида қабул қилади. Бу ўзига хос ҳимоя реакциясидир.\nБутун умр давомида севимли одамлар билан бўлиш, хобби билан шуғулланиш ва янги нимадир ўрганишга кўпроқ вақт ажратиш керак. Шунда 100 ёшдан ўтганда ҳам мия ўзининг яхши хотиралари ва теран идроки билан сизни зериктирмайди.


Хитойда одамлар намоз ўқиётган масжид бузишга киришилди (видео) » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nХитойда одамлар намоз ўқиётган масжид бузишга киришилди (видео)\n16 апрель 2019, 07:13\nХитойнинг Гансу провинцияси Гажуанг қишлоғидаги масжид ичида одамлар намоз ўқиётган пайтда бузишга киришилди. Бу ҳақда “Мусулмонларга қарши зулмларни ҳужжатлаштириш” гуруҳининг Фейсбукдаги саҳифасида маълум қилинди.\nХуи мусулмонларига тегишли мазкур масжидни бузиш асносида бир неча киши яраланган, масжиднинг бузилиши ҳақида эса олдиндан ҳеч қандай хабар берилмаган.\n“Мусулмонларга қарши зулмларни ҳужжатлаштириш” гуруҳининг саҳифасида эълон қилинган видеода ҳодиса қандай рўй берганини кўриш мумкин.\n“Бузилганини қаранг, бу аҳволни қаранг. Одамлар, қаранглар, ҳатто япон босқинчилари келганда ҳам, бундай вайронагарчиликлар қилмаганди. Эй, коммунистик партия аъзолари, назоратчилари, уялмайсизларми бундай қилгани? Яна ўзларингизни зиёли деб атайсизлар, узоқ тарихли бой маданият ҳақида гапирасизлар. Одамлар қаранглар, қаранглар. Махсус техникани келтириб, ҳали ичида одамлар бўла туриб, масжидни бузяпти булар. Ахир ичида одами бор бинони бузганида, қанчалаб одамлар ҳаётига зомин булади-ку. Бу партия аъзолари ўзларини раҳбар деб атайди, қанақа раҳбар ўзи булар, кимнинг раҳбарлари?” – дейди видеони тасвирга олган киши.\nОАВда чиққан хабарларга кўра, мазкур масжид бир ой муқаддам фойдаланишга топширилган. Масжиднинг меъморий кўриниши “ҳаддан ташқари арабча” бўлгани сабабли хитойлик расмийлар уни бузишга буйруқ бергани айтилмоқда.\nЯнгиликлар » Дунё » Хитойда одамлар намоз ўқиётган масжид бузишга киришилди (видео)\n08:06 Покистонда одамлар улкан масжид тасвири ва «Ислом — бу тинчлик» ёзувини ҳосил қилишди\n14:28 Шавкат Мирзиёев Абу-Дабидаги мақбара ва масжидни зиёрат қилди (фото)\n20:50 Хайрулло Ҳамидов шеъри: “Масжид учун топилмас илло, намозхон боладан гўзалроқ безак!”\n22:20 Трамп мусулмонларга Рамазон табригини йўллади\n22:56 Бишкекда Ўрта Осиёдаги энг катта масжид қад ростлади


Хитой юқори тезликдаги алоқанинг илк сунъий йўлдошини учирганини маълум қилди\n22:26 / 12.04.2017\nФото: China Xinhua News\nХитойда ўта тезкор интернетга мўлжалланган "Шицзянь-13" сунъий йўлдоши Сичуань вилоятидаги Сичан космодромидан орбитага учирилди. "Синьхуа" ахборот агентлигининг маълум қилишича, сунъий йўлдош самолёт ва тезюрар поездларда интернетда HD-видеони кўришни таъминлай олади.\nАхборот агентлиги маълумотларига кўра, сунъий йўлдош Хитойнинг аввалги барча сунъий йўлдошларининг умумий ўтказиш қобилиятидан каттароқ ўтказиш қобилиятига эга. Сунъий йўлдош яқин 15 йил давомида геостационар орбитада қолади ва бутун Хитойни қопловчи глобал Wi-Fi тармоғи яратиш мақсадида орбитага учириладиган бир қатор сунъий йўлдошларнинг бир қисми бўлади.\nХитойнинг миллий мудофаа учун фан, технология ва саноат давлат бошқармасининг маълум қилишича, бу тармоқда интернетга уланиш тезлиги 20 Гб/сонияга яқинни ташкил қилади.\nМаълумотларга кўра, сунъий йўлдош Хитой коинот технологиялари академияси муҳандислари томондан яратилган. Таъкидланишича, янги сунъий йўлдош ёрдамида, жумладан табиий офатлар ва фавқулодда вазиятлар вақтида бориш қийин бўлган ҳудудларда қутқарувчилар учун алоқа таъминланади.\nХитой ҳукумати сунъий йўлдошларнинг кейинги учирилиш саналарини ошкор қилмаган. Шуниси маълумки, 2017 йилда бундай парвозлардан олтита бўлади, тармоқ эса 2025 йилгача тўлиқ ишлай бошлайди.\nХитойда сув ости планери рекорд чуқурликка шўнғиди\nХитойда “аждарҳо” қайиқларининг тўқнашуви қурбонлари 17 кишини ташкил қилмоқда\nХитойда «аждарсимон» қайиқлар тўқнашувидан сўнг 11 киши ҳалок бўлди


ДАСТЛАБКИ ҒАЛАБАЛАР ВА МАҒЛУБИЯТЛАР - Ўзбекистон овози газетаси\nЖиззахда «Баркамол авлод — 2017» спорт ўйинларининг финал босқичи бошланди. Унда 900 нафарга яқин ўғил-қиз спортнинг 17 тури бўйича медаллар учун кураш олиб бормоқда. Мусобақаларни тўртта объектда ўтказиш режалаштирилган. Хусусан, «Сўғдиёна» универсал спорт мажмуасида бокс, бадиий гимнастика, сузиш ва енгил атлетика, Жиззах олимпия захиралари коллежида гандбол, баскетбол, бадминтон, стол тенниси, эркин ва юнон-рум курашлари, дзюдо, таэквондо ВТФ, оғир атлетика ҳамда теннис, Жиззах политехника институтида волейбол, футбол, мазкур институт қошидаги академик лицейнинг спорт залида шоҳмот бўйича мусобақалар бўлиб ўтмоқда.\n«Сўғдиёна» универсал спорт мажмуасида саралаш босқичларидан муваффақиятли ўтган спортчилар брасс, чалқанча, баттерфляй, эркин ҳамда аралаш эстафета усулларида сузиш бўйича ўзаро куч синашди.\nҚизлар ўртасида 50 метрга баттерфляй усулда сузиш баҳсларида қашқадарёлик Фотима Амилова олтин медаль соҳиби бўлди. Шу масофага сузиш бўйича ўғил болалар ўртасида бўлиб ўтган мусобақада андижонлик Зуфар Абдулазизов биринчи ўринни эгаллади.\nЎғил болалар ва қизлар ўртасида 50 метрга чалқанча усулда сузиш баҳсларида пойтахтлик спортчилар Алексей Тарасенко ва Ирина Ушакова ғолиб бўлди.\nЮз метрга баттерфляй усулда сузишда қизлар ўртасида қорақалпоғистонлик Маржина Ўразимбетова, ўғил болалар баҳсида пойтахтлик Артём Козлюк энг яхши натижа қайд этди.\nҚизлар ўртасида 200 метрга эркин усулда сузиш баҳсларида андижонлик Шаҳноза Содиқова, ўғил болалар ўртасида Навоий вилояти вакили Олимжон Одилов ғолиб чиқди. Қизлар ўртасида аралаш эстафета мусобақасида Қашқадарё вилояти, ўғил болалар ўртасида Тошкент шаҳри жамоаси биринчи ўринни қўлга киритди.\nСузиш бўйича мусобақаларнинг биринчи куни натижаларига кўра, энг кўп очко жамғарган Тошкент шаҳри жамоаси биринчи, андижонликлар иккинчи ва қашқадарёлик спортчилар учинчи ўринда бормоқда.\nШунингдек, мусобақанинг футбол, волейбол ва шоҳмот турлари бўйича баҳслар бошланди.\nФутбол бўйича финал йўлланмаси учун Тошкент шаҳри ва Фарғона вилояти жамоалари ўртасида ўтган учрашувда 0:2 ҳисоби қайд этилди. Иккинчи ярим финал баҳсида Қашқадарё ва Хоразм жамоалари майдонга тушди. Унда қашқадарёлик футболчилар 5:0 ҳисобида ғалаба қозонди.\nФарғона ва Қашқадарё жамоалари ўртасидаги финал учрашуви бугун бўлиб ўтади.\nВолейбол бўйича қизлар ўртасидаги ярим финал учрашувида Андижон вилояти жамоаси хоразмлик тенгдошларидан 3:0 ҳисобида устун келган бўлса, наманганлик спортчилар ҳам финал йўлланмаси учун курашда Фарғона вилояти жамоасини 3:0 ҳисобида мағлуб этди.\nЎғил болалар ўртасидаги ярим финал беллашувида фарғоналик спортчилар Қашқадарё вилояти жамоасидан 3:1 ҳисобида устун келди. Навоий ҳамда Андижон вилояти жамоалари ўртасида кечган иккинчи ярим финал баҳсида навоийлик ёшлар ғалаба қозонди.\nБугун қизлар ўртасида Андижон ва Наманган, ўғил болалар ўртасида Фарғона ва Навоий жамоалари «Баркамол авлод — 2017» ўйинларининг ғолиблиги учун баҳсларга киришади.\nШунингдек, кеча шоҳмот бўйича Швейцарча тизимда 3- ва 4-тур ўйинлари бўлиб ўтди. Шоҳмот баҳсларида ғолиблар номи бугун маълум бўлади.


Осмонни бола ва афсунгар каби тинглардим... — Minbar\nОсмонни бола ва афсунгар каби тинглардим...\n10 июл 11:43 19 дақиқада ўқийсиз Мақолалар\nГарчи қишлоқда ўтган болалиги, ТошДУ журналистика факултетидаги таҳсили, Совет армияси сафидаги хизматларида ўхшашлик бўлса-да ўтган асрнинг саксонинчи йилларида адабиёт майдонига кириб келган ўзбек шоирларининг тақдири турлича кечди... Бугун Хуршид Даврон – Ўзбекистон халқ шоири, тарихчи, кўп мамлакатларда чоп этилган йигирмадан зиёд китоб муаллифи, драматург, Туркия, Озарбайжон, Латвия, Япония ва Россия шоирлари асарларининг таржимони ва ниҳоят янги ўзбек адабиёти билимдони. «Fergana News» мухбири Санжар Янишевга шоир китобга муҳаббат уни қандай қилиб тарих қаърига тортиб кетгани, ўз илдизларини излаш қадимги мутафаккир сўфийлар ҳақида ёзишга туртки бергани; энг машҳур рус романининг ўзбекча талқини, Марказий Осиё ва Лотин Америкасининг яширин ришталари ҳақида гурунг берди.\n– Хуршид ака, сиз ўз темпераментингизни қандай таърифлаган бўлардингиз?\n– Юнон-рим гуморал назариясига кўра мен сангвиникман, яъни қайноққонман. Аниқроқ айтганда мени юрагим бошқаради. Шарқона тушунчага кўра кишининг мизожи, яъни темпераменти у туғилган жойникига ўхшар экан. Менинг мисолимда айтсак – кескин континентал. Худо менинг Туркистонимни барча йил фасллари билан сийлаган. Айнан шу боис, шу замин фарзанди бўлганим учун баъзан қиш каби совуқ ва андишали ёки ёздай оташин, куз сингари ўйчан, ёлғизликни севувчи ва ниҳоят баҳордай ўзгарувчан, гоҳо ҳаддан зиёд таъсирчан ва хаёлпарастдирман.\nМенинг темпераментимни яна нима белгилайди? Томиримда оқаётган минг йиллик турк-найман қони. Бу эркинликни яхши кўрадиган, бўйсунишга тоқатсиз қондир.\nМенинг учун энг асосийси «мен кимман?» эмас, «нима учун яшаяпман?» деган саволдир. Биринчиси бўйича ҳаммаси аниқ, унга аллақачон жавоб топганман, иккинчисига эса ҳар куни жавоб излайман. Негаки, қадимги рим адиби Апулей «Метаморфоза» асарида ёзганидек, «инсон қаерда туғилганига эмас, унинг хулқи қандайлигига; қаерда эмас, қандай принциплар билан яшамоқчи эканига қараш керак».\n– Қандай фазилатларингиз билан фахрланасиз, қандай қусурлардан қутулишни хоҳлайсиз?\n– Ўзим мамнун бўлган биринчи жиҳат – ҳаммага яхшилик соғинишимдир. Бу хислат ота-онамдан, кўпроқ отамдан ўтган бўлса керак. Яхши одаммисиз, ёмонмисиз, буни энг тез болалар илғайди. Ёшлигимизда жўраларимнинг болалари мени ўз тенгдошларидай кўришарди. Шу сабабдан бўлса керак, ўша йиллар шоир дўстларим болажонлигимга яраша бир лақаб билан ҳам “тақдирлашган” эди. (кулади).\nИккинчи хислат – мутолаага муҳаббат. Жаҳон тарихи, япон шеърияти, Лотин Америкаси насри... «Қақнус» деган бешинчи китобим чиққанда бир танқидчи «Қақнуснинг қоғоз қанотлари» номли мақоласида мени ҳозирги ҳаётни билмасликда айблаган эди, унинг ёзишича, менинг деярли барча шеърларим ўтмиш ва китобга боғлиқ эмиш. Тўғри, кейинроқ мақтовли тақризлар ҳам эълон қилинди...\nҚутулишим керак бўлган қусурларимга келсак, улар жуда кўп. Лекин ўзбеклар айтганидай «тарки одат – амри маҳол». Эсингиздами, Марк Твен «Чекишни ташлаш жуда осон, мен юз марта ташлаганман!» деб мутойиба қилган эди. Мен эса ҳозир, шу ёшимда бунга вақт кеткизмоқчи эмасман.\n– Худди ўша Марк Твен «Инсоннинг ёмон одатлари бўлмайди, аммо ундан ҳам ёмон ишлари бўлади» деб ёзган эди.\n– Донишманд оқсоқоллар айтганидек «Беайб Парвардигор!».\n– Қизиқ, кўплаб ўзбек шоир ва ёзувчилари лотинамерикаликларни яхши кўришларини айтишган. Марказий Осиё ва Лотин Америкаси ўртасида қандайдир сирли ришталар борга ўхшайди. Анъаналари, мифологияси ҳар хил, бироқ дунёни англаши ўхшаш, шундай эмасми?\n– Сиз ҳақсиз. Ўртамизда чексиз океан борлигига қарамай улар ёзган асарларни ўқий бошласангиз қадрдон мавзулар қаламга олинганини, ҳаёт ва ўлим бир хил идрок қилинганини кўрасиз. Майя цивилизациясининг ёзма ёдгорликларидаги айрим сўзларнинг томири қадимги турк тилига бориб тақалишини ҳисобга олсак (ёшлигимизда биз буни билмаганмиз), диёрларимиз ўртасида маънавий ришталар ҳам борлигига амин бўламиз. Масалан, ўша ёдгорликларда “Кун” қуёш, қўл.\nСизга бир воқеани айтиб бераман, менимча унинг саволингизга алоқаси бор.\nМен анча йиллар «Ёш гвардия» нашриётида ишлаганман. Нашриётнинг босмахонадаги вакили – чопар сифатида иш бошлаб, 1985 йили бўлим мудири бўлганман. Имконият пайдо бўлганидан фойдаланиб нашриётнинг тематик режаси тузилаётганда биринчи галда унга ўзим севган асарлар: Антуан де Сент-Экзюперининг «Кичкина шаҳзода» ва «Тунги парвоз» қиссаларини, Михаил Булгаковнинг «Уста ва Маргарита» романини киритдим. Экзюпери қиссаларини таржима қилиш учун Хайриддин Султонов ва Аҳмад Аъзамга бердим. Булгаков романини таржима қилишни таниқли таржимон Қодир Мирмуҳаммедовдан илтимос қилдим. Француз классиги билан муаммо бўлмади, Булгаков билан эса муаммо бошланди...\nЎша йиллари республика нашриётларининг барча тематик режалари Москвада СССР Давлат матбуот қўмитаси томонидан тасдиқланар эди. Ўзбек ёшлар нашриёти Булгаковнинг романини режага киритганидан хабар топган матбуотқўм раҳбарлари хавотирга тушиб қолди. Қўмита раисининг биринчи ўринбосари Марат Шишигин Тошкентга учиб келди. Мени ва «Ёш гвардия» директорини «пўстагимизни қоқиш учун» чақиришди. Шишигин ўзбек ўқувчилари Булгаковни тушунмайди, христиан мифологиясига асослангани боис «Уста ва Маргарита» романини англаш жуда қийин дея гап бошлади. Шундан сўнг ўзимизнинг маҳаллий раҳбарлар – ЎзССР Давлат матбуот қўмитаси раисининг биринчи ўринбосари Рубен Сафаровдан тортиб нашриётимиз директоригача менга ўқрайиб москвалик амалдорнинг гапларини тўтиқушдай такрорлай бошлашди.\nБироқ бу вақтга келиб горбачёвча қайта қуриш даври бошланган, биз, янги авлод вакиллари, партия номенклатураси билан қандай тортишиш кераклигини аллақачон ўрганиб олган эдик. Мен «Ўрис ўқувчиси “Уста ва Маргарита”ни тушунмаслиги мумкин, лекин ўзбек ўқувчисининг ҳаётий ва бадиий идроки мифологияга асосланган» дедим. Роман аллақачон таржима қилинганини, таниқли адиб Темир Пўлатов унга сўзбоши ёзганини айтдим...\nМенинг барча далилу исботларим уларнинг қулоғига кирмади албатта. Бироқ очиқчасига тақиқлашга улар энди қўрқишарди, уларнинг ўйлашича романни нашр этишдан менинг ўзим бош тортишим керак эди. Охир-оқибатда янги замон, янгича тафаккур, тақиққа рози бўлмаган ва ўз идеалларини ҳимоя қилган янги инсоннинг шарофати билан таржима нашр этиладиган бўлди.\n– Ота-онангиз ким бўлишган?\n– Отам Даврон Ҳасанов туркийларнинг найман уруғидан эди. Қишлоғимиздаги илк мактабни у қурган, педагогик маълумоти бўлмаса ҳам унга директорлик қилган – 1930-йилларнинг бошларида бундай ҳолатлар кўп учрар эди. Отамнинг қўлига игна билан «УКП» деб ёзилган эди, бу “Узбекский кавалерийский полк” («Ўзбек отлиқ полки») дегани экан. Отам нимагадир ўзининг ҳарбий ҳаёти ҳақида гапиришни ёқтирмасди. Фақат унинг машҳур ўзбек саркардаси Миркомил Миршаропов қўмондон бўлган полкда хизмат қилганини биламан. Совет даврида Самарқандда унга ёдгорлик ўрнатишган, аммо кейинчалик негадир олиб ташлашган (Миршаропов бошчилигидаги ЎОП 1931 – 1932-йиллари Самарқанд атрофларида босмачиларга қарши курашган – «Фарғона» изоҳи). Мен Германиядаги совет қўшинлари сафида ҳарбий хизматни ўтаётганимда отам вафот этган. Шунинг учун уни сўнгги йўлга кузата олмаганимдан ҳалигача армон қиламан.\nШоирнинг ота-онаси. 1937 йил.\nОнамнинг исми: Фузалло Вафохўжаева. Унинг каттаотаси Ҳикмат махдум Жунайдуллаев Самарқанд уезди Ангор волости бошқарувчиси бўлган. Яъни у ўрис пошшоси хизматида бўлган. Бироқ маҳаллий охранка (махфий полиция ташкилоти)нинг волост бошқарувчиси халқ қўзғолони раҳбари Намоз Пиримқуловга яширинча ёрдам бераётгани ҳақидаги маълумотномаси сақланиб қолган.\nҲикмат махдумнинг ўғли, яъни онамнинг отаси ва менинг каттаотам – Вафохўжа махдум Санкт-Петербургда ўқиган. Самарқанд Ўзбекистон ССРнинг пойтахти бўлганда бобом 1926 йили тузилган «Қизил қалам» ижодий бирлашмасининг котиби бўлган. Бирлашмага Шокир Сулайман раҳбарлик қилган, гуруҳ ишида Отажон Ҳошим, Боту, Зиё Саид, Сотти Ҳусайн, Анқабой, Олтой каби адабиётчилар, Ҳамид Олимжон, Миртемир, Ойдин сингари ўша пайтдаги университет талабалари иштирок этишган.\nБир куни менинг бобом билан Самарқанд университетининг талабаси, бўлғуси машҳур шоир Миртемирга ижтимоий топшириқ беришади: Ўзбекистон МИҚ президиумининг биринчи раиси Йўлдош Охунбобоевга янги, кирилл алифбосини ўргатишни топширишади. Эски мактабда ўқиган Охунбобоев фақат арабча ёзувда ўқиб-ёзишни билар экан.\nҚатағон бошланганда Вафохўжа махдумни «Қизил қалам» гуруҳи аъзоси сифатида миллий ҳаракатда иштирок этганликда айблаб қамоққа олишади. Турмада у оғир касалликка чалингач уйига жавоб беришади. Озодликда у бир неча ойгина яшайди...\nГерманияда ҳарбий хизматда. 1972 йил.\nОилада биз тўрт ака-ука ва икки опа-сингил эдик. Тўнғич Ҳамза акам 80 ёшдан ошдилар, 70 ёшга етган Шуҳрат акам бир умр Самарқандда меъморлик фаолияти билан шуғулланган. Ўзбекистонда хизмат кўрсатган меъмор унвони билан тақдирланган. Бутун умр физика ўқитувчиси бўлиб ишлаган Ойсара опам икки йил бурун вафот этди. Синглим Гулбаҳор ҳозиргача коллежда дарс беради.\n– Неча ёшингиздан ўз шажарангиз билан қизиқа бошлагансиз? Нима туртки бўлган?\n– Ота-боболарим ҳақида мен онамнинг ҳикоялари орқали биламан. Унинг хотираси кучли эди. Болалигимдаёқ мен етти ота-бобомнинг номини билар эдим, лекин ўшанда онам тез-тез такрорлайдиган «Биз – Махдуми Аъзамнинг авлодимиз» деган сўзларнинг маъносини тўлиқ англамаганман. У пайтлари онамнинг айтганлари бизга эртакдай туюларди.\nМахдуми Аъзам улуғ сўфий шайх бўлганини кейинроқ, шундай нарсалар ҳақида ўқиш ва ёзиш мумкин бўлган горбачёвча қайта қуриш даврида билганман.\nЎша йиллари мен сўфизм ҳақида насрий триптих (учлик) ёзишни ўйладим. Унинг биринчи қисми сўфизм ва Ўртаосиёдаги ҳакимия, кубровия, хожагон-нақшбандия, яссавия каби тариқатларнинг пайдо бўлиш тарихига бағишланди. Қиссани «Шаҳидлар шоҳи ёки Нажмиддин Кубро тушлари» деб номладим. Бу қисса Тошкентда икки марта нашр этилди. Сўфизм фалсафасининг моҳияти, сўфизмдаги етти мақом ҳақидаги иккинчи қисмни энди ёза бошлагандим. Бу қисса «Шайх Фаридуддин Атторнинг етти хотираси» деб аталади. Учинчи қисм буюк сўфийлар ҳаётига бағишланиши керак эди. Хомаки номи – «Жалолиддин Румийнинг охирги куни». Қисса ёзилмай қолиб кетди...\nАйтиш керакки, Совет иттифоқи тарқаб кетгач адабиётда инқироз бошланди. Кунлардан бир куни мени нашриётдаги ишимдан бўшатишди: ноширликка алоқадор бир юқори мартабали амалдорнинг қинғир ишларида қатнашишни хоҳламадим.\nБўшашимдан олдин, 1989 йили, бир куни ишхонамга Хўжанддан бир киши мени излаб келди. Хўжанд у пайтлари Ленинобод деб аталарди. У одам ўзини Илёсхон Ғозий деб таништирди. У столга қалин папкани қўйиб: «Мен Махдуми Аъзам ҳақида китоб ёзиб сизга олиб келдим, унинг нашр этилишини хоҳлайман», – деди. Махдуми Аъзам номини эшитишим билан онамнинг ҳикояларини эсладим. Лекин у «Мен тожик мактабида ўқиганман, аммо бу тазкирани ўзбек тилида ёздим. Шунинг учун қўлёзмамни бирон-бир ўзбек олими ё ёзувчиси ўқиб чиқишини хоҳладим. Шу десангиз, бир куни тушимда бир мўйсафидни кўрдим; у менга Тошкентга бориб сизни излаб топишимни буюрди» дегач ҳайратим янада ошди.\n– Ақл бовар қилмайдиган воқеа! Сўфийларнинг кароматларига ўхшайди... Ўша қўлёзма китоб бўлиб чиқдими?\n– Мени ишдан бўшатишгач Илёсхоннинг қўлёзмасини хусусий нашриётлардан бирига олиб бордим. Бироқ унинг раҳбари кутилмаганда китобнинг «ҳаммуаллифи» бўлгиси келиб қолди; охир-оқибат Илёсхон асарини олиб кетиб қолди. Мендан ҳам ранжиди. Қўлёзмасининг кейинги тақдири ҳақида ҳеч нима билмайман (ушбу суҳбат эълон қилингач Илёсхон Ғозийнинг рисоласи ўша мен топширган нашриётда 1994 йилда эълон қилинганидан хабар топдим. Мана манба: Илёсхон Ғозий. Нақшбандий тариқатининг буюк сиймоси – Маҳдуми Аъзам. (Ғайиблар хийлидан ёнган чироқлар. Муаллиф-тузувчи З. Жўраев). Тошкент,. Ўзбекистон.1994, 269 бет).\nИшдан бўшаганимдан сўнг уйда ўтирдим. Оиламни боқиш учун ҳеч нарсам йўқ эди. Пул топиш учун кутубхонамдаги ноёб китобларимни сотмоқчи бўлдим. Аммо бу иш ҳам қўлимдан келмади, сотишга ёрдам бермоқчи бўлган бир китобфурушга ишонувдим, бироқ у китобларимни олгач дом-дараксиз йўқолди.\nКейинроқ мен Самарқандда Махдуми Аъзамнинг авлодларидан бўлган яна бир киши – олим Комилхон Каттаев билан танишдим. Комилхон нафақат имом Даҳбедий(Махдуми Аъзам)нинг биографияси, балки барча китобларининг ҳам ҳақиқий билимдони экан.\n– Сиз Имоми Аъзам билан қондошлик масъулиятини ҳис қиласизми?\n– Албатта. Лекин ўзимни буюк сўфийнинг маънавий меросининг билимдони деб ҳисобламайман. Ворислик риштаси аллақачон узилган. Назарий билимлар қолган, сирли ёхуд тилсимли китоблар қолган, аммо уларни ҳеч ким англаш даражасида ўқий олмайди. Сўфизмнинг ҳозирги издошларининг ҳамма йиғинлари – адабий йиғинга ўхшаш сохта илмий давралар холос.\n– «Махдум» тахаллусининг маъноси – муаллим, раҳбар дегани. Шайх Махдуми Аъзам – шоҳ ва шоир Бобурнинг, шайбоний султонлар, хусусан Убайдий тахаллуси билан етук ва жуда туркона руҳдаги шеърлар ёзган Убайдуллохоннинг маънавий устози. Сизнинг ҳам шундай устозингиз бўлганми?\n– Юзма-юз кўришмаган (дейлик шогирдидан анча йиллар олдин яшаб ўтган) устозни бизда «увайсий устоз» дейишади. Буюк шоир Ойбек мен учун шундай увайсий устоздир. Мен баъзан ўйлаб қоламан: у озод мамлакатда туғилганида эди, эркин жамиятда яшаганида эди, хоҳлаганидай ёза олганида эди – дунёга машҳур шоир бўлар эди. Унинг ёшлигида ёзган шеърларида мен кейинчалик Гарсиа Лорка, Рилке ижодида намоён бўлган мотив ва анъаналарни кўраман... Ойбек Гийом Аполлинерни билмаган, ўқимаган ҳам, лекин унинг дастлабки шеърларида ушбу буюк француз шоирининг шеърлари билан жуда кўп ўхшашликларни топганман. Ўттиз йиллар аввал бу ҳақда мақола ёзиб, иккита мисол келтирганман. Ойбек шундай ёзади:\nКетмас мангу мен билан...\nБу сатрлар ёдимга Гарсиа Лорканинг ушбу мисраларини туширади:\nТераклар ҳам ғойиб бўлар,\nкўлда қолар ойдин излар.\nаммо шамол қолар бизга.\n(Испанчадан Шавкат Раҳмон таржимаси).\nМен бу ерда туйғунинг яқинлигини назарда тутаяпман. Гарчи фикрлар гўё бир-биридан анча узоқда бўлиб кўринса-да, уларда яширин оғриқ – туйғу ҳамоҳанг.\nЁки Ойбекнинг «Кеч кузда» шеъри:\nҲаво булут... шамоллар яна йиғлайди секин,\nБўш далалар кўксида алам мудраб ётади.\nЭшагига юк ортиб, бир бола олдин-кетин\nУфқлар-ла ўпишган йўлда кетиб боради.\nУшбу сатрларни ўқиб мен дарҳол ХХ аср бошида француз шеъриятининг янги оқимига асос солган улуғ шоир Аполлинернинг «Куз» шеърини эсладим:\nТуман оралаб борар, балчиққа ботиб борар,\nОёғи қийшиқ деҳқон ҳўкизини етаклаб.\nҚишлоқлар харобаси туманларга кўмилган.\nДеҳқон ғамгин қўшиқни секингина минғирлар.\nСодиқ севги ҳақида ғамгин қўшиқни куйлар,\nКуйлар ҳижрон, маъюс қалб ва хиёнат ҳақида...\nОйбекнинг ростакам буюк шеърлари жуда кам. Чунки қатағоннинг совуқ нафаси юзга урилиб турган шароитда кўпчилик қатори ундаям қўрқув (масалан, миллатчилик ёки майда буржуазияга хос фикрлашда айбланиш қўрқуви) пайдо бўлади, фарзандлари ҳақи ўз жонини сақлашга интилиш инстинкти ишга тушади. Натижада нуқул «ижтимоий фойдали» матнлар пайдо бўлади. Бироқ жаҳон шеъриятининг дурдоналари бўлган шеърлари оз бўлса-да, айни мана шу бир ҳовуч шеър Ойбекнинг асл истеъдоди нечоғли теран бўлганини кўрсатиб туради.\n– Тарихни яхши кўришингизнинг сабаби нима?\n– Қисқача айтсам – Самарқандга меҳрим туфайли тарихни яхши кўраман. Бир шеъримда «Ватан ҳам одамдек олади нафас, Ватан ҳам ёнингда қадам ташлайди» деб ёзганман. Қаерда бўлсам ҳам, ҳамиша Самарқанд мен билан. Ҳар он унинг нафасини ҳис қиламан. Самарқандда бутун Туркистоннинг, унинг тамаддуний доирасида, таъсирида яшаган барча халқларнинг тарихи мужассам. Шаҳарда Тошканди, Қўқони, Андижони номли даҳалар, теварагида Бухороқишлоқ, Туркманқишлоқ, Урганжи, Ҳазора, Найманқишлоқ, Арабхона каби қишлоқлар номларини учратиш мумкин...\nИсломда учта асосий илмий йўналиш бор: илми калом – Қуръон илми, илми ҳадис – пайғамбарнинг ҳикматли гаплари ҳақидаги илм, илми фиқҳ – ислом қонун-қоидалари ҳақидаги илм. Мазкур йўналишларнинг уч буюк вакили, олимлар Мотуридий, Бухорий ва Марғилоний муқаддас Самарқанд тупроғига дафн этилган. Бобур ўзининг беназир «Бобурнома» китобида шу ҳақда ёзган. Айтгандай, тарихга муҳаббатимнинг яна бир манбаси шу – «Бобурнома». Мен Бобур ҳақида, ушбу буюк шоирнинг ҳаёти ва ижоди ҳақида «Самарқанд хаёли» деган қисса, «Соғинч ёхуд Бобуршоҳ» деган пьеса, кўплаб мақола ва эсселар ёзганман.\n– Шоирлигингизни қачон англагансиз?\n– Ўн тўрт ёшимда бўлса керак. Аслида бу ёшда шеърият нималигини умуман билмаганман. Лекин мен севиб қолган эдим... Ҳар куни нимқоронги хонага қамалиб олиб қоғоз қоралардим. Абдулла Орипов, Эркин Воҳидов шеърларини пичирлаб айтиб завқланардим. Фикру зикрим шеъриятда бўлиб қолган эди. Ёшлигимда Аллоҳ истеъдод билан сийлаган киши шоир деб ҳисоблар эдим. Бугун шеърият мен учун ушбу истеъдод билан фидойи кўнгил уйғунлигидир. Николай Заболоцкийнинг бир шеъри ёдингиздадир:\nАсло тиним билмасин юрак,\nЎғирда сув туймаслик учун.\nЮрак меҳнат қилмоғи керак\nКеча-кундуз, кеча-ю кундуз!...\nХудо берган истеъдод – учқун, қаттиқ меҳнат қилмасангиз у тезда ўчиб қолади.\n– Ўз шеърий услубингизга қандай таъриф берасиз?\n– Шеърда мен учун энг муҳими – туйғу. Ҳамма нарса, сиз айтган «шеърий услуб» ҳам унга хизмат қилиши керак. Қайта қуриш йиллари Ўзбекистонда ёзилган шеърлар (бошқа иттифоқдош республикаларда бўлгани сингари) ҳаддан зиёд ғоявийлашган, сиёсийлашган эди. Шеър эмас, она тилини ҳимоя қилишга чақирилган, ватан тарихидаги айрим воқеалардан кўз юмишга, «пахта иши» фигурантларига қарши қаратилган манифестлар, хитоблар ёзилди... Бизнинг фикрларимиз, кечинмаларимиз давр руҳига монанд эди.\nАйнан ўшанда мен дафъатан сиёсийлашган муҳит мени шоир сифатида маҳв этаётганини тушуниб етдим. Бунга қарши чора сифатида асосий мотиви инсоний туйғулар бўлган қадимги япон шеъриятини таржима қила бошладим. «Денгиз япроқлари» антологиясини чиқардим.\n– Бу бирон-бир шеърдаги образми?\n– Бу менинг қадимги япон шеърияти ва маданияти ҳақидаги тасаввурим. Тўрт тарафини денгиз ўраб турган Япония тирамада жўшқин ранглар денгизига айланади. Момидзи-гари мавсуми кирганда японлар зарангнинг қизил япроқларидан баҳра олиш учун йўлга чиқишади. Дарвоқе, бизда ҳам шундай, «Хазон сайри» деб аталган байрам бўлган. Бобур ўз эсдаликларида бу байрамни бир неча марта тилга олган.\n...Охирги шеърларимда андуҳ кўп. Негалигини ўзим биламан. Бу ҳақида севимли шоирим Николай Заболоцкий шундай ёзган:\nДонишманд Сулаймон айтгани каби\nКўп билмоқ қайғудир, ғамдир беҳисоб.\nМен-ку кўп билмасман, аммо не учун\nДунё деб, инсон деб чекаман азоб.\n– Хуршид ака, Заболоцкий ва Ойбекдан бошқа яна кимларни ўқишни ёқтирасиз?\n– Ёшлигимда кун бўйи Алишер Навоий кутубхонасидан чиқмасдим; деярли бутун жаҳон шеъриятини ўқиб чиққанман. Уйимдаги кутубхонам ҳам анча бой. Классик шоирларни қайта-қайта ўқишни ёқтираман – улар одамга янги машҳур шоирлардан кўра кўпроқ куч беради. Масалан, Акутагава ва Кавабата каби адабиёт самурайларини яхши кўраман, америкалашган япон Муракамини эса унчалик ёқтирмайман. Габриэл Гарсиа Маркес, Стефан Цвейг, Томас Манн, Борхес, Торнтон Уайлдер асарларини такрор-такрор ўқийман. Ёш Акутагава ўз кундалигига шоир насрни, ёзувчи эса шеъриятни кўпроқ ўқиши керак деб тўғри ёзган. Албатта, туркий шеъриятни ҳам ўқийман. Озарбайжон, турк, ўзбек шеъриятини қадрлайман. «Хуршид Даврон кутубхонаси» сайтини бошқарганим учун ўзимизнинг ёш шоирларимизни ҳам кўп ўқийман, сайтимизда биринчи бўлиб ёш шоирларимизнинг шеърларини эълон қиламан.\n– Ўзбекистон адабиётидаги бугунги вазиятни қандай таърифлайсиз – у юксалиш даврини бошдан кечираяптими, турғунлик давриними, бойияптими ё бой бераяптими?..\n– Мен бугунги кунда адабиётимизда кучли жонланишни кузатаяпман. Жонтемир, Мирзоҳид Музаффар, Рафиқ Сайдулло сингари истеъдодли ёшлар пайдо бўлмоқда. Истеъдодли шоираларимиз ҳам кам эмас. Анча олдин сезганман, аёл шоирлар шеъриятга ёниб, порлаб кириб келишади. Лекин кейинроқ оила, турмуш, тирикчилик ташвишларига ўралашиб қолишади. Саноқлиларигина адабиёт майдонида қолади. Шундай бўлган, бундан кейин ҳам шундай бўлади. Айтиш мумкинки, ўзбек адабиёти бошидаги энг катта бало – турмуш ташвишлари (кулади). Ёш шоир ва ёзувчиларнинг ҳаммаси марказга, яъни Тошкентга интилади. Бироқ бошқа барча пойтахтлар сингари Тошкент ҳам уларни эътиборсизлик, лоқайдлик билан кутиб олади. Ҳаловатсизлик, сарсонгарчилик истеъдодларни том маънода ўлдиради. Энди, интернет пайдо бўлгач, пойтахтга келиш шарт эмасдай. Лекин вилоятларда адабий муҳит йўқ. Ёзувчилар уюшмасининг вилоят бўлимлари ижодий ташкилот сифатида эмас, жойлардаги ҳокимиятларнинг бир бўлими каби ишламоқда...\nИнтернет ҳамманинг қурби етадиган матоҳга айлангач ундаги адабиёт майдони графоманларга тўлиб кетди. Аммо, эҳтимол, энг катта бахтсизлигимиз охирги йигирма беш йил ичида адабиётимизда ҳақиқий адабий танқид йўқолиб кетганидир. Қолган танқидчиларимиз эса тирик классикларимизни мақташ билан шуғулланишмоқда, айниқса ошналарини, раҳбарлик лавозимидаги ёзувчиларни...\n– Хуршид ака, тасаввур қилинг, сизда маънавий устозингизга (дейлик, шоир Ойбекка) битта савол бериш имконияти туғилди. Сиз ундан нима ҳақида сўраган бўлардингиз?\n– Мен «Сиз ҳеч нимани ўзгартирмасдан ҳаётингизни яна бир марта яшашни хоҳлармидингиз?» деб сўраган бўлардим.\n– Сиз ўзингиз бу саволга қандай жавоб беришингизни биладигандайман...\n– The rest is silence («Кейин эса жимлик, сукунат». Шекспирнинг «Ҳамлет» драмасидаги Ҳамлетнинг сўнгги сўзлари. – «Фарғона» изоҳи).


02 август 2021, Тошкент вақти: 16:04\nТошкентда ИИВ ходими ҳуқуқбузар онани, боласига қўшиб судрамоқда, 16 июнь, 2021\nТошкентнинг Юнусобод туманида қўлида гўдаги бўлган аёлнинг ИИВ ходимлари томонидан судралаётгани акс этган видео тармоқларда кескин норозилик уйғотди.\nИИВ матбуот котиби Шохруҳ Ғиёсовга кўра, ҳуқуқбузарлик бўлган жойдаги ёш болалар учун махсус чақириладиган профилактика инспекторлари бор, аммо айнан Юнусободда бундай инспекторлар ишга жалб қилинмаган.\nСўнгги пайтларда турли ҳуқуқбузарликлар жараёнида ҳимоясиз қолган ёки ота-онаси ажралгач, болаларни МИБ ходимлари мажбуран олиб кетаётгани акс этган видеолар ижтимоий тармоқларда тез-тез тарқалмоқда.\nУзоқ йиллар терговчилик қилган собиқ ИИВ ходимига кўра, ҳуқуқбузарлик бўлган ёки бўлаётган пайтда, воқеа жойида бўлган болалар билан ишлашга оид қонунчиликда белгиланган аниқ ҳуқуқий норма йўқ, мавжуд ҳимоя тизими эса, одатан ички ишлар идорасида протокол имзоланганидан сўнг ишга тушади.\nҲуқуқбузар онасига қўшиб хўрланаётган болалар\nТошкентнинг Юнусобод туманида шаҳар ИИБ ходимлари бир аёлни қўлида ёш боласи билан судраб, машинага ўтқазишга урингани акс этган видео 16 июнь куни Озодликка келиб тушди.\nВидеода ИИБнинг икки ходими ва қўлида, кўринишидан 3 ёшдан кичик боласи бўлган бир аёл акс этган. Орган ходими аёлни, афтидан, машинага ўтказишга уринаркан, уни куч билан судрайди ва бу орада, аёлнинг қўлидаги бола ҳам зўравонликка нишон бўлади.\nБу видео эълон қилингач, Озодлик ўқувчилари ҳамда тармоқ фойдаланувчилари ўртасида кескин норозиликка сабаб бўлди. Норозилар, қонунни бузган бўлса-да, онасига қўшиб ёш болага куч қўллаётган ИИВ ходимларига чора кўрилишини талаб қилди.\nТошкент ИИББ блогерларни айблади\n17 июнь куни Тошкент шаҳар ИИББ, айнан Юнусободдаги воқеа видеосини тарқатган ахборот воситалари ва блогерларни “воқеани бир тарафлама ёртитганлик”да айблади.\nРасмий баёнотда, бу аёлнинг қонунга зид равишда тиланчилик қилаётгани, бир неча бор огоҳлантирилгани, шунга қарамай “фуқароларнинг раҳмини келтириш мақсадида” гўдагидан фойдаланиб, қонунни бузиб келгани айтилган.\n“Фуқаро илгари ҳам тиланчилик учун маъмурий ва жиноий жавобгарлик кўзда тутилганлиги ҳақида огоҳлантирилган. Суҳбатлар давомида унга бир неча бор ишга жойлашишда ёрдам таклиф қилинган, аммо у ҳалол меҳнат қилишнинг ўрнига жазирама иссиқда фарзандини қийнаб тиланчилик қилиш йўлини танлади. Ҳурматли блогерлар! Баландпарвоз сарлавҳалар ёзишдан олдин, гўдакларнинг ҳаёти ҳақида ўйлаб кўринг: бундай ҳолатларда қонунбузарларга қарши қонуний чоралар қўлланилишига қарши бўлиш тўғрими?” деб эътироз билдирди Тошкент шаҳар ИИББ.\nАммо, бу баёнотда ИИБ ходими томонидан нега қонунбузар онага қўшиб, ёш боласига ҳам куч қўлланганига аниқ изоҳ берилмади.\nИИВ матбуот хизмати изоҳи\nИИВ матбуот котиби Шоҳруҳ Ғиёсовнинг Озодликка айтишича, аслида бунақа ҳолатларда вояга етмаган болаларни ҳимоя қилиш механизми бор ва бу иш учун махсус кадр ажратилган:\n“Аёллар ва болалар билан ишлайдиган махсус профилактика инспектори, психологлар бор. Ҳодиса содир бўлган жойда ёш болалар бўлса, ходимлар уларни чақиради ва тартиббузар шахсни тинчлантириш, боласини ҳимоя қилиш учун ўша ердаёқ суҳбатлашилади”.\nҒиёсов айнан Юнусободда бу тартиб ишга тушмаганини эътироф этди ва бунда қўполликка йўл қўйган ходимларга нисбатан тегишли тартибда чора кўрилишини айтди.\nАйни пайтда, ИИВ матбуот котиби ҳам Юнусободдаги воқеа тармоқда тарқалган видеода тўлиқ акс этмагани, Тошкент ИИББ ходимлари айнан видеодаги ёш боланинг ҳимояси учун тезкор чора кўришга мажбур бўлганини урғулади.\nСобиқ терговчи: жиноят саҳнасидаги болаларга оид ҳуқуқий норма йўқ\nУзоқ йиллар Тошкент шаҳридаги ИИБлардан бирида терговчи бўлган собиқ ички ишлар ходимига кўра, вазирлик матбуот котиби тилга олган болаларни ҳимоя қилиш механизми қонунбузарлик содир бўлган ёки бўлаётган жойда ишга тушмайди:\n“Аёллар ва болалар билан ишлайдиган профилактика инспекторлари, психологлар бор. Лекин, улар жиноятчи ёки маъмурий ҳуқуқбузар ушланиб, одатда ИИБ биносига олиб келиниб, протокол имзоланганидан кейин жалб қилинади. Одатда, ИИБ ходимлари чақириқ бўлган жойга боради ва ҳуқуқ бузаётган шахсни ўзини ушлаб, ИИБга олиб келади. Унинг атрофида ёки қўлида боласи борми-йўқми, бу уларни қизиқтирмайди. Биласизми, ҳатто агар қўлида боласи бўлсаям, уни отделга олиб келган тезкор гуруҳ болани ҳужжатларга киритмайдиям. Масалан, машинаси ёки телефонигача ёзилади, лекин бола ёзилмайди. Просто бунақа тартиб йўқ”.\nАйни пайтда адвокатлик қилаётган собиқ орган ходими Озодлик сўровидан сўнг, жиноятчиларни ҳибсга олиш ёки маъмурий ҳуқуқбузарларга нисбатан ҳолатни ҳужжатлаштириш жараёнига тушиб қолган болалар билан ишлашга оид ички меъёрий ҳужжатларни яна бир бор махсус кўздан кечирганини айтди.\nУнинг таъкидлашича, бундай вазиятда воқеа жойидаги болалар билан ишлашнинг алоҳида тартиби ҳатто ҳуқуқий норма сифатида ҳам мавжуд эмас:\n“Мен шунча йил ишладим, жиноят жойидаги болалар масаласига аввал эътибор қилмаган эканман, тўғриси. Ҳозир ИИВдаги ички ҳужжатларга бир-бир қарадим: бунақа алоҳида инструкция йўқ экан. Кейин қонун ҳужжатлари ва қарорларга қарадим. Воятга етмаган болалар билан ишлаш, қонунбузар аёллар ва уларнинг болалари билан ишлашга оид нормалар бор. Ҳатто, вояга етмаган болалар олдида содир этилган жиноят учун жазони оғирлаштирувчи нормалар бор. Жиноятчилардан болаларни Васиийлик органи орқали ҳимояга олиш тартиби бор. Аммо, айнан жиноят жойида отаси ёки онасига қўшилиб қолган, уларни қўлида судра-судра бўлаётган болаларни воқеа жойининг ўзида ҳам руҳий, ҳам жисмоний ҳимоя қилиш ҳақида алоҳида ҳуқуқий норма йўқ экан, ўзим ҳам ҳайрон қолдим”.\nСобиқ терговчи ИИВ структурасида вояга етмаган болалар билан ишлаш тартибига оид ҳуқуқий меъёрлар белгиланган айрим ҳужжатларни санади:\n“Ички ишлар органларининг вояга етмаганларга ижтимоий-ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш марказлари тўғрисидаги” низом,\n“Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида”ги қонун,\n“Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва жиноятчиликка қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” президент қарори,\nЎзбекистон Жиноят кодекси.\nСобиқ терговчига кўра, бу ҳужжатларнинг барчасида маъмурий ҳуқуқбузарлик ёки жиноят содир бўлгани протокол билан тасдиқланганидан кейин ишга тушадиган ҳуқуқий нормалар белгиланган.\n"Ҳуқуқбузарнинг шахси, манзили ва оилавий аҳволи аниқланганидан кейингина, ҳужжатларга вояга етмаган болалар киритилади. Унгача, улар йўқ, деб ҳисоблайверишингиз мумкин. Бу жараёнда болага бирор зарар етиб қолса, ИИВ ходими туртиб юборсаю бола жароҳатланса ёки бошқа оғирроқ оқибатлар бўлса, қонунан ота-онаси жавобгар бўлади. Болага етган маънавий зарар ҳақидаку умуман гап-сўз йўқ, афсуски”, деб таъкидлади собиқ терговчи.\n"Бола ҳуқуқлари тўғрисида"ги конвенциянинг 9-моддасида, боланинг ота-онасидан турли сабабларга кўра ажратилишига оид нормалар белгиланган ва унда бу жараёнда бола манфаатлари ва ҳуқуқлари тўлиқ инобатга олиниши шартлиги таъкидланган.\nУшбу модданинг 4-бандида, конвенцияни ратификация қилган давлатлар зиммасига, жумладан ота-онадан бирининг ёки боланинг ўзи бирор сабаб билан ҳибсга олиниши асносида унинг умумий аҳволига зарар етмаслигини таъминлаш мажбурияти юкланган:\n"... жумладан, ота-она ёки улардан бири ёхуд боланинг ҳибсга олиниши, қамоққа ташланиши, мамлакатдан бадарға қилиниши, депортацияси ёки ўлими юз берган тақдирда, конвенцияга аъзо давлатлар ота-она, бола ёки зарур бўлган тақдирда, оиланинг бошқа аъзосига зарур ахборотни боланинг умумий аҳволига зарар етказмаган ҳолда тақдим қилиши керак".\nЎзбекистон бу конвенцияни ратификация қилган ва бу ҳужжат 1994 йилнинг 29 июлидан кучга кирган.