Туркманистон Россия сўровига жавоб бермади, масалага расмий Кремль аралашди - Rossiya, Putin, siyosat, yangiliklar - BBC News O'zbek\nТуркманистон Россия сўровига жавоб бермади, масалага расмий Кремль аралашди - Rossiya, Putin, siyosat, yangiliklar\nТуркманистон Россия сўровига жавоб бермади, масалага расмий Кремль аралашди - Россия Ташқи ишлар вазирлиги Туркманистонга нота юборди. Туркманистон рус тили синфларини нега ёпди? Россия томони Ашхободдан ҳамон расмий изоҳ кутмоқда.\nРоссия Ташқи ишлар вазирлиги нотаси мазмунидан маълум бўлишича, Туркманистон янги ўқув йили арафасида пойтахт Ашхободдаги қатор мактабларда шундай йўл тутган.\nРус тили синфларини ёпиб қўйган, бунинг сабабини санитария-гигиена талабларига риоя этиш зарурати билан изоҳлаган.\nВазиятга ойдинлик киритиш учун Ашхободдаги Россия элчилиги Туркманистон томонига мурожаат қилган, аммо сўрови бежавоб қолган.\nАлал-оқибат масалага Россия Ташқи ишлар вазирлиги эътибор қаратган, 15 сентябрь куни Туркманистон томонига расман нота юборган, рус тили синфларининг қачон қайта тикланиши билан қизиққан.\nВазирликка кўра, икки давлат ўртасида 2002 йилда имзоланган Дўстлик ва ҳамкорликка оид келишув худди шу нарсани - Туркманистонда рус, Россияда эса, туркман тилини ўрганишни рағбатлантиришни кўзда тутади.\nМаълум бўлишича, Туркманистонда рус тили синфларининг қисқариши муаммоси юзасидан вазирликка мурожаатлар бўлган.\nТуркманистон томонига расман нота йўллашларига айни шу мурожаатлар ва жамоатчиликнинг қанчалик ташвишда экани ҳам сабаб бўлган.\nРоссия Ташқи ишлар вазирлиги ўз нотаси якунида Туркманистон икки давлат ўртасидаги азалий дўстлик алоқаларидан келиб чиқиб, рус тилида таълим соҳасининг қисқаришига йўл қўймаслигига умид қилиб қолган.\nШу ой бошида Россиянинг Туркманистондаги элчихонаси ўзининг расмий веб саҳифасида "Ашхобод мактабларида рус тили синфларининг тарқатилиб юборилиши"дан ўз афсус-надоматларини изҳор этган.\n"Хроника Туркменистана" нашри эса, 30 август куни Ашхободдаги мактабларнинг биридаги ўқувчилар ва ота-оналар бунга қарши тинч намойиш ўтказишгани ҳақида ҳам ёзганди.\nСурат манбаси, VALERY SHARIFULIN\_TASS VIA GETTY IMAGES\nТуркманистон аҳолисининг сони ҳозир олти миллиондан сал ортиши айтилади.\nОчиқ манбалардаги имконли бўлган сўнгги маълумотларга таянилса, руслар Туркманистонда миллий озчиликни ташкил этади, мамлакат аҳолисининг 4-5 фоизга яқини улар ҳисобига тўғри келади.\nУлардан аксарияти айнан пойтахт Ашхободда истиқомат қилади.\nТуркманистонда давлат тили расман туркман тили ҳисобланади.\nАммо рус тили иккинчи энг кўп гапирилувчи ва миллатлараро сўзлашув тили бўлади.\nРоссия Ташқи ишлар вазирлигининг нотасига ҳозирча расмий Ашхободнинг муносабати кўзга ташланмаган.\nШу йил июнь ойида Гурбaнгули Бердимуҳамедов Иккинчи жаҳон урушида эришилган ғалабанинг 75 йиллиги муносабати билан Москвада ўтказилган ҳарбий парадга ҳам бормаган.\nВладимир Путин билан телефонда гаплашиб, 24 июнь куни Москвада ўтказиладиган байрам тадбирини муваффақиятли ўтказиб олишини тилаган.\nБунга Туркманистон президенти ўзининг 63 — Пайғамбар ёшига тўлишини сабаб қилиб келтирган.\nМавжуд анъаналарга мувофиқ, ушбу санани у оила, қариндош ва яқинлар даврасида, шунингдек, бутун халқ билан нишонлаши айтилганди.\nСобиқ Шўро давлатлари назарда тутилганда, Туркманистон ягона нейтрали бўлади.\nШу йил май ойида Россия Ташқи ишлар вазирлиги расмий вакилининг Ўзбекистондаги рус тилининг мавқеига оид чиқиши кибер фазони том маънода ларзага солган.\nБу - ўшанда Ўзбекистон ўзининг кузатувчи бўлиш қарори билан расмий Кремлнинг жиғига текканига ҳам йўйилмай қолмаган.\nМария Захарованинг сўзлари юзасидан Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги расман муносабат билдиришгача борган.\nБирор бир давлатдан алоҳида ном тутмаган эса-да, "давлат тилини тартибга солувчи соҳага боғлиқ масалалар давлатнинг мутлақ ички сиёсатига дахлдор бўлиб, ҳар қандай аралашув асло мақбул эмас"лигини баён қилганди.\nБунга расмий Кремлнинг расмий муносабати эса, ҳали-ҳануз кўзга ташланмаган.\nАммо бунинг ортидан, Россия президенти "ташқи сиёсий курсни тадбиқ этишдаги юксак хизматлари учун" Мария Захаровани "Шон-шараф" ордени билан тақдирлагани кўрилган.\nГлобал коронавирус пандемиясига қарамай, Ўзбекистон президенти бу парадга борган, теграсида Путин билан ҳам шахсан учрашган, аммо икковлоннинг бу масалага қайтган-қайтмаганликлари ноаён қолганди.\nЕвроОсиё Иқтисодий Иттифоқи, рус тили ва Сўх – Мирзиёев Москвага боради O'zbekiston, So'x, Россия\nЎзбекистон ЕОИИга кирмагани Кремл жаҳлини чиқардими?


Пластикка қарши «уруш»\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 10:10, 02.03.2017 ✔1081\nЙилига дунё океанларига 8 миллион тоннадан зиёд пластмасса чиқиндилар ташланади. Бу ҳақда жорий ҳафтада БМТ томонидан ўтказила бошланган сув ҳавзаларини чиқиндилардан тозалаш бутунжаҳон кампаниясида таъкидланди.\nГрузияга ЕИ эшиклари очилди\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 10:10, 02.03.2017 ✔940\nГрузия фуқаролари эндиликда Европа Иттифоқи давлатларига визасиз бориши мумкин, дея хабар тарқатди «Euronews».\nЯна 10 йилдан сўнг...\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 10:09, 02.03.2017 ✔924\nЯқин 10 йилда Россия меҳнат бозорида анъанавий касб турларининг 40 фоизига эҳтиёж қолмайди, дея хабар тарқатди РАТА-ТАСС.\nСаксон ёшли вазир\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 10:09, 02.03.2017 ✔967\nАҚШ савдо вазири лавозимига бир кам саксон ёшли миллиардер Уилбор Росс тайинланди.\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 10:08, 02.03.2017 ✔883\nБирлашган Араб Амирликларида йўл ҳаракати қоидаларини бузган тартиббузар ҳайдовчига нисбатан антиқа жазо қўлланилди.\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 10:08, 02.03.2017 ✔890\nАвстриянинг қатор вазирлик ва муассасалари компьютер серверларига киберҳужум қилиб, тизимни ишдан чиқарган хакер шахси аниқланди.\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 10:07, 02.03.2017 ✔821\nБир ҳафтадан буён давом этаётган жазирама сабабли Аргентина пойтахти Буэнос-Айресда инсон саломатлигига хавфнинг «қизил» даражаси эълон қилинди.\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 11:22, 23.02.2017 ✔938\nБМТнинг Женевадаги бўлимида йўл ҳаракати хавфсизлигига бағишланган халқаро кинофестиваль бўлиб ўтмоқда.\nБиринчи вице-президент хоним\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 11:22, 23.02.2017 ✔997\nОзарбайжон президенти Илҳом Алиев турмуш ўртоғи Меҳрибон Алиевани мамлакатнинг биринчи вице-президенти вазифасига тайинлади, дея хабар тарқатди «Interfax».\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 11:21, 23.02.2017 ✔917\nЖанубий Кореяда давом этаётган коррупция можароларидан сўнг «Samsung» компанияси раҳбарининг вориси, вице-президенти, 48 ёшли Ли Же Ёнг ҳибсга олинди, дея хабар тарқатди РАТА-ТАСС.\nКаламушлар хавфи ошмоқда\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 11:20, 23.02.2017 ✔878\nНью-Йоркнинг Бронкс районида каламушлар ҳаддан ташқари кўпайиб, инсонлар ҳаётига хавф солмоқда.\nҲалоллик – рақамларда\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 11:19, 23.02.2017 ✔938\nЎтган йили японияликлар кўча-кўйда ва транспортда топиб олинган ва полицияга топширган пул миқдори 3,67 миллиард иен (32,5 миллион доллар)ни ташкил этган.\nШифокор виждонини сотса...\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 11:19, 23.02.2017 ✔832\nЛукашевский номидаги Камчатка ўлкаси шифохонасида ўта шов-шувли жиноят фош этилди, дея хабар тарқатади «Российская газета».\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 11:09, 16.02.2017 ✔995\n≡Хориж хабарлари ≡Хориж хабарлари 11:09, 16.02.2017 ✔885\n✔ 156  17:22, 27.12.2018\n✔ 166  17:19, 27.12.2018\n✔ 150  17:19, 27.12.2018\n✔ 134  17:19, 27.12.2018\n✔ 150  17:18, 27.12.2018


Адлия вазирлиги MY5 каналининг «Яширин камера» кўрсатуви инсон ҳуқуқларига мутлақо зид эканлигини билдирди — Sof.uz\nЖАҲОН 13,420,259 7,825,264 579,711\n4.04.2018 14:55 22 Ўзбекистон\n1 апрель куни Mening Yurtim (MY5) телеканалида ёшларнинг жамоат жойларида ўзини тутишига бағишланган «Яширин камера» кўрсатуви эфирга узатилди. Кўрсатувдан олинган парча ижтимоий тармоқларда кенг муҳокамаларга сабаб бўлди. Унда тележурналистлар жамоат жойларида қучоқлашиб, ўпишаётган ёш жуфтликларни намойиш этган.\nАдлия вазирлиги Инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бошқармаси бошлиғи в. Б. Шаҳноза Якубджанова журналистларнинг ҳаракатларига баҳо бериб, қонунчилик талабларига риоя қилиш лозимлигини таъкидлаб ўтди.\nИнсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларациясининг 12-моддасида ҳеч кимнинг шахсий ҳаётига ўзбошимчалик билан аралашиш мумкин эмаслиги белгиланган. Мазкур норма Ўзбекистон қонунчилигига тўлиқ имплементация қилинган. Ўзбекистон Конституциясининг 25-моддасида ҳар кимнинг эркинлиги ва дахлсизлиги, 27-моддасида шахсий ҳаётига аралашишдан ҳимояланиш ҳуқуқи кафолатланган.\n«Ахборот эркинлиги принциплари ва кафолатлари тўғрисида"ги қонуннинг 13-моддасига мувофиқ, жисмоний шахснинг розилигисиз унинг шахсий ҳаётига оид ахборотларнинг тарқатилишига йўл қўйилмайди.\n«Оммавий ахборот воситалари тўғрисида"ги қонуннинг 6-моддасида оммавий ахборот воситалари орқали фуқароларни шахсий ҳаётига аралашиши тақиқланиши белгиланган.\nЖурналист ўз касбига доир фаолиятни амалга ошириш чоғида шахснинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳурмат қилиши шарт. Журналист ахборот манбаи ёки муаллиф розилигисиз жисмоний шахснинг шахсий ҳаётига тааллуқли ахборотларни эълон қилиши, шунингдек аудио ва видео ёзиш воситаларидан фойдаланиши мумкин эмас. Бу «Журналистик фаолиятини ҳимоя қилиш тўғрисида"ги қонуннинг 6-моддасида келтириб ўтилган.\nНодавлат телеканалларнинг Хартиясида журналистнинг касбий бурчини бажаришда инсонларнинг ахлоқий, жисмоний ва руҳий соғлиғига зарар етказиши мумкин бўлган ахборотларни узатишда белгиланган меъёрлар ва касбий этикани инобатга олиши лозим.\n«Сўзсиз, ўсиб келаётган авлод келажаги учун, уларни бой тарихий-маънавий қадриятлар руҳида тарбиялаш муҳим. Шу билан бирга, одоб-ахлоқ қоидалари жамиятда фуқароларнинг дунёқараши, эътиқоди, шахсий фазилатлари ва бошқа омиллардан келиб чиқиб шаклланади. Адлия вазирлиги тарбия муҳимлигини, лекин бу инсон ҳуқуқларининг узилиши ҳисобига эришилишига йўл қўйиб бўлмаслигини қайд этади», — дейилади Шаҳноза Якубджанова баёнотида.\nТелеканал кадрларида кўрсатилган ёшлар хулқ-атворида амалдаги қонунчилик талаблари бузилиши ҳолатлари мавжуд эмас ва бунда ОАВ вакиллари ҳаракати уларнинг етарлича касбий тайёргарликка эга эмаслигидан далолат беради, дея қад этди у.\nАдлия вазирлиги ОАВ вакилларига фуқароларнинг шахсий ҳуқуқ ва эркинликларини ҳурмат қилиш, инсон ҳуқуқлари олий қадрият эканини инобатга олишга чақирди.\nАдлия вазирлиги келгуси кўрсатувларни тайёрлашда қонунчилик талабларига риоя этиш зарурлигини таъкидлаб ўтди.\n«Газета.uz» ўтган йили худди шунга ўхшаш ҳолат ҳақида ёзган эди. Ўшанда миллий каналда эфирга узатилган «Мулоқот вақти» кўрсатувида истироҳат боғларида қучоқлашиб, ўпишиб ўтирган ёшларга нисбатан ички ишлар органлари ходимларининг ҳаракатсизлиги танқид остига олинган.\nЎша вақтда Тошкент ИИББ бошлиғи лавозимини эгаллаб турган Баҳодир Қурбонов Ўзбекистон қонунчилиги бу каби ҳаракатларни тақиқламаслигини маълум қилган. «Биз дунёвий давлат ва демократик жамият қурмоқдамиз, — деди у. — Келгусида оила қуриб, бирга яшаши, меҳнат қилиши, жамият ривожи учун ҳисса қўшиши мумкин бўлган севишганларга руҳий жароҳат етказсак, милиция ходимларига қандай муносабатда бўлишади? Милиция ходимига нисбатан қандай муносабатларни шакллантирган бўламиз?» — деган эди Баҳодир Қурбонов.\nАдлия вазирлиги инсон ҳуқуқлари\n13.07 13:19 911 Ўзбекистон\n6.07 16:48 1283 Ўзбекистон


Токио-2020: Паралимпия ўйинларида Ўзбекистон илк бронза медалини қўлга киритди\nЎзбекистон вакили Ислам Асланов илк бронза медалга сазовор бўлди.\nТокиода ўтаётган Паралимпия ўйинларида Ислам Асланов 100 метр масофага баттерфляй усулида сузиш бўйича эркаклар ўртасида ўтказилган финал мусобақасида бронза медални қўлга киритди.\nМиллий паралимпия қўмитасининг 25 августда билдиришича, бу паралимпия ўйинларидаги Ўзбекистон делегациясининг илк бронза медали бўлди.\nПаралимпия ўйинларида Ўзбекистон жамоасининг 48 нафар спортчиси 8 спорт тури бўйича иштирок этади.\n24 августдан 5 сентябргача ўтадиган Паралимпиа ўйинларида жаҳоннинг 162 давлатидан келган 4400 спортчи иштирок этади. Уларнинг орасида қочқинлар терма жамоаси ҳам бор.


Тошкент шаҳар прокуратураси «қовун туширди»! Бу биринчиси эмас... - xabar.uz\nТошкент шаҳар прокуратураси «қовун туширди»! Бу...\n16.01.2020 12:01 0 7963\nТошкент шаҳар прокуратураси яна «қовун туширди». Маҳкаманинг «Телеграм» тармоғидаги саҳифасида яқинда Тошкентда ўлдириб кетилган дизайнер Наримон Григоряннинг қонга беланиб ётган мурдаси суратларини эълон қилиб юборди! Яна денг, аниқ-тиниқ қилиб, бир эмас, бир нечта?! Улардан «ранг олган» бошқа сайт ҳам даҳшатли манзара касб этган суратларни кўчириб босди...\nЎша саҳифаларга атай ҳавола бермадик. Даҳшатли манзараларга кўплаб фойдаланувчиларнинг кўзи тушишига сабабчи бўлишдан тийилдик, рости.\nБироқ гап бунда эмас. Гап шундаки, ҳали очилмаган ўта оғир жиноятга оид материалларни ҳозирданоқ ошкор қилиш қанчалар мақсадга мувофиқ? Бунинг учун инсон қанчалар фаросатли бўлиши керак?! Бундай хатти-ҳаракатлари билан пойтахт прокуратураси нима демоқчи?! Ундан «ўрнак» олган ҳамкасбларимиз-чи?!\nНима, марҳумнинг яқинлари, қолаверса, ўқувчиларнинг руҳияти, туйғулари бир тийинми?! Ёшларни «ужас» кинолар кўришдан қайтариш қийин бўлган айни замондан турган-битгани даҳшат бўлган суратларни прокуратура органининг ўзи тарқатаётганига қандай изоҳ бериш мумкин?\nШубҳа йўқки, саволлар эгасини топади. Жавоб ҳам ҳаялламаса керак.\nP.S. Бу Тошкент шаҳар прокурасининг биринчи марта «қовун тушириши» эмас. Маҳкама икки ой аввал Олмазор тумани ҳокими собиқ ўринбосари ва «Kun.uz» ходими ўртасидаги можаро юзасидан оммавий ахборот воситалари ходимлари учун брифинг уюштирган, бироқ фавқулодда ташкил этилган ўша тадбир ҳам... «емаган»ди!\nсурат Тошкент прокуратураси\nХориж 03/11, 17:01\nҲайратланарли суратлар: уларда бир грамм ҳам фотошоп йўқ


19 март 2018, Тошкент вақти: 23:30\n23 сентябрь куни Тошкентда Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университети қошидаги академик лицей ўқувчилари ўртасида бўлиб ўтган оммавий муштлашувда бир киши жароҳатланди. Ҳуқуқ-тартибот идораларидан олинган маълумотга кўра, жанжал ўқувчиларнинг бир-бирига лақаб қўйгани сабаб келиб чиққан ва жанжалда 2-ҳамда 3-курс ўқувчилари иштирок этган. Жанжални бошлаган ўқувчи лицей ётоқҳонасидан ҳайдалган.\nВоқеа 23 сентябрь тушлик вақти лицейда катта танаффус эълон қилинган пайтда бўлган.\nҲуқуқ-тартибот идораларидан олинган маълумотга кўра, 2-курс ўқувчилари 3-курс ўқувчиларига лақаб қўйгани ортидан жанжал келиб чиққан:\n“Болалар бир-бирига лақаб қўйган. 3-курс ўқувчиси Ж.А. (Ўқувчиларнинг исм-фамилияси Озодликка маълум. Лекин маълум сабабга кўра, уларни ошкор қилмаяпмиз.- таҳр.) тушлик пайти 2-курс ўқувчиси Ҳ.С. олдига келиб, “Сизлар нимага лақаб қўясанлар”, деб дағдаға қилган. Ўша пайт 2-курс ўқувчиси жавоб сифатида унга мушт туширади. Икки ўртада жанжал келиб чиқади. Жанжални кўрган бошқа болалар ҳам тарафма-тараф бўлиб муштлашиб кетади”, деди ҳуқуқ-тартибот идораларидаги Озодлик манбаси.\nЛицейдаги оммавий муштлашув пайти мобил телефонига ёзилган видео тасвир Озодликка етиб келди. Тасвирда ўқувчиларнинг лицей ошхонасидаги пластмасса стол ва стулларни бир-бирига отаётганини кўриш мумкин.\nИжтимоий тармоқларда ушбу лицейдаги муштлашувни муҳокама қилганлар, воқеада ўқувчилар қоровул ва МХХ ходимини дўппослагани, жанжални бостириш учун 30 кишилик милиция гуруҳи лицейга ташлангани ва бир неча киши жароҳатланиб, касалхонага тушгани айтилади.\nЛицей раҳбарияти бу маълумотларни инкор қилиб, воқеа ижтимоий тармоқларда тарқалган маълумотлардан фарқ қилишини айтишди:\n“Ҳамма ўқувчилар ўша пайт тушлик қилаётган бўлган ва жанжални эшитиб ҳамма югуриб кўчага чиққани учун толпа бўлиб кетди. Ташқарига қўйилган стол- стуллар синди. Стол устидаги идиш-товоқлар тушиб кетган. Кейин жанжал стадион орқа томонида давом этди. Ўқитувчилар ўқувчиларни ажратишга ҳаракат қилди. Лекин толпа кўпчилик бўлганидан дарров бунинг имкони бўлмади. Лекин Фейсбукда тарқалган хабарлар тўғри эмас. Фақат 3-4та милиция ходими келди”, деди лицей раҳбарларидан бири.\nОммавий муштлашувда бир ўқувчи жароҳат олган ва унга тиббий ёрдам кўрсатилган:\n“15 тача бола бир ўқувчини ушлаб олиб, уни ҳар томондан тортқилашган. Ўша пайтда у оёқ остида қолиб жароҳатланган. Яна бир бола мушт еганидан юзи шишиб кетган. Доктор чақириб, унга тиббий ёрдам кўрсатилган. Унинг ота-онаси чақиртирилиб, уйига кетишга вақтинча рухсат берилган. Бошқа жароҳатланган ёки касалхонага ётқизилганлар йўқ”, деди ҳуқуқ-тартибот идораларидаги манба.\nЛицей раҳбариятидан олинган маълумотга кўра, жанжални бошлаган ўқувчилар аниқланиб, уларга чора кўрилмоқда:\n“Жанжални бошлаган ўқувчи Андижон вилоятидан. Унинг ота-онасини чақиртирдик. Уни ётоқхонадан чиқараяпмиз. Лекин ҳеч кимни лицейдан ҳайдай олмаймиз. Чунки коллеж-лицейда ўқиш мажбурий таълим. Ҳаммасини тарбиялаймиз”, деди лицей масъулларидан бири.\nҲозирда Шайхонтоҳур туман ИИБ вояга етмаганлар билан ишлаш бўлими ходимлари лицейдаги муштлашув бўйича суриштирув ишларини олиб бормоқда.\n19 сентябрь куни Қашқадарё вилояти Нишон туманида пахта тераётган олийгоҳлардан бирининг талабалари ўртасида муштлашув келиб чиққани хабар қилинган эди.\nСИРДАРЁ – "Cолиқ идораси тадбиркор дардига қачон қулоқ осади?!"


Дуйшебаев:"Қирғизистон Исломий Ҳаракати тузилди"\nҚирғизистон МХХ раиси Кенешбек Дуйшебаевга кўра, Афғонистонда террорчиликка тайёрланаётганларнинг кўпчилиги қирғизистонлик ўзбеклардир.\nҚирғизистон МХХси раҳбари Афғонистонда Қирғизистон Исломий Ҳаракати тузилганини билдирди.\nҚирғизистон Миллий хавфсизлик хизмати раиси Кенешбек Дуйшебаев 29 апрел куни Қирғизистон парламентида қилган чиқишида, Покистон ва Афғонистондаги террорчиларни тайёрловчи лагерда 200 дан 400 нафаргача қирғизистонликлар тайёргарликдан ўтаётганини маълум қилди:\n- Биздаги маълумотлар бўйича, Афғонистон, Покистон ҳудудларида 200 дан 400 гача бўлган Қирғизистон фуқароси бор. Уларнинг кўпчилиги Қирғизистон фуқаролигига эга бўлган ўзбек биродарларимиз, деган маълумот бор, - деди Кенешбек Дуйшебаев.\nМХХ раҳбари Кенешбек Дуйшебаев.\nУнга кўра, чет давлатлардаги айрим кучлар Қирғизистондаги вазиятнинг беқарорлашувидан манфаатдор. Қирғизистон ва умуман Марказий Осиё давлатлари учун террор хавфи асосан Афғонистон ва Покистондан кутилади.\nМиллий хавфсизлик хизмати раиси Кенешбек Дуйшебаев депутатларнинг саволларига жавоб берар экан, Қирғизистон Исломий Ҳаракати ташкилоти ҳам тузилганини маълум қилди:\n- Бундан ташқари Қирғизистон Исломий Ҳаракати тузилган. Сизлар ҳам буни билсанглар керак. Бу борада ҳам бизда маълумотлар бор, - деди Кенешбек Дуйшебаев.\nДин ишлари бўйича Қирғизистон давлат комиссиясининг ўз исмини ошкор қилишни истамаган расмийси, мазкур ташкилотда “Толибон”, “Ал-Қоида” террор гуруҳлари турли миллат вакилларидан иборат деган маълумот борлигини, бироқ ҳукумат тузилмалари Қирғизистон Исломий Ҳаракати борасида маълумотга эга эмаслигини билдирди.\nАйни пайтда маҳаллий диншунослар Ўш воқеларидан сўнг хорижга кетган қирғиз фуқароларидан айримлари Ўзбекистон Исломий Ҳаракатига қўшилган бўлишлари мумкинлигини эътибордан соқит қилишмайди.\nБироқ Бишкекдаги “Дин, сиёсат ва ҳуқуқ” маркази вакили, дин масаллари бўйича эксперт Данияр Мурадилов Афғонистон ва Покистон ҳарбий лагерларида тайёргарликдан ўтаётган қирғизистонликлар сони бўйича шубҳа билдиради:\n- Ўзбекистон Исломий Ҳаракати Афғонистонда фаолият юритади. Улар Ўзбекистон ва Қирғизистондан ҳамфикир фуқароларни топиб, ўзларига қўшилишга чақиришлари мумкин. Бироқ уларнинг сони бу даражада кўп бўлиши мумкин эмас. Уларнинг сони бунчалик кўп бўлса, “Бизнинг махсус хизматлар қаерга қараб турибди?” деган савол пайдо бўлади,- деди Данияр Мурадилов.\nМирослав Ниёзов Қирғизистон Исломий Ҳаракати тўғрисидаги маълумотни ошкор қилинишини нотўғри, деб ҳисоблайди.\nАйни пайтда айрим мутахасислар бундай маълумотларнинг кенг жамоатчиликка ошкор қилинишини қўллашмайди.\n- Тўс-тўполонларни эндигина тинчитдик. Агар таҳдидли вазиятлар бўлса, халққа ошкор қилмай, ўшанга қарши чоралар кўрилиши керак. Афғонистонда терорчилар доимо тайёргарликдан ўтиб келган. Бироқ хозир Афғонистонда уларнинг устидан назорат бор. Шундай назорат Покистонда ҳам бўляпти. Террорчилар яширин тарза тайёрланаман деса, Қирғизистонда ҳам тоғларга кириб тайёрланса бўлади. Керак бўлса, ўша томонлардан инструкторлар келиб, бу ерда тайёргарликдан ўтказаверади, - деди Қирғизистон Хавфсизлик кенгаши собиқ котиби Мирослав Ниёзов.


Японларга болаларни уриш таъқиқланади » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n22 март 2019, 14:08\nЯпония вазирлар маҳкамаси болаларни ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунга ўзгартиришларни маъқуллади. Бу ҳақда The Japan Times хабар бермоқда.\nЯнгилик болалар билан муносабатларда тартиб-интизомни таъминлаш мақсадида жиддий бузилишларга йўл қўйилишининг олдини олиши керак, деб ёзади газета. Хусусан, гап ота-оналар, васийлар ва ижтимоий хизмат ходимларига ножўя ишлари учун жазо тариқасида болаларга нисбатан жисмоний куч қўллашни таъқиқлаш ҳақида кетмоқда.\nБундан ташқари, болалар билан шуғулланувчи ижтимоий ҳимоя хизмати ходимлари ота-оналар ёки васийлар билан ишлайдиганлардан алоҳида фаолият юритади.\nКутилишича, аксарият ўзгаришлар 1 апрелга қадар кучга киради. Улар «10 ёшли Миа Курихара иши» ҳақидаги маълумотлар сизиб чиққанидан сўнг муҳокама қилина бошланди. Февраль ойида қизча Тиба шаҳридаги ўз уйи ваннахонасида ўлик ҳолда топилган, бу расмийлар боланинг ёмон муносабатда бўлиш тўғрисидаги шикоятларини кўриб чиқишдан бош тортганидан кейин рўй берган. Тахминларга кўра, уни отаси ўлдирган.\nЯпонияда болаларни тарбиялаш болага оғзаки ва руҳий таъсир кўрсатиш, деб кўрилади. Япониялик болаларни баъзан энг инжиқ болалар деб аташади, сабаби кўп ҳолларда ота-оналар қатъий тақиқлар қўймайди. Интизом, жамоада ишлаш қобилияти ва қоидаларга бўйсунишни улар мактабга чиқиши биланоқ ўргана бошлайди.\nЯнгиликлар » Дунё » Японларга болаларни уриш таъқиқланади\n23:18 Туҳмат қилишда айбланган Илон Маск судда ютиб чиқди\n13:25 Мамлакатимизда энди болани боғчадан фақат ота-онаси ёки васий олиб кетиши мумкин\n23:20 Facebook болалар учун махсус мессенжер яратди\n08:40 Инглиз мактабларидан бирида "болаларни чиниқтириш усули" танқидга учради\n16:56 Қозоғистонда болаларни уриш ман этилиши мумкин\nТуҳмат қилишда айбланган Илон Маск судда ютиб чиқди


хабарига кўра, Италиянинг Тоскана вилоятида 12 соат мобайнида 36 маротаба ер силкиниши қайд этилди, буларнинг ярмидан кўпи 3 баллдан юқори магнитудага эга бўлган. Ер ... тушмаган. Ер силкинишларининг энг кучлиси 4,5 баллга тенг бўлган. Италия геофизика ва вулқоншунослик миллий институти маълум қилишича, ер ...\nйилги маълумотга кўра, Италиянинг 20,3 фоиз аҳолиси, яъни қарийб 12 миллион кишига камбағаллик хавф солмоқда, дейилади «Istat» миллий статистика хизматида. Бу ҳақда ... бу кўрсаткич 10,1 фоизни ташкил этган.Қизиғи шундаки, 2019 йилда Италиялик оилалар Янги йил совғасига ўртача 221 евродан харажат қилишади. ...\nўрмонга яшириб қўйган Италиялик гиёҳвандфурушларнинг режасини ёввойи қобонлар чиппакка чиқарди, дея хабар берди «Metro». Нашрнинг маълум қилишича, жониворлар нафақат ... қидирув ишларини анча енгиллаштириб юборди. «Metro»нинг ёзишича, Италиялик ҳуқуқ-тартибот ходимлари «ҳодиса» ҳақида гиёҳвандфурушларнинг ...\nИталияда оиласи билан ажрашган эркаклар учун вақтинчалик бошпаналар очилмоқда, деб ёзмоқда «Российская газета». Италия — оилавий қадриятлар ... таниш-билишлариникида ёки машинасида тунаб юришга мажбур бўлишяпти. Италияда сўнгги йилларда ажрашишлар сони кўпайиб кетди. Бу бутун мамлакат ...


“Ўзбекистон ҳаво йўллари” МАК Воронежга қатновларни бошлади\nТошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) -- “Ўзбекистон ҳаво йўллари” Миллий авиакомпанияси жорий йилнинг 14-июнидан Тошкент-Воронеж-Тошкент йўналиши бўйича қатновларни бошлади.\n“Ўзбекистон ҳаво йўллари” 14-июндан Тошкент-Воронеж-Тошкент йўналишидаги мунтазам қатновларни амалга оширишни бошлади. Ушбу йўналишдаги илк парвоз замонавий “Airbus” - А320 лайнерида бажарилди.\nМазкур мунтазам қатнов Воронеж ҳудуди аҳолисига Жанубий-Шарқий Осиё, келажакда эса, Грузия ва Озарбайжонга йўл очиш имкониятининг яратилиши билан муҳимдир. Таъкидлаш жоизки, Ўзбекистон ва Россия Федерацияси ўртасидаги ушбу ҳаво алоқаси МАК Тижорат департаменти ходимларининг кенг миқёсда амалга оширган ишлари самарасидир.\nМутахассислар томонидан ушбу ҳудуднинг ички ва ташқи бозори, икки давлат орасидаги маҳсулот айирбошлаш кўлами ўрганилиб, Европа ва Жанубий-Шарқий мамлакатларга трансфер парвозлар учун қулай туташ қатновлар ва мақбул тарифлар ишлаб чиқилди. Воронежда “Ўзбекистон ҳаво йўллари” МАК ваколатхонаси фаолият юритмоқда.\n- Август ойларига келиб, қатновлар сони кўпайиши мумкин, - деди «Ўзбекистон ҳаво йўллари» МАКнинг “Воронеж”даги вакили Бахтиёр Нарбабаев мазкур қатнов тақдимотида, - йўловчи қатновларидан ташқари, яқин кунлар ичида, юк ташувларини йўлга қўйиш ҳам мўлжалланмоқда. Тошкент ва Воронеж ўртасида ўрнатилган мазкур янги «ҳаво кўприги», нафақат, дўстлик, маданият ва ҳамкорлик алоқаларини мустаҳкамлайди, балки икки мамлакат сайёҳлик салоҳиятининг оммалашишида муҳим ўрин тутади.


Футбол чиғириғи: Жон Терри импичменти - BBC O'zbek\nФутбол чиғириғи: Жон Терри импичменти\nЖОН ТЕРРИ ИМПИЧМЕНТИ\nШу кунларда Англиянинг қайси рўзномасини олманг - футболга бағишланган саҳифалари "Челси" жамоасининг жорий капитани, инглиз миллий терма жамоасининг эса, эндиликда собиқ сардори Жон Терри машмашасига бағишланган.\nАгарда сиз ҳам эшитиб энсангиз қотиб улгурмаган эса, "Нима бўлган экан", - деб сўрашингиз мумкин.\nГап шундаки, бундан бирор ҳафта аввал кутилмаганда газеталарда Жон Террининг француз таннози Ванесса Перонсел билан ишқу муҳаббати фош этилди.\nНимага фош этилди дейсизми? Чунки Жон Терри биринчидан оилавий одам бўлиб, уйида иккита боласи бор, иккинчидан бояги сатанг қиз Ванесса Жон Террининг собиқ дўсти ва шериги Вэйн Брижнинг қайлиғи экан.\nРост, Вейн Бриж ҳозирда "Челси"да эмас, балки "Манчестер Сити"да ўйнайди, бироқ Жон Терри нафақат "Челси"нинг, балки миллий жамоанинг ҳам капитани экан, унинг ўз шериги Вэйн Бриж билан муносабатлари ит-мушук бўлиши турган гап. "Капитан!" - деб бўйсиниш ўрнига Вэйн:"Хоин!" - дея, унга ташланса не ажаб?!\nАна бошланди талаш-талаш:\nАввалига Жон Террининг аҳлоқи миллат рўзномаларида муҳокама этилди: кимдир уни аҳлоқсиз маҳлуқ деса, бошқалар: атрофларингизга қаранглар - АҚШнинг собиқ Президенти Билл Клинтон ҳам шундай ҳолатда ишдан ҳайдалгани йўқ-ку, - дея, Террининг ёнини босишди.\nФутболчиларнинг бошқа қиладиган иши ҳам йўқ, ана машҳур ва марҳум Жорж Бест: "Мен мингдан ортиқ қиз билан ётганман," деганида осмон ўпирилиб, ерга тушгани йўқ-ку, - дейишди учинчилар.\nФош этиш бошландими - ҳўлу қуруқ бир текисда ўт олди. Газеталардан бири бояги Ванесса хонимнинг суюқоёғлигини пеш қилиб, унга Муту, Гуджонсенларни ҳам рўпара қилди, бунга Ванесса дод деди, айбим бор бўлса, фақат Терри, деди. Унга содиқман, деди.\nОрада эса ўз саргузаштлари ҳикояларини газеталарга 250 минг фунтга сотмоқчи бўлди.\nҲулу қуруқ баравар ёнганда...\nҲўлу қуруқ баравар ёнар экан, орада "Челси"нинг собиқ мураббийси Аврам Грантнинг ҳам исловатхонага бориб юришлари фош бўлди.\nРост, унинг Қуддусда яшовчи хотини: "Аврам хоҳлаганини қилаверсин!" - деб эрини аблаҳлагани йўқ.\nУстаси бундай экан, шогирди қандай бўларди! - деб хулосалаганда баъзилар, инглиз миллий терма жамоасининг мураббийси италиялик Фабио Капелло Жон Терри билан 12 дақиқа учрашиб уни капитанликдан озод этди.\nЯна бир италиялик нима дейди?\nБошқа италиялик - "Челси" бош мураббийси Карло Анчелотти эса, майдонда кучини кўрсатса бўлгани, бошқа ишларига аралашмайман, дея, Террини жамоа сардорлигида қолдирди.\nЭнди бу машмашанинг сўнгги саҳифаларини эшитинг: Эмишки, Жон Терри Ванесса Перонселга 750 минг фунт пул тўлаб, икковлон айшу -ишратларини газеталарга сотмасликка кўндирибди.\nОрада Террининг яна уч-тўртта жазмани чиққан экан, уларнинг ҳам оғзини ёпишга анча-мунча пул кетибди.\nБу харажатларга Жон Терррининг аҳлоқсизлиги кетидан рекламалардан йўқотган 5 миллион фунтини қўшсангиз, айшу-ишратнинг баҳоси анча қимматга тушган ўхшайди. Уловидан тушови, деганларидек...\nБу йил Англия премьерлигасида кимлар тўп суради?\nЯнги футбол мавсумида омад кимга кулиб боқади?\nАнглия премьерлигаси - мавсум 2009-2010 - мураббийлар


Жорий йилнинг 6 октябр куни тармоқлар ва ҳудудларнинг экспорт салоҳиятини ривожлантириш бўйича Республика комиссияси жойига чиққан ҳолда Тошкент вилоятида 9 ойлик ва йиллик экспорт кўрсаткичларини бажарилиши бўйича кўрилаётган чора-тадбирларни муҳокама қилди.\nМуҳокама давомида вилоят, шунингдек шаҳар ва туманларнинг масъул раҳбарлари тадбиркорларнинг мавжуд муаммолари ва уларни ҳал этиш бўйича тегишли вазирлик, идоралар ва тижорат банклари билан ўзаро яқин ҳамкорликда олиб борилаётган ишлар тўғрисида ҳисобот бердилар.\nЎз навбатида, тегишли вазирлик, идоралар томонидан тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш имкониятлари ҳамда республика тижорат банклари томонидан экспорт фаолиятини молиялаштириш механизмлари бўйича тўлиқ маълумотлар берилди.\nБундан ташқари, инвестиция жараёнларининг ҳозирги ҳолати, тармоқлар ҳамда шаҳар ва туманлар кесимида тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни ўзлаштирилиши муҳокама қилинди, инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш жараёнлари ўрганилди ва инвесторларнинг мавжуд масалалари таҳлил қилинди.\nТақдим этилган маълумотлар асосида масъул давлат идоралари ва тижорат банклари иштирокида тезкор қарорлар қабул қилинди.\nМуҳокама якунлари бўйича белгиланган йиллик кўрсаткичларни сўзсиз бажариш ва юзага келган муаммоларни тезкорлик билан ҳал қилиш учун экспорт қилувчи тадбиркорлар ва инвесторлар билан яқин алоқаларни ўрнатишни ташкил этиш бўйича комплекс чора-тадбирлар ишлаб чиқилди.\nЛондонда Европа тикланиш ва тараққиёт банки (ЕТТБ) Директорлари кенгашининг махсус йиғилиш…\nКиeв шаҳрида Ўзбeкистон-Украина бизнeс форуми бўлиб ўтди\nБеларусь-Ўзбекистон аграр форуми – ўзаро манфаатли шериклик ва экспорт ҳажмини оширишнинг …


Нью-Йоркда самолётдан ўзиб кетган НУЖ баҳс-мунозараларга сабаб бўлди\n23:31 / 03.08.2015\nИнтернетда Нью-Йоркдаги Жон Кеннеди номидаги аэропортдан учиб чиққан самолётдан ўзиб кетган сирли жисм акс этган видео пайдо бўлди.\nУшбу антиқа видеони Virgin Atlantic авиакомпаниясига тегишли самолётлардан бири ҳавога кўтарилганида Рик исмли ҳаваскор режиссёр олишга муваффақ бўлди.\nВидеода ўзгасайёраликлар кемасига ўхшаш сирли жисм йўловчи самолётига етиб олиб, ундан ўзиб кетганини кўриш мумкин.\n“Менинг фикримча бу номаълум учар жисм бўлган, чунки менда бунга бошқача изоҳ йўқ. Мен видеони дўстларимга кўрсатганимда бизнинг фикрларимиз турлича бўлди, шунинг учун мен видеони интернетда жойлаштиришга қарор қилдим”, деб айтди Рик The Daily Mirror нашрига берган интервьюсида.\nИнтернетда видео борасида анча шиддатли баҳс-мунозара кўтарилди. Кимдир видеода оддий қушни кўрганини айтса, кимдир буни видеомонтаж ёки кадрга шунчаки ёт жисм тушиб қолганини айтган. Бироқ уфология соҳасидаги мутахассислар бундай кескин фикрлар билдиришга шошилмаяптилар.\n“Буни ҳақиқатда нима эканини айтиш қийин. Боз устига видеонинг сифати ҳам кўнгилдагидек эмас. Бироқ шуни айтиш мумкинки, бу жисм қушга унча ўхшамайди. Агар яхшилаб қаралса, бу НУЖ эканлигини ҳам кўриш мумкин”, деб айтмоқда британиялик уфолог Русь Келлетт.


Миллатпарвар - Ishonch.uz\nБош саҳифа Бош саҳифа Миллатпарвар\n«…Шавкат Мирзиёев дадил амалга оширган яна бир энг муҳим жиҳат шуки, буни мен озодликка эришганимиздан кейинги буюк ва тарихий ислоҳот, деган бўлардим, пахта далаларига сочилиб кетган миллат болаларини эгатлардан қайтариб олди. Унинг эгилган боши, тупроққа қоришиб кетган қадр-қимматини тиклади… Мамлакат халқаро ҳамжамият олдида «Болалар меҳнати», «Аёлларни оғир ва хатарли меҳнатга жалб қилиш», «Мажбурий меҳнат» деган таъна-дашномлар, исноддан қутулди, турли иқтисодий чекловлардан озод этилди».\nЧигал ва мураккаб, тангу тор вазият одам боласи нечоғли ҳимоясиз ва бир имдодга муҳтож эканини мудом аниқ намоён этиб келган. Биз буни кечаги ва бугунги кунларимиз мисолида ҳам кўрдик, кўряпмиз…\nЎтган йили катта ваҳима билан бошланган, ҳамон ўз қутқуси билан бутун инсониятни айрича бир ҳадикка солиб турган коронавирус пандемияси манаман деган одамлар, ҳатто, оламга қозилик даъвосидаги давлатларнинг ҳам оғзига талқон солиб қўйгани бор гап. Ўлим ҳақидаги кунлик статистикалар, пандемия сабаб иқтисодиётлардаги инқирозлар кўланкаси одамларни ҳам, ҳукуматларни ҳам шошириб қўйди. Жаҳондаги умумкайфият траекторияси трагик мотивларга қоришиб кетди. Бунинг устига, дунёнинг турли бурчакларида давом этаётган қонли тўқнашувлар, сиёсий низолар, келишмовчилигу фисқу фужурлар, талотумлар натижасида оддий одамларнинг турмуши издан чиқаётгани, тинч аҳолининг ёстиғи қуриётганини кўриб туриш ҳар қандай кишининг юрагига адоқсиз оғриқ солади.\n…ВВС рус хизмати Нигерияда қуролли тўдалар мактаб ўқувчиси бўлган 300 нафар қизни товон пули эвазига гаровга олгани ҳақида хабар берган март ойи ўрталарида мен Сурхондарё вилоятида сафарда эдим. Президентимиз топшириғига кўра, вилоятда хотин-қизлар муаммоларини ҳал этиш, уларга зарур ёрдам кўрсатиш, аёлларимизнинг ҳаётини ўзгартиришга йўналтирилган ҳаётбахш артерия – «Аёллар дафтари» фаолиятини ўрганаётган эдик.\nБироқ зикр этилган бу хабар гарчи дунёнинг нариги бурчида содир бўлган эса-да, қалбимни ранжитди, хаёлларимни тўзғитиб юборди, оромимни ўғирлади. Зотан, воқеа инсонлар, норасида болалар билан боғлиқ эди. Ҳар бир одам боласининг бу дунёдан рўшнолик кўриш, бахт ва иқболга бурканиб яшашга ҳаққи бор. Ва бу адолатдан бўлади!\nАммо кўҳна дунёнинг тартиботи шундай эканки, унга кўра, адолат билан хиёнат, одиллик билан разиллик, муҳаббат ва қабоҳат мудом ёнма-ён юрар экан. Маълумотларга кўра, биз замонавий деб атаётган бугунги оламда содир этилаётган ёвузликлардан энг кўп жабр чекаётганлар аёллар ва болалар экан. Ғалати парадокс: бир қўлимиз билан овозкучайтиргични тутиб, «биз тараққиётнинг чўққисига чиқдик, коинотни забт этдик, инсон ҳуқуқлари тўлиқ таъминланди», дея ҳайқирамиз, иккинчи қўлимиздан эса разиллик ва қабоҳат қамчинини ташламаймиз. Бунда жабр кўраётган, таъбир жоиз бўлса, қамчидан озор чекаётганлар эса аёллар ва болалар бўлиб қолмоқда.\nЯқинда «Euronews» аёллар учун энг хавфли давлатлар ўнталигини маълум қилди. Улар орасида тараққий этган, «бутунжаҳон полицияси» ролини қўлга олишга даъво қилаётган давлатларнинг ҳам борлиги кишини безовта қилади, албатта. Шулар ҳақида ўйлаганда беихтиёр Лев Толстойнинг зулмга қарши исён тарзида айтган қуйидаги гапи хаёлда айланади: Одамларни осадиган иншоот – дорнинг оғочи қайси дарахт танасидан ясалар экан?!\nАлбатта, даҳоларнинг меҳр-муҳаббат, эзгулик, инсонпарварликни ёқлаб айтаётган бундай ўтли нутқлари бугун ҳам қулоққа кўп чалинади. Бу эса дунё мудом тўлғама ичида эканини кўрсатади.\nМана, дунёга бир қаранг, нималар бўлаётир ер юзида? Шарқ ўлкаларини чулғаган уруш, тараққий топган мамлакатларда содир этилаётган қонли хуруж ва террор, одамлар юз-кўзидаги қўрқув ва саросима гўдагини бағрига босиб балодан қочиб бораётган муштипар келинчакка қараб, юрак-бағринг туз сепгандай ачишади.\nКеча яна телеэкранда бир болани кўрсатишди. Журналист ундан:\n– Орзуйинг нима? – деб сўради.\nУруш боласи ҳасратли нигоҳда шундай жавоб берди:\n– Эрталаб уйқудан турганда ота-онам билан опа-укам уйда, эсон-омон бўлса бас…\nАслида, дунёни остин-устун қилаётган ёвузлар ҳам, уларнинг кинли-ғаразли иддаоси ҳам ўша бечора боланинг ёки Нигерияда гаровга олинган 300 нафар муштипар қизнинг қатра кўз ёшига арзимайди. Шундай кезларда беихтиёр кўнгилда бир ўкинч бўй кўрсатади: ҳаёт нима учун берилади? Орзу-ҳавасли инсонлар яхшиликка интилиб яшаши учун эмасми?!.\n«Боғ хаёли боққа, дўкон хаёли дўконга олиб боради», дейди Мавлоно Румий. Ният самимий бўлса, кўнгилларни равшан этувчи ишлар ҳам, ободлигу тинчлик, фаровонлик ҳам йўлимизда бўлади, деганидир бу.\nШуларни тахайюл ва тафаккур мезонларида солиштирар экансиз, бугун ҳаётимизда юз бераётган ўзгаришлар, мамлакатимизда амалга оширилаётган ишлар қадр-қиймати кўзингга бошқача кўриниб кетади. Зотан, биз ҳам қийинчилигу азоб-уқубатни, мустабидлик ситамларини кўп ва хўб тотган халқмиз. Буни билиш, англаш учун эса ўтмишимизга бир назар ташласак, ўйлайманки, масала янада ойдинроқ кўринади.\nБу Ватан ўтмиши, ҳақиқатан ҳам, оғир ва чигал. Қонли истилолар руҳимизда битмас-туганмас жароҳат қолдирган. Агар биз ўша босқинлар замирига назар ташласак, ўша истилолар арафасида, қийин ва оғир паллаларда, халқ ўз ҳолига ташлаб қўйилганига, ва яна ҳам ачинарлиси, мислсиз хиёнатларга гувоҳ бўламиз.\nМуаррихларнинг таъкидлашича, ҳар бир истило халқ хотирасида ўнгланмас асорат қолдиради. Буни «оқпошшо» босқини, айниқса, шўро сиёсати, коммунистик мафкура зулми мисолида яққол кўриш мумкин. Албатта, ўтган тарихий силсилалар миллий ўзлигимизга етказган зиён ва тушунчалар ҳамон онг остида яшаб келаётир. Буни туриш-турмушимиз, ҳаёт тарзимизда ҳам кўриш мумкин.\nЮзлаб йиллар халқимиз бошига битмас туганмас балоларни ёғдирган пахта сиёсати келтирган кулфатлар ҳақида бугунги ёшлар кам нарса билади. «Оқ олтинни олтин қўллар яратади» деган баландпарвоз шиорлар остида неча авлод умри куйиб кетганини, мажруҳ ва касалманд болалар, бутун умр қадоқ қўллари билан ер тирмалаб, косаси оқармаган одамлар тақдири ҳақида ўйлаганда ҳар қандай виждонли одамнинг кўзида ёш ҳалқаланади…\n1986 йил ноябрда КПСС Марказқўми Бош котиби Михаил Горбачев расмий ташриф билан Ҳиндистонга сафар қилади. У Тошкентда тўхтаб ўтади ва аэропортда республиканинг ўша вақтдаги раҳбарияти билан суҳбатлашади. Улар «тозалаш» борасида олиб бораётган мудҳиш ва қақшатқич ишлари ҳақида ҳисоб беради.\nАммо Бош котиб бу ишларни қониқарсиз, деб топади. Айниқса, республикада диний маҳдудлик, бидъат ва хурофотга берилиш авж олганини алоҳида таъкидлайди. «Совет Ўзбекистони» газетасининг ўша даврдаги тахламини кўздан кечирсангиз, Бош котиб: «Диний маросимларга қарши қатъий ва муросасиз кураш олиб бориш, атеистик пропагандани кучайтириш зарур, бу ишда ҳеч қандай муросасозликка йўл қўйиб бўлмайди», дея тимқора ҳарфларда уқтирганига гувоҳ бўласиз.\nХуллас, ўша йили аҳолини атеистик руҳда тарбиялаш мавзуида ягона сиёсий кун ўтказилди. Диний, умуман, арабча ёзувдаги китобларни йиғиб олиш ва ўтда ёқиш авж олди. «Наврўз» айёми тақиқланди ва унинг ўрнида «Навбаҳор» деб аталган замонавий байрам ўтказиш тавсия этилди. Сумалак пишаётган дошқозонлар тўнкарилди. Дафн маросимида жаноза ўқиш, Аллоҳ таоло номини зикр этиш, қабртошга ҳилол тасвирини солиш, ҳатто, чопон кийиш ман этилди. Бусиз ҳам «ўзбек иши», «қўшиб ёзиш» деган таҳқирлар, авж олган «қама-қама» халқ юрагини ўртаб юборган эди. Устига-устак, ўша кезлар марказда ўтирган «ақлли»лардан бири қабристонлар билан ҳам қизиқади: «Қаранг, қанча ер исроф бўп ётибди! Бузиб, пахта экиш керак! Ўлганларни кремация қилиш зарур!», дейди…\nПахта сиёсати шундай эди. У тириклар тугул марҳумларнинг руҳини чирқиратишдан ҳам тоймаган.\nУмумий маънода гапирганда, Туркистонни пахтанинг қулига айлантириш замирида уч дарёни бўғиб ташлаш, денгизни қуритиш, шу тариқа бу заминда яшаётган халқни қарам қилиш сиёсати ётади. Бу – яқин ўтмишда, яъни собиқ иттифоқ даврида бошланган эмас, бу – азалдан бор гап.\nСиёсатчилар орасида гоҳ пинҳон, гоҳ ошкор бир сухан айланиб туради: «Евроосиёга ким эгалик қилса, дунё тақдирини ўша ҳал қилади». Николас Спайкмен эса уни бир оз соддалаштириб, «Евроосиё сув манбалари кимнинг қўлида бўлса, дунёни ўша бошқаради», дея баён этади. Очиқ айтганда, Сирдарё, Амударё ва Зарафшонни ким жиловлай олса, икки дарё ораси унинг измида бўлади, деган фикр бу.\nЯқинда ижтимоий тармоқлардан бирида мавзуга яқин қизиқ бир фактга кўзим тушди. Унда шундай дейилади: …1872 йил 14 ноябрда Туркистон генерал-губернатори Фон Кауфман император Александр II га: «Биз Орол ҳақида ўйлашимиз керак!, – деб хат ёзади. – Шундай қилайликки, Амударё билан Сирдарёнинг суви пахтазорларда қуриб битсин! Оролга бўлса, Сибир дарёларини оқизган маъқул. Шунда биз Туркистонни ҳамиша қўлда тутиб турамиз. Ва Русияга қарам қилиб оламиз».\nМана шу сиёсат асрлар давомида ҳукм сурди. Уч дарёга банд солиб, қурилган сув омборлари, қумга сингиб кетувчи Қорақум канали – шу сиёсат маҳсули. Оқибат, Орол денгизи қуриди. Иқлим ўзгариб, турли хасталиклар урчиди. Пахта яккаҳокимлиги тупроқни ўлдирди. Ернинг мелиоратив ҳолати ҳеч кимни ўйлантирмай қўйди. Ва, энг мудҳиш томони, мустабид сиёсат оддий бир экинни мафкуралаштирди ва жамиятни унинг қулига айлантирди…\nПахта сиёсати келтирган кулфатларни ёрқинроқ тасаввур қилишга қуйидаги мисоллар ҳам кўмаклашиши мумкин.\nЎша замонлар ҳар йили ерга тонналаб пестицид ва гербицид солинган, ғўза баргини тўкиш учун кўпдан-кўп дефолиант сепилган. Заҳриқотил эса ғўза барги билан бирга аҳоли саломатлигини ҳам тўкиб кетган эди. Буни тасаввур қилиш учун россиялик академик Владимир Соколов Вьетнамдаги кимёвий уруш ҳақида ёзган мақолани кўздан кечириш кифоя. «Вьетнамда биз аср жинояти – нафақат халққа, балки унинг замини ва тирик мавжудотга қарши қирғинбаротга гувоҳ бўлдик, – деб ёзади у. – Табиатнинг жамики жонли аъзосига нисбатан ваҳшийларча қилинган чексиз қабоҳатни кўриб, ёқа ушламаслик ҳеч мумкин эмас. Халқ иродасини синдира олмагач, босқинчи унинг яшаш манбаини йўқ қилишга қарор қилди… Уларнинг қўлидаги гербицид ва дефолиант мамлакат учун қирғин, очарчилик ва қаҳатчилик туғдирувчи қурол эди, аслида…».\nОлимнинг ёзишича, Жанубий Вьетнамга 90 минг тонна гербицид ташланган. Ва бу мудҳиш оқибат келтириб чиқарган.\nЎзбекистонда эса фақат 70 – 80 йилларнинг ўзида ҳар гектар ерга солинган гербицид – 2,2, дефолиант – 16,2, инсектицид – 36 килограммни ташкил этади. Энди ўзингиз ҳисоб-китоб қилинг. Ўша вақтлар 4 миллион гектардан ортиқ майдонга пахта экилган. Ва энг зарарли дефолиант – бутифос қўлланилган.\nНатижада эса ўша вақтда республикада оналар ва болалар ўлими, камқонлик, юқумли сариқ ва жигар-буйрак тоши, ошқозон-ичак, тиф ва паратиф, қоқшол ва бруцеллёз каби касалликлар кенг ёйилган. «Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасининг 1988 йил 4 ноябрдаги сонида Қорақалпоғистон аёлларининг 90 фоизи анемияга мубтало бўлгани таъкидланади. Навоий туманидаги «Қизил Ўзбекистон» колхозида эса 2 315 нафар бола бўлиб, улардан 45 фоизининг организми касал юқтирмаслик ва касалга қарши курашиш, яъни иммунитет ҳосил қилиш қобилиятидан маҳрум бўлган. Бу кулфатни келтириб чиқарган яккаю ягона омил – пахта якказироатчилиги! Ва уни восита қилиб, заминга сепилган турли заҳриқотиллар эди, албатта!\nЎйлаб-ўйлаб, ҳайрон қоласан киши, қон ютиб, заҳар ютиб, мислсиз ҳосил етиштирасан, аммо магазинда кафанликка сурп топилмайди!\nХўш, бу адолатданми?!\nТаассуфки, пахта яккаҳокимлиги мустақилликдан кейин ҳам тўлиқ барҳам топган эмас. Кечаги кунгача мактаб ўқувчилари, талабалар, ўқитувчию шифокорлар, умрида бўсағасидан нарини кўрмаган қишлоқлардаги мунис ва муштипар опа-сингилларимиз ҳаёти худди мустабидлик замонларидагидек далада ўтганини бугун кимдан яширамиз? Пахта мавсумида давлат идоралари, жамоат корхоналари ва хусусий ишлаб чиқаришда меҳнат қилаётганларнинг ўзи шундоқ ҳам қора қозонини қайнатишга зўрға етадиган маоши «бириктирилган пахта штабига» деган важ билан қайтариб қолинишини бекитишнинг иложи борми бугун?! Образли қилиб айтганда, биз маданий ўсимлик, деб атайдиган пахта турли сиёсий воситалар таъсирида ғайриинсоний бир «жазо машинаси»га айлантирилдики, у элнинг косасини оқартириш ўрнига, шўрини қуритди. Қолаверса, пахта якказироатчилиги мамлакатни нафақат бир қутбли аграр мамлакатга айлантиргани, балки уни етиштиришда репрессив усуллар қўлланилгани боис турли даражадаги халқаро молиявий ва сиёсий чекловларга ҳам гирифтор этганини ва бу аҳоли турмушида мудҳиш из қолдирганини бугун яхши биламиз. Энг ёмони, иқтисодиётнинг маълум бир тармоқларга қарамлиги, бошқарувдаги ўжар консерватизм, техник ва маъмурий қолоқлик бошқа оғир муаммоларни ҳам келтириб чиқарди. Хусусан, ишсизлик омили улар орасидаги энг «қайноқ»ларидан бири бўлди. Хўш, нега бундай бўлди, тупроғига чўп суқсанг, кўкарадиган, улкан ер ости ва усти бойликларига эга мамлакат аҳолиси нима учун оғир турмуш шароитига мубтало эди. Улар нега муҳожирлик йўлини танлашга мажбур эди, неча миллат ўғлонларининг қадди камондай букилиб қолди?\nАлбатта, бунинг ўзига яраша сабаблари бор эди. Улардан бири шуки, иттифоқ қулагач, биздаги ўша пайтдаги раҳбарият, афтидан, мамлакат иқтисодиётини собиқ марказ таъсиридан тезроқ халос этишга киришди. Бу эса бутун иттифоқни ўргимчак тўридай қуршаб олган саноат ҳалқасидан, умуммеханизмдан узилишни тақозо этарди. Унга кўра, фаолияти иттифоқдошлар, асосан, Россияга қарам бўлган завод ва фабрикалар конвейерлари бирин-кетин тўхтатилди. Холисанилло айтганда, бу қарорни миллий суверенитетни мустаҳкамлаш, тезроқ мустамлака таъсирларидан чиқиш йўлидаги қадам сифатида олқишлаш мумкин эди. Бироқ кутилмаганда бу иш ўз акс таъсирини кўрсата бошлади. 90-йиллар бошида узил-кесил, билвосита назардан четга суриб қўйилган пойтахтдаги «Тошкент авиасозлик заводи», «Ташсельмаш», «Ўзбексельмаш», «Тошкент трактор заводи», «Тошкент текстиль» каби ўнлаб йирик корхоналарнинг фаолияти тўхташи натижасида фақат пойтахтнинг ўзида 100 дан 200 мингтагача иш ўрни қисқариб кетди. Тўхтаб қолган корхоналар ўрнини боса оладиган, одамларни иш билан таъминлайдиган янги ишлаб чиқаришлардан эса дарак бўлмади. Буларнинг устига, инвестициявий муҳитнинг ёмонлашуви, қолаверса, демографик «сакраш»лар мамлакатда миллионлаб ишсизларнинг пайдо бўлишига олиб келди. 2000-йилларга келиб эса нафақат дунё давлатлари, балки қўшниларимиз билан ҳам муносабатларимизнинг совиб бориши мамлакатни ниҳоят изоляционизм – қобиққа ўраниб қолиш ҳолатига олиб келди. Ва бу драматик хронология бизга мудом бир турдаги қарамликдан бошқа мутелик қучоғига сирғалиб тушганимизни аламли тарзда эслатиб туради.\nХуллас, жуда қисқа ва умумий тарзда зикр этилган ушбу жиҳатлар миллионлаб фуқароларимизни чет элда, қолганларини эса юқорида эслаганимиздай мустақил бўлгач ҳам пахта далаларида меҳнат қилишга мажбур этди. Албатта, бу ўринда мен бировни айблаш фикридан йироқман. Зотан, мустақилликни қўлда тутиб қолиш, мустамлака сиёсати таъсиридан халос бўлиш ҳеч қачон осон кечмаган. Ва яна, муаррихлар тилида айтганда, тарихий зарурат, деган дискурс-тушунчалар ҳам бор сиёсатда.\nПисандага ҳожат йўқ. Нимага десангиз, айни шу омил, яъни тарихий зарурат беш йил олдин бошқарувга келган Шавкат Мирзиёев зиммасига ҳам оғир масъулият юклади. Маҳаллий ва халқаро экспертларнинг ўша маҳаллар «Мирзиёевга оғир иқтисодий ва сиёсий мерос қолди» деган қарашларини инкор қилмаган тарзда, шуни қўшимча қилишим мумкинки, янги раҳбар энди иқтисодиёти, одамлар турмуш тарзи, кайфияти тобора хиралашиб, нурсизланиб бораётган жамиятда катализатор ролини бажариши керак эди. Ва тўла ишонч билан айта оламанки, Шавкат Миромонович бу вазифани кутилганидан-да аъло даражада бажарди, бажараётир.\nЭнг аввало, кўзга ярқ этиб ташланадиган жиҳат шу бўлдики, бошланган ислоҳотлар натижасида давлатнинг жамиятга, одамларга риторикаси – муносабати ўзгариб кетди. Янги ҳукумат ишни илгаригидек мавжуд вазиятни жамиятни, фуқароларни айблаш йўли билан хаспўшлашдан тийилиб, бундай абгор ҳолга тушишда тизимнинг, давлатнинг айби, камчиликлари нималардан иборат эканини аниқлашдан бошлади. Ва ўз ўрнида мавжуд вазият ва аҳвол учун халқидан кечирим сўрашга, муаммоларни тан олишга ўзида куч, сиёсий ирода топа олди. Энг оғир муаммо – миграция масаласи очиқ кун тартибига чиқди. Мамлакат тарихида илк бор жамиятимизда камбағаллик илдиз отгани, турмуши оғир одамлар мавжудлиги тан олинди.\nПрезидент 2018 йил Сурхондарё вилоятига ташрифи давомида ўша кунлари Қозоғистоннинг Оқтўба вилоятида фожиали ҳодиса туфайли ҳалок бўлган фарзандларимиз руҳига Қуръон тиловат қилиб, «бунда бизнинг, давлатнинг ҳам айби катта», дея надомат чекиши давлатнинг одамларга, элга қараши қай йўналишга ўтганини аниқ ифодалаб берди, десам, янглишмайман.\nВа ниҳоят, Шавкат Мирзиёев дадил амалга оширган яна бир энг муҳим жиҳат шуки, буни мен озодликка эришганимиздан кейинги буюк ва тарихий ислоҳот, деган бўлардим, пахта далаларига сочилиб кетган миллат болаларини эгатлардан қайтариб олди. Унинг эгилган боши, тупроққа қоришиб кетган қадр-қимматини тиклади… Мамлакат халқаро ҳамжамият олдида «Болалар меҳнати», «Аёлларни оғир ва хатарли меҳнатга жалб қилиш», «Мажбурий меҳнат» деган таъна-дашномлар, исноддан қутулди, турли иқтисодий чекловлардан озод этилди.\nАгар Мирзиёевни мақташ, кўкларга кўтариш керак бўлса, унинг миллат олдидаги шу хизматининг ўзи ҳам етиб ортади. Бироқ мени бир савол – «бизда янги даврда бу ишларни кўрадиган, баҳолайдиган ва кенг оммага тушунтириб берадиган қатлам – зиёлилар қатлами шаклландими?» деган савол мудом ўйлантиради.\nАфсуски, бундай ишларга деярли беэътибор бўлиб қолдик. Бу вазифаларимиз четда қолиб, кўпчилигимиз ижтимоий тармоқларда яширин имзо остида бир-биримизни бадном қилиш ва бундан пинҳона ҳузур-ҳаловат топишни ўзимизга эп билиб ўтирибмиз. Қолганлар эса масаланинг моҳиятини тўлиқ англамай, нима ишлар бўлаётганини чуқур тушунмай, қора костюм-шимда, бўйнига машҳур брендли бўйинбоғни боғлаб, телевизорда ва турли минбарларда чучмал маърузалар ўқиш билан банд.\nАммо ҳаётга чуқурроқ назар ташлайдиган, «одамларга шу керакми, ахир халқни шунча йил қуруқ гаплар билан, тутуруқсиз интервьюлар билан бездириб юбормадикми?» дейдиган валломат топилмайди.\nЁпиқ жамиятлар нафақат турмушни, балки дунёқарашни ҳам турғунликка мубтало қилишини биз кўп кўрганмиз. Шу маънода гапирганда, бугун ҳам сезиларли тарзда жамиятда филистёр – ўзини илмли сановчи тор фикрли кишилар қатлами шаклланганини кўриш мумкин.\nМайли, ҳозир гап бу хусусда эмас. Бошлаган мавзуимиз мамлакатимизда тизим ва одамлар турмушини бошқа қутбга кескин буриб юборган фавқулодда ислоҳотлар тўғрисида эди. Ва бу қилинаётган ишлар, гарчи бизнинг илмий жамоатчилигимиз, матбуотимиз назаридан четда қолаётган эса-да, халқаро ҳамжамият буни зийраклик билан кузатиб турганини сезиш унчалик қийин эмас.\n«Шавкат Мирзиёев президент этиб сайлангандан бери ўтган йиллар мобайнида валютани либераллаштириш, мажбурий меҳнатни бартараф қилиш ва чиқиш визасини бекор қилиш сингари кенг қамровли ислоҳотлар жараёнини бошлаб берди. Бу инвесторларни ҳам, аҳолини ҳам илҳомлантириб юборди…\n…Мирзиёев ҳокимиятга келган пайт Ўзбекистон банкротлик жари ёқасига келиб қолган эди. 13 йил бош вазир бўлиб ишлаган прагматик иқтисодчи ва янги президент Ўзбекистонни қўшниларга очиш ҳамда савдо-сотиқ ва чет эл инвестицияси йўлидаги тўсиқларни олиб ташлаш бўйича жадал қадамлар қўйди. Ҳуқуқшунослар ва компаниялар наздида ислоҳотлар жараёнининг жадаллиги ва кўп нарсаларни кўзлаётгани ҳамда пул сиёсати ва иқтисодиёт либераллаштирилаётгани вақти-вақти билан ҳайратомуз бўлиб кўринди», деб ёзади «Россия ва Евроосиё» дастурининг тадқиқотчиси Кейт Маллинсон chathamhouse.org сайтида эълон қилинган «Ўзбекистон президенти кутилган катта умидларни рўёбга чиқара оладими?» («Can Uzbekistan’s President Meet Raised Expectations?») номли мақоласида.\nҲақиқатан ҳам, бугун жуда оддий гапга айланиб қолган кўп муаммолар ўз вақтида миллий инқироз даражасига кўтарилгани ҳали кўпчилигимизнинг ёдимиздан чиққан эмас. Биргина конвертация муаммоси туфайли қанча сарсон-саргардонликларни бошдан кечирмадик. Ёки ёпиқ сиёсат ортидан минг йиллар қўни-қўшни яшаб келган қардошлар билан деярли юзкўрмас бўлиб кетишимизга оз қолгани ҳақида ўйлаш кишини мудом хавотирга солади. Эндиликда минтақага очилиш, қўшнилар билан муносабатларни «тўғрилаб олиш» ҳақида гапириш жуда жўн нарса. Бугун марра жуда юқори олинган: миллий жамиятларда интеграция-минтақа интеграцияси ҳақидаги гаплар, чақириқлар тез-тез қулоққа чалина бошлади.\nБу, шубҳасиз, Марказий Осиёдаги метрополия давлат ҳисобланмиш Ўзбекистоннинг янги сиёсати билан бевосита боғлиқ.\n«Илгари, – дейилади «Вестник Кавказа» интернет нашрида берилган «Шавкат Мирзиёевнинг 4 йиллик Президентлик даврида Ўзбекистонда қандай ўзгаришлар юз берди?» мақоласида. – Ўзбекистон деганда, биринчи навбатда, пахта ёдга келарди, ҳозир бундай эмас. Бугунги кунда Ўзбекистон 42 мамлакатга маҳсулот экспорт қилади, 2019 йилдан бошлаб янги 59 турдаги маҳсулот четга чиқарила бошланди. 2020-2030 йилларда Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантириш стратегияси доирасида агробизнес юритиш учун қулай муҳит яратиш дастури амалга оширилмоқда. Қишлоқ хўжалиги майдонларидан оқилона фойдаланиш, ҳосилдорликни ошириш ва етиштирилаётган экинларни диверсификация қилиш имконини берадиган кластер тизими ташкил этилди. Ўзбекистон россиялик ва хитойлик ҳамкасблари билан қишлоқ хўжалигини янада ривожлантириш мақсадида илмий тадқиқотлар базасини яратмоқда, халқаро ташкилотлар эса Ўзбекистон ҳукумати дастурларини амалга ошириш учун кредитлар ажратмоқда…».\nМана шу иқтибоснинг ўзиёқ Мирзиёев раҳбарлигида амалга оширилган ва оширилаётган ислоҳотларнинг самарасини яққол исбот этади, назаримда. Энг муҳим далилни эса бугун барча ўзининг ҳаётида кўриб турибди – мавсумий ташвишларимиздан бири бўлган «пахта» атамаси ҳаётимиздан аллақачон чиқиб кетди.\nАксарият ҳолларда бизда «халққа қайишиш», «эл корига яраш, унга жонфидолик қилиш» каби бирикмалар пафосга тўйинган адабий матнларга зеб берувчи метафора сифатида ишлатиб келинди.\nТўғриси, деярли бадиий уйдирмага айланиб қолган бу сифатларнинг воқеликдаги ифодасини жуда кам кўрганмиз. Мирзиёев эса буларни воқеликка айлантира олди.\nМен юқорида Нигерияда гаровга олинган 300 нафар норасида қизни, Қозоғистон чўлларида шаҳид кетган фарзандларимизга Президентнинг маҳзун муносабати ҳақида бекорга эсламадим. Зотан, шу воқеалар фонида мамлакат ижтимоий-мафкуравий ва сиёсий ландшафтидаги бурилиш ёрқинроқ кўринади. Қолаверса, бугунгача беш босқичда амалга оширилган «Меҳр» лойиҳаси орқали жаҳоннинг уруш кетаётган ўтли-оловли нуқталаридан фуқароларимиз бўлган юзлаб аёллар ва болаларнинг Ватанга қайтарилиши ҳамда уларга тинчу осуда яшашлари учун барча зарур шароитлар яратиб берилгани янги сиёсатда жамиятдаги муаммоларга янгича ракурсдан қараш тамойили қатъий кун тартибига кирганини кўрсатиб берди. Ҳолбуки, бунгача биз уларни, адашган, алданиб қолган кўплаб опа-сингилларимизни «ватан хоинлари», «юртфурушлар» дея таҳқирлаш билангина чекланиб келдик.\nУмуман олганда, Президентнинг масалага бундай кенг ва фалсафий нуқтаи назардан қарашига бошқа сабаблар ҳам туртки берган бўлиши мумкин. Бу ерда гап фақат меҳр-шафқат, давлатнинг ўз фуқароси олдидаги «оталарча кечиримлилиги» ҳақида десак, моҳият кемтик қолиб кетаётгандек туюлади менга. Назаримда, Президент бу нуқтада масаланинг бошқа нозик жиҳатларини ҳам ҳисобга олгандай. Хусусан, кейинги пайтларда тадқиқотчилар томонидан оловли нуқталардаги террорчи тўдаларга қўшилиб қолганларнинг ҳаммаси ҳам мутаассиблар эмас, улар орасида чорасизликдан ёки алдов орқали гуруҳларга қўшилиб қолганлар ҳам бор. Ва бундайларнинг кўпчилиги уйини ташлаб чиқиб кетишига ватанидаги адолатсизликлар, ишсизлик ва кун кўриш даражасининг ўта пастлиги сабаб бўлган, деган қарашлар тез-тез илгари сурилмоқда.\nМасалан, Жорж Вашингтон университети қошидаги Европа, Россия ва Евроосиё тадқиқотлари институтининг «Марказий Осиё» дастури вебсайтида Марказий Осиёда ислом дини тадқиқотчиси Ной Таккернинг (Noah Tucker) «Terrorism without a God: Reconsidering Radicalization and Counter-Radicalization Models in Central Asia»(«Худосиз терроризм: Марказий Осиёдаги радикаллашув ва радикаллашувга қарши кураш моделларини қайта кўриб чиқиш») деб номланган тадқиқотида айни шу ҳақда сўз боради.\nТадқиқот сўзбошисида Марказий осиёликларнинг Суриядаги урушга сафарбар қилинишига миссионерларнинг даъвати эмас, жамиятлардаги адолатсизлик сабаб бўлгани айтилади. Марказий Осиёдаги зўравон экстремизм дин рамзлари, риторикаси ва эътиқоддан фойдаланишини инкор этмаган ҳолда, минтақадаги кишилар ижтимоий, сиёсий ёки шахсий муаммолардан келиб чиқиб радикаллашуви ҳамда ўша муаммоларни радикал тарзда ҳал этишни таклиф этадиган гуруҳларга қўшилишга интилишини айтиб, диннинг зўравон экстремизмга сафарбар қилишдаги роли керагидан ортиқ баҳолаб юборилаётгани таъкидланади. Ной Таккер 2016 ва 2018 йилларда минтақа давлатларида ўтказган тадқиқоти натижалари ва француз олими Оливье Ройнинг Европада Суриядаги урушга жангариларни ёллаш амалиёти ҳақидаги фикрига асосланиб, «исломнинг радикаллашуви» эмас, «радикаллашувнинг исломлашиши» ҳақида гапириш кераклигини айтади. Масаланинг ўта нозик бўлган бу жиҳати ҳақида ўйлаб кўришга, албатта, ҳар қандай ҳукуматнинг ҳам сиёсий иродаси дош беролмайди. Кўпчилик давлатлар сиёсий элитаси бунга аллақачон узил-кесил чизиқ тортиб ҳам қўйишган: улар «адашганлар», «ватан хоинлари», тамом-вассалом!\nАммо гап тирик одамлар, шу заминда туғилиб ўсган юрт фуқаролари ҳақида кетар экан, уларнинг ҳақ-ҳуқуқлари, инсоний қадр-қиммати, қолаверса, хато йўлга етаклаган сабаблар моҳияти билан ҳам ҳисоблашиш керак бўлади, назаримда.\nМирзиёев шу йўлдан борди. Ўт-оловнинг ичида дарбадар кезиб юрган миллатдошларини бало домидан олиб чиқди, уларни эшитди, уларга меҳр берди. Бу давлатнинг, янги ҳукуматнинг узоқни кўзлаган стратегиясими, бошқа муҳим жиҳатлари борми, буни тарих айтади. Бироқ мен бу ўринда яна бир бошқа жиҳат ҳақида гапирмоқчиманки, у бошлаган мавзумизни тўлдиради, назаримда. Гап Президентнинг шахсияти, ўзлиги, кенг маънода айтганда, характери ҳақида. Ўтган асрнинг сўнгида биз Жиззах вилоятида бир сафда ишлаганмиз. У киши ҳоким, мен вилоят ташкилоти раҳбари. Бир куни ярим тунда телефон бўлди. Шавкат Миромонович! Бундай воқеаларга ўрганиб қолганим учун оғринмадим. У бўғиқ ва тунд овозда гапирди: ухламаганмидингиз, тез идорага етиб келинг! Бордим. Ҳоким дарғазаб эди. Мендан бугун чет эл ОАВларидан бирида чиққан мақолани ўқиган, ўқимаганимни сўради. Ўқимаганимни билгач, қўлидаги қоғозни узатди. Бу ўша мақоланинг нусхаси эди. Мақола бошдан оёқ ўтмишимиз, халқимиз тарихи, миллатимиз шаънини таҳқирловчи руҳда ёзилганди.\n– Шу гаплар тўғрими, – деди у киши менга ва жавобни ҳам ўзи берди. – Асло ундай эмас! Бизнинг қандай миллат эканимиз, боболаримиз нималарга қодир бўлганига тарих гувоҳ. Ўзбек халқини таҳқирлашга, номини қора қилишга ҳеч кимга ҳуқуқ берилмаган. Буни мен шу элнинг бир фарзанди сифатида айтяпман. Керак бўлса, бу ишнинг ортида турганлар билан юзма-юз учрашишга ҳам тайёрман. Бизнинг жафокаш ва жўмард халқимиз бундай чиркин иддаолардан юқори туради. Ундайларга муносиб жавоб беришимиз керак. Зеро, бизнинг кимлигимизни, қандай шавкатли, тарихда доим ўзининг гапини айтиб келган миллат эканимизни билсин, ва кейинги сафар биз ҳақимизда ўйлаб гапирсин. Ўша кеча тонггача у киши билан бирга мақолага жавоб тайёрладик. Эрталаб Шавкат Миромонович пойтахт билан гаплашди. Бироқ марказдан «майда-чуйда гапларга аралашмаслик керак, эътибор қилманг», деган жавоб бўлди…\nМен ўшанда Шавкат Миромоновични қайта кашф қилганман, ким билан ёнма-ён ишлаётганимни билиб ҳайратланганман, қалбимда чексиз ғурур туйганман. Ўйлайманки, ушбу воқеа мазмун-моҳиятига кўра, Президент нега бугун жанггоҳлардан фуқароларимизни олиб келаётгани, уйидан тирикчилик илинжида чиқиб ярим йўлда балога дучор бўлган шаҳид фарзандларимиз ҳақида оғир «оҳ» тортиб гапириши ва яна нега кейинги пайтларда хорижда мардикор бўлиб юрган болаларимизни тезроқ уйга – ватанга қайтариш зарурлиги тўғрисида бот-бот куйиниб гапираётгани сабабларини очиб беришга хизмат қилиши мумкин. Ва яна ўйлайманки, ушбу омил бу ўринда тадқиқотчиларга бошқа турли сиёсий концепциялару стратегияларни ковлаштириб юришга ўрин қолдирмаслиги ҳам мумкин.\nЎзбекистон ижтимоий-сиёсий тизимида «оҳанг» – акцент ўзгарганини бир бутун қилиб, одамларга, уларнинг тақдирига бўлган қараш бошқа томонга йўналгани билангина ифодалаш, эҳтимол, камлик қилар. Нега десангиз, бундай кўтаринки янгиланишлар бугун барча жабҳаларда олиб борилмоқда ва мамлакат ҳаётида мўътадилликдан хийла юқори бўлган динамикани таъминламоқда. Жамият ҳаётининг барча қатламларида фавқулодда «тиғиз» олиб борилаётган ҳаракатлар натижаси сезиларли. Узоқ йиллар турғун турган жамият бу илиқликни дарров пайқади. Одамлар давлатнинг амалга ошираётган сиёсатининг самимийлигини ҳаётида, турмушида ҳис қиляпти ва буни ҳозир ҳар қадамда эътироф этмоқда.\nКези келганда шуни айтиш керакки, ўйланган ғоялар ифодасини кундалик турмушда кўриш, сезиш вақт талаб қиладиган масала. Бироқ Президент Мирзиёев жамиятни ривожлантиришда дунёнинг бирор-бир мамлакати давлатчилик амалиётида бўлмаган тажрибаларга қўл урди ва уларнинг самарали усул эканини исботлаб берди. Бугун ислоҳотлар жараёнининг локомотивига айланган секторлар тизими шулардан бири бўлиб ҳаётимизга кириб келди. Қолаверса, жамиятда камбағаллик ва ишсизликка барҳам беришни кўзда тутувчи, аҳолининг энг қийналган, шароити оғир қатламларини қамраб олувчи «дафтарлар» тизими ҳам, мазмун-моҳиятига кўра, жуда содда ва шу билан бирга, самарали усул экани аллақачон исботланди.\n«Аёллар дафтари» тизими доирасида бевосита иштирокчи, қолаверса, шу жараёнларнинг ичидаги масъул сифатида шуни айтаманки, мазкур тажриба узоқ йиллар назардан четда қолиб келган, на турмуши, на саломатлиги ва на одамларга ўхшаб яшашига оддийгина шароитни ҳам яратиб беролмаганимиз минглаб опа-сингилларимизнинг ҳаётига нур олиб кирди.\nБугун давлат жамиятда камбағалликни қисқартириш, аҳолига муносиб турмуш тарзи яратиш мақсадида фақат «Аёллар дафтари» тизими учун уч триллион сўмдан ортиқ маблағ ажратди. Бундай ҳодиса Ўзбекистон тарихида ҳеч қачон бўлган эмас. Илгарилари бир вилоятдаги сой устига бундайроқ кўприк қурсак ёки врачлик амбулаториясини ишга туширсак, қанча шов-шув қилар эдик. Барча телеканаллар, расмий матбуот саҳифалари шу воқеалар тафсилоти билан тўлиб кетарди.\nБугун ундай эмас. Ҳаммаси ўз йўлида, тартиб билан олиб борилаётир. Ортиқча ҳаяжонга берилиш, қарсакбозлигу мадҳбозликлар йўқ. Барчаси ўзи шундай бўлиши керак бўлган ишлардек шовқин-суронсиз бажарилмоқда. Ва бунга кўникиб ҳам қолдик. Шу сабаб мен ҳозир мазкур лойиҳа орқали амалга оширилаётган ишлар кўламини кўрсатувчи тафсилотларни бирма-бир санаб, вақтингизни олмоқчи эмасман. Фақат бу хайрли ишларнинг ижобати сифатида бир мисолни келтираман.\nЯқинда матбуотда Сурхондарё вилоятининг Олтинсой туманида яшовчи Насиба Атамурадованинг Президентга ёзган мактуби эълон қилинди. Ўз мактубида у Юртбошимизга шундай мурожаат қилади: «…Ижозат берсангиз, Сизга бир фарзанд ўз отасига ҳурматини изҳор этгандай мурожаат қилсам. Зотан, Сиз менга отам, туғишганларим қилолмаган яхшиликни, беролмаган меҳрни бердингиз. Ҳаётга, яшашга бўлган қарашларимни ўзгартирдингиз. Мен энди ҳечам қўрқмай яшайман. Биламанки, мен ташлаб қўйилмаганман, ортимизда Сиздек суянчимиз ва меҳрибонимиз бор».\nЁнида ота-онаси, туғишганлари бўла туриб, икки ногирон боласи билан уй дейишга арзимайдиган кулбада эски шолча устида болаларини бағрига босганча дунё кўзига қоронғу бўлган, ишсиз, деярли жамиятдан суриб чиқарилган бир муштипарнинг «Аёллар дафтари» доирасида Президентимиз томонидан барча жиҳозларга эга бўлган уй билан таъминлангани, доимий даромад манбаига эга бўлганидаги қувончини сўз билан ифодалаш қийин, албатта. Энди айтинг, шундай ҳолатдаги меҳрга зор, ёрдамга маҳтал бир кўнгилнинг дилдан чиқарган гапларини ким самимий эмас, деб инкор эта олади?!\nБугун мамлакатимизда Насибага ўхшаган, шароити оғир, ёрдамга муҳтож тўрт юз мингдан ошиқ хотин-қизлар рўйхатга олинган. Бунинг учун Президентимиз топшириғи билан ташкил этилган ишчи гуруҳ республика бўйича олти ярим миллиондан ортиқ хонадонларга бирма-бир кириб, шароитни, мавжуд аҳволни ўрганиб чиқди. Рўйхатга киритилган хотин-қизлар билан индивидуал ишлаш, уларни камбағаллик ва чорасизлик ботқоғидан чиқаришнинг аниқ механизмлари амалиётга татбиқ этилди. Айни кунларда кўзланган мақсадга эришиш учун астойдил ҳаракат қилинмоқда. Бу юз минглаб тақдир синовлари, турмуш ва рўзғорнинг оғир юкидан қадди эгилиб қолган мунис ва муҳтарам опа-сингилларимизнинг елкаларига офтоб тегади, деганидир. Шунча фуқаро ҳаётдан, кўраётган кунидан рози бўлиб яшайди, деганидир.\nБир нарса ҳайратланарлики, одам эътибор бермаса, атрофида кечаётган ҳаётга жиддий назар ташламаса, ҳаммаси жойида кетаётгандек умри ўтавераркан. Шундоққина ёнгинасида куни ўтмай қийналаётган, ҳатто яшашга уйи йўқлигидан ертўлаларда, ташландиқ кулбаларда кун кечираётган, арзимаган касаллик билан, қўли калталиги боис, ўнлаб йиллардан буён олишиб ранги сомон бўлиб қолган, ҳатто, ўлиб кетаётган одамлар борлиги ҳақида ўйлаб ҳам кўрмас экан. Атрофида минглаб чорасиз етим-есирлар Яратганга нола қилиб, тунни тонгга улаётганини билмас экан…\nПрезидент Мирзиёев иш бошлаган илк кундан эътиборни шу жиҳатга – халқнинг ҳаётига, турмушига чуқур назар солишдан бошлади. Шу ўринда мен бир фикрни айтиб кетишни истардимки, кўпчилик «дўстларимиз» бугун олиб борилаётган ишларни қасддан баъзи сиёсий воқеалар билан боғлашга, Президентни шу орқали «очко» олмоқчи, дея иддао қилишга уринишади. Лекин факт шуки, у бу ишларга бугун эмас, вазифага киришмасдан олдин бел боғлаган эди. Турли гуруҳлар бурчак-бурчак бўлиб пинҳона шивир-шивирлар авж олган 2016 йилдаёқ Мирзиёев мамлакатда тинчлик ва хотиржамликни мустаҳкамлаш, одамларнинг, айниқса, аёллар ва ёшлар турмуш тарзи ҳақида жиддий ўйлаб кўриш ҳақида гапирган эди. Вазифага киришгач эса биринчи қўл урган йирик амали шу бўлди.\nМана шу ўтли истак ортидан жамиятда ва бошқарув платформасида «Темир дафтар», «Аёллар дафтари» ва «Ёшлар дафтари» деган атама – истилоҳ пайдо бўлди. Дунё давлатчилиги ва жамиятшунослиги илмида учрамайдиган бу ноёб тизим бугун ўз «сўзи»ни айта бошлади. Мен ўзим бевосита «Аёллар дафтари» тизимининг «ичида» бўлганим учун у орқали амалга оширилган улкан ишлар, хайрли ҳаракатларни сизга рақам ва кўрсаткичлар орқали қисқагина баён этиб беришим мумкин.\nМана, эътибор қаратинг: бугунгача мамлакатимизда «Аёллар дафтари»га киритилган 432781 нафар хотин-қизнинг 246309 нафари (56,9 фоизи)нинг муаммоси ҳал этилишига, шу жумладан, ижтимоий ҳимояга муҳтож ишсиз бўлган 253210 нафар хотин-қизнинг 208975 нафари (82,5 фоизи)нинг бандлиги таъминланишига эришилди. Бу шунча хонадоннинг чироғи ёрқинроқ порлади, шунча одамнинг қалбида яшаш шавқи пайдо бўлди, ҳаётдан розилиги ортди, дегани.\nЮқорида айтганимдек, Президент бу борадаги ишларни уддалаш учун уч триллион сўмдан ошиқ маблағ ажратди! Бир томонда глобал иқтисодий инқироз, иккинчи томондан пандемия, қолаверса, ўтган йили ҳаётимизда юз берган табиий фалокатлар талафотлари батамом битиб улгурмаган бир шароитда бунча маблағ, ҳаракат, энг муҳими, шу ишларга истагу иштиёқ қайдан пайдо бўлаётир?!\nНима, бу ишлар ўз-ўзидан бўлади, деб ўйлайсизми? Ҳаётда ҳеч бир нарса ўз-ўзидан бўлиб қолмайди. Бедорлик, уйқусиз тунлар, азоб-уқубат ва заҳматлар ҳосиласи сифатида юзага келади – Тинчлик ҳам, Ободлик ҳам, Тараққиёт ҳам, Халқ фаровонлиги ҳам.\nҚолаверса, бугунги тўлғама, нотинч ва таҳликали замонда бунга эришиш осон иш эмас. Лекин бу ишлар бўлмоқда, илгаригидек қоғозлардаги ҳисобот тарзида эмас, кўз ўнгимизда юз бермоқда. Эндиликда ишсиз ва даромадсиз қолиб, қайга бошини уришни билмай юрган, бугун эса ишли бўлиб рўзғорини тебратаётган муштипар опа-сингилларимизнинг дилтортар ҳангомаларини ҳар қадамда эшитиш мумкин. Неча йиллар тўшакда михланиб ётган, қаровчисиз ва кўмаксиз, етим жигарбандларининг мунгли қароқларига боқолмай нигоҳлари ерга қадалиб қолган, минглаб дардларига даво топган, тақдир синовлари хам қилган елкалари бир меҳрибон қўл тафтидан осойиш ва рағбат олган маъсумаларимизнинг кўзларида ҳаётга, яшашга иштиёқ уйғонганини сезишингиз кўп қийин эмас.\nМен Президент Шавкат Мирзиёев билан узоқ йиллар елкадош бўлиб ишлаётган одам, қолаверса, бир сиёсатшунос сифатида у кишининг шу Ватанни, Миллатни қандай севиши, ардоқлашини исбот этиб бера оладиган яна кўп мисоллар келтиришим мумкин. Лекин бу ишларни оддий одамларнинг ўзлари кўриб, ҳаётларида ҳис қилиб турганларида бунга ҳожат борми?!\nИмом Ғаззолий «Ҳамма тўфону бало-қазолар ҳаётимизни бузиш учун келмайди, уларнинг баъзилари йўлимизни тозалаш учундир» дейди.\nШу маънода, кейинги йилларда кўрган-кечирганларимиз – оғир синовлар бизни бир миллат сифатида бирлаштирди, ҳаётимизда учрайдиган бефарқлик, томир отиб кетган худбинлик каби иллатларнинг томирини қирқди, қалбларимизда бир-биримизга нисбатан меҳрни парвариш этди, десам янглишмаган бўламан. Буни ўтган йили содир бўлган воқеалар, қолаверса, бугун ҳам тинмаган, давом этаётган пандемия шароити мисолларида одамларимизнинг бир тану бир жон бўлиб ҳаракатга келганида кўриш мумкин эди. Ва бу миллатнинг бир бутунлигини, жипслигини худди ўлчагичдек аниқ ифодалаб берди.\nБугун ҳам ўтаётган кунларимиз осон кечмоқда, деб ҳеч ким айтмайди. Турли қийинчиликлар, ечилиши керак бўлган муаммолар ҳали ҳам бор. Бироқ масаланинг кишини хурсанд қиладиган томони шундаки, эндиликда одамларга – халққа нисбатан қарашлар ўзгарди.\nИнсоннинг инсондек яшашга ҳаққи борлигига, энг муҳим жиҳат – адолат нуқтаи назаридан қарала бошланди ва бу қараш давлат сиёсатининг устувор йўналиши даражасига кўтарилди. Бу эса барча сиёсий ва мафкуравий қарашлардан кўра аълоси, асосийсидир.\nМудом Ватан ва Миллат қайғуси билан ёнган Шавкат Мирзиёев шу йўлни – халқнинг барча кесимлардаги озодлиги йўлини танлади. Зикр этилган жараён ва ҳаракатлар эса буюк инсонпарвар ва миллатпарварни, чин маънода, Миллат Лидери сифатида тарих саҳнасига олиб чиқмоқда. Унинг эзгу ислоҳотлари билан эса Янги Ўзбекистоннинг шонли тарихи, инсонийлик билан йўғрилган тараққиёти саҳифалари битилмоқда.\nАввалги саҳифаХива музейлари жозибаси нимада?\nКейинги мақолаШуша – қадимий ва навқирон шаҳар


Математикага оид “Рисолаи Улуғбек” ва астрономия илмида воқеа бўлган “Зижи жадиди Кўрагоний” асарларини ëзган олим ва давлат арбоби Муҳаммад Тарағай Мирзо Улуғбек ҳозирги Эроннинг Султония шаҳрида 1394 йилнинг 22 мартида дунëга келади.\nАстроном, математик ва давлат арбоби сифатида из қолдирган Улуғбек Шоҳруҳнинг ўғли, Амир Темурнинг набирасидир.\nСоҳибқироннинг “беш йиллик юриш”ида (1392-96) Ироқдаги Мордин қалъасини қамал қилиш чоғида туғилгани айтилади.\nУлуғбекнинг ҳаётлигида чизилган ягона портрети. Бу расм кейин яратилган ва ўйлаб топилган расмлардан мутлақо фарқ қилади. Бунда у ўғиллари Абдуллатиф, Абдулазиз, очиқ либос кийган хотинлари ва амирлари билан бирга ўтирибди. 1425-1450. “Фрир” галереяси, (Freer Gallery of Art) Вашингтон\nДавлат арбоби ва ҳукмдор\nШарафуддин Али Яздий ўзининг “Зафарнома” асарида ёзишича, Амир Темур ҳузурига чопар келиб Улуғбекнинг туғилгани ва мунажжимлар бу невара келажакда ҳам олим, ҳам ҳукмдор бўлишини башорат қилганлари хушхабарини етказади.\nСоҳибқирон хурсандлигидан Мордин қалъаси қамалини тўхтатиб, унинг халқига юкланган тўловни бекор қилади.\nУнинг ўз набирасига Муҳаммад Тарағай ва Улуғбек деб исм қўйганини ҳам мунажжимларнинг юқоридаги башорати билан боғлаш мумкин.\nАмир Темур Улуғбек тарбиясига алоҳида эътибор берган ва уни давлат аҳамиятига молик тадбирларда қатнаштирган.\nКлавихонинг қайд этишича, Улуғбек бобосининг хорижий элчиларни қабул қилиш маросимларида иштирок этган.\n1404 йил Конигилда ўтказилган тантаналарда Амир Темур олтита набирасининг (жумладан, Улуғбекнинг) никоҳ тўйини ўтказган. Тўйда соҳибқирон Улуғбекка Тошкент, Сайрам, Янги (ҳозирги Тароз), Ашпара ва Мўғулистонни то Хитой ҳудудигача суюрғол қилиб берган.\nАмир Темур Ўтрорда вафот этган чоғда Улуғбек ҳам ўша ерда бўлган. Темур васиятига кўра, Улуғбек Туркистон ҳукмдори бўлади ва давлатни Самарқанддан туриб идора қилади.\nМаориф ва фан равнақи\nУлуғбек даврига келиб мадрасаларда диний фанлар билан бирга дунёвий фанлар ҳам ўқитилди, кўпроқ аниқ фанларга аҳамият берилди. Бибихоним масжиди, Амир Темур мақбараси, Шоҳизинда ва Регистон мажмуалари қурилишлари поёнига етказилди.\nЗамондошларга кўра, Улуғбек қилган энг буюк иш Самарқанд илмий мактабини – ўша давр академиясини барпо этганлиги бўлди. Бу илмий мактабда 200 дан ортиқ олим фаолият юритган.\nУлар орасида энг йириклари Қозизода Румий, Ғиёсиддин Жамшид Коший эди. Улуғбекнинг илмий мактаби ўз фаолиятида ўрта осиёлик машҳур олимлар Муҳаммад Хоразмий, Аҳмад ал-Фарғоний, Абул Аббос ал-Жавҳарий, Ибн Турк ал-Хутталий, Холид ал-Марваррудий, Аҳмад ал-Марвазий, Абу Наср Форобий, Абу Райҳон Беруний бошлаб берган илмий анъанага асосланар эди.\nУлуғбек Самарқанд яқинида расадхона барпо қилди. Самарқандда 2 та мадраса: бири Регистон, иккинчиси Гўри Амир ансамбли таркибида барпо қилган.\nБошқа йирик олимлар қаторида Улуғбекнинг ўзи ҳам бу мадрасаларнинг ҳар бирида ҳафтада бир маротаба маъруза ўқиган.\nБошқа вақтини кўпроқ астрономик кузатишларга, “Зиж” устида ишлашга ва давлат ишларига бағишлаган. Улуғбекнинг яна бир математик асари “Рисолаи Улуғбек” деб аталади ва унинг 1-нусхаси Ҳиндистонда Алигарх университети кутубхонасида сақланади, ҳали ўрганилмаган.\nУлуғбекнинг илмий мероси унинг “Зиж”идир. Бу асар сайёралар, Қуёш ва Ой ҳаракатини талқин қилиш, юлдузлар каталоги ва унда қўлланилган математик усуллари бўйича ўрта асрлардаги астрономик асарларнинг энг мукаммали бўлган.\nУлуғбек ҳақидаги асарлар\n“Зиж”га илк шарҳни Улуғбекнинг шогирди Али Қушчи “Чархи Зижи Улуғбек” номи билан ёзган.\nАлишер Навоийнинг «Фарҳод ва Ширин» достонида «Улуғбек мадҳияси» деган махсус боб мавжуд. Унда Улуғбек заминда осмон яратган олим, деб таърифланади:\nРасадким боғламиш зеби жаҳондир,\nЖаҳон ичра яна бир осмондир.\nКи андин ёзди «Зижи Кўрагоний».\nҚиёматга деганча аҳли айём,\nЁзарлар анинг аҳкомидин аҳком.\n1690 йил Гданскда поляк астрономи Ян Гевелий чоп эттирган “Юлдузлар осмонининг атласи”даги иккита гравюрада ўша даврнинг машҳур астрономлари орасидан Улуғбекка фахрли ўрин берган, унда Улуғбекнинг юлдузлар жадвалини Птолемей, Тихо Браге, Риччиоли, Вилгелм Ив ва ўзининг жадваллари билан солиштирган.\n1711 йил Оксфордда Улуғбекнинг географик жадвали 3-марта нашр этилган.\n1807 йил ўша ерда бу жадвал янги грек тилида ҳам нашр этилган.\n1725 йил инглиз астрономи Д.Флеметид (1646-1719) Улуғбекнинг юлдузлар жадвалини Птолемей, Тихо Браге, Вилгелм Ив, Ян Гевелий ва ўзининг жадваллари билан бирга нашр этган.\n1908-09 йиллар В.Л.Вяткин Улуғбек расадхонасининг харобаларини ва унинг асосий асбоби – квадрантини кавлаб топгандан сўнг Самарқанд олимларининг фаолиятига қизиқиш янгидан бошланади.\nНатижада 1918 йилда В.В.Бартольднинг “Улуғбек ва унинг даври” асари нашр этилган.\n1611-1687 йилларда яшаб ижод қилган таниқли астроном Йоханнес Хевелиуснинг Улуғбекка бўлган муносабати илм аҳлига маълум.\nТаниқли астроном Лаплас Улуғбекка «энг улуғ кузатувчи», деб баҳо берганди. Буюк француз даҳоси, тадқиқотчи олим Вальтер (Марк Франсуа Аруэ, 1694-1778) Улуғбек ҳақида: «Улуғбекнинг буюклиги унинг қилган ишлари билан белгиланади.\nУлуғбек Самарқандда биринчи Фанлар академиясини яратди, ер куррасини ўрганди, коинот ва юлдузларни кашф этиб, машҳур жадвал тузди», деб таъкидлаган эди.\nУлуғбек акс этган суратлар\nБугунга келиб Улуғбекнинг икки нодир сурати сақланяпти. Бир рангли сурат форс миниатюра санъати мактаби намояндаси бўлган рассом томонидан 17-асрда яратилган бўлиб, унда Улуғбекдан ташқари олимнинг 25 та шогирди, сарой аҳли тасвир этилган.\nУлуғбек шогирдлари даврасида суҳбат устида тасвирланган. Энг таниқли шогирди Али Қушчи Улуғбекнинг чап ёнида кўрсатилиб, у буюк олим билан суҳбатлашаётган ҳолда тасвирланган.\nБу нодир сурат ҳақида дастлаб 1970 йили Англияда чиқадиган “Нistоrу Today” (“Бугунги тарих”) журнали саҳифаларида таниқли инглиз олимаси ва ёзувчиси, “Жаҳонгир Темур” романининг муаллифи Хилда Хукхем мақола эълон қилганди [“Нistory today”, London, 1970, No.З, p.209]. Кейинчалик бу расм Ҳенри Виенчекнинг “Осиё устида бўрон” (Henry Wiencek, Storm across Asia, Nеw Yогк, НВJ Pгess, 1980, Printed in Italy, р.84) китобига илова қилинди.\nУлуғбекнинг иккинчи сурати тахминан 1440 йилда Самарқандда ўз юртимиз рассоми томонидан чизилган бўлиб, Улуғбекнинг шу кунларгача топилган энг нодир сурати ҳисобланади.\nБу суратнинг асл нусхаси Низомий “Хамса”си саҳифасига чизилган ва у ҳозир Туркиядаги музейда сақланади.\nУлуғбекнинг бу ўта нодир сурати ҳақида илк бор асли ўрта осиёлик тарихчи Абдулҳай Ҳабибий ўзининг «Темурийлар даври санъати ва санъатга оид асарлар” номли китобида маълумот берган ҳамда бу суратни “Аз Султон ул-Аъзам Улуғбеки Гўрагон” (“Буюк султон Улуғбек Кўрагон”) деб атаган.\nУлуғбекнинг Истанбул музейидан топилган суратида буюк олим ерга чордона қуриб ўтириб осмонга боққан ҳолда якка ўзи тасвирланган.\nХевелиус Улуғбек асарини нашрга тайёрлаш билан бирга, Улуғбекнинг оврўполик рассомлар чизган икки суратини ҳам асарига илова қилган.\nЖаҳондаги машҳур кутубхона, музейларда ҳозирги кунларгача Улуғбек асарининг 25 та қўлёзмаси сақланиб келиняпти: олтитаси Англиянинг Британия музейида, учтаси Париж миллий кутубхонасида, еттитаси Англиянинг Бодлеан кутубхонасида, иккитаси Сент Жоунз коллежи кутубхонасида, биттадан Буюк Британия Қироллик астрономия жамияти ва Кровфорд китобликларида ҳамда бештаси Ҳинд идораси номи билан танилган ташкилот кутубхонасида.\nҚўлёзмаларнинг 22 таси форс тилида ва фақат учтаси араб тилида ёзилган, Улуғбек “Зиж”ини Буюк Британияда биринчи бўлиб Жон Гривс тадқиқ этган.\n1648-1658 йиллар ўртасида Ж.Гривс Улуғбек асарини уч марта нашр эттирган. Бошқа бир инглиз олими Томас Хайд 1665 йили Улуғбек асарини инглиз тилига таржима қилиб, 1018 та юлдуз жадвали билан бирга чиқарган.\nТомас Хайднинг Улуғбек “Зиж”ига бағишланган бу тадқиқоти 1767 ва 1843 йиллари қайта нашр бўлган.\nПадаркуш буйруғи билан\nБугунги замон илм фанига Улуғбекдан улуғ мерос қолди. Бироқ буюк астроном ва ҳукмдор ҳаёти унинг мутаассиб ўғли фармойиши билан фожиали якун топди.\nУлуғбек 1449 йилнинг 27 октябрида Самарқанд яқинида падаркуш Абдуллатиф буйруғи билан қатл этилди. Унинг жасади Гўри Амир мақбарасига дафн этилган.\ndata-title="22 март – Мовароуннаҳр ҳукмдори ва астроном Мирзо Улуғбек туғилган кун" data-description="<p>Математикага оид “Рисолаи Улуғбек” ва астрономия илмида воқеа бўлган “Зижи жадиди Кўрагоний” асарларини ëзган олим ва давлат арбоби Муҳаммад ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2018/03/rasm42433.jpg" data-url="https://eltuz.com/vaqt-mashinasi/89565/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">


Мадрид дербиси тарихидаги энг яхши 5 тўпурар\n8 апрель, 2017, 08:15\nБугун Испания Ла лигаси 31-тури доирасида “Сантьяго Бернабеу”да Мадрид дербиси бўлиб ўтади. Биз эса ушбу дерби олдидан сизларга турли қизиқарли фактларни тақдим этишда давом этамиз. Бугун ушбу дербида энг кўп зафар қучган 5 футболчи билан сизларни таништирамиз.\n>>“Ўзбекистон – Баҳрайн ўйинини эслаб” ёхуд Англияда ҳам шундай хато бўлди!\n5. Сантьяго Бернабеу – 12 та гол\nДон Сантьяго 1911-1927 йилларда “Реал” сафида тўп сурган ва “Реал” либосида “Ателтико”га қарши ўйинларда 12 бор гол киритишнинг уддасидан чиққандир.\n4. Ференц Пушкаш – 13 та\n1958-1966 йилларда “бланкослар” сафида тўп сурган афсонавий Пушкаш “Реал” либосида 240 та гол киритишнинг уддасидан чиққан. Шу голларнинг 13 таси эса “Атлетико” дарвозасига киритилган. Умуман венгриялик супер тўпурар “қаймоқранглилар” сафида 10 та жамоавий соврин ютишга эришган.\n3. Карлос Сантильяна – 15 та\n1971-1988 йилларда “Реал”да тўп сурган Сантильяна жамоа сафида 17 йил мобайнида 289 бор рақиблар дарвозасини ишғол этган. “Атлетико”га қарши ўйинларда эса 15 бор тўп киритишга муваффақ бўлган. 17 йил “Сантьяго Бернабеу”да фаолият юритган Карлос жамоа билан 16 та титулни қўлга киритган.\n2. Альфредо Ди Стефано – 17 та\nЯна бир афсона Альфредо Ди Стефано эса яқин-яқингача Мадрид дербисидаги энг яхши тўпурар саналар эди. Бироқ Криштиану Роналду Ди Стефанонинг барча рекордларини бирин-кетин “бузиб” кетмоқда. Альфредо 1953-1964 йилларда “қаймоқранглилар” сафида тў п сурган ва рақиблар дарвозасини 307 бор ишғол этган. Шу голларнинг 17 таси эса “матрасчилар” дарвозасидан жой эгаллаган экан.\n1. Криштиану Роналду – 18 та\nПортугалиялик супер юлдуз 2009 йилдан буён “Реал” сафида тўп суриб келмоқда ва жамоа тарихидаги энг яхши тўпурар саналади. Унинг Мадрид дербисидаги голлари сони эса 18 тани ташкил этади. Биринчи даврада “хет-трик” қайд этгани сабаб у бу борада бирданига Сантильяна хамда Ди Стефаноларни ортда қолдиришга эришди. Умуман олганда эса “Атлетико” Криштианунинг энг “севимли” жамоаларидан биридир.


Аллоҳ таоло, фаришталар ва ер юзидаги барча мавжудотлар Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга салавот айтадилар. Қуйидаги оятда Аллоҳ таоло биз уммати Муҳаммадийларга амр қилиб, Пайғамбаримизга салавот айтишни буюрмоқда:\n"Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари Пайғамбарга салавот айтурлар. Эй мўминлар,(сизлар ҳам) унга салавот ва салом айтинглар!".\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга салавоту шариф айтишнинг фазилати қатор ҳадисларда ворид бўлган-ки, уларни бир жойга жамлаб, алоҳида китоб тайёрлаш ҳам мумкин. Кўплаб олимлар бу борада алоҳида асарлар ёзгани ҳам бунинг исботидир.\n"Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Албатта, афзал кунларингиздан бири жума кунидир. Унда Одам яратилди ва жони олинди. Унда сур чалинади ва момақалдироқ овози бўлади. Бас, бу кунда менга салавотни кўп айтинглар. Чунки салавотларингиз менга кўрсатилади", дедилар. Саҳобалар: "Эй, Аллоҳнииг Расули, сиз чириб кетганингиздан сўнг, қандоқ қилиб бизнинг салавотимиз сизга кўрсатилади?", дедилар. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Аллоҳ азза ва жалла ерга анбиёларнинг жасадларини ҳаром килган", дедилар".\nАбу Довуд ва Насоий ривояти\n"Набий соллаллоху алайхи васаллам: "Жума куни менга салавотни кӯпайтиринглар. Албатта, (улар) менга етказилади ва эшитаман", дедилар".\n(Шофеий ва Ибн Можа ривоятлари)\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Сизларнинг жаннатда менга энг яқинларингиз, менга салавотни кўпроқ айтадиганларингиздир. Бас, ёруғ кеча ва нурли кунда менга салавот айтишни кўпайтиринглар", дедилар".\n(Шофеий ва Байҳакий ривояти)\nБошқа ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қуйидаги кўрсатмалари келтирилади:\nАбу Талҳа Ансорий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир куни кўтаринки кайфиятда тонг оттирдилар. Муборак юзларида хурсандчилик балқиб турар эди. У зот: "Ҳа, ёнимга Роббим азза ва жалла томонидан бир келувчи келди ва айтдики, умматингиздан кимдир сизга бир марта салавот айтса, Аллоҳ таоло (бунинг учун) унга ўнта яхшиликни ёзиб, ўнта (сарира) гуноҳини афв қилади ва уни(нг даражасини) ўн даража баландга кўтаради ва унга ҳам у(салавот)нинг ўхшашини қайтаради", деб айтдилар.\nАнас розияллоҳу анхудан ривоят қилинади:\n"Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Кимнинг олдида мен зикр қилинсам, менга салавот айтсин. Чунки, ким менга бир марта салавот айтса, Аллоҳ таоло унга ӯн марта раҳмат йӯллайди", дедилар".\n(Насоий ва Ахмад ривоятлари)\nСалавоту шарифнинг энг афзали намозда ўқиладиган салавоти Иброҳимдир. "Соллаллоҳу алайҳи васаллам" эса, энг қисқа салавот ҳисобланади. У билан ҳам салавоту шарифнинг фазилати ҳосил бўлади. Қаерда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг номлари ёзилса, бас тўлиқ жумла "соллаллоҳу алайҳи васаллам", деб ёзилиши лозим. Фақат, (с.а.в.)нинг ўзи ёзилиши салавот ўрнига ўтмайди.\nЎМИ - Самарқанд вилоят вакиллиги матбуот хизмати\nКиритилган вақти: 14/01/2020 17:46; Кўрилганлиги: 105\nМатериал манзили: http://sammuslim.uz/articles/paygambar-alayhissalomga-salavot-aytish\nЧоп этилган вақт: 20/02/2020 15:52


Кремний водийсида роботлар тансиқ пишириқлар тайёрламоқда\n12:38 / 07.02.2017\nПиццалар ишлаб чиқарувчи роботлаштирилган Marta линияси — Zume Pizza компаниясининг муҳим ва керакли ходими. У ошхонада одамларга соус тайёрлашда ва уни пиццанинг барча ерига бир хил миқдорда суртиб чиқишга ёрдам беради, кейин эса пиццаларни печдан олишга кўмаклашади. Дарвоқе, пиццалар мижозларга буюртмани элтиб берувчи юк машиналарига "етказилади". Ҳар бир пицца етказиб бериш вақтига мувофиқ маълум режимга созланган алоҳида тандирли шкафда бўлади. Ошхонадаги кишилар сони тўртта — улар масаллиқларни жойлаштириш, ўраш ва кесиш билан шуғулланишади.\nБироқ бу тўрт нафар ишчи билан ҳам тез орада хайрлашишга тўғри келса керак, сабаби роботлар чарчоқ билмай, ухламай, барча ишни тўғри бажаради. Шунингдек, улар компания ходимларнинг ошиб борадиган маошига сарфлайдиган ҳаражатларни ҳам етарлича тежайди. Zume Pizza ҳайдовчиси бошқа пицца тайёрловчи ва етказиб берувчи ресторанларга нисбатан икки баробар кўпроқ маош олади. Бундан ташқари, ишхона ишчиларига суғурта ва малака ошириш учун қўшимча ҳақ тўлайди. Компания ошхонасида янги роботлар пайдо бўлса, кишилар бошқа лавозимга кўтарилади. "Ақлли темирлар" пицца тайёрлашнинг барча жараёнини ўз қўлига олади.\nҲозирда стартап раҳбарияти яқин ойларда хамирни қориб, ёйиб, тайёр ҳолга келтира олдиган роботлар топишига ишонмоқда. Бу ҳолда Zume Pizza ишчилари керакли миқдордаги масаллиқларни тайёрлаб, рецептлар тузиш билан шуғулланади. Бироқ бу фойдали роботлар бир кўришда жуда зўр кўрингани билан мукаммал эмас, ахир улар ошпазлар ва дастурчиларсиз ҳеч бир ишни қила олмайди. Айнан, дастурчилар компаниянинг катта қисмини ташкил этади.\nКичик Zume Pizza компанияси кунига 200дан ортиқ пиццалар тайёрлайди, бироқ бу ҳали бошланиши. Ахир у ерда жуда кам роботлар ишлайди. Компания эгалари тез орада АҚШнинг барча ҳудудларида иш бошлашни мақсад қилишган.