Аммо биз энг орқада бўлмасакда, энг орқадаги ўринлардан бирида эдик. Ана шу орқадалик демократ депутатларга тинчлик бермас эди. Мустақиллик ҳар биримизнинг кўнглимиздаги энг улкан орзу эди.\n1990 йилнинг 18 Июнида бошланадиган Ўзбекистон Олий Кенгаши 12 чақириқ иккинчи сессияси олдидан кун тартибини муҳокама қилиш учун раёсат мажлиси чақирилди.Олий кенгаш раиси, ўринбосарлари ва қўмиталарнинг раислари раёсат аъзоси бўлганлари учун мажлисда ҳал қилувчи овозга эгадирлар. Аммо биз ҳам қатнашсак, бизни чиқариб юбориш ҳуқуқлари йўқ эди. Шу боис бу мажлисга кирдик ва мустақиллик масаласини кўтардик.\n-Бугун бўлажак сессиянинг кун тартибини муҳокама қилаяпсизлар, – дедим раёсатда сўз олиб. – Биламан, раёсатимиз “юқори” билан маслаҳатлашмасдан қарор чиқара олмайди. Лекин бу масала маслаҳатни кутмаслиги учун ҳам уни кун тартибига киритишларингизни сўрайман. Ёки бугун раёсат бир ҳайъат тузсин ва сессия иш бошлагунга қадар лойиҳаларни кўриб чиқиб, муҳокамага ҳозирласин.\n-Тўғри,-дея мени қўллади Маданият қўмитаси раисининг ўринбосари Алижон Қўчқоров. -Мана мен узоқ йиллар партия марказқўмида ишладим, лекин бугун мустақиллик дея тўлғанаётган йигитларга қўшиламан. Бу бир ёки икки кишининг ташаббуси эмас. Бу бутун халқнинг дарди. Шу сабабдан унга қўшилмасдан ва уни қўллаб-қувватламасдан иложимиз йўқ.\nУнинг ёнида Бахтиёр Қодиров деган депутат ўтирганди у ҳам қўшилди. Кейин каби раёсат аъзоси бўлмасада мажлисга кирган бошқа депутатлар ҳам дастаклашди бу фикрни.\nКутилмаганда Эркин Воҳидов сўз олди.\n-Менимча бу ўйлаб кўрилиши керак бўлган масала. Ҳозир бирдан кун тартибига қўшсак сессияда шошиб қоламиз, тайёр бўлмаган нарсани қандай қилиб муҳокамага олиб чиқиш мумкин? Олдин халқдан сўраб кўрайлик. Қани нима дейди. Шу боис мен бу масала билан шуғулланадиган бир ҳайът тузишни таклиф қиламан. Унгача Оқсоқолнинг фикрларини ҳам биламиз.\n-Мен ҳурматли Ислом акага ўзим тушунтираман. Эркин аканинг таклифлари эса жуда тўгри, мен ўзим Ислом акадан изн олиб бу масалани сессияда муҳокамага қўяман.- деди Мирзаолим Иброҳимов “Оқсоқол”нинг ўрнига “Ислом ака”ни ишлатиб.\n– Лекин тавсия қилинадиган кун тартиби қўлингизда, ҳозироқ унга киритиб, қабул қилиш мумкин, – дея луқма ташладим.\nШу куни Олий Кенгашнинг биз жойлашган олтинчи қаватига Муҳаммд Солиҳ (Салай Мадаминов- Олий Кенгаш рўйхатларидаги асл номи шундай эди-ЖМ) келди. У билан коридорда гаплашдик.\n-Яқинда сизларни ҳам ҳокимиятга қўшиб, ағдарамиз, – деди у.\n-Сизлар деганингиз ким? – сўрадим.\n-Нега раёсатда мустақилликни қўлламадингизлар?\n-Тақсир, ахборотни доим нотўғри оласиз,-дедим жаҳлим чиқиб.- Эсингизда-ми, сайлов арафасида менинг округимга, Жомбойга борган эдингиз. Ижроқўм биноси ёнида учрашгандик. “Номзодингни қайтариб ол, бу ердан ЭРК партиясининг бош котиби Аҳмад Аъзам сайланиши керак” дегандингиз. Ўшанда сиздан “Бу услубнинг коммунистларникидан нима фарқи бор?” деб сўраганимда “Коммунистларни йиқитиш учун бу услубни қўллаяпмиз” дея жавоб қилгандингиз. Мен эса “Коммунистлар ҳеч бўлмаса олдин ўрганиб, кейин зарба уришади. Сизнинг дўстингиз эса номзодини қўшни округдан қўйган” дегандим. Мана бугун ҳам бизга пўписа қилаяпсиз. Ваҳоланки, бизнинг мустақиллик ва демократиядан бошқа дардимиз йўқ.\n-Аввал мустақиллик кейин демократия…,- деди у жиддий оҳангда. -Иккаласини ҳам баробар амалга оширишимиз керак.\n-Йўқ, унда Московга ўхшаб қоламиз. Уларнинг шиори демократия. Биз эса мустақиллик учун курашамиз, кейин демократия учун.\n-Бу гапингизни Тойиба Тўлаганова эшитиб қолмасин, сизни Каримовнинг одами деб эълон қилади…,-дедим киноя билан. Чунки Каримов ҳам Москвани демократияга йўл бераётганликда айблаб юрарди.\nМуҳаммд Солиҳни Мирзаолим Иброҳимов чақиртирган экан, котиби таклиф қилиб у ичкарига кириб кетаркан:\n-Мана бугун лойиҳани газетага ҳам чиқардик,- дея “ЭРК”нинг компютерда тайёрланган икки варақли 8-сонини узатди у.\nГазета-варақа ўзбек тилида бўлиб, унда бир неча кичик мақола, шеърлар бор эди. Биринчи саҳифанинг юқори томонида, чапда эса Декларация лойиҳаси бўлиб, нима учундир у рус тилида эди. Ўша кунлари Олий кенгашда бутун ишни ўзбек тилига кўчириш учун кураш бораётгани боисми бу жиғимга теккан эди. Аммо ҳар нарсанинг сабаби бўлади деганларидек бунинг ҳам бир сабаби бўлса не ажаб?!\nРус тилида босилган мазкур лойиҳанинг илк 7 жумласи кириш қисмидан иборат бўлиб, асосий қисми ҳам 7 жумладан иборат эди. У Болтиқ бўйи жумҳираятларида эълон қилинган декларастияларнинг қисқартирилган кўриниши каби эди. Энг муҳими унда Ўзбекистон калимасидан кейин ишлатиладиган “ССР” деган ҳарфлар йўқлиги эди. Мен буни Эркин Воҳидовга кўрсатсам, “Солижон менга берганди” дедилар. (Тарих учун бу газета-варақани сақлаб қўйганман.-ЖМ).\nШундан кейин сессия олдидан “Мустақиллик Декларацияси” деган ном билан иккита ўзбекча матн пайдо бўлди. Биринчиси, “ЭРК” партияси тайёрлаган ва иккинчиси “Бирлик” халқ ҳаракати. Биринчиси анча мукаммалроқ бўлиб, бир саҳифадан кўпроқ эди. Иккинчиси, эса ярим саҳифа бўлиб, умумий руҳдаги чақириқ каби ёзилганди. Олий кенгашда ишлайдиган ходимлар “Булар шунчаки оддий қоғозлар” деб қўл силташарди.\nБиз Олий Кенгаш идорасида ишлайдиган демократик руҳдаги депутатлар эса ҳар иккаласидан ҳам фойдаланган ҳолда янада аниқроқ ва мукаммалроқ лойиҳа тайёрлашни ўйлардик. Яъни унга қонуний тус бериш кераклиги ҳақида бош қотирар эдик. Лекин баъзи қўмита раислари ва ҳайъатдагилар бунга қарши эдилар. Москвадан ажралиш керак, деган гапни эмас, СССР таркибида қолиб, Иттифоқ Шартномасини имзолаб, кенроқ ваколатлар олиш кераклигини афзал кўришарди. Чунки ўша кунларда Москвадан шундай бир таклиф юборилган ва қандай ваколатлар исталиши ўрганилаётган эди. Қўмита раислари қуруқ гапдан кўра, амалий одим тарафдоримиз, Москвадан кўпроқ эркинлик олсак бу фойда деган фикрларини бизга ҳам сингдиришга уринишарди. Каримов ҳам кўпроқ эркинлик билан Иттифоқ таркибида қолиш кераклигини ва айниқса ўзи иқтисодчи бўлгани учун ҳам бунинг афзаллигини тушунишини бот-бот такрорларди. Унинг фақат битта ўйи борлиги яққол сезилиб турарди: бу ўй нима бўлса ҳам Москва менга тегмасин, қолгани дунёни сув босса ҳам тўпиғимга чиқмайди қабилида эди.\nСессия бошланишидан бир кун олдин кўнглимга бир фикр келди. Нега сессия котибияти аъзолари олдиндан тайинланиб қўйилади ва сессияда номлари ўқиб бериладию “тасдиқланди” деб ўтиб кетилаверади? Ваҳоланки бутун сессиянинг тақдири ана шу котибиятнинг қўлида. Агар котибият мустақил бўлса, мажлислар эркин, кун тартибига исталган нарсани қўшиш мумкин?\nЎзимча янги котибият рўйхатини туздим ва Олий кенгашдаги дўстларимга:\nБошқаларга таклиф киритиш учун ҳожат ҳам қолмади. Бир зумда таклиф қилганим “рўйхат” тасдиқланди ва биз орқадаги хонага ўтиб, котибият мажлисини қилдик. Аслида мен “рўйхат”да йўқ эдим. Чунки ўз номимни ўзим таклиф қила олмас эдим. Аммо Мирзаолим Иброҳимовнинг таклифи ўлароқ исмим рўйхатга кирди ва котибиятнинг илк мажлисида раис этиб сайландим.\nБир пайт Каримов кириб келди. У минбарда котибият учун ажратилган жойда ўтирганларни кўриб ҳайрономуз термулди-да, “салом” дегандек елкамга уриб қўйди ва раиснинг ёнига бориб утирди.\nМен раисдан сўз сўрадим.\nМен ўртадаги минбарга чиқдим-да:\n-Раёсат таклиф қилган кун тартиби аниқ. Лекин истаган одам кун тартиби бўйича таклиф киритиши мумкин. Котибиятга келган таклифларингизни албатта ошкор этамиз ва овозга қўямиз. Мана бу сўзга чиқувчилар рўхати эса олдиндан тайёрлаб қўйилган экан, уни йиртамиз. – Мен шундай деб, қўлимдаги қоғозларни иккига бўлиб, йиртдим. – Сўзга чиқувчилар ҳам котибиятга таклиф берсинлар, биз рўйхатни таклифларнинг келган соати, дақиқасига қараб тузамиз, – дедим. Мажлисда жонланиш юз берди. Уйқусираб ўтирадиган тўраларнинг ҳам пайтавасига қурт тушди.\nМирзаолим Иброҳимов нима қилишини билмай қолди. Олдидаги қоғозларнинг аксарияти бекорга чиқиб қолганди. Котибият аъзолари мажлисга юзма-юз қўйилган жойда ўтириб таклифларни йиға бошладилар ва камина муҳокамага қўйиладаган масалаларнинг номларини эълон қилиб, сўзга чиқувчилар номини Мирзаолим Иброҳимовга етказиб турдим.\nЗалда Мустақиллик Декларациясини кун тартибига киритиш учун ҳаракат ҳам бошлатилди.Аввалига депутатлар лойиҳаларни тўппа тўғри Иброҳимовга берибдилар. У эса олиб, столнинг устида тескари қилиб қўйганича қарамабди ҳам. Шундан кейин қайтадан котибиятга келди. Унда “Мустақиллик Декларацияси кун тартибига киритилиши учун овозга қўйишингизни сўраймиз” дейилган ва 167 депутатнинг имзоси илова қилинган эди.\nҲамза Ешназараов, 385-сайлов округи”.\nБиз 167 халқ депутати “Мустақиллик Декларацияи”ни муҳокама қилишни талаб этдик.Лекин раислик қилувчи овозга қўймаяпти. Бир депутат талаби ҳам овозга қўйилиши лозим. Конституцияни ҳимоя қилишни сиздан сўраб, ушбу масалани бугун кун тартибига киритиб, сессия охирида қабул қилиш керак….\nУ орқадаги хонада Мирсаидовни кутиб ўтирар экан, ичкарига у ерга улаб қўйилган радиодан мажлисдаги тортишувларни эшитиб қолиб, раисга танбеҳ бериб қўйиш учун сессия бўлаётган жойга чиққан экан. Каримов Иброҳимовни “чимчилаб” қўйгандан кейин орқа хонага ўтиб, Мирсаидов билан гаплашиб турганда мен кириб бордим. Қўлимда бир даста мактуб ва Мустақиллик Декларациясининг матнлари бор эди.\nУ Журналистлар уюшмасида ютқазганимизга шъма қилаётганди.\n-Миллатвакилларининг кўпчилиги Мустақиллик Декларациясини қабул қабул қилишимизни сўрашаяпти, -дея гап бошладим.\nБу гапи қаттиқ ботди. Чунки ўша миллатвакилларидан бири эдим.Шу боис унга жавоб бериш зарур деб ҳисобладим ва:\n-Бу жўжахўрозлар билан ади-бади айтиб ўтиришга ҳолим йўқ. Агар боягини муҳокамага қўйишадиган бўлишса, мустақиллик деган сўзларни “суверенитет” калимаси билан алмаштириб, Москванинг қонунлари ҳудудимизда ўз кучини сақлаб қолади, деган қўшимча билан қабул қилиш мумкин. Ўшанда ҳеч гап бўламйди. Кейин истасак қайтадан ёзамиз, истасак эълон қилмаймиз. Ўзингиз сўзга чиқиб, бунинг бир парча қоғозлигини тушунтириб беринг, булар ҳали иқтисоднинг “и” ҳарфини билишмайди…Исмоил Ҳакимовичга айтинг, анқайиб ўтирмасдан ана у имзо қўйганлар билан гаплашиб қўйсин…\n-Яна бирор гапингиз борми?- деди. Мен уларнинг гапига қулоқ тутиб қолганим одобсизлик эканлигини ҳис қилиб “узр” дедимда мажлислар зали томон кетдим.\nШу орада Каримов Эркин Воҳидовни чақиртирди.Мен учун унга танбеҳ бера бошладида дея кўнглим хижил бўлди. Мард бўлса гапини ўзимга айтақолмайдими, деб ранжидим. Аммо гап бошқа эканлигини кейин тушундим.\n-Сиз ука нима қилаясиз, бу ўйинчоқ эмас, катта давлат, нега сиз менга бошқа нарсани кўрсатиб мажлисга бошқа гапни айтаяпсиз. Биласизми буни нима дейишади…?,- деб сўкинч гапни ишлатди..\n-Бўлмаса сиз ҳам баъзи нарсаларни билиб олинг,- дедим.-Биз қабул қилгандан кейин ҳужжатлар имзоланиш учун сизга боради. Фикрингизни ана ўшанда айтасиз. Истасангиз қўл қўймасдан яна бизга қайтарасиз, вето ҳақингиз бор ва биз қайта кўриб чиқамиз. Лекин президент олдиндан кўриб чиқади, деган гап йўқ. Шунга қарамасдан сизга кўрсатдим. Чунки сизнинг номингизга ёзилган мурожаат ҳам бор эди. Депутатлар сизга ишонч билдириб ёзишганди уни. Ўзингиз лойиҳалардан биттасини танлаб бердингиз. Мен эса иккинчисини таклиф қилдим, чунки…\n-Менга чунки-мункини гапирманг. Сизлар бир нечта жўжахороз бу ерни ҳам Москвага айлантириб юбормоқчисизлар. Аммо билинглар, бу ерда Горбачевга ўхшаган латтачайнар йўқ. Сизлар чалган мусиқага ўйнаб ўтирадиган одам йўқ бу ерда. Мусиқани мен чаламан. Мен айтдимми, тамом, ҳозирнинг ўзида чиқиб лойиҳанинг иккинчисни қайтиб оласиз ва биринчисни ўртага қўясиз.\n-Энди орқага қайтиш мумкин эмас. Қолаверса биринчи лойиҳада ҳеч гап йўқ. Уни эълон қилдигу қилмадик, ҳеч фарқи бўлмайди,-дедим.\n-Ҳаммасига ешшак КГБ айбдор, Мелкумов айбдор! Санларни бу ерга яқин йўлатмаслик керак, дегандим. Битта ишни эплолмади аблаҳлар.Тарқатиб юбораман, қайтадан тузаман. Санларга эса алоҳида турма қуриб бераман. Чириб кетасанлар ўша ерда.\n– Ҳа жиноят. Мамлакатимиз битта. Совет Иттифоқи. Ўшанда туғилдик ўшанда ўламиз.Ҳозир қулай пайти келган, Москвадан кўпроқ ҳақ олишимиз мумкин. Буджет тешилиб ётибди. Санлар оёғимга болта ураяпсанлар, билдингми? Москва бизни мустақил бўлишга қўймайди. Оёғимиздан осади. Халқингни ҳам, санларни ҳам қириб ташлайди. Санлар тарихни ҳам билмайсанлар.\nБилмаган ҳолда Каримовнинг энг нозик нуқтасига “уриб” қўйибман. Унинг отаси Абдуғани ака Самарқандда қассоб бўлгани, туя гўшти сотиб қўлга тушгани, бу эса Каримовда энди партияга ўта олмайман деган фикр ўйғотгани ва шундан кейин у отасини дўппослаб уйдан чиқиб кетганини кейин эшитдим. Ўша кезда отаси ёки бирор яқин кишиси қамалган бўлса, партияга аъзо қилиб олишмас эди. Аммо Каримовнинг омади чопган экан. Отаси ўлиб кетган бўлсада акаси ва укаси қамоқда бўлишига қарамасдан У Ўзбекистон Коммунистк партияси Марказий Комитетининг биринчи котиби этиб “сайланган” эди. КПСС Марказий Комитети Сиёсий буйросининг аъзосо ҳам бўлди.\n-Шукур! Ўлдираман сени, сан айтгансан буларга. Ман санга қассобликни кўрсатаман, аблаҳ!\nШу пайт Олий Кенгаш қўмиталаридан бирининг раиси А. Йўлдошевнинг айтган гапи эсимга тушди.\n-Бу одамнинг қуянчиғи бор,-деган эди у. Ўшанда у одам Каримовнинг жаҳли чиқишига шаъма қилиб шундай деди дея тушунган эдим.\nА.Йўлдошев илгари Тошкент вилоят ижроия қўмитасида раҳбар бўлган. Кейин уни Самарқанд вилоят ижроия қўмитаси раислигига юборишганда танишган эдим. 1988 йилда у киши билан бирга Афғонистонга борган эдик. Кўнгли очиқ, самимий одам.Мени яхши танигани учун ҳам маслаҳат бериб турар, Каримовдан эҳтиёт бўлишга ундарди. Аслида ҳам ҳали Каримовни яхши билмас эдим, аммо у киши унинг мусиқасини эшитиб кўрган, уни яқиндан танир эди.\nУ oгир, ҳар бир гапини ўйлаб гапирадиган ва қишлоқ хўжалиги иқтисодини яхши биладиган одам эди. У Олий кенгашнинг Иқтисод қўмитасини бошқарар эди. Самарқанд қишлоқ хўжалиги институтида ишлаган депутат Эркин Хўжаев эса унга ўринбосар эди. Улар битта хонада ўтирар эдилар. Мен кириб борсам у киши Эркин Хўжаевнинг олдида гапирмасликка ҳаракат қиларди. Аммо ёлгиз ўзи бўлса анча гаплашардик. Тажрибали, билимли бу одам билан суҳбатлашиш мароқли эди. Кейинчалик билсам, Каримов ниҳоятда тарбияли, ҳар бир сўзини ўйлаб гапирадиган, ўз ишининг билимдони бўлган бу кишини ҳам кўп ҳақоратлаган экан. Мана энди унинг “Каримовнинг қуянчиғи бор” деган гапини эслаб, ростдан ҳам шундай эканми, деб ўйлаб қолдим.\nА.Йўлдошев бундай пайтда йўлини қилиб, ундан узоқ кетиш керак, дер эди. Шу ўгитга амал қилиб, ташқарига чиқдиму сессия бўлаётган томонга ўтиб кетдим. Депутатлар орасидан Нурали Қобул, Муҳаммд Солиҳ, Эркин Воҳидов ва бошқаларни топиб, бўлаётган гапларни айтиб бердим ва уларни орқадаги хонага келишларини сўрадим.\n-Бу бир парча қоғоз. Ҳамма нарса шу билан ҳал бўлиб қолмайди, -деди у. – Масаланинг иқтисодий томонларини ҳам кўриб чиқишимиз керак.Мен билан ёнма-ён ўтирадиган бир депутат “Боғча қуриш аҳамиятлими, мустақиллик баёнотими?” деб сўради. Ана шу саволнинг ўзи кўрсатаяптики, бу масалани бир ҳайъатга юклашимиз ва бутун таклифларни инобатга олган ҳолда ўртага чиқаришимиз керак. Мана менинг қўлимда иккита лойиҳа бор. Хўш, бунинг қайси бирини қабул қиламиз? Мен мажлисда танаффус эълон қилинишини ва бутун вилоятларнинг вакиллари йиғилиб, бу масалани муҳокама қилишларини таклиф этаман.\nШу орада котибиятга СССР хал депутати Золотухинни сессияга киритишмаяпати деган хат келганди. Мен Мирзаолим акадан сўрасам у киши Марказий қўмита ташкилий ишлар бўлим мудири Ўткир Зокировни кўрсатди. Масалани аниқлаш учун унинг ёнига бордим.\n-Сизлар нима қилаяпсизлар ўзи. Охири ёмон бўлади. Бу исён билан барвар,- деди у. У билан ҳам ади- бади айтиб ўтиргим келмади. Золотухин ҳақида сўрасам:\nИчкарида Каримов тўпланган раҳбарлар билан гаплашаётганди. Менинг кириб борганимни кўриб:\n-Биласизми? Сиз эмас биз кўриб чиқамиз.Ўша иплос Золотухин ким? Ҳе унинг онасини…\nКаримов бақир-чақир қилиб Золотухинни сиртдан сўка бошлади. Вилоят раҳбарлари бош эгиб ўтирардилар. Хоразм вилоятининг раҳбари аёл эди. У бир нима демоқчи бўлганди Каримов уни ҳам эркакчасига сўкиб берди.\nМирсаидов ҳеч нарса бўлмагандек масалани Декларация томонга бурди. Базъи раҳбарларга жавоб бериб юборди ва фаол депутатларни чақиртирди. Каримов эса бир четда Эркин Воҳидов, Нурали Қобул ва Муҳаммад Солиҳ билан Декларация ҳақида гаплашаётган эди. Улар нимани гаплашдилар менга қоронғу, лекин Каримов жаҳлидан тушиб, ўзини анча эркин сезиб қолганди. Шу боис ҳам биз тўпланган жойга яқин ҳам келмади. Мирсаидов унинг ёнига бориб келди-да:\n-Таклифларни инобатга олган ҳолда янги бир матн тайёрлаш учун беш кишилик ҳаъат тузамиз,-деди. Кейин кимларни ҳаятга киритишни сўради. Беш кишини кўрсатишди. Мирсаидовнинг ўзи, мен, Муҳаммад Солиҳ, Мурод Жўраев, Ойгул Маматовадан иборат ҳайъат тузилди. Вақт алламаҳал бўлиб қолганди. Ҳамма кетиб қолди. Аммо матн эрталабга тайёр бўлиши керак эди.Вазирлар маҳкамсининг умумий ишлар бўлими мудири Равил Абдуқодиров билан иккаламизга қолди бу иш. Кейин билсам, Каримов матнга СССРнинг барча қонунлари Ўзбекистонда ҳал қилувчи кучга эга, деган моддани киритишни истаган экан.\nБиз Равил Абдуқодиров билан шу ернинг ўзида ўтириб матнни қайта ёза бошалдик. Равил Абдуқодиров ҳам рус тилида, ҳам ўзбек тилида ҳужжатларни ёзишга жуда уста экан. Қисқа вақтда бир неча вариантни ёзиб қўйди. Ҳар бир вариантни олиб бориб Ефимовга кўрсатиб келишарди. У Коммунистик партия марказий қўмитасининг иккинчи котиби ва матнларни Москва билан келишаётган экан. Хуллас, иш оқшомдан эрталабга қолди ва эртаси куни тушга қaдар давом этди. Тушдан кейинги сессия очилиши билан Мирсаидовгa сўз бердик:\nКўпчилик мустақиллик ташнаси эканлиги сезилиб турарди. Мирзаолим Иброҳимов тортишувлардан кейин масалани овозга қўйди ва яна залга қараб ҳам ўтирмасдан “Бир овоздан қабул қилинди” деб эълон этди.. Ҳамма ўрнидан туриб қарсак чаларкан, Ефимов, Ҳамидовлар ҳам бу шиддатли сел каби оқимнинг кучига дош беролмай оёққа қалққандилар…\nШу пайт Мирсаидов келиб, лойиҳалар муҳокама қилингани ва Ефимовга кўрсатилиб деярли қайта ёзиб чиқилганини айтди. Каримов қўлидаги қоғозни унга пеш қилиб бақирар экан, чиқиб кетдим, чунки дўстларим кутиб туришганди. Тошкент меҳмонхонасига бориб у ердаги депутатлар билан ресторанда байрам қилдик, ҳамма бир- бирини қутлаган, шод эди.\nОшанда биз Олий кенгашда ишлаган депутаталар Вазирлар маҳкамасига қарашли меҳмонхода яшар эдик. Кечқурун телевидениеда сессия ҳақида маълумот берилиб, Декларация ҳақида гап бўлмади. Мен қўшни хоналарга ўтиб Мели Қобулов, Ойгул Маматова, Ҳамза Эшназаров ва бошқаларни тўплаб масалани муҳокама қилдик.\nНорозилик баёноти ёзиб эълон қиламиз, деган қарорга келдик. Сўнгра Марказий Қўмитанинг телевидениени назорат қилувчи котиби Жаҳонгир Ҳамидовга сим қоқдим.\n-Биз ҳам шунинг дардида ухламай ўтирибмиз, – деди Ҳ❘мидов. – Бошқа норозилар ҳам бор, мухолифат митингга чиқмочи экан, Ислом акага телефон қилаяпмиз, боғланишнинг иложи бўлмаяпти…\n1990 йилнинг 20 Июнида қабул қилинган Мустақиллик Декларацияси ниҳоят 22 Июнда “Совет Ўзбекистони” газетасида босиб чиқарилди.”Ўзбекистон адабиёти ва санъати газетаси” эса декларасияни 29 Июнда эълон қилди.Декларация Каримов томонидан тузатилган ва ундаги “Ўзбекистон” калимaлари “Ўзбекистон ССР” деб ўзгартирилган ва Москвани қониқтирадиган бирқанча ўзгаришлар киритилганди. Яъни Каримов ўз сўзида “турган” ва Декларацияни ўзига мослаб эълон қилганди. Масалан, ундаги 12 модда муҳокама қилинганда қуйидагича эди:\n“12. Ушбу Декларация мустақил Ўзбекистоннинг янги конституциясини ишлаб чиқиш учун асосдир”. Каримов томонидан матбуотга берилган матнда эса бу модда қуйидагича эди.\nҚуйида Ўзбекистон Мустақиллик Декларациясининг 1990 йил 20 Июнда қабул қилинган ва Каримов томонидан ўзгартириб икки кун кейин эълон қилинган матнини келтирмоқчиман. Қора ҳарфлар билан ёзилган ва остида чизиқ бўлган калимлар Декларация халқ вакиллари томонидан қабул қилингандан сўнг унга зўравон ҳукумат томонидан қўшилган сўзларадир.\nхалқаро ҳуқуқ қоидаларига, умумбашарий қадриятларга ва демократия принсипларига асосланиб,\nЎзбекистон СОВЕТ СОЦИАЛИСТИК РЕСПУБЛИКАСИ нинг давлат мустақиллигини эълон қилади.\n1.Ўзбекистон ССР нинг демократик давлат мустақиллиги республиканинг ўз ҳудудида барча таркибий қисмларида ва барча ташқи муносабатлардаги танҳо ҳокимлигидир.\n2. Ўзбекистон ССРнинг давлат ҳудуди, чегараси дахлсиз ва бу ҳудуд халқнинг муҳокамасига қўйилмай туриб ўзгартирилиши мумкин эмас.\n(ИЗОҲ:Ислом Каримов бу бандни “СССР Олий Советида қабил қилинадиган қарорлар Ўзбекистон ССР конституциясига мувофиқ Ўзбекистон ССР ҳудудида етакчи кучга эгадир” тарзида таклиф қилган аммо депутатларнинг қаттиқ талаби билан унга “Ўзбекистон Олий Совети томонидан тасдиқлангандан кейингина” деган қўшимча киритилган эди.-ЖМ)\n7. Ўзбекистон ССР ИТТИФОҚДОШ РЕСПУБЛИКЛАР ВА бошқа давлатлар билан ўзининг сиёсий, иқтисодий, маданий ва бошқа муносабатларини шартномалар асосида белгилайди ва малга оширади.\n10. Ўзбекистон ССРнинг қонун чиқарувчи ҳокимияти Ўзбекистон ССР давлат мустақиллигини амалга ошириш учун зарур бўлган қонунларни ишлаб чиқади. Ўзбекистон ССРнинг сиёсий ва иқтисодий системалари таркибини ва қурилишини белгилайди.\nШу ўринда яна бир нарсани қўшимча қилмоқчиман. Мазкур воқеалар ҳақида билганларимни ёзган ва Туркияда яшаган пайтимизда “ЭРК” газетасида эълон қилаётган эдим. 1994 йилнинг Май-Июн ойида болаларимни олиб келиш мақсадида Бакуга кетгандим. Қайтиб келганимда “ЭРК” газетасининг 11(1060) сонини кўриб ҳайрон қолдим. Менинг китобимдан “Декларация тарихи” қисми ўзгартириб чоп этилганди. Қўлёзмаларимга қарасам, Муҳаммад Солиҳ ёзганларимдан ярмини ўчириб ўрнига: “Бу хусусда Муҳаммад Солиҳ шундай ҳикоя қилади:..” деб узундан узоқ ўз ҳикоясини қўшган. Мен ёқамни ушлаб қолдим. Агар мен хато ёзган бўлсам, у алоҳида муносабат билдириши мумкин эди. Ёки у ўз билганларини ўз номидан ёзса яна ҳам яхшироқ бўларди.\nУмуман воқеаларнинг иштирокчиси бўлган ҳар бир киши ўз билганларини ёзса, шундай қилиб ҳақиқат ўртага чиқишига хизмат қилади.Лекин менинг номимдан ёзилган нарсага ўзига “керакли” ҳикояни қўшиб юбориши худди Каримовнинг Мустақиллик Декларациясига муносабатини эслатди.\nДекларация ўзгартирилиб эълон қилинганини депутатларга ва халқимизга нисбатан қаттиқ ҳақорат сифатида қабул қилганман. Менинг ёзганимга Муҳаммад Солиҳ ўзини тарғиб қилувчи ҳикояни қўшиб юбориши эса бундан ҳам оғир ҳақорат сифатида таъсир қилганди.\nШунча бўлган воқеаларга қарамасдан, Ўзбекистон Мустақиллик Декларацияси халқимизнинг, унинг вакилларининг, мухолифатнинг(“ЭРК” ва “Бирлик” назарда тутилмоқда) азмини ўртага қўйган улкан ҳодисадир.\nУшбу тарихий ҳодисадан кейин орадан бир йилу икки ой ўтиб Каримов қайтадан Мустақиллик эълон қилар экан, депутатларнинг бепарволиги, ҳатто қарсак чалишмагани бугунга қадар масхара қилинади. Аслида бу уларнинг Каримовга, унинг иккиюзламачилиги, сўзбўямачилигига қарши яна бир исёнлари эди…\n« Сиёсий сатира: Нофизийдан нома(81) Сиёсий сатира: Нофизийдан нома(82) »


Челябинск Тошкентга яқин бўлди\nОзодбек 11 сентябрдан бошлаб “Россия темир йўллари” очиқ акциядорлик жамиятининг филиали бўлмиш “Жанубий Урал темир йўллари” компанияси Челябинск-Оренбург-Тошкент йўналиши бўйича поездлар қатновини йўлга қўйди.\nКомпания матбуот хизмати вакили Дмитрий Перцовнинг “Озодлик” мухбирига айтишича, поезд Тошкентга 60 соатда етиб келади. Поезд Қартоли, Орск, Оренбург, Эмба, Саксовул, Қизилўрда, Туркистон, Сариоғоч станцияларидан ўтади. Купе вагон нархи 1945 Россия рубли, плацкарт нархи эса 1212 рублни ташкил этади. Мазкур қатнов 2006 йил ёзга қадар амалга оширилади. Ёзда эса тўхтатилади.\n“Гап шундаки, бизда ёз вақтларида жанубга қатнов жуда кўплиги учун йўллар банд бўлади. Шунинг учун Челябинск-Тошкент йўналиши бекор қилинади. Уфа-Тошкент йўналишидаги поездларга эса Челябинскдан қўшимча вагонлар қўшилади”, - деди Д.Перцов.\nД.Перцов МДҲнинг Темир йўллар бўйича кенгаши қарори билан Марказий Осиё ва Россия Федерацияси ўртасида тўхтаб қолган баъзи қатновлар қайта тикланаётгани, келажакда турли янги қатновлар йўлга қўйилиши мумкинлигини билдирди.\nТошкент марказий вокзали бошлиғи ўринбосари Жаҳонгир Тошмуҳаммедовнинг айтишича, Челябинск-Тошкент йўналишида поездлар қатнови аввал ҳам амалга оширилган. Қишда бу йўналишда йўловчиларнинг келди-кеттиси кўпаяди. Илгари бу йўналишдаги эҳтиёж Уфа-Тошкент поезди қатнови орқали қондирилган.


Норасмийлар. Умид « O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi\n19 June 2017 - 14:13\n“Норасмийлар” номи остидаги публицистик филмлар…\nБу филмлар бизнинг ватандошимиз, мухолифатнинг кўзга кўринган фаолларидан бири, ҳужжатли филм режиссёри, кинорежиссёр ва кинодраматург Абдулазиз Маҳмудов ижодига тегишли. Филмлар Горбачёвнинг қайта қуриш.., Ошкоралик, ўзгаришлар ва СССР халқларининг оммавий онги уйғониши даврига бағишланади… Уларда қандай қилиб Совет иттифоқи халқларининг миллий озодлик ҳаракатлари учун курашга бел боғлаганлари ва СССРнинг нега қулаганлиги ҳақида гапирилади.\n“Норасмийлар” – бу юз йиллар Туркистонни аросат ботқоғига ботирган иллатларга қарши исён кўтарганларнинг сиёсий бирлиги. Миллий Озодликка эришиш учун майдонга чиққан фуқароларнинг жадидлардан кейинги сафларининг оёққа қалқиши. Мухолифат – бу Ўзбекистоннинг энг янги ва шонли тарихи демакдир. У кўплар ўйлаётганидек, ниҳоясига етиб келаётгани йўқ. Акси, у юклари ортилган карвонлар сингари энди йўлга чиқмоқда. У эккан боғларнинг ҳосили, энди меваларини беражак!\nМаълумки, СССРда қайта қуриш 1985 йил ҳукуматга Горбачёв келганидан сўнг бошланди. Қайта қуришдан мақсад СССРнинг ижтимоий-сиёсий ва иқтисодий тараққиётини демократиялаштириш эди.\nҚайта қуриш жараёнларида аҳолининг қуйи табақа қатламлари фаол қатнашиши ва барчаси Кремлнинг “Ошкоралик” ислоҳотлари атрофида манзил томон силжиши лозим эди.\n1987 йилда қайта қуриш давлатнинг янги мафкураси деб эълон қилинди.\n1989 йилнинг баҳорида СССР халқ депутатлари сайлови бўлиб ўтди ва унда Совет иттифоқи тарихида биринчи маротаба анъанавий партиявий-иқтисодий номенкулатура ва ишчилар, колхозчилар ва зиёлилар ичидаги уларнинг протежеларидан ташқари мустақил фикрловчи шахслар ҳам сайланди…\nКейинчалик шундай эркин сайловлар СССРнинг иттифоқ республикаларида ҳам бўлиб ўтди. Кўплаб мустақил газета ва журналлар пайдо бўлди. Фуқароларнинг сиёсий уюшмалари, халқ фронтлари ва мухолиф сиёсий партиялар яратилди.\nБир сўз билан айтганда, фуқаролик жамиятининг шаклланиши ва тараққиёти учун шароит юзага келди. Бироқ СССРни модернизация қилиш амалга ошмади. Ҳукуматдаги коммунистик элитанинг алоҳида табақага айланган совет бюрократияси ўзгаришларга ва мамлакатни демократиялаштиришга қарши шиддат билан ҳар томонлама монелик кўрсатишга уринди.\nБу воқеалар бизнинг мамлакатда қандай рўй берди?\n“Норасмийлар” номли кўп қисмли Абдулазиз Маҳмудовнинг филмларида 1989-1992 йиллар давомида Ўзбекистондаги ҳукумат ва мухолифатнинг ўзаро муносабатлари акс этган, ва бизнинг фикримизга кўра, бу ҳозирги авлод ислоҳотчилари учун фойдали маълумотдир. Чунки ўз ўтмишига танқидий қарашлар билан ёндашмаган давлатнинг келажаги йўқ.\nШунингдек, сизга ҳавола қилинаётган филмда эътироз билдирилиши керак бўлган бир нуқта бор: Бу “ЭРК” демократик партияси лидери Муҳаммад Солиҳнинг “бюрократия тарафдори бўлган” деб талқин қилинган нуқта. Мен “Бирлик”да ҳам, “Эрк”да ҳам ҳайъат аъзоси сифатида у ердаги жараёнларни ичидан кузатганман. Шу маънода, Муҳаммад Солиҳнинг сиёсий фаолиятини ҳам етарли даражада биламан, деб ўйлайман. Муҳаммад Солиҳ 70-йиллар ўрталаридаёқ СССРдаги коммунистик мафкура ва тузумнинг феъл-атворига айланган бюрократияга ашаддий қарши бўлган ва буни яширмаган бир инсон. Шундай бир шахс хамма қўрқоқлар бирдан қаҳрамонга айланган Қайта Қуриш даврига келиб, бюрократия тарафига ўтадими?…\nАммо бу каби камчиликларга қарамай ушбу филм Ўзбекистоннинг яқин ўтмишдаги тарихи сифатида ўзбек халқи учун жуда катта аҳамиятга эга. Филмнинг муҳимлигини ҳисобга олган ҳолда, “бу филмдаги воқеаларни халқимиз билиши керак” деган таклифимни Ўзбекистон Халқ Ҳаракати қабул қилса, айниқса, ўсиб келаётган ёш авлодлар учун жуда фойдали бўларди. Чунки ҳаммадан ҳам кўра, уларнинг Ўзбекистон тарихини кўпроқ билишга ҳақлари борлигини, биз ҳар доим ёдда тутмоғимиз зарур!\n“Сиз билган ва билмаган Муҳаммад Солиҳ”. 4-қисм.\n“Сиз билган ва билмаган Муҳаммад Солиҳ”. 3-қисм.\nЙИГИРМА ЕТТИ ЙИЛЛИК ҚЎРҚУВ ҲАҚИДА\nИнсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Малоҳат Эшонқулова ҳужумга учради\nТуркия ташқи ишлар вазири Хитойга сафари чоғида уйғурлар масаласини кўтарди\nАкадемик Бахтиёр Назаров вафот этди18/01/2022-16:51\nТуркия ташқи ишлар вазири Хитойга сафари чоғида уйғурлар масаласини кўтарди13/01/2022-22:51\n“Сиз билган ва билмаган Муҳаммад Солиҳ”. 3-қисм.13/01/2022-13:08


Uz24.uzда 15 март тонгги хабарлари / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nUz24.uzда 15 март тонгги хабарлари\nШвеция ва норвегиялик сиёсатчилар 16 ёшли ўқувчи қиз Грета Тунбергни экологик ҳаракатга қўшган ҳиссаси учун тинчлик бўйича Нобель мукофотига номзод этиб кўрсатишuган. Aftonbladet нашрига кўра, швециялик депутатлар ана шундай ташаббус билан чиқишган.\nГрета бошлаган ҳаракат бутун сайёрамиз учун муҳим ҳисса ҳисобланади, дея қайд этган швеция депутати Овстегорд.\nТунберг ўтган йил августида Стокгольмдаги парламент биноси олдида мактаб иш ташлаши бошлаганидан сўнг омма эътиборига тушган. У ҳар жума куни парламент олдида туриб сиёсатчиларни атрофга заҳарли моддалар чиқаришни қисқартириш бўйича Париж шартномасини бажаришга чақирган. Сўнг у БМТнинг иқлим масалалари бўйича конференцияси ва Давосдаги Жаҳон иқтисодий форумига таклиф этилиб, швеция ОАВ Тунбергни йил аёли дея эътироф этган.\nЯҳудийлар Масжидул Ақсога бостириб кирди\nИсроил полицияси ҳимояси остида ўнлаб яҳудийлар Қуддусдаги Масжидул Ақсога бостириб кирган. Бу ҳақда азон.уз хабар бермоқда.\nҚуддусдаги Исломий вақфлар идораси матбуот котиби Фарос Дубснинг берган баёнотига кўра, 59 нафар консерватив руҳдаги яҳудий, 80 нафар яҳудий институ талабалари ва 3 нафар Исроил разведкаси ходимлари МасжидуАқсога бостириб кирган. Масжидул Ақсо эшиклари сешанба куни Исроил полицияси томонидан беркитилиб, Чоршанба эрталаб қайта очилган.\nЭрдоған Исроил бош вазири Беньямин Нетаньяҳуни кескин танқид қилди\n“Нетаньяҳу, ўзингга кел. Сен золимсан, 7 яшар фаластин болаларини қатл қилган золимсан” , дея таъкидлаган Турклар етакчиси.\nШунингдек, Масжидул Ақсодаги воқеаларга тўхталаркан, “Муборак масжидимизга қаратилган ҳар қандай ҳужумнинг қаршисида бизни топишади. Ҳамма жим турса ҳам, миллатимиз билан бирга жим турмаймиз. Қуддуснинг Ислом дунёси учун аҳамиятига мос равишда бошқарилиши учун курашимизни сўнгги нафасимизгача давом эттирамиз” дея таъкидлаган президент Эрдоған.\nТошкент вилоятида ўғил ўз отасини пичоқлаб ўлдирди.\nИИВ Жамоатчилик ва ОАВ билан алоқалар бошқармасининг хабар беришича, шу йилнинг 11 март куни Олмалиқ тумани Парвоз кўчасида яшовчи В.З. уйида отаси С.З. билан бирга спиртли ичимлик истеъмол қилган. Ўрталарида келиб чиққан ўзаро жанжал отанинг ўз ўғли томонидан пичоқланишига сабаб бўлган.\nОқибатда касалхонага ётқизилган ота кўрсатилган тиббий муолажаларга қарамай вафот этган. Ҳозирда ушбу жиноий иш юзасидан тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.\nЯширинча соч эктирган ҳиндистонлик тадбиркор вафот этди\nҲиндистонлик тадбиркор соч кўчириб ўтказиш операциясидан кейин вафот этди, деб ёзади Times of India нашри. 8 март куни Логистика компанияси хўжайини 43 ёшли Шраван Кумар Чаудхари Мумбайдаги пластик операцияга ихтисослашган хусусий клиникалардан бирига оиласидан яширинча мурожаат қилган.\nЭркак 500 минг рупия эвазига (72 доллар) бир вақтнинг ўзида 9250 соч толасини кўчириб ўтказишни сўраган. Қоидага кўра, операция давомида 3 мингдан ортиқ соч толасини ўтказиш мумкин эмас. Шу боис пластик жарроҳ фақат 3,7 минг соч толасини кўчириб ўтказишга рози бўлган. Қоидага кўра, операция узоғи билан 6—8 соат давом этиши керак бўлган операция 12 соат давом этган.\nЖарроҳлик амалиётидан сўнг эркакда оғир аллергик реакция — анафилактик шок бошланган ва у касалхонага ётқизилган. Бир неча органлари ишдан чиққач, тадбиркор эртаси куни орган етишмовчилигидан вафот этган. Клиника бош шифокори Викас Халвай операциядан олдин Чаудхари барча текширувлардан ўтганини тасдиқлаган. Айни дамда полиция воқеа юзасидан суриштирув ишларини бошлаган.\nТожикистон - Қирғизистон чегарасида вазият кескинлашди. 30 киши гаровга олинган\n13 март куни Қирғизистон томони ўзаро келишувларга қарамай, «Кўктош-Оқсой-Тамдик» йўл қурилишининг бошланиши Ворух жамоатида можарога сабаб бўлган. Бу ҳақда Тожикистон Республикаси Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси Чегара қўшинлари бош бошқармаси расмий баёнотида айтилган.\nБаёнотга кўра, Қирғизистон томони аҳолига қарши ўқотар қуроллардан фойдаланган ва 30 нафар тожикистонлик гаровга олинган. Ворух жамоати аҳолиси йўл қурилишига қарши норозилик билдирган. Қирғизлар уларга қарата ўқ узган. Бундан ташқари, Қирғизистон кучлари «Исфара-Ворух» йўлини ёпиб қўйиб, Ворухда яшовчилар - йўналишли автобус йўловчиларини гаровга олган. Улар «Оқсой» чегара отрядида ушлаб турилган.\nВорух жамоатида Қирғизистоннинг Боткен вилояти Оқсой жамоати раиси Эркин Жалчиев бошчилигидаги 50-60 киши Ворух жамоати аҳолисига қарата тош отишган. Натижада 11 киши оғир жароҳат олиб, шифохонага олиб кетилган. Тожикистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси Чегара қўшинлари бош бошқармаси хабарида айтилишича, ҳозир чегарадаги вазият барқарор ва икки давлат чегарачилари назорати остида.


Аммо банк кредитларидан оқилона фойдаланиш ва ўз вақтида қайтариш борасидаги мажбуриятларни айрим фуқаролар тўлиқ тушуниб етмаяпти. Шу туфайли жавобгарликка тортиляпти.\nФарғона шаҳрида яшовчи тадбиркор Азимжон Ҳошимов (мақоладаги қаҳрамонларнинг исм-шарифи ўзгартирилган) ҳам масъулияти чекланган жамият раҳбари сифатида “Агробанк”нинг вилоят бошқармасидан олган кредитни ўз вақтида қайтармасдан кредиторлик мажбуриятини бажармади.\nФуқаролик ишлари бўйича Фарғона туманлараро судининг 2017 йил 16 октябрдаги 1-7884/17-сонли ижро варақасига асосан Мажбурий ижро бюроси А.Хошимовдан “Агробанк” ОАТБ вилоят бошқармаси фойдасига 143 миллион 500 минг сўм пул маблағларини ундириш тўғрисидаги ижро ҳужжати юзасидан 2017 йил 5 декабрда 17222-сонли ижро ишини қўзғатган эди.\nИжро ҳаракатлари давомида қарздорга тегишли “Ласетти” русумли 40F131МА давлат белгили автомашинага нисбатан қидирув эълон қилинган эди. Мажбурий ижро бюроси Фарғона шаҳар бўлими қидирув ходимлари томонидан олиб борилган тезкор қидирув тадбирлари натижасида ушбу автотранспорт фуқаро Шокир Ҳасанов бошқарувида эканлиги маълум бўлди. У фуқаро Абдураҳим Қодировга тегишли ВАЗ 2101 русумдаги автомашинанинг 40F078КА давлат белгисини ўзбошимчалик билан қўйиб юрганлиги аниқланди ва жарима майдончасига жойлаштирилди.\nМажбурий ижро бюроси Фарғона шаҳар\nбўлими қидирув бўйича инспектори, 2-даражали юрист.\nбўлимнинг давлат ижрочиси.\n« Хирмонлар донга тўляпти\nАхборот- кутубхона соҳасида янги ўзгаришлар »


Андижон: юридик техникум ўқувчилари учун пресс-тур\nШу йилнинг 5 июль куни Мажбурий Ижро Бюросининг Андижон вилояти бошқармаси ташаббуси билан юридик техникум ўқувчилари учун пресс-тур ташкил этилди. Унда Андижон юридик техникумининг 30 нафар ўқувчилари қатнашишди.\nТашкил этилган пресс-турдан кўзланган асосий мақсад – ёшларни касбга қизиқтириш, касб этикасига риоя қилиш, ўз устида мунтазам равишда ишлаш ва кучли билим эгаллаш каби хислатларни шакллантиришдан иборат бўлди.\nПресс-тур аввалида бошқарманинг мажлислар залида ўқувчи-ёшлар билан давра суҳбати ўтказилди. Давра суҳбатида бошқарманинг кадрлар шўъбаси катта инспектори Бобур Қосимов Мажбурий Ижро Бюросининг фаолияти, хизматга қабул қилиш талаблари бў- йича тушунчалар берди. Ўз ўрнида ўқувчилар соҳага оид ўзларини қизиқтирган саволларига жавоблар ҳам олдилар.\nШундан сўнг пресс-тур иштирокчилари бошқарманинг туманлараро бўлими, суриштирув ва маъмурий амалиёт, ахборот таъминоти ва қидирув ҳамда мурожаатлар билан ишлаш шўъбалари фаолияти билан яқиндан танишдилар.\nШунингдек, вилоят бошқармасининг алоҳида муҳим ишлар бўйича ҳамда суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш бўлими катта инс- пекторлари томонидан ижро ҳужжатлари бў- йича ишларни ташкил этиш юзасидан тушунчалар берилди, шу билан бирга, ўқувчи-ёшлар ижро ҳужжатлари бўйича расмийлаштирилган айрим ҳужжатлар намуналари билан танишиш имкониятига эга бўлдилар.\nАйниқса, мурожаатлар билан ишлаш шўъбаси томонидан замонавий ахборот коммуникациялар имкониятларидан фойдаланилган ҳолда келаётган ариза ва шикоятларни қабул қилиш жараёнлари уларда катта қизиқиш уйғотди.\nМазкур тадбир орқали талаба-ёшлар Бюро органлари фаолияти тўғрисида етарлича тасаввур ва маълумотга эга бўлишди. Келгусида шу каби тадбирлар давом эттирилиши таъминланади.\nPrevious 2026 йилга қадар бўлган алиментни тўлади\nNext ЛОҚАЙДЛИК САБОҒИ


АҚШда бир суткада коронавирус юқтириб олиш бўйича миллиондан зиёд ҳолат қайд этилди\n18 январ 2022, Тошкент вақти: 18:41\nАҚШда ўтган кеча-кундузда COVID-19 инфекциясига чалиниш бўйича бир миллиондан зиёд ҳолат қайд этилган.\nBloomberg агентлиги хабарига кўра, бу пандемия бошидан бери дунёнинг исталган мамлакатида қайд этилган кундалик кўрсаткичдан юқоридир. АҚШнинг ўзида коронавирус юқтириб олиш билан боғлиқ сўнгги антирекорд бундан 5 кун муқаддам қайд этилганди. Ўшанда бир суткада 590 минг киши COVID-19 га чалингани айтилган. Кечаги рақам эса бундан қарийб икки баравар кўпдир.\nХасталик юқишининг бу қадар шиддатли тус олиши “Омикрон” штаммининг ёйилиши билан боғланмоқда. Дастлабки маълумотларга кўра, мазкур штамм бошқаларидан юқувчанроқ, бироқ енгилроқ кечувчи бўлиб ҳисобланади.\nВирусга чалиниш ҳолатлари кўпайиши ортидан Қўшма Штатларда мактаб, тиббиёт муассаслари, авиаширкатлар, полиция ва ўт ўчириш департаментларида кўплаб ходимлар ишга чиқолмай қолишган. Бунинг натижасида рейслар бекор қилинмоқда, мактаблар ёпилмоқда ва ходимларни ишлаш учун офисга қайтариш ишлари тўхтатилмоқда.\nАҚШ Соғлиқни сақлаш ва ижтимоий хизматлар вазирлиги маълумотига кўра, касалхоналарда коронавирусга чалинган беморлар банд қилган ётоқ жойлари сони сўнгги тўрт ой ичида илк бор 100 мингтадан ошган.


Энергетика вазирлиги бензин қимматлигига муносабат билдирди | Qalampir.uz\nЭнергетика вазирлиги бензин қимматлигига муносабат билдирди\nЖамият\t06 Октябрь 12:02 10972\nИжтимоий тармоқларда 1 литр Аи-91 бензин нархи 8100 сўмга чиққани кенг муҳокамаларга сабаб бўлди. Энергетика вазирлиги Матбуот хизмати бензин нархи ошишига муносабат билдирди.\nВазирликнинг таъкидлашича, Ўзбекистон Президенти ва Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарорларига мувофиқ автомобиль бензини чакана нархларини давлат томонидан тартибга солиш бекор қилинган ва ушбу маҳсулотларни нефтни қайта ишлаш заводлари томонидан сотиш фақат биржа савдолари орқали амалга оширилиши белгиланган. Жумладан:\n• 2017 йил 15 ноябрдан бошлаб Аи-92, Аи-93, Аи-95 ва Аи-98 маркали;\n• 2019 йил 15 августдан бошлаб Аи-91 маркали;\n• 2020 йил 1 майдан бошлаб Аи-80 маркали.\nМазкур автобензин нархларини Ҳукумат қарорлари билан белгилаш амалиётидан воз кечилган. Ҳозирда республикада Бухоро нефтни қайта ишлаш заводидан ташқари биржа савдоларида 10 дан ортиқ сотувчилар автобензин маҳсулотини таклиф этмоқда.\n“Ҳозирда автомобилларга ёнилғи қуйиш шохобчаларида (АЁҚШ) маҳаллий нефть маҳсулотлари билан бир қаторда импорт қилинаётган автобензинларнинг ички бозорда реализацияси тобора ортиб бормоқда.\nАҳоли қатламини ижтимоий ҳимоя қилиш мақсадида “Ўзбекнефтгаз” АЖ томонидан ишлаб чиқарилаётган автобензиннинг асосий қисми, яъни 78 фоизидан ортиғи Аи-80 маркали автобензини ҳисобланади”, дейилади вазирлик муносабатида.\nҚайд этилишича, жаҳонда нефтнинг котировкаси 15-20 фоизга ошишига қарамасдан “Ўзбекнефтгаз” АЖ Аи-80 автобензиннинг нархини маҳсулотни ички бозорга катта ҳажмда реализация (интервенция) қилиш ҳисобига бир маромда ушлаб турилмоқда.\nТаҳлиларга кўра, бугунги кунда Brent маркали нефтнинг жаҳон биржаларидаги котировка нархлари ошиб, 1 баррели учун 80-81 АҚШ долларни ташкил этган бир вақтда, АЁҚШларда 1 литр асосий ишлаб чиқариладиган Аи-80 автобензини 5 800 – 6 100 сўм чакана нархларда сотилмоқда.\nМаълумот учун, 1 баррель = 80 АҚШ доллар бўлганда, 1 литр юқори октанли (91-95) автобензини ўртача 8 900 сўмни ташкил қилади.\n“Шуни алоҳида қайд этиш лозимки, бозор тамойилларига ўтиш юзасидан қабул қилинган қатор қарорлар ўз самарасини кўрсатмоқда ҳамда республикада автобензин тақчиллиги муаммоси ҳал этилишига ва ички бозорни тайёр нефть маҳсулотлари билан таъминлашга эришилмоқда.\nШу билан бирга, Аи-91, Аи-92, Аи-95 маркали автобензинларнинг асосий ҳажми импорт хом ашесидан ишлаб чиқарилади ёки тайёр ҳолда бозор конъюнктурасидан келиб чиқиб жаҳон котировкаларига боғланган ҳолда импорт қилинади. Шунинг ҳисобига ушбу маркали автобензинларнинг нархи бозор иқтисодиёти тамойиллари ҳамда жаҳон котировкаларига боғланган ҳолда эркин шакллантирилади”, дейилади вазирлик хабарида.\n14 Октябрь 17:48 31067\n13 Октябрь 23:05 29798\n14 Октябрь 20:43 24815\n15 Октябрь 12:14 24400


“Ҳар бир шахс бевосита ўзи ва бошқалар билан биргаликда ваколатли давлат органларига, муассасаларига ёки халқ вакилларига ариза, таклиф ва шикоятлар билан мурожаат қилиш ҳуқуқига эга”.\n(Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 35-моддасидан).\nМаълумки, барча соҳаларда амалга оширилаётган тизимли ислоҳотлар замирида инсон ҳуқуқ ва эркинликларини кафолатлаш, унинг шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилишдек улуғвор мақсад мужассам. Зеро, ҳуқуқий-демократик давлат ва адолатли фуқаролик жамиятини шакллантиришнинг муҳим шартларидан бири ҳам шу — инсон ҳуқуқлари олий қадрият даражасида эътироф этилиб, ҳар бир шахс қонун ҳимоясида бўлмоғи лозим.\nМустақиллик йилларида мамлакатимизда бу борада мустаҳкам ҳуқуқий база яратилди. Бугунги кунга қадар фуқароларнинг шахсий, иқтисодий-ижтимоий, сиёсий ва маданий ҳуқуқларини муҳофаза этиш бўйича юздан ортиқ қонунлар қабул қилинди, республикамиз инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан боғлиқ етмишдан ортиқ халқаро ҳужжатларга қўшилди. Бундан ташқари, парламентимиз томонидан БМТнинг инсон ҳуқуқлари муҳофазасига оид 6 та асосий халқаро ҳужжати ратификация қилинди.\nҲар бир шахснинг ўзи ёки жамоа билан биргаликда ваколатли давлат органларига, муассасаларига ва халқ вакилларига мурожаат этиш ҳуқуқи Асосий Қонунимизда фуқароларнинг сиёсий ҳуқуқлари қаторига киритилган бўлса-да, ўз моҳиятига кўра у шахсий, иқтисодий ва ижтимоий хусусият ҳам касб этади. Фуқаро давлат органига ариза билан мурожаат этганида хоҳиш-истаги, эрк ва иродасини ифодалаш, таклиф билан мурожаат қилганида давлат ва жамият ҳаётида фаоллик кўрсатиш, шикоят мазмунидаги мурожаатида эса бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш имконияти мавжуд бўлади.\nТаъкидлаш жоизки, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги бошқа давлат ва нодавлат ташкилотлари қаторида фуқароларнинг мурожаатлари билан ишлаш борасида муайян ишларни амалга оширмоқда. Хусусан, вазирлик томонидан “Фуқароларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш тартиби тўғрисида”ги Низом тасдиқланиб, ҳаётга изчил татбиқ этилаяпти. “Ишонч телефони” орқали фуқароларнинг мурожаатларини қабул қилиш амалиёти ўзини ҳар жиҳатдан оқлаётир. Вазирликнинг www.minjust.uz расмий веб-сайти орқали ҳам фуқароларнинг мурожаатлари қабул қилинмоқда.\nЖорий йилнинг уч чораги давомида адлия идораларига фуқаролардан инсон ҳуқуқларига оид 6 минг 46 та мурожаат келиб тушган бўлиб, шундан 410 тасини ариза, 4 минг 627 тасини шикоят ташкил этади. Вазирлик “Ишонч телефони” ҳамда “Ягона интерактив давлат хизматлари портали” орқали эса мингдан зиёд мурожаатлар қабул қилинган. Ўрганишлар шуни кўрсатадики, мурожаатларнинг 6,6 фоизи коммунал тўловларга оид, 4 фоизи таълимга доир, 16,5 фоизи ижтимоий ҳимояга доир қонун ҳужжатлари юзасидан, 4,1 фоизи ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг, 2,8 фоизи банк фаолиятига оид бўлиб, уй-жой, меҳнат шартномалари билан боғлиқ низолар, суд қарорларидан норозилик мазмунидаги ариза ва шикоятлар ҳам мавжуд. Ушбу мурожаатлар изчиллик билан ўрганилиб, белгиланган тартибда чора-тадбирлар кўрилаётир. Жумладан, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш мақсадида тегишли идораларга 616 та тақдимнома киритилиб, деярли барчасининг ижроси тўлиқ таъминланди. Тақдимномалар натижасида 68 та ҳужжат ижроси тўхтатилган ва бекор қилинган, 776 нафар айбдор шахс интизомий жавобгарликка тортилган. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идораларга ҳуқуқий баҳо бериш учун киритилган 24 таклиф асосида ўн нафар шахсга нисбатан жиноят иши қўзғатилган.\nЎз ҳуқуқлари ва уларни амалиётда қўллаш маданиятидан хабардор фуқаро тегишли давлат ва нодавлат ташкилотларига мурожаат этиб, хоҳиш-иродаси ва қонуний манфаатларини рўёбга чиқаришга ҳаракат қилади. Шу маънода, вазирлик ва унинг қуйи бўғинлари аҳоли ўртасида ҳуқуқий тарғиботга алоҳида эътибор қаратаётгани айни муддаодир. Жорий йилда фуқароларнинг ҳуқуқий маданиятини янада юксалтириш мақсадида жойларда ўтказилган тадбирларда 516 мингдан зиёд аҳолининг турли қатлам вакиллари иштирок этди. Вазирлик томонидан мунтазам равишда миллий институтлар, нодавлат ташкилотлар ва жойлардаги ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорликда фуқаролар билан очиқ мулоқотлар, учрашувлар уюштирилмоқда.\nХулоса ўрнида айтганда, фуқаролар мурожаатларининг ваколатли давлат органлари томонидан ўз вақтида ва холисона ўрганилиши ҳамда улар юзасидан қонуний чора кўрилиши инсон ҳуқуқлари устуворлигини, ҳар бир шахснинг давлат ҳимоясида эканлиги тўғрисидаги конституциявий норманинг кафолатини таъминлайди. Зеро, фуқаролар мурожаатлари мамлакатимизда олиб борилаётган кенг қамровли ислоҳотларнинг жойлардаги ижросини баҳолашда муҳим мезонлардан биридир.\nҳимоя қилиш бошқармаси бошлиғи.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг ўн олтинчи ялпи мажлиси тўғрисида ахборот\tМурувват ва инсонпарварликнинг юксак намунаси »


«Халқаро ҳамжамиятга ҳар қандай қўшилиш суверенитетни чеклашдир» — Содиқ Сафоев ЖСТ ва ЕОИИ ҳақида – Газета.uz\n4 март 2021, 15:40 Сиёсат\nОлий Мажлис Сенати раисининг биринчи ўринбосари Содиқ Сафоев Alter Ego лойиҳасига берган интервьюсида Ўзбекистоннинг Жаҳон савдо ташкилоти ҳамда Евроосиё иқтисодий иттифоқига аъзо бўлиши масаласи юзасидан ўз муносабатини билдирди.\n«Халқаро ҳамжамиятга ҳар қандай қўшилиш шахсий суверенитетингизни чеклаш демакдир. Бу аксиома. Ўзбекистоннинг эҳтиёткорлиги ташқи иқтисодий ва ташқи сиёсий фаолиятни олиб бориш ҳамда ташқи ҳамкорларимизни аниқлашда мустақилликни қандай қилиб сақлаб қолиш мумкинлиги бўйича эди. WTO`га [Жаҳон савдо ташкилоти] аъзо бўлишда бу каби муҳим масалалар йўқ. У ерда ўзимизни манфаатларимизни ҳимоя қилиш бўйича жуда аниқ механизмлар мавжуд. Нима учун ҳозир музокаралар жуда узоқ давом этмоқда? Чунки у ерда Ўзбекистон ўзининг иқтисодий ривожланиш даражасини ҳисобга олган ҳолда, ўз манфаатларини ҳимоя қилиши ҳамда бошқа мамлакатлар — савдо ҳамкорлари томонидан ютиб юборилмаслиги учун жуда аниқ позициялар яратилмоқда», — дея таъкидлади Содиқ Сафоев.\nСенат раисининг биринчи ўринбосари ЕОИИ етарлича ўрганилмагани боис Ўзбекистон аввалига кузатувчи мақомида унга қўшилганини айтди.\n«ЕОИИ нуқтаи назаридан — бу механизм етарли даражада ўрганилмаган. Шунинг учун аввал кузатувчи бўлишга қарор қилинди. Бу ёғда қовурилиб, механизмини кўриш учун. Шундан сўнг, қарор қабул қиламиз, албатта жамоатчилик билан бирга», — деди у.\nЖурналист Кирил Альтман «жамоатчилик „Бу Ўзбекистонни Россияга янада қарам қилиб қўядиган сиёсий қарор, бу СССРни янги форматда қайта жонлантириш, бу ортга йўл мавжуд бўлмаган иттифоқ“ дея таъкидламоқда, бу гапларда қанчалик жон бор?», дея савол берди.\n«Албатта, бундай фикрларни парламентда ҳам ўрганиб чиқдик. Биласизми, биз 27 йилдан бери бундан ўзимизни узоқлаштирганмиз. Бунинг натижасида ҳеч қандай яхши нарсага эришмадик. Бизда саволлар кўп. Мен ҳар доим бугунги кунда ўзлари учун ҳуқуқий майдонда эмасликлари ноқулайлик туғдираётган Россия, Қозоғистон ва бошқа жойлардаги миллионлаб одамларимиз ҳақида ўйлайман. Мен бу ерда қолиб, ўз боқувчиси ва ота-онасини кутаётганлар ҳақида ўйлайман», — деди сенатор.\nБундан ташқари, суҳбат чоғида халқаро такшилотларга аъзо бўлишнинг асосий талабларидан бири саналмиш — судлар мустақиллигига ҳам тўхтаб ўтилди.\n«Бу хорижий инвесторлар ҳамда иттифоқ учун ҳам муҳим қисмлардан бири ҳисобланади. Судларнинг мустақилиги айнан ҳозир жуда муҳим. Ишонинг, суд-ҳуқуқ соҳасини такомиллаштириш бўйича интенсив ишлар олиб борилмоқда. Шу жумладан, инглиз қонунининг элементларини иқтисодий секторга киритиш масаласи, қолаверса, бу бўйича бошқа давлатларнинг тажрибаси ҳам ўрганилаяпти. Буни қўллаб-қувватлаётганлар ҳам, унга қарши чиқарётганлар ҳам бор. Лекин, ҳамма тушуниб турибди, суд ҳокимиятининг мустақиллигисиз жамият барқарор ривожланмайди», — деди Сафоев.


Суперлига ва А Про-лига клублари матбуот котиблари учун семинар бўлиб ўтди\nКеча Ўзбекистон Профессионал футбол лигаси томонидан Суперлига ҳамда А Про-лига иштирокчи клублари матбуот хизмати раҳбарлари учун махсус семинар ташкил этилди.\nАйни пайтда Суперлига, Про-лига ҳамда кубок беллашувлари натижалари ва ўйин атрофидаги воқеалар ҳақида батафсил маълумот бериш, ишқибозларни севимли жамоалари ҳаётига оид янгиликлардан ҳамиша тезкорлик билан бохабар этиб боришда клублар матбуот хизматларининг ўрни беқиёс, албатта. Сўнгги йилларга келиб клубларимиз матбуот хизматлари фаолияти анча ўсди. Ҳозирги кунга келиб клубларнинг матбуот хизматлари анча барқарор иш олиб бормоқда.\nЎзбекистон Профессионал футбол лигаси ҳар мавсум аввалида, ўртасида ва мавсум якунига етгач клублар матбуот хизматлари учун семинарлар ташкил этиб келмоқда. Семинарлар давомида мавжуд ютуқ ва камчиликлар муҳокама этилиб, иш фаолиятини янада самарали ташкил этиш бўйича таклифлар ўртага ташланмоқда.\nКеча бўлиб ўтган семинар давомида ҳам Суперлига ва А Про-лига клублари матбуот хизматларининг мавсум бошидан буён амалга ошириб келаётган фаолияти таҳлил этилди. Матбуот хизмати раҳбарлари ўз ҳамкасблари фаолиятидаги ютуқ ва бартараф этиш лозим бўлган жиҳатларни қизғин муҳокама этишди.\nКуннинг биринчи ярмида семинар ташкил этилган бўлса, тушдан сўнг барча клублар матбуот хизмати раҳбарлари Ўзбекистон ва КХДР терма жамоалари ўртасидаги халқаро ўртоқлик учрашувини бевосита кузатиб боришди ва ўйиндан кейинги матбуот анжуманида ҳам қатнашишди.\n« A ва B Про-Лига 10-тур дисквалификациялари\nАНОНС: 10-ТУР “ШУРТАН” (Ғузор)-“НЕФТЧИ” (Фарғона) 12 июнь 18:00 да Ғузор “Марказий” стадиони »


АҚШ конгресси Трампнинг Коми билан барча учрашувларини ўрганиб чиқмоқчи\n09:07 / 17.05.2017\nАмерикалик конгрессмен Жейсон Чаффец Федерал қидирув бюроси диретори в.б. Эндрю Маккейбуга мактуб йўллади. У бюронинг собиқ раҳбари Жеймс Комининг АҚШ президенти Дональд Трамп билан барча учрашувларига доир ёзувларни тақдим этишни сўраган. Ҳужжат Вакиллар палатаси сайтида эълон қилинган.\nБундан аввалроқ, The New York Time газетаси ўз манбаларига асосланган ҳолда, шу йилнинг февраль ойида президент Трамп Комидан миллий хавфсизлик бўйича собиқ маслаҳатчиси Майкл Флиннга нисбатан терговни тўхтатишни сўрагани ҳақида ёзган эди. Оқ уй нашрнинг бу каби иддаоларини рад этди.\nЧаффец эса нашр маълумотини тасдиқлаш ёки уни инкор этиш зарурати ҳақида сўз юритмоқда. Шу муносабат билан у ФҚБ директори в.б.дан Комининг Трамп билан учрашувларига доир барча маълумотлар, овозли, қисқа эслатма ва бошқа барча турдаги ёзувларни беришни сўраган.\nАҚШ ФҚБ Жеймс Коми Конгресс Доналд Трамп


19:07 / 20.11.2018 2367 pdf Ўқиш режими + -\nНақшбандия тариқатида «Ёд кард» шиорида нафасни тутиб туриб, дил билан бирданига тавҳид зикрини қилиш кўзда тутилган. Аввал шайх дил билан «Лаа илааҳа Иллаллоҳ. Муҳаммадур Расулуллоҳ»ни айтади. Мурид кўнглини ҳозир қилади ва шайхнинг кўнгли баробарида тутади ва кўзини очиб, оғзини юмиб, тилини танглайига ёпиштириб, тишларини маҳкам тутиб, нафас олмай, улуғлаш ва тўлиқ қувват билан зикр қилишга ўтади. Кўнгли билан зикр қилади, тили билан эмас. Бир нафасда уч марта айтади. Буни зикрнинг ҳаловатини сезгунча давом эттиради.\n6. Боз гашт.\n«Сўнгра ўт». Бу шиорда мақсад ва матлаб фақатгина Аллоҳ таолонинг розилиги бўлиши кўзда тутилган. Бунда солик зикр қилиб бўлгач, «Илоҳий анта мақсуди ва ризока матлуби», дейди ва бу жумланинг маъносини хаёлидан ўтказади. Унинг маъноси эса «Илоҳим, Сен мақсудимсан ва розилигинг матлубимдир», деганидир.\nАслида бу шиор ҳар бир мўмин-мусулмоннинг эзгу орзусидир. Яъни ҳар бир мўмин-мусулмон Аллоҳ таолога ғойибона иймон келтириш билан бирга, жаннатда иншааллоҳ, Аллоҳ таолони кўришига қатъий ишонади. Унинг иймон келтириб, солиҳ амал қилишдан мақсади ҳам шу: Аллоҳ таолони бир марта бўлса ҳам кўриш ва кўнгли бутунлай таскин топган ҳолда жаннатда абадий яшаш. Бу дунёда банданинг истаги, орзуси, матлаби ўзини Яратган Зотнинг розилигини топишдир. Чунки бу синов дунёсининг оғир имтиҳонларидан ўтиб, Аллоҳ таолонинг розилигига эриша олган банда ҳар икки оламда ҳам абадул-абад бахтли бўлади, иншааллоҳ.\n«Нигоҳ сол». Бу шиорда қалбни хавотирдан сақлаш кўзда тутилган. Бу орқали қалбга Аллоҳ таолонинг муҳаббатидан бошқа нарса кирмаслиги таъминланади. Мурид қалбига бир лаҳза бўлса ҳам ҳақми, ботилми, ҳеч нарса кирмаслиги чорасини кўриши керак. Агар қалбига бирор хотира кирса, дарҳол зикрни тўхтатади. Хотирани қувади ва зикрни янгитдан бошлайди. Бу тўхташ ила солик давомли зикр ила эришган баракаларнинг ҳосилини муҳофаза қилади, зикрда мустақим бўлиш ила ҳосил бўлган ҳузур ва мушоҳада даражаларини муҳофаза қилади. Қалбига турли хотираларнинг суқилиб киришига йўл қўймайди.\nШайх Саъдуддин Қашғарий раҳматуллоҳи алайҳи айтади: «Солик ҳар куни тоқатига қараб бир, икки ёки уч соат қалбига ҳеч қандай хотира ва хаёл кирмаслигини машқ қилиши керак. Токи унинг қалбида Аллоҳ таолодан бошқа қолмасин».\nМашойихлар: «Бу тўхташ нафий ва исбот «Лаа илаҳа иллаллоҳ» зикрига хосдир. Токи соликнинг қалбида ушбу зикрнинг маъноси ўрнашиб қолсин. Агар бунга эриша олмаса, унда ҳузури қалбий бўлмайди».\nАлбатта, бунда қалбнинг ҳозирлиги бардавом бўлиши кўзда тутилгандир. Руҳий тарбияда қалб ҳозирлиги ва ични турли хаёл ва хотиралардан муҳофаза қилиш энг муҳим мақсадлардан биридир. Албатта, турли хотира ва хаёллар бутунлай йўқолиб кетиши мумкин эмас. Бу ерда уларнинг қалбга ўрнашиб қолмаслиги кўзда тутилган.\nШайх Фаридуддин Аттор раҳматуллоҳи алайҳи айтади: «Албатта, хаёл ва хотиранинг қалбга суқилиб киришини ман қилиш жуда ҳам оғир ва машаққатлидир. Аммо сизлар уларни ҳайдашга ва боқий қолмаслигига ҳаракат қилинглар. Мен қалбимни хотира ва хаёллардан йигирма йил қўриқладим. Шунга қарамасдан, улар қалбимга мазкур муддатдан кейин ҳам суқилиб кирдилар. Аммо қарор топа олмадилар».\nБу ва бундан кейинги, яъни «Ёд дошт», «Вуқуфи замоний» ва «Вуқуфи қалбий» мақомлари ҳар бир мўмин-мусулмонга буюрилган тафаккур мақомидир. «Бир соатлик тафаккур бир кунлик ибодатдан афзалдир», деган ҳадиснинг маъноси ҳам шу. Зеро, инсон ўзига берилган ақлу фаросат билан борлиққа, замонга ва энг аввало ўзига теран нигоҳ солиб, яратилмиш нарсаларнинг моҳияти ва Яратувчининг қудрати, адолати, шафқати, муҳаббати, инъоми ҳақида тафаккур қилса, ҳаёт, борлиқ фақат Аллоҳ таоло билангина мазмун касб этишини англайди. Шу ишонч иймондир, иймоннинг мадоридир. Бинобарин, тафаккур иймонга етакловчи, иймонга қувват бўлувчи омилдир. Шунинг учун ҳам холис тафаккур холис ибодатнинг олий даражасидир.\n«Ёдга ол». Бу шиорда ҳар лаҳзада Аллоҳ таолони ёдда тутиш кўзда тутилган. Бундан Ҳақ субҳанаҳу ва таолодан доимо завқ йўли билан огоҳ бўлиб туриш ирода қилинади. Ушбу шиорни мушоҳада ва ҳузурни муҳофаза қилиш ҳам дейилади. Бунда Аллоҳ таолонинг Зотини мушоҳада қилишга хос юзланиш бордир. Уни мушоҳада ва айнул яқийн ҳам дейилади.\nШайх Муҳаммад Амин Курдий раҳматуллоҳи алайҳи айтади: «У (Ёд дошт) қалбнинг давомли равишда такаллуфсиз ва ортиқча уринмасдан Аллоҳ таоло билан ҳозир бўлишидир. Ушбу ҳузурга жазба мақомотлари ва сулук манзилларини босиб ўтмагунча муяссар бўлинмайди».\n«Ёд дошт» соликнинг амали самарасидир. У муриднинг ғоятига етганидан кейинги ҳолидан иборатдир. Гоҳида у зикр, муроқаба ва муршиднинг кўмаги самараси бўлиши ҳам мумкин. Солик унга барча тўсиқларни ошиб ўтиш орқали етишади.\nХожа Абдулхолиқ Ғиждувоний раҳматуллоҳи алайҳининг юқорида зикр қилинган саккиз қоидасига Хожа Баҳоуддин Нақшбанд раҳматуллоҳи алайҳи қуйидаги учтани қўшганлар:\n«Замондан воқиф бўлмоқ». Бу шиорда солик ўзи яшаётган замонни билмоғи ва ундан унумли фойдаланмоғи кўзда тутилган. Бундан солик доимо ўзининг ҳолини билиб туриши ирода қилинган. У турган замон шукр замоними ёки узр замоними, яхши билсин. Қабз – торлик ҳолатида истиғфор айтади ва баст – кенглик ҳолатида шукр қилади. Бу икки ҳолга риоя қилиш вуқуфи замонийдан иборатдир.\nВуқуфи замоний ўзини ўзи қалбий тергашдан иборат бўлиб, унда солик ҳар икки ёки уч соатда мазкур соатларда қалбининг ҳолати қандай бўлганини текшириб кўради. Агар ўша вақт ичида қалби Аллоҳ таоло билан ҳозир бўлса, бунинг учун Ҳақ субҳанаҳу ва таолога шукр қилади. Агар ўша вақт ичида ғофиллик ҳолатида бўлса, истиғфор айтиб, тавба қилади.\nХожа Баҳоуддин Нақшбанд раҳматуллоҳи алайҳи айтадилар: «Вуқуфи замоний – соликнинг ўз ҳолини англамоғи ва ўзи турган замонни яхши билмоғидир. Шукр келтириш керакми ёки узр айтиш лозимлигини ажратмоғидир. Агар яхши бўлса, шукр қилади, бошқача бўлса, узр келтиради».\nМавлоно Яъқуб Чархий раҳматуллоҳи алайҳи айтади: «Хожа Муҳаммад Баҳоуддин Нақшбанд раҳматуллоҳи алайҳи қабз – торлик ҳолига учраган соликка истиғфор айтишни насиҳат қилар эдилар. Аллоҳ таоло баст – кенглик ҳоли ила хушбахт этган соликка Ҳақ субҳанаҳу ва таолога шукр келтиришни насиҳат қилар эдилар».\nСўфийлар вуқуфи замонийни муҳосабадан иборат, дейдилар.\n“Нақшбандия: вазифалар, зикрлар”\n14:30 / 20.11.2018 2580\n18:06 / 20.11.2018 1763\n863 13:00 / 07.11.2020\n1878 05:00 / 28.02.2017\n1887 05:00 / 28.02.2017


ДОСТОН УБАЙДУЛЛАЕВ: НОҲАҚЛИККА ЖИМ ҚАРАБ ТУРА ОЛМАЙМАН! 01.11.2014 22:17\nХонанда Достон Убайдуллаев болалигидан ҳамиша ўз ижоди ва қўшиқлари халқ эътиборида! Уни 7 ёшдан 70 ёшгача бўлган мухлислари доим қўшиқларини севиб тинглашади. Хонанда ҳали ўз яккахон концертини тақдим қилмаган эди. Ниҳоят, у “Истиқлол” санъат саройида концерт бермоқда ва ҳозирда концерт тайёргарликлари билан банд! Достон Убайдуллаев бугун “Диллашув” саҳифаси меҳмони.\n- Қурбон Ҳайит айёми кунига тўғри келиб қолганлиги сабабли, концертингиз кунлари 3-4 ноябрга кўчирилди. Бу биринчи катта концертингиз, ҳаяжондан ташқари нимани ҳис қиляпсиз?\n- Биринчи катта концертим, бўйнимга жуда ҳам катта масъулият юкланган. Гўёки мана шу концертим бўлиб ўтмагунига қадар, бўйнимда катта бир оғир юк тургандек. Фикру хаёлим мана шу концертда! “Қандай бўларкин, қандай ўтар экан?” деган ҳаяжон бор. Аввал концерт бермай ижод қилиб юрган вақтимда, йилига 3-4 қўшиқ ёзадиган бўлсам, ҳозирда 1 ой ичида 10 та қўшиқни ёзиб улгурдим! Ҳаммасидан кучлиси, жуда ҳам катта масъулиятни ҳис қиляпман!\n- Биринчи концерт дастурингиз, лекин албатта, “концертингизда нечта қўшиқ жонли ижрода бўлади?” деган савол туғилиши табиий.\n- Тўғри, бу мени биринчи яккахон концерт дастурим бўлганлиги сабабли, шу вақтгача бир ўзим бошидан охиригача яккахон концерт ўтказмаганлигим туфайли, ҳозирча концертимда фақат фонограммадан фойдаланилмоқда. Биринчи концертим, концерт қўйиш ҳавосини олиб олиш ниятидаман, ваҳоланки жонли ижро қилишдан сира қўрқмайман ва бемалол жонли ижрода куйлай оламан! Аммо, жуда ҳам ҳис-ҳаяжон катта! Ҳар холда биринчи марта “Истиқлол” санъат саройи саҳнасида бир ўзим яккахон концерт беряпман! Кучли ҳис-ҳаяжонда қўшиқнинг бирор жойини нотўғри куйлаб қўймай, бирор хато қилиб, халқимизнинг олдида хижолат бўлиб қолмаслик учун, тўғриси, ҳозирда концертда жонли ижрода қўшиқ куйламаяпман. Бошида ўзи, 5-6 қўшиқни жонли ижрода куйлаш ниятим бор эди, аммо менга кўпчилик, “биринчи концерт, аввал ҳавосини олиб олгин. Кўргин қандай бўлади? Балки, дарров мослашиб, “оддий нарса экан-ку, жонли ижрода ҳам бемалол куйлаб ташласам бўлар экан!” деб қоларсан! Балки, жуда қаттиқ ҳаяжон босиб қолиши ҳам мумкин! Шунинг учун, аввал билиб, кўникиш ҳосил қилиб олгин” дейишганлиги учун, ўзим ҳам ўйлаб кўриб, мана шу сабабли, фонограммадан фойдаланяпман! Аммо, албатта келгусида жонли ижрода ҳам, концертлар бериш ниятим йўқ эмас!\n- Концертингиз режиссёри ким ва концертингизда бошқа хонандаларнинг концертларидан фарқ қилиши учун қандай янгиликлар бўлмоқда?\n- Концерт режиссёри Ҳайдарали Қосимов. Бошқаларнинг концертидан қандай фарқ қилишини билмадим, бу ҳақида ўйлаб кўрганим йўқ. Энг катта фарқ менинг ўзим учун бўлади! Чунки, мени биринчи яккахон концерт дастурим бўлганлиги учун ҳам, бошқа концертлардан катта фарқ қилади, деб ўйлайман.\n- Концертингиз ҳақида яна қандай сирларни оча оласиз? Масалан, қўшиқлар, дуэтлар, дегандек?\n- Битта дуэтдош кимлигини айтишим мумкин. Яъни, хонанда Каниза билан дуэтимиз бор. Иккинчи дуэт эса, ҳозирча сир бўлгани яхши, концерт куни сюрприз бўлади. Бу бир хонанда билан эмас, кўпчилик билан! Кимлар билан эканлигини яхшиси, томошабинлар концертда билганликлари маъқул! Концертда сўз устаси ва актёр Шукурилло Исроилов ҳам меҳмон бўлади.\n- Сизни тингловчилар кўп йиллардан бери билишади. Болаликдан танилгансиз. Аммо, энди яккахон концерт беряпсиз.\n- Тўғрисини айтсам, ўзи мен ҳеч концерт беришга қизиқмасдим. Нимагадир ўзимни ҳеч концерт беришга тайёр эмас, деб билардим. Лекин, “Ўзбекнаво” эстрада бирлашмаси раҳбари Баҳодир ака Аҳмедов мени чақириб, “Шунча йиллик Достонсиз, сиздан қанча йил кейин чиққанлар концерт беришяпти. Нимага концерт бермаяпсиз? Агар концерт берсангиз, биз ёрдам берамиз! Биргалашиб концерт берамиз!” дедилар. Мана шу сўзлари далда бўлди! Ўзи инсон ниманидир бошлашига ҳам, кимдир далда бўлади. Менимча, менга шундай далда бўладиган инсон топилмаётган эканми? Мен ҳам, шундай қизиқмай юраверганман! Баҳодир ака Аҳмедов чақириб, юқоридаги гапларни айтгач, ўзим ҳам ўйлаб қолдим. Шундай инсон менга “ёрдам берамиз, қўллаб-қувватлаймиз” деб, имкон беряпти. Бу имкониятдан фойдаланишим керак, деган фикрда, концерт беришни бошладим. Агар концерт яхши ўтиб, мухлислар яхши қабул қилишса, Худо ҳоҳласа, ҳар йили концерт беришга ҳаракат қиламан! Мен ҳам, мухлисларим билан ҳар йили учрашиб, ҳар сафар янги-янги ижод намуналари бўлган қўшиқларимни тақдим қилишни ҳоҳлайман. Концерт, аслида санъаткор учун бу бир йиллик ҳисобот топшириш, деб биламан.\n- Концертингизда марҳум устоз санъаткор Муҳриддин Холиқов репертуаридан ҳам қўшиқлар бўладими? Аниқ устозингиз бўлмасалар ҳам, яқинларидан бўлгансиз.\n- Тўғри, устоз санъаткорнинг репертуаридан қўшиғим бор. У киши менга устозлик қилмаган бўлсалар ҳам, лекин устоздек кўриб, ҳурмат қилиб келганман. Қўшиқларини севиб тинглаганман, яхши кўрган санъаткорларимдан эдилар. У кишининг қўшиғини концертимда ижро қилиш ҳақида ўйлаб кўраман.\n- Фаолиятингизни “Тамоша” гуруҳида бошлагансиз. Улар билан ҳозир қандай муносабатдасиз ва концертингизда улар ҳам иштирок этишадими?\n- Устозимиз Нодира Қурбонова ҳозиргача “Тамоша” гуруҳи раҳбари ва улар билан ҳозирги кунгача борди-келдимиз бор! Нодира опам билан ҳеч қачон уришмаганмиз, доим яхши муносабатдамиз. Ёшлигимни қўмсаган вақтларим Нодира опамни ёнларига бориб, гаплашиб, болаларнинг репетицияларини тамоша қилиб ўтираман. Ўғлимни ҳам қизиқиш уйғонармикан, деб олиб бордим, афсуски у санъатга қизиқмаяпти! “Тамоша” гуруҳи албатта концертимда иштирок этади.\n- Айни вақтда концерт тайёргарликлари билан бандсиз. Сизни нима қувонтирмоқда ва нима ранжитмоқда?\n- Ҳозирги кунда мени ранжитаётган нарсанинг ўзи йўқ! Чунки, концертга тайёргарликнинг ўзи мен учун бахт! Ниҳоят, мухлисларим билан учрашаман! “Истиқлол” санъат саройида концерт берилиши, бу сарой одамлар учун оддий ҳолат бўлиб қолган бўлиши мумкин. Чунки, концертлар кўп. Аммо, мен учун “Истиқлол” санъат саройи Муқаддас даргоҳлардан бири! У ерга кирсам мени болалигим ёдга тушади. Ўша ерда, устоз санъаткорлар билан бирга саҳнага чиққанларим, устоз санъаткорларнинг концертларига борганларимни эслайман. Ўша пайтларда “Ялла” ансамблининг концертларига борардим, мени тоғам у ерда мусиқий гуруҳ раҳбари эдилар. Ўзбекистон Халқ ҳофизи Фахриддин Умаровнинг концертларига борардим, дадам у кишининг ёнларида доира чалганлар, 40 йил давомида бирга ҳамкорлик қилишган. Ўша ҳамма севган қўшиғим “Биз томонга бир қараб қўй”, Фаҳриддин Умаровнинг қўшиғи эди! Бу қўшиқни 6 ёшимда дуэт тарзида, Фахриддин Умаровнинг концертида бирга куйлаганмиз! Бу мен учун бахт! Бу нарсалар шундоқ кўз олдимда туради. Бу даргоҳда не-не устозларни кўрмадик, не-не устозлар ўтиб кетмади. Лекин, ҳаммасини бу саҳнага қадамлари тегиб ўтган! Бу саҳнага чиқиш, мен учун бахт! Балки, ҳозир баъзи ёш хонандалар саҳнага мос бўлмаган, ҳар хил жинсиларда чиқиб, бу даргоҳнинг қадрини ерга уришаётгандир, лекин мен учун бу ниҳоятда олий даргоҳ! Шундай улуғ устозларнинг қадами теккан, шундай саҳнада концерт беришим, мен учун бахт! Сўз билан таърифлаб бера олмайман! Баъзи ёшлар “Европада бундай чиқади, жинсида ҳам саҳнага чиқаверади, замонавий чиқиш керак” дейишадию, лекин бу даргоҳдан жуда катта устозлар ўтган! Биз ўзбекмиз! Бизнинг ўз менталитетимиз бор! Бундан ташқари, саҳнанинг ўз этика, эстетикаси бор! Саҳнанинг ўз кийими бўлади, саҳнага чиройли саҳна кийимида чиқиш керак. Томошабинлар хонандани йиртиқ жинсида кўриш учун келишмайди! Кимлигини номма-ном айтмоқчи эмасману, лекин айнан шу муқаддас даргоҳ “Истиқлол” санъат саройини беҳурмат қилаётган ёш хонандаларни кўрсам, тўғриси, жаҳлим чиқади! Ахир Ўзбекистонда яшаймиз, ўзбекмиз! Ўзлигимиз, менталитетимиз, маънавиятимиз, маданиятимиз бор! Ўзлигимизни ушлашимиз керак, деб ўйлайман.\n- Болаликдан ижоддасиз. Бугунги кунда шогирдларингиз ҳам борми?\n- Ҳа, албатта. Шогирдим бор. Даврон Шералиев, “Оқшом” гуруҳидан. Концертимда иштирок этади, уни расмана шогирдим сифатида халққа таништираман. Шогирдим бу мени ҳам юзим ва “шогирдим бор” деб халққа таништириш, мен учун ҳам бахт! Шогирдим Даврон ҳам концертга жиддий ёндошиб, янги қўшиқ ҳам тайёрлади. Худо ҳоҳласа, уни концерт куни ижро қилиш ниятида!\n- Отангиз ҳам санъаткор. У киши қайси қўшиғингизни жуда ҳам ёқтирадилар ва қайси қўшиғингиз учун улардан гап эшитгансиз?\n- “Соғиниб ўтади умрим” қўшиғимни дадам жуда ҳам яхши кўрадилар. Шунга биринчи концертимни ҳам, шу қўшиқ номи билан “Соғиниб” деб номладим. Шу қўшиқни тайёр бўлгач, биринчи бўлиб, олиб келиб, дадамга эшиттирганман. Билмайман, ёшлигимда онам бу дунёда вақтли ўтиб кетганликлари учунми, “Соғиниб ўтади умрим” деб куйланганини тинглаганларида, кўзларидан ёш чиқиб кетган. Балки Онамни эслагандирлар? Онамни соғинган бўлсалар керак... Ўшанда кўзларига ёш келиб, “чиройли қўшиқ чиқибди” деб, дуо қилганлар. Шу қўшиғим ҳам хит бўлган. Бу қўшиғим ўзимга ҳам жуда ёқади ва севиб эшитишади. Дилдан чиққан қўшиқ! Лекин, танбеҳ эшитган қўшиғимни аниқ эслай олмайман! Баъзи бир қўшиқларим ёқмаслиги мумкин, шунчаки “яхши чиқмабди” деб қўядилар. Аммо, ўша қўшиқлар, барибир ёшларга ёқиб кетаверади.\n- Отангиздан қайси хислат сизга ўтгану, сиздан қайси хислат ўғлингизга ўтган?\n- Отамдан менга кўп нарса ўтган, масалан, у кишининг йўлларидан кетаётган фарзанд, оилада битта менман. Акам Санжар Убайдуллаев бошқа касб вакили. Тўғри, доира чалмайман, аммо, оилада битта мен санъат йўлидан кетдим. Қолаверса, ташқи кўриниш тарафлама ҳам, отамга мен кўпроқ ўхшайман. Энди бошқа жиҳатларга келсак, буни атрофдагилар кўпроқ билишса керак. Энди мендан фарзандимга ўтган жиҳатга келсак, мени машиналарга қизиқиш хоббим бор. Шу қизиқиш ўғлимга ўтган. Қолаверса, ўзи менимча, ўғил болалар машинага ўч бўлишади. Аммо, негадир санъатга бўлган қизиқишим ўғлимга ўтмаган! Уни санъатга қизиқтиришга кўп уриндим. Ҳаттоки, ўзим болалигимда иштирок этган “Тамоша” болалар гуруҳи репетицияларига олиб бордим. Уларнинг репетицияларини кўрди. Чиройли кийиниб, чиройли қўшиқлар куйлаётган болаларни кўрсатиб, тушунтирдим ҳам: “сен ҳам шу гуруҳга қатнаш, шулардек чиройли саҳна кийимларгача олиб бераман, сен ҳам қўшиқ куйлагин” дедим. Ҳаттоки, “йўқ” ҳам демайди, ишора билан “йўқ”, дейди. “Йўқ”, тамом! Отам ҳам уни ҳар доим уришадилар, “дадангни 6 ёшидан бутун Ўзбекистон Республикаси таниган! Сен нега санъатга қизиқмайсан?” десалар, доим “йўқ, мен учувчи бўламан!” деяверади. Мен характер тарафлама сал ўжарроқ, инжиқроқман, шу тарафларим ҳам ўғлимга ўтган. Лекин, мен ёшлигимда жуда шўх бўлганман! Ўғлим эса, оғир-босиқроқ! Лекин, менинг шўхлигим, қизимга ўтгандек туюлади. Чунки, қизим жуда ҳам тўполончи! Ҳаттоки, акасини дарс қилаётганида ҳам келиб, шўхлик қилиб, халақит беради!\n- Отангиз сизнинг тарбиянгизда қўллаган қайси жиҳатларни сиз ҳам, ўз фарзандларингиз тарбиясида қўллаяпсиз?\n- Дадам, бизга жуда ҳам қаттиққўл бўлганлар. Қаттиққўллик бу фақат урушиш эмас! Дадам бизни жуда ҳам эркалаганлар! Яъни, вақти келганда қаттиққўл бўлганлар! Мен ҳам, шу анъанани давом эттирган ҳолда, бўш вақтим бўлди, деганча, ўз фарзандларимни ҳамма жойга, масалан, Ўзбекистоннинг энг сўлим гўшалари, боғлар, ҳамма ўйинггоҳларга, айланишга олиб бораман! Нимага? Ҳаммаёқни кўрсин, кўриб катта бўлсин, дейман! Дадам ҳам, болалигимда, ҳаммаёққа олиб борардилар! Санъатга кириб келишимга ҳам дадам сабабчи бўлганлар! Қўлимдан етаклаб, ҳамма нарсани кўрсатганлар! Шунинг учун мен ҳам шундай қилишга ҳаракат қиламан! Одатда болаларим билан кўпроқ вақт ўтказишга ҳаракат қиламан. Аммо, ўз навбатида жуда ҳам инжиқ, бирор нарсани олдириш учун ерга ётиб олиб йиғлайдиган, ўта одобсиз болаларни хушламайман. Ўз фарзандларимни ҳам бундай бўлишларига йўл қўймайман! Уларга “шундай одобсиз бўлмаларинг!” деб, кўп таъкидлаб, шундай нарсаларга қаттиққўлман! Болалар тарбиясига катта аҳамият бераман! Чунки, фарзанд бу ота-онанинг юзи ҳисобланади!\n- Болалигингиздаги энг катта шўхлигингизни эслай оласизми?\n- (кулиб эслайди) 9 синфда ўқирдим. Лекин, 10-11 синф болалари билан ўртоқ эдим. Мактабимиз эшиги ёнида бир катта бетон бор экан, сал қимирлаб турган экан. Ўшани 11 синф болалари билан, роса тепганмиз! Бетон ҳам тепганимизда судралиб, қимирлаяптию, лекин ҳеч ағдарила қолмаяпти! Биз ҳам бўш келмай, тепиб ётибмиз! Бир пайт дарсга қўнғироқ чалиниб, ҳаммамиз дарсга кириб кетдик. Дарсда ўтирибману, хаёлимда ўша бетон турибди! “Нимага шуни тепиб ағдара олмадик?” деб, ўйлаб ўтирибман! Охири, дарс тугашига қўнғироқ чалиниши билан, синфхонадан югуриб чиқдим! Эсимда, физика хонаси эди! Шу хонадан югуриб чиқиб, тўғри бориб, жон-жаҳдим билан ўша бетонни тепганимни биламан, бетон синиб, деворни тешиб, бу ёғига ўтиб кетди! Ўзи ағдарилишига озгина қолган экан-да, мен эса, тепиб бир йўла деворни ҳам бузиб юборганман! Буни кўриб, албатта қочиб кетганман. Лекин, ўша пайтда дадам хориж сафаридан менга чиройли битта кепка олиб келгандилар ва мен уни доим кийиб юрардим. Мактабда ундай кепка фақат менда бор эди! 5-синф болалари танаффусга чиқиб кетишаётганда, мени кўриб қолиб, ўша кепкамни эслаб қолишган экан! Директор опамиз, мени чақириб, “бетонни ким синдирди?” дедилар. “Мен синдирмадим” десам, ўша 5 синф болаларини ёнига олиб кирдилар. Ҳаммаси синфда ўтиришган экан. Директор опамиз, “мана ўзини ёнида айтинглар, ким синдирди?” деб сўрасалар, ҳаммаси “Достон ака синдирдилар” деб туришибди! “Қаердан билдинглар?” десам, “бошингиздаги кепкадан!” дейишди. Хуллас, дадамни мактабга чақиртиришди! Албатта, гап ҳам эшитдим. Лекин, дадам ўз ёнларидан қурувчиларни гаплашиб, цемент ва ғишт олиб бериб, ўша жойни қайтадан қурдириб берганмиз! Ҳалигача, қаердан ҳам ўша бетонни тепганман, дейман. Ёшлигимда жуда ҳам шўх бўлганман-да!\n- Санъат йўлида болаликдан ижод қилиб келяпсиз. Бу оламнинг барча пасту баландликларидан хабардорсиз. Ҳамма вақт ҳар хил. Санъат йўлининг қайси жиҳатларини яхши кўрасизу, қайси жиҳатларини хушламайсиз?\n- Санъат йўлида инсонларнинг меҳри, ҳурмат қилиши, қаерга борсангиз, ҳурмат билан “келинг” деб, кутиб олишлари, саҳнага чиққанингиздаги олқишлар, бу ҳаммаси, албатта менга ёқади. Янги ижод намуналари яратиш ва янги қўшиқларим халқимизга ёқиб, кўнглидан жой олса, бу мен учун бахт! Санъатни энди, ёмон эмасу, қийин тарафлари ҳам бор. Айтишадию, бир нарсадан кечмасанг, бошқа бир нарсага эриша олмайсан, деб. Санъаткор кўп нарсалардан кечиши, кўп нарсадан ўзини тия билиши керак. Масалан, оддий инсон қиладиган ишни санъаткор қила олмайди! Дейлик, овқатлангани кафега ёки ресторанга кирсангиз, бемалол ўтира олмайсиз. Ҳар хил одамлар бор. Масалан, сал қаттиқроқ кулиб юборсангиз, “ўзидан кетиб қолибди” дейишади! Ёки, оддий одам, ҳар қандай ўзига қулай кийимни кийиб кетаверади. Лекин, санъаткор бирор ерга шундай кийиниб борса, эртага гап-сўзга қолади! “Ие, санъаткор бўла туриб, шундай кийимда келибди! Ўзига қараб юрса бўлмайдими?” дейишади. Доим халқ назаридасиз! Ўзингизга эҳтиёт бўлишингиз керак! Тилга эътиборли бўлиш керак! Масалан, кўчада оддий одам ким биландир уришса, ҳеч ким эътибор бермайди! Аммо, санъаткор ким биландир сал тортишса, ёки уришса, тамом! “Вой, бу ундай экан, бундай экан” дейишади. Лекин, аслида нима бўлганини билишмайди ҳам. Балки, ўша уришган одам ноҳақ, санъаткор ҳақдир? Лекин, негадир ҳамма жойда фақат санъаткор ноҳақ бўлиб чиқаверади! Чунки, инсонлар негадир санъаткорларнинг ичидан идеал қидиради! Масалан, “фалончига ўхшагим келяпти, фалончига ўхшаб кийингим келяпти” дейди. Санъаткор халқ назаридаги идеал инсон бўлиши керак. Шунинг учун ҳам, қийин тарафи, ҳеч қачон оддий одам бўла олмайсиз! Бу ёмон тарафи эмас, бу танганинг иккинчи тарафи бўлади.\n- Санъат сизга нима бердию, сиз санъатга нима бера олдингиз?\n- Санъат менга кўп нарса берди! Мухлислар меҳри, халқ назарини берди. Мен ҳам, озми-кўпми, мухлисларим кўнглидан жой олиб, ҳар холда ўз йўналишимда, санъатга ўз ижодим билан оз бўлса ҳам, нимадир бера олдим, деб ўйлайман. Бу мени фикрим, албатта. Балки бошқалар, бошқача ўйлашар? Лекин, менинг фикримча, ҳоҳ кеча чиққан хонанда бўлсин, ҳоҳ Халқ артисти бўлсин, бир дона бўлса ҳам, уни ўзига идеал деб топган мухлиси бўлади, деб ўйлайман. Ҳоҳ ўша санъаткор ёш бўлсин, ҳоҳ кекса, ҳоҳ 20 йилдан буён ижод қилаётган бўлсин, ҳеч бўлмаса, ўзининг ота-онаси, фарзандлари, рафиқаси, унинг мухлиси бўлади, барибир. Шунинг учун ҳам, бирор санъаткорнинг “мана бу қўшиғи, ёки ўзи бўлмабди” деса, менга оғир ботади! Чунки, ўша санъаткор барибир ижод қиляпти! Ўшани ҳам, куйлаётган қўшиғини кимдир тинглаяпти, ижодини яхши кўраётган мухлиси бор!\n- Сизни баъзилар санъаткор фарзанди, шунинг учун ҳам, пиллапоялардан ҳеч бир қийинчиликсиз чиққан, деб ўйлашади. Чиндан ҳам шундайми? Ижодда ҳеч бир қийинчилик бўлмаганми?\n- Тўғрисини айтаман, болаликда, энди чиқаётган вақтимда жуда катта бир қийинчилик туғилмаган. Чунки, ростдан ҳам дадамлар бор, ҳаммаёқ таниш-билиш, қолаверса, муҳит ҳам бошқача бўлган. Энг ёш санъаткорлар 20 ёшдан кейин саҳнага чиқиб келишган. Мен эса, 5 ёшимдан санъатга кириб келганман! У пайтда санъатда умуман, мен каби 5 ёшли болалар бўлмаган! Мен қандай ижод қилишим ва қандай қўшиқ ижро қилишимдан қатъий назар, яхши айтаманми, ёки ёмонми, барибир одамлар менга яхши кўриб қарашган. Қолаверса, шу бола нимани қойил қиларкин, деган фикрда ҳам эътибор беришган. Жуда ҳам халқ назарига тез тушганман. Ҳозирги кунда эса, болалар ансамбллари кўпайиб кетган ва саҳнага ёш болаларни олиб чиқиб, ҳеч кимни ҳайратлантира олмайсиз! Ҳеч ким “вой, мана бу бола чиқибди!” демайди! Чунки, қўшиқ куйлаётган ёш болалар кўп! У пайтда мен битта ва ягона бўлганман, шу сабабли ҳам халқ назарига тушишим ҳам осон бўлган! Мен жуда ҳам зўр ижро қилиб юбормаганман, аммо ўша ёшлигимда куйлаган қўшиқларимни тингласам, битта ҳам фальш, ёки нотўғри айтилган жойи йўқ! Ўйлашимча, жуда ҳам чиройли куйлаганман. Овоз ҳозирги кундан 1000 баравар зўр, десам муболаға бўлмайди, чунки ёш боланинг овози энг баланд нуқталарга чиқишга қодир бўлади. Бу тарафлама ҳам жуда осон бўлган. Аммо, кейин яъни ўтиш давридан сўнг, санъаткорларда “мутация” дейишади, ўшандан сўнг, қийинчиликлар бошланди! Чунки, мен тенги санъаткорлар кўп! Рақобат кучли, мен эса, аввалгидек биттаю ягона Достон эмасман! Мен тенги санъаткорлар ҳам бор! Уларнинг ичида, ўша оломоннинг ичига кириб, ўз йўлида ижод қилиши керак бўлган, бир санъаткорга айландим! Лекин, Худо менга омад берди! Ўшанда яна қўшиқ айтиб чиққанимда, “Иккаламиз боғдаги...” деб куйланган қўшиғим, унинг ортидан эса, “Айт менга гўзал” қўшиғим тингловчиларга манзур бўлди. Уларнинг ортидан яна яхши-яхши қўшиқлар чиқариб, халқнинг назарига яна қайта тушиб олдим. Лекин, ёшлигимдаги машҳурлигимни ҳеч қачон қайтариб, ола олмасам керак, деб ўйлайман! Чунки, ҳозирги кунда оломоннинг ичидаги Достон, бу санъат йўлида жуда ҳам қийинчиликларга дуч келган Достон! Негаки, рақобатчилар кўп, тенгдошлар кўп, Достоннинг ўзи ижод қилиб ҳаракат қилмаса, ёнидагилар омадни олиб кетиб қолиши мумкин. Шунинг учун ҳам, “ёнимда дадам борлар, бўлди, санъаткорлар оиласида туғилган” дегани, санъат йўлида қийинчиликларга дуч келмайди, ҳеч қандай муаммо йўқ, ижод қилмай юраверади, дегани эмас! Ҳаттоки ҳозиргача ҳам, ҳар хил муаммолар учрайди. Масалан, тўғрисини айтаман, ҳозирги кунда ҳамма нарсага катта маблағ керак бўлиши сир эмас. Тушунмовчиликлар ҳам бўлиб туради.\n- Санъатнинг бир неча йўналишида баробар ижод қилаётганлар ҳам бор. Масалан, сиз болалигингизда роль ижро қилгансиз. Ҳозирда, масалан, сизда ҳеч кўрсатувга бошловчилик қилиш фикри бўлмаганми?\n- Менга бу борада бир таклиф бўлди ва мени жуда ҳайрон қолдирди. (ҳайрон бўлиб) Мени раҳматли устоз актёр Эргаш Каримов олиб борган “Миниатюралар театри” кўрсатувини олиб боришга таклиф қилишди! Ўйлаб кўринг, “Соғиниб ўтади умрим” деб, оғир-босиқ, жиддий қўшиқлар куйлаб юрган хонанда бўлсам, қандай қилиб сатира, юмордан иборат бўлган кўрсатувни олиб боришим мумкин? Мен сўз устаси бўлмасам? Мени ҳозирги йўналишимга умуман тўғри келмайди-ку! Мен бир комик ҳаракатлар қилиб, шовқинли қўшиқлар айтиб юрган бўлмасам? Шу сабабли ҳам, бу таклифга рад жавобини бердим ва йўналишимга тўғри келмаслигини айтиб, тўғри тушунтиришга ҳаракат қилдим. Билмадим, балки мендан хафа бўлишгандир? Балки, болаликдаги чиқишларимни эслаб, шунинг учун таклиф қилишгандир? Билмадим. Лекин, бошқа кўрсатувдан таклиф бўлмади.\n- Ёшлигингизда ижро қилган ролингиз ҳалигача ҳамманинг эътиборида! Ҳозир ҳам фильмда роль қилган бўлармидингиз?\n- Йўқ, бугунги кунда кинода роль ижро қилмайман, деган фикрим бор. Санъат соҳасида мен битта ишни, яъни хонандаликни танлаб бўлганман! Санъатнинг охиригача ҳеч ким етмаган! Лекин, хонандаликда ўз ижодимдан кўнглим тўладиган даражага етганимдагина, бирор фильмда суратга тушиш фикри туғилиб қолмаса, унгача кинода роль ижро қилмайман, деб ўз олдимга мақсад қўйганман! Тўғри, фильмлардан таклифлар бор, роллар беришяпти, жуда яхши роллар ҳам таклиф қилишди... Лекин, тўғрисини айтсам, ўзимни роль ўйнагим келмади! Бундан афсусланмайман! Инсон аввал бир ишни қилиши керак, икки ишни қилиб, иккови ҳам чала бўлиб қолмасин, дейман!\n- Ҳаётда ҳам актёрлик маҳоратидан фойдаланганмисиз?\n- (кулиб) Ҳаётимизнинг ўзи кино-ку! Лекин, ҳар доим самимий бўлишга ҳаракат қиламан! Аммо, санъаткор бўлганингиздан кейин, барибир жуда кўпчилик инсонлар билан мулоқотда бўлишга тўғри келади. Ҳаётда жуда ҳам ҳар хил характерли инсонлар кўп. Ҳамма сиздан ҳар хил нарса талаб қилишга ҳаракат қилади. Биров ерга урмоқчи бўлса, биров осмонга олиб чиқишга ҳаракат қилади. Биров мақтаса, биров ёмонлашга ҳаракат қилади. Биров асабингизга тегиб, жаҳлингизни чиқармоқчи бўлади. Бундай жойларда актёрлик маҳоратини ишлатиб, ҳамма билан чиройли муомалада бўлиб, “Хўп ака” деб, ўтиб кетган вақтларим ҳам бўлган. Тўғриси, мен баъзиларга ўхшаб бозорга бормайман, одамлар ичида юрмайман, демайман! Мен доим одамлар орасида, халқ ичида ҳам юравераман!\n- Сизни ҳақиқатни инсонни юзига айтадиган санъаткор дейишади! Бу одатингиз ҳеч панд берганми?\n- Ҳа, бу одатим, жуда кўп панд беради ва бир хилларида, “нима қиламан, шундай қилиб, менга нима?” деб ўйлаб ҳам қоламан! Лекин, ноҳақликка жим қараб тура олмайман! Билмадим, шу одатимни тўғрилашим керакми, ёки сақлаб қолайми? Ўзим ҳам ўзимга тушуна олмайман, баъзида, ўйлаб қоламан. Панд еган деганда, биров билан уришганим йўқ, фақат бировларни хафа қилиб қўяман. Ўзи тўғри гап, туққанингга ёқмайди, деган гап бор-ку. Тўғри гапни эшитса ҳам, тан олмай, ўзини хафа бўлганга олиб юрганлар ҳам бор. Шундай пайтларда, “менга нима эди?” деб юбораман.\n- Сўз усталари одатда, санъаткорларнинг қўшиқларини пародия қилиб, ёки қўшиқ сўзларининг устидан ҳазил қилишади. Аммо, сизга ва сизнинг қўшиқларингизга нисбатан пародия ва ҳазил қилишмаган! Бунга сабаб, нима деб ўйлайсиз? Ёки сиздан чўчишадими?\n- Йўқ, билмадим, балки шунга мос қўшиғим чиқмагандир? Мен таниш бўлган сўз усталарига ҳам бу ҳақида айтганман, “мени ҳам ўхшатиб, пародия қилинглар” десам, “сизни ўхшатадиган нарсангиз йўқ, алоҳида бир қилиқлар қилмайсиз! Шундоқ қўшиғингизни куйлайсиз, кетасиз! Шунинг учун сизни ўхшата олмайман!” деган гапларни эшитдим. Мени ўзимни шахсан ундай пародия ва ҳазилларга қаршилигим йўқ! Балки, чиндан ҳам уларнинг ҳазил ва пародияларига тўғри келмаётгандирман?\n- Сизни ҳамма ҳар хил таърифлайди. Кимдир камтар, деса, кимдир кибрли, кимдир жаҳли тез, яна кимдир қатъиятли, дейишади. Аслида, саҳнадаги Достон Убайдуллаев билан ҳаётдаги Достон Убайдуллаевнинг фарқи нимада?\n- Ўзим ҳақимда, “ўжар, ўзини катта тутади” деган фикрларни ўзим ҳам эшитганман! Масалан, мени “кибрли, ўзини катта оладиган” деб ўйлайдиганлар, мен билан ҳаётда гаплашиб кўришсин! Мен фақат шундай дейишим мумкин. Энди ташқи кўринишига қараб, инсоннинг феълини билиб бўлмайди-ку. Лекин, “Достон ҳеч кимни менсимас экан” деган гапларни ўзим ҳам четдан кўп эшитганман. Энди, менинг ташқи кўринишим шундай бўлса, нима қила олишим мумкин? Кўпчилик ичига кирганда, таниган ва танимаган одамларга қараб, ҳадеб кулавермайсиз-ку. Ўзимни оғир-босиқ тутганим учун, балки шундай кўринарман? “Жиддий турибди, кибри баланд бўлса керак, ёнига яқинлашиб бўлмаса керак, гапирсак менсимаса ҳам керак!” дейишади. Бундай гапларни эшитиб, ўзим ҳам ҳайрон қоламан, нега одамлар бундай фикрлашади? Аввал гаплашиб кўрмайдими, чиндан ҳам шундай иш қилсангиз, кейин гапирмайдими? Энди саҳнадаги ва ҳаётдаги Достоннинг фарқига келсак, ҳаётдагиси самимий, ҳақиқатпарвар, оддий инсон! Саҳнадагиси жуда жиддий бўлса керак, шунинг учун ҳам, уни одамлар “ҳеч кимни менсимайдиган, кибри баланд” деб ўйлашса керак! Аслида ундай эмас!\n- Одатда санъаткорлар ҳақида кўп ҳар хил гаплар тарқалади. Сиз ҳақингизда эса, ҳеч қачон бирор ортиқча гап эшитмаганмиз. Бу сизни халқ шунчалик яхши билганиданми?\n- Мен доим халқ ичидаман, балки шунинг учундир? Чунки, мен ҳам санъаткор бўлсам ҳам, оддий инсонман, деб ўйлайман. Балки мени ҳамма жойда кўп кўришларидандир? Мени бир яширадиган сирим ҳам йўқ.\n- Ижод борасида, ҳар хил тажрибалар қилиб кўриш фикри бўлмаганми?\n- Бўлади, баъзида ўхшамай ҳам қолади. Мухлисларга қилган янгилигимиз ёқмай қолади. Бошқа йўналишга ўтсаммикан, деган фикрлар бўлади. Бу ҳар қандай санъаткорда бўладиган ҳолат. Қолаверса, мени йўналишим фақат битта эмас, масалан, миллий йўналишда ҳам куйлаганман. Ижодимга 20 йил бўлган бўлса, масалан, мен 6 ёшимда 20 ёшга кирган мухлислар, ҳозир 40 ёшга киришди. Ўша мухлисларимга ҳам манзур бўлсин, деган мақсадда шундай йўналишда ҳам куйлайман. Ахир мухлислар 7 ёшдан 70 ёшгача бўлишади. Баъзи вақтларда онахонлар қўшиқ сўраб қолишади. Уларга эстрада йўналишидаги қўшиқни айтиб беролмайсиз-ку. Шунинг учун, миллий қўшиқлар ҳам тайёрлаганман. Шундай вақтларда уларга ёқадиган қўшиқларни бемалол куйлаб бераман. Ниятим, ҳамманинг кўнглидан бирдек жой олиш!\n- Санъат соҳасидаги баъзи инсонлар билан суҳбатлашганда, тушкунликка тушиб қолиш ҳақида гапиришади. Сиз кўп йиллардан буён санъатдасиз ва доим сизни яхши кайфиятда учратамиз. Ҳеч қачон тушкунликка тушмайсиз, тушманг ҳам! Сизнинг тушкунликка тушмаслик сирингиз нимада?\n- (ўйланиб) Тушкунликка тушмаган инсоннинг ўзи йўқ, барибир. Менда ҳам баъзида бундай ҳолат бўлади, аммо мен буни енгишга тушкунликка тушмасликка ўзимда куч топаман! Биринчи ўринда бир нарсани ўйлайман, масалан, Яратган мени эл назарига тушириб, халқ ичида “Достон” деб, номимни чиқариб қўйган бўлса, халқимиз меҳрини бериб, азиз инсонлардан бири сифатида тилга олишса, ҳурмат қилишса, озми-кўпми мухлисларим бор, шуларни ўйлаб, ўзимни қўлга олишга ҳаракат қиламан! Халқ меҳри, эътибори, бу катта бахт! Чунки, 30-40 йиллаб санъат йўлида меҳнат қилиб, биров бир қўшиғини тингламаган, ёки “фалончи” деб билмаганлар ҳам бор. Шуларни ўйлаб, шукур қиламан, Яратган тарафидан менга шу бахт берилган, халқ назаридаман, азиз инсонидек ҳурмат қилишади, бу жуда катта бахт! Ўзимга ўзим доим “шунга шукур қилгин Достон!” дейман. Чунки, барибир оддий инсонмиз, баъзида “вой, кимдандир қолиб кетяпман. Мана бу ишим ўхшамаяпти”, деб ўйлаб қоламиз. Ёки, кутилмаганда яқинда чиққан бир хонанданинг қўшиғи хит бўлиб, сизнинг қўшиғингиздан ўтиб кетса, ўйлаб қоласиз. Шундай пайтларда, ўзимга “ўзингни бос, ҳаммаси олдинда, эл назаридасан, халқ учун азиз инсонсан, шукур қил” дейман. Шу тарзда ўзимни тушкунликдан олиб чиқиб оламан ва тушкунликка тушмайман!\n- Ўз ҳамкасбларингиз ижодини кузатасизми?\n- Албатта! Ҳамма ижодкорларни кузатаман! Энг ёш ижодкорлардан бошлаб, бугунги кунда энг зўр ижод қилаётганларгача кузатаман! Чунки, мен ҳам шу ижоднинг ичидаман. Баъзилар, “мен фақат чет эл эстрадасини эшитаман” дейишади. Нотўғри, бўлмаган гап. “Фалончи зўр қўшиқ айтибди, эшитдингми?” десангиз, “йўқ” дейишади. Бўлмаган гап, ўша қўшиқни эшитган ва билади! Билмаганликка олади. Мен эса, тўғрисини айтаман, ёлғон гапириб нима қиламан? Ҳаммани эшитаман! Чунки, баъзида ёшлардан ҳам янгиликлар чиқиб қолади. Баъзилар, бировларни “эй, кеча чиққан бола” деб менсимай гапиришади. Ўша кеча чиққан бола, эртага сендан ўтиб кетади, ўзинг ҳам билмай қоласан. Шунинг учун ҳамма нарсани кузатиб, билиб юриш керак, деб ўйлайман. Кимдандир ниманидир ўрганиш ҳам мумкин, буни яширмайман.\n- Уларнинг муваффақиятини кўриб, табриклаб, камчиликларини очиқ айтган вақтларингиз ҳам бўладими?\n- Албатта, ўзимнинг яқин дўстларим бўлса, доим фикрларимни айтаман. Бирор ери нотўғри чиққан бўлса, қўшиғи ёқмаса ҳам очиқ айтаман. Яхши қўшиқ айтган бўлса, табриклайман. Ўша дўстларим, танишларим, ўзимга нисбатан ҳам шундай йўл тутишади. Қўшиқларимнинг яхши ва камчилик тарафларини айтишади. Лекин, агар танимасам, ўзимдан ўзим гапирмайман, албаттта.\n- Санъат оламида яқинларингиз борми?\n- Яқинларим кўп, Абдурашид Йўлдошев, Абдували Ражабов, Музаффар Абдуазимов, Даврон Эргашев ва деярли барча тенгдошлар. Ҳаммамиз деярли ҳар куни кўришамиз, бирга ўтирамиз, бирга йиғиламиз. Аҳиллигимизга кўз тегмасин!\n- Рафиқангиз сизни қўшиқларингизни тинглайдиларми? Қайси бирини яхши кўрадилар? Уларга атаб куйлаган қўшиғингиз ҳам борми?\n- Рафиқам мени ўз йўналишимдаги қўшиқларимни жуда ҳам яхши кўриб эшитади. Айнан унга атаб куйлаган қўшиғим йўқ. Лекин, “Менинг ягонам” деган қўшиғимни рафиқам жуда ҳам яхши кўради ва мен бу шўх қўшиқни қайта ишлаб, сокинлаштириб, қайта мусиқий сайқал бериб, туғилган кунида ўтирганимизда, айнан унинг учун ижро қилганман! Фақат унинг ўзи учун шундай куйлаганман, бошқа жойга чиқмаган!\n- Ўзингиз рафиқангизни севганингиздан ва фарзандларингизни онаси бўлганлигидан ташқари, яна нима учун қадрлайсиз?\n- Уни яна мени тушунганлиги, касбимни тушунганлиги учун ҳам қадрлайман. Масалан, мени кеч келишларимга чидайди. Санъаткорнинг рафиқаси бўлиш жуда қийин ва масъулиятли! Масалан, бир кунда 4-5 марталаб кийим алмаштирадиган вақтларим бўлади. “Мана буни кияман, ёки киймайман” деб айтиб ўтиришим шартмас. Ҳар доим кийимлари тайёр бўлади. Бу тарафдан рафиқамдан жуда ҳам кўнглим тўлган. Бундан ташқари, яна бир ҳурмат қилган жиҳатим, қўли жуда ҳам ширин, пазанда, жуда ҳам ширин таомлар тайёрлайди. Меҳрибон, озода, ширин сўз! Қолаверса, мени бир қарашдаёқ тушунади, айниқса, кеч келганларимда тушунишини ҳурмат қиламан! Масалан, баъзи жойларда эшитиб қоламан, “фалончини хотини кеч келганда жанжал қилибди, ёки хотиним ҳеч тушунмайди, келиша олмаяпман” деган гаплар бўлади. Мен эса рафиқамдан бирор марта “қаерда юрибсиз?” деган тергов, ёки шунга ўхшаш гапни эшитмаганман ва бизда бундай гаплар ишлатилмайди! Мен ўзим ҳам иложи борича, бунга йўл қўймайман ҳам. Ўзи аёлни ўта қизғанчиқлиги ҳам, эркакнинг таъбини хира қилади! “Эй, аҳамият бермайман” деган тақдирингизда ҳам, уйдан чиқиб кетаётганингизда, масалан, хизматга кетаётган бўлсангиз ҳам, “Вой, анови сизга қарайдими? У ерда чиройли қизлар ҳам бўладими?” деб қўйса, тамом, минг аҳамият бермасангиз ҳам, “Нима деяпсан? Хизматга кетяпман!” десангиз ҳам, лекин шу нарса миянгизда айланиб, асабингизга тегади, кайфиятингизни бузади! Барибир ўша гап, аҳамиятга эга бўлиб қолади. Бундай ҳолатларни эркак кишининг таъбини хира қиладиган ҳолат, деб биламан. Бизнинг оилада бундай гаплар бўлмаган, бўлмайди ҳам! Чунки, рафиқам, ақлли ва қатъиятли аёл! Ҳамма нарсамни, кийимларимни тайёрлаб беради ва “адаси яхши бориб келинг” деб, очиқ чеҳра билан кузатиб қўяди, келганимда ширинсўз билан кутиб олади. Шу тарафлама ҳам, рафиқамдан жуда миннатдорман!


ЎзА - Жўрабек Ҳасанов: “Фестиваль мамлакатимизда амалга ошириладиган ўзгаришлар учун пиллапоя бўлади”\n13.04.2018 20:24 Чоп этиш версияси\nЖўрабек Ҳасанов: “Фестиваль мамлакатимизда амалга ошириладиган ўзгаришлар учун пиллапоя бўлади”\nСамарқанд. Шаҳарнинг бебаҳо майдони – Регистон. Ушбу маскан асрий тамаддундан сўзлаб, замонлар бўйи ўзида тарих ажойиботларини сақлаб келади. Унинг мисолида нафақат бетакрор тарихий обида, балки ранг-тасвир ва нақшларда инсон ички кечинмалари, комиллик синоати, ҳаёт фалсафасини уқиш мумкин.\nШердор мадрасаси қаршисида туриб, пештоқидаги шер тасвирига кўзингиз тушади. У гавҳари олам инсонга, олам узра нур таратаётган қуёш шуъласи эса илмга ишорадир. Зеро, қуёш атрофни ёритиб ҳаёт бахш этганидек, илм ҳам одам умрига зиё олиб киради. Бу ҳақиқатни англаган инсонлар эса бугун Мағрибу Машриқда бўлса-да, илм излаб, эл-юрт корига ярамоқ истайди.\nЎзбекистон ёшлар иттифоқи ва қатор ташкилотлар ҳамкорлигида ўтказилаётган “Ёш ватандошлар” халқаро фестивали кунларида Япониянинг “NEC” корпорацияси вакили, юртдошимиз Жўрабек Ҳасанов билан суҳбатимиз ҳам ёшларнинг илм олиши, мамлакатимизда кечаётган ўзгаришлар ва бу жараёнда баркамол авлод иштироки хусусида бўлди.\n– Аввало, ўзингиз, Япониядаги меҳнат фаолиятингиз ҳақида сўзлаб берсангиз?\n– Болалик йилларим Самарқанд вилоятининг Тайлоқ туманида ўтган. Дастлабки таълимни ҳам маҳалламиздаги мактабда олдим. Самарқанд – тарихий шаҳар. Шу боис бўш вақтимда отам билан тарихий обидалар бўйлаб сайр қилишни хуш кўрардим. Шундай кунларнинг бирида япониялик сайёҳ билан бўлган суҳбатимиз келажакдаги мақсадларимни белгилаб олиш учун туртки бўлган.\nРегистон майдонида сайр қилиб юрган сайёҳ эътиборимни тортди, тилмоч унинг меъмор эканини айтди. Самарқанднинг бетакрор обидалари, ўзига хос меъморий ечими сайёҳни Ўзбекистон сари етаклаган экан, у илмга меҳр қўйган инсон эди. Ўшанда Чинда бўлса-да, илм изланг, деган ҳадиснинг ҳаётдаги аксини кўргандим. Шунда таҳсилни Японияда давом эттириш истаги пайдо бўлди. Бу хоҳиш мени туризм йўналишига ихтисослашган коллеж сари етаклади. Ўқишни тамомлаб, Япониянинг Аояма Гакуин университетига ҳужжат топширдим ва имтиҳонлардан муваффақиятли ўтдим. Талабалик йилларим ўқиш ва изланишда ўтди. Шундан сўнг ахборот-коммуникация технологиялари соҳасида дунёга машҳур Япониянинг “NEC” корпорацияси эшиклари мен учун очилди. Ҳозир савдо бўлимининг Ўрта Осиё ва Яқин Шарқ мамлакатлари гуруҳида ишлаб келмоқдаман.\n– Меҳнат фаолиятингизни “NEC” корпорациясидан бошлашга қарор қилишингизнинг аниқ сабаби борми?\n– Ҳақиқатдан ҳам, бу тасодиф эмас. Корпорация 1899 йилдан буён фаолият кўрсатиб келади ва ахборот технологиялари соҳасида бой тажрибага эга. Хорижий давлатларда 126 офисига эга ушбу компания мамлакатимизда илк лойиҳани 1992 йилда, Ўзбекистонда телевидение учун сунъий йўлдош ускуналарини ўрнатишдан бошлаган. Юртимизнинг телекоммуникациялар тармоғида оптик толали кабелларни жорий этиш ҳам айни шу ташкилот кўмагида амалга оширилди. Шунга қарамасдан, Ўзбекистонда ахборотлаштириш соҳасида қилиниши керак бўлган ишлар талайгина. Менда эса бу жараёнларга ўз ҳиссамни қўшиш имкони пайдо бўлди ва “NEC” корпорацияси таклифини қабул қилдим. Қайд этиш керак, бугун юртимизда рақамли телевидениега ўтиш ишлари ниҳоясига етказилмоқда. Бу ишлар Биринчи Президентимизнинг “Ўзбекистон Республикасида рақамли телеузатишга техник ва технологик ўтиш бўйича давлат дастури тўғрисида”ги қарори асосида бошланган эди ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 17 июлдаги "Рақамли телеэшиттиришларга ўтиш ва ер усти аналог телеэшиттиришларни тўхтатишга доир амалга ошириладиган чора-тадбирлар тўғрисида"ги қарори асосида корпорациямиз кўмагида давом эттирилаётир.\nБугун юртимизда катта ўзгаришлар, янгиланишлар бўлмоқда. Давлат ва жамият ҳаётини ислоҳ қилишга қаратилган кенг кўламли чора-тадбирлар амалга оширилаётир. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги томонидан ахборот технологиялари ва коммуникациялари соҳасида, “электрон ҳукумат”ни жорий этишда ягона давлат сиёсати юритилаётир. Бу эса жаҳон тажрибасидан келиб чиққан ҳолда, миллий коммуникация тизимини комплекс ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш ва ҳаётга жорий этиш имконини бераётир. Бу янгиликлар ҳақида корпорациямиз мутасаддиларини хабардор қилиб бораман ва Ўзбекистон билан ҳамкорлик кўламини кенгайтиришга чақираман.\n– “Ёш ватандошлар” фестивали иштирокчиси сифатида мазкур форумдан кутилаётган мақсадлар ҳақида нима дея оласиз?\n– Глобаллашув шароитида ҳар бир давлат ўзининг ривожланиш тенденцияси, илғор тажрибасига эга. Ушбу давлатларда таълим олаётган ёки меҳнат фаолиятини олиб бораётган ўзбекистонлик ёшлар бунинг бевосита гувоҳи бўлмоқда. “Ёш ватандошлар” фестивалининг ташкил этилгани жаҳон тажрибасида кузатиладиган илғор ютуқ ва лойиҳаларни юртимиз иқтисодиёти, илм-фани ва туризм йўналишларига кенг жорий этиш, таклифларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш имконини беради. Қолаверса, хорижда яшаётган ватандошларимиз юртимизнинг бой маданий мероси, халқимизнинг азалий қадриятларидан баҳраманд бўлишни, Ўзбекистондаги тенгдошларининг бугунги ҳаёти, уларга яратилаётган кенг шароит ва имкониятлардан хабардор бўлишни исташади. Шу маънода айтиш мумкинки, мазкур фестиваль ёшларнинг ўзаро мулоқот ва тажриба алмашиши учун қулай платформа вазифасини ўтайди.\nФестиваль доирасида ташкил этилаётган мулоқот ва давра суҳбатларида ёшларнинг мамлакатимизда кечаётган янгиланишларга бефарқ эмаслигига гувоҳ бўляпман. Улар бугун жамият ҳаётининг у ёки бу соҳасини ислоҳ қилишга доир ўз фикр-мулоҳазалари билан ўртоқлашмоқда. Финляндиядан келган юртдошимиз Ўзбекистонда масофавий таълим тизимини яратиш, германиялик тенгдошим эса чет элларда яшаётган ўзбек оиласи фарзандлари учун электрон дарсликлар ва бадиий адабиётлар сотуви ҳамда етказиб бериш хизматини йўлга қўйиш борасидаги ташаббуси иштирокчиларда катта қизиқиш уйғотди.\nЎзбекистонда ишлаб чиқаришнинг рағбатлантирилаётгани рақобатбардош, сифатли, экспортбоп маҳсулотлар ишлаб чиқаришга зарур шарт-шароит яратмоқда. Бу эса маркетинг соҳасини ҳам замон талаблари даражасида қайта кўриб чиқишни тақозо этади. Учрашувда экспорт маҳсулотлари савдосини якка тартибда онлайн тарзда амалга оширишнинг аҳамияти ва фойдали томонлари ҳақидаги қарашларим билан ўртоқлашдим. Туризм соҳасида ўз хизматларини тақдим этишни мақсад қилган ўзбекистонлик талаба-ёшлар билан ушбу ғояларни рўёбга чиқариш мақсадида ҳамкорликни давом эттиришга келишиб олдик.\nФестивалда 18 дан зиёд мамлакатдан келган 70 нафар ўзбекистонлик ёш ва юртимиз олий таълим муассасаларида таҳсил олаётган 400 га яқин йигит-қиз иштирок этмоқда. Уларнинг ҳар бири ўз ташаббус ва лойиҳаларига эга. Шундай экан, биз, ёшларни бирлаштирган фестиваль келгусида жамиятимиз ҳаёти, давлатимиз ривожи, юртимизда амалга оширилаётган бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишлари, рўй бераётган ўзгаришлар учун пиллапоя вазифасини ўташига ишонаман.


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - «ЖЎЙБОРИ КАЛОН»\nТарихдан маълум, Бухоро шаҳри бир қанча гузарлардан ташкил топган. Гузарлардан бирида жўйборилар, яъни, мавқеи юксак, ҳурматли шайхлар истиқомат қилган.\nҲозирги Бухоро шаҳрининг жануби-ғарбидаги Жўйбор мавзеи жойлашган ҳудуд шайбонийлар сулоласидан Абдуллахон II (ҳукмронлик даври 1557–1598) фармони билан Бухоро девори қайта қурилгач, шаҳарга қўшиб олинади. Мавзе таркибида Жўйизор, Дасторбандон, Чақар, Жаъфарон маҳаллалари бўлган. Бу ерда масжид, мадраса, хонақоҳ, сардоба, ҳовуз каби иншоотлар қурилган. Солорҳаж (ҳажга борувчилар бошлиғи) дарвозаси ҳам шу мавзеда жойлашган. Ҳажга борадиган бухороликлар шу дарвозадан чиқишган. Кейинги асрларда у Қоракўл дарвозаси деб номланган (ҳозиргача шаҳарда сақланиб қолган ягона дарвоза). XX аср 20-йилларигача бу мавзеда Бухоронинг бадавлат хонадонлари истиқомат қилган. Жўйбор хожаларининг ақлу фаросати, донишмандлиги туфайли хону амирлар орасидаги низолар бартараф этилган.\n«Жўйбори Калон» мадрасаси Субҳонқулихон даврида, яъни, XVII аср охири – XVIII аср бошларида Бухоро ҳокими Абдулазизхон фармони билан барпо қилинган. Мадрасанинг қурилишига Абдулазизхоннинг онаси Ойпошшабиби бош-қош бўлган. У ниҳоятда маърифатли, тақволи аёл бўлиб, мадраса учун маблағ аямаган. Мадраса билан бир қаторда «Волидаи Абдулазизхон» жоме масжиди ҳам қад кўтарган. Шунингдек, мазкур икки бино оралиғида ҳовуз – «Ҳавзи Нав» ҳам қурдирилган.\nСоветлар даврида мадрасадан турли мақсадларда фойдаланилган. Натижада ташландиқ ҳолатга келган. Ниҳоят истиқлол қуёши порлагач, 1992 йил 1 сентябрда мадраса иш фаолиятини қайта тиклади.\n«Жўйбори Калон» билим юрти динлар тарихи ва назариясини чуқур эгаллаган, ўрта маълумотли диншунос, бошланғич араб тили мураббийси, диний маърифат ва маънавий ахлоқий тарбия масалалари бўйича маслаҳатчи тайёрлашга ихтисослашган. Мадраса Ўзбекистон мусулмонлари идораси таълим бўлими тасдиқлаган режа асосида фаолият юритади.