Said Ahmad. Shu’la. Oybek domla haqida yodnomalar. | Xurshid Davron kutubxonasi\nMuallif Adib: O'zbek tarixi, adabiyoti va madaniyati, Xotira va yodnomalar 11.01.2015 izoh yo'q\nОйбек ўша пайтларда болалари билан тор бир уйда яшарди. Ижод қилиш учун мутлақо шароит йўқ эди. Эр- хотин ўйлаб-ўйлаб яшаб турган хонанинг шифти билан поли оралиғида болахона қилишди. Ойбек унга нарвонда чиқар, то сахаргача мук тушиб ёзарди. Ёзиб чарчаган пайтларда қаддини ростласа боши шифтга тегарди. Кундузлари баъзан Эски Жўвадаги «Октябр» кутубхонасига бориб ёзарди.\nОйбек домла ҳақида ёдномалар\nЭнди карвонлар кайдадир.\nстоз Ойбек тўғрисида билганларимни ёзмоқчиман. Аммо ҳар гал жазм қилганимда журъатсизлик қўлимни қайтаради. Буюк одамлар ҳақида гап айтиш балки осондир, қоғозга тушириш эса ниҳоятда қийин. Айтилган гап ўша жойда қолиб кетиши мумкин. Қоғозга тушгани тарих мулкига айланади. Ана шунинг учун ҳам журъатсизлик кўпинча хоҳишдан устун келади.\nШундай ҳолни ҳатто буюк Навоий бобомиз ҳам бошидан кечирган. У «Хамса»нинг бағишлов қисмида шундай ёзади:\nОйбек «Навоий» романининг биринчи сатрларини ёзаётганда қандай ҳолга тушган, буни билмайман. Шуни биламанки, Навоий даҳосининг салобати, қудрати, буюклиги олдида Ойбекдек мумтоз ёзувчида ҳам қўрқув, журъатсизлик бўлган.\nЭнди мен Ойбек даҳоси олдида «Борса гумон» йўл бошида ҳайрон турибман. Умуман Ойбек тўғрисида бирон нима ёзишга ҳаддим сиғадими? Унинг ўзига муносиб гаплар топа оламанми?\nНавоий Низомий даҳосидан, Ойбек Навоий қудратидан истиҳола қилган бўлса, энди мен Ойбекнинг буюклиги қаршисида довдираяпман.\nҲаётнинг минг бир чиғириғидан омон ўтган, туҳматларга, маломатларга бир эр киши бўлиб чидаган, соғлиғини душманлари йиллар бўйи емирган бир сабр-бардошли ўғлон тўғрисида устозларнинг руҳи мададкор бўлсин, деб ёзишга журъат қилдим…\nМинг тўққиз юз ўттиз саккизинчи йилнинг авжи баҳор пайти эди. Ёш-ялангнинг кулоғида қўшалоқ гилос. Қулупнайдан қип-қизил доғ ўтирган қоғоз бўлакларини шамол уёкдан-буёққа учиради. Дунёни сув босса тўпиғига чиқмайдиган ўспиринлар бодрингпуруш олдида тик туриб «учирик» ўйнашади.\nХадрадан Эски Жўва томон озроқ юрсангиз чапдаги чоғроқ кўча олдидан чиқасиз. Кўча бошида Хамза театрининг биноси бор. (Кейинчалик бу бинода Аброр Ҳидоятов номидаги театр жойлашган.) Тунука бозорига борилади. Ўнг томондан катта бозорга йўл тушган.\nЖами бозорлар ичида сершовқини шу тунука бозори. Тунукага урилган болғаларнинг овозидан қулоқларингиз битади. Бунда пақир, обдаста, самовар карнайи, хокандоз, патнис, тоғоралар ясалади.\nШу ердаги банк ва омонат касса биносининг зинасида Ойбек олдига янги картошка, бодринг, гилос солинган саватчани қўйиб, газета ўқиб ўтирибди. У газета ўқишга шунчалик берилиб кетган эдики, тунука бозорининг шовқини ҳам қулоғига кирмасди. Ёнидан кўчат судраган, қўй етаклаган, қоп орқалаган кишилар ўтади. У буни сезмайди.\nОйбек бундан саккиз ой олдин Ёзувчилар уюшмасидан ўчирилган.\nБотуни Самарқандда ҳибсга олишди. У бир неча йилдан бери қамоқда ётибди. Санжар Сиддиқни Қибрайдаги дам олиш уйидан, Қурбон Берегин билан Анқабойни ёзувчиларнинг IV пленуми президиумидан ижод аҳлининг кўзи олдида қўлларига кишан солиб олиб кетишди. Ўша пленумда Ойбек билан Хамид Олимжон уюшмадан ўчирилди. Шу жойнинг ўзида аъзолик ҳужжатлари тортиб олинди.\nКиоскалар олдида одам кўп. Газеталар ҳар куни «халқ душманлари» тўғрисида қулоч-қулоч мақолалар босиб чиқаради.\nФитрат, Чўлпон, Кодирий, Ғози Юнус, Элбек, Усмон Носирларни фош қилувчи мақолаларнинг кети узилмайди. Улар бу хил ҳужумлардан қаматганларидан кейин ҳам қутилишмади.\nОйбек тунука бозорининг даранг-дурунгига парво қилмай, мук тушганича газета ўқияпти. Мақолалардан ўз номини ахтаради. Ҳайрият, бу гал номи йўқ экан.\nУч-тўрт боғ редиска кўтариб хотини Зарифахоним келди.\n— Юринг, кетдик, — деди у. — Газетада нима гап? Сизни нима дейишяпти?\n— Отажон Ҳошимни ёзипти.\nОтажон Ҳошим тил ва адабиёт институтининг директори, таниқли адабиётшунос олим эди.\nИккови трамвай бекатига етгунча индамай боришди.\nЗарифахоним эрини сира ёлғиз қолдирмасди. Қаерга борса бирга борарди. Нашриётларга, таҳририятларга борганда эшик олдида кутиб ўтирарди. Ёнида бўлсам олиб кетишолмайди, деб ўйласа керак.\nОйбек ўша пайтларда болалари билан тор бир уйда яшарди. Ижод қилиш учун мутлақо шароит йўқ эди. Эр-хотин ўйлаб-ўйлаб яшаб турган хонанинг шифти билан поли оралиғида болахона қилишди. Ойбек унга нарвонда чиқар, то сахаргача мук тушиб ёзарди. Ёзиб чарчаган пайтларда қаддини ростласа боши шифтга тегарди. Кундузлари баъзан Эски Жўвадаги «Октябр» кутубхонасига бориб ёзарди.\nБу кутубхона илгари «Турон» номи билан аталган. Абдулла Кодирий, Чўлпон, Фитрат, Ғафур Ғулом, Ойбек, Миртемирлар бу ерга тез-тез келиб туришган.\n«Турон» сўзини эшитганда Шўро хукуматининг лабига учуқ тошарди. Ҳамзанинг «Яша Турон» шеъри ҳам «Яша Шўро» қилиб ўзгартирилди. Илгари Турон замонга қофия эди. Энди Шўро замонга қофия бўлибди. Бечора шеърни куппа-кундузи қароқчилар ечинтириб, қофиясини ўғирлаб кетган эдилар.\nУюшмадан Ойбекка уч хонали яхши бир уй беришди. Эр-хотиннинг қувончлари чексиз эди. Юкларини ортиб янги уйнинг ҳовлисига туширишди. Бироқ бу юкларни уйга олиб кириш насиб қилмади. Ойбекни уюшмадан ўчиришди. «Буржуа миллатчиси» сифатида уюшмадан ўчган Ойбекка янги уйнинг калитини беришмади. Юкларни қайтариб олиб кетди.\nЗарифахоним қишлоқ хўжалиги институтида, медицина институтида кимёдан дарс берарди. Олган маошини тежаб-тергаб рўзғор қиларди.\nҲамид Олимжон билан Ойбекни дўстлар Ўқув-педагогика нашриётига ишга жойлаштирадилар. Икковлари ҳам нашриёт ишларини уйда бажаришарди. Ойбек тиним билмай ишларди. У нашриёт учун қадимги дунё адабиёти тарихи дарслигидан юнон адабиёти қисмини таржима қилди. Айни пайтда бошлаб қўйган романини давом этдирди.\nБу пайт қама-қамалар сал-пал босилган, Ойбекни таъқиб қилмай қўйгандилар. Газеталарда шеърлари босила бошлади. Достонлари яна дарсликларга киритилди.\n1938 йилнинг кеч кузи эди. Акам кечқурун Ойбек, Миркарим Осим, Ҳомил Ёқубов ва Ҳоди Зарифларни уйга бошлаб келди. Ойим ош дамлади. Озроқ вино ичиб кайф қилишди. Патефон қўйиб Боборахим Мирзаевнинг ўша пайтда жуда машҳур бўлган «Фиғон» қўшиғини қайта-қайта қўйиб эшитишди. Вақт алла-палла бўлганда меҳмонларни Раис кўчадан Пушкин парки дарвозасигача кузатиб чиқдик. Бирдан Ойбек безовталаниб қолди. У ҳаяжонланганида озроқ дудуқланиб қоларди.\n— Роман қани? Роман, роман…\nАввалига нима деяётганига тушунмай бир-биримизга қарадик. Боя дераза рахига омонат қўйилган қоғоз папка эсимга келди. Хозир олиб келаман дедиму лой кечиб, уйга югурдим. Зум ўтмай оғир, қалин папкани олиб келдим. Ойбек қувониб кетди. Бағрига босиб, елкамга қоқди.\n— Раҳмат, раҳмат, — деярди у тутилиб. — Бу роман, роман…\nБолалигимда китобга жуда ўч эдим. Қодирий, Қаҳҳор романларини берилиб ўқиганман. Ғафур Ғулом ҳикояларини ёд билардим. Ойбекнинг достонларини, шеърларини ўқигандиму аммо бирон ҳикоясига кўзим тушмаган эди. Демак, у роман ёзган.\n1939 йилнинг баҳорида Давлат нашриётида Ойбекнинг романи ўқиляпти, деб эшитдим. Мен у пайтда «Муштум»да ишлардим. Таҳририят ҳам, нашриёт ҳам тўртинчи қаватда эди. Илгарилари ҳам уюшмада бўладиган муҳокамаларга қатнашиб турардим. Уюшмада Чўлпоннинг «Аваз» деган пьесаси ўқилиб, муҳокама қилинганди. Негадир пьесани Чўлпоннинг ўзи эмас, Аброр Ҳидоятов ўқиганди. У ўқиёлмай қийналган ёки тўғри ўқимаган жойларини ундоқ эмас, бундоқ деб Чўлпоннинг ўзи тузатиб турарди. Кейинчалик нима сабабдандир «Аваз» Аброр Ҳидоятов номи билан саҳнага қўйилди.\nНашриёт директорининг кабинетида ёзувчилар, муҳаррирлар тўпланиб туришган экан. Ўртадаги столда ҳу ўша, бизнинг уйда қолган папка. Унда «Ойбек. Қутлуғ қон, роман», деган ёзув бор эди.\nҚўлёзма араб алифбосида ёзилгани учун шу алифбони биладиган муҳаррир Маъруф Ҳаким ўқийдиган бўлди.\nМенимча роман ўн кунга яқин ўқилган бўлса керак. Мен тўрт марта қатнаша олдим, холос.\n«Қутлуғ қон» муҳокамада жуда яхши баҳо олибди. Босиб чиқаришга тавсия қилишибди, деб эшитдим.\nБаъзи қитмирлар роман албатта Ёзувчилар уюшмасида муҳокамадан ўтиши керак, нашриёт муҳокамаси етарли эмас, деб туриб олишди. «Қутлуғ қон» яна муҳокама қилинди. Китобдан анча «сиёсий хатолар» топишди. Туркистон халқларининг революцион онгини ўстиришда рус пролетариатининг роли кўрсатилмаган. Асар қаҳрамони Йўлчи улуғ рус халқининг илғор фикрли вакиллари фаолиятидан баҳраманд бўлмаган. Китобга албатта улуғ рус халқининг вакилларини киритиш керак, деган фикрлар муаллифга зўрлаб тиқиштирилди.\nЯқиндагина ўттиз етти, ўттиз саккизинчи йилларнинг олатўполонидан бир амаллаб ўтиб олган Ойбек учун китобда кўрсатилган «нуқсонлар» яна янги айблар қўйишга баҳона бўлиши мумкин эди. Начора, уларнинг айтганларини қилмаса бўлмайди. Акс ҳолда роман босилмай қолиб кетади.\nРоманнинг охирида Ойбек ўзини зўрлаб бўлса ҳам рус инқилобчиси Петров образини киритади. У қамоқда Йўлчининг онгига инқилобий руҳ сингдиради. Мутлақо саводи йўқ Йўлчини ўрисча китоб ўқишга ўргатади. Йўлчи ундан зулмга қарши террор йўли билан эмас, онг билан, тактика билан курашиш йўлларини ўрганади. У ёзиб берган хат орқали инқилобчи Андреев билан танишади.\nОйбек Йўлчи нутқига ҳам унча-мунча ўзгартишлар киритади. У энди оддий, содда қишлоқ йигити эмас, оқу қорани таниган, ҳар бир гапни ўйлаб гапирадиган «инқилобчи» даражасига етади.\nАна шундан кейин «Қутлуғ қон» нашр қилинади.\n«Ўтган кунлар» дан, «Меҳробдан чаён»дан, «Кеча ва кундуз»дан жудо бўлган ўзбек китобхони романни ниҳоятда қувонч билан кутиб олди. У қўлма-қўл бўлиб ўқилди.\nИлгари бирон ҳикоясини ўқимаган китобхон Ойбекнинг бирдан шундай мукаммал роман ёзганига ҳайрон эди.\nОйбекнинг ўлимидан кейин Зарифахоним ёзувчининг архивидан бир неча ҳикоясини эълон қилди. Биз Ойбекнинг мухлислари устозимизнинг роман ёзишдан олдин ҳикоялар ёзиб, машқ қилганини билдик. Ўша эълон қилинган ҳикоялар жиндек ўзгаришлар билан «Қутлуғ қон»га алоҳида боб қилиб киритса бўладиган даражада эди. Улардан «Қутлуғ қон»нинг ҳиди келиб турарди.\nРоманнинг бунчалик довруғига сабаб нима эди? Унда акс эттирилган воқеаларнинг шоҳидлари ҳали ҳаёт эдилар. Инқилоб бўлгаиига атиги йигирма йил бўлган. Ёзувчининг жиндек уйдирмасини ўқувчининг синчков назари дарров илғаб оларди. Ойбек воқеаларга ёлғон аралаштирмади. Рост гапни ёзди.\nХақиқий рассомлар одамнинг ўзига қараб суврат ишлайди. Бундай сувратда чинакам инсон қиёфаси тўғри акс этади. Ойбек ҳам ўз каҳрамонларини ўтқазиб қўйиб, сўз билан сувратини ишлагандек. Хаким бойвачча, Танти бойвачча, Олимхон элликбоши, Ёрмат, Нури, жадид Абдушукур… Буларнинг ҳаммаси ўзига қараб чизилган қиёфалар.\nЁки Тошкентнинг инқилоб арафасидаги кўринишини олайлик. Худди ўзи. Унда тахминан тасвирланган жойлар йўқ. Хаммасини Ойбек кўрган, неча марталаб кезиб чикқан кўчалар, гузарлар, расталар…\nРоман тили ниҳоятда ўзбекона.\n«Қутлуғ қон»нинг муваффақияти Ойбекка қанот берди. Кўп йиллардан бери дилига тугиб қўйган, унча-мунча бобларини хомаки ёзиб қўйган «Навоий» романига тайёргарлик кўра бошлади.\nНавоийга алоқадор нимаики бўлса барини синчковлик билан ўрганди. Ҳирот харитасини олдига қўйиб, кўҳна шаҳар кўчаларини хаёлан неча марталаб кезиб чиқарди. Навоий замондошлари, уларнинг шоир ҳақида айтган гаплари, сарой зиддиятлари, дўстлари ва душманлари, подшоҳнинг беқарор ўйлари, бари-бари Ойбек хотирасига ўрнашиб қолди. Буюк шоир ёзган жами асарларни қунт ва сабот билан ўрганиб чиқди. Ана шундан кейингина Навоий қиёфаси бир бутун ҳолда кўз олдида пайдо бўлди.\nИккинчи жаҳон уруши жанггоҳларида шиддатли жанглар кетаётган пайт. Радио ҳар тонг дилларни вайрон қилгувчи хабар тарқатади. Киев қўлдан кетди. Смоленск остоналарида шиддатли жанглар давом этмоқда. Ленинград ҳамон қуршовда. Почтачилар «қора хат» тарқатиш билан банд.\nОйбек Навоий романи устида тинимсиз ишлайди. Кечаси ҳам, кундузи ҳам ёзади.\nТошкентда одам кўпайиб кетган. Уруш бўлаётган жойлардан қоп орқалаб келаётганларнинг сон-саноғи йўқ. Москва ҳамда Москва остоналаридаги заводлар кўчириб келтирилган. Нон етишмайди. Электр энергияси ҳам камайган. Харбий заводлар электр қувватини сўриб қўймоқда. Ҳатто трамвайлар ҳам кеч саоат ўн бирдан кейин юрмайди. Тошкент кўчаларини кечалари чароғон қиладиган лампочкалар қисқартирилган.\nОйбек керосин лампа ёқиб, оч-наҳор роман ёзяпти. Тезроқ романни тугатишга шошади. Ҳамма ғалаба учун кечани кеча, кундузни кундуз демай ишлаётган бир пайтда беш юз йил нарёкдаги воқеалар билан ўралашиб қолганидан хижолат бўлади. Нима бўлса ҳам китобни тугатишим керак, деб уриниб ётибди.\nЗарифа Саидносирова ўша дамларни эслаб «Ойбегим менинг» китобида шундай ёзади:\n«Бир кеча ёдимда. Ойбек ёзиб ўтирарди. Мен ҳам ёзибми, ўқибми ўтирибман.\n— Зарифа, қорним оч, жуда очиқдим, — деб қолди Ойбек.\nМен нима дейишни билмайман, индамадим. Жавоб қилолмадим. Негаки уй қуп-қуруқ эди.\nЎрнимдан туриб шкафни ахтардим. Ҳужрадаги хурмача, халталарни текширдим. Бир ҳовуч йирик кепак, бир-икки қошиқ шакар топдим, сўнг хурмачанинг тагини сидира-сидира бир қошиқ ёғ олдим. Примусда кепакни қовуриб, сўнг унга шакар аралаштириб дастурхонга тортдим. Билмадим, бу кандай таом бўлди экан? Ойбек ҳазратлари номи менга ҳам номаълум бўлган бу таомдан бир- икки марта қошиқ учида олган бўлди. Сўнг «сен ҳам егин» деб мени қистади.\n— Йўқ, очиқмадим, ўзингиз еяберинг, — дедим унга.\nМенинг қурсоғимда ҳеч нарса йўқ эди. Фақат қаноат бор, холос..\nОйбек озгина еди. Озгинасини қолдириб деди:\nМенга боқиб жилмайди-да, тағин ёзувга киришди…»\nМосква ҳавф остида. Пойхтахтга яқин келиб қолган фашистлар дурбинда Москвани бемалол кўриб турардилар.\nОйбек тиним билмай ишларди. Рўзғор ишлари Зарифахонимнинг гарданида. Ишдан келибоқ тунука банка кўтариб керосин топиб келишга чиқиб кетади. Чунки бу уйда тонг отгунча чироқ ўчмасди. Ойбек кечаси билан ишлаб, тонг ёришгандагина чироқни пуфлаб ўчирарди.\nЎша пайтларда Ойбек озиб, кўзлари киртайиб қолганди. Шундоқ бўлсада у ишлаб чарчамасди. У «Навоий»ни тугатаману уруш тўғрисида зудлик билан янги роман бошлайман, деб дилига тугиб қўйганди. Унда бошқа ёзувчиларда учрамайдиган бир одат бор эди. Бирон асар устида ишлаётган пайтда бошқа яна бир асарни пишитиб борарди. «Қутлуғ қон»ни ёзаётганда «Навоий» романи ҳам етилиб қолган, энди у «Навоий»ни тугатаётганда уруш мавзуидаги романни кўнглида пишитарди.\nНиҳоят уруш олови чақнаб турган бир пайтда романга нуқта қўйилди.\nЎша йиллари мен Бекобод шаҳридаги Фарҳод қурилишида мухбир бўлиб ишлардим. Ойда бир Тошкентга келиб «Қизил Ўзбекистон» таҳририятига ҳисоб берардим. Бир гал келганимда янги шаҳардаги китоб дўконида одамларнинг навбатда турганларини кўриб ҳайрон бўлдим. Одамлар нон, керосинга навбатда туришарди. Нечукки, улар китоб дўконида навбатда туришади? Яқин келиб суриштирсам, Ойбекнинг «Навоий» романи сотилаётган экан. Навбатда туриб биттасини сотиб олдим. Варақлаб кўрдим. Беш юз йигирма беш саҳифа. Унга марҳум Ҳамид Олимжон муҳаррирлик қилган экан. Номи қора рамкага олинган. Демак, у ўзи муҳаррирлик қилган бу китобни кўролмаган. Ҳамид Олимжон шу йили баҳорда ҳалок бўлган эди.\nКитобни Бекободга олиб кетдим. Уни қўлимдан қўймайман. Курилиш трассаларига борганимда ҳам, ертўла «квартирам»да ҳам ўқийман. Ўқиганларимни қурувчиларга гапириб бераман.\nРоманни ҳали ўқиб тугатмаган эдим, ғалати бир хабар эшитдиму ҳайрон бўлиб қолдим. Ойбекни армия сафига чақириб, фронтга жўнатиб юборишибди. Тавба, бу қанақаси бўлди? Бозор тўла савдогар, чайқовчи. Арзимаган ишлар билан ивирсиб юрган сўлақмондек йигитлар қолиб, ўзбекнинг фахри, ғурури, номдор ёзувчиси Ойбекни жангга жўнатишадими? Наҳотки раҳбарларимиз бунга йўл қўйишди экан?\nБу гапнинг қанчалик рост-ёлғонлигини билиш учун Тошкентга — таҳририятга телефон қилдим. Муҳаррир ўринбосари Рихси Сахибоев, Ойбекнинг ўзи марказқўмга ариза бериб, янги романга материаллар йиғиш учун бир муддат фронтга юборишларини сўраганини, уни фронтдаги ўзбек жангчиларига концерт қўйиш учун кетаётган артистлар билан фронтга юборишганини айтди. Мен унга:\n— Фарҳод қурилишига республиканинг жами областларидан минг-минглаб қурувчилар келган. Бу гап тез орада ҳамма областларга тарқаб кетади. Ойбекнинг нима мақсадда фронтга кетгани тўғрисида кичкинагина бўлса ҳам хабар берсанглар яхши бўларди, дедим. Бу гапим унга маъқул тушди.\nКўлимдаги китобни Ойбек кўрганмикан? Ё китоб босмадан чиққунча сабри чидамай кетавердимикан, деб ўйлайман.\nОйбек жанг майдонларида окопма-окоп юриб ўзбек жангчиларини қидирди. Ўқлар ёғилиб турган, ҳаёт-мамот жанглари бўлаётган пайтларда улар билан гаплашди. Исм-фамилияларини ёндафтарга ёзиб олди. У бомба самолётдан ташлангандан то ерга тушиб портлагунча қанақа овоз чиқазишини, замбарак залп берганда неча қарич орқага сурилишини ўз кўзи билан кўрди. Санитар қизларнинг ўқ ёмғири остида ярадорларни қандай олиб чиқишларини кузатди. Душман вайрон қилган шаҳарларда кезди. Асир олинган фашистларни хайдаб келаётганларини кўрди, уларнинг жирканч афт-ангорларига нафрат билан қаради.\nУнинг бу жойларда кўрган-кечирганлари бўлғуси «Куёш қораймас» романи учун детал вазифасини ўташи керак. У нимаики кўрган бўлса барини ёндафтарига ёзиб қўйди.\nОйбек уруш тугагандан кейин ҳам Сталинград тикланмай туриб, шаҳар вайроналарини ўз кўзи билан кўриш учун «Қаҳрамон шаҳар»га бориб келди. Ана шундан кейин у роман устида муқим ўтириб иш бошлади.\nМихаил Шолохов ҳам ҳали «Очилган қўриқ»нинг иккинчи китобини тугатмай туриб «Улар Ватан учун жанг қилганлар» романини бошлаган эди. У ёзган бўлимларини «Известия» газетасида давомли бостириб турди. Кейинчалик иши юришмадими, ё бирон нимадан кўнгли тўлмадими «Очилган қўриқ» устидаги ишини давом этдирди. «Инсон тақдири» қиссасини, «Нафрат илми» асарларини ёзди. «Улар Ватан учун жанг қилдилар» қолиб кетди. Урушдан кейин ҳам романни давом этдирмади. Пешма-пеш матбуотда эълон қилинган бобларни китоб ҳолида нашр қилиб қўяқолди. Аммо Ойбек «Қуёш қораймас» романини охирига етказди.\nОйбек «Навоий» учун биринчи даражали Давлат мукофотига сазовор бўлди. Ўзбекистонда ташкил қилинган Фанлар Академиясининг ҳақиқий аъзолари қаторидан жой олди. У Иттифоқ Олий Кенгашига депутат қилиб сайланди.\nУнинг бу муваффақиятларидан дўстлари шод бўлдилар. Душманлари асабийлашдилар.\nОйбек лауреат, Ойбек депутат, Ойбек академик, Ойбек Ёзувчилар уюшмасининг раиси…\nУ шунча унвонлардан ҳаволанмади. Аввал қандай бўлса ўшандай яшади. Ўшандай меҳнат қилди.\nИжодда омади келмаган рақибларининг ичлари куйиб кетди. Унга очиқдан-очиқ ҳужум қила бошладилар. Улар нима бўлса ҳам Ойбскнинг асабига тегиш, шу йўл билан уни ижоддан узиб кўйишлари керак эди. Мажлисларда, матбуот саҳифаларида очиқдан-очиқ туҳмат қила бошладилар. «Навоий» романидан хато қидириш асосий вазифалари бўлиб қолди.\nСобиқ Ўзбекистон Компартиясининг биринчи котиби Ниёзов партиянинг 1952 йил фсвраль пленумида қилган докладининг асосий қисмини Ойбек шу пайтгача нимаики ёзган бўлса, ҳаммасини миллатчилик руҳида ёзган, феодал тузумини қўмсаган, тарихий жараённи марксистик нуқтаи назардан таҳлил қилмаган, деб айблади.\nУнинг бу докладидан илҳомланган олим Абдуғани Мирзаев ўша йилнинг 7 декабрида «Коммунист Таджикистана» газетасида «Тарихий воқеаларни бузиб кўрсатишга қарши» деган катта бир мақола бостирди.\nМақолада Ойбекка шундай айблар кўйилган эди:\n«Навоийнинг ватанпарварлиги фақат Ҳиротни севиш билан чегараланган. Биноий шахсида у тожик ва ўзбек халқининг маданий ҳамкорлигини атайин бузиб кўрсатган. Навоий ижодига марксистик нуқтаи назардан ёндошмагани жиддий идеологик хатоларга олиб келган. Бу ҳол буржуа миллатчиларининг бир вақтларда Ойбекка ўтказган таъсири шу кунларгача сақланиб келаётганидан дарак беради».\nЎша давр нуқтаи назаридан қараганда бу мақола Ойбекни қамоққа олиш учун асос бўла оларди. Қодирий, Чўлпон ва Фитратлар айнан шу айб билан қамалган эдилар.\nМирзаев шу мақоласи учун раҳбарларнинг илтифотига сазовор бўлди. Яъни, у «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби» унвони билан тақдирланди. Орадан беш ярим ой ўтиб «Қизил Ўзбекистон» газетаси Ботир Файзиевнипг «Навоий» романи тўғрисидаги ачимсиқ мақоласини эълон қилди. Ундаги гаплар Абдуғани Мирзаев фикрлари билан ҳамоҳанг эди.\nМақолада, Ойбек ўтмишни сохталаштирган, Навоийни идеаллаштирган, Биноий камситилган, бунда Ойбекнинг миллатчилик кайфияти сезилиб туради, дейилган эди. Файзиев романдаги «Тўғонбек қимиз ичган қозоқдек ҳузур қилди», деган жумлага қаттиқ ёпишиб олади. Ойбек бу ерда қардош қозоқ халқини хақорат қилган, деб туриб олади. Хўш, қозоқлар маза қилиб қимиз ичса бунинг нимаси ҳақорат экан? Мабодо Ойбек кўк чой ичган ўзбекдек ёки вино ичган грузиндек, пиво ичган немисдек маза қилди, деса шу халқлар ҳафа бўлишадими?\nОйбек бу хил бачкана, куракда турмайдиган гаплардан баъзан асабийлашар, баъзан кулибгина қўяқоларди.\nБу хил мақолаларнинг кўпини Зарифахоним Ойбекка кўрсатмай архивга ташлаб қўярди.\n«Навоий» метин қоядек бу хил бўронларни писанд қилмас, аксинча минг-минглаб ўқувчи меҳрини тортарди. Ойбек эса бир дам бўлсин ижоддан тўхтамасди.\nЭллигинчи йилнинг апрел ойида Ойбекнинг рақиблари ташкил қилган бир муҳокама мажлисида қатнашган эдим.\nКитоб ҳолида босилиб чиққан «Олтин водийдан шабадалар» романи муҳокамага қўйилган эди. Қанча гап бўлса қўлёзма пайтида айтмайсизларми, китоб ўқувчилар томонидан қизиқиб ўқилаётган бир пайтда муҳокама қиласизларми, деб айтадиган азамат топилмади. Бу йиғинга асосан Ойбекнинг рақиблари тайёрланиб келишганди. Муҳокама хабарини эшитиб келган китобхонлар адабиётчилар уйини тўлдириб ўтиришарди.\nСўзга чиққан Назир Сафаров шундай дегани кечагидек эсимда (жумлаларни, сўзларни айнан келтираман):\n— Ойбекнинг бу романи аригинал асар эмас, плагат. Сиймон Бобоевсканинг «Коволерия золотой звизда» китобидан кўчириб олинган.\nЗалда гуррос кулги кўтарилди. Сафаров одамларнинг нимага кулаётганига ҳайрон эди. Ойбек ҳам силкиниб- силкиниб, мириқиб куларди. Сафаров унга ўқрайиб қаради.\nОйбек ўтирган жойида жавоб қилди:\n— Сиз умуман ўрисча билмайсиз. Бу роман ҳали ўзбек тилига таржима қилинмаган. Ўқимагансиз. Китобнинг номини ҳам, авторининг фамилиясини ҳам билмайсиз. Ундан кўчириб олганимни қаёқдан билақолдингиз. Дўстларингиз дурустроқ ўргатишмабди-да…\nПастдагилар чапак чалиб юборишди. Айниқса студентлар жон-жаҳдлари билан қарсак уришарди.\n— Бу шунақа, — деди Сафаров чапак босилгандан кейин.— Бу кишининг танқидга тоқатлари йўқ. Бетимнинг қалини жонимнинг ҳузури, дейдиганлардан у.\nПастдан, «ҳой, ҳой, оғзингизга қараб гапиринг», деган овоз чиқди.\nСафаров шовқин-суронда гапиролмай тушиб кетди.\nАна шундан кейин романни оёқости қилишга келганлар минбарга чиқмай жойларида бўшашиб ўтиравердилар.\nРоманнинг ютуқлари тўғрисида, йўл кўйилган хатолари тўғрисида очиқ-ойдин гаплар бўлди.\nБу йиғинда Ойбек билан Абдулла Каҳҳорнинг жиндек чўқишиб қолганликлари эсимда. Одатда Абдулла Каҳҳор сўзга чиққанда зал жим бўлиб қолар, чеккани каридорга чиқиб кетганлар ҳам оёқ учида юриб жойларига келиб ўтирардилар. Абдулла Қаҳҳор романнинг қайсидир қаҳрамонини ўта силлиқ, ҳаддан ташқари ижобий бўлиб қолганини айтганда Ойбек сапчиб ўрнидан туриб кетди.\n— Сизга ўхшаб «совет кишилари»ни шафтолиқоқига ўхшатиб тасвирламайман.\nАбдулла Қаҳҳор шафтолиқоқи ҳам ёмон нарса эмас, деб кулиб қўяқолди.\nМуҳокама мажлиси «Олтин водийдан шабадалар»ни асосан ижобий баҳолади. Ниятлари амалга ошмаган рақиблар бўшашиб чиқиб кетишди.\n«Олтин водийдан шабадалар» романининг муҳокамасидан кейин Ойбек домлани кўчагача кузатиб чиққан эдим. У машинага ўтираркан, «Эплашолмади-я,»— деб қўйди. Кейин орқа ўриндиқдан битта романни олиб тиззасига қўйди-да, авторучка билан қуйидаги сўзларни ёзди. «Ёш дўстим ва ҳамкасбим Саид Аҳмадга юракдан ёдгорлик. Ойбек. 18.IV.50».\nШу йили собиқ Марказ Давлат мукофоти комитети «Олтин водийдан шабадалар»ни мукофотга лойиқ асар деб баҳолайди, тезда мукфотга тавсия қилинглар, деб уюшмага телеграмма юборади. Уюшмадан жавоб бўлмайди. Яна телеграмма келади. Уюшма раиси яна жавоб бермайди. Ойбек ҳадеб мукофот олаверадими, деб ғайирлик қилади. Комитет Ойбекнинг ўзига телеграмма юбориб романдан ўн нусха юборишини сўрайди. Зарифахоним бу илтимосни бажонидил бажаради.\nУюшма раҳбарлари Москва бизнинг розилигимизни олмай мукофот бериб юбориши мумкин, деган ташвишда, зудлик билан романга қарши мақолалар уюштирадилар. Воҳид Зоҳидов «Қизил Ўзбекистон» газетасининг 50- йил, 15, 16, 17 февраль сонларида романга қарши узундан-узоқ мақоласини бостиради. Ва уни Давлат мукофоти комитетига юборади.\nРақиблар ниятларига етадилар. Ўша йили Ойбек ўрнига туркман ёзувчиси Берди Кербобоевга «Ойсултон оқ олтин водийсидан» деган қиссаси учун иккинчи марта Давлат мукофоти берадилар.\nОйбек кечиримли одам эди. У ҳеч қачон рақибларидан ўч олмасди. Худога солиб қўярди. Ўзига ёмонлик қилган дўстларига ҳам яхшилик қилаверарди. Дилига кўп озор берган, уни бадном қилишга уринган, асабларини ишдан чиқарган уюшма раиси қарз сўраб келганда йўқ демай, ўн минг сўм пул берганига ўзим гувоҳман.\nҲамма вақт йўлига тўғаноқ бўладиган Воҳид Зоҳидов докторлик диссертациясини олиб келганда Ойбек ёзиб турган романини тўхтатиб, 1200 саҳифали қўлёзмани синчковлик билан ўқиб чиқади. Унга қимматли маслаҳатлар беради. Атайин Москвага бориб ҳимояга бағишланган илмий йиғинда нутқ сўзлаб, уни ёқлайди. Москва олимлари унинг нутқини тинглаб Навоийни яна бир бор кашф қилганликларини узоқ вақт гапириб юришади. Мана шу одам миннатдорчилик ўрнига «Олтин водийдан шабадалар»га туҳмат қилди.\n«Навоий» романига ҳужум қилган, уни бадном қилишга уринган Ботир Файзиев номзодлик диссертациясини ҳимоя қилаётганда хаста ётган Ойбек йиғинга бориб, гина-кудуратларни унутиб, уни ҳимоя қилди ва овоз берди.\nОйбекка қарши курашиб тўймайдиган уюшма раиси (Уйғун) яна бир пасткашликка қўл уради. Ойбек устидан 22 саҳифалик туҳматдан иборат хат тайёрлаб унга ўзи, Шевердин, Ойдин, Мильчаков ва яна кимдир имзо чекадилар.\n1950 йилнинг 1 февралида партбюро мажлисида шу хатни муҳокама қиладилар. Ойбек бу гаплар туҳмат эканлигини айтиб, раис билан санманга боради ва мажлисни ташлаб чиқиб кетади.\n1959 йилнинг мартида Москвада ўзбек адабиёти ва санъати ўн кунлиги бўлган эди. Ёзувчилар, бастакорлар, рассомлар, театрлар бу издиҳомга янги асарлар билан боришган эди. Адабиётчилар уйида ўзбек ёзувчиларининг асарлари муҳокама қилинарди. Ўша пайтда Ўзбекистон Олий Совети президиуми раиси бўлган Шароф Рашидов литфондимизнинг директори Шомил Алядинга бир папка берди.\n— Тезда Тошкентга жўнайсиз. Шу қўлёзмани уч кун ичида китоб қилиб, олиб келасиз, — деди. — Матбуот бошқармасидагилар сизни аэропортда кутиб олишади.\nБу рус тилига таржима қилинган «Қуёш қораймас» романининг қўлёзмаси эди.\nУч кун эмас, беш кун ўтиб Ш. Алядин янги босмадан чиққан «Солнце не померкнет» китобидан 20 — 30 нусхасини олиб келди.\nБу қадар тез китоб чиқиши мумкинлигини бировга айтса, ўлай агар, ишонмайди. Аммо, бу ҳақиқат эди. Рашидов романнинг бир неча нусхасини Марказ ёзувчилари олдига қўйди. Бундан беш кун олдин картон папка ичидаги қўлёзма чиройли китоб бўлиб келганига ҳайрон эдилар.\nШу пайт Ўзбек ва Туркман адабиёти бўйича мутахассис, москвалик кинодраматург Кладо ўзбек драматургияси ҳақида гапираётган эди. У бир дам сўзини тўхтатиб, ҳали муқовасининг елими қуримаган китобни қўлига олиб варақлади. Кейин Зарифахоним билан ёнма-ён ўтирган Ойбекка қараб икки панжасини жуфтлаб «Қутлуғ бўлсин» маъносида эгилиб қўйди.\n— … Шундай қилиб, — дея сўзини давом этдирди у. — Ўзбек драматургияси йилдан йилга куч йиғяпти. Ўн кунликка олиб келинган асарлар бунга мисол бўлаолади. Бироқ шу яхши асарлар орасида хом, ниҳоятда дидсизлик билан ёзилган саёз драмалар ҳам борлигини очиқ-ойдин айтишимиз керак. Ўзингиз биласиз, йигирманчи, ўттизинчи йилларда деҳқоннинг ер ҳайдаш қуроли омоч эди. Ҳозир қудратли тракторлар билан ер ағдаряпти. Муқимий номидаги музикали драма ва комедия театри саҳнасида қўйилган «Олтин кўл» пьесаси ҳатто омоч даражасида ҳам эмас.\nОйбекнинг рақиби, номдор ёзувчининг ранги қув ўчди. Нотиққа ғазаб билан тикилди.\nАна шу муҳокамадан кейин орқаворотдан уни омоч, деб атайдиган бўлишди.\nОйбек тантана қилиш ўрнига, «омоч»нинг олдига бориб, қўяверинг, айтаверади, деб юпата бошлади.\n1949 йилнинг июл ойида Ўзбекистон Ёзувчилари уюшмасининг пленуми бўлган эди. Унда Марказқўмнинг уюшма фаолиятини умуман ёмон баҳолаган қарорининг муҳокамаси бўлганди. Қарорда янги гап йўқ. Аввалги йилда бўлиб ўтган февраль пленумида биринчи котиб Ниёзов қилган нутқ қарорга асос қилиб олинган. Уч кун давом этган пленумда Ойбекнинг рақибларига худо берди. Улар яйраб-яйраб гапиришди. Ойбекка тақалмаган айб қолмади. Пленумнинг учинчи куни Ойбекни вазифасидан озод қилишди. Илгари «Қизил Ўзбекистон» газетасида муҳаррир бўлиб ишлаган Шароф Рашидовни раис, Уйғун билан Шевердинларни раис ўринбосарлари қилиб сайладилар.\nОрадан бир йил ўтмай Рашидов Ўзбекистон Олий Совети президиумига раис бўлди. Энди уюшма Уйғун билан Шевердинлар қўлида қолди.\nРашидовнинг бошқа ишга кетиши Ойбек рақибларини фаоллаштирган эди.\nРашидов Ойбекни ниҳоятда ҳурмат қиларди. Ўзбекнинг шундоқ мумтоз ёзувчиси борлигидан қувонарди. «Олтин водийдан шабадалар» романига ўзи муҳаррирлик қилганди. У уюшмага раислик қилган вақтда романга ҳужум қилишга ботинмагандилар. Рашидов бундай қилишга йўл қўймасди ҳам.\nОйбекни унвонлардан маҳрум қилиш кўлларидан келмасди. Академик унвони унга умрбод берилганди. Аммо депутатлик ваколати атиги беш йил. Унга қарши курашнинг энг яқин йўли уни бадном қилиш. Асарларидан хато топиш.\nОйбек рақибларининг илҳомчиси, «сардори» тўғрисида Абдулла Қаҳҳор шундай деганди: «Ҳаммаёққа ўт тушсаю, ёнган уйнинг мўрисидек бўлиб бир ўзи қолса».\nОйбек Украина ёзувчиларининг съездига вакил бўлиб борганда «Навоий» ва «Қутлуғ қон»ни ўқиган бир рус аёли билан танишади. У аёл айниқса «Навоий» романини ҳузур қилиб ўқиганини, шу роман орқали Навоий ижодига қизиқиб қолганини айтади. Тошкентга борганингизда Навоийнинг рус тилига таржима қилинган шеърларидан юборсангиз, деб илтимос қилади.\nОйбек ижод билан, академия ишлари билан банд бўлиб, Киевга Навоий шеърларини юборишни унутади. Киевлик хонимда Ойбекка нисбатан қандайдир муҳаббатга ўхшаган бир ҳис пайдо бўлганга ўхшарди. Ҳам ошиқона, ҳам таъналарга тўла хат юборади. Бу хат Ойбекка келиб тегмайди. Уюшмадаги рақиблар хатни очиб ўқиб, уни Ойбекка қарши қуролга айлантирадилар. Партия мажлиси чақириб Ойбекни ахлоқсизликда айблайдилар. Пок рус аёлини алдаган, деб таъналар қиладилар. Мажлисда ундан хотинингни қўйиб, ўша аёлга уйланасан, деб туриб оладилар. Хотининг туркистонлик капиталист Саидносир бойнинг қизи. Сен коммунистсан. Совет тузумига ёт оилада тарбия кўрган аёл билан яшашинг мумкин эмас. Агар рус аёлига уйлансанг сендаги миллатчилик кайфияти ҳам ўз-ўзидан йўқ бўлади, — дейдилар.\nБу пайт Ойбекнинг уч ўғил, бир қизи олдинма-кетин вояга етиб келаётган эди.\nОйбек бу гапга кўнмайди. Киевлик рус аёли мен учун оддий бир китобхон, холос, дейди.\nОйбек хотиндан ёлчиган одам эди. Зарифахонимдек фидоий аёлни китобларда ҳам учратмаганман. У бутун умрини Ойбекка бағишлади. У Ойбек деб яшади.\nИкковлари қовушган кунларидан бошлаб, Зарифахоним Ойбек ёзган ҳар бир варақ қоғозни кўз қорачиғидек эҳтиёт қилади. Ҳозир Ойбек архивига кўз ташласангиз унинг жамики матбуотда эълон қилинган шеърлари алоҳида конвертда, қайси газетада, қайси куни босилгани ёзиб қўйилган. Юзлаб шунақа конвертлар Ойбек меросини ўрганувчиларга хизмат қиляпти.\nОйбек умрининг охирги йилларида гапиролмай колди. Бармоқлари қалам тутолмасди. Бўлғуси асарларини бировга айтиб ёздиришнинг ҳам иложи йўқ. Ўзим ёзай, деса бармоқлари қалам тутишга ярамайди.\nЭр-хотин бир-бирларига шунчалик ўрганиб кетишган эдики, бир имо билан Ойбекнинг нима демоқчилигини Зарифахоним билиб оларди.\nЎзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби, Беруний номидаги Давлат мукофоти лауреати, профессор Зарифа Саидносирова уйда Ойбекнинг шахсий котибаси ва хонадон соҳибаси эди. Ойбекнинг кейинги ўн йил ичида яратган роману қиссаларини, достону шеърларини, мақолаларини Зарифахоним унинг имо-ишораларидан, кўз қарашларидан, қўл ҳаракатларидан сезиб қоғозга туширганди.\nБир хотин бўлса шунчалик бўлади-да!\nСароймулкхоним бобомиз соҳибқирон Амир Темурнинг содиқ рафиқаси, доно кенгашчиси, таянчи, буюк Туроннинг гўзал маликаси Бибихоним эди.\nВафо ва садоқат тимсоли бўлган Моҳларойим Фарғона хони шоир Амир Умархоннинг умр йўлдоши, беназир маслаҳатчиси, шеърият осмонида чақнаган юлдуз Нодирабегим эди.\nҚозоқнинг тенгсиз шоири Абайнинг севгилиси сулув Айгерим (ўзбекчада Ойкарам) ҳамиша илҳом париси бўлиб, уни ижодга ундарди. Айгеримнинг ҳусну малоҳатидан, пурмаъно сўзларидан, ноз-карашмаларидан шеър тўкиларди. Абай табиатнинг бу ноёб мўъжизаси олдида ҳайрону лол бўлиб, қалами учига шеър қуйилиб келаётганини сезмай қоларди.\nАдабиётимиз хазинасига мумтоз асарлар қолдирган, халқнинг фахри, ғурури бўлган Ойбекка бутун меҳрини, муҳаббатини бағишлаган, ўзлигидан, роҳат-фароғатдан кечиб устозимизга ижод имкониятларини яратиб берган Зарифахоним ўша Сароймулкхонимнинг, ўша Моҳларойимларнинг, ўша Айгеримларнинг бири эди.\nОйбек ишлаб чарчаган пайтларда уйидан чиқиб, дарахтлар қуюқ соя ташлаган кўчасида қўлини орқасига олиб айланиб юрарди.\nДарвозадан ўнг томонга юрса Уста Ширин кўчасидаги бекатга чиқади. Бу жой жуда гавжум. Кўчанинг икки бетида автобус, троллейбуслар бекати. Тўғрида озиқ-овқат дўкони. Одам кўп. Учраган одамки бор унга салом бериб, ҳол-аҳвол сўраб ўтади. Шундоқ буюк одамнинг суҳбатидан бахраманд бўлай, деб атайин эзмаланиб гаплашадиганлар ҳам кўп бўлади. Бу жойда Ойбек фикрини бир жойга тўплаёлмайди. Кўпинча у уйидан чиқиб, чап томонга юради. Сал нари борса ўша катта йўлга олиб чиқадиган кўча бор. Бу жой Уста Ширин бекати билан Янгиариқ бекати оралиғида. Деярли одам учрамайди. Учрашганлари ҳам шошиб-пишиб саломлашади-да, автобусдан қолиб кетмай, деб бекат томон чопади.\nОйбек дарахтга суяниб ўй ўйлайди. Унинг қизиқ одати бор эди. Ўйлаганда албатта Навоийнинг ўзи севган мустазодини овоз чиқариб ёд ўқирди.\nДин офати бир муғбачайи моҳи лиқодир, майхорау бебок,\nКим ишқидин оний ватаним дайри фанодир, сармасти ёқам чок.\nҲам куррасининг дуди вара белига зуннор, мен кофири ишқи,\nҲам юзи маъжус ўти киби шуъла сизодур, мен ўртанибон пок.\nҚирқ етти, қирқ саккизинчи йилларда «Шарқ юлдузи»да ишлаган пайтларимда Ойбек уюшмамизнинг раиси эди. Баъзан кабинетдан чиқиб хоналарни айланар, бирон сўз демай яна чиқиб кетарди. Ўшанда ҳам Навоийнинг шу мустазодини овоз чиқазиб ўқиб юрарди. Шунақа пайтда унга салом берсангиз, худди уйқудан уйғониб кетгандек чўчиб тушарди, чунки сиз салом берган пайт у ёзаётган асарининг қаҳрамонлари билан гаплашиб турган пайтга тўғри келиб қоларди.\nНазаримда, улуғ бобомизнинг бу ғазали Ойбек учун ижод тилсимини очадиган сеҳрли калит эди.\nҲудди шу жойда, 1966 йилнинг кузида Ойбек менга, Ғафур ҳақида ёзинг, уни яхши биласиз, деган эди.\nЁзадиган гап кўп. Ҳаммасини ёзиб бўлмайди. Ойбекнинг мотами куни газетада эълон қилинган таъзияномага асосан унга озор берган, унинг ўлимини тезлапггирган кишилар имзо чеккан эдилар. Бу нима? Бу уларнинг таъзиясими ё қувончими?\nОйбекнинг ўлимидан уч-тўрт ой олдин Зарифахонимни дўконда учратиб қолдим. Сут олгани чиққан экан.\n— Бизникига бир киринг, домла шу кунларда сал тажанг бўлиб юрипти, сизни кўриб зора ёзилса, — деб қолди.\nЎша куни домланинг уйига чиқдим. Ойбек дарахт соясида чирманда чалиб ўтирарди. Кулгим қистадию ўзимни босдим. Шундоқ буюк одамнинг чирманда чалиши менга ғалати туюлди. Зарифахоним жуда ҳушёр аёл эди. Дарров изоҳ берди:\n— Докторлар буюрган. Чирманда чалсанг, бармоқларинг ҳаракатга келади, деган.\nДарҳақиқат, Ойбекнинг бармоқлари қалам тутолмасди. Ёзадиган асарлари дилида тайёр турипти. Қани эди, бармоқлари ишлаб кетсаю дилдаги асарларини қоғозга тўкса. Ҳеч бўлмаса ярим-ёрти бўлса ҳам гапиролса, оғзидан чиқмай туриб Зарифахоним ёзиб оларди. Афсуски кейинги пайтларда на тил ишлайди, на қўл. Дилида пишиб турган шеърлар, достонлар, романлар ғалаён қиляпти.\nЗарифахоним айтган «бир оз тажанглиги» ана шундан эди.\nСалом-аликдан кейин Ойбек қўлидаги чирмандани менга узатиб, чалинг, деди. Чалишни билмаслигимни айтдим. Икковимиз ҳам жимиб қолдик. Чой олиб чиққан Зарифахоним менга, қизиқ-қизиқ гаплардан айтинг деб ошхонага кириб кетди.\nМен Мирзакалон Исмоилийнинг 60 йиллик юбилейида саҳнада шимининг тугмаси узилиб кетганини, икки қўли совға-саломлар билан банд бўлганидан тиззасига тушиб қолган шимини кўтаролмай кўзлари жовдираб қолганини айтганимда Ойбек қарсиллаб кулиб юборди. Қўлидан чирмандаси тушиб, ерда ғилдираб кетди. У қотиб-қотиб куларди, силкиниб-силкиниб куларди. Зарифахоним нима гап, деб ошхонадан чиқди. Ойбек, сен эшитма, дегандек ишора қилди.\nОйбек тағин, тағин деб қистайди. Мен нима дейишимни билмайман. Охири Ғафур Ғуломнинг бир раис, ошнасиникига Ҳабибий домлани Навоий деб олиб борганини, раис қўй сўйиб, меҳмон қилганини, «Навоий»га тўн кийдирганини айтганимда Ойбек боягидан ҳам қаттиқ кулди. У кулгидан тўхтаб тағин, тағин дерди.\nОйбекнинг ғалати одати бор эди. Қўлига қоғозми, гугурт чўпими тушса, бир чеккасидан тишлаб узиб ташлайверарди.\nЭнди Ғафур Ғуломнинг Ойбек тўғрисида тўқиган латифаларидан айта бошладим.\n— Бир куни Ойбек хотини билан кинога борипти. Билет олишипти. Кинохона эшигидаги хотин улардан билет сўрапти. Билет йўқ. Ойбек билетни ямлаб қўйган экан.\nОйбек ёлғон, ёлғон, деди қийналиб. Латифани эшитиб турган Зарифахоним рост, деди.\n— Нашриёт бухгалтери пул ёзиб берган қоғозни кассага боргунча «еб» қўйганингиз эсингиздан чиқдими, — деди Зарифахоним.\nИкковлари маза қилиб кулишди.\nОйбекка оёқ кийим чидамасди. Икки ойга қолдирмай қийшайтириб, жағини айириб ташларди. Шу тўғрида Ғайратий тўқиган латифани айтдим.\nОйбек Катта Фарғона канали қурувчилари тўғрисида очерк ёзгани борганди. Унинг «Оқсоқоллар» деган очерки ҳам газетада босилганди.\nОйбек канал қурувчиларидан бир чол билан гаплашиб қолибди. Чол унга разм солиб:\n— Зап қоматдор, файзли йигит экансизу, аммо оёқдан ёлчимаган экансизда, — депти.\n— Э, э, ёл-ғооон, — деди Ойбек қийналиб.\nКейин оёғига қараб, жағи айилиб, бир томонга қийшайиб кетган ковушини кўриб, кулиб юборди.\n— Ррооост, — деди у бўйнига олиб.\nЎша куни кечгача Ойбекнинг уйида кулишиб ўтирдик.\nАна шундан кейин сал вақт ўтмай Ойбек бу ёруғ оламни ташлаб кетди.\nУнинг шодон кулгилари ҳамон қулоғимдан кетмайди.\n«Сиз Ғафурни яхши биласиз, ёзинг», деганди.\nЭнди унинг ўзи тўғрисида ёзиб ўтирибман.\nОдамлар бор, ўлгандан кейин унутилиб кетади.\nОдамлар бор, ўлгандан кейин ҳам яшайверади.\nОйбек эса қанча узоқлашса шунча яқинлашяпти. Узоқлашган сари қадри ошяпти. Узоқлашган сари одамлар меҳри уни бағрига тортяпти. Узоқлашган сари овози тиниқ, ёрқин эшитиляпти…\nОлимларнинг далолат беришларича, ҳозир осмонда чақнаб турган сонсиз юлдузларнинг кўпи минг йиллар олдин сўнган, аммо уларнинг шуъласи ҳалигача келиб турибди.\n30 ноябрь, 1996 йил.\nTeg(lar) OybekSaid Ahmadxotira\nParijdagi terrorchilik «Hollivudcha» sahnalashtirilgan tomoshamidi?


Аксавли ТУМИШОВА: Мактабгача таълимга юксак эътибор самараси\nТаълимнинг асоси, пойдевори мактаб, янаям аниқроғи, мактабгача таълимдир. Мамлакатимизда кейинги пайтда мактабгача таълим тизимига ҳам катта эътибор қаратилаётгани бежиз эмас. Таълимнинг эртаси — тараққиётнинг ютуғи. Жажжи фарзандларимиз боғчадаёқ ҳарф таниб, ўқиш ва ёзишни ўрганиб, мактабга тайёр ҳолда бориши, мактабда эса, олтинга тенг қимматли вақтини ҳарф танишга эмас, билим олишга, уни мустаҳкамлаш ва кучайтиришга сарфлаши — олий таълимнинг муваффақияти ҳисобланади.\nШу боис, ўтган уч йил мобайнида мамлакатимиз раҳбари ташаббуси билан барча соҳа қатори мактабгача таълим соҳасида ҳам мутлақо янги тизим яратилди. Юзлаб мактабгача таълим муасасасалари янгидан барпо этилди ёки мавжудлари таъмирланиб, замонавий кўринишга эга бўлди. Албатта, мазкур муассасаларга болалар қамрови ҳам шунга яраша икки бароварга ошди. Қабул қилинаётган дастурлар асосида кўплаб боғчалар замонавий жиҳозланиб, янгича қиёфа касб этмоқда, ўқитувчи ва мураббийларнинг ойлик маоши бир неча баробар оширилди.\nМамлакатимизнинг келажаги ҳозирги фарзандларимизнинг билими ва тарбиясига, бу эса, ўқитувчи ва мураббийларга боғлиқ. Шу сабабли, ёшларимизга таълим-тарбия берувчи устоз-мураббийларга барча шарт-шароитларни яратиб беришимиз, уларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлашимиз зарур.\nМактабгача таълим тизимини янада такомиллаштириш, моддий-техника базасини мустаҳкамлаш, мактабгача таълим муассасалари тармоғини кенгайтириш, малакали педагог кадрлар билан таъминлаш, таълим-тарбия жараёнига замонавий дастурлар ва технологияларни татбиқ этиш, болаларни ҳар томонлама интеллектуал, ахлоқий, эстетик ва жисмоний ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиляпти.\nКейинги уч йилликнинг энг катта ютуғларидан бири нима деб сўрашса, ҳеч иккиланмай, мактабгача таълимга бугунгидек мустаҳкам пойдевор қўйилгани, унга эътиборнинг бир неча маротаба ошгани, деб жавоб берсак бўлади. Шунингдек, бу Президентимизнинг узоқни кўзлаб юритаётган оқилона сиёсати, таг-замирида мамлакатимизни тараққий эттиришга қодир етук кадрларни тайёрлашга йўналтирилган ташаббус ва ғояларининг амалий ифодаси ҳамдир.\nКўришлар сони: 418


АҚШда шамол кичик ёшли қизчани учириб кетди\n19:24 / 10.03.2017\nАмериканинг Оҳайо штатида жойлашган Линдхерст шаҳрилик тўрт ёшли қизча “Оз мамлакати сеҳргари” қаҳрамони Доротининг ҳаракатларини такрорлашига бир бахя қолди. Уни кучли шамол учириб кетган. Ёш Мэдисон Гарднернинг “парвози” тасвирланган видео Facebook’да унинг ота-онаси томонидан тақдим этилди.\nУйда ўрнатилган видеокузатув камераси қизча кириш эшигига яқинлашгани ва дастакни ушламоқчи эканини қайд этди. Шу пайтда эшик кутилмаганда очилган ҳамда қизча у билан бирга учиб кетди.\nОта-онаси қизларига ёрдам беришга ошиққан ва у жароҳат олмаганига ишонч ҳосил қилишди. Мэдисоннинг ўзи эса видеони кўриб кулиб юборган. Қизчанинг ота-онаси видеога "Come Fly with Me" ("Мен билан парвоз қил") қўшиғини бириктириб қўйишган.\nВидеога қолдирилган изоҳларда қизча келажакда учувчи ёки фазогир бўлиши мумкинлигини айтишди, бироқ ота-онаси у ҳозирча фақатгина Дисней маликалари билан қизиқаётганини маълум қилган.\nАҚШ Парагвай элчихонасининг Ал-Қудсга кўчирилганига муносабат билдирди


Дилдора НИЁЗОВА: "ФЕЪЛИМНИ ЁҚТИРМАГАН ЎЗ ЙЎЛИДА КЕТАВЕРАДИ..." - 15 Сентября 2017 - www.SheJoT.CoM\nГлавная » 2017 » Сентябрь » 15 » Дилдора НИЁЗОВА: "ФЕЪЛИМНИ ЁҚТИРМАГАН ЎЗ ЙЎЛИДА КЕТАВЕРАДИ..."\nДилдора НИЁЗОВА: "ФЕЪЛИМНИ ЁҚТИРМАГАН ЎЗ ЙЎЛИДА КЕТАВЕРАДИ..."\nКайфиятига қараб, кўнгил амри билан ижод қиладиган хонанда Дилдора НИЁЗОВА "Даракчи" газетаси меҳмони бўлди. Қалтис саволларга очиқ-ойдин жавоб беришдан қочмади...\n— Дилдора опа, ижод "ошхонаси”да фаолроқмисиз ё?\n— Тарози палласини ижод "ошхонаси”даги фаолиятим босади. Лекин ошхонада ҳам қўлимдан келганча ихтиролар қилиб, янгиликлар билан уйдагиларни хурсанд қилишга ҳаракатим бор. Бироқ сира хамирли таомлар тайёрламайман, чунки семиртиради. Санъаткор бўлганим боис ташқи кўринишимга эътиборлиман. Турмуш ўртоғим ҳам бу одатимга кўникди (кулади).\n— Ижодингиз мисолида айтсангиз, продюсерсиз ишлашнинг ёмон тарафлари...\n— ...йўқ! Чунки эрким ўз қўлимда. Меҳнат қилса, марраларга продюсерсиз ҳам эришиш мумкин. Ҳомий санъатга илк қадамини қўйган, оёққа туриши керак бўлган хонанда учун керак. Ўз номига эга санъаткорга продюсернинг ҳожати йўқ.\n— Дилдора Ниёзова ўз номига эга бўлиб, продюсердан фойдаланиб бўлди, шунинг учун унга продюсер керакмас, шундайми?!\n— Иккаламиз ҳам бир-биримиздан бир хил миқдорда фойда кўрганмиз. Баъзи продюсерлар "Сени мен оёққа қўйдим, ўз номингга эга қилдим, энди мендан қарздорсан. Қўпол қилиб айтганда, "қулсан”, дейишади, бу нотўғри! Ўз номимга эга бўлдим, дея катта гапирмоқчимасман, лекин менга продюсер керакмас. Шунчаки, тажриба ўз сўзини айтди — эркин ижодкор бўлгим келди. Ёшлигимда имкониятим йўқ, бироқ саҳнага чиқишга муштоқ бўлганим боис продюсернинг буйруқларига кўз юмардим. Иссиқ жонмиз, тобим бўлмаса ҳам продюсер билан шартнома бўлгани боис айтган хизматига боришга мажбур эдим. Ҳозир ўзимга хон, ўзимга бекман, кайфиятимга қараб иш тутаман. Инсон ўз имкониятига ишонсагина натижа бўй кўрсатади. Бу йўлда йиқилади, қоқилади, охири бари изга тушади, муҳими бари миннатсиз бўлади.\n— "Менинг юртим” телеканалидаги "Топ дизайнер” кўрсатувига келиб, ярмидан кетиб қолиб, кўрсатув ижодкорларини қийин вазиятда қолдиришингиз ҳам кайфиятингиз билан боғлиқмиди?\n— Бундай маълумотларни қаердан топасиз-а? Масъулиятсизликка йўйманг-у, санъаткор бора-бора инжиқ бўлиб қолар экан. Темир йўллар ҳақида гимн қўшиқ ёзгандим, бироз ўзгартириш кераклиги учун шу соҳа раҳбари чақиртирганди. "Топ дизайнер” кўрсатуви ижодкорларига "менга навбат беринглар, кетишим керак”, дедим. Лекин бошқа ҳамкасбларимга навбат бераверишди, шартта кийимимни ўзгартирдим-да, кетдим. Ишимни тугатиб, суратга олишга қайтиб келишга имконим бўлмади.\n— "Ҳамма имкониятим етарли”, деяпсиз. Лекин беҳад машҳурлик олиб келган "Ишонма” каби хит қўшиқларингиз йўқ-ку?\n— Ҳеч қачон "хит” қўшиқ ёзаман, деган фикрда бўлмаганман. Шу боис тўйбоп — ўлдим, куйдим мавзуидаги қўшиқларим жуда кам. Асосан кўнглим амридан келиб чиқиб қўшиқ ёзаман. Баъзи ҳамкасбларим "Тўйбоп қўшиқлар куйланг”, дейишади. Тан оламан, йўлдан оғишган пайтларим бўлган. Лекин уринишларим натижа бермади ва кейин бу ишни ўзимга эп кўрмадим. Тўғри, у қадар машҳур эмасдирман, лекин юрагидан яхши кўрадиган мухлисларим ҳам кам эмас. Халққа ҳозирги ижодим манзур келса, бош устига, йўқса санъатни тарк этишдан ҳам қўрқмайман. Чунки ҳаётдаги энг катта бойлигим — оилам!\n— Ижодингизни таҳлил қилсангиз вақт "шамол”и тез синдирадиган бўйи баланд "терак”ларингиз кўпми ё "чинор”лар?\n— Тўғри, "тераклар”им ҳам бор, лекин "чинорлар”им кўпроқ. Бу хулосага келишимга сабаб, телевидение бадиий кенгашидан ўтмаган қўшиқларимни шу кунларда ўзлари эфирга қўйишяпти, ваҳоланки реклама учун бир сўм пул тўлаган эмасман.\n— "Дилдора Ниёзованинг хатти-ҳаракатлари, қўшиқ куйлаш услубида Ўзбекистон халқ артисти Юлдуз Усмоновага тақлид яққол сезилади”, деган фикрлар ҳам қулоққа чалинади. Бу таърифларга нуқта қўя олдингизми ё ҳануз зўр тақлидчимисиз?\n— Санъатга қадам қўйгунимга қадар шу санъаткорнинг гапиришигача тақлид қилиб, болаларча дунёқараш билан Юлдуз Усмонованинг ҳаётида яшагим келарди. Ҳатто санъатга ҳам устознинг қўшиқлари билан қадам қўйганман. Бир тўйда Юлдуз Усмонованинг иккита қўшиғини куйлаб, учинчисини бошлагандим, тўй эгаси олдимга келиб, "Усмоновани чақиришга имкониятимиз етади. Лекин биз тўйга Дилдора Ниёзовани таклиф қилганмиз. Уч юздан ошиқ қўшиғингиз бор-ку”, дея дискларимни кўрсатганида кўзимдан ёш чиққанди. Ўшанда ўз йўлимни топишим керак, деган қатъий фикрга келганман. Бироқ ўрганган ҳолатдан дарҳол чиқиш осон ишмас-да. Гоҳида "Феъл-атворингиз Юлдуз Усмонованикига ўхшайди”, дейишади. Аслида ҳаётда иккаламиз бошқа-бошқа дунёмиз.Таваккал қилолмайман, кимгадир қаттиқ гапиролмайман, қўрқоқлигим бор.\n— Дилдора Ниёзованинг ижодига иккинчи ҳаёт бахш қилган Руслан Шарипов билан куйланган "Чилла” дуэтингизда ҳам ўша нафас сезилган...\n— Бу фикрларни ҳам эшитганман. "Менга ярашмаяптими?” деганимда, "Ярашяпти!” деган жавобни олганман. Ижод жараёнида беихтиёр ўхшаб кетади. Лекин Дилдора Ниёзова бўлишни истайман ва бу йўлда қанча керак бўлса, шунча меҳнат қиламан. "Чилла” қўшиғи ўзимга ҳам ёқади. Руслан аканинг ижоди манзур келгани учун оила ҳақида ҳам дуэт қилганмиз.\n— Ёрдамга муҳтож бўлганида ижодини ёқтирадиган ҳамкасбингиз ҳолидан хабар олдингизми?\n— Хабар олган вақтларим бўлди, ҳозиргача қўнғироқ қилиб тураман. Руслан ака яхши инсон, лекин қайсарлиги ҳам бор. Турмуш ўртоғимнинг чизган чизиғидан чиқолмаганим учун ҳадеб боролмадим. Лекин Руслан акани оёққа туришига роса ундадим, бироқ инсоннинг ўзида хоҳиш, куч бўлмаса бари бефойда экан.\n— Одамлар Дилдора Ниёзовани яқиндан билишса, "Санъаткорнинг ўзини эмас, ижодини яхши кўр”, деган фикр ҳақиқатлигига амин бўлишадими?\n— Ёмон кўриб қолиши ҳам мумкин. Феъл-атворимни ёқтирмаган ўз йўлида кетаверади, бундан хафа бўлиш керак эмас. Гоҳида турмуш ўртоғим билан келишмовчилик бўлиб қолганда ҳам "феълим тўғри келмаётган бўлса, сиздан мингдан-минг розиман, мен билан яшамай қўя қолинг”, дейман. Лекин ичимда "кетиб қолса нима қиламан?” деган хавотир бўлади. Турмуш ўртоғим ҳам "Кўнглимдагидексан, шу тилинг бироз ёмон-да”, дейди (кулади). Ҳақиқатни била туриб, ишимни битириб ола қолай, дея индамай кетолмайман-да. Ҳақиқат йўлида ниманидир йўқотишга тўғри келса, бунга тайёрман!\n— Машҳурлик ўз эвазига самимийликни талаб қилади, деган фикрнинг тўғри айтилганига кўпчилик ҳамкасбингиз мисол бўла олади, Дилдора Ниёзова-чи?\n— "Ишонма” қўшиғим орқали тилга тушганимда ҳам продюсерим "юлдузлик касали”га чалинишимга йўл қўймаган. Идеал инсоннинг ўзи йўқ, балки кимнидир кўнглини оғритгандирман. Лекин машҳурлик ўткинчилигини англаб, самимийлик ортидан қувмаганимда бугунги даражага етмаган, шахсий ҳаётимда ҳам бахтга эришмаган бўлардим.\n— "Қаердасиз?”, "Қачон келасиз?”, "Қаерга кетяпсиз?” каби одатий саволлар...\n— ...аёлларга хос тузатиб бўлмайдиган "касаллик”. Турмуш ўртоғим "аёл кишисан, ҳисобот беришга мажбурмасман”, дейди, лекин ёқмаса-да, барибир саволларимга жавоб беради (кулади). Гап қизғанишда эмас, лекин эримнинг қаердалигини билишим керак.\n— Жаҳлингиз чиққанида...\n— Авваллари тўполон қилардим, ҳозир индамай кетишга ўзимда куч топа оламан.\n— Турмуш ўртоғингизга кўп такрорлайдиган гапингиз...\n— "Қорнингиз очми?” Ярим тунда келса ҳам шу саволни беравераман, лекин чой тайёрлаб бермайман (мириқиб кулади). Эрим ошхонада иш бошлайди, мен шерик бўламан. Турмуш ўртоғим "пул топиб келяпман-ку!” демай, уй-ишлари, бола тарбияси, умуман ҳамма ишда менга кўмакчи.\nКатегория: SHOU BIZNES YANGILIKLARI / ШОУ БИЗНЕС ЯНГИЛИКЛАРИ | Просмотров: 491 | Добавил: iphone | Теги: #habarlar, #uznews, #новости, #newsuz, #Yangiliklar, #ahborot, #Yangilik, #news, #xabarlar | Рейтинг: 0.0/0


МХХ матбуот котиби: "Хавфсизлик идораси ўзининг хизматга нолойиқ ходимларини аямайди"\n24 январ 2021, Тошкент вақти: 04:54\n28 январь куни Ўзбекистон Миллий хавфсизлик хизмати биносини пикет қилганлар орасида МХХ Қашқадарё вилояти бошқармасининг собиқ ходими Одина Қаршиев ҳам бор эди.\nОдина Қаршиев “Озодлик” мухбирига берган интервьюсида ишлаб юрган вақтларида бошқарма раҳбарлари ўз меҳмонлари учун тандир кабоб буюртиргани, лекин пулини бермаганини таъкидлаганди. Унинг айтишича, бунинг оқибатида кабобпазлардан анча-мунча қарздор бўлиб қолган. Шундан сўнг айни масалада раҳбарлар билан ихтилоф чиққан ва у 1996 йилда ишдан бўшатилган.\nО.Қаршиевнинг “Озодлик” мухбирига айтган гапларига МХХ матбуот котиби Олимжон Тўрақулов муносабатини баён қилди. Унинг билдиришича, захирадаги катта лейтенант Одина Қаршиев 1993 йил апрелдан 1996 йил ноябригача МХХ идораларида хизмат қилган. 1996 йил 5 ноябрда МХХдаги ҳақиқий ҳарбий хизматдан “Умумий ҳарбий мажбурият ва ҳарбий хизмат тўғрисида”ги қонуннинг 26-моддаси “е” бандига (хизматга нолойиқлик) асосан бўшатилган.\n“О.Қаршиев хизмат лавозимидан шахсий манфаатлари йўлида фойдаланиш билан боғлиқ хатти-ҳаракатлар содир этган. Хусусан, Қашқадарё вилоятининг Ғузор туманида қўй гўштини дудлаш билан шуғулланувчи хусусий тадбиркордан пулини кейин бераман, деб алдаш йўли билан сўйилган қўй гўштини олиб кетган. Лекин пулини бермаган. Суриштирув натижасида аниқланишича, О.Қаршиев савдо дўконларидан ҳам шу йўл билан спиртли ичимликлар олган, жамоат ошхоналарида текин овқатланган. Бу хатти-ҳаракатлар аниқлангандан сўнг у ҳарбий хизматдан бўшатилди. Унинг даъволари (пикетда айтган) нотўғри, ёлғон. Ўзини оқлаш мақсадида айтилаётган гаплар”, деди О.Тўрақулов.\nО.Тўрақуловнинг таъкидлашича, ҳарбий хизматдан бўшатилгандан сўнг О.Қаршиев бир неча марта МХХ раҳбариятига мурожаат қилиб, ўзини ишга тиклашни ёки божхона ёхуд чегара қўшинларига ишга жойлаштириб қўйишни сўраган. Баъзида эса ўзини ўзи ёқиб юборишини айтиб, таҳдид қилган.\nМХХ матбуот котиби О.Қаршиевнинг аризалари ўрганиб чиқилгани, лекин унинг ишга асоссиз равишда қабул қилинмаганлик ҳолатлари аниқланмаганини билдирди. Ишга қабул қилинмагани сабаби О.Қаршиевнинг шахсий хислатлари ва ишчанлик салоҳияти пастлиги билан асосланган.\nО.Тўрақуловнинг айтишича, Миллий хавфсизлик хизмати раҳбарияти ходимлар томонидан содир этиладиган ғайриқонуний ҳаракатларга бундан кейин ҳам кескин чоралар кўради ва бундай ходимлар ҳар қандай ҳуқуқни муҳофаза қилиш идораларида бўлмаслиги керак, деб ҳисоблайди.


Бошимнинг қичишишидан безорман\nБитлаб кетгани учун қичишаётгандир, дейсизми? Йўқ, ҳамиша қам бунга ҳашаротларни айбдор қилиш ярамайди. Аслида, бош қичишининг сабаблари талай. Бирданига ва шиддат билан бошланадиган қичишишнинг сабабини кўпинча шифокоргина аниқлай олади. Қуйида кўп учрайдиган 7 сабабни келтирамиз.\nПедикулёз. Яъни сирка-бит. Албатта, ҳар эҳтимолга қарши, аввало, бошингизни яқинларингиздан бирига яхшилаб қаратиб олинг. Бу дард аниқланса, давоси бор: мунтазам бир неча ҳафта махсус воситаларни қўллаб курашасиз ва улардан халос бўласиз.\nҚасмоқ. Кўпинча ёш болаларнинг бошида пайдо бўлади. Гўдакларнинг сочи камлиги учун дарров кўринади. Аммо катталарда ҳам бош қасмоқ боғлаши мумкин. Бу асло гигиенага риоя этмаганлик, кир юриш туфайли эмас. Балки бош терисида маълум ўзгаришлар рўй бериб, ёғ кўп ажралиб чиқа бошлайди ва кўпинча сурункали касалликка айланиб кетади. Ёғ безларининг нақадар фаоллиги ва терининг ҳолатига қараб қасмоқ ёғли, аралаш ёки қуруқ бўлиши мумкин. Кўпинча қасмоқ бош терисини қичиштиради ва қазғоқ пайдо қилади. Қуюқ сочлар остида қасмоқни даволаш қийин. Врач-дерматологга мурожаат қилсангиз, махсус воситалар ёзиб беради. Улар асосан ёғ безлари фаолиятини нормаллаштириш ва бош терисига ёпишиб олган қасмоқ таркибидаги ёғларни парчалаш орқали муаммони бартараф этади. Лекин тезда даволаниб кетишни кутманг. Сабр билан шифокор тавсияларига оғишмай амал қилиб, бир неча ой ҳаракат қиласиз. Шунингдек, парҳез ҳам тутиш керак бўлади. Қасмоқ оқибатлари, хусусан, қаттиқ қичишишдан халос бўлиш учун трихологлар стресслардан узоқроқ бўлишни, кескин гормонал ўзгаришларга йўл қўймасликни, иммунитетни кўтаришни ва ошқозон-ичак йўлидаги касалликларни даволашни тавсия этадилар.\nШампунь ёки бошқа парвариш воситаларига аллергия. Кўпинча шампунь, бальзам ёки соч учун ниқобни алмаштирганингизда бош қичиша бошлашини кузатасиз. Агар қичишиш бирданига пайдо бўлса ва янги косметик воситани қўллашингиз билан бошланса, эски ўзингиз ўрганган шампунларга қайтишингиз керак. Агар шунда ҳам қичишиш ўтиб кетмаса, мутахассис-три- хологга мурожаат қилиб бош териси ҳолатини ва унинг аллергик сезгирлигини текширтиришингиз лозим.\nСоч бўёқларига аллергия. таркибида аммиак ва водород пероксиди бўлган соч бўёқлар бошни қичиштиради. Аёллар натижаси жуда ёрқин бўлгани ва узоқ вақт қўллангани учун бундай бўёқларга ружу қўйишади. Лекин бошингизга айни турдаги бўёқлар ёқмаётган экан, улардан воз кечиб, эҳтиётловчи бўёқларга ўтишни тавсия қиламиз.\nАгар бўёқни ювиб ташлаганингиздан кейин ҳам бош қичишаверса, бўёқни нейтраллаштирувчи махсус воситалардан фойдаланиш мумкин, улар сартарошлар учун профессионал анжомлар сотиладиган дўконларда бўлади.\nБош терисининг замбуруғли касалликларида. Юқоридаги 5 та сабаб ҳам сизда бўлмаса-ю, бошингиз қичишаверса, замбуруғлар бормикан, деган шубҳа пайдо бўлади. Буни аниқлаш учун шифокорга мурожаат қилиш керак, албатта. Аммо бош жуда қичишиб турса-ю, шифокорга боришга имкон бўлмаса, дорихоналарда сотиладиган замбуруғларга қарши шампунлардан фойдаланишингиз мумкин. Уларнинг таркибида пироктоноламин, қўрғошин пиритиони, климбазол каби моддалар бўлади. Табиий воситалардан чой дарахти мойини тавсия этиш мумкин. Лекин энг мақбул чора шифокор кўригидан ўтиб, унинг тавсияси билан даволанишдир.\nКир ювиш кукунлари. Чойшаб ва сочиқларни ювишда қўлланилган кир ювиш кукунлари ҳам терига аллергия бериб қичиштириши мумкин. Шу сабабли чойшабларни ювгач, қайта-қайта яхшилаб чайиш керак.\nБош териси қуруқлиги. Бош териси ҳаддан ортиқ қуриб кетса, қаттиқ қичишишни келтириб чиқаради. Бу қичишишнинг энг кўп учрайдиган сабабларидан биридир. Агар сочларингиз толаси ингичка ва қуруқ бўлиб, синиб кетаверса, бошингиз узоқ вақт кир бўлмаса, сочларингиз электрлашса, турмак яхши турмаса, билингки, бошингиз териси қуриб кетган. Баъзида сувсизланган тери ўзини ҳимоя қилиш учун кучли ёғ ажратиб чиқара бошлайди. Бундай ҳолда бош қичишишини кўпчилик терининг ёғланиб кетганига йўйиб, ёғли соч учун шампунларни қўллай бошлайдилар ва вазиятни бадтар оғирлаштирадилар. Шунинг учун бундай ҳолда мутахассисга мурожаат этиш керак. Баъзида витаминлар танқислиги туфайли ҳам тери қуриши мумкин. Асл сабабни аниқлаб, тўғри даво чораларини кўрсангиз, муаммодан, албатта, халос бўласиз.


Германия сиёсатчилари ҳукуматни Россияга нисбатан қатъийроқ бўлишга чақирмоқда\n22 октябр 2020, Тошкент вақти: 05:12\nГермания канцлери Ангела Меркель.\nНемис врачлари президент Путиннинг ашаддий танқидчиси Алексей Навальний “Новичок” заҳарли моддаси билан заҳарлангани тўғрисида “инкор қилиб бўлмайдиган далиллар”ни эълон қилгани ортидан Германия матбуоти ва жамоатчилиги канцлер Ангела Меркелни Россияга нисбатан қатъийроқ позицияни эгаллашга чақирмоқда.\nНемис сиёсатчилари, жумладан, 3 сентябрда Меркелни Россиянинг “Шимолий оқим-2” лойиҳасида иштирок этишдан бош тортишга чақирди.\nБолтиқ денгизи остидан Германияга олиб ўтилаётган мазкур қувурни ётқизиш ишлари деярли ниҳоясига етиб қолган. Бу қувур орқали Россия гази Германияга етказиб берилади.\n“Дипломатик ҳаракатлар етарли бўлмай қолди. Навальний заҳарлангани ортидан биз Путин тушунадиган тилда қатъий, Европача жавобимизни беришимиз лозим. Европа Иттифоқи ҳамкорликда “Шимолий оқим-2” лойиҳасини тўхтатиши шарт”,- деб ёзди Твиттер саҳифасида Германия парламентининг ташқи ишлар бўйича қўмитаси раиси Норберт Рёттген.\nГермания ҳукумати 2 сентябрда Бундесвер лабораторияси мутахассислари россиялик мухолифатчи Алексей Навальний организмида “Новичок” гуруҳига кирадиган кимёвий заҳарловчи модда асоратларини топишгани ҳақида маълумот тарқатган эди. Бироқ Россия бу айбловни инкор этиб келмоқда.\nНавальний 20 август куни Томскдан Москвага учаётган пайтида комага тушиб, касалхонага ётқизилган эди. Ўшанда унинг тарафдорлари мухолифатчи заҳарланган бўлиши мумкинлигини тахмин қилишган.\nНавальний 22 август куни Омскдан Берлиндаги “Шарите” касалхонасига олиб келинган эди.


Беларусь президенти ШҲТ саммитида иштирок этиш учун Ўзбекистонга келади\n16:58 / 22.06.2016\nБеларусь республикаси президенти Александр Лукашенко 23-24 июнь кунлари хизмат ташрифи билан Ўзбекистонга келади.\nАлександр Лукашенко Тошкентда бўлиб ўтадиган Шанхай Ҳамкорлик Ташкилотига аъзо давлатлар раҳбарлари Кенгашининг йиғилишида иштирок этади. Ташриф давомида у хорижий мамлакат раҳбарлари билан икки тарафлама учрашув ўтказади. Бу ҳақда Беларусь президенти матбуот хизмати хабар қилади.\n"Беларусь республикаси президенти Александр Лукашенко 23-24 июнда Шанхай Ҳамкорлик Ташкилотига аъзо мамлакатлар раҳбарлари Кенгашида иштирок этиш учун Ўзбекистон республикасига ишчи сафар уюштиради", — дейилган хабар матнида.\nТошкентда бўлиб ўтадиган Шанхай Ҳамкорлик Ташкилоти саммитида Беларусь илк маротаба юқори савияда кузатувчи бўлган янги мақомда қатнашади.\nБугунги кунда Ўзбекистон, Хитой, Қозоғистон, Қирғизистон, Россия ва Тожикистон ШҲТ аъзолари ҳисобланишади. Тошкент саммити вақтида Ҳиндистон ва Покистон ташкилот сафига қабул қилиниши кутилмоқда.\nАйни пайтда Беларусь, Мўғулистон, Ҳиндистон, Эрон, Покистон ва Афғонистон кузатувчи мақомига эга.


Кавани Иброҳимовичнинг ортидан қувмоқда\n1 декабрь, 2016, 16:00\nПСЖ жамоасининг уругвайлик ҳужумчиси Эдинсон Кавани ушбу клуб учун урган голлари сонини 100 тага етказиб олди.\nФранция чемпионатининг 15-турида Эдинсон Кавани "Анже" дарвозасини пенальтидан ишғол қилди. Бу гол 29 ёшли уругвайлик ҳужумчи учун жорий чемпионатдаги 14 гол бўлди ва у тўпурарлар беллашувида пешқадамликни мустаҳкамлади.\nУмаман олганда, Кавани ПСЖ тарихида 100 та гол урган тўртинчи футболчига айланди. Уругвайлик ҳужумчига қадар парижликлар сафида тўп сурган Доминик Рошто, Педру Паулета ва Златан Иброҳимович бу маррадан ўтган.\nЭдинсон Кавани бу мавсумнинг ўзида ПСЖнинг энг зўр тўпурарига айланиши мумкин. Бунинг учун Эдинсон камида яна 13 та гол уриб, Иброҳимовичнинг 113 та голдан иборат рекордини янгилаши керак.


Дам олиш кунларида эмлаш пунктлари ўз ишини тўхтатади\n31 Dekabr 10:45 COVID-19\nбайрамлар иш жадвали эмлаш пункти\nЯнги йил байрамлари учун эмлаш пунктлари иши учун эмлаш жадвали эълон қилинди.\nЎзбекистондаги эмлаш пунктлари 2022-йил 5-январга қадар ўз фаолиятини тўхтатади, деб хабар берди Vaksinauz Телеграм канали.\n“Бу тез-тез ўтказиладиган зиёфатлар туфайли одамлар диетага эътибор бермай, спиртли ичимликларни истеъмол қилишлари мумкин, бу эса эмлаш шартларига зиддир”, — дейилади хабарда.\nАгар керак бўлса, эмлашни навбатчилик клиникаларида олиш мумкин.\nЎзбекистонда бир қанча давлатлар билан ҳаво алоқалари тикланмоқда\nБАА мамлакатга кириш учун Covid-қоидаларини ўзгартирди


Курашмоқ – давр талаби « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nКурашмоқ – давр талаби\n20 June 2012 - 19:31\nЎзбекистонда кечаётган ҳаёт суронига назар ташланг. Аксарида одамларнинг бахт-иқболдан эмас, балки бахтсизликдан кўпроқ ҳикоя қилаётганликларини кузатасиз. Албатта мамлакатда фаолият олиб бораётган қўштирноқ ичидаги “эркин” оммавий ахборот воситалари бу халқнинг дардини, баъдбахтлигини кўра олмасада. Аксинча, кўп ҳолларда улар мамлакат тарақииёти ҳақида, унинг ўсиб бораётган халқаро обрўси ҳақида, юртбошининг оқил ва доно сиёсати ўз меваларини бераётганлиги ҳақида лоф-қоф урадилар. Аслида эса, тирикчиликда, ҳаётда ҳаммаси бунинг акси эканлигини одамлар тушуниб етганлари қачонлар эди. Ҳаттоки Совет даври тарғибот машинаси ҳам бугунги мустақил Ўзбекистон ахборот воситалари олдида ип эшолмайдиган нўноқ бир минбар бўлиб кўринади. Чунки уларнинг ўша давр бошлиқларга қараб айтадиган мақтов ва ҳамду санолари бугунгичалик даражада эмасди.\nОзодлик радиоси тўқинларида янграётган турли туман тақдирлар ҳақидаги ҳикоялар Ўзбекистон ҳукумати раҳбарининг наздида шунчаки, қора кучлар томонидан айтилаётган ёлғонлар холос ва қўйдай ювош бу халқимиз ватанига, президентига содиқ бўлиб, ҳеч вақт унга хиёнат қилмайди. Лекин шундай бўлсада, тез-тез кимларнингдир ватан хоини эканлиги хусусида телелавҳалардан кўриб қоламиз, мақолалар ўқиймиз ёки радиоэшиттиришларни тинглаб қоламиз. Савол туғилади: Ўзбекистонда ватан хоинлари борми, ёки йўқ? Бор бўлса нега Ўзбекистон оммавий ахборот виситаларида улар йўқ деб айтилади? Бор бўлган тақдирда ҳам кимлар ватан хоини экан? Аслида ватан хоини деб ҳукуматга мухолиф бўлганлар эмас, балки ватнига, халқига хиёнат қилганлар аталган.\nВатанга садоқат – бу диктаторга садоқат дегани эмас, демак шу азиз ватан тупроғида туғилиб, ўсиб унинг бойликларини ўмараётганларни ҳам бемалол ватан хоини деб аташга ҳақлимиз.\nДиктатура режимлари одатда одамларни бир мафкура атрофида, ёки бир шахс атрофида жипслаштиришга уринади. Шунда ҳам ҳукмдорнинг элга қарши жиноятларидан халқ кўзини юмиши лозим бўлади. Нафақат кўзини юмиши, балки ҳукуматга чақимчилик қилиб гуноҳсиз одамларни қаматиб бериш ҳам анча йиллардан элимиз орасидаги анча-мунча одамлар учун “ватанпарварлик ҳисси” бўлиб қолган.\nСталин қатағони йилларида ҳам бизнинг Ўзбекистонда ўз яқинларини, ҳамшаҳр, ёки ҳамқишлоқларини чекистларга чақиб бериш билан, уларнинг умрларига завол бўлганлар кўп бўлганди. Халқ бу хиёнатни унутди! Бугунги мустақил Ўзбекистонда ҳам маҳаллаларни оралаб юрган МХХ чақимчилари, маҳалла оқсоқоллари ва посбонлар, буларнинг барчаси диктатор режимга бел боғлаб хизмат қилаётган кимсалар бошқаларнинг умрига завол бўлишаяпти. Шунчаки баъзи ҳолларда улар ўзлари ёмон кўрган қўшнилари борми ёки бирор танишими, унга зарар етказиш учун ҳам чақимчилик қилиб донослар етказиб беришаяпти. Халқ бу кўргуликларни ҳам унутиб юборади! Ваҳоланки, хаплқимиз “оқил ва доно” президентимиз айтганидек, жуда кечиримлик ва ҳалимдекгина халқдир.\nРежимдан қутилиш бугунги кунда барча ўзбеклар ва ўзбекистонликларнинг бош мақсади мақсади шу бўлмоғи лозим. Айни кунларда мана шу мақсадга етишиш ҳар қачонгиданда муҳимроқ ва зарурроқ бўлиб турибди. Ислом Каримов ҳозирда катта қизи Гулнорани президентлик тахтиравонига ўтқазиш учун тайёргарликларни бошлаб юборган, эл орасида унга обрў-эътибор олиб беришга киришган. Обрў топиш ҳам албатта осон эмас, лекин бир қанча тўю томошолар, текин ошлар ҳалимдек халқимизнинг бўйнидан арқон боғлаб Гулноранинг қўлига тутқазиб бериши ҳеч гап эмас. Чунки биздаги минталитет шунақа.\nЭсланг мустақилликнинг илк кунларини. Ҳукумат раҳбари нималарни ваъда қилмади? Эндиликда эса Ўзбекистон қолоқ Африка мамлакатларидан ҳам ортда қолиб кетди. Бу иқтисодий макондаги ўзгаришлар бўлди. Совет даврини ҳам тоталитар давлатчилик деб биламиз, аммо ўша кезларда бировни туҳмат билан қамоққа тиқиш, азоблашлар элга ёт эмасмиди? Совет даврида Тошкентдан топилмаган ҳақиқатни Москвадан топса бўларди, аммо эндичи? Энди эса ўзбеклар ҳақиқатни яратган зотдан сўрамоқда холос. Бошқа умид қиладиган на бир зот ва на бир ҳукмдор қолмади. Шундай бўлсада биз яшаяпмиз!\nЎзбеклар энг яшовчан халқ десак мутлоқ муболаға бўлмайди. Мамлакатда иш жойларининг қисқариб кетгани, узлуксиз давом этаётган инфляция – буларнинг барчаси Ўзбекистон халқи учун “ҳеч” экан. Маҳалларни оралаб альюмин ёки мис идишми, симми, ҳар ниманики топса Қозоғистонга пуллаб бўлса нонини топиб еди бу халқимиз. Бу кунлар ҳам ўтиб кетди. Мана энди эса халқ пачка пачка бўлиб Россия ҳудудларига томон оқмоқда ва “гастербайтер” деган бир ҳамоқатни елкаларига ортиб тағин яшаш учун курашмоқда. Буни яшаш дейиш ҳам нотўғри албатта, тирик қолиш учун дейилса айни ҳақиқат бўларди. Қизиқ, бу эл ҳамма нарсага рози ва ҳар нарсага тайёр, фақат ҳукумдорга қараб бир оғиз бўлсин, қаттиқроқ сўз айтишга ботина олмайди. Мана шу ўзбек учун оғир бир синовдир.\nЎзбек эртакларининг бирида бир подшонинг камбағалона кийиниб тунлари шаҳар атрофини айланиб, фуқаронинг ҳолини кузатгани айталарди. Ўша эртакда подшо бир тунда овлоқ бир жойда чилдирма чалиб хушвақтлик қилинаётган уйга қараб бораркан. Бориб қарасаки, бир одам шаъмлар ёқиб қўйиб, чилдирмасини даранглатиб ўзини ўзи хушвақт этиб ўтирган экан. Суриштирса, у шу ерллик бир ямоқчи бўлиб чиқади. Бир кунда тўрттагина шаъм, бир кечалик егулик ва чойига яраша пул ишласа бас экан. Подшоҳ эртаси куни ямоқчиликни таъқиқлаб фармони олий чиқаради. Ямоқчи уйидаги бисотини сотиб ўша ўзи истаган неъматларини олиб тағин кўнглини хушлайди. Подшоҳ уни ўзига навкар қилиб ишга олиб қарайди. Қарасаки, ямоқчи қиличини сотиб тағин ўша куйи, кўнглини хушлаб ўтираверади. Охир уни саройдан ҳайдаб яна ямоқчилик қилишига буюради. Ямоқчи тағин эски касби билан вақтини хушлаб яшайверади.\nБу ўзбек халқ эртакларидан бирининг қисқача мазмуни. Халқимиз ҳам ўз эртагидаги мана шу ямоқчига ўхшаб қолгандай. Юрт подшоси элнинг бошига нима кунларни солса ҳам миқ этмай, тағин ўзининг муроди учун пул топишдан бошқа нарсани ўйламаяпти. Унинг муроди эса туй қилиш, элга ош бериш каби ўткинчи ҳою ҳаваслар. Миллат қул бўлиб қолиши ҳам элимизни ташвишга солаётгани йўқ. Пул топса, ўғлини уйласа, қизини чиқарса бўлди!\nБугунги кунларда Ўзбекистон халқининг ўртача ҳисобда етти миллиондан ортиғи Россия ҳудудларида мардикор бўлиб юрибди. Бундан ташқари дунёнинг яна қайси мамлакатларида кимдир қочоқ, кимдир гастербайтер ва кимлардир турли найранглар қилиб бўлсин, ўша мамлакатларда яшаб қолиш учун интилмоқда. Ўзбекистонликларнинг Озодлик радиоси тўлқинларида янграётган қисматларини эшитиб биров кулса, биров ёқасини ушлайди. Бир жувон фоҳишаликни ўз ихтиёри билан танлаганлигини, аммо бирор сўм ҳам ортира олмай ватанга қайтганини ҳикоя қилади. Яна бир ҳолатда эса, ўзбек йигитлари Москвада гей бўлиб пул топаётгани ҳақида ҳикоя янграйди. Ўзбекда ор қолдими?\n“Тирикчиликнинг айби борми?”, – дейилади халқимизнинг янги “ҳикмат”ларининг бирида. Бу “ҳикмат” Совет даврида пайдо бўлганди. Давлат магазинларидан пештахта остида мол олиб уни чайқов бозорига олиб чиқадиган ўша даврнинг “корчалонлари” ўйлаб топишганди бунақа “ҳикматни”. Эндиликда пештахта остига тиқадиган молнинг ўзи йўқ экан, элимиз ҳаттоки ўзининг минг йиллар давомида яратган миллий қадриятларини ҳам бозорга чиқариб сотмоқда. Яъни элнинг ори, номуси, кенг маънода айтадиган бўлсак – унинг ўзлиги эндиликда бозорда сотиладиган бир матоҳга айланди. Булар ҳаммасига ўша ўзимиз билган “оқил ва доно” президентимизнинг узоқни кўзлаб олиб бораётган сиёсати сабаб эришиб бораяпмиз.\nБор йўғи қорин тўйдириш, тўйлар қилиш мақсади билан шу даражага тушиб қолдикми? Нега? Негаки ўзбекларимиз чумчуқ “пирр” этса юраги “ширр” этадиган даражадаги қўрқоқларга айланди. Номусни пуллагандан кўра, ҳукумат тепасида турган ўша беномусни қулатиш осонроқ эканлигини ҳали тушуниб етганимиз йўқ. Буни қийин билган элимиз ўзига бошқа йўлларни кашф қилаяпди. Тўғрида, тирикчиликнинг айби бор эканми? Болкаларнинг қорни тўқ, усти бут бўлса бўлди-да!\nКиши қўрқмас бўлиши учун унда соғлом ғоя билан тарбият топган бўлмоғи лозим. Оналар алласида бош эгиб яшаш эмас, кукрак кериб яшаш куйланса, балки келажак авлодларимиз бизга ўхшаб мардикор бўлмас. Агар оталаримиз фарзандларига бошлиқнинг юзига тик қарама деб нотўғри ўгит беришдан тўхтатасалар ва фарзандларни мағрур, соғлом ақллик қилиб тарбият этсалар, эҳтимол, келгуси авлодларимиз бугунгичалик номуссиз бўлмас.\nҲозирда Ўзбекистондаги вазиятни ўнглаш ўрнига унинг бузуқ тегирмонига сув қўяётганларни эса ақли соғлом деб қараш мутлоқ нотўғри бўларди. Нима эмиш, колледжларда доллар ўқирмиш, ўғлонимиз эса Россияга бориб мардикорлик қилармиш. Ўзбекистонда коррупция бу даражада ривожланиб кетишида нафақат порахўр ҳукуматнинг, балки порахўрларга пора берувчи халқнинг ҳам айби кам бўлмаса керак. Агар порахўрга биров пора бермай қўйса мамлакат ўз ўзидан коррупциялашиб қолмасди ахир! Ҳозирда анчагина ватандошларимиз ватаннинг коррупция ботқоғига ботиб қолгани учун яқин ўтмиш бўлган Советлар даврини лаънатлайди. Ваҳоланки, ўтган йигирмай йил давомида коррупцияни буткул йўқ қилиш имконлари оз эмасди. Бироқ ҳукмдоримиз порадан ҳазар қилмайдиганлардан бўлгани учун ҳам коррупция мамалакатда ривож топди.\nБотирга – будун дунё ватан экан! Ўзбекларимиз шу кунларда қалбларида ҳукмрон бўлган қўрқоқлик ҳисларини олиб ташлаб, қаерда бўлсалар ҳақ кўзига тик қарай бошласалар режимнинг умри тез кунларда якун топади. Бунинг учун ҳар бир ўзбек ва ҳар бир ўзбекистонлик ўзида журъат топа билиши керак. Майли, ўша тўйлар бўлмай турсин, майли, орзу ҳавасларингизга бироз кечикиб бўлсада етинг, лекин режимнинг томоғидан бўғиб олинг! Бунинг учун эса сиёсий кураш майдонига тушмоқ лозим!\nЎзбекистон халқи орасида кимлар мардикорликни ва яна кимлардир орфурушликни ўзига раво кўрган экан, бу миллатдан қаҳрамонлик кутиш осмондан чалпак ёғишни кутишдан бўлак ҳеч нарса эмасдир. Лекин халқимиз ҳикматларида айтганидек, чиқмаган жондан умид экан!\nЎзбекистон Халқ Ҳаракати бир йилдирки, ватандаги ва ватандан ташқаридаги ўзбекларни фаол сиёсий ҳаракатга қўшилишга даъват этиб келаяпти. Лекин миллатдошларимизда эса бу каби фаоллик деярлик кузатилинмайди. Қачон қараманг, ўзбекларимиз аксарида ўз исмларини ошкор қилишмаган. Таъқибга учрашдан қўрққан. Ваҳоланки, Каримов режими бутун Ўзбекистонни қамоқ лагерларига сиғдира олмайди. Шундай бўлсада қўрқамиз! Қўрққанга эса қўшша кўринаркан.\nДемакки, халқ бир тан, бир жон бўлиб курашга кирса бир ҳафтанинг нари, ёки берисида Ислом Каримов ҳам, унинг гумашталари ҳам худди офтоб чиқганида йўқ бўладиган қора тун каби йўқ бўлиб кетишади! Лекин қани ўша марду майдон ўзбеклар?\nЗўрнинг кучи япалоққа етибди дейилади халқимиз ҳикматларининг бирида. Ўзбекларимизнинг кучи эса жуда япалоққа эмас, хотинига, болаларига етадиган бўлиб қолди. Ислом Каримов режими Ўзбекистонни буткул абгор қилди ва келгусида бу “аллома” юртбоши яна қандай сиёсат олиб боришини эса биров тасаввур ҳам қила олмаса керак. Агар миллат ва халқ шу бугунги ҳолида қоладиган бўлса Ўзбекистон келажаги қуйидаги икки йўлдан бирида бўлади. Биринчисида – Гулнора Каримова Ўзбекистон Президенти бўлиб юртни талаш давом этади. Иккинчисида эса, мамлаат бирор кучлик давлат тасарруфига киради. Масалан: Хитой, ёки Россия Федерацияси. Мана бу эса ҳаққоний хоинлик бўлади! Миллатда бугун ватан йўқ экан, миллат ватан учун ҳозирдан курашга чиқмоғи лозим! Буни давр талаб қилаяпди!


Вилоятда тест синовларига тайёргарлик қандай бормоқда?\nВилоятдаги 6 та олий таълим муассасасига эса 2020-2021 ўқув йили учун қабул квотаси 8400 та (ўтган йили 4290 та эди) бўлиб, жами 99 минг 476 нафар абитуриент ҳужжат топширди. Бу бир ўринга 12 нафар талабгор деганидир.\nБу йил хотин-қизлар учун ҳам алоҳида грантлар ажратилиб, вилоят маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш бошқармасига ҳужжат топширган 3825 нафар хотин-қизнинг 2027 нафарига тавсиялар берилди.\nСентябрь ойида ўтказиладиган тест синовларида вилоятдан жами 129 минг 772 нафар абитуриент иштирок этади. Тест синовларини 2 сменада ўтказиш режалаштирилган (эрталабки смена соат 8:00 дан 10:00 гача, кечки смена соат 16:00 дан 18:00 гача).\nТест жараёнлари “Насаф” футбол клубининг машғулотлар ўтадиган 4 та стадионида бўлиб ўтади. Майдонлар сиғими 37 минг 512 квадрат метрни ташкил этади.\nҚайд этиш лозим, бир вақтнинг ўзида 184 та гуруҳда 5520 нафар абитуриент тест топшириш имконияти мавжуд. Демак, бир кунда 2 сменада 11 минг 40 нафар абитуриент тест топшириб чиқса бўлади. Жами абитуриентлар сонидан келиб чиқилса, вилоятда тест топшириш жараёни 12 кунда якунига етади.\nАйни пайтда имтиҳонлар ўтадиган стадионларга зарур жиҳозлар ва мебеллар (стол, стул, доска ва бошқа воситалар) олиб келиб ўрнатилмоқда.\nТест топшириш кунлари ижтимоий масофани (2 метр) сақлашга эътибор қаратилади. Санитария-гигиеник талабларга риоя қилган ҳолда ҳар бир кириш-чиқиш жойларига дезинфекцион тунеллар ўрнатилади, пирометрлар ва антисептик воситалар билан таъминланади. Бундан ташқари, вилоят санитария-эпидемиологик осойишталик марказининг малакали ходимлари томонидан навбатчилик гуруҳлари ташкил этилади.\nУзоқ ҳудуддан келадиган абитуриентларга қўшимча қулайликлар яратиш мақсадида, уларнинг хавфсизлигини таъминлаган ҳолда автобуслар ташкил этилади. Автобусларнинг белгиланган йўналиш бўйича ҳаракати ИИБ йўл ҳаракати хавфсизилиги ходимлари томонидан назоратга олинади.\nБундан ташқари, имтиҳонларнинг адолатли, шаффоф ўтиши ва коронавирус пандемияси шароитидан келиб чиқиб, ички тартиб-қоидаларига риоя этилишини таъминлаш мақсадида Давлат хавфсизлик хизмати, ички ишлар ва Миллий гвардия ходимларидан иборат гуруҳлар жалб қилинади.\nАбитурентларнинг ота-оналари ва яқин қариндошларининг имтиҳонлар ўтказиладиган масканга келиб овора бўлмаслиги, карантин талабларига риоя этишларини инобатга олган ҳолда, тест синовларини тўлиқ онлайн кузатиш имконияти яратилади.


Ел таҳоратни бузадими? - Musulmonlar\nСавол: Ел таҳоратни бузадими?\nЖавоб: Ҳа, албатта бузади. Моида сураси 6- оятдаги Аллоҳни кўрсатмасига кўра, ҳожатдан келган киши албатта намоз учун таҳорат олиши шарт. Таҳорат олмасдан намозга туриш Аллоҳни амрига итоатсизлик ҳисобланади. Ел келиши ҳам таҳоратхонага алоқадор ишлардан ҳисобланиб, у киши ҳам намоз учун албатта таҳорат олиши керак. Таҳоратни бузувчи нарсалар ҳақида мазҳаблар орасида ихтилофлар бор. лекин, биз ихтилофи бўлмаган, китоб ва суннатдан далили бўлган қисмларини айтиб ўтамиз. Моида сурасининг 6- оятидаги «ғоит» калимаси ҳожатини чиқарадиган аъзодан киноядир. Демак, ўша аъзоларнинг биронтасидан нимаики чиқса таҳорат бузилади.\nОлди ва орқа томондан чиққан ҳар қандай нарса таҳоратни бузади. Орқадан келган нарса хоҳ оғири бўлсин хоҳ ел, олдидан келгани хоҳ бавл бўлсин хоҳ мазий ёки вадий бўлсин бу нарсалардан қайси бири олд ёки орқа томондан чиқадиган бўлса, ҳар ҳолатда таҳорат бузилади. Уйқуга толган киши орқадан ел келганини, ёки олдидан бавл ёки вадий келганини фарқига бормайдиган даражада қаттиқ ухлаб қолган бўлса ҳам турганидан кейин таҳорат олиши керак. Аслида, уйқуни ўзи таҳоратни бузмайди.\nБухорий ва Муслим ривоят қилган икки ҳадисга кўра, Ибн Тамиймни амакиси Расулуллоҳга ўзини намоздаги хавотиридан шикоят қилади, шунда Расулуллоҳ алайҳиссалом унга: «Токи (елни) овозини эшитмагунингча ёки ҳиди келмагунича намозингдан айрилма» – деб буюрган экан. Бу ҳодиса бошқа бир ҳадисда ҳам айнан мана шу ҳукмни ифодалаган ҳолда келтирилган.\nНамозда овоз чиқариб юборган кишини таҳорати бузилади деб келтирилган ҳадис жуда ҳам заиф ҳисобланади. Ҳазрати Алига (Унга Аллоҳни розилигини сўраймиз) нисбат берилиб келтирилган «оғзини тўлдириб қусиш таҳоратни бузади» деган гап эса ёлғон ҳадис. У ҳазрати Алига қилинган ифтиродир.\nОлд томондан шаҳват ва эҳтироссиз оқиб чиққан ҳар қандай суюқлик таҳоратни бузади. Шаҳват билан чиққани эса ғуслни бузади.\nPost Views: 22 076


ЮРТИМИЗДА КОРОНАВИРУС ҚАЙД ЭТИЛГАНИ РАСМАН МАЪЛУМ ҚИЛИНДИ - Ўзбекистон овози газетаси\nАммо ваҳимага тушишга ўрин йўқ. Мамлакатимизда аҳоли саломатлигини ҳимоя этиш учун барча чора-тадбирлар кўрилмоқда.\nКуни кеча Ўзбекистонда илк коронавирусга чалинган бемор аниқланди. Бош санитар шифокорнинг маълумот беришича, ушбу бемор билан алоқада бўлган шахслар алоҳида назоратга олинди.\nШифокорлар фуқаролардан ваҳимага тушмасдан, доимий равишда гигиена қоидаларига риоя этишни сўрашмоқда.\nКоронавирус сабаб Ўзбекистондаги барча олий таълим муассасалари талабалари, мактаб ўқувчилари ва мактабгача таълим ташкилотлари тарбияланувчиларига 16 мартдан таътил берилди. Шу муносабат билан мамлакатимиздаги барча мактабгача таълим муассасалари, мактаблар ва олий таълим муассасалари профилактика мақсадида ёпилди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Бош вазири Абдулла Арипов коронавирус мавзусига бағишланган брифинг чоғида маълум қилди. Маълумотларга кўра, таълим муассасаларидаги карантин уч ҳафтагача давом этиши кўзда тутилган, вазиятга қараб муддат узайиши ҳам мумкин.\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги директори Баҳром Алматовнинг видеобаёнотига кўра коронавирус аниқланган фуқаро билан контактда бўлганлар изоляцияга олиниши маълум қилинган.\nРеспубликамизга 14 март куни халқаро аэропортлар орқали 38 та рейсда 4800 нафар, темир йўл орқали 1860 нафар, қолган чегара божхона постлари орқали 38 000 нафар киши кириб келган. Йўловчиларнинг аксар қисми касаллик қайд этилган Россия, Қозоғистон ва Европа давлатларида бўлиб, чегарадан ўтиш жараёнида бирламчи тиббий кўрикдан ўтказилиб, тана ҳарорати ўлчанган.\nЭпидемик вазият нохуш бўлган давлатларда бўлиб қайтган 7 781 нафар фуқаро уй шароитида тиббий кузатувга олинган. Улардан 5,6 минг нафарида касалликнинг яширин даври якунлангани учун тиббий кузатувдан чиқарилган. Бугунги кунда 2 100 нафар фуқаро саломатлиги устидан тиббий кузатув давом этмоқда.\nМавжуд вазият бўйича хавотирга ўрин йўқ. Касаллик аломати аниқланган дастлабки бемор билан мулоқотда бўлган шахслар, у билан бирга Франциядан учиб келган йўловчиларнинг тўлиқ рўйхати тузилган, уларнинг яшаш жойларини аниқлаш ва улар устидан тиббий кузатув ўрнатиш ишлари давом этмоқда, эпидемияга қарши барча тадбирлар амалга оширилмоқда.\nКўриниб турибдики, аҳоли ўртасида ваҳима уйғонишга асос йўқ. Статистик маълумотлар таҳлили шуни кўрсатмоқдаки, 80 фоиз ҳолатда касаллик енгил ўтмоқда, 15 фоизида ўрта даражада, фақат 5 фоиз ҳолатдагина вазият оғир ўтиши мумкин.\n— Касалликнинг оғир ўтиши ҳолатлари сурункали касаллиги бор, ёши катта одамларда кузатилмоқда. Кўряпмизки, касалланганларнинг 50 фоиздан ортиғи бутунлай соғайиб, нормал ҳолатга қайтган. Шунинг учун, халқимиздан ваҳимага тушмасдан шахсий гигиена қоидаларига жиддий риоя этишларини, хонадонларини озода сақлаб, жамоат транспортидан фойдалангандан кейин доим қўлларини совунлаб ювиш, зарарсизлантирувчи воситаларни қўллашларини сўрардик, — деди респондентимиз биз билан суҳбатда.\nЎзида касаллик аломатларини сезган фуқаролардан шифохонага бормаслик, 1003 РАҚАМИГА қўнғироқ қилиб, тез тиббий ёрдам чақириш сўралмоқда.\nШунингдек, 16 мартдан Ўзбекистоннинг чет давлатлар билан авиа ва автомобиль қатновлари тўхтатилган.\nБу ҳақда Ўзбекистон Республикаси бош вазири Абдулла Арипов махсус брифинг чоғида маълум қилди. Шу билан биргаликда, темир йўл орқали йўловчи ташишга уч кун давомида рухсат берилади. Бу қарор айни вақтда Россия ва бошқа давлатларда бўлиб турган Ўзбекистон поездларининг қайтиб келиши билан боғлиқ экани таъкидланди.\nЭндиликда Ўзбекистон фуқароларининг чет давлатларга чиқиши, чет давлат фуқароларининг Ўзбекистонга кириши вақтинча тақиқланади. Вазиятга қараб, чет давлатларда қолган ўзбекистонликларнинг қайтиши учун чартер рейслар ташкил этилиши мумкин, хориждан қайтарилганларнинг барчаси тиббий назорат остида бўлади. Шунингдек, жамоат транспортлари, автобус ва поезд бекатлари ҳар 4 соатда дезинфекция қилинади.\nБундан ташқари, коронавирус инфекцияси тарқалишининг олдини олиш мақсадида Ўзбекистонда қуйидаги чоралар белгиланди:\nҲукумат мамлакатдаги барча диний идораларга диний маросимларни ўтказишни вақтинча чеклаш бўйича мурожаат билан чиққан, жума намозларининг жамоат билан ўқилиши тўхтатилди.\n16 мартдан Ўзбекистонда коронавирус бўйича маълумот берувчи махсус колл-марказ ишга тушди.\nТиббий ниқоблар экспорти тўхтатилди ва барча маҳсулотлар ички бозорга йўналтирилди.\nМактабгача таълим вазирлиги МТТлар ёпилган давр учун болаларнинг МТТга келмаган даври тўлови қайта ҳисоб-китоб қилинишини назорат қилиши ҳақида хабар берди.\nХалқ таълими вазирлиги таътил вақтида ўқувчилар учун телевидение орқали видеодарслар намойиш этилиши режалаштирилганини маълум қилган. Мактабларда ўқитувчилар ишлашда давом этишади, уларга иш ҳақи тўланади.\nОлий ва ўрта махсус таълим вазирлиги коронавирус туфайли ўқувчи-талабалар икки ҳафта муддатга (ҳозирча) таътилга чиқарилишини маълум қилган. Айни вақтда талабалар Тошкент шаҳридаги ётоқхоналарни тарк этишмоқда.\nТалаб кескин ортгани туфайли Тошкентдан вилоятларга қўшимча рейслар қўйилмоқда — самолёт ва темир йўл чипталари учун талабаларга 50 фоизлик чегирмалар жорий этилган.\nАбдулла Арипов жамоатчиликни коронавирус бўйича асоссиз маълумот тарқатганларга қатъий чора кўрилиши ҳақида огоҳлантирди.\nЎзбекистонга коронавирус кириб келиши муносабати билан карантин қоидаларини менсимаслик ёки уни бузганлик учун кўриладиган чоралар қатъийлаштирилди.\nШунингдек, Жиноят кодексининг Санитарияга оид қонун ҳужжатларини ёки эпидемияга қарши кураш қоидаларини бузиш, яъни 257-1-моддасида қайд этилган жиноятни содир этганлик учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 бараваридан 100 бараваригача миқдорда жарима солиш ёки 5 йилдан 8 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазосини қўллаш назарда тутилганини таъкидлаб ўтиш жоиз.\nМаъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг Эпидемияларга қарши кураш қоидаларини бузиш, яъни 54-моддасида қайд этилган ҳуқуқбузарликни содир этганлик ҳолати бўйича — фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг 3 бараваридан 5 бараваригача, мансабдор шахсларга эса — 10 бараваридан 15 бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлиши кўрсатилганини ҳам эслатиб ўтмоқ зарур, деб ҳисоблаймиз.\nДарҳақиқат, ваҳимага тушишга ўрин йўқ ва асоссиз гаплар ҳамда миш-мишлар тарқатишдан эҳтиёт бўлмоқ зарур.\nЭнг муҳими, шу кунларда шифокорлар бераётган тавсияларга ва белгиланган қонун-қоидаларга амал қилиш керак бўлади. Афсуски, баъзан огоҳлантиришларга лоқайд қарайдиган, тартиб-қоидани менсимайдиганлар ҳам учраб туради. Бундайлар аввало ўзларига, қолаверса, бошқаларга зарар етказишади. Ўзини асраганни Яратган ҳам асрайди, деган ҳикмат бор. Демак, ҳушёр, огоҳ ва масъулиятли бўлишимиз талаб этилади.


ТАЙЁРГАРЛИК ТУГУЛ, НИМА БЎЛАЁТГАНИНИ ТУШУНМАЙ ТУРИБ,\n- Қарор таълим сифатини ошириш, халқаро алоқаларни ривожлантириш, ўқувчи-ёшларнинг ижодий ғоялари ва ижодкорлигини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш ҳамда рағбатлантириш мақсадида чиқарилган, - дейди инспекция вилоят ҳудудий бўлими бошлиғи. - Хусусан, унда бошланғич 4-синф ўқувчиларининг матнни ўқиш ва тушуниш даражасини баҳолаш учун - Progress in International Reading and Literacy Study (PIRLS), 4 ва 8-синф ўқувчиларининг математика ва табиий йўналишдаги фанлардан ўзлаштириш даражасини баҳолаш бўйича - Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS), 15 ёшли ўқувчиларнинг ўқиш, математика ва табиий йўналишдаги фанлардан саводхонлик даражасини баҳолашга қаратилган The Programme for International Student Assessment (PISA) ҳамда раҳбар ва педагог кадрларнинг умумий ўрта таълим муассасаларида ўқитиш ва таълим олиш муҳитини ҳамда ўқитувчиларнинг иш шароитларини ўрганиш учун The Teaching and Learning International Survey (TALIS) каби халқаро тадқиқотлар ташкил этилиши қайд этилган.\nХўш, бу тадқиқотлардан мақсад нима ўзи? Ҳар бирига алоҳида тўхталадиган бўлсак, PIRLS бўйича бугун 50 дан ортиқ давлат иштирок этиб келмоқда. Бунда турли давлатлардаги бошланғич синф ўқувчиларининг матнни ўқиш ва қабул қилиш бўйича тайёргарлиги ҳамда ўқувчиларнинг ҳар хил ютуқларга эришишига сабаб бўлувчи омиллар аниқланиб, баҳо берилади. Бу ўз ўрнида халқ таълими соҳасидаги ишчилар, олимлар, методистлар, ўқитувчилар, ота-оналар ва жамоатчилик вакиллари учун катта аҳамиятга эга.\nTIMSS дастури эса билим ютуқларини баҳолаш халқаро уюшмаси (IEA) томонидан ташкилланган бўлиб, ушбу тадқиқот 4 йилда бир марта ўтказилади. Шу кунга қадар 1995, 1999, 2003, 2007, 2011 ва 2015 йилларда, 6 марта ўтказилди. 1995 йилдан 3 маротаба (охиргиси 2015 йилда) мактаб битирувчиларининг (Россияда 11-синф, АҚШда 12-синф) ютуқларини аниқлашни ўз ичига олган ҳолда кенгайтирилган тадқиқот ишлари (Advanced TIMSS) олиб борилди.\nTIMSSда ҳар 4 йил давомида 4- ва 8-синф ўқувчиларининг таълим ютуқларига баҳо бериб борилади ва шу билан бирга, нафақат уларнинг билим ва кўникмаси, балки ушбу фанларга муносабати, қизиқиши ҳамда таълимга бўлган мотивациясини солиштиришга имкон беради. Тадқиқот ўтказувчи давлатларда мактабда математика ва табиий фанлар, таълимнинг мазмун-моҳияти ва ўқув жараёни, таълим муассасаси, ўқитувчилар, ўқувчилар, уларнинг оилалари билан боғлиқ омиллар қўшимча ўрганилади. Халқаро тестга қўшимча сифатида тадқиқотда иштирок этувчи мактаб маъмурияти, ўқувчилар ва ўқитувчилар сўровномадан ўтказилади.\nУшбу тадқиқотни олиб боришда ва мажмуа ишланмасида дунёнинг кўплаб илмий тадқиқот марказлари ва профессионал ташкилотлар, жумладан, Таълим соҳасидаги тест хизматлари (ETS - Educational Testing Service, АҚШ), Канаданинг статистик маркази (Statistics Canada), Таълим ютуқларини баҳолаш халқаро ассоциацияси котибияти (нидерландлар), мазкур ассоциациянинг маълумотлар маркази (DPC IEA - Data Processing Center IEA, Германия) кабилар иштирок этади. Турли давлат мутахассисларининг координациясини кучайтириш учун дунёнинг етук мутахассисларидан иборат маслаҳат қўмиталари ташкил этилиб, ҳозирги тадқиқот координацияси Бoстон коллежида амалга оширилган (ISC - International Study Center, Boston College, АҚШ).\nРоссияда ушбу тадқиқот (таълим сифатини баҳолаш маркази) Россия таълим академиясининг фан, таълим моҳияти ва услуби институти ҳамда фан ва таълим вазирлиги, регионларнинг таълим бошқарув органлари томонидан амалга оширилади.\nOECD томонидан олиб бориладиган таълим ва таълим тизимларининг (TALISни ўрганиш халқаро тизими) халқаро тадқиқоти ўқитувчиларнинг иш шароитлари ва мактабларда қандай шароитлар мавжудлиги ҳақидаги биринчи халқаро таққослаш ишидир. Унинг мақсади давлатларга мактаб жараёнларининг самарадорлигини таъминлайдиган шарт-шароитларни қўллаб-қувватловчи сиёсатни белгилаш ва ривожлантиришга ёрдам беришдан иборат.\nPISA - турли давлатларда 15 ёшли ўқувчиларнинг саводхонлигини (ўқиш, математика, табиий фанлар) ҳамда билимларини амалиётда қўллаш қобилиятини баҳоловчи тест бўлиб, унда иштирок этаётган давлатлар сони тобора ортиб бормоқда. Мисол учун, 2000 йилда тестларда 32 та, 2003 йил 43, 2006 йилда 57 давлат қатнашган бўлса, 2015 йилда уларнинг сони 72, 2018 йилда эса 78 тага етган. Тест синовларига ҳар бир мамлакатдан 4 минг 500 дан 10 минг нафаргача ўқувчи жалб этилади.\nPISA дастурида ўқувчиларнинг математик саводхонлиги 54 та топшириқ (84 та савол), ўқиш саводхонлиги 8 та топшириқ ( 28 та савол), табиий фанлардан билими 13 та топшириқ (35 та савол), шу йўналишлар бўйича ўқувчиларнинг компетентлилиги, муаммоларни еча олиш кўникмалари 10 та топшириқ (19 та савол) ёрдамида аниқланади. Саволларнинг 50 фоизи жавоби танланадиган (тест) бўлса, 12 фоиз саволларнинг жавоблари ўқувчи томонидан аниқ сўз ёки рақамлар воситасида ифодаланиши, саволларнинг қолган қисмига ўқувчи эркин жавоб ёзиши керак. Баъзи топшириқлар айнан бир ҳаётий вазиятларга доир, турли мураккабликка эга бир неча саволдан иборат бўлади. Тестлар бир неча вариантда тузилади. Бунда бир гуруҳдаги топшириқлар бир неча вариантга киритилиши мумкин.\nЎқувчилар ҳақидаги маълумотлар анкета сўровномаси ёрдамида тўпланади (анкетани тўлдиришга 40 дақиқа ажратилади). Мактаб маъмурияти ҳам қисқача анкета тўлдиради, мактаб ходимларининг сони, ўқитувчилар мустақиллиги, мактаб ресурслари, тажрибалари ҳақида маълумотлар тўплаш амалга оширилади.\nАйтиш ўринли, ўқувчиларнинг саводхонлигини баҳолаш халқаро дастурида иштирок этиш бўйича 2021 йилда ўтказилиши режалаштирилган тадқиқотлар Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти томонидан тасдиқланган PISA техник стандартлари асосида жорий қилинмоқда.\nШу ўринда Ўзбекистоннинг 2021 йилда 3 та, яъни ўқиш саводхонлиги, математик саводхонлик, табиий-илмий саводхонлик йўналиши бўйича таълим сифатини баҳолаш халқаро тадқиқотларида иштирок этиши нима беради, деган савол туғилиши табиий.\nБиринчидан, тадқиқотларда олинган натижалар мамлакатдаги таълим сифати ва унинг халқаро стандартларни ҳисобга олган ҳолда эгаллаган ўрни тўғрисида хулосалар чиқариш имконини беради.\nИккинчидан, миллий таълим тизимини ислоҳ қилиш, таълим мазмунини, педагог кадрлар тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш дастурларини такомиллаштириш ҳамда мутахассислар томонидан дарсликларнинг янги авлодини яратишда қўлланилади.\nУчинчидан, халқаро тадқиқотлар таълим соҳасидаги миллий тадқиқотларни сифатли ўтказишга ижобий таъсир кўрсатади.\nPISA техник стандартларига мувофиқ, тадқиқот даврига мос равишда 15 ёш 3 ойликдан 16 ёш 2 ойликка тўлган ҳамда 7 ва ундан юқори синфда ўқиётган ўқувчилар PISA ёшидаги ўқувчилар ҳисобланади. Шу билан бирга, тажриба-синов (Field trial) жараёни 42 календарь куни ҳамда асосий тадқиқотлар (Main survey) 56 календарь куни давомида амалга оширилади.\nХалқаро пудратчи ташкилотлар билан биргаликда амалга оширилган ҳисоб-китобларига кўра, тажриба-синов тадқиқотлари 2020 йил 6 апрелдан 17 майгача бўлган муддат оралиғида, асосий тадқиқотлар 2021 йил 6 апрелдан 31 майга қадар ўтказилиши режалаштирилган.\nДемак, кўриниб турибдики, тажриба-синов тадқиқотларига бор-йўғи 5-6 ой вақт қолди, холос.\nБунгача, халқаро тадқиқотлар натижаларига асосланган ҳолда ўқиш, математика ва табиий йўналишдаги фанлардан ўқув дастурлари ҳамда ўқув адабиётлари мазмунига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, халқаро тадқиқотларнинг баҳолаш дастурлари йўналишларидаги саволлар миллий базасини яратиш ва ўқув дастурларига интеграция қилиш, халқаро тадқиқотларнинг баҳолаш дастурлари йўналишларидаги саволларни ўзида мужассам этган ўқув дастурлари асосида қўшимча методик қўлланма ва адабиётлар яратиш, вилоят маркази, ҳар бир туман (шаҳар)да халқаро тадқиқотларни амалга оширишга йўналтирилган таянч мактабларни белгилаш, умумий ўрта таълим муассасаларидаги иқтидорли педагог кадрларни халқаро баҳолаш дастурлари бўйича илмий тадқиқотларга жалб қилиш, умумий ўрта таълим муассасаларининг замонавий ахборот-коммуникация воситалари билан жиҳозланганлик ва интернет жаҳон ахборот тармоғига уланганлик ҳолатини инвентаризация қилиш ҳамда мавжуд муаммоларни бартараф қилиш чораларини кўриш каби вазифалар белгиланган.\nБироқ ҳозирги пайтда умумтаълим мактабларида халқаро дастурлар бўйича тайёргарлик ҳолатини талаб даражасида деб бўлмайди. Кўпчилик мактаб раҳбарлари тайёргарлик у ёқда турсин, ҳали нима бўлаётганини тушуниб ҳам етмаганлар. Шу ҳолатда қандай қилиб ижобий натижа кутиб бўлади? Ваҳоланки, Президент фармони билан давлатимиз ўқувчиларнинг таълим соҳасидаги ютуқларини баҳолаш бўйича халқаро дастур рейтингида жаҳоннинг 30 та илғор мамлакати қаторига киришига эришиш вазифаси қўйилган.\nХалқаро дастурлар ёшларимиз интеллектуал салоҳияти янада ошишига хизмат қиларкан, ушбу масалага эътиборсиз қараш ярамайди. Шундай экан, таълимимиз сифатига халқаро миқёсда баҳо бериладиган жараён бошланишигача қолган қисқа вақт ичида умумтаълим мактабларидаги жараённи белгиланган талаблар даражасида йўлга қўйиш, камчиликларни бартараф этиш чораларини кўриш даркор.\nН.ХЎЖАЕВ ёзиб олди.


Зоҳид Каримов "Ҳозирги шарҳловчиларда тақлид кўпайиб кетган" 18-09-2021, 16:23 | Zamin.uz\n- Тўғриси, биз уларга эътибор қаратмаймиз, дея олмайман. Баъзи шарҳлар бўлади, ҳатто 0 баҳо қўйгим келмайди. Биз мухлисларимизнинг билдираётган фикри билан ҳисоблашишга мажбурмиз. Шахсан ўзим Давлат ака Турдалиевнинг шогирдиман. Бизга шарҳловчи барчага ёқиши шарт эмас, деб ўргатилган. Бугунга келиб, замон ўзгарди. Ҳозирги аудиториянинг талаблари ўзгача. Мен доим ёш талаба ва журналистларни Спорт каналига келишлари тарафдориман. Келинглар, ўрганинглар. Aфсуски, бугунги авлод журналистлари телеканалдан кўра, интернет сайтларида иш олиб боришни маъқул кўрмоқда. Бизнинг даврда телеканалда фаолият олиб бориш катта шараф эди. Ҳозирги авлод журналистларини чорлаб чақирсак ҳам келмаяпти. Қандай қилиб Даврон Файзиев ва Хайрулла Ҳамидовларимизни кашф этишимиз мумкин? Ўзи шарҳловчи конвейр билан ишлаб чиқариладиган маҳсулот эмас. Улар дона-дона бўлади. Ҳозир 4 йигит бизда шарҳловчиликка тайёргарлик кўрмоқда.\nAслида, келишган ҳолатда икки томон бирга ҳаракат қилиши мумкин эди. Aна шунда, ҳеч ким жабр чекмаган бўлар эди. Ваҳоланки, биз ҳамкорлик қилиш мақсадида Футбол ТВ каналига таклиф билан чиққанмиз. Улар бунга қандай жавоб берганини, интервьюга чақирганингизда билиб олишингиз мумкин. Aслида, Футбол ТВ биз билан рақобат қила олмайди. Улар бизнес лойиҳа! Биз Ўзбекистонда спортни тарғиб этиш мақсадида очилган каналмиз. Бизни вазифамиз трансляциялардан даромад олиш эмас. Халқимизни спорт билан шуғулланишга чорлаш. “Замин” янгиликларини “Twitter”да кузатиб боринг\nЯнгиликлар » Спорт » Зоҳид Каримов: "Ҳозирги шарҳловчиларда тақлид кўпайиб кетган"


Боғидан барака топаётганлар » Жиззах ҳақиқати газетаси расмий сайти\nЖиззах ҳақиқати газетаси » Иқтисодиёт » Боғидан барака топаётганлар\nРивоят қилишларича, қадимда муҳим савдо йўлидажойлашган ҳозирги Чаканд, Сармич, Совот, Искандар қишлоқлари подшо, бек, амир ва бошқа ҳукмронларнинг дам оладиган қўналғаси вазифасини бажарган. Хушманзара табиати, зилол булоқлари, шириндан-шакар мевалари ҳар қандай меҳмоннинг эътиборини тортган.\nКунларнинг бирида шу ҳудудда тўхтаб ўтган Самарқанд беки узумни татиб кўриб:\n— Чи қанд? (Бунча қанддай ширин,нима бу?).\n— Хўраки узум,—деб жавоб берган эканхонадон эгаси.\nАйтишларича, Чаканд қишлоғи илгари Чиқанд номи билан аталган. Вақтлар, йиллар ўтиб бу сўз талаффузибузилиб, Чаканд кўринишига келган.\nЎша машҳур узум довруғини, ота-боболаридан мерос бўлиб қолган боғдорчилик анъаналаринибугунги авлод давом эттираяпти. Янгиобод туманида ҳозир ҳам томорқа боғдорчилиги,узумчиликка бўлган эътибор ва қизиқиш кундан-кунга ортиб бормоқда.\nЮқори Сармич қишлоғида истиқомат қилувчи 71 ёшни қаршилаган Тожимурод бобо Усмоновбоғдорчиликнинг ҳадисини олганлардан. Доно она билан уч ўғил, уч қизни тарбиялаб, уйли-жойли қилишди. Боғдан келган қўшимча даромад ҳисобидан тўйлар қилиб, уйлар қуришди. 35 сотих томорқасида экспортбоп беш турдаги олма нави, 100 тупдан зиёд ўрик, шафтоли, гилос, полиз ва сабзавот маҳсулотлари етиштириб келаётган Усмоновларга кўпчилик бежиз ҳавас қилмайди. Барчаси Тожимурод бобо бошчилигида бажарилган юмушлар самарасидир. Бултур 12 тонна олма ҳосили олинди.\nҲар қарич ердан унумли фойдаланаётган тадбиркор оиласида чорвачиликка ҳам алоҳида меҳр қўйишган. Бўрдоқи учун боқилаётган 10-15 бош қорамол учун ем-хашак, озуқа заҳираси томорқада етиштирилади. Насос орқали тортилган булоқ суви боғни яшнатаяпти.\nСармичнинг қора ва оқ кишмиши,Каттақўрғон, чиллаки, ҳусайниузум навлари Даштобод, Зомин, Ховос, Боёвут, Тошкент бозорларидамаълум ва машҳур.\n— Отамдан менга тўрт килолик кетмон мерос қолган. Дарсдан бўш вақтим шу кетмонда томорқамда ишлайман, — дейди яна бир кекса деҳқон Анварқул Абдураимов.\n25 сотих томорқасида етти турга яқин узум парваришлаётган бу оилавий тадбиркорнинг ерга меҳри бўлакча. Боғ атрофи анвойи гулларга бурканган. Кунгабоқар, маккажўхорининг майин шабадада силкиниши, сал наридаолма дарахтига илиб қўйилган тўрқовоқдаги беданаларнинг ёқимли сайрашидилга ҳузур бағишлайди.\n— Маҳалламизда 5000 нафар аҳоли истиқомат қилади, — дейди "Сармич" маҳалла фуқаролар йиғинининг раиси Нишонбой Мирзақулов. — Узумчилик, боғдорчилик, асаларичилик, томорқачиликда оилавий тадбиркорликни йўлга қўйган оилаларюздан ошди.\nФарзандларини меҳнатга жалб этиб, уларни ерга, она-табиатга муҳаббат руҳида тарбиялаётган, томорқасидан барака топаётган бундай оилалар сафи кенгаяверсин.


05 март 2021, Тошкент вақти: 09:22\nЎтган ҳафтада марказий газеталар асосий диққатини Ўзбекистон Президенти Ислом Каримовнинг Олий Мажлис палаталари қўшма мажлисидаги маърузасига билдирилган муносабатларга қаратди. Газеталар, одатдагидек, маърузадан келиб чиқадиган вазифалар ҳақидаги мақолалар билан тўлиб-тошиб ёзди.\n“Ҳуррият” газетасининг 2 февраль кунги сонида профессор Неъмат Акмаловнинг “Бугунги ОАВ. Биз ундан нимани истаймиз?” сарлавҳали мақоласи эълон қилинди. Муаллиф Ўзбекистон телевидениеси кўрсатувларига тўхталиб, жумладан, бундай ёзади: “Қишлоқ хўжалиги хабарларида фидокорона меҳнат қилиб, агротехника қоидаларига риоя қилган ҳолда режани бажардик. Ҳосилимиз кўп ва давлатга яна қўшимча фалон центнердан ҳосил топширамиз каби 40 йиллардан бери қўлланиб келинаётган иборалар ишлатилади. Агар эътибор берсангиз кадрлар ҳам қарийб бир хил: фермер интервью бераётибди, ноябрь ойининг ярмида ҳали қўл урилмаган пахта майдони (бундай майдонларни шўролар даврида фақат режа бажарилишига атайлаб сақлаб қўйиларди), бир гуруҳ теримчилар, улардан сўралса, албатта, ҳеч қандай камчилик йўқ, ҳамма нарса муҳайё дейишади. Менда савол туғилади: наҳот шўролар давридаги кўрсатув тайёрловчилар телевидениенинг ёш журналистлари ва операторларига ана шуларни мерос қилиб қолдирган бўлсалар?”\nМақола бугунги матбуот ҳақида ҳам сўз юриталади: “Кундалик мавзуларга бағишланган сариқ матбуот шу даражада кўпки, буларнинг харидори бормикан, деб ўйлаб қоласан. Ана шу газеталардаги мақолаларни тахминан 3 турга бўлиш мумкин. Жуда қисқа расмий ахборот, таниқли санъаткорлар ҳаётидан лавҳалар, қолганлари эса интернетдан олинган хабарлар бўлиб, кўпинча шов-шув ва исботсиз фактларга суянади. Улар, асосан, ёшларга салбий таъсир кўрсатувчи мақолалар билан тўлдирилган”.\n“Туркистон” газетасининг 2 февраль сонида Нигора Жалолиддин қизининг “Илм қанча туради?” сарлавҳали маколаси чоп этилди. Ўрта таълим муассасаларида ташкил қилинаётган репетиторлик машғулотлари ҳақидаги ушбу мақоладан иқтибос келтирамиз: “Мактабларда билим бериш савияси кўнгилдагидек эмас. Олий ўқув юртига кирмоқчи бўлганларга қўшимча дарс берадиган ўқитувчилар худди шу сабоқни наҳотки синфда беролмайди? Ёки репетиторга ишонган ўқитувчи синфга хўжакўрсинга кирадими? Балки гап савия билан ҳам боғлиқ эмасдир?”\n“Фидокор” газетасининг 3 февраль сонида Жамшид Холовнинг “Ҳурматми ё иллат?!” сарлавҳали мақоласи босилди. Унда бундай сўзлар бор: “Кейинги йилларда ёшлар, талаба ўғил-қизлар орасида ҳазрат Бобур таваллуд топган кунда батамом ёт юртлардан кириб келган кунни байрам сифатида нишонлаш одат тусига кириб бораётир. “Валентин куни”, “Севишганлар куни”, “Висол куни”, деб юритиладиган бу байрамнинг асл моҳиятидан кўпчилик хабардормикин?! Аслида овруполиклар нишонлайдиган бу кунда севишганлар бир-бирига интилиб, ҳар турли совғалару ширин бўсалар ҳадя этишади. Кўча-кўй, турли дам олиш масканларида, ҳатто ойнаи жаҳонда бир-бирининг пинжига тиқилиб кетган ёшларни кўрасан киши. Ажабо, бу байрамнинг “сабаб”чиси ким? У бизнинг миллий менталитетимизга хосми?”