Назарбоев МАГАТЭ бош директори билан учрашди\n09:34 / 28.08.2015\nҚозоғистон президенти Нурсултон Назарбоев МАГАТЭ бош директори Юкия Амано билан учрашув ўтказди. Учрашув доирасида у Аманони кам бойитилган уран банки очилиши ҳақидаги шартноманинг имзоланиши билан табриклади, деб хабар беради президент матбуот хизмати.\n“Қозоғистон Семипалатинск полигонини ёпди, биз энг йирик ядровий аслаҳахонадан воз кечдик. Мамлакатимиз изчиллик билан ядровий қуролни тарқатмаслик сиёсатини юритмоқда. Ўйлайманки, бу борадаги қарашларимиз мос келади”, - таъкидлади Назарбоев.\nЎз навбатида, Юкия Амано шартноманинг имзоланиши чинакам тарихий воқеа бўлганлигини алоҳида қайд қилди. “Бугун атом электр станциялари қурмоқчи бўлган давлатлар кам бойитилган ҳар қандай бозор шароитида ҳам уран сотиб олиш имкониятига эга бўлди”, - деди у.\nМАГАТЭ бош директори Қозоғистон ўзининг ядровий қурол тарқатмаслик тартибини мустаҳкамлашдаги ўрни туфайли бундай банк очилиши учун энг муносиб номзод бўлганлигини таъкидлаб ўтди.\n“Бирор-бирор давлат ядровий дастурини уран бойитишдан бошлаши барчани ташвишга солади. Бу унинг ноқонуний тарқатилиши эҳтимолини кучайтиради. Биз эса ўз ядровий силсиламизни яратмасдан атом ишлатиш учун шароит яратмоқдамиз”, - хулоса қилди Назарбоев.


Билсак эди, адашмасдик « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nБилсак эди, адашмасдик\n20 December 2016 - 14:46\nМуаммо ҳам хумда турган мусалласга ўхшайди. Вақт ўтган сайин мусалласнинг таъсир қуввати ортгани каби, муаммонинг ҳам кўлами кенгайиб кетаверади. Шунинг учун кўзга ташланаётган қусурларни вақтида муолажа этмоқ даркор. Мусалласнинг дозаси ортиб кетиб, хум “ёрилганидан” сўнг шўрпахта қидиришнинг ҳожати йўқ.\nМисол учун, бугунги таҳликали замонда одамларимизнинг диний саводхонлигини юксалтириш долзарб масаладир. Агар соф динимизни давлат бош бўлиб ўргатмаса, кимдир келиб “ўргатиб” кетади. Ўргатиб кетяпти ҳам! Эндиликда келиши ҳам шарт эмас, олис-олислардан туриб ўқитиб қўяверади.\nХўп, нима қилмоқ керак? Мавжуд имкониятлардан фойдаланайлик! Сўнгги йилларда ўнлаб телерадиоканаллар ташкил этилди. Аммо “диний телеканал” деган жой ҳамон бўш турибди. Ваҳоланки, бунга катта эҳтиёжимиз бор.\nБарча телеканаллар каби ўзининг анъанавий дастурларига эга диний канал ташкил этилса. Унда долзарб мавзудаги давра суҳбатлари уюштирилса (аллақандай кинолар ҳақида ҳам соатлаб суҳбатлар уюштираяпмиз-ку), одамларнинг иймонига қувват бўладиган кинолар намойиш этилса (ҳар куни соатлаб ҳиндларнинг бемаънидан-бемаъни сериалларни ҳам кўриб ўтирибмизда), Қуръони карим тиловатлари қўйилса (ахир юртимиздан юзлаб қорилар, қориялар чиқаяпти, биз бўлса соатлаб бир тийинга қиммат ҳиргойиларни эшитиб ўтирибмиз), ақида, ҳадис, калом илмларидан маъвезалар тингласак… бунинг ҳаммаси ўзимиз учун фақат фойда-ку!\nБилсак адашмаймиз, эшитмаймиз ва эргашмаймиз!


Баҳодир Чориев: Сиёсий ислоҳотлар ўтказилмас экан, ҳар қандай ўзгаришлардан наф йўқ | Birdamlik.info\n18.05.2017 09:21 msk\nЎзбекистонда яқин ўн йил ичида иқтисодий ўсиш ва ривожланиш бўлмайди, негаки янги президент ўтмишдоши Ислом Каримовнинг йўлидан кета туриб, мамлакат учун ҳаводек зарур бўлган сиёсий ислоҳотларни ўтказмаяпти. Уларни биринчи навбатда ўтказиш зарур, акс ҳолда ҳар қандай ўзгаришлардан наф бўлмайди. Бу ҳақда мухолифатдаги Ўзбекистон “Бирдамлик” халқ-демократик ҳаракатининг раҳбари “Бирдамлик” Баҳодир Чориев билдирмоқда.\nРус, ўзбек ва инглиз тилларида баён этилган ҳамда PDF форматида ўқишингиз мумкин бўлган материалда Чориев иқтидорга келган тақдирда Ўзбекистон иқтисодиётини “Бирдамлик” томонидан ислоҳот қилиниши режаларини баён этган. Ҳаракат етакчисининг билдиришича, 2004 йил 10 апрель куни тузилган “Бирдамлик” республикада мавжуд “каримов-мирзиёев тизими”га қарши нозўравон кураш олиб боришда тўхтамаяпти ҳамда бу мамлакатда сиёсий ислоҳотларни ўтказилишини ўз зиммасига олади.\nЧориевга кўра, Ўзбекистон “Иккинчи жаҳон урушида хонавайрон бўлган Европа, хусусан Германия ва Япония йўлидан бориши керак. Жанубий Корея, Сингапур каби давлатлар тажрибаларидан унумли фойдаланишимиз лозим. Агар юқорида номи тилга олинган давлатларнинг босиб ўтган сиёсий, иқтисодий тараққиёт йўли тарихига эътибор қаратиладиган бўлса, у ҳолда мазкур давлатлар ўтган асрнинг 50-80 йилларида дунёдаги энг забардаст, қудратли давлат АҚШ билан дўстона алоқалар ўрнатиши туфайли бугуни даражага эришганига ишонч ҳосил қилиш мумкин. Агар АҚШ ва бошқа демократик давлатлар билан ҳақиқий дўстлик ришталарини боғланса, мамлакатда сиёсий ислоҳотларни тўлиқ ўтказиб, бошқа ислоҳотларга йўл очиб берилса, АҚШ бошчилигидаги ривожланган, тараққий топган мамлакатлар ҳеч иккиланмай ёрдам қўлини чўзадилар”, – дея тахмин қилади “Бирдамлик” лидери.\nУнинг фикрига кўра, Ўзбекистон қуйидаги асосий қадамларни амалга ошириши керак: инвесторларни жалб этиш учун қулай шароитларни яратиш, иқтисодиётни тўлиқ ҳолда бозор тизимига ўтказиш, шунингдек, “инвесторлар ва маҳаллий тадбиркорлар, ишлаб чиқарувчилар, деҳқонлар ва фермерлар, барча ўзбекистонликлар ёрдамида эркин рақобатбардош иқтисодий муҳитни яратиш лозим ва бу мамлакатни ривожланган мамлакатлар даражасига олиб чиқади”.\nРивожланишга илк қадам ташлаш ҳамда уни амалга ошириш учун тўрт-беш йил давомида камида 200 млрд АҚШ доллари миқдорида кредит олиш зарур. Бу маблағлар инқироз оқибатларни бартараф этишга йўналтирилади, дея изоҳ беради Чориев. Шундан сўнг “валюта-кредит сиёсатини тартибга келтириш ҳамда валютанинг қора бозорини йўқ қилиш зарур. Ўзбекистон банклари маҳаллий вадюта бўлмиш сўмни бемалол алмаштира бошлайдилар. Бир йилдан сўнг эса мамлакатда янги “турон” пул бирлиги муомалаги киритилади”.\nЎзбекистон муаммоларини ҳал қилиш учун нега айнан шу йўлни таклиф этилаётгани ва у мамлакатни нималарга етаклаб келишини билиш учун Баҳодир Чориевнинг PDF форматидаги рус, ўзбек ваинглиз тилида тақдим этилаётган мақоланинг тўлиқ матни билан танишиш керак бўлади.\nЭслатиб ўтамиз, Баҳодир Чориев АҚШда истиқомат қилувчи сиёсий муҳожир бўлади. У Ўзбекистон президенти бўлишни орзу қилади, 1969 йил 31 октябрда Қашқадарё вилоятининг Шаҳрисабз туманида туғилган. 1986 йилда Томск политехника институтининг кечки бўлимига ва Томск шаҳрининг №17 профессионал-техник билим юртига ўқишга кирган ва бир йилдан сўнг тамомлаган. 1987 йилдан 1999 йилггача Томск шаҳридаги “Контур” заводида радиомонтажчи бўлиб ишлаган, армияда хизмат қилган. 1989 йилда уйланган, тўрт фарзанднинг отаси ўзбекистонга қайтиб келиб 1999 йилда “Кеш” очиқ акционерлик жамиятини бошқара бошлади.\nБаҳодир Чориев Гарвард университетининг рангли инқилоблар назариётчиси Жин Шарп ҳузурида меҳмонда\n2001 йилда иқтисодий жиноятларни содир этишда айбланиб олти йилга озодликдан маҳрум этилган. “Барча айбловлар сохталаштирилган бўлиб, иш буюртма характерига эга эди. Расмийларга менинг мустақиллигим ёқмаган. Мисол учун, улар мендан пахта экишни талаб қилишарди, бу давлат буюртмаси, дейишарди, аммо мен бўйсунмасдим. Бундан ташқари, пора бермасдим. Ўзбекистонда бунақа хулқ-атворга эга бўлган тадбиркорнинг қамалиши муқаррар. Афсуски, буни кеч тушунганман”, – деганди Баҳодир. Ярим йил ўтиб Чориев амнистияга тушган, турмадан ўзбек расмийларининг ашаддий душмани бўлиб чиққан.\nУ Ўзбекистон расмийларига қарши норозилик акцияларини уюштиришга уринган, бироқ номаълум кимсалар гуруҳи унга ташланиб калтаклаганидан сўнг у мамлакатни тарк этиб АҚШда сиёсий қочоқ мақомини олган. Бу ерда у юк ташишга ихтисослашган “Кеш” компаниясини очди. Бир неча бор ҳам Ўзбекистонда, ҳам Америкада норозилик акцияларини уюштиришга ҳаракат қилган. У вақти-вақти билан оммавий ахборот воситаларида Ўзбекистонда ислоҳотлар ўтказишлар бўйича мақолаларини чоп этиб туради.\nБаҳодир Чориевнинг Вашингтонда (АҚШ) Ўзбекистон ҳукуматининг сиёсатига қарши ўтказган акцияларидан бири


“Конверт”: кимга фойда, кимга зарар? (кўп жойларда ана шунақа усулда иш ҳақи тўланяпти) – ТАФСИЛОТ\nРетро 2 comments 312 марта кўрилган\n“Конверт”: кимга фойда, кимга зарар? (кўп жойларда ана шунақа усулда иш ҳақи тўланяпти)\nЖамғариб бориладиган пенсия тизимининг жорий этилгани эртанги ҳаётимиз кафолати бўлди. Мазкур тизим фуқароларимизни қўшимча манбалар ҳисобига моддий қўллаб-қувватлашга қаратилган. Давлат жамғариб бориладиган пенсия тизимида иштирок этувчи фуқароларга шахсий жамғариб бориладиган пенсия ҳисоб варақларида жамғарилган маблағларининг сақланиши ҳамда уларга фоизлар қўшиб тўланишини кафолатлайди.\nХўжалик юритувчи субъектларда меҳнат шартномаси асосида ишлаб, даромад солиғи тўлаётган шахслар бу тизимда мажбурий равишда иштирок этяпти. Ҳозирги кунда бу тизим иштирокчилари сони беш миллионга яқинлашди.\nДаромад солиғи эвазига шакллантириладиган, муҳими, фуқароларнинг ишлаб топаётган маблағига таъсир қилмайдиган бу қулай тизимда иштирок этиш биринчи навбатда фақат уларнинг ўзига фойда келтиради. Шу боис барча юртдошларимиз бунинг моҳиятини англаган ҳолда ўз келажаклари кафолатини таъминлашга ҳаракат қилиши мақсадга мувофиқ. Бунинг учун эса ҳар бир фуқаро қонунчиликда ўзига яратилаётган имкониятлардан яхши хабардор бўлиши лозим. Аммо орамизда ҳуқуқларини яхши билмайдиган, ҳақини талаб қилолмайдиганлар ҳам, афсуски, учраб туради.\nБугунги кунда савдо, хизмат кўрсатиш ва ишлаб чиқариш каби соҳалар жадал ривожланиб янгидан янги иш ўринлари яратилаяпти. Аммо айни тизимда фуқароларнинг меҳнат ҳуқуқларига қатъий риоя этмаслик ҳолатлари ҳам пайдо бўлмоқда. Масалан, кунлик ёки ойлик иш ҳақини ҳеч қандай ҳужжатни имзоламасдан шу субъектнинг раҳбаридан нақд пулга олаётганлар ҳам йўқ эмас. Бу қонунга зид “конверт” усули бўлиб, бунда иш берувчи ишчи билан меҳнат шартномаси тузмаган, табиийки, ходимнинг меҳнат дафтарчасида ҳам бу ҳақда ҳеч қандай ёзув акс этмаган бўлади.\nДемак, бу ҳолатда фуқаронинг иш ҳақидан бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси ва жамғариб бориладиган пенсия ҳисоб варағига ажратмалар ўтказилмаган. Энг ачинарлиси, давлат бюджетига тушиши лозим бўлган маблағ “иш берувчи”нинг ҳамёнига тушган бўлади.\nШу билан бирга, Конституциямизда белгиланган фуқаролик бурчи бажарилмаслигига олиб келади. Зеро, 51-моддада қайд этилганидек, фуқаролар қонун билан беглиланган солиқлар ва маҳаллий йиғимларни тўлашга мажбурдирлар.\nШу боис ҳар бир фуқаро қаерда меҳнат қилишидан қатъий назар фуқаролик бурчига амал қилиб, ўз хизматининг қонуний бўлиши учун қайғуриши даркор. “Конверт” усулида иш ҳақи олиш фақат бугунни ўйлаб, эртани эсдан чиқариш билан баробар. Бундай ҳақ кафолатланмаган бўлиб, қўшимча ҳақ ва рағбатлантирувчи тўловлар ёки бошқа имтиёзлардан ҳолидир. Чунки қонуний асосда иш берувчилар ходимнинг меҳнат қонунчилигида назарда тутилган барча ҳуқуқларга амал қилади.\nБулардан энг муҳими ижтимоий кафолатдир. Қонуний асосда меҳнат қилаётганлар турли таътиллар олиш ҳуқуқига эга. Жумладан, ҳақ тўланадиган, қўшимча ва иш ҳақи сақланмаган ҳолдаги ҳамда ҳомиладорлик бўйича таътил шулар жумласидандир. Мабодо, ходимнинг тоби қочиб қолса, касаллик варақаси учун ҳам ҳақ олади. Шунингдек, дам олиш ва байрам кунларида, иш вақтидан ташқари вақтда ишга жалб қилинса, қўшимча ҳақ тўланади. Меҳнати муҳофазаланиши, ишлаб чиқаришдаги бахтсиз ҳодисалар ва касб касалликларидан ижтимоий суғурталаниш каби имкониятларидан тўла фойдаланади. Зарарли шароитларда ишлаётганлар бунга қўшимча қисқартирилган иш кунлари таъминлаб берилади ва нафақага муддатидан олдин чиқади.\nЎз-ўзидан равшанки, ноқонуний асосда меҳнат қилаётганлар бундай имтиёзлардан фойдалана олмайдилар. Иш берувчи улар билан қандай хоҳласа, шундай муомала қилиши, истаган пайтда ишдан ҳайдаши ҳам ҳеч гап эмас. Шунинг учун ишга ёлланаётган ҳар бир фуқаро буни тўғри тушуниб, ўз ҳуқуқини талаб қилиши, расмий равишда ишга қабул қилишларини сўраши мақсадга мувофиқ.\nТалабингиз инобатга олинмаса, сиз ишламоқчи бўлган корхона рўйхатдан ўтказилган жойдаги Давлат солиқ инспекциясига ёзма шаклда мурожаат этишингиз лозим. Ёки солиқ хизмати органларидаги “ишонч телефон”ларига қўнғироқ қилиш лозим.\nАгар корхонада касаба уюшмаси ташкилоти мавжуд бўлса, ундан меҳнат ҳуқуқингизни ҳимоялашда кўмак сўраса ҳам бўлади. Ишлаётганингизда фаолиятингизнинг қонунийлигига ишонч ҳосил қилиш учун ижтимоий таъминот бўлимидан ёрдам сўраш мумкин. Бу ерда иш ҳақингиздан пенсия жамғармасига бадаллар ўтказилаётгани ҳақидаги ахборот мавжуд бўлиб, ёзма аризангиз асосида ушбу маълумотлар сизга тақдим этилади. Ёки жамғариб бориладиган пенсия дафтарчангизга киритилаётган маълумотлар асосида ҳам буни амалга ошириш мумкин. Мабодо уларда махсус қайдлар бўлмаса, демак фаолиятингиз қонуний эмас. Бундай ҳол аниқланган ҳолда дарҳол меҳнат муносабатингизни қонунийлаштиришга доир тадбирларни амалга ошириш даркор.\nДаставвал иш берувчига ариза билан мурожаат қилиб, қонуний меҳнат шартномаси тузиш ва буни меҳнат дафтарчасида акс эттиришни сўраш лозим. Қониқарли жавоб ололмасангиз бир вақтнинг ўзида бир неча йўналишлар бўйича ҳаракат қилиш ва қуйидаги идораларга ариза бериш зарур — юқори ташкилотга, меҳнат низолари бўйича комиссиясига, меҳнат ва аҳолини ижтимоий ҳимоялаш бўлимига, прокуратурага ва судга.\nСиз бу муаммони ҳал қилиш билан биринчи навбатда ўзингизни ижтимоий ҳимоя қилган бўласиз. Қолаверса, аҳоли ижтимоий ҳимояси таъминланиши ва давлат равнақига ҳисса қўшасиз. Иш ҳақини “конверт”да бериш ҳамда уни олиш амалдаги қонунчиликка зид бўлиб, даромадни яшириш деб баҳоланади. Бунга йўл қўйганлар қонун олдида жавоб беради.\n“Ҳуррият” газетаси, 2006 йил\nКонверт асосида иш ҳақи тўланмаслиги учун иш ўринларини кўпайтириш керак. Ҳукумат даражасида бир эксперимент ўтказилиши керак деб ўйлайман. Мисол учун, кимдир бизнес бошламоқчи дейлик. Қурилиш соҳасини олайлик. Ҳаммага маълумки, бизнесмен авваламбор кўпроқ даромад кўришнива бу имкон қадар узоқ вақт давом этишини ўйлайди. Шу сабабли ҳукумат вакиллари худди шундай бизнесменни топиб, у билан биргаликда ишлаши керак. Ҳамма мажбурий тўловларни тўлаганда бизнесмен қанча даромад ололади? Унга қандай объектив ва субъектив муаммолари бор? Норасмий тўловларни ҳам ҳисобга олишни унутмаган холда. Албатта сир сақланган ҳолда ўтказилса кўп нарса ҳукуматга маълум бўларди. Ҳозирча ҳукумат реалликдан анча чиқиб кетган. Бу албатта вақтинчалик ҳолат, аммо ечими бор. Муаммоларга тик боқишни ҳам ўрганишимиз керак, менимча.\nДейлик 40 ёшли одамни пенсияга чиқишига 20 йил бор. Уни жамғариб бориладиган пенсиясига ҳозир ўтадиган пул 20 йилдан кейин қанақа қийматга эга бўлади? Бу биринчидан.\nИккинчидан, қани ўша юқори даромадли кўплаб яратилаётган иш ўринлари? Нега бунча одам Россияда мардикорлик қиляпти?\nШу ёзган мақолангиз реал ҳаётга қанчалик мос келади?\nКонвертда маош бериладиган иш унча бунчага топилмайди. Ва ким ундан нима учун воз кечади? Нега бундай ҳаётдан узилиб қолган гапларни ёзамиз а?


Адабиёт – ҳарактерлар, образлар ҳазинасидир. Абдулла Қодирий ўзбек адабиёти образлар дунёсини ҳарактерлар галереяси билан бойитди. Адибнинг «Меҳробдан чаён» романидаги ҳарактерларнинг ҳар бири ўз қиёфаси, ўз тақдири, ўз тирикчилиги, ўз маишати билан билишга арзигулик сиймолардир. Абдулла Қодирий китобхон учун сеҳргар санъаткор, адиблар учун ижодий мезон муаллифдир.\nНоми: «Меҳробдан чаён»\nКўрилган сони: 2124\nмеҳробдан чаён, mehrobdan chayon\n«Кеча ва кундуз»  Чўлпон асарини мудроқ халқни Тонг юлдузи каби уйғотишга даъват этади. Адибнинг «Кеча ва кундуз» романида халқни..


БМТ Украинадаги гуманитар вазиятдан ташвиш билдирди\n06 декабр 2020, Тошкент вақти: 06:18\nБМТ гуманитар агентлиги раҳбари Жон Жинг (чапда) Хавфсизлик кенгашида нутқ сўзламоқда.\nБМТ Украина шарқидаги гуманитар вазият ёмонлашаётганидан ташвиш билдирди, айни пайтда БМТ Хавфсизлик кенгашининг айрим аъзолари Россияни бўҳронни кучайтираётганликда айблади.\nБМТ Хавфсизлик кенгашининг сешанба куни ўтган шошилинч йиғилишида ташкилотнинг гуманитар агентлиги раҳбари Жон Жинг украин қўшинлари ва айирмачилар ўртасида жанглар бораётган ҳудудларда сув ва электр қуввати таъминоти издан чиққани, тинч фуқаролар ва жангларда иштирок этган 1350 одам ҳалок бўлгани ҳақида маълумот берди.\nБМТнинг Қочқинлар бўйича Олий комиссарлигининг билдиришича, Украина шарқида 285 минг одам уйларини ташлаб кетишга мажбур бўлган.\nХавфсизлик кенгаши аъзоларидан Британия ва АҚШ Россиянинг айримачиларни қўллаб-қувватлаш сиёсати Украинадаги бўҳронни чуқурлаштираётган омил бўлаётганини даъво қилди.\nРоссиянинг БМТдаги элчиси Виталий Чуркин Луганск ва Донецкда вазият ўта “ҳалокатли” эканини айтиб, мазкур ҳудудларга Халқаро Қизил Хоч кўмагида инсонпарварлик ёрдами кўрсатиш таклифини киритди. Бироқ Украинанинг БМТдаги вакили ўринбосари Александр Павличенко бу таклифга қарши чиқди. Унга кўра, Украинадаги вазият жиддий, бироқ гуманитар инқироз даражасига етган эмас.


Tashkent Open. Нодирбек ва Шамсиддин ҳамон пешқадамлар сафида! / Olamsport.com\n11:42Роналдиньо қамоқхонадан чиқди\t0 11:21Канело мухлисларга мурожаат билан чиқди\t0 11:00IJF президенти дунё дзюдо аҳлига мурожаат қилди\t0 10:39Петр Ян Хабиб ҳақида кескин фикр билдирди\t2 10:18"Уфа" Остон Ўрунов ва бошқа легионерларга жавоб бериб юборди\t0 09:57Жо Роган UFC 249га борадиган бўлди\t0 09:36Хавьер Мендес: Хабибни ишонтиришди\t0 09:14Ўзбекистон дзюдо федерацияси Сурхондарё вилоят бўлими раҳбарияти масофадан туриб иш олиб боряпти\t0 08:51"Пахтакор" биринчи ўйинини ўтказганига 64 йил тўлди\t0 08:29Гэтжи: Олдин хеч қачон бундай бўлмаган, мен таваккал қилишга тайёрман\t1 08:02UFC 249 ўтказилиши ҳақида: Ташкилотчиларга рейтинг ва пуллар керак\t0 07:41UFC президенти Хабиб Нурмагомедов ҳақида нималар деди?\t0 07:20Роналду "Реал" раҳбариятини қизиқтирмайди\t0 22:17Одил Аҳмедов Ўзбекистонга инсонпарварлик ёрдамини юборди\t2 18:41«Сўнгги Император» қачон ва қаерда жанг қилишини маълум қилди\t0\n15 мар 11:27\nTashkent Open. Нодирбек ва Шамсиддин ҳамон пешқадамлар сафида!\nПойтахтимизда шахмат бўйича биринчи ўзбек гроссмейстери Георгий Агзамов хотирасига бағишланган Тошкент Опен халқаро турнири давом этмоқда.\nРеспублика ихтисослаштирилган болалар-ўсмирлар шахмат мактаби мезбонлик қилаётган мусобақада юртимиз шахматчиларидан ташқари Россия, Бразилия, Беларусь, Озарбайжон, АҚШ, Эрон, Марказий Осиё мамлакатларидан келган спортчилар бош мукофот учун дона суришяпти.\nТошкент Опен турнири швейцарча тизимда 9 турдан иборат бўлиб, кеча тўртинчи тур учрашувлари ўтказилди. Халқаро мастер Нодирбек Ёқуббоев (2569) Валерий Казаковский билан дуранг ўйнади. Яна бир истеъдодли шахматчимиз Шамсиддин Воҳидов эса қора доналарда ҳаракат қилишига қарамай, Вахе Даниляндан устун келди.\nБугун ўтказилаётган 5-тур олдидан мусобақа жадвалида эронлик халқаро гроссмейстер Амирризо Поуррамезанали, бразилиялик гроссмейстер Александр Фиер ҳамда Шамсиддин Воҳидов 3,5тадан очко жамғариб, қўшҳокимлик қилишяпти. Шамсиддин қўшимча кўрсаткичларга кўра 3-ўринни банд этган. Уч очкога эга Нодирбек Ёқуббоев эса 4-поғонадан жой олган.\nЎзбекистонлик шахматчилардан Хайрулла Тўраев, Сарвиноз Қурбонбоева, Абдумалик Абдусалимов ва Улуғбек Тиллаев ҳисобида ҳам 3 очко бор. Бугун икки ёш шахматчимиз халқаро гроссмейстерларга қарши дона суришади. Шамсиддин Амирризо Поуррамезанали, Нодирбек эса Александр Фиер билан ҳисоб-китоб қилади.


AKFA Университети: абитуриентларни тайёрлов курсларига рўйхатга олиш бошланди\nAKFA Университети абитуриентлар учун аниқ ва табиий фанлар бўйича Тошкент ва Наманган шаҳарларида тайёрлов курслари очилганини эълон қилади.\nТайёрлов курслари кимё, биология ва математика фанларидан бўлади. Курс давомийлиги 10 ойни ташкил этади. Бир гуруҳда абитуриентлар сони 10 нафардан ошмайди. Университет курсларга 60 нафар тингловчини қабул қилишни режалаштирмоқда. Тингловчилар имтиҳон натижасига кўра қабул қилинади.\nҲар бир фан бўйича дарслар 1,5 соатдан ҳафтасига уч марта ташкил этилади. Дарслар инглиз тилида бўлади.\nAKFA Университетининг тиббиёт факультетида ўқишни истаган абитуриентлар 3та фан бўйича курсларда иштирок этиши мажбур. Бухгалтерия ва молия факультетида ўқиш истаги бўлган абитуриентлар математика фани бўйича ўқиш мажбурийдир.\nКурслар Тошкент ва Наманган шаҳарларида ташкил этилади. Тошкент шаҳридаги тайёрлов курсининг бир фан учун нархи 1 ойга 600 минг сўмни, Наманганда эса 1 ойга 300 минг сўмни ташкил этади.\nТайёрлов курсларини муваффақиятли тугатган энг яхши абитуриентлар (абитуриентлар умумий сонидан 20 фоизи) AKFA Университетига кириш имтиҳонларисиз қабул қилинади.\nТаъкидлаш лозимки, 2019 йилда тайёрлов курсларига 50 нафар тингловчи қабул қилинган эди. Курсларни муваффақиятли битирганларнинг 90% олий таълим муассасаларига ўқишга киришди, жумладан AKFA Университетига ҳам. Яъни ўн нафар тингловчи имтиҳонларсиз AKFA Университети талабасига айланди.\nТайёрлов курсларига ёзилиш учун қуйидаги ҳаволадаги шаклни 2020 йилнинг 23 сентябрь кунига қадар тўлдиринг: бу ерда.\nТайёрлов курслари бўйича қўшимча маълумотни телефон орқали олиш мумкин: +99871 200-01-23\nAKFA Университети Матбуот хизмати


Фото: Миллий боғ қандай кўринишда бўлади? » Muzlik.uz - O‘zbekiston yangiliklari\nТошкентдаги Алишер Навоий номидаги Миллий боғда Magic City оилавий кўнгилочар боғининг қурилиши давом этмоқда. Лойиҳа тақдимоти чоршанба куни бўлиб ўтди. Тадбирда «Газета.uz» мухбири иштирок этди. Умумий майдони 21 гектарни ташкил этувчи боғни реконструкция қилиш жараёни икки босқичда амалга оширилади. Қурилишнинг биринчи босқичи 7 гектар майдонни ўз ичига олади. 27 та иншоот фойдаланишга топширилади. Боғда кафе, ресторан ва дўконлар очилади. Кўл ва дарахтлар сақлаб қолинади. Бундан ташқари, ҳар хил турдаги янги дарахтлар — каштан, қарағай, япон софораси, магнолия, эман, қайин ва бошқалар экилади. Боғда майдони 4300 квадрат метрдан ортиқ сиғими эса 1300 куб метрни ташкил этувчи океанариум барпо этилади. Унинг қурилиши Австралиянинг Polin Group компанияси томонидан амалга оширилади. "Газета.uz"да реклама Компания директори Башар Пакишининг сўзларига кўра, океанариумда узунлиги 20 м дан ортиқ туннелли аквариум бўлади ва бу ерга 3000 балиқ жойлаштирилади. Аквариум кунига 1500 га яқин ташриф буюрувчини қабул қилиши кутилмоқда. Дайвингга (сув тубига шўнғиш) ҳам рухсат берилади. Сентябрь ойида меҳмонлар учун 7000 кв майдонда 18 та замонавий аттракционга эга оилавий кўнгилочар марказ ишга туширилади. Бу ерда Марказий Осиёда биринчи лазерли кинотеатр очилади. Бино Миср пирамидалари шаклида қурилади. Кинотеатрнинг майдони 2900 квадрат метрни ташкил қилади. Унда жами 450 кишини сиғдирувчи 6 та зал жойлаштирилади. Magic City брендинги билан шуғулланаётган TutkovBudkov компанияси боғ очилишига китоб нашр қилиб, робот Фаникл ва унинг дўстлари тўғрисидаги анимацион фильмни тасвирга олди. Уларнинг қағрамонлари янги боғ бренди бўлади, деди компания креатив директори Олег Баринбойм. Улар сеҳрли танга билан дунёни кезиб, турли мамлакатларнинг диққатга сазовор жойлари билан танишадилар. «Ҳиндистондаги Тож-Маҳал, Париждаги Эйфел минораси, Нью-Йоркдаги Озодлик ҳайкали, Лондондаги Биг Бен — буларнинг барчаси Magic City боғида бўлади», — деди Олег Баринбойм. Magic City`да йиғилган диққатга сазовор жойлар рўйхати 650 кишига мўлжалланган Рим Колизейи шаклидаги амфитеатр ва Самарқанддаги Регистон майдони нусхаси билан тўлдирилади. Боғ марказида Бавария Нейшванштейн қалъасининг баландлиги 57 м бўлган нусхаси қурилади, бундан ташқари, бу ерда 8500 квадрат метр майдонга эга минтақадаги энг катта мусиқали фаввора ишлайди. Иккинчи босқичда 12 гектар майдонга Италия ва Германиядан 38 та замонавий аттракцион келтириб ўрнатилади. Улар орасида минтақадаги энг баланд томоша чархпалаги бўлиб, унинг баландлиги 84 метрни ташкил этади. Бундан ташқари, 2 гектар майдонда йирик аквапарк қуриш режалаштирилган. Миллий боғни қайта қуриш тўғрисида қарор 2017 йил сентябрь ойида қабул қилинган эди. Боғ қурилиши ҳақидаги қўшимча маълумотларни тез орада «Газета.uz» сайтида ўқишингиз мумкин бўлади.\n«ТАПОиЧ» чорраҳасидаги 3 поғонали йўл ўтказгич қурилиши давом этмоқда\nМирзо Улуғбек марказий боғи 15 июнь куни очилади (+фото)\nМиллий боғ қайта қурилади, у душанба кунидан ёпилади


13:30 / 06 июнь 1696 pdf Ўқиш режими + -\nУсмон ибн Аффон розияллоҳу анҳу: «Агар қалбларимиз пок бўлса, Роббимизнинг каломидан тўймайди», деган.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳу айтади: «Уч нарса иймондандир: совуқ кечада эҳтилом бўлган кишининг Аллоҳдан бошқа ҳеч ким кўрмасдан туриб ғусл қилмоғи; иссиқ кунда рўза тутмоқ; кишининг Аллоҳдан бошқа ҳеч ким кўрмаган овлоқ жойда намоз ўқимоғи».\nАбу Умома Боҳилий розияллоҳу анҳу: «Қачон покликни ўз жойига қўйсанг, гуноҳинг кечирилган ҳолда ўтирасан», деган.\n1. Таҳорат ила банда Аллоҳнинг муҳаббати ва розилигига эришади.\n2. Таҳорат намоз, тавоф, Қуръонни ушлаш учун бўлган шартдир.\n3. Таҳорат мусулмонга боғлиқ масжиди, кийими, уйи, бозори каби барча нарсалар учун умумийдир.\n4. Таҳорат баданнинг сиҳати ва иймоннинг қувватидир.\n5. Таҳорат енгил тарафни олиш, барча нарсада мўътадил бўлиш каби, диннинг кўзга кўринган шартларидан биридир.\n6. Ички поклик ташқи поклик каби ва виждон поклиги бадан поклиги каби, балки ундан ҳам муҳимдир.\n7. Таҳорат Аллоҳдан бошқа кўра олмайдиган ибодатдир. У билан иймоннинг соғломлиги билинади.\n8. Таҳорат жамиятда озодаликни таратади ҳамда нафсга қувонч ва сурур бағишлайди.\n9. Таҳорат турли хасталиклардан сақловчи омилдир.\nТаҳоратнинг тўрт даражаси бор:\n1. Сиртни бетаҳоратлик, ифлослик ва ортиқча нарсалардан поклаш.\n2. Аъзоларни гуноҳлардан поклаш.\n3. Қалбни ёмон хулқлар ва разолатлардан поклаш.\n4. Қалбни Аллоҳ таолодан ўзга нарсалардан поклаш.\nМана шу олий мақсаддир. Кимнинг қалб кўзи кучли бўлса, шу талабга эришади. Кимнинг қалб кўзи кўр бўлса, таҳорат даражаларидан фақат биринчисидан бошқасини фаҳмламайди. Ундай одам кўп вақтини истинжога аҳамият бериш ва кийимини ювиш билан ўтказади. Васваса сабабли таҳоратдан мурод, фақат шунинг ўзи, деб ўйлайди. Аввалги азизларимиз асосан қалб поклигига эътибор қаратганларини унутади.\nОртиқча нарсаларни кетказиш икки турли бўлади.\nБиринчиси – бош, қулоқ, бурун ва жисмнинг барча жойларидаги кирларни ювиш билан кетказиш. Тишни, бурун ичини, бўғинларни терлаш ва чанг-тўзон асарларидан тозалаш. Вақтида ҳаммомга тушиб туриш лозим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бир гуруҳ саҳобалари ҳаммомга киргани ҳақида ривоятлар бор. Аммо умумий ҳаммомга кирган киши авратини бошқалардан беркитиши ва бошқаларнинг авратини кўришдан сақланиши керак. Ҳаммомнинг иссиғини ҳис қилганда дўзах ҳароратини эслаш лозим.\nИккинчиси – ортиқча нарсаларни қисқартириб ёки олиб туриш. Мўйлаб ва тирноқнинг ўсган қисмини қисқартириб, қўлтиқ ҳамда киндик остидаги тукларни олиб туриш каби.\n15:30 / 22.11.2019 1758\n08:00 / 23.11.2019 748\n3046 16:05 / 30.01.2019\n3082 10:30 / 14 июнь\n944 15:01 / 12.11.2020\n765 19:21 / 14.03.2020


Қулдай ишлатилган муҳожирлар бадарға қилинмоқда\nТундрадаги чидаб бўлмас шароитдан шикоят қилган 60 чоғли ўзбекистонлик меҳнат муҳожирининг қарийб ярми бўйича суд депортация қилиш ҳақида қарор чиқарди.\nКрасноярск ўлкасининг Багучанск туманидаги спорт залларидан бирида вақтинчалик яшаётган 56 нафар ўзбекистонлик муҳожирлар Багучан туман суди қарори билан бирин-кетин Ўзбекистонга депортация қилина бошлади.\nИкки ой давомида Красноярск ўрмонларида қулларча ишлатилган ўзбекистонлик 56 нафар меҳнат муҳожирларидан бири Ўктам Бозоровнинг айтишича, улардан 26 киши суд қарори билан депортация қилинди. Улар 27 ва 28 апрел куни кечки пайт автобусларда Красноярск шаҳрига олиб кетилган:\nЎктам Бозоров: Суд қилиб қарор қилди шундай. 26 киши депорт бўлди, ака. Олиб кетди уже. Базучандан Красноярскка олиб кетди. Кеча кечқурун олиб кетган эди. Бугун ҳам яна 11 кишини депорт қилди. Аста-аста депорт қилиб тозалаяпти ҳаммани.\nОзодлик: Тошкент фирмасининг вакиллари келдими сизларнинг олдингларга? Сизлар билан бирор киши гаплашдими?\nЎктам Бозоров: Ҳозир Валеревич деган вакил келган. У ҳам ҳеч нарса қила олмай турибди.\nОзодлик: Шуҳрат Орипов билан гаплашсам, “Йўқ¸ булар депорт бўлмайди. Бошқа ишга олиб бораман” деган эди-ку.\nЎктам Бозоров: Қуруқ эртак, ака, бу гаплар. Бизга уч ой эртак айтиб келган одам сизга бир-икки кун эртак айтади, тамом.\nОзодлик: Демак¸ у одам сизларни умуман ҳимоя қила олмаяпти-а?\nЎктам Бозоров: Йўқ¸ бизларни ҳозир ҳеч ким ҳимоя қила олмаяпти. Бизга бу ерда иссиқ жой билан таъминлаб¸ иссиқ овқатлар бериб турибди. Шуларнинг отасига раҳмат.\nОзодлик: Энди сизларни ҳам депорт қилади.\nЎктам Бозоров: Бу аниқ.\nОзодлик: Энди сизлар боргандан кейин мана шу ташкилотни ҳамманглар судга берасизларми?\nЎктам Бозоров: Боргандан кейин қайси юз билан қайтиб борамиз бизлар, ўйлаб кўринг. Давлат томонидан келганмиз бизлар, ака. Ўзимиз келган бўлсак ҳам алам қилмайди. Шу ерда депортдан ҳимоя қила олмаяпти. Бизнинг айбимиз нимаки¸ бизни депорт қилади? Уларнинг айби билан биз депорт бўлаяпмиз. Бизнинг нима айбимиз бор? Ўрмонга бориб икки ой оч-наҳор ишлаганимиз учунми бу? Ëки давлат томонидан келганимиз учун депорт қилаяптими? Мана шу менинг гапирган гапларимни эфирга қўйинг. Бутун дунë эшитсин.\nОзодлик: Албатта қўяман. Фақат сизлар аччиқ қилманглар. Энг муҳими, сизлар қутулдинглар. Бўлмаса¸ сизларни яна бир-икки ой ишлатарди шу тарзда.\nЎктам Бозоров: Агар у ëқда яна 10 кун ишласак¸ битта-битта ўлар эдик. Ë касаллик орттирар эдик¸ ë битлар эдик¸ ë ҳайвонлар еб кетар эди. Судга ҳам бериб кўрамиз ҳали. Лекин жаҳл бор. Масалан мен ўзимни тутиб туришим мумкин¸ бошқаси тутиб тура олмаслиги мумкин (йиғлаб). Наҳотки бизни ҳеч ким ҳимоя қилмайди? Ана шуниси алам қилади-да, ака. Ака, мен ҳозир йиғлаяпман.\nОзодлик: Ўктамжон¸ йигит кишининг бошида ҳамма нарса бўлади. Энг муҳими, сизларнинг соғ-саломат қолганларинг. Энг муҳими, бола-чақаларингнинг олдига боришларинг.\n- Бизларни мана депорт қилаяпти. Бизлар қандай аҳволда боришимизни кўз олдингизга келтириб кўринг. Наҳотки, шу дунëда яхши одамлар топилмайди ëрдам берадиган? “Қўйинглар, шуларни депорт қилманглар” дейдиган инсон йўқ. Депорт қилса¸ беш йил Россияга кела олмаймиз. Мана шу томони бор. Шуниси алам қилади¸ дейди Ўктам Бозоров.\nИлгари хабар берганимиздек, Красноярск ўлкасидаги 61 меҳнат муҳожирининг шароитлари жуда ҳам оғирлашиб кетган эди. Емаклари қолмай совуқда кетма-кет касал бўлаётган бу йигитлар ўзларини Россия Федерал миграция хизмати ихтиёрига топширишдан бошқа иложлари қолмаган эди. Уларни ҳимоя қилгани келган Ўзбекистон Меҳнат ва аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш вазирлигининг Фуқароларни чет элга ишга жойлаштириш бўйича минтақавий Қарши шаҳар бюросининг ҳуқуқшуноси Шуҳрат Орипов эса 28 апрел куни Озодлик билан суҳбатда йигитлар депортация қилинмаслиги ва уларнинг ҳақлари ундириб берилиши ҳақида гапирди:\n- Представителлар келди, ака, ҳозир. Разбор қилаяпмиз. Прокуратурада разбор бўлаяпти.\nОзодлик: Болаларни депорт қилишмайдими?\n- Йўқ. ҳаммаси жойига тушади¸ дейди Шуҳрат Орипов.\nБироқ Шуҳрат Орипов уларнинг аллақачон депортация қилинаётганини биздан яширди. Биз 28 апрел куни кечки пайт Ўзбекистон Меҳнат ва аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш вазирлигининг Фуқароларни чет элга ишга жойлаштириш бўйича минтақавий Қарши шаҳар бюроси раҳбари ўринбосари Ҳабибулла Қаҳҳоров билан боғланганимизда¸ у ҳам барча вазият назоратда эканлигини ва йигитларнинг бошқа шаҳарга ишга жойлаштирилиши ҳақида гапирди:\nҲабибулла Қаҳҳоров: Депорт қилишмайди. Буларнинг тақдири энди бошқа корхона билан ҳам шартномамиз бор. Ўша ерга ўтказади. Унгача мана шу корхона бу ерда уларнинг ижтимоий ҳимоясини таъминлаб беради.\nОзодлик: Улар икки ойлик иш ҳақини ола оладими?\nҲабибулла Қаҳҳоров: Олади. Нима учун олмайди? Ўша корхона биринчи навбатда буларни ўша ерда ишлатганлиги учун¸ ўзи хатога йўл қўйганлиги учун ўзи судга штраф тўлайди. Жарима тўлагандан кейингина буларни ўша ердан депорт қилмасдан туриб ишга чиқаришади.\nОзодлик: Бошқа жойгами?\n- Ҳа¸ бошқа жойга. Иркутскка олиб келиб¸ ўша ердаги объектларга ишга жойлаштиришади¸ дейди Ҳабибулла Қаҳҳоров.\nБироқ бу пайтда суд қароридан сўнг ўзбекистонлик йигитларнинг навбатдаги гуруҳи депортация автобусига ўтқазилаётган эди.\nБиз бу ишдан яхши хабари бор Красноярск ўлкаси прокуратураси ходими Владимир Медведев билан боғландик. Унинг айтишича¸ бу йигитларда ишлаш учун рухсат бўлмаганлиги учун улар мамлакатдан суд қарори билан депортация қилинади. Озодлик радиосининг “бу йигитлар ўзлари мустақил эмас, балки шартнома асосида ишга келишганини, жавобгар булар эмас, балки иш берувчи бўлиши керак эмасми?” деган саволига Владимир Медведев шундай жавоб берди:\nВладимир Медведев: Қонун бўйича рухсатсиз юрган одамнинг ўзи жавобгар. У Россияга келганда яшашга ёки ишлашга рухсат унинг қўлида бўлишини билиши керак.\nОзодлик: Хўш, улар бу ерда икки ой ишлашди. Уларнинг иш ҳақларини ким беради?\nВладимир Медведев: Айни пайтда бу масала билан биз шуғулланяпмиз. Уларга иш берган фирма Иркутск шаҳрида жойлашган. Биз Иркутск шаҳар прокуратурасига ҳамма ҳужжатларни жўнатамиз. Албатта иш берувчи ишга рухсати йўқ одамларни ишга олганлиги учун жавобгарликка тортилади, яъни унга жарима солинади.\nОзодлик: Бу ёғи қизиқ бўлди-ку, уларни депортация қиляпсизлар, иш ҳақларини кимдан олади улар?\n- Уларнинг манзиллари бизда бор-ку. Агар уларнинг иш ҳақлари борлиги тасдиқланса¸ иш берувчидан ундирилиб, уларга жўнатилади, дейди Красноярск ўлкаси прокуратураси ходими Владимир Медведев.\nЎзбекистонлик 56 нафар меҳнат муҳожири икки ойлик қуллик азобидан сўнг ватанига қайтариладиган бўлди. Бироқ улар Ўзбекистон Меҳнат ва аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш вазирлигининг Фуқароларни чет элга ишга жойлаштириш бўйича минтақавий Қарши шаҳар бюроси йўлланмаси билан келган эди. Иркутскдаги “Ташкент” фирмаси билан тузилган шартномада воситачилик қилган “Ўзбекистонликлар иттифоқи” жамияти раҳбари Суюн Орипов илагри Озодлик билан суҳбатда бу йигитларнинг ҳаммаси ишга рухсат ҳужжати билан таъминланганини айтган эди. Бироқ бу гапларнинг ҳаммаси ёлғон бўлиб чиқди. Қулдай ишлатилган ва бир сўмсиз депортация қилинадиган ўзбекистонликлар ватанга қайтиб борганидан сўнг бу ташкилотларнинг ҳаммасини судга беришга қарор қилишди.


Машиналар муборак азиз ҳамкасблар! » Новости Узбекистана сегодня: nuz.uz\nНовости Узбекистана → ҲОДИСА → Машиналар муборак азиз ҳамкасблар!\n24-05-2019 11:00 0 943 Рейтинг0 Чоп этиш\nНурафшон шаҳрида Тошкент вилоятининг 14 та туман ва шаҳар давлат солиқ инспекциялари раҳбарларига хизмат машиналарини топшириш тантанали маросими бўлиб ўтди.\nТадбирни Тошкент вилояти ҳокими Ғ.Ибрагимов кириш сўзи билан очиб, солиқ давлат бюджетини тўлдиришда муҳим тузилма экани, бу ўз навбатида, мамлакат иқтисодий ривожланишида, айниқса, аҳолининг ижтимоий фаровонлигини таъминлашга хизмат қилаётганини таъкидлади.\nШундан кейин Давлат солиқ қўмитаси раиси ўринбосари А.Файзибоев ҳамда вилоят солиқ бошқармаси бошлиғи Абдужалил Қурбоновлар сўзга чиқиб, барча ДСИ раҳбарларини бюджетга туширилган тушумлар якунлари ва янги машиналар берилиши муносабати билан табриклади. Тизим ходимларининг ўз ишига жонбозлик кўрсатиши, фидойилик билан хизмат қилиши мамлакат тараққиётига дахлдор масала эканини таъкидлади.\nТадбирда вилоят самарали фаолияти юритиб келаётган 14 та туман ва шаҳар, жумладан, Оққўрғон, Бўка, Зангиота, Қибрай, Паркент, Тошкент, Янгийўл, Бекобод туманлари, шунингдек, Ангрен, Оҳангарон, Бекобод, Чирчиқ, Янгийўл, Нурафшон шаҳарлари давлат солиқ инспекцияси бошлиқлари “Nexia-3” ва “Jentra” русумли хизмат автомобиллари калитини қабул қилиб олишди.\n– Туманимиз ҳудуди кенг бўлиб, чекка жойларда фаолият олиб бораётган тадбиркорлик субъектлари, аҳоли олдига бориш, улар билан учрашиб, солиқ тушумларини амалга ошириш, солиққа оид қонунчиликда белгиланган нормалар мазмунини етказиш бир мунча ноқулайлик туғидираётган эди, – дейди, Қибрай тумани давлат солиқ инспекцияси бошлиғи Акмал Тиллаев. – Хизмат автомобилларининг топширилиши бу борадаги муаммога барҳам бериб, ишимизнинг янада самарали ташкил этишда асқотади. Давлатимиз томонидан тизимнинг моддий-техник базасини ривожлантиришга қаратилаётган бундай эътибор зиммамиздаги вазифаларни сидқидилдан адо этишга ундайди.\nТадбирда янграган дил тортар қўшиқлар иштирокчиларга хушкайфият улашди.


Андижон вилоятида бошоқли дон экинларидан юқори ҳосил етиштириш агротехникаси - Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги\nАндижон вилоятида бошоқли дон экинларидан юқори ҳосил етиштириш агротехникаси\nТавсия Андижон вилоятининг тупроқ-иқлим шароитлари ва етиштирилаётган бошоқли дон экинлари навларининг биологик хусусиятларини инобатга олган ҳолда экиш меъёр ва муддатлари, озиқлантириш режими, сув ресурсларидан самарали фойдаланишни таъминловчи ғалла етиштиришда ўтказиладиган агротехник тадбирларни ўз ичига олади. Унда бугунги кунда вилоят миқёсида экишга тавсия этилганан ва истиқболли навларни жойлаштириш, ерни ва уруғни экишга тайёрлаш, экиш, озиқлантириш, суғориш, бегона ўт, касаллик ва зараркунандаларга қарши кураш, уруғлик майдонларни апробация кўригига (навдорлигини аниқлаш) тайёрлаш ва ўтказиш ҳамда ҳосилни йиғиб олиш чора-тадбирлари келтирилган.\nТавсия Дон ва дуккакли экинлар илмий тадқиқот институти Илмий кенгашининг 2015 йил - сонли йиғилишида тасдиқланган. Тавсия қишлоқ хўжалиги мутахассислари, фермер хўжалиги раҳбарлари ва ўқувчилар оммаси учун мўлжаланган.\nМуаллифлар: қишлоқ хўжалик фанлари докторлари: Б.Сулаймонов, Б.Халиков, Р.Сиддиқов, А.Аманов, қишлоқ хўжалик фанлари номзодлари: Қ.Тўрақулов, А.Курбанбоев, И.Эгамов, М.Сатторов, иқтисод фанлари номзоди М.Султонов, илмий ходимлар: С.Саидов, Н.Туфлиев, А.Мансуров, Ж.Эргашев, Н.Юсупов, И.Адашев, Н.Каримов.\nМустақилликнинг дастлабки йилларидан бошлаб мамлакатимиз ҳукумати томонидан аҳолини дон ва дон маҳсулотларига бўлган эҳтиёжини тўла қондириш, дон мустақиллигини янада мустаҳкамлаш борасида комплекс чора-тадбирлар ишлаб чиқилди.\nУшбу чора-тадбирлар негизида Республикамизнинг ўзгарувчан ва мураккаб тупроқ-иқлим шароитида маҳаллий шароитларда мос, серҳосил, дон сифати юқори, касаллик ва зараркунандаларга чидамли бошоқли дон экинлари навларини яратиш, уруғчилигини ривожлантириш, турли тупроқ-иқлим шароитида бошоқли дон экинларидан юқори ва сифатли дон ҳосили олиш агротехникасини ишлаб чиқиш ҳамда ишлаб чиқаришга жорий этиш каби вазифалар белгиланган.\nДарҳақиқат, аҳолини турмуш фаровонлигини яхшилаш дон маҳсулотларига бўлган талабни қондириш, дон маҳсулотларини экспорт қилинадиган маҳсулотлар қаторига киритиш, соҳа олимлари ва мутахассисларидан ушбу соҳани янада ривожлантириш учун жонкуярлик ва фидоийлик намуналарини кўрсатишни тақозо этади.\nМуҳтарам Президентимиз “Дунёда нон деган шундай тенгсиз ва буюк бир бойлик, улуғ ва табаррук бир неъмат борки, унинг баҳоси, қадр-қимматини ҳеч нарса билан ўлчаб, қиёслаб бўлмайди. Бундан 23 йил олдин биз 21 миллиондан зиёд аҳолимизнинг эхтиёжи учун зарур бўлган 5 миллион тонна ғаллани четдан, катта-катта маблағлар эвазига, кимларгадир мухтож бўлиб, ялиниб-ёлвориб олиб келишга мажбур эдик. Бугунги кунда эса биз 31 миллиондан ортиқ аҳолимизни ўз донимиз, ўз беминнат нонимиз билан тўла таъминлабгина қолмасдан, балки чет элга ғалла экспорт қиладиган мамлакатга айландик. Аслида эса бундай ютуқларимиз замирида аввало деҳқон ва фермерларимиз, механизаторларимизнинг машаққатли мехнати ва фидойилиги, селекционер ва олимларимизнинг билим ва тажрибаси, барча қишлоқ хўжалиги мутахасисларининг неча йиллар давомида ягона бир мақсад йўлида қатъият ва сафарбарлик намунасини кўрсатиб қилган хизматлари, ташаббускорлик ва изланувчанлик фазилатлари мужассам бўлиб, бунинг учун уларга ҳар қанча тасаннолар айтсак арзийди” деб таъкидлаб ўтган эдилар ғаллакорларимизга йўллаган табрикларида.\nАндижон вилояти худудий жойлашуви ва минтақаларига кўра ўзига хос тупроқ ва иқлим шароитига эга. Шу сабабли ҳам ғаллачилик соҳасида экилиши режалаштирилаётган кузги бошоқли дон экинларининг махаллий ва хориждан келтирилган навлар жойларда илмий-амалий тажрибаларда синовдан ўтиши керак. Шу билан бир қаторда янги истиқболли навлар учун қўлланиладиган янги агротехнологик тадбирлар мажмуи шу жойнинг табиий шароитидан келиб чиққан ҳолда ишлаб чиқилиб, ғаллакорларга тавсия этилиши керак.\nБошоқли дон экинларидан юқори ва сифатли ҳосил олишнинг асосий яна бир гарови бу экишга ерни сифатли тайёрлаш, минтақанинг тупроқ-иқлим шароитларини инобатга олиб нав танлаш, сифатли уруғлик, экиш муддат ва меъёрлари, сифати ҳамда ғалла ниҳолларини тўлиқ ундириб олиш ҳамда ўз муддатида парваришлашни амалга оширишдан иборат.\nАндижон вилоятнинг тупроқ ва иқлим шароити\nВилоятининг умумий ер майдони 2015 йил 1-январь ҳолатига 430,3 минг гектарни, шундан суғориладигани 273,6 минг гектар, суғориладиган экин ерлари 203,8 минг гектарни ташкил этади.\nСуғориладиган тупроқларнинг мелиоратив ҳолати уларнинг механик таркибига боғлиқдир. Ўрта ва енгил қумоқли тупроқлар қулай сув-физик ва агрономик хусусиятларга эга. Бундай тупроқлар вилоят суғориладиган ерларининг 55,7 фоизини ташкил этади.\nАндижон вилояти суғориладиган ер майдони тўқ тусли бўз тупроқлар, типик бўз тупроқлар, оч тусли бўз тупроқлар, ўтлок-бўз ва бўз-ўтлоқ тупроқлар, ўтлоқи тупроқлар, ботқоқ-ўтлоқи тупроқларини ташкил қилади.\nАндижон вилояти тупроқларининг турлари\nАсосий тупроқ типлари\nТўқ тусли бўз тупроқлар\nТипик бўз тупроқлар\nОч тусли бўз тупроқлар\nЎтлоқ-бўз ва бўз-ўтлоқ тупроқлар\nТупроқнинг механик таркибига боғлик бўлган кўпгина физик ва сув физик хусусиятлари ундаги намлик режимига катта таъсир кўрсатади. Шунинг учун ҳам суғориш муддатлари ва меъёрлари белгиланаётганда тупроқнинг механик таркиби асоссий кўрсаткич сифатида ҳисобга олиниши зарур. Вилоятнинг 42,2 минг га суғориладиган ерлари кучсиз ва ўртача даражада эрозияга учраган бўлиб, умумий ер майдонининг 8,42 фоизини ташкил этади.\nВилоятнинг суғориладиган ерлари мелиоратив ҳолатини ёмонлашувига унинг гипслашганлик даражаси ҳам ўз таъсирини кўрсатади. Суғориладиган ерларининг 23,2 минг гектари турли даражада гипслашган бўлиб, шундан\n78,9 фоизи кучсиз даражада гипслашган.\nВилоятнинг суғориладиган ерларида кучсиз ва ўртача даражада шўрланишга учраган ер майдонлари 84,7 фоизини ташкил этади. Кучли шўрланган ерлар асосан Улуғнор, Олтинкўл, Бўз ва Балиқчи туманларида тарқалган.\nБошоқли дон экинлар навлари тавсифи\nАндижон вилояти суғориладиган ер майдонларида кузги бошоқли дон экинларининг асосан Чиллаки, Бобур, Андижон-4, Дурдона, Аср, Звезда, Таня, Нота, Краснодарская-99, Грация, Первица, Гром навлари етиштирилади.\nКузги буғдойнинг Чиллаки нави\nНав ўта-эртапишар, паст бўйли (85-95 см), ётиб қолишга чидамли. Эритроспермум тур хилига мансуб. Совуққа чидамлилиги ўртача, қурғоқчиликка чидамли, ўртачадан паст даражада сариқ занг ва бошоқ фузариози билан касалланиши мумкин. Чанг ва қаттиқ қоракуя касалликларига чидамли. Нав ўта эртапишарлиги сабабли касалликлар нав ҳосилдорлигига ўз салбий таъсирини кўрсатаолмайди. Юқори агротехника шароитида гектаридан ўртача ҳосилдорлиги 65-70 центнерни ташкил этади. Дон сифати бўйича «қимматбаҳо» дон беради. Вилоятнинг барча туманларида экишга тавсия этилади.\nКузги буғдойнинг Бобур нави\nЭртапишар, ўрта бўйли, ётиб қолишига чидамли. Эритроспермум тур хилига мансуб. Совуққа ва қўрғоқчиликка чидамли, 1000 дона дон вазни 41-44 г. Нав ҳосилдорлиги юқори агротехника шароитида гектаридан 90-100 центнер, ўртача ҳосилдорлик гектаридан 78 центнер., Вилоятнинг Балиқчи, Олтинкўл, Бўз, Улуғнор туманларида экишга тавсия этилади.\nКузги буғдойнинг Андижон-4 нави\nЭртапишар, ўрта бўйли (90-100 см), ётиб қолишга чидамли. Эритроспермум тур хилига мансуб. 1000 дона дон вазни 38,4-42,4 г. Юқори агротехника шароитида гектаридан 85,0-90,0 центнер дон ҳосили бериш имкониятига эга. Ўртача ҳосилдорлиги гектаридан 75,0 центнерни ташкил этган. Дон сифати яхши, «қимматбаҳо» дон беради. Сариқ занг билан жуда кам даражада зарарланиши, қўнғир ва поя занги, ун шудринг касалликлари билан ўртадан паст, бошоқ фузариози билан эса ўртача касалланиши мумкин. Қишга чидамлилиги ўртачадан юқори, қурғоқчиликка ва шўрга чидамли. Вилоятнинг Бўз, Шахрихон, Олтинкўл, Мархамат, Асака туманларда экишга тавия этилади.\nКузги буғдойнинг Дурдона нави\nЎрта кечпишар, бўйи 90-95 см, пояси ётиб қолишга чидамли, тупланиши яхши. Лютесценс тур хилига мансуб, Хосилдорлиги гектаридан 82,9 центнер, нав «қимматбаҳо» дон беради. Нонбоплиги яхши. Агрофон танламайди. Вилоятнинг барча туманларида экишга тавсия этилади.\nКузги буғдойнинг Звезда нави\nНав ўта эртапишар, пакана бўйли (80-85 см) ётиб қолишга чидамли, Эритроспермум тур хилига мансуб. 1000 дона дон вазни 41-43 гр. Совуққа ва қурғоқчиликка чидамлилиги юқори. Қоракуя касалликларига чидамли. Ҳосилдорлиги нормал агротехника шароитида 65-75 центнерни ташкил этади. Минерал ўғитлар нисбати тўғри қўлланилагнида “қимматбахо” дон шакллантиради. Дала шароитида қўнғир ва сариқ занг касалликларига чидамли. Вилоятнинг Асака, Пахтаобод, Мархамат, Шахрихон туманларида экишга тавсия этилади.\nКузги буғдойнинг Аср нави\nЎрта эртапишар, ўсимлик бўйи 95-105 см, ётиб қолишга чидамли. Лютесценс тур хилига мансуб. Потенциал дон хосилдорлиги юқори гектаридан 110-120 центнер. Совуққа чидамли. 1000 дона дон вазни 46-48 гр. Етиштириш технологиясига қараб кучли ва «қимматбахо» дон беради. Касалликларга ва ташқи мухитнинг ноқулай омилларига чидамлилиги. Вилоятнинг Асака, Избоскан, Қўрғонтепа, Жалақудуқ туманларида экишга тавсия этилади.\nКузги буғдойнинг Таня нави\nЎртапишар, ярим пакана нав, ётиб қолишга чидамлилиги юқори. Лютесценс тур хилига мансуб. Ҳосилдорлиги юқори агрофонда гектаридан\n122 центнерни ташкил этади. Сифат кўрсаткичлари бўйича «қимматбахо» буғдой гурухига киритилган. Сариқ ва поя занги, ун шудринг, чанг қоракуя касалликларига чидамли. Қўнғир занг, септориоз ва бошоқ фузариози касалликларига ўртача чидамли. Совуққа ва қурғоқчиликка чидамлилиги юқори. Вилоятнинг барча туманларида юқори хосил беради.\nКузги буғдойнинг Нота нави\nЎрта эртапишар, ўсимлик бўйли, 85-90 см, ётиб қолишга чидамли. Лютесценс тур хилига мансуб. Дони ўртача йирикликда 1000 дона дон вазни 40-42 гр. Навнинг ҳосилдорлик потенциали юқори. Республикамизда суғориладиган шароитларда ҳосилдорлик гектаридан 75,0-80,0 центнер. Занг касалликларига чидамлилиги юқори, ун шудринг ва бошоқ фузариозига ўртача чидамли. Совуққа ва қурғоқчиликка чидамлилиги ўртача. Вилоятнинг Андижон, Шахрихон, Олтинкўл, Булоқбоши, Хўжаобод туманларида экишга тавсия этилади.\nКузги буғдойнинг Краснодарская-99 нави\nЎртапишар, паст бўйли, ўсимлик бўйи 90-95 см., ётиб қолишга чидамлилиги юқори. Лютесценс тур хилига мансуб. 1000 дона дон вазни 41-43 гр. Ҳосилдорлиги гектаридан 90-107 центнерни ташкил этади. Дон сифати юқори, дон сифати бўйича «қимматбаҳо», минерал озиқлантириш тўғри нисбатларда ўтказилганда «кучли» дон ҳам бериши мумкин. Чанг қоракуяга чидамлилиги юқори, сариқ ва поя зангига чидамли, қўнғир занг касаллигига берилувчан. Қурғоқчиликка чидамли, совуққа чидамлилиги ўртачадан юқори. Вилоятннинг барча туманларида экиш тавсия этилади.\nКузги буғдойнинг Грация нави\nЎртапишар, ўсимлик бўйи 95-100 см., ётиб қолишга чидамли. Лютесценс тур хилига мансуб. Бошоғи йирик, 1000 дона дон вазни 37-45 г. Ҳосилдорлиги потенциал дон маҳсулдорлиги гектаридан 110 центнер. Нав «қимматбаҳо» буғдойлар гурухига киради. Қўнғир занг касаллигига чидамли, ун шудринг касалликларига чидамли, қурғоқчиликка чидамлилиги юқори. Вилоятнинг барча туманларида юқори хосил беради.\nКузги буғдойнинг Первица нави\nЎртапишар нав, ўсимлик бўйи 85-95 см. ётиб қолишга чидамлилиги юқори. Лютесценс тур хилига мансуб. Ҳосилдорлиги гектаридан 102 центнерни ташкил этади. Нав табиий шароитда қўнғир, сариқ занг, септориоз, ун шудринг чидамлилиги ўртача, Совуққа, қурғоқчиликка чидамлилиги юқори. Вилоятнинг барча туманларида экишга тавсия этилади.\nКузги буғдойнинг Гром нави\nЎртапишар нав, паст бўйли, бўйи 85-90 см, ётиб қолишга, дон тўкилишига чидамли. Лютесценс тур хилига мансуб. Нав ҳосилдорлиги 85-110 центнерни ташкил этади. Дон сифати бўйича “қимматбаҳо” навлар гуруҳига киради. Нав касаллик сунъйи юқтирилган фонда ун шудринг, сариқ ва қўнғир зангга ўта чидамли, септариозга чидамли, бошоқ фузариози ва қаттиқ қоракуяга бироз берилувчан. Совуқ ва қурғоқчиликка чидамлилиги юқори. Вилоятнинг барча туманларида экишга тавсия этилади.\nКузги бошоқли дон экинлари навларини жойлаштиришда навларни биологик келиб чиқишини ҳисобга олган холда биринчи навбатда вилоятни суғориладиган ерларида бошоқли дон экинларини минтақалар тупроқ-иқлим шароитларидан келиб чиқиб, экиш муддат ва меъёрларини белгилаш билан навлардан юқори ва сифатли дон ҳосили олишга эришилади.\nЎрта кечпишар навлари Дурдона, Андижон-1, Восторг навларини эрта\n(15-сентябр) муддатларда экишни режалаштириш.\nЎртапишар Таня, Гром, Краснодарская-99, Первица, Грация, навларини ўрта (25-сентябрдан 20- октябргача) муддатларда экишни белгилаш лозим.\nЭртапишар Чиллаки, Звезда, Бобур, Андижон-4, Есул, Аср, Нота навларини (5-октябрдан 20-октябргача) мудатларда, шунингдек, бегона ўт босиш эхтимоли кўп бўлган майдонларга экишни белгилаш. Экишда гектарига\n4,5-5,0 млн. дона соғлом кўчат олиш бўйича уруғлик хисоб китоби бўлиши керак.\nЕрни экишга тайёрлаш\nКузги буғдой экиш учун ерга ишлов бериш: Тупроққа ишлов бериш қишлоқ хўжалик экинларини етиштиришдаги энг асосий тадбирлардан бири ҳисобланади.Ўсимлик ўсиши ва ривожланиши учун тупроққа ишлов бериш йўли билан тупрокда мақбул сув, хаво ва озиқа режими яратилади. Бу эса ўз навбатида кузги буғдойнинг ўсиши ва ривожланишини яхшилайди, натижада ҳосилдорлик ва дон сифати ортади.\nКузги буғдой экиш учун тупроққа ишлов бериш буғдойни бошоқлаш ва дон тўлиши даврида тупроқни ҳайдов қатламидаги хажм массаси 1,2-1,3 г/см3 дан ошмаслиги керак. Бу кўрсаткични юқори ва паст бўлиши ҳосилдорликка ўз салбий таъсирини кўрсатади. Аммо, Андижон вилоятининг суғориладиган тупроқ шароитида бу кўрсаткич тупроқни 0-100 см ли қатламида 1,3; 1,4; 1,5; 1,52 ни ташкил этади.\nТупроқ хажм массаси 1,2-1,3 г/см3 булганда буғдой экилганида\n18-19 кейин буғдой илдизи яхши ривожланади. Бу кўрсаткич уруғ экилган қатламдан пастки қатламда 1,4-1,5 г/см3 бўлганда эса буғдой илдизи атиги 1-5 см чуқурликка етади. Ер экишга қанчалик сифатли қилиб тайёрланса, экиш ва кузги буғдойни парвариш қилиш шунчалик юқори савияда ўтказилади.\nЕрни экишга тайёрлаш иккига бўлинади: Тупроққа асосий ишлов бериш ва экиш олдидан тупроққа ишлов бериш. Тупроққа ишлов беришдан асосий мақсад-тупроқни зичланган юза қатламини сифатли қилиб юмшатишдан иборат. Ер юмшатилганда тупроқ зичлиги бузилиб ғоваклиги ортади. Ҳайдов қатламидаги тупроқни физик хоссалари, сув, ҳаво, иссиқлик ўтказиш тартиби яхшиланади.\nМикроорганизмлар фаолияти кучайиб органик массаларни чириши тезлашади ва турли маъданли бирикмалар ўсимлик томонидан осон ўзлаштириладиган ҳолга келади. Кузги буғдой экиладиган ерларни ишлаш тизими ундан олдин шу майдонга кандай экин тури экилганлигига боғлиқ. Бошоқли дон экинлари, маккажўхори ёки сабзабот экинларидан кейин ер одатда қуриб қолиши натижасида хайдалганда палахза кесак кўчади. Бундай кесакларни майдалаш қийинлашади. Шунинг учун, бундай ер майдонлари дастлаб енгил суғорилади ва тупроқ етилиши билан дискли юмшаткич ёки чимқирқар ёрдамида 10-12 см чуқурликда юза юмшатилади ва ундан кейин 20-22 см чуқурликда ағдариб хайдалади. Бундай чуқурлик кузги буғдой етиштиришда энг мақбул ҳисобланади.\nЕрни беда ёки силос учун экилган маккажўхоридан кейин буғдой экишга тайёрлаш учун ПЯ-3-35, ПД-3-35 русумли икки ярусли омочларда камида\n30-35 см чуқурликда хайдалиши мақсадга мувофиқ. Кузги буғдой, сабзавот экинларидан кейин экиладиган бўлса ерга енгил 18-20 см чуқурликда ишлов бериш самарали хисобланади. Кузги буғдой экиладиган дала қанча нотекис ва паст–баланд бўлса уни суғориш қийинлашади, сув кўллаб, эрозия хосил бўлади. Уруғ униб чиқиши бир ҳилда текис бўлмасдан, кўчат сийраклашади. Шу сабабли ерни юза юмшатиш, тупроқни майин килиш ҳамда тупроқни хайдов қатламида хаво алмашинувини яхшилаш учун ер бороналаниб мола босилади.\nВилоятнинг суғориладиган ер шароитида экиладиган кузги буғдойнинг\n80 фоизи, хатто ундан ортиқроғи ғўза қатор оралиғига экилади. Бундай ҳолда буғдой экиладиган ер амйдонлари энг биринчи навбатда ғўза қатор ораларида уруғлари пишиб турган бегона ўтлардан тозаланиб, ғўза қатор оралари КРХ-4, КРХ-3,6, КХУ-4, КПН-4 каби унверсал қультиваторлар ва шу сингари бошқа мослама техникалардан фойдаланиб юмшатилади.\nҒўза қатор ораларини кузги буғдой экишга тайёрлашнинг ўзига хос хусусиятлари бор. Ғўза қатор ораларини экишга тайёрлаш олдидан таъсир этувчи модда ҳисобида фосфорли ва калийли ўғитларин йиллик меъёри фосфор\n90-100 кг, калий 50-60 кг ҳисобида берилади.\nАгарда ғўзапоялари йиғиштириб олинган ер майдони бўлса, ундай ер майдони 10-12 см чуқурликда чимқирқар ёрдамида юза юмшатилгандан кейин\n20-25 см чуқурликда ағдариб ҳайдалади. Ҳайдалган ер майдонидаги тупроқ намлиги дала нам сиғимига нисбатан 50-60 фоизни ташкил этганда ер «зиг-заг» борона ёрдамида ишлов берилади.\nҒўза қатор ораларини экишга тайёрлаш олдидан фосфорли ва калийли ўғитларни йиллик меъёри берилиб, ғўза қатор ораларидаги бегона ўтлар уруғи тарқалмаслиги учун улар юлиниб, дала қирғоғига олиб чиқиб ёқиб юборилади. Шундан кейин ғўза қатор ораларига ишлов берилади.\nТупроққа ишлов бериш тизими нотўғри танланадиган бўлса, энг яхши ўтмишдош экин тури энг ёмон бўлиб қолиши мумкин. Масалан: маккажўхори, кунгабоқар ва лавлаги ўзидан кейин тупроқда энг кўп қолдиқ ва намлик қолдирадиган такрорий экин ҳисобланади.\nУшбу экинлардан кейин июл ойининг иссиқ кунларида ағдармасдан чуқур ҳайдаладиган бўлсаю, кесаклари майдаланмай қолдирилса, ҳайдов қатлами қуриб, ерни экишга тайёрлашни қийинлаштиради. Шунинг учун, ҳар бир ер майдони ҳолатини ҳисобга олган ҳолда тупроққа ишлов бериш ўз ижобий натижасини беради.\nДон ва дуккакли экинлар илмий-тадқиқот институтида олиб борилган тадқиқот натижалари шуни кўрсатдики, ўз вақтида ва юқори сифатли қилиб ерни кузги буғдой экишга тайёрлаш ҳар қандай ўтмишдош экиндан кейин ҳам юқори дон хосили олиш имкониятини беради. Ҳар бир ўтмишдош экин туридан кейин тупроққа ишлов бериб, ерни экишга тайёрлашни ҳам ўзига хос хусусиятлари бор.\nВилоятнинг суғориладиган ер шароитида кузги буғдой учун ўтмишдош экин сифатида ғўза, кўк масса учун маккажўхори, дон учун маккажўхори ва охирги йилларда кунгабоқар экиладиган майдонлар ҳам кенгайиб бормоқда. Кузги ва баҳорги буғдойдан бўшаган ер майдонларини қайта буғдой экишга тайёрлаш мажбуран ҳолатдан чиқиш мақсадида амалга оширилади. Умуман олганда буғдойдан кейин буғдой экишга йўл қўйилмаслиги керак.\nЭкиш олдидан фосфорли ва калийли-ўғитларни бериш-экиш олдидан фосфорли ва калийли ўғитларни йиллик меъёрини 100 фоиз берилишини таъминлаш ғаллачиликда фосфор, калий билан озиқлантиришнинг энг мақбул муддатидир.\nКўп йиллик таҳлиллар фосфорли ва калийли ўғитлар билан ўғитланмаган майдонларда вегетация даврини гуллаш, сут, мум пишиш даврида фосфор танқислиги туфайли бошоқлар тўлиқ шаклланмасдан бошоқдаги доннинг\n20-30 фоизи пуч бўлиб қолишини кўрсатди.\nНатижада бу майдонларда 1000 дона доннинг оғирлиги 40-42 гр. ўрнига 30-35 граммга тушиб қолиши билан бирга ҳосилдорликни 10-15 центнерга камайишига олиб келади.\nУруғни экишга тайёрлаш\nКузги буғдойни юқори сифатли навдор уруғлик билан экиш юқори ва сифатли дон ҳосили олишнинг асосий омилларидан бири ҳисобланади. Экиш учун белгиланган давлат андозалари талабига жавоб берадиган бир ҳил йирикликда ва текис, соғлом, массаси бўйича ўртача соғлом, бегона ўтлар уруғидан тоза, унувчанлиги 92-95 фоиз ва униб чиқиш кучи 80 фоиздан кам бўлмаган уруғликдан фойдаланиш, ҳосилдорликни гектаридан камида\n3-4 центнерга оширади.\nЮмшоқ буғдой уруғининг сифат кўрсаткичлари (Давлат андозаси)\nБошқа ўсимлик уруғи аралашмаси,\n(дона кг. уруғда)\nЛаборатория унувчанлиги (фоиз)\nжумладан бегона ўт уруғи\nУруғни экиш меъёр ва муддатлари\nКузги буғдой экишни ҳар бир минтақада тупроқ иқлим шароитидан келиб чиққан ҳолда мақбул муддатларда ўтказилиши, уруғни текис ундириб олиш, кузги ўсиш даврида қишки тиним даврига кириш учун тайёргарлик ҳолатини ўтиш, нормал қишлаш ва юқори ҳосил беришини таъминлайди.\nа) очиқ майдонларда - ғалла экишда биринчи навбатда экиш ишларини махсус ғалла экиш сеялкаларида экишга эътиборни қаратиш керак. Бунда уруғ бир хил чуқурликка тушади ва текис униб чиқади.\nФермер хўжалиги рахбарлари сеялканинг дискли сошникларига эътиборни қаратишлари лозим. Сошниклар тўлиқ бўлиб, улар экишга яроқли бўлиши керак. Агар очиқ майдонларда ўғит сепиш мосламалари ёрдамида экиш ишлари бажарилса уруғ бир текис тушмайди. Чунки, трактор излари атрофида ниҳол қалин, аксинча 3 метрдан кейин уруғ кам тушиб ниҳол сийрак бўлиб қолади. Энг салбий ҳолат жуяк олиш жараёнида 25-30 фоиз уруғлар белгиланган чуқурликдан пастга ва 10-12 фоиз уруғлар юзага чиқиб қолади. Чуқурликка тушиб кетган уруғлар униб чиқа олмайди. Юзага тушган уруғларни қушлар еб кетади. Натижада 1 гектарда ўртача ниҳоллар сони 20-25 фоизга кам бўлади.\nб) ғўза қатор ораларига экишда - экиш ишлари махсус мосламалар ёрдамида амалга оширилиши ва бу мосламаларнинг ишга яроқлилиги ҳамда уруғни бир текисда ташлашига эътибор қаратилади.\nУруғ экиш мосламаларда ғалла уруғларини экишда, уруғни бир текис тушушини таъминлаш билан бирга майда ишчи органлари воситасида тупроққа яхши аралашишини, саёзроқ, енгил эгат олишни ташкил этиш. Экиш пайтида кесакли тайёрланган майдонларда уруғ сепиш тавсия эътилмайди. Худди шундай эгатлар тўлиқ узилмаган, 15-18 см чуқурликда юмшатилмаган майдонларда ғалла экиш ўта салбий ҳолатларни келтириб чиқаради.\nБиринчидан - уруғ белгиланган чуқурликка тушмайди.\nИккинчидан - 20-30 фоиз уруғлар ғўзапоя тагидаги юмшатилмай қолган химоя зонаси устида қолиб кетади.\nУчинчидан - кесакли экилган майдонларда 30-40 фоиз уруғлар тупроқ билан аралашмай кесак устида қолиб кетади.\nБундай салбий ҳолатларни олди олинмаса нихол белгиланган меёърдагидан 30-40 фоизга кам бўлади. Қишловда бу майдонларни совуқ уруши ҳолатлари учраши мумкин.\nМуддатидан ўта эрта экилганда куздаги иссиқ ҳаво ҳарорати ва тупроқдаги етарли намликдан фойдаланиб, буғдой ўсиб қалинлашиб кетиши натижасида буғдой димиқиши ва уни қишда совуқ олиши мумкин. Ундан ташқари бундай майдонлардаги буғдой занг касаллиги билан ҳам зарарланади.\nКечки муддатда экилганда буғдой илдиз тизими яхши ривожланмасдан, қишга тайёргарлик ҳолатини ўтмасдан тиним даврига киради. Бундай ҳолда буғдойни бир қисмини совуқ олади ва қолганлари эса қор тагидан кучсиз ва нозик ҳолда чиқиб ташқи муҳитни ноқулай омилларига чидамсиз бўлади. Хаддан ташқари кеч экилган уруғ умуман униб чиқмаслиги ҳам мумкин\nКузги бошоқли дон экинлари минтақа учун мақбул муддатларда экилгандагина уруғни текис униб чиқиши, ўсимликни кучли ривожланиши, яхши тупланиши, қишга яхши тайёргарликни ўтиши ва қишни қаттиқ совуғига бардошли бўлишини таъминлайди.\nКузги бошоқли дон экинларини экиш меъёрини аниқлашда тупроқ-иқлим шароити, нав хусусияти, уруғлик сифати, экиш усули, экишга тайёрланган ер майдонининг сифати, бегона ўтлар билан ифлосланганлиги, ўтмишдош экин тури ва экиш муддати ҳисобга олинади.\nВилоятнинг суғориладиган ер шароитига экиш учун тавсия этилган кузги буғдой навлари учун уруғ экиш меъёри гектарига 4,5-6,0 млн. дона унувчан уруғни ташкил этади. Ғўза қатор ораларига ва кечки муддатда экилганда экиш меъёри 15-20 фоизга оширилади.\nСуғориладиган майдонларда бошоқли дон экинларини экиш\nмеъёрини аниқлаш жадвали.\n1000 дона дон вазни, гр\n4.0 млн. дона. кг\n4.5 млн. дона. кг\n5.0 млн. дона. кг\n5.5 млн. дона. кг\n6.0 млн. дона. кг\nИшлаб чиқариш шароитида жуда кўпчилик экиш меъёрини барча навлари учун бир ҳилда ва килограммда белгиланади. Бу эса жуда катта хатолик ҳисобланади. Ана шундай ҳатоликка йўл қўймаслик учун уруғ экиш меъёри гектарига млн. дона унувчан уруғ ва 1000 дона уруғ оғирлиги ва килограммда белгиланиши мақсадга мувофиқ. Ҳар бир нав экиш меъёрини аниқлашда экиш коэффицентини билиш талаб қилинади.\nКузги буғдойни униб чиқишидан пишиш давригача ҳарорат миқдори\nФойдали ҳарарат йиғиндиси\nУниб чиқиш, майсалаш\nТулиқ пишиш фазаси.\nФосфорли ўғитларни йиллик меъёри экиш олдидан берилган майдонларда тупроқдаги фосфор етарли. Аммо кузги буғдой ривожланишини бошларида ўсимлик учун азот талаб қилинади.\nШуни ҳисобга олган ҳолда эрта мудатларда экилган (1-октябргача) ғалла майдонларига кузда азотли ўғитлар йиллик меъёрини 15 фоизини берилиши, ўсимлик генератив органларини шаклланишига, ўсимликдаги азот тақчилигини олдини олади, тупланиш жараёнига ижобий таъсир этади. Ниҳолларни қишга, совуққа чидамлилигини оширади. Белгилангандан юқори меъёрда азот берилса, азотни бир қисми тупроқни пастки қатламига ювилиб кетади. Кузда эрта ва мақбул муддатларда экилган майдонларда буғдой тўла тупланишга улгуради.\nКузда суткали ўртача ҳаво ҳарорати +50С бўлган кундан бошлаб ўсимлик тиним даврига, яъни қишлашга киради. Аммо кузги буғдой ўсимлигини тиним даврига кириши билан ўсув даври эрта баҳоргача тўхтаб қолмасдан ҳаво ҳарорати кўтарилганда ўсиш давом этади, пасайганда ўсишдан тўхтайди.\nКузги озиқлантиришни тупроқ таркибидаги озиқа моддаларни аниқлаш асосида ўтказилиши юқори самара беради.\nКузги буғдойни эрта бахорда биринчи озиқлантириш. Кузги буғдойда эрта баҳорда ўртача суткалик ҳаво ҳарорати 50С бўлганда ўсиш жараёни давом этади. Шу даврда ўсимликни қишдан нозик чиқиши ва озиқа моддаларга, хусусан азотга бўлган талаби қониқмаган бўлади. Ундан ташқари тупроқни ҳайдов қатламидаги озиқа моддалар ювилиб, тупроқни пастки қатламига ўтиб, ўсимлик илдиз тизими жойлашган тупроқ қатламидаги азот миқдори камайиб кетган бўлади. Шуни ҳисобга олган ҳолда эрта баҳорда азотли ўғитлар билан озиқлантириш жуда мухимдир.\nЎсимлик нормал ўсиши ва ривожланиши учун озиқа моддаларни талаб қилади. Ўсимликларни бу талабини амал даврида маъдан ўғитлар билан озиқлантириш йўли билан қондириш мумкин.\nВилоят худудларини жойлашган ўрнига қараб эрта баҳорги озиқлантиришнинг таҳминий муддати 10-25 февралга тўғри келади. Эрта баҳорги озиқлантиришда азотли ўғитларни йиллик меъёрини (соф ҳолда 180-210 кг.) таъсир этувчи модда ҳисобида 25 фоизини бериш тавсия қилинади. (физик холда 150-160 кг.)\nЭрта баҳордаги азотли озиқлантиришда энг биринчи навбатда кеч муддатларда экилиб, қишловдан қийинчилик билан чиққан майдонларда, ундан кейинги уруғлик етиштириш учун экилган майдонларда ва ниҳоят қолган майдонларда ўтказилиши тавсия қилинади.\nАйрим сабабларга кўра кеч экилиб, қишловга тупланмасдан кирган ҳамда қишловдан қийинчилик билан чиққан майдонлардаги ўсимликларни, қўшимча тартибда 100 кг. дан озиқлантириш яхши самара беради.\nЭрта баҳорги озиқлантириш ўз муддатида ўтказиш ҳисобига бир гектар ердан 4-6 центнергача қўшимча ҳосил олишга эришилади. Эрта баҳорги озиқлантиришда азотли ўғитлар меъёрини аниқлашда ўсимликларда ўсиш жараёни бошланиши мухим ўрин тутади.\nАгарда ўсимликларда ўсиш жараёни кеч бошланса, бу даврга келиб ҳаво харорати тез кўтарилади, ривожланиш фазаларини ўтиш вақти ва озиқа моддалар ўзлаштирилиши пасаяди. Шу даврда ўсимликда тупланиш ва генератив органлар ривожланишини кучайтириш мақсадида азотни йиллик меъёрига нисбатан\n25 фоиз эмас, 30 фоизга оширилиши тавсия қилинади. Эрта баҳорги озиқлантиришда азот меъёрини бундан оширилганда азотни ортиқча қисми сув ёки ёғингарчилик билан ювилиб кетади.\nКузги буғдойни бундан кейинги озиқлантириш найчалаш ва бошоқлаш фазаларининг бошланишида ўтказилади. Бу даврдаги озиқлантириш вилоятда экилган навларнинг биологик хусусиятларига асосан эртапишар (Чиллаки, Андижон-4, Бобур, Звезда), ўртапишар (Краснадарская-99, Нота, Гром, Таня, Зимница, Первица) ва ўрта кечпишар (Дурдона, Восторг, Андижон-1)лигига алохида эътибор бериш керак.\nЧунки эртапишар навлар бошқа навларга нисбатан 7-10 кун эрта ривожланиш фазаларига киради. Бу эса эртапишар навларни бошқа навларга нисбатан 10 кун эртароқ озиқлантиришни талаб этади.\nКузги буғдойда иккинчи озиқлантириш. Буғдой найчалаш фазасида ўсимликни эрта баҳорги ҳолатига нисбатан фарқи шундан иборатки, бу фазада ўсимликни вегетатив органлари кўпайган ва энг асосийси поялар сони ортган бўлади. Буғдой найчалаш фазасида азотли ўғитлар йиллик меъёрини\n40-50 фоизини, яъни (физик холатда 300-320 кг). миқдорда берилади.\nБуғдой найчалаш фазасида ўсимликларни намлик ва озиқа моддалари билан таъминланиши муҳим ўрин тутади. Найчалаш фазасининг давомийлиги\n25-30 кунни ташкил этади. Шу қисқа даврда буғдой ўсимлиги бутун ўсув даврида тўплайдиган қуруқ моддани 50-60 фоизни тўплайди.\nМаъдан ўғитлари ва улардаги озиқа моддалар\nОзиқа миқдори, %\nфизик ҳолга айлантириш\nНайчалаш фазасида намлик ва озиқа моддалар етишмаслиги ҳосидорликка салбий таъсир қилади. Бундан кейинги озиқлантириш бошоқлаш фазасида ўтказилади.\nКузги буғдойда учинчи озиқлантириш. Ўсимлик бошоқлаш фазасида амалга оширилади. Бошоқлаш фазасида озиқлантириш барг ҳужайралари шираси таркибидаги азот миқдори даражасига қараб белгиланади. Бу даврда озиқлантириш буғдой хосилдорлигига ва асосан доннинг сифат кўрсаткичларига таъсир кўрсатади. Йиллик меъёрнинг 15-20 фоизи яъни физик холда гектарига 110-120 кг. миқдорида озиқлантириш талаб этилади.\nОрганик ўғитлардан фойдаланиш. Буғдойдан юқори дон ҳосили етиштиришда минерал ўғитлар билан бир қаторда органик ўғитлар ҳам катта аҳамиятга эга. Тупроқ унумдорлигини оширишнинг энг муҳим воситаларидан бири бу алмашлаб экиш тизимида гўнг ва бошқа органик ўғитлардар самарали фойдаланиш ҳисобланади. Айниқса, деҳқончилик интенсив тарзда ривожланаётган бугунги кунда органик ўғитларга бўлган талаб ортиб бормоқда.\nОрганик ўғитлар тупроқ унумдорлигини кўтариш билан бир қаторда, минерал ўғитлар самарадорлигини ҳам оширади. Мунтазам тарзда органик ўғитлардан фойдаланиш тупроқ ҳайдалма қатламини озиқа моддаларга бойитиш билан бир қаторда, унинг барча хусусиятларини яхшилайди. Озиқа балансининг камида 40 % органик ўғитлар хисобига тўғри келиши лозим. Ғаллачиликда қўлланиладиган асосий органик ўғитларга- гўнг, торф, турли компостлар ва яшил ўғитлар киради. Органик ўғитлар кўпинча асосий ўғит сифатида шудгорлаш олдидан қўлланилади. Гўнг-асосий, энг кенг тарқалган органик ўғит ҳисобланади.\nУнинг таркибида ўсимлик учун зарур бўлган – азот, фосфор, калий, кальций, магний, темир, бор, молибден сингари барча озиқа моддалари мавжуд. Гўнгдан оқилона фойдаланилганда тупроқнинг агрофизик, агрокимёвий, сув ва ҳаво хоссалари кескин яхшиланади, шўрланиш ва тупроқнинг кислоталик даражасининг буғдойнинг ўсиш ва ривожланишига, микроорганизмларнинг ҳаёт фаолиятига салбий таъсири камаяди.\nКўп йиллик илмий тадқиқот натижаларига кўра гектарига 20 тоннадан гўнг қўлланилганда кузги буғдой дон ҳосилдорлиги 6-12 ц/га ошади. Гўнг минерал ўғитлар билан бирга қўлланилганда самарадорлик янада юқори бўлади.\nГўнгнинг сифати-чорва ҳайвонининг тури ва боқилишига боғлиқ. Турли чорва хайвонлари гўнгининг кимёвий таркиби тўғрисидаги маълумотлар\nТурли чорва ҳайвонлари гўнгининг кимёвий таркиби\nҒаллачилиқда гўнг асосан кузда шудгор олдидан, экиш олдидан ва ўсув даври давомида шарбат усули билан оқизиш тарзида қўлланилади. Органик ўғитлар меъёри тупроқ унумдорлиги, органик ўғит заҳираси ҳамда ўсимликнинг эҳтиёжига қараб белгиланади.\nРеспубликамизнинг суғориладиган ерларида кузги буғдой учун органик ўғитлар, жумладан чорва ҳайвонлари гўнгининг қўллаш меъёри 15-20 т/га сифатида белгиланган. Эрозияга мойил, унумдорлиги паст ерларда гўнгнинг меъёрини 25-30 т/га сифатида белгиланганда самараси юқори бўлади.\nБарг орқали озиқлантириш (суспензия)\nБарг орқали озиқлантиришни ўсимликни вегетация давомида озиқа элементлар билан таъминлаб турувчи қўшимча озиқа деб қараш лозим.\nБарг орқали озиқлантириш айниқса ғаллачиликда, хусусан кузги буғдой етиштиришда катта аҳамиятга эга. Суғориладиган шароитда кузги буғдойни азотли озиқлантиришда бу усулни қўллаш юқори самарадорликка эришишишни таъминлайди.\nКузги буғдойни азотга бўлган эҳтиёжи бутун ўсув даври давомида юқори бўлади. Буғдой ўсимлигида 75-80 % азот бошоқлаш фазасига қадар ўсимликнинг барг ва поясида тўпланади. Ана шу тўпланган азот ҳисобидан дон таркибидаги оқсилнинг асосий қисми ҳосил бўлади. Ҳосилдорлик юқори (65-70 ц/га) бўлганда ўсимликнинг барги ва поясида тўпланган азот миқдори донда оқсил моддасини етарли миқдорда бўлишини таъминлай олмайди. Айниқса азот танқислиги кузги буғдойда ҳосил элементлари шаклланаётган вақтда, яъни ривожланишнинг бошоқлаш, гуллаш ва сут пишиш фазаларида кузатилади.\nБироқ, бу фазада кузги буғдойни озиқлантиришда бир қатор муаммолар мавжуд. Масалан, бошоқлаш, гуллаш фазаларида ўсимлик ўсиб кетганлиги, ёғингарчиликни кам бўлиши ёки сувнинг етишмаслиги сабабли тупроқ орқали озиқлантиришда бир қатор қийинчиликлар туғдиради.\nШу сабабдан кузги буғдой бошоқлаганда тупроқ таркибида ўсимлик томонидан ўзлаштирилиши осон бўлган азот миқдори етишмайди. Бу ўз навбатида буғдой дон ҳосили ва сифатига салбий таъсир кўрсатади.\nШунинг учун кузги буғдой етиштиришда ўсимликни илдиздан ташқари баргдан озиқлантириш усулидан фойдаланиш мақсадга мувофиқдир. Кузги буғдой етиштиришда, ҳатто дон ҳосилдорлиги юқори бўлган шароитда ҳам баргдан озиқлантириш самарали хисобланади.\nБаргдан озиқлантириш учун азотли ўғитлардан бири бўлган мочевинадан фойдаланиш мақсадга мувофиқ. Мочевинадаги амид шаклидаги азот баргдан озиқлантирилганда аммиакли селитрага нисбатан кам энергия сарфлаган ҳолда метоболизмга киришади, бунда аспарагин ва глутамин сингари дастлаб аммиакка айланмасдан бевосита азот алмашиниш жараёнига киришади.\nМочевина сувда яхши эрийди. Шуннгдек бу ўғитнинг молекулалари ўсимлик барглари томонидан яхши ўзлаштирилади.\nМочевина эритмасининг реакцияси нейтрал бўлиб, ўсимликка ҳеч қандай салбий таъсир кўрсатмайди. Шунингдек, мочевина таркибидаги таъсир этувчи модда энг юқори (46%) ҳисобланади.\nМочевина эритмаси сепилгандан қейин кечқурунга келиб, ҳаво намлиги ортади ва буғдой баргларида шудринг томчилари пайдо бўлади. Тадқиқотларда барг орқали озиқлантирилганда доннинг сифат кўрсаткичлари сезиларли ортиши кузатилади.\nОлиб борилган тажриба натижаларига кўра, кузги буғдойни бошоқлаш даврида 10-15 % карбамид эритмаси билан озиқлантирилганда дон таркибидаги оқсил миқдори 1,0-1,5 % га, клейковина миқдори 2-3 % га ортади.\nШунингдек, ўсимлик тўқималарида хўжайра ширасининг биокимёвий таркиби ўзгариши натижасида ўсимликнинг касаллик ва зараркунандаларга чидамлилиги ортади.\n· Ўғитни суспензия тариқасида найчалаш фазасида 7-8 кг, бошоқлаш фазасида 8-10 кг ҳисобида пуркаш.\n· Суспензия пуркашда фақат карбамидли ўғитни қўллаш.\nСуспензия билан аралаш ҳолда калий ва фосфорли ўғитларни, гербицид, фунгицид ва инсектицидларни қўллаб биргаликда ишлатишни ташкил этиш зарур.\nҒалла майдонларини суғориш\nСуғориш ғаллачиликда муҳим агротехник тадбирлардан бири бўлиб, кузги буғдой дон ҳосилини 50-60 фоизга, қурғоқчилик йиллари эса қарийб 2-3 баробар ортишини таъминлайди. Биринчи суғориш тури экишдан олдин намиқтириб суғориш бўлиб, ўсимликнинг илдизлари яхши ривожланиб, майсаларнинг ўз вақтида қийғос униб чиқишига имкон беради, ўсимликларнинг тупланишини кучайтиради. Вегетацион суғориш муддатлари тупроқ иқлим шароитларига ва йилнинг қандай келишига боғлиқ.\nБунда сизот сувларининг жойлашуви, ёғин миқдори ва ўсимликнинг сувга бўлган эҳтиёжи ҳисобга олинади. Кузги буғдойнинг сувга бўлган эҳтиёжи ўсимликнинг транспирация коэффициентига кўра аниқланади. Кузги буғдойнинг транспирация коэффициенти 400-450 бирликка тенг, яъни биологик ҳосил шаклланиши учун 400-450 бирлик сув сарфланади. Масалан, 70 центнер дон ҳосили етиштирилганда 90 центнер сомон ҳосили шаклланади, бунда жами биологик ҳосилдорлик 160 центнерга тенг. Кузги буғдой 160 центнер биологик ҳосил учун 6400-7200 м3 сув талаб этилади. Ўсимлик умумий сув сарфининг маълум қисмини ёғин сувлари ҳисобига қондиради. Ёғин миқдори 300 мм бўлганда ўсимлик жами сув сарфининг 3000 м3 ёғин суви ҳисобига, 3400-4200 м3 эса суғориш суви ҳисобига қондирилади.\nВегетация давомида ўсимликнинг намликка бўлган эҳтиёжи ўзгариб боради. Бошоқли экинларда намликка бўлган эҳтиёж бошоқлаш ва дон тўлишиш даврида энг юқори бўлади. Буғдойнинг ривожланиш фазалари бўйича намликка бўлган талаби қуйидагича: униб чиқиш-тупланиш даврида 3 фоиз, тупланиш-найчалаш даврида 22 фоиз, найчалаш-гуллаш даврининг бошланишида 40 фоиз, дон шаклланиш даврида 33 фоиз ва пишиш даврида 2 фоиз бўлади.\nФизиологик жараёнларнинг жадал кечиши сувнинг бир текис сарфланишига боғлиқ. Масалан, буғдой ривожланишнинг бошоқлаш–гуллаш фазасида сувни энг кўп сарфлайди. Бу даврда умумий барг сатҳи максимал даражага етган бўлиб, фотосинтезнинг энг юқори соф маҳсулдорлиги ҳам шу даврга тўғри келади.\nСуғоришда эгатларнинг узунлиги, сувнинг ортиқча сарфланиши, меъёрдан ортиқ намланиши экинлар ривожига салбий таъсир кўрсатади. Эгат узунлиги қанчалик узун бўлса, бу ҳосилдорликнинг камайиб боришига, тупроқ ортиқча намланиши ҳисобига сувнинг ортиқча сарфланишига ва ўз ўрнида бу ҳолда сув сатҳи кўтарилиб шўрланишни кучайишига олиб келади.\nВилоятнинг чўл минтақаси (Улуғнор, Бўз ва Балиқчи туманларида) кузда ҳароратнинг юқори ва ёғин миқдорининг кам бўлиши сабабли уруғни ундириб олиш учун 1000-1100 м3/га сув миқдорида, ўсимликни қишга тўлиқ туплаган ҳолда киришини таъминлаш учун эса ноябр ойида 700-750 м3/га ҳисобида иккинчи марта суғорилади.\nБаҳорда ёғингарчилик миқдорини инобатга олган ҳолда туплаш-найчалаш даври (март ойида) 1 марта 750-800 м3/га, бошоқлаш даврида 850-900 м3/га, сут пишиш ва мум пишиш даврида 800-850 м3/га меъёрда икки марта суғориш ўтказилганда экинлардан ва умумий суғориш меъёри 5,5-6 минг м3/га бўлганда юқори ҳосил олиш таъминланади.\nВилоятнинг тоғ олди минтақасида (Қўрғонтепа, Булоқбоши, Жалақудуқ, туманлари ҳамда Хўжаобод ва Марҳамат туманларининг тоғ олди қисмида) эса кузда (октябр-ноябр ойлари) ёғин миқдори кўп бўлганда уруғни ундириб олиш учун 900-1000 м3/га сув сарфлаб, суғориш ўтказилади.\nҒалла суғоришда албатта қуйидаги омилларга амал қилиш зарур:\n· Вегетация даврида кузги бошоқли дон экинларини суғориш муддати ва меъёри навнинг биологик хусусиятлари ҳамда тупроқ-иқлим шароитидан келиб чиқиб белгилаш;\n· Сувни кам сарфлаб, ундан унумли фойдаланиш учун жуяклар қисқа кенгликда, чуқурлиги 14-16 см, оралиғи 60 см қилиб олиниши мақсадга мувофиқ;\n· Суғориш бир текис ва юқори самарали бўлиши учун ўқ-ариқлар оралиғи узун бўлмаслиги ва қатор оралиғи 60 см бўлганда ҳар 60-70 метрдан,\n90 см бўлганда эса 80-90 метрдан ўтказилиши лозим;\n· Ғалла экилиб бўлингандан бошлаб, суғоришни пешма-пеш равишда амалга ошириш;\n· Албатта суғоришни доимий равишда ғалла майдонининг охиридан юқорига қараб суғоришни ташкил этиш;\n· Ғалла кеч суғорилганда 7-8 кундан сўнг уруғ тупроқнинг табиий намлиги ҳисобига шишиб қолиши ва уруғ нобуд бўлишини олидини олиш;\n· Бундан ташқари, узоқ муддат суғорилмаган ерларда уруғлик донни қурт-қумурсқаларга ем бўлиши;\n· Сувдан самарали фойдаланиш (ариқ тозалаш, янги ариқ қазиш, лотокларни таъмирлаш, қўшимча насос ва трансформаторлар ўрнатиш) мақсадида ғалла жойлаштириладиган контурлардаги сув йўлларини картага тушириб, ғалла экиладиган майдонларининг охирги контуригача сувни етказиш бўйича\nчора-тадбирлар режасини ва суғориш графигини ишлаб чиқиш;\n· Сувни тежаш мақсадида ғаллани фақат шарбат усулида суғоришни ташкил этиб, ғалла майдонининг ҳар гектарига 5-10 тоннадан маҳаллий ўғит жамғариб, ҳар 3-4 гектарга бир донадан хандаклар қазиш;\nҒалла навларининг биологик хусусиятларидан ва тупроқ-иқлим шароитидан келиб чиқиб, ғалланинг вегетация даврида 3-4 марта суғориш талаб этилади.\nКузги буғдой етиштиришда, уни парвариши бўйича кузги, қишки ва баҳорги барча агротехника тадбирларини ўз вақтида сифатли қилиб ўтказилиши мўл ва сифатли дон етиштириш имкониятини беради.\nСуғориладиган ер шароитида кузги буғдой парвариши-уруғ экилгандан кейин уруғни бир текисда ундириб олиш учун уруғ суви бериш, органик ва маъдан ўғитлар билан озиқлантириш, бегона ўтлар, касаллик ва зараркунандаларга қарши курашиш ҳамда етиштирилган ҳосилни ўз вақтида йиғиштириб олишдан иборат.\nЎтмишдош экинлардан кейин кузги бошоқли дон экинлари экилган майдонларга экилган уруғликни бир текисда ундириб олиш учун уруғ суви бериш, уруғ экилгандан кейинги кунидан бошланиши керак. Бунинг учун суғориш ўқариқларини олиш ва ўқариқлар узунлиги 50-60 метрдан ошмаслиги сувдан унумли фойдаланишга олиб келади.\nЭнг биринчи сув, яъни уруғ сувидан кейин тупроқ намлиги етарли бўлса\n8-9 кунда экилган уруғ текис униб чиқади. Мақбул муддатда экилган майдондаги уруғ бир ҳилда текис ундириб олинганда ўсимликларни кузги ривожи, илдиз тизими яхши ривожланиши, қишга тайёрланиши натижасида қишдан яхши чиқади ва уларни кейинги риожланиши, ҳосилдорлиги юқори бўлади. Ўртача 1 га майдонда 4,5-5,0 млн. ёки 1 м2 да 450-500 дона ниҳол бўлганда дала қониқарли деб, баҳо бериш мумкин.\nҒалла униб чиққандан кейин 20-22 кун ичида туплаш фазаси бошланади. Ғалла ниҳолларини қишловга туплаган ҳолда кириши ниҳолларни совуққа чидамлилигини ошириш билан бир қаторда юқори ҳосилдорликни таъминлашда муҳим омил бўлиб хизмат қилади.\nҒаллани кузги парваришидан асосий мақсад-ғалла экин майдонларида мақбул кўчат қалинлигини сақлаш, лозим бўлса, уруғ униб чиқмаган дала қисмларида қўшимча уруғ экиш йўли билан кўчат қалинлигини шакллантириш. Ғўза қатор орасига кузги буғдой экилган майдонлардаги ғўзапояни ер музлаган вақтида буғдой илдизига зарар етказмасдан ўриб даладан олиб чиқиш ва буғдой майдонларини пайҳонгарчилигига йўл қўймаслик лозим.\nБегона ўтларга қарши кураш чоралари\nҲозирги кунда ғаллакорларимизнинг олдида турган долзарб муомолардан бири ғалла майдонларида учрайдиган бегона ўтларга қарши курашни ўз вақтида сифатли қилиб ўтказиш, ғалла экинларида юқори хосил олишда алоҳида аҳамият касб этади. Ғалла майдонларида учрайдиган бегона ўтларга қарши кураш қуйидагича табақалашган ҳолда ўтказилади:\nЭрта баҳорда ғалланинг туплаш фазасида биринчи навбатда униб чиқадиган эфемер бегона ўтларнинг ботаник таркибини ўрганилиб 100 % кимёвий ишлов берилади. Кечроқ униб чиқадиган кўп йиллик ва бир йиллик (шўра, печак) ҳамда бошоқли (ёввойи сули, так–так) бегона ўтларга кечроқ ишлов берилади. Бунинг учун ёввойи сули, шўра ва печакнинг сони ва ривожланишини ўрганилиб харитага туширилади. Об-ҳаво шароити ҳамда мазкур бегона ўтларни контурлар кесимида ривожланиш фазасига қараб кимёвий ишлов бериш графиги ишлаб чиқилади ва ишлов берилади.\nБир йиллик икки паллали бегона ўтларга қарши "Гранстар", "Далстар", "Биостар", "Энтостар", "Моерстар", "Тайфун" каби гербицидлар билан кимёвий кураш олиб борилади. Бу гербицидларнинг номлари турлича бўлсада, таъсир этувчи моддаси ва қўллаш меъёрлари бир хилдир. Яъни, улар гектарига\n10-20 грамм миқдорида қўлланилади. Шунингдек, бу жараёнда экин майдонларидаги бегона ўтларнинг тури, баландлиги ва қалинлиги ҳисобга олинган ҳолда, гербицидни сарфлаш меъёри мутахассис томонидан белгиланади. Гербицидлар трактор пуркагичлари (ОВХ-28) ёрдамида сепилганда гектарига сув сарфи 200 литрни, моторли қўл пуркагичлар ёрдамида қўлланилганда 100 литрни ташкил этиши лозим. Шундан сўнг 4-5 кун ўтиб, бегона ўсимликлар сарғая бошлайди, 10-14 кундан кейин эса бутунлай қуриб, нобуд бўлади.\nУшбу гербицидларни об-ҳаво очиқ кунлари ҳарорат ўртача\n5 даражадан юқори бўлганда қўллаш тавсия этилади. Тунги қисқа муддатли ҳароратнинг пасайиши самарадорликка салбий таъсир кўрсатмайди. Ишлов ўтказилгандан кейин уч соатгача ёмғир ёғмаган тақдирдагина гербицидларнинг таъсир этувчи моддаси бегона ўтлар танасига тўлиқ сингиб улгуради. Гербицидлар, фунгицидлар ва инсектицидлар билан биргаликда қўлланганда сарф харажатлар анча камаяди.\nБиринчи навбатда ғалласимон, қолаверса, бошқа бегона ўтлар билан қарши курашиш ишлари самарасини ошириш учун, мутахассислар ўқуви ташкил этилиши лозим. Чунки, айнан шўра, печак ва ёввойи сулига қарши кимёвий кураш самараси пастлигича қолмоқда.\nГербицидлар қўллаш самарадорлигининг юқори бўлишлиги учун мутахассислар юқоридаги бегона ўтлар биологияси ва белгиларини ўзлаштиришлари зарур.\nҒалла майдонларидаги бошоқдошлар оиласига мансуб бўлган ёввойи сули, райграс, так-так каби бегона ўтларга қарши "Топик" (гектарига 0,3 литр), "Пума супер" (гектарига 0,6-0,8 литр), "Далзлак" (гектарига 0,6-0,8 литр), "Авена супер" (гектарига 0,6-0,8 литр), "Тердок" (гектарига 0,3-0,4 литр) "Овсюген экстра" (гектарига 0,3-0,4 литр) гербицидларини қўллаш юқори самара беради.\nУлар асосан ўсимликларнинг туплаш фазасида, айрим ҳолларда эса бошоқ тортгунга қадар ҳаво очиқ кунлари ҳарорат 15 даражадан юқори бўлганда ишлатилади.\nКасалликларга қарши кураш чоралари\nЎзбекистонда бошоқли дон экинларида бир қатор касалликлар учрайди. Уларнинг асосийларига қоракуялар, ун-шудринг, занг ва доғланиш касалликларини киритиш мумкин. Шулардан бугунги кунда ғалла экинлари учун сариқ занг касаллиги ўта хавфли ҳисобланади.\nСариқ занг ҳатто дон тўлиш фазасида учраганда ҳам 30-35 фоизгача ҳосил нобуд бўлади. Касаллик экинларда эрта бошланган бўлса, мисол учун бошоқ чиқариш арафасида сариқ занг ривожланиши даражаси ўртача 50-60 фоизга етса ҳосилнинг 34-40 фоизи йўқотилади. Занг касалликларига чидамли бўлган кузги буғдой навларини экиш мақсадга мувофиқдир.\nЗанг касалликлари кузатиладиган учоқлар мавжуд майдонларга занг касалликлари пайдо бўлишини доимий мониторинг қилиб бориш ҳамда касаллик споралари кузатилган ҳолда кимёвий ишлов бериш, касалликлар тарқалишини олдини олади.\nБуғдойнинг занг касаллигига чидамлилигини ошириш учун ўсимликни фосфорли ва калийли ўғитлар эритмаси билан барги орқали озиқлантирилади. Бунда гектарига 8-10 кг хлорли калий ва 7-10 кг суперфосфат ёки аммофосни\n200-300 литр сувда эритиб буғдойнинг туплаш даврида махсус ОВХ-14 ёки\nОВХ-28 агрегати билан пуркалади.\nЗангга карши кимёвий курашиш ишлари занг билан 5 % зарарланганда бошланади. Захкаш ва олдиндан занг билан касаланишга мойил худудларда эса зангга қарши профилактик кимёвий кураш ўтказилади.\nКимёвий курашда занг касаллигига қарши фунгицидлардан Фоликур БТ 0.3-0.5 л/га Коласал 0.3-0.5 л/га, Фолкон 0.3-0.5 л/га, Импакт 0.3-0.5 л/га,\nАлто-супер 33 фоизли э.к 0.3 л/га қўллаш яхши натижа беради.\nЮқорида қайд этилган агротехник чор–тадбирлар мажмуини сифатли ва белгиланган муддатларда оғишмай амалга ошириш келгуси йилда мўл ва сифатли ғалла етиштиришга пухта замин яратади.\nЗараркунандаларга қарши кураш чоралари\nРеспубликада суғориладиган майдонларнинг кенгайиши билан ғалла зараркунандаларининг ҳам йилдан-йилга кўпайиши кузатилмоқда.\nЗараркунандаларга қарши агротехник кураш чораларидан бири экинлар ҳосили йиғиб олингандан сўнг, ерни суғориб ағдариб ҳайдаш, далалар атрофида бегона ўтларни мунтазам равишда йўқотиб туриш, атрофдаги дарахтларнинг қуриган пўстлоғи ва шохларини майдондан чиқариб куйдириш лозим.\nДон экинларини зараркунандалардан ҳимоя қилишда кимёвий курашни ташкил қилиш ва ўз вақтида ўтказиш яхши самара беради. Шунинг учун ҳам зарарли хасвага қарши кураш ишлари тизимли олиб бориш лозим.\nБунинг учун зарарли хасванинг эрта баҳорда қишлов жойи аниқланиб (чунки, зарарли хасва имогалари тўп–тўп бўлиб қишлайди) агротехник ва механик усулда қарши курашилади.\nҚишловдан чиққан хасва имогалари, баҳорда уйғониши билан энг яқин масофадаги буғдой даласига етиб келиб, дала четидан бошлаб, дала ичига\n25–30 м масофагача кириб боради. Айни шу даврда имогаларга қарши кимёвий кураш ишлари бошланади.\nХасва билан зарарланган майдонлардан олинган уруғлик доннинг униб чиқиши 50 фоизгача камаяди. Битта урғочи хасва 100-180 ва ҳатто 300 донагача тухум қўяди, 14–15 кундан сўнг личинкалари пайдо бўлади. Лекин, личинкалар\n2 ёшдан 3 ёшга ўтгандан сўнггина кимёвий курашни бошлаш керак. Бунда кимёвий курашнинг самараси юқори бўлади.\nАгар далада 1 м2 хасвадан иккита қўнғиз шилимшиқ қуртнинг личинкаси бештагача учраса, кимёвий курашни албатта ўтказиш лозим. Бунда хасванинг имога холида ёки 2-3 ёш личинкаси даврида кимёвий ишлов беришлар кимёвий дориларни суспензияга аралаштириб бериш мумкин.\nДон экинларига катта зарар келтирувчи сўрувчи ҳашоратлардан шира, трипс, зарарли хасва, шилимшиқ қурт. Буларга қарши курашда Булдок\n2.5 фоиз э.к. 0.5 л/га, Карате 5 фоизли 0.15-0.20 л/га, Сумми–Алфа 20 фоизли э.к 0.07 л/га, Атилла 0.2-0.3 л/га, Суперфос 55 фоизли э.к 0.5 л/га ишлатилади.\nЮқорида келтирилган зараркунанда ва ҳашоратлардан энг кўп зарар келтираётгани зарарли хасвадир.\nХасва буғдой ва арпа поялари бошоғининг ширасини сўриши натижасида ҳосил анча камайиб кетади.\nХасва пояни кечроқ зарарласа унинг ичидаги дон пуч ва оқсил миқдори камаяди ва натижада бундай дондан тайёрланган нон сифатсиз, хамири ёпишқоқ бўлмайди.\nҒалла ўрим йиғимга тайёргарлик ва уни ўтказиш\nЎрим – йиғим мобайнида дон тўкилиб нобуд бўлишининг олдини олиш муҳим тадбирлардан бири ҳисобланади.\nНобудгарчиликнинг асосий сабаблари:\nБиринчидан ўрим-йиғимнинг ташкилий шароитлари: Ўрим -йиғимнинг вақтида бошланмаслиги ва чўзиб юборилиши, далаларни бўлакларга нотўғри тақсимланиши, ишнинг ёмон ташкил қилиниши.\nИккинчидан агротехник сабаблар: Ғалла парваришлашда агротехник талабларнинг бузилиши, даланинг нотекислиги, кучли бегона ўт босганлиги, ўсимликларнинг ётиб қолиши ва бошқалар.\nУчинчидан техник сабаблар: Ўрим комбайнларининг ишчи қисмлари талаб даражасида соз ҳолга келтирилмаганлиги, техника ишига ёмон тайёрланганлиги.\nТўртинчидан технологик сабаблар: Ўрим-йиғимни узлуксиз давом эттирмаслиги, ишни нотўғри ташкил қилиниши натижасида комбайнлар кўпроқ тўхтаб қолиши.\nБешинчидан биологик сабаблар: Ғалла тупларининг ётиб қолиши, доннинг паст сочилувчанлик хусусиятига эгалиги, қийин янчилиши ўрим-йиғим графигининг ғалла навлари пишиш даврини (эртапишар, ўртапишар, кечпишарлигини) ҳисобга олмасдан тузилиши.\nОлтинчидан ўрим-йиғим даврида табиий офатлар: Жала, ёмғир, дўл, қаттиқ шамол таъсирида, донни зараркунандалар, кемирувчилар ва қушлар ейиши.\nЕттинчидан, комбайнчининг касб маҳоратининг пастлиги, тажрибасизлиги сабабли нобудгарчиликка йўл қўйилиши.\nБундай сабаблар етиштирилган доннинг нобуд бўлишига турлича таъсир қилади. Шунинг учун ўрим-йиғим бошланишидан олдин, бу сабаблар чуқур ўрганилиб, қуйидаги чора тадбирларга аҳамият берилса, ҳосил нобудгарчиликсиз йиғиштириб олинади:\n1. Ғалла пишгандан сўнг бегона ўтлар (қамиш, қора шўра, қўйтикан ва бошқа) босадиган майдонларни аниқлаш;\n2. Ўримни биринчи навбатда бегона ўтлар босадиган ғалла майдонларидан бошлаш;\nЎзбекистонда буғдойнинг пишиб етилиши йилнинг энг иссиқ муддатларига тўғри келади. Буғдой пишгандан кейин қисқа вақт давомида йиғиштириб олнмаса, унинг бошоқларидаги дон ўз-ўзидан тўкила бошлайди. Шамол, ёввойи қушлар ва кемирувчиларнинг зарарли таъсири натижасида ҳосил нобудгарчилиги белгиланган миқдордан ошиб кетади.\nКузатишлар шуни кўрсатадики буғдой пишиб етилгандан кейин бир хафта ичида йиғиштириб олинмаса, бошоқдаги доннинг ўзидан-ўзи тўкилиши натижасида кунига 1-1.2 фоиздан ошиб бораверади. Тўлиқ пишиб етилган ғаллани ўриб-йиғиб олишда бир хафта ичида нобудгарчилик 7-9 фоиз бўлса, иккинчи хафтасидан бошлаб 12-15 фоизга ошади.\nДемак, пишиб етилаётган ғалла майдонлари бешюзбошилар томонидан доимий кузатувга олиниб, қайси далада ўрим ишлари биринчи бошланиши ва кейин комбайн қайси далага ўтиши лозимлиги аниқ кўрсатилиши керак.\nЎрим бошлашга 2-3 кун қолганда комбайн жаткасининг қирқиш аппаратига тушиш қийин бўлган дала четларида жойлашган ҳосил қўлда ўрилиб, тик турган пояларга суяб кетилади, даладаги бегона ўтлар йўқотилади. Шундан кейин дала бошидан, ўртасидан ва охиридан ўтган ўқ ариқлар текислагичлар ёрдамида текисланади, далага кирадиган йўллар тайёрланади.\nДаладаги ҳосилнинг 90-95 фоизи тўлиқ пишиб етилганда ва доннинг намлиги 18-20 фоиз бўлгандан сўнг уни комбайнлар ёрдамида тўғридан-тўғри йиғиштириб олишга киришилади.\nҒалла етиштирадиган фермер хўжаликлари ва қишлоқ хўжалик корхоналарида ғалла ўримидан камида 10 кун аввал йўл, кўприк, тарози хўжалиги, хирмон, дала шийпонларини тайёрлаш, дон ташиш транспорт воситаларини тахт қилиб қўйиш керак.\nҒалла ўриш камбайнлари, дон тозалагич машиналари, техник хизмат кўрсатадиган воситалар ва транспорт воситаларини ёнилғи ва мойлаш материаллари билан таъминлайдиган воситалар тайёр туриши шарт.\nЎрим техникасини тайёрлаш вақтида барча машиналар таъмири ва уларни тайёрлаш сифати жиддий назорат қилинади, бунда камчилликлар бўлган, айниқса ўриш, янчиш ва тозалаш қисмларининг носозлигига ва салник ва бриктириладиган жойлардан мой ёки ёнилғи оқадиган комбайнлар, машиналар мутлоқо ишга қўйилмайди.\nҒалла ўримига камида 10 кун қолгунга қадар ғалла ўриш комбайнларининг механик хайдовчиларини тайёрлаш, қайта ўқитиш ва уларга камбайн ҳамда пайкалларни бриктириб бериш ишлари тугалланиши керак. Ғалла ўрими бошлангунга қадар мутахасисларни жалб қилган холда механик хайдовчилар учун комбайнлардан самарали ва унумли фойдаланиш, ҳосилни нес-нобуд қилмай йиғиштириб олиш бўйича кўрик семинар ўтказиш керак.\nЮқорида келтирилан шарт бажарилмаган жойларда дон камбайнларининг иш унуми 15-20 фоизга камайиб кетади ва уларнинг тез ишдан чиқиш холатлари кузатилади, дон нобудгарчилиги ортади, баъзи холларда бункердаги дон ифлосланиб унинг сифати пасайишига олиб келади.\nДон нобудгарчилигини аниқлашда 0.25 м2 ли рамкадан фойдаланилади, жумладан рамка ўрилган даланинг 5 та хар хил жойига қўйилади. Сўнгра олдиндан ҳисоб китоб асосида тузилган жадвал ёки номограмма бўйича тўкилган доннинг умумий сони ҳисобланади. Комбайнчилар учун комбайннинг иш сифатини қуйидаги яна бир жуда оддий усулда баҳолаш қулайдир. Буғдой массаси ўрилгандан кейин даланинг ихтиёрий 1м2 ли қисми кўриб чиқилади. Бу майдонда 20 тадан ортиқ дон топилиши ва 3 тадан ортиқ ўрилган бошоқлар учраши, дон нобудгарчилигига йўл қўйилганлигидан далолат беради.\nЎзбекистон Қишлоқ хўжалиги илмий-ишлаб чиқариш маркази олимлари\n09.07.2020 y. | 17:54\nрўйҳатдан ўтганлар - ҳеч ким, меҳмонлар - 12


Видео: “Ўрта Осиёдаги энг зўр давлат қиламиз” – собиқ хонанда Жаҳонгир Отажонов президент сайловларида қатнашмоқчи\n20-01-2021, 15:00 2 104\nМаълумки шу йил март ойидан мамлакатимизда президентлик сайловларига тайёрланиш бошланади. Ана шуни эшитган собиқ хонанда сайловда иштирок этишга қарор қилди.\nМаълум бўлишича, Жаҳонгир Отажонов сайловда қатнашиш учун керакли ишларнинг барчасини қилмоқчи. У ҳозирда дам олишда эканини, Тошкентга қайтгач бунга киришишини маълум қилди.\n”Менда ҳам президент бўлиш ниятим бор ва албатта бўламан. Мақсадим – Ўзбекистонни ривожлантириш. Бу гапим билан ҳозирги давлат раҳбарига ҳеч қандай эътироз билдирмаяпман. Бунга ҳаққим йўқ. Улар ҳам қўлидан келган ишни қилмоқда. Агар бу сафар улгурмасам кейингисида албатта бўламан. Ўрта Осиёдаги энг зўр давлат қиламиз”, – дейди Отажонов.\nЭслатиб ўтамиз, сайловда қатнашиш учун номзод партиялар томонидан илгари сурилади. Отажонов бунинг учун партия очишга ҳам тайёр эканини айтган. Шунингдек, у ўзига ишонган “кучли” болаларни атрофига йиғмоқчи эканини ҳам билдирган.\nsardor 27 январ 2021 11:40\nХар бир Узбекистон гражданини президентликга номзодини куйишга хакки бор .Ишларингизга омад.\nГули 23 январ 2021 14:56\nХурматли фукаролар! Илтимос фикрларингизни ёзганда матнни хатосиз ёзишга харакат килинг. "Эвердей" сайти ходимлари, корректор олдин хатоларни тугрилаб, кейин жойлаштиринг.\nман 22 январ 2021 18:31\nПули купайган ман ман булган Давлатни бошкариш тралиля эмас.лапшангли реклама килиб юравер\nБахром 21 январ 2021 12:42\nКимдир идея берган !!!\nAbdulla 21 январ 2021 08:47\nТуя хаммомни орзу килибди.\nСАВОЛЛАР 21 январ 2021 00:12\nИншо оллох эндигина хак ва тугри йулни танлаган эдингиз саънаткор ватларингизда бу йилдан кайтишингизни кунгилдан утказган эдим жуда хам ектирмас эдим хозир эса сузлашингиз тубдан бошкача хозирги шу йулингизни оллох ёруг килсин омин.\nШод 20 январ 2021 23:30\nОтарчи артисларга колараканда кунимиз далларга наша экамиз\nРеалист 20 январ 2021 20:26\nЯнги партия тузиш,рўйхатдан ўтказиш ўйинчоқ эмас.\n«Хақиқат ва Тараққиёт» партияси ўтган йилдан бери рўйхатдан ўтказилмаяпти,\nхар-хил бахоналар билан.\nЮқоридагилар мухолиф партиядан ўтдан қўрққандай қўрқишади,\nва йўқ қилишга харакат қилишади.Юқорига бошқариладиган,қўғирчоқ партиялар керак,худди хозиргидек.\nЮрий 20 январ 2021 19:57\nЯхши харакат,колган кобилияти борлар хам чиксин.Хаётий тажрибаси ку́п,одамлар билан ишлаб биладиган,сиёсат билан иктисодни тушунадиган,адолатли карор чикарадиган,хотираси кучли ва Яна Бир катор куп сифатларга эга инсонлар куп.Лекин мен отарчи на овоз бермасдим.Давлатни Бир ту́йхона деб у́йласангиз бу зато фикр.\nЛола 20 январ 2021 19:21\nУзбек 20 январ 2021 18:48\nБиз ўзбекларни озгина бўш қўйиб болмайди.нима дияпти бу бетобми дейман.кучли болаларни еғармиш.кўкат кўпайдими дейман.Алхазар.\nMer 20 январ 2021 16:33\n7 хайкал 1 та кал фильмидан парча;\nХой бола отинг нима.\nБекзод сенга бир гап айтайми.\nТур йукол бу ердан тезрок.\nАбдурахмон 20 январ 2021 16:12\nПрезидент бўлиш учун орзунинг ўзи етарли эмас, жуда кучли салохият, билим, тажриба керак.\nБотир 20 январ 2021 15:53\nздравствуйте 20 январ 2021 15:49\nГап йук акага койил\nЎзбекистон янгиликлари » Шоу-бизнес » Видео: “Ўрта Осиёдаги энг зўр давлат қиламиз” – собиқ хонанда Жаҳонгир Отажонов президент сайловларида қатнашмоқчи


19:50 / 21.08.2017\nПрофессионал фаолиятига якун ясаган ямайкалик спринтер, Олимпия ўйинларининг саккиз карра чемпиони, дунёнинг энг чопқир инсони мақомига сазовор бўлган Усэйн Болт энди ресторанлар бизнеси билан шуғулланмоқчи. Собиқ спортчи Буюк Британияда Ямайка ошхоналари тармоғини очмоқчи.\nDaily Mail маълумотига кўра, Болт ҳамкорларидан бири ҳисобланадиган Ямайкадаги франчайзинг компанияси (Franjam) Буюк Британияда 5 йил ичида 15 ресторан очишни режалаштирган.\n«Мен Ямайка таомлари таъмини бошқалар билан бўлишишдан мамнун бўламан. Бу таъмни мен биламан ва хуш кўраман, энди дунёнинг бошқа нуқталарида, Буюк Британияда шундай ресторанлар очилишидан хурсандман», деган Болт.\nҲозирча у Туманли Альбион аҳолисига айнан қандай таомлар таклиф этаётгани маълум эмас. Аммо менюда спортчи томонидан ишлаб чиқилган рецепт бўйича тайёрланган бургерлар бўлади. Ҳозирча инстаграмда таомлардан бири сурати жойлаштирилган.\n21:23 / 24.08.2020\nУсэйн Болт коронавирус юқтириб олди\n09:07 / 29.01.2020\nЯмайка яқинида кучли зилзила юз берди\n09:32 / 07.04.2019\nУсэйн Болт футболчи бўлиш орзусига қайтди. У “Пальмейрас” билан машғулотлар ўтказди


“Халқ билан мулоқот бу - қалб билан мулоқот” | Nurobod.uz\n“Халқ билан мулоқот бу - қалб билан мулоқот”\n“Халқ билан мулоқот бу - қалб билан мулоқот” деганидир. Зотан муаммоси ечим топган одамлар давлатдан ҳам, масъуллардан ҳам рози бўлиб, юрт тақдирига ўзини даҳлдор ҳис этиб яшайди.\nСамарқанд вилояти прокурори Ф.Зуфаров ҳамда Самарқнад вилояти ИИБ бошлиғи полковник А.Тошпулатовларнинг Нуробод туманидаги 18-сон болалар мусиқа ва санъат мактаби биносида ўтказган оммавий сайёр қабули фуқаролар учун айни муддао бўлди.\nМисол учун Улус маҳалласида истиқомат қилувчи биринчи гуруҳ ногирони Холмамат ака Усмонов бир неча йиллардан баён юришга қийналар фарзандларидан ёрдам сўрайверишга ботинолмасди. Унга ҳам учрашув давомида ногиронлик аравачаси берилди.\nШунингдек қабул давомида ижтимоий кўмакка муҳтож фуқароларга ногиронлик аравачаси, қўлтиқ таёқ, тирсакли қўлтиқ таёқ, эшитиш мосламалари топширилди.\nСайёр қабулнинг дастлабки соатлариданоқ фуқароларнинг мурожаатлари таҳлил этилиб, мутасадди давлат идоралари ва ташкилотлар раҳбарлари иштирокида ижобий ҳал қилинди. Шунингдек, аксарият мурожаатларда кўтарилган долзарб масалалар Давлат дастури асосида босқичма-босқич бажарилиши тушунтирилди. Мурожаатларнинг асосий қисмини қурилиш, электр-энергиядан асоссиз қарздорликлар, суд ҳужжатлари ижроси ҳамда ижтимоий соҳалардаги қарздорликлар, уй-жой, иш, кредит, тадбиркорлик учун ер ажратиш, йўл, газ баллон, трансформатор ва бошқа масалалар ташкил этди.\nОммавий сайёр қабул давомида вилоят прокурори адлия катта маслаҳатчиси Ф.Зуфаровга фуқаролар томонидан 38 та, вилоят ИИБ бошлиғи полковник А.Тошпулатовга 55 та муаммолар бўйича мурожаатлар бўлди ва уларнинг барчаси назоратга олиниб, ҳал этиш бўйича аниқ муддатлар белгиланди.\nУзоқ вақт талаб этиладиган муаммолар ечими бўйича тегишли чора-тадбирлар белгиланди. Корхона ва ташкилот раҳбарларига зарур кўрсатмалар берилиб, атрофлича ўрганиш ва асослантирилган жавоб бериш учун юборилди.