Ислом манбаларида наботот дунёси ҳақидаги қарашлар | ukkosha.shosh.uz\nБош саҳифа » Мақолалар » Ислом манбаларида наботот дунёси ҳақидаги қарашлар\nЎсимликлар дунёси тирик организмларнинг яшаши учун муҳим восита саналади. Агар ер юзида ўсимликлар бўлмаса тирик организмлар мавжуд бўла олмаслигини илм-фан исботлаб бўлган. Бу каби қарашлар диний манбаларда ҳам ўз ифодасини топган. Қуръон, ҳадислар ва ислом оламининг тарихий манбаларида ўсимликлар дунёси, кўкаламзорлаштириш ишлари, боғдорчилик масалаларига кенг эътибор қаратилган. Ўсимликлар қуёш энергиясидан таралаётган нурларни қайта ишлаб, инсоният учун фойдалисини қолдиради. Бу ҳолат фанда фотосинтез деб аталади. Фанда аниқланишича фотосинтез жараёнининг энг жадал суръати бу тонг вақтига тўғри келар экан. Фотосинтез жараёнининг тонгда актив эканлиги 1700 йилларда фан томонидан аниқланган бўлса, бундан 1400 йил олдин башариятга юборилган Қуръонда (“Ат-Таквир” сурасида), мана шу жараён ҳақида маълумот берилган:\n17. “Қоронғулиги билан кириб келган кеча билан қасам”.\n18. “Нафас олиб, кириб келган тонг билан қасам”.\nУшбу оятдаги “тонг (уйғонувчи) нафас олувчи” жумласи айнан фотосинтез жараёнининг тонгда актив эканлигига далолат қилади. 1400 йил аввал инсонлар, ўсимликларнинг қуёш энергиясидан фойдаланган ҳолда кислород ишлаб чиқариши ҳақида ҳеч қандай тасаввурга эга эмас эдилар.\nМаълумки, ўсимликлар дунёси инсон ҳаётида ҳам муҳим аҳамият касб этади. Мисол учун ўсимликларнинг энг йирик тури ҳисобланмиш дарахтлар, инсонларнинг барча эҳтиёжлари учун хизмат қилиши, фан соҳаларидан базга маълум. Хусусан, Қуръонда ҳам дарахтлар ҳақида батафсил маълумотлар берилган. Олиб борилган изланишлар натижаси шундан далолат қиладики, барчаси бўлиб дарахтлар ҳақида Қуръоннинг 40 та жойида маълумот берилган. Мана шу оятларнинг 20 таси “хурмо” дарахти ҳақида эканлиги эътиборга молик.\nИслом манбалари ўсимликлар дунёсига тўхталар экан, дарахтлардан ташқари бир қатор ўсимликлар ҳақида маълумотлар беради. Мисол учун Қуръонда бир қатор ўсимлик турлари ҳақида маълумотлар келтирилган. Масалан улардан бири Манн дарахти.\nМанн асал дарахти. Оромий тилда Манн араб халқлари дарахтлар атрофида пишиб етилган оппоқ унни кўриб унга қарата “Манн” яъни “нима бу?” деб мурожаат қилганлар. Манн ширинлиги икки хил ўсимликдан яъни “ҳаж” ва “шавкур жамал” ўсимликларидан олинади. Ушбу ўсимликнинг бўйи 3 фут, илдизи эса 15,20 футгача бўлади. Манн ширинлиги ҳақида Қуръони Каримнинг 3 та жойида маълумот берилга, жумладан: “…Ва уларга булутни соябон қилдик, манн ва беданаларни нозил қилдик” (Аъроф, 160-оят).\nХурмо дарахти. Қуръони Каримнинг 8 та жойида ёлғиз ва 12 жойида бошқа мевалар қаторида (узум, анор ва ҳ.з.) зикр қилинган. Тарихий маълумотларга асосан инсоният хурмо дарахтидан азалдан фойдаланган. Бундан 6000-8000 йиллар илгари хурмо дарахти Месопатамияда хонакилаштирилган деган маълумотлар бор. Унинг поясини қадимда қурилиш ашёси, баргларини эса гилам, елпигичлар ясашда ишлатишган. Қадимги араб қабилалари ўзаро уруш пайтида душман томоннинг хурмо боғларини кесиб ташлашга ҳаракат қилишган. Шундан кўриниб турибдики, араблар учун хурмо дарахти энг муҳим ўсимликлардан бири бўлган. Мусулмонларнинг “Бану Надир” қабиласи билан бўлиб ўтган жанг пайтида, мусулмонлар ҳаракатланиш осон бўлиши учун хурмо дарахтларини юлиб ташлашга мажбур бўлганлар. Аммо улар бу ишни изтироб билан амалга оширганлар. Олимларнинг аниқлашича хурмо дарахти бир қатор касалликларга шифо ҳисобланади. Хусусан, у юракнинг бир маромда ишлашини таъминлайди, хотирани ўткирлаштиради, астма касаллигига даво ҳисобланади. Кўз касалликларига шифо ҳисобланади. Хурмо дарахтининг мевалари ҳомиладор аёлларга фойдаси жуда катта ҳисобланади.\nЗайтун ўсимлиги. Ушбу ўсимлик Қуръони Каримнинг 6 та жойида келган. Маълумки, баландлиги саккиз метргача бўлган зайтун ўсимлиги, ўрта ер денгизи давлатларининг барчасида парваришланади. Қадимда зайтун мойи чироқлар учун машъала сифатида ишлатилган. Зайтун мойининг тиниқ ёниши ҳақида “Нур” сурасининг 35-оятида шундай маълумот берилган: “… У (чироқ) на шарқий ва на ғарбий бўлмаган муборак зайтун дарахти (мойи) дан ёқилур. Унинг мойи (мусаффолигидан), гарчи унга олов тегмасада, (атрофни) ёритиб юборгудекдир”…\nЗайтун мойи тиббий нуқтаи назардан ҳам фойдали дарахт ҳисобланади. Абу Али Ибн Сино ўзининг “Тиб қонунлари”да таъкидлашича зайтун мойи ошқозон касалликлари ва ўн икки бармоқли ичак касалликларига даво ҳисобланади.\nУзум. Қуръони Каримнинг 12 та оятида узум ҳақида маълумот берилган. Қуръони Карим қиссаларига асосан мусаллас, яъни спиртли ичимликлар тайёрлаш учун парваришланган. Ислом дини пайдо бўлганидан сўнг Арабистон яриморолида узум парваришлаш анча камайган. Ислом таълимоти спиртли ичимликларга таъқиқни жорий қилганидан сўнг узум етиштириш ва мусаллас тайёрлаш ишлари, халифалик ерларида анча тартибга солинди. Маълумки май ичишнинг ман этилиши бир оят билан ҳал қилинган эмас, балки у уч босқич билан таъқиқланган: Умар ибн Хатттоб розияллоҳу анҳу ва баъзи бошқа саҳобалар май ақл ва бойликни кетказувчи офат эканидан Пайғамбар алайҳиссаломга шикоят қилганларидан кейин “Бақара” сурасининг мазкур ояти ваҳий қилинган. Иккинчи босқич Абдураҳмон ибн Авф маст ҳолда имомлик қилганларида, оятни қўпол равишда бузиб қироат қилган. Шундан кейин “Нисо” сурасининг 43-оятида маст ҳолатда намозга яқинлашмаслик буюрилган. Учинчи ва охирги босқич Атбон ибн Молик деган саҳобанинг уйида зиёфат пайтида маст бўлиб қолган меҳмонлар ўзаро жанжаллашиб қолганлар. Шундан кейин Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Аллоҳга илтижо билан: “Эй Аллоҳим, май тўғрисида кескин бир ҳукм нозил эт!”, деб дуо қилганларида “Моида” сурасининг 90-ояти билан май ичиш қатъий ман этилган. Бу ҳолат мусулмон аскарлари учун анча фойдали бўлди. Сабаби улар мусулмон бўлмасларидан олдин мусалласни кўп истеъмол қилар эдилар. Ҳозирги кунда узумнинг 8000 дан ортиқ тури Европа мамлакатларида етиштирилади.\nАнор. Анор дарахти ҳақида Қуръони Каримнинг 3 та оятида маълумот келтирилган. Булар “Ар Раҳмон” сураси 68-ояти ва “Анъом” сураси 99 ва 141-оятлар. Тарихий маълумотларга кўра анор дарахти Мусо алайҳиссалом даврларида Сурия, Фаластин ва Ливан мамлакатларида экилган. Археологлар Мисрдаги қазилмалар жараёнида қабрда анор расми туширилган суратни топишган. Бундан ташқари тарихий маълумотларга асосан мисрликлар қадимда анордан “шеду” номли ичимлик тайёрлашган. Анор дарахтининг ватани Эрон ҳисобланади. Натрий, рибофлавин, тиамин, ниацин ва “С” витаминига эга бўлган анорнинг тиббиёт жиҳатдан фойдали томонлари кўп. У юқори қон босимини туширишда, диареяга қарши қўлланилган. Анорнинг нафақат меваси, балки пўсти ҳам даво эканлигини олимлар ўз асарларида келтириб ўтганлар. Ҳусусан араб қабилалари жангдан сўнг ярадор аскарларнинг яраларини анор пўстлоғи билан боғланганликлари ҳақида маълумотлар бор. Эронлик олим Муҳаммад Юсуф Ал Ширвоний ўзининг “Тиббнома” асарида, анор ҳақида қуйидагича тўхталади: “Ҳомиладор аёлларга эчки боласининг гўшти ва анор шарбати берилади. Чунки ҳомиладор аёлга ҳамиша мусаффо ҳид ва тархун ҳиди керак. Ҳомиладор аёлга нок, олма ва анор фойдалидир.\nКафур ўсимлиги. Ўзимизнинг тилда “хина” дир. Қуръони Каримниниг “Инсон” сураси 5-оятида мана шу ўсимлик ҳақида маълумот берилади. Бундан ташқари Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам майитни кафанлашдан олдин уни “хина” сувига ювишга буюрганлар. Араб давлатларида хинани олтинга тенглаштирилган.\nЗанжабил ўсимлиги. Қуръони каримнинг “Инсон” сурасида ушбу ўсимлик ҳақида оят бор. Ушбу ўсимликнинг ватани Ҳиндистон, Жанубий Шарқий Осиё ва Хитой, Арабистон ярим оролига занжабил ўсимлиги Ҳиндистондан келтирилган. Қадимда занжабил ўсимлиги тиббиётда кенг қўлланилган. Ҳусусан занжабил ҳарорат кўтарилганда уни туширади, иштаҳани очиб, инсонга тетиклик бахш этади. Шунинг учун ҳам мана шу ўсимликни араблар таомларга қўшиб истеъмол қилишни хуш кўрганлар.\nСаримсоқ, бодринг, мош, ловия, пиёз.\nУшбу ўсимликлар ҳақида “Бақара” сурасининг 61-оятида маълумот бор. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам саримсоқ еб масжидга келишни таъқиқлаганлар. Сабаби инсоннинг оғзидан бадбўй ҳид келиши, бошқа намозхонларга ноқулайлик келтириши мумкинлиги таъкидланган. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам янги бодринг ейишни хуш кўрганликлари ҳақида ривоятларни Имом Бухорий ва Муслим ҳадисларида учратиш мумкин.\nҚовоқ. Ушбу ўсимлик ҳақида “Соффат” сурасининг 146-оятида маълумот берилган. Ушбу оятлар мазмунида Аллоҳ таоло Юнус алайҳиссаломнинг наҳанг томонидан ютиб юборилиши, сўнгра унинг қорнидан бутун чиқиши ва қуруқликда унинг устига Аллоҳ таоло соя бўлиши ва унинг қорни тўқ бўлиши учун Қовоқ дарахтини ўстириб қўйганлиги баён қилинган. Олимларнинг аниқлашича қовоқ анча вақтгача инсонни тўқ тутиш хусусиятига эга экан.\nҲантал ўсимлиги. Ўзбек тилидаги “аччиқ қалампир” Қуръони Каримнинг иккита оятида зикр этилган. Бу ўсимлик ҳақидаги оятларни “Анбиё” сураси 47-ояти ва “Луқмон” сураси 16-оятларида учратиш мумкин.\nДарий ўсимлиги. Қуръонда номи келтирилган ушбу заҳарли ўсимлик жаҳаннам меваси ҳисобланади. Бу ҳақида “Ғошия” сурасининг 6-7-оятларида маълумот берилади.\nДарахтлар. Тадқиқотлар натижасида маълум бўлдики, Қуръони Каримда кўпгина дарахтлар ўз номи билан эмас балки “Шажара” номи остида тавсифланган. 18 та суранинг 24 та жойида “шажара” сўзи орқали дарахтлар ҳақида маълумот берилган:\n“Ўнг тараф эгалари. Ўнг тараф эгалари недир?! Улар тикансиз сидрзорлардадирлар”.\nСидр хушбўй ҳидли бута бўлиб, араблар уни ҳиди учун яхши кўрар эдилар. Аммо тикани жуда кўп бўлади. Ояти карима тушган пайтида баъзи соддароқ кишилар: “кишига озор берадиган бу тиканли бута жаннатда нима қилади”, деган фикрга ҳам борган эканлар.\nСалим ибн Омирдан ривоят қилинади: “Бир куни саҳрои араб кириб келдида: “Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ таоло одамларга озор берадиган дарахтни жаннатда зикр қилибди?”, деди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қайси дарахтни?”, деб сўрабдилар. У киши: “Сидрни. Унинг озор етказадиган тикани борку?”, дебди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳ таоло: “Тикансиз сидрзорда” деганку! Уни тикансиз қилган Зот ҳар бир тикани ўрнига мева чиқаради. У мевадан бир бирига ўхшамаган 72 хил таом бўлади”, дедилар.\n29. “Сермева бананзорлардадир”.\n30. “Ва ёйилган соялардадирлар”.\n31. “Ва оқар сувлардадир”.\n32. “Ва сероб мевалардадирлар”.\n33. “Тугамайдиган ва маън қилинмайдиган”.\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳу айтадилар: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам гапираётганларида қишлоқдан келган бир киши бор эди. “Жаннат аҳлидан бир киши Аллоҳдан экин экишга изн сўрайди”, дедилар, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам, шунда Аллоҳ таоло унга: “Сенга хоҳлаган нарсанг муҳайё эмасми?!” деди. У: “Ҳа, барча нарса муҳайё, лекин мен экин экишни, у тезда униб, ўсиб мева бериб етилишни, уни йиғиб олишни ва тоғдай хирмон қилишни яхши кўраман”, деди. Аллоҳ таоло унга: “Ма ола қол! Сени хеч нарса тўйдирмайди”, шунда ҳалиги қишлоқдан келган киши: “Эй Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўша одам қураший ёки ансорий бўлса керак, чунки улар деҳқончилик қилади, лекин биз деҳқон эмасмиз”, деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам кулиб қўйдилар (Бухорий ривояти).\nИбн Зайд ҳадис айтади: “Бир киши: “Эй Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам жаннатда хурмо борми? Чунки мен хурмони яхши кўраман”, деди. “Ҳа, жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, ундаги хурмонинг танаси олдиндан, пастки қисми ҳам олтиндан, шохлари ҳам олтиндан, мевалари кўзадан катта, ёғдан юмшоқ ва асалдан лаззатлироқдир”, дедилар у зот (Ибн Ваҳб ривояти).\nАбдураззоқ зикр қилади: “Бир аъробий Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам олдиларига келиб жаннат хусусида сўради. Расулуллоҳ унга ҳавуз ҳақида гапирдилар. У: “Жаннатда мевалар борми?”, деди. “Ҳа, у ерда “Тубо” деган дарахт бор”, дедилар. У: “Эй Расулуллоҳ, ердаги қайси дарахт унга ўхшайди?”, деб сўради. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сенинг ерингда унга ўхшайдиган дарахт йўқ. Шом борганмисан? У ерда Жавзо деган дарахт бор, новдалари пастидан ўсиб, юқорисида қуюқ бўлиб ёйилган”, дедилар. Аъробий: “Эй Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унинг қалинлиги қандай?”, деди. “Унинг қалинлиги, агар беш ёшли бақувват туя уни айланиш учун юрса, охирига етмай, чарчоқдан силласи қурийди”, дедилар. Кейин: “У ерда узум борми?”, деб сўради. У зот: “Ҳа” дедилар. У: “Бир бош узумнинг катталиги қандай?” У зот: “Учқур чавандознинг тинмай юрадиган бир ойлик масофасигача”, дедилар.\nМевалар. Қуръони Карим уларнинг баъзи турларлари ҳақида маълумот беришдан ташқари, “Факиҳа” сўзи орқали улар ҳақида 21 суранинг 35 та оятида маълумот беради. Жумладан: “Ва улар хоҳлаган мевалар билан” (Воқеа, 20-оят).\n“Сизга у ерда кўплаб мевалар бор, улардан ерсизлар” (Аз-Зухруф, 73-оят).\nДон ўсимликлари. Қуръони Каримда Аллоҳ уларнинг турлари ҳақида тўхталмаган бўлса ҳам улар ҳақида 9 та суранинг 12 та жойида маълумот берган, жумладан Бақара сурасининг 261-оятида шундай баён қилинади: “Молларини Аллоҳнинг йўлида сарфлайдиганларнинг мисоли, худди бир дона донга ўхшайди. Ундан етти бошоқ ўсиб чиқади, ҳар бошоқда юзтадан дон бор”.\nЗироат экинлари. Қуръони Каримда зироат экинлари ҳақида етарлича маълумотларни учратишимиз мумкин. Хусусан, 9 та суранинг 9 та ояти мана шу зироат масаласига бағишланган. Сабаби қадимдан Арабистон ярим оролида зироат экинларини парвариш қилиш урф бўлган.\nАввалги: Деҳқончилик фазилати\nКейинги: Соғлик неъмати билан кибрланманг


15 та маслаҳат кўчада ҳужумга учраганда қутқариши мумкин | LifeHaq.uz\nАфсуски, турли одамлар бор. Йўлимизда безорилар учрамас деган умид билан юрамиз, аммо шундай учрашув содир бўлиб қолган тақдирда нима қилиш кераклигини барибир билиш зарарли эмас.\nЭътиборингизга ҳавфли вазиятларда қутулишга ёрдам берадиган усулларни тақдим этамиз.\nАгар орқангиздан ҳужум қилган бўлсалар, тирсагингизни букиб кафтингизни бошқа қўлингиз билан ушланг ва ҳужум қилаётганга бор кучингиз билан тирсакда зарба беринг. Агар омадли ҳаракат бўлса, рақибни бир неча сонияга ҳаракатсизлантиришингиз мумкин. Бу вақт эса қочиб кетиш учун етарли.\nҚизларга рақибнинг оёғига пошналари билан босишнинг ўзи етарли бўлади.\nАгар ҳужум қилаётган Сизни бўғишга уринаётган бўлса, унинг жимжилоқларини ушлаб, бор кучингиз билан буранг.\nАгар сумкангизда сепиш мумкин бўлган қандайдир воситалар бўлса, уларни олишга ва рақибнинг юзига сепиб ҳаракатсизлантиришга уриниш керак.\nСизни тунамоқчи бўлишса нима қилиш керак\nАгар ўғри қандайдир қурол билан таҳдид солаётган бўлса, у билан урушманг. Баҳслашмасдан, қимматли бўлса ҳам сўраган нарсанини беринг.\nЖиноятчи ташқи қиёфасидаги деталларга эътибор беринг: холлар, чандиқлар, суратлар.\nУйга кирманг, дарҳол полицияга боринг: ўғрини қанча тез излаш бошланса, буюмларингиз шунча тез қайтарилиши эҳтимоли каттароқ бўлади.\nЁпиқ жойда ҳужумга учрасангиз нима қилиш керак\nАгар жиноятчи кўп қаватли уй йўлагида ортингиздан югураётган бўлса, ҳеч қачон лифт ёки подволга бекинманг, чунки жиноятчининг ҳам Сиз билан бирга ўша ерга кириши эҳтимоли катта.\nЙўлакдан иложи борича одамларни учратиш ёки кузатувдан осон қутулиш мумкин бўлган жойга қочинг.\nЁпиқ жойларда, аксинча, сепиладиган воситаларни ишлатманг: улар нафас йўлларингизга тушиши мумкин ва Сиз қоча олмайсиз.\nЭҳтиёткорлик чораларини кўринг\nДарҳол югурманг. Аввал қандайдир тўсиқдан ўтинг (йўлдан ўтинг, бурчакка қайрилинг ёки метрога тушинг), сўнгра югура бошланг.\nЙўлда кетаётган одам билан суҳбатлашинг. Кузатаётган ортингиздан қолганини кўрмагунча суҳбатни давом эттираверинг. Одатда, жиноятчи ёлғиз бўлмаган одамга ҳужум қилмайди.\nАгар такси ҳайдовчиси шубҳали кўринса, шу заҳоти сафарни тўхтатиш керак. Таксига ўтирар экансиз доим машина рақамини яқинларингизга хабарда жўнатинг.\nТўғридан-тўғри хатарни кутиш шарт эмас: агар Сизни қоронғу йўл ёки ҳиёбондаги ўриндиқда ўтирган шубҳали одамлар иккилантираётган бўлса, бошқа йўлдан юринг. Агар уй йўлагида чироқ ўчган бўлса, қўшнингизни кутинг ва у билан бирга киринг ёки Сизни кутиб олишларини сўранг.\nҚаердалигингиз ва қачон уйга келишингиз ҳақида доим яқинларингизга хабар беринг.\n30/06/2020 08:15:32 34 0 Манба: adme.ru\nСакраш нафақат эсда қолиши, балки хавфсиз ўтиши учун нима қилиш кераклиги ҳақида гаплашамиз.


Шанба куни Россияда одатдагидан анча кўп никоҳ тўйлари бўлди.\n26 июн 2022, Тошкент вақти: 03:08\nБунга шанба икки минг еттинчи йилнинг еттинчи ойидаги еттинчи кунга (2007.07.07) тўғри келгани сабаб қилиб кўрсатилмоқда.\nКўпчилик омадли ҳисоблайдиган 7 рақами билан боғлиқ санада Москвада 1700 та никоҳ рўйхатга олинди. Ростов шаҳрида ҳам ўзига яраша рекорд ўрнатилди. Бу шаҳарда 300 та никоҳ қайд этилди. Санкт-Петербург шаҳрида ҳам одатдагидан икки баробар кўп никоҳ тўйи бўлди.


АҚШда таэквондо мураббийи 5 ёшли шогирдини нокаутга учратгани учун ҳибсга олинди\n18:12 / 25.12.2015\nАмерикалик жанг санъати бўйича мураббий ўзининг беш яшар шогирдига нисбатан қаттиқ муносабатда бўлгани ва уни машғулотлар жараёнида нокаут ҳолатига келтириб қўйгани учун айбланмоқда. Бу ҳақда Виржиния штати полицияси маълумотларига таяниб NBC телеканали хабар берган.\nВоқеа 21 декабрь куни Бристоу шаҳридаги жанг санъати акамедиясида содир бўлган. Таэквондо бўйича мураббий, 21 ёшли Жастин Брэник (Justin Branick), «беш яшар болани билагидан тутиб, кейин ўзининг елкасидан ошириб полга ташлаган», дея маълумот беради маҳаллий полиция. Натижада болакай ҳушини йўқотган.\nБола «жиддий жароҳат» (айнан қандай жароҳат экани айтилмаган) олган ва шифохонага олиб борилган, деб ёзилади ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари баёнотида.\nБрэник ҳибсга олинган. Уни қамоқдан чиқариб олиш учун 5 минг доллар миқдорида товон пули тўлаш талаб қилинмоқда.\nPeople берган маълумотга кўра, воқеага нима сабаб бўлгани номаълум бўлиб турибди. Бироқ тергов талқинига кўра мураббий шогирдидан ғазабланиб, унга нисбатан куч ишлатган бўлиши мумкин.


26 ноябр 2020, Тошкент вақти: 22:58\n“Евроэйша вью” нашрида куни-кеча эълон қилинган мақолада АҚШнинг Ўзбекистондаги янги элчиси Ричард Норланд икки мамлакат ўртасидаги илиқлашув тезлашишига зўр бериб ҳаракат қилаётгани айтилади.\nГазетада ҳафта бошида эълон қилинган “Янги элчи янги сиёсат деганими?” сарлавҳали мақола муаллифи фикрича, яқинда Ўзбекистонга элчи бўлиб келган Р.Норланд Тошкент билан Вашингтон ўртасидаги яқинлашувнинг катализатори, яъни ҳаракатлантирувчи кучи бўлиб хизмат қилиши мумкин.\nМуаллифнинг бу хулосаларига янги элчининг ўз вазифаларига киришганига кўп бўлмасиданоқ, Ўзбекистонда мисли кўрилмаган фаоллик кўрсатгани асос бўлган.\nЭлчининг сўнгги икки ярим йилда мисли кўрилмаган фаоллигига мисол тариқасида унинг Ўзбекистон Омбудсмани Сайёра Рашидова билан учрашгани ва бир неча вилоятларга сафар қилгани келтирилади.\nЎзбекистон нуқтаи назарини ёқлайдиган маҳаллий шарҳловчи ҳам “Озодлик”ка берган интервьюсида Вашингтон ҳам, Тошкент ҳам бир-бирига жуда кераклигини тушуниб қолганини айтади.\nУнинг сўзларига кўра, Ўзбекистон ҳукумати бугун халқаро сиёсий майдонда қоидаларни ким белгилаётганини яхши билади ва АҚШдек давлат билан яқинлик қилиш унинг учун мақсадга мувофиқ бўлишини англайди.\n“Америка эса Марказий ва Жанубий Осиё минтақасида Ўзбекистон, айниқса, ҳарбий ва хавфсизлик соҳаларида энг қулай ҳамкорлардан бири эканига амин бўляпти”,- дейди ўзбекистонлик шарҳловчи.\nХусусан, Покистонда вужудга келган сиёсий бўҳрон, америкаликларнинг Афғонистондаги ҳарбий амалиётлари муваффақиятсизлиги икки томоннинг ўзаро муносабатларини яхшилаш мавридини белгилаб бериши мумкин.\nЧоршанба куни АҚШ Мудофаа вазирлиги Покистонда юзага келган бўҳрон АҚШ ҳарбийларининг Афғонистондаги ҳаракатларига таъсир ўтказишидан хавотир билдирди. АҚШ ҳарбий эҳтиёжининг қарийб 75 фоизи, жумладан, ёнилғининг 40 фоизи Покистон ҳудудидан Афғонистонга етказилади. Бу эса Покистонда бирор кор-ҳол бўладиган бўлса, Афғонистондаги шундоқ ҳам беқарор вазият янада издан чиқиши мумкинлигини англатади.\nМосквадаги МДҲ институти Марказий Осиё бўлими раҳбари Андрей Грозин воқеалар ривожи салбий бўладиган бўлса, хавфсизлик масалаларида ҳамкорлик қилиш ҳам Тошкентнинг, ҳам Вашингтоннинг манфаатларига хизмат қилишини айтади.\n“Агар Покистондаги вазият, айниқса, қабилалар минтақасидаги воқеалар энг ёмон сценарий бўйича ривожланадиган бўлса, Ўзбекистон ўзини ҳимоя қилишнинг турли механизмларини қидира бошлаши шубҳасиз. Чунки Покистондаги бўҳрон ҳал этилмай, Афғонистондаги вазият тўла издан чиқадиган бўлса, Ўзбекистон миллий хавфсизлигига таҳдид туғилади. Тўғри, Ўзбекистон Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилоти ва Шанхай ҳамкорлик ташкилоти каби тузилмаларга қўшилган. Лекин таҳдид туғиладиган бўлса, Тошкент Ғарб, биринчи навбатда, АҚШ таклиф қилган ёрдамдан воз кечмайди. Бундай ёрдам таклиф этилса, албатта”,- дейди Андрей Грозин.\nЛекин, дейди таҳлилчи, икки томон бу борада жиддий қадамлар ташлагани кузатилгани йўқ.\nРоссиядаги “Еженедельний” журнали ҳарбий шарҳловчиси Александр Гольц эса АҚШнинг Афғонистондаги ҳарбий эҳтиёжлари шубҳа остида қолган тақдирда ҳам бу Тошкент-Вашингтон яқинлашувини белгилай олишига шубҳа билан қарайди.\n“Менимча, АҚШнинг Покистон билан алоқалари ёмонлашуви ёки у ердаги вазият назорат чиқиши Ислом Каримовга Вашингтон билан алоқаларни тиклаш учун қулай фурсат яратмайди. Чунки Буш маъмуриятининг Андижон воқеалари борасида тутган кескин позициясини икки томон ҳам унутиши қийин бўлади. Американинг ўзида сиёсий муҳит чатоқ бўлиб турган бир пайтда, айниқса, сайловдан аввал Оқ уйнинг Ўзбекистонда демократик қадриятларнинг қарор топиши ва Андижон воқеалари юзасидан мустақил текширув ўтказиш талабларидан воз кечиши қийин бўлади”,- дейди А.Гольц.\nАммо А.Гольц Покистондаги бўҳрон янада кескинлашиб, Афғонистондаги вазиятга салбий таъсир кўрсатса, Ўзбекистон учун жиддий хавф пайдо бўлиши шубҳасизлигини айтади.


Ҳозир Ливанга тантаналар таътимайди\nЛиванда собиқ бош вазир Рафиқ Ҳаририй ўлдирилиши юзасидан текширувлар жараёни ҳовури босилмай туриб, 21 ноябрь куни мамлакат саноат вазири Пьер Жамоил ҳам суиқасд қурбони бўлди.\nБу қотиллик муносабати билан Ливанда 22 ноябрда мустақиллик кунига бағишлаб ўтиши керак бўлган барча тадбирлар бекор қилинди. 34 ёшли Пьер Жамоил аксилсурия кайфиятидаги сўнгги икки йил ичида ўлдирилган тўртинчи ливанлик сиёсатчи бўлди. Сурия ҳукумати қотилликка ҳеч қандай алоқаси йўқлигини айтиб, Пьер Жамоил ўлдирилганини кескин қоралади.\nКузатувчилар фикрича, Сурия 18 ой олдин ўз қўшинларини Ливандан олиб чиққанига қарамай, бу мамлакатга таъсир кўрсатишдан воз кечишни истамаяпти.\nХалқаро жамоатчилик ва БМТ Хавфсизлик кенгаши Пьер Жамоилга суиқасд уюштирилганини кескин қораламоқда.\nАҚШнинг БМТдаги элчиси Жон Болтон Пьер Жамоилнинг ўлдирилишида Сурияни тўғридан тўғри айбламади. Аммо у Вашингтон расмийлари бу қотилликнинг асосий ташкилотчиси Сурия эканидан гумонсираётганига ишора қилди.\nБМТ Хавфсизлик кенгаши Ливаннинг 2005 йилда ўлдирилган собиқ бош вазири Рафиқ Ҳаририй иши бўйича халқаро трибунал ташкил этиш таклифини маъқуллади. Трибунал ҳақидаги ҳужжат Ливан ҳукумати томонидан тасдиқланиши учун Байрутга жўнатилади. Ливан ҳукуматидаги сурияпараст олти вазир ўтган ҳафтада айнан шу масала туфайли истеъфога чиққан эди.\nАҚШдаги Тинчлик институти таҳлилчиси Мона Якубин фикрича, Ливан ҳукумати ҳозир ўта мураккаб вазиятни бошдан кечирмоқда.\n“Ливан ҳукумати ҳозир жуда хавфли вазиятда қолган. Менимча, биз айрим халқаро воқеалар билан бир қаторда Ливанда кечаётган воқеалар силсиласиниҳам тушунишимиз керак. Ўтган ҳафта Ливан ҳукумати собиқ бош вазир Рафиқ Ҳаририйнинг ўлдирилиши юзасидан халқаро трибунал тузиш ҳақидаги БМТ таклифини маъқуллаган эди. Ливандаги сўнгги воқеалар ҳукуматнинг ана шу қарори билан бевосита боғлиқ”, – дейди М.Якубин.\nСурияга қарши бўлган Пьер Жамоил халқаро трибунал тузиш таклифини маъқуллаган вазирлардан бири эди. У отиб ўлдирилишидан бир неча кун олдин сурияпараст “Ҳизбаллоҳ” гуруҳи аксилсурия кайфиятидаги бош вазир Фуад Синиора ҳукуматини ҳокимиятдан ағдариш учун норозилик намойиши ўтказишга тайёргарликни бошлаган эди. “Ҳизбуллоҳ” ҳукуматни Вашингтон билан ҳамкорлик қилаётганликда айблаб, шиа мазҳабидаги вазирлар истеъфога чиққандан кейин ҳукумат ноқонуний бўлиб қолганини айтган.\nФуад Синиора ҳукуматга қарши режалаштирилаётган намойишда зўравонликлар содир бўлиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирди. Сурияга қарши бўлган “Друзе” гуруҳи раҳбари Валид Жумблатт 22 ноябрь кунги чиқишида Ливан ҳукуматига путур етказиш мақсадида вазирлар ва парламент аъзоларига қарши яна суиқасдлар уюштирилиши кутилаётганини айтди.\nПьер Жамоилга суиқасд қилингандан кейин Ливан ҳукуматида мураккаб вазият юзага келди. Агар яна икки вазир суиқасд қурбони бўлса ёки истеъфога чиқса, Фауд Синиора ҳукумати ҳокимиятни тарк этишга мажбур бўлади.


Уй-жой 11.05.2020 22:32\nУйни ўз мулкингизга айлантиринг, акс ҳолда...\nМаълумки, “Ўзшаҳар қурилиш инвест” ИК” МЧЖ 2017-2019 йиллар дастурларида қурилган уй-жойларни реализация қилишда 2020 йил 1 июлга қадар қўшилган қиймат солиғидан озод қилиш белгиланган эди.\nБу муддат ҳам яқинлашиб келмоқда. Кейин уйлар нархи ошадими?\n“Ўзшаҳар қурилиш инвест” ИК” МЧЖ ахборот хизматидан маълум қилишича, уй-жойлар ва хонадонлар фуқаролар номига нотариал тартибда расмийлаштирилгунга қадар “Ўзшаҳар қурилиш инвест” ИК” МЧЖ мулки ҳисобланади.\nБугунги кунга келиб, ҳудудий комиссиялар томонидан уй-жойларга бириктирилган фуқароларнинг кўпчилиги яшаб турган ўз уйини номига расмийлаштириб олди. Аммо 2020 йил 1 июлга қадар яшаб турган уйини ўз номига расмийлаштириб, уй суммасини “Ўзшаҳар қурилиш инвест” ИК”га тўлаб бермаса, уй нархига 15 фоиз қўшилган қиймат солиғи ҳисобланади.\nМасалан 1 метр квадрати ўртача 3 миллион 980 минг сўмлик уй нархи қўшилган қиймат солиғи билан 4 миллион 577 мингга айланиши мумкин (ҚҚС 597 минг сўм). Бу қиймат Тошкент шаҳрида 1 та 7 қаватли уй мисолида келтирилган бўлиб, вилоятлар бўйича уларга тақдим қилинган нархларга мутаносиб равишда ўзгаради.\nШу боис, уй-жойларга бириктирилган фуқаролардан уй нархи ҚҚС қўшилиши ҳисобига кескин ошиб кетишининг олдини олиш учун жорий йил 15 июнга қадар хонадонларни ўз номига нотариал тартибда расмийлаштириш сўралади. Ушбу талаб уй-жойларни ўз номига нотариал тартибда расмийлаштириб, ипотека кредитлари ажратилган фуқароларга тааллуқли эмас.


Банкомат ва POS-терминалларда банк карталарини қўллашда хавфсизлик чораларини кўриш юзасидан Марказий банк тавсиялари - Ўзбекистон Республикаси Марказий банки\nБанкомат ва POS-терминалларда банк карталарини қўллашда хавфсизлик чораларини кўриш юзасидан Марказий банк тавсиялари\nЯнгиланган сана: 11 Янв 2021, 10:13\nТавсия этилаётган хавфсизлик чоралари максимал даражада банк карталаридаги жамғармалар сақланишига хизмат қилади ва рухсатсиз ишлатилишининг олдини олади.\n1.Банк картасидан фойдаланган ҳолда операцияларни амалга ошириш учун банкоматни танлашда сизга яқин жойда шубҳали шахсларнинг йўқлигига эътибор беришингиз керак. Aгар бундай шахслар бўлса, сиз бу ёки бошқа банкоматдан фойдаланиш учун қулайроқ вақтни танлашингиз керак.\n2.Учинчи шахсларнинг маслаҳатига қулоқ солманг ва банк картаси билан операцияларни амалга оширишда уларнинг ёрдамини қабул қилманг.\n3.Банкоматни ишлатишдан олдин унинг ПИН-код териладиган жойида ва карталарни қабул қилиш учун мўлжалланган жойида (уяда) жойлашган дизайнига мос келмайдиган қўшимча қурилмалар (масалан, нотекис ўрнатилган ПИН-код териш клавиатураси) мавжудлигини кўздан кечиринг. Aгар қўшимча қурилмалар мавжуд бўлса, бундай банкоматдан фойдаланишдан воз кечинг ва банкоматда кўрсатилган телефон орқали банк ходимларига шубҳаларингиз ҳақида хабар беринг.\n4.Банкоматга банк картасини киритиш учун жисмоний куч ишлатманг. Aгар банк картаси киритилмаса, бундай банкоматдан фойдаланманг.\n5.ПИН-кодни киритаётганда яқин атрофдаги одамлар уни кўрмаслиги учун клавиатурани қўлингиз билан ёпинг.\n6.Банкоматдан нақд пул олгандан сўнг, банкноталарни бирма-бир сананг, банк картаси қайтишини кутинг ва квитанцияни олинг, уларни сумкага (ҳамёнга, чўнтакка) солинг ва шундан кейингина банкоматни тарк этинг.\n7.Банкомат томонидан чоп этилган квитанцияларни уларда кўрсатилган суммаларни кейинчалик банк ҳисобварағи билан таққослаш учун сақлаб қўйинг.\n8.Aгар банкомат тўғри ишламаса (масалан, у узоқ вақт кутиш режимида бўлса, ўз-ўзидан қайта ўчиб ёқилса), сиз бундай банкоматдан фойдаланманг, клавиатурадаги “Отмена” тугмачасини босиб, амалдаги операцияни бекор қилинг ва банк картасининг қайтишини кутинг.\n9.Aгар банк картаси билан операциялар пайтида банкомат банк картасини қайтариб бермаса, банкоматда кўрсатилган телефон рақами орқали тегишли банкка мурожаат қилинг ва ҳолатни тушунтиринг. Шунингдек, сиз банк картасини чиқарган банк билан боғланиб, банк ходимининг кўрсатмаларига амал қилишингиз керак.\n1.Банк картаси билан операцияларни фақат ўзингизнинг ҳузурингизда бўлишини талаб қилинг. Бу сизнинг банк картангизда кўрсатилган шахсий маълумотларингизни қонунга хилоф равишда ишлатилиш хавфини камайтиради.\n2.Товарлар ва хизматлар учун тўловларни амалга ошириш учун кассирнинг илтимосига биноан ПИН-кодни киритаётганда, яқин атрофдаги одамлар буни кўра олмаслигига ишонч ҳосил қилишингиз керак. Бунда ПИН-код киритилишида POS- терминалнинг клавиатурасини қўлларингиз билан тўсишингиз керак.\n3.POS-терминалга ПИН-кодни киритишдан олдин, кузатув камераси POS-терминалга йўналтирилмаганлигига эътибор беринг.\n4.Aгар операция муваффақиятли якунланган бўлса, терминал экранида (одобрено) хабар пайдо бўлади ва квитанциянинг биринчи нусхаси автоматик равишда (кассир учун) ва “ENTER” тугмачасини босгандан сўнг квитанциянинг иккинчи нусхаси (мижоз учун) чоп этилади.\n5.Чекни олгандан сўнг, чекда кўрсатилган суммани текширишни унутманг.\n6.Aгар банк картаси орқали тўлашга уриниш пайтида “Отклонено” деган хабар пайдо бўлса, терминал томонидан чиқарилган квитанциянинг битта нусхасини банк баёнотида кўрсатилган операциянинг йўқлигини текшириш учун сақлашингиз керак.\n7.Aгар тўлов тизими контаксиз интерфейсга эга карталарни қўллаб-қувватласа, хавфсизроқ тўлов усули сифатида контактсиз тўлов усулидан фойдаланиш мақсадга мувофиқдир.\n8.Товарларни сотиш ёки хизматлар кўрсатиш бўйича ҳар бир пунктда ушбу тўлов тизимларининг карталари қабул қилиниши тўғрисида хабар берувчи стикерлар ўрнатилиши мумкин. Стикерлар кўринарли жойларга (кириш эшиклари, деразалар, устунлар ва бошқаларга) жойлаштирилиши мумкин.\n9.Савдо ва хизматлар кўрсатадиган ташкилотларда банк карталаридан фойдаланганда ҳушёр бўлинг.\nUSD = 10688.10\nEUR = 12544.62\nRUB = 145.97\nGBP = 14630.94\nJPY = 97.55\nCHF = 11552.20\nCNY = 1652.89\nОхирги янгиланиш: 21.09.2021, 23:59 (GMT+5)


02.09.2021 08:30 0 3403\n28 август куни Хоразмдаги «Нажот» инсон ҳуқуқлари ҳимояси ташкилоти раиси Ҳайитбой Ёқубов 65 ёшида вафот этган.\nAmerika Ovozi хабар беришича, у узоқ йиллар давомида мажбурий меҳнат, коррупция ва адолатсизликка қарши курашган, фермерлар ва ишчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилган.\nЎзбекистонда ҳокимият алмашганидан кейин бошқа ҳуқуқ ҳимоячилари билан бирга Ҳаитбой Ёқубов давлат органлари ва халқаро ташкилотлар ўтказадиган турли лойиҳа ва тадбирларга таклиф этила бошланди. Аммо у 2000 йилда асос солган ташкилот ҳали ҳам рўйхатдан ўтказилмаган. 2018 йилда Amerika Ovozi`га берган интервьюсида у рўйхатдан ўтказиш учун 19 марта ариза берганини таъкидлаган.\nАҚШнинг Тошкентдаги элчихонаси марҳумнинг яқинлари, дўстлари ва ҳамкасбларига таъзия билдирди. Хабарга кўра, Ҳайитбой Ёқубов «29 йил инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси сифатида фаолият юритган ва Ўзбекистондаги ҳуқуқбонлик фаолиятининг пайдо бўлиши билан бевосита боғлиқдир».\n«У Ўзбекистонда фуқаролик жамияти ва инсон ҳуқуқлари стандартларини шакллантиришга катта ҳисса қўшди. Биз унинг, айниқса, Ўзбекистоннинг шимоли-ғарбий қисмида, лавозимини суиистеъмол қилиш ва фундаментал ҳуқуқлар барча кўринишдаги бузилиш ҳолатларидан азият чекканларни қўллаб-қувватлашга бўлган улкан садоқати ва тайёрлигидан руҳланардик», — дейилади хабарида.\nтаъзия ҳуқуқ фаоли\nСпорт 23/11, 10:00\nЎзбек шахмати оғир жудоликка учради\nЖамият 09/11, 10:50\nҚорақалпоғистоннинг собиқ прокурори 44 ёшида вафот этди\nМаданият 06/11, 17:06\nЮлдуз Усмонова оғир жудоликка учради


Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси » АМИР ТЕМУР ҲАҚИДА КИНО\nАсосий Адиб ва жамият АМИР ТЕМУР ҲАҚИДА КИНО\nАМИР ТЕМУР ҲАҚИДА КИНО\nТарихни китобдан ўқиб-ўрганиб бўлмайди, уни кўриш керак.\nМуҳтарам Президентимиз, ижодкор зиёлилар билан учрашувда нафақат ижод аҳлининг, балки халқимизнинг кўнглидаги орзу-ниятларини ҳам тилга олдилар. Шулардан бири — улуғ аждодларимиз, хусусан, Соҳибқирон Амир Темур ҳақида бугунги талабларга жавоб берадиган кино ишлаш вазифасидир. Аслида, Ўзбекистон Ҳукуматининг “Амир Темур таваллудининг 660 йиллигини нишонлаш тўғрисида”ги тарихий қарори(1994 йил 29 декабр)да Соҳибқирон Амир Темур ҳақида бадиий фильм ишлаш вазифаси ҳам қўйилган эди. Афсуски, такрор-такрор кўрганда ҳам малол келмайдиган, фарзандларда фахр-ғурур уйғотувчи, хорижликлар эса ҳавас ва ҳайрат билан кўрадиган кино ишлай олишмади…\nОчиғини айтганда, ҳанузгача бирорта диск дўконидан: «Амир Темур ҳақидаги фалон кинони беринг», деб турган одамни учратмайсиз! Нега? Ундай кинонинг ўзи йўқ-да, бизда!\n– Амир Темур ҳақидаги кинода фақатгина “Камаз”нинг ғилдиракларини ёқиб, тепаликдан думалатилган ва Амир Темурнинг отини қоядан арқон билан тортиб олинган жойларигина эсимда қолди, – дейди бир танишим. – Аммо бу кинода Соҳибқироннинг яққол сиймоси, қаҳрамон ва донишмандлиги, ҳаракатларнинг кенг кўлами, улкан жанг манзаралари, жанговарлик, улуғворлик, ҳашаматлилик… каби жиҳатлар акс этмаган. Одамни фахрлантирадиган, ҳайратлантирадиган, эсда узоқ вақт сақланадиган лавҳалари йўқ…\nБиринчи уринишда “қовун туширишгани” учунми, ўшандан бери бошқа тарихий фильм ишлаш тугул, бунга ҳаракат ва хоҳиш ҳам кўзга ташланмади. Тўғри, охирги вақтларда бизда ҳам ёшларга ёқадиган кинолар олинмоқда. Аммо бу киноларнинг аксариятида ёш қўшиқчилар роллар ижро этишади, уларда муҳаббат можаролари ва ғарбча ҳаётга тақлид акс этган. Афсуски, ҳар қанча кўп томошабин кирмасин, бундай кинолар билан мақтаниб бўлмайди. Бу кинолар ёшларимизни ватанпарварликка, тарихдан ғурурланишга ўргатмайди. Улар бугунги куннинг «олди-қочди»лари тасвирланган бадиий саёз тасмалар. Ёшлар гуррос киришади, киночилар харажати ошиғи билан қопланади, аммо бундай ночор кино ёшларни фикрсизлик, тақлидчилик, “оммавий маданият”… каби кўргуликларга етаклайди, холос…\nАччиқ ҳақиқат шу: ўзимизнинг Алпомиш, Барчин, Амир Темур ва темурийлар, Жалолиддин Мангуберди, Темур Малик каби халқ қаҳрамонларимиз ҳақида юксак бадиий сифатли фильмлар олинмас экан, болаларимиз бировларнинг қаҳрамонларини ҳавас қилиб катта бўлаверади…\nҲозирги ёшлар кўпинча фалон китобни ўқиганини эмас, балки “киносини кўрганлиги”ни (агар шундай кино бўлса) таъкидлайдилар. Бугун юксак технологиялар ҳамда компьютер графикаси имкониятлари беҳад кенгайган даврда яшаяпмиз. Шундай экан, нега фарзандларимизни ўз тарихимиз ва буюк аждодларимизга нисбатан ҳурмат ва муҳаббат руҳида, кино саноати ва миллий телевидениемиз, қолаверса, ўша диск бозорларимиз воситасида тарбияламаймиз?\nВаҳоланки, миллатимизнинг улуғларини санаб саноғига етиб бўлмайди. Оламшумул ватандошларимиз тўғрисида 50-100 серияли сериалларни суратга олиш наҳотки шунчалик қийин бўлса?\nБугун Амир Темур ҳақида ишланган ҳужжатли фильмлар “ойнаи жаҳон”да деярли қўйилмайди. Натижада, Россия телеканалларидан бири ишлаган “Проклятие Тамерлана”(Амир Темур қарғиши) номли ҳужжатли фильм шуҳрат қозониб, одамлар диск ва компьютерлар орқали кўчириб кўрадиган бўлишди.\nБуюк аждодларимиз ҳақида замонавий талабларга жавоб бера оладиган тарихий фильмлар ишлаш ҳақида гап кетганда киночиларимиз қуйидаги учта сабаб (баҳона)ни кўпроқ келтиришади:\n“Бунинг учун катта маблағ керак. Бизда ундай катта пул йўқ”…\n“Яхши сценарийнавислар ва сценарийлар йўқ”…\n“Тарихий мавзуларда фильм олишга ҳали эрта, малакали мутахассислар йўқ…”\nБу баҳоналарга қўшишиш қийин. Наҳотки юртимизда битта сифатли фильм яратиш учун зарур моддий, илмий-ижодий потенциал бўлмаса? Ҳаммаси бор! Фақат соҳа масъулларида ҳалоллик, иймон, миллий ғурур, билим-савия, уқув ва хоҳиш масаласи анча ночорга ўхшайди.\nБиринчи баҳона – маблағ йўқлиги бугун асосли сабаб бўла олмайди. Худога шукр, давлатимиз ва халқимиз бойлик-фаровонлик борасида бугун ҳеч кимдан кам эмас. Киночиларимиз ҳақиқатдан яхши кино ишлашларига одамларимизни ишонтира олишса бас! Шунда, ҳар қанча пул бўлса ҳам топилади! Давлат маблағидан ташқари, банклар, ҳокимликлар, автобозору автосалонлар, “Бек барака”, “Абу Сахий”, “Жаҳон бозори” каби бепоён бозорларимиз, корхоналар, ташкилотлар, тадбиркорлар, оддий ҳамюртларимиз – халқимиз қараб турмайди, бу савоб ишга баҳоли қудрат ҳисса қўшиши аниқ!\n“Sunday”, “Korzinka uz”, “Red tag” “Mega planet” каби салобатли супермаркат “империя”лари ҳомийлик қилишда кимўзарга тушиб кетишар, балки? Қаср ёки дала ҳовлисини қуришга юз минг, ҳатто миллионлаб АҚШ доллари сарфлаётган бойларимиз сероб.\nАмир Темур тўйларидан қолишмайдиган катта-катта тўй-маъракалар қилаётган оддий ҳамюртларимиз сон-саноқсиз. Бу тўйларда “бирров” хизмати эвазига беш-ўн минглаб доллар олаётган санъаткорларимиз ҳам бу савоб ишга қўл қовуштириб қараб туришмаса керак!\nБировнинг маблағини чамалаш фикридан албатта, йироқмиз. Шунчаки, моддий жиҳатдан ҳеч кимдан кам эмаслигимизни бирров эсга олдик, холос. Энди гап, маънавий даражамизни ҳам худди шундай намойиш этишда. Негаки, давлатимиз ва миллатимизни дунёга янада машҳур қиладиган фильм олиш – умумжамият аҳамиятига молик вазифа!\nҲатто мардикорлар, пенсионерлар-у мактаб ўқувчилари ҳам бу кинога ҳисса қўшишига шахсан мен – ишонаман.\nГап фақат ишни ошкора ва қизиқарли ташкил қилишда! Масалан, ҳомийларга “темурийзода” деган нишон (значок)лар тақдим қилинса, ёки махсус гувоҳнома орқали муайян солиқлардан озод этилса…\nФильм охирида энг салмоқли ҳисса қўшган ҳомийлар исми-шарифининг узун рўйхати эълон қилинса, бу тарихий ҳисса билан фахрланмай бўладими?\nБунинг учун фильм сценарийси балки газета-журналлар ва ТВ орқали мухтасар шаклда эълон қилинар, кино бюджети, қўлланиладиган компьютер анимациясидан айрим лавҳалар ва шунга ўхшаш зарур эҳтиёжлар учун харажатлар аниқ-тиниқ баён этилса, мақсадга мувофиқ. Муайян муддат оралиғида тўпланган маблағ ва унинг айнан нималарга сарфланаётгани ҳақида телевидение орқали ҳисобот бериб борилса.\nМасалан, оммавий (жанг) саҳналарида қатнашувчи чавандоз ёки “аскарлар”га муайян ҳақ белгиланса, қурилиш ашёлари, декорациялар, тарихий кийим-кечак, совут, қурол-яроғ кабиларнинг аниқ сони ва нархлари эълон қилинса.. Бу иш услуби қизиқарли бўлишидан ташқари, билдирилган таклиф-мулоҳазалар асосида фильмнинг айрим кам-кўстларини бартараф этиш мумкин бўларди. Отларга тарихий кўринишдаги эгар-жабдуқлар, ҳатто суворийларнинг жанговар либослари, қилич-қалқону совутлар харажатини чавандозларнинг ўзлари кўтариши ҳам мумкин. Кинога олиш якунлангач, бу ашёлар уларга эсталик учун қолдирилади. Россия ва Оврўпо давлатларида ўзлари жанговар либос ва қурол-яроғлар ясаб, тарихий жангларни “қайта тиклаш” билан шуғулланувчи ҳаваскорлик клублари мавжуд. Аслида, бундай клублар ташкил этишга бизнинг ҳаққимиз ва тарихий асосларимиз кўпроқ-ку. Қисқаси, кино яратиш ишлари шу тариқа қизиқарли йўлга қўйилса, харажатлар ҳам бир қадар камайиб, бўлажак кинога қизиқиш ортиб бораверади.\nТўғри, сарф-харажатлар катта бўлади: ҳашаматли тарихий шаҳарлар манзарасини қуриш(жумладан, Оқсаройни ҳам бутун маҳобати билан кўрсатиш зарур!), Конигил ўланзоридаги йигирма минг чодирдан иборат кўчма шаҳар, қўшинлар саф тортган улкан жанглар манзараси, ярқираган ҳақиқий қиличлар, “учаётган камон ўқларидан осмон қорайиб кетиши”, бир хил жанговар либослар, деворбузар машиналар, филлар, тўплар ва ўтсочар(мушкет)лар ясаш…\nШаҳар ва қасрлардаги ҳашаматлар энг камида ҳиндларнинг “Девдас” фильмидагидек бўлиши шарт. Шундагина бу кино одамларда катта таассурот қолдиради, хотираларда узоқ сақланади.\n“Алпомиш” киносидагига ўхшаб, ҳилпираган арзон хитойи матолардан кийимлар тиктириш ярамайди! Театрларимиз бисотидаги тахта ва картондан ясалган қилич-қалқонлар, беўхшов либос ва салла, хуллас, шу каби “бутафор”лардан воз кечиш зарур! Бугунги томошабинни алдаш жуда мушкул.\nҲатто чет элдагиларга ўхшаб, тайёргарлик кўриш ва кино олиниш жараёни ҳақида ҳам алоҳида фильмлар яратса бўлади.\nАмир Темур ҳақидаги кино эса ҳақиқатдан ҳам умуммиллий аҳамиятга молик маънавий ҳодиса бўлиши мумкин. Жамиятимизда Соҳибқирон бобомиз сиймоси тўғрисида юксак тасаввурлар шаклланганки, бўлажак кинога шунга мос юксак талаблар қўйилиши табиий ҳол. Шунинг учун бу фильмни анъанавий шошма-шошарлик билан яратиб бўлмайди. Фильм ташкилий гуруҳига киночилар, ёзувчилар, тарихчи олимлар, санъатшунослар, бастакорлар, диний олимлар, ҳарбийлар, спортчилар, меъморлар, муҳандислар, пиротехниклар – жуда кўп соҳа вакилларини киритиш зарур.\nНиҳоятда улуғвор қиёфа – Соҳибқирон сиймосини акс эттириш учун шунга мос улкан истеъдод зарур. Амир Темурдан ташқари, унинг атрофидаги жанговар сафдошлари – амирлар сиймосига ҳам жуда катта эътибор қаратиш зарур. Амир Шайх Нуриддин, амир Шоҳмалик, амир Ики Темур ва амир Жоку Барлос… Уларнинг ҳар бири алоҳида истеъдодли, катта маҳоратга эга ҳарбий саркардалар бўлишган. Бу амирларнинг образи кинода аниқ талқин этилиши жуда муҳим. Шунингдек, қўшиннинг жанговар ноғоралар садоси остида сафланиши – марказ, жавонғор, баронғор, манглай, канбул, заҳира… каби қисмларнинг кўриниши, жанг тартиблари яққол акс этиши керак.\nБутун фильм бўйлаб ўтувчи қизил чизиқ – исломий руҳ, эътиқод, адолатпарварлик, ҳаққоният, бағрикенглик, халққа ғамхўрлик, бунёдкорлик, авлодларга юксак ибрат каби фазилатлар ўта таъсирчан лавҳаларда кўрсатилиши зарур.\nБу кино шунчаки тарихий-бадиий ижод маҳсули бўлиб қолмай, маънавият, мафкура ва миллий ғоя тарғиботи борасида олға ташланган жуда катта қадам, улкан тарбиявий восита бўлиб қолар эди. Ёш авлоднинг маънан камол топишига бу кинокартина катта ҳисса бўлиб қўшилади.\nАгар Соҳибқирон ҳақидаги кино муваффақиятли ишланса, халқимиз ва ҳомийларда ишонч пайдо бўлар, сўнгра буёғи бошқа буюкларимиз ҳақидаги жуда ҳаяжонли ва улуғвор киноларга “уланиб” кетаверарди.\nИккинчи сабаб – “Яхши сценарийнавислар ва сценарийлар йўқ”, деган фикр ҳам асоссиз. Нуфузли танлов эълон қилинса, ҳазрат Соҳибқиронга хос сахийлик билан қалам ҳақи белгиланса, бир-биридан зўр сценарийлар пайдо бўлиши шубҳасиз. Шундан сўнг, мўътабар ҳайъат томонидан холислик ва адолат асосида танлаб олинади. Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг олти юз нафардан ортиқ аъзолари бор. Қўлига қалам тутиб, бадиий ижод билан шуғулланувчи юртдошларимиз сони эса бундан ўн баробар кўп, дейиш мумкин. Шунча қаламкаш-ижодкорлардан битта зўр сценарий чиқмайдими?\nУчинчи сабаб – “Тарихий мавзуларда фильм олишга бизда ҳали эрта, малакали мутахассислар йўқ…” деган гап кишини бироз ўйлантириб қўяди. Пиротехниклар, чавандозлар, ҳарбий маслаҳатчилар, дин пешволари, тарихчи ва ёзувчиларни жамлаш мумкиндир. Лекин Соҳибқирон Амир Темур ролини ким ўйнайди? Режиссёр маҳорати ҳам жуда муҳим. Фильмга қўйилувчи энг катта талаб ҳам шу бўлса, ажаб эмас!\nБир неча йил муқаддам мўътабар идорада ишловчи дўстимга:\n– Келгуси (2016) йилда Соҳибқирон бобомиз таваллудига 680 йил тўлади. Шу улуғ санани муносиб нишонлаш учун ҳукумат қарорини чиқарсангиз яхши бўларди, – дея таклиф билдирдик.\n– Ҳукумат қарори чиқиши шартми? Бобомиз шахси оқланди, ҳайкалларини тикладик, музей ишлаб турибди. Амир Темур тарихини чуқур ўрганиш ва ижод қилиш учун барча имкониятлар яратилган. Ҳукумат даражасида бажариш учун яна қандай катта юмуш қолди? – деб сўради дўстим.\n– Масалан, юбилей баҳонасида бобомиз ҳақларида яхши кино ишланиши керак…\nШунда дўстимиз қизиқ гапни айтди:\n– Яхши кино ишланишини ҳаммамиз хоҳлаймиз. Лекин ҳукумат қарорини чиқаришнинг фойдаси йўқ. Агар киночиларда уқув, билим, хоҳиш ва савия кабилар етарли бўлмаса, уларнинг бошидан пул сочсангиз ҳам яхши кино чиқмайди…\nБундай мантиқли ва жўяли жавобга қарши нима ҳам дейиш мумкин? Изоҳнинг ҳожати йўқ…\nКамелотнинг афсонавий қироли Артур ҳақидаги машҳур фильмни ҳамма билади. Бу кино ўзбекчага маҳорат билан ўгирилган. Тез-тез “ойнаи-жаҳон” орқали намойиш этилади. Лекин меъдага тегмайди, одамни ўзига худди оҳанграбодек тортади. Сабаби, жуда меҳр ва ҳафсала билан ишланган. Олийжаноб рицарларнинг кийимлари, қуроллари, саройлар… жуда табиий ва ишончли чиққан. Шиддатли яккама-якка олишувлар, катта жанг саҳналари, қиличбозлик ва жанговар санъат кўринишларидан қойил қолмасликнинг ҳеч иложи йўқ. Қиличларнинг жаранги ҳақиқий, яроғларни шиддатли сермаганда ғувиллаган овоз – ҳақиқий. Шунинг учун бу каби хорижий фильмларни бажонидил сотиб оламиз. Кинони кўргач, ўша қирол Артурга, умуман инглизларга, уларнинг тарихига ҳурматимиз ошади.\nАфсуски, бизда шундай ғурур уйғотувчи тарихий кинолар ишлаш тажрибаси ҳали йўқ. Шундай экан, Амир Темурни “танимаётган” баъзи ҳамюртларимиздан гина қилиш ҳам бир жиҳатдан олиб қараганда, ноўриндек.\nХолис тан олайлик: Соҳибқирон Амир Темурнинг олдида Қирол Артур ким бўлибди? Жумонг ким бўлибди? Ўша қироллар буюк Соҳибқироннинг қўлига сув қуйишга ҳам ярамайди, десак ҳам асло катта гапирмаган бўламиз! Жаҳон тарихида корейслар билан боғлиқ қандайдир аҳамиятли ҳодиса рўй бермаган, аслида. Афсуски, Жалолиддин Мангуберди, Амир Темир ва Бобурлар, ўша ярим тўқима образлар бўлмиш Жумонг, Жанг Бо Голарнинг соясида қолиб кетаяпти.\n© 6991 Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси


Исроиллик араб парапланда ИШИД жангарилари ёнига учиб кетди\n07:26 / 28.10.2015\n“Биз уни у ерда кимдир кутиб турганми-йўқми билмаймиз, бироқ кимдир парапланда училадиган томондан бошқа томонга учса, унда у буни билиб туриб қилган, деб ҳисоблаймиз”, деб журналистларга айтди Исроил армияси ЦАХАЛ вакили Моти Альмоз. Альмознинг таъкидлашича, ҳарбийлар маълумотларига кўра, Салоҳ 25 октябрда парвозга отланган.\nCNN’нинг маълум қилишича, дастлаб ҳарбийлар йигитни қутқариш бўйича катта кўламдаги операцияни ташкил қилишган, бироқ йигит ўз хоҳиши билан чегарани кесиб ўтган деган хулосага келишган.\nИсроил бош вазири юз берган ҳолатга ўз муносабатини билдирди ва Салоҳни фуқароликдан маҳрум қилишга ваъда берди. “Биз қолган бундай ҳолатларда ҳам шундай йўл тутамиз. Душманга қўшилиб, Исроилга қарши урушадиган Исроилнинг исталган фуқароси ўз фуқаролигидан айрилади”, деб айтди Биньямин Нетаньяху.


«Зомин тоғларида яна ёнғинми?» хабарига расмий муносабат билдирилди\n«Зомин тоғларида яна ёнғинми?» хабарига расмий...\n02.08.2021 19:27 0 1706\nИжтимоий тармоқларда тарқалган «Зомин тоғларида яна ёнғинми?» сарлавҳали хабарга расмий муносабат билдирилди.\nФавқулодда вазиятлар вазирлиги жорий йилнинг 1 август куни соат 10:40 ларда Зомин туманида рўй берган ёнғин соат 18:20 ларда бартараф этилган бўлиб, ҳозирда ҳудудда ёнғиндан кейинги тозалаш ишлари амалга оширилаётганлигини маълум қилади.\nҲудудда фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бундай вазиятларда ҳаракат қилиш давлат тизими (ФВДТ) органлари шахсий таркиби ва махсус техникалари фаолият юритмоқда. Вазият тўлиқ назорат остида, дейилади хабарда.\nФВВ ёнғин Зомин ўрмон


27 июн 2022, Тошкент вақти: 12:58\n“Исломни қоралаш учун ташкил қилинди”\n29 март куни Москва метросидаги портлашларга муносабат билдирган ўзбекистонлик Абдуқаҳҳор ака, бу портлашларнинг содир қилинишига оид ўз версиясини тақдим этади:\n- Мен бу портлашни рус ҳукуматининг ўзи уюштирган деб ўйлаяпман. Бунақанги хулосага келишимнинг сабаби¸ биринчидан кеча воқеа содир бўлиши билан дарров “Буни Северо Кавказдаги террористик гуруҳларга алоқадор одамлар қилди” деяпти. Ким қилганлигини бунақанги даражада билиш бу мумкин бўлмаган нарса.\nИккинчидан¸ бунақанги қилишлигининг сабаби Россияда мусулмончиликни тарқатмаслик учун ҳукумат олдини олаяпти. Халқини исломдан узоқлаштираяпти. Мусулмонлар билан халқ ўртасидаги жарликни кенгайтирмоқчи. Улар ҳозирги кунда халқининг иқтисодий¸ ижтимоий¸ сиëсий муаммоларини ечиб бера олмай тургани учун халқлар бошқа мафкура ахтараяптида. Халқ уйғонганлиги учун ҳукуматга нисбатан ишонч йўқолганда. Ҳозирги кунда булар исломнинг сиëсий динлигини¸ инсонларни ҳар тарафлама тўғри бошқаришлигини агар мусулмонлар тушунтирса¸ улар тезда қабул қилаяптида. Шунинг учун мусулмонлар билан халқ ўртасида¸ улар мусулмонларни эшитмаслиги учун¸ ҳали мусулмонларни танимасдан¸ билмасдан туриб нафрат уйғотиш учун мана шунақанаги сиëсий найрангларни қилаяпти¸ дейди Абдуқаҳҳор ака.\n“Яхшилик қил¸ дарёга сол...”\n28 март куни Озодликнинг “Эркин микрофони”га гапирган самарқандлик Ойсара исмли аёл Москва шаҳрида меҳнат муҳожири эканлигини таъкидлар экан, ўзини икки фарзанди билан эри ташлаб кетганлиги, шу кунларда эса қийналиб қолганлиги ҳақида гапирган эди. Москва вилоятида ишлаётган қирғизистонлик Акмалжон, бу эшиттиришни кўпчилик бўлиб тинглашгани ва ориятли йигитлар бу аёлга моддий ёрдам йиғиб бериш таклифи билан чиққанини айтади:\nАкмалжон: Биз сизларнинг доимий мухлисларингиз. Қирғизистонданмиз. Самарқандлик аëл тўғрисида нима бўлдию кечаги куни. Ҳаëтидан нолиб телефон қилдию. Агар телефонини берсангиз¸ у киши рози бўлса¸ уйланишга қодирдекмиз¸ бир ëрдам қилайлик деган мақсадда ...\nОзодлик: Қандай уйланишга қодирсиз?\nАкмалжон: Бу ерда уйланишга қодир болалар бор¸ турмуш қураман деса. Ëки моддий томондан ëрдам берадиган болалар бор. Болалар телефон номерини берса деб сўрашаëтган эди. Сурхондарëдан бор¸ Самарқанддан бор. Булар диндан жуда узоқ болалар экан. Биз ўзимиз беш маҳал намоз ўқиймиз. Шуларни йўлга солдик. Озми-кўпми намоз ўқишаяпти. Ароқ ичишни ташлашди¸ зино йўлидан қайтишаяпти. Қўлимиздан келганча 50 долларми¸ 100 долларми Оллоҳ йўлида розилигини берса¸ мабодо ëрдам бермоқчи бўлдик.\nОзодлик: Бўлмаса биз ундан аввал розилигини олишимиз керак.\n- Розилигини олсангиз¸ моддий томондан ëрдам берадиган болалар бор. Биз Москва вилоятидамиз. У аëл Москвада экан. Кечаги кун мана терактлар бўлди. Ҳаëти янада оғирлашиб қолган бўлиши мумкин. Шунинг учун биз қўлдан келганча Оллоҳ йўлида ëрдам бермоқчи эдик¸ дейди Акмалжон.\n“Мен ўзбек халқидан миннатдорман”\nТожикистоннинг Ғончи туманидан қўнғироқ қилган Жамолиддин ака, ўзбек халқига бўлган чуқур эҳтиромини билдирар экан, Ўзбекистон президентидан Роғун ГЭСининг қурилишида халал бермаслигини илтимос қилади:\n- Авваламбор¸ ўзбек халқига ўзимнинг миннатдорчилигимни изҳор қилмоқчиман. Мен Ўзбекистонда 18 йил шофëр бўлиб ишлаганман. Ўзбекистондаги кўп сув омборларида¸ масалан¸ Зомин сув омборида¸ Туямўйин сув омборида ишлаганман. Жиззахстрой деган жойда ишлаганман. Мен ўзбек халқига миннатдорчилигимни изҳор қилмоқчиман. Фақат Ўзбекистон раҳбарига¸ президентига айтмоқчиманки¸ улар бизга халал бермасин. Роғун ГЭСини улар хоҳлайдими хоҳламайдими биз қурамиз. Мен оддий бир Тожикистон фуқаросиман. Ҳар куни эрталаб соат 9 гача сизларнинг радиони эшитаман. Роғун ҳақида кўп гапирасизлар. Худо хоҳласа бу Роғун битади. Нимагаки уни тожик аҳли хоҳлайди. Саккиз-тўққиз ой бизлар светсиз ëтамиз. Свет бизнинг ҳаëтимизку ахир. Ўзингиз ҳам биласиз свет қанақа нарса эканлигини. Уйимиз ҳеч бўлмаса равшан бўладику. Мен оддий ўзбек халқидан миннатдорман. Мен улар билан дўстман. Менинг уларга ҳеч қандай нимам йўқ. Фақат Ўзбекистон раҳбарларига айтмоқчиманки¸ улар бизларга халқит бермасин. Аксинча¸ ўзбек халқининг фойдаси учун ишласин. Улар қандай яшайди¸ қандай тирикчилик қилади мен жуда яхши биламан. Шуни айтмоқчиман¸ дейди Жамолиддин ака.


“Фусули арбаа” қасида бадиий синтез масаласи\nСаъдулло Қуронов, Дилнавоз Юсупова\nСанъат турлари ўзининг ифода хусусиятларига кўра бир-биридан фарқланади. Рассомчилик, ҳайкалтарошлик, меъморчилик каби санъат турларида тасвирийлик етакчилик қилса, бадиий адабиёт, мусиқа, рақсда ифодавийликнинг устувор эканлигини кўрамиз. Лекин шу билан бирга муайян санъат асари ўзида бир қанча санъатларга хос хусусиятларни умумлаштириши ҳам мумкин. Яъни бир санъат асарида ифодавийлик ва тасвирийликнинг уйғун ҳолда қўлланилганлигини кузатиш мумкин бўлади. Рус адабиётшуноси К.Пигарев ўзининг “Русская литература и изобразительное исскуство” асарида “Ҳозирги кун адабиётшунослиги ва санъатшунослиги олдида турган энг муҳим масалалардан бири бу санъатдаги синтез масаласини ўрганишдир” деб ёзади ва бу жараёнда санъатнинг бадиий адабиёт, кино, театр ва мусиқа каби турлари тасвирий санъат, ҳайкалтарошлик ва меъморчилик билан боғлиқ ҳолда ўрганилиши зарурлигини таъкидлайди.\nМумтоз адабиётимиз намуналарини кузатаркан эканмиз, уларда инсон тасвиридаги айрим деталлар (кўз, қош, лаб, соч ва ҳ.к.)нинг алоҳида ажратилиб таърифланганлигини кўрамиз. Тасвирий санъатнинг мумтоз намунаси бўлган миниатюраларда ҳам инсон ва табиат тасвири реал тарзда эмас, балки ўта шартли тарзда талқин қилинганлигини кўриш мумкин бўлади.\nАлбатта, классицизм санъатидан реализмга хос хусусиятлар излаш, бир қарашда ғайритабиийдай туюлади. Лекин ҳар бир даврнинг ўз эстетик идеали бўлгани ҳолда, этетик нигоҳи ҳам бўлишини унутмаслик лозим. Чунки ижодкор оламни айни шу “нигоҳ”дан келиб чиққан ҳолда кўради, тасвирлайди. Инсон олам ҳақидаги асосий ахборотни кўз воситасида қабул қиларкан, ижодкор қайси даврда бўлмасин бадиий ифодада оламга муайян даражадаги объектив муносабатини зуҳур этади. Шундай экан, чинакам санъаткор ўқувчига объектив муносабат асосида таъсир ўтказиш тамойилларини ҳеч қачон унутмайди.\nАлишер Навоий асарлари билан танишар эканмиз, шоир ижодида ана шу нигоҳга монанд объектив тасвирларнинг мавжудлигини кўрамиз. Унинг шундай асарларидан бири форсий тилда битилган “Фусули арбаа” қасидалар мажмуасидир. Мажмуа тўрт қисм (қасида)дан иборат бўлиб, йил фаслларининг гўзал манзараси тасвирига бағишланган. “Шоир ҳар бир фаслнинг ўзига хос манзараси, жозибаси ва ҳатто рутубатини ҳам юксак поэтик талант, самимий шавқ билан чизади. Нозик кузатувчанлик, чуқур мулоҳазакорлик, кучли поэтик ассоциация қудратига эга бўлган шоирнинг қуюқ эмоционал тасвири натижасида ҳар бир фаслнинг ёрқин реалистик картинаси ўқувчи кўз олдида жонли манзара сифатида бутун нозик деталлари билан намоён бўлади”.\nМажмуанинг биринчи қасидаси “Саратон”да табиатдаги жазирама манзараси шундай тасвирланади:\nГулрез, нигар, ҳар тараф аз хатти шуъоаш,\nОташбозй карда ҳама сирату сонро.\n(Мазмуни: Қуёшнинг шуълали чизиқларидан ҳар томон сочилган анвойи “гуллар”ни қара – гўё ҳамма нарсани ўт билан ўйнаётгандек кўринади).\nШоир ўқувчига манзарани тавсифлаб бермайди, балки унинг нигоҳларини бевосита ўзи илгари кўрган манзара томон йўналтиради. Бунда шоир ўқувчига ўз ҳис-туйғулари воситасида эмас, табиатни бадиий тасвирлаш асосида таъсир ўтказишни мақсад қилади:\nАнжум қатароти қалай омада ҳар сў,\nДар тоси фалак тофта аз хур завбонро\nЮлдузлар ҳар томонда қалай томчилари каби кўринади –фалак гумбазида қуёшдан эриган нарсалар чўғланган каби).\nАлбатта, бу фототасвир эмас, ижодкор қалбида қайта ишланган, у кўрган тасвир. Шу боис ўқувчи ҳам энди табиатга шоирнинг кўзлари билан қарайди. У кўраётган манзара реал оламга монанд, аммо аслиятидан кўра гўзал ва мафтункор.\nМажмуадан яна “Баҳор”, “Куз”, “Қиш” каби қасидалар ҳам ўрин олган бўлиб, ҳар бир қасида фасл манзараларини тасвирлаш ва шунинг билан Султон Ҳусайн Бойқаро сиймосига таъриф бериш асосига қурилади. Навоий табиат манзарасини чизаркан, бунда тавсифийлик устувор бўлган байтларнинг салмоғи бирмунча кўпроқ:\nБа шўхони шажар бингар, ки аз бемории муфрит,\nАён гарданд ҳар сў заъфарони ранги бўстонро.\nДарахт шўхлари (шохлари)га қара, ҳаддан зиёд хасталикдан, қайси тарафга қарама, ҳамма ёқдан дарахтзорнинг заъфарон (сариқ) ранги кўзга ташланади.\nБу манзара ифодасида детализация асосидаги тасвирни кузатмаймиз. Шоир табиатни тасвирламайди, балки таърифлаб беради. Бу лириканинг асл хусусиятларига хос жиҳат. Аммо қуйидаги бандда шоирнинг табиатни чин мусаввирона ифода этишга бўлган ҳаракатини, лириканинг рангтасвир санъати имкониятлари билан бойитилганини ва бу икки санъатнинг ўзаро синтезини кўришимиз мумкин бўлади:\nБа жўи об чун гул хўрад он зардй бубин ё худ,\nФалак дар об афкандаст акси барги ағсонро.\nАриқ сувини кўргил, гул ютганидан сариқлиги кучаяди,\nё фалак  хазон бўлган шохлар баргининг аксини солганми?\nНавоий ушбу мисраларда шеъриятдаги тажоҳули ориф (билиб билмасликка олиш) санъатини қўлламоқда. Шоир аслида сариқ либосга бурканган дов-дархтларнинг сувга ранг берганлигини, унда дарахт кўриниши аксланганини яхши билади. Шунинг баробарида ўқувчига “картина”ни бир вақтнинг ўзида бир неча хил “кўриш” имкониятини беради: Мусаффо осмон. Кичик бир кўл. Ундаги сув тип-тиниқ. Сувнинг туби ва юзасидаги сариқ ҳазон (“гул”) яққол кўриниб турибди. Атрофдаги дарахтлар сап-сариқ тусга кирган. Гўё еру осмон сариқ либосда…\nМажмуадаги “Баҳор” қасидаси баҳорга хос табиат манзараларининг мафтункор тасвири билан ажралиб туради:\nДаҳони ғунчаро дандону тожи лоларо зевар,\nЧу меёбад аз-он дурпош созанд абри найсонро.\nҒунчанинг оғзи тиш билан, лола эса тож билан гўзал,\nулар бунга эришгач, баҳор булутлардан дур ёғдиради) .\nКўз олдингизда баҳорга хос асосий унсурлар: ғунча, лола, булут, ёмғир ўзига хос қиёфада гавдаланади. Ва еру осмонни қамраб олувчи бу унсурлар воситасида сиз бутун баҳорий манзарани кўришингиз мумкин бўлади.\nМажмуанинг бутун тароватини кўрсатиб берувчи “Қиш” қасидаси бошқаларидан тасвирий қисмларнинг кўплиги ва янада ҳайратланарлилиги билан ажралиб туради:\nНамуна баҳри мушаммаъ намуд қавси қузаҳ,\nПайи лифофаи хиргоҳи осмон зи саҳоб.\nФалакда кўринган камалак ҳар қандай соябонга\nўрнак бўлади, осмон чодири эса булутлардан ўзга\nёпинчиқ ясаш пайига тушади.\nАгар на абр лифоф аст баҳри хиргаҳи чарх,\nЗи тори қатра чаро ҳар тараф кашид таноб?\nАгар чарх чодири булутлардан ёпинчиқ –жилдини олмаганда эди, нега қатралар торидан (томчилардан) ҳар тарафга иплар тортади?)\nШоир кўраётган реал манзара унга ниманидир эслатган. У тасаввурларига эрк бераркан, камалакни соябонга, осмонни чодирга ўхшатади. Ва у ўз таассуротлари асосидаги манзарани чизади. Табиат манзаралари берган таассуротнинг ўзини келтириш тасвирнинг таъсир кучини янада ошириб юборади. Аслида манзаранинг реал кўринишини бера олишлик ҳам бир маҳорат. Аммо кўрсатишнинг ўзи ҳали завқ бериш дегани эмас-ку! (Шу боисдан ҳам шоир изланади, мусаввир ижод этади) Бу каби тасвир ўқувчига ўзи илгари кўрган аммо, гўзаллигини ҳис қила билмаган манзарадан қайта баҳра олиш имкониятини беради:\nБа сўйи мағриб н-орад шудан зи машриқ меҳр,\nАгар наяфканад аз абр пул ба рўи халоб.\nҚуёшнинг шарқдан ғарбга мўътадил ҳаракати, булутдан ботқоқлик юзига (нурдан) кўприк солинмагунча кўзга ташланади).\nҚуюқ булутли осмон. Булутларни ёриб ўтган қуёш нури ботқоқликка тушган. Ботқоқликдаги кичик кўлмак сувлари юзасида ястаниб ётган қуёш нурлари қайқчалардек жилоланади. Бу худди уфқда ботаётган қуёшнинг уммонда узун йўлак ҳосил қилишига ўхшаб кетади… Ўқувчи шеърни ўқиркан, аввало реал манзарани кўз олдига келтиради. Сўнг у онгидаги реал кўринишни ижодкорнинг таассуротлари билан қориштириб юборади, ўз-ўзидан реал кўринишдан озроқ фарқланувчи, кўпроқ таъсирлантирувчи манзарани кўра бошлайди.\n“Фусули арбаа” қасидалар мажмуасида мусиқа санъати билан уйғунлашув ҳолати ҳам кўзга ташланади. Бу қасидалар мажмуаси юқорида айтганимиздек, аслида бир бутунлик, яхлитлик касб этади, сўнгги қасида “Дай”(“Қиш”)да Фоний тахаллусининг қўлланилганлиги ҳам бу фикрни исботлайди. Навоий ҳар бир фасл ва ундаги тасвир усулларини эътиборга олган ҳолда уларда турли вазнларни қўллайди. Хусусан, ёз фаслига бағишланган “Саратон” деб номланган қасида шундай бошланади:\nҚасида ҳазаж баҳрининг энг ўйноқи вазни ҳисобланган ҳазажи мусаммани ахраби макфуфи маҳзуф вазни (рукнлари ва тақтиъи: мафъулу мафоийлу мафоийлу фаувлун – – V V – – V V – – V V – –)да ёзилган. Бу вазн руҳият тасвири баёнидан кўра кўпроқ жисмоний: енгил ва шахдам ҳаракат, шўхчан кайфият баёнига мос келади. Ҳар икки чўзиқ бўғиндан кейин икки қисқа бўғиннинг ёнма-ён келиши ритмга ўйноқилик бағишлайди. Ва шунга мос ҳолда мазкур қасидада ёзнинг инсонга кўпроқ жисмоний таъсири кўрсатилганлигини, ҳар бир байтда саратон жазирамаси айнан инсон аъзои баданига (руҳиятига эмас) таъсир қилаётганлигини кузатиш мумкин :\nБар хок агар пўя заннад кас, натвон ёфт,\nАз пошна ёхуд сарангушт нишонро...\nБилқиллаган тупроққа шиддат билан қадам босган киши –\nБошмалдоғу товонидан нишон ҳам тополмайди).\n... Гармову арақ сохта чун мокиси ҳаммом,\nАз чини бадан пир ҳама шахси жавонро.\nИссиқ ва терлар ҳаммом томчиларига ўхшайди,\nАжиндан барча ёш баданлар кексага айланди).\nҚасидада 27-байтдан Султон Ҳусайн Бойқаро таърифи бошланади ва унинг таърифу тавсифи билан боғлиқ ўринларда ҳам кўпроқ замон ҳукмдорининг шахсиятига хос ҳолатлар: жангчилик қобилияти, адолатпарварлиги, саховатлилиги кўрсатилади.\nМажмуада “Хазон” фасли таърифи бошланиши билан ундаги шеърий ўлчов ҳам ўзгаради:\nтрозунинг бир палласида (кундузнинг рамзи) кофур,\nиккинчисида (кечанинг тимсоли) мушк тортиладиган бўлди).\n“Саратон”да қўлланилган ўйноқи вазннинг ўрнини энди салобатли ва сокин оҳангга эга бўлган ҳазажи мусаммани солим вазни (рукнлари ва тақтиъи: мафоийлун мафоийлун мафоийлун мафоийлун V– – – V– – – V– – – V– – – ) эгаллайди. Чўзиқ бўғинлар нисбатининг қисқа бўғинлардан 3 баравар кўплиги оҳангнинг вазмин чиқишини таъминлайди. Айнан шунга мос ҳолда 33 байтдан иборат бу қасидада руҳият тасвири, таъбир жоиз бўлса, кузга хос ўйчанлик, маҳзунлик етакчилик қилади.\nБа барги заъфаронй обкаш хатхои шингарфй,\nНишони хуни ашк афтад руҳи ушшоқи гирёнро.\nЎзига сув тортган заъфарон барглардаги қизил чизиқлар –\n(ҳижронда) кўзларидан ёшу қон оқизган гирён ошиқларнинг\nАгар хоҳй баҳори бехазон бинй, варо бингар,\nБаҳористони халқи хусрави Эрону Туронро...\nАгар бехазон баҳорни кўришни истасанг, уни кўргил –\nЭрону Турон подшоҳи халқининг баҳористонини).\n...Чу андар ҳикмати асрори хилқат фикр бигморад,\nНавбатдаги байтда баҳорда кучли момақалдироқдан сўнг ёмғир ёғиши билан боғлиқ ҳолат Ҳусайн Бойқаро табиати тасвири билан уйғунлик касб этганлигини кўрамиз:\nТуро бо он тавоноиву зарби теғи оламгир,\nДиҳад рў олами дигар, ки резй ашки ғалтонро.\nШунчалар қудратингу оламни олишга қодир тиғ зарбанг билан,\nАжиб юмшоқлигинг ҳам борки, бундай пайтларда кўз ёш тўкасан)\nбу   ибодат аҳлининг меҳроб гўшасига бош қўйишидекдир).\nҚиш, ундаги қор ранги адабиётда поклик, мусаффоликка қиёс қилинади. Навоий ижодида бу фасл донишмандлик рамзи сифатида ҳам келади. Қасидада фалсафий мушоҳадакорлик билан боғлиқ туйғуларни беришга ниҳоятда мос бўлган мужтасс баҳрининг қўлланилганлиги шоирнинг юксак бадиий салоҳиятини кўрсатувчи яна бир омилдир. Мазкур баҳр 4 та ритмик вариациялар тизимидан иборат бўлиб, уларнинг бир шеърий асарда ўзаро алмашиниб қўлланилиши ритмик хилма-хилликни, мусиқийликни таъминлайди. Қасида мужтасси мусаммани махбуни мақсур (рукнлари ва тақтиъи: мафоилун фаилотун мафоилун фаилон V – V – V V – – V – V – V V ~ ) вазни истифодаси билан бошланади:\nШу тарзда қасидада қишнинг аста-секин кириб келиши тасвирланар экан, дастлабки уч байтда юқоридаги вазн етакчилиқ қилади. Тўртинчи байтдан бошлаб тасвир ўзгаради: ер қор рангидан бутунлай симобий (оппоқ) тусга киради ва энди юқоридаги вазн иккинчи ритмик вариация: мужтасси мусаммани махбуни мақтуъи мусаббағ (рукнлари ва тақтиъи: мафоилун фаилотун мафоилун фаълон V – V – V V – – V – V – – ~) билан алмашади:\nЗи баски симфишон гашт абри симоби,\nЗи сими барф замин шуд чу Қулзум симоб.\nСимобий булутлар кумушранг заррачаларни кўп сочганидан,\nЕр қорнинг кумуш рангидан денгиз сатҳидай симобий тусга кирди).\nШу тариқа қасида байтларда ушбу тўрт ритмик вариациянинг ўзаро алмашиниб қўлланилиши тарзида давом этади.\nЮқоридагилардан маълум бўляптики, Навоийнинг “Фусули арбаа” қасидалар мажмуаси бадиий адабиёт, рангтасвир ва мусиқа санъатларининг ўзаро синтезлашуви асосида яратилган санъат намунаси бўлиб, шоир табиатни тасвирлаш орқали асл мақсадига эришади: замона султони Ҳусайн Бойқарони мадҳ этади. Навоий ҳар бир қасидада фасл руҳиятидан келиб чиққан ҳолда Бойқаро сиймосини турли тасвир ва ритмик товланишларда акс эттирар экан, ўқувчини анна шу руҳиятга тўла тушириб олади ва ўз бағишловининг таъсирини янада оширади. “Фусули арбаа”нинг инсонни лол қолдирадиган даражадаги юксак санъат асари сифатида эътироф этилишига ҳам биз юқорида кўриб ўтган уйғунлик сабабдир эҳтимол.


Ўзбекистонда пандемия бошидан буён тахминан 5,2 млн киши камида бир марта моддий ёрдам олган — Sof.uz\nЎзбекистонда пандемия бошидан буён тахминан 5,2 млн киши камида бир марта моддий ёрдам олган\n15.03 21:18 47 Иқтисод\nТошкентда 12 март куни COVID-19 пандемиясининг 2020 йил апрелидан 2021 йил январигача бўлган даврда мамлакат фуқароларининг ижтимоий-иқтисодий ҳолати ва психологик саломатлигига таъсирини баҳоловчи «Ўзбекистон фуқароларини тинглаш» («ЎФТ») лойиҳаси доирасида ўтказилган тадқиқот натижалари тақдим этилди.\nИқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази ва Ривожланиш стратегияси маркази томонидан Жаҳон банки кўмагида 2018 йилдан бошлаб амалга оширилаётган ушбу лойиҳа доирасидаги сўровномаларда мамлакат бўйлаб ҳар ой 4000 уй хўжаликлари қатнашмоқда. Унда, шунингдек, Ўзбекистоннинг барча ҳудудларидаги 600 та маҳалла раислари ҳам иштирок этмоқда.\n2020 йилнинг март ойида биринчи умуммиллий карантин жорий этилиши ортидан лойиҳа пандемиянинг фуқаролар ижтимоий-иқтисодий фаровонлиги ва психологик саломатлигига таъсирини ҳам кузатишни бошлаган. Инқироз бошланганидан буён жами 18 000 дан ортиқ уй хўжаликлари ва 4000 дан ортиқ маҳалла раислари сўровномада қатнашган.\nСўров натижаларига кўра, 2020 йил апрель ойидан буён тахминан 5,2 миллион кишига шошилинч ёрдам кўрсатилган. Уларга нафақалар, ваучерлар (68 фоиз) ёки бир марталик пул маблағи (29 фоиз) шаклида давлат томонидан ёрдам берилган.\nЁрдам олиш тўғрисидаги хабарлар шаҳардан келган респондентлар орасида икки баравар кўп учрайди. Умуман олганда, моддий ёрдамни даромади паст уй хўжаликларига манзилли етказишга эришилган.\n2020 йилнинг сўнгги ойларида маҳалла раислари фуқароларнинг ижтимоий ёрдам бўйича мурожаатлари сони камайгани ҳақида хабар берган. Шундай қилиб, болали оилаларга (0 ёшдан 2 ёшгача) болаларни парвариш қилиш бўйича нафақа олиш учун янги мурожаатларнинг сони август ойида маҳаллаларнинг 58 фоизида кузатилган бўлса, 2021 йилнинг январь ойида бу рақам 28 фоизни ташкил этган. Болали, кам таъминланган (2 ёшдан ошган) оилалар учун имтиёзлар бўйича янги аризалар сони шу давр мобайнида маҳаллаларнинг 51 фоиздан 32 фоизга тушган.\nКам таъминланганлар учун бошқа имтиёзлар бўйича аризалар (оилада фарзандлар борлиги билан боғлиқ бўлмаган) август ойида маҳаллаларнинг 56 фоиздан 2021 йилнинг январь ойида 21 фоизга қадар камайган. Август ойида бошқа хайрия жамғармаларига ёрдам сўраб қилинган мурожаатлар маҳаллаларнинг 46 фоизида кўриб чиқилган бўлса, уларнинг сони 2021 йилда деярли нолга тушган.\nМутахассисларнинг фикрига кўра, фуқароларнинг шошилинч ва ижтимоий ёрдам сўраб қилган мурожаатларининг камайиши ижобий тенденция сифатида қаралиши мумкин, чунки бу аҳолининг иқтисодий аҳволи изчил яхшиланаётганлиги кўрсаткичларидан биридир.\n«‘Ўзбекистон Фуқароларини тинглаб’ лойиҳасини амалга ошириш давомида тўпланган маълумотлар камбағалликни камайтириш бўйича самаралироқ ва одамларнинг реал эҳтиёжларига яқинроқ чора-тадбирларни ишлаб чиқишга ёрдам беради», — деган Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази директори Обид Ҳакимов.\n16.04 13:36 1988\n15.04 14:44 1920\n10:30 0 Тиббиёт\nБугун, 09:31 140 Жамият\nБугун, 08:44 462 Колумнистлар\nБугун, 08:27 183 Ўзбекистон


Коронавирусга қарши курашувчи робот-дезинфектор яратилди (видео) » Sangzor.uz - Инновацион ахборот портали\nSangzor.uz » Технология » Коронавирусга қарши курашувчи робот-дезинфектор яратилди (видео)\nКоронавирусга қарши курашувчи робот-дезинфектор яратилди (видео)\nМассачусетс технология институти тадқиқотчилари ҳар қандай бино ичини автоматик режимда дезинфекция қилувчи ультрабинафша лампаларга эга роботни яратди, деб хабар беради Hi-Tech.Mail.ru.\nРобот ишлаш принципи жиҳатидан замонавий автоматик пилесосларга ўхшайди — унинг ўзи оптимал маршрутни танлаб, бинодаги барча ҳудудни айланиб чиқади. Бу улкан омбор, завод, шифохона, мактаб бошқа исталган бино бўлиши мумкин.\nМикроблар, бактерия ва вирусларни йўқ қилиш учун 360 даража бўйлаб ёнувчи тўртта ультрабинафша лампалар жавоб беради. Ихтирочиларнинг сўзларига кўра, робот 380 метр квадратга эга бинони тозалаш учун 30 дақиқа вақт сарфлайди ва турли юзалардаги коронавирус зарраларининг 90 фоизини йўқ қилади. Тадқиқотчилар қурилмани Катта Бостон озиқ-овқат банкида синаб кўрган.\nРобот дезинфекция ишининг самарадорлигини ошириш учун жуда секин ҳаракатланади — соатига 0,5 километр тезликда. Робот-пилесослар каби унинг автономлиги чекланган, шу сабабли аккумулятори қуввати тугаганда робот автоматик равишда қувватлантириш станциясига йўл олади. Қувватланиб бўлгач яна ишини давом эттиради.\nРоботни бошқариш учун бирор киши керак бўлмайди — уни дезинфекциялар даврийлиги ва маршрутини белгилаб қўйиш кифоя. Қолганини у автоматик режимда давом эттиради.\nБу турдаги роботлар очиқ савдоларга қачон чиқиши ҳозирча номаълум. Мазкур нусха Ava Robotics компаниясининг тайёр платформаси асосида яратилган.\niPhone «оперативка»сини тезкор тозалашнинг энг осон йўли очиқланди (видео)\nИнфографика: ДХА Жиззах вилоят бошқармаси жорий йилдаги ТОП-10 та хизматлар рўйхатини эълон қилди\nБолани боғчага жойлаштиришда «льготниклар» камаяди\nҲалол қурувчи солиқни ҳам ўз вақтида тўлайди\nЎзбекистонда чет эл фуқароси билан никоҳни бекор қилиш давлат божи миқдори қанчалигини биласизми?\nТадбиркор илк рангли фавворани ишга туширди\nЎзбекистон чигиртка ҳужумидан қанчалик ҳимояланган?\nПазл: "Grand hotel Uzbekistan"\nОрзулар ушалиб, ҳавас чўнтакка қолмоқда\nБир оилада уч киши ўзини ўзи банд қилди\nЎзбекистонда яна ресторан, бозор ва бошқа объектлар фаолияти тўхтатилмоқда\nРасман: 10 июлдан автомобиллар ҳаракатига чеклов ўрнатилади\nЎзбекистонда тўй ўтказиш яна тақиқланди\nДўстликда ўзини ҳимоя қилишга уринган фуқаро қотилга айланди\nЖиззах шаҳар ҳокимлиги ходимлари Сovid-19 текширувидан ўтказилди\nБир кунда уч ўлим - эпидемия чўққига чиқдими?


Инвесторлар фаолиятини тугатган Это'Они Испания майдонларига қайтаради\n18 ноябрь, 2020, 14:00\nУ бир пайтлар Одил Аҳмедов билан ўйнаган\nИспания чемпионатининг қуйи лигасида иштирок этаётган “Расинг Мурсия” клуби президенти Моррис Паньелло унинг жамоасига Самуэль Это'О келиши кутилаётгани ҳақида хабар берди.\n- Бизда Это'О билан шартнома имзолаш имкони бор. Кейинги ҳафта бу масала тўлиқ ҳал бўлади. Бош мураббийнинг асосий вазифаси уни ўйинимизга мослаштириш. Мексика ва Бирлашган Араб Амирликларидан инвесторларимиз бор. Улар бу масалада бизга молиявий томондан ёрдам беради, - деди Паньелло.\nКамерун терма жамоасининг энг зўр тўпурари сифатида тарихга кирган Это'О профессионал фаолиятини 2019 йилда якунлаган эди. Унгача машҳур футболчи “Реал”, “Мальорка”, “Барселона”, “Интер”, “Анжи”, “Челси”, “Эвертон”, “Сампдория”, “Антальяспор”, “Коньяспор” ва “Қатар” клубларида тўп тепган.


АЁЛЛАРГА ГАП ЙЎҚ — Ishonch Gazetasi\nАЁЛЛАРГА ГАП ЙЎҚ\nСамарқанд шаҳридаги Спорт ўйин турлари ва енгил атлетика ихтисослаштирилган болалар ўсмирлар спорт мактаби ҳамда Сиёб тиббиёт коллежи спорт мажмуаларида “Аънанавий вилоят аёллар спартакиадаси” бўлиб ўтди. Унда турли соҳада меҳнат қилаётган 224 нафар хотин-қиз спортнинг етти тури бўйича ўз маҳоратларини намойиш этишди.\nСпартакиаданинг тантанали очилиш маросимида Самарқанд вилояти касаба уюшма ташкилотлари бирлашмаси кенгаши раиси Суҳроб Рафиқов ва вилоят ҳокими ўринбосари, вилоят хотин-қизлар қўмитаси раиси Гавҳар Алимова соғлом ҳаёт тарзи асоси бўлмиш спортнинг, кундалик, оилавий ҳаётдаги ўрни хусусида сўз юритдилар.\nҚуръадан сўнг, ҳудудлардан ташриф буюрган жамоалар қизғин баҳсга киришдилар. Сиёб тиббиёт коллежи спорт мажмуасида валейбол бўйича бўлиб ўтган беллашувлар кескин ва муросасиз кечди. Баҳслар мобайнида хотин-қизлар бўш вақтларини спортга бағишлаётганликлари яққол сезилиб турди. Рақибларни бирма-бир таслим қилган Пайариқ туман 88-мактаб валейболчилари мусобақанинг энг юқори пағонасини забт этди.\nСтритбол мусобақасида Каттақўрғон шаҳридаги 8-12-мактаблар жамоалари барчадан устун келишди. Шахматда Тойлоқ туманидаги 34-мактаб ўқитувчиси Фарида Хурсанова барча рақибларини доғда қолдирди. Шашка бўйича энг юқори маррани Булунғур туманидаги 54-мактаб ўқитувчиси Гуласал Мусаева эгаллади. Дартс тури бўйича энг кўп очко жамғарган Нарпай туман БЎСМ ходими Муҳаббат Худойбердиева ғолиб бўлди. Яна бир нарпайлик, 2-мактаб ўқитувчиси Мавжуда Халилова узунликка сакрашда мутлақ ғолибга айланди.\n– Бизнинг туманимизда спортнинг оммавийлигига бўлган эътибор йилдан йилга яхшиланиб бормоқда, – дейди пайариқлик ўқитувчи Гули Аминова. – Ҳозирги кунда нафақат меҳнат жамоалари ёхуд мактаб, балки маҳаллаларда ҳам спортнинг бир қатор турлари билан шуғулланувчилар кўпайди. Аксарият қишлоқларда яшовчи уй бекалари ҳам эрталабки югуриш машқларида иштирок этмоқда. Касаба уюшмалари томонидан ташкил этилган мусобақада туманимиз вакиллари муносиб иштирок этишгани бунинг яққол тасдиғидир.\nАёллар спартакиадасининг энг фаол иштирокчилари таълим тизимида меҳнат қилаётган аёллар эканлигини эътироф этиш даркор. Барча совринли ўринларнинг улар томонидан эгалланганлиги ҳам соҳада спортга бўлган эътибордан далолат. Бу барча тизимларга ибрат бўлиши керак, деб ўйлаймиз.\nҒолиб ва пешқадамлар касаба уюшмалари томонидан тақдирланди.\nОбодлик қамрагай ҳар бир гўшасин\nБУХОРО САФАРИ ҚАНДАЙ ЎТДИ?\nТарбия учун фақат мактаб масъул(ми?)\nШавкат Мирзиёев ишонч ёрлиқларини қабул қилди


Ўзбекистондан Афғонистонга қурол ўтаётгани ҳақида далиллар йўқ\nНАТОнинг Афғонистондаги кучлари собиқ қўмондони, нидерландиялик генерал-майор Тон ван Лун Афғонистондаги исёнчиларга Покистон, Эрон, Ўзбекистон ва бошқа давлатлардан қурол-яроғ оқиб келаётганини айтди.\nАҚШнинг Атлантика кенгаши ташкилоти томонидан Вашингтонда уюштирилган матбуот анжуманида сўзга чиққан Тон ван Лун расмий Теҳрон Афғонистонга келтирилаётган қурол-яроғ учун масъуллигини тасдиқловчи далиллар йўқлигини билдирди. Ўзбекистон борасида эса ҳеч қандай қўшимча тафсилотларга тўхталгани ҳам йўқ.\n“Толибон”нинг жаҳондаги энг қудратли НАТО қуролли кучларига қарши жангларига қараб баҳо берилса, жангарилар қурол-аслаҳа танқислигидан қийналмаётир.\nАфғонистон расмийларининг даъво қилишича, Афғонистонга қурол-яроғ ҳар томондан келишда давом этмоқда. Афғонистонни қуролсизлантириш ва қайта тиклаш комиссиясининг собиқ аъзоси Аҳмад Навзадий бу борада алоҳида бир давлатни тилга олмасликни афзал кўришини айтди.\n“Сўнгги 30 йил давомида Афғонистонга тинимсиз қурол кириб келди. Ҳозир ҳам Афғонистон ҳукумати учун чегарани назорат қилиш жуда мушкул. Афғонистон чегаралари орқали қўшни Ўзбекистондан, Покистон, Эрон ва Тожикистондан осон кириш йўлари бор. Аниғи шуки, Афғонистонга мана шу чегаралар орқали қурол олиб ўтишда давом этилмоқда”, - дейди А.Навзадий.\nТон ван Лун Афғонистондаги исёнчиларни қурол билан таъминлаётган давлатларни тилга олар экан, улар орасида Ўзбекистоннинг ҳам борлигини алоҳида қайд этди. НАТОнинг Афғонистондаги кучлари матбуот вакили Анжела Биллингс Афғонистонга қўшни давлатлардан келтирилган қуролларнинг кўплигини эътироф этди, лекин уларнинг айримлари Ўзбекистондан олиб ўтилгани тахминлардан бири эканини таъкидлади.\n“Бу савол кўпроқ сиёсат билан боғлиқ. Лекин, шубҳасиз, қурол-аслаҳаларнинг бошқа давлатлардан келтирилаётгани бизни ташвишга солмоқда”, - деди Анжела Биллингс.\nАфғонистон Мудофаа вазирлиги масаланинг айнан сиёсий жиҳатига эътибор қаратиб, Афғонистон ва Ўзбекистон ҳукуматлари ўртасидаги муносабатлар яхши эканини таъкидлайди. Вазирлик матбуот котиби генарал Зоҳир Азимий Афғонистондаги жангариларнинг Ўзбекистондан қурол олиши борасида вазирликка ҳеч нарса маълум эмаслигини билдирди.\n“НАТОнинг фикрлари ҳақида билмайман-у, лекин Мудофаа вазирлигимизда Афғонистонга қурол-яроғ олиб кириш масаласида Ўзбекистонга оид ахборот йўқ. Аммо Покистоннинг бу ишга алоқадорлиги борасида маълумотлар талайгина”, - деди Зоҳир Азимий.\nЎзбекистон ва Афғонистон ўртасидаги муносабатларнинг сўнгги йиллардаги ривожини кузатаётганларнинг кўпчилиги ҳам Ўзбекистон қуроллари Афғонистондаги исёнчилар қўлига тушиши эҳтимолларини инкор этади. Лекин Ўзбекистон ҳукуматининг 2001 йил бошига қадар толиблар билан мулоқот олиб боргани, президент Ислом Каримовнинг Афғонистондаги “Толибон” режимини тан олиб, улар билан ҳамкорлик қилишга рози бўлгани ҳам рост. Бироқ 2001 йил 11 сентябрь воқеаларидан сўнг И.Каримов толиблардан бирдан юз ўгирди ва “Толибон” билан бир қаторда Афғонистондаги душманлари бўлмиш Ўзбекистон исломий ҳаракати жангчиларини ҳам яксон қилишга қаратилган АҚШ бошчилигидаги халқаро аксилтеррорчилик амалиётларига қўшилди.


Отишма энди ёнгинамизда содир бўляпти - Anhor\nAnhor Все посты Отишма энди ёнгинамизда содир бўляпти\nТошкентда МДҲ хавфсизлик органлари ва махсус хизматлари раҳбарларининг навбатдаги кенгаши ўтказилмоқда. Кенгаш иштирокчилари олдиндан белгиланган кун тартибига қўшимча равишда жангариларнинг Тожикистондаги “Ишқобод” чегара заставасига ҳужумини ҳам муҳокама қилишяпти (ишни шундан бошлашди). Воқеа Ўзбекистон фуқароларининг эътиборини жалб этиши шарт: чегара заставаси – бу Ўзбекистон-Тожикистон чегараси. Унинг ёнидан Душанбедан Термизга темир йўл ўтади: Ўзбекистон шаҳригача 1 соатлик йўл.\nМахсус хизмат вакилларининг фикрича, ҳаммаси “жуда қайноқ”\nИШИД етакчиси ал-Бағдодий ҳалок бўлганидан кейин унинг восриси Абу Иброҳим ал-Ҳошимий ал-Қурайшийнинг айтишича, “унинг ўлими” мужоҳидларни “янги жасоратларга ундаши керак”. Агар Марказий Осиё мамлакатлари, ал-Қурайшийнинг фикрича, Хуросон провинцияси эканлигини назарда тутадиган бўлсак, унда янги воқеликда яшашимизга тўғри келади. Ҳолбуки ал-Қурайший, агар у Тожикистонда ҳаракат қилса, бу “унинг” ҳудуди эканига ишончи комил…\nЯнги хавотирли воқеликлар ҳақида МДҲ махсус хизматларининг раҳбарлари ҳам йиғилиш давомида билдирди. ШҲТ Террорчиликка қарши минтақавий тузилмаси Ижрочи қўмитасининг директори Жумахон Ғиёсов шундай дейди: “ИШИД квазидавлатдан глобал тармоқли ташкилотга айланди”, “жангарилар қайишқоқ тактика ва янги шароитларга мослашиш қобилиятини намойиш қилмоқда”, “улар бутун дунё бўйлаб ҳаракат қилиш учун етарли бўлган ресурсларни сақлаб қолишга муваффақ бўлди”.\nРоссия ФХХ директори Александр Бортников: “МДҲда экспансия учун плацдарм яратиш ишлари бормоқда”, “Марказий Осиё республикалари ҳудудида жангарилар гуруҳларининг сафларида бу ерларни яхши биладиган шу республикалар фуқаролари фаолият кўрсатмоқда”, “улар “Хуросон вилояти” деб номланувчи ҳудудда ҳаракат қиляпти ва чегараларни фарқламаяпти”, “ИШИДдан ташқари Марказий Осиёда “жамоат Ансаруллоҳ” ва “Шарқий Туркистон ислом ҳаракати” жангарилари қайд этилган”, “улар учун бу ўз ҳудуди ҳисобланади”.\nЎзбекистон ДХХ раиси Абдусалом Азизов: “Суриялик жангарилар қайтишга уринмоқда”.\nНоаниқликларга сабабчи бўлаётган тафсилотлар\nЎзбекистон-Тожикистон чегарасида содир бўлган жанг – уни ҳали аниқлик киритиш керак. Тўғри, Россиянинг 201-базаси аниқлаб ўтирмади, тревога бўйича шахсий таркибни кўтариб, бир соатдан кейин Тожикистон-Афғонистон чегарасининг “тит-питини” чиқариб юборди. Бугун, яъни Тожикистон ҳукумати бироз ғазабланган бўлса-да, россияликлар буни “тақвим бўйича режалаштирилган машқлар” дейишмоқда. Улар ҳақиқатдан ҳам режалаштирилган эди: Россия ҳарбий контрразведкаси ўтган йил август ойида жангариларнинг 201-базага ҳужумини йўққа чиқарганидан кейин, албатта. Уддасидан чиқилмаган ҳужумнинг иккита бошлиғи маҳаллий махсус хизматга топширилганидан кейин улар 26 йилга қамалди. Аммо ташкилотчи ким экани аниқланмади: Тожикистон ислом тикланиш партиясими ёки ИШИД? Айтгандай, Россия ҳарбийларининг машқлари, режалаштирилган бўлса ҳам, бошқа санада бўлиши керак эди…\nБу борада Ўзбекистон чегарачилари ўзларини яхшироқ кўрсата олишди. Бизнинг ОАВ ўша куни эрталаб бир эмас, иккита ҳужум бўлганини айтишмади. Бири – Тожикистонда, иккинчиси – биз билан чегарадош бўлган Балх провинциясининг Чорбулоқ ҳудудида (қаттиқ жанг давомида Чорбулоқ полицияси бошлиғи Камолиддин ўлдирилган).\nДемак, ўша куни чегарамизда иккита қуролли ҳужум содир бўлган…\nЭнди эса расмий концепцияга мос тушмайдиган тафсилотлар. Энг аввало: президент Раҳмон вазият жиддий эканига қарамасдан, ўзининг Францияга ташрифини кейинга қолдириш ниятида эмас. Ҳатто 11 ноябрь куни Париждаги Жаҳон форумида нутқ сўзлашни режалаштирган.\nКейин: бутун ИШИД тарихи давомида илк бор жангарилар ниқобларда ҳаракат қилган. Яхши, эҳтимол кимдир қўрққанидан анъанавий араб рўмолларини ниқоб деб ўйлагандир. Аммо мен бу йигитлар қандай қилиб чегарадан Тожикистон бўйлаб 300 км масофани рўмолларда босиб ўтгани ва уларни ҳеч ким тўхтатмаганини тасаввур қилолмаяпман. Маълумотларга кўра, жангарилар гўёки Тожикистон чегарасини 3 ноябрь кунидаёқ Афғонистоннинг Қалам Зол уезди томонидан тонгги соат 4 да кесиб ўтган ва Тожикистоннинг Кубодиён туманига келган. Бу жанговар гуруҳ бостириб келиши учун ноқулай жой, у ерда ҳаммаси кўзга ташланиб туради. “Нормал одамлар” чегарани Панж водийсида кесиб ўтади, у ерда нафақат тахминий чегара бор, балки яна дарё орқали исталган юкни, хоҳласангиз атом бомбасини (худо кўрсатмасин) ўтказишга ҳам ёрдам беришади.\nЖангариларнинг тагида Душанбе рақамлари қўйилган машиналар (илова қилинган суратдаги “Опель”). Нима, уларни чегарада кимдир кутганми? Омадимиз чопди: ҳамкасбларимиз суратларни бизга илгарироқ юборишди, Тожикистон ИИВ матбуот хизмати тарқатган суратларда машина рақамлари бўялган, кейин эса суратларни умуман олиб ташлашди.\nШунингдек anhor.uz нашрида мавжуд бўлган сурат ҳам олиб ташланди, аммо биз уни “зўравонлик, қон саҳнаси ва бошқ.” борлиги туфайли беролмаймиз. Ушбу суратда ўлганлар орасида – қўли орқага кишанбанд қилинган одам бор. Демак, олдин уни кишанбанд қилишган, кейин эса отиб ташлашган, шундайми? Бу ҳеч қандай версияга тўғри келмаяпти, нима дейишни ҳам билолмай қолдим…\nБироз конспирология ҳақида\n26 август куни Нур-Султан шаҳрида “С5 + 1” гуруҳининг, яъни Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва ҳар доим нейтрал бўлган Туркманистон плюс АҚШнинг навбатдаги учрашуви ўтказилди. АҚШ давлат котибининг ёрдамчиси Дэвид Хейл ўшанда ўз чиқишини Катта Ўрта Осиёга кўплаб хавфлар таҳдид солаётгани ва америкаликлар ёрдамга келишга тайёр эканидан бошлаганди. “Биз ҳамкорликни жонлантиришга тайёрмиз!” – бу жаноб Хейлнинг сўзлари. Унинг ёрдамчилари эса юмшоққина қилиб “CNN самараси”ни эслатиб қўйишди. Америкаликлар Афғонистондан кетса, Марказий Осиёнинг кимга қизиғи қолади? Ҳа, Хитой товарлари учун географик транзит ҳудуд ва бозор сифатида Хитойга қизиқарли бўлиши мумкин. Шу боис, айрим узоқ ва яқин мамлакатларнинг муайян касб эгалари фикрича, минтақага бўлган қизиқишни “қиздириш” керак.\nМана, эринмаганлар қўлидан келганича “қиздирмоқда” ҳам…\nБош саҳифадаги фотосурат: Тожикистон ИИВ\nМуммо биз томон қараб келмоқда\n“Юксалиш” умуммиллий ҳаракати: 230 нафар ишсиз фуқаро ишга жойлаштирилди


Хушхабар! Институтимиз қория талабаси 30 пора Қуръонни бир кунда тўлиқ ўқиб берди! – oliymahad.uz\nХушхабар! Институтимиз қория талабаси 30 пора Қуръонни бир кунда тўлиқ ўқиб берди!\nБугун 4 май куни Тошкент Ислом институти 1-“З” курс толибаси Абдуллаева Фотима ўттиз (30) пора Қуръони каримни бир кунда, бир ўтиришда 10 соат мобайнида ёддан ўқиб берди.\nҚуръони каримни ўқиш жараёнини “Таҳфизул Қуръон” кафедраси устозлари Жаҳонгир қори Неъматов, Исломхон қори Убайдуллаев, Аҳмадхон қори Рашидов, Зафар қори Маҳмудов, Жаҳонгир қори Рўзиев ҳамда талаба қизлар кузатиб бордилар.\nАбдуллаева Фотима эрталаб соат 5 дан кейин Қуръони каримни ўқиб беришни бошлаб, Аср намозида якунлади. Тошкент Ислом институтининг ўқитувчиси Исломхон домла Убайдуллаев ҳатми Қуръон дуосини қилиб берди.\nАбдуллаева Фотима 2017 йил сентябрь ойида 1-курсга ўқишга кириб, устози Зафар қори Маҳмудовга Қуръони каримни кунига 1 жуздан ёдлаб топширишни бошлаган. Қарийб 8 ой мобайнида Каламуллоҳни тўлиқ ёд олиб, мана бугун бир ўтиришда бутун Қуръони каримни устозлари гувоҳлигида ўқиб топширишга муваффақ бўлди.\nЭслатиб ўтамиз, 2015 йилда Тошкент Ислом институти тарихида аёл-қизлар ўртасида илк бор Гулруҳ Кенжабек Қуръони каримни бир кунда, бир ўтиришда 16 соат мобайнида тўлиқ ўқиб берган эди. Гулруҳ Кенжабек 2014 йил ўтказилган Республика Қуръон мусобақасининг ҳифз йўналиши ғолибаси ҳисобланади.\nХабарингиз бор, “Таҳфизул Қуръон” кафедраси талабалари Адҳам қори Отахонов ва Фатҳуллоҳ қори Дадаев ҳам Қуръони каримни мана шу шаклда ўқиб берган эдилар.\nТошкент Ислом институти учун анъанага айланиб бораётган Қуръони каримни тўлиқ ўқиб бериш малакаси бундан кейин ҳам ривожланиши ҳамда юртимиздан мана шундай қори ва қориялар кўплаб чиқишини Аллоҳ таоло Ўзи осон ва муваффақ қилсин!\nўқитувчиси Зафар Маҳмудов\n348110cookie-checkХушхабар! Институтимиз қория талабаси 30 пора Қуръонни бир кунда тўлиқ ўқиб берди!no\nОлдингиҚория талабамиз халқаро Қуръон мусобақасида иштирок этиш учун Куала-лумпурга жўнаб кетдиКейингиДиний идора ва диний қўмита раҳбарлари “Ҳидоя” мадрасасига ташриф буюрдилар


Ректор, талабалар ва қуллик… | Fayzbog.uz\nРектор, талабалар ва қуллик…\nИнтернет оралаб, инстаграм тармоғидаги бир расм ва унга ёзилган изоҳга кўзим тушиб қолди. Унда АҚШдаги бир воқеа баён қилинган.\nМаълум бўлишича, АҚШлик ректор қора танли талабаларини меҳмонга чақириб, ноқулай аҳволга тушиб қолади. Гап шундаки, Тенесси университети ректори Рэнди Лоури афроамерикалик талабаларни ўз уйига меҳмонга, кечки овқатга чақиради.\nСтолда АҚШдаги пахта плантацияларида эксплуатация қилинган қора танли қулларнинг меҳнатини ёдга солувчи пахта гўзапоясининг декоратив намунаси ваза ичига солинган эди. Табиийки, бу талабаларга ёқмайди. Қолаверса, профессорнинг “қора зиёфати” (пишлоқ, кўкат ва маккажўхори нони) ҳам талабаларнинг ғазабини қўзғайди.\nШундан сўнг ўзларини таҳқирлангандек ҳис қилган қора танли талабалар бундай ҳақоратомуз меҳмондорчилик ва хонадоннинг бу каби жиҳозланиши нима билан боғлиқ эканини сўрашади. Бироқ ректор бунга тайинли жавоб қайтара олмайди ва кейинроқ университет бошғлиғи бундай ноқулай вазият учун талабалардан кечирим сўрайди…\nХўш, мана, воқеанинг қисқача баёни шу. Мен ҳеч нарсага ишора қилмоқчи ва қиёсламоқчи ҳам эмасман. Шунчаки ўзингиз хулоса чиқариб олаверинг!\nХалқаро пул ўтказмаларини энди сўмда амалга ошириш мумкин\nХато қилишга энди ҳаққимиз йўқ ёхуд қайси алифбони танлаймиз?\n25.09.2017 в 08:10\nКоракалпок давлат унверситетида яна бюджет ходимларини пахтага хайдаяпти. 25 сентябрдан бошлаб


"Учар ликопча" китоби, Мурод Тиллаев\nУмрида ҳеч бўлмаганда бир марта оламнинг чексизлиги ҳақида ўйлаб кўрмаган одам бўлмаса керак. Тасаввур қилинг-а, Қуёш системасининг ўзида қанчалаб сайёралару бошқа самовий жисмлар кезиб юрибди. Сомон йўли галактикасида бунга ўхшаган системалар қанча? Осмону фалақдаги галактикаларнинг ҳисобига ким етибди? Улардаги сайёралар қанча экан? Ана шу сон-саноқсиз самовий жисмлар орасида Она сайёрамиз бамисоли тариқцек ёки денгиздаги томчидек гап экан-да. Бу ҳақца хаёл сурар экансиз: «Наҳотки, ана шу чексизлик ичра Ердан бошқа сайёрада ҳаёт бўлмаса?» деган ўйга борасиз. Муаллиф ушбу рисолада узоқ йиллардан буён учар ликопчалар, ўзга сайёраликлар тўғрисида тўплаган маълумотларини, кузатишларини умумлаштириб, ўз фикр-мулоҳазалари билан ўртоқлашади.\n«Ўзга сайёраликларнинг эътиборига тушмадим...»\nУчар ликопчалар бор\nЭдуард Маер – сайёҳ\nОсмондаги сирли ҳодисалар\nНУЖлар сейсмометрдан афзалми?\nПермдаги ғаройиб учрашувлар\nЎзга сайёраликлар билан юзма-юз\nҚизни даволаган ўзга сайёраликлар\nУммо сайёрасидан келган олимлар\nИшониш қийин, лекин\nКосмосдаги сирли воқеа-ҳодисалар\nНУЖ фазогирларининг Харт-Каньондаги ҳалокати\n— Бу воқеа ёшлик пайтларим, Ўзбекистоннинг Фарғона водийсида бошимдан ўтган эди, — деб ҳикоя қилади санктпетербурглик Александр Дудников. — Бу водий тоғ оралиғида жойлашгани учун ҳаво чароғон кунлари шаҳардан чўққилардаги оппоқ қорлар яққол кўзга ташланиб турарди. Одатда мен ёз кунларини тоғдаги сайёҳлик манзилларида ўтказардим. Ўшанда, 1979 йилнинг июнь ойини ҳам Шоҳимардондаги дам олиш масканида ўтказдим. Бизнинг сайёҳлик гуруҳимиз (14-16 ёшли ўспиринлар) Машъала довонига етти кунлик сайёҳлик сафарига отландик. Тоғдаги кўлгача уч кунлик йўл юрдик. Манзилга етгач, кўл бўйида чодир тикиб, у ерда икки тунни ўтказдик, сўнг ортга қайтдик. Чодирли лагерда очиқ ҳавода ўтказилган сўнгги тунда алламаҳалгача гурунглашиб ўтирдик. Бир-биримизга теша тегмаган ҳазил-мутойибалар ҳам қилдик. Кимдир ухлаб ётган жўрасининг қош-қовоғига тиш пастаси сурган, кимнингдир чодир арқони тортилган қозиқ суғуриб юборилган, кимнингдир тўшагига сув қуйиб юборилган ва ҳоказо. Мен бунинг олдини олиб, лагер ҳудудида тунамасликка қарор қилдим. Курткам ва тўшакларимни кўтариб лагердан узоқроқда, арчазор биқинида ухлаш учун йўл олдим...


Ҳеч бир ёруғлик йўқми? « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nҲеч бир ёруғлик йўқми?\n07 August 2016 - 6:00\nБешинчи тахминий савол. Ҳеч бир ёруғлик йўқми? Нуқул танқид бўлиб қолибди, “мустақиллик” йиллари эришилган ютуқлар сира эсланмабди…\nЖавоб. Ёруғлик бор. Нега бўлмасин! Мамлакатда яхши ишлар қилинди ва бундан кейин ҳам қилинади. Тахтда ким ўтиришидан, у шахснинг ранги, туси қандай бўлишидан қатъи назар, биринчидан, яхши кишилар ҳисобига мамлакатда ҳамиша яхши ишлар ҳам бўлиб туради, иккинчидан, ҳар қандай мустабид тузум, ҳар қандай золим диктатор ҳам ўзидан яхши излар қолдиргиси келади. Дунё тарихи ва тажрибаси бунга мисол.\nУзоққа бормайлик. Кечаги СССРни бугун биз “мустабид давлат эди” деяпмиз. Исталин ўтакетган золим, қонхўр бўлгани ҳам ҳақиқат. Аммо СССР давлати айни у бошлиқ бўлган йиллари оламшумул ютуқларга эришди: тарихда илгари ўхшаши бўлмаган янгича тузумнинг оёққа туриши; мамлакатнинг саноатлашуви… Иккинчи жаҳон урушидаги ғалаба… Ундан кейинги даврларда: илм-фан юксалиши, телевидение кашф этилиши, коинотга илк учирилган сунъий йўлдош, илк учирилган итлар, илк учирилган одам, очиқ фазога илк чиқиш, ҳарбий куч-қудрат, ниҳоят, урушдан чарчаб чиққан СССРнинг қисқа муддат ичида қудратда дунёнинг иккинчи давлатига айланиши… ва ҳоказо. Аммо, шунча улкан ютуқларга қарамай, умумий баҳо барибир ғайриинсоний тузумга, халқи бошига келтирган кулфатларга қараб берилди!\nЎзбекистон улкан имкониятлар мамлакати. Қадим тарих, бой маданий-маънавий-илмий мерос, қулай иқлим, табиий шароитлар, ерости ва ерусти бойликлари, илмий салоҳият, куч-қудрат, ва ниҳоят, меҳнаткаш халқимиз…\nБундай шароитлар билан моддий ва маънавий ўсмасликнинг ўзи уят.\nИқтисодда эришилган энг катта ютуқлардан бири, шубҳасиз, автомобилсозликдир. Бугун мамлакат кўчаларини ўзимизда ишлаб чиқарилаётган мошиналарсиз тасаввур этиб бўлмайди. Асака мошиналари юрт қиёфасини кескин ўзгартириб юборди. Кечагина сиғиниб юрганларимиз – енгил мошиналарнинг қироли саналган “ГАЗ – 24”у “ГАЗ – 31”лар ва енгил мошиналарнинг маликаси саналган “Жигули” бугун ўзимизнинг Асакада ишлаб чиқарилаётган мошиналар олдида юк ташишдан бошқага ярамай қолди. Тараққиёт қонуни шу ўзи. Бироқ…\nБироқ бу мошиналар ҳам эртага ёвуз тузумнинг жонига ора кирмайди, киролмайди.\nҚайси йўл ва қанақа усуллар билан бўлмасин, шаҳарларимиз янгиланаётгани ҳам бор гап. Қадимдан қолган ёдгорликлар таъмирланиб, обод қилиняпти. Лекин бу ишлар ҳаммаси советчасига – шоша-пиша ва урҳо-урчилик билан бажарилганидан узоққа бормаяпти. Сифат ўрнига тезлик биринчига қўйилаётгани учун битар-битмас қайта таъмири бошланяпти. Ошкоралик йўқлигидан бир кимса: “Шунча маблағ қаёққа кетди?! Кимларнинг айби билан яна шунча маблағ сарфланяпти?!” деб сўрай олмайди.\n– Фарғона водийини мамлакатнинг бошқа вилоятлари билан боғлайдиган Қамчиқ довони неча йил “қурилди”? “Битган”ига неча йил бўлди? Битганми ўзи? Билмадим. “Битган”идан бери таъмирланади! Янаям тўғрироғи, ҳали битиб улгурмасидан қайта қуриш бошланган!\nДовон йўли етарли маблағ ажратилиб бирйўла яхши қилинмагани эвазига, мана энди, уч… беш… ўн баробар ортиқ маблағ кетказиб йиртиқлар ямаб ётилибди, бир йиртиғи ямалгунича янги-янги жойлари йиртилиб кетяпти. Қурилиш мафкураси ўзгармаса, бу кетишда ҳеч қачон узил-кесил битмайди…\n– Тошкентда Алишер Навоий кўчаси бўйлаб шошилинч қурилган қатор оқ уйларни олайлик. Пойтахтни безаб тушдими шулар? Асло! Қандай ўзига хос томони бор? Ҳеч қандай! Растадан бўшаган беш-олти юз метрлик бўш ерни тўсиш керак бўлди, тўсилди, холос. Ўнта уй эмас, узун битта девор қурилди гўё. Шакли бир хил, ранги бир хил. Меъморлик нуқтаи назаридан қадрсиз, тарихий кўчанинг ҳам қадрини туширди. Девор шаклида қурилгани учун йўлни сиқиб ташлагандек таассурот уйғотади.\nҲолбуки, ўрнига йигирматача бино, йигирма хил меъморий ечим билан, шошилмасдан, келажакни ўйлаб, бу кўча Тошкентнинг энг сўлим ва тарихий кўчаси эканини ҳисобга олиб, хилма-хил тартибда лойиҳалаштириб, баланд-баланд этиб қурилганида эди, шаҳар очилиб кетарди.\nҲозир-чи, истарасиз, совуқ. Илгари роса гавжум бўлган кўчадан бугун ҳеч ким юрмай қўйди. Дабдаба билан очилган икки қават дўконлар бўм-бўш, харидор йўқ…\n– Эски шаҳардаги “Ҳазрати Имом” мажмуаси ҳам келган-кетганга ғоят қисқа муддатда қурилгани билан мақтанилади, аммо қурилганидан буён қайта-қайта таъмирланаётганини биров айтмайди. Мачитнинг икки ёнбошида бегонасираб турган эллик тўрт метрлик икки минора на санъат асариликка ва на меъморий ёдгорликка ярайди. Қошидаги кунгураси билан бошидаги гумбазчасини демаганда, нари борса, катта кимё зовутининг мўрисини эслатади, холос.\nБу гапларни ҳаводан олмаяпман, чинакам ватанпарвар меъморлар фикрига суяниб гапиряпман.\nЯна такрор айтаман: мамлакатда ижобий ишлар ҳам бўлаётганига қарамай, баҳо Ўзбекистонда ўрнатилган яккаҳокимлик тузумига, бошқаришнинг хунук тизимига ва бу тизим мамлакат ҳаётида қолдираётган салбий изларга, моддий ва маънавий зарарларга кўра берилади.\n“Нуқул танқид бўлиб қолган” дейишга шошилманг. Ютуқларни биламиз, кўриб турибмиз. Улар ҳақида ҳар куни, ҳар соат, ҳар дақиқада гапириб, ёзиб ётишибди. Борича айтиш етмай, кўпиртириб-гупиртириб, ёпишса-ёпишмаса президент номига боғлаб, унинг хуржунидан ортиб қолганларини “истиқлол”у “мустақиллик шарофати”га ёпиштириб, қўшиб-чатиб, оғизларидан кўпик сачратиб гапиришяпти.\nБўкдик бунақа мақтовларга. Ошқозонларимиз ҳазм қилмай қўйди. Кўнгиллар ағдарилиб, қусиш даражасига етдик.\nКўпиртириш ва гупиртиришлар ҳатто тескари натижа берди: ютуқнинг чинига ҳам одамлар ишонмайдиган, мазах қилиб куладиган бўлиб қолди. Кимўзарга қилинаётган ҳамду санолар охир-оқибатда ўзларига қарши ишлади – эл кўзида давлатнинг ҳам, давлатбошининг ҳам, “мустақиллик”нинг ҳам қадри тушди!\nЛекин шу дамгача ҳеч ким бир оғиз: “Ҳой, мақтовни роса ошириб юбордик-ку!” демади. Жиддий камчиликларга биров эътибор қаратмади. Ичкарида туриб энди бир марта танқид қилинса, дарров писиллаб: “Вой-бў, нуқул камчилик ёзилибди! Мунча-а? Мамлакатда биронта яхши иш қилинмаяптими?!” дейиш адолатдан эмас.\nЯъни, мақтовнинг марраси ошириб-тошириб бажариб бўлинди, хирмони кўкка етгудек уйиб ташланди, энди озгинагина ва бор-йўғи бир мартагина қилинаётган танқидга чидаш керак, демоқчиман.\nЯъни, эътироз ҳам ҳалол бўлсин, демоқчиман.\nАслида, тилга олинган ишларни камчилик десак ҳақимиз кетади, қип-қизил шармандаликдир. Ҳамда денгиздан томчи, холос. Бунақа шармандали ишлардан яна ўнлаби, юзлаби, минглаби қоғозга тушмай қолиб кетди. Биз билмаганни халқ билиб турибди. Биз эплаёлмаганни биздан кучли ва биздан билағонлар биздан ошириб ёзади ҳали.\nҲар бир мавзуга қўл урар эканман, бор нарсани борича ёзишга ҳаракат қилдим. Ўзимдан тўқимадим. Тағин ҳам роса аяб ёздим. Виждонини ютмаган киши битта ҳам ёлғон топа олмайди.\nТўғрими шу ишлар?!\nДавом этаверсинми шундай?!\nБунча қинғирликларга нимага рози бўлишимиз керак?!\nОдамлар орасида тушкун кайфият сезилади. Бутун бу кўргиликлар учун айбни халқимизнинг ўзига хослигидан, менталитетидан ахтаришга мойиллик бор.