Кичик дербида ёшларимиз ғолиб! - PFС "Navbahor"\nU-21 Биринчилиги. 19-тур\n“Турон – U-21” – “Навбаҳор – U-21” – 0:1 (0:0)\nЯйпан. “Ўзбекистон” ўйингоҳи захира майдони.\nҲакамлар: Даврон Акмалов, Азизбек Исоқов, Аҳрорбек Раҳматов, Санжарбек Раҳманов.\nГол: Ҳ.Эргашбоев (68).\n“Турон – U-21”: 13.Амал Шавкетов. 3.Давронбек Умиров (33.Азизхон Эркинов,46), 11.Асилбек Қаюмов (42.Фаррухжон Қодиров,69), 25.Исломжон Охунжонов, 29.Миржалол Мирзаев, 39.Саидумархон Содиқов, 51.Абдуғаффор Маҳмудов (46.Асадбек Саитхонов,85), Абдувосихон Абдурашидов, 80. Рустамхон Азимов (57.Муҳаммаджаъфар Усмонов,85), 88.Муҳаммадҳайит Қўлдошев, 95.Элнурбек Турғунов.\n“Навбаҳор- U-21”: 13.Исломжон Абдуллахонов, 5.Хушнудбек Авилов (69.Асадбек Лутфуллаев,46), 25.Шоҳруҳ Маҳмудҳожиев (67.Тоҳир Рафаэлов,59), 26.Улуғбек Акназаров (51.Азизбек Ҳакимбаев,55), 33.Мирзоҳид Мирзамаҳмудов, 38.Достонбек Абдулҳаев, 40.Жаҳонгир Турсунов, 64.Музаффар Мўминов, 77.Ҳусайн Эргашбоев (55.Асад Жўрабоев,79), 92.Азизбек Хурсанбоев (29.Жамолиддин Баҳромов,90), 96.Ҳусан Ғанижонов.\nАмалга оширилмаган пенальти: Жамолиддин Баҳромов (90+4).\nОгоҳлантиришлар: М.Усмонов (40), Э.Турғунов (80) – М.Мирзамаҳмудов (9), Д.Абдулҳаев (90+3).\nU-21 Биринчилигининг 19-туридан ўрин олган баҳсда Алишер Маҳмудов ва Равиль Галиев мураббийлик қилаётган “Навбаҳор – U-21” ёшлар жамоаси Яйпанда “Турон” ёшлари меҳмони бўлди. Кескин курашлар остида ўтган мазкур кичик “водий дербиси”да ёшларимиз 1:0 ҳисобида ғалаба қозонишди.\nЎйин борасида тўхталадиган бўлсак, учрашувнинг биринчи бўлимида мезбонлардан Асилбек Қаюмов (2 марта) ва Миржалол Мирзаев, ёшлар жамоамиздан эса Ҳусайн Эргашбоев (2 марта) ҳамда Музаффар Мўминовларда имкониятлар юзага келди.\nАммо айрим вазиятларда ҳар икки жамоа дарвозабонлари ўз маҳоратларини намойиш этишган бўлса, айрим ҳолатларда эса футболчиларнинг зарбаларига аниқлик етишмади.\nНатижада жамоалар танаффусга нурсиз дуранг билан йўл олди – 0:0. Иккинчи бўлимни ҳужумкор руҳда бошлаган Алишер Маҳмудов шогирдлари майдон эгалари дарвозаси олдида бир қатор хавфли вазиятларни юзага келтира бошлашди. Шундай ҳужумларда Азизбек Хурсанбоев ва Улуғбек Акназаровнинг зарбаларига аниқлик етишмади. Ниҳоят, учрашувнинг 68-дақиқасида Алишер Маҳмудов шогирдлари ҳисобни очишга муваффақ бўлишди. Ёшлар жамоамизнинг маҳоратли ҳужумчиси Ҳусайн Эргашбоев меҳмонларнинг навбатдаги ҳужуми пайтида дарвозабон билан яккама-якка вазиятга чиқиб, дарвозани аниқ нишонга олган ҳолда, ҳисобни очди - 0:1.\nЎтказиб юборилган тўпдан сўнг, яйпанликлар мувозанатни тиклашга ҳаракат қилиб, ҳужумкорликни кучайтиришган бўлса, ёш “лочинлар” ҳисобдаги фарқни оширишга интилишди.\nМезбонларнинг навбатдаги ҳужумларидан бирида тўп дарвоза устунига тегиб қайтди.\nИсломбек Исмоилов шогирдларининг навбатдаги ҳужумларидан бирида Муҳаммадҳайит Қулдашевнинг узоқ масофадан йўллаган жарима зарбасидан сўнг, тўп дарвоза тўсини тепасидан ўтиб кетди.\nУчрашувнинг ҳакам томонидан қўшиб берилган вақтида вакилларимизнинг навбатдаги ҳужумларидан бирида яйпанликлар ўз жарима майдончалари ичида захирадан майдонга тушган Тоҳир Рафаэловга нисбатан қўполлик ишлатишди. Натижада учрашув бош ҳаками Даврон Акмалов мезбонлар дарвозага 11 метрли жарима зарбаси белгилади. Пенальтини захирадан майдонга тушган Жамолиддин Баҳромов амалга оширди. Лекин унинг зарбасидан сўнг, тўп дарвоза устуни ёнидан ўтиб кетди.\nНатижада учрашув ҳисоби ўзгаришсиз қолди ҳамда ёшларимиз 1:0 ҳисобида зафар қучишди.\nТенг ўйинда голсиз дуранг\nАлександр Хомяков: “Футболчиларга эътирозим йўқ”\nЁшлар жамоамиз имкониятни бой берди\nЁшларимиздан йирик ғалаба, тўпураримиздан “хет-трик”\nКарима Юлдашева: “Аёллар жамоасида аёл мураббийлар ишлаши керак!”\nСардор Теляков: “Футболчи бўлишимда отамнинг ўрни катта”\nПревью. “Машъал” – “Навбаҳор”


Ҳалокатли занжир. Бухородаги ОИТС тарқалиши воқеасидан қандай сабоқлар чиқариш зарур? | Dunyo News | Дунё янгиликлари. Ўзбекистон ва дунёдаги барча янгиликлар. Сўнги хабарлар. Сўнги янгиликлар\nҲалокатли занжир. Бухородаги ОИТС тарқалиши воқеасидан қандай сабоқлар чиқариш зарур?\nҲалокатли занжир. Бухородаги ОИТС тарқал...\n16:24 / 14 Jan\nБухорода ўнлаб кишиларга ОИТС юқтирилиши ва беморларнинг гарданига ташлаб қўйилган «назорат»нинг аянчли оқибатлари ҳақида.\nЎтган йил охирида Бухорода фоҳиша аёл қирққа яқин эркакка ОИТС инфекциясини юқтиргани ҳақида хабар қилинди. Аёл қачон тузалмас бу касални юқтиргани номаълум, касалликнинг яширин даври ҳисобга олинса, аёлнинг ўзи ҳам буни билмаса керак.\nБухоролик аёл ОИТСга чалинганидан 2017 йилда хабар топган. Шундан сўнг қонунда белгиланган тартибда диспансер назоратига олинган ва касалликни била туриб бошқаларга юқтирмаслик ҳақида огоҳлантирилган. Лекин ўзгаларнинг кўнглини овлашни касб қилиб олган аёл бу огоҳлантиришга амал қилмайди.\nРасмий маълумотда келтирилишича, аёл қарийб 4 йил давомида қирққа яқин эркакларга ОИТС инфекциясини юқтиргани аниқланган. Маълум бўлишича, фоҳишанинг хизматларидан фойдаланган эркакларнинг аксарияти оилали бўлган. Эрларининг шаҳвоний бузуқлиги касрига уларнинг бегуноҳ аёллари, айрим ҳолларда эса, ҳали туғилмаган гўдаклари ҳам ушбу бедаво дардга йўлиққан.\nРасмий маълумотларда фоҳишанинг 4 йил давомида қирққа яқин эркакка ОИТС инфекциясини юқтиргани келтирилса-да, аслида рақамлар каттароқ бўлиши ҳам мумкин. Шунчаки тергов давомида аёл шунча сондаги мижозини эслай олган ва улар тиббий кўрикдан ўтганда касалликни юқтиргани тасдиғини топган бўлиши эҳтимоли юқори.\nБу фоҳиша хизматидан фойдаланган мижозлар кейинроқ бошқалар билан жинсий муносабат қилиши мумкинлигидан келиб чиқилса, у юзлаб, балки минглаб инсонларнинг ОИТСга чалинишига сабабчи бўлганини тахмин қилиш мумкин. Тасаввур қилиш қанчалик қўрқинчли бўлмасин, бу аччиқ ҳақиқат.\nКасаллик аломатлари тезда юзага чиқмаслиги ва аксарият йилда камида бир марта бўлса ҳам тиббий кўрикдан ўтишга одатланмагани сабабли бухоролик фоҳишанинг хизматидан фойдаланган, аммо бедаво касалликка чалинганидан бехабар эркаклар яна ўнлаб, балки юзлаб соғлом одамларга ушбу касалликни юқтириб юрган бўлиши ҳам мумкин.\nБундан ташқари, зино кўчасидан юрмаган одамлар ҳам зинокорлар касрига қолиши ҳеч гапмас. Дейлик, тартибли ҳаёт кечирадиган эркак ёки аёл стоматолог хизматидан фойдаланди. Бироқ у ишлатган жиҳозлар яхшилаб стерилизация қилинмагани боис тиббий асбобларда қолган инфекция соғлом инсоннинг қонига ўтиши оқибатида у ҳам йўқ жойдан касаллик тарқатувчига айланиб қолиши, улар орқали ушбу дардга чалинувчилар занжири чўзилгандан чўзилиб бориши эҳтимолдан узоқ эмас.\nБухорода аниқланган ҳолат Ўзбекистон тарихидаги ягона ҳодиса ҳисобланмайди. Бунгача ўнлаб эркак ва аёлларнинг бедаво дардга чалинганини била туриб, уни бошқаларга қасддан юқтиргани билан боғлиқ кўплаб ҳолатлар аниқланган (1, 2, 3, 4, 5)\nАлбатта, бундай қилмиш учун қонунчиликда жавобгарлик кўзда тутилган. Жиноят кодекси 113-моддасига кўра, била туриб, бошқа шахсни ОИТС юқтириш хавфи остида қолдириш ёки унга ОИТС юқтириш 5 йилдан 8 йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.\nҚирқдан ортиқ эркакка, улар орқали яна ўнлаб одамларга ОИТС инфекцияси юқишига сабабчи бўлган фоҳишанинг қилмиши ҳам жазосиз қолгани йўқ. Суд ҳукмига кўра, у 6,5 йилга озодликдан маҳрум қилинган. Бироқ бу чора касалликни юқтириб олганларнинг дардига малҳам бўлолмайди.\nЎзбекистонда ОИВ инфекцияли аёллардан ҳар йили 550-600 нафар чақалоқ туғилмоқда\nОИТСга қарши кураш маркази директори Қаҳрамон Йўлдошев 2020 йилнинг 1 ноябр ҳолатига Ўзбекистонда ОИВ инфекцияси билан яшовчилар сони 43581 нафарни ташкил этишини маълум қилганди. 2021 йилда бу кўрсаткич қанчага ошгани ёхуд камайгани ҳақида маълумотлар йўқ.\nРасмийларнинг айтишича, Ўзбекистонда ОИТС билан касалланганлар сони кўпайишида ишлаш учун чет элга кетган, у ерда бетартиб жинсий ҳаёт кечирган эркакларнинг ҳам ҳиссаси катта. Амалдаги тартибга кўра, уч ойдан ортиқ муддатда хорижда бўлиб қайтган шахслар ватанга қайтганидан сўнг ОИВ инфекцияси учун қон топшириши керак. Жойларда кўпчилик бунга амал қилмаслиги, айрим ҳолатларда бу каби ишлар пул билан битирилишини инобатга олсак, аҳоли орасида бу дардга чалинганидан бехабарлар сони кўп бўлиши мумкин.\nГарчи ОИТС инфекциясини юқтирганлар алоҳида рўйхатга олинса-да, назорат етарлича эмаслигини Бухородаги воқеа ҳам тасдиқламоқда. Демак, бу борадаги тартиб-қоидаларни қатъийлаштириш, ўзгалар ҳаётига хавф солиши мумкин бўлган ҳолатларда беморлар ихтиёри ёхуд виждонига ҳавола қилиш билангина кифояланмаслик, аксинча, бу чоралар натижа бермаётганини тан олиб, ушбу дардга чалинганларни жамиятдан яккалаш устида бош қотириш зарур.\nШу билан бирга, касалликни қасддан бошқаларга юқтирганлик учун қонунчиликда кўзда тутилган жазо муддатини узайтириш орқали ҳам одамларни бу ҳаракатдан тийиб туриш мумкин. Зеро, Ўзбекистонда бундай қилмиш учун кўпи билан 8 йил берилса, бошқа давлатларда 2-3 баробар кўпроқ муддатли жазо тайинланади.\nДарвоқе, организмда иммунитет танқислиги вируси келтириб чиқарадиган касалликлар тарқалишига қарши курашиш билан боғлиқ харажатлар учун 2022 йилда давлат бюджетидан 95,4 млрд сўм ажратилиши белгиланган. Бу ўтган йилгига нисбатан қарийб икки баробарга кўпроқ. 2021 йилда айни мақсад учун 50,8 млрд сўм ажратилган эди. Ушбу маблағлар мақсадли сарфланиши, хўжакўрсинга ўтказиладиган тадбирлар ва бошқа фойдасиз ишларга сарфланмаслигига умид қилиб қоламиз.


ДИҚҚАТ ЭЪЛОН! » Qiziltepa paxta tozalash\nA+ A A- X2\nПахта - миллий бойлигимиз, ғурур ва ифтихоримиз.\nЭмиссия рисолалари ва чакирилув карорлари\nБошкарув на назорат органлари\nСохага оид қонун ва қарорлар\nЖамиятнинг ички хужжатлари\nАсосий » Yangiliklar » ДИҚҚАТ ЭЪЛОН!\n13-06-2017, 12:38 admin 143\nЎзбекистонРеспубликасининг "Акциядорлик жамиятлари ва акциядорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонунининг 109- моддаси талаблари ижросини таъминлаш мақсадида "Кизилтепа пахта тозалаш” АЖнинг 2017 йил молия-хўжалик фаолиятини миллий стандартлар талаблари асосида ташқи аудит текширувидан ўтказиш учун танлов эълон қилинади.\nТашқи аудит ташкилотига қўйиладиган шартлар:\n- ҳар чоракякуни билан жамиятнинг молия ҳисоботлари тўғрилигини текшириб, бухгалтерия ҳисобини юритиш тартибининг белгиланган талабларга мувофиқлиги бўйича жамият кузатув кенгашига ҳисобот бериб бориш.\nАудитор ташкилотлари томонидан берилган таклифлар ўз навбатида жамият кузатув кенгаши томонидан белгиланган тартибда кўриб чиқилади.\nАудитор ташкилотлари томонидан бериладиган тижорат таклифлар бўйича 2017 йилнинг 15 июн куни гақадар "Кизилтепа пахта тозалаш” АЖнинг Навоий вилояти, Кизилтепа туман, Нурафшон кўчаси 11-уйда жойлашган манзилига ёки интернетдаги ptz108@qiziltepapaxta.uzпочта манзилига мурожаат қилиш мумкин.\nМурожат учун телефонлар: (0436) 555-24-90, (97) 796-77-88\nСайтнинг кўринишини бахоланг\nВеб сайт янгиликларидан хабардор бўлиб туриш учун қуйидаги қаторга электрон манзилингизни киритинг\nБиз билан алоқа "Қизилтепа пахта тозалаш" АЖ :0 (436) 555-24-90\nМанзилимиз Навоий вилояти, Қизилтепа тумани, Нурафшон кўчаси, 11-уй.\nСавол-жавоб Кўп бериладиган саволларга жавоблар.\nТашкилотлар "Қизилтепа пахта тозалаш" АЖга қарашли масканлар\nИшонч телефони "Қизилтепа пахта тозалаш" АЖ ишонч телефони: 0(436) 555-24-90\nМиллий ахборот агентлиги\n"Ўзпахтасаноатэкспорт" холдинг компанияси\nНавоий шахар ҳокимлиги\nХҚизилтепа туман ҳокимлиги\nЎзбекистон тупроғининг ноёб унумдорлиги унинг мухим хусусияти бўлиб, бу хол республикани қудратли агросаноат салохиятига эга мамлакатга айлантириш имкониятини беради. Бугунги кунда Ўзбекистон ташқи бозорида талаб катта бўлган махсулот - пахта толасининг асосийф ишлаб чиқарувчиси ва етказиб берувчисидир. Республикада пахтани асосли қайта ишлаш йўли изчиллик билан олиб борилмоқда.\nЎзбекистон ташқи бозорда пахта толасининг асосий ишлаб чиқарувчиси ва етказиб берувчисидир. И.А.Каримов\nҲозир сайтда: 1 фойдаланувчи\nҚизилтепа пахта тозалаш: 0(436) 555-24-90\nНавоийпахтасаноат: 0(436) 770-21-21\nБатафсил маълумот олиш учун ушбу ҳавола орқали ўтинг.\nЭлектрон ҳукумат портали\nҚизилтепа туман ҳокимлиги\nВеб сайт маълумотларидан фойдаланганда, веб сайтга ҳавола кўрсатилиши шарт!\nХатони учратдингизми? Унда хато матнни белгилаб, CTRL+ENTER тугмасини босинг!


Ўзбекистонда уй-жойга муҳтож хотин-қизларни хонадон билан таъминлаш тартиби белгиланди – Kommers.uz\nИқтисодиёт\t21:00 | 6.12.21\nЎзбекистонда уй-жойга муҳтож хотин-қизларни хонадон билан таъминлаш тартиби белгиланди\nТартибга кўра ипотека кредитининг 15 фоизи миқдорида бошланғич бадал тўлаб берилади.\nЎзбекистонда уй-жойга муҳтож хотин-қизларни уй-жой билан таъминлаш тартиби белгиланди. Бу ҳақда Адлия вазирлигининг Huquqiy axborot канали хабар берди.\nМаълум қилинишича, ҳукуматнинг 6 декабрдаги қарори билан «Нотурар жойларда истиқомат қилаётган, шунингдек, ота-онасидан ёки уларнинг биридан айрилган ҳамда ёлғиз онаси, ёлғиз отаси ёки бошқа шахслар қарамоғида бўлган вояга етган уй-жойга муҳтож хотин-қизларни уй-жой билан таъминлаш тартиби тўғрисида»ги низом тасдиқланган.\nНизомга кўра, уй-жой шароитини яхшилаш истагида бўлган уй-жойга муҳтож хотин-қизлар ўзини ўзи бошқариш органи ёки туман (шаҳар) маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш бўлимига сўровнома-ариза билан мурожаат қилади. Шундан сўнг, уй-жойга муҳтож хотин-қизларни уй-жой билан таъминлашга кўмаклашиш комиссияси ҳар чоракда (чорак биринчи ойининг 15-кунигача) хотин-қизларнинг уй-жойга эҳтиёжмандлик даражасини ўрганиб чиқади.\nҚайд этилишича, уй-жойга муҳтож хотин-қизлар комиссиянинг тегишли қарори қабул қилингач, кўпи билан 30 кундан ошмаган муддат ичида ижтимоий уй-жойларга ижара ҳуқуқи асосида вақтинчалик жойлаштирилади.\nТаъкидланишича, уй-жойга муҳтож хотин-қизларга ипотека кредити бўйича уй-жойларнинг ҳисобланган қийматининг 15 фоизи миқдорида бошланғич бадал тўлаб берилади. Шунингдек, туман (шаҳар) ҳокимлиги комиссия қарори қабул қилингандан сўнг 20 кун ичида ижтимоий уй-жойга жойлаштириладиган хотин-қизлар билан ижара шартномасини тузади (кўпи билан 5 йил муддатга).\nШунингдек, ижара шартномаси тузилгандан кейин 5 кун ичида ижтимоий уй-жойни топшириш-қабул қилиш далолатномаси тузилади. Далолатнома тузилгач, уй-жойга муҳтож хотин-қизлар 5 кун ичида ижтимоий уй-жойга жойлаштирилади.\nХабар қилинишича, ижтимоий уй-жойлар муниципал мулк ҳуқуқи асосида туман (шаҳар) ҳокимлигига тегишли бўлади ва улар бўйича алоҳида ҳисоб юритилади. Ногиронлиги бўлган шахслар, кекса ёшдаги ва ўзи ҳаракатлана олмайдиган шахслар устувор равишда кўп квартирали уйларнинг биринчи қаватидаги ижтимоий уй-жойларга жойлаштирилади.\nБундан ташқари, ижтимоий уй-жойдан фойдаланганлик учун ижара ҳақи уй-жой умумий майдонидан келиб чиқиб унинг 1 квадрат метри учун:\nАввалроқ Президентнинг етим қизларни уй-жой билан таъминлашга оид фармонига ўзгартиш киритилгани хабар қилинганди. Шунингдек, Ўзбекистонда ипотека кредити олишда қариндош бўлмаган шахслар кафил бўлишига рухсат берилгани ҳақида хабар берилди.


Жазоир ўз ҳудудида катта нефть захирасини топди - www.Voydod.net\nHatlodKt AldoEn Behruz_98_ KetilNus Hamidpa hushnudbekrahymow BuffordOa BernadoRigh Nolenkl Rulexrd\nAzizbekxamidov1411, AldoEn, HatlodKt\nUmidjon, pusat3, Umidjon211991, EskiNishon, Rikojonbek, ako_uz, xXxsell1996, shox16, Doniyor)), wickdilfuza, Mirzoakram, barca8616, NextMusic, Ada, Raxmiddin-77777, Akbarjon89, Rustamchik, UtkirMTM, Botir123uz, isco, XaMMeC, Жалил91, Elziko, awirbek, babnik370, 98119988, milan, Sunnatillo04, JaVoHiRBeK_9798, farhodjon99, komilusmonov, [Полный список]\nЖазоир ўз ҳудудида катта нефть захирасини топди\nЖазоирда охирги 20 йил ичидаги энг йирик нефть кони топилди. Бу ҳақдамамлакат энергетика ва тоғ-кон саноати вазири Юсуф Юсфий маълум қилади.\nУнингсўзларига кўра, янги конда 1,3 миллиард баррелгача нефть захираси бўлиши мумкин. Мамлакат ҳукумати уч-тўрт йиличида айнан шунча нефть қазиб чиқариш ниятида. Кон Жазоирнинг жануби-шарқида жойлашган Хасси-Мессауд конигаяқин ерда жойлашган. Вазирнинг қайд этишича, энди “Sonatrach” давлат компанияси 50% нефтни қазиб чиқариш учунянги технологик усуллардан фойдаланади. Шунингдек, компания қатламни гидравлик тарзда тортиб олиштехнологиясидан ҳам фойдаланиш ниятида.


Косонсой соҳилларида ноқонуний қурилган 100 га яқин бино ва қурилмалар буздирилди - Daryo\n16:12, 17.07.2021 27396\nКосонсой соҳилларида ноқонуний қурилган 100 га яқин бино ва қурилмалар буздирилди\nНаманганда Косонсой соҳилларида жойлашган дам олиш масканларининг ҳолати ўрганилмоқда. Бу ҳақда «Дарё» мухбири Азизбек Абдувалиев хабар бермоқда.\nЎрганиш ишларини вилоят қурилиш бош бошқармаси ва вилоят қурилиш соҳасида назорат ҳудудий назорат инспекцияси мутахассислари амалга оширмоқда. Уларга ФВБ ходимлари яқиндан ёрдам бермоқда.\nВилоят қурилиш бош бошқармаси бошлиғи Дилшодбек Ниязовнинг айтишича, ўрганишлар 15 июль куни бошланган, ҳозирда ҳам давом этмоқда. Бир куннинг ўзида 50 дан ортиқ ҳордиқ масканлари кўздан кечирилган. Аксарият сой соҳилидаги тақиқланган жойларга ҳеч қандай рухсатсиз бундай масканлар тиклангани аниқланган.\nУларнинг эгаларига Косонсой туман ҳокимлиги ҳузурида тузилган ишчи гуруҳ томонидан огоҳлантириш хатлари берилди.\nҲозиргача Косонсой соҳилларида ноқонуний қурилган бино ва қурилмалардан 100 га яқини буздирилди. 50 дан ортиқ кўчма қурилмалар, яъни сўри ва ўриндиқлар олдириб ташланди.\nКосонсойдаги дам олиш масканлари фаолиятини тартибга солиш юзасидан ишлар давом эттирилмоқда. Мутасаддиларга кўра, бундай тадбирлар келгусида катта талафот ва хавф-хатарларнинг олдини олишда ёрдам беради.\nКосонсойда кучли дўл ёғиши ортидан келган сел одамларни оқизиб кетгани айтилмоқда. ФВБ ва ИИБ қидирув-қутқарув ишларини олиб бормоқда\n15:11, 27.09.2021 146570\n07:34, 17.10.2021 79080\n07:34, 15.10.2021 67548\n06:59 Бугун 1781\n23:58, 18.10.2021 6997\n23:54, 18.10.2021 11600\n23:43, 18.10.2021 6159\n22:19, 17.10.2021 96114\n08:09, 18.10.2021 83950\n19:20, 17.10.2021 69514


экоҳуқуқ | Ekobarqaror\nTag Archives: экоҳуқуқ\nСАЙЁҲЛАР УЧУН ТАҚИҚЛАНГАН ҲУДУДЛАР\n23.11.2017 Admin\tФикр билдиринг\nВазирлар Маҳкамасининг 10 мартда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасида туризмни ривожлантиришнинг айрим масалалари тўғрисида» Қарори билан туристлар ташриф буюриши тақиқланган объектлар ва ҳудудлар рўйхати тасдиқланган эди.\nШу қарор билан ҳудудида бўлишнинг алоҳида тартиби белгиланган жойлар ва объектларга туристларнинг кириши (ўтиши), уларда вақтинчалик бўлиши ва улар бўйлаб ҳаракатланиши учун ИИВ ҳудудий бўлинмаларининг рухсатини олиш талаб этилиши белгилаб қўйилди. Алоҳида ҳудудлар қаторига чегара ҳудудида жойлашган маданий мерос объектлари ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар киритилганди.\n«Ўзбектуризм» Миллий компанияси сайтида тушунтирилишича, янги тартиб туристик фаолият субъектларига тегишли объектларга туристик сафарларни ташкил этишда белгиланган нормаларни бажариш орқали, «жойга етиб боргач, маҳаллий маъмурият уларнинг ташриф буюриши учун бошқа ёки қўшимча талаблар қўймаслигига ишончи комил бўлиш» имконини берди.\nАлоҳида ҳудудда вақтинчалик бўлиш муддати беш кун билан чекланган. Бунда рухсатнома олиш учун аризани (у бир гуруҳ шахслар томонидан берилиши ҳам мумкин) туризм ташкилотлари ёки туристлар камида 30 иш куни олдин беришлари лозим.\nТуристлар ташриф буюриши тақиқланган объектлар ва ҳудудлар рўйҳати:\n• Андижон вилоятининг Хонобод шаҳридаги «Имом ота» умумҳарбий полигони ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Андижон вилоятининг Хонобод шаҳридаги Кампирравот сув омбори ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Фарғона вилоятининг Ўзбекистон туманидаги «Шўрсув» умумҳарбий артиллерия полигони ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Тошкент вилоятининг Бўстонлик туманидаги «Қайнарсой» дам олиш зонаси ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Жиззах вилоятининг Зомин туманидаги «Суффа» платосида жойлашган радиоастрономия мажмуаси (РТ-70) ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Қашқадарё вилоятининг Шаҳрисабз туманидаги Ҳисор қўриқхонаси ҳудуди ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Сурхондарё вилоятининг Сариосиё туманидаги Ҳисор тизма тоғларининг Тўпаланг сув омборидан юқоридаги қисмлари ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Тошкент вилоятининг Бўстонлиқ туманида жойлашган Чорвоқ ГЭСи ва Чорвоқ сув омбори тўғони;\n• Тошкент вилоятининг Нуробод шаҳарчасидаги Янги Ангрен ИЭСи;\n• Сирдарё вилоятининг Ширин шаҳридаги Сирдарё ИЭСи ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Навоий вилоятининг Бессапан шаҳарчасидаги 2-чи Гидрометаллургия заводи ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Навоий вилоятининг Кўкпатас шаҳарчасидаги 3-чи Гидрометаллургия заводи ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Самарқанд вилоятининг Қўшработ туманидаги 4-чи Гидрометаллургия заводи ва унинг теварак атрофидаги ҳудуд;\n• Қашқадарё вилояти ҳудудида — Каласой дарасидаги Темурланг ғори, Тошқўрғон шаҳарчаси, Каласой дарасидаги динозаврларнинг излари, Каласой дарасидаги шаршара, Сувтушар шаршараси, Жовуз, Ғилон, Кўл шаҳарчалари, «Хўжа Каршавор» платоси, Жанка кўли, Северцев музлиги, «Ҳазрат Султон» қадамжоси;\n• Жиззах вилояти ҳудудида — Шўралашсой манзилгоҳи, Зомин санаторийсидан «Суффа» платоси ва Қизилмозор дараси орқали Музбулоқ шаҳарчасига қадар ўтган йўл;\n• Бошқа ўта муҳим ва тоифалаштирилган объектлар, шунингдек Мудофаа вазирлиги, МХХ ва ИИВнинг Ўзбекистон ҳудудида жойлашган ҳарбий қисмлари.\nМехрож ОЧИЛОВ тайёрлади


Тошкент: йулларда махсус транспорт воситаларининг йулаклари пайдо бўлади\n22 Yanvar 12:01 / Published in Ўзбекистон янгиликлари\nТошкентда йулларда алоҳида йулаклар ташкил этилади, улар бўйлаб фақат махсус транспорт воситалари ҳаракатланади.\nБугун, 22 январ куни «Тошшаҳартрансхизмат» компанияси пойтахтда автобуслар, тез ёрдам машиналари, ўт ўчириш машиналари ва таксилар ҳаракати учун махсус йулаклар ташкил этилишини маълум қилди. Хусусий автомашиналари бўлган фуқаролар ушбу қаторларда ҳаракатлана олмайдилар.\nКомпаниянинг таъкидлашича, алоҳида йулаклар яратилишининг сабаби автобуслар белгиланган вақтда тўхтаб туриши ва тирбандликка тушиб қолмаслиги керак. Бу, ўз навбатида, пойтахт аҳолиси учун жамоат транспортининг жозибадорлигини оширади. Бундан ташқари, автобуслар йулнинг асосий қисмида ҳаракатланишига халақит бермайди ва қўшимча афзаллиги шундаки, энди транспорт воситаларининг келиш вақтини аниқ тахмин қилиш мумкин бўлади.\nЯна бир афзаллиги шундаки, тез ёрдам машиналари ҳам қўнғироқ пунктига тўсиқсиз этиб бориши мумкин. Йуллардаги вазиятни яхшилаш учун таксилар ва велосипедчиларга ҳам махсус йулакдан фойдаланишга рухсат берилади.\nTagged under: ЙУЛАК, МАКСУС, МАХСУС ТРАНСПОРТ, ПОЙТАХТ, ПОЛОСА, ҲАРАКАТ\nФарғона: ҳовлилар ичидаги барча объектларнинг қурилиши тўхтатилди\nЎзбекистон ЖСТга аъзо бўладими: муаммо ҳали ҳал қилинмаган


АСАБИЙЛАШМАНГ! ТИНЧЛАНИШИНГИЗ УЧУН 4 ТАВСИЯ! | Суғдиёна биринчи аёллар электрон журнали\n1.Асабларингиз таранглашаётганини сезсангиз, аччиқ дамланган қора чой билан сутли шоколад еб олинг. Тинчланишингизга ёрдам беради. Қаҳва ёки газланган ичимликларни унутинг. Улар қонда адреналин миқдорини янада кучайтириб юборади. 2.Севимли фильмларингизни томоша қилинг. Суратлар тўпламини варақланг. Ёки ширин хотираларни ёдга солувчи совғаларни кўриб чиқинг. 3.Констрасс душ қабул қилинг. Аввал илиқ, сўнг совуқ сув билан ўзига хос уқалаш муолажаси бажарилади. Бунда тана бўшашиб, тинчланасиз. 4.Сайр қилинг. Масалан, музқаймоқ сотиб олинг-да, табиат манзараларини томоша қилиб сайр қилинг. Хаёлларингиз сал бўлса-да чалғийди.Twitter НравитсяSocButtons v1.5


Зангиотадаги шифохона эртадан коронавирусга чалинган фуқароларни қабул қила бошлайди\nТошкент вилояти Зангиота туманида кўп тармоқли махсус шифохона замонавий талаблар асосида қуриб битказилмоқда.\nЛойиҳага кўра, 33 гектар майдонда 2 минг ўринга мўлжалланган бир қаватли 4 та блокдан иборат махсус шифохона барпо этилмоқда. Ҳар бир блокда 5 та даволаш корпуси, шу жумладан, 3 та стационар бокс, 1 тадан жонлантириш ва жарроҳлик бўлими қурилмоқда.\nАйни кунларда қурилиш ишларининг биринчи босқичи, яъни 1000 ўринга мўлжалланган қисми тайёр ва эртадан, 6 июль куни беморларни қабул қилишни бошлайди.\nШу муносабат билан соғлиқни сақлаш вазири Алишер Шодмонов журналистларни махсус шифохонада яратилган шарт-шароитлар билан таништирди.\nШифохона комплекси енгил конструкцияли, изоляция қилинган сендвич панелларни қўллаган ҳолда, энергия тежамкор технологиялар асосида қисқа муддатда қурилди. Энг сўнгги замонавий тиббий ускуна ва жиҳозлар билан таъминланди.\nТаъкидланишича, шифохона қоғозбозлик амалиётидан воз кечган. Барча ишлар «Электрон соғлиқни сақлаш» тизими орқали амалга оширилади.\n– Бутун дунёда COVID-19 инфекцияси тарқалганидан кейин жуда кўп мамлакатларнинг соғлиқни сақлаш тизими шокка тушди, – деди А.Шодмонов. – Чунки биз бу касалликка тайёр эмас эдик. Нафақат юртимиз, балки дунёнинг кўплаб мамлакатларида бунчалик кўп беморларга мослашган шифохона йўқ эди. Шунинг учун мажбур бўлиб оддий шифохоналарни ҳам юқумли касалликларга мослаштирдик. Коронавирусга чалинган беморлар учун Тошкент шаҳрида бир нечта, вилоятларда эса иккитадан шифохона мослаштирилди. Лекин уларда бошқарув нуқтаи назаридан ҳамда тезкор ёрдам кўрсатишда муаммолар бор эди. Мазкур шифохонада эса юқоридаги муаммоларга барҳам берилди. Масалан, коронавирусга гумон қилинган беморнинг тиши оғриб қолса, у шу ернинг ўзида ташкил этилган стоматология бўлимига мурожаат қилади. Аёллар учун алоҳида акушерлик ва гинекология бўлимлари мавжуд. Бир сўз билан айтганда, коронавирусга чалинган бемор ёки касалликка гумон қилинган фуқароларга марказлашган ҳолда тиббий ёрдам кўрсатилади.\nМахсус шифохона магнит резонанс томографи, рақамли рентген аппарати ва замонавий УЗИ диагностика аппарати ҳамда гемодиализ каби аппаратлари билан жиҳозланган.\nКоронавирус инфекцияси аксарият мамлакатларда шифохона ичидан тарқалаётгани аниқланган. Маълумки, инфекция ҳаво томчилари, маиший мулоқот орқали юқади. Фуқаролар карантин даврида ёки шифокорларнинг ҳам ушбу касалликка чалинишида бинодаги ҳаво алмаштириш тизими нотўғри ўрнатилгани, беморларнинг умумий овқатланиш, ювиниш жойи битта бўлгани сабаб қилиб кўрсатилмоқда.\nЗангиота туманидаги махсус шифохонанинг ҳар бир бўлими ва палатасида тоза ҳаво тизими ўрнатилган. Аввал бу тизим фақат операция хоналарига ўрнатилган эди. Хоналарнинг пол қисми антибактериал қоплама билан қопланган. Бундан ташқари, ҳар бир боксда беморларга овқатланиш, ювиниш учун шароит яратилган. Тез ёрдам машинасида келган бемор тўғридан-тўғри ўз палатасига жойлаштирилади. Тез ёрдам машиналари шифохонадан чиқиб кетаётганда дезинфекция қилинади. Шифохона ҳудудида вертолёт қўниши учун ҳам шароит бор.\n– Стационар жойларнинг ҳаммаси боксланган, ҳар бир хона автоном, – деди А.Шодмонов. – Биридаги ҳаво бошқасига ўтмайди. Уларга кириб-чиқиш ҳам, хизмат кўрсатиш ҳам алоҳида. Ҳар бир хонада бемор фойдаланиши учун сигнал тугмаси, кислород беришга зарурат туғилса махсус тизим ўрнатилган. Беморларга овқат махсус туйник орқали узатилади. Шифокорлар зарурат бўлмаганда бемор ётган боксга кирмайди. Барча корпуслар, бўлинмалар тоза ва нотоза йўлаклар билан ажратилган. Тоза йўлакдан фақат тиббий персонал ўз вазифасини бажариш учун фойдаланади. Шифокорлар ҳаракатланиш чоғида санитар ўтказгичлар орқали ўтади. Бу барчанинг – ташхиси ноаниқ бўлганлар, врачлар ва бошқа хизматчиларнинг хавфсизлигини таъминлаш имконини беради.\nМуассасанинг 72 ўринли реанимация бўлимида ҳар бир койка ўпканинг сунъий вентиляцияси ва даволаш аппаратлари билан жиҳозланган. Бу бўлимни кардиология, неврология, педиатрия каби турли йўналишлар бўйича жиҳозлаш ҳам мумкин. Жарроҳлик залларига ҳаво тепадан берилади ва ён томонлардан сўрилади. Натижада доимий стериллик таъминланади.\nЛабораторияда вирусология, биокимё ва иммунология, микробиология, паразитология бўйича энг илғор аппаратлар ўрнатилган. Масалан, амалдаги полимер занжирли реакция ускунаси 5 соатда ўртача 40 кишига ташхис қўйса, бу ердаги замонавий жиҳозлар 2 соатда 90 та намунани аниқлаш имкониятига эга.\nЭпидемиологик вазият барқарорлашгандан сўнг келгусида кўп тармоқли тиббиёт клиникаси сифатида фаолият юритади.\nШифохонадан бир нечта мақсадларда фойдаланиш кўзда тутилган. Хусусан, замонавий технологиялар орқали масофавий тиббий кўриклар ҳамда консилиумлар ташкил этилади ҳамда даволашнинг таъсирчан усуллари муҳокама қилинади. Тиббиёт олий ва ўрта махсус таълим муассасалари ўқувчиларига малака ошириш учун махсус клиник база платформаси сифатида хизмат қилади.\nМалакали даволаш билан бирга замонавий телетиббиёт технологиялари асосида ҳудудларда ҳам юқори сифатли тиббий хизматлар ташкил этилади. Хорижий мутахассисларни жалб этган ҳолда мураккаб жарроҳлик амалиётлари ва юқори технологик муолажалар амалга оширилади.


Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Расул Кушербаев Ўзбекистонда пандемия туфайли кечаётган оғир вазият ва шундай пайтда ҳам тез ёрдам учун автомобилларини жуда қиммат нархда сотишда давом этаётган «Ўзавтомоторс»га жиддий эътирозларини билдирди.\nКушербаев бу борада Фарғона вилояти ҳокимлиги вилоят аҳолиси учун 20 та янги «Дамас»ларни 75 млн. сўм атрофида сотиб олиб, «тез ёрдам»га топширганини мисол сифатида келтирган.\nАхир шунча йил шу халқ ҳисобидан ялло қилиб яшади, эртага шу халқ бўлмаса уни «эрка»лигини ким кўтаради, дефектлар билан чиқаётган, отни калласидек қиммат машиналарини ким олади, албатта шу халқ олади. Пулини тўлаб ойлаб кутадиган Россия, Қозоғистон, Украина халқи эмас, шу халқ олади, шу халқ минади. Шу касал бўлаётган одамлар бўлмаса ҳеч кимсан «монопол дўстим», – дейди депутат.


Насриддинов оиласининг қариндошлари 18 апрель куни Хўжанддаги Сўғд вилояти суди залини тарк этмоқдалар. Мазкур оиланинг бирйўла етти нафар аъзоси ИДга қўшилишга уринганликда айбланган ва турли муддатларга озодликдан маҳрум этилган. (Негматулло Мирсаидов)\nХЎЖАНД, Тожикистон – Сўғд вилоят суди бир ҳафталик эшитувлардан сўнг, чоршанба, 18 апрель куни Исфара тумани, Навгилем қишлоғидан бўлган оиланинг етти нафар аъзосини турли муддатларга қамоқ жазосига ҳукм қилди. Улар «Ислом давлати» (ИД) сафига қўшилишга уринганликда айбланган.\nЎз оила аъзоларини ушбу ҳаракатга қўшилишга ундаган ва уни ташкиллаштирган 47 яшар Баҳодур Насриддинов 17 йилга озодликдан маҳрум этилди. Унинг онаси Мавлуда Насриддинова 12 йиллик қамоқ жазоси олди, оиланинг бошқа уч нафар аёл аъзолари – Фарзона Насриддинова, Мушоҳира ва Шоҳина Нуруллоевалар ҳам худди шунча муддатга кесилганлар.\nОила аъзоларидан бўлган яна 2 нафар эркак – Хайдархон Насриддинов ва Насруллохон Абдувалиевлар 12 ярим йиллик қамоққа ҳукм қилиндилар.\nУшбу ҳукм судланувчилар Олий судга апелляция бермаган тақдирда 10 кун ичида кучга киради.\nОиланинг бошқа икки нафар аъзоси – 16 яшар Маърифат Насриддинова вояга етмаган бўлгани сабабли, 24 ёшли Шоҳида Нуруллоева эса руҳий хаста эканлиги муносабати билан жиноий жавобгарликдан озод этилган.\nСурия томон йўл\n2017 йилнинг март ойида Насриддиновлар оиласи аъзолари қариндошларига Баҳодир билан кўришиш учун Душанбега кетаётганликларини айтиб, Навгилем қишлоғидан чиқиб кетганлар.\nНасриддиновнинг яқинлари жангарилар сафига қўшилиш учун йўлга чиққан 28 киши қаторида бўлган, улар даставвал Олмаотага, у ердан эса Истанбулга йўл олганлар. Улар Салоҳиддин исмли (фамилияси ошкор этилмаган) Озарбайжон фуқаросининг кўмаги билан учта йўлтанламасда Туркиядан Сурияга ўтишга уринганлар.\nТуркия полицияси Баҳодур Насриддинов ҳайдаб кетаётган машинани тўхтатиб қолган. Қолган икки машина Сурияга ўтиб кетишга муваффақ бўлган ва унда бўлган йўловчиларнинг барчаси айни пайтда Идлиб вилоятида экани айтилмоқда.\n9 нафар тожик фуқароси Украина, Озарбайжон ва Қозоғистон орқали Тожикистонга қайтарилган, ушбу жараён бир неча ой вақт олган.\nВатанларига қайтганларидан сўнг ҳам, улар ўзларини имкон бўлиши билан яна Сурияга боришга уринадигандек тутганлар, бу расмийларда шубҳа уйғотган.\nБаҳодур Насриддиновнинг Суриядаги қариндошлари билан интернет орқали ёзишмалари ашёвий далил сифатида келтирилган. Оила аъзолари Тожикистонга қайтганларидан сўнг ҳуқуқ-тартибот органларига мурожаат қилмаганлар ва ўз қилмишларидан ҳеч қачон, ҳатто суд жараёнида ҳам пушаймон бўлмаганлар, деди прокурор Рауфхон Алиев Карвонсарой билан суҳбатда.\n2017 йилда Сўғд вилояти судлари томонидан террорризм ва экстремизм билан боғлиқ 165 да жиноий иш кўриб чиқилиб, 257 нафар шахс жиноий жавобгарликка тортилган. 2016 йилда бу рақам 305 тани ташкил этганди.


Уятчан сўққабошлар жуфт топишлари учун 'японча' усул - BBC Uzbek - Multimedia\nУятчан сўққабошлар жуфт топишлари учун 'японча' усул\nСўнгги янгиланиш 27 ноябр 2012 - 10:42 GMT\nЯпониядаги уятчан ёшлар ўз муҳаббатларини топишлари учун янгича усул синаб кўрилмоқда. Илк учрашувга чиқадиган ёшлар юзларига севимли ҳажвий қаҳрамонлари ниқобларини кийиб олишади. Томоша қилишmp4\nЯпониядаги уятчан ёшлар ўз муҳаббатларини топишлари учун янгича усул синаб кўрилмоқда. Илк учрашувга чиқадиган ёшлар юзларига севимли ҳажвий қаҳрамонлари ниқобларини кийиб олишади. Афтидан, бу усул иш бераётган кўринади. Ниқоб ўта уятчан одамлар ўзларини эркинроқ тутишлари учун ёрдам берар экан. Лавҳа ана шу ҳақда


Ниспазм Форте – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Ниспазм Форте\nПрепаратнинг савдо номи: Ниспазм® Форте\nТаъсир этувчи модда (ХПН): Дротаверин гидрохлориди\nфаол модда: дротаверин гидрохлориди – 80 мг;\nёрдамчи моддалар: маккажўхори крахмали, лактоза, тозаланган тальк, магний стеарати, повидон.\nТаърифи: думалоқ, икки ёқлама қавариқ, ҳидсиз оч сариқдан сариқ ранглигача бўлган таблеткалар.\nФармакотерапевтик гуруҳи: Спазмолитик воситалар (миотроп спазмолитик).\nАТХ коди: А03AD02.\nДротаверин изохинолиннинг ҳосиласи бўлиб, фосфодиэстераза IV (ФДЭ IV) ферментини ингибиция қилиш йўли билан шиллиқ мушакларга ўта кучли спазмолитик таъсир намоён этади. ФДЭ IV цАМФ ни АМФ гача гидролизи учун зарурдир. ФДЭ IV ни ферментини ингибиция қилиниши цАМФ нинг концентрациясини ошишига олиб келади, у ўз навбатида қуйидаги каскад реакцияни ишга туширади: цАМФ нинг юқори концентрациялари миозиннинг енгил занжирли киназаси (МЕЗК) ни цАМФ га қарам фосфорланишини фаоллаштиради. МЕЗК ни фосфорланиши, уни кальций (Са2+)-кальмодулин комплексига яқинлигини пасайишига олиб келади, бунинг натижасида МЕЗК нинг фаолсизланган шакли мушакларни бўшашини таъминлайди. цАМФ бундан ташқари Са2+ ни экстрацеллюляр бўшлиқ ва саркоплазматик ретикулумга ташилишини (транспортини) рағбатлантирилиши туфайли, Са2+ нинг цитозолдаги концентрациясига таъсир қилади. Дротавериннинг цАМФ орқали Са2+ ионининг концентрациясини бундай пасайтириш самараси, дротавериннинг Са2+ га нисбатан антагонистик самарасини эътироф этади.\nIn vitro шароитида дротаверин ФДЭ III ва ФДЭ V изоферментларини ингибиция қилмай, ФДЭ IV ферментини ингибиция қилади. Шунинг учун дротавериннинг самарадорлиги турли тўқималарда ҳар хиллиги билан фарқ қилувчи тўқималардаги ФДЭ IV нинг концентрациясига боғлиқ. ФДЭ IV силлиқ мушакларнинг қисқарувчанлик фаоллигини пасайтириш учун жуда муҳимдир, шу боисдан ФДЭ IV ни селектив ингибиция қилиниши гиперкинетик дискинезияларни ва меъда-ичак йўллари (МИЙ) нинг спастик ҳолатлари билан кечувчи турли касалликларни даволаш учун фойдали бўлиши мумкин.\nМиокард ва қон-томирларнинг силлиқ мушакларида цАМФ нинг гидролизи асосан ФДЭ III изоэнзими ёрдамида рўй беради, айнан бу, дротавериннинг юқори спазмолитик фаоллиги билан бирга, юрак ва қон томирлари томонидан жиддий ножўя таъсирларни ва юрак-қон томир тизимига яққол таъсир самарасини йўқлигини изоҳлайди. Дротаверин силлиқ мушакларнинг ҳам нейроген, ҳам мушак спазмлари оқибатида келиб чиққан спазмларида самаралидир. Вегетатив иннервациянинг туридан қатъий назар, дротаверин МИЙ, ўт чиқариш йўллари, сийдик-таносил тизимининг силлиқ мушакларини бўшаштиради.\nСўрилиши. Дротаверин ичга қабул қилинганда, папаверинга нисбатан МИЙ дан тезроқ ва анча тўлиқ сўрилади. Тизим олди метаболизмидан сўнг тизимли қон оқимига қабул қилинган дротавериннинг 65% келиб тушади. Плазмадаги максимал концентрацияси – Сmax га 45-60 минутдан кейин эришилади.\nТақсимланиши. In vitro шароитларида дротаверин плазма оқсиллари билан, айниқса альбумин, γ- ва β- глобулинлар билан юқори даражада (95-98%) боғланади.\nДротаверин тўқималар бўйлаб бир текис тақсимланади, силлиқ мушак ҳужайраларига киради. Гематоэнцефалик тўсиқ орқали ўтмайди. Дротаверин ва/ёки унинг метаболитлари йўлдош тўсиғи орқали озгина ўтиши мумкин.\nМетаболизми. Одамда дротаверин жигарда тўлиқ метаболизмга учрайди.\nЧиқарилиши. Дротавериннинг ярим чиқарилиш даври – Т1/2 8-10 соатни ташкил қилади. 72 соат ичида организмдан деярли тўлиқ чиқарилади, Дротавериннинг тахминан 50% сийдик билан ва тахминан 30% – МИЙ орқали (сафрога экскреция қилиниши) чиқарилади.\nДротаверин асосан метаболитлар кўринишида чиқарилади, сийдикда ўзгармаган дротаверин аниқланмайди.\nБилиар тизимнинг касалликлари (холецистолитиаз, холангиолитиаз, холецистит, перихолецистит, холангит, папиллит) даги силлиқ мушаклар спазми. Сийдик-чиқариш йўллари силлиқ мушакларининг спазми (нефролитиаз, уретролитиаз, пиелит, цистит, қовуқни тенезмлари). Ёрдамчи даволаш воситаси сифатида: овқат ҳазм қилиш йўлларининг силлиқ мушакларини спазмларида (меъда ва ўн икки бармоқ ичакнинг яра касаллиги; гастрит, энерит, колит, кардиал сфинктер спазмлари ва пилороспазм, йўғон ичакнинг метеоризм билан кечувчи таъсирланиш синдроми); бош оғриғида; гинекологик касалликларда (дисменореяда) қўлланилади.\nКатталарга бир марта қабул қилишга 1-2 таблеткадан буюрилади. Максимал суткалик доза – 240 мг ни ташкил қилади.\nБолалар – 6-12 ёшли болалар учун бир марта қабул қилишга 0,5-1 таблеткадан буюрилади. Максимал суткалик доза – 120 мг ни ташкил қилади.\n– 12 ёшдан ошган болалар учун бир марта қабул қилишга 1 таблеткадан буюрилади. Максимал суткалик доза – 160 мг ни ташкил қилади.\nПрепаратни шифокор маслаҳатисиз қабул қилишда препаратни қабул қилишнинг тавсия қилинган давомийлиги одатда 1-2 кунни ташкил қилади. Агар бу давр давомида оғриқли синдром камаймаса, пациент ташхисни аниқлаш учун ва зарурат бўлса, даволашни ўзгартириш учун шифокорга мурожаат қилиши лозим. Ниспазм Форте ёрдамчи даволаш воситаси сифтида қўлланаётган ҳолларда шифокор маслаҳатисиз даволаш давомийлиги узоқроқ (2-3 кун) бўлиши мумкин.\nҚуйида клиник тадқиқотларда кузатилган, уларни қуйидаги градацияга мувофиқ юз бериш тезлигини кўрсатган ҳолда аъзолар тизимлари бўйича бўлинган нохуш реакциялари келтирилган: жуда тез-тез (≥10%); тез-тез (≥1%, <10%); тез-тез эмас (≥0,1%, <1%); кам ҳолларда (>0,01% <0,1%), жуда кам ҳолларда, шу жумладан алоҳида хабарлар (<0,01%); тез-тезлиги номаълум (мавжуд бўлган маълумотлар асосида аниқлаш мумкин эмас).\nЮрак-қон томир тизими томонидан: кам ҳолларда – юрак уришини тезлашиши, артериал босим (АБ) ни пасайиши.\nМарказий нерв тизими (МНТ) томонидан: кам ҳолларда – бош оғриғи, бош айланиши, уйқусизлик.\nМеъда-ичак йўллари (МИЙ) томонидан: кам ҳолларда – кўнгил айниши, қабзият.\nИммун тизими томонидан: кам ҳолларда – аллергик реакциялар (ангионевротик шиш, эшакеми, тошма, қичишиш).\nтаъсир этувчи моддага ёки препаратнинг ёрдамчи моддаларидан биронтасига юқори сезувчанлик;\nоғир юрак етишмовчилиги (юракдан отилиб чиқаётган қон ҳажмини пасайиши синдроми);\nэмизиш даври (клиник тадқиқотлар йўқ);\nгалактозани кам учрайдиган наслий ўзлаштиролмаслик, лактаза танқислиги ва глюкоза-галактоз мальабсорбция синдромида (препаратнинг таркибида лактоза бўлганлиги туфайли) қўллаш мумкин эмас.\nЭҳтиёткорлик билан: артериал гипотензия; пациент болалар (клиник қўллаш тажрибаси етарли эмас) да эҳтиёткорлик билан қўллаш керак.\nДротаверин гидрохлоридини морфин билан бир вақтда қабул қилиш морфиннинг спазмоген фаоллигини пасайтиради, леводопа билан – унинг антипаркинсоник таъсирини сусайтиради, ригидлик ва терморни кучайтиради. Препарат спазмолитикларнинг (шу жумладан, м-холинблокаторларнинг) самарасини кучайтиради; трициклик антидепрессантлар, хинидин ва новокаинамид томонидан чақирилган артериал гипотензияни кучайтиради. Фенобарбитал билан бир вақтда қабул қилиш дротавериннинг спазмолитик таъсирини кучайтиради.\nПрепаратни бошқа дори воситалари билан қўллаш зарурати туғилганда шифокор билан маслаҳатлашиш лозим.\nТаблеткалар лактоза сақлайди, бу лактозани ўзлаштиролмаслик билан хасталанган беморларда МИЙ томонидан бузилишларни чақириши мумкин. Таблеткаларни лактоза танқислиги, галактоземия билан хасталанган ёки глюкоза/галактозани сўрилишини бузилиши синдроми бўлган беморларда қўллаш мумкин эмас (“Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар” бўлимига қаранг).\nАвтомобилни бошқариш ёки жисмоний ва руҳий реакцияларнинг юқори тезлигини талаб этувчи ишларни бажариш қобилиятига таъсири. Ичга терапевтик дозаларда қабул қилинганда дротаверин автомобилни бошқариш ва юқори диққатни талаб этувчи ишларни бажариш қобилиятига таъсир кўрсатмайди. Бирон-бир ножўя таъсирлар намоён бўлганида транспортни ҳайдаш ва механизмлар билан ишлаш тўғрисидаги масала индивидуал равишда кўриб чиқилишини талаб этади. Препаратни қабул қилгандан кейин бош айланиши пайдо бўлган ҳолларда потенциал хавфли фаолият турлари билан шуғулланишдан сақланиш керак.\nСимптомлари: юрак ритми ва ўтказувчанлигини бузилиши, шу жумладан Гис тутами оёқчаларини тўлиқ блокадаси ва ўлим билан якунланиши мумкин бўлган юракни тўхтаб қолиши.\nДаволаш: доза ошириб юборилганда пациентлар тиббий кузатув остида бўлишлари лозим, зарурат бўлганида эса, уларга симптоматик ва организмнинг асосий функцияларини тутиб туришга қаратилган даволаш, шу жумладан қусишни чақириш ёки меъдани ювишни ўтказиш керак.\n10 таблеткадан ПВХ/алюминий фольгали контур уяли ўрамда.\nКонтур уяли ўрамлар қўллаш йўриқномаси билан бирга картон қутида.


Бургут қанотида… Расул Ҳамзатов: Хотиралар, мулоҳазалар (1987) — www.ziyouz.uz\nБош саҳифа СуҳбатларБургут қанотида… Расул Ҳамзатов: Хотиралар, мулоҳазалар (1987)\nСуҳбатни «Огонёк» журналининг махсус мухбири Феликс Медведев ёзиб олган.\nШоир. Файласуф. Ҳамзат Цадасанинг ўғли. Фотимат, Зарима ва Солиҳатларнинг отаси. Тўрт набиранинг бобоси. Эпикур таълимотининг тарафдори. Дилтортар суҳбатдош. Соддаларнинг соддаси. Пешонаси ярқироқ, омадли. Бир пайтнинг ўзида ҳам Гаргантюа, ҳам Пантагрюэль. Ҳам Санчо Панса, ҳам Дон Кихот. Шолоховнинг суҳбатдоши. Твардовский, Фадеев, Симоновларнинг дўсти. Тирик классик. Тасаввурга сиғмайди. Ярим дунёни кезиб чиққан тиниб-тинчимас. Фидел Кастро ҳамда Индира Ганди билан соатлаб суҳбат қурган. Бу дунёда садоқатли икки ёрнинг — шеърият ва хотини Фотиматнинг бир умрли шайдоси. Юзта китобнинг муаллифи.\nДоғистон халқ шоири. Давлат мукофотларининг соҳиби. Ленин мукофотининг лауреати. СССР ва РСФСР Ёзувчилар союзининг секретарларидан. СССР Олий Советининг депутати. СССР Олий Совети Президиумининг аъзоси. Социалистик Меҳнат Қаҳрамони…\nМен Расул Ҳамзатов билан саккиз кун бирга бўлдим. Тоғ йўлларида кезиб, вертолётларда учиб, машиналарда юриб, Доғистоннинг катта қисмини айланиб чиқдик. Гўзаллиги таърифга сиғмайдиган бу юрт одамни ҳайратга солади. Тонг қолдиради. Уйқусини ўғирлайди.\nРасул Ҳамзатов — шу заминнинг фарзанди.\nҲамзат Цадаса хонадонида\n— Цада овулида, отамнинг уйида суҳбатлашаётганимдан мамнунман. Қачонлардир борлиқ оламдан узилиб қолган бу тоғ қишлоғи ҳозир бутун олам билан боғланган. Бу ердан теварак-атроф кафтдек яққол кўринади. Бир куни мендан, туғилган уйинг қаерда, деб сўраб қолишди, шунда мен тоғлик донишмандлар айтганидек, «Бургут қанотининг устида ва остида», деб жавоб қилдим.\nОтам ҳаётлигида бу ерда кўп таниқли ёзувчилар, маданият арбоблари меҳмон бўлишган. Меникига эса Твардовский, Симонов, Гроссман, Крон, Михалков ва бошқалар келишган.\nГоҳида эшитиб қоламан: мени гўё таржимонлар шоир қилган эмиш. Нима ҳам дердим, хурсандман, майли, шундай бўлақолсин. Тўғриси, мен бу ҳақда ўйламайман ҳам. Таржимонларимнинг бари билан урушдан кейинги йиллари Адабиёт институтида бирга ўқиганман. Қайси биримизнинг ким бўлишимизни унда ҳеч қайсимиз билмасдик. Иттифоқда ном қозонишимда, рус ўқувчисига танилишимда кўмаклашгани учун таржимонларим Наум Гребнев, Яков Козловский, Вера Звягинцева, Елена Николаевская, Семён Липкин, Владимир Солоухин, Яков Хелемский ва бошқалардан миннатдорман.\nНима десам экан, менда миллий туйғу бор, миллатчилик туйғуси йўқ, бўлиши ҳам мумкин эмас. Нафақат менда, балки бутун халқимда шундай.\nШундай гап бор: ким ўтмишга тўппончадан ўқ узса, келажак уни замбаракдан ўққа тутади. Ҳозир қайта қуриш, эскини бузиш ишлари кетяпти, аммо ҳаммасини бузавериш шартмас, деб ҳисоблайман. Яхшиларини эҳтиётлаш, асраш ва тиклаш лозим.\nКўксимда худди иккита юрак уриб тургандек: биттаси — «тарафдор», иккинчиси — «қарши». Мен иккига бўлиниб қолгандекман. Агар мамлакатда ҳамма нарса битта одамга боғлиқ бўлиб қолса, менимча, бундан ёмони йўқ. Олдин шахсга сиғиниш иллати мавжуд эди, кейин мансабга сиғиниш бошланди. Шундай одамлар борки, улар меҳмонларни ўзларига мақтайдилар, саломатлигига қадаҳ кўтарадилар, меҳр-муҳаббат изҳор қиладилар, меҳмонлар тарқагач эса, ҳали остонадан излари қуримай туриб, уларни сўкишга тушадилар — шукрки, бундай тоифадан эмасман.\nТарихий шахслар тўғрисида индамаслик адолатдан эмас. Неларга бунчалик ишонган эдим-у, нима учун ва қаерда алдашганини мен ҳам билгим келади. Биз яшаган даврда чиндан ҳам жиноятлар бўлган бўлса, кечирмаслик керак, уларни ёқлаб ҳам бўлмайди. Кўпларнинг фожиали хатоси шундаки, улар давлатимиз мустаҳкамланяпти, деб ўйлашган. Бордию давлат мустаҳкамлайган бўлса ҳам, одамзод айний бошлади. Бу айниш бугунги кунда ҳам давом этяпти, деб ҳисоблайман, чунки унга бир пайтлар Ленин айтган коммунистик манманлик ва тўралик касали юқиб бўлган.\n«Бизга нима бўлган ўзи! Наҳот турган-битганимиз ёмон!» деган саволларни шу кунларда тез-тез эшитяпмиз. Ҳорижда мендан шуни сўрашади, қадрдон овулимда ҳам шу гап. Қолаверса, ўзим ҳам ўзимдан сўрайман: «Бу нима деган гап: ишладик, тер тўкдик, яшадик, ашулалар айтдик, ўйнадик, энди маълум бўлдики, Лениндан кейинги бари раҳбарлар ёмон экан!» Бу саволга аниқ жавобни ҳозирча эшитганим йўқ. Жавоб эса, берилиши керак.\nСиз мендан йигирма йил давомида СССР Олий Совети Президиумининг аъзоси сифатида қандай қилиб айрим хато кўрсатмаларга, қарорларга, айрим «қаҳрамонлар»нинг (энди билишимизча, аслида нолойиқ кимсаларнинг) тақдирланишига овоз берганимни сўраяпсиз. Ростини айтсам, орден ва медалларга қанча олтин кетишини, қанчадан-қанча маблағ сарфланишини ўйлардим! Бироқ бунда ҳам ишга тўраларча ёндашиларди: ўнинчи беш йилликда мунча, ўн биринчи беш йилликда мана бунча одам мукофотланиши керак… Бу нима деган гап, ахир! Бу ёқда СССР Олий Советининг нашриёти ишлаб турибди. Нималарни чоп этади? Олий Совет қарорларининг стенографик ҳисоботларини. Ўн беш тилда. Шу кўрсатмаларнинг ўзи кейинчалик жойларда ҳам босилади. Шундай бўлиши шартми? Олий навли қоғозга босилган бу семиз-семиз китоблар ўлик мол бўпиб ётибди-ку. Албатта, овоз берганман, аксари тўғри, инсоний, адолатли қарорларга овоз берганман. Алам қиладиган жойи — ўшандай қарорлар чиққанига қарамай, жиноят жуда секин камайяпти, соғлиқни сақлаш соҳамиз ҳавас қиладиган даражада эмас… Ёмон томонларимиз, кам-кўстларимиз озми… Ҳа, мен иккига бўлиниб қолганман. Бу ҳақиқат чап томонда, бошқаси ўнг томоида. Ҳар бир авлод ҳодисага ўзича қараб, ўзича баҳоласа керак-да.\nМен Доғистонда, шундай муҳитда ўсганманки, бу ерда Ленинни Сталин асарлари орқали ўрганиларди. Лекиннинг ўзи кам ўқиларди. Кўчирмалар кўпроқ Сталин асарларидан олинарди. Биринчи шеъримни ҳам мен Сталин тўғрисида ёзганман: ёш болалик пайтимдаёқ эълон қилдирганман ўша қасидамни. Газета муҳаррири бош мақоласида, бу шеърни ёд олмаган биронта тоғлик қолмайди, деб хитоб қилган. Ўшанда юртимизга Сталиннинг келишини қандай нишонлаган эдик-а! Ахир, у республккага автономия ҳуқуқи берилганини эълон қилган эди!\nДоҳийнинг ташрифини, республиканинг туғилиши ва автономия ҳуқуқига эга бўлишини, ҳар бир тоғлик ўзининг туғилган кунидек кутиб олганди. Бундайин муҳим воқеаларга бағишланган достоним учун ўша йиллар Сталин мукофотига сазовор бўлганман. У пайтлар халкимнинг бор-йуқлиги биргина унинг номи билан боғлиқ эди. Тарих нақадар тез ўзгаради-я: бугун республикада автономия берилгани муносабати билан ўтказиладиган байрам ҳам бошқа кунга кўчирилган…\nБошқа жиҳатдан эса, менинг вақтимни ўғирлашган, деб ҳисоблайман. Умримнинг бир қисмини ўғирлатганман. Маълум бўлишича, мендан кўп нарсаларни яширишган. Шу овулда яшадим, мактабида ўқидим, улар эса мендан тарихнинг қайсидир қисмларини, бутун бир қатламини сир тутишибди. Айрим шоирларни яширишибди, бошқаларини кўз-кўзлаб кўрсатишибди. Мен у пайтлар, ҳатто Маяковскийни ҳам тўла билмасдим. Есенинни, Блокни билмасдим. Мен Жаров, Безименский, Виктор Гусев шеърлари руҳида тарбияланганман. Ҳаёт улкан театр томошалари эди, парда ортида нималар содир бўлаётгани туғрисида эса, ҳеч нарса билмасдим. Шунчаки, мен ҳамма нарсага соддаларча ишонаверардим. 1937 йили ўн тўрт ёшли ўспирин пайтимда одамлар қатли ом қилинаётгани тўғрисида газеталардан ўқиб билганимда ҳам, ҳақиқатан халқ душманларини қамашаётибди, деб ўйлаганман.\nМендан тез-тез, ижодингизда отангизнинг таъсири кучлими, деб сўраб туришади. Нима десам бўлади? Мен Ҳамзат Цадасани буюк шоир деб биламан, аммо ўзим шеърият билан мустақил, отамнинг таъсирига берилмасдан жиддий шуғуллана бошлаганимдан кейингина шоир бўлиб етишдим. 1945 йили, урушдан кейин Москвага бордим, Адабиёт институтига ўқишга кирдим. Москвага кўпмиллатли республикадан келдим. Бизнинг томонларда шундай гап бор (ўзлаштираётганим йўқ, одамларнинг гапи бу): қўшнисини сўккан киши ўз уйида ақмоқ, эси йўқ бўлади, бошқа миллатни сўккан киши миллати ичида аҳмоқ, бошқа мамлакатни сўккан киши эса, ўз мамлакатида аҳмоқ. Катталарга ҳурмат, аёлларга яхши муносабат, меҳмондўстлик — тоғликларнинг азалий анъаналаридир. Эшиги меҳмонларга ланг очиқ отамнинг уйи — менинг болалигим.\nОтамнинг олдига Николай Тихонов, ўктам шоир Владимир Луговскойлар кўп келишган. Дастлабки шеърларимни уларга ўқиб берганимда ўн бир ёшли бола эдим. Улар эса шеърларини отамга ўқиб беришарди. Отамни дунёга танитган ҳам ўшалардир. Кейинроқ Москвада менга ўшалар бошпана беришди. Институтга имтиҳон топшираётганимда биринчи иншодаёқ (уни мен бир рус шоиридан диққат билан кўчириб ёзган эдим) олтмишта — роппа-роса ўша партадошим қилган хаточа хато қилганман. Мени одам қилгунича кўп овора бўлишган, эҳ-ҳе… Мен унда энг жўн нарсаларни, масалан, чукча ким, яҳудий ким, руслар ким — шуларни ҳам билмасдим. Бу ҳақда ўйламасдим-да; Катта театрда илк марта Улановани кўришим — менга янгилик. МХАТда Тарасовни кўришим — янгилик. Пастернакни учратсам — янгилик. Эренбургнинг нутқини эшитсам — янгилик.\nМитинглар, муҳокамалар, қоралашлар ҳам янгилик. Йиғинлардан бирида мен ҳам қатнашдим, кимнидир лаънатладим. Ёнимда айрим таниқли ёзувчилар туришарди, улар ҳам фош қилишарди. Кўрганларимнинг барини отамга ёзиб юбордим. У мени зудлик билан Доғистонга чақириб олди. «Ўзинг лаънатлаган ёзувчиларнинг асарларини ўқиганмисан?» деб сўради. «Йўқ, ўқимаганман, лекин улар тўғрисида газеталар ёзишяпти-ку». Шунда отамнинг назари менга қадалди ва: «Ёзувчининг китобини ўқимай туриб у тўғрида фикр айтишга нима ҳаққинг бор?» деди.\nЎшанда отамнинг насиҳатига жон-жон деб кирганман демайман, аммо бу ёғига енгилтаклик қилмасликка уринганман. Митингларнинг эса ҳисоби йўқ эди. Пастернак масаласида, Твардовский масаласида, мусиқа, космополотизм масалаларида…\nЎша йиллари менинг халқимнинг бошига не кулфатлар тушганини айтмайсизми. Республиканинг бутун партия ташкилоти — инқилобни амалга оширган барча зиёли тор-мор этилди. Китоблар ёқилди, кутубхоналарга ўт қўйилди. Уларни кимнингдир хоҳиши билан айбдор бўлиб чиққан одамлар узоқ йиллар давомида йиққан эди.\n…Бугунги кунда Россия Куликово жангини, «Игор жангномаси»ни, Пушкинни байрам қилаётгани қувончли ҳодиса. Лекин, афсуски, тарихнинг аҳамияти баъзида камситилмоқда. Мисол учун, Маҳачқалъада, университет кафедрасида Доғистон тарихини ўрганиш бекор қилинди. Наҳот шундай қилиш мумкин бўлса!? Ўз халқи тарихини ўрганиш бошқа халқлар тарихини ўрганишга халақит бермайди. Шахсан мен, масалан, араб маданиятидан жуда миннатдорман, чунки менинг отам шу тил боис ниҳоят ўқимишли одам эди. Ромен Роланни у араб тилида ўқиган, Толстойни, Чеховни, рус китобларини ҳам арабчада ўқиган.\nҲар бир халқнинг маданияти — таъзим қилса арзийдиган маданият, деб ўйлайман. Анча пайтларгача бизда миллий масалани ҳал этишнинг энг яхши йўли — индамаслик, деб ҳисобланиб келинган эди. Ўзимизни шундай тутганмизки, гўё бу масала аллақачон кун тартибимиздан тушиб қолган.\nЎзимизга ҳам ўзимизни пардозлаб кўрсатгимиз келади-я!\nОталар ва болалар муаммоси бутун дунёда бор. Бизда эса, бу масала худди таг-томири билан узил-кесил ҳал бўлгандек. Гўё бизда ҳамма нарса сип-силлиқ, ҳамма нарса хамирдан қил суғургандек оппа-осон. Шу қадар хаспўшладикки, мана энди у хатоларни тузатиш машаққат бўлиб қолди.\nКўп нарсаларни шеърларимда акс эттиришга ҳаракат қилганман. Рост, мен публицист эмасман. Гражданликни бизда ҳар хил тушунишади. Ҳозир қайта қуриш кетяпти. Орқага қараб-қараб олға юриш керак — шундай қилмаса бўлмайди. Бошқа йўл йўқ. Фақат, ҳар ким ҳаракат қилаётганини кўрсатиши эмас, исботлаши керак. Бироқ ҳар бир ташаббусда ҳам, афсуски, гоҳо қусур бўлади. Ҳозир шундай нарса рўй беряптики, мен буни бирёқламалик деб атаган бўлардим. Бақироқлар, маҳмадоналар, бузғунчилар кўпайиб кетди. Ошкоралик ниқобида — жазавали оғиз кўпиртиришлар. Ҳақиқат, ахир, жиддий баҳсда, ҳар хил қарашларнинг муқоясасида-ку.\nБошқа жиҳатдан, агар ортимизга қарасангиз, бир туслилик адабиётимиз ривожига жуда қаттиқ тўсқинлик қилганини кўрасиз. Қандай яхши, кўп ёзувчилар сафимизга қайтишди! Аллақандай жиноятчиларнинг гуноҳидан ўтамиз-ку, нега энди адабиётда амнистия эълон қилиш мумкин эмас? Бир пайтлар Буниннинг гуноҳидан ўтилганга ўхшаб. Биз уни кечирдик, ҳамон севамиз. Бордию қайтармаганимизда, кечирмаганимизда нима бўларди? Бунинсиз бизга нимадир етишмаган бўларди, адабиётда бир бўш жой сезилиб турарди.\nЯнги «эски» номларнинг пайдо бўлиши бошқа муаллифларни камситмаслиги керак. Адабиёт бир киши келса бошқаси унга жой бўшатиши лозим бўлган соҳа эмас. Адабиётда жой ҳаммага етади.\nДоғистонда ҳам айримлар, рус маданияти миллий маданиятимизни ютиб юбормасмикан, деб ўйлашади. Пуч гап.\nБизнинг мураббийларимиз учта — табиат, йиллар ва асрлар даҳоси.\nКамина партияниуг еттита съездига Делегат бўлганман, қатнашганман. Айниқса, XXII билан XXVII съездлар ёдимда қолди. Чунки бу съездларда инсон қадр-қиммати тўғрисида: имон-диёнат хусусида, ҳақиқат ҳақида, одамий муносабатлар борасида гаплар бўлди. Мен иккинчи съезддан бошлаб ёзувчиларнинг ҳамма анжуманида иштирок этдим. Иккинчи съезд билан охиргиси — саккизинчиси, менимча, энг қизиқарли ўтди. Бошқа съездларнинг аҳамиятини камситмоқчимасман, қайсидир жиҳатлари билан улар ҳам муҳим, лекин уларда танқидий нутқлар айтилмаган, кўпроқ чапакбозлик янграб турган, кўпроқ ясама, носамимий бирдамлик ҳукм сурган. Уларда Валентин Овечкин, Александр Твардовский, Михаил Шолоховларнинг ёрқин, ўткир сўзлари етишмаган.\nФадеевнинг ҳамма нутқи эсимда қолган: у ҳамиша идрок билан, ўз қадрини билган ҳолда, ҳаяжон ила сўзларди,\nИшхонада, телефон жаранг-журунги жўрлигида\n— Яқинда Англияга борган эдим, ўша ерда кўплардан, ҳозир дунёнинг маънавий пойтахти — Россия, Совет Иттифоқи, деган гапларни эшитдим. Яқин орагача ҳам бизнинг мамлакатимизда рўй бераётган ҳодисаларга кам қизиқишарди. Энди эса Москвага чиндан ҳам бутун дунё кўз тикиб турибди, Умид билан, ташвиш билан кўз тикяпти: қайта қуриш ютиб чиқармикан? Мен ҳам ўзимга шу саволни бераман. Ҳа, биз шахсга сиғинишга қаршимиз, зўравонликка қаршимиз, инсон ҳуқуқларининг поймол этилишига қаршимиз. Бироқ мен мансабга сиғинишнинг куртакларини, амалдорларнинг талвасаларини кўряпман.\nОвулимизда бир ақида бор: олдин ўзидан каттадан — кўпроқ юлдуз кўргандан сўралади. Энди бўлса, йиғилишлар қолдириляпти, тўйлар қолдириляпти… район милиционерининг келиши кутилади: у ўзи эмас, «амал»и билан келади-да, бусиз эса тадбирни бошлаш мумкин эмас. Мен мансабга қарши эмасман, бироқ одамзоднинг ҳар бир ишида унинг аҳамиятини бўрттиравериш ярамайди.\nДепутатман, одамлар олдимга ёрдам сўраб келишади. Қанақа ёрдам денг. «Фалончининг ҳузурига киришимга ёрдам беринг, Писмадончининг олдига…» Бу туришда министрнинг қабулига оддий одам мутлақо киролмас экан-да, деб ўйлаб қоламан. Ҳолбуки, минглаб одам ҳақиқат излаяпти, минглаб одам адоғи кўринмас кераксиз командировкаларда ё ўз ҳисобидан отпускаларга чиқиб, идораларда навбат кутяпти.\nБюрократликка қарши курашимизнинг ўзи ҳам гоҳо қуруқ сафсатага айланиб кетмоқда. Ҳалигача хилма-хил қоғозлар, пуч қарорлар кўп! Худонинг бермиш куни бир ташаббус. Лекин эскиларини ҳам ўйлаб кўришимиз, унутмаслигимиз керак. Айниқса, кенгашбозлик Ёзувчилар союзида авж оляпти. Унинг устига, кўплари самарасиз. Нега деганда, улар мижғовлик, ҳасратбозликдан бўлак нарса эмас.\nАдабий маҳорат ҳам меросга ўтадиган ишга ўхшаб қолди. Адабиёт институтларида оталар ўқиган эди, энди уларнинг ўғиллари, неваралар ўқимоқда. Буни мен қариндошлик худбинлиги деб атаган бўлардим.\nБунақа худбинлик илмда ҳам бор. Санъатда ҳам, Дипломатияда ҳам. Ҳатто савдода ҳам бор. Яқинда бир гапни эшитдим: қариндошлар ўзаро йиғин ўтказиб, «уруғ»ларидан биттасини Социалистик Меҳнат Қаҳрамони қилишга келишибди ва ҳаммаларининг ишини унинг номига ўтказишибди. Нима деб ўйлайсиз? Шунга эришишган ҳам.\nАслида камтарроқ бўлиши лозим бўлган айрим кап-катта ёзувчиларнинг ҳовлиқмаликлари ҳам менга ёқмайди. Ўйлашадики, қайта қуриш ўшалар туфайли бошланган. Тўғри, Пастернакнинг навбати келди. Лекин айни шу «кап-катталар»дан баъзилари Пастернакни уюшмамиздан ҳайдашга қўл кўтаришгани ҳам сир эмас. Буюк шоир номининг ҳимоясига бел боғлаб чиққан мардлардан ҳеч ким вақтида унинг ёнини олмаган эди. Ҳолбуки, улар ўшанда ҳам Пастернакнинг барча шеърларини, барча асарларини билишарди, у Россияга Шекспирдан, Гётедан, Бараташвилидан гўзал таржималар ҳадя этганидан хабардор эдилар. Нима сабабдан ўшанда жим туришган?\nМана, ҳозир Твардовский тўғрисида кўп гапириляпти, кўп ёзиляпти. Твардовскийнинг музейини очиш керак ва бошқа-бошқа …деб кўп такрорланяпти. Аммо, эй қадрдонларим, унинг қабрига бир боринглар-а. Қандай қаровсиз ҳолда эканини бир кўринглар! Ақалли гул қўйишса-чи. «Новий мир» босган материал учун «…жавобгарликка тортилсин!» сарлавҳали коллектив хатлар битилганида бу ҳозирги ботирлар қаёқда эдилар! Шундоқ ҳам ўзи касал, тўшакда ётган Твардовскийни заҳарлашганида булар қайси бурчакларда эди! Нега ўшанда катта шоирни ҳеч ким ҳимоя қилиб чиқмади!\nСўнгги йиллар бахтим чопиб, Твардовский билан жуда дўстлашиб кетган эдим. Ҳужжатларни кўз-кўзлаб мақтанишни ёқтирмайман, лекин унинг менга ёзган хатлари бор. Мени излаб меҳмонхоналарга келган, ўзим ҳам уникида кўп марта бўлганман. Шахсан мени унинг нимаси тортарди! Бутун Оврупа шеъриятини, Шарқ шеъриятини, Ҳофизни бениҳоя зўр билиши, хитой шеъриятига ошиқлиги. У камтар инсон эди. Мақолаларида ҳам, суҳбатларида ҳам, ишда ҳам. Мустақил, ўзига хос шахс эди. Кимларгадир ёқишга ҳеч қачон интилмасди,\nАдабиёт институтининг яқинида машҳур қаҳвахона бўларди. Тез-тез ўша ерга бориб турардим. У ҳам келарди. Ўшанда дилдан қурилган суҳбатларимизни унутиб бўладими? Шеърларимни, рост гап, бирон марта мақтамаган, «Менинг Доғистоним»ни эса журналида чоп эттирган.\nШундай қилиб, «Новий мир» журнали таҳрир ҳайъатининг аъзоси бўлдим. Ўша пайтлари мен таҳрир ҳайъатининг аъзоси бўлган «Литературная Россия» газетаси «Новий мир» журнали ва Александр Твардовский тўғрисида жирканч бир мақола ёзди. Шунда Твардовский менга бундай деган: «Мен раддия ёздим, агар хоҳласанг, сен ҳам ё мени ё «Лит. Россияни танла».\nУ мени ўзига дўст санарди, лекин мен уни дўстим дейишга тилим бормасди. Чунки у мен учун ҳаддан ташқари улкан одам эди. У нимагадир республикаларга чиқишни хушламасди, лекин бизнинг овулга хотини Мария Илларионовна билан бирга келарди. Унга мен Ҳожимурод юрган ерларни кўрсатганман. Эсимда, бир гал Мария Илларионовнага гул тераётганимда, Александр Трифонович: «Мен майсаларни ёқтираман», деган эди.\nЁн дафтарчасига бирон нима ёзиб турганини ҳеч кўрмаганман. Ҳаммасини ёдда сақлаб қолишга интиларди. Архивимда Твардовскийнинг Доғистон сафаридан ҳикоя қилувчи кўп суратлар сақланган. Қандай яхши! Уларга қараб туриб, унинг нақадар руҳан бой бўлганини ҳис қиламан.\nАнча илгари ёзилган «Икки юрак» достонимни Твардовскийга ўқишга бердим. У хат ёзди (албатта, бу хат ҳам турибди). Хат шафқатсизларча ёзилган, Александр Трифонович мени кескин танқид қилган эди. Гарчи унинг ҳамма фикрларини ҳам тўғри деб ҳисобламасам-да, ундан ранжимадим.\nТвардовскийни хатосиз деб бекор ўйлашади. Хатосиз одамнинг ўзи йўқ. Мен уни жуда ҳурмат қиламан, эҳтимол бошқа ҳеч кнм бунчалик ҳурматламас. У — буюк ёзувчи. Аммо унинг ҳам гуноҳлари бор эди. Нималардадир носамимий эдими… Давр бошқача эди. Умуман, буларни тарих ойдинлаштиради.\nОлдинги гапга қайтай. Хуллас, унинг хати мени лол қолдирди. У мени мавзуни нариги дунёдан олганим, бадиий усулларни эмишки, бошқа кимдандир ўзлаштирганим учун айблаган эди. Балки бунда ўзига ишора қилгандир. Бунақа ўйланса, ўзининг «Тёркин нариги дунёда» деган асари ҳам янгилик эмас. Жаннат билан дўзах тўғрисида унгача ҳам қанча ёзилган-у… Гап аслида нимадалигини, Александр Трифонович нимага бу қадар ғазабланганини кейин тушундим. Унинг жаҳлини чиқарган нарса — достонимни бир бегона кимсага ўқиб берганим бўлган экан. Буни унга етказишган. Тўғри, бировга ўқитганман, лекин кимга ўқитиш менинг ихтиёрим-ку. У кимса — «Известия»нинг ўша пайтдаги муҳаррири Алексей Ажубей эди. Достоним чоп этилмади. Шундайича столим устида 25 йил қолиб кетди.\nТвардовский ўзини дўстдай тутарди, аслида у устоз эди. Аммо буни ҳеч қачон таькидламаган. Ўзининг устозлигини, мураббийлигини рўкач қилмаган. Унинг шеърияти ожизлар тарафида, оддий кишилар томонида эди. Биз эса жуда кўп ҳолларда кучлилар томонида юрамиз. Гарчи табиатга, адабиёт табиатига тўғри келмаса-да, асалга қанд қўшиб ичиш билан шуғулланамиз.\nФадеев, Федин, Светлов, Смеляковларнинг дўстлигига ҳамиша ҳавас қилардим. Улар бари Марказий адабиётчилар уйига (МАУ) чой устида ёки бирор бокалдан вино устида тўпланиб, дўстона суҳбат қуриб, узоқ-узоқ ўтиришарди. Фақат Твардовский бир куни менга: «Адабиётчилар уйига борма. Ичгинг келса, бошқа жойга бор», деган.\nКўҳна Дарбанд харобаларида\n— «Ғарбга сажда қилинаётгани» тўғрисидаги шубҳали формула қаёқдан чиққан гап ўзи? Гёте қаршисида, Флобер қаршисида, Ҳейне қаршисида, япон шеърияти ёки хитой Ду Фу шеърияти қаршисида таъзим қилинса — шу ёмонми?!\nБошқа томондан, рост, Ғарб билан Шарқнинг ўзаро бир-бирига таъсири миллий хусусиятларни бараварлаштириб қўяди.\nҲар қандай шошқалоқлик миллатчиликни туғдиради, холос. Чинакам интернационализмни тарбиялаш қийинроқ. Мана, мисоллар. Доғистонлик бир йигит рус қизга уйланди, дейлик. Бу ҳол миллатларнинг дўстлиги сифатида дарҳбл кўз-кўзланади. Ҳолбуки, бу жуда жўн, оддий ҳодиса: икки ёш бир-бирини яхши кўриб қолган, вассалом! Ёки, дейлик, колхозда беш хил миллат вакили ишлайди, ўзаро тинч, дўст бўлиб яшайди. «Интернационализмнинг самараси!» деб айюҳаннос солишади қовоқбош ақидапарастлар. Бундан чиқадики, бордию бирор чет эл матаҳига навбат талашиб бир-бирлари билан жиққамушт бўлишса, буни миллатчилик дейиш керак экан-да! Бемаънилик! Умуман олганда, менга Доғистонда интернационал тарбия анча яхши ҳал этилгандек туюлади, чунки кўптилли республикамизда ҳаётнинг ўзи шуни тақозо қилган. Бизда шундай жойлар борки, у ерлар турли миллат вакилларининг ўзаро яқинлиги билан табаррук бўлиб кетган. Албатта, рус тили ҳаммамизни бирлаштириб турган иккинчи тил бўлиб қолди. Ҳа, мен иккитилликни, зуллисонийликни қувватлайман. Чингиз Айтматовнинг фикрига қўшиламан: икки тилда ёзиш — вазиятдан чиқишнинг йўли. Бизнинг халқларимизга иккитиллилик — иккита она тилидек гап.\nБироқ иккитилликни зўрлик билан жорий этиш ярамайди. Мен ўзимнинг халқимдан келиб чиқиб гапиряпман. Иккитиллиликни қабул қилиш ҳам, қабул қилмаслик ҳам гуржи ёки эстонларнинг ўз иши. Менимча, қанча кўп тилни билсангиз, шунча яхши. Аҳолиси оз элатларга бу, айниқса, керак. Чингиз Айтматов рус тилида ёзади, Афанди Капиев рус тилида ёзган. Фозил Искандар рус тилида ёзади — булар адабиётда ўзини оқлаган ҳодисалардир. Умуман олганда, одам нафақат ўз она тили, бошқа тилларни ҳам билиши керак. Кимнингдир сўзини эсланг: қанча кўп тил билсанг, шунча узоқ яшайсан. Қани энди инглиз тилини ҳам, фаранг тилини ҳам билсам! Афсуски… Ўйлашимча, янги авлод бизга қараганда маълумотлироқ, демакки, «интернационалроқ» бўлади.\nОна сути билан кирган тиллар вақт ўтиши билан йўқ бўлиб кетмайди. Ҳозир ҳам йўқолиш эмас, тилларнинг мустақиллашиш жараёни кетяпти. Доғистоннинг ўзида кейинги йиллар ичида ўз она тилимизда болалар ва катталарнинг бешта журнали ташкил бўлди.\nТилсиз, тарихсиз халқ йўқ. Менинг халқим эҳтимол у қадар буюк эмасдир, лекин доғистон халқининг тарихи ҳам бой, ҳам ибратли. Инсон кулфатлари ҳам, қувончлари ҳам — бари унда мужассам. Шундай экан, нега халқимни ранжитиш керак, ким буни хоҳларди?! Яқинда, ислом тўғрисида бир мақола ўқидим, унда дин билан боғлиқ айрим атамалар ва исмларни бошқасига алмаштириш таклиф этилган. Мен ислом тарафда эмасман, лекин отим Расул Ҳамзатов эмас, Василий Ҳамзатов бўлса, унинг — мақола муаллифининг дарди енгиллашадими?!\nҲатто «Ялла» ансамблининг номи ҳам талаффуздагина «оллоҳ» сўзига ўхшайди. Халқ ўзи яратади, ўзи ном танлайди. Зўравонлик бу ерда кетмайди. Бир вақтлар мачитларни ва вайрон қилишганида, унга қўшиб халқнинг тарихини ҳам, меъморчилигини ҳам, маданиятини ҳам вайрон қилишган.\nБошқа халқларнинг тарихи тўғрисида осмондан туриб гапирадиган, «…бўрттириб қўрсатиш…» деб айблар тақайдиган одамларга шубҳа билан қарайман. Ўзбекистон қадим тарихга эга. Гуржистон қадим тарихга эга. Арманистон қадим тарихга эга. Бунга шубҳа қилиш мумкинми? Шубҳага на ҳожат? Бор нарсани бор дейдилар-да. Кимнингдир тарихи ёш, кимнингдир тарихи қадимийроқ, чуқурроқ. Бир-биримизни ўрганишимиз керак. Халқлар бир-бирларининг тилини билишса — бу қандай яхши! Ахир, ҳар бир халқнинг тарихида ҳали биз билмаган қанчадан-қанча нарсалар ётибди!\nҲозир инсонга ишониш керак. Мансабга эмас, инсонга. Ҳатто 1937 йили биз «Одам бундай ҳур нафас олаётган бошқа бирор юртни бйлмайман», деб ашула айтардик. Лекин ҳур нафас олиш дегани нафақат ўз уйида яшаш дегани, балки дунёни кўриш, Париж бўйлаб айланиш, Лондон туманларини димоқда туйиш дегани ҳамдир. Чет элга тез-тез чиқиб туриш керак. Хорижий мамлакатлар билан муомала қилмасдан, илмий-техник айирбошловларсиз, адабий-маданий алоқаларсиз қандай қилиб олға юриш мумкин? Яхшиям бу масалада партиянинг йигирманчи, йигирма иккинчи съездларида кўп ишлар қилинди. Чет элга борадиган одамга ҳужжатларини расмийлаштириш ишларини тезлик билан енгиллаштириш керак, бундаги асабийликка барҳам бериш лозим. Ҳорижга бориш учун қанча комиссиядан ўтилади, қанча қоғозлар тўлғазилади-я! Бошимдан ўтганини айтяпман. Ҳолбуки, мен ўйнаб келгани бормаяпман-ку, адабиёт, давлат ишлари билан бораман-ку.\nБизда ўқишга кириш ҳам баъзида тўраларча сансалорликдан бошқа нарса эмас. Мисол учун, чекка республикадаги абитуриентга рус тилида иншо ёзишнинг нима кераги бор? Менга қадим славян тилини мажбурлаб ўқитишган. Бугун у керак бўляптими? Бирон марта ҳам керак бўлмади. Балки қадим славян тилини билиш ортиқчалик қилмас, лекин шахсан менда бунақа зарурат бўлмаган. Шундай қилиб, иншодаги хатоси учун республикадан келган абитуриент институтга киролмайди. Бу адолатдан эмас, деб ўйлайман.\nБугун бизга одамларнинг, халқларнинг чамбарчас алоқаси нақадар зарур! Бизда телефон алоқаси бор (Тўғри, телефонларнинг ярми ишламайди), почта алоқалари мавжуд. Руҳий алоқалар кўпроқ керак, энг муҳими, — шулар.\nГунибда — Шомил асир олинган жойда\n— Доғистонликлар учун энг чигал масала — Шомил тақдири масаласи. Маълумки, Шомилни ҳатто Маркс ҳам озодлик ҳаракатининг қаҳрамони, миллий қаҳрамон деб ҳисоблаган. Ўз вақтида Чернишевский, Добролюбов, кўп рус кишилари унинг мустамлакачиларга қарши курашини муносиб баҳолашган. У Россияга биринчи бўлиб ҳужум қилмаган. Қишлоқларга, овулларга ўт қўйишни чор генераллари буюришган. Шундан кейин Шомил озодлик учун курашни бошқарган. Нимага уни бугун ҳам реакцион арбоб деб ҳисоблашмоқда? Шомилга мутлақо исботланмаган айблар тақашмоқда, очиқдан-очиқ унга нафратларини изҳор қилишмоқда?\nАслида Шомилдек қаҳрамоннинг пайдо бўлишига ким айбдор? Жавоб битта — шоҳ ва унинг босқинчилик сиёсати. Душман бостириб кирса, қўлни қовуштириб ўтирадими? Бу тоғликларнинг табиатига тўғри келмайди. Шомил ўзи ҳеч кимни ранжитмаган. Фақат шоҳни «ранжитган». Ҳозирги замон тили билан айтганда, босқинчилик сиёсатига қарши 25 йиллик кураши давомида ўша подшонигина «ранжитган»…\n«Шомил» деган достонимни қачонлар эди ёзганим, бироқ ҳалигача бирон жойда чоп эттиролмайман. Достон яхши, менинг катта муваффақиятим, демайман, лекин достонда ҳикоя қилинган воқеаларга юракдан ишонаман. Шомилнинг номидан айрим юртдошларимиз чўлда бўридан қўрққандан баттар қўрқадилар. Босқинчи шоҳдан ҳам баттар ундан қўрқадилар. Бир раҳбар ходимдан: «Шомилдан нимага бунча чўчийсиз» деб сўрадим. «Шомилни тияга олмасам менга ҳеч нарса бўлиб қолмайди, айтсам, ишдан олишади» деб жавоб қилди. Ҳақиқатан ҳам шундай. Доғистон театрида Шомилнинг курашини акс эттирган спектакль қўйилганда, раҳбарлардан биронтаси бу спектаклни бориб кўрмади. Боз устига, битта телефон қўнғироғи туфайли уни саҳнадан олиб ташлашди.\nБиз нимадан қўрқамиз? Тарихданми? Ҳақиқатданми? Ўзимизданми? Ёки яна ва яна миллатчилик олабўжисидан ваҳимадамизми? Бироқ Доғистон ўзининг миллий тарихига эга, бу тарихда эса ўзининг қаҳрамонлари, тақдирлари, ўзининг мураккаб ижтимоий зиддиятлари мавжуд. Тарихни «кесиш»нинг нима кераги бор, у ахир киноплёнка эмас-ку. Доғистон — республика, у фақат тайёрлов пункти эмас. Шомилнинг номини бизнинг тарихимиздан юлиб олиш ярамайди. Бу мумкин эмас! Шомил ҳаракатига, унинг ишларига нафақат доғистонликлар, балки яхши рус кишилари, Россиянинг яхши ёзувчилари, социал-демократлар ҳам хайрихоҳ бўлишган. Шомилчилик ҳаракатига украинларнинг улуғ фарзанди Тарас Шевченко ҳамдард бўлган, Озарбайжон, Гуржистон, Қозоғистон олимлари уни олқишлашган: Ҳозирги пайтда ҳам Доғистонда бирон шоир йўқки, афсонавий халқ доҳийсининг номини хайрли сўз билан ёдга олмаган бўлса. У ҳақда Сулаймон Стальский, Ҳамзат Цадаса, Афанди Капиевлар ёзишган. Ниҳоят, яна бир гап: бошқирд халқининг қаҳрамони Салават Юлаев ҳам шоҳга қарши курашган, лекин унинг номи қатағон қилинмаган, ҳурмат билан тилга олинади. Шомилни эса айримлар сал бўлмаса инглиз айғоқчиси деб ҳисоблашади.\nРоссия менга қадрли. Мен кўп рус ижодқорларининг асарларини таржима қилганман. Бироқ, нимага баъзи рус ёзувчилари, олимлари сурбетларча бизнинг тарихимизга бостириб киришади, бузиб, майиб-мажруҳ қйлиб ташлашади? Халқнинг юрагидаги нарсани юлиб олиш мумкин эмас, ахир. ’\nБиз Толстойнинг «Ҳожи Мурод»ига кўникканмиз, Шомилдан ё Ҳожи Муроддан уларнинг мураккаб тақдирлари бугунги кунимизга «мос келишини» талаб қилиб бўлмайди. Уларнинг тақдирлари зиддиятли. Ахир, шоҳ билан уруш чорак аср давом этган. Ҳатто душманлари ҳам Шомилни ҳурмат қилишган. Тарихни сохталаштирувчи бўлмайликда. Ҳар бир халқ ўз вақтида Россияга турлича тарихий шароитларда қўшилган. Биз уларнинг мустақиллик учун курашини рус халқига қарши кураш тарзида талқин қилсак, бу катта хато бўлади. Нафақат коммунистларни, балки барча афкор оммани ҳақоратловчи хато бўлади.\nБир вақтлар Гие Данеяия ҳамда Владимир Огнев билан бирга «Ҳожи Мурод» сценарийсини ёзганман. Данелия бу картинани суратга олиши керак эди. Лекин шунақа одамлар топилдики, улар ишимизга ғалати ёрлиқ ёпиштиришди: эмишки, бу нарса халқлар дўстлигига ҳалақит берармиш. Бу нима деган гап, биродарлар! Нега энди ҳалақит бераркан? Лев Толстой халақит бермайди, мен бўлсам халақит бераманми? Шомил тўғрисида жуда кўп адабиёт мавжуд, жумладан Пётр Павленконинг қачондан бери қайта нашр қилинмаган қиссаси ҳам бор. Ҳатто ҳозирги тарихимизнинг айрим саҳифалари ҳам Шомил номи билан боғлиқ. Ёзувчи, тарихчи Шомилга муносабат ҳақида, унинг Доғистон халқи тарихида тутган ўрни тўғрисида ҳақ гапни айтганлари учунгина кўплар хизмат вазифасидан, тақдирларидан, ҳатто ҳаётларидан айрилган. Интернационал тарбия учун айнан тарихни шундай бузиб талқин қилиш керак, деб ким ўйлаётган бўлса, у қаттиқ хато қилади. Бунақа муносабат одамнинг ғазабини келтиради, холос. Қайта қуриш Шомилнинг номини оқлашга ҳам дахлдордир. Бу жуда муҳим.\nСуратлар заҳирахонасида, Ҳалил Мусаев асарлари қаршисида\nДоғистоннинг машҳур рангтасвирчи мўйқалам устаси Ҳалил Мусаевнинг картиналарини кўриб турибмиз. Унинг тақдири фажиали. Ўзи Чох қишлоғида туғилган. Истеъдодли рассом эканини эрта намоён қилган. Рус совет журналларини суратлар билан безаган доғистонлик рассомлардан биринчиси. У тоғ гўзалининг, аёлларнинг образини, чиройли манзараларни чизган. Табиатни зўр истеъдод билан, юракдан чизарди. 1921 йили Ҳалил Италияга ўқишга кетди. Ўша ерда уйланди. Қандайдир сабаблар билан Ватанига қайтиб келмади, ёт юртларда қолиб кетди. Мусаев яқинда Нью-Йоркда оламдан ўтди. Унинг картиналари ғарбда тан олинган, Оврупада, Америкада машҳур. Доғистонда эса номи қатағон қилинган. Санъатни севувчилар унинг тақдирини билишади, асарларини қадрлашади, лекин расман ҳалигача тан олинмаган. Шундоқ ҳам бўладими? Ўз Ватанига, ўз халқига ҳеч бир ёмонлик қилмаган одамни ёллонотлиқ қилсак-а. Доғистоннинг атоқли рассомлари жуда унақа кўп эмас. Ҳ. Мусаевга ўхшаганларни қатордан чиқариб ташлаш мумкинми, ахир! Қолаверса, у жасоратли, мард киши эди. Биз томонларда инқилобгача одамнинг қиёфасини чизиш ман этилган\nэди. Ҳалил эса одамларнинг, қаҳрамонларнинг, жирловчиларнинг, аёлларнинг образини чизди. Унинг инсонга, тоғликларга, қизиққон, юрагида ўти бор ватанпарварларга меҳри баланд эди. Яна қайтараман, биз жиноятчиларга амнистиялар чиқаряпмиз, тарихда из қолдирган истеъдодли инсонларнинг гуноҳидан ўтишдан эса қўрқамиз. Нимага шундай?\nДунёга машҳур Кубачи қишлоғида\n— Яна битта масала ичимни таталайди. Доғистонда тилла ва кумуш буюмлар ишининг тақдири. Бор-йўғи тўрт нафар уста қолди. (Шулардан М. Жамолиддинов — нодир истеъдод эгаси, ҳақиқий яратувчи.) Улардан кейин республикада халқ ҳунармандчилигининг ноёб сирларини ўрганадиган одам йўқ. Ҳозир уста ҳам якка хўжаликчи шоирдек бўлиб қолган. Шоирнинг хусусий хўжалиги — унинг юраги. Заргарда ҳам шундай. Дамашқ ханжари бутун дунёга машҳур. Биздаги амузгин ханжари ҳам ёмон эмас, Лашкарбошилар, маршаллар, ҳатто Шомил ҳам амузгинда ясалган ханжарларни тутишган. Энди эса овулни кўчиришди-ю, шу билан усталар ҳам йўқ бўлди. Иккита-учта оилани демаса, овулдан ҳам асар қолмаяпти. Ҳолбуки бу усталар ҳам вақтида кубачиликлар сингари машҳур бўлишган. Бугунги кунда кубачиликлар, гоцатлиликлар ясаган нодир буюмлар музейлардагина сақланиб қолган. Доғистон усталарини Ленин буюк ижодкорлар деб атаган. Нима бўлди, нега Доғистоннинг ўзида уларни қадрлай билишмади? Чет эллардан сайёҳлар келишади, ҳайратланишади, қарашади, ноёб буюмларни ахтаришади. Биз бўлсак, айтиш мумкинки, уларга лоқайдмиз. Нимага? Бу Иттифоқ миқёсидаги, дунё миқёсидаги масаладир. Горький Сулаймон Стальскийга бундай деб ёзган: «Сизни халқнинг ўзи асрасин». Бу васият эди. Лекин унга доим ҳам амал қилишмаяпти. Ҳозирги халқ усталаримиз ижодкор эмаслар, мен буни аччиқ киноя билан айтяпман, чунки улар план учун ишлашяпти, стаканчалар, мугузлар ясашяпти. Сиз менга айтинг: муҳаббатни планлаштириб бўладими? Маҳоратни-чи? Баъзан маданият министрлиги усталар билан шартнома тузади. Барча буюртма замонавий услубда, ёмон маънода замонавий. Чунки замонавий услубдагилари ҳам яхши бўлиши мумкин. Усталарнинг дардини эшитсам, кўзларимдан ёш чиқиб кетади. «Биз ўлиб кетамиз, биз энди ҳеч кимга керак бўлмай қолибмиз, лекин қўлимиздаги ҳунарни олишга одам йўқ…» дейишмоқда улар.\nШоирнинг уйида — «Аёллар ороли»\n— Шунақа китобим бор — «Аёллар ороли» деган. Уйимда ҳам уларнинг орасида битта ўзимман: хотиним, қизларим, невара-қизларим, синглим… Муҳаббат ҳақида, қизлик ғурури ҳақида, она бахти ҳақида кўп ёзганман. Шундай деб ўйлайман: илгари аёл чодра ичида юрган, шеърият эса очиқ эди, энди аёл очиқ юрибди, шеърият эса чодрага кирди. Одамларнинг миридан-сиригача кўриб турадиган аёл тўғрисидаги янги шеъримни яқинда ёздим. Ўқиб берайми! Эшитинг:\nИсми Ванга — зийрак, оқила,\nКўнгилларни кўргучи туйғун,\nОлиймақом парихон ила\nНасиб этди учрашмоқ бу кун.\nЭшитгандим уни кўп аввал,\nЎткир зеҳни шон олиб қанча\nБулғор элин тутиб муфассал\nКелган эди Доғистонгача.\nДердиларки, «Ванга қилар лол,\nЗингил солиб бир боқса ёҳу,\nКўз олдида кафтдаги мисол\nАён бўлар ул бегона руҳ».\nСабрим битди, ҳеч алдамайман,\nКимлигимни билмоққа елдим.\nСовға олиб мен Доғистондан\nПарихоннинг олдига келдим.\nБердим йўлда бўлсин деб ҳамдам\nКўп нақшинкор бир ирғай асо.\nБир асоки, бани одамда\nБунақаси топилмас асло!\nАсонинг сал бўшроқ пўстини\nУста обдан нақш этган эди.\nВа шул нақшга ҳикматли сўзми,\nЁ маъноми бахш этган эди.\n…Шафқат қилмас?! бу нимам учун?\nҚачон хафа қилдирган жойим?!\nТўғри, бўлган ёшликнинг кучи,\nАммо энди мен кўп мулойим.\n— Вой, йўқ. Ҳасса бошқа нарса дер\nБу нақшларда қилмишинг минг-минг…\nАйт-чи, кймсан? Ўғри, исрофгар,\nЎЗ кучларинг ва ўз умрингнинг?\nЁшлик тафтин ақлсизларча\nТўзонларга сочдинг, сўлдирдинг,\nОлтин вақтларингни ўлдирдинг.\nЯнги асрларда бу одамларга?\nКерагидан ортиқ май ичдинг\nГарчи Қуръон таъқиқласа-да.\nМана сенинг кечмишинг, тўйинг,\nБарчаси шу асога сингган.\nАсрадингми ўз ота уйинг,\nҲамда асл синглингни чиндан?\nҲақни доим айтиб юрдингми?..\nЙўқ, шеърларинг бу қадар бўшанг.\nВанга унга боқиб астойдил,\nСўнг ҳассани ушлади секин.\nТаянди-да («Ҳасса ишончли»),\nБир-бир қадам ташлади кейин\nВа оҳиста фолин бошлади:\nҚайда ўсдим, ўқидим қайда…\nУмри унинг ўтгандек эди\nЦада аёллари ичида.\nКафтдагидай кўрсатди барин,\nАйтди аён-ноаён феълим\nВа обкомга бир куни ҳатто\nЁзганини устимдан элим.\nЁ кўп йиллик ҳимоя дўстим\nТанирмикан десам бу қурғур,\nЙўқ, суҳбатнинг сўнггида ўзим\nБилдим: бунда дўстим не қилур?!\n— Аввал отанг жимликни қучган,\nСўнг онангни чақирган Оллоҳ.\nУлар ухлар, қўлида билсанг\nШундай ирғай асолар, бироқ…\nУхлар билмай ташвишу алам,\nЛекин ўғли келса-чи, алҳол\nҲасса билан иккаласи ҳам\nКутмоқликка тайёр, бемалол.\nШундан ташвиш тортар, кўрдингми,\nҚабрдаги ота-онанг ҳам?\nСевган сен-ку… тил тийгум ночор,\nҲаммасини санаш ноқулай,\nАхир бунда… хотининг ҳам бор.\nЭшитдим-ку барини, чидаб\nУ кўп заҳар сўзларни деди.\nАлам қилди, бунинг устига\nПарихоннинг гапи рост эди.\nНеки айтса рост эди буткул\nҲеч сохталик кўрмади кўзим.\nЭнди нетай? Не қилсам маъқул?\nЭй, Ванга айт, айта қол ўзинг!\nНаҳот шундай яшагайман боз\nБекор сарфлаб бутун ҳаётим,\nНеларгадир қўяман ихлос\nБир умр ўзимни йўқотиб.\nАхир топсам бир кун абадий\n(Мен барчадай — йўловчи, меҳмон)\nОта-оналарим кутар асабий\nҚўлларида асо — беомон.\n(Равшан Файз таржимаси)\nҲамзат Цадаса таваллудининг 110 йиллигига бағишланган кечага боришда\n— Санъатдаги, адабиётдаги оммавийлик мени ташвишлантиряпти, Ахир, санъат спорт эмас-ку. Ҳозир биргина ёзувчиларнинг ўзи нақ бўлмаса ўн бир мингтача. Ёзувчилар съездларида энг катта баҳс (уларда қатнашишнинг ўзи уят) қанақадир муҳим иқтисодий ёки давлат аҳамиятидаги масала устида авж олмайди. Йўқ. Овоз бериш палласи, номзодлар кўрсатишда бошланади ҳаммаси. Лекин катта миқёсдан қараганимизда, кимнинг номзоди қўйилишининг нима аҳамияти бор? Фақат битта нарса аҳамиятли — истеъдод. Бизда кўпинча нима бўлади: аввалига пуфлаб обрўни шиширамиз, кейин унинг орқасидан кун кўришни бошлаймиз. Руҳий бойликларга мана бундай муносабатда бўлиш мумкинми? Гоҳ оқлаймиз, гоҳ қора чаплаймиз? ёки аксинча. Ёш китобхонлар авлоди бунақа турланишларни қандай қабул қилади? Мукофотлар, унвонлар… Мен халқ шоириман. Лекин мени халқ шоири дейишларини истамайман. Твардовскийни бундай аташмаган. Маяковскийни аташмаган, Блокни аташмаган, Пушкинни аташмаган. Нимага Россияда халқ шоири деган унвон йўқ? Францияда, Италияда нега йўқ? Ва ниҳоят, нимага Гуржистонимизда йўқ бундай унвон?! Халқ истаса, ўзи атаб олаверади. Ахир, «шоир» деган сўзда унвон эмас, мансаб эмас, катта бурч, масъулият бор-ку.\nБиздаги бюрократизм шундай даражага етдики, телефонни битта жиринглатиб спектаклларни, қўшиқларни тақиқлашади, телефонни битта жиринглатиб ҳатто унвонлар тортиқ қилишади. Бир амалдор иккинчисига сим қоқади ва бир-бирларининг кўзларига қарамай туриб, жиддий ижодий, жамият аҳамиятига молик, айтиш мумкинки, халқ ишларини ҳал қилиб юбораверишади. Биз эса, очиқ муҳокама бўлишини хоҳлаймиз, шоирларнинг, санъаткорларнинг тақдирига жиддий муносабатни истаймиз.\nЎтган давримизга танқидий кўз билан қараётган бўлсак ҳам, мен илгариги адабиёт кунларимизни, адабий асарларнинг кенг муҳокамаларини ҳузур билан эслайман. Менинг ёшлик йилларимда ўзаро муносабатларимиз нақадар тенг, демократик эди! Ёзувчи ёзувчи билан ҳамқур бўлса, ҳамюрт бўлса. Фадеевни мен жуда кўп марта кўрганман, лекин дастлаб унинг олдига боришга ийманардим, камтарлик халал берарди. Шундай бўлгани билан у ёшларга муносабатда оддий эди, адабиётчиларнинг Марказий уйига ўзи келарди, буни у уят ҳисобламасди. Айрим ҳозирги раҳбарлар эса бошловчилар билан ёнма-ён ўтиришни обрўларига мос эмас деб ҳисоблашади.\nМен шундай ўйлайман: биз энди ўтмишдаги хатти-ҳаракатларимизга танқидий кўз билан қарашимиз, улар билан ҳозирги жамоат хатти-ҳаракати ўртасидаги боғлиқликни аниқлашимиз керак. Мен ҳам хато қилганман. Лекин давр менинг ҳам кўп нарсамни ўғирлаган. Ҳаммани ўзини ўзи айблашга чақирмаяпман, лекин бизга ботирлар бир соатга керак эмас. Ёзувчилар союзи ташкил топганининг эллик йиллиги юбилейи қандай серҳашам, лаганбардорларча ўтказилган эди! Қандай мадҳиялар куйланган! Шундай тасаввур туғилганки, битта-иккита одамсиз бутун адабиёт йўқ бўладигандек.\nҲозир достон чоп эттириш қийинлашди. Муҳаррирларнинг фикрича достонда 500 дан ортиқ сатр бўлиши мумкин эмас. Ким уларга бундай ҳуқуқ берган? Агар шундай бўлганида, Твардовский достон чоп эттирмаган бўларди, Блок достон чоп эттирмаган бўларди. Нега яхши достонларни босиш керак эмас?! Боз устига, уларнинг кўпи — инқилоб солномаларидир. Ярослав Смеляков «Дружба народов» журналида менинг «Тоғ гўзали» достонимни таҳрир қилган: у тўрт минг сатр эди. Ўшани босишган-ку. «Литературная газета»да Константин Симонов «Отам билан суҳбат» достонимни бутунисича эълон қилган. Шундан кейин Фадеевдан хат олганман. Яхши, мушфиқ, самимий хат. Гап шундаки, айни ўша пайтлари бир неча маҳаллий журналларда менинг туркум шеърларим пайдо бўлган эди. Фадеев эса, маълум бўлишича, ҳаммасини кузатиб бораркан. У ўзининг ўртоқларига, адабиётчи ҳамкасбларига оталарча эътиборли эди. Чиққан барча нарсаларимни бу қадар батафсил таҳлил қилгани мени ҳайрон қолдирди. Аммо хатда энг муҳим гап ҳам бор эди. «Нарсаларингизни чиқаришга бир оз шошилмаяпсизмикан? — деб ёзган эди у. — Ишлашга, заҳмат чекишга шошилиш керак…» Бу унинг маслаҳати эди.\n«Бир оз шошилмаяпсизмикан!»\nМен қабул масалаларини тушунмайман, лекин нимага шундайки, доғистонлик ёки ёқут ёзувчиси СССР ёзувчилар союзига тез қабул қилинади? Аввал у ўз қиёфасини қадрдон юртида кўрсатсин, халқининг эътиборига тушсин. Иттифоқ ёзувчилар шеъриятни деб камбағаллмкка ҳам рози бўлардилар, ҳозир эса кабағаллар шеърият ёрдамида бой бўлишни истаб қолишган.\nМосквада беш юз нафар шоир бор. Бу кўп. Доғистонда ҳам Ёзувчилар союзи аъзоларининг сонини чегаралаш керак. (Ёқутистонда ҳам, Бурятистонда ҳам, Осетияда ҳам, ҳамма республикаларда шундай қилиш керак, деб ўйлайман.) Бизда эса нима бўляпти: бир одам ўз тилида иккита китоб чиқаради, ҳали эътиборга тушмаган, бошқа республикаларда ҳам уни бир кимса билмайди, у эса аллақачон СССР Ёзувчилар союзининг аъзоси! Москвага боради, СССР Ёзувчилар союзининг аъзосиман, дейди, китобини чиқаришни талаб қилади. Уни қўллашади ва кўрибсизки, у энди ўз ҳуқуқларидан матал ўқий бошлайди.\nШоирларга муносабат ҳозир ўзгарган, амалдорлар кўпайиб кетди. Илгари Константин Симонов телефон қилар ёки телеграмма йўллар, бирон нимани сўрар эди. Бундан одамнинг кўнгли кўтариларди.\nШеърият — шоирнинг маҳрами. Шеърият намойиш эмас, шеър баҳона одам хилватга кетади, ўзи билан ўзи танҳо қолгиси келади. Сўз билан ҳам. Биздаги шеъриятда эса кенгашли муҳаббат ва телефондаги ўпичлар…\nЭҳтимол шунинг учундир, сайловчилар билан учрашиб қайта қуриш, санъат, шеърият тўғрисида гапирсам, қачон колбаса бўлади, водопровод қачон ўтказилади, деб сўрашади мендан. Сайловчиларимнинг дардини ҳам тушунаман, қайта қуришнинг мақсади — одамларга бир бўлак нон билан бирга тўғри, самимий ҳақиқат сўзини ҳам бериш. Бунда унисини-да, бунисини-да уддалаш керак. Нон зарур, лира ҳам муҳим. Шеърият нонсиз яшайди, лекин нон шеъриятсиз…\nКаспий аэропортида, хайрлашув чоғи\n— Ҳозир «Концерт» деган номда бир китобни ёзиб тугатдим. Ҳаёт —концерт, дунё — концерт, тарих — концерт. Бу концертларнинг ғижжаги ҳам бор, рояли ҳам, рок-музикаси ҳам, арғуни ҳам бор… Эсимда, уруш бошланиши арафасидаги сўнгги кун — 1941 йилнинг 21 июнида радиодан катта концерт берилган эди. Ашулалар, куйлар, кўтаринки оҳанглар… Чегараларда эса бу пайтда аллақачон немис десантлари туширилиб қўйилди. Ана ундан кейин уруш концерти, ўлим рақслари бошланиб кетди-ку. Бутун Оврупа ерларида гўрлар қазилар, охирги қўшиқлар куйланар эди… Ҳужумларимиздан бирининг махфий номи «Концерт» бўлган…\nАгар фашистларнинг ўлим лагерларида чинакамига «жонли» концертлар қўйилмаганда, китобнинг номини ҳазилга йўйиш ҳам мумкин эди.\nҲозирги ҳаётимиз гоҳо менга ҳеч тўхтамайдиган концертга ўхшаб кетади. Хушчақчақ, фожиали, ҳаловатсиз, мияни айнитадиган концертга… Достонни бир даврада ўқиб бердим. Мендан «Нимага унда Пугачёванинг, рок-музиканинг концерти йўқ?» деб сўрашди. Кулайинми, йиғлайинми — билмай турардим.\nБу беқарорлик туйғуси, ўзгаришлар талвасаси, даврлар ва шахсларнинг шундоқ кўз ўнгимизда содир бўлаётган бу алмашинишлари ҳам менга баъзан фалакнинг сира тинмайдиган аллақандай концерти, фожиали нотадаги кўриниши бўлиб туюлади. Сурнай, балалайка, арғун… Бирининг овози ҳаволанади, бошқасиникини ер ютади.\nҲаётимизнинг бу буюк концерти нима билан тугашини билолсак эди!\nНурулло Отахонов таржимаси\n«Огонёк» журналининг 1987 йил, 41-сонидан олинди.\n“Шарқ юлдузи” журнали, 1988 йил, 1-сон\n← Аввалги Аввалги Теодор Драйзер. Эрк (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Саидраҳмон Мирзаев. Оролни қутқариш мумкин (1988)


Корейс мусулмонлари − дин ва маданиятнинг ажойиб уйғунлиги\nҚозоғистон бозорларида товарларга QR-код билан ҳақ тўлаш мумкин\nБлогер муслима иштирокидаги телешоу катта баҳсларга сабаб бўлди\nЧоршанба, 14 Июн 2017 18:06\nСайтга киритган: Администратор\nСамолёт Инчхон аэропортига қўнди. Бу аэропорт дунёдаги энг замонавий аэропортлардан бири. Аэропортни томоша қиларканман, ич-ичимдан хурсанд бўлаверардим. Хурсандчилигим сабаби фақатгина Германия фуқароси бўлганимдан эмас, балки бу саёҳатим бошқа саёҳатларимдан бутунлай ўзгача бўлишини истаётганимда эди. Ахир мен мусулмонман, Жанубий Кореяда беш ҳафта вақтимни ўтказаман! Американинг Пью тадқиқотлар марказининг маълумотларига кўра, давлат аҳолисининг катта қисми инжилчи-христианларни ташкил этса, қолган 46 фоизи ҳеч қандай динга эътиқод қилмайди.\nКорея ярим ороли мусулмонлари жуда озчиликни ташкил этишини билсам-да, бу мени давлат ва унинг маданияти ҳақида ўрганиш иштиёқимни сўндира олмади. Ўзимни тил бобида бошланғич босқичда деб биламан. Аммо аэропортда Инчхондан Сеулга қандай етиб бориш мумкинлигини ханбок (корейсча ҳижоб)даги бир аёлдан сўрагандим, у мени тушунди. Қувониб кетдим. Сеул метроси билан Итевонга кечроқ етиб келдим. Итевондаги меҳмонхонамни топишда корейс отахони ва унинг уч нафар ўғли ёрдам берди. Уларнинг бу яхшилигини қандай унутиб бўлади?!\nИтевон −Сеулда мусулмонлар кичик жамияти\nИтевон − Сеул мусулмонларининг деярли барчаси истиқомат қилувчи ҳудуд бўлиб, уларнинг сони 150 минг киши атрофидадир. Учдан бир қисми маҳаллий миллат вакиллари. Шунингдек, бу туман ёш кореяликлар орасида машҳур бўлиб, Итевонда, ҳатто Кореяда биринчи бўлиб 1976 йили очилган Сеул марказий масжиди жойлашган.\nБугунги кунда Сеулнинг марказий масжиди Кореядаги 15 та масжидлардан бири ҳисобланади. Шунингдек, жамоат жойлари − аэропортлар, ОТМларда, савдо марказларида мусулмонлар учун намозгоҳларни учратиш мумкин. Улар мамлакат бўйлаб 60 тани ташкил қилади.\nАраб тили муаллимаси Ола Бора Сонг мусулмон бўлмаганларнинг Ислом дини ҳақидаги кўплаб саволларига жавоб беради. Мен у билан масжидда, турли учрашувлардан олдин бир неча дақиқагина суҳбатлашдим. Айни шу вақтда шу ҳақиқатни англадимки, Ислом дини ҳеч қандай маданиятга боғлиқ эмас экан. У муслима, шу билан бирга, кореялик эди. Корейслар ва чет элликлар кўз ўнгида ноодатий уйғунлик тимсоли бўлса-да, мен миллий корейс ҳижоби − ханбокни кўрган пайтимдан бошлаб, унинг тимсолида диндошимни кўргандай бўлдим.\nХанбок − корейс ҳижоби\nТелевизорда ҳижобли корейс қизнинг ҳижоб ҳақида мулоҳазаларини тингларканман, у мамнунлик ила: “Бу кийимда ўзимда қандайдир устунлик ҳис қиламан, доимо шукроналикни сезиб тураман...” деди.\nИслом дини камтарин ва одоб доирасида кийинишликка чақиради. Корейс аёллари ҳам илгарилари худди муслималар ҳижоб ўраганларидек бошларими рўмол билан ёпиб юришарди. Маълум вақт мобайнида ханбок ғарб намунасидаги замонавий кийим турига айланди, лекин сўнгги йилларда сайёҳлар ҳамда корейс миллати вакилларининг ўзлари сабаб бўлиб у ҳаётга янгитдан қайтмоқда.\nХанбокни ижарага олиш ва кореялик дўстлар билан Кёнбоккун ёки Чхандоккун қасрларида бўлиш Кореяга ташриф буюрган сайёҳларнинг энг асосий кўнгилочар ишларидан биридир. Ҳатто баъзи жойларга ханбок кийган ҳолда кирмоқчи бўлсангиз, кириш учун пул тўлашингиз шарт эмас. Бугунги кунда корейс модельерлари ханбокка арзонроқ ва замонавийроқ шакл бериш орқали кундалик ҳаётда кенгроқ фойдаланилишига харакат қилмоқдалар.\nКорейс маданияти ва Ислом\nОАВлари Ислом динини “террорчилар дини” сифатида кўрсатишга уринишларига қарамасдан, кореялик мусулмонлар одамларнинг Ислом динига бўлган муносабатини ўзгартиришга эришмоқда.\nСевимли рассомларимдан бири бўлмиш кореялик Муслима Муна Хёнмин Пе ҳозирда БААда яшаб келмоқда. У ўз асарлари билан корейс маданияти Исломга қанчалик яқин эканлигни кўрсатишга ҳаракат қилмоқда.\nМаккага велосипедда борган эр-хотинга ажойиб туҳфа инъом этилди\nСевастопольда учинчи масжид қурилади\nҲижоб кийган муслима мухбир аёл ҳаммани лол қолдирди.\n“Исламофобия республикаси” номли китоби нашр этилди\nУшбу бўлимдаги бошқа мақолалар: « Пол Погба «The Muslim 500» рўйхатида Муҳаммад Алийнинг ўрнини эгаллади “Мен жамиятни ва дунёни яхши томонга ўзгартирмоқчиман, бу ишни Флинтдан бошлайман” »\nФеврал 2018 (139)


Ўзбекистонлик спортчилар Джиу-Джитсу бўйича жаҳон чемпионатида 7та медални қўлга киритишди - UzNews.uz\nЎзбекистонлик спортчилар Джиу-Джитсу бўйича жаҳон чемпионатида 7та медални қўлга киритишди\nЎзбекистон терма жамоаси биттадан олтин ва кумуш ҳамда бешта бронза медалларни қўлга киритишди.\n18-20 октябрь кунлари Украинанинг Киев шаҳрида Комбат Джиу-Джитсу бўйича ёшлар ҳамда катталар ўртасида IX жаҳон чемпионати бўлиб ўтди, деб хабар бермоқда UzNews.uz мухбири.\nЖаҳон чемпионатида ўзбекистонлик спортчилар биттадан олтин ва кумуш ҳамда бешта бронза медалларини қўлга киритишган.\nИштирокчилардан бири Мироншох Асатуллаев «full-contact» йўналиши - 70кг вазн тоифасида шоҳсупанинг юқори поғонасига кўтарилган. У «close-contact» йўналиши бўйича кумуш медаль билан тақдирланди.\nБундан ташқари, спортчилар Набиев Аслидин (-63кг), Юсупов Саидалиакбар (-63кг), Ташмуратов Мақсад (77кг), Қобилов Жўрабек (-77кг) ҳамда Усеинов Эмил (+92кг) мусобақанинг бронза медалларига сазовор бўлишган.