Адолатсизлик олдида тенглик « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nАдолатсизлик олдида тенглик\n26 January 2017 - 5:00\n1993 йил ўзбек парламенти Ўзбекистон жумҳуриятининг Асосий Қонуни – Конститутсияни қабул қилди. Президент Каримов бу ҳужжатни “демократик” бўлиб кўринишини истади ва ҳужжат лойиҳаси, тасдиқдан аввал, хорижий экспертларга берилди.\nЭкспертлар лойиҳани асосан, ижобий баҳолади. Масалан, франсуз ҳуқуқшуносларининг Конститутсия ҳақидаги фикри барча газеталарда босилди. Ҳукумат ўз Конститутсиясини “дунёда энг демократик”, деб ташвиқот қилди.\nҚабул қилинган ҳужжат ҳақиқатан ҳам собиқ Ўзбекистон СССР Конститутсияга нисбатан анча “демократик” эди. Унда демократик жамиятда яшаётган одам орзу қилиш мумкин бўлган барча ҳақ ва ҳуқуқлари кўрсатилгандир.\nУ ҳолда сиёсий мухолифат ўзбек ҳукуматидан нимани талаб қилмоқда? Ҳукумат ва мухолифат ўртасидаги кескин зиддиятнинг сабаби нима?\nБу саволни ғарблик одам, яъни Конститутсия инсон ижтимоий ҳаётининг кўзгуси бўлган мамлакат фуқароси берса, унга жавоб бериш қийин. Чунки унга “қонун фақат қоғозда, ҳаётда йўқ”, десангиз ишонмайди.\nАммо бу саволни собиқ совет одами берса, унга жавоб бериш, тушунтириш мумкин. Чунки Конститутсия Совет Иттифоқи учун фақат парадларда киядиган кийим бўлиб, халқ иродасига ҳеч қандай алоқаси бўлмаган матоҳ эканини у билади.\nТасаввур қилинг-ки, янги ўзбек Конститутсияси ҳатто парад учун ҳам кийилмайди. Йўлига бўлса ҳам, ҳеч ким қонунни пеш қилмайди. Зўравонлик очиқчасига ҳукм сурмоқда. Қонун тескари кийилган тўн каби. Инсонларнинг ҳаёти ҳам.\nБу янги Конститутсияда рухсат берилган барча ҳуқуқ ва эркинликлар республика президенти тарафидан тасдиқлангандир. Ёки Конститутсияда таъқиқланган, фуқароларга қарши барча мутажовуз ҳаракатларга президент тарафидан рухсат берилгандир.\nКонститутсия сензурани таъқиқлайди, аммо президент сезурага рухсат берибгина қолмай, уни янада кучайтиради. Конститутсия сўз эркинлигин ваъда қилади, президент эркинлик у ёқда турсин, бу ҳақда гапирганни турмага ташлайди.\nБугун жумҳуриятда бирорта мустақил нашр йўқ, бирорта телевизион канал ёки радио йўқдир. Сиёсий мухолифат ўз нашрини чет элда чиқараяпти ва бу газета ташкилотчиларини ҳукумат қамоққа олиб, уларга “давлат тўнтаришига уринди”, деган айб қўйилмоқда. Президент мустақил сўздан шу қадар қўрқадики, унга тузумни танқид қилган мухолиф – террорист, ҳар тарқатилган мустақил газета эса бомба бўлиб кўринаяпти.\nКонститутсия фуқароларга виждон эркинлигини ваъда қилади, аммо Ўзбекистонда халқ ичида сал обрўси бўлган барча дин пешволари турмага ташланган, бошқалари эса, тазйиқ-таъқибдан чет элларга қочишга мажбур бўлгандир.\nБизнинг жамиятимизда – ким бўлишидан қатъи назар, ерлими, чет элликми – доимо хавф остидадир. Уни ҳар соатда ҳибсга олиб, ақлга сиғмайдиган жиноятларда айблашлари мумкин. Мен, ўзимга яқин бўлгани учун, сиёсий мухолифат ҳаётидан бир-икки мисол келтираман. Чунки Ўзбекистондаги қонунсизлик ўзининг “ёрқин” ифодасини топган жабҳа шу жабҳадир.\nҲуқуқ органларининг ваколатлари. Бу ваколатлар худди уруш пайтидагидай ёки фавқулодда эълон қилинган мамлакатдаги каби кенгдир. Масалан, куппа-кундузи милитсия ҳеч қандай ордерсиз уйингизга бостириб кириши мумкин, у ерда тинтув ўтказиши мумкин. Ёки оддий милитсия сержанти кўчада тўхтатиб, паспорт ёки ҳамёнингизни мусодара қилиши ҳеч гап эмас. Албатта, у милитсия бўлимида паспортингизни қайтариб беради, лекин пулингизни қайтариб беришни унутиши мумкин. Бу ҳақда эслатсангиз, сизга шундай ўқрайиб қарашадики, қамоққа олинмаганингизга шукр қилиб, жуфтакни ростлаб қоласиз.\nПрокурор хоҳлаган одамини хоҳлаган муддатгача ҳибсга олишга рухсат бериши мумкин. У бунинг учун овора бўлиб ордер ҳам ёзиб ўтирмайди. Қўнғироқ қилиб, ҳибсга олаверинг рухсат бердим, дейди ва иш тамом. Фуқароларнинг телефонини тинглаш одатдаги ишдир.\nТелефондаги гаплар судда исбот сифатида бемалол ишлатилаверади. Ўтган йил республика президенти Олмониядан компютерлаштирилган телефон тинглагич ускуна сотиб олишга буйруқ берди. Бирданига кўплаб телефонларни тинглашга мўлжалланган бу замонавий ускуна бу йил ишга тушди. Энди фуқароларимизнинг интим ҳаёти тўла ҳукумат назорати остида кеча бошлайди.\nМХХ ходимлари эски КГБ персоналига нисбатан икки баробар кўпайтирилди. Илгари айғоқчиларнинг районларда бўлимлари йўқ эди, энди районларда ҳам бу бўлим очилган. МХХнинг фаолияти, аввал мўлжаллангандек, юрт ташқарисида эмас, юрт ичкарисига йўналтирилди.\nБу идора уюшган жиноятчиларга ёки чет эл разведкасига қарши фаолият кўрсатаётгани йўқ, фақат сиёсий мухолифатга қарши курашиш билан машғул. Ўтган йили “Эрк” газетаси тиражини қўлга туширгани учун МХХ раиси Алиев “Жасорат” ордени билан тақдирланди.\nҲуқуқ органлари, яъни, ички ишлар, миллий хавфсизлик ва прокуратура ходимлари энг кўп маош оладиган ижтимоий қатламдир. Улар режимни ушлаб турган кучлар бўлгани учун, президент биринчи навбатда уларнинг қорнини тўйдираяпти.\nАйб қўйилиши. Мухолифатчиларни бирор айб эълон қилмай ҳам ҳибсга олаверадилр. Уларни дуч келган жойда – кўчада, уйда, ўқишда, кинода, ҳар ерда ушлашлари мумкин. Уларни ҳибсга олиш учун улар бирор бир ножўя ҳаракат қилиши шарт эмас, мухолифат аъзоси бўлса бас, шунинг ўзи етарли. Улар КГБ ва ИИВ ертўлаларида айб юкланмай туриб ҳафталаб, ойлаб ушлаб турилаверадилар. Бироқ, бирор айбга мажбуран иқрор қилиниши ва унинг қарорланиши учун ҳар куни сўроқ қилинадилар. Ва ниҳоят айб топилганидан кейин ҳам сўроқ, аввалгидай, оқловчисиз давом этаверади.\nШуниси қизиқ-ки, миршаблар бировни ҳибсга олишдан аввал, кўпинча, унга қандай айб қўйишни билмайдилар. Улар тепадан келган буйруқни бажаришади, холос ва ҳибсга олинган одамга йўл-йўлакай айб уйдиришга, айб тўқишга мажбур бўладилар. Масалан, ўтган йил охирида менинг укам Рашид Бекжонни ҳибсга олишди. У ҳеч қачон сиёсатга аралашмаган ва фақат менинг укам бўлгани учунгина ҳибсга олинди (Бизда шунақа, мухолифлар бутун оиласи билан жазолантирилади. Бунга мисоллар кўп). Рашид Бекжонни аввал “чўнтагидан ҳукуматга қарши варақа чиқди”, деб айблашди. Буни Хоразм телевидениесида эълон қилишди. Лекин уч кун ўтмай унга “наркотик билан қўлга тушди”, деган айб тақдилар. Миршаблар айбнинг сиёсий бўлишини истамади ва уч кун ўйлаб, “варақа” уйдирмасидан воз кечишди, “наркотик”ни тўқиб чиқаришди. Умуман, мухолифат аъзоларидан наркотик ва қурол топиш усули кенг тарқалган усулдир. Шу усул билан ёзувчи Мамадали Маҳмуд, “Эрк” аъзолари Юсуф Рўзимурод, Ғойибназар Қўшжон, шоир-ҳофиз Дадахон Ҳасан, шоир Мақсуд Бекжон ва бошқа кўплаб ўзга фикрли зиёлилар ҳибсга олинди. Айб уйдириш баъзан ақл бовар қилмас даражада қўпол шаклларда бўлади. Ўтган йили ёз ойи Олма-Отада қўлга тушган “Эрк” фаоли Юсуф Рўзимуроднинг (у “Эрк” газетини тарқатиш бўйича масъул эди) қотилликда айбланаётганини маълум қилишган эди. Рўзимурод айғоқчиларнинг қўлидан қочиб кетишга муваффақ бўлди, аммо улар “Эрк” газетаси билан боғлиқ яна иккита кишини – Мурод Жўраев ва Эркин Ашуровни ҳибсга олдилар. Бу икковига энди “давлатни тўнтаришга ҳаракат қилди”, деб айб юклашаяпти.\nУларни бултур июн ойида МХХ ертўласига ташлаган эдилар, ҳали ҳам судсиз, адвокатсиз ўша ерда ўтирибдилар. Бу бемаъни айбни исботлаш мақсадида уларнинг ёнига яна учта “Эрк” фаолларини ҳам қамаб қўйишибди. Бу учта киши ҳам газета тарқатишга алоқадор эди.\n1992 йил шундай бемаъни айб билан “Эрк” партияси котиби профессор Отаназар Ориф ва партия фаоли Саловат Умрзоқ қамалган эдилар, лекин дунё жамоатчилигининг тазйиқи билан ҳукумат уларни турмадан чиқаришга мажбур бўлди.\nМаҳбусларнинг аҳволи. Мухолифат аъзоларини МХХ ёки ИИВ ертўласига ташлайдилар. Уларни кўпинча қотиллар ёки мафиячилар ўтирган камерага ўтқазадилар. Мухолифатчилар қариндош-уруғи билан кўришмайди. Уларга озиқ-овқат олиб борилса, қабул қилинмайди. Мухолифатчилар айби нимада эканини ҳам, суд қачон бўлишини ҳам билмайдилар.\nСуд жараёни. Мухолифатчилар устидан ўтказиладиган суднинг қайси куни бўлишини суд раиси ёки ҳайъат белгиламайди, бу кунни ҳукумат белгилайди. Унинг бошланиши ва бирдан тўхтатилиши ҳам ҳукуматга боғлиқ. Масалан, мамлакатга бирор чет эллик делегатсия келиб қолса, суд дарров тўхтатилади ва фақат меҳмонлар кетганидан кейингина давом этиши мумкин. Суд жараёнида залда бегона одам ёки журналист кўриниб қолса, суд раиси жараённи дарров тўхтатиши мумкин. Фақат бегона унсурларни залдан чиқаргандан сўнггина жараён давом эттирилади.\nМухолифатчиларни суд қилиш учун суд раислари алоҳида танланади. Уларни порахўрлик ва коррупсияда айбланганлар орасидан танлаб олишади, бундайлар бошлиққа яхши кўриниш ва унинг олдида ўзини бироз оқлаш учун бирон-бир “хавфлироқ” ишни олишга ҳаракат қиладилар. Баъзан шундай ишларни тепада “суянчиғи” бўлмаганлар бўйнига юклашади, бу усул, агар кейинроқ бир “ишкал” чиқиб, адолатсиз суд учун жавоб беришга тўғри келса, бутун масъулиятни ўша суд раиси зиммасига юклаш учун қулайдир.\nМасалан, менинг укам Мақсуд Бекжоннинг хусусийлаштирилган уйи мусодара қилинганида, мусодара ҳақида ҳукм чиқарган Тошкент шаҳри Мирзо Улуғбек тумани судяси Ҳакимов “тепа”да ҳомийси бўлмагани учун бундай “ҳаром” ишга уни “тепа”дагилар мажбур қилганини йиғламсираб: “Агар мен мусодара ҳақида ҳукм чиқармасам, ўзимга ёмон бўларди”, деб айтган. Менинг уйимни эса, ҳатто менинг иштирокимсиз мусодара қилиб қўяқолишди. Уйдаги нарсаларни кўчага улоқтириб ташлаб, болаларимни юк машинасида Қизилқум ўртасида жойлашган Тупроққала деган жойга сургун қилишди. Менинг уйимга эса, ўша куннинг ўзидаёқ КГБ ходими кўчиб ўтган.\nАдвокат олиш ҳуқуқи. Бундай ҳуқуқ Конститутсияда бор-у фуқароларда йўқ. Яқинда Мурод Жўраев раҳбарлигида “Эрк”чилар гуруҳи устидан очилган суд жараёни пайтида айбланувчилардан учтасининг мутлақо адвокати йўқлигини суд мажлиси пайтидагина “пайқаб” қолишди. Маълум бўлишича, улар МХХ (миллий хавфсизлик хизмати) ертўласида олти ой ётиб, бирон марта ҳам адвокат кўришмаган, ҳатто бу ҳақда гап ҳам бўлмаган. Шундай қилиб, “хижолат”да қолган суд ҳайъати суд жараёнини тўхтатишга мажбур бўлди.\nМаҳаллий адвокатлар, одатда, сиёсий мухолифат аъзоларини ўз ҳимоясига олишдан қўрқадилар, чунки агар у ўз бурчини ҳалол бажарадиган бўлса, унинг ўзи жиноятчига айланиб, қамалиши мумкин. Бунга уч йил қамоқ жазосига ҳукм қилинган, “Эрк” партияси аъзоси Сафар Бекжонни ҳимоя қилмоқчи бўлган адвокатнинг тақдирини мисол қилиб келтириш мумкин.\n“Эрк” газетини тарқатганликда айбланиб қамоққа олинган ёзувчи Мамадали Маҳмудов Қозоғистондан адвокат чақиртиришларини илтимос қилган, аммо ҳукумат “чет элдан адвокат ёллаш”ларига йўл қўймаслигини маълум қилган.\nМухолифат аъзоларига адвокатни ҳукуматнинг ўзи тайинлайди. Суд материаллари бу адвокатнинг қўлига судга бир неча кун қолгандагина топширилади. Агар бу адвокат айбланувчи билан учрашишни талаб қилишга журъат этса, унга бундай имконият берилади. У ҳатто айбланувчи билан суҳбатлашиши ҳам мумкин, фақат у ҳукумат белгилаб берган қаттиқ чегаралар доирасидан чиқа олмайди.\nАдвокат ҳеч қачон айбланувчи томонга қарши чиқмайди, фақат у аллақачон “исботланган” айбнинг “юмшатувчи тафсилотлари” ҳақида гапириши мумкин.\nГувоҳлар. Бу қанчалик кулгили кўринмасин, гувоҳлар ҳам ҳукумат томонидан тайинланади. Масалан, қўлга тушган бирон-бир ўғри ёки фирибгар савдо ходими бемалол “гувоҳ” ролини ижро этиши мумкин. Бундай “хизмати” эвазига у жазодан озод этилади. Баъзан “гувоҳлик”ни, узоқ қўрқитиш ва қийноқлардан сўнг “ўз айбига тавба қилган” айбланувчиларнинг ўзлари берадилар.\nСайланиш ҳуқуқи. Ўзбекистон Конститутсияси бўйича, бир марта судланган киши сайловларда ҳокимият органларига ўз номзодини қўя олмайди. Шунинг учун ҳам жумҳурият президенти халқ ичида танилган, келгуси сайловларда потенсиал хавф туғдириши мумкин бўлган барча мухолифат лидерларини қисқа муддат ичида суд қилиб, уларга тамға босишга ошиқди. Тан олиш керакки, президент Каримов ўз планини нормадан ошириб бажарди.\nДекабр ойи охирида бўлиб ўтадиган парламент сайловларига қўйилган номзодларнинг ҳар бирини шахсан президентнинг ўзи тасдиқлаб берган. Шунинг учун ҳам сайлов натижаларида парламентдаги ўринларнинг 70 фойизи ҳокимият бошқарув органлари раҳбарлари, вилоят ва туман ҳокимлари эгалладилар.\n“Ватан тараққиёти” деган қўғирчоқ партияга эса, президент 14та жой берди, холос. Шундай қилиб, янги парламент халқ вакилларидан эмас, ҳукумат вакилларидан иборат бўлиб қолди. Агар президентнинг ўзи ҳукумат эканини тан эътироф этадиган бўлсак, бу янги парламентни “президент парламенти” деб атайвериш мумкин.\nДепутат дахлсизлиги. Депутатлар энг аввало қамаладилар ва бир қанча муддат қамоқда ётганларидан сўнг, депутатликдан “чақириб” олинадилар. Депутатлар Самандар Қўқон, Насрулло Сайид, Имом Файзилар айнан мана шу йўсинда, қамоқда ётганларида “чақириб” олинганлар. Ҳатто президентнинг бош маслаҳатчиси бўлган Мавлон Умрзоқов ҳам бундай қонунсизликдан қочиб қутулолмади.\nАйбсизлик презумпсияси. Бундай сўзни ҳатто юристларимиз ҳам билишмайди. Ҳали Ўзбекистонда бундай термин, собиқ Иттифоқнинг бошқа жумҳуриятларидаги каби, удумга кирмаган. Токи, Ўзбекистонни бугунги режим бошқарар экан, бу термин удумга кирмайди. Энг даҳшатлиси шуки, одамлар аввалгидай иррационал бир ҳаёт билан яшай бошладилар. Тошкент кўчаларида юриб, жилмайган қиёфани кўриш қийин. Бундай оммавий тундликни фақат иқтисодий қийинчиликлар билан изоҳлаб бўлмайди. Жамиятимиздаги одамлар, худди Франс Кафка романларидаги каби, ўзларини бахтиёр жиноятчи каби гуноҳкор сеза бошлаганлар, аммо ҳеч ким ўзининг айби нимадалигини, нима учун қандайдир жазо олишдан қўрқаётганилигини ўзи ҳам изоҳлаб беролмайди.\nҚонунсизлик олдидаги тенглик. Бундай қўрқув фақат оддий одамларни эмас, одамлар ичида сокин ва ўз ҳаётидан мамнун кўринадиган ҳукумат аъзоларини ҳам таъқиб этади.\nҲукумат аъзолари, ҳуқуқ органларининг йирик мансабдорлари, давлат маслаҳатчилари ўзларининг президентга садоқати ҳақида тинимсиз гапирсалар-да, “Шеф”нинг уқувчан кайфиятидан, маккорларча қиладиган ҳаракатларидан қаттиқ қўрқиб яшашади, ўзларининг эртанги кунига ишонмайдилар. Улар ўзларининг худди собиқ витсе-президент Ш.Мирсаидов, К.Ражабовлар ёки собиқ вазирлар У.Абдураззоқов ва А.Қорабоевлар, шунингдек, жуда кўп амалдорлар сингари бир лаҳзада инкор этилишларига, оёқ остида қолишларига тайёр бўлиб яшайдилар. Кадрлар сиёсатидаги бундай принсипсизлик, шундоқ ҳам ишдан чиққан жумҳурият иқтисодини яна ҳам абгор қилувчи коррупсия ва порахўрликнинг ривожланишига хизмат қилмоқда.\nФақат бугунги кун билан яшаётган одамлар халқ мулкидан иложи борича кўпроқ юлиб қолишга ҳаракат қилиб, эртанги кун учун жавобгарликни бўйнига олишни истамаяптилар. Бу ҳолат президентнинг ўзининг ҳокимиятини барқарор қилиб қўймоқда – унинг волюнтаристик йўл билан ҳокимиятдан четлаштирилиши хавфини кучайтирмоқда. Яъни президент яратган қонунсизлик унинг ўзига бумеранг шаклида қайтиб келиши мумкин.\nСоқчилар билан ўраб олинган президентнинг ҳам, таъқиқланган газетани ўқиётган талабанинг ҳам қонунсизлик олдидаги имкониятлари бир хилдир. Талаба таъқиқланган газетни ўқигани учун қамоққа тушиши хавфи остида, ўз халқини террор қилаётган президент эса, ҳар лаҳзада ҳокимиятдан ағдарилиши хавфи остида яшайди. У ҳолатда ҳам, бу ҳолатда ҳам қонун уларни ҳимоя қилмайди. Чунки бу мамлакатда қонунни ҳурмат қилишмайди.\nМухолифат. Ўзбекистонда сиёсий мухолифат доимо юқори сиёсий-маданий савияда ҳаракат қилиб келди. Биз ҳеч қачон ҳукуматдан мураккаб ўтиш жараёнида амалга ошириш мумкин бўлмаган нарсаларни амалга оширишни талаб қилмадик, доимо мамлакатдаги стабилликни чин дилдан қўллаб-қувватлаб келдик.\nЧунки, ҳукуматдан биз талаб қилаётган сиёсий ва иқтисодий ислоҳотларни ижтимоий барқарорликсиз амалга ошириб бўлмаслигини яхши билардик.\nБиз доимо жамиятдаги барқарорлик бузилмаслиги учун режим билан муроса қилиб келдик, ҳатто бу йўлда ўзимизнинг асосий ҳуқуқимиздан – митинг ва намойишлардан ҳам воз кечдик.\nМен ҳеч қачон коммунист бўлмаганман, аммо шу билан бирга коммунистларга ҳам алоҳида ирқ сифатида қарамаганман. Мен доим биз орзу қилган демократик давлатни қуришда коммунистлар ҳам қатнашиши мумкин, деб ҳисоблаганман. Мухолифатдаги партия раиси сифатида ҳаракатимиз ичида баъзан кўзга ташланиб қолган антикоммунистик жазавани бостиришга ҳаракат қилдим. Қизиғи шундаки, энг ашаддий антикоммунистлар айнан кечагина ўзларини энг ашаддий коммунист сифатида кўрсатган одамлар эди. Аммо биз бунга эътибор бериб ўтирмадик, ҳар хил сиёсий маданиятга эга бўлган одамларни нималарнидир ўрганишга, нималарнидир эса ўргатишга, хуллас, ҳаммамизни бир-биримизга боғлаб турувчи ришталарни излаб топишга ҳаракат қилдик. Биз совет империясининг интиҳоси бўсағасида турар эканмиз, шууримиз мустақиллик ҳақида тушлар кўра бошлаган эди. Аммо шу билан бирга, биз мустақиллик билан демократия бир нарса эмаслигини яхши англар эдик. Биз Москов зулмидан қутилиб, ўз зулмимизга тутилишимиз мумкинлигини ва бу зулмга ҳам қарши курашишимиз лозимлигини англар эдик. Шунга қарамай, биз мустақилликни демократиядан устун қўйдик.\n“Эрк” партиясининг ўзи ҳам айнан мустақиллик ғояси атрофида ташкил топган эди. Худди ана шу ғоя бизни партиявий манфаатлардан воз кечиб, ҳукумат билан муроса қилишга ундади. 1990 йилнинг 20 июнида партиямиз ташаббуси билан Парламент мажлиси кун тартибига “Мустақиллик Декларацияси” киритилди. Декларатсия кўпчилик коммунистлар томонидан қўллаб-қувватланди ва Парламент уни қабул қилди. Аммо бу Декларатсия матбуотда эълон қилинар экан, ҳукумат раҳбарлари “мустақиллик” деган сўзни “суверенитет”га ўзгартиришди. Бу билан раҳбарият Ўзбекистоннинг Совет Иттифоқи таркибида қолгани ҳақида Московга маълум қилди. Шунга қарамай, биз ҳукумат билан олиб борилаётган диалогни то ҳукумат бизга қарши очиқ ҳужумга ўтгунига қадар, давом эттирдик.\nАфтидан, ҳукумат биздаги муросага бўлган интилишни – ожизликка, уни тушунишга қилган ҳарактларимизни эса қўрқоқликка йўйди. На сиёсий, ва иқтисодий ислоҳот ўтказилди. Аксинча, Горбачевнинг қайта қуриш сиёсати даврида қаттиқ зарар кўрган эски коммунистик система қайтадан таъмирлана бошланди. 1992 йилнинг ўрталарига келиб, жумҳуриятдаги озми-кўпми либерал руҳда чиқаётган газетларнинг барчаси ёпилди, сензура икки марта кучайтирилди, мухолифат аъзолари очиқдан-очиқ калтаклана бошлади, улар халқ душманлари сифатида ҳар хил тўқима айблар билан қамала бошлади. Мени “Миллий Мажлис” тузганликда ва давлат тўнтариши қилишга уринганликда айблаб, Ички Ишлар вазирлиги ертўласига ташлашди ва тўрт кундан сўнг, шаҳардан чиқиб кетмаслик ҳақида мендан тилхат олиб, қамоқдан чиқаришди. Аммо мен шаҳардан чиқиб кетишга мажбур бўлдим.\nМен Ўзбекистондан ўзим истаганим учун эмас, партия аъзоларининг қаттиқ талаби туфайли чиқиб кетдим. Кетганимдан сўнг менга яна бир қанча жиноий ишларни тўнкамоқчи бўлишди, “ўғирланган тарихий танга” иши бўйича мени туҳмат қилишдан бош тортган “Эрк” партияси аъзоси Сафар Бекчонни қамоққа олишди.\nҲукумат газетлари “Эрк”ни қоралаш кампаниясини бошлашди. “Эрк”ни ўз қўли остидаги партияга айлантириш учун ҳукумат “Эрк” раиси йўқлигидан фойдаланиб, партия раҳбариятини янгилашга қарор қилди ва қайта сайлов ўтказиш учун қурултойни ўтказишга рухсат берди. Ҳукумат режаси бўйича, катта ваъдалар билан ҳукумат томонга оғдириб олинган иккита профессоримиз партиянинг раҳбарларига айланиши лозим эди. Аммо қурултой уларнинг номзодини тасдиқламади. Ҳукумат мағлубиятга учради.\nҚурултойдан сўнг унда сўзга чиққанларнинг ҳаммаси жазоландилар; баъзилари қамалди, баъзилари калтакланди, ишдан ҳайдалди. Мухолифатга қарши тазйиқ янада авжига минди. Ҳукуматнинг мухолифатга бўлган муносабати ўзгармаслигини кўриб, биз партия фаолиятини яширин тарзда давом эттиришга қарор бердик. Ячейкалардаги гуруҳларнинг иш услубини ўзгартирдик, яширин тарғибот-ташвиқот гуруҳлари тузиб, “Эрк” нашрини давом эттирдик.\nБугунга қадар “Эрк” газетининг 17 сони босмадан чиқиб, умумий нусхада 350.000 донага етди. Газетнинг ҳукумат томонидан қўлга туширилган иккинчи сонидан бошқа барча сонлари жумҳурият бўйлаб тарқатилди. Бундан ташқари, Ўзбекистоннинг демократия-лаштириш тарғиботи битилган 20 мингдан ортиқроқ ҳар хил брошюралар ва бир неча минг аудио ва видео кассеталар тарқатилди.\n“Эрк” газетини тарғибот қилганлари учун 1994 йил давомида партиянинг 53 аъзоси қамалди ва уларнинг кўпчилиги ҳозир ҳам қамоқда сақланмоқда. Уларни ҳозир “давлат тўнтаришини тайёрлаганликда” айблашмоқда. Шунга қарамай, биз курашнинг ижтимоий базасини кенгайтира бордик. Бугун, анча иккиланишлардан сўнг, бизни дин аҳли ҳам қўллаб-қувватлай бошлади. Бу фақат бизнинг партиямиз ҳаётида эмас, бутун Ўзбекистоннинг сиёсий ҳаётида из қолдирадиган муҳим фактордир.\nҲаммага маълумки, Ўзбекистон раҳбарияти Ғарбни доим ислом фундаментализми билан қўрқитиб келган, бу ҳар қандай мухолифатни, жумладан, демократик мухолифатни ҳам йўқ қилиб ташлаш учун жуда қулай баҳона эди. Бизни қўллаб-қувватлар экан, дин аҳли ҳокимиятнинг ана шу баҳонасини йўққа чиқаради.\nБизни рус тилида гапирувчиларнинг маълум бир қисми ҳам қўллаб-қувватламоқда. 1991 йилда бўлиб ўтган президентлик сайловлари чоғида русларнинг ҳаммаси тўла ҳозирги режимга овоз берган эди. Афтидан, давр демократик кучлар фойдасига ўзгараётганга ўхшайди.\nНиҳоят биз “Бирлик”чилар билан бирга ҳаракат қилиш ҳақида келишиб олдик. Улар Московда ҳаракатнинг Ишчи Қўмитасини ташкил қилишди ва биз биргаликда “Форум” газетини чиқара бошладик.\nСўнгги пайтларда ҳукумат ичидаги мухолифат ҳам кучая бошлади. Бу мухолифатдан биз бир неча билдиришлар олдик, улар бизга ўз ёрдамларини таклиф қилмоқда. Табиийки, биз ўз курашимизда бу кучдан ҳам фойдаланамиз.\nБугунги тузумга муқобил равишда биз нималарни таклиф қилмоқчимиз?\nМана, бир неча йилдирки, жамиятимиз антиленинизмни ўз бошидан кечирмоқда. Бу жараён ҳали тугагани йўқ, аммо у тобора ўз шаштини йўқотмоқда. Собиқ совет жумҳуриятларидаги иқтисодий вайронагарчиликлар ва ислоҳотларнинг сустлиги оммани яна коммунистик жаннат ҳақидаги орзуларга берилишга мажбур қилмоқда. Бу табиийдир, зеро, Ленин томонидан яратилган иқтисодий модел ва устқурма қулаганидан сўнг, ҳеч ким унинг ўрнини тўлдирадиган моделни яратолмади. Ва собиқ Иттифоқ ҳудидаги бугунги демократларни чуқур маслакли антиленинчилар деб бўлмайди, чунки улар ўзларининг ҳаракатлари билан бундан 75 йил муқаддам болшевикларнинг ҳокимиятга келишларига сабаб бўлган ижтимоий-сиёсий вазиятни қайта яратмоқдалар. Бизнинг антиленинчиларимиз Лениннинг ўз сотсиалистик давлатини қуриш учун аввало ўрта синфни йўқ қилганини унутиб қўйишганга ўхшайди. Бизнингча, демократ ислоҳотчилар ўз ишларини айнан мана шу нуқтадан бошлашлари лозим, яъни мавжуд иқтисодий ва интеллектуал потенсиални айнан ўрта синфни яратишга сафарбар этмоқлари керак. Моддий жиҳатдан давлатга қарам бўлмаган ўрта синф демократия ва эркинликнинг ягона гаровидир. Русия тажрибаси шуни кўрсатадики, асосий йўналишлари белгиланмаган бозор иқтисоди бир ҳовуч одамни ўта бойитиб, асосий оммани эса ўта қашшоқлаштириб қўяр экан. Бу икки гуруҳ ўртасида катта бўшлиқ ётибди. Мана шу бўшлиқни тўлдириши лозим бўлганлар эса, ўрта синфдир. Эркин бозорга суянган ва ўрта синфни шакллантиришга йўналган иқтисод яратмоқ керак. Яъни, давлат мулкини, колхоз ерларини хусусийлаштиришни тезлаштириш, ўрта ва кичик проектларга, агросаноатга ажратиладиган маблағ миқдорини ошириш, бу ислоҳотни ҳуқуқий асос билан таъминлаш лозим.\nАлбатта, аввало сиёсий ислоҳотлар ўтказмай туриб, бу ўзгаришларни ҳаётга тадбиқ этиб бўлмайди. Сиёсий ва иқтисодий ислоҳотларни тенг олиб бориш муҳим аҳамиятга эгадир. Сўз эркинлигисиз, эркин информатсия алмашиш имконсиз эркин бозорни яратиб бўлмайди. Эркин бозорсиз давлатга қарам бўлмаган ўрта синфни яратиш қийин. Ўрта синфсиз эса, демократик давлат қуришнинг имкони йўқ. Мана шунинг учун ҳам биз доим ўша “иқтисоднинг сиёсатдан устунлиги” ғоясига қарши чиқиб келганмиз.\nЎзбекистоннинг ривожланган, демократик давлатга айлантириш учун имкониятлар етарли. Бизда ерни хусусийлаштиришда Русиядаги каби муаммолар туғилмайди. Одамларимиз ердан бутунлай узилиб, бегоналашиб, ерга ишлов беришни унутиб қўйганлари йўқ. Уларда ҳали ҳам хусусий мулкчилик туйғуси тирик. Улар бозор нималигини яхши билишади, энг муҳими, меҳнатни севишади.\nВа ниҳоят, ислоҳотларни ўтказиш учун моддий база – етарли даражада табиий бойликларимиз бор.\nРежим ўтказаётган тазйиқларга қарамай, биз келажакка ишонч билан қараймиз. Бугунги тузум ўз оғирлиги биланми, барибир бир куни охир-оқибат қулайди. Бу тузум ўрнига кимлар келиши эмас, янги ҳукуматнинг қандай йўл танлаши аҳамиятлидир. Биз сиёсий мухолифат сифатида демократик кучларнинг ғалабасига замин яратиш учун бел боғлаганмиз. Бунинг учун кенг омма онгини уйғотмоқ лозим. Биз ҳозир айнан ана шу билан машғулмиз.


Газета СБХ / 2014 год / № 16 / Божхона\nЖиддий тери хасталиги – витилигога чалинганман. Менга Хитойда ишлаб чиқарилган дорини қабул қилишни маслаҳат беришди (ишлаб чиқарувчиси – Foshan Fengliaoxing Pharmaceutical Cо. Ltd.). Одамларнинг гапига қараганда у яхши самара бераркан. Зарурий уч ойлик курсга таблетка ва лосьоннинг 12 ўрами керак бўлади. Хитойда дорининг тўлиқ комплекти 100 АҚШ долларидан кўп турмас экан. Яқин орада амакиваччамнинг оиласи дам олиш учун Хайнанга бормоқчи. Агар мен уларга ушбу дорини олиб келишга буюртма берсам, улар чегарадан ўтаётганда муаммолар юзага келмайдими? Чегара орқали унинг қанча миқдорини олиб ўтиш мумкин? Муаммога дуч келмаслик учун улар Хитой дорихонасидан нима олишлари лозим?\nМенинг қон босимим ошиқ юради. Сафарларда доимо ўзим билан барча зарур дориларни олиб юраман. Тез орада қариндошларимни кўриб келиш учун Ригага бормоқчиман. Дорилар учун бирор-бир идоранинг рухсатномасини олишим керакми ёки рецептнинг ўзи етарлими?\nАгар ёнида рецепт бўлса, укам Россиядан гормонал препарат олиб келиши мумкинми? Дори тақиқланмаган, онамнинг тизза кўзидаги оғриқларига даво сифатида керак. Божхона расмийлаштируви учун нималар зарур бўлади? Соғлиқни сақлаш вазирлигининг рухсатномаси талаб қилинадими?\nЎзбекистонга олиб кириш чоғида подаграга қарши ва диабетик препаратларга доир чекловлар ва тақиқлар татбиқ этилиш-этилмаслигини қаердан билиш мумкин? Уларни отам учун Новосибирскдан олиб келишни танишларимга тайинлаган эдим.\nДориларни (ўзим истеъмол қилишим учун 10 тага яқин ўрам) Тошкентдан Лондонга олиб боришда божхонада муаммолар юзага келиши мумкинми? Дорилар ўзим учун керак, чунки узоқ муддат у ерда бўламан, маҳаллий дорихоналардан рецепт олиш учун югуриб юришни эмас, балки ҳар доим ёнимда барча зарур дорилар захираси бўлишини истайман. Уларни декларацияда кўрсатиш шартми? Уларнинг рецептлари бўлиши керакми? Олиб ўтиладиган дориларнинг миқдори чекланганми?\n– Газетхонларнинг саволларига жавоб беришдан аввал шуни эслатиб ўтамизки, «Дори воситалари ва фармацевтика фаолияти тўғрисида»ги Қонунга (25.04.1997 йилдаги 415-I-сон) кўра божхона органлари республикага юридик ва жисмоний шахслар олиб кирадиган, тиббий амалиётга жорий этилган ва сотиш учун рухсат берилган дориларнигина рўйхатдан ўтказадилар. Бундай дориларнинг рўйхати Соғлиқни сақлаш вазирлиги тасдиқлайдиган Дори воситалари ва тиббий буюмларнинг давлат реестрида келтирилган.\nЖИСМОНИЙ ШАХС УЧУН ЛИМИТ\nШахсий фойдаланиш учун мўлжалланган дори-дармонларнинг мамлакатимизга олиб келиниши ДБҚнинг 9.10.1998 йилдаги 115-сон кўрсатмаси билан тартибга солинади. Унга 3-иловада Айрим жисмоний шахслар томонидан қўллаш мақсадида Ўзбекистон Республикасига бир марта олиб кириш учун рухсат берилган дори воситалари ва тиббий буюмлар нормаси (бундан кейин – Норма) кўрсатилган. Унга кўра, мисол учун, подаграни даволаш учун воситаларни олиб кириш лимити 8 ўрам билан, инсулин ва бошқа диабетга қарши воситалар – 30 ўрам билан чекланган.\nБир марта олиб кириш учун рухсат берилган препаратлар миқдори бир ўрамда 10 ампула ёки 30 таблетка (капсула, бошқа дозаланган дори шакллари)дан кўп бўлмаган тахминий ҳисоб-китобдан келиб чиқиб кўрсатилган. Бир ўрамда бундан кўп миқдорда дори шакллари бўлган тақдирда ампула ёки таблеткаларнинг умумий сонига қаралади.\nМаълумот учун! Дориларни шахсий фойдаланиш учун (нотижорат мақсадларида) олиб киришда Соғлиқни сақлаш вазирлигининг рухсатномаси талаб қилинмайди. Бунда «шахсий фойдаланиш учун», яъни Норма билан белгиланган шартларга мувофиқликка жиддий эътибор берилади. Унинг лимити дорига йўриқнома билан белгиланадиган даволаш курсига муайян воситанинг қанча миқдори талаб этилишига қараб аниқланади. Бундай аниқлаш қийин бўлганда ёки уни аниқлаб бўлмаганда, касалликнинг оғирлиги ва узоқ давом этишини ҳисобга олган ҳолда, Соғлиқни сақлаш вазирлиги тасдиқлаган асосий дори воситаларининг рўйхатига асосланиш керак.\nАгар сиз дорини бошқа мамлакат ҳудудига олиб бораётган бўлсангиз, уни олиб кириш масаласи юзасидан ушбу давлатнинг Элчихонаси ёки Консуллигига мурожаат қилишингиз керак.\nАЛОҲИДА ТУРДАГИ ДОРИЛАР\nОдатда йўловчилар божхона чегараси орқали шахсий фойдаланиш учун дориларни эркин ҳолда олиб чиқишлари ва олиб киришлари мумкин. Бироқ ушбу қоидадан истисно ҳам бор. Уни эса албатта ёдда тутиш керак, зеро, қонунни билмаслик жавобгарликдан озод қилмаслиги барчага маълум. Мисол учун, препарат таркибида ҳатто энг кам дозаларда наркотик воситалар ёки психотроп моддалар бўлса, уни олиб ўтганлиги учун жисмоний шахсга нисбатан кам деганда маъмурий жазо (жарима ва дорини мусодара қилиш), кўп деганда эса жиноят иши қўлланиши мумкин. Шу сабабли, агар қўлдаги юкингиз ёки багажда кучли таъсир кўрсатувчи (наркотик, психотроп) моддали дорилар бўлса, уларни албатта декларациялаш лозим. Уларнинг мавжудлиги Т-6 божхона декларациясининг 5-банди «б» кичик бандида қайд этилиши, батафсил маълумотлар эса Т-6 шаклидаги божхона декларациясини тўлдириш ва расмийлаштириш тартиби тўғрисидаги йўриқномага (ДБҚнинг АВ томонидан 23.04.2004 йилда 1342-сон билан рўйхатдан ўтказилган қарори билан тасдиқланган) мувофиқ 6-бандда кўрсатилиши керак.\nЎзбекистонда назорат қилинадиган наркотик воситалар, психотроп моддалар ва прекурсорларнинг рўйхатлари Вазирлар Маҳкамасининг «Гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ва прекурсорларни Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали олиб кириш, олиб чиқиш ва транзит тарзида ўтказиш тўғрисида»ги Қарорига (31.07.2000 йилдаги 293-сон, бундан кейин – ВМнинг 293-сон Қарори) 2–5-иловаларда кўрсатилган. Жисмоний шахслар шахсан қўллаш учун бундай дориларни фақат чекланган миқдорда олиб киришлари мумкин. Бунда ёнларида кучли таъсир қилувчи дори тиббий мақсадлар учун мўлжалланганлигини тасдиқлайдиган ҳужжат бўлиши керак. Одатда у рецепт ёки шифокор берган маълумотнома, касаллик тарихидан кўчирма бўлади.\nСизнинг дорингизга нисбатан уларни Ўзбекистонга олиб киришда чеклов ёки тақиқлар татбиқ этилиш-этилмаслигини билиш учун унда наркотик ва психотроп моддалар бор-йўқлигини аниқлаш мақсадида дорининг таркибини ўрганиш зарур. Чунончи, кекса кишилар орасида анча оммабоп бўлган валокордин ва корвалол таркибида фенобарбитал наркотик моддаси бўлиб, у Ўзбекистон Республикасида муомаласи чекланган психотроп моддалар рўйхатига (III рўйхат) (ВМнинг 293-сон Қарорига 4-илова) киритилган. Бугунги кунда ушбу Рўйхатда 82 та препарат бор. Ўзбекистон Республикасида муомаласи тақиқланган наркотик воситалар рўйхатида (I рўйхат) (ВМнинг 293-сон Қарорига 2-илова) 159 та дори бор. Ўзбекистон Республикасида муомаласи чекланган наркотик воситалар рўйхатида (II рўйхат) (ВМнинг 293-сон Қарорига 3-илова) 61 та препарат кўрсатилган. Рўйхатларда санаб ўтилган барча препаратлар бўйича назорат қуйидагиларга татбиқ этилади:\nқандай фирма номлари (синонимлар) билан белгиланган бўлмасин, уларда кўрсатилган барча воситалар ва моддаларга;\nмазкур кимёвий бирикма доирасида мавжудлиги эҳтимоли бўлганда, наркотик воситаларнинг изомерларига (агар улар қатъий равишда чиқариб ташланмаган бўлса);\nнаркотик воситаларнинг мураккаб ва оддий эфирларига;\nагар мавжудлиги эҳтимоли бўлса, барча наркотик воситаларнинг тузларига.\nМаълумот учун! Хорижда харид қилаётганда таркибида наркотик воситалар ва психотроп моддалар бўлиши эҳтимоли юқори бўлган қуйидаги дориларнинг таркибини синчиклаб ўрганиш лозим: кучли оғриқ қолдирувчи; ухлатувчи дорилар; тушкунлик ва бошқа асабий-руҳий касалликларни даволаш учун препаратлар; вазнни назорат қилиш ва иштаҳани тушириш учун дорилар. Чунончи, II рўйхатда кодеин бор, у жуда кўп дорилар, шу жумладан йўталга қарши таблеткалар таркибига киради.\nАгар сиз дори воситаларини хорижда сотиб олишни режалаштираётган бўлсангиз ва хорижий тилдаги аннотацияни тушуна олишингизга ишончингиз бўлмаса, препарат таркибини (шу жумладан Интернет ёрдамида) олдиндан билиш ва тилга олинган Рўйхатлар билан солиштириш лозим.\nХорижда жуда қимматбаҳо дорилар сотиб олинганда назарда тутилган божхона тўловларини тўлашга тўғри келишини ҳам эслатиб ўтамиз. Жисмоний шахслар томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудига бож олинмайдиган товарларни олиб киришнинг чекланган меъёрларига (МВ ва БББ томонидан тасдиқланган, АВ томонидан 10.09.1996 йилда 279-сон билан рўйхатдан ўтказилган) мувофиқ улар жисмоний шахслар чегарадош бўлмаган давлатлар ҳудудидан ўз эҳтиёжлари учун олиб кирадиган, умумий қиймати эквивалентда 1 000 АҚШ долларидан ошмайдиган товарларга (дори воситалари ҳам уларга киради) солинмайди. Бу қийматдан ошганида божхона тўловлари бож тўланмасдан олиб кириш нормасидан ошадиган божхона қийматидан ундирилади.\nПрочитано: 4467 раз(а)


Канцлер Европа компаниялари Эронни тарк этишини билдирди - Халқ сўзи\nКанцлер Европа компаниялари Эронни тарк этишини билдирди\n18:10 24 Май 2018 Дунё\nХитойнинг Тянанмэн марказий майдони Халқ мажлислари уйида Германия канцлери Ангела Меркел ушбу давлат кенгаши бош вазири Ли Кэцян томонидан тантанали кутиб олинди. Бу ҳақида “ТАСС” ахборот манбаси хабар берди.\nЛи Кецян билан мулоқот чоғида ҳар икки давлат ўртасидаги ҳамкорлик масалалари ҳақида фикр билдирилди. 2017 йил якуни бўйича ХХР Германиянинг биринчи рақамли савдо шеригига айланиб, ўзаро товар айланмаси 186,8 миллиард еврони ташкил этди.\nМеркел Берлин агар Хитой ЕИ инвестициялари учун шароитни яхшиласа, мазкур кўрсаткичларни сезиларли ошириш мумкинлигига ишонч билдирди.\nЎз навбатида у Европанинг қатор компаниялари Эронни тарк этиши, уларнинг ўрнини Хитой корхоналари эгаллаши мумкинлигини таъкидлаган.\nБунинг сабаби, канцлернинг фикрича, АҚШ санкциялари европалик ишбилармонларни истаса-истамаса Теҳронни тарк этишига олиб келади. Шунга қарамай Берлин Эрон билан ядро бўйича келишувга ҳурмат билан қарашини айтган.\n“Эрон билан келишувга келсак, у, албатта, идеал эмас, лекин бошқа вариантлар янада беқарордир, шунинг учун биз мазкур келишувни ҳурмат қилишда давом этамиз”, деди у.\nМаълумот учун Германия канцлери Чин ўлкасида икки кунлик ташриф билан борган. Бундан кўзланган асосий мақсад ўзаро савдо-иқтисодий масалалар, Эрон ва Корея ярим оролидаги вазият билан боғлиқ қатор минтақавий ва глобал аҳамиятга эга муаммоларни муҳокама қилишдан иборат.\nСафар чоғида ХХР раиси Си Цзиньпин билан ҳам учрашади. Эртага эса Жанубий Хитойдаги Гуандун музофоти Шэньчжэнь шаҳрига бориб, Германия-Хитой ташқи савдо палатасининг инновацион хаби очилишида иштирок этади ва “Siemens” заводига ташриф буюради.


Расман! “Челси” Антонио Рюдигерни ўз сафига қўшиб олди - Darakchi\nРасман! “Челси” Антонио Рюдигерни ўз сафига қўшиб олди\nСПОРТ 09.07.2017, 21:21\nИталиянинг "Рома" клуби ҳимоячиси Антонио Рюдигер тиббий кўрикдан ўтиш учун бугун Лондонга учиб келди ва "Челси"да текшувдан муваффақиятли ўтди.\nШу тариқа, германиялик футболчи Лондон клуби билан шартнома имзолади. Томонлар 5 йилга мўлжалланган битимга имзо чекишди.\n24 ёшли футболчи учун “аристократлар” учун 35 млн еврога тушган.


Главная - Новости - Андижон халқаро аэропорти нега ёпилди?\n“Ўзбекистон ҳаво йўллари“ миллий авиакомпанияси томонидан харид қилинаётган замонавий самолётларни қабул қилишимиз учун аэропорт жаҳон стандартларига жавоб бериши зарур.\nАндижон халқаро аэропорти барча парвозлар жорий йилнинг 27 октябридан эътиборан бекор қилинди. Хўш, нега? Бунга аэропорт директори Сайдулло Тўхтасинов изоҳ берди.\n“Интернетда тарқалган хабарлар миш-мишдан бошқа нарса эмас. Аэропорт фаолиятини расман тўхтатгани йўқ. Ишлаяпмиз. Барча ходимлар иш ҳақи олишяпти. Аммо аэропорт бугунги талабларга жавоб бермайди. Аэровокзал мажмуасининг барпо этилганига 40 йил бўлди. Учиш-қўниш йўлаги охирги марта 1980 йилда, перрон 1985 йилда таъмирланган. “Ўзбекистон ҳаво йўллари“ миллий авиакомпанияси томонидан харид қилинаётган замонавий самолётларни қабул қилишимиз учун аэропорт жаҳон стандартларига жавоб бериши зарур. Мана шу сабаблардан келиб чиқиб, аэропортни комплекс таъмирлаш масаласи кун тартибига қўйилмоқда. Авиакомпания маъмурияти эса рейслар тўхтатилганлиги юзасидан ҳозирча расмий хабар бермади.\nТаъмирлаш ишларини маҳаллий бюджет ҳисобидан молиялаштиришнинг имкони йўқ. Тахминан 350 миллиард сўмга яқин маблағ зарур. Шунинг учун бу масалани Вазирлар Маҳкамаси ҳал қилади. Вилоят ҳокимлиги билан келишган ҳолда таклифларимизни бердик. Натижасини кутяпмиз.\nТаъмирлаш ишлари кетаётган вақтда аэропортда ишлайдиган 240 кишидан Фарғона ва Наманган аэропортларига 10 нафардан мутахассисни вақтинча ишга юборишимиз мумкин. Қолган ходимлар эса ўз ҳисобидан таътил олишларига тўғри келади”, дея гапириб ўтган Тўхтасинов “Андижоннома” нашрига берган интервьюсида.\nМаълумот учун, Андижон халқаро аэропорти шу кунгача ҳафтасига Тошкентга иккита, Москвага иккита, Санкт-Петербургга битта рейсни амалга ошириб келган. Йилига ўртача 35 минг йўловчига хизмат кўрсатган. Келгусида йиллик йўловчиларнинг ўртача сонини 50 мингга етказиш кўзда тутилган.Плееры с фильмом для сайта онлайн кинотеатра


Булунғур: 56 та фермер хўжаликларининг 134 гектар майдонларида экилган уруғлик картошкалар яроқли деб топилган\n13 Октябрь 2021 104\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 6 майдаги “Республикада картошка етиштиришни кенгайтириш ва уруғчилигини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-4704-сонли қарорининг 15-банди ижроси ҳамда 2021 йил эртаки ва ғалладан бўшаган майдонларда келгуси йил ҳосили учун уруғлик сифатида экилган картошка майдонларида апробация ўтказишни ўрганиш, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси томонидан назоратга олинган.\nБулунғур туманида 2021 йил ҳосили учун эртаки ва ғалладан бўшаган майдонларга 2 минг 306 гектар картошка экилган бўлиб, шундан, 134 гектарига келгуси йил ҳосили учун юқори авлодли уруғлик картошка экилиб парвариш қилинмоқда.\nУшбу уруғлик учун экилган картошка майдонларида туман қишлоқ хўжалиги бўлими ва тегишли ташкилотлар билан биргаликда ўтказилган апробация кўриги жараёнида, 56 та фермер хўжаликларининг 134 гектар майдонларида экилган уруғлик картошкалар яроқли деб топилган.\nВазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекциясининг Булунғур туман бўлими инспекторлари томонидан А. Маҳсумов ҳудудидаги 13 та фермер хўжалигининг 26 гектар, Х.Олимжон ҳудудидаги 18 та фермер хўжалигининг 39 гектар, А. Навоий ҳудудидаги 11 та фермер хўжалигининг 30 гектар, Ф. Йўлдош ҳудудидаги 4 та фермер хўжалигининг 21 гектар ҳамда Килдон ҳудудидаги 10 та фермер хўжалигининг 18 гектар майдони жами 134 гектар уруғлик майдонлари доимий мониторинг қилиб борилмоқда.\n«Ўзагроинспекция»нинг Самарқанд вилоят бошқармаси ахборот хизмати


Biznes uchun cheksiz biznes g'oyalar. Biznes rejalar., moshina bizes plani, biznes planlar , biznes plani tuzish, Kichik biznes uchun biznes rejalar, katta kompaniya uchun biznesrejalar, katta va kichik shaharlar uchun biznes rejalar,qishloq xo jaligi uchun biznesrejalar biznesreja,biznesrejalar sayti,biznes boshlash,biznes planlar » oziq-ovqat biznes » Колбаса ишлаб чиқариш бизнес ғоя\nҒоя муаллифи: Александр Семенякин\nЭлектрон почта манзили: alan@z-com.ru\nБугун мен сизларга ўзим фаол ишлаётган ғояларимдан бирини таклиф қилишга қарор қилдим. Менинг фикрим, шубҳасиз, "уй бизнеси" доирасига тўғри келмайди, лекин мен китобхонлар учун қизиқарли бўлишига ишонаман ва мен учун бу фикрни жилолайдиган кўплаб материаллар бўлади. Шундай қилиб, фикр, албатта, "мен қаэрдаман?" Деган маънода эмас.\nДарҳол ўзимнинг бизнес ғоямни таклиф қиламан. Ҳозирги вақтда қадоқлаш ва этикетка бозори жадал ривожлана бошлади. Бизнинг мамлакатимиз учун рамзий маҳсулотнинг пайдо бўлиши, колбаса, ҳатто ўзгаришни бошлади. Менинг бизнес ғоямнинг асоси юқорида айтиб ўтилган колбаса, аниқроғи унинг қадоқланиши, яъни. колбаса корпуси. Биз жавонларда юзсиз сосисларни кўришга одатланганмиз, аммо импорт қилинган турли хил колбаса мисолида кўрсатилгандек, ушбу маҳсулот колбаса кассасида махсус босиб чиқариш орқали жуда жозибали кўринишга эга бўлиши мумкин. Колбаса қопқоғини тайёрлаш, уни босиб чиқариш ва колбаса ишлаб чиқарувчилар томонидан фойдаланишга тайёрлаш учун турли хил ускуналар мавжуд. Тўлиқ эчимни фақат Германия компанияларидан бири таклиф қилади. Жиҳозларнинг бутун мажмуасининг умумий қиймати тахминан 950 000 АҚШ долларини ташкил этади. Нопокнинг йиллик даромади, яъни. солиқларни тўлашдан ташқари, ушбу ускунадан фойдаланишда, агар бир сменада тўлиқ юкланган бўлса, бу тахминан 1,120 000 АҚШ долларини ташкил қилиши мумкин. Икки ёки уч сменада ишларни ташкил қилганда, даромад шунга мос равишда ошади. Мана, қадрли миллион доллар!\nАммо уни олиш учун ускуналар сотиб олиш керак. Ва ҳар бир компания бундай харажатларни, айниқса иш ҳақи бўйича яшайдиган одамни тўлаши мумкин эмас. Узоқ вақт давомида бундай харидни амалга оширишга имкон берадиган вариантларни кўриб чиқдим. Мен керакли миқдордан 70% ни тезда топдим. Гап шундаки, ускуналарни лизингга сотиб олиш мумкин. Лизингнинг асосий шартлари - 30% депозит, қолган сумма 3-4 йил ичида йиллик келишилган 10-11% фоизлар билан тўланади. Агар мижозда пул бўлмаса, менинг версиямдаги каби, лизинг компанияси табиий равишда суғурта депозитини талаб қилади. Қаердан олиш керак? Россия бозорида асбоб-ускуналар этказиб берувчи компания лизинг операциялари учун хавфсизлик қийматининг 70% миқдорида хавфсизликни таъминлашга тайёр. Булар мен юқорида ёзган 70%.\nУзоқ вақт давомида талаб қилинган миқдорнинг қолган 30 фоизини қандай олиш кераклигини топа олмадим. Хаёлимни кесиб ўтган барча вариантлар мос келмади. Фақат ШСда ўқишнинг иккинчи ойи материаллари билан танишиб чиққач, мен ҳақиқий вариантни топдим. Ушбу параметр жуда аниқ ва содда, аммо қанча вақт давомида қидиришим керак эди.\nМаблағи бўлмаган, аммо йилига 1 000 000 доллардан кўпроқ даромад келтирадиган менежмент соҳасида бизнес қилишни хоҳлаган киши учун бу йўлдан бориш мумкин. Ҳар қандай шаҳарда саноат корхонаси бор, агар у бўш ишлаб чиқариш корхоналарига эгалик қиладиган гўшт фабрикаси ёки совуқ фабрика бўлса яхшироқдир. Колбаса колбаси ишлаб чиқаришни ва унинг биноларида ва "байроғи остида" босиб чиқаришни йўлга қўйиш учун бундай корхона раҳбари билан келишиш керак.\nРозиликни олаётганда ва муносабатларни ҳужжатлаштиргандан сўнг, сиз икки йўл билан боришингиз мумкин. Биринчи усул - бу лизинг компаниясининг асосий воситаларининг кафолати. Агар корхона раҳбари бирор нарсани ётқизишга рози бўлмаса, унда сиз иккинчи йўлни танлашингиз мумкин. Сиз ТОП100 рўйхатидаги банкдан кафолатларни 25,000 - 30,000 АҚШ долларига сотиб олишингиз мумкин. Табиийки, бу пул бошпана берувчи компаниянинг чўнтагидан. Лизинг компанияси учун ушбу кафолат битимни қабул қилиш учун этарли бўлади. Ўйлайманки, ҳар қандай компания бизнесда асосий улушни олиш учун йилига 1 000 000 дан ортиқ яшил пул олиб келиш учун 25 000 - 30 000 АҚШ доллари миқдорида пул ажратишга рози бўлади.\nШундай қилиб, мустақилликнинг бир қисмини йўқотиб қўйганингиз сабабли, ҳар қандай фаол одам учун биринчи миллион долларни топишни бошлашингиз мумкин, ҳаттоки ҳозир ҳам битта маош билан яшаяпсиз. Ушбу шахс томонидан молиявий сармоялар мутлақо нолга тенг, фақат унинг бошидаги ғоя, ушбу ғояни амалга ошириш учун кескин истак ва натижага эришиш учун технологияни билиш.\nЮқорида тавсифланган ғояни амалга ошираётган бўлсам ҳам, истаган ҳар бир кишига ғоянинг тафсилотлари ва тафсилотлари ва уни амалга ошириш ҳақида гапиришга тайёрман. Мен рақобатдан қўрқмайман.\nКолбаса ишлаб чиқариш Biznes uchun cheksiz biznes g'oyalar Qiziqarli va Foydali maslahatla Mativatsion Video hamda Kinolar avtobiznes Avto biznes moshina biznes moshina bizes plani biznes planlar biznes plani tuzish Kichik biznes uchun biznes r


Владимир Путинга дунёнинг энг бой одами мақоми берилди\n00:31 / 02.08.2017\nЖефф Безос ўзига тегишли Amazon акциялари ошгани сабабли бир кунга Билл Гейтсни четга суриб, дунёнинг энг бой одамига айланган бир пайтда Hermitage Capital Management ижрочи директори Уильям Браудер бу мақомни бошқа одамга – Россия президенти Владимир Путинга берди. MarketWatchнинг хабар қилишича, Браудер бу ҳақда АҚШ сенатининг Россиянинг АҚШдаги президентлик сайловларига аралашувини тергов қилаётган юридик қўмита олдидаги нутқида айтиб ўтди.\n“Фикримча, Владимир Путин 200 млрд доллар туради”, деб айтди у.\nБраудер жамғармаси бир вақтлар Россиядаги энг йирик инвесторлардан бири бўлган, у "Газпром", "Сургутнефтегаз" ва бир қатор бошқа компаниялар акцияларига эга бўлган.\n2005 йилда Браудерга Россияга кириш ёпилган. Молиячининг айтишича, “Юкос” компанияси эгаси Михаил Ходорковский 2003 йилда ҳибсга олингандан кейин Путин россиялик олигархларни тўплаб, улар оладиган даромадни шахсан ўзи билан бўлишишни таклиф қилган. Браудер Путиннинг бойлиги 200 млрд долларга тенглигини 2015 йил февралда баҳолаган, бироқ у ўшанда ҳам, кейинроқ ҳам бунинг исботини келтирмаган.\n2007 йилда россиялик сиёсатчи Станислав Белковский Путиннинг бойлигини 40 млрд долларга баҳолаган.\nРасмий декларацияга кўра, Россия президентининг ўтган йилги даромади бутун йил давомида 8,86 млн рублни ташкил қилган.\nВладимир Путин энг бой одам\nПутин Ўзбекистон-Россия стратегик ҳамкорлиги янада ривожланишига ишонч билдирди


Ўзбекистоннинг 2016 йилги энг яхши спортчиси номи эълон қилинди\nЎзбекистон маданият ва спорт ишлари вазирлиги Ўзбекистонда 2016 йилги энг яхши спортчи номини эълон қилди. Вазирлик Рио-де-Жанейродаги Олимпия ўйинлари чемпиони, боксчи Ҳасанбой Дўсматовни 2016 йилнинг энг яхши спортчиси деб топди. Спортчимиз ўзига топширилган ҳайкалчани Ўзбекистон бокс федерациясидаги матбуот-анжуманга йиғилган журналистларга намойиш қилди.\nБу мукофот Андижон бокс мактаби вакили, истеъдодли ёш спортчи охирги 5 ой ичида қўлга киритган учинчи нуфузли мукофотдир. Бразилия Олимпиадаси бокс мусобақаси якунларига кўра, Ҳасанбой Олимпия ўйинларининг энг яхши техникага эга боксчисига бериладиган Вэл Баркер кубоги соҳиби бўлганди.\nШунингдек, Халқаро бокс уюшмаси AIBA твиттерда йилнинг энг яхши боксчисини танлаш учун овоз бериш ўтказган. Унинг натижаси бутун дунё мутахассисларини лол қолдирди. Бунга эса 77 фоиз овоз билан ишончли ғалабани қўлга киритган ҳамюртимиз сабаб бўлган. Таққослаш учун, бу овоз беришда қозоғистонлик Дониёр Елеусинов 18 фоиз олиб, 2-ўринни, кубалик моҳир боксчи Робейси Рамирес эса 3-ўринни эгаллаган. Шу тариқа Ҳасанбай Дўсматов дунё аҳлини лол қолдириб, 2016 йилда АИБАнинг энг яхши боксчиси деб топилган ва "AIBA best men boxer 2016" мукофотини олган.\nэнг яхши спортчи\nAIBA best men boxer 2016


20 апрел 2021, Тошкент вақти: 00:18\nҚирғиз-тожик чегарасида можарога сабаб бўлган қурилиш ишлари бир ҳафтага тўхтатилди. Бу ҳақда Азаттиқ радиосига Боткен вилоят Лайлак туманидаги Жани-Жер айил (овул) ҳукумати раҳбари вазифасини бажарувчи Ақжол Абдуллаев маълум қилди.\nУнинг сўзларига қараганда, айни дамда вазият барқарор, одамлар тўпланмаяпти. Жароҳат олган милиция ходими Қулунду қишлоғидаги шифохонага ётқизилди, унинг аҳволи барқарор.\n25 август куни Лайлак туман акими (ҳокими) Баймурат Бекмуратов Тожикистоннинг Ғафуров туман раҳбари Зариф Назирий билан учрашди, томонлар чегара ҳудудларида қурилиш ишларини тўхтатиб туришга келишиб олдилар. Улар Боткен ва Сўғд вилоят раҳбарларига мактуб йўллаб қурилиш масаласини ҳал қилиб беришларни сўрашди.\nБоткен вилоятининг Тожикистон билан чегарасида 24 август куни бир вақтнинг ўзида иккита можаро юз берди, бунинг оқибатида Қирғизистоннинг икки фуқароси жароҳат олди.


Бердимуҳамедов бир қатор мансабдорларнинг жойини алмаштирди\n10:45 / 10.07.2015\nТуркманистон президенти Гурбангули Бердимуҳамедов ҳукуматнинг 9 июль куни бўлиб ўтган кенгайтирилган йиғилишида бир қатор кадр ўзгартиришларини амалга оширди.\nЖумладан, Ахал вилоятининг ҳокими М. Нурмаммедов ва бутун вилоят раҳбарияти алмаштирилди. Унинг ўрнини Вазирлар Маҳкамаси раисининг ўринбосари Аннагелди Язмуродов эгаллади.\nҚишлоқ хўжалиги комплекси учун жавобгар бош вазир ўринбосари лавозимини Дошовуз вилояти ҳокими лавозимидан озод қилинган Эсенмурот Ўрозгелдиев эгаллади.\nЎз навбатида, Дошовуз вилояти ҳокимлигини Ўрозмурот Гурбанназаров эгаллади. Илгари у Давлат озиқ-овқат саноати бирлашмасини бошқариб келаётган эди. Унинг эски лавозимини ўринбосари Қули Қулиев эгаллади.\nИқтисодиёт ва тараққиёт вазири В. Абдулҳакимов мансабидан четлаштирилди. Унинг ўрнини шу пайтгача Туркманистон Мажлиси иқтисодиёт масалалари бўйича қўмита раиси лавозимида ишлаб келган Йўлдош Шерипов эгаллади.\nШунингдек, ишда йўл қўйилган жиддий камчиликлар туфайли Г. Байраммуродов қурилиш ва меъморчилик лавозимидан озод қилиниб, унинг ўрнини ўринбосари Чори Атаев эгаллади.\nВазирлар Маҳкамаси раисининг молия ва иқтисодиёт тизими учун жавобгар ўринбосари А. Гўчиев лавозимидан озод қилиниб, Балкан вилояти ҳокими Бешиммурод Хўжамаммедов унинг ўрнини эгаллади. Вилоятга Туркманбоши шаҳрининг собиқ ҳокими Дурди Дурдиев раҳбарлик қиладиган бўлди.


Қашқадарё вилоятининг 2022 йил январь-март ойларидаги қишлоқ хўжалиги кўрсаткичлари — Review.uz\nИқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази мутахассислари томонидан вилоятнинг 2022 йил январь-март ойларидаги қишлоқ хўжалиги кўрсаткичлари таҳлил қилинди.\nВилоятда 2 746,4 млрд сўмлик қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарилган бўлиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 101,1%га ошган. Республика қишлоқ хўжалигида вилоятнинг улуши 8,2% бўлган ҳолда, ҳудудлар орасида 6-ўрин (Сирдарё вилоятидан 2,6 баравар, Қорақалпоғистон Республикасидан 2,5 баравар юқори)ни эгаллаган.\nВилоятда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқаришнинг таркибига кўра деҳқон (шахсий ёрдамчи) хўжаликлари - 91,2%, фермер хўжаликлари - 6,4%, қишлоқ хўжалиги фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар - 2,4%ни ташкил қилган. Қишлоқ хўжалигида чорвачиликнинг улуши - 89,5%, деҳқончилик - 6,2%, ўрмон ва балиқчилик - 4,3%ни ташкил қилган.\nТуман (шаҳар)лар кесимида қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалиги маҳсулотларини солиштирадиган бўлсак, Чироқчи (387,7 млрд сўм), Китоб (254,5 млрд сўм), Шаҳрисабз (223,2 млрд сўм), Косон (218 млрд сўм), Ғузор (215,7 млрд сўм), Қарши (214,2 млрд сўм), Деҳқонобод (194,8 млрд сўм), Яккабоғ (186,2 млрд сўм) туманлари юқори кўрсаткични ташкил қилган. Қамаши (176,2 млрд сўм), Касби (171 млрд сўм), Нишон (155,5 млрд сўм), Муборак (146,3 млрд сўм), Миришкор (141,7 млрд сўм) туманлари, Қарши (48,1 млрд сўм), Шаҳрисабз (13,3млрд сўм) шаҳарлари қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалиги маҳсулотларини етиштириш бўйича нисбатан паст кўрсаткични ташкил қилган. Шунингдек, биргина Чироқчи туманида етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари Шаҳрисабз шаҳрига қараганда 29 баравар, Қарши шаҳридан эса 8 бараварга каттадир. Туманлар кесимида қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалиги маҳсулотларининг ўсиш суръатини ўтган йилнинг мос даврига нисбатан таққослаганда, биргина Яккабоғ туманида 2,9% га камайиш кузатилган. Қолган туман (шаҳар)ларда эса ўсиш кўрсаткичи унча сезиларли бўлмаган.\nЖон бошига тўғри келувчи қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ҳажми 804,0 минг сўмни (Республика ҳудудлари орасида 9-ўрин), 2021 йилнинг мос даврига нисбатан 98,9 фоизни ташкил қилган.\nЖорий йилнинг мос даврида вилоят бўйича жами 364,2 тонна балиқ овланган бўлиб, шундан, 80,6%и Қарши (37,2%), Нишон (29,4%), Миришкор (14%) туманларига тўғри келади. Қолган қисми вилоятнинг Қамаши (7,5%), Китоб (4,3%), Шаҳрисабз (1,9%), Муборак ва Чироқчи (1,8%), Яккабоғ (1,4%) туманларига тўғри келади. Вилоят овланган балиқлар ҳажми бўйича Республика ҳудудлари орасида 10-ўринни ва энг юқори ўринда турувчи Тошкент тумани кўрсаткичидан 9 бараварга паст кўрсаткични қайд этган.\nВилоятда аҳолининг даромадлари кўпроқ қишлоқ хўжалигига боғлиқ бўлганлиги сабабли келгуси беш йиллик стратегияда уруғлик ва навларни яхшилаш, қишлоқ хўжалиги техникаларини янгилаш, ерларни сув билан барқарор таъминлаш орқали қишлоқ хўжалиги маҳсулоти ҳажмини 1,2 бараварга ошириш мақсад қилиб белгиланган. Шунингдек, келгусида чорвачиликни ривожлантириш мақсадида Касби, Миришкор, Нишон ва Косон туманларида кластер тизими асосида 1000 бошдан кам бўлмаган йирик чорвачилик комплекслари ташкил қилиниши кўзда тутилган.


"Машъал-2002" Бухорода биринчи бўлди / CHAMPIONAT.asia\n"Машъал-2002" Бухорода биринчи бўлди\n30 сен 09:22\n25-29 сентябрь кунлари Бухоро шаҳрида 2002 йилда туғилган футболчилар ўртасида 1 октябрь – Ўқитувчи ва мураббийлар кунига бағишлаб ўзига хос турнир ўтказилди.\n9та жамоа иштирок этган мазкур мусобақада “Машъал” футбол мактабининг тарбияланувчилари биринчи ўринни қўлга киритишди. Қизиғи шундаки, муборакликлар тўртта ўйинда майдонга тушиб, ўз дарвозаларидан бирорта ҳам гол ўтказиб юборишмади.\nЖонибек Эгамбердиев ва Икрем Репатов бошқарувидаги жамоа аввалига гуруҳда Учқудуқнинг “Сокол” жамоасини 2:0 ҳисобида мағлуб этди. Кейин эса “Андижон” 1:0 ҳисобида доғда қолдирилди. Ярим финалда “Хоразм” билан кечган баҳс 0:0 ҳисобида якун топди ва пенальтилар сериясида ёш “газчилар” 3-2 ҳисобида зафар қучишди. Ва ниҳоят турнирнинг ҳал қилувучи финал ўйинида “Машъал” “Бухоро”ни 1:0 ҳисобида енгди.\nШуни айтиб ўтишимиз лозим, бу мусобақада ўйинларнинг ҳар бир тайми 20 дақиқадан ўйналди. Жамшид Ботиров раҳбарлик қилаётган Бухоро футбол мактаби бош ташкилотчи бўлди. Турнир якунига етгач, одатдагидек ҳар бир чизиқ бўйича энг кучлилар аниқланди. “Машъал-2002” футболчиси Юлмухамедов Руслан “Мусобақанинг энг яхши футболчиси” деб топилди.\nШундай қилиб ёш футболчилар ўртасида ўтказилган турнирда “Машъал” биринчи ўринни қўлга киритган бўлса, “Бухоро”га иккинчи ўрин насиб этди. Хоразм ва Навоий вилояти жамоалари эса учинчи-тўртинчи ўринларни бўлиб олишди.\n“Машъал” – “Сокол” – 2:0\nГол: Юлмухамедов Руслан (2та).\n“Машъал” – “Андижон” – 1:0\nГол: Субҳонов Шамшод.\n“Машъал” – “Хоразм” – 0:0 (пенальтилар бўйича – 3:2)\n“Машъал” – “Бухоро” – 1:0\nГол: Юлмухамедов Руслан


Эркин микрофон - Пахтага сафарбарлик эълон қилинди\n26 октябр 2021, Тошкент вақти: 01:37\nUzbekistan - Child labor, picking cotton, 03Oct2009\n"Эркин микрофон"га қўнғироқ қилган муштарийларимиздан бири Сурхондарёда душанба кундан бошлаб ҳамма пахта далаларига хайдалаётганини айтган бўлса, Хоразмдан қўнғироқ қилган суҳбатдошимиз турмуш ўртоғининг бир қўли йўқлигига қарамасдан, унинг 2-гуруҳ ногиронлигини тасдиқловчи ҳужжати бекор қилинганини гапириб берди.\n“Душанбадан ҳамма пахтага!”\nСурхондарё вилоятининг Денов тумани ҳокимияти душанба кунидан бошлаб пахта теримига сафарбарлик эълон қилди, дейди деновлик Абдулла:\n- Пахта бошланди бизда. Душанба куни тўлиқ ҳамма чиқаркан пахтага. Мактабдан фақат 8-9-синфлар чиқар экан ҳозирча. Кейинчалик бошқалари ҳам чиқиши мумкин. Коллежлар тўлиқ чиқади. Жойлар ажратилаяпти экан. Ўқитувчиларни гуруҳларга бўлиб чиққан. Ўқитувчилар 10 кундан бошқа туманларга бориб пахта териб берар экан мажбурий.\nОзодлик: Аҳоли тераяптими энди?\n- Тераяпти. Пахта 100 сўмдан экан. Фермерлар килосига 100 сўмдан бераяпти экан. Ўзи аслида 120 кило экан.\nОзодлик: Нақд бераяптимикан?\n- Ҳа. Лекин бу йил пахта тез тугайди. Бир ойга ҳам бормайди. Пахта унчалик бўлмаган бу йил. Пахталарни кўриб чиқдим мен ҳам. Биринчи теримни бир кунда чиқариб ташлаяптида теримчилар. Пахта жуда ҳам кам. Чўғи паст¸ дейди деновлик Абдулла.\nдейди Қашқадарё вилоятининг Касби туманидан қўнғироқ қилган биринчи гуруҳ ногирони Ўктам Бобомуродов. Унинг айтишича, туман ҳокими халқпарвар, ногиронларга ғамхўрлик қиляпти, бозорларда эса арзончилик.\n- Мен Озодликнинг ашаддий тингловчиларидан бириман. Бобомуродов Ўктам бўламан. Қашқадарë вилояти, Касби тумани ҳокими бизларга имкониятлари борича кўп ëрдам бераяптилар. Ногиронларга ғамхўрлик қилиб келаяптилар. Масалан моддий томонлама. Масалан яқинда 100 килодан ғалла беришди. Байрамларда ëрдам беришади. Ëрдам беришга имкониятлари бўлмаган пайтларда ўзларининг ширин каломлари билан, хушмуомалалик билан тушунтирадилар. Бозорларимиз арзон. Энг арзон гўшт Касбида бўлса керак. Бу менинг фикрим. Гўштнинг килоси 7000 сўм. Кеча бир доктор бобомиз Озодликка чиқиб “Бир йилдан бери пенсия олганим йўқ” деяптилар. Уларга қараганда бизларда яхшида ака. Июлникини олганимиз қачон эди. Шуда энди ака. Ҳозир бунақа ҳокимлар камдан кам бўлади. Ҳамма Озодлик ходимларига айëмлар муборак бўлсин ака. Табриклаб қўйинг бизларнинг номимиздан¸ дейди Қашқадарё вилоятининг Касби туманидан қўнғироқ қилган биринчи гуруҳ ногирони Ўктам Бобомуродов.\n“Бир қўли йўқ бўлса-да ногиронлик нафақасидан маҳрум қилинди”\nАгар қашқадарёлик тингловчи туманда ногиронлар ардоқда эканлигини айтган бўлса, Хоразм вилоятининг Урганч шаҳридан қўнғироқ қилган тингловчи ногиронларнинг нафақалари ҳеч бир асоссиз бекор қилинаётгани ҳақида гапирди:\n- Умрбодлик иккинчи гуруҳ ногирониман. Болаликдан ногиронманда мен. Хотиним ҳам иккинчи гуруҳ ногирони эди. Пора бермаганимиз учун хотинимни яқинда ногиронликдан чиқариб юборди. 20 йилдан бери ногиронлик гуриҳида эди. Унинг бир қўли йўқ. Мен белимдан майибман. Энди бизни ҳам булар ногиронликдан ўчираяптида. Ҳаммасига пул бериш керак. Вақтида бориб ташлаш керак. Энди бизни ҳам ногиронликдан ўчиришаяпти. ВТЭК да Ëрматов Ўктам дегани бор. Аввал вилоят ВТЭК эди. Ҳозир Урганч туман ВТЭК бўлаяптида у.\nОзодлик: Ўчириш учун яна қайтадан комиссиядан ўтказиш, текшириш керак эмасми?\n- Чақирди, текширди. Мен “Сенга берадиган ҳеч нарсам йўқ” дедим. Очиқчасига айтдим. Бу ëқдан таниш-билиш орқали берсангиз, қайтадан яна ўтиб кетаверасиз экан. Бермаганингиздан кейин “Сизнинг аҳволингиз яхши экан, у-бу” деб, шунақа йўллари борда буларнинг.\nОзодлик: Сизнинг ногиронлигингиз кўзга ташланадими?\n- Албатта. Ëшлигимда белимдан позвоночник синган. Ўзим энгашиб зўрға юраман.\nОзодлик: Кўзга ташланиб турган ногиронлик бўлса ҳам сизни ўчиришдими?\n- Ҳа. Ўзи операция бўлиб бир оëғим ҳам ишламайди. Оëғимни зўрға судрайманда. Бир оëғим жонсизроқ бўлиб қолган.\nОзодлик: Пораси қанча экан?\n- Пораси 100 доллардан бошланиб 400 долларгача. Таниш-билишнинг яқинроғидан топсангиз, 100 доллар. Бўлмаса 400 долларгача боради.\nОзодлик: Порани берсангиз, кейин сизни ногирнлик гуруҳида қолдиришади-а?\n- Ҳа. Ҳамма чиққан қонун фақат хўжайинларнинг чўнтагига бўлаяптида. Халқ учун эмас бу. Халққа тескари кетаяпти ҳамма қонун. Масалан пул бериб ногиронликка чиқиб олганлар бор. Улардан олиб ташлаш керак ўзи аслида. “Қайтадан текшир” деб қонун чиқди. Ҳозир ундай эмас. Пул берганники қолаяпти, пул бермаганни ногирон бўлса ҳам, тура олмай ëтган бўлса ҳам ўчираяпти. Худодан қўрқиш ҳам йўқ буларда, бандадан қўрқиш ҳам йўқ¸ дейди хоразмлик суҳбатдошимиз.\n“Ҳаққини талаб қилган ўғри бўладими?”\nдейди Қашқадарё вилоятининг Чироқчи туманидан қўнғироқ қилган пенсионер Эштемир Ҳайитов. 66 ёшли отахонга кўра, улар пенсияларини талаб қилиб борганда, туман молия бўлими мудири уларни кабинетидан қувиб солган ва камига ҳақорат ҳам қилган:\n- Пенсия тўғрисида эди. Биз 25 май куни Чироқчи ижтимоий таъминот бўлими мудири Шойимов Ўринга март, апрел пенсиясини сўраб мурожаат қилдик. Ведомостларни Чироқчи туман алоқа бўлимига бермаганлиги учун 20 га яқин пенсионер бориб мурожаат қилдик. У бизга қўпол гапирди. Хонасидан чиқариб юборгандан кейин биз ҳокимга бордик. Чироқчи ҳокими Комил Равшанов йўқ экан. Биз кейин ëздик уни. 20 кишидан 14 киши Ўзбекистон республикаси Молия вазири Рустам Азимовга мурожаат қилдик. Устидан акт туздик. Кейин ҳоким ўринбосари Бурҳонов Зокир қабул қилди бизни ўша куни. Мажлислар залига тўплаб суҳбатлашди. Мен туриб Шойимовга “Сен нимага бизга қўполлик қилдинг? Бизлар ҳаммамиз қари ëшдамиз. Ëшимиз 60-70 га етган бўлса, нимага қўполлик қиласан? Нимага хонангдан чиқариб юборасан?” деган эдим ирғиб ўрнидан туриб ҳоким муовинини назар писанд қилмасдан менга “Сени биламан. Бухгалтер бўлган вақтингда ўғирлик қилгансан. Сен муттаҳам” деб ҳар хил сўзларни айтиб бақира кетди. Кейин ҳоким муовини “Сен мудирликка нолойиқ инсон экансан” деб залдан чиқариб юборди. Кейин биз Молия вазирига акт тузиб мурожаат қилдик. Деярли 100 кун бўлди бизнинг аризамизга жавоб бергани йўқ¸ дейди чироқчилик пенсионер Эштемир ота Ҳайитов.\n“Ўзбеклар Ўшдан кўчмасин”\nдейди Самарқанд вилоятидан қўнғироқ қилган тингловчи Бобомурод Мавлонов.\n- Қирғизистон бўйича гапирмоқчи эдимда. Ўзбеклар кўчиб кетаяптику. Кетиб қаерга боради? Ота-бобоси шу ерда туғилган, шу ерда яшаб келган. Ўзбекнинг ери шу ерлар, қирғизнинг ери эмас аслида. Шуни мен айтмоқчи эдимда. Булар энди кўчиб қаерга ҳам боради? Бўлган иш бўлди. Энди бирикиши керак булар. Бирикиб мана битта мулласини олиб қолдику. Нимага энди қочиб кетиш керак? Нимага қўрқиш керак? Тўғри қирғизларнинг айримлари қилаяпти. Ҳамма қирғиз қилмаяпти уни. Раҳбарлари қилаяпти буни. Азалдан ўзбекнинг ерида бу. Булар яшаш учун курашиши керак демоқчиманда. Албатта бу яхши иш бўлмади. Мен таъзия билдираман. Кўпчилик ўлди, вафот этди. Бизнинг ичимиз ачишади. Шу ерда туриб ҳам қўлимиздан ҳеч нарса келамятпи. Масалан ўта олмаймиз, бориб йўл-йўриқ кўрсата олмаймиз. Қирғизлар билан тил топишиш керак иложи борича. Лекин ерни ташлаб кетмаслик керак¸ дейди самарқандлик Бобомурод Мавлонов.


Ўзбекистонлик футбол мутахассиси ОФКнинг 47 та давлати бўйича ҳакамлар маслахатчисига айланди\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари Ўзбекистонлик футбол мутахассиси ОФКнинг 47 та давлати бўйича ҳакамлар маслахатчисига айланди\t12:51, 02 июнь 2016\tОФК назоратчиси, шунингдек ОФК ҳамда ФИФА инструктори ҳисобланган ўзбекистонлик Фарҳод Абдуллаев Осиё Футбол Конфедерацияси таклифига кўра қитъанинг 47та мамлакатида ҳакамлар маслахатчси сифатида иш бошлади. Бу ҳақда ЎФФ матбуот хизмати хабар бермоқда. Янги лойиҳага кўра, Фарҳод Абдуллаев ҳакамлар департаменти ҳамда қўмиталари ишини яхшилаш ишларига кўмаклашади, шунингдек ҳакамлик билан боғлиқ бошқа масалаларда маҳаллий ҳакамлар ва назоратчиларга ёрдам беради.\nМаълумот учун, Фарҳод Абдуллаев айни кунларда Малйзия пойтахти Куала-Лумпур шаҳрида илк бор ташкил этилаётган ҳакамлар экспертлари семинарида иштирок этмоқда. Осиё Футбол Конфедерацияси ташаббусига кўра, илк бор ташкил этилаётган семинарда 17 нафар ҳакамлар назоратчилари иштирок этишди. Ушбу семинарда, қитъада ҳакамлар савиясини ошириш масалалари муҳокама қилинди, шунингдек, ҳакамлар ва назоратчилар фаолиятини яхшилашга қаратилган бир қатор дастурлар ишлаб чиқилди.


Мактаб ўқувчиси онлайн-таълим ҳақида: Мен фақат қоғозда ўз синфимнинг ўқувчисиманми? - Anhor\nAnhor Все посты Мактаб ўқувчиси онлайн-таълим ҳақида: Мен фақат қоғозда ўз синфимнинг ўқувчисиманми?\nAnhor.uz таҳририятига 10-синф ўқувчисининг мурожаати келиб тушди, хат муаллифи исмини ошкор этмасликни илтимос қилган. Ўқувчининг оиласи унинг учун онлайн ўқишни танлаган, бироқ ўқувчи қатор муаммоларга дуч келган. Таҳририят Халқ таълими вазирлигига бу борада сўров юборди, бироқ ҳали жавоб олгани йўқ. Қуйида ўқувчи қизнинг мурожаатини айрим қисқартиришлар билан келтирамиз.\n«Биринчи муаммонисинф раҳбаримиз келтириб чиқарди. У онлайн таълимни танлаган ўқувчилар дарсларни ХТВнинг буйруғига асосан фақат ТВ бўйича бажаришлари кераклигини айтди. Бироқ ТВ бўйича топшириқлардан ташқари ўқитувчиларнинг ўзлари ҳам вазифа беришмоқда.\nМасала мустақил, яъни онлайн ўқиётганларнинг билимлари қандай баҳоланиши ҳақида, ахир ТВ бўйича вазифалар ҳар доим ҳам мактаб ўқитувчилари Kundalik тизимида ёзадиган вазифаларга тўғри келавермайди. Бизнинг билимларимизни ким ва қандай асосларда, қандай мезонлар бўйича текширади ёки 2019 ўқув йилининг охири юз берганидай, онлайн ўқийдиганларнинг билимлари яна баҳоланмай қоладими?\nСинф раҳбаримиз дарсда ўтирган ҳамда синф ва уй вазифасини бажарадиган ўқувчиларнинг билимларини баҳолаш – бу бир иш. Онлайн ўқиётган болаларники эса – бошқа. Унинг айтишича, уйда ўқиётган болалар машқларни шунчаки юборишади, уларнинг ҳақиқий билимларини билишнинг иложи йўқ. Шу боис онлайн ўқийдиган ўқувчилар дастурни ТВ бўйича ўзлаштиришади, бунда мактаб ўқитувчисига эътироз бўлиши мумкин эмас, ўз навбатида, мактаб ўқитувчиси ҳам улар учун жавобгар бўлмайди ва уларнинг билимларини текшириш вазифасини ўз зиммасига олмайди.\nЭнди эса синф раҳбаримиз ўз фикрини ўзгартирган, яъни онлайн ўқийдиганлар билим олмайди, чунки улар бир-биридан кўчиради деган фикрда.\nМенинг фикримча, менинг ёшимдаги ҳар бир ўқувчи мактабда ва уйда олган билимлари учун ўзи жавоб бериши керак. Чунки агар ўқиш ва билим олиш истаги бўлмаса, у қаерга боришидан қатъи назар, барибир билимга эга бўлмайди.\nИккинчи муаммо шундаки, биология ўқитувчиси Kundalik орқали ТВ бўйича ўтилмаган мавзуда вазифа берди. Мен уни дарров бажардим, кейин вазифани юбориш учун дарс кунини кутдим, бироқ ушбу фан топшириладиган куни ТВ бўйича дарс ўтилганидан кейин вазифани ўзгартиришибди. Бундай вазиятларда нима қилиш керак? Ахир бу – ишни икки марта бажариш дейилади. Яна, ўқитувчилар биз айнан ТВдан олган вазифаларнинг бажарилишини текширишига кафолат бор-йўқлигини билишни истардим.\nАгар пандемия туфайли ҳамма онлайн таълимга ўтишга мажбур бўлган ўтган ўқув йилидаги вазиятни эсласак, ўқиш қулайроқ эди. Kundalik тизимида ҳар бир ўқитувчи вазифани, дарслик бетини ва вазифани топширишимиз керак ўлган муддатни ёзарди, бу ўқув йилида эса ҳаммаси бошқача. Ҳозир чалкашлик бўлмоқда, баъзан ўқитувчилар ТВ бўйича берилган вазифаларга тўғри келмайдиган вазифаларни бермоқда. Кейин бу вазифалар мактабга қатнаб ўқийдиганлар учун экани маълум бўлмоқда.\nНега бизни турли “навларга” ажратишаётганини им тушунтириб бера олади, нега ҳаммаси чалкаш, нега ҳар бир ўқитувчи вазиятни ўзи билганича тушунтирмоқда? Энг асосий саволим эса қуйидагича – менга, яъни онлайн таълимни танлаган ўқувчига ким баҳо қўяди, назорат ишлари қандай ўтказилади? Онлайн таълим – бу мактабдаги ўқитувчиларим энди мен учун жавобгар эмаслигини ва мен фақат қоғозда ўз синфимнинг ўқувчиси эканимни билдирадими?», – дейилади хатда.


«Оқтепа лаваш» барча филиалларини ёпди (видео) - xabar.uz\n08.06.2019 12:57 0 5416\n«Оқтепа лаваш» овқатланиш тармоғи барча филиалларини ёпди. Бу ҳақда «Оқтепа лаваш» МЧЖ раҳбари Ҳаёт Ғуломов «Sevimli» телеканалининг «Zamon» дастурига берган интервьюсида маълум қилган.\nТошкентда «Оқтепа лаваш»дан оммавий заҳарланганлар сони 41 нафарга етгани хабар қилинганди. Пойтахтимизда юз берган ушбу ҳолат юзасидан Соғлиқни сақлаш вазирлигининг алоҳида назорати ташкил этилган.\nОқтепа лаваш заҳараниш\nЖамият 06/06, 22:52


Швейцариянинг Credit Suisse банки Ўзбекистон билан ҳамкорликни тикламоқчи - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n08:56 msk, 14 Декабрь 2018\nШвейцариянинг Credit Suisse банки Ўзбекистон билан ҳамкорликни тикламоқчи\n10.01.2018 16:58 msk\nSwiss-rus.ru сайти фотоси\nШвейцариядаги Credit Suisse банк бошқарув директори Стефан Грейг (Stefan Gerig) бошчилигидаги делегация 2018 йилнинг 9 январь куни Тошкентга ташриф буюрди, деб хабар беради Ўзбекистон ТИВ расмий сайти.\nTaшриф дастурига биноан ҳамкорликнинг истиқболли лойиҳаларини муҳокама қилиш мақсадида Ўзбекистон ҳукумати қатор вазирлик ва идоралар, етакчи банк тузилмалари, давлат компаниялари билан учрашув ва музокаралар ўтказиш кўзда тутилган.\nCredit Suisse олдин ҳам Ўзбекистонда аккредитацияга эга бўлган, бироқ айни пайтда, Марказий банкда чоп этилган маълумотга кўра, Швейцариянинг бирорта кредит ташкилоти мамлакат ҳудудида ишлаётган хорижий банклар рўйхатига кирмаган.\nCredit Suisse 2013 йилда Ўзбекистонлик мижозлар билан ишлашдан бош тортиши ҳақида эълон қилган. Мазкур баёнот Швейцариядаги банкларда жиноят йўли билан топилган пулларни ўзлаштириш бўйича Ўзбекистоннинг собиқ президентининг қизи Гулнора Каримованинг номи билан боғлиқ жанжаллар оқибатида берилган.\nCredit Suisse банки Швейцария молия тизимида UBS банкидан кейин иккинчи ўринда туради. Кредит ташкилотининг капиталлашуви 25 млрд долларни ташкил этади.


Канат Бозумбаев: «Қозоғистон Ўзбекистонга бензин экспортини бошлаши жуда муҳим» - Zamin.uz\n13:41 / 12.09.2018\nҚозоғистон бозорда маҳсулот керагидан ортиқ даражада тўпланиб қолмаслиги учун октябрь-ноябрь ойларида бензин экспортини бошлаши жуда муҳим, деди республика энергетика вазири Канат Бозумбаев. Бу ҳақда ТАСС ахборот агентлигига асосланиб, Kun.uz хабар бермоқда.\nАввалроқ “КазМунайГаз” миллий компанияси бошқарув раисининг жўнатиш, қайта ишлаш ва маркетинг бўйича ўринбосари Данияр Тиесов Қозоғистон куздан Қирғизистон, Ўзбекистон ва Тожикистонга бензин етказиб беришни бошлашни кўзлаганини, йил якунлари бўйича 400 минг тоннагача етказиб бериш режалаштирилган бўлиб, 2019 йилдан бензин экспорти ҳажми 1-1,2 млн тоннага етказилиши мумкинлигини маълум қилганди.\nБозумбаев Қозоғистон илгари Россиядан бензинни божхона тўловисиз келтирганини эслатиб ўтди.\n“Бунинг эвазига реэкспорт билан шуғулланмаслик учун Россия олдида бензинни экспорт қилмаслик мажбуриятини олганмиз”, - деди вазир.\nЭнергетика вазирининг билдиришича, бугунги кунда республикада бензин профицити вужудга келган бўлиб, бу унинг нархи тушишига олиб келган.\n“Заводларни модернизация қилиш амалда деярли якунига етди, Чимкент нефтни қайта ишлаш шу кунларда заводида каталитик крекинг ишга тушади.\nБизда нефть маҳсулотлари ишлаб чиқариш ошади. Шунга мувофиқ, бензин кўпаяди. Шунинг учун октябрь-ноябрь ойларида бензин экспортини ошириш жуда муҳим саналади ёки бу қурилмани яна тўхтатишимизга тўғри келади”, - деди Бозумбаев.\nАввалроқ у Қозоғистон Россия билан бензин экспортини бошлаш учун икки томонлама келишувга ўзгартиришлар киритиш устида иш олиб борилаётганини билдирганди. “Замин” янгиликларини “Telegram”да кузатиб боринг\n2-07-2019, 14:30, Жамият\n25-10-2018, 06:57, Жамият


Меҳмондорчиликдан жиноятчи бўлиб қайтди / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\n17 октябр 2013, 18:23 1616 кўрилди\nТошкент вилояти Олмалиқ шаҳрида яшовчи Раъно энди ушбу нақлни умрбод унутмайдиган бўлди. Гап шундаки, яқинда Раънонинг уйига Ўрта Чирчиқда истиқомат қилувчи таниши Х.Равшан меҳмон бўлиб келганди. Кетар чоғида эса раҳматни ҳам насия қилган Равшан, камига танишини чув тушириб кетди. Стол устида турган икки турдаги сариқ металдан ясалган заргарлик буюмлари меҳмоннинг нафсини қитиқлаб қўйди ва у қимматбаҳо буюмларни билдирмай хамёнига жойлади.\nКеч бўлсада, буни пайқаб қолган Раъно дарҳол ички ишлар бўлимига хабар берди. Олиб борилган тезкор ҳаракатлар натижасида "ўғри меҳмон" қўлга олинди.


13:30 / 20.03.2019 3012 pdf Ўқиш режими + -\n«Хилоф» фиқҳий илмлардан бири бўлиб, у орқали шаръий далилларни келтириш, шубҳаларни даф қилиш ва хилофга сабаб бўлган далилларни солиштириб кўриш кайфияти ўрганилади.\nШаръий далиллардан чиқарилган фиқҳий масалаларда хилоф кўп бўлади. Чунки мужтаҳидларнинг манбалари ва услублари ҳамда назарлари турличадир. Шунинг учун бу каби хилофларнинг бўлиши оддий ҳолдир. Бир пайтлар бу хилофлар кенг тарқалган эди. Чунки фиқҳда тақлид қилувчилар кимга тақлид қилгиси келса, ўшанга тақлид қилаверар эди.\nКейинчалик эса тақлид тўрт мўътабар имомга бўлиши кераклиги чегара бўлиб қолди. Одамлар уларга кўп ишонганлари учун, бошқаларни қўйиб, айнан тўртовларига тақлид қилишни ихтиёр қилдилар. Машҳур ва маълум тўрт фиқҳий мазҳаб Ислом миллати учун асл бўлиб қолди. Хилоф ҳам айнан шу тўрт мазҳабга эргашувчилар орасида бўлади. Ана шу мазҳабларни тутганлар ўз имомининг гапини қўллаш учун бошқалар билан мунозаралар қиладиган бўлди. Улардан ҳар бири ўз мазҳабининг чиқарган ҳукми тўғри эканини тасдиқлаш учун ҳужжат-далиллар келтиради.\nБу мавзудаги китобларни ўрганадиган бўлсак, ҳанафийлар ва шофеъийларнинг китоблари моликийларнинг китобларига қараганда кўплигига гувоҳ бўламиз. Чунки моликийлар мағрибда – чўл юртларда тарқалишган ва бу каби ишлар билан шуғулланишмаган.\nБиринчи қисмга оид қадимги китобларга имом Абу Ҳанифанинг «Ихтилофи саҳоба», имом Абу Юсуфнинг «Ихтилофи Абу Ҳанифа ва Ибн Абу Лайло» ва «Ар-радду ъалаа сияри Авзоъий» китоблари, имом Муҳаммаднинг «Ал-ҳужжату ъалаа аҳли Мадина» китоби, имом Таҳовийнинг «Китоби ихтилофи фуқаҳо», имом Қудурийнинг «Ат-тажрийд», имом Қаффол Шошийнинг «Ҳулятул уламо фий ихтилофи фуқаҳо», Нажмуддин Умар ибн Муҳаммад Насафийнинг «Манзуматун-Насафий» каби китоблари киради.\nИккинчи қисмга оид китобларга имом Даббусийнинг «Таъсийсун-назар»и, Ибн Рушднинг «Бидоятул мужтаҳид ниҳоятул муқтасид»и ва Шоҳ Валиюллоҳ Деҳлавийнинг «Ал-инсоф фий баёни сабабил ихтилоф»и каби асарлар киради.\nШунингдек, имом Ғаззолийнинг «Маъхаз»и шофеъийларнинг, Абу Бакр ибн Арабийнинг «Китобут-талхийс»и моликийларнинг, Абу Зайд Даббусийнинг «Китобут-таълийқа»си ҳанафийларнинг ва Вазир ибн Ҳубайра Ҳанбалийнинг «Ал-ишроф ъалаа мазаҳибил ашроф» ва «Ал-ифсоҳ ъалаа маъоний ас-сиҳоҳ» асарлари ҳанбалий-ларнинг «ихтилофи фуқаҳо» китобларига мисол бўлади.\nЗикр қилинган шахс ва китоблардан уламоларнинг ҳижрий биринчи асрдан бошлаб илмул хилофга катта аҳамият берганлари кўриниб турибди. Ҳатто катта имомлар фатво бериш учун уламоларнинг ихтилофли қавлларини билишни шарт қилганлар. Имом Аҳмад ибн Ҳанбал: «Фатво берадиган киши ўзидан олдин ўтган-ларнинг қавлини билиши лозим. Акс ҳолда фатво бермайди», деганларини Ибн Қайюм «Эъломул муваққиъийн» китобида келтирган.\nУламоларнинг турли қавллари кўплаб тафсир, ҳадис шарҳи ва фиқҳ китобларида ҳам келтирилади.\nИлмлар тарихи ҳақида сўз юритган олимларнинг барчаси: «Имом Абу Зайд Даббусий «Илмул хилоф» илмининг асосчисидир», дейдилар. У киши Бухоро билан Самарқанд ўртасидаги Даббуса қишлоғида туғилган. Имом Абу Зайд Даббусий ҳижрий 430-санада Бухорода олтмиш уч ёшда вафот этган. У кишининг бу соҳадаги китоблари «Таъсийсун-назар фий ихтилофил фуқаҳо», «Китобут-таълийқа» ва «Маа ихталафа биҳил фуқаҳау Абу Ҳанифата ва соҳибоҳу ва Молик ваш-Шофеъий» деб номланади.\nВақти келиб ҳар мазҳабнинг уламолари бу илм бўйича ўз китобларини ёздилар. Улар кераклича кўпайди. Биз ўз одатимизга кўра мазкур китоблардан баъзилари билан қисқача танишамиз.\n1. «Руъусул масоил».\nБиз бу турдаги китоблар билан яқинроқ танишишни имом Жоруллоҳ Замахшарийнинг «Руъусул масоил» номли китоби орқали амалга оширишга ҳаракат қиламиз.\nКитобнинг номидан («Руъусул масоил» – «Бош масалалар») ҳам унинг фақат асосий масалаларга бағишланган мухтасар китоб экани билиниб турибди. Имом Замахшарийдан олдин ҳам турли фиқҳий мазҳаблар уламолари худди шу ном ила бир неча мухтасар китоблар тасниф қилганлар. Имом Замахшарийнинг бу китоби ҳам ўша китоблардан бири ҳисобланади. Тарихчиларнинг кўплари, хусусан, Жоруллоҳ Замахшарийнинг ҳаёти ва ижодини ўрганган олимлар «Руъусул масоил» у кишининг муҳим китобларидан бири эканини таъкидлаганлар.\n«Руъусул масоил»да ҳанафий ва шофеъий мазҳаблари орасидаги энг муҳим ихтилофлар ҳақида бахс юритилган. Масалаларни келтириш тартиби эса ҳанафий фиқҳига оид китоблар тартибига биноан бўлган. Олдин ибодот, кейин муомалот, мунокаҳот, жиноёт, ҳудуд, жиҳод ва ҳоказо. Албатта, китоб мухтасар бўлгани учун, унда ҳар бир бобга оид энг муҳим масалалар олинган, холос.\nБаъзи ҳолатларда бир бобда битта ёки иккита масала билан кифояланилган. Мисол учун, «Китобул ҳавола ваз-замон»да битта, «Китобул кафола»да иккита масала келтирилган.\nЖоруллоҳ Замахшарий «Руъусул масоил»ни муқаддимасиз, «Бисмиллаҳ»дан кейин тўғридан-тўғри биринчи масаладан бошлаб кетаверган.\nМуаллиф бу китобида ўзига хос услубга риоя қилган. Ҳар бир масалада олдин Абу Ҳанифанинг, кейин Шофеъийнинг гапини келтирган. Кейин эса олдин ўша масала бўйича Абу Ҳанифанинг, сўнгра Шофеъийнинг далилини келтирган. Уларни муноқаша қилмаган.\nИстисно ҳолатларда масалани савол тариқасида баён этган. Баъзан Абу Ҳанифа ва Шофеъийдан бошқа – Абу Юсуф ёки Муҳаммадга ўхшаган уламоларнинг гапларини келтирган. Аввал Шофеъийнинг гапини, кейин Абу Ҳанифанинг қавлини келтирган ҳолатлар ҳам учрайди.\nЖоруллоҳ Замахшарий «Руъусул масоил»да масалалар ва ҳадисларнинг манбаларини зикр қилмаган. Бу китобда келтирилган масалаларнинг сони тўрт юз олтитага етган.\nЖоруллоҳ Замахшарийнинг «Руъусул масоил» китоби қўлёзмасини Абдуллоҳ Назийр Аҳмад таҳқиқ қилди ва бу китоб 1987 йилда Ливандаги Дорул Башаирил Исломий нашриёти томонидан чоп этилди. Ушбу китоб фуқаҳолар хилофи бўйича муҳим манба экани бугун ҳам эътироф этилмоқда.\n2. «Бидоятул мужтаҳид ва ниҳоятул муқтасид».\nБу китобнинг муаллифи моликий мазҳабининг кўзга кўринган фақиҳларидан бири Абул Валид Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Рушддир. У киши ҳижрий 520 йилда Қуртубада туғилди. У «Қози Абул Валид» номи билан ҳам машҳур, чунки у Андалусда қозилик қилган.\n«Бидоятул мужтаҳид ва ниҳоятул муқтасид» Абул Валид Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Рушднинг энг машҳур китобларидан бўлиб, унда моликий мазҳаби билан бошқа мазҳаб фақиҳлари орасидаги ихтилофлар ҳақида баҳс юритилган.\n3. Ал-ифсоҳ ан маъонийис-сиҳоҳ.\nБу китобнинг муаллифи Вазир Авнуддин Яҳё ибн Муҳаммад ибн Ҳубайра Ҳанбалийдир.\nВазир Ибн Ҳубайра номи ила машҳур бўлган бу зот ҳижрий 499 санада Дувр номли қишлоқда дунёга келди. Ёшлигидан Бағдодда дарс олди. У турли илмларни яхшилаб ўзлаштирди.\nВазир Ибн Ҳубайра камбағал одам бўлган. Султоннинг хизматчилари билан ишлаган. Турли ишларни бажарган. Халифа Муқтафий биллаҳи уни омборхона мудири этиб тайинлаган. Кейин девонга ишга ўтган. Халифа Муқтафий биллаҳи Ибн Ҳубайранинг қобилияти, омонатлилиги ва ақл-фаросатини ҳисобга олиб, ҳижрий 544 йили вазир этиб тайинлаган.\nВазир Ибн Ҳубайра вазирлик пайтида ҳам илм билан, китоб ёзиш билан машғул бўлган. У имом Бухорий ва имом Муслимнинг ҳадисдаги саҳиҳ китобларини «Ал-ифсоҳ ан маъонийис-сиҳоҳ» номи ила бир неча жилдда шарҳ қилишга киришган. Иш давомида «Аллоҳ кимга яхшиликни ирода қилса, уни динда фақиҳ қилиб қўяди» ҳадисининг шарҳига келганда, машҳур тўрт мазҳаб имомла-рининг иттифоқ ва ихтилоф қилган масалаларини зикр қилишга киришиб кетган. Одамлар мазкур шарҳдан ушбу ерини ажратиб олиб, алоҳида китоб қилганлар ва бу китоб Ислом оламида катта шуҳрат қозонган. Муаллифнинг ўзи бу ишга катта миқдорда маблағ сарфлаган ва минглаб одамлар иштирокида уюштирилган илмий мажлисларда дарс берган. Китоб амир, вазир, подшоҳ ва уламоларнинг таҳсинига сазовор бўлган.\nВазир Ибн Ҳубайра «Ал-ифсоҳ ан маъонийис-сиҳоҳ»дан бошқа яна бир қанча китоблар ҳам ёзган. У киши раҳматуллоҳи алайҳи ҳижрий 560 йилда вафот этган.\nВазир Ибн Ҳубайра «Ал-ифсоҳ ан маъонийис-сиҳоҳ»ни ҳанбалий мазҳаби фиқҳи тартиби асосида ёзган. «Китобут-таҳорат»дан бошлаб, «Бобул мукотаб» ила тугатган.\nВазир Ибн Ҳубайра «Ал-ифсоҳ ан маъонийис-сиҳоҳ»нинг «Нажосатни кетказиш боби»да қуйидагиларни ёзади:\n«Нажосатни сувдан бошқа суюқлик ила кетказиш ҳақида ихтилоф қилдилар:\nАбу Ҳанифа: «Ҳар бир покловчи ва нарсани кетказувчи суюқлик ила жоиздир», деган.\nМолик, Шофеъий ва Аҳмад: «Сувдан бошқа ила жоиз эмас», деганлар.\nАҳмад розияллоҳу анҳудан қилинган бошқа ривоятда Абу Ҳанифанинг мазҳаби каби».\nХудди шу бобнинг бошқа бир ерида қуйидагиларни ёзади:\n«Ўлимтикнинг териси ошлаш ила покланиши ҳақида ихтилоф қилдилар.\n«Абу Ҳанифа ва Шофеъий: «Покланади», дедилар. Абу Ҳанифа чўчқанинг терисини истисно қилди.\nШофеъий итнинг ва чўчқанинг терисини ҳамда улардан туғилган ёки биридан туғилган нарсани истисно қилди. «Пок бўлмайди», деди».\nМовароуннаҳр уламоларининг илмул хилофга қўшган ҳиссалари ҳақида қисқача маълумот келтирсак, мақсадга мувофиқ бўлар, деган умиддамиз.\n12:45 / 20.03.2019 1343\n17:30 / 20.03.2019 1158\n2474 05:00 / 18.01.2017\n8076 05:00 / 19.01.2017\nКечаси дафн қилишнинг шаръий ҳукми\nМусулмонлик ва инсонийлик юзасидан ўлган одамни ерга кўмиш ndash қабрга дафн қилиш амалиёти фарзи кифоя ҳисобланади. Маййитни тезроқ кўмиш борасида Расулуллоҳ давоми...\n2501 05:00 / 19.01.2017\n2480 15:48 / 26.09.2019


Нажот кемасидан қолиб кетманг (3) – Islom Nuri\nНажот кемасидан қолиб кетманг (3)\nШирк қандай пайдо бўлган?!\nЕр юзида ширк қандай пайдо бўлганини ўрганиб кўрсангиз, биласизки, у даставвал солиҳлар ҳақида ғулувга кетиш ва уларни ўз даражаларидан юқори кўтариб юбориш орқали кириб келган..\nНуҳ алайҳиссалом қавмида ёлғиз Аллоҳга ибодат қиладиган ва Унга ширк келтирмайдиган солиҳ муваҳҳидлар бор бўлиб, ер юзида умуман ширк деган нарса тарқалмаган эди.. Улар ичида беш нафар солиҳ зотлар бор эди. Уларнинг исмлари Вад, Сувоъ, Яғус, Яъуқ ва Наср эди. Улар тоат-ибодат билан машғул бўлган, одамларга динни ўргатган кишилар эди. Улар вафот этиб кетишгач, қавмлари бизга ибодатнинг фазилатини эслатиб турадиган, Аллоҳнинг тоатига буюриб турадиган зотлар орамиздан кетиб қолди, деб кўп қайғурдилар..\nКейин орага шайтон аралашди.. Уларнинг суратларини тасвирлаб, ҳайкалларини ясаб, намозгоҳларингизга қўйиб қўйинглар, шунда уларни кўрганда ибодат завқи ёдларингизга тушиб, завқ-шавқ билан ибодатга киришасизлар, деб васваса қилди..\nУларга бу гап маъқул келиб, мазкур солиҳларнинг шаклларини тасвирга тушириб, масжидларига қўйиб қўйдилар..\nДарҳақиқат, шайтон айтганидек бўлди.. Ҳар сафар уларнинг суратларига боқишганда у зотларнинг ибодатлари эсларига тушиб, худди улардек ибодат қилишга тиришар эдилар..\nШу зайлда йиллар ўтди.. Бу авлод дунёдан ўтиб кетиб, ортларидан уларнинг фарзандлари ўсиб-улғайди.. Оталари доим мазкур тимсол эгаларини яхшилик билан тилга олишларини кўриб катта бўлишгани учун улар ҳам оталаридан ўрнак олиб, уларни улуғлаб, табаррук кўриб ўтдилар..\nСўнг улардан кейинги авлодлар даври келди.. Шайтон уларга ота-боболари мазкур ҳайкалларга ибодат қилишганини, қаҳатчилик ва бошқа қийинчилик пайтларида улардан мадад тилаб ўтишганини уқтирди.. Шундай қилиб, уларга ибодат қилиш бошланди..\nКейин Аллоҳ таоло уларга Нуҳ алайҳиссаломни пайғамбар қилиб юборди. У зот 950 йил улар ичида даъват билан машғул бўлдилар. Аммо, жуда озчилик кишиларгина унинг даъватини қабул қилди..\nШундан сўнг Аллоҳ таоло кофирларга ғазабини туширди.. Уларни тўфон балосига гирифтор этиб, ҳалок қилди.\nНуҳ алайҳиссалом қавмидаги ширк ана шундай бўлиб бошланган ва ривожланган эди..\nИброҳим алайҳиссалом қавмида ширк қандай пайдо бўлган?\nУлар юлдузларга сиғинишар, юлдузларнинг борлиқ ишларига таъсир кўрсатишига, мусибатларни аритишига, дуоларни ижобат қилишига, ҳожатларни бароридан келтиришига ишонишар эди.. Юлдузларни Аллоҳ билан халқи ўртасидаги воситачи деб кўришар, оламдаги ишларни бошқариш уларга топширилган деб эътиқод қилишарди..\nУларга атаб, юлдузлар ва малоикалар шаклида санамлар ясаб олишганди..\nИброҳим алайҳиссаломнинг отаси ҳам буттарош бўлиб, ясаган бутларини фарзандлари олиб чиқиб сотишарди.. У Иброҳимни ҳам бут сотишга чиқишга мажбурларди. Иброҳим бозорга чиқиб: «На фойда, на зарар етказишга қодир бу ҳайкалларни ким сотиб олади?!» деб қичқирарди.. Оға-инилари олиб чиққан бутларини сотиб қайтишар, Иброҳимдаги бутлар эса қандай бўлса, шундайлигича қайтарди.\nКейин у отаси ва қавмини бутларни тарк қилишга чақирди. Улар табиийки, унинг даъватини қабул қилишмади..\nСўнг у уларнинг бут-санамларини чопиб ташлади..\nШундан сўнг уни ўтда куйдириб ўлдиришга уриндилар, бироқ Аллоҳ таоло унга нажот берди.\nНуҳ ва Иброҳим алайҳимассалом қавмларининг аҳволи ана шундай бўлганди..\nЭнди бугунги қабрпарастларга келсак.. Хўш, уларнинг мақбара ва сағаналарга боғланишлари қандай бошланади? Кейин қандай қилиб бу уларни ширкка олиб бориб қўяди?\nАлоқа солиҳ ва тақводор зотларнинг шахсини муқаддас санаш билан бошланади..\nШундан келиб чиқиб, мазкур муқаддас маконлар зиёрати мустаҳаб саналади.. Зиёрат, ўлим ва охиратни эсга олиш учун эмас, балки солиҳ шайхни эслаш ва ундан ибрат олиш мақсадида бўлади.. Унинг қабри олдида Аллоҳга қилинган дуо ижобат бўлади, деб эътиқод қилинади.. Сўнг қабрни силаш, ўпиш, унинг тапроғини юз-кўзга суртиш бошланади.\nКейин эса қабр эгасини ўзлари билан Аллоҳ орасида шафоатчи ва воситачи қилиб олишади. Қабр эгасини гуноҳлардан пок ва мукаррам зот деб, унинг Аллоҳ ҳузурида алоҳида жоҳи (ҳурмати) бор деб эътиқод қиладилар. Ўзларини гуноҳларга ботган ва Аллоҳга бевосита дуо қилишга нолойиқ одамлар деб кўрадилар. Шунинг учун ҳам қабр соҳиби улар билан Аллоҳ ўртасида воситачи бўлиши зарур деб ўйлайдилар.\nСўнг зиёратчилар қалбига шайтон йўл солади.. Уларга модомики, мазкур қабр соҳиби мукаррам зот экан, Аллоҳ унга қудрат ва тасарруф бериши мумкин-ку, деб уқтиради.\nШундан сўнг зиёратчи ич-ичидан қабр эгасини улуғлай бошлайди, қалбини унинг маҳобати эгаллайди, ундан умидвор бўлади.\nОхири бориб, унга дуо-илтижо қилишга, ундан мадад сўрашга ўтади. Унинг қабри устига масжид солади ё махсус сағана ва мақбара кўтаради.. Унга чироқлар ёқади, устига ёпқилар ёпади.. Унга сажда қилиб, тавоф қилиб, силаб ва ўпиб, зиёратини ҳаж атаб, унинг ёнида жонлиқ бўғизлаб ибодат қилишга ўтади..\nУнинг кароматлари ҳақида сўзлай бошлайдилар.. Бу ҳақда қиссалар, ҳикоялар тарқалади.. Мана бу аёл у зотга дуо қилиб, яхши жойга турмушга чиқибди.. Бошқа бир фарзандсизи эса фарзандли бўлибди.. ва ҳоказо..\nКимда-ким мозорлар остонасига бош урса ноумид қайтмайди, албатта ҳожати бароридан келади, муродига етади, деб бот-бот такрорлайдилар..\nБир тижоратчидан: «Нега сен харидорларингга доим фалон шайхнинг мозори билан қасам ичасан, Аллоҳга қасам ичиб қўя қолсанг нима бўлади?!», деб сўралганда у: «Бу ердагилар Аллоҳ номига ичилган қасамга кўнмайдилар, фақат фалончи пиримизнинг мозори билан қасам ичсангиз қабул қилишади», деб жавоб берибди..\nҚаранг, мозорни улуғлашлари Аллоҳни улуғлашдан ўтиб кетибди!!\nМодомики, иш шундай экан, нима фарқи бор.. бир уюм тупроқ бўладими.. ёғоч ва тош бўладими.. мақбара ва сағана бўладими.. ҳайкал ва санамлар бўладими.. ё бошқа бирон махлуқот бўладими.. ҳеч қандай фарқи йўқ. Муҳими, ниманидир муқаддас санаш, унга топиниш, уни фойда ва зарар етказишга қодир деб, шафоатчи бўлади, беҳожат қилади, деб эътиқод қилиш..\nУларнинг ҳолатлари Абу Ражо ал-Аторудий розияллоҳу анҳу айтиб берган ҳолатга нақадар ўхшаш!! У киши ҳикоя қилади:\nЖоҳилият пайтида бутларга, тош ва дарахтларга сиғинардик.\nБировимиз бир тошга сиғиниб юриб, ундан чиройлироқ бошқа бир тошни кўриб қолса, қўлидаги «илоҳ»ини улоқтириб, ҳалиги янги «илоҳ»га сиғиниб кетаверарди.\nАгар тош топилмаса, бир ҳовуч тупроққа қўйни соғиб, қотган лойига сиғинардик..\nБир марта сафарга чиқдик. Одатда сиғинадиган «илоҳ»имиз – тошимизни ҳам бирга олиб уни хуржунга солиб қўярдик. Йўлда таом тайёрлаш учун ўт қалаб, қозон қўйишга иккита тош топиб, учинчисини топа олмасак, учинчиси ўрнига «илоҳ»имизни қўйиб, устига қозон қўярдик… Бир манзилга тушдик.. Хуржундан тошни олиб, ибодат қилдик.. Кейин йўлга тушдик.. Бир қанча юрганимиздан кейин ичимиздан кимдир: «Ҳой, худойимиз йўқолиб қолибди, уни қидириб топайлик!» деб қичқириб қолди. Шундан сўнг ҳаммамиз туяга минганча уни қидиришга тушдик.. Қидириб юрарканмиз, кимдир биров: «Ҳой, мен худойимизни топдим.. ё худди унга ўхшайдиган бир тош топдим», деб хитоб қилди. Кўчларимиз олдига қайтиб келсам, қавмим бир санамга сажда қилаётган экан.. Шу ерда унга атаб туя сўйдик.\nМушрикларнинг Исломдан олдинги жоҳилият давридаги жаҳолатларидан ажабланамиз.. Бироқ, бугунги кундагиларининг жаҳолатлари ҳам ундан кам эмас!!\nХудо ҳаққи, айтингчи, тошга сиғинадиган одам билан қабрга сиғинадиган одамнинг нима фарқи бор?!\nҲожатини санамлардан сўрайдиган одам билан тупроқ ва суяклардан сўрайдиган одам ўртасида нима фарқ бор?!\nАвлиёларнинг қабрларига топинадиган одам билан лой ва сувга топинадиган одам ўртасида нима фарқ бор?!\nҲа, уларнинг ҳаммаси ҳам бир хил: «Биз уларга фақат улар бизни Аллоҳга яқинлаштиришлари учунгина ибодат қиламиз», дейишади.\nМана шу нарса у қабрпарастларни очиқ бутпарастликка тушириб қўйган.\nКўпинча, ўша қабрларга боғланиб қолган ва уларга дуо-илтижо қиладиганлар эътироз билдиришади: «Сизлар ўта қаттиқ оласизлар.. Аслида, биз ўликларга сиғинмаймиз.. Лекин, у қабр соҳибларининг Аллоҳ ҳузурида алоҳида ҳурмат-эътиборлари бор, улар Аллоҳ олдида бизга шафоатчи бўладилар».\nБиз айтамиз: Қурайш кофирларининг санамларга ибодат қилишдаги ширклари ҳам шу эди, ўзи. Араб мушриклари ҳам рубубият тавҳидига иқрор эдилар.. Яратувчи, ризқ берувчи, борлиқ ишларини юргизувчи ягона ва шериксиз Аллоҳ эканига ишонардилар.\nАллоҳ таоло айтганидек: «(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам) айтинг: «Ким сизларга осмон ва заминдан ризқ берур ёки ким қулоқ-кўзларингизга эгалик қилур?! Ким ўликдан тирикни чиқарур ва тирикдан ўликни чиқарур ҳамда ким барча ишларни тадбир қилиб турур?!» Улар албатта: «Аллоҳ», дейдилар. Бас, сиз айтинг: «Ахир Ўша зотдан қўрқмайсизларми?!» (Юнус: 31).\nБироқ, шунга қарамай, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларга қарши жиҳод қилдилар, қонларини ва молларини ҳалол қилдилар.. Чунки, улар Аллоҳ азза ва жаллани ибодатнинг барча турида яккаламаган ва ибодатларини ёлғиз Унгагина қилмаган эдилар..\nАллоҳдан бошқага сиғинишдан огоҳлантирувчи оят ва ҳадислар Аллоҳга ширк келтириш – банда ибодатда Аллоҳга бошқа бировни тенг қилишидир деб тушунтиради. Ўша бошқа биров санам бўладими, тошми, пайғамбар бўладими, валийми ё қабрми, фарқсиздир.\nҲа, ширк – ёлғиз Аллоҳгагина хос бўлган нарсани Ундан ўзгасига бағишлашдир, бунда Аллоҳдан ўзгасини жоҳилият даврида бўлганидек бут ё санам деб аталадими, ёки ҳозирда айтилаётганидек валий, қабр, қадамжо деб аталадими, фарқи йўқдир.\nАгар ҳозир қандайдир янги бир фирқа чиқиб, Аллоҳнинг жуфти ва фарзанди бор, деб даъво қилса, унинг ҳукми насронийларнинг ҳукми билан бир хил бўлади. Уларга насронийлар ҳақида нозил бўлган оятлар қўлланади. Гарчи улар ўзларини насроний атамасалар ҳам.. Чунки, ҳар иккисининг ҳукми битта.. Бугунги кундаги қабрпарастлар ҳақида ҳам шу гап айтилади.\nҚабрларга боғланиб қолган айрим кишилар эътироз билдиришади:\nБиз қабрлардаги валий ва солиҳларга фақат улардан шафоат талаб қилиб, қурбат қиламиз. Мазкур улуғ зотлар дунёдалик пайтларида солиҳ кишилар бўлиб, кундузлари рўзадор, кечалари йиғи ва ибодат билан ўтган зотлар эди. Уларнинг Аллоҳ ҳузурида ҳурматлари бор. Биз улардан фақат Аллоҳ олдида бизга шафоатчи бўлишларини сўраймиз, холос…\nЭй шўрлик қавм, сизлар Аллоҳнинг чорловига ижобат қилинглар ва Унга иймон келтиринглар!..\nАллоҳ таоло бировларни шафоатчилар қилиб олишни ширк деб атади. Аллоҳ таоло айтади: «Улар Аллоҳни қўйиб, ўзларига зиён ҳам, фойда ҳам етказа олмайдиган нарсаларга ибодат қиладилар ва: «Ана шу нарсалар Аллоҳ ҳузурида бизларнинг оқловчиларимиз», дейдилар. Айтинг: «Аллоҳга осмонлар ва Ердаги У зот билмайдиган нарсаларни (шерикларни) билдириб қўймоқчимисизлар?! Аллоҳ уларнинг (мушрикларнинг) ширкларидан пок ва юксак бўлган зотдир» (Юнус: 18).\nУларга яна айтамиз: Биз ҳам Аллоҳ таоло пайғамбарлар ва авлиёларга шафоат ато этишига худди сизлардек ишонамиз.. Улар Аллоҳга энг яқин одамлар деймиз.. Лекин, Раббимиз уларга дуо қилишдан ва улардан сўрашдан қайтарган.\nҲа.. Анбиёлар, авлиёлар ва шаҳидларнинг Аллоҳ ҳузурида шафоатлари бор.. Лекин, у уларнинг қўлларига бериб қўйилган ва улар ўзлари истаган кишиларига қилаверадиган, истаган кишиларини ундан маҳрум қиладиган шафоат эмас. Йўқ, асло ундай эмас. Балки, улар Аллоҳ таоло изн берганидан кейин ва У рози бўлсагина шафоат қила оладилар.\nҚабрларга боғланиб қолган айрим кишилар баъзан эътироз билдиришади:\nАксарият мусулмонлар қадимда ҳам, ҳозирда ҳам қабрлар устига бино қуриб келишади, мозор ва қадамжолар барпо қилишади, улар олдида дуо қилишга интилишади.. Бундан чиқди, умматнинг ҳаммаси ботилда экан-да?! Фақат сизларгина ҳақ устида экансизлар-да?!\nБиз уларга айтамиз: Юқорида айтиб ўтганимиздек, ушбу мақбара ва қадамжоларнинг аксарияти сохта бўлиб, эгаларига нотўғри нисбат берилади.. Қолаверса, қабрлар устига бино қилиш ва улар олдида дуони қасд қилиш бидъатдир.\nҲадисда келганидек: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Яҳудий ва насронийларга Аллоҳнинг лаънати бўлсин, пайғамбарларининг қабрларини масжид қилиб олишди» деб, уларнинг қилмишларидан (умматларини) огоҳлантирдилар» (Муттафақун алайҳ).\nШайтон баъзи қалбларга тез-тез келтириб турадиган яна бир шубҳа бор.. Яъни, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қабрлари ҳам у зотнинг масжидлари ичида жойлашган, ҳеч ким бунга эътироз билдирмайди-ку?! Агар бундай қилиш ҳаром бўлганида у киши масжидга дафн қилинмаган бўлардилар. Ундан ташқари, у зотнинг қабрлари устида баланд қубба ҳам тикланган!\nЖавоб шуки: Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам вафот этган ўринларига дафн қилинганлар. Зотан, ҳадисда келганидек, пайғамбарлар вафот этган ўринларига дафн қилинадилар. У зот ҳам ўзлари вафот этган хонага – Оиша розияллоҳу анҳонинг ҳужраларига дафн қилинганлар, масжидга эмас. Ишнинг аввалида шундай эди..\nСаҳобалар улардан кейин биров у зотнинг қабрларини масжидга айлантириб олмаслиги учун ҳам у зотни Оиша розияллоҳу анҳо ҳужраларига дафн этганлар.. Чунки, Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинган ҳадисда келганидек, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам вафот этган касалликлари ичида: «Аллоҳ яҳуд ва насороларни лаънатласин, улар пайғамбарларининг қабрларини масжидларга айлантириб олишди», деганлар.. Оиша розияллоҳу анҳо айтадилар: «Агар шундай демаганларида эди, у кишининг қабрлари (девор билан ўралмасдан) очиб қўйилган бўларди. Лекин, у зот масжид қилиб олинишидан қўрқдилар» (Муттафақун алайҳ).\nҲа, даставвал у зот Оиша розияллоҳу анҳонинг ҳужраларига дафн этилдилар.. Оиша розияллоҳу анҳонинг ҳужралари масжиднинг шарқий томонига жипс қилиб солинган эди..\nЙиллар ўтиб, мусулмонлар сони кўпайиб борди.. Саҳобалар масжидни ҳамма тарафидан кенгайтириб бордилар, фақат қабрлари жойлашган томонга тегмадилар.. Уни ғарб, шимол, жануб томонидан кенгайтирдилар.. Фақат шарқ томони кенгаймасдан қолди.. Чунки, у зотнинг қабрлари бундан тўсиб турарди..\nСаксон саккизинчи йилга келиб, яъни Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг вафотларидан 77 йил ўтгач, Мадинада яшаб турган саҳобалар деярли ҳаммаси вафот этиб кетишгач, халифа Валид ибн Абдулмалик масжиди набавийни кенгайтириш мақсадида бузишга амр қилди. Уни барча тарафидан кенгайтиришга буюрди.. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг завжаларига тегишли барча ҳужралар ҳам масжидга қўшиб юборилди. Шу қаторда Оиша розияллоҳу анҳонинг ҳужралари ҳам масжид ичига кириб қолди (Қаранг: «Ар-радду алал-Ахнаъий», 184-бет, «Мажмуъул-фатава», 27/323, «Тарих Ибн Касир», 9/74).\nҚабр ва масжид воқеаси ана шундай бўлганди..\nБинобарин, саҳобалардан кейин содир бўлган иш билан ҳужжат қилишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ.. Бу иш собит ҳадисларга ва умматнинг салафлари тушунчасига хилоф бўлган.. Валид ибн Абдулмалик – Аллоҳ уни афв қилсин – ҳужраи саодатни масжид ичига киритиб хато қилган.. Чунки, Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам қабрлар устига масжидлар бино қилишдан қайтаргандилар.. Масжидни қолган учала тарафдан кенгайтириб, Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳужраларига тегилмаслик тўғри бўларди.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қабрлари устига тикланган қубба ҳам шундай бўлган. Уни на Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ўзлари, на саҳобалари ва на тобеин ва табаъ тобеинлар ва на умматнинг уламолари ва миллатнинг имомлари қурдиришган.. Балки, у зотнинг қабрлари устига тикланган бу қубба кейинги даврдаги миср подшоҳларидан бирининг, яъни Малик Мансур деган ном билан машҳур бўлган Қаловун ас-Солиҳийнинг амри билан 678-ҳижрийда барпо қилинган.. (Қаранг: «Таҳзирус-сажид», Албоний, 93-бет, «Сироъ байнал-ҳаққи вал-батил», Саъд Содиқ, 106-бет, «Татҳирул-эътиқод», 43-бет).\nҚабрдагиларга боғланиб қолганларга айтаман: Эй қавмимиз! Аллоҳга даъват қилувчининг даъватини қабул қилинглар ва Аллоҳга иймон келтиринглар!\nАллоҳ ҳаққи, айтингларчи, салафи солиҳлар қабрларни гипслаб сувармидилар?!.. Мозор ва сағаналарни воситачи қилармидилар?!.. Ҳамма нарсадан Хабардор ва ҳамма нарсанинг Эгасидан ғофилмидилар?!.\nУлардан бирорталарини Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қабрлари олдида ё у зотнинг асҳобларидан ё аҳли байтларидан бирининг қабрига келиб, ҳожатини тилаганини, мусибатини аритишини сўраганини биласизларми?!\nРифоий, Дасуқий, Жийлоний, Бадавийлар Аллоҳ ҳузурида ҳурматлироқми ё пайғамбарлар, саҳобалар ва тобеинларми?!\nҚаранг, Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу халифалик даврларида Мадинада қурғоқчилик бўлиб, ёмғир узилиб қолганида саҳобалар бу ҳақда Умарга шикоят қилиб келдилар. Шундан сўнг Умар розияллоҳу анҳу улар билан бирга Аллоҳдан ёмғир тилаш учун чиқдилар.. Истисқо намозини ўқигач, қўлларини кўтариб, дуо қилдилар: «Эй Аллоҳим! Биз Сенга пайғамбаримизнинг дуоларини восита қилардик ва Сен бизга ёмғир ёғдирар эдинг. Энди Сенга пайғамбаримизнинг амакиси дуосини восита қиламиз, бизга ёмғир ёғдиргин», дедилар. Сўнг Аббос ибн Абдулмуттолиб розияллоҳу анҳуга қараб: «Туринг эй Аббос, Аллоҳдан ёмғир ёғдиришини сўраб дуо қилинг», дедилар. Аббос ўринларидан туриб Аллоҳдан ёмғир сўраб дуо қилдилар.. Одамлар унинг дуосига «омийн» дейишиб, йиғлаб, Аллоҳга ёлвордилар. Шунда Аллоҳ уларга ёмғир ато этди.\nСаҳобаи киромнинг қилган ишларини кўринг.. Улар биздан кўра фақиҳроқ, биздан кўра Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга муҳаббатлироқ эдилар. Эҳтиёж етган ва бошларига кулфат тушган пайтда улар Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг қабрларига бормадилар, «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ олдида бизга воситачи бўлинг», демадилар.. Йўқ.. Улар ўликдан дуо қилиб сўраш – гарчи у пайғамбар бўлса ҳам, валий бўлса ҳам – жоиз эмаслигини яхши билардилар.\nУлар бошларига иш тушганда солиҳ дуолар воситасида мусибатларини аритишни истардилар..\nОҳ, яна оҳ бугунги кунда қабрлар атрофида тўлиб-тошган, ўликлардан мағфират ва раҳмат талаб қиладиган бечоралар ҳолига!!\nШўринг қурғур қавмим! Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам сурат ва ҳайкаллардан қайтарганларида бекордан-бекорга қайтарганлар деб ўйлайсизми?! Ё у зот мусулмонларга аввалги жоҳилиятлари қайтиб қолишидан, уларнинг сурат ва ҳайкалларга сиғиниб кетишларидан хавф қилганмидилар?\nСурат ва ҳайкалларни улуғлайдиган кишилар билан мозор ва қадамжоларни улуғлайдиган кишилар ўртасида нима фарқ бор?!.. Модомики, ҳар иккиси ҳам ширкка судрайдиган бўлганидан кейин, тавҳид ақидасига путур етказадиган бўлганидан кейин?!..\nАллоҳдан бошқасига қасам ичиш ширкка олиб борувчи воситалардан\nКаъбага қасам ичиш ё омонатга, шарафга, кимнингдир баракасига, кимнингдир ҳаққи-ҳурматига, ҳатто пайғамбар ва валийнинг ҳаққи-ҳурматига, ота-онага қасам ичиш – булар ҳаммаси ҳаромдир. Чунки, қасам ичиш улуғлаш демакдир, у Аллоҳдан бошқасига дуруст бўлмайди.\nИмом Аҳмад Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан марфуан ривоят қилган ҳадисда айтилади: «Ким Аллоҳдан бошқасига қасам ичса, ширк келтирибди»..\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ким қасам ичмоқчи бўлса, Аллоҳга қасам ичсин ёки жим бўлсин», деганлар..\nАллоҳдан бошқасига қасам ичган киши агар ўша бошқанинг улуғлигини Аллоҳнинг улуғлигича деб эътиқод қилса, бу иши катта ширк бўлади.. Агар унинг улуғлигини Аллоҳнинг улуғлигидан камроқ деб кўрса, кичик ширк бўлади.\nКимнинг тилига қасдсиз қасам лафзи келса, унинг каффорати «Ла илаҳа иллаллоҳ» дейишидир. Чунки, имом Бухорий ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Ким қасам ичиб, қасамида «Лот ва Уззога қасам» деган бўлса, «Ла илаҳа иллаллоҳ» десин», деганлар.\nАллоҳдан бошқасига қасам ичиш кимнинг тилига келадиган бўлиб қолган бўлса, у буни даф қилиш учун нафсига қарши курашиши лозим.\nБаъзилар бўладики, Аллоҳни ўртага қўйиб, бемалол ёлғон қасам ичаверади, аммо пирини ўртага қўйиб ёлғон қасам ичишга журъат қилолмайди.\nАйрим одамлар тилига ўрганиш бўлиб қолган ширк лафзларидан:\n«Аллоҳ хоҳласа ва сиз хоҳласангиз», «Агар Аллоҳ ва фалончи бўлмаганида…», «Менинг сендан ва Аллоҳдан бошқадан умидим йўқ…», «Бу Аллоҳнинг баракотидан ва сенинг баракотингдан» каби иборалар.\nТўғриси: «Аллоҳ хоҳласа, кейин фалончи хоҳласа», «Агар Аллоҳ бўлмаганида, кейин фалончи бўлмаганида», «Менинг Аллоҳдан сўнгра сиздан бошқадан умидим йўқ», «Бу Аллоҳнинг баракотидан сўнгра сенинг баракотингдан», деб айтилишидир..


16 ёшга тўлмаган ўқувчиларга уятсиз-бузуқ ҳаракатлар...\n10.10.2019 11:58 0 4092\nТелеграм мессенжерида мактаб ўқувчиларининг оналари Тошкентда бир эркак вояга етмаган қизларга қизиқиш билдираётганлиги ҳақидаги хабарни улашишаётгани хабар тарқалганди.\nУшбу ота-оналари билан суҳбат ўтказилган ва уларнинг ўзи, ўқувчилар, маҳаллий аҳоли иштирокида гумонланувчининг эҳтимолий қиёфаси тузилган. Натижада 27 ёшли О.Д. қўлга тушган. Мактаб ўқувчиларидан бири ушланган шахс ўша эркак эканини билдирган.\nТошкент шаҳар ИИББ матбуот хизмати хабарига кўра, ушбу ҳолат бўйича Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 129-моддаси (Ўн олти ёшга тўлмаган шахсга нисбатан уятсиз-бузуқ ҳаракатлар қилиш) 1-қисми бўйича жиноят иши қўзғатилган.\nжиноят Тошкент шаҳар ИИББ