Давлат қурилиши ҳақда ўйлар « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nДавлат қурилиши ҳақда ўйлар\n19 May 2017 - 6:00\nЎзбекистонни ҳаробалардан гулистонга олиб чиқамиз – 2.\n(“Эрк” партиясининг лидери Муҳаммад Солиҳ билан интервью.)\n– Сизнингча қайси давлат шакли Ўзбекистон учун энг уйғун – Президентликми ёки Парламент жумуриятими?\n– Ҳозирги босқичда биз учун энг уйғун давлат системаси – Президентлик системасидир. Фақат битта шарт билан – бу системани назорат қилиш учун импичмент институтини кучайтириш шарти билан. Давлат бошлиғининг фаолияти импичмент воситасида назорат қилиниши лозим. Конституцияга яна бир модда илова килиш мумкин: халқнинг зулмга қарши бош кўтариш ҳаққи тўғрисидаги модда. 1776 йилда Американинг 13 штати кабул килган Мустакиллик Баённомасида бошка моддалар каторида «халқнинг зулмга қарши бош кўтариш ҳаққи» тўғрисидаги модда ҳам бор эди.\nБу икки механизм – импичмент ва «халқнинг зулмга қарши бош кўтариш ҳаққи» моддаси диктаура ишқибозларини тизгинлаш учун анча эффектив восита бўлган бўларди. Масалан, АҚШ Конституциясида импичмент ҳақида шу ифодалар бор: «АҚШда Президент, вице-президент ва бутун фуқоравий маъмурлар ватанга ҳиёнат, порахўрлик ва бошқа жиддий жиноятлар учун импичмент воситасида ўз вазифаларидан узоқлаштирилиши мумкин». Ўтиш даврида демократик давлатларнинг бу тажрибасидан фойдаланиш тўғри бўларди. Албатта, бу моддаларни тўғридан кўчириш шарт эмас, уларни бизнинг шароитимизга адаптация қилиш мумкин.\n– Нега айнан Президентлик системасини танлаяпсиз?\n– Чунки бизнинг бошқарувда, идорада анархияга мойиллик ҳали ҳам кучли. Инсонлар буни тушунишади ва шунинг учун ҳам ҳеч ким ҳеч нарса учун масъул бўлмайдиган кўповозли, мажҳул Парламентни эмас, давлатнинг ҳар бир муайян ҳаракати учун масъулиятни зиммасига оладиган, реал сиёсий фигураларни кўришни истайдилар.\nҲатто 90 йилга яқин Парламент жумҳурияти булган Туркияда хам Президентлик системасига ўтиш хакда бахслар давом этмокда. Бунга сабаб килиб, турк сиёстачилари парламент системасининг эффектив ишламаётаганини кўрсатишмокда.\n– Мавжуд сиёсий системани қайси йўналишда ислоҳ қилиш керак? Буни амалга ошириш учун қанча вақт талаб қилинади? Сиз демократиянинг пайдо бўлиши учун 100- 200 йил керак деган гапга қўшиласизми? Ёки уни тезроқ, масалан, бир йил ичида қуриш мумкинми?\n– Давлатнинг режими ижтимоий-ҳуқуқ ва халқоро ҳуқуқ нормаларига уйғун, янгидан шакллантирилажак. Давлат ҳокимияти ўзининг барча салоҳиятлари билан тўлалигича халқ эгалигида бўлмоғи лозим. Халк ўз ҳокимиятини парламент, ижро ҳокимияти ва маҳкама воситасида қўллаши лозим. Унинг биронта салоҳиятини ҳеч ким халқ иродасига зид равишда эгаллаб олишга ҳақли эмасдир.\nБу давлатда инсон давлат учун эмас, давлат инсон учун бўлажак. Бошқарув системаси эгаманлик (суверен) ҳаққини халқимиздан олажак. Бу маънода, давлат қарорларида кўпчиликнинг (жамоа, шўро) бошқарув зеҳнияти асос олинажак. Бу давлат ҳақсизлик кимдан келса келсин, кимга келса келсин, мазлумнинг тарафини олажак, золимга қарши бўлажак. Ўзбекистон Жумҳурияти ҳокимиятларнинг (қонун чиқарувчи, ижро ҳокимияти, маҳкама) мустақиллиги тамойилига асосланажак. Халқнинг бевосита, ташкилотли ўлароқ бошқарув ишларига аралашувини таъминлайдиган режим ўрнатилажак.\nМиллат ҳукмига эҳтиёж сезилганда, очиқ сайлов ёки референдумлар ўтказиш мумкин бўлади. Биз ҳақиқий истиқрорнинг (стабиллик) фақат бошқарувдаги адолат билангина таъминланишига ишонамиз. Бу контекстда, ижтимоий қатламларнинг адолатли тамсили (қатнашув) масаласи ниҳоятда муҳимдир. Қонун чиқарувчи ҳокимият, Ижро ҳокимияти ва Маҳкама фаолиятига фуқоравий ташкилотларнинг шерик бўлишлари учун аккредитацион система уйғуланажак.\nМақсадимиз кучли, ташкилотланган бир жамият қуришдир. Халқнинг турли соҳаларда ўз-ўзини бошқарувда қониқарли ҳолга келиши лозим. Халқнинг вақф, жамиятлар, байналминал жамоат ташкилотлари қуриш ташаббусларини қўллаб қувватлайимиз. Бу қурилишлар орасида диалог ва ишбирлигини ташвиқ этамиз. Бу шаклда давлатчилигимиз асослари нафақат давлат органлари тарафидан, балки жамоат ташкилотлари, фуқоравий институтларнинг шаффоф фаолияти воситаси билан ҳам иҳота этилади.\nБиз бутун ижтимоий қатламлардан одил тамсилни таъмин этадиган сайлов ва сиёсий партиялар янги қонунини чиқарамиз. Бизнинг барпо этажагимиз давлатда қишлоқ, туман ва вилоят бошқарувларига максимум даражада мустақил мақом берилажак ва улар ҳар бир кичик масалада Марказга мурожаат қилмайдиган бўладилар.\nДавлат идоралари минимум сансоларлик ва максимиум унумдорлик тамойили бўйича ишлаяжак. (Давлат идорасига мурожаат этилганида фуқаро паспорти асосий ҳужжат ҳисобланади, қўшимча ҳужжатлар тўплаш бўйича барча ишлар давлат органлари зиммасига юкланади. Ҳар бир амалиётнинг бажарилиш вақти аниқ кўрсатилади ва фуқароларнинг мурожаатларига ўз вақтида жавоб бермаган амалдорлар – нафақасиз ишдан ҳайдалишгача – жазоланади) Маъмурлар етарли даражада бугунги олаётганидан 10 марта купрок маош, ишдан кетганда эса минумум яшаш стандартидан ошиқроқ нафақа билан таъмин этилажак. Порахўрлик ва коррупция энг оғир жазо билан жазоланажак. Суд ва Прократура халқ тарафидан сайланиб, мустақил бўлажак. Ҳибсга олиш учун санкциялар мутлоқ шаклда маҳкама салоҳиятида бўлиши керак.\nДавлат ҳакамларнинг мустақиллигига кафил сифатида майдонга чиқади. Прокуратуранинг асосий вазифаси – қонунинг бажарилишини назорат қилиш бўлади. Президент таклиф қилган ҳукуматни Парламент тасдиқлайди. Ижро ҳокимияти Парламент олдида ҳисоб беражак. Ҳукумат йилда икки марта Парламент олдида ҳисоб бериши лозим.\nКонституция ҳукмлари – қонун чиқарувчи ҳокимияти, ижро ҳокимияти ва маҳкама ҳокимиятини, идора мақомларини ва бошқа қурилиш ва кишиларни маъсул этгучи асос қоидалардир. Конституция устунлиги тортишиб бўлмайдиган бир эталондир. Ҳеч бир буйруқ ёки қарорнома қонунга, қонунлар эса Конституцияга қарши бўлолмайди.\nБизнинг давлатда мафкура кўпчиликнинг идеологик кўришига асосланади. Ва ҳеч қайси идеология ҳукуматимизнинг мафкураси ёки мажбурий идеология ўлароқ белгиланмайди. Сиёсий кўптарафлилик ва кўппартиявийлик асос бўлажак. Ҳеч кимга, оилага, табақа ёки синфга имтиёз берилмайди. Давлат фақат ногиронларга, болаларини тарбиялаётган ёлғиз аёлларга ва қарияларга ёрдам бериши керак.\nМуҳаммад Солиҳнинг 2013 йилда Истанбулда чоп этилган “Туркистон шуури” китобидан. (484-487-саҳифалар.)


Тошкент вилоятида келиб чиқиши номаълум бўлган сифатсиз гўшт маҳсулотлари топилди - EFFECT.UZ\n. 15:30 | 18.07.2021\nТошкент вилоятида сифатсиз гўшт маҳсулотлари йўқ қилинди, дея хабар бермоқда вилоят ИИБ ахборот хизмати.\nМаълум бўлишича, жорий йилнинг 10 июль куни Тошкент вилояти Янгийўл тумани Ниёзбош маҳалласи М.Каримов кўчаси рақамсиз уйда яшовчи 1983 йилда туғилган А.Т. хонадонида ветеринария мутахассислари билан биргаликда уй ҳайвонларини профилактик эмлаш мақсадида кирилганда, хонадонда 4 дона қопда келиб чиқиши номаълум бўлган гўшт маҳсулоти борлиги аниқланди.\nУшбу гўшт маҳсулотлари истеъмолга яроқсиз ва санитария қоидаларига зид эканлиги аниқланиб, Янгийўл тумани ҳудудида жойлашган чиқинди йиғиш майдонига олиб борилиб, ветеринария мутахассислари иштирокида ёқиш йўли билан йўқ қилинди.\nФуқаро А.Т.га нисбатан ветеринария-санитария қоидаларига зид равишда гўшт маҳсулотини сақлаганлиги учун ветеринария ходимлари томонидан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 109-моддасига асосан маъмурий баённома расмийлаштирилди.\nАввалроқ, Нурафшон шаҳрида 386 кг истеъмолга яроқсиз гўшт маҳсулоти сотилишининг олди олингани ҳақида хабар берилган эди.\nҲидоятов ва Боболов бошқараётган ҳудудларда ер сотиш билан боғлиқ фирибгарликлар аниқланди


«Ucell-Urganch»: биринчиликни ушлаб турибмиз (видео)\n18.11.2020 17:58 0 2538\n«Xabar.uz» сайтининг «Ucell» минтақавий филиаллари бўйлаб медиа-тур ташрифи давом этади. Бу гал сиз кўҳна Хоразм марказидаги «Ucell-Urganch» минтақавий филиали фаолияти билан танишасиз.\n«Ucell-Urganch» ҳудудий бўлинмаси 2005 йили ташкил этилган бўлиб, ҳозирги кунда бу ерда 40дан ортиқ ходим ишлайди. Муҳими, компания карантин даврида ҳам аҳолига сифатли хизмат кўрсатишни тўхтатмади.\n– Бугунга келиб Хоразм вилоятида 160дан зиёд дилерларимиз бор. Ҳамда вилоят бўйича абонентларимиз сони 400 мингдан ошади – дейди «Ucell-Urganch» минтақавий филиали директори Ибрат Шихов. – Ҳудудий бўлинмамиз аҳоли билан мунтазам ишлаб, йилдан-йилга ўз таянч станциялари сонини оширмоқда. Жумладан, юқори тезликдаги интернет, LTE станцияларимиз сони ва сифати кескин кўтарилди. Ушбу ҳаракатларимиз биринчиликни ушлаб туришимизга ҳамда олдинга қадам ташлашимизга катта ёрдам беради.\nФилиал пандемия даврида касалликка чалинишнинг олдини олиш учун барча операторларини ҳимоя воситалари билан таъминлади. Бундан ташқари, абонентларга қулайлик яратиш мақсадида уларнинг яшаш манзилига бориб хизмат кўрсатишни йўлга қўйди.\n«Ucell-Urganch» фронт офисимиз пандемиядан олдин 300 дан зиёд абонентга хизмат кўрсатган бўлса, бугун тўрт нафар малакали операторимиз 150дан ортиқ мижозлар билан ишламоқда – дейди, «Ucell-Urganch» Абонентлар бўлими раҳбари Қудрат Бекчанов. – Бундан ташқари, чекка ҳудудлар, жумладан, Хазорасп ва Гурлан туманларидаги идораларимиз ҳам тўхтамай ишлаб турибди.\n«Меҳр-саноат» хусусий корхонаси раҳбари, «Ucell-Urganch» дилери Сардорбек Болтаев компания билан ҳамкорликда ишлаётганидан мамнун эканлигини алоҳида таъкидлади:\n– «Ucell» компанияси билан 2008 йилдан бери шартнома асосида ишлаб келаман ва учта савдо нуқтасига эгаман: иккитаси Урганч шаҳрида, биттаси Боғот туманида. Компания таклиф этаётган таърифлар, кўрсатаётган хизматлар менга жуда маъқул. Айниқса, карантин даврида сим карта етказиб бериш хизматининг жорий этилгани айни муддао бўлди.\nКомпания дилери Сардорбек Болтаев шахсан ўзи ҳам абонентларнинг уйига сим карталар етказиб бериб тургани, унинг савдо нуқталарида ойига 500-600 та сим карта сотилишини алоҳида қайд этиб ўтди.\n– Мен 2006 йилдан бери «Ucell» компаниясининг Хоразм вилоят ҳудудий Ургенч филиалида бош муҳандис вазифасида ишлаб келаман – дейди «Ucell-Urganch» минтақавий бўлими бош муҳандиси Азамат Аниязов. – Гуруҳимизда 20 нафар ишчи бор ва биз «Ucell» компаниясига тегишли 140дан зиёд таянч станциялари антенналарининг узлуксиз алоқасини таъминлаб турамиз. Шулардан 110дан кўпроғи 3G билан жиҳозланган. 60 та таянч станциямиз юқори тезликдаги 4G мосламага эга.\nБош инженер, шунингдек, йил охиригача тўртта таянч станция: Урганч, Ҳамкор тумани, Тупроққалъа ҳамда Питнак массивларида ишга туширилиши бўйича лойиҳалар бошлаб қўйилганини таъкидлади.\nЖамоага ушбу хайрли ишларида омад тилаб, ҳаммани «Ucell-Urganch» минтақавий филиалига таклиф этиб қоламиз!


Ўзбекистон, 13 октябр 2016\n19 июн 2019, Тошкент вақти: 07:59\nпайшанба 13 октябр 2016\nЎзбекистонга Россиядан уй-рўзғор буюмлари олиб кираётган меҳнат муҳожирлари Ўзбекистон божхонасида муаммоларга дуч келмоқда. OzodJavob эшиттириши Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитаси билан боғланиб, тингловчиларимизнинг аксариятини қизиқтираётган саволларга жавоб топишга уринди.\nЎзбекистон ҳукуматининг расмий портали - gov.uz да муваққат президент Шавкат Мирзиёевнинг виртуал қабулхонаси иш бошлаганидан сал кам бир ой ўтиб, фуқаролардан 20 мингдан зиёд мурожаат келиб тушган. Ҳукумат мулозимлари барча шикоятлар кўриб чиқилиши, аниқланган камчиликлар эса бартараф этилишини ваъда қилмоқда.\nЎзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати 12 октябрда очилган ялпи мажлисида президент вазифасини бажарувчи Шавкат Мирзиёев томонидан тақдим этилган амнистия тўғрисидаги қарор лойиҳасини кўриб чиқиб, Амнистия тўғрисида қарор қабул қилди. Шавкат Мирзиёев Амнистия тўғрисидаги тақдимномани Сенатга киритгани Сенат Кенгашининг 10 октябрь куни ўтган мажлисида маълум қилинган эди.


ГАБЕРГАУЭР ПРИОНИКСИ (Prionyx haberhaueri)\n2(VU:R): Заиф, табиатан камёб, мозаик тарқалган Эрон-Турон тури.\nҒарбий Тянь-Шань, Ғарбий Помир-Олой, Нурота тоғлари. Ўзбекистондан ташқарида: Туркманистон, Тожикистон, Қирғизистон, Қозоғистон, Эрон, Афғонистон, Туркия, Исроил, Кавказорти.\nПаст тоғларнинг шағалли ва тупроқли ҳудудлари.\nЙилига бир марта насл беради. Илк учиши ва тухум қўйиши июнь-август ойларида; турли ўсимликларнинг гулларида, асосан, мураккабгулдошларда (Asteraceae) озиқланади. Урғочилари чигирткасимонларни (Acridoidea) овлайди, уларни фалажлаб, ерда ковланган инига жойлаштиради, сўнг улардан бирига тухум қўяди.\nХўжалик мақсадларида чўл зонасидаги қўриқ ерларнинг ўзлаштирилиши, хусусан, ерни шудгорлаш, чорвачиликда яйловдан ҳаддан ташқари кўп фойдаланиш.


21:50 / 12.09.2018 7185\nХитойнинг Хэнъян шаҳридаги майдонлардан бирида йўлтанламас ҳайдовчиси оломонни босиб кетди. Бунинг оқибатида 3 киши ҳалок бўлган, 43 киши жабрланган, деб маълум қилди Paper нашри.\nВоқеа 12 сентябрда маҳаллий вақт билан 19:40да содир бўлган. Қизил йўлтанламас ҳайдовчиси номаълум сабабларга кўра одамлар устига бостириб борган.\nҲайдовчи қўлга олинган, уни буни содир этишга нима ундагани номаълумлигича қолмоқда.\nТаъкидланишича, одамлар одатдагидек кечки вақт сайр қилиш ва кўнгилхушлик қилиш учун майдонда йиғилганларида Ян Цзаньюнь исмли 54 ёшли эркак автомобилида одамларни босиб кетган. Маълум қилинишича, эркак бир неча марта судланган бўлган.\nМаҳаллий ОАВнинг ёзишича, воқеа сабабчиси бўлган эркак саратон билан оғир касалланган ва “жамиятдан дарғазаб” бўлган. Айнан шу омил унинг бу қилмишига сабаб бўлиши мумкин. Бироқ бу ахборот расман тасдиқланмаган.\nПолиция ушбу воқеага ҳозирча ҳеч қандай изоҳ бермаган.\nНавоийда Ўзбекистон-Хитой қўшма тиббий технологик парки очилиши мумкин


Терма жамоа ва клуб тарихидаги энг сермаҳсул тўпурарлар. Пеледан Мессигача (Фурқат Юсупов блоги)- Kruz.uz\nТерма жамоа ва клуб тарихидаги энг сермаҳсул тўпурарлар. Пеледан Мессигача (Фурқат Юсупов блоги)\n15:51, 14.02.2017 3526 0 Блоглар\nШундай футболчилар борки, улар миллий терма жамоаси ва бирорта клуб тарихидаги энг сермаҳсул тўпурар ҳисобланишади. Биз ана шундай футболчилар ҳақида ҳикоя қилишни лозим деб топдик.\nБразилия терма жамоаси: 92 ўйин - 77 гол\n"Сантос": 665 ўйин - 646 гол\nФутбол қироли Пеле Бразилия миллий терма жамоаси либосида 77 та гол урган ҳолда мутлоқ тўпурарлик қилмоқда. Ундан яқин орада ўзиб кетиши мумкин бўлган биргина футболчи бор. Бу - Неймар. Пеле "Сантос" либосида расмий ўйинларда 646 та гол урганки, бу рекордни яқин орада, балки ХХI асрда ҳам ҳеч ким янгилай олмаса керак. Боиси Бразилия клубида 100 тадан ортиқ гол урган ўйинчи, ушбу мамлакатда қолмай, Европага кўчиб ўтади. Хуллас афсона фантастик рекордларга эга.\nСаудия Арабистони: 116 ўйин - 79 гол\n"Ал Наср": 240 ўйин - 260 гол\nАбдулла фаолияти давомида расмий ва норасмий ўйинларда 550 та голга муаллифлик қилган. Мажид Саудия Арабистони термаси учун 79 ва "Ал Насcр" клуби учун 260 та голга муаллифлик қилган. Эътиборли жиҳати ушбу ҳужумчи 6 та қитъа жамоалари дарвозасига гол уришнинг уддасидан чиққан. Шунингдек, у 21 та "хет-трик", 4 та "покер" ва 5 та "пента-трик" муаллифига айланиб, Саудия футболи тарихидаги энг кучли футболчи сифатида эътироф этилган.\nАҚШ терма жамоаси: 157 ўйин - 57 гол\n"Лос Анжелес Гелекси": 317 ўйин - 141 гол\nДонован АҚШ термасининг юзи ҳисобланади. Британия пойтахтининг номи билан аталадиган футболчи миллий терма жамоа учун 57 та ва "Лос Анжелес Гелекси" клуби учун 141 та голга муаллифлик қилган. Ҳужумчи 13 та жамоавий ва 42 та индивидуал совринлар соҳибига айланган.\nСобиқ Иттифоқ терма жамоаси: 116 ўйин - 55 гол\n"Динамо" Киев: 585 ўйин - 280 гол\nБлохин 1969-1987 йиллар мобайнида Киевнинг "Динамо" жамоаси либосида 280 та гол урган бўлса, Собиқ Иттифоқ термаси учун 55 та голга муаллифлик қилган. Олег Киевликлар билан биргаликда 19 та мусобақанинг олтин медалларига сазовор бўлиб, 47 та шахсий мукофотлар билан тақдирланган. 1975 йилда Блохин "Олтин тўп" совринини қўлга киритди.\nЮгославия терма жамоаси: 63 ўйин - 38 гол\n"Партизан": 478 ўйин - 425 гол\nЮгославия футболи афсонаси Бобек терма жамоа таркибида 38 марта рақиблар посбонларини ранжитган бўлса, "Партизан" клубида бу вазифани 425 марта амалга оширган. Ана шундай юксак натижаларни қайд этган бўлишига қарамай, Стефан атиги икки мартадан чемпионлик ва тўпурарликни қўлга киритган. Аҳамиятли жиҳати Бобек футболчилик фаолиятини якунлагандан сўнг, 10 дан ортиқ жамоаларга бош мураббийлик қилган.\nАргентина терма жамоаси: 116 ўйин - 57 гол\n"Барселона": 563 ўйин - 485 гол\nБеш карра "Олтин тўп" соҳиби ҳисобланадиган Месси терма жамоаси учун 57 ва клуби учун 485 гол киритган. Леонинг мазкур рекордларини яқин орада бирор футболчи такрорлаши ёки янгилаши анча мушкул вазифа. Ҳужумчи Каталонияликлар билан 28 та мусобақанинг олтин медалига сазовор бўлган бўлса, терма жамоа билан 5 та турнирнинг кумуш медалига эга чиққан. Шунингдек у 85 та шахсий соврин, 22 та тўпурарга бериладиган соврин ва 40 дан ортиқ рекордлар эгаси саналади.


00:00 / 12.07.2012 | eski savollar | 2921\nАссалому алайкум Шайх хазратлари хурматли Устоз! Устоз,бир йилча мукаддам Аллох менга икки эгизак киз ато айлаб ота булиш бахтига мушарраф булдим! Аллохга шукр,кизларим сог саломат,акли хуши жойида. Кизларим тугилгандан кейин хотиним бу иккаласига Гулноза ва Дилноза деб исм куямиз деди. Биз рози булдик. Мен узим хам унака пойинтар сойинтар европача исмлар куйишни хохламайман. Ва бу орада масжидимиз имомини олдига бориб шу исмларни куймок маъкул буладими деб сурадим хам. Домламиз, маъкул булади ва яна Фотима 3ухра куйсанглар хам яхшидир дедилар! Биз Гулноза ва Дилноза деб исм куйдик. Устоз бу исм шариатда маъкулми,маъноси кандай бу исмларни? Ундан кейин айримлардан эшитамиз,уз исми билан куймагансизлар,яъни Фотима 3ухра деб,бунакада бола тез тез касал булаверади,буларни уз исмлари Фотима 3ухра деб чакириш керак дейишади. Мен бу нарса булмаган гап дейман уларга. Устоз,шу гап хам канчалик хакикатга якин? Каторасига 2 савол берворганим учун узр Шайх хазратлари,АЛЛОХ СИЗДАН РОЗИ БУЛСИН! ОМИЙН!\n- Бу гапларни қизларингизга исм қўйишдан олдин айтганингизда яхши бўлар эди. Қилар ишни қилиб қўйиб, кейин сўрашнинг фойдаси кам бўлади. Эгизак туғилган қизларни Фотима ва Зуҳра деб номлаш шарт эмас. Қизларнингизнинг исми Гул ва Дил.\nхайз патида яқинлик?\n"Муҳаммад" исми ҳақида ҳадис.\nИнсондаги исм ҳам унинг тақдирида муҳим рўл ўйнайдими?\nУрта таълим мактаблари?\nРамазон ойини уйларни безаб байрамона кайфият уткизишга шариатимизда рухсат борм\nБолани уриб тарбиялаш\nИлм ўргатиш учун\nРустам исми хақида!


АҚШ мулозимлари Тошкентга серқатнов бўлиб қолди\n23 октябр 2021, Тошкент вақти: 19:32\nАҚШ Давлат котиби ўринбосари Жеймс Стайнберг Марказий Осиëга илк бора сафар қилмоқда.\nАҚШ Давлат котиби ўринбосари Жеймс Стайнберг Осиё давлатларига сафари доирасида 17 – 18 июл кунлари Ўзбекистонга сафар қилади. Жаноб Стайнберг кейинги олти ой ичида Вашингтон томонидан Тошкентга юборилган юқори даражали расмийларнинг олтинчисидир.\nДавлат департаменти маълумотига кўра, Тошкентга ташрифи чоғида у президент Ислом Каримов, ташқи ишлар вазири Владимир Норов билан музокара олиб боради ва фуқаролик жамияти вакиллари билан учрашади.\nБу Жеймс Стайнбергнинг Давлат котиби ўринбосари сифатида Ўзбекистонга илк ташрифи бўлади.\nМазкур сафар арафасида таҳлилчилар¸ Ўзбекистон-АҚШ муносабатларининг кейинги давр ичидаги динамикасига алоҳида эътибор қаратмоқдалар.\nГап шундаки¸ кейинги 6 ой мобайнида Ўзбекистонга АҚШ нинг бешта нуфузли делегацияси ташриф буюрди.\n2010 йилнинг 19 февралида Тошкентга АҚШ президентининг Афғонистон ва Покистон бўйича махсус вакили Ричард Ҳолбрук¸ 5-6 апрел кунлари АҚШ Марказий қўмондонлиги раҳбари¸ генерал Дэвид Петреус¸ Қирғизистон жанубида 10 июн куни бошланган қирғиндан сўнг эса АҚШ Давлат котибининг қочқинлар ва миграция масалалари бўйича ëрдамчиси Эрик Шварц¸ Давлат котибининг Жанубий ва Марказий Осиë бўйича ëрдамчиси Роберт Блейк ва Давлат котибининг демократия¸ инсон ҳақлари ва меҳнат масалалари бўйича ëрдамчиси Майкл Познер келиб кетди.\n17 июл куни Тошкентга келиши кутилаëтган Жеймс Стайнберг¸ матбуот шарҳларига қараганда¸ нафақат лавозими жиҳатдан¸ балки Тошкентда муҳокама қиладиган масалалар салмоғи жиҳатдан АҚШ кейинги олти ой мобайнида Ўзбекистонга юборган дипломатларнинг энг баланд мартабалисидир.\nСтайнберг Ўзбекистондан олдин 16-17 июл кунлари Қозоғистонда бўлади.\nОсиё давлатларига сафари доирасида Давлат котиби ўринбосари 18 июл куни Қирғизистонга, 19 июл куни Монголия ва 20 – 21 июл кунлари Японияга сафар қилади.


Сўнгги нозил бўлган оят — Зикр аҳлидан сўранг\nСўнгги нозил бўлган оят\nСаволлар › Мавзу: Қуръони Карим › Сўнгги нозил бўлган оят\nDavlat сўради 8 ой аввал\nАссалому алайкум! Қуръони каримнинг сўнгги нозил бўлган ояти қайси?\n"Зикр аҳлидан сўранг" ҳайъати Маъмурият жавоб берди 8 ой аввал\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан энг охирги нозил бўлган оят ҳақида саҳиҳ ривоят йўқ.\nҚуръони Каримнинг энг сўнгги нозил бўлган ояти ҳақидаги ривоятлар анчагина бор. Лекин уларнинг ҳеч бирида охирги оят ҳақидаги сўз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга етиб бормайди. Шунинг учун уламолар уларнинг барчасини ижтиҳод билан айтилган гаплар, дейишади.\nҚуръони Каримнинг энг сўнгги нозил бўлган ояти ҳақидаги қавл ва ривоятлардан баъзиларини келтирамиз.\n1. Имом Бухорий Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан, Байҳақий Умар розияллоҳу анҳудан келтирган ривоятда Қуръони Каримнинг энг сўнгги нозил бўлган ояти Бақара сурасидаги қуйидаги оят экани айтилади:\nيَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَذَرُواْ مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ۝\nЭй иймон келтирганлар! Агар мўмин бўлсангиз, Аллоҳга тақво қилинг ва рибонинг сарқитини ҳам ташланг (278-оят).\nАммо муҳаққиқ уламолар бу оят Қуръони Каримнинг энг сўнгги нозил бўлган ояти эмаслигини, балки рибо ҳақида нозил бўлган оятларнинг охиргиси эканини таъкидлайдилар.\n2. Саъид ибн Мусайяб ва Ибн Шиҳоб раҳматуллоҳи алайҳилардан келтирилган ривоятларда: Қуръони Каримнинг энг сўнгги нозил бўлган ояти дайн оятидир , дейилган.\nБу оят Бақара сурасидаги оят бўлиб, у Қуръони Каримдаги энг узун оят ҳамдир. Мазкур оят Аллоҳ таолонинг қуйидаги қавли ила бошланади:\nيَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى فَاكْتُبُوهُ\nЭй иймон келтирганлар! Маълум муддатга қарз олди-берди қилган вақтингизда уни ёзиб қўйинг (282-оят).\nАммо уламоларнинг кўпчилиги бу қавлни ҳам қабул қилмаганлар.\n3. Ибн Мардавайҳ Умму Салама розияллоҳу анҳодан келтирган ривоятда айтилишича, Қуръони каримнинг энг сўнгги нозил бўлган ояти Оли Имрон сурасидаги қуйидаги оятдир:\nفَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لاَ أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى بَعْضُكُم مِّن بَعْضٍ فَالَّذِينَ هَاجَرُواْ وَأُخْرِجُواْ مِن دِيَارِهِمْ وَأُوذُواْ فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُواْ وَقُتِلُواْ لأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ ثَوَابًا مِّن عِندِ اللّهِ وَاللّهُ عِندَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ۝\nРобблари уларга: Мен сизлардан эркагу аёл амал қилувчининг амалини зое қилмасман. Баъзингиз баъзингиздансиз. Ҳижрат қилган, диёрларидан чиқарилган, Менинг йўлимда азият чеккан, жанг қилган ва қатл этилганларнинг ёмонликларини ўчиргайман ҳамда уларни албатта остларидан анҳорлар оқиб турган жаннатларга киритгайман, Аллоҳ ҳузуридан савоб ўлароқ , дея ижобат қилди. Ва Аллоҳ ҳузурида гўзал савоб бўлган Зотдир (195-оят).\nБу қавлнинг раддияси унинг ҳужжати ўлароқ келтирилган ривоятнинг ўзидадир. Унда айтилишича, ушбу оят Умму Салама розияллоҳу анҳонинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга берган Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳнинг эркакларни зикр қилиб, аёлларни зикр қилмаганини кўрмоқдаман? деган сўроқларига жавоб ўлароқ нозил бўлган уч оятнинг сўнггисидир. Қуръони Каримнинг сўнгги нозил бўлган ояти эмас.\n4. Имом Муслим Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан қилган ривоятда айтилишича, охирги нозил бўлган сура Наср сурасидир.\nАммо уламолар: Бу охирги нозил бўлган сурадир, охирги нозил бўлган оят эмас. Сура Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вафотларига ишора бўлиб тушган оятларнинг охиргиси, умумий Қуръони Карим оятларидан охирги нозил бўлгани эмас , дейдилар.\n5. Ноилмий доираларда Қуръони Каримнинг барча оятлари ичида энг сўнгги нозил бўлгани Моида сурасининг учинчи ояти бўлса керак, деган гумон бор. Улар оятнинг қуйидаги қисмидан шу хулосани чиқарганлар:\nБу кун сизга динингизни мукаммал қилиб бердим. Сизга неъматимни батамом қилдим. Ва сизга Исломни дин деб рози бўлдим.\nБу оят Қуръони Каримнинг охирги тушган оятларидан бири ҳисобланади. Ояти карима Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг видолашув ҳажларида нозил бўлган. Ушбу ояти карима нозил бўлганда, ҳамма саҳобалар: Динимиз мукаммал бўлди, Аллоҳ бизга неъматини батамом қилиб берди, Исломни дин деб рози бўлди , деб чексиз қувондилар. Аммо ҳассос қалбли инсон, буюк идрок ва ақл соҳиби Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу йиғлай бошладилар. Бу ҳолни кўрган саҳобалар ташвишга тушдилар ва: Сенга нима бўлди, эй Умар, нечун йиғламоқдасан? деб сўрадилар. Шунда ҳазрати Умар: Ҳар бир нарса мукаммал бўлганидан сўнг унга нуқсон етиш бошланади. Мен бу оятни Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вафотларининг яқинлашганига белги деб билмоқдаман , дедилар.\nУшбу зикр қилинган омилларга биноан, Улуми Қуръон илмидан бехабар бўлган кимсалар мазкур оятни Қуръони Каримнинг охирги нозил бўлган оятидир, дея тахмин қилишади. Аммо бу гап тўғри эмас. Чунки ушбу оят нозил бўлганидан кейин яна бошқа оят нозил бўлганини илмли кишилар яхши биладилар.\nБу кун сизга динингизни мукаммал қилиб бердим ояти нозил бўлганидан кейин Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саксон бир кун яшаганликлари ҳам ишончли манбаларда қайд этилган.\n6. Қуръони Каримнинг охирги нозил бўлган ояти Бақара сурасидаги қуйидаги оятдир:\nوَاتَّقُواْ يَوْمًا تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللّهِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لاَ يُظْلَمُونَ۝\nЎзингиз Аллоҳга қайтариладиган Кундан қўрқинг. Сўнгра ҳар бир жон касб қилган нарсасини тўлиқ олур. Уларга зулм қилинмас (281-оят).\nҚуръон илмлари билан шуғулланган уламолар ушбу ояти карима Аллоҳ нозил қилган оятлар ичида энг охирги оят эканини баён қилганлар. Ибн Журайжнинг айтишларича, Набий алайҳиссалом ушбу ояти карима нозил бўлганидан сўнг тўққиз кун яшаганлар, холос. (“Қуръон илмлари” китобидан). Валлоҳу аълам!


Қашқадарёда Алишер Навоий таваллудининг 580 йиллигига бағишланган маънавий тадбир ўтказилди\nҚашқадарёда Алишер Навоий таваллудининг ...\nХусусан, Қашқадарё вилоятида ҳам буюк бобокалонимиз туғилган қутлуғ сана 9 февраль арафасида адабий-бадиий тадбирлар ташкил этилмоқда.\nБугун Қашқадарё вилояти божхона бошқармаси ҳамда вилоят ички ишлар бошқармалари ҳамкорлигида Алишер Навоий таваллудининг 580 йиллигига бағишланган Навоийхонлик кечаси ўтказилди.\nЮқори савияда ташкил этилган тадбир Қарши шаҳридаги Ўзбекистон Республикаси ИИВ Қашқадарё академик лицейида бўлиб ўтди.\nТадбир аввалида иштирокчиларга Навоий ҳаёти ва ижоди ҳақида батафсил маълумотлар берилди.\nТаъкидланганидек, шоирнинг бебаҳо ижодий-илмий мероси нафақат халқимиз, балки жаҳон адабиёти тарихида, миллий маданиятимиз ва адабий-эстетик тафаккуримиз ривожида алоҳида ўрин тутади. Улуғ шоир ўзининг шеърий ва насрий асарларида юксак умуминсоний ғояларни, она тилимизнинг беқиёс сўз бойлиги ва чексиз ифода имкониятларини бутун жозибаси ва латофати билан намоён этиб, ер юзидаги миллионлаб китобхонлар қалбидан муносиб ва мустаҳкам ўрин эгаллаган.\nШу билан бирга, тадбир иштирокчиларига улуғ аждодимиз Навоий ғазалларидан парчалар ўқиб эшиттирилди.\nТадбир якунида фаол иштирок этган иштирокчилар муносиб тақдирланди. Тақдирланганлар орасида Қашқадарё вилояти божхона бошқармаси “Қарши-Керки” чегара божхона пости катта инспектори, божхона хизмати капитани Раҳматова Гулноза ҳам ўрин олди.\nБу каби маърифий тадбирлар республикамизнинг барча вилоятларида давом эттирилмоқда.


Либерал демократик партия сайтида эълон қилинган таржимаи ҳолда 59 ёшли Шавкат Мирзиёев ҳаёт йўлининг тафсилотлари ҳамда рафиқасининг тўлиқ бўлмаган исми –шарифи ҳам илк бор жамоатчиликка эълон қилинди.\nПартия сайтида эълон қилинган расмий таржимаи ҳолда Мирзиёев оилали, икки қиз, бир ўғлнинг отаси, беш нафар набиранинг бобоси экани айтилади. Таржимаи ҳолда қайд этилишича, президентликка номзод Шавкат Мирзиёевнинг рафиқаси З.М. Ҳошимова айни пайтда уй бекасидир, бироқ у муҳандис-иқтисодчи мутахасислигига эга.\nМирзиёевнинг ўзи эса 1981 йили Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институтини тугатгани, муҳандис-механик мутахассислигига эга экани билдирилган. Расмий таржимаи ҳолда айтилишча, Мирзиёев техника фанлари номзоди, доцент унвонига эга. Шунингдек, Мирзиёевнинг "Меҳнат шуҳрати" ва "Фидокорона хизматлари учун" орденлари билан тақдирлангани айтилган.\nЎзбекистон Либерал демократик партияси сайтида Мирзиёевнинг сайловолди дастури ҳам эълон қилинган. Дастурда айтилишича, Шавкат Мирзиёев президентликка сайланса Олий Мажлиснинг давлат ҳокимияти тизимидаги аҳамиятини оширмоқчи.\nМирзиёевнинг сайлов олди дастурида Олий Мажлиснинг муҳим масалаларни, ички ва ташқи сиёсат муаммоларини ҳал қилишдаги ваколатларини ошириш назарда тутилади.\n“... шунингдек, ижроия ҳокимияти устидан парламент назоратини амалга ошириш муҳим вазифалардан бири деб ҳисоблаймиз”, дейилади Мирзиёевнинг сайловолди дастурида.\nШу билан бир қаторда Мирзиёев ўз дастурида 2030 йилгача ялпи ички маҳсулот ҳажмини деярли икки баробарга кўпайтириш, жумладан, иқтисодиётда саноат ишлаб чиқариши улушини 40 фоизга етказишга ваъда берган.\nТашқи сиёсат соҳасида эса Ўзбекистон ҳеч қандай ҳарбий-сиёсий блокларга қўшилмаслиги, ўз ҳудудида хориж давлатлари ҳарбий базаларини жойлаштирилишига ва Ўзбекистон ҳарбийларининг мамлакат ташқарисида фаолият юритишига йўл қўйилмаслиги таъкидланган.\nЎзбекистонда президентлик сайлов 4 декабрь кунига белгиланган. Ўзбекистоннинг биринчи президенти Ислом Каримов вафотидан сўнг 8 сентябрда мамлакат муваққат президенти этиб тайинланган Шавкат Мирзиёев президентликка асосий даъвогар сифатида кўрилмоқда.\nМирзиёев билан бирга яна уч номзод беллашади. Лекин учала номзод ҳам ҳукумат кўз-қарашини ифодаловчи амалдорлар экани айтилмоқда.\nСайловда мухолифатдан номзодлар йўқ. Сешанба куни президентликка номзодлар расман сайловолди тарғибот ишларини бошлади.\nЎзбекистон Президентлигига бош номзод Шавкат Мирзиёевнинг Либерал демократик партия сайтида эълон қилинган расмий таржимаи ҳолининг айрим ўринларини эътиборингизга ҳавола қиламиз.


1. Халқ таълими тизимидаги таълим муассасаларида ёш авлодни миллий ғоя ва Ватанга садоқат руҳида тарбиялашни мувофиқлаштиради ва маънавий-ахлоқий тарбия ишларини амалга оширади.\n2. Ҳуқуқий маданиятни юксалтиришга қаратилган бўлимга тегишли вазифаларни тегишли давлат ва нодавлат ҳамда халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик ишларини мувофиқлаштиради ва шу ишларга жамоатчиликни, маҳаллани, оилаларни, оммавий ахборот воситаларини жалб этади.\n3. Тарбиявий ишларни ташкил этишда халқ таълими тизимидаги илмий тадқиқот олиб борувчи ташкилотларнинг имкониятларидан фойдаланади, педагогика фани ютуқларини ва илғор иш тажрибаларини оммалаштиради.\n4. Маънавий-ахлоқий таълим-тарбиянинг мазмунини мунтазам равишда такомиллаштириб боради.\n5. Халқ таълими тизимидаги таълим муассасаларида ўқувчилар шахсининг ривожланишига, уларнинг қизиқишларига, иқтидорига, мустақил билим олишларига ва ижодий меҳнат қилишларига шарт-шароит яратилишига кўмаклашади.\n6. Маҳаллий ҳокимликлар билан ҳамкорликда таълим муассасаларида баркамол авлод, комил инсон тарбияси йўлида шароит ва муҳит яратишга оид чора-тадбирларни амалга оширади.\n7. Маънавий-ахлоқий мавзуларда Республика кўрик-танловларини ва тадбирларни режалаштиради, ўтказишга раҳбарлик қилади.\n8. Умумий ўрта таълим мактабларининг ўқувчи-ёшларини Ватанга садоқат руҳида комил инсон қилиб тарбиялашда энг самарали усулларни қидириб топиш ҳамда болаларнинг дарсдан ташқари бўш вақтларини тўғри ва мазмунли ташкил этишни янада такомиллаштиради.\n11. Вояга етмаганлар орасида ҳуқуқбузарликлар, диний ақидапарастликни олдини олиш бўйича ахлоқий тарбия ишларини олиб боради. Бу борада тегишли вазирлик ва идоралар билан ҳамкорлик қилади.\n12. Ёш авлоднинг маънавий-ахлоқий тарбияси бўйича оила, маҳалла, таълим муассасалари ҳамкорлигини амалга оширади.\n13. Жойларда маънавий-ахлоқий тарбия ишларини ташкил этиш бўйича назорат олиб боради, таҳлил қилади, мазкур масалалар бўйича жойларга хизмат сафарларини уюштиради ва услубий ёрдамлар кўрсатади.\n14. Маънавий-маърифий ишлар бўйича директор ўринбосари, бошланғич ташкилот етакчиси, синф раҳбарлари иш фаолияти самарадорлигини ошириш чораларини кўради.\n15. Оммавий ахборот воситалари орқали бўлим фаолиятига оид тарғибот-ташвиқот ишларини олиб боради.


Интернет тармоғида «Аэрофлот» компанияси бортида суратга олинган мобиль видеолавҳа оммалашиб бормоқда. Унда, «Европа» футбол жамоаси аъзолари хавфсизлик қоидаларини тушунтирган стюардессага ҳазил қилиб, уни мазах қилишган.\nВоқеа, Гибралтар клубининг Европа Лигаси саралаш босқичининг биринчи тури жавоб ўйинини ўтказиш мақсадида Ереванга учаётган вақтида бўлиб ўтган.\nЛавҳага кўра, хавфсизлик қоидалари ва чораларини намойиш этаётган стюардесса кутилмаганда футболчиларнинг кайфиятини чоғ қилган. Шундан сўнг, спортчилар унинг ҳар бир ҳаракатини олқишловчи овозлар билан кузатиб боришган, кулишган ва ҳазил қилишган. Натижада, ўзини кулгидан тўхтатолмаган қиз қоидаларни охиригача айтишнинг уддасидан чиққан.\n«Пюник» жамоасига қарши ўйин 7 июль куни бўлиб ўтган. «Европа» Еревандаги ўйинда 2:1 ҳисобида мағлуб бўлганига қарамай, икки ўйин натижасига кўра, кейинги босқичга йўл олган.\nХитойлик стюардесса турмушга чиқиш таклифи сабабли ишидан маҳрум бўлди\n22:48 / 16.09.2018


От спорти — отда юриш мусобақаси. Асосий турлари: от йўрттириш; конкур-иппик (тўсиқлардан сакраб ўтишнинг юксак тури); уч кураш (манежда юриш), далада синаш (йўдда юриш, стипл-чейз, кросс) ва тўсиқлардан сакраш; пойга, отда ов қилиш, от устида машқ қилиш ва бошқалар. Милоддан аввалги 680 йилдан бошл...\nОғир атлетика — спорт тури, ҳар хил вазн тоифаларида оғир нарсалар (штанга, тош) кўтаришда мусобақалашиш. Оғирликларни кўтариш машклари қадимги замонлардан маълум. Расмий мусобақалар эса 1860-йиллардан (биринчи марта АҚШда) ўтказиб келинади. Ҳозирги вақтда штангани икки қўллаб даст ва силтаб кўтариш...\nПарашют спорти - авиация спорти тури. Парашют спортида турли учиш аппаратларидан (самолёт, вертолёт, планёр, дирижабль, аэростат ва б.) парашютда сакралади. Замонавий Парашют спорти мусобақалари дастурига қуйидагилар киради: 600 – 1500 м баландликдан радиуси 10 м ли нишон доирасига якка ва гуруҳли ...\nРадиоспорт – спортнинг техник тури, қисқа ва ультра қисқа тўлқинларда ҳаваскорлик радиоалоқаларини ўрнатиш, радиограммаларни тез қабул қилиб олиш ва узатиш, “тулки ови” (пеленгатор-приёмниклар ёрдамида махфий узатгич – “тулки”ни излаш) ва бошқа бўйича турли комплекс мусобақаларни ўз ичига олади. Хал...\nРегби - (Англиянинг Регби шаҳарчаси номидан) – спорт ўйини. 2 жамоа (ҳар бири 15 кишидан) узунлиги 27–29 см бўлган тухумсимон шаклдаги тўп билан Нсимон дарвозали махсус майдончада (катталиги 95-100x65-68 м) ўйнайди. Ўйин (40 минутдан 2 тайм давом этади)дан мақсад - тўпни бир-бирига қўлда (орқага) ёк...\nСамбо (рус. – қуролсиз ўзини ҳимоя қилиш) – спорт кураши тури. Унга курашнинг миллий турларидаги энг самарали усуллар асос қилиб олинган. 20-асрнинг 30 йилларида СССРда пайдо бўлган. Самбонинг спорт (кураш) ва жанговар турлари мавжуд. Самбо курашида курашчилар махсус белбоғли калта яктак киядилар. С...\nАкробатика (юн. akrobotes —оёқ учила юраман, юқорига чиқаман)— 1) гимнастика шаклидаги жисмоний машқлар тури. 2) сакраш, спорт ускуналарига таяниб ёки уларсиз мувозанатни сақлаб бажариладиган, куч, эпчиллик намойиш қилинадиган ва бошқа махсус жисмоний машқлар мажмуаси, спорт тури. Спорт Акробатикаси...\nСпорт гимнастикаси - спортнинг асосий турларидан бири. Аёллар ва эркакларнинг махсус гимнастика анжомлари (снарядлари)да ва эркин машқлар бўйича ўтказилувчи мусобақаларни ўз ичига олади. Катта жисмоний куч, чаққонлик, қўрқмаслик, ҳаракатларни мувофиқлаштиришда аниқликни талаб этади. Замонавий спорт ...\nФутболчиси, “Қўқон-1912” футбол клубида ва Ўзбекистон миллий терма жамоасида тўп сурган...


БУХОРОДА ҲАЙДОВЧИ АТАЙИН ИТНИ УРИБ КЕТДИ — ekolog\nВидеода кўриб турганингиздек, Бухоро шаҳрида Кобальт В551ОА автомобили ҳайдовчиси йўлга чиққан итни атайин босиб кетди. Бугунги кунда жониворларга меҳр шафқатли бўлиш ҳақида кўп гапирамиз. Аммо бундай ИНСОН деб атаб бўлмайдиган шахслар нега жазосиз қолмоқда. Йўлларда ҳар куни ўнлаб ит ва мушуклар ва бошқа, кўпинча Қизил Китобга кирган жониворларҳам уриб кетилади. Ударга ҳеч қандай ёрдам кўрсатилмайди. Бу эса ҳали қанчалик Аллоҳим жон ато этган жониворларга нисбатан шафқатсиз эканлигимизни кўрсатади.\nАлбатта ҳурматли депутатларимиз бу муаммога ҳам эътиборларини қаратишар. Янги қабул қилинаётган Жиноят Кодексига жониворларга шафқатсиз муносабатда бўлишни олдини олиш бўйича киритилаётган жазо турларига айнан автоулов орқали жониворларни уриб кетиш ҳолати бўйича ҳам жазо турларини киритишар?!\nЭкологик партия ва Экология қўмитаси эса ўз навбатида ДАН билан ҳамкорликда бундай ҳайдовчиларнинг танобини тортиб қўйиш учун ҳамкорлик қилишар, деган умиддамиз.


Журналистик суриштирув. Сиртдан етиб бормаган «сиртқи таълим» ҳужжатлари кимга фойда келтиради?\n23:00 / 18.09.2017\n2017/2018 ўқув йилидан бошлаб олий таълим муассасаларида педагогика йўналишлари бўйича махсус сиртқи бўлимларни ташкил этиш тўғрисидаги таклифлар инобатга олиниб, Ўзбекистон Республикаси Президенти «Олий таълим муассасаларида педагогика йўналишида махсус сиртқи бўлимларни ташкил этиш тўғрисида»ги қарорни имзолаганди. Ушбу таълим соҳасидаги янгилик кўпчиликни қувонтирди, негаки, йиллар давомида педагогика йўналишида ишлаб келаётган олий маълумоти йўқ ўқитувчи ва тарбиячилар учун ишидан ажрамаган ҳолда олий таълим муассасасида сиртдан ўқиш имконияти пайдо бўлди.\nТашаббус ва таклиф қанчалик чин дилдан амалга оширилган бўлса, унинг ижроси ҳам мамлакат равнақига ҳисса қўшар даражада аниқ ва сифатли бўлишини кутгандик. Аммо... Ташаббуснинг муаммога сабаб бўлаётган жиҳати шундаки, ана шу махсус сиртқи таълимда ўқиш имкониятини қўлга киритиш учун педагог муайян талабларга жавоб берадиган даражада ҳужжатларни тайёрлаши, сўнгра тавсиянома сўралади. Хусусан, номзоднинг маълумоти ўрта-махсус бўлиб, иш жойида педагогика йўналишида камида 3 йил ишлаган бўлиши шарт. Шунингдек, номзоднинг иш жойи яшаш ҳудудидан узоқлиги, ўрта-махсус маълумотини тасдиқловчи ҳужжатда кўрсатилган аъло баҳолар, иш жойидаги педагогик кенгашнинг тавсияси ҳамда айни муассасанинг олий маълумотли кадрга эҳтиёжига ҳам эътибор қаратилади.\nНомзод барча сўралган ҳужжатларни тайёрлаб, ўзи меҳнат қилиб келган туман Халқ таълими бўлимига тақдим этиши, сўнгра тузилган маҳаллий комиссия томонидан кўриб чиқилган аризалар талабларга мос келса, вилоят Халқ таълим бошқармасига юборилиши белгиланганди. Шу тарзда босқичлар якунига кўра, номзод олий таълим муассасасида ўқиш учун тавсияга эга бўлиши таъкидланган. Бевосита юқорида айтиб ўтганимдек, ихтилофларнинг барчаси маҳаллий тузилган комиссия томонидан аризаларни кейинги босқичга ўтказишда пайдо бўлмоқда. Kun.uz'га мурожаат қилган педагогларнинг айтишича, туман ХТБда тузилган комиссия аъзолари ҳужжатларни қасддан вилоят Халқ таълим бошқармасига юбормаяпти. Оқибатда, номзоднинг ўқиш имконияти автоматик тарзда йўқолиб, гарчи барча талабларга жавоб берса ҳам рад жавобини олади.\nKun.uz мухбири мазкур масала юзасидан кўплаб мурожаатлар келиб тушган Фарғона вилоятига бориб, воқеага ойдинлик киритиш мақсадида суриштирув ўтказди. Аниқланишича, вилоятнинг айрим туманларида тавсиянома беришда номзоднинг битирган билим юрти, эгаллаган мутахассислиги, ҳозирда мутахассислик бўйича лавозими, асос қилиб олинмаган. Бундай ҳолатлар Ёзёвон, Учкўприк, Ўзбекистон туманларида кузатилган бўлиб, номзодларга билдирилган раддияларга асоссиз равишда сабаблар келтирилмаган.\n«Менинг ҳужжатларим туман ХТБ комиссияси томонидан кўриб чиқилгач, вилоятга юборилмаган экан. Буни кейинроқ билдим, аммо нега юборилмагани очиқланмади: барча мезонлар бўйича тўлиқ мос тушган эдимку?», дейди Kun.uz мухбири билан суҳбатда бўлган Учкўприк туманидаги 26-мактабда ишлаб келаётган ўқитувчи.\n«Барча сўралган қоғозларни йиғиб, туман ХТБ комиссиясига топширдим. Орадан бироз фурсат ўтгач, натижалар эълон қилинди, лекин ҳужжатлар «вилоятга етиб келмаган» важи билан мен рўйхатдан тушиб қолганман. Бунақа муносабатни кўриб ҳайрон қолдим, туман ХТБ мудираси эса рўйхатда бор эдинг, дея қайтариб юборди. Ўзим ҳам тушунмайман, бу ерда бошқа гап борми?!», дейди Ўзбекистон туманидаги 34-МТМ мусиқа тўгараги раҳбари Жўраева Гулбаҳор.\n«Ҳар бир киши ўз салоҳияти ва кучи билан муваффақиятларга эришади, бунга ҳар бир номзод ҳақли. Аммо менинг ҳужжатларим низом талабларига мос келган ҳолда вилоят Халқ таълим бошқармасига юборилмагани, устига-устак ХТБ мудири Охунов Мўсажон аканинг қизи бундай имкониятга эга бўлиб кетгани кишида шубҳа пайдо қилмоқда. Президент катта имконият яратиб берса-ю, туманнинг ўзида мана шундай шубҳали ишлар содир бўлса, келгусида ишга нисбатан ҳафсаламиз совиб қолади-ку?», дейди Ёзёвон туманида Ҳотамова Ҳаётхон.\n«Мен 3 кун рўёдаги рўйхатни кутиб Фарғона шаҳрига қатнадим. Уйда фарзандларим, парваришдаги турмуш ўртоғимни ташлаб «пуч ёнғоққа тўлган қўйним» билан ижобий натижани кутдим. Маълум бўлдики, тумандагилар менинг ҳужжатимни юбормабди, талабларни кўрганман, барчасига мос келадиган равишда тайёрланган эди. Нега қолдириб юбориши мумкин», дейди ўн беш йиллик иш тажрибасига эга Қўқон шаҳридаги 22-мактаб ўқитувчиси Жўраева Маъмура.\nМахсус сиртқи таълимда ўқиш истагини билдирган номзодларнинг кўпчилиги нега туман ХТБда тузилган комиссия аъзолари томонидан кўриб чиқилган ҳужжатлар вилоятга тақдим этилмаганини билмайди. Ваҳоланки, Фарғона вилояти Халқ таълими бошқармаси кадрлар масаласи билан шуғулланувчи бўлим вакилининг сўзларига кўра, номзодларнинг ҳужжатлари тумандан келмаган. Табиий савол пайдо бўлади: ё туман ҳужжатларни қасддан юбормаган, ёки вилоят мана шундай «арзон» важ билан барча муаммони ўзидан соқит қилиб қўймоқда. Нима бўлганда ҳам номзодларнинг тавсиянома орқали олий таълим муассасида сиртдан ўқиш учун ҳужжатларни топшириши жуда кўп шубҳали вазиятлар «болалашига» сабаб бўлмоқда. Қолаверса, Kun.uz мухбирининг Халқ таълими вазирлигидан мазкур комиссия фаолияти ва саралаш мезонлари тартиби баён этилган маълумотларни минг уринишлар билан қўлга кирита олмагани бу вазиятга алоҳида эътибор зарурлигини англатади.\nХулоса ўрнида айтиш мумкинки, ҳар қандай ёпиқ кўринишда амалга оширилган ҳаракат, тафсилотлари ошкор этилмай бажарилган саралашлар жамиятни коррупция сари бошлаб боради. Жамоатчилик назоратидан йироқда бўлган амаллар кишида шубҳа пайдо қилиши\nпедагог сиртқи таълим\nМахсус сиртқи бўлимда ўқиш учун қабул қандай кечади?\nТошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институтида сиртқи бўлим очилди\nМиллий университет сиртқи таълимда иккинчи олий маълумотни олиш имконини яратди\nТДАУ сиртқи таълим шаклида иккинчи олий маълумотни олиш истагида бўлган фуқароларни ўқишга таклиф этади


Жасур Кенгбоев. Бемаъни “одат”лар қаердан пайдо бўляпти? - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Оила ва жамиятЖасур Кенгбоев. Бемаъни “одат”лар қаердан пайдо бўляпти?\nЖасур Кенгбоев. Бемаъни “одат”лар қаердан пайдо бўляпти?\nЧоп этилган 21.04.2021 31.12.2020 МуаллифZiyouz.uz\nТўй-томошаларимиз ҳақида кўп мулоҳазалар қиламиз. Айрим одатларимизни санаб, хурсанд бўламиз: ўзбекона удум ва тадбирларимиз ростакамига тўйларимизда ҳам ўз ифодасини топиб, одамларни меҳр-оқибатга, аҳил-иноқликка, умуман, яхшиликка ўргатади. Бироқ шундай «одат»ларимиз борки ва шундай янги «урф»лар ҳам пайдо бўляптики, улар тушунган одамларнинг ҳақли эътирозини келтириб чиқармоқда.\nТанқид мавзусига айланиб келаётган ана шундай жиҳатлар – тўйларимиздаги дабдабабозлик, ортиқча қилиқлар, янги «урф»лар кишини чуқур мулоҳаза қилишга ундайди. Сабаби, одамларимизни на моддий, на маънавий фойдаси тегадиган бундай «одат»лардан қайтариш келгусида кўплаб хунук оқибатларнинг, маънавий жароҳатларнинг олдини олишга хизмат қилади.\nНамунча ваҳима, дерсиз. Хотиржам бўлинг: асоссиз эмас бу. Тўйларимизда ҳозир кундан-кун урчиб бораётган айрим даҳмаза одату қилиқларни эшитган, кўрган киши ҳеч ҳам бефарқ қараб туролмайди.\nБир ҳамқишлоғим айтиб берган воқеа ҳалигача қалбимни ларзага солади. Куёв бола – ҳали йигирмага ҳам кирмаган йигитча хорижда мардикорлик қилиб келиб, янги машина олибди. Бироздан сўнг уйланадиган бўлибди. Тўй куни келинникига бораётганда куёв роса инжиқлик қилибди: «Куёвнавкар машинаси ўн бешта бўлмаса, тўй-пўй бўлмайди, машинага чиқмайман», дебди. Катталар ҳам уни кўндиролмабди. Охири куёвболанинг шаштини қайтармай, улов саноғини у айтганидай бадастир қилишибди.\nЙўлга чиққан машиналар карвони бошида куёвболанинг ўзи, тағин рулда эмиш. Катта йўлга чиқишганда куёвбола ҳаммага буйруқ берибди: «Машиналар икки ёнимдан юрсин!»\nБеўйлик, қизиққонлик, олифталик ёшларга хос хислат-да, деймиз. Куёв машинасининг икки ёнидан яна ҳашамат уловлар қўшилгач, трасса тўлиқ банд бўлади. Орқадан келаётган бошқа уловларга ҳам йўл берилмайди. Бир-бирига сигнал чалиб, қийқириб кетаётган йигитлар бир маҳал қирликка чиқаётиб, рўпарадан жуда катта тезликда бир машина келаётганини кўриб қолади-ю, саросимага тушишади. Жуда қисқа фурсатда содир бўлган бу саросима нохуш якунланади: қарама-қаршидан келган улов ўша тезликда куёвнинг машинасига тўқнашади ва… тўй азага айланади… Даҳшатли бу воқеа бир зумда овоза бўлиб кетди.\nБунда ким айбдор? Жувонмарг кетган куёвболами? Эҳтимол, ёши катталар, кайвониларда ҳам озгина айб бордир? Тўйларимиз яхши, одатларимиз дуруст, бироқ қилиқларимиз ёмон. Аслида ўша куёв бўлмиш йигитча ҳам тинчгина, ҳамма қатори, йўлда бошқа уловларга халақит қилмасдан юриши мумкинмиди? Мумкин эди, албатта.\nХўп, тўйи бўлаётган одамнинг одатдаги эркаликлари-да бу, дермиз, лекин катталар, кайвонилар уларни тартибга чақириши, кераксиз ва зарарли «одат»ларнинг бўй кўрсатишига йўл қўймаслиги ҳам мумкин эди-ку? Қишлоғу шаҳарларимизда тўй куни унча-мунча машиналар карвони йўлда сидирға юрмаслигини кўрган ёши улуғлар нега тўй бўлаётган маҳали сўзга чиқиб, бунинг оғир оқибатлари ҳақида ёшларга икки оғиз дакки беролмайди?\n…Бир неча йил аввал Тошкент шаҳар ҳокимининг пойтахтдаги тўй-маросимларда ортиқча дабдабабозликка барҳам беришга қаратилган ҳужжат қабул қилгани яхши иш бўлган эди. Бироқ бугун гувоҳи бўляпмизки, барибир айрим тўйларда келин-куёвлар турнақатор машиналар карвонида юрибди. Тўйларда хизмат қилаётган артистлар сони ҳам кўп-да назорат қилинмаяпти.\nНазаримизда, бундай қарорлар, назоратлар, қачонки, одамларнинг ўй-хаёли, дунёқараши ўзгармас экан, тўла натижа бериши қийин. Дабдабабозлик, ортиқча «урф-одат»лар, «қилиқбозлик», бойлигини кўз-кўз қилишу кимўзарга ўйнашларга барҳам берилиши душвор.\nАсосан шаҳарларимизда яна бир хунук «одат» пайдо бўлган. Тўйхонага келин кириб келгач, меҳмонларга ўзбекона удум бўйича таъзим қилади. Ҳозир эса бу миллий фазилатлар ўрнини халқимизга хос бўлмаган, жуда хунук иллат эгалламоқда: келин ортга бурилади, унинг ортида бир тўда дугонаси, асосан ҳали турмушга чиқмаган қизлар туради. Келин қўлидаги гулни ортига отади, қизлардан қайси бири уни ушлаб олса…\nБу аҳмоқона удумнинг мақсади ва моҳиятини айтишгаям уялади одам. Нима эмиш, гулни қайси қиз тутиб олса, ўша биринчи бўлиб ва тезда эрга тегиб кетармиш…\nЎзингиз ўйланг, бу ўзбек қизлари учун уят, иснод эмасми? Ғарбдан кириб келаётган бу каби андишасизликларни нега кўр-кўрона қабул қилаверамиз? Ўша қизларнинг тўйда иштирок этаётган ота-онаси, ака-укаси ер ёрилса-ю, кириб кетса арзийдиган шармандалик эмасми бу? Моҳиятида эрсираш деган гап ётган бу «одат» қачон удумларимизга кириб келди экан? Қайсидир аҳмоқ ўзини томдан ташласа, биз ҳам ташлайверамизми? Уйда, оила даврасида, керак бўлса, тўйларимизнинг ўзида бундай аҳмоқгарчиликлар ҳақида гапирилса, оилавий суҳбатлар қилиниб, ёшларнинг онгига миллий қадриятларимиз, одоб-ахлоқимиз кўпроқ сингдириб борилса эди, шу каби ёт ғоя ва тушунчалар биздан узоқроқ бўлармиди.\nБир видео ижтимоий тармоқларда яшин тезлигида тарқалди: мамлакатимизнинг олис вилоятларидан биридаги ўта андишасиз тўй саҳнаси акс этган бу видеони кўрганимдан бери ўзимга келолмайман.\n… Ресторан-тўйхона тўла одам. Хотин-халаж, эркаклар, чоллар ўтирибди. Икки-уч куёвжўра сўзга чиқади. Сал кайфи бор, шекилли, биринчиси зўрға икки жумлани эпақага келтириб, келин-куёвни бахт остонасига қадам қўйгани билан табриклайди. Бу пайтда янги оила қураётган жуфтлик табрикловчига ҳурмат юзасидан тик турибди, келин эса ўзбекона андиша билан тинмай таъзим қиляпти.\nҲалиги йигит табриклаб бўлгач, куёвга қараб, хитоб қилади:\n– Алишер! Горько!\nДафъатан бу хитобни эшитган одамнинг юзига андак табассум югуради. «Йигит тушмагур жа замонавий эканми? «Горько»га бало борми ўзбекнинг тўйида?! Мастликда ҳар нарса деяверади-да одам, келин-куёв қулоқ солармиди бунга…» дея ўйлайсиз. Бироқ… адашасиз! Бу ҳазил эмас! Жўрасининг хитобини эшитган куёв шартта келинга ўгирилиб, лабидан бўса олади!\nТўйхонада қарсаклар чалинади.\nСўнг иккинчи йигит табриклайди. Тик турган келин яна таъзим қилади. Бу табрикловчи ҳам сўзининг якунида:\n– Алишер! Горько! – дейди.\nДаҳшатга тушасиз. Бизга нима бўляпти? Ўзбекнинг тўйида-я? Тўйхонани тўлдириб ўтирган кайвони кекса отахону онахонлар, ёши катта эркагу аёлларнинг олдида-я? Уларнинг кўзи қаерда?\nЎйлаб ўйингизга етолмайсиз: ёшларимиз шунчалик уятсиз, андишасиз бўлиб кетишдими? Куппа-кундуз куни, тағин шунча одамнинг орасида бўсабозлик қилиш учун одам қанчалик ор-номуссиз, андишасиз бўлиши керак? Бўлғуси қайнона, қайноталарнинг кўз ўнгида бундай хатти-ҳаракат қилиш одобданми? Ўзбекона шарм-ҳаё, иффат деганлари қаерга йўқолди? Тарбия ва ахлоқимизга етти ёт «горько» дегани ҳаётимизга, тўйларимизга қаердан, қандай қилиб кириб келяпти? Шарқона менталитетимизга шунчалик дарз кетяптими?\nЯқинда бир танишнинг тўйида қатнашдим. Тўйхонага келин-куёв кириб келди. Ҳамманинг эътиборини тортган нарса шуки, келиннинг дугоналари бир хилда кийинган экан. Кимдир кулимсиради: «Инкубатордан чиққандай бўпти». Кейин эшитсам, бу ҳозир пайдо бўлаётган янгича «урф»лардан яна бири экан.\n– Бир дугонамдан тўйига таклифнома олдим, – дейди Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети талабаси Шоҳсанам Нишонова. – Унинг айтишича, тўйда келиннинг ҳамма дугоналари «келиннавкар» сифатида бир хил либосда бўлиши шарт эмиш. Аввалига бу ҳолат менга кулгили туюлди. Ахир, дугонамнинг мен танимаган танишлари ҳам бўлиши мумкин-ку, қандай қилиб, улар билан бир хил кийинаман, ҳамманинг диди турлича бўлса? Эътирозимни билдиришга энди оғиз жуфтлаган эдим, дугонам йигирма қизга етадиган либос учун газламани ўз бўйнига олганини айтди. Ота-она қизига сарпо қилгани етмаганидек, энди келиннинг дугоналари (келиннавкар)га ҳам кийим олиши керакми?..\nҲамманинг имконияти бир хил эмас, албатта. Оқила қиз ҳеч қачон ота-онасини қийнаб қўймайди, қолаверса, «келиннавкар» дегани қадрият эмас, иллат деб ўйлайман.\nБир хил матодан кийим кийган келин дугоналарнинг суратлари ижтимоий тармоқларда қўйилишига ҳам кўзимиз ўрганиб қолди. Энг қизиғи, бундай суратларнинг остидаги «келиннавкар» деган ёзувга кимдир эътибор берди, кимдир эса йўқ. Аслида, куёв бўлмиш дўстлари билан келиннинг уйига келишини куёвнавкарларни кутиш маросими сифатида биламиз. «Навкар» сўзи ҳам эркакларга тегишли эмасми? Аммо энди келиннинг бир хил либосдаги дугоналарини «келиннавкар» дейилиши нимани англатади?..\nМайли, ҳар ким орзу-ҳавасига етсин, бахтли бўлсин. Аммо биз учун етти ёт бегона одатлар тўйларимизга кириб келаётгани кишини ташвишга солади. Тўйларни ихчамлаштириш ҳақида ҳамиша, ҳамма жойда гапириб келинади, тушунтириш ишлари олиб борилади. Шунга қарамай, ғалати одатларга тақлидлар пайдо бўляптики, улардан «оммавий маданият» ҳиди келаётганга ўхшайди.\nЁш ҳамкасбимизнинг қайғурганича бор. Бу кўплаб оилаларнинг қизлари учун тўй куни бир талай кўнгилсизликларни келтириб чиқарадиган анча ўткир ижтимоий масалага айланиши мумкин. Ҳа, бундай ортиқча ва бачкана номаъқулчиликлар кўпайса кўпаймоқдаки, асло камаймаяпти.\nХўш, тўй-маросимларимиздачи янги «одат»лар қандай, қаердан пайдо бўляпти?\nСохта тарғибот ортидан\n«Осмонда ой чиқса, билингки, кимдир бундан манфаатдор», дерди бир иқтисодчи танишимиз. Дарҳақиқат, яқинда бир шоу-бизнес вакили билан суҳбатлашаётиб, билиб қолдим: бундай «одати»лар ҳам бекорга пайдо бўлмас экан.\n«Анъана», «одат» номи остида кундалик ҳаётимизга кириб келаётган «янгилик»лар асосан айрим учарларнинг ҳамёнини қаппайтиришга хизмат қилар экан. Ҳозир нима кўп, тўй-маросимларни чиройли қилиб ўтказишга ёрдам берадиган дастёр фирмалар кўп. Пулини тўласангиз бўлди: тўйхонани ранг-баранг пуфаклар билан безайди, остонага пойандозлар тўшайди, келин-куёвни машинада эмас, фойтун-араваларда олиб келиб беради. Суратга ҳам туширади, видеога ҳам олади. Бошловчидан тортиб артистларни, машшоқларни, раққосу раққосаларни ҳам гаплашиб, тўйхонада бадастир қилиб беришади. Хуллас, қўлингизни совуқ сувга урмайсиз, ҳаммасини ўзлари қилишади.\nАна шундай фирмалар «фаолият» турини қанча кенгайтирса, даромади шунча ортади. Шу боис улар минг бир «янгилик» ўйлаб топади. Тўй эгасига: «Ака, фалончанинг тўйида келин-куёв тўйхонага ўзлари эмас, тахтиравонда кириб келишибди. Ҳозир шу мода бўпти ёшлар орасида. Замонавий одамлар шундай қилаётганмиш», дейди. Бу аслида бекор гап бўлса-да, шундай реклама қилинади.\nШу тахлит ўша таги йўқ янги «мода» урчиб кетади. Бу ёқда эса олғир фирма бойигандан бойийди. Сизнинг маънавиятни асрашу миллий қадрият деган дийдиёларингизнинг сариқ чақалик қизиғи йўқ уларга. Муҳими, пул келяпти-ку…\nОртиқчаси исроф бўлмаса…\nҲашамдор тўйлар қилиш, бойлигини кўз-кўз этиш орзу-ҳаваси бошқа халқларда ҳам бор. Улар ҳам ҳисоб-китобини билиб бўлмайдиган исрофгарчиликлар қилиб туради. Бироқ ўша ортиқча дабдаба ўрнига савоб қиладиган, элнинг дуосини оладиган одамлар ҳам йўқ эмас.\nЎтган йили бир хабар бутун дунёни айланиб чиқди: ҳиндистонлик Ажай Манот исмли миллиардер бизнесмен ёлғиз қизининг никоҳ тўйида 90 та камбағал, бошпанасиз оилага барча қулайликларга эга уйлар қуриб берди. Никоҳ куни эса келин-куёв янги уйлар калитини ўз эгаларига топширди.\nБугун дунёнинг у ер-бу ерида ана шундай саховатпешалар томонидан ибратли ишлар ҳам қилиняпти. Бўляпти-ку, бундай амаллар ҳам.\nЙўқ, одамзод шон-шарафга ўч. Бор-будини бир кунлик тўйга сочса-ю, ҳамманинг тилига тушса… Тўйни-ку узоқ йиллар эслаб юришар, лекин шу дабдабага сарфланган маблағ ёки бошқа моддий нарсалар кимгадир ҳадя қилинса-ю, бечораҳол одамларга ёрдами тегса, бу яхшилик, савоб иш ҳеч кимниг ёдидан чиқмайди.\nБизнинг юртимизда ҳам дабдабали тўй қилгандан кўра пулини етим-есирнинг бошини силашга, меҳрибонлик ва қариялар уйларига эҳсон қилишга сарфлайдиган саховатпеша одамлар оз эмас. Исрофгарчиликка жуда қаттиқ қарайдиган халқимиз тўйларида ҳам, урф-одат ва маиший турмушида ҳам ана шундай фикрлайдиганлар қанча кўпайса, шунча яхши.\nИнсон дабдаба ва исрофгарчилиги, шуҳратпарастлиги билан эмас, одамийлиги, саховати, яхшилиги билан чинакамига ном қозониши ва бу номни узоқ вақт сақлаб қолиши мумкин.\n«Ёшлик» журнали, 2017 йил, 4-сон\n← Аввалги Аввалги Уильямс Теннесси. “Орзу” трамвайи (драма)\nКейинги → Кейинги: Наби Жалолиддин. Ўқилмаган китоб (ҳикоя)


2013 йил тарихдаги энг илиқ йиллар ўнталигидан ўрин олади - www.Voydod.net\n2013 йил тарихдаги энг илиқ йиллар ўнталигидан ўрин олади\n2013 йил тарихдаги энг илиқ йиллар ўнталигига кириши мумкин. Жаҳонметеорология ташкилоти (ЖМТ) ана шундай хулосага келди. Биринчи тўққиз ой натижаларигакўра, 2013 йилда сайёрадаги ҳарорат 1961-1990 йиллардагига қараганда 0,48 даража юқори бўлган.\n1998 йилдан бошлаб тарихдаги энг аномал илиқ йиллар қайд этилмоқда. Жорий йил ҳам ушбу тенденциянингузоқ муддатли эканини тасдиқлаяпти.\nШу билан бирга, Шимолий Американинг айримқисмларида, Жанубий Американинг марказий қисмида, Россия шимолининг унча катта бўлмаган қисмида ҳамдашимоли-шарқий Осиёнинг кичикроқ ҳудудида одатдагидан кўра совуқроқ бўлган.\nУмуманолганда эса, кўриб чиқилаётган даврда қуруқликнинг катта қисмида ҳарорат ўртача кўрсаткичдан юқори бўлган.Бу Австралияда, Жанубий Американинг шимоли-шарқида, Африка шимолида, Шимолий Америка қитъасининг шимолидава Евроосиёнинг катта қисмида яққол сезилган.\n2013 йилнинг дастлабки 10 ойи давомидасайёранинг кўпгина ҳудудларида, айниқса, АҚШ, Бразилия, Австралия, Ангола ва Намибияда қурғоқчиликкузатилган.\nШунингдек, 2013 йилда мўл ёғинлардан жабрланган мамлакатларни ҳам ажратибкўрсатиш мумкин. Булар Мексика, Ҳиндистон, Покистон ва Эрон. Экстремал ёғинлар Германия, Польша, Чехия,Австрия ва Швейцарияда ҳам кузатилган.


Ташқи қарз - Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг молиявий саводхонлик бўйича ахборот-таълим веб-сайти\nОхирги янгиланиш: 09.Окт.2020 7:22 PM\nМамлакатнинг умумий ташқи қарзи – маҳаллий иқтисодиётнинг хорижликлар (хорижий давлатлар, халқаро молиявий институтлар ва бошқалар) олдидаги амалдаги, (яъни ҳали тўловлари амалга оширилмаган) келажакда маълум бир муддатда қайтарилиши талаб қилинадиган мажбуриятларини ўзида акс эттиради.\nТашқи қарз, давлат ташқи қарзи ҳамда хусусий сектор ташқи қарзига бўлинади. Давлат ташқи қарзи, ҳукумат томонидан жалб қилинган ёки унинг кафолати остида олинган ташқи қарзларни ўз ичига олса, хусусий сектор ташқи қарзи, ўз навбатида, давлат мажбурият олмаган қарзлардан иборат.\nҚарз берувчи томонидан тақдим қилинган молиявий маблағ қарзнинг асосий миқдори деб аталиб, унга маълум фоизда устама ҳисоблаб борилади. Қарзнинг асосий миқдоридан фойдаланиш эвазига қарз шартномасига амал қилиш даврида қарз олувчи томонидан қарз берувчига ҳисобланган устама кўринишида фоиз тўловлари ҳамда қарзни қайтариш жадвалига мувофиқ асосий миқдор тўловларини амалга оширади. Бунда таҳлилий мақсадларда ташқи қарзлар муддатлари бўйича қисқа (сўндирилиш муддати 1 йилгача бўлган) ҳамда узоқ муддатли қарзларга (сўндирилиш муддати 1 йилдан узоқ бўлган) таснифланиши мумкин.\nЎзбекистон Республикасининг умумий ташқи қарзи бўйича жадваллар ва таҳлилий маълумотлар ҳар чоракда Марказий банк томонидан фойдаланувчиларга тақдим қилинади. Бунда Ўзбекистон Республикасининг давлат ташқи қарзи бўйича жамланган маълумотлар Молия вазирлиги томонидан, хусусий сектор ташқи қарзлари бўйича маълумотлар эса Марказий банк томонидан шакллантирилади.


RAHBARXON.uz | ЕЛ ТЎПЛАНИШИ ЕЛ ТЎПЛАНИШИ – RAHBARXON.uz\nЕл тўпланишига асосан, ўт қопининг қийшайиши, ўт деворининг қалинлашиб тош пайдо бўлиши, қуруқ хамирли овқатларни еб ухлаш, ҳаракатсизлик сабаб бўлади. Ошқозон, ўн икки бармоқли ичакдан йўғон ичаккача қуруқлашиш ёки ич қотиши ҳам ел тўпланишига олиб келади. Ел ҳайдаш учун ҳуқна қилиш ёки сурги дори, сабзи, ўрик, шафтоли шарбати ичилади. Ел шунингдек, ошқозон ости безининг нотўғри ишлаши, нотўғри овқатланишдан ҳам келиб чиқади.\nЕл тўпланишининг олдини олиш учун аввало қуюқ овқатлардан парҳез қилиш керак. Сурги дори ичиб, ичаклар тозалаб турилади.\nҚизил сабзи шарбати истеъмол қилинса, елни ҳайдайди. Арпабодиён, санодан бир хил миқдорда олиб дамлаб ичилса ҳам шифо бўлади.\nҲар куни 7-8 г дан асал билан ялпиз уруғини қайнатиб истеъмол қилган одам ичакдаги зарарли микроблардан халос бўлади.\n60 г ча долчин толқонидан олиб, жигарранг шишага солинади ва устига ярим литр спирт ёки ароқ қуйиб, саккиз кун қўйилади ва тез-тез аралаштириб турилади. Кунига уч маҳал овқатдан ярим соат олдин, 25-30 томчидан истеъмол қилинади. Ич дамлаганда, овқат яхши ҳазм бўлмаганда, ичкетарда, кўнгил айниганда яхши фойда беради.\nИч дам бўлганида сабзи уруғидан кунига уч маҳал бир г дан каппаланса ёки куйдирилган терак, қайин, ёғоч кўмиридан қилинган толқондан 2-4 чой қошиғи овқатдан олдин ёки кейин каппаланса, фойда беради.\nБир ош қошиқ доривор валериана илдизини кечқурун термосга солинади ва устига икки стакан қайноқ сув қуйилади. Эрталаб сузиб олиб, кунига тўрт маҳал ярим стакандан овқатдан ярим соат олдин ичилади.\nБир г дан ҳар куни ялпиз барги толқонидан эрталаб, тушликда, кечқурун овқатга қўшиб истеъмол қилинса, ич дам бўлганда фойда қилади.\nДастарбош меваси ва гулидан уч қисм, игир илдизидан бир қисмдан олиб араштирилади ва бир ош қошиғи устига бир стакан совуқ сув қуйиб, бир соат тиндириб қўйилади. Кейин беш дақиқа қайнатилади, совигач сузиб олинади. Кунига ярим стакандан уч маҳал илиқ ҳолда, овқатдан олдин ичилади.\n75 г дан газанда ва бўйимодарон, 100 г ялпиз олиб аралаштирилади ва икки ош қошиғини кечқурун термосга солиб, устига икки стакан қайноқ сув қуйилади ва эрталаб сузиб олинади. Кунига тўрт маҳал овқатдан ярим соат олдин ярим стакандан ичилади.\nБир ош қошиқ аччиқ шувоқ устига бир стакан қайноқ сув қуйилади ва дамлаб қўйилади. Дамламага бир чой қошиқ асал қўшилади. Кунига уч маҳал овқатланишдан ярим соат олдин чорак стакандан ичилади.\nЗира, укроп уруғларидан тенг миқдорда олиб аралаштирилади ва бир ош қошиғи устига икки стакан қайноқ сув қуйиб, паст оловда беш дақиқа қайнатилади ва сузиб олиб, кун давомида ичилади.\nТоғрайҳоннинг ер устки қисми ва мойчечак гулидан бир қисмдан олиб аралаштирилади. Ундан 2-3 қошиғини термосга солиб, устига ярим литр қайноқ сув қуйилади ва ўн соат дамлаб қўйилади. Кейин кунига ярим стакандан икки маҳал ичилади.


ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ СУДИЯКУНИГА ЕТМАГАН БОСҚИНЧИЛИК from\nЯКУНИГА ЕТМАГАН БОСҚИНЧИЛИК\nМаълумки, Президентимиз Шавкат Мирзиёев жиноят ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш борасида фикр юритганда уюшмаган ёшларнинг бандлигини таъминлаш, уларни жиддий назорат қилиш лозимлигини бот-бот такрорлайди. Бу бежиз эмас, албатта. Негаки, ўз номи билан айтганда, уюшмаган — ҳеч қаерда ўқимайдиган ёки ишламайдиган ёшларнинг жиноят кўчасига қадам қўйиш эҳтимоли юқори. Чунки уларни алдаш, мўмай даромад ёхуд бошқа турдаги манфаатдорлик эвазига қинғир йўлга оғдириб олиш унчалик қийин эмас.\nАфсуски, Сирғали туманида яшовчи, ҳали ўттизнинг ҳам остонасига етмаган Бекзод Рустамов ва Азиз Ҳаитовлар ҳам эътиборсизлик, назоратсизлик, қолаверса, лоқайдлик туфайли ўта оғир жиноят — босқинчиликка қўл уришди.\nАввало, таклиф ва «ташаббус» Бекзоддан чиқди: Сирғали тумани, 4-мавзе, 16-уйнинг 64-хонадонида яшовчи бу йигит ўзининг қўшниси — шу уйнинг 9-хонадони соҳибларининг ўзига тўқ, бадавлат эканлигини яхши биларди. Шу боис у Азизга ўша хонадонда катта миқдорда пул борлигига шаъма қилади:\n— Эрталаб соат тўққизларда кирсак, эри ишга кетган бўлади. Уйда хотинининг ёлғиз ўзи қолади, — деб қизиқтиради у.\nАтиги тўрт йил муқаддам ўғирлик жинояти учун судланган А. Ҳаитов эса, бунга тезда кўна қолди. Чунки таниш-билишларидан 1 000 АҚШ доллари миқдорида қарзи бўлган Азизга пул жуда зарур эди. Шунинг учун 2019 йил 12 сентябрь куни эрталаб соат тўққизларда икковлон ўша мавзеда жойлашган 104-умумтаълим мактаби олдида учрашиб, яна бир карра маслаҳатни «пишитиб» олишади.\nГап шундаки, улар мўлжалланган 9-хонадон 3-қаватда жойлашганди.\nБинобарин, Бекзод йўлакдан юқори қаватга чиқишдан олдин юзига қора рангли тиббиёт ниқобини тақиб, бошига шапка кийиб олади.\nШунингдек, электрошокер билан ҳам қуролланади. Азиз Ҳаитов эса, шапка киядию, аммо юзига ниқоб тақмайди. Шу тариқа 3-қаватга кўтарилишгач, эшикни Б. Рустамов тақиллатади.\n— Ким? — ичкаридан аёл кишининг овози эшитилади.\n— Келинойи, ман қўшнингизман, калитни олиб қолинг, — деб алдайди у.\nБунга ишонган хонадон соҳибаси Шоира Умурзоқова эса, ҳеч иккиланмай эшикни очади. Шунда Бекзод тезкорлик билан унга ташланади. Кутилмаган ҳужумдан эсанкираб қолган аёл гурс этиб йиқилади. Унинг шовқин солмаслигини таъминлаш учун Азиз ушлаб туради. Б. Рустамов эса, қўллари билан аёлнинг оғзини ёпиб, электрошокерни белига босади. Бундан қўрқиб кетган ожиза жон ҳолатда бақириб юборади. Шу маҳал хотинининг бақирганини эшитиб, ичкаридан хўжайини Толибжон Оққулов югуриб чиқиб, қарасаки, нотаниш кимса хотинини ерга босиб турибди. Шунинг учун у Бекзоднинг бошига зарб билан бир тепади. Натижада йигитнинг бошидаги шапка учиб кетади. Шундан сўнг босқинчи Ш. Умурзоқовани қўйиб юбориб, электрошокерни Т. Оққуловга босмоқчи бўлади. Бироқ Толибжон эпчиллик билан унинг қўлига ҳам тепади.\nПировардида электрошокер ҳам ичкарига учиб тушади. Бундай фаол қаршиликни кутмаган жиноятчилар эса, тура солиб хонадондан чиқиб, қочиб кетишади. Ўша қочишда Бекзод Рустамов Эски Сирғали даҳасидан оқиб ўтувчи канал бўйига боради. Кейин устки кийимларини ечиб, каналга улоқтиради. Бу маҳал Азиз Ҳаитов ҳам яшаш уйига етиб борганди. Бинобарин, жабрланувчилар кийимидан таниб қолган бўлишларини ўйлаб, у ҳам кийимларини чиқиндихонага ташлаб юборади. Мана шу тариқа мўмай пул илинжида бошланган босқинчилик якунига етмай қолади.\nБуни қарангки, Толибжон Оққуловнинг мурожаатига асосан, ишга киришган Сирғали тумани ички ишлар органлари фаолиятини мувофиқлаштириш бўлими ходимлари ўша куниёқ айбдорларни қўлга олишади. Негаки, 104-умумтаълим мактаби ва маҳалла ҳудудига ўрнатилган кузатув камералари босқинчиларнинг шахсини аниқлашда жуда қўл келди. Оқибатда Жиноят кодексининг 164-моддаси 3-қисми «в» банди билан жиноят иши қўзғатилади. Жиноят ишлари бўйича Сирғали туман суди эса, уларни мазкур модда билан айбдор деб топиб, озодликдан маҳрум қилиш жазосига маҳкум этди.\nШуни алоҳида таъкидлаш лозимки, жазо тайинлашда суд судланувчиларнинг айбига тўлиқ иқрорлиги, муқаддам судланмаганлиги, қилмишидан чин кўнгилдан пушаймонлиги, турар жойидан ижобий тавсифланганлиги, жабрланувчининг моддий ва маънавий даъвоси йўқлигини жазони енгиллаштирувчи ҳолатлар сифатида эътироф этиб, шунингдек, Сирғали тумани «Қипчоқ» маҳалла фуқаролар йиғини томонидан берилган кафолат хатини инобатга олган ҳолда Жиноят кодексининг 57-моддасига асосан, улар айбдор деб топилаётган модда санкциясида назарда тутилган озодликдан маҳрум қилиш жазосини энг кам қисмидан ҳам камроқ жазо тайинлади.\nЯна бир гап. Судга кафолат хати тақдим қилган «Қипчоқ» маҳалла фуқаролар йиғини раиси Эркин Турсунбоев Б. Рустамов ва А. Ҳаитовларни ёшлигидан танишини, иккаласи ҳам маҳаллада ўзига яраша обрў-эътиборга эга эканлиги, хулқ-атвори ижобийлигини билдириб, суддан уларга қонуний енгиллик беришни сўради. Энди ҳақли савол туғилади: хўш, бугун жиноятчиларни кафилликка олаётган маҳалла оқсоқоли илгари қаерда эди? Нега у қўлида бирор-бир касб-ҳунари йўқ Бекзодни қачондир жиноят содир этиши мумкинлигини ўйлаб, уни ишга жойлаштиришга кўмаклашмади? Ахир, маҳалла фуқаролар йиғини етакчиси ўша ҳудуддаги ижтимоий-маънавий муҳитга жавобгар шахс саналади. Ачинарлиси, ҳали уйланмаган йигитлар темир панжаралар ортига равона бўлди.\nВаҳоланки, улар оила қуриб, шириндан-шакар фарзандли бўладиган ва фарзандлар тарбияси билан шуғулланадиган гаштли даврларини маҳкумликда ўтказмаган бўларди.\nАхир, халқимизнинг миллий қадриятларида ҳам, ҳадиси шарифларда ҳам бировнинг мулкига хиёнат қилиш, босқинчилик, йўлтўсарлик сингари қабиҳ иллатлар қаттиқ қораланади. Негаки, улар оғир ва кечирилмас гуноҳлардандир. Шундай экан, ҳаётда фақат тўғри ва ҳалол яшаш инсонга чинакам бахтни туҳфа этишини ҳеч қачон ёддан чиқармайлик.


90 млрд даромад. Ҳукумат бир қатор солиқларни кўпайтиришни кўзлайди | ҚИРҒИЗИСТОН ЯНГИЛИКЛАРИ\nДепутат Дастан Бекешев телеграм-каналида министрлар кабинети катта мақсад қўймоқчилигини айтди — улар бюджетнинг даромадини 90 млрд сомга кўпайтиришни кўзлайди.\nБекешев минкаб бу маблағни бир қанча солиқларни кўпайтириш йўли билан олиб келишни режалаштираётганини тушунтирди.\n«Мулкка, моторнинг кучи уч кубометрдан юқори бўлган машиналарга ҳамда уй-жойга бўлган солиқлар ошади. Хитойдан юк ташишнинг оқими кўпаяди, бунинг ҳисобидан божхона тўловлари ошади. Солиқ назоратининг ёрдами билан айрим солиқлар кўтарилади», — деди Бекешев.\nБундан ташқари, 27-октябрда парламент депутатлари «2021-йилга республика бюджети ва 2022-2023-йилларга тахмини ҳақидаги» қонун лойиҳасини учинчи ўқишда қабул қилишди.\n«Азаттык» нашри депутатлар бюджет лойиҳасига ҳеч қандай танқид билдирмай қабул қилганини айтишди.\n«Январда Қирғизистон ҳукумати ИУМнинг 5% ўсишини кутган, бироқ кузга яқин 5.3%дан туширмай ушлаб туришга ҳаракат қиламиз деб айтиб қолди. Бироқ бу ҳам бўлмади. 2020-йилнинг якунида иқтисоднинг ўсиш даражаси 8,6%га тушиб, охирги 20 йилдаги энг ёмон натижа бўлди», — деб билдиришди нашрдан.\nАввалги мақолаХитой — Қирғизистон — Ўзбекистон темир йўлини қуришга ҳужжатлар тайёрланди\nНавбатдаги мақолаМСК Алмазбек Баатирбеков ва Равшан Жээнбековнинг номзодини рўйхатга олди


Ёпиғлиқ қозон» қандай очилади? (адабиётшунос Зуҳриддин Исомиддинов билан суҳбат) (2011) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа СуҳбатларЁпиғлиқ қозон» қандай очилади? (адабиётшунос Зуҳриддин Исомиддинов билан суҳбат) (2011)\nФилология фанлари номзоди, адабиётшунос Зуҳриддин Исомиддинов билан суҳбат\n– Зуҳриддин ака, суҳбатимиз аввалида шуни эҳтиром билан айтиб қўяй: Сизнинг матбуотдаги ҳар бир чиқишингизни катта қизиқиш билан кутиб олувчи мухлисларингиздан бириман. Айниқса, маънавият, тил ва адабиётшуносликка оид қатор мақолаларингиз катта таассурот қолдирган. Сўнгги пайтларда эса маърифий мавзуда ҳам анча—мунча мақолалар эълон қилдингиз. Рости, сиз билан суҳбат уюштиришга ана шундай мақолаларингиздан бири туртки бўлди.\nГап “Шарқ юлдузи” журналининг 2011 йил 1-сонида чоп этилган “Тарих унутмайди…” сарлавҳали мақолангиз ҳақида. Келинг, гапни ушбу мақола якунидаги мулоҳазалардан бошлаймиз. Сиз савол қўйибсиз: “…ўтмишдаги ҳамма нарса “ёпиғлиқ қозон” бўлиб қолаверса ёхуд ўзимиз билиттифоқ ёпиб қўя қолсак, унда қачон, нимадан ибрат оламиз?”\nДарҳақиқат, “ёпиғлиқ қозон”нинг очилгани яхши. Аммо айтинг-чи, сизнингча, бу “қозон”ларни очишда бирламчи таянч манба нима бўлиши керак?\n– Мен ҳамма нарсани бироз таҳлил этиб, кейин қабул қилишни ёқтираман. Ҳатто аксиомаларни ҳам. Назаримда, сўзсиз равишда маъқул топилаверишдан аксиомаларнинг ўзи ҳам зиён кўрадигандек. Мана масалан, “ҳақиқат эгилади, аммо синмайди” деган мақолни олиб қаранг. Ҳикматга бой, албатта. Аммо эгиладиган ҳақиқат… ҳақиқатми? Мен учун тескариси тўғрироқдай: ҳақиқат синади, аммо эгилмайди. Уни синдиришади.\nЁки “андишанинг отини қўрқоқ қўйма” деган мақол. Мен қўрқмайман, андиша қиляпман, холос, дегани бу. Аммо андишани йиғиштириб қўйиб айтадиган бўлсак, айнан қўрқоқ одам “серандиша” бўлишини ким билмайди?\nБиз андишали одамлармиз.\nАдабиётимиз тарихидаги оқ доғларга ҳам, қора доғларга ҳам тегиб кетишдан жуда эҳтиётланамиз, ҳар бир адибнинг ҳаётига, ижодига оид маълумотларни борича эмас, ўзимизбоп қилиб силлиқлаб, “ёқимтой” равишда тақдим этишга ўрганганмиз (бу бизга ўтмиш адибларни “демократ ижодкорлар” ва “феодал-клерикал адабиёт вакиллари”га ажратиш давридан; бир гуруҳни оқлаш учун уларнинг “диний-мистик” асарлари ҳам борлигини яшириш, иккинчи тоифага қўшиб қўйилган адибларни қоралаш учун эса, уларнинг, айтайлик, маърифатга чорлаган асарлари борлигини яшириш давридан мерос бўлиб қолди). Шунинг учунмикин, давраларда баъзи шоир-ёзувчилар ёки уларнинг асарлари ҳақида дарслик ва монографиялардагидан бошқачароқ фикр-мулоҳазалар ҳам эшитилиб қолади. Биз ҳар бир ўқувчининг шахсий фикри, ўзига хос қарашлари шаклланишига эришишимиз керак. Айниқса, адабиёт борасида. Чунки шахсий фикрга, эстетик қарашларга эга бўлишни адабиёт табиатининг ўзи тақозо этади, шунинг учун яратилади.\nЎтмишни ҳар қайси замон ўзига мослаб талқин этади. Бу бор гап, ундан қочиб бўлмайди. Аммо ана шу “ўзига мослаш” жараёнида лоақал факт ва далилларни яшириб кетмасдан, ўртага ташлаб, холисроқ таҳлил этишга уринсак, шўро адабиётшунослигидан қолган тамойилпарастлик (теденциозлик) ҳам бартараф бўлармиди дейман. Ана шунда “ёпиғлиқ қозоннинг қопқоғи” бироз очилар эди.\n– Адабиёт масаласида ҳар бир ўқувчининг ўз шахсий фикрини шакллантириш ва ўтмишни “ўзига мослаштириш” жараёнида тадқиқотчининг холис таҳлили, айтиб ўтганингиздек, ниҳоятда долзарб масала. Лекин биз бу масалага қай даражада эътибор беряпмиз? Бугун янги тарих, янгича қарашлар шаклланаётган бир даврда ўтмиш ва келажак олдидаги масъулиятимизни тўғри англай оляпмизми? Шундоқ ҳам қаттол замонлар ойболтасида каллаклаб ташланган тарихимизни, буюк аждодларимизнинг маънавий меросларини тўғри талқин этоляпмизми? Минг афсуски, бу саволларнинг жавоби ҳақида ўйлаганингда кўнглингда бироз оғриқлар пайдо бўлади.\nЗуҳриддин ака, узоққа бормайлик, суҳбатимиз аввалида номини эслатиб ўтганим: “Тарих унутмайди…” мақолангизни олайлик. Ушбу мақолада маълум бир манбаларга асосланиб, Бобораҳим Машрабнинг ўлимига Сўфи Оллоёр ва Оллоёрга ўхшаш жоҳил, мутаассиб диндорлар сабабчи бўлган, деб хулоса чиқарилган. Иқтибос келтираман: “…Машраб ва унинг муридларини айнан Сўфи Оллоёр куфрда айблаган эди. Машрабни кофир деб эълон қилиш, яъни, уни маҳв этишга ҳукм аслида Қабодиёнда чиқарилган эди”.\nБу фикрларнинг исботи учун Сўфи Оллоёр билан Машрабнинг Қабодиёнда учрашгани ва улар ўртасида бўлиб ўтган қисқагина мулоқот далил сифатида келтирилган. Таъкидланадики, Сўфи Оллоёр Қабодиёнда мезбон мақомида бўлатуриб, Машрабнинг олдига ўзи бормай муридларини жўнатиши ва ўз ҳужрасида Машрабни “Эй, девонаи Машраб”, деб кутиб олиши назарингизда Машрабга ҳурматсизлик бўлиб туюлган. Айниқса, Сўфи Оллоёрнинг “Маслакул-муттақин” асарида келтирилган: “Яна бир тоифалар лавандлик (ишёқмаслик) бирла ишлар қилурлар, отларин “девона” қўйуб, ўзларини мастлардек қилурлар”, деган фикрлари айнан Машрабга нисбатан айтилганини ёзасиз. “Сўфи Оллоёрга замондош, отини “девона” қўйган… одам ким бўлиши мумкин эди? Бундай одам биргина Бобораҳим Машраб эди”.\nНазаримда, у пайтларда ҳар бир шаҳар ва вилоятларда ўнлаб қаландархоналар, юзлаб “девона”лар бор эди. Бугун ҳам, ҳа, айнан бизнинг замонамизда ҳам ўзларини “девона”лар деб атайдиган тоифалар бор. Булар ҳақида ўтган йилларда республика матбуотида нордонгина бир-икки мақола ҳам эълон қилинди.\nЗуҳриддин ака, мен тарихчи эмасман, аммо Бобораҳим Машраб ҳаёти ва ижодини мукаммал баён қилиб берадиган тарихий манба ҳозирча мавжудлигига шубҳам бор. Бугунги ўқувчи ҳатто Машрабнинг қачон туғилганини ҳам аниқ билмайди. Олимлар бир илмий давра суҳбатида бундан кейин “Машраб 1640 йилда Наманганда туғилган” деймиз, деб ўзаро келишиб олишган, холос. Машрабнинг ўнга яқин “туғилган йили” бор. Неча ёшда вафот этгани ҳам баҳс-мунозарали. Сўфи Оллоёр билан неча марта учрашгани ва бу зотлар ўртасидаги мулоқот хусусида ҳам аниқ далиллар йўқ. Сиз манба сифатида келтираётган Исҳоқ Боғистонийнинг “Тазкираи қаландарон” тарзкирасига эса етук машрабшунос олимларнинг ҳеч бири манба сифатида қарамаганлар. Илмий тадқиқотчи Абдулла Жаббор “Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетасининг 2010 йил, 27 май сонида айнан шу тазкира ҳақида фикр билдириб: “Машрабшунос Муҳсин Зокиров “кашф” этган тазкирачи Исҳоқ Боғистонийнинг Шоҳ Машраб ҳақидаги хотиралари ва унинг “Тазкираи қаландарон” асари илмий истеъмолга яроқсизлиги исботлаб берилди”, деб ёзади. Шарқшунослик институти илмий ходими Абдусаттор Жуманазар айнан шу газетанинг 2010 йил 22 октябрь сонидаги “Матн ва… бутун саволга яримта жавоб” сарлавҳали мақоласида “Тазкираи қаландарон” асаридан манба сифатида фойдаланиб бўлмаслигини, асардаги воқеалар кетма-кетлиги ва матн тузилиши мутлақо талабга жавоб бермаслигини баён қилади.\nМақолада яна бир манба сифатида “Қиссаи Машраб” келтирилган. Не ажабки, бутун умрини машрабшуносликка бағишлаётган олимлар ҳам бу қиссанинг неча хил варианти борлигини аниқ билишмас экан. Бу китобда Машраб вафотидан ўн йиллар кейин битилган айрим ғазаллар ҳам Машрабники бўлиб кетган экан.\nЭнди, Сўфи Оллоёр масаласига келсак, ўзбек адабиёти тарихида уч тилда баб-баравар ижод қилган зот борми? Агар бўлса бу Сўфи Оллоёр ҳазратларидир. Унинг ўзида фиқҳий, ақида ва одоб-ахлоқ масалаларини жамлаган “Маслакул-муттақин” асари қадимдан мадрасаларда дарслик сифатида ўқитиб келинган. Бу ўн икки минг байтдан иборат муҳташам бир асар. Ҳазрат асарларининг деярли барчасини назмий тарзда инкишоф этган. Шунча илмий салоҳиятга эга бўлган зот Машраб ғазалларининг моҳиятини англамаслигига негадир ишониш қийин. Қолаверса, Сўфи Оллоёр ҳам ҳол аҳлидан эди. Машрабнинг жунун ҳолатини ҳис этолмаслиги мумкин эмасдек туюлади менга.\nУмуман олганда, тарихий воқеалар, айниқса, тарихий шахслар ҳақида ёзганимизда шахсий хулоса чиқаришга, “менимча” деб гап бошлашга шошилмаслигимиз керакми дейман-да.\nМана бир мисол: Ҳазрат Алишер Навоий “Сабъаи сайёр” достонининг Х бобини Ҳусайн Бойқаронинг хотинларидан бири Хадичабегимга бағишлаган. Ҳазрат ёзадилар:\nҲам Сулаймони аҳдға ҳамдам,\nАнга Билқиси соний ўлса лақаб.\nБу ўринда Сулаймони аҳд деганда шоҳ Ҳусайн Бойқаро назарда тутилган. Билқиси соний, яъни иккинчи Билқис эса Хадичабегимдир. Сиз яхши биласиз, Билқис Сулаймон пайғамбарнинг суюкли хотини бўлган. Навоий ҳазратлари Хадичабегимни «Билқиси соний» деб атамоқда. Бу кичкина рутба эмас. Бундан ташқари, бу аёлнинг «маҳди ульё» (олий йўлбошчи), «исматут-дунё» (дунё покизаси) сингари унвонлари ҳам бўлган.\nХўп, энди ўрта асрлар тарихига оид муҳим мемуар асар, тарихий манба ҳисобланмиш “Бобурнома” асарини варақлаймиз. Заҳириддин Муҳаммад Бобур ҳазратлари Хадичабегим ҳақида шундай сўзларни битади: “Ўзини оқила тутар, лекин беақл ва вайсақи хотин эди”. Бундан ташқари, Ҳусайн Бойқаро салтанатидаги ҳамма фожеаларнинг бош сабабчиси қилиб Хадичабегимни кўрсатади.\nАйтинг-чи, бу гапларнинг қайси бирига ишонамиз? Икки буюк зот бир киши ҳақида мутлақо бир-бирига тескари фикр айтмоқдалар…\n– Саволингизнинг ҳажми унинг залворига яраша бўлди, балли. Матбуот майдонидаги мулоқот шундай очиқ-ёруғ, дангал бўлгани дуруст. Тўйхона бўсағасида меҳмон кутаётган одамлардай табассумлар алмашиб, ияк сийпалаб, ўзаро таъзим-тавозе қила берсак… унинг кимга кераги бор?\nЭсдан чиқмаслиги учун Хадичабегим ҳақидаги охирги саволингиздан бошлайлик. Ҳа, Навоий уни “Билқиси соний” деб атаган. Бунинг устига, сиз айтгандай, “маҳди улё”, “исматут дунё” деган унвонлари ҳам бўлган (ўша замоннинг орден-медаллари!).\nСиз “бу икки буюк зот бир киши ҳақида мутлақо бир-бирига тескари фикр айтмоқдалар”, деяпсиз. Менимча эса, ҳар иккови битта гапни икки хил шаклда айтишган. Келинг, Навоийнинг ҳам, Бобурнинг ҳам у ҳақдаги фикрларидан бир лаҳза кўз юмиб, тарихга мурожаат қилайлик. Бу аёл ўз макру ҳийлалари билан Хуросон мамлакатида катта мавқе қозонгани, аммо оқила хотинларга хос бўлмаган турли қилмишлари – рофизий бўлгани (шиа мазҳабига ўтиб, уни тарғиб қилгани), саройдаги фитначи аъёнлар билан тил бириктириб, подшоҳ ўғилларини бир-бирига гиж-гижлагани, оқибат – Ҳусайн Бойқаро ўғлига қарши жанг очиб, ака-укалар бир-бирига уруш бошлагани маълум. Айнан шу аёл шоҳнинг бадмастлигидан фойдаланиб, унинг суюкли невараси Мўмин Мирзони қатл қилиш тўғрисидаги фармонга имзо чектирганини эсланг. Хадичабегим Ҳусайн Бойқаро салтанатига раҳна солгани равшан.\nАлбатта, Навоий ўша даврда буни очиқ айта олмас эди. Аммо менимча, Навоийнинг мақтовини мадҳ деб тушунмаслик керак: шоир ишора усулини қўллаб, Ҳусайн Бойқарони Сулаймонга менгзаган. Сулаймоннинг эса бир ожизлиги бор эди – жаҳонда энг улуғ подшоҳ бўлса-да, айрим хотинларининг (70 ё 90 хотини бўлган) сўзини икки қила олган эмас, уларнинг хато даъватларига кўнган. Демак, Навоийнинг бу “мақтов”и – коса тагида нимкоса бор, деганга ўхшайди. Яна тўғрироғи, шоҳкоса. Боз, Ҳусайн Бойқарони мадҳ этиб ёзган байтларига қараб Навоий Бойқаро ҳақида шундай юксак фикрда бўлган экан, деб тушуниш ҳам бирёқламалик бўлур эди. Навоий подшоҳни ўшандай бўлишга ундаган. Филжумла, Хадичабегим таърифидаги мисралардан ҳам шундай истакни уқиш мумкин. Яъни, “Билқиси соний” подшоҳга зимдан ёв эмас, балки “ҳамдам, ҳамнишин, мунис” бўлиши кераклиги… Яна бир гап. Сулаймон нима сабабдан йиқилгани ёдингиздадир? У таяниб турган ҳассани қурт емирган экан. Бу ҳассани, бу қуртни ҳам рамзий талқин қилиб кўрайлик…\n“Бобурнома” эса реалистик асар. Бобур унда барча гапини ошкор баён этган, шахсларга нафақат реал, ҳатто рационал нуқтаи назардан баҳо берган. Шу маънода, агар бу рамзу ишоратларга эътибор қилмай, саволни яланг тушунсак, унда жавоб ҳам яланг бўлади: Бобурга ишонамиз.\nМашраб билан Сўфи Оллоёр ўртасидаги мунозарага келсак, уни мен ўйлаб топмаганман, китобларда битилган. Сиз баъзи олимлар Машраб ҳаётини баён қилувчи бу китобларни у ёки бу иллатига кўра инкор қилишган, деб айтяпсиз. Балки уларнинг эътирозларида ҳам жон бордир. Аммо шу ўринда америкалик ёзувчи O’Ҳенрининг бир ҳикояси ёдга келади: кечки пайт кўкка тикилиб ўтирган бир қиз “Вой, ана Вилли Жексон юлдузи!” дейди ҳаяжон билан. Бошқа қўшни аёл “Вой тавба, ахир у фалон туркумнинг альфа юлдузи-ку!” деб қизни масхара қилади. Бир қўшни эркак эса хаёлчан қизнинг ёнини олади: “Ўша сиз айтган мунажжимлар қайси юлдузга қанақа ном қўйишган бўлса, бу – уларнинг иши. Аммо бу хонимнинг бирон юлдузга ном қўйишга ҳаққи ҳам уларникидан асло кам эмас!”\nМашрабни кўрган, у билан бирга юрган замондош одамлар битган китоблар қай бир сабаб билан чиқитга чиқар эмиш-да, “Мабдаи нур” у Машрабникими, бу Машрабникими” деган биргина саволга ўнлаб мақолалар ёзиб ҳам касбдошига маъқуллата олмай, талашишаётган домлаларнинг сўзи мўътабар бўлар эмиш. Тўғри, “Тазкираи қаландарон” ҳам, “Қиссаи Машраб” ҳам фундаментал тадқиқот эмас, халқ йўлида битилган асарлар, уларда илмий изчиллик эмас, Машрабга муҳаббат руҳи етакчилик қилади. Аммо Машраб билан Сўфи Оллоёр ўртасидаги мунозара баёни ҳар икки китобда бир хил эканига эътибор беринг-а. Шунинг ўзиёқ ўша муноқаша реал равишда кечганини, баҳс мавзуи айнан нималиги, бу икки улуғ инсоннинг дунёқарашида катта тафовут бўлгани тўғри ёритилганини кўрсатмайдими? Сиз Сўфи Оллоёр ўзбек адабиёти тарихида уч тилда баб-баравар ижод қилган зот-ку, деб айтяпсиз. Менимча, бунинг айни масалага дахли йўқ. Уч тилда ёзганми, тўрт тилда ёзганми…\nСўфи Оллоёрга ҳам, Машрабга ҳам ҳурматим қанча эканини ўзим биламан, бари дилимда, аммо ҳар жумлада “ҳазрат фалончи” деявермайман. Биласизми, бизда ғалати бир иллат бор: ўтмишдаги бирон олимни, шоир ёки уламони, подшоҳ ё саркардани бир қораласак, қора ер билан битта қиламиз, аммо замон бир айланса, ўша шахсни шунчалар кўкка кўтарамизки, қуёшдан ҳам тепароққа чиқиб кетади. Шунинг нима кераги бор? Ахир, ҳар бир одам – банда, бандаи ожиз. Инсоний улуғлик, инсоний фожиалар кимда бўлмайди…\nСўфи Оллоёр ҳаётда ўта сезгир одам бўлган кўринади. У Машраб билан учрашишни истамаган, чунки оқибати қанақа бўлишини пайқаган. Ахир ўзингиз ўйланг: қанча подшоҳу беклар пойипатак бўлиб, бир назарига илҳақ турган Машрабдай одам излаб, Каттақўрғонга икки сафар борса, изини ҳам кўрсатмай (“Топмасак Сўфи изин Каттақўрғона юруб…”), ахийри Қабодиёнда ноилож рўбарў келса? Ё, Машрабнинг ўша қишлоқда битган ғазали ҳам ғалатми? Эътибор беринг – Машрабдан бошқа ким шундай ғазал ёзади? Бу ғазалда Сўфи Оллоёр диний етакчи бўлган Қабодиёнда кимда-ким сал тик қараб, нега зулм бунча ошди, дея савол берса, у ўша ондаёқ “кофир” деб эълон қилиниши кўрсатилган.\nЭнди асосий саволингизга келайлик. Боя айтганингиздек, мен Сўфи Оллоёрнинг “Маслакул муттақин” асаридаги бир парчани келтирганман: “Яна бир тоифалар лавандлик (ишёқмаслик) бирла ишлар қилурлар, отларин “девона” қўйуб, ўзларини мастлардек қилурлар. Шариат бирла парволари бўлмас. Ва яна айтурларки: “Бизлар ошиқдурмиз, бизларга намоз ва рўза даркор эмас”. Аларнинг улфати Шайтондур. Бу сўзларга бовар қилиб, андоғ гумроҳға эътиқод қилса, ул Худони душманидур. На учунким, улар Худони оятига мункирдур. Ҳар киши оятга мункир бўлса, бешак кофир бўлур”\nВа давомида, “Сўфи Оллоёрга замондош, отини “девона” қўйган, ўзини ошиқ деб атаган, Сўфи Оллоёрнинг қаҳрини қўзғаб, унингча, “шариат бирла парвоси бўлмаган” одам ким бўлиши мумкин эди? Шубҳа йўқки, у… Бобораҳим Машраб эди” деб ёзганман. Демак, менинг талқинимда Сўфи Оллоёр Машрабни куфрда айблаяпти.\nСиз “Назаримда, у пайтларда ҳар бир шаҳар ва вилоятларда ўнлаб қаландархоналар, юзлаб “девона”лар бор эди”, деб эътироз билдиряпсиз. Қаландархоналарда девоналар эмас, қаландарлар бўлади. Борингки, шу фикр тўғри деб топилиб, қаландархоналар девоналар билан гавжум бўлса, унда Сўфи Оллоёр юзлаб-минглаб “девона”ларни кофирга чиқариб юборган бўлади-ку? Йўқ, девона лақабини олганлар саноқли бўлган. Чунки “девона” – жинни дегани. Қаландарлар, зоҳидлар, сўфийлар… ҳеч сабабсиз “девона” аталишига рози бўлмайди. Шундай экан, Сўфини иккимиздан қай биримиз кўпроқ ҳимоя қиляпмиз ўзи?\nБу масалада яна бир гап. Шўро адабий сиёсатида синфий душман топиш тамойили кучли эди. Асарларда бой ила хизматчилар, прогрессив кучлар билан қорагуруҳчилар бир-бирига қарши курашмаса бўлмас эди. Ҳозир бунга барҳам берилди. Энди бўлиб ўтмиш ҳодисотларни имкон борича реал ёритишга, сунъий конфликтлар тўқиб чиқармасликка ҳаракат қиляпмиз. Ҳатто, ҳаётда ростдан бўлиб ўтган кескинликларни ҳам бироз юмшатиб, силлиқлаб кўрсатишга мойил бўлиб қолдик. Янги асарларда кўп бойлар узоқни кўзловчи, савобталаб, сахий одам қилиб кўрсатилади, камбағал эса ўзининг ялқовлиги, ишёқмаслиги туфайли йўқсил, холос. Тарихий шахслар, шоиру адиблар орасидаги қарама-қаршиликлар-ку, тамом паторат топиб кетди. Гўё, ҳеч қанақа ихтилоф бўлмаган, ғирт идиллия!\nАммо… бу ҳам бирёқламалик эмасми? Одам боласи борки, курашади, шу аснода ўзига яраша дўст-душман орттиради ахир. Жамият ҳаёти ҳам, унинг инъикоси бўлган адабиёт ҳаёти ҳам қарама-қаршиликларга тўла. “Йўқ жаҳон мулкида биздек ожизу бечора халқ” деб фарёд қилган маърифатпарвар Аваз Ўтар ўғли ҳам ҳақ, уни жиннига чиқариб, кишанлашга фатво берганлар ҳам маъқул бўлаверса… Мана, Муқимийнинг бу байтларига қаранг:\n…Халлоқ бандапарвар, қўй, қилма ваҳми маҳшар,\nЎйнайлик, кулайлик, омон бўлайлик.\nЖўш урса баҳри раҳмат, журминг тамоми туҳмат,\nОллоҳ берган неъматларга шукрона қилишга, ундан завқланишга чорлаган бу ҳаётсевар ғазалга қарши Мўҳйи наъра тортганини биларсиз:\n…Ин сифлаҳои шумки, онон миёни халқ\nПайдо шуданд, пардаи имон ҳамедаранд.\n“Ўйнойлику кулойлику” гўён миёни халқ,\nҲукми худою, амри паямбар намебаранд.\nИн чанд сифлаҳои чапан номи шоири,\nБар хеш додаанду ҳаме уммии харанд.\n(…Бу шум, ярамас одамлар халқ орасида пайдо бўлиб, ҳамманинг имон пардасини йиртадилар; Халқ ўртасида “Ўйнайлик, кулайлик” дейдилару одамларга Худонинг ҳукмини, пайғамбарнинг амрини етказмайдилар; Бу ярамас, безори одамлар ўзларини шоир деб аташса ҳам, аслида саводсиз эшакдирлар).\nҚаранг, фикру ғоялар ўртасидаги кураш адабиёт майдонида ҳамиша бўлиб келган экан. Аммо… шу билан бирга… ғалати бир муштараклик ҳам борлигини сезяпсизми?\n– Дунё машҳурларидан бири лутф этади: “Эҳтимол мен сизнинг фикрингизга қўшилмасман, аммо шу фикрни айтиш имконияти учун жонимни беришга тайёрман”. Шундай экан, бу масалалар борасида фикр билдириш имкониятини муҳтарам журналхонларга ҳам берсак…\nАммо жавобингиздаги баъзи ўринларга бироз тўхталиб ўтмасам қийналиб кетаман. Аввало, шуни айтишим керакки, “девона” сўзининг луғавий маъноси дунёвий истилоҳда “телба”, “ақлсиз” деган маъноларни билдиради. Диний-маърифий маънода Аллоҳнинг васлига шошилган, зикру самога берилган, сўфий кишига айтилади. Сўфи Оллоёр “Маслакул муттақин” асарида “бир киши” ҳақида эмас, “тоифалар” ҳақида ёзяпти. Бир киши эса “тоифалар” бўлолмайди.\nСулаймон пайғамбар ҳақидаги фикрлар эса мени бутунлай карахт қилиб қўйди. Билмадим, эҳтимол қўлингизда Сиз ишонган манбалар бордир. Бироқ бу борадаги ҳақиқат шуки, Сулаймон алайҳиссалом Қуръони каримда номи зикр этилган пайғамбарлардан биридир. Қуръони каримнинг “Намл”, яъни, “чумоли” деб номланган сурасида Сулаймон (а.с.) ва Билқис қиссасини яратган зотнинг Ўзи батафсил баён этиб берган. Қолаверса, пайғамбарлар ўз даврининг ва ўз қавмининг пешволари бўлишган. Бу ҳақда ҳам оятлар бор. Мана шу оятлардан келиб чиқиб, машҳур ҳанафий уламоларидан бири Мақсудхўжа ибн Мансурхўжа ақидага доир “Махзанул мақсуд” рисоласида ёзадики: “Ул пайғамбарларни ҳақларида бизларга билмоғимиз вожиб бўлган сифатлар бешдур: 1. Сидқ. 2. Омонат. 3. Таблиғ. 4. Исмат. 5. Фатонат. Яъни, жами пайғамбарлар сўзларида рост гапиргувчи, омонатдор – хиёнат қилмайдиган, катта ва кичик гуноҳлардан пок ва узоқ, ҳамма одамлардан ақллик бўлгувчидир”.\n“Сулаймон… улуғ подшоҳ бўлгани ҳолда, хотинларининг сўзини икки қила олган эмас, уларнинг хато даъватларига кўнган”. Бу гапга қўшилиб бўлмайди. Оллоҳ Ўзи танлаб олган пайғамбарининг ботил эътиқодга эргашиб кетишини ирода этмайди. Пайғамбар бўлатуриб кимгадир эргашиш, тағин хато даъватга… Бу оддий инсоний мантиққа ҳам зид. Бу масалаларда эҳтиёт бўлишимиз керак.\nЗуҳриддин ака, бу гаплардан кейин мен сиздан эътиқод хусусида сўрамоқчи эдим. Назаримда, ҳар бир инсоннинг тақдири унинг эътиқодига мувофиқ бўлганидек, ҳар бир жамиятнинг равнақи ҳам амал қилинаётган эътиқодига бориб тақалади. Ўтмишда қачон мусибатга дучор бўлган бўлсак, эътиқод сусайган, маърифат элдан кўтарилган замонларда бўлдик. Қачонлардир дунё аҳлининг пешвосига айланган бўлсак, тўғри эътиқодни, яъни тавҳидни мустаҳкам ушлаган даврларда бўлдик. Бугун дину маърифатимиз, қадриятларимиз ўзимизга қайтди. Эндиги масала бу бебаҳо хазинани очиш, ўқиш ва тўғри уқишдир. Ана шу жараён жамиятимизда қандай кечяпти? Ва айнан мана шу жараёнда адабиётнинг ўрнини қандай баҳолаш мумкин?\n– Гапни сизнинг эътирозларингизга жавобдан бошласам. Аввало, сиз айтган “Оллоҳнинг васлига шошилган, зикру самога берилган сўфий кишилар” девона эмас, ошиқ, қаландар, сўфий дейилган. Девона лақабини уҳдага олиш учун эса солик машрабмисол бўлиши керак. Тўғри, шеъриятда “ишқингда девона бўлдим” каби мисралар учрайди, аммо бу “ҳажринг ўтиға парвона бўлдим” дегандай лоф. Билқис масаласини эса кенгроқ тушунайлик. У Сулаймоннинг бош хотини, Хадичабегим эса Бойқаронинг. Шунинг учун Навоий Билқис отини тилга олади. Аммо Сулаймонни бошқа бир хотини Кўна йўлдан уришга урингани бор гап: у уйига ҳайкал-санам қўйиб унга сиғинган, санамга қурбонлик қилган ва ҳатто Сулаймон бунга рухсат ҳам берган. Ўшанда Сулаймоннинг вазири Осаф ибн Бурқиё унга дашном учун номини хутбага қўшиб ўқимайди. Сўнг Жаброил Сулаймонга ваҳий келтиради: “… Тақи ёрлиғ бўлди: Тўрт хато иш қилдинг сандин кечурдим. Аввал: Кўнани исломга киюрмайин олдинг. Икинчи: Кофира тиши (аёл)ни никоҳ қилдинг. Учунчи: Анинг учун бут йўндурдинг. Тўртунчи: Чугуркани қурбонлиқ бердинг. Қамуғни билди эрса, Сулаймон узр қўлуб саждага борди…” (Қисаси Рабғўзий, 2-китоб, Т., 1991, 45-бет). Албатта, бу борада ихтилофлар кўп, лекин пайғамбарлар адашмаган, дейиш тўғри бўлмаса керак. Мусо ва Хизр воқеаларини эсланг. Зеро ҳар бир пайғамбар – аввал одам, сўнг расулуллоҳ (абдуҳу варасулуҳу). Беайб – парвардигор…\nЭнди саволингизга келсак, ҳа, эътиқоднинг сусайиши (ёки унга йўл берилмаслиги) таназзулга олиб келади. Шу билан бирга, жамиятдаги тубанлашиш ҳам одамларнинг имон-эътиқодига ҳам оздир-кўпдир путур етади. Бу қоида, маълум маънода, умумий “теорема”, жамият ҳаётига тегишли. Уни бирон конкрет шахсга татбиқ қилиш, бу одамнинг имони кучли, шунинг учун толеи ҳам баланд, анов кишининг эътиқоди суст, шу сабабли ҳаётда ҳам бахтсиз деб бўлмас-ов.\nДиёнатимиз, маърифат ва маънавий қадриятларимиз қопқасини янада кенгроқ очиб, ундан баҳраманд бўлиш масаласига келсак, бу ҳақда гап кўп. Гап кўп. Менимча, бу хазина бойликларидан тасарруф этиш истиқболимизни таъмин этишнинг бир жиҳати, холос. Энг илғор илм-фан, техника ва технология ютуқларини нафақат эгаллаш, балки уни ривожлантиришда ҳам бошқа халқлардан ортда қолмаслигимиз лозим. Мана шу ерда дилемма ҳосил бўлади: ҳадеб ўтмишимизни тараннум этиб, шу билан қаноатлансак – миллий маҳдудликка, қолоқликка юз тутамиз ва аксинча, глобаллашишга маҳлиё бўлиб, ўзимизни унинг ихтиёрига ташлаб қўйсак, тез орада ўзлигимизни йўқотамиз. Тараққиётнинг катта карвонига етиб юра олмай, йўл четида ўтаётганларга қўл қовуштириб туришни ҳам, глобаллашиш деган офатнинг домига тортилиб, унинг “қора туйнуги”га ютилиб кетишни ҳам истамаймиз. Ўрта, мўътадил йўлдан оғишмай илгарилашимиз шарт. Ўзбек халқининг жаҳон айвонида бир маърифатли миллат бўлиб умргузаронлик қилиши бугун сиз билан бизнинг ақлу шууримизга, ориятимиз ва ҳамиятимизнинг даражасига боғлиқ. Ахир, аждодлар олдидаги бурчимизни қўя туринг, эртанги авлод олдида масъулиятимиз ҳам бор-ку? Бизга меросхўр бўладиган авлодларнинг тақдири бизнинг шу кунлардаги тадбирларимиздан келиб чиқади. Бозор иқтисодиётини, кундалик ташвишларни баҳона қилиб, асл муддаони эсдан чиқармасак, пировард маррани кўздан қочирмасак бўлгани.\nСаволингизнинг иккинчи қисмига келсак, бу саволга жавоб бериш учун бутун бошли китоб ёзса ҳам камлик қилади. Шунинг учун мен фақат бир масалани тилга олмоқчиман.\nМиллат маърифатини камол топтиришда адабиётдан катта куч йўқ. Чунки одамлар олаётган ахборотнинг асосий қисми китоб, газета-журнал ва ҳоказолар орқали келади, улардаги материаллар орасида адабиёт кўп ўрин эгаллайди. Халқ маънавияти адабиёт нимани тарғиб қилса, шунга қараб шаклланади.\nАммо адабиёт фақат энг юксак бадиият намуналаридангина иборат эмас. Бундай деб билиш ҳавойилик бўлур эди. Адабий асар деб тақдим этилаётган, одамлар ўқиб ўзлаштираётган жами адабий маҳсулот учун масъулмиз. Бу борада ўйлаганда қадим ривоят ёдимга келади: Нуҳ кемасини сичқон тешиб қўяди, бунга дарров чора топилмаса, кемага сув кириб, жами махлуқот чўкаёзади, нақлнинг давоми – илон ва қалдирғоч ҳақидаги миф…\nТўй раққосаларини биласиз, қошини қоқиб, ишвали боқиб ёнингизга келиб туриб олади. Қийқириқ. Тезроқ пул чиқармасангиз, тиззангизга ўтирволгудай бўлади, бўйнингиздан икки қўлини ўтказиб қучади, кўксини бошингизга ишқайди – эвоҳ, чўнтакнинг энг қоронғу жойларидаги шилдироқ ақчалар қандай қилиб бирин-кетин чиқиб кетганини идрок ҳам қилолмай қоласиз, қарасангиз, бу пайт бояги гўзал бошқа бир «бойвачча»нинг теграсида хиром айлаётган бўлади.\nБаъзилар бунга ҳа энди, замон шу экан, деб кулиб қўяқолади.\nЎткир ёзувчиларимиз бор – хоҳласа, икки ой ичида икки юз бетлик ўта қизиқарли, ўта шарманда бир романни ёзиб ташлаш қўлидан келади. Уни, масалан, икки юз минг нусхада чоп этинг: икки ҳафтада ур-йиқит бўлиб сотилиб кетмаса, биз бенават.\nТаниқли раққосаларимиз бор – истаса, ғамзани бояги орсиз «санъаткор қиз»лардан ўн чандон орттириб, минг кишилик даврадаги жамики Одам ўғилларининг ҳушини бошидан учира олади. Бироқ улар бунчаликка бормайди; аёлларга хос ҳаё, ўзбекона андиша ва аввало инсоний номус бунга йўл қўймайди. Маънавиятимиз пешволари бўлган адибларимиз ҳам асло боягидек шарманда асар ёзишдай тубанликка тушмайдилар; бунга уларнинг ҳаётий эътиқоди, ижодий принципи йўл қўймайди.\nАммо қарийб чорак асрча бўлиб қолди: илгари бировнинг қулоғига ҳам айтиб бўлмайдиган уят гаплар китобларга бемалол ёзиладиган, сариқ-суруқ газета-журналларнинг саҳифаларига “ҳусн” бўладиган бўлиб қолди. Мен шаҳватпараст айрим қаламкашларни ҳаё кемасини кемираётган сичқонга ўхшатаман. Ҳаёсизлик – маҳв этувчи куч, ҳаё йўқолган жойда жамиятнинг жамиятлиги, халқнинг халқлиги қолмайди. Биз Шарқ элимиз, бинобарин сўз санъатимиз ҳам бизнинг ҳеч кимникидан кам бўлмаган менталитетимизни тарғиб қилганидагина файзли бўлади. Адабиёт миллий ҳодиса, у миллатимиз руҳиятини камол топтиришга интилмай туриб барака топмайди.\nҚадимдан адабиёт кимнинг “дотация”сида бўлса ўшанинг ғояларини тарғиб қилиб келган. Ўтиш даврининг қийинчиликлари сабаб, айрим қаламкашлар баъзан уят ва фаҳшни тасвирлаб пул топишга уриндилар ҳам. Ажабки, бундай асарларда бадииятнинг йўқлиги ҳам билинмай кетаркан. Аслида сўз санъати пул топиш воситаси бўлганида эмас, балки пул бақувват асарлар яратишнинг моддий асоси бўлганида адабиёт ривожланади. Кейинги йилларда давлатимизнинг бу соҳага эътибори кучайиб боряпти. Шундай экан, ёзувчилар ҳомийнинг саховатли қўлига қараб қуллуқ қиладиган замонлар орқада қолиб кетса ажаб эмас. Адабиёт ана ўшанда ривожланади, камол топади, ҳақиқий вазифасини бажаришга киришади.\n– Зуҳриддин ака, бизга ажратган вақтингиз ва қимматли фикрларингиз учун миннатдорчилигимизни айтиб қўйсак. Суҳбатимиз ниҳоясида ўйлаб кўрсам, ҳар иккимиз ҳам ўз фикримизда қолгандекмиз. Албатта, бу “келишмовчилик” шунчаки гап талашиш ёки ўз фикрини ўтказиш эмас. Гап, тилга олганимиз – шу улуғ зотлар ҳақидаги қарашларимизга бироз ойдинлик киритиш. Зеро, ҳазрат Машрабнинг ўзи лутф этади: “Олими худдон бўлма, олими касдон бўл”. Яъни, у зот айтмоқдаларки, сен фақат ўзингни кўрувчи, худбин бўлма, аксинча, яхши-ёмонни, инсонларни танийдиган олим бўл!\nОлими касдон бўлиш йўлида эса хато ва камчиликлар бўлиши табиий. Зеро, бу ҳақда ҳазрат Сўфи Оллоёр ёзадилар:\nХатти тақдир аст берун аз ғалат,\nАз ғалат холи набошад ҳеч хат.\nЯъни, фақат тақдир хати хатодан холи, бошқа ҳар қандай хат хатодан холи эмасдир.\nДарҳақиқат, ўзбек адабиётида, маънавий-маърифий ҳаётимизда ўзига хос мақомга эга бу зотлар билан ҳар қанча фахрлансак, ҳар жумлада эмас, битта жумлада икки марта “ҳазрат” десак ҳам муболаға қилмаймиз.\n← Аввалги Аввалги Ҳусниддин Шарипов. Тақдир (2011)\nКейинги → Кейинги: Нуруллоҳ Муҳаммад Рауфхон. Руҳимиз бир бўлсин (2011)


АҚШ Россия яқинига қўшимча аскарлар жўнатяпти | Qalampir.uz\nАҚШ Россия яқинига қўшимча аскарлар жўнатяпти\nОлам\t23 Июнь 2020 17:45 10601\nАмерика Қўшма Штатлари Польшага икки минг аскарини жўнатмоқда. Дастлаб, у ерга мингга яқин Америка ҳарбийси бориши тахмин қилинган эди.\nТегишли баёнот Польша Президенти Анжей Дуданинг АҚШга ташрифи олдидан “Gazeta Prawna” нашрида чоп этилди. Таъкидланишича, Дуда Америка раҳбари билан ҳарбий ҳамкорлик бўйича музокаралар ўтказади.\n"Мамлакатимизга икки мингга яқин америкалик ҳарбий келиши керак. Улар тахмин қилганганидек мингга яқин эмас. Ҳозир Германияда бўлган АҚШ армиясининг бешинчи корпуси қўмондонлиги ҳам қайта ишлайди", дейилади нашрда.\nБундан ташқари, Қўшма Штатлар Польшага Американинг қирққа яқин F-16 қирувчи самолётини кўчирмоқчи.\nВашингтон ва Варшава, шунингдек, фойдаланилган бешта С-130 Hercules транспорт самолётини топшириш бўйича келишувга эришиши кутилмоқда. Яқин келажакда Польша АҚШдан жанговар вертолётлар сотиб олиши мумкин.\nАйни вақтда Польша ҳудудида тахминан беш минг америкалик ҳарбий бор.\nПольша НАТОга аъзо давлатлардан бўлиб, у Россияни империализмда айблаб келади. Шу боис иқтисодий ва айниқса, ҳарбий масалаларда АҚШга суянади. Россия эса, ўз навбатида, Польшанинг "биқинида" жойлашган Калининград анклавида сўнгги пайтларда ҳарбий техникалари сонини ошириб бормоқда. Бунга яқинида у ерда жойлаштирилган "Искандар" ҳаво мудофаасига қарши ракеталарини мисол қилиб келтириш мумкин.\n11 Июнь 19:36 35354\n11 Июнь 19:00 32092\n12 Июнь 19:49 26187\n12 Июнь 01:20 24246