Ҳамид Зиёев. Тўфон (1992) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотМустақиллик матбуотиҲамид Зиёев. Тўфон (1992)\nХалқ истади: тож ва тахтлар йиқилди…\nХалқ истади, озод бўлди, бу ўлка,\nКетди унинг бошидаги кўланка.\nАввало, шуни айтиб ўтиш керакки, ўзбек халқи ўзининг кўп асрлик тарихи давомида хорижий давлатларнинг тажовуз ва ҳукмронлигига қарши курашиб келди. Унинг мустақиллик ва озодлик учун олиб борган қонли жанглари тарих саҳифаларида олтин ҳарфлар билан битилган. Бундай курашлар чор Россияси ўзбек хонликларини босиб олгандан кейин ҳам содир бўлди. 1916 йилги халқ қўзғолони бир шаҳар ёки вилоятдагина эмас, балки бутун Ўрта Осиё ва Қозоғистонни қамраб олди. Унда ўзбеклар, тожиклар, қозоқлар, туркманлар, қирғизлар, қорақалпоқлар ва уйғурлар фаол қатнашдилар. Ҳатто ўлканинг баъзи жойларида руслар ҳам иштирок этганлиги ҳақида маълумотлар мавжуд. Унинг акс садоси бутун Россия империяси бўйлаб таралди. Қўзғолон чор ҳукуматининг мустамлакачилик ва миллий зулми авж олган вақтда кўтарилди.\nЧунончи, 1914 йилда бошланган биринчи жаҳон уруши Россиядаги барча миллату элатларнинг бошига кўпдан-кўп азоб-уқубат ва ташвиш солди. Халқ хўжалигининг издан чиқиб кетиши мамлакатда очарчилик ва қашшоқликни тобора кучайтириб юборди. Бу ҳолат айниқса, Туркистон ўлкасида яққол кўзга ташланди. Чор ҳукумати ва капиталистлар уруш кетаётганлигини рўкач қилиб, ўлка аҳолисини янада баттар талади, зулм остига олди. Оғир иқтисодий вазиятга қарамай, чор ҳукумати Бухоро (Когон-Қарши-Термиз), Фарғона (Қўқон-Наманган-Андижон), Еттисув (Арис-Бурнас) темир йўлларини қурди. Бундан мақсад — ўлкада етиштириладиган деҳқончилик маҳсулотлари ва табиий бойликларни Россияга кўпроқ олиб кетиш эди. 1914—1916 йилларда 41 миллион пуд пахта, 3 миллион пуддан ортиқ пахта ёғи, 200 минг пуд совун, 300 минг пуд гўшт, 474 минг пуд балиқ, 70 минг от, 12797 туя, 270 арава, 1344 ўтов, кўп миқдорда қуруқ мевалар ва бошқа озиқ-овқат маҳсулотлари Россияга жўнатилган эди. Шунингдек, 1914 йилда Еттисув вилоятидан 34 миллион сўмлик йирик ва майда қорамол, 1915 йилда Сирдарё ҳамда Еттисув вилоятларидан бир миллион бош қўй олиб кетилган. Ўлкада ғалла етиштириш ва чорвачилик орқага кетди. Россиядан ғалла келтириш анча камайди. Натижада рус ғалласига умид боғлаб нуқул пахта эккан ўзбек деҳқони жуда қийин аҳволга тушиб қолди. Озиқ-овқат, кийим-кечак, газлама, қурилиш материалларининг нархи кун сайин ошиб борди. Масалан, газлама нархи 300—400 фоизга, кийим-кечак нархи 200—300 фоизга, қанд нархи 250 фоизга, пойабзаллар нархи 300—400 фоизга кўтарилди. Фарғона водийсида илгари 50 сўм турадиган отнинг нархи 100—200 сўмга, 5—9 сўмлик қўйлар нархи 30—35 сўмга ошди. Ғалла ва нон нархи ҳам кўтарилди. Булар камдек, чор ҳукумати ҳар турли солиғу мажбуриятларни кўпайтирди. Ер солиғи 1914 йилдаги 6859021 сўмдан 1916 йилда 14311771 сўмга етди. Бир пуд пахта толасига 2 сўм 50 тийиндан қўшимча солиқ олиш жорий этилди.\n1915 йилнинг 1 январидан бошлаб, туб аҳолидан ҳарбий хизматни ўтамаганликлари эвазига даромадларидан қўшимча 21 фоиз ҳарбий солиқ олиш буюрилди. Уруш туфайли пахтанинг бозор нархи кўтарилди. Бундан пахтакорлар бирмунча фойда кўришлари мумкин эди, лекин чор ҳукумати тўқимачилик саноати эгаларининг талабига кўра пахта савдосини назорат остига олиб, унинг бозор баҳосини 30—31 сўмдан 24,05 сўмга туширди. Бу ҳол деҳқонларга зиён келтирган бўлса, капиталистларнинг чўнтагини тўлдирди. Масалан, биргина Тверь тўқимачилик саноати 1913—1914 йилларда пахтанинг эски нархидан 1893000 сўм фойда кўрган бўлса, уларнинг кейинги 1915—1916 йиллардаги даромади 9931000 сўмни ташкил этди. Деҳқон оммаси банклар, фирмалар ва маҳаллий судхўрлардан олган қарзлари орқасидан ҳам мушкул аҳволга тушиб қолган эдилар. Пахтакорларнинг эҳтиёж ва талабларини амалга оширувчи, ҳимоя қилувчи бирорта ташкилот ёки жамият йўқ эди. Одатда, эрта баҳордаёқ пахтакорлар рўзғорида озиқ-овқат, кийим-кечак ва маблағга муҳтожлик ниҳоятда кучайиб, уларнинг ер ҳайдаш, уруғлик сотиб олиш ва экиш ишларига ҳеч вақоси қолмас эди. Пайтдан фойдаланувчи фирмачилар банклардан пул олиб, пахта туманларини кезиб, пахтакорлар билан қарзга пул бериш хусусида шартномалар тузардилар. Бу ишни амалга оширишда маҳаллий шароиту урф-одатларни яхши билган маҳаллий маъмурият вакиллари, даллоллар, чистачи ва аравакашлар воситачилик қилардилар. Ҳар бир фирма вакили аввало вилоят ҳокимлари ва оқсоқолларини ўзларига оғдириш учун қуюқ зиёфату совға уюштирганлар. Фирма бўлим ҳокими ва оқсоқоли билан яхши муносабат ўрнатиши ҳамоно унинг фаолияти учун кенг йўл очилган. Туркистонда бўлим оқсоқолию ҳокими пихини ёрган одамлар бўлган. Одатда, оқсоқол ва ҳокимликка бой кишилар сайланган, сайлангунларича ўн минглаб сўм сарфлашдан-да тоймаган, ваҳоланки, унинг бир йиллик маоши 600 сўмга тўғри келган. Лекин ҳокимликни қўлга олиши билан сарфланган пулларини аҳолидан анча ошиғи билан қайтариб олган. Бу харажатларни ундиришнинг асосий оғирлиги пахтакорлар зиммасига тушган. Шу равишда маҳаллий бойлар ҳам меҳнаткаш омма устидан қаттиқ зулм ўрнатган эди.\nХуллас, оғир солиқлар, қарздорлик ва қаҳатчилик деҳқонларни бир парча еридан ҳамда мол-мулкларидан маҳрум бўлишига олиб келди. Натижада мардикорлар ва чорикорлар сони кўпайиб кетди. Уруш баҳонаси билан туб аҳоли қаттиқ таъқиб ва сиқув остига олинди. Ўлкада вазият ғоят оғирлашиб, кескин тус олди. Бундан чўчий бошлаган чор ҳукумати зўр бериб, туб аҳолини рус давлатига нисбатан «содиқ» бўлишликка чақирар, «ватанпарварлик» туйғуларини намойиш этишни талаб этарди. Давлатга қарши қилинган ҳар қандай хатти-ҳаракат дарҳол қўпориб ташланиши ҳақида маҳаллий маъмурият кўрсатма олган эди. Ҳатто мачит-мадрасаларда рус императорига соғлиқ ва узоқ умр тилаган ҳолда «хутба» ўқиш буюрилди. Чор ҳукумати вакилларию капиталистлар маҳаллий маъмуриятга таянган ҳолда меҳнаткаш оммани мустамлакачилик ва миллий зулм исканжасида бениҳоя сиқардики, унга бошқа чидашнинг иложи бўлмай қолди. 1916 йил 25 июнда рус императори Николай II нинг «Империядаги бегона халқлар эркак аҳолисини ҳаракатдаги армия районларида ҳарбий иншоотлар ва шунингдек давлат мудофааси учун зарур бўлган бошқа ҳар қандай ишларга жалб қилиш» ҳақидаги фармони яра устига чиққан чипқон бўлди. Бунга кўра Туркистон ўлкасидаги Сирдарё, Фарғона, Самарқанд, Еттисув ва Каспийорти вилоятларидан 19 ёшдан 43 ёшгача бўлган кишилар мардикорликка сафарбар этилиши лозим эди. Фармон бутун ўлка аҳолисини ларзага солди. Чунки мардикорликка, асосан камбағаллар олиниши керак эди. Улар кетса аёллар ва фарзандлар боқувчисиз қолиб, ҳалок бўлишлари муқаррар эди. Шунга қарамай чор ҳукумати вакиллари подшоҳ фармони дарҳол амалга оширилишини талаб қилди. Сабр-косаси тўлиб-тошган халқ кўтарилди.\nҚўзғолон 1916 йил 4 июлида Хўжанд шаҳрида бошланди. Бу ерда тўпланган 6—7 минглик оломон полиция идорасини қуршаб олиб, мардикорликка бормасликларини шовқин-сурон билан изҳор қилдилар. Оломоннинг олдинги сафларида Абдумадаминов, Дадабой Машарипов, Яҳёхон Қори Олимхонов, Эшонхон Мирза Ўринов сингари кишилар турдилар. Кўтарилган омма орасида аёллар ва болалар ҳам бор эди. Полиция ҳамда аскарларнинг қўзғолончиларга қарата ўқ отишлари натижасида улардан уч киши ўлдирилди, 4 киши ярадор қилинди. Одамлар аскарлар қуролини тортиб олишга уринди. Бу воқеадан кейин аҳоли Самарқанд вилоятининг айрим жойларида ҳам бирин-кетин бош кўтариб, бир неча оқсоқолларни калтаклади, мардикорлик рўйхатларини йиртиб ташлади. 7 июлда Даҳбед қишлоғида қўзғолончилар бўлис бошқарувчисининг мирзаси Қобуловни ўлдиришди. Унга мулла Усмон Абдурасулов, Гадой Абдуқодиров, Холмўмин Холмуродов, Азизқул Муродов, Мухтор Ҳафизов сингари кишилар бошчилик қилган. Қўзғолон қатнашчиларидан 24 киши ҳибсга олинди. 21 июлда Жумабозор қишлоғида 4 минг кишидан иборат оломон тўпланиб, мардикор олинишига қарши норозилик билдирди. Ўша куни Самарқанд шаҳрининг Регистон майдонига тўпланган минглаб одамлар подшоҳ фармони бекор қилинишини талаб этди. Айрим одамлар мардикорга боришдан бош тортиб, гуруҳ-гуруҳ бўлиб бошқа жойларга қоча бошладилар. Масалан, 12 июлда Довул ва Чашмай бўлисларидан одамлар Бухоро хонлигига ўтиб кетадилар. 11—12 июль кунлари Ем, Зомин ва Янгиқўрғон қишлоқлари аҳолиси айрим оқсоқолларни ўлдирди ва мардикорликка бормасликларини изҳор қилдилар.\nХалқ қўзғолони, айниқса Жиззах шаҳрида ниҳоятда кучли ўтди. Бу ерда 13 июль куни Назар Хўжа, мулла Маҳамат Раҳим бошчилигидаги оломон чор ҳукумати ҳукмронлигига ва мардикор олинишига қарши бош кўтарди. Прокурорнинг айбномасида кўрсатилишича, найза, сўйил, болта, пичоқ, қилич ва тўппончалар билан қуролланган) оломон 13—17 июль кунлари шаҳар ва унинг атроф жойларида ҳарбий қисмларга, маъмурият вакилларига қарши ҳужум уюштирганлар. Улар кўп жойларда темирйўл изларини кўчирганлар, кўприк ва уйларни ёндирганлар, телефон симларини узганлар, темирйўл казармалари ва қурилишларни остин-устин қилганлар. Шунингдек, қўзғолончилар Жиззах уезди бошлиғи полковник Рукинни, полиция штабс-капитани Зотогловни, уезд бошқармасининг таржимони Мирзаҳамдам Закиржоновни, Жиззах шаҳрининг катта оқсоқоли Комил Жумабоевни, оқсоқол Мирзаёр Худоёров ва рус аскари Ф. Гришенкони ўлдирдилар.\n15 июлда Каттақўрғон уездининг Чимбой ва Калқўрғон бўлисларида ҳам ғалаён кўтарилиб, қози Тошғойиб Назаров ўлдирилади, икки оқсоқол тошбўрон қилинади.\n18—21 июль кунлари ғалаёнлар Самарқанд вилоятининг Мингариқ, Гадойтопмас ва Серғош бўлисларида юзага келди. 20 июлда Каттақўрғон шаҳридаги қўзғолонда ҳарбий команданинг ўқ узиши натижасида 5 киши ўлиб, кўп кишилар жароҳатланди.\nЧор маъмурияти Жиззах қўзғолони қатнашчиларини ваҳшийларча жазолади. Шаҳар ва бир нечта қишлоқлар ер билан яксон қилинди. Шаҳар аҳолиси иссиқ жазирамада чўлга ҳайдаб юборилди. Бу ерда кўп аёллар, болалар ва кексалар мисли кўрилмаган азоб-уқубатларни бошидан кечирдилар. Ҳатто Жиззах фожиаси Петербургда Дума йиғилишида муҳокама этилди. Дума бу масалани, умуман 1916 йилги қўзғолонни бостиришда чор маъмурияти томонидан йўл қўйилган шафқатсизликни текшириш учун Дума аъзоси А. Ф. Керенский бошчилигида махсус комиссия жўнатади. А. Ф. Керенский аҳволни текшириб, туб аҳоли ғалаёнларини бостириш учун белгиланган жазо экспедицияси ўта шафқатсизлик қилиб, нафақат эркакларни, балки аёллар ва болаларни ҳам қириб ташлаган; аҳоли турар-жойларини шу қадар бузиб, яксон қилганларки, бунақаси уруш майдонларида ҳам юз берган эмас (масалан, Жиззах шаҳри бутунлай яксон қилинган), деб топади.\nБундай ҳолат қўзғолончиларнинг эсдаликлари ва халқ оғзаки ижодида ҳам ўз аксини топган:\nНиколай подшо ўтдими?\nЖиззах шаҳрини вайрон қилиб\nОш кади, палок кади,\nТомга чиқиб дод айлади,\nНамозгоҳни солдат босиб\nХалқ қўзғолонлари Сирдарё вилоятида ҳам аланга олди. 11 июль куни Тошкентнинг Эски шаҳар қисмидаги полиция бошқармасига борадиган кўчада хотинлар дод-вой кўтариб, мардикорликка ҳеч кимни бермасликларини изҳор этганлар. Уларга эркаклар ҳам қўшилган. Полицмейстр Мочалов миршабларга идорага кирадиган йўлларни тўсишни ва ҳеч кимни қўймасликни буюрган. Бироқ, икки-уч минг кишилик оломон панжараларни синдириб, миршабларни тошбўрон қилиб, ичкарига кирганлар. Хотинлар «мардикорликка бермаймиз», эркаклар эса «бормаймиз, шу ерда ўламиз», деб бақиришган. Қўзғолончилардан бири миршаб Йўлдош Муҳаммад қўлидан тўппончани тортиб олади. Бошқарма идорасининг қоровули Мираҳмад Миракшаев маъмурият ёнини олганлиги учун оломон томонидан ўлдирилган. Шунингдек, халойиқ полиция бошқармасининг мирзаси Трентовеус бошини жароҳатлаган. Тошбўрон туфайли Себзор даҳасининг миршаби Саид Исмоилжонов, Шайхонтоҳур даҳасининг миршаблари Тилла Эшмуҳамедов ва Дониёрхўжа Исахўжаевлар жароҳатланади. Аскарлардан уч киши яраланган. Оломон бошқарма идораси дераза ва эшикларини синдирдилар. Шу пайтда хотинларнинг қўзғолонга қатнашаётганлигини қоралаган Обид уста Азизхўжаев калтакланди. У шаҳар касалхонасида ўлган. Прокурор айбномасида кўрсатилишича, у полиция бошқармаси идораси деразаси тагида туриб, шовқин-сурон кўтариш ва тошбўрон қилиш эркаклар турганда хотинларга муносиб эмас, деган. Шу заҳоти эркаклар ва хотинлар уни кўчага судраб олиб чиқишади. Кимдир биқини ва қорнига пичоқ урган. Қўзғолон вақтида подполковник Н. Е. Колесников бир неча маротаба оломонни тинчлантиришга ҳаракат қилди. Аммо улар қаршилик кўрсатишни тўхтатмадилар. Қўзғолончилардан бири қўлида қиличи билан Н. Е. Колесниковга ташланганида у бу кишини тўппончадан отиб ўлдиради. Шундан кейин халойиқнинг қони қайнаб «Ур!» деган овозлар янгради. Оломон орасида Маҳмуд Мирсоатов исмли гимназия ўқувчиси «Миршабларни уринглар!» деб одамларни ҳужумга чақирган. Қўзғолончилардан Мирқосим Исамуҳаммедов шериги билан телефон симини узган. Оломоннинг бошқарма идорасига бостириб кириши хавфи туғилгандан кейин Н. Е. Колесниковнинг буйруғига кўра уларга ўқ узилди. Натижада 11 киши ўлдирилди ва 15 киши ярадор қилинди. Ўлганлар орасида Абдусамад Абдусоатхўжаев, Шоюнус Абдукаримов ва бошқалар бор эди. Аёллардан Рўзивонбиби Аҳмадхонова ўлдирилди. Зўрбиби Мусамуҳаммедова ярадор қилинди. Уста Одил Алимбоев, Охунбобо Абдулла Азизов, мулла Олим Файзибоев, Пўлат Мирисаев, Шокир Камолов, Эрназархўжа Икромбоев, Содиқ Қориев ва бошқа кишилар яраланган эдилар. Бошқарма ҳовлисида рўй берган фожиадан кўп ўтмай Тошкент шаҳар бошлиғи С. О. Кочин етиб келади. У ўзи кўрган воқеани шундай баён этган: «Мен полиция бошқармасига келганимда кўчада, бошқарма атрофида ва қисман ҳовлисида эркаку хотинлардан ташкил топган оломонга дуч келдим. Оломон бир неча минг кишидан иборат бўлиб, улар орасида ўлганлар ва ярадорлар ётарди… Полиция бошқармасига борадиган кўчада айрим кишилар менга йиғи-сиғи аралаш нималарнидир тушунтиришиб, кимларнингдир устидан шикоят қилмоқчи бўлдилар. Бу ердаги эркаклар ва хотинларнинг ҳаммаси хўрланган ва эзилган кўринади. Полиция бошқармасига кирганимда Эски шаҳар миршабларининг ҳаммасини қўлларида тўппонча ушлаб турганликларини кўрдим. Бошқарма биноси ёнида телефон сими узилган ҳолда ётибди. Идоранинг ичида ғишт ва тош парчаларини, эшик ва деразалар синганини кўрдим. Ҳали ҳарбий қисмлар келмаган эди. Оломоннинг тарқалишини сўраб қилинган таклифлар инобатга олинмай, шовқин-сурон эшитилиб турди. Кўп ўтмай ўликларни ва ярадорларни олишга ва тиббий ёрдам кўрсатишга киришилди. Шу пайтда бошқармага ҳарбий билим юртининг бўлинмаси ва Тошкент Янги шаҳрининг миршаблари келишди. Шундан кейин ҳарбий қисмлар ҳам келиб, оломонни кўча тарафдан ўраб олди ва уларни тарқатишга муваффақ бўлинди. Қўзғолончилардан бир гуруҳи миршаб Миркомилнинг хонадонига ҳужум қилиш учун Бешоғоч томонга кетишган экан».\nЧор ҳукумати қўзғолонни бостиргандан кейин кўп кишиларни ҳибсга олди ва суд қилди. Ғалаённинг фаол қатнашчиларидан этикдўз Абдураҳмон Қаюмсўфиев ва қора ишчи Мирқосим Шомуҳаммедов осиб ўлдиришга ҳукм этилди. Ишчилардан Тожибой Юнусхўжаев, Ғулом Камолов, Йўлчи Иброҳимов, Низомиддинхўжа Зайниддинхўжаев, камбағал деҳқон Муродхўжа Маҳмудали Хўжаев, Ёқуб Муроджабоев ва бошқалар узоқ муддатли сургун ёки қамоқ жазосига тортилди. Гарчанд Тошкент қўзғолони бостирилган бўлса-да, унинг акс садоси бутун ўлка бўйлаб таралди. Аввало, ғалаёнлар Тошкент атрофидаги жойларда авжга чиқди. Одамлар 12—14 июль кунлари Хитойтепа, Тўйтепа, Ғишткўприк, Хонобод, Пискент ва Кауфман станцияси (Зангиота)да бош кўтариб, мардикорликка бормасликларини маълум қилдилар. 15—16 июлда Вревский станцияси атрофида ва 84-темирйўл разъездида кўп минг кишилик оломон кўчага чиқди. 20 июлда Булат бўлисида 50 минг, Қибрайда 6 минг кишилик оломон мардикорликка қарши исён кўтарди.\nУлар орасида Тўйтепада бўлган кўтарилиш ажралиб туради. Бу ерда халойиқ оқсоқол уйи, идораси ва император Николайнинг суратини ёндириб ташлади. Чор ҳарбий бўлинмаси қўзғолончиларга ўқ узиши натижасида 20 киши нобуд бўлди ва ярадор қилинди.\nСирдарё вилоятига қарашли Амударё бўлимида (Қорақалпоғистон) ҳам қўзғолонлар юзага келганлиги маълумдир. Қўзғолон Фарғона вилоятини ҳам қоплаб олди. 1916 йил 9 июль куни ғалаён Андижон шаҳридаги Жоме мачити майдонида кўтарилди. Бу қўзғолонга А. Ҳакимоқсоқолов, А. Рўзибоев, М. Абдукаримов сингари кишилар бошчилик қилган. Андижон уезди бошлиғи И. А. Бржезискийнинг маълумотига кўра, 500 кишилик оломон чор ҳукуматининг мардикорликка сафарбарлик тўғрисидаги фармонига бўйсунмасликларини айтганлар. Улар уезд бошлиғининг тушунтиришига қулоқ солмай, ундан фармонни бекор қилишни ва мардикорликка сафарбар қилмаслик ҳақида тилхат беришини қатъий равишда талаб этганлар. Аксинча элликбошилар ва бошқа амалдорлар битта қолдирилмай ўлдирилиши ва уларнинг мол-мулклари талон-торож қилинишини уезд бошлиғига билдирганлар. Бу талабга рад жавоб олингандан кейин қўзғолончилар полиция ва ҳарбий отрядга қарши кетмон, тош ва таёқлар билан ташландилар. Бу тўқнашувда ҳарбий бўлинма томонидан ўқ узилиб, қўзғолончилардан 10 киши яраланган ва 3 киши ўлдирилган, аскар ва полицейлардан бир неча киши шикастланган. 10 июлда Олтинкўл бўлисига қарашли Далварзин қишлоғида қўзғолончилар бўлис бошлиғи Муллахонишбек Мулларўзибеков ва унинг икки ҳамроҳини ўлдирдилар. Бунда қишлоқнинг бутун аҳолиси қатнашди. Жазо бўлинмаси етиб келган вақтда уларнинг ҳаммаси қишлоқни тарк этган эдилар.\nҚўзғолонлар жазо бўлинмалари томонидан шафқатсиз бостирилишига қарамай, тобора кенг ёйила борган. 12 июлдан 13 июлга ўтар кечаси Чек Офтобачи ва Чек Ғофир қишлоқларининг 300 кишилик оломони қишлоқ оқсоқолининг уйига бостириб кириб, уни топиб беришларини оила аъзоларидан талаб қилганлар. Бу вақтда оқсоқол ва маъмуриятнинг бошқа вакиллари Андижон шаҳрида яшириниб юрган эдилар. Қўзғолончилар оқсоқолнинг ўғлини ва бошқа қариндошларини боғлаб, оқсоқолни топиб беришмаса, уларни ўлдириш ва уй-жойларини ёндиришни маълум қиладилар. Ҳатто қўзғолончилар оқсоқолни қидириб топиш ва жазолаш мақсадида ўз вакилларини шаҳарга юборганлар. Чек Офтобачи қўзғолончиларининг бошлиғи курашни давом эттириш мақсадида Хонбоғ, Чек Мадиёр каби қишлоқларга ўз вакили мироб Сотиболдиевни юбориб, халқни кўтарилишга, амалдорларни жазолашга даъват этади.\nЁзёвон бўлисининг турли жойларида бўлиб ўтган қўзғолонларда 36 киши суд жавобгарлигига тортилган. Уларда асосан хотинлар фаол иштирок этгандилар. Шу боисдан аёллар устидан тергов қўзғатилган. Бироқ, жамоат тазйиқидан чўчиган чор маъмурияти аёллар устидан олиб борилган терговни пировардида тўхтатган эди. Аравон бўлисида халойиқ адолатсизлик ва зулмга қарши кўтарилиб, бўлис ҳокимини калтаклаб ўлдирганлар. Ғалаён сабабларини Туркистон тумани муҳофаза қилиш бўлими бошлиғи М. Н. Волков шундай баён этган: «Қўқон шаҳрида Аравон бўлис ҳокими Иброҳимнинг ўлдирилиши у томонидан аҳолининг қаттиқ зулм остига олиниши натижасида содир бўлди. Бўлис ҳокими сафарбарликка ишчи кучларини жалб этиш ҳақидаги буйруқни олибоқ бўлим мирзаси Ғофир билан маслаҳатлашиб, чақириқ рўйхатига барча кишиларни киритиш ва ким пул берса, уни рўйхатдан ўчиришга қарор қилдилар, бу унинг ўлимига олиб келди. Кўрсатилган бўлим мирзаси Ғофир ойига 25 сўм маош олади. Бироқ, у кейинги икки йил давомида Қўқон шаҳрида 6 минг сўмга яқин баҳода уй сотиб олди. 2000 сўмдан ортиқ пул сарфлаб, ўзи ва укасини уйлантирди. Бундан ташқари унинг 1000 сўм нақд пули бор. Фарғона вилоят бўлислари ҳокимларининг кўпчилиги Аравон бўлис мирзаси каби иш юритадилар». 9 июль куни мазкур бўлиснинг Розиёғлиқ қишлоғи аҳолиси кўтарган қўзғолон жиддий тус олди. Маҳаллий маъмуриятнинг адолатсизлиги ва зулмидан сабр косаси тўлган оломон бўлис ҳокими И. Ҳасанбоев ва унинг ҳамроҳларини уриб ўлдирган. Қўзғолончилардан бири ҳалок бўлган. Қўзғолонни бостириш учун етиб келган жазо бўлинмаси дарҳол оломонни қуршаб олиб, 316 кишини ҳибсга олган. Бу қўзғолонда 2 минг кишидан ортиқ эркак ва аёл қатнашиб, улар Аравон, Калигор, Туркман, Чомошби, Барзанги каби қишлоқлар аҳолисидан ташкил топган эди. Қўзғолонда қатнашган аёллар: «Ўғилларимизу эрларимизга минг сўм берилса ҳам мардикорликка бермаймиз», деб хитоб қилганлар.\nҚўзғолонлар тарихида Найманча қишлоғи аҳолисининг кўтарилиши диққатга моликдир. Бунда аёллар жасорат ва ташаббус кўрсатиб оломоннинг биринчи сафида турганлар. Шундан кейин жазо бўлинмаси зўрлик билан аёлларни четлатиб, эркаклар билан юзма-юз бўлган. Шунда оломон орасидан бўлинма бошлиғига қараб тошлар отилган. Бу қўзғолон ҳам бостирилган. 11 июлдан 12 июлга ўтар кечаси 400—500 кишилик оломон Тўда қишлоқ оқсоқоли қўлидан мардикорлик рўйхатини тортиб олиб, куйдирган. Бу вақтда Риштон қишлоғида ҳам М. Бобохонов, Ш. Ҳожиев, П. Йўлдошбоев ва бошқа кишилар раҳбарлигида қўзғолон кўтарилди. 500—600 кишилик оломон Қўқон уезд бошлиғи К. В. Мединскийнинг тушунтиришига қулоқ солмай, бўлис ҳокими М. Жалоловга ташланиб уни ўлдирмоқчи бўлдилар. Бироқ, ҳоким оломон орасидан қутқазиб олинди. К. Мединскийнинг қўзғолончилардан бир неча кишини ушлаб олиши оломонни янада ғазаблантирди. Халойиқ ҳарбий отрядни қуршаб ола бошлади. К. Мединский ва унинг ҳамроҳлари, шу жумладан маҳаллий маъмурият қадам-бақадам қуролларини ўқталган ҳолда чекина бошлайди. Бу вақтда қўзғолончиларнинг бир гуруҳи К. Мединскийнинг орқа томонидан тўсиб олди. Ҳарбий бўлинма ва маъмурият вакиллари кетмон, тош, калтаклар билан қуролланган оломон ҳалқасида қолади. Ҳарбий бўлинма ўт очганда қўзғолончилардан уч киши яраланган, 12 киши қамоққа олинган.\nХалқ ғалаёнлари майда қишлоқларда ҳам юз берган. Бундай ҳолларда уч-тўрт қишлоқ аҳли биргаликда ҳаракат қилган. Масалан, Қирқкетмон, Бешкалапоён ва Бешкаллабола қишлоқларидаги халқ оммаси Қудаш қишлоғига тўпланиб, бўлис ҳокимини ўлдирмоқчи бўлиб, қидирганлар. Элликбоши ва унинг ўғлини калтаклаганлар ҳамда уйини бузиб, мол-мулкини талаганлар. Ҳарбий бўлинма томонидан қўзғолон қатнашчиларидан 18 киши ҳибсга олинган. Қўзғолонлар темирйўл ва станциялар, телефон ва телеграф симларини хавф остига қўйган. Шунинг учун ҳам Қўқон жандармерия бошлиғи темирйўлга яқин жойда аҳоли тўпланиб Горчаков станциясини эгаллаш, телефон ва телеграф орқали алоқани бузишга шайланаётганини Фарғона вилояти генерал-губернаторлигига маълум қилган эди. Қўзғолонлар бостирилгани билан барибир чор маъмурияти вакиллари мавқеига зарба берарди. «Кейинги кунлардаги ғалаёнлар,— деб ёзганди Қўқон уездининг бошлиғи К. Мединский,— аҳоли орасида маҳаллий маъмуриятнинг мавқеини анча қўпориб ташлади. Маҳаллий маъмурият ҳаддан ташқари асабийлашган бўлиб, ўзига ишончни йўқотмоқда. Мусулмон байрамининг биринчи кунида (18 июль) умумий қўзғолон кўтарилиши тўғрисида қатъий сўзлар эшитилмоқда. Хавфсизликни таъминлаш учун Қўқон шаҳар гарнизонини тезда кучайтйриш лозим». Шунингдек, бу ҳужжатда темирйўллар хавфсизлигини дарҳол ошириш ҳам баён этилган.\nХалқ ғалаёни Наманган уездида ҳам кенг кўламда ўтган эди. 9 июлда минглаб эркак ва аёллар чор ва маҳаллий маъмуриятнинг мардикорликка олиш ҳақидаги фармонини тан олмасликларини билдирганлар. Маъмуриятнинг қўзғолонни тарқатиб юборишга қаратилган ҳаракатлари ҳеч қандай натижа бермади. Аксинча, халқ оммаси тобора кўпайиб борди. Шундан кейин пулемётлар билан қуролланган ҳарбий рота чақирилиб, оломонни қўрқитиш чораси кўрилди. Бироқ, қўзғолончилар рўйхатнинг берилишини қатъий туриб талаб қиладилар. Шу вақтда оломон орасидан «Ур!» деган сўзлар янграб, халқ ротага ташланди. Аскарлар пулемётлардан ўқ узиб, қўзғолончилардан 12 кишини ўлдирдилар ва 38 кишига тан жароҳати етказдилар.\nНаманган уезди бошлиғи П. Р. Крашковнинг кўрсатишича, ярадор бўлган қўзғолончилар маъмурларга қарата: «Бу ҳеч нарса эмас, барибир биз ўз мақсадимизни амалга оширамиз!» деб хитоб қилганлар. Қўзғолон вақтида катта-кичик оқсоқоллар, қозилар, полиция, умуман маъмурият вакилларининг ҳаммаси ўлдирилиши ҳақида хитоблар эшитилиб турган. Қонли тўқнашувлардан кейин қўзғолон тарқалиб, унинг фаол қатнашчиларидан 19 киши қамоққа олинган.\n12 июлда шу уезднинг Олмос қишлоғида эркак ва аёллар биргаликда бош кўтариб, маҳаллий маъмуриятнинг адолатсизлиги, қийноғига қарши курашдилар. Улар қишлоқ оқсоқоли М. Абдураҳимов ва унинг ёнидаги ҳамроҳларини калтакладилар. Бу хилдаги ҳаракат Жарқўрғон қишлоғида авжга чиқди. 11 июлда бу қишлоқда 1000 га яқин одам тўпланиб, улар маҳаллий маъмурият жойлашган болохонали уйни қуршаб олиб, рўйхатни талаб қилдилар. Қишлоқ оқсоқоли Тожибой рўйхатларни оломон ўртасига ташлашга мажбур бўлди. Бу ҳужжатлар дарҳол йўқ қилинди. Бироқ, қўзғолончилар бу билан қаноатланмай, болохонага бостириб кириб, бўлис ҳокимини ерга ташлаб юборади. Оломон оқсоқолни калтаклаб ўлдиради. Шундан кейин оломон бўлис ҳокими уйини хонавайрон қилиб ташлайди.\n15 июлда уезднинг Чодак қишлоғида кўтарилган қўзғолон ҳам эътиборни тортади. Кўп сонли оломон бўлис ҳокими Муллақози Худойбердиевнинг уйига бостириб кирган, уни тепкилаган. Кетмон, таёқ, тош ва болталар билан қуролланган халқ Ш. Тойирбоев, М. Каримов, М. Аширматов каби маъмурларни ҳам дўппослаган. Айрим қўзғолончиларда тўппонча ҳам бўлган. Одамлар қишлоқ оқсоқоли Н. Аминовнинг уйи ва боғини хонавайрон қилиб ташлайди. Шунингдек, оқсоқолнинг 15 минг сўм пули ва 10 минг сўмлик қарздорлик ҳужжатлари ҳамда 10 минг сўмлик уй жиҳозлари ва молларини йўқ қилган. Оқсоқолнинг ўзи Ўш шаҳрига қочиб қутилган. Бу ерда ҳам қўзғолоннинг фаол қатнашчиларидан 90 киши қамоққа олинди.\nЧор ҳукумати ўлкада қўзғолонларни бостириш учун 14 батальон, 33 казак ҳарбий бўлинмаси, 42 тўп ва 69 пулемёт ажратади. Жазо бўлинмалари шафқатсизлик билан ҳаракат қилдилар. Бу ҳақда генерал-губернатор А. Куропаткиннинг рус императори Николай II га ёзган рапортида шундай сатрлар бор: «Сиз император Олий ҳазратлари ва барчага муқаддас ватан ҳисобланган буюк Россия олдида ўз содиқлигини унутганлиги, жиноий ишлар қилганлиги учун Туркистон аҳолиси қаттиқ жазоланди». Қўзғолон қатнашчиларидан 3000 дан ортиқ киши судга берилиб, улардан 347 таси осиб ўлдиришга ҳукм этилган. Бироқ, вазиятни янада кескинлаштирмаслик учун улардан 51 таси қатл қилиниб, қолганларига ўлим жазоси қамоқ ва сургун билан алмаштирилди. Юзлаб одамлар турли муддат билан қамоққа ҳукм этилди. Айрим шаҳар ва қишлоқлар бутунлай яксон қилинди. Кўплаб уйлар куйдирилди ва мол-мулклари таланди. Айниқса, Жиззах қўзғолончиларига нисбатан ваҳшийларча муносабатда бўлинди. Бу жиҳатдан Жиззах ғалаёни иштирокчиси Тўра Норбойнинг хотиралари бизга кўп нарсани ойдинлаштириб беради. «Жазо бўлинмалари тоғда қочиб юриб, оч қолиб, қишлоқдан овқат олиб келиш учун тушган Мавлон Айматовни ушладилар. У билан яна 7 кишини ушлаб дарахтларга боғладилар. Ўн кунгача ҳар куни бир бор калтаклаб, устидан сув қуйдилар. Аскарлар қишлоқдан кетадиган бўлдилар. Шунда улар бу 7 кишини калтаклаб, ўлдириб кетдилар». Қўзғолон қатнашчиларидан бири Муқим Урдушов Тошкентга қочиб, сўнг Жиззахга қайтиб келиб, бошидан кечирганларини қуйидагича баён этган: «Тошкентдан Жиззахга келдим. Кечаси станцияга етиб, намоз вақтида шаҳарга тушиб кетдим. Йўлда кўп аскарларни кўрдим. Уларни ёнида халқдан талаб олинган қимматли рўзғор ашёлари тоғ-тоғ бўлиб ётибди. Аскарлар қимматли ипак сўзаналарни, атлас ва шоҳи кўрпаларни отларига ёпиб қўйибдилар. Ипак газламаларни, шоҳи кўрпаларни тупроққа ёзиб устида ағнаб ётибдилар. Ҳовлига чиқсалар ҳам шоҳи ва атлас кўрпаларни ёпиниб чиқмоқдалар. Бунда халқдан талаб олинган мингларча от-моллар ва қўйлар турибди. Оёқ остида босилиб ётган қимматли нарсаларни кўриб, жуда раҳмим келди. Эски шаҳар йўлида кетаётганимда Янги шаҳарга қараб қатор-қатор бораётган хотин-қизларни кўрдим. Улар мендан: «Аскарлар талаб кетган нарсаларни қайтариб бераётган эмиш, деб эшитдик, шу тўғрими?» деб сўради. Мен буни кўрмаганлигимни айтдим. Эски шаҳарга тушсам, энг яхши бинолар, маҳаллалар, шаҳар кўчаларидаги тимлар, дўконлар, ошхоналар ва чойхоналар куйиб, ер билан теп-текис бўлган. Бунда бойўғли сайрамоқда. Халқ оч ва яланғоч, жуда оғир аҳволда. Бу аҳволни кўриб кўп ачиндим».\n«Бир куни, — деб ёзади қўзғолон иштирокчиси Мамашариф Ҳусаинов, — шаҳар атрофини аскарлар ўраб, ҳар ҳовлига беш-олтитадан бўлиб киравердилар. Одамларни уриб-сўкиб уйларидан қувиб чиқдилар. Бешикдаги болаларни ечиб олишга қўймадилар. Халқни бозор майдонига тўплаб, ёш ва жинсларига қараб тўдаларга ажратдилар. Атрофларига тўп ва пулемётлар ўрнатдилар. Аскарлар баъзи одамларни қулоғидан бураб, тўп оғзига олиб бориб, кейин қўйиб юборадилар. Баъзилари одамларга қараб милтиқларини шарқ-шурқ қилиб қўрқитадилар. Одамлар орасида Оқпошшо Жиззах халқини отиб юборди, энди ҳаммамизни отар экан, деган гап тарқалди. Халқни ваҳима босди. Хотинлар ва болалар йиғлади. Аскарлар уларни милтиқ қўндоғи билан урардилар. Бир вақт Янги шаҳардан бир отлиқ аскар чопиб келиб: «Сиз, маккор Жиззах халқи подшоҳи аъзамнинг олий фармонига итоат қилмаганликларингиз учун подшоҳи аъзам сизларни отувга буюрган эди. Генерал-губернатор Куропаткин сизларнинг гуноҳларингизни Оқпошшодан тилаб олибдилар. Сизлар энди бу шаҳарда яшашдан маҳрум бўлдингиз. Сизларни шаҳардан 25 чақирим нарига сургун қиламиз», деди. Аскарлар, мингбоши ва полициячилар халқни уч томонга бўлиб ҳайдадилар. Кун бениҳоят иссиқ, ҳаммаёқни чанг-тўзон қоплаган, Эски шаҳарга келадиган сув Янги шаҳарда бўғиб қўйилганлиги учун ҳеч жойда сув йўқ. Бизларни аскарлар югуртирди. Бир ерга тўхтатиб, ҳамманинг ёнини кавлаб, бор пулларини қоқиб олди. Яна югуртирди. Чополмай йиқилганларни милтиқ қўндоқлари билан урдилар. У вақтдаги дод-вой оламни тутар эди. Ёш болалар сувсизликдан юраги кўйиб, ўлиб қолаверди. Ҳомиладор хотинлар туғиб ётибди, аскарлар уларга қарашга йўл бермайди. Аскарлар югуришдан бош тортганларни отдилар. Югуриб кетаётган халқни яна тўхтатиб, қўлларидаги узукларни, қулоқларидаги сирғаларини юлиб олдилар. Шу равишда чўлга етиб боргунча неча жойда текшириб, то яхши кийимларигача ечинтириб олдилар. Бизларни шундай азоб-уқубатлар билан шом пайтида Қилич чўлига олиб бориб, ташлаб қайтдилар. Одамларда овқат ҳам, кўрпа-ёстиқ ҳам йўқ эди. Ҳамма оч ва сувсиз қолди. Кечаси биз қишлоқларга бориб овқат олиб келиб, ҳаммага оз-оз улашиб турдик. Бир тўп одамлар оч қолиб, касалликдан ўлдилар. Улар 10 кундан кейин бизга шаҳарга келишга рухсат берди».\nБаён этилган сатрларда, асосан қўзғолончиларнинг ота-оналари ва оила аъзоларига қилинган азоб-уқубатлар ҳақида фикр юритилаётир. Қўзғолончиларнинг ўзларига нисбатан қўлланилган жазолар бундан ҳам қаттиқ бўлган. Маъмурлар Жиззахда қўзғолон кўтарилганини рўкач қилишиб 2000 гектар унумдор ерни давлат фойдасига ўтказишади. Шу тариқа деҳқонлар ҳаётининг асосий манбаи ҳисобланган ердан маҳрум этилган. Шулар қаторида ташаббускор қўзғолончилар осиб ўлдирилди. Генерал-губернатор А. Куропаткин баён этилган жазо чораларининг келажакда асқотишини юқорида келтирилган рапортида қуйидагича таърифлаган эди: «Туб аҳоли шуни яхши билсинки, рус қони тўкилган тақдирда айбдорлар осиб ўлдирилиши баробарида уларни ерлари Андижон (Дукчи эшон — Ҳ. З.) қўзғолони иштирокчилариники каби тортиб олинади. Ҳар бир ғалаёндан кейин қатъий равишда қўлланилаётган бу тартиб туб аҳолини рус ҳукуматига қарши қурол кўтармасликка мажбур этиши лозим».\nШуни айтиб ўтиш керакки, юқори табақа орасида дилида чор ҳукуматига ва мардикорликка олишга қарши бўлган кишилар йўқ эмас эди. Улар ўз мақсадларини ошкор этишдан чўчиб, пинҳона иш юритдилар. Масалан, Андижон шаҳридаги энг йирик миллионер Миркомил Мирмўминбоев Қўқон ва Марғилон шаҳарлари мингбошилари номига қуйидагича хат юборган: «Шаҳрингиздаги аҳоли ва бойларга мардикорликка қарши чиқишларини айтинг. Россиянинг аҳволи жуда танг, шунинг учун ҳеч нарсадан қўрқманглар. Ҳаммангиз бир ёқадан бош чиқариб иш юритсангизлар, мардикор олинишига қарши қўзғолон кўтарилиши осон. Ҳозирги вазиятда ҳукумат амалдорларига пул бўлса бас, ҳамма ишни битирадилар. Менинг халойиқни қўзғолонга ундаш ҳаракатим билиниб текширув ўтказилганда 150 минг сўм бериб ўзимни сақлаб қолдим. Шу боисдан сизлар ҳам хавотирланмай ҳаракат қилаверинглар». Миркомил Мирмўминбоев бундай хатларни бошқа жойларга ҳам юборган. Бироқ, юқори табақа вакиллари қўрқоқлик ва лоқайдлик қилиб қулай фурсатдан фойдалана олмадилар. Ҳатто миллий буржуазия ва зиёлилар заиф бўлганлиги учун ўзларини ўтга уришга чўчидилар. Натижада халқ ғалаёнларини жипслаштирадиган сиёсий куч — раҳбар топилмади. Тош, ғишт парчаси, таёқ, болта, темир-терсак ва бошқа оддий нарсалар билан қуролланган оми омма милтиқ, тўппонча, қилич, пулемёт ва тўпларга эга бўлган империя қўшинларига қарши ўзлари билганича кураш олиб бордилар. Жазо бўлинмаларининг ваҳшийлиги ўлкада жуда хатарли вазиятни юзага келтирди. Бундан ваҳимага тушган маҳаллий табақа вакиллари ва зиёлилар аҳволни юмшатиш, ва тинчликни таъминлаш мақсадида мардикор олишга қаратилган фармонни амалга оширишга чор маъмурларига яқиндан ёрдам беришга жазм этдилар. Ҳатто улар «авом халқни» қўзғолон кўтарганликлари учун истилочи маъмурлардан кечиришларини илтижо қилдилар. Ўша йили «Туркистон вилояти» рўзномасининг саҳифаларида рус императорини кўкларга кўтарувчи ва мардикорликка бориш ҳар бир кишининг ватан олдидаги бурчи эканлиги ҳақида шеъру мақолалар чоп этилди.\nШунингдек, маҳаллий маъмурият, миллий буржуазия ва зиёлилар бошчилигида «маҳаллий ёрдам комитетлари» тузилди. Улар мардикорларни тўплаш, жўнатишга кўмаклашиш билан бир қаторда жамоадан уларнинг эҳтиёжи учун маблағ тўпладилар. Қаҳатчиликдан, жазо бўлинмаларининг қирғинларидан ниҳоятда толиққан халойиқнинг қайта қўзғолон кўтаришга ҳоли қолмади. Баён этилган қулай фурсатлардан фойдаланган чор ҳукумати император фармонини амалга оширишга қатъий равишда киришди.\n1916 йил 23 августида А. Куропаткин мардикорликка сафарбар қилиш тадбирлари ҳақида буйруқ чиқарди. Унда мардикорликка олинадиган одамлар сони қуйидагича тақсимланган: Сирдарё вилояти 60 минг, Самарқанд вилояти 32407, Фарғона вилояти — 51233, Еттисув вилояти 43000 ва Каспий орти вилояти 13830 киши белгиланди. Сафарбарлик 1916 йил 18 сентябридан то 1917 йил февраль буржуа-демократик инқилоби ғалабасига қадар давом этди. П. Ковалёвнинг берган маълумотларига кўра, мардикорлар Москва, Петербург, Рязань, Тула, Орёл, Смоленск, Пенза, Брянск, Двинск, Нижний Новгород, Қозон, Самара, Перм, Екатеринбург, Оренбург, Киев, Харьков, Екатеринослав, Одесса, Запорожье, Керч Тбилиси, Ботуми ва бошқа жойларга жўнатилган.\nЧор маъмурияти белгиланган 200470 киши ўрнига 123 мингдан ортиқ мардикорларни сафарбар қилишга муваффақ бўлди. Улардан 101600 киши — Россиянинг ғарбий қисмига, 4000 киши — Сибирга, 7405 киши Кавказга юборилган. 10 мингдан ортиқ киши Туркистон ўлкасида ишлатилди. Мардикорлар ҳарбий ва саноат корхоналарида, конларда, темирйўллар қурилишида, ўрмонлар ва айрим капиталистларнинг хўжаликларида бетиним ишлатилди. Улар очликдан, хўрликдан, машаққатли меҳнатдан кўп азият чекдилар. Улар орасида совуқ урушдан, турли касалликлардан ўлганлар ва ногирон бўлиб қолганлар бор эди. Мардикорликка ёлланган аждодларимиз ҳаёти халқ оғзаки ижодиётида қуйидагича акс этган:\nҲеч ҳақимдан кечмайман…\nҚўзғолоннинг тарихий аҳамияти шундаки, у бутун Туркистон заминида яшаётган турли миллат ва элатлар сиёсий онги ўсишига ва курашларда чиниқтиришга олиб келди. Шунингдек, унда аёлларнинг фаол қатнашиши муҳим воқеа саналади. Бу ҳол тарихда камдан-кам учрайдиган ҳодисадир. Қўзғолон кенг қулоч ёйиши баробарида чор ҳукумати ҳукмронлигидан норози бўлган айрим юқори табақа вакилларини ҳаракатга чорлади. Улар ўлка мустақиллигини тиклаш учун қўзғолондан фойдаланиб қолишга уриндилар. Қўзғолон чор ҳукуматининг ўлкадаги куч-қудратини заифлаштириб, февраль буржуа-демократик инқилоби ғалабасини таъминлаган омиллардан бири ҳисобланади. Унинг ижобий томонларидан яна бири шундаки, рус императорининг мардикорликка сафарбар этиш ҳақидаги фармонининг тўла амалга оширилишига кескин зарба берди. Натижада мўлжалланган мардикорлар сонининг ярими жўнатилди. Бу минглаб оилаларнинг хонавайрон бўлишидан сақлаб қолди. Қўзғолон ўзбек ва бошқа қавмларнинг мустақиллик ва озодлик учун олиб борган кураш тарихида ўчмас из қолдирди.\n Чистачилар пахтани чаноғидан тозалаб, пахта заводларига сотар эдилар.\n Жиззах қўзғолони вақтида ўта жаҳолатга берилган айрим кишилар оддий рус кишиларини қийнаган ва ўлдирганлар. Бироқ бундай ҳаракат қўзғолоннинг мустамлакачилик, миллий зулмга қарши қаратилган моҳиятини белгиламайди. Қўзғолоннинг асосий йўналтирувчиси ҳисобланган меҳнаткаш оммада ўзга миллат вакилларини қириш нияти мутлақо бўлмаган — Ҳ. 3.\n Бу мисраларни 1946 йили фольклоршунос М. Афзалов жиззахлик Қурбонбой Очилдиевдан ёзиб олган.\n Қурбон Али Мўминовдан ёзиб олинган.\n← Аввалги Аввалги Ўктам Мирзаёр. Завол (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Хуршида (1967)


Қоидани бузган аёл ЙПХ ходимига: Болаларим оч қолади, хоҳласангиз уйимга олиб бораман (+видео) - 21 Августа 2019 - Yangiliklar Olami - www.SherlarUz.CoM - SMS SHERLAR, SEVGI SHERLARI, YANGI\nПонедельник, 23.09.2019, 08:11\nГлавная » 2019 » Август » 21 » Қоидани бузган аёл ЙПХ ходимига: Болаларим оч қолади, хоҳласангиз уйимга олиб бораман (+видео)\nҚоидани бузган аёл ЙПХ ходимига: Болаларим оч қолади, хоҳласангиз уйимга олиб бораман (+видео)\nТошкентда йўл қоидасини бузган аёл ЙПХ ходими томонидан тўхтатилди.\n"Тошкент" телеканалида "Пойтахт йўлларида" номли кўрсатувда йўл қоидасини бузган аёл билан боғлиқ видеолавҳа намойиш этилди. Унда аёлдан ҳужжатлар сўралганда мажбурий суғурта мавжуд эмаслиги маълум бўлган ва ЙПХ ходими автомашина жарима майдончасига олиб борилишини айтган. Шунда ҳайдовчи 6 болани боқаётганини, ишонмаса уйига бориб кўрсатишини, болалари оч қолишини айтган. Шунингдек у ходимдан арзонроқ жарима ёзиб беришни ҳам сўраган. Лекин ҳайдовчининг бу илтимослари эътиборга олинмаган ва автомашина жарима майдончасига олиб борилган.


Акмал Бурхонов: «Юқори амалдорлардан кўп қўнғироқлар бўлди» - xabar.uz\nАкмал Бурхонов: «Юқори амалдорлардан кўп қўнғироқлар...\nАкмал Бурхонов: «Юқори амалдорлардан кўп қўнғироқлар бўлди»\n05.09.2020 22:53 0 12641\nКоррупцияга қарши курашиш агентлиги директори Aкмал Бурхонов «Газета.uz»га берган интервьюсида «таниш билиш»чилик, манфаатлар тўқнашуви ҳақида гапирди.\n«Ривожланган мамлакатларда ҳар бир давлат идораси ва хусусий ташкилотда манфаатлар тўқнашувининг аниқ тушунчаси мавжуд. Бизда ҳамма нарса аралашиб кетган — «таниш билиш» ҳам, манфаатлар тўқнашуви ҳам, биз ўзимиз ҳали охиригача чегара қаерда ўтганлигини тўлиқ англаб етмаганмиз. Aфсуски, барчамиз «таниш-билиш» бу менталитет деб айтамиз. Aммо маданиятимиз ва урф-одатларимизни давлат хизмати билан адаштирмаслигимиз керак.\nБиз агентлигимизга ишга қабул қилиш учун танлов эълон қилганимизда, бизга жуда кўп қўнғироқлар бўлди, жумладан, юқори амалдорлардан ҳам. Улар: «Буни ишга ол, у қобилиятли, сенга шунақа одамлар керак, ишончли ва билган одамларни ишга олиш керак» дейишарди. Мен «Aгар у қобилиятли бўлса, унда бизда жамоат комиссияси бор, синов жараёнлари мавжуд. Мен кимни ишга олиш ва олмаслик тўғрисида қарор қабул қила олмайман ёки буюра олмайман», деб жавоб берардим.\nУлар шуни тушунишлари керакки, айнан Коррупцияга қарши курашиш агентлиги шаффоф тузилма бўлиши керак, биз холислигимиз ва адолатимизга шубҳа қилиниши учун сабаблар ёки ишоралар яратишга ҳаққимиз йўқ. Aммо, афсуски, ҳатто мансабдор шахслар, давлат органлари вакиллари ҳам бу фарқларни тўлиқ англамайдилар», дейди Акмал Бурхонов.\nкоррупция таниш-билишчилик Акмал Бурхонов


21:54 / 05.11.2017\nЯқинда сотувга чиққан iPhone X смартфонининг илк харидорлари телефонни фаоллаштириш билан боғлиқ муаммоларга дуч келдилар.\nТаъкидланишича, бундай муаммолар АҚШда кузатилган. Смартфон ёқилганда Sprint, Verizon ва AT&T мобил алоқа операторлари сим-карталарига эга бўлганлар серверга кириб бўлмаслиги ҳақида хабар олишган. Баъзи фойдаланувчиларда муваффақиятсиз фаоллаштиришдан кейин қурилмани ёқиш билан муаммолар вужудга келган.\nШу сабабли ўнлаб одамлар хизмат кўрсатиш марказларига мурожаат қилишга мажбур бўлишган.\niPhone X смартфони сентябрда тақдим қилинган. Унинг нархи 999 доллардан бошланади. Смартфонда техник носозликлар мавжудлиги ҳақида унинг сотувга чиқарилишидан аввал маълум бўлган. Жумладан, смартфондаги юзни таниш функцияси Face ID билан муаммолар мавжудлиги маълум қилинган. Шу туфайли компания янги смартфонлар чиқарилиши ҳажмини қисқартирмоқчи ҳам бўлган.\niPhone X фаоллаштириш


"Буюрганимдек амал қил, қайтарган нарсамдан тўхта!" | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n"Буюрганимдек амал қил, қайтарган нарсамдан тўхта!"\n1069 19:00 05.01.2019\n“Эй Одам фарзанди! Буюрганимдек амал қил, қайтарган нарсамдан тўхта, шунда сени ҳеч вафот этмайдиган тириклар жумласидан қиламан. Мен (абадий) тирикман, ҳеч қачон ўлмайман. Агар бирор нарсага “Бўл!” десам, у нарса (пайдо) бўлади.\nЭй Одам фарзанди! Агар сўзинг мулойим, амалинг қабиҳ бўлса, у ҳолда сен мунофиқларнинг раисисан. Агар зоҳиринг чиройли, ботининг хунук бўлса, у ҳолда сен ҳалокатга дучор бўлгувчилардансан. Улар Аллоҳни алдамоқчи бўладилар, аммо ўзлари сезмаган ҳолда фақат ўзларинигина алдайдилар.\nЭй Одам фарзанди! Жаннатга фақат Менинг буюклигимга тавозе қилганлар, кунини зикр билан ўтказганлар, фақат Мен учун нафсини шаҳватлардан тийганлар киради. Албатта Мен ғарибларни паноҳим, қашшоқларни ҳимоям остига оламан. Ота ўз фарзандига (қанча) раҳмдил, бева аёлга эр (қанча) меҳр-шафқатли бўлганидек, Мен етимни (шунчалик) ҳурматлайман. Ким мана шу сифат билан васф қилинса, унга жавоб берувчи бўламан. Қачон дуо қилса, ижобат этаман. Қачон сўраса, сўраганини бераман”.\n"Қирқ ҳадиси қудсий"


Бўстонлиқ туманида сайёр қабул - Ўзбекистон овози газетаси\nБўстонлиқ туманида сайёр қабул\nПартиянинг жамиятдаги таъсир кучи, обрў-эътибори Сайловолди дастурида белгиланган вазифалар ижросига боғлиқ. Чунки қуруқ сўзлар, ваъдалар, баландпарвоз шиорлар билан мавқега эришиб бўлмайди. Ҳар бир айтилган гапнинг устидан чиқилса, берилган ваъда бажарилсагина, одамлар партияга ишонади, суянади. Бунга эришиш учун аввало, сайловчилар, электорат вакилларини ташвишга солаётган масалалардан хабардор бўлиш талаб этилади. Бунда аҳоли билан юзма-юз мулоқотларнинг алоҳида ўрни бор.\nЎзбекистон Халқ демократик партияси ташаббуси билан жойларда ташкил этилаётган аҳоли билан очиқ мулоқотларнинг навбатдагиси Тошкент вилоятининг Бўстонлиқ туманида ўтказилди.\n«Дўмалоқ» қишлоғида «Истиқлол» маданият марказида Ўзбекистон Халқ демократик партияси Тошкент вилоят кенгаши ҳамда Бўстонлиқ туман ҳокимлиги ҳамкорлигида «Аҳоли билан мулоқот: муаммо, ечим ва самара» мавзусида очиқ мулоқот ўтказилди. Унда тумандаги Алғабас, Байтерак, Гулобод, Қорабой, Хўжа, Қўшқўрғон каби 10 га яқин маҳалла, шунингдек, Ғазалкент шаҳридаги Дахана, Наврўз маҳаллаларида яшовчи фуқаролар мурожаатлари тингланди.\n– Бундай мулоқотларнинг аҳоли муаммоларини ўрганиш ва уларни ечишда аҳамияти катта, – дейди вилоят партия кенгаши раиси Сайёра Файзиева. – Жонли суҳбатлар давомида муаммонинг асл илдизи ойдинлашади, ортиқча оворагарчиликларсиз у ёки бу масалага дахлдор янги ва қўшимча маълумотларни аниқлаштириб олиш имконияти катта бўлади. Яна бир аҳамиятли томони, аҳоли билан очиқ мулоқотлар мобайнида одамларнинг муаммоларини аниқлаш ва ҳал қилишга кўмаклашиш билан бирга уларнинг фикр-мулоҳазаларини ўрганяпмиз, таклиф ва тавсияларини ҳам оляпмиз...\nМурожаатларни таҳлил қилганимизда, уларнинг аксарияти ижтимоий масалаларни қамраб олгани маълум бўлмоқда. Масалан, аҳолини тоза ичимлик суви, уй-жой билан таъминлаш, йўлларни таъмирлаш, кадастр ҳужжатларини расмийлаштириш, ҳудудларни ободонлаштириш, болани боғчага жойлаштириш билан боғлиқ масалаларда кўплаб мурожаатлар бўлмоқда.\nБиз аҳоли муаммолари бўйича доимий таҳлил олиб бориш, шу асосда бир-бирига ўхшаш ва кўп учраётган масалаларни маҳаллий Кенгашлар доимий комиссиялари, сессиялари муҳокамасига киритиш бўйича чоралар белгиладик. Бу тажриба электорат вакилларини ўйлантираётган масалаларни комплекс равишда ҳал этишга хизмат қилади.\nОчиқ мулоқотда тумандаги корхона ва ташкилотлар вакиллари алоҳида секцияларда аҳоли мурожаатларини қабул қилиб, муаммоларни ҳар бир соҳа ва йўналиш бўйича чуқур таҳлил асосида ўрганишди.\nҲудудлардаги ижтимоий муҳитни ўрганиш, аҳоли муаммоларини ҳал қилиш, депутатлик назоратини ўрнатиш бўйича чора-тадбирлар режаси ишлаб чиқилди.\n– Албатта, гап инсон манфаати, ҳаёти ва тақдири ҳақида кетганда, унга эътиборсиз қарашга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ, – деди ЎзХДП Бўстонлиқ туман кенгаши раиси Олимжон Бобоев. – Очиқ мулоқотда 50 дан ортиқ мурожаат бўлди. Шу куни фуқароларнинг 17 та мурожаати жойида ижобий ҳал этилди. 20 масала бўйича тегишли тушунтиришлар берилди. Қолган масалалар бўйича депутатлик сўрови юбориладиган бўлди.\nШу куни тумандаги Қўшқўрғон ва Қораманас маҳалла фуқаролар йиғинлари ҳудудидаги кўчаларни асфальтлаш, чиқиндиларни олиб чиқиб кетиш, Янгиовул, Қорамозор, Сари-қанли ва Дахана маҳалла фуқаролар йиғинларида яроқсиз ҳолга келган электр сим ёғочларни алмаштириш, канал ва ариқларни тозалаш бўйича мурожаатлар бўлди.\nҚорамозор қишлоғидан келган Олмахон Ашурова икки нафар фарзандига туғилганлик тўғрисида гувоҳнома олиш ҳамда уларни тумандаги 54-сонли мактабга жойлаштириш масаласида мурожаат қилди. Ушбу мурожаат мутасадди ташкилотлар вакиллари томонидан ўрганилди, О.Ашурова тақдим этган ҳужжатлар кўриб чиқилди ва муаммо ҳал этиладиган бўлди.


06:44 / 14.07.2018 1724 pdf Ўқиш режими + -\nIslom.uz интернет портали қуйидаги бўш иш ўринларга танлов ўтказилишини эълон қилади:\n- 2 та сайт муҳаррири;\nУшбу вазифаларга қўйиладиган талаблар:\n- мазкур йўналишда камида 3 йиллик иш тажрибага эга бўлиш;\n- диний-маърифий мавзуларда ижод қилиш салоҳиятига эга бўлиш.\n- 1 та администратор (ижтимоий тармоқлар билан ишлаш малакаси бўлиши керак);\n- таржимонлар (ўзбек тилидан рус тилига, ўзбек тилидан инглиз тилига).\nТанловда иштирок этиш истагини билдирган номзодлар тегишли ҳужжатларни (объективка) 2018 йил 15 июлдан 15 август кунига қадар Telegram`даги @islomuz_admin ёки admin@islom.uz э.почта манзилига топширишлари керак.\nМаълумот учун телефон: (+99890) 973-68-68\nШунингдек, барча ижодкорларни мақолалар, хабарлар, видеолар, аудиолар, фотолар, дастурлар тайёрлашда ҳамкорликка таклиф этамиз.\nМатериалларни maqola@islom.uz э.почта манзилига юборишингиз мумкин.\nIslom.uz интернет портали\n06:15 / 14.07.2018 1152\n06:18 / 16.07.2018 1509\n279 12:40 / 19 январь\n1016 11:05 / 29.11.2018\nДубайда жойлашган Kebab Shop муассаси ёнида антиқа эълонга кўзингиз тушади ndash унда таомлар рўйхати бўлиб, уларга чегирмалар кўрсатилмаган, лекин вақтинча ишсизлар у давоми...\n740 10:49 / 17.10.2018\n969 12:20 / 11.12.2018


Мутолаа – ҳаётни танитади – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Таълим / Мутолаа – ҳаётни танитади\nЯнвар 18, 2019\tТаълим Изоҳ қолдириш 855 Кўрилди\nОгайо штати университети олимлари инсон қанча кўп китоб ўқиса, ҳаёт йўлини шунчалик аниқ танлашини таъкидлайди. Шунингдек, улар мутолаа ҳаётдаги тўсиқларни ҳам енгишга ёрдам беради, деб ҳисоблашади.\nБу нафақат илмий хулоса, балки айни ҳаётий ҳақиқат ҳамдир. Фақат бу жараённи кичик ёшданоқ бошлаш самара беради.\nБунда энг аввало оилада ота-онанинг намунаси етакчилик қилса, кейинги босқич мактабда бошланғич синф ўқитувчиларининг зиммасига тушади. Негаки, бола мактабда илк саводини чиқаргач, китобни мустақил ўқий ола бошлайди. Аммо болаларнинг табиати инжиқ, уларни бевосита китоб мутолаасига қизиқтириш осон эмас. Ана шу нуқтада бошланғич синф ўқитувчисининг не чоғлик устозлиги, маҳорати ўзини намоён қилади.\nФаолиятим давомида бошланғич синф ўқувчиларига “Ўқиш”, “Одобнома” дарслигидан ташқари қўшимча адабиётлар, уларнинг ёши ва руҳиятига мос китоблар ўқишини тавсия қиламан. Масалан, бирор бир эртак ёки болалар энциклопедияларидаги мавзулардан бирини кўргазмали тарзда ўқувчиларга сўзлаб бераман. Ёки эртакнинг энг қизиқ жойига келганда китобни ёпаман. Эртакнинг давомини топиб, ўқиб келган ўқувчини эса алоҳида рағбатлантираман. Шу тариқа ўқувчилар кейинги синфга ўтишганда адабиётларнинг мазмуни мураккаблашиб, воқеалар ривожланиб бораверади. 3-4-синфларда эса бош қа халқлар эртакларини тавсия этаман. Улар асосида ҳатто, ўқувчилар билан бирга эртаклар асосида саҳна кўринишлар тайёрлаймиз. Унда роль ўйнаётган энг тортинчоқ ўқувчимнинг ҳам ўзига ишончи ортади, жонланади. Ўртоқлари билан бирга эртак ўйинига берилиб кетади.\nЭнг муҳими, бу жараёнларда ўқувчи қаҳрамонлар образига сингиб кетади. Уларнинг қувонч ва ташвишларига шерик бўлади. Бу эса уларнинг ҳаётда бошқаларнинг ҳис-туйғуларини яхши тушунишига, равон нутқ, бой тасаввурнинг шаклланишига ёрдам беради.\nДенов туманидаги 79-умумтаълим\nмактаби бошланғич синф ўқитувчиси\nТэгларилмий хулоса китоб мактаб мутолаа ўқиш\nОлдинги Янги масжид фойдаланишга топширилди\nКейинги Бола тарбияни кимдан ўрганади?


11:06 / 05.07.2019\nЖануби-ғарбий махсус ҳарбий округ махсус бўлинмаларининг ҳарбий хизматчилари «Майдон» ҳудудида жорий йилнинг сентябрь ойида Қуролли Кучлар миқёсида «Фарғона» полигонида ўтказилиши режалаштирилган парашют спорти мусобақасига қизғин тайёргарлик кўрмоқда.\n«Д-6», «Беркут-2», «Мальва аксиома» каби парашютлардан жами 155 нафар десантчи сакраш амалиётини муваффақиятли бажарди.\nДесантчилар муҳим йўриқномалар асосида яна бир бор назоратдан ўтказилди. Шундан сўнг, «ярим шар» эгалари Ҳаво ҳужумидан мудофаа қўшинлари ва Ҳарбий ҳаво кучларига қарашли Ми-8 ҳарбий вертолёти бортидан жой олди.\nДесантчилар ўн гуруҳга бўлинган ҳолда навбатма-навбат белгиланган ҳудудга муайян қўшимча юклар билан сакраш жанговар вазифаси бажаришга киришди.\n«Шу кунга қадар икки юздан ортиқ парашют билан сакраш жанговар вазифасини: сувда, тунда барча парашют турлари билан бажардим. Кўплаб парашют спорти мусобақаларида қатнашиш чоғида ҳаво десант илмининг нозик жабҳаларини яхши ўзлаштирдик. Ушбу машғулот жорий йилнинг сентябр ойида Қуролли Кучлар миқёсида «Фарғона» полигонида ўтказилиши режалаштирилган парашют спорти мусобақаси олдидан муҳим тайёргарлик босқичи ҳисобланади», — дейди шартнома бўйича ҳарбий хизматчи, оддий аскар Боймурод Турсунов.\n«Машғулот давомида илк бор парашют билан сакраётган десантчилар ҳам мавжуд. Уларнинг кўникма ва имкониятларини кенгайтириш, ҳар қандай вазиятда юксак руҳий ва жанговар барқарорлигини таъминлашга хизмат қиладиган машғулот, айниқса, сакраш борасида дебют қилган ҳарбийлар учун катта синов бўлди.\nМашғулотни бевосита Қуролли Кучлар Бош штаби жанговар тайёргарлик бош бошқармаси ҳаво десант тайёргарлик бўлими бошлиғи подполковник Ғулом Тўйчиев, ҳарбий қисм командири подполковник Фарҳод Давлатов ҳамда масъул офицерлар кузатиб борди.\nБарча сакраш амалиётлари мутахассислар томонидан аъло даражага баҳоланди», дейилади Мудофаа вазирлиги Ахборот ва оммавий коммуникациялар департаменти хабарида.


Ўзбекистонда шаҳарлараро йўл ҳақи йил бошига нисбатан салкам 10 фоизга ошди – Kommers.uz\nИқтисодиёт\t14:00 | 7.12.21\nЎзбекистонда шаҳарлараро йўл ҳақи йил бошига нисбатан салкам 10 фоизга ошди\nЙўл ҳақи нархлари октябрь ойига нисбатан ўртача 0,4 фоизга қимматлашган.\nДавлат статистика қўмитаси автобуслар шаҳарлараро йўл ҳақи йил бошига нисбатан ошгани бўйича маълумот берди.\nҚайд этилишича, ноябрь ойида шаҳарлараро автобусда йўл ҳақи нархлари октябрь ойига нисбатан ўртача 0,4 фоизга қимматлашган.\nШаҳарлараро автобусда йўл ҳақи нархлари ноябрь ойида йил бошидан буён ўртача 9,4 фоизга кўтарилган.\nМаълумот учун, Ўзбекистонда 10 ойда 773 дона, октябрь ойида эса 77 дона автобус ишлаб чиқарилган.\nШунингдек, автобус ишлаб чиқариш 2020 йилнинг мос даври билан солиштирилганда 36,6 фоизга ошган.


Сэр Алекс Фергюсонни хафа қилган 5 юлдуз / CHAMPIONAT.asia\nСэр Алекс Фергюсонни хафа қилган 5 юлдуз\nТеглар : Алекс ФергюсонСамир Насри Манчестер Юнайтед Эден АзарПатрик КлюйвертРоналдиньоАлан Ширер\nЎз вақтида сэр Алекс Фергюсон таклифини рад этган 5 машҳур юлдуз.\nАнглиялик афсонавий ҳужумчиси Алан Ширер 1996 йилда танлаши керак эди: "Манчестер Юнайтед"га ўтиш ёки ўзининг севимли шаҳрига қайтиш.\n"Юнайтед" директори Мартин Эдвардснинг сўзларига кўра, Ширер хатто сэр Алекс уйига бориб, қизил либосни киймоқчи эканлигини айтган. Аммо "Блэкберн" раҳбари Жек Уокер ўз юлдузини Манчестерга қўйиб юборишни истамаган, Алан эса тарбияли йигит эди.\nНатижада у қалбига қулоқ солди: Ширер Ньюкаслга қайтди ва шаҳар жамоасининг энг яхши тўпурарига айланди. Унинг 206та голи соврин ютишга ёрдам бермади, аммо "Ньюкасл" Чемпионлар лигасига чиқди ва АПЛ етакчиларини қийин аҳволга солиб қўйди.\nУмуман олганда, "қизил иблислар" Ширерсиз ҳам яхши натижаларга эришди.\nАланнинг сўзларига кўра, у афсусда эмас. У икки марта "қизил иблислар"га "йўқ" деган, аммо футболчининг совринлар хонасидан бошқа ҳеч ким зарар кўргани йўқ.\nСэр Алекс қийинчилик билан бўлсада Ширер қарорини қабул қилди. 1998 йилда Патрик Клюйвертнинг рад жавоби эса мураббийни шокка туширди - голландиялик нима ҳақида ўйлаган?\nЎшанда ҳужумчи 22 ёшда эди ва "Милан" ҳамда МЮ 9 млн. фунтлик трансфер борасида келишиб олишганди. Клюйвертдан ташқари клублар бу келишувга тайёр эдилар. Манчестердагилар бунга тушунишмасди: "Қандай қилиб? У "Манчестер Юнайтед" энг йирик клуб эканлигини билмайдими?" Фергюсон худди шу саволни ўзига берган.\n"Ҳайрон бўлдим, у хатто суҳбатлашмади ва энди Патрик Лондонга ўтмоқчи эканлиги ҳақида миш-мишлар пайдо бўлди. Агар у шуни истаса, биз ҳеч нарса қила олмаймиз".\nБу вақтда Голландия футболчиси Барселона вакиллари билан учрашишни бошлади ва ёзда Каталония клубига ўтди. "Барса" у билан чемпионликни қўлга киритди - Ривалдо Клюйверт жуфтлиги иш берди. Ўша мавсум "иблислар" Дуайт Йорк ва Энди Коул ёрдамида требл қайд этишди. Фергюсоннинг натижалари яхши бўлиб чиқди - Патрик эса Каталонияда битта медал қўлга киритди.\n"1998 йилда иқтидорли голландиялик Патрик Клюйверт биз билан суҳбатлашишни ҳам исатмай таклифимизни рад этганидан кейин у зарар кўрди. Биз кўпроқ соврин ютдик" - деб ёзганди Фергюсон ўз автобиографиясида.\n"Барселона" ва "Реал" 2003 йилда Дэвид Бекхэм учун курашни бошлашди. Каталония клуби президенти бўлишни истаётган барча номзодлар сайлов олди кампаниясида уни харид қилишни ваъда беришган. Сандро Росель МЮ билан музокаралар ўтказган ва Бэкс "Реал"га йўл олиши 80%га ҳал бўлганини тушуниб етган.\nФерги Бекхэм ўрнига Роналдиньони олиб келмоқчи бўлди, бироқ бу фикр "Барселона"дагилар миясида ҳам бор эди. "Юнайтед" ПСЖ билан келишиб олди ва трансфер амалга ошиши учун майда ишлар қолганди. Каталония клуби музокараларни бошлади ва бразилиялик испан клубини танлади.\n"Мен Ромарио, Ривалдо ва Роналдо каби буюк бразилияликлар тўп тепган "Барселона"га ўтишни истадим. Суперюлдуз бўлишни истадим ва бу ерда имкониятларим катта эди. Манчестердаги ёмон об-ҳаводан кўра Барселона ҳаётини маъқул кўраман" - деганди ўшанда 22 ёшли футболчи.\nШотландиялик мутахассис хафа бўлди ва бор эътиборини "Спортинг"да тўп тепаётган 17 ёшли йигитчага қаратди: "Мен келишиб олгандик деб ўйлагандим, аммо Парижга учиб борганимда ҳаммаси бундай эмаслигини тушундим. Унинг вакиллари битимнинг баъзи бандлари ўзгарганини айтишди. Кейин у "Барселона"га ўтди. Хафа бўлдим, аммо натижада Криштиану Роналду билан шартнома имзоладик. Воқеалар бошқача тус олганда, ким билади, Роналду кимга насиб этарди".\n2012 йилнинг ёзида Эден Азарга харидорлар сони кўпайиб кетди. 21 ёшли футболчини деярли барча грандлар қўлга киритишни истади, ушбу курашда МЮ сўнгги мавсумда ЧЛ ғолиби бўлган "Челси"га имкониятни бой берди.\nФутболчи қарорини "Твиттер"да тушунтириб берди. Унинг айтишича, ҳаммасини Роман Абрамович билан суҳбат ҳал қилган экан: "У футболни севувчи оддий инсон. Биз битта нарсани истадик - "Челси"ни чўққида кўришни. Мен учун яхшигина пул тўлашди, аммо ҳеч кимга босим ўтказмадим. "Челси" ёки МЮдан бирини танлашим керак эди, аммо "Челси" энг яхши лойиҳа деб ўйлайман".\nАзарнинг "Лилль"даги жамоадошларидан бири Тулио де Мело бу трансфер ҳақида батафслроқ айтиб берди: "Улар Абрамовичнинг яхтасида учрашишди, кейин эса ресторанда овқатланишди. Азар хурсанд бўлиб қайтди ва шундай деди: "У мени кўндирди". Натижада келишув амалга ошди".\nФергюсоннинг айтишича, нарх унга ёқмаган экан:\n"Футболчиларга юқори баҳо беришим мумкин. Аммо ўша пайтда нарх жуда баланд эди. У кучли футболчи, бироқ 34 млн. фунт?\nТоп футболчилар атрофидаги вазият, нарх, маошлар, агентлик бонуслари - чегарадан чиқиб кетмоқда. "Челси" Азар учун агентга 6 млн. фунт тўлаб берди. Насри билан ҳам шундай бўлди. Ҳаммаси футболчини қанчага баҳолашингда".\nСэр Алекс Азар ўрнига Шинжи Кагавани харид қилди.\n"Битта нарса аниқ: Биз уни "Манчестер Юнайтед"га сотмаймиз" - деганди Арсен Венгер. Бироқ Насрининг ўзи янги шартномага қўл қўйишни истамаётган эди. Ўша вақтда Фергюсон юлдуз ярим ҳимоячини қўлга киритишнинг вақти келди деб ўйлади ва уни Пол Скоулз ўрнига олиб келмоқчи эди.\n"Сэр Алекс билан яширинча Парижда учрашдик, миш-мишлар бўлишини истамадик. Аммо бир муаммо бор эди: Мендан "Арсенал"га қарши уруш очишни сўрашди. Арсен Венгер билан бундай қила олмасдим".\n"Тўпчилар" ҳақиқатдан ҳам Насрини "қизил иблислар"га беришни истамади. "Манчестер Сити" эса оғриқли вариантдек кўринмади: "Таътилда Роберто Манчини деярли ҳар куни қўнғироқ қилди. У ростдан ҳам менга қизиқиб қолганди. Агентлар билан суҳбатлашдим ва улар менга битта саволни беришди: Нимани хоҳлаяпман - Тарихда қолишними ёки "Юнайтед"да "оддий аскар" бўлишни.\n"Рози бўлдим ва биринчи мавсумимдаёқ совринни қўлга киритдим. Танловда адашмадим".\n"Манчестер Сити" Гвардиола қўл остида 500-голини урди 3\nФергюсон "Эвертон" бошқарувида қолади 2\nКарикатура: Англия Премьер-лигасининг 4 та жамоаси ЕЧЛда кейинги босқичга йўл олишди 5


Вазир БЕГАЛИЕВга МУРОЖААТ – Huquqbon\nВазир БЕГАЛИЕВга МУРОЖААТ\nМуҳтарам Сайдулла Бегалиевич!\nСобир Раҳимов тумани «Мискин» номли маҳалла фуқаролар йиғини кенгашининг махсус комиссияси томонидан маҳалламиз фуқароси, Магазин-Мавзук кўчаси 99а уйда истиқомат қилувчи Бекхўжаев Сафарбек аканинг аризасига биноан, унинг уй-жой шароити ўрганиб чиқилди.\nБекхўжаев Сафарбек 1977 йилдан ҳозирги кунгача Қишлоқ ва Сув хўжалиги Вазирлиги тизимида меҳнат қилиб келмоқда. Бугунги кунда «Ўзсувметалл» бошқармасида юк кўтарувчи кран ҳайдовчиси вазифасида ишлайди.\nТекширув натижасида Бекхўжаев Сафарбекнинг оиласи 17 кишидан иборат бўлиб, 10 нафар фарзандлари ва келини, 2 нафар набиралари унинг қарамоғида эканлиги аниқланди.\nУнинг ҳовли сатҳи 1,5 сотих ер майдонидан, яшаш жойи эса икки хоналик уй ва бир айвон қурилмаларидан иборатдир.\nУшбу вазиятни ҳисобга олган ҳолда Бекхўжаев Сафарбекнинг оиласи уй-жойга мухтож, кам таъминланган оилалар ҳисобига олинди. Фарзандларининг тўрт нафари балоғат ёшига етган, уй-жой танқислиги туфайли уларни уйлантириш имконияти бўлмаяпди.\nБундан ташқари Бекхўжаев Сафарбек аканинг турмуш ўртоғи бир йил олдин вафот этганлиги сабабли, бу имкониятни янада қийинлаштирди.\nЮқорида баён қилинган сабабларни ҳисобга олган ҳолда, 2004 йил «Мехр ва мурувват йили»да шу оилага мурувват кўрсатиб, Бекхўжаев Сафарбек аканинг турар жой муаммосини ҳал қилишда кўмак беришингизни илтимос қиламиз.\nСизга Оллоҳдан узоқ умр, мартабангиз бундан ҳм зиёд бўлишини тилаб, сизга миннатдорчилик билдирамиз!\n«Мискин» маҳалла фуқаролар\nйиғини кенгаши раиси: А. Раҳимов.


Rost24 - Азиз Абдуҳакимов: Rost24.uz ўзбек журналистикасига ўзига хос услуби билан кириб келди\nБош вазир ўринбосари ўзи танқид қилинган сайтни эътироф этди\nБош вазир ўринбосари, Туризм ва спорт вазири Азиз Абдуҳакимов "Йил танлови – 2021" ва Rost24.uz сайти ҳақида фикрларини айтиб ўтди:\n“Таъкидлаш жоизки, Rost24.uz таҳририяти ўзбек журналистикасига ўзига хос услуби билан кириб келди ва қисқа муддатда ўз ўқувчиларини топиб улгурди. Аслида рост гапириш, ҳақиқатга тик кўз билан қараш осон эмас. Бироқ, Rost24.uz таҳририяти мамлакатимизда бўлаётган воқеа-ҳодисаларга теран нигоҳ билан қараб, ўзининг холисона фикрлари ва қарашлари билан ўқувчилар меҳрини қозонишга муваффақ бўлди.\nRost24.uz сайти томонидан Ўзбекистоннинг энг фаол журналистлари ва блогерлари эътирофи асосида таъсис этилган “Йил танлови-2021” анъанавий тақдирлаш маросимида Туризм ва спорт вазирлиги “Энг намунали вазирлик” номинациясида 2-ўринга муносиб кўрилди.\nБу эътироф вазирлигимиз учун юксак шараф бўлиш баробарида зиммамизга катта масъулият ҳам юклайди. Биз ушбу эътирофга муносиб бўлиш, мамлакатимизда туризм ва спорт соҳалари ривожини янги босқичга олиб чиқиш, Ўзбекистоннинг халқаро имижини ошириш йўлида янада кўп меҳнат қилишимиз талаб этилади.\nТаъкидлаш жоизки, Rost24.uz таҳририяти ўзбек журналистикасига ўзига хос услуби билан кириб келди ва қисқа муддатда ўз ўқувчиларини топиб улгурди. Аслида рост гапириш, ҳақиқатга тик кўз билан қараш осон эмас. Бироқ, Rost24.uz таҳририяти мамлакатимизда бўлаётган воқеа-ҳодисаларга теран нигоҳ билан қараб, ўзининг холисона фикрлари ва қарашлари билан ўқувчилар меҳрини қозонишга муваффақ бўлди.\nТўғри, таҳририят жамоаси ўз саҳифалари орқали баъзан туризм ва спорт соҳаларидаги камчиликларни танқид қилди. Бироқ, буларнинг замирида янги Ўзбекистонда амалга оширилаётган ислоҳотлар, шахсан муҳтарам юртбошимиз бошчилигида сўз эркинлигини таъминлаш, журналистикани чинакам тўртинчи ҳокимиятга айлантириш йўлидаги саъй-ҳаракатлар ётибди, десак муболаға бўлмайди.\n“Танқид – келажак меваси” дейишади. Rost24.uz сайти жамоасининг мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотларга “лаббай” дея жавоб бериб, барча соҳалардаги ютуқларни эътироф этиш баробарида юз бераётган камчиликларни ҳам холисона ёритаётганлиги жамиятимиз тараққиётига хизмат қилмоқда. Шу маънода Rost24.uz таҳририятининг хизматларини қадрлаймиз.\nУмид қиламизки, Rost24.uz таҳририяти келгусида ҳам ўз саҳифалари орқали мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотларни холисона ёритиш орқали жамиятимиз ривожига ўзининг муносиб улушини қўшади. Бу йўлда уларга куч-қувват тилаймиз.\nМаросимнинг барча ғолибларини самимий қутлаб, юксак эътироф учун ўз миннатдорлигимизни билдирамиз!", деди Азиз Абдуҳакимов.\nТег: Азиз Абдуҳакимов эътироф Вазир


Лавозимига тикланди — Huquq\nHome / / Лавозимига тикланди\n2 недели олдин\t208\nБаъзан иш берувчи билан ходим ўртасида низо келиб чиқадиган ҳолатлар учраб туради. 2019 йилнинг ноябрь ойида фуқаролик ишлари бўйича Мирзо Улуғбек туманлараро судида кўрилган иш бунга мисол бўла олади.\nДаъвогар А.Бакирова ўз аризасида 2009 йилдан Қуролли кучлар академиясида чет тили ўқитувчиси бўлиб ишлаб келгани, 2019 йил 10 сентябрда академия бошлиғининг биринчи ўринбосари томонидан у билан тузилган меҳнат шартномаси бекор қилинганини баён қилиб, буйруқда ишдан бўшатилишига асос кўрсатилмагани, касаба уюшмаси билан келишилмагани ҳамда бу ҳақда унга олдинроқ хабар қилинмаганини кўрсатиб, бу буйруқни ноқонуний деб топишни, шунингдек, ўзига боғлиқ бўлмаган сабаб билан ишдан қолгани боис жавобгардан шу кунлар учун иш ҳақини ва маънавий зарарни ундириб беришни сўраган.\nЎз навбатида жавобгар тараф ҳам сўз олиб, буйруқнинг қонунларга асосан чиқарилгани ҳақида фикр билдиради.\nИш ҳужжатларидан кўринадики, академия бошлиғи биринчи ўринбосарининг 2017 йил 1 июлдаги буйруғи билан А.Бакирова чет тиллар кафедрасига инглиз тили ўқитувчиси лавозимига ишга қабул қилинади. Шу сабабли 2017 йил 1 июлдан у билан 2018 йилнинг 31 августигача муддатли меҳнат шартномаси тузилади. Кейинчалик ўзгартириш киритиш йўли билан шартнома 2019 йилнинг 31 августига қадар узайтирилади. Шунингдек, 2018 йил 11 октябрда академия илмий кенгашининг қарори билан А.Бакирова бир йил муддатга, келгуси конкурсгача чет тиллар кафедрасига доцент лавозимига ишга қабул қилинади.\nЎзбекистон Олий суди пленумининг 1998 йил 17 апрелдаги «Судлар томонидан меҳнат шартномаси(контракти)ни бекор қилишни тартибга солувчи қонунларнинг қўлланилиши ҳақида»ги 12-қарорининг 5-бандига кўра муддатли меҳнат шартномалари фақат Меҳнат кодексининг 76-моддасида белгиланган ҳолатлар бўлгани сабабли номуайян муддатга мўлжалланган меҳнат шартномасини тузиш мумкин бўлмаган ҳолларда тузилиши мумкин.\nНазарда тутиш керакки, Меҳнат кодексининг 76-моддасида келтирилган ходим билан муддатли меҳнат шартномасини тузиш тўғрисидаги рўйхат қатъий чегараланган. Агар ходим билан тузилган муддатли меҳнат шартномаси юқоридаги талабларини ҳисобга олмаган ҳолда тузилган бўлса, бундай ҳолда шартноманинг муддати ҳақидаги шартлари ҳақиқий эмас деб топилади, ходим эса ишга номуайян муддатга биринчи иш кунидан бошлаб қабул қилинган ҳисобланади.\nБундан ташқари, Олий таълим муассасаларига педагогларни танлов асосида ишга қабул қилиш тартиби тўғрисидаги низомнинг 2- ва 3-бандларига кўра педагоглар тоифасига кафедра мудири, профессор, доцент, катта ўқитувчи, ўқитувчи (ассистент), ўқитувчи-стажёр лавозимини эгаллаб турган шахслар киради ҳамда олий таълим муассасасининг кафедра мудири, профессори, доценти, катта ўқитувчиси, ўқитувчиси (ассистенти), ўқитувчи-стажёри лавозими беш йил муддатга танлов бўйича эгалланади.\nЮқоридагилардан келиб чиқиб, суд даъвогар билан академия ўртасидаги шартнома асоссиз тузилганини қайд этган ҳолда А.Бакированинг ишдан бўшатилишини ҳам асоссиз деб ҳисоблади.\nБундан ташқари, 2018 йилда киритилган ўзгартиришга асосан меҳнат шартномасининг муддати 2019 йилнинг 31 августигача узайтирилади. Аммо бу ҳолатда охирги иш куни ишланмайдиган кунга тўғри келган. Меҳнат кодексининг 13-моддасига биноан эса ушбу кодекс меҳнат ҳуқуқлари ва бурчларининг вужудга келиши ёки бекор бўлиши билан боғлайдиган муддатнинг ўтиши унинг бошланиши белгиланган календарь куннинг эртасидан эътиборан бошланади.\nЮқоридаги ҳолатда Мустақиллик байрами муносабати билан 31 август ҳамда 2 сентябрь дам олиш кунлари деб эълон қилинган. Бу ҳолатда охирги иш куни 3 сентябрга тўғри келган.\nШунингдек, даъвогарни ишдан бўшатиш тўғрисидаги буйруқ ўз вақтида чиқарилмаган. Бундан ташқари, даъвогар ҳам, кафедра мудири ҳам бу ҳақда хабардор қилинмаган. Шу боис А.Бакирова кафедрада 2019 йилнинг 14 сентябригача, яъни 10 кун ишлаган. Буни дарс жадваллари ҳамда табел кўрсатиб турибди.\nМеҳнат кодексининг 105-моддасига асосан муддатли меҳнат шартномаси муддати тугаши билан бекор қилинади.\nАгар муддат тугагандан кейин ҳам меҳнатга оид муносабатлар давом этаверса ва тарафлардан бирортаси бир ҳафта давомида унинг бекор қилинишини талаб қилмаган бўлса, шартнома номуайян муддатга узайтирилган деб ҳисобланади.\nШуларга асосан суд А.Бакированинг даъвосини қисман қаноатлантиришни лозим топди. Жумладан, Қуролли кучлар академияси бошлиғининг биринчи ўринбосари 2019 йил 10 сентябрда чиқарган буйруқ бекор қилиниб, А.Бакировани чет тиллар кафедрасига доцент лавозимига тиклаш тўғрисида қарор чиқарилди. Шунингдек, мажбуран ишламаган кунлари учун академиядан даъвогарга 9 миллион 694 минг 320 сўм, адвокат хизмати учун 3 миллион сўм ҳамда маънавий зарар учун 2 миллион сўм ундириш белгиланди.\nМирзо Улуғбек туманлараро


«Клиплар учун лицензия бермаймиз» — «Ўзбекконцерт» директори\nБахтиёр Сайфуллаев ва Одилжон Абдуқаҳҳоров/Фото: KUN.UZ\nМаданият вазири Бахтиёр Сайфуллаев ҳамда «Ўзбекконцерт» давлат муассасаси директори Одилжон Абдуқаҳҳоров хонанда Лола Йўлдошеванинг интернетда кенг муҳокамаларга сабаб бўлган «Севгингни менга айт – 2» қўшиғи клипига муносабат билдирди.\n«Лоланинг мазкур клипини ҳар хил талқин қилиш мумкин. Вазир кўрмас экан, деб ўйламанглар. Кузатиб борамиз ва муҳокама қиламиз. Клипни яхши ҳам, ёмон ҳам дейиш мумкин. Шахсий фикрим - клип менга ёқмади», дея Маданият вазирининг сўзларини келтирмоқда Kun.uz мухбири.\nАхборот ва оммавий коммуникациялар агентлигида ташкил этилган очиқ мулоқот давомида «Ўзбекконцерт» давлат муассасаси директори Одилжон Абдуқаҳҳоров ҳам ушбу клип борасида ўз муносабатини билдирди.\n«Лола бу клипни Ўзбекистон фуқароси сифатида олиб чиқарди, десак бўлади. Қонуний жиҳатдан қарайдиган бўлсак, Лоланинг лицензия муддати 2018 йил 29 августда тугаган. У шундан кейин лицензия олиб, фаолият юритмаяпти.\nХонанда клипдаги воқеалар бундан 5 йил аввалги ҳолат эканлигини ўзининг инстаграм саҳифасида эълон қилди. Алоҳида таъкидлаш керакки, муассасамиз томонидан клиплар бу тарзда қабул қилинмайди ва ҳозирда бундай кенгаш фаолияти йўлга қўйилмаган. Тўғри, икки йил олдин клипларни баҳолайдиган кенгаш мавжуд эди. Айни пайтда эса йўқ.\nЛола чиқарган клип телевидениедаги бадиий кенгаш фаолиятига қаратилган, деб ўйлаймиз. Чунки бизда клиплар кенгаши фаолият юритмаяпти. Шунингдек, ташкилотимиз клиплар учун ҳеч қачон лицензия бермаган ва бермайди ҳам», дейди Одилжон Абдуқаҳҳоров.


1-ДЕКАБРЬ  ҚАРАҚАЛПАҚ ТИЛИНЕ МӘМЛЕКЕТЛИК ТИЛ БИЙЛИГИ БЕРИЛГЕН КҮН АЛДЫНАН\nЕркин Қарақалпақстан Вести Каракалпакстана 03:01:03, 29.07.2021\nТИЛ — ТИРИ ОРГАНИЗМ\nҲәр бир жәмийетте тилдиң орны айрықша болып келген ҳәм еле де солай болып қала береди. Себеби, сөйлеў тили — адамды басқа тири организмлерден айрықшалап турған факторлардың баслыларынан есапланады.\nТилде әҳмийетли, әҳмийетсиз деген машқала болмайды, себеби киши дегениң өсип үлкенге айланбасына ҳеш ким кепиллик бере алмайды.\nТилдиң — турысы тарийх. Жақсылап тиллик қурамды көзден кеширсек, сөзлер халқымыздың нешше мың жыллық тарийхынан, турмыс-тиришилигинен сыр шертеди.\nҚарақалпақ тилин тарийхый аспектте, яғный этимологиялық жақтан изертлеў көп, қызық, ойламаған тарийхый ўақыяларды ашып береди. Мәселен, бизиң жер көлеми, дала мәнисиндеги «майдан» сөзин украинлар еле биздеги формада, жазылыўда пайдаланбақта. Орыслардағы «деньги» — бизиң «теңге» сөзинен, «стакан» — «тостаған» сөзинен келип шыққанлығы белгили.\nСөзди усылай талқылап қарасақ, қазақ ҳәм өзбек тиллериндеги шал (ғарры мәнисиндеги) сөзиниң де бизге өгей емеслигине көзимиз жетеди. Шал — биздеги сал, яғный сал болып қалыўдан (қолдың, аяқтың, денениң ислемей қалыўы) келип шыққан екен. «Шал» сөзиниң қартайған адамға айтылатуғынын ескерсек, бул болжаўымызға исенесиз. Қамыр ийленетуғын үлкен табақты самар табақ деп атаймыз. Бундағы самар сөзи табақтың Самарадан (Россиядағы ўәлаят) келтирилгенлигине байланыслы пайда болған.\nҚулласы, ҳәр бир сөздиң өз алдына мәниси бар. Солай екен, сөзди этимологиялық жақтан изертлеў қай дәўирде де күн тәртибинен түспейтуғын тилимиздиң әҳмийетли ўазыйпаларынан есапланады.\nБүгинги қарақалпақ тилиниң және бир машқаласы, өзине жақын, туўысқан, шығысы бир қазақ ҳәм өзбек тиллеринен сөзлердиң кирип келиўи болып табылады. Әлбетте, бир елде, бир жәмийетте жасап турып, түрли миллет ўәкиллери менен қатнаста болатуғынлығымыз анық. Оның үстине қыз алып, қыз берисип, жақын адамлар болып кеткенбиз. Еки қарақалпақтың бириниң үйинде я қазақ, я өзбек табылады. Солай екен, сөйлегенде дыққатлы болып, Ана тилимизди таза сақлаўға, шубарландырып алмаўға ҳәрекет етиўимиз зәрүр. Әлбетте, туўысқан халықлар тиллериниң Ана тилимизди байытыўдағы әҳмийетин де айтып кетиўимиз орынлы.\nЖәне бир машқала ис қағазларын жүргизиўге байланыслы. Ҳәзир мәкемелерде ис қағазларын мәмлекетлик тил — өзбек тилинде алып барыў әдетке айланбақта. Ҳеш ким «хатыңды я есабатыңды өзбекше әкел», деп қыстап атырғаны жоқ. Буның себеби, министрликлерге, мәкемелерге Ташкенттен келетуғын ҳәрқандай ҳүжжеттиң өзбекше болатуғыны анық, әне сол ҳүжжет өзимизге келгеннен соң қарақалпақшаға аўдарылмай, орынларға сол турысында көширмелеп тарқатылыўында болып тур. Нәтийжеде қарақалпақша ис қағазларын жүргизиў өриси қысқармақта. Қарақалпақ тили мәмлекетлик тил екен, ҳүжжетлердиң қарақалпақ тилинде алып барылыўы нызамда көрсетилген екен, демек, бул мәселени де унамлы шешиўимиз керек, деп ойлаймыз.\nЖәне бир мәселе, қарақалпақша туўысқанлыққа байланыслы сөзлерди қолланыўда қәте-кемшиликлерге жол қоймақтамыз.\nБүгинги жаслардың өз ата-анасын «мама, папа» деўине қулақ үйренискенликтен буны тоқтатыўға ҳәрекет етпеўимиз, биз бенен сизиң кемшилигимиз.\nБул да бара берсин, енди бизиң қарақалпақ келинлер өз қәйин атасы менен қәйин енесин де «папа», «мама» деўге қарады. Неге олай десеңиз, оларды да өз әке-шешедей жақсы көретуғынынан айтатуғын қусайды. Оннан қалыспай, күйеў бала да келиншегиниң әке-шешесин «мама-папа»лаўға өтти. Ал, айырым жезделер қәйнисин, қазақ ағайинлер қусап «балдыз» деп жүр. Балдыз деген нашар адамға айтылатуғынына айырым жасларымыз ой жибермейди, Сондай-ақ, гейпара жаслар, әсиресе, үйленгенлери, өзлеринше үлкен адам болғансып, анасын «кемпир», әкесин «ғарры» дейди. Сондай-ақ, базы жигитлер өз келиншегин де «кемпир» десе, жап-жас келиншеклер күйеўин «ғарры» дейтуғынына күйип кетесең.\nБизде сөйлегенде адам атына «жан» деген сөз онша қосып айтыла бермейди. Ғарры-кемпирлер жасларға айтыўы мүмкин, онда да еркелетиў мәнисинде, яғный «жан» дегенди перзентлерине сағыйра, балалық дәўиринде ғана айтады.\nБирақ соңғы ўақытта бул «жан» сөзи де адамлардың исмине жаппай қосылып баратыр. Бул да тил қағыйдасына туўра келе бермейди. Жоқарыдағы үш мәселеге сыртқы факторлардың тәсири болса, буларға сыртқы факторлардың ҳеш қандай тәсири жоқ, тек өзлеримиздиң бийпәрўалығымыздан жүзеге келген машқала болып табылады.\nҚарақалпақ тилимиздиң булардан басқа да машқалалары баршылық.\nБизиң айтқанларымыз, сол машқалалардың оннан, бәлким жүзден бири шығар. Себеби тилдиң өзи адамлар арқалы тири организм болып есапланады. Солай екен, тири организм аўырады да, саўалады да. Иләйым, неше мың жыллар жасап келген қарақалпақ тилимиз тири ҳәм саў организм сыпатында еле де мың жыллар жасай берсин!\nфилология илимлериниң кандидаты, жазыўшы.\nСәне: 26.11.2020 10:24:50


Вайл водийси муштоқ кимсалар\nАллоҳни эсламайдиган сотувчилар молининг синиқ жойини елимлаб яшириш, айби борини тагига қуйиш ёки кимёвий моддалар қўллаш каби усуллар билан харидорни чалғитади. Баъзи бирлари молнинг яроқлилик муддатини ўзгартиради ёки харидорга молни яхшилаб кўришга ёки текшириб ё синаб олишга йўл қўймайдилар. Сифатли ёғга сифати пастроғини, олий нав унга биринчи нав унни аралаштириб сотиш, машинанинг юрган километр рақамларини орқага айлантириб сотиш ва бошқа шунга ўхшашларнинг ҳаммаси ҳаромдир. Бундай савдодан барака кўтарилган.\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Мусулмон мусулмон билан ака-укадир. Ўз ака-укасига айби бор нарсанинг айбини баён қилмай сотиш ҳалол эмас", деганлар (Имом Ибн Можа ривояти).\nЯна бир ҳадисда эса: "Олувчи ва сотувчи бир-бирларидан ажрагунларига қадар ихтиёрлидирлар. Агар улар рост ва очиқ савдо қилишсалар савдолари баракали бўлади. Ёлғон ва ҳийлали савдоларидан эса барака кўтарилади", деб умматларини баракага ундаганлар (Имом Бухорий ривояти).\nАллоҳ таоло ўлчов ва тарозига хиёнат қилувчиларни қаттиқ ғазабига олишни қуйидагича баён қилган: «(Ўлчов ва тарозидан) уриб қолгувчи кимсаларга ҳалокат бўлгай! Улар одамлардан (бирон нарсани) ўлчаб олган вақтларида тўла қилиб оладиган, уларга ўлчаб ёки тортиб берган вақтларида эса кам қилиб берадиган кимсалардир» (Мутаффифун сураси, 1-3).\nСуддий розияллоҳу анҳу айтадилар: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадинага келган вақтларида у ерда Абу Жуҳайна деган кимса бор эди. Унинг иккита «микёли» (ўлчов асбоби) бўлиб, бири билан одамларга ўлчаб берар, иккинчиси билан ўзига ўлчаб олар эди. Шу боис Аллоҳ таоло юқоридаги оятни нозил қилди».\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Беш иш беш ишга боғлиқ», дедилар. «Ё Расулуллоҳ, бири иккинчисига боғлиқ бўлган беш иш қайси?» деб сўрашди. «Қайси қавм аҳдини бузса, Аллоҳ уларга душманларини ҳукмрон қилиб қўяди. Аллоҳ нозил этган нарсадан бошқаси билан ҳукм қилса, уларга фақирлик ёйилади. Фаҳш авж олган ерга, Аллоҳ ўлат юборади. Ўлчов ва тарозидан уриб қолса, набототлар ўсмай, бир неча йил қурғоқчиликка дучор бўладилар. Закот бермасалар, ёмғир ёғмай қўяди», дедилар» (Табароний ривояти).\n«Улар ўзларининг улуғ бир кунда – барча одамлар бутун оламлар Парвардигори ҳузурида тик туриб (ҳисоб-китоб қилинадиган, ўрталарида ҳукм этиладиган қиёмат) кунида қайта тирилгувчи эканликларини ўйламайдиларми?!» Мутаффифин сураси, 4-6).\nБировларнинг ҳақидан уриб қолиш ўғрилик, хиёнат ҳаром луқма бўлиб, бу ишни қилганларга Аллоҳ «вайл» билан таҳдид солди. Вайл – шиддатли азоб, бошқа бир ривоятда айтилишича, жаҳаннамдаги водий бўлиб. Агар унга дунёдаги тоғлар туширилса, тошлари эриб кетади.\nСалафлардан бири айтган экан: «Ҳар бир (ўлчов асбобида) ўлчовчи ва (тарозида) тортувчи кишининг дўзахий эканига гувоҳлик бераман. Чунки Аллоҳ сақлаганлардан ташқари, бирон кимса саломат қолмайди бундан».\nТошкент ислом институтининг 4-курс талабаси\nДругие материалы в этой категории: « Лоқайдлик тинчликка рахна солади\tЯхшиликка калит бўлинг! »\nМенга: “Жаннатга кир!”, – дейилди\nОта-онангизнинг олдида телефонга қараманг!\nҲикоя: сабрда ҳам ҳикмат бор\nХабарни текшириб кўриб, кейин тарқатинглар!


24 Июнь 13:10\nNUR-SULTAN. Kazinform – Қозоғистон пойтахти аҳолиси эмланиш орқали 2 хонали квартирани ютиб олишлари мумкин. Нур-Султан шаҳри ҳокими Алтай Кўлгинов ўзининг Инстаграм саҳифасида ушбу янгилик билан ўртоқлашди, деб хабар беради Kazinform мухбири.\n«Жамоавий иммунитетни шакллантириш учун шаҳар аҳолисининг 60 фоизидан кўпроғини эмлаш керак. Санитария шифокорлари қўшимча карантин чекловлари тўғрисида янги фармон тайёрламоқдалар: хавфли гуруҳлар учун эмлаш мажбурийдир, эмланмаган ишчиларни масофадан ишлашга ўтказиш ва бошқалар чоралар талаб қилинади. Шаҳар аҳолисини рағбатлантириш учун биз қимматбаҳо совғалар лотереясини тақдим этмоқдамиз. Янги эмланганлар орасида эса биз икки хонали квартира ўйнатишни хоҳлаймиз (инвесторлар ҳисобидан). Лотореяда шаҳар клиникаларида ёки савдо марказларида эмланган барча шаҳар аҳолиси иштирок этишлари мумкин», - деди шаҳар ҳокими.\nУнга кўра, эмлашнинг биринчи компонентини жорий йилнинг 25 июнидан 31 августигача олган 18 ёшдан катта шаҳар аҳолиси квартира тикилган лоторея ўйинига қатнашиши мумкин. Натижалар сентябр ойи бошида эълон қилинади.\n«Биз IT-ҳамжамиятни адолатли рақобат ва эмланганларни тўлиқ қамраб олишини таъминлаш учун сафарбар қиламиз (ушбу босқичда). Эслатиб ўтамиз, бундан олдин «MEGA Silk Way» савдо маркази эмланганлар ўртасида ютуққа автомобил тикилганини эълон қилган эди. Шунингдек, савдо марказларида эмланганлар орасида компютер ва маиший техника, iPhone смартфонлари ютуқлари ўйнатилади. Сўнгги кунларда эмлаш жараёнига қатнашаётган аҳолининг фаоллиги қувонтирмоқда. Шу тарзда шаҳар аҳолиси ўз соғлиғи учун масъулиятни ўз зиммаларига олишди ва «Дельта» штаммининг хавфини тушуна бошладилар. Эмлаш - бу пандемияга қарши курашишнинг ягона самарали усули! «- деди Алтай Кўлгинов.\n#Жамият #Вакцина #QazVac\nҚозоғистонда ўтган суткада 6637 киши коронавирус юқтирган


Янги солиқ кодексида нималар ўзгарди? | Qalampir.uz\nЯнги солиқ кодексида нималар ўзгарди?\nТаҳлил\t02 Январь 18:50 6356\nИжтимоий тармоқларда XXI бўлим, 71 боб ва 480та моддадан иборат янги таҳрирдаги Солиқ кодекси матни эълон қилинди. Янги солиқ кодексини қабул қилишда солиқ механизмларини оптималлаштириш ва аҳоли, тадбиркорларга солиқ юкини камайтириш мақсад қилинганди.\nСолиқ ўзгаришларини амалга оширишда 3 та масала – солиқ юкини камайтириш, солиққа тортишни соддалаштириш, солиқ маъмуриятчилигини такомиллаштиришни ҳал этиш вазифаси белгиланганди.\nСолиқ юкини камайтиришда ҚҚС (қўшимча қиймат солиғи) бўйича ҳосил бўлган ортиқча суммани қайтариш, асосий воситалар ҳамда кўчмас мулк объектлари бўйича ҚҚС бир йўла ҳисобга олиниши белгиланди. Бюджет ташкилотларидан бошқа барча тадбиркорлик субъектлари учун ягона ижтимоий тўлов 12 фоиз миқдорида белгиланди. Бу кўрсаткич аввал 25 фоиз эди.\nЯнги кодексда ЯТТлар (якка тартибдаги тадбиркорлар) тўлайдиган солиқ суммаси 30 фоизгача камайтирилиши белгиланди. Эски кодексга кўра, ЯТТлар солиқ тўлашда деярли бошқа фаолияти кенг даражадаги юридик шахслар тўлайдиган суммани тўларди. Лекин уларнинг хўжалик юритуви ва фаолият горизонти бунинг аксини кўрсатади. Ривожланган давлатларда ҳам мавжуд бу фаолият турига (sole proprietorship) солиқ юки анча камайтирилган.\nЭски кодексда мавжуд бўлган 13та солиқ турлари янгисида 9тагача камайтирилди. Улар қуйидагилардан иборат:\nЯгона ер солиғи, давлат божи, божхона тўловлари ва тадбиркорлик фаолиятининг айрим турлари бўйича қатъий белгиланган солиқ турлари бекор қилинди. Кодексда солиқ органлари солиқ текширувларининг камерал солиқ текшируви, сайёр солиқ текшируви ва солиқ аудитини ўтказиши белгилаб қўйилди.\nЯкка тартибдаги тадбиркорларга солиқларни тўлашни танлаш ҳуқуқи берилмоқда. Хусусан, улар солиқни қатъий белгиланган миқдорларда тўлаш ёҳуд жисмоний шахснинг жами йиллик даромади тўғрисида декларация асосида тўлаши мумкин бўлади.\nСолиқ назорати шакллари 13 тадан 2 тага қисқартирилди. Текширишларни тайинлаш тартибига ўзгартириш киритилмоқда, текширишлар инсон омилисиз фақат дастур асосида амалга оширилади. Давлат солиқ хизмати органлари эндиликда жарималарни профилактик тадбирлар ўтказгандан кейингина қўллайди.\nЯнги кодексда ортиқча ундирилган солиқ қайтарилишида фоизлар қўшилиши ҳам белгилаб қўйилди. Унга кўра, Ортиқча ундирилган солиқ суммасига фоизлар солиқ тўловчи ундан солиқ ортиқча ундирилгани факти ўзига маълум бўлган кундан ёки суднинг қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан ўттиз кун ичида мурожаат этган тақдирда ҳисобланади. Фоизлар ундирилган кундан кейинги кундан эътиборан ҳақиқий ҳисобга олинган (қайтарилган) кунга қадар ҳисобланади.\nҲисобланган фоизлар тегишли бюджет маблағлари ҳисобидан тўланади. Фоиз ставкаси Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг шу кунлардаги амал қилаётган қайта молиялаштириш ставкасига тенг этиб қабул қилинади.\nКонцерт-томоша кўрсатиш фаолияти билан шуғулланиш учун лицензияга эга бўлган юридик ва жисмоний шахсларни (шу жумладан норезидентларни) жалб этиш йўли билан оммавий томоша тадбирларини ташкил этишдан даромадлар оладиган юридик шахслар учун солиқ ставкаси 5 фоиз қилиб белгиланди.\n2019 йилнинг 3 декабрь куни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасида янги таҳрирдаги Солиқ кодекси тўғрисидаги қонун лойиҳаси муҳокамасига бағишланган давра суҳбати ўтказилганди.\nУнда парламент қуйи палатаси депутатлари, парламент қуйи палатасининг Давлат бюджети бошқармаси ходимлари ҳамда Давлат солиқ қўмитаси, Молия вазирлиги мутасадди раҳбарлари, солиқ маслаҳатчилари иштирок этганди.\nСолиқ кодексидаги концептуал ўзгаришлар, энг аввало, солиқ қонунчилиги нормалари қўлланилишини максимал даражада соддалаштириб, қарама-қаршиликлар ва зиддиятли ҳолатларни бартараф этиш, солиқ назорати механизмларини такомиллаштириш, инсофли солиқ тўловчиларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари ҳимоясини кучайтиришга қаратилгани айтилганди.\nМарказий банк Солиқ кодекси\n04 Август 15:22 61024\n05 Август 11:03 46237\n04 Август 20:35 33571\n04 Август 14:05 31909\n05 Август 12:52 29734