Ислом ва демократия. - «HARAKAT» XABAR AGENTLIGI :: Independent News Agency Harakat. Узбекистан, новости Узбекистана, политика Узбекистана, оппозиция Узбекистана\nЖурнал Ҳаракат №1 (12) 1998. Жамият муаммолари.\nЖура Угли. - Ислом ва демократия.\nБисмиллохур Рахмонир Рохим,\nАвваломбор ушбу маколани ёзишдан аввал куп фикрладим. Аслида бундай маколаларни Ислом илмининг олиму фузалолари ёзишганда яхши булармиди?...\nОхири бир фикрга келдим. Адашсам, Оллох кечирар. Ажаб эрмас бу макола сабаб булиб олиму уламоларимиз хам бахсга аралашсалар, бундай улуг ишнинг хеч булмаганда сабабчиси булиб коларман, деб маколани ёзишга киришдим.\nМуфтий Мухаммад Содик Мухаммад Юсуф жаноблари “Озодлик” радиоси оркали килган маърузаларидан бирида “Биз мусулмонлар учун бугун энг макбул жамият бу демократик жамиятдир”, дедилар. Муфтий хазратларининг кейинги пайтларда жахон оммавий ахборот воситалари оркали килаётган сиёсий маърузаларини эшитиб, хакикий мусулмон узининг мукаддас динини мукаммал билиши билан бирга атрофида булаётган сиёсий жараёнларга бефарк булмай, уз сиёсий куз карашларини баралла айтиши шарт, деган фикрга келдим. Бу фикримнинг канчалик тугри эканлигини утган йили урталарида Тожикистон мухолифати рахбарларидан бири Акбар Туражонзода “Озодлик” радиосининг русча эшиттиришлари оркали журналистларнинг саволларига жавоб кайтарар эканлар сухбат охирида француз журналисти “Агар менда ихтиёр булганда эди, Сизни Президент этиб сайлаган булар эдим”, деганидан тушундим.\nУзбекистон хукумати Ислом динини одамларга факат беш вакт номоз укийдиган, арок ичмасликни, зино килмасликни, угирлик килмасликнигина таргибот килувчи восита килиб курсатишга харакат килмокда. Бунга карши Ислом илмининг хакикатини бугунги хаёт шартларидан келиб чикиб халкка сингдириб куйиши керак булган дин уламоларини, минг афсуски, бугун масжидларда курмаймиз. Абдували Мирзаев, Рамазон Маткаримов, Мухаммад Ражаб, Содикжон Кори, Абдулла Утаев, Окилхон Эшонхонов, Каримжон Ойсорохунов сингари унлаб миллатнинг гулларини, Обидхон Сибитхон угли каби имонли ва илм сохиби булганларни мусулмонларнинг фикрини бир тийинга олмай туриб масжидлардан кувгин килган золимни ким деб аташни хам билмайсан.\nБугун масжидлардаги имомлар мусулмонларга факат кандай килиб тахорат олиш-у оиланинг кандай булиши кераклиги тугрисида маъруза килиб халкнинг онгини совет замонида шакллантирилган саёзликда ушлаб туриш учун хизмат килмокдалар. Биз бу ерда Ислом динининг Узбекистон масжидларида ва оммавий ахборот воситаларида ёритиш ман этилган жихатларига эътиборни каратиб, айтмокчи булганимиз акидалар демократик принципларга кандай мос тушишини куриб чикамиз.\nДунёда демократиянинг таянчи хисобланган Америка Кушма Штатларининг Асосий конуни - Конституциясининг кабул килинганига 200 йилдан ошибди. Мана бу вокеага эса 1400 йилдан ошди.\nПайгамбаримиз Мухаммад алейхи ва саллам уз улимларини олдиндан билган эдилар. Улимлари олдидан, Оллохнинг “Оллох ва унинг пайгамбарига итоат этинглар” деган оятига асосан, атрофларидаги 4 чориёрдан бирини халифаликка тайинласалар хеч ким карши чикмас эди. Лекин ул зоти олий “Халк сайласин” деб хеч кимни тайинламадилар. Халк узи бир неча номзод орасидан Абу Бакр Сиддикни халифа этиб сайлади.\nРасулулоллох айтадилар: “Сизларнинг кай бирингиз бирор жиноят ёки гунох иш килаётган одамни курсангиз, аввал уни кул билан кайтаринг, бунинг имкони булмаса, тил билан кайтаринг, бунга хам кодир булмасангиз, дилингизда нафратланиб туринг. Лекин бу учинчиси имоннинг заифлигидан далолатдир”. Бу хадис одамларни хушёрликка чорлайди. Хаксизликни курганда жим турмасликка даъват этади.\nБугун бизнинг халкимизни юкоридаги хадисда келтирилган учунчи тоифадаги одамларга айлантирмокдалар. Турли йуллар билан халкнинг юрагида куркув уйготмокдалар. Улар “Бир-лик”ни ва аввал узлари “Бирлик”га карши тузиб, кейин бошларига бало булган “Эрк”ни тарафдорлари билан кушиб йукотдик, Исломнинг хакикатини англатувчи олимларни йукотдик, камалганларни иккинчи бундай ишларга аралашмайдиган килдик, мана энди Узбекистонга хар кандай халкаро ташкилотлар келаверсин, улар барибир сиримизни ошкор киладиганларни топишолмайди, топганлари эса очик гапиришга куркишади, деб уйлаётибдилар. Накадар калтабинлик бу.\nОллохи Таоло: “Улуглик ва катталик менинг либосимдир. Кимки бу сифатларимни мен билан талашса, мен уни дузахга дучор килгайман”, дейди ва бир оятда 3 ой подшох булган вактида нимани хохласам, ушани килавераман, деб уйлаган, хатто худоликни даъво килган золимнинг образини яратиб беради. Ушанга ухшаган, бир кулига Куръон, бир кулига Конституцияни ушлаб касам ичиб, уз амалини саклаб колиш илинжида халкни оломонга, манкуртга айлантиришга харакат килаётган бугунги золим образи хаёлингизга келдими?\nХа, золимлик хар бир жамиятни баданига тушган куртдир. Шунинг учун Расулулоллох: “Жиходнинг энг макбули золимнинг юзига хак гапни айтишдир”, деганлар. Яна бир хадисда: “Кимки одамлар узига нисбатан хурмати учун тик туришларини хохласа, унинг жойи жаханнам булур”, деганлар.\nМаълумки, золим подшохлар, доимо уз кирдикорларини яширишга харакат киладилар. Улар рахбарлик килаётган юртда эркин матбуот булмайди. Лекин хеч кандай куч золимнинг кирдикорларини беркитиб кололмайди. Чунки, бундан 1400 йил аввал Расулулоллох башорат килганларидек: “Эшиги-ю деразаси йук бир силлик тошнинг ичида туриб иш килсаларингиз хам одамларга маълум ва ошкор булаверади”, деганлар. Бугунги вокеалар бу сузларнинг накадар хак эканлигини курсатиб турипти. Демократияда хам матбуотнинг бугилишини кораланаши бу табаррук сузлар билан хамоханг эмасми?\nЭнди мана бу хадисга эътибор беринг: “Агар одамлар золимнинг халкка килаётган жабрини кура била туриб уни тийиб куймасалар, унинг касофатидан Оллох Таоло хаммага баробар азоб-укубат юбориши мумкин”.\nОчиги, шу хадисни дастлаб укиганимда миллатимнинг кейинги 150 йиллик тарихи куз унгимдан бирма бир ута бошлади. Бошимизга бугунгача ёгилаётган балоларни илдизини топгандай булдим. Алихон Тура Согуний (Оллох рахмат айласин) “Тарихи Мухаммад” номли китобида шундай ёзадилар:”Мухаммад каби пайгамбари бор эл, “Куръон”дек китоби бор эл, Исломдек дини бор эл нечун бугун бу кадар хароб?” Менинг хам хар доим юрагимдан шу каби бир мунгли бир нидо чикиб тилимни харакатга келтиради: “Эй узлигини унутган кимсалар, кимлигингни биласанми? Атрофингга кара, сени золимнинг зулми ураб олаяпти. Сенинг мард углонларинг сенинг дардингда уз Ватанларидан жудо булиб юриптилар. 130 йил олдин юртингни босиб олдилар. Отадилар, деб куркиб, гинг демадинг. Деганларни кулламадинг.\n80 йил аввал сенга бойлардан ер олиб берамиз дедилар. Алдандинг, борингдан хам айрилдинг. Ер бераётган киму бой ким, уйлаб хам утирмадинг. Кодирий, Чулпон, Фитрат, Носир, Бехбудий кабиларни халк душмани дедилар. Сибирга жунатадилар, деб куркдинг ва чапак чалиб туравердинг.\nОхири узингни хароб килдилар. Юртингни таладилар. Писиб утиравердинг. Сени дардингни кутариб чиккан “Бирлик”ни соткин “53-54”лар ёрдамида булдилар, бугдилар. Камалиб коламан, деб куркканингдан камокдан бир оз кенгрок булган ининнга кириб утиравердинг. 80 йил сени талаб келганларни дустим дединг, дустларингни тупалончи, митингчи дединг. Тинчлигимизни бузувчилар дединг. Золимнинг умрини чузайлик дедилар. Кулинг куксингда, хар доимгидек “хуп булади” дединг.\nХозир уйингда еб турган нонинг хам тугади. Энди нима дейсан?...\nКуфир йулини тутган золим кимсаларни Оллох улуг китоби булмиш “Куръон”нинг “Бакара” сурасида куйидагича таърифлайди: “Улар Оллохни ва иймонли кишиларни алдамокчи буладилар ва узлари сезмаган холда факат узларинигина алдай оладилар”. Огох булингизким, улар бузгунчилардир. Уларга “Мана бу кишилар каби имон келтиринг” дейилса, “Шу пасткашларга ухшаб мумин буламизми?” дейдилар. Огох булингизким, уларнинг узи тубан кимсалардир. Лекин буни узлари биладиларми?\nУлар иймон келтирган зотларга йуликканда, узлари учун фойда курсалар “Биз хам иймон келтирганмиз” дея биладилар. Аммо узларинг шайтонлари (бошликлари) билан холи колганда эса “Биз сиз билан биргамиз, факат уларнинг устидан кулмокдамиз”, дейдилар.\nГап золим подшохлар хаккида кетар экан, подшохнинг зулми ортгач унинг атрофидан адолатли кишилар узларини олиб кочиб, виждонсиз, иймонсиз кимсалар унга якинлаша бошлайдилар ва бундай жамият албатта таназзулга учрайди. Золим подшох билан халк орасидаги иплар узилади. Энди золим халк билан тугридан тугри эмас, суд, милиция, КГБ, прокуратура каби органлар оркали гаплашади.\nМен бир юкори лавозимларда ишлаган милиция полковнигини биламан. У генералликка даъвогарлар ичида эди. Аммо 1992 йил ёзда бир кечада узи ариза ёзиб бушаб кетди. Чунки у кулини халк конига буяшни истамади. Оллохдан куркди.\nЁки булмаса Шукрулло Мирсаидовнинг охирги йиллардаги тарихини олайлик. У киши уз вактида мардлиги, матонати туфайли халк орасида кундан кунга ошиб бораётган обруга эришганди. Айнан шу нарса уша пайтда золимликга даъвогорлик килаётган кимсани чучитиб юборди. Миллат такдири ва келажагини сарик чакага хам олмайдиган бу кимса уз амал курсисидан ажралиб колиш васвасасида биродаридан хам воз кечишга тайёр эди.\nШу борада бир ривоят эсимга тушиб кетди. Амир Темур подшохлик даврида купчилик билан маслахатлашиб бир ишга киришишни дастурамал килиб олган эканлар. Кунлардан бир куни у кишининг якинларидан бири бошка бириси тугрисида: “Амирим, буюринг шу бадбахтни калласини танасидан жудо этай. Хар кенгашда нукул сизни танкид килади” деганда, бобокалонимиз: “Асло! Кани энди шундай кишилардан яна беш-унтаси булганда, ишларимиз янада юришиб кетарди”, деган эканлар.\nБизнинг “Катта”ни атрофидагилардан факат Мирсаидовгина уни танкид киларди. Табиийки, бу нарса унга ёкмади. Шукрулло ака хукумат ичида булган замонлардаёк Оллохдан куркмас кимсалар эл орасида “Мирсаидов мафиянинг одамидир” деган миш-мишлар таркатдилар. Агар Шукрулло ака Мирсаидов бугунги юзлаб амалдорлар каби уз иймон ва виждонини сотиб, халк дардини унутиб ялокилик килганда эди, унга катта амаллар хозир эди. Лекин у бундай килмади. Оллохдан куркди. Узбекистоннинг сиёсий ва иктисодий йули шу йуналишда кетса халк кашшокликка дучор булишини, давлат инкирозга учрашини очик айтиб истеъфога чикди ва сиёсий мухолифлик йули билан халкига хизмат килиш йулини танлади.\nБу Туркистон тарихидаги биринчи вокеа эди. Чунки хозиргача хеч ким бизнинг улкамизда амалидан воз кечиб истеъфога чикмаган. Шу пайтгача амалдорлар ёки бутун умр режимга хизмат килиб дунёдан утардилар ёки камокхоналарда йук килинардилар. Мирсаидовга хам уйдирма айблар куйиб суд килдилар, урдирдилар, оиласи, фарзандлари, хатто кариндош-уругларини азобладилар, автомобилини портлатиб, уйига ут куйиб улдирмокчи булдилар. Аммо Олох унга ёрдамчи булди, у уз йулидан кайтмади. Уз эътикодини бу дунёнинг вактинчалик рохатларига алмаштирмади.\nАбдурахим ва Абдуманноб Пулат, Мухаммад Содик Мухаммад Юсуф, Жахонгир Мухаммад, Пулат Охунов, Ёдгор Обид, Мухаммадамин Нарзикулов сингари унлаб миллатпарвар эл фарзандлари хам кувгин килинган булишларига карамасдан буйин эгмадилар ва миллатнинг хуррияти учун курашларини давом эттирмокдалар.\nБиз мустамлака булган замонимизда мустакиллигимиз учун кураш бошлаган Боймирза Хайит мустамлакачи Совет-рус режими томонилан ватан хоини, деб эълон килингани мустамлакачилар мантигига кура тугридир. Аммо мустакил давлатимизнинг хозирги рахбарлари хам Боймирза Хайитнинг уз ватанига кайтишига йул бермаётганлари мустакиллигимизнинг кандай мустакиллик эканлигини хам, рахбарларимизнинг ким эканлигин хам очикча курсатиб турибди. Миллатимизнинг юкорида исми тилга олинган ва бу ерда исми тилга олинмаган унлаб фарзандларини кувгин килиб юрган зот эса “Элим деб юртим деб ёниб яшаш керак” деган шиорни иккиюзламачилик билан таргибот килиб юрибди.\nПайгамбаримиз саллаллоху алейхи ва салом шундай дейдилар: “Ун киши ва ундан ортик одамга бошлик булган кишининг киёмат куни икки кули буйнига боглик булгай. Агар у одил булган булса, адолат келиб кулларини ечади. Борди-ю золим булган булса, зулми кулларини махкамрок боглайди”. Хамма шу хадисдан узига хулоса чикариши керак.\nАммо баъзибир иймонсиз кимсалар муборак хадислардан уз манфаатлари йулида фойдаланишга интилиб тез-тез “Подшох Оллохнинг ердаги соясидир” деган сузларни эслаб турадилар. Тугри, шундай хадис мавжуд. Лекин бундай муътабар унвонга факат имонли, адолатли подшохлар мушарраф буладилар. Бу хадисни уринсиз ишлатаётганлар пайгамбаримиз саллаллоху алейхи ва саломнинг “Кимки Парвардигорнинг газаби келадиган йуллар билан подшохини рози киламан деса, у Оллохнинг динидан чиккан булади” деган сузлари хам хадислар ичида борлигини билишармикан? Колаверса, бу кизил саллали подшохларнинг, тугрироги комиссарларнинг ишини кайси тарозилар билан улчаниши кераклиги хам мукаддас китобларимизда ракам килинган: “Бировнинг зохирига ёки килаётган ишига караб уни макташга шошилманглар, балки унинг охирги холига назар солинглар”.\n1988-91 йиллари халк рухида демократик ва соф диний онг шакллана бошлаган эди. Одамлар хар бир ишда демократик ва диний йул- йурикларни меъзон килиб олабошлаган эдилар. Демократия ва ислом дини бир бирини инкор этувчи гояларга асосланган, деган иддаони байрок килиб кутарганлар хам бор булса-да, халк харакатининг деярли хамма аъзолари тамомийла карши фикрда эдилар. Мен шахсан узим “Бирлик” рахбари Абдурахим Пулатнинг уша йиллари Фаргона водийсининг эътиборли дин уламолари билан учрашганда демократия ва ислом динининг бир бирини инкор этмаслигини, бизнинг регионда улар биргаликда булганларидагина хакикий баркарорликга эришиш мумкинлигини асослаб берганининг шохиди булганман.\nЛекин вокеаларнинг бу йуналишда кетиши онги коммунистик рух билан сугорилган бошкарувчиларимиз наздида уларнинг яккахокимлигига карши исён булиб туюлди. Улар аввалига демократия тарафдори Горбачевдан чучиб халк ва унинг хакикий вакиллари булган “Бирлик”чилар билан хисоблашишга мажбур булдилар. Мустакилликка тиш-тирноклари билан карши турдилар. Чунки бу масалада Горбачевнинг фикри хам шундай эди, яъни, Горбачев СССРни парчаланишига йул куймасдан демократияни ривожлантираман, деб уйларди.\nЖумхуриятлардаги миллий-демократик харакатларнинг уринишлари натижасида СССР парчаланиб, бошкалар катори Узбекистон хам мустакил булгандан кейин узига хон узига бек булиб колган коммунистик хукумат тезда узининг хакикий киёфасини курсатди. У одатдагидек, биринчи навбатда матбуотни янгидан кулига олиб, ошкоралик нихолларини йук килди. Бунинг окибати нима булганини хамма билгани учун мавжуд вазиятни ифодаловчи бир вокеани айтиб бериш билан чегараланмокчиман.\nОллох рахмат килсин, бир журналист акамиз бор эдилар. Бир куни автобусда учрашиб колувдик, шу кизик вокеани айтиб бердилар. У киши вилоят радиосининг топшириги билан колхозлардан бирига бориб оддий дехконлар билан сухбатлашибди. Бир дехкон сухбат чогида хукуматнинг олиб бораётган сиёсатини тула коралаб, шу кадар хаяжон билан гапирибдики, журналист акамиз бу сузларни ёзиб олишим керак, уни радиода чикаришмайди, шунинг учун уни тарих учун саклаб куяман, деб уйлаб микрофонни дехконга узатибди. Дехкон микрафонга караб бир йуталиб олибди-да, бутунлай бошка охангда расмий газета ва радиоларнинг тили билан президентни макташга бошлабди. “Хозиргина бошка сузларни айтаётган эдингиз-ку, нима булди?” деган саволга дехкон шундай савол билан жавоб берибди: “Сизга нима булди узи, ёки радиода танкид сузларини айтишга рухсат келдими?”\nМаколанинг шу еригача баён килинган фикрлар билан биз демократия гояларининг Ислом акидаларига асосий жихатлардан мос келишини исботлашга уриндик. Максадимиз - купчиликнинг онгига мухрланиб колган фикрларнинг нотугри эканлигини курсатиб бериш эди.\nКукон шахрининг аввлги хокими илм сохибларидан бирига “Куръонларинг зуру баъзи жойлари бизнинг сиёсатимизга тугри келмайди” дебди. Албатта, “Бизнинг уз йулимиз бор” деб кофир Лениннинг сузларини такрорлаёт-ганларнинг сиёсати билан Ислом динининг тугри келмайдиган жойлари бор. Лекин бу динсизларнинг узини демократияга кандай алокаси бор?\nМаколамиз охирида “Дин сиёсатдан ажратилиши керак” деган фикр ва “Хакикий диндор кимдир?” саволи устида кискача тухтаб утмокчиман.\nШахсан мен динни сиёсатдан ажратиш деганда маълум бир диннинг хукмронлик килмаслигини тушунаман. Дин одамларнинг калбида яшаши керак, деб уйлайман.\nАйтайлик, Ислом динининг фарз ва суннатларини бажариб турган бир мусулмон демократик хокимият тепасига сайлов йули билан келса, бу Ислом дини хокимиятга келди дегани эмас. Ундай кишилар хокимият тепасига келсалар, юртда миллатидан катъий назар барча одамларига эркинлик берилган адолатли жамият барпо булиши мукаррар. Чунки, Ислом дини мажбурий дин эмас. Оллох “Факат мусулмонлардан ташкил топган юртда бир яхудий яшаса хам, унга шароит яратиб беринг”, деган.\nБаъзилар диндор деганда салла ураб чопон кийган, соколли кишиларни тасаввур киладилар. Менинг назаримда ундай эмас. Хакикий диндор аслида улар булмаслиги хам мумкин. Чунки бугун телеэкранларда, масжидларда салла ураб олган “кизил салла”ларни куриш мумкин. Улар нима билан шугулланаётганларини халк уз кузи билан куриб турибди. Хакикий диндор ташки куриниши билангина улчанмайди. У кора костюм-шимда, оппок куйлакли, буйнида галстуги, бошида сочи бор одам булиши мумкин.\nДиндор укитувчи, шоир, ёзувчи, курувчи, журналист, иктисодчи, бизнесмен, дехкон, сиёсатчи хам булиши мумкин. Диндор узгаларнинг фикрини сабр-токат билан эшитиб хурматловчи, бошка диндаги кишиларни хурматини жойига куйувчи, диний илм билан биргаликда дунёвий илмларни чукур урганувчи, Оллохнинг илмини одамларга етказиб, уларни хам хак йулга даъват этувчи, атрофида булаётган вокеаларга очик куз билан назар солиб уларга сиёсий бахо беришга харакат килувчи, том маънодаги покиза инсондир.\nБундай кишилар, табиий-ки, демократик йул йурикларни кадрлайдилар. Миллатнинг дардига бефарк карамайдилар, жим турмайдилар. Жим туролмайдилар, чунки иймонлари жим туришга йул бермайди. Зеро, мукаддас хадисларда Расулулоллох (С.А.С)нинг шундай сузлари келтирилган: “Заифлари кучлиларидан уз хаккини ундириб олмайдиган халкни Оллох кандай улугласин”.\nБошка бир хадисда шундай дейилади: “Кандай булишларингизга караб сизларга бошлик юборилади”.\nИслом мутафаккирларидан Абу Али Раккок: “Хакикат топталар экан, уни куриб жим турган кимса тилсиз шайтондир” деган эканлар.\nМенинг миллатимни абадий “тилсиз шайтон” булишликдан Оллохнинг узи асрасин.


by · 19.12.2018\nМамлакатимизда аҳоли фаровонлигини яхшилаш, одамларни уй-жой билан таъминлашга катта эътибор берилаётганлиги натижасида миллионлаб фуқароларимиз янги турар жойларга эга бўлмоқдалар. Қишлоқ туманларида Президентимиз лойиҳалари асосида барпо этилаётган янги уй-жойлардаги шарт-шароитлар шаҳардагидан қолишмайди. Тошкент, Самарқанд, Андижон, Фарғона вилоятларида янгитдан бунёд этилган массивлар, равон кўчалар, янги уй жойлар олдида қурилган мактаб, қишлоқ врачлик пунктлари, аҳолига сервис хизмати кўрсатиш шохобчаларини кўриб, ҳавасингиз келади. Бундай уйларда бир умр ҳузур қилиб яшаса бўлади.\nМирзаобод туманининг Ҳайдар массиви, Сирдарё туманидаги Собир Раҳимов массиви, Гулистон туманининг Мевазор қўрғонида қурилган уй-жойлар ҳам шинамлиги, бу турар жойларда аҳолига барча қулайликлар яратилганлиги ҳар жиҳатдан эътиборга моликдир.\nБироқ Биринчи Президентимиз қарорлари асосида қурилган, янгитдан барпо этилган баъзи массивларда уй-жойларни сифатсиз топшириш, пала-партишлик ҳолларига йўл қўйилди. Бундай қусурлар ҳамон учраб турганлигини Юртбошимиз Шавкат Мирзиёев Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлигининг 26 йиллигига бағишланган тантанали маросимдаги маърузаларида ҳам алоҳида тилга олиб ўтдилар. Мендан кетгунча, эгасига етгунча, қабилида иш тутиб, уй-жойлар қурилишини охирига етказмай, одамларни сарсон қилаётган қурувчилар, афсуски, ҳали ҳам йўқ эмас.\nГулистон шаҳри, Улуғбек кўчасида яшовчи Ёқубжон Фахриддинов ҳам эзгу ниятлар билан 2016 йил манзилли дастур асосида Боёвут туманининг “Гулистон” массивида қурилаётган уйлардан бирини олиш учун “Қишлоқ қурилиш инвест” МЧЖнинг вилоят филиали билан шартнома тузганди. Шунга кўра, уй жойни қуриш пудратчи ташкилот “Строй мега класс” масъулияти чекланган жамияти қурувчиларига топширилди. Шартномага кўра, Ё.Фахриддинов оладиган уй-жой 2017 йилнинг январида қуриб, битказилиши мўлжалланган эди. Таажжубки, тўя гўшти еган уйнинг фасад қисмида деворлар кўчиб ётибди. Уйга ҳалигача аристон ўрнатилмаган, том қисмида эса пластик ишлар адо этилмаган. Боз устига ҳожатхона ва омборхонанинг акфа эшиклари йўқ, мўрилар ўрнатилмаган. Электр ва газ ҳисоблагичларни ўрнатиш ишлари икки йилдан буён аччиқ ичакдек чўзиб келинаяпти. Яна хоналардаги поллар бўялмаганлиги, АГВга уланмаганлиги, газ плиталар ўрнатилмаганлиги, сантехника жиҳозлари қўйилмаганлигига нима дейсиз? Ёқубжон Фахриддинов уй жой сифатсиз қурилганлиги, жиҳозларни ўрнатиш ишлари йиллаб чўзилаётганлигидан ташвишланиб, Ўзбекистон Республикаси Президенти виртуал қабулхонасига, вилоят прокуратурасига, вилоят ҳокимлигига мурожаат қилди.\nПудратчи ташкилот раҳбари Анорбой Ўрмонов чала қолган қурилиш ишларини 2018 йилнинг 20 январигача тугаллаб бераман, деб ваъда бердилар. Минг афсуски, “Строй мега класс” масъулияти чекланган жамияти раҳбари Анорбой Ўрмоновнинг бу ваъдалари ҳам пуч экан. Мана, яна бир йил ўтаяптики, у Ё.Фахриддиновни “Бугун-эрта уй-жойингизнинг камчилигини битказиб бераман”, деб яна алдаб юрибди.\n“Гулистон” массивидан уй-жой олган фуқаро Шамсиддин Ашуров, Доробек Йўлдошевларнинг турар жойи қурилишида ҳам худди шундай сифатсизлик, масъулиятсизликка йўл қўйилган. Олган уй-жойлари чала битказилганлигидан улар ҳам бир йилдан бери орзу қилган олти сотихли, замонавий ҳовлиларига кўчиб кира олмай сарсон бўлиб юришибди.\nАхир, ваъдабозликнинг ҳам чегараси бор-да, Анорбой Ўрмонов! Хўш, янги уй соҳиблари сизнинг пуч ваъдаларингизга ишониб, қачонгача кутишади? “Қишлоқ қурилиш инвест” масъулияти чекланган жамияти вилоят филиали раҳбарлари фуқароларнинг йиллар мобайнида давом этиб келаётган сарсонгарчиликларига тезда барҳам бериб, ёлғон ваъдабозликларга, албатта, чек қўядилар, деган умиддамиз.


Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасида 22 та ҳужжат имзоланди - zarnews.uz\nҚонун ва ҳужжатлар\nЖиноят ва жазо\nАндроид қурилмалар учун Zarnews.uz мобил иловаси. Юклаб олиш x\nЎзбекистон ва Қозоғистон ўртасида 22 та ҳужжат имзоланди\nКеча Президент Шавкат Мирзиёевнинг Қозоғистонга давлат ташрифи якунланди. ташриф икки қардош халқларнинг ўзаро ҳамкорлиги янада мустаҳкамланаётгани билан аҳамиятли бўлди.\nМасалан, Шавкат Мирзиёев ва Қасим-Жомарт Тоқаев Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасида иттифоқчилик муносабатлари тўғрисидаги декларацияга имзо чекдилар.\nҲужжатда қардош халқларнинг ҳаётий муҳим ва узоқ муддатли миллий манфаатлари, кўп қиррали шериклик салоҳиятини тўлиқ рўёбга чиқариш мақсади ўз ифодасини топган.\nМаросимда имзоланган яна бир муҳим ҳужжат яқин 5 йилда Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги товар айирбошлашни 10 миллиард долларга етказиш бўйича Амалий ҳаракатлар режасидир. Унда икки мамлакат тармоқлари ва ҳудудлари учун қулай шароитлар яратиш кўзда тутилган.\nДавлат раҳбарлари ҳузурида ҳукуматлараро ва идоралараро ҳужжатлар имзоланди. Божхона, фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бартараф этиш, фазовий маконни тадқиқ этиш ва ундан тинч мақсадларда фойдаланиш соҳасига доир ҳамда «Марказий Осиё» саноат кооперацияси халқаро марказини ташкил этиш тўғрисидаги битимлар шулар жумласидан.\nШунингдек, савдо, инвестициялар, энергетика, транспорт коммуникациялари, суд-экспертлик фаолияти, мудофаа, бандлик ва фан соҳаларида ҳамкорликни янада кенгайтириш бўйича тегишли ҳужжатларга имзо чекилди.\nТошкент ва Туркистон вилоятлари, Тошкент ва Нур-Султон шаҳарлари, Навоий ва Қашқадарё вилоятлари ҳокимликлари ўртасида ҳамкорликни кенгайтириш бўйича 2022-2023 йилларга мўлжалланган «йўл харита»лари қабул қилинди.\nҚайд этилишича, кўп қиррали Ўзбекистон-Қозоғистон ҳамкорлигининг деярли барча йўналишларини қамраб олган 22 та ҳужжат имзоланган.\nТеглар: Ўзбекистон Шавкат Мирзиёев Қозоғистон Қосим-Жомарт Тоқаев\nКаналга қўшилинг Сўнгги янгиликлар телеграм каналимизда\nҚозоғистон президенти Токаев ҳукмрон партияни тарк этди\nШавкат Мирзиёев: Кўрсатилаётган туризм хизматларида “Оилавий” ва “барчаси ичида” хизматларини жорий қилиш ишлари суст\nБугундан Қозоғистон ва Ўзбекистон ўртасидаги чегара пунктлари очилди\nШавкат Мирзиёев: Мактабларда ўқитиш методикаси мутлақо эскирган\nҚозоғистон қўшни давлатлар билан карантин чекловларини жорий этди\nСамарқандда қўшни мамлакатлар бозорига маҳсулот етказиб берувчи улгуржи савдо ҳудуди ташкил этилиши мумкин\nНега кексаларнинг онги чигаллашади?\n“Самарқанд” халқаро аэропортида хорижий валюталарни ноқонуний олиб чиқилиши тўхтатиб қолинди\nПаст Дарғомдаги трассада яна бир киши автоҳалокат қурбони бўлди: Айнан шу ҳудудга неча ойлардан бери светофор қўйиш сўралаётганди\n“Диққат, бозорда солиқчилар”: вилоят солиқ бошқармаси ишчи гуруҳи бозорда фаолият юритувчи тадбиркорлар қонунийлигини ўрганмоқда\nЙил якунигача спортчиларни маҳалладан бошлаб танлаб олиш бўйича электрон платформа ишга туширилади\n“Бирорта вилоят, туман ёки шаҳар ҳокими спортнинг барча турлари бўйича тизимли ишлашни йўлга қўя олгани йўқ” — Президент\nПрезидент раислигидаги йиғилишда Жомбойдаги корхона ўрнак қилиб кўрсатилди\nСамарқанд шаҳрида ИИБ ходими сайёҳга қўпол муносабатда бўлиб, куч ишлатгани аниқланди\nЎлимидан кейин ўғирлаб кетилган машҳур кишилар\nБиржа савдолари ошган ва пасайган вилоятлар маълум қилинди: Самарқанд қайси рўйхатда?\n"Динамо" сербиялик мураббийлар билан шартномани бекор қилди ва жамоага янги мураббий тайинланди\nТаҳририят манзили: 140100, Самарканд шаҳри, У. Турсунов кўчаси, 80-уй.\nТелефон: (0 366) 233-91-51, 233-91-52, факс: 233-91-56\nХато топдингизми? Хато матнни белгилаб CTRL+ENTER тугмасини босинг.\nПаст Дарғом Самарқанд тумани Солиқ Тойлоқ Сайёр қабул Эркинжон Турдимов гиёҳванд модда kino фильм Булунғур кутубхона автобус\n© 2012 - 2022 Сайт электрон оммавий ахборот воситаси сифатида Ўзбекистон матбуот ва ахборот агентлигидан 2018 йил 12 февралда 1217-сонли гувоҳнома билан рўйхатдан ўтган. Материаллардан тўлиқ ёки қисман фойдаланилганда веб-сайт манзили кўрсатилиши шарт!\nActiveMedia Solutions томонидан ишлаб чиқилган


Бош саҳифа Бўлимлар Поликлиникалар Рентген радиология ва МРТ\nНур ташҳиси ва терапияси кафедраси 1920 йили ташкил топган. ТТА 3-клиникасининг рентген-радиология бўлими Ўзбекистондаги етакчи диагностик клиникалардан бири ҳисобланади. Бўлимнинг яхши техник таъминланганлиги ва шифокорларнинг юқори малакаси турли диагностик муолажаларни сифатли ўтказиш имконини беради. Бўлим ходимлари бир неча бор чет мамлакатларда малакаларини оширганлар, халқаро конференцияларда маърузалар қилганлар, Россия ва бошқа халқаро радиологлар ассоциацияси аъзолигига эгалар ва бир қанча илмий ишлар муаллифи ҳисобланадилар. Клиникада рентгенологик, МРТ, МСКТ ва рентгентерапия хоналарида иш олиб борилади.\nТТА 3-клиникаси рентгенологик бўлими, деярли барча рентгенологик текширувлар ўтказишга имкон берадиган аппаратура билан таъминланган. Текширувлар I ва олий категорияга эга рентгенолог-шифокорлар ва лаборантлар томонидан олиб борилади. Бўлим штати ёш мутахассислар билан тўлдирилиб борилмоқда.. Клиника ходимлари доимий равишда Тошкент врачлар малакасини ошириш институти базасида, радиологлар кенгашида ва чет мамлакатларда ўз малакаларини ошириб борадилар. Ҳозирги вақтда бўлимда рентгенографик ва рентгеноскопик, дентал аппаратларда, ортопантомографда, флюорографда турли рентгенологик текширувлар , шу жумладан полипозицион ва прицел рентгенограммалар, контраст-рентген текширувлар – барий ва йод сақловчи контрастлар билан ўтказилади. Ҳар йили ТТА талабалари, клиника ходимлари ва келишув асосида бошқа муассаса ходимлари профилактик флюорографик кўрикдан ўтадилар. Рентгентерапияси хонасида яллиғланиш, деструктив, дегенератив касаллиги, узок муддатли битмайдиган яралар ва операциядан кейинги инфильтрати бор беморлар даволанадилар.\n2014 йилдан бошлаб рентгенрадиология бўлимида ва қабул бўлими рентген хонасида рақамли рентгенография аппаратлари ишга тушди. Рақамли рентгенографияда рентген тасвир юқори таъсирчан рақамли сенсор ва компютер ёрдамида қайта ишланиб олинади. Тасвирни компьютер мониторида кўриш, турли ахборот ташувчиларига ёзиш ва сақлаш, принтер орқали лазер плёнка ёки коғозга чиқариш, компютер тармоқларига ва интернетга йўналтириш мумкин. Ракамли рентгенография куйидаги имкониятларни беради: 1) нурланиш миқдорини камайтириш, 40% гача; 2) кумушли рентген пленка ва фотокимё жараёнларидан фойдаланмаслик; 3) махсус компютер дастурлар ёрдамида тасвирни қайта ишлаб диагностик аҳамиятини ошириш; 4) рақамли тасвирларни узоқ вақт сақлаш; 5) тасвирларни компютер тармоқлари ва интернет орқали маслахат учун юбориш.\nКомпьютер томография хонаси бўлимнинг ажралмас ва муҳим қисмларидан ҳисобланади. Унда Siemens компаниясининг мультислайс Somatom Emotion томографи 2010 йилдан бери ишлайди. КТ энг асосий ва энг информатив текширув усуллардан бири ҳисобланиб, оддий нур ташҳиси текширувларидан сўнг ишлатиладиган вазиятга аниқлик киритувчи усуллардан бири ҳисобланади. У касалликнинг эрта давларида ва унинг атроф органлар билан алоқасини аниқлашга имкон беради. КТ тўғри даволаш тактикасини танлашда, жарроҳлик муолажаларни режалаштиришда ҳамда ўтказилаётган даво самарадорлигин баҳолашда муҳим роль ўйнайди. Ҳозирги кунда КТ стандарти 0.1х0.5 сек вақтда 4 дан 64 гача кесма оладиган кўп кесмали томографларда текширув ҳисобланади. Замонавий МСКТ аппаратлар олинган кўндаланг кесмалар асосида истаган проекцияда ҳамда 3D реконструкциялар кўринишида тасвирлар бера олади. Контраст моддаларини қўллаш аниқ ташҳис қўйишга ёрдам беради. Кабинетда автоматик инъектор булиб, у контраст моддани болюс қилиб, яъни катта хажмда қисқа вақт ичида, организмга юбориш имконини беради.\nМагнит-резонанс томография бизнинг клиникада Siemens компаниясининг (Германия) очиқ типдаги Magnetom Open Viva аппаратида амалга оширилади. Магнит-резонанс томография (МРТ) нур ташҳисининг энг замонавий усулларидан бири ҳисобланади. У тананинг истаган проекцияда кесмаларини олиш имконини беради. Юқори тўқима контрасти, ноинвазивлиги ва зарарсизлиги учун ҳозирги кунда МРТ неврология, ортопедия ва онкологияда ишлатиладиган энг информатив текширув усуллардан бири саналади. Усул орган структурасини ва ундаги ўзгаришларни баҳолаш, ривожланиш нуқсонларини, травматик ўзгаришлар ва ўсмаларни аниқлаш имконини беради. Қўшимча контраст моддаларни қўллаш усул информативлигини янада оширади. Клиникада бош ва орқа мия, умуртқа поғонаси, йирик ва майда бўғимлар, юмшоқ тўқималар, юз-жағ ва бўйин соҳаси, кўкрак қафаси, корин бўшлиғи, кичик чаноқ аъзолари текширилади. Ҳамда 5 ёшдан кичкина болалар анестезиолог назорати остида седатация қилиб текширилади.\nРентгенология ва МРТ бўлими,\nМўлжал: Терапия бўлими\nТел: (+99871)289-44-03, 289-43-94


Қарздорликлардан қутулган "Шўртан" яна қандай муаммога йўлиққанини биласизми? Асрор Алиқулов нимадан жиддий хавотирда?\n6 июль, 2021, 22:47\nБош мураббий сабрни ҳам чегари бор дея вазият яхшиланишига умид қиляпти.\nПро-лигада иштирок этаётган “Шўртан” клуби салбий натижа қайд этяпти. Бор-йўғи 5 очко билан охирги ўринда.\nБарчага яхши маълумки, клуб йиллар давомида хорижликлардан қарз бўлиб юрди ва бунга яраша турли дисквалификацияларга учради, ФИФАдан тақиқ қўйилди, хуллас кўп қийинчиликларни кўрди.\nЯқиндагина “Шўртан” клуби барча қарздорликлардан қутулди. Ана энди клубдагилар эркин ва хотиржам равишда ишлайди, деб турилган бир вазиятда яна бошқа муаммолар ҳам бўй кўрсатяпти. Яхшиси, қолганини клуб бош мураббийи Асрор Алиқуловдан эшитамиз.\n“Футболчилардан тежаб қолинган пуллар эвазига қарздорликларни бартараф этдик”\n- Жамоада бир ярим йилдан бери қаттиқ тақиқ остида иш олиб боришга мажбур бўлдик. Шунда ҳам ўтган йили клуб ўз олдига юқори вазифа қўйди ва Суперлигага чиқиш учун курашиб кўрди. Бу йил эса кўриб турганингиздек, “Шўртан” про-лигада жон сақлаб қолиш учун ҳаракат қиляпти. Клубнинг бундай аҳволга тушиб қолишига олдинги йилларда тўпланиб қолган қарздорликлар сабаб. Шу орқали “Шўртан” қийин вазиятга дуч келди. Қарздорликларни ниманинг эвазига ёпиш мумкинлиги хусусида бош қотирдик. Натижада жамоада молиявий томондан пулларни тежаб қолиш билан қарздорликларни ёпиш масаласи қўйилган. Биз пулларни нимадан тежадик? Кўпроқ футболчиларнинг иш ҳақларидан. Албатта, биз қийин йўлни танладик. Ўзимиз бера олишимиз мумкин бўлган маошга қараб ўйинчиларни жалб қилдик. Айнан футболчилардан тежаб қолинган пуллар эвазига бир неча йиллик қарздорликларни бартараф этиб келди. Бу ҳол эса айниқса, мураббийлар штаби учун жуда оғир эди. Ўтган йилдан жамоамизда мукофот пуллари бекор қилинган. Буларнинг бари қарздорликларни бартараф этиб, ўзини эркин ҳис қилишига қаратилганди. Аммо “Шўртан” охирги икки йилда оғир режим остида ишлаб келди.\n“Энди жамоани шакллантириш керак бўлганда эътибордан четда қоляпмиз”\n- Хабарингиз бўлса, бу мавсумни ҳаммаси бўлиб 15 та футболчи билан, булардан 13 таси майдондаги ўйинчилар бўлса, 2 таси дарвозабон ва айнан улар билан ўйинларни бошладик. Улар про-лига савияси учун эмас, балки ўзимиз таклиф қилишга қодир бўлган футболчилар эди. Раҳбарият ва “Ўзбекнефтгаз” туфайли ҳамма қарздорликдан қутулдик. Шунда биз ҳамма қийинчилик ортда қолди, деб ўйладик. Аммо ҳозир трансфер ойнаси очилган пайтда “Шўртан”да яна тушунарсиз вазият. Ҳомийимиз алмашган. Биз эса жамоага янги ўйинчиларни таклиф қилишимиз керак. Уларга қандай маош бера олишимизни айтишимиз керак. Аммо клубдаги молиявий ҳолат қоронғу. Трансфер ойнаси ёки футболчилар кутиб турмайди. Тезроқ жамоани шакллантиришимиз даркор. Сафимизда бор-йўғи 15 та ўйинчи бор. Улардан 7-8 таси U-18 жамоасидан. Демак, таркибни тўлдиришимиз лозим. Афсуски, мана шундай пайтда эътиборсиз қолиб кетяпмиз. Қисқа вақт ичида масалани ҳал қилмасак, бизга жуда қийин бўлади. Мураббий сифатида бизни ҳам яхши футболчилар билан ишлагимиз келади. Мухлислар олдида ҳам ўзимизни кўрсатгимиз келяпти. Шу пайтгача бошимиздан ўтказган барча қийинчиликларимиз “Шўртан”ни қарздорликдан қутулиши ва ўзини эркин ҳис қилиши учун эди. Қарздорликларга клуб менежери Шамиль Ярулинни ёки мени ҳеч қандай алоқадор жойимиз йўқ. Биз мана шундай шароитда ишладик, чидадик. Энди бўлса, жамоани шакллантиришимиз керак бўлганда эътибордан четда қоляпмиз. Жамоамизга кўмак керак. Энди шу томонлама қийналяпмиз. Машғулотларни қачондан бошлаймиз, таркибга кимларни таклиф қиламиз, ҳаммаси қоронғу. Ҳомий алмашгани туфайли жамоамизга қандай молиявий ёрдам кўрсатилиши борасида мавҳум бўлиб турибди.\n“Клубнинг ҳозирги аҳволидан кейин қайси йўлдан юришимиз қоронғу”\n- Бош менежер вазиятни ўзгартириш учун ҳаракат қиляпти. Клуб инфраструктурасидаги барчаси бош ҳомий бўлган “Шўртаннефтгаз”га тегишли. Олдин футбол мактаби номига ишлаган. Футболчи жалб қилишга қанча қийналдик?! Жамоада пойдевор бўлмаган. Футболчилар ўрнини босадиган ёшлар тарбия қилинмаган. Энди шу масалалар бўйича ҳам ишлар қилинди. Фақат вақт керак ва бир неча йил ичида бу ўз мевасини беришни бошлайди. Лекин клубнинг ҳозирги аҳволидан кейин қандай йўлдан юришимиз қоронғу бўлиб қолди. Қисқа вақт ичида муаммоларни ҳал қилиш ва бизга ёрдам керак.\n“Мағлубиятларга сабр қилдик, мухлисларнинг ёмон сўзларига чидадик”\n- “Шўртан”да шунча вақт ўйнаган футболчиларга миннатдорчилик билдиргим келади. Ҳозирги пайтда мукофот пулисиз футболчиларни ўйнатиш жуда қийин. Баъзида уларнинг ўзлари айтиб қолишади: биз ҳам футболчи олайлик деб. Қийинчиликларни кўрдик, мағлубиятларга сабр қилдик, мухлисларнинг ёмон сўзларига чидадик. Буларнинг барчаси “Шўртан”нинг қарздорликларидан қутулиш учун эди. Яъни, мана шу кунга етиб келиш учун ҳаммасига чидаб келдик. Энди бундан буёғига жамоамизга эътибор керак, қўллаб-қувватлашларини истаймиз.\n“Футболчиларнинг ойлик маошларини ошириш кўзда тутилган, лекин ҳозирги ҳолатда...”\n- Футболчиларимизнинг 5-6 нафари 3 миллион сўм ойлик маош олишади. Қолганлари 1 миллион атрофида. Албатта, қийинчиликлардан кейин уларнинг ойлик маошларини ошириш масаласи кўзда тутилган. Лекин ҳозирги ҳолатда билмадим...Ҳомийимиз аниқ бўлмай туриб, буни амалга ошириш мушкул.\n“Про-лидага қолишга ҳали имкониятимиз бор”\n- Про-лига 10 августдан бошланса, 10 июлдан йиғилиб, янги футболчиларни жалб қилиб, кейинги давраларга жиддий тайёргарлик кўриш ва жамоани шакллантириш борасида режаларимиз бор. Ҳали қолишга имкониятимиз бор. Айрим янги футболчилар билан оғзаки келишувга ҳам эришганмиз. Таркибимизда кўплаб бўш чизиқлар ва футболчилар етишмовчилиги мавжуд. Илгари мураббий ва ўйинчиларни алдаш каби ҳолатлар юз берган, аммо бизни бу йўлдан юриш ниятимиз йўқ. Агар кимнидир таклиф қилсак, унга келишган ойлик маошни тўлашимиз шарт. Шу боис имкониятимиз етадиган маошларни уларга айтишимиз талаб этилади. Катта-катта ваъдаларни бериб, кейин сўзимизнинг устидан чиқа олмаслик бу бизга ярашмайди. Шунга ўхшаш каби олдинги хатоларни яна такрорлаш ниятида эмасмиз. Тўлашга қурбимиз етадиган пулга яраша футболчи чақирмоқчимиз. Яна қайтараман: бизга ҳомий томонлама эътибор зарур.\n“Мавсумни 15 нафар футболчи билан бошлаш мумкинми?\n- Менга таклифлар бўлди. Қийинчиликларни енгиб ўтдик, аммо ҳеч қачон бу ҳақда гапирмаганмиз, чунки бу баҳонадек туюлади. Ҳамма мураббий ҳам жамоасига Суперлига ёки про-лига савиясига қараб футболчи чақиради. 15 нафар футболчи билан чемпионатни қандай бошлаш мумкин? Пандемияда қийин шароитларда ишладик. Майли, ҳаммаси ортда қолди, ўтган кунларни эсламоқчи эмасмиз. Мураббий сифатида бизни ҳам сифатли ўйинчилар билан ишлагимиз келади. Тўғри, сабр керак, кутиб туринглар дейишяпти, аммо сабрни ҳам чегараси бор.\n"Бухоро" мураббийи: "Ишончли ғалаба, аммо ўйиндан унчалик қониқмадим"\n"Майдонда мураббийни эмас, бировларнинг кўрсатмаларини бажарадиган футболчилардан кўра, ёшлар минг марта афзал" ёхуд Алиқуловга ҳам келишилган ўйинларда қатнашиш таклиф қилинганми?\n"Шўртан" билан 4 йил судлашиб юришимга тўғри келди, бош мураббийга ачинаман, Ўзбекистондан муносиб таклиф бўлса, кўриб чиқаман - Игорь Криушенко билан суҳбат\nФутбол | 30 июль, 2021, 23:31\nЭлдор Шомуродов: Эртага кўришамиз, римликлар!


Мавзу: "Windows" - Terabayt.Uz\nФойдаланувчилар Microsoft'нинг сўнгги авлод Windows 11 операцион тизимини қай даражада қабул қилишяпти?\nGoogle компанияси Windows операцион тизимида Play Store'дан ўйин юклаб олиш учун бета синов даврини бошлади.\nБу Windows 11’нинг енгил версияси бўлиб, арзон ноутбуклар учун мўлжалланган.\nWindows 7 тизимли компьютер ва ноутбук эгалари ҳам Windows 11’га ўта оладилар, аммо...\nWindows 10 тизимли компьютерларни Windows 11 талқинигача бепул янгилаш вақти чекланганини эълон қилган эдик. Microsoft энди Windows 7 тизимли гаджетларга энг янгисини ўрнатиш шартларини ҳам айтди.\nУч йиллик ҳамёнбоп смартфонга Windows 11 ўрнатиб, унда афсонавий шутерни ўйнаб кўрсатишди! (видео)\nWindows 11 ўрнатиш учун компьютерга қўйиладиган талаблар рўйхати чиққан. Microsoft’нинг бу инжиқлигига қарамасдан, ҳаваскорлар аллақачон уни смартфонларга ҳам ўрнатиб, ҳаттоки ўйинлар ўйнашяпти!\nWindows 11 тизимини қўллаб-қувватловчи Intel, AMD ва Qualcomm процессорлари рўйхати\nКомпьютер ёки ноутбукингизга Windows 11 ўрнатиш учун қўйиладиган талаблар рўйхатини чиқарганмиз. Энди эса шу талабга жавоб бериши аниқ бўлган Intel, AMD ва Qualcomm процессорлари ҳам маълум бўлди.\nMicrosoft олти йил кутилган Windows 11 тизимини тақдим этди (+видео)\nОперацион тизимдаги энг катта янгилик эса унда Android иловаларнинг тўғридан-тўғри ишлаши бўлган.


Президент одамларга нақд пул кераклигини эслаб қолди\nТўлқин Ўзбекистон президенти Ислом Каримов тижорат банкларида нақд пул тўловлари узлуксизлигини таъминлаш муаммосини бозор иқтисодиёти шароитида маъмурий йўл билан ечишга бел боғлади.\nМамлакат раҳбарининг 9 август куни матбуотда эълон қилинган “Банклардаги депозит ҳисобварақлардан нақд пул тўловларини узлуксиз таъминлаш кафолатлари тўғрисида”ги қарори аҳоли ва хўжалик юритиш субъектларининг нақд пул маблағларини тижорат банкларига жалб этиб, банкларни нақд пул заҳираси билан таъминлашни кўзда тутади. Яъни қарордан асосий мақсад банкларда депозит ҳисобварақларига эга субъектлар - корхона, ташкилот ва муассасаларга ойлик маош ва бошқа нақд пул тўловлари узлуксизлигини таъминлашдир.\nСодда қилиб айтганда бу қарор банкларда нақд пул йўқлиги важ қилиниб, ўз ҳисоб рақамида мавжуд маблағни ололмай юрган кишиларнинг муаммосини ечишга қаратилган.\nҚарорнинг дастлабки бандларида тижорат банкларининг мижозлар олдидаги мажбуриятларига лоқайдлик билан қараши, омонатчилар ҳисобига яшаб, уларнинг талабларини қондириш чоғида ўз мавқеларини суиистеъмол қилиши каби ҳолатлар бироз танқид остига олинади.\n“Тижорат банклари томонидан аҳоли ва хўжалик юритувчи субъектларнинг бўш пул маблағларини банклардаги депозит ҳисобварақларга жалб этишни рағбатлантириш ҳамда биринчи талаб бўйича уларнинг ҳисобрақамларидан нақд пуллар чекловсиз берилишини амалга ошириш бўйича олиб борилаётган ишлар қониқарсиз деб ҳисоблансин”, - дейилади қарорда.\nБанк соҳаси мутахассиси Иброҳим Ҳакимов тижорат банкларини нақд пул муаммоси юзага келтиришда айблашдан аввал, аввало, бу тизимдаги вазиятга эътибор қаратиш лозимлигини таъкидлади.\n“Мамлакатда пул муомаласини ташкил этиш, бу муомаланинг соғломлигини таъминлашга Марказий банк жавобгар. Яъни Марказий банкнинг асосий вазифаси монетар сиёсатни амалга оширишдир. Ўзбекистонда бозор ва маъмурий муносабатлар чалкашиб кетган. Бундан шароитда, фикримча, нақд пул муомаласининг ташкил этилиши ва унинг ортидан келиб чиқадиган муаммолар учун тижорат банклари жавобгар эмас”, - деди мутахассис.\nИ.Ҳакимовнинг бу сўзларида мамлакатда нақд пул танқислиги юзага келишига Марказий банк айбдор эканига ишора борлигини сезиш қийин эмас.\nТижорат банклари Ўзбекистонда эркин бозор иқтисодиёти шароитида ташкил этилган муассасалардир. Бозорни янада эркинлаштириш сиёсати хусусида сўз бораётган бир пайтда тижорат банклари фаолиятини маъмурий чора кўриш йўли билан яхшилаш мумкинми?\nИқтисодчи Шоҳрух Файзиевнинг фикрича, мамлакат тижорат банкларидаги муаммоларни фақат фармону қарорлар билан ечиб бўлмайди. Гарчи президент қарорида депозит ҳисобварақлардаги маблағни сўралган вақтда нақд пул қилиб бериш ҳақида гап борса-да, тижорат банклари бу талабни қондира олмайди. Чунки банкларга нақд пул тушумининг ўзи йўқ. Зеро, аҳолининг банкларга ишончи йўқолган.\nШ.Файзиев Ўзбекистонда нақд пул айланиши яширин иқтисодиёт ҳиссасига тўғри келиши ва коррупция бу муаммонинг асосий илдизи эканини қўшимча қилди.\nТижорат банклари ҳам тадбиркорлик субъектлари ҳисобланади. Шу йил июнь ойида мамлакат президентининг тадбиркорлик субъектларига бир қанча енгилликлар берувчи, бозор иқтисодиётини янада эркинлаштиришга қаратилган 6 та қарор ва фармони кетма-кет эълон қилинди.\nБанк мутахассиси И.Ҳакимовнинг таъкидлашича, тижорат банклари олдига қатор маъмурий мажбуриятлар юкловчи сўнгги қабул қилинган қарор уларга эркинликлар берувчи аввалги олти ҳужжатга зиддир. Тижорат банклари масъулиятини ошириш билан муаммони ҳал қилиб бўлмайди. Президентнинг сўнгги қарорини эски буюмни таъмирлашга қиёслаш мумкин. Аслида муаммолар илдизи чуқурроқ.\n“Жамият шу даражага етдики, ислоҳотларни ё бозор иқтисодиёти ёки бутунлай маъмурий йўл билан амалга оширишни танлаш керак. Аросатда қолиш барча муаммоларни келтириб чиқаради”, - деди И.Ҳакимов.


18:06 / 19.10.2018 3542 pdf Ўқиш режими + -\n«Ким фолбинга бориб, унинг айтганини тасдиқласа ёки хотинига ҳайз чоғида яқинлик қилса ёки хотинининг орқасига яқинлик қилса, батаҳқиқ, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга нозил этилган нарсадан тонибди», дедилар».\nМулоҳаза қиладиган бўлсак, хотинига ҳайз чоғида ёки орқа томонидан яқинлик қилиш соғлиққа зарар бўлгани учун ҳаром қилинган. Энди шу икки нарсага фолбинга бориш ва уни тасдиқлаш қўшилишида бу ишнинг ҳам маънавий, ҳам соғлиққа зарари борлигига ишора бор.\nМуовия ибн Ҳакам Суламий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«(Баъзи нарсалардан) шумланар эдик», дедим.\n«Набийлардан бири чизиқ чизар эди. Ўшанга мувофиқ бўлса майли», дедилар».\nИмом Муслим, Абу Довуд ва Насаий ривоят қилишган.\n1. Илмли кишилардан ўзига керакли нарсаларни сўраб-билиб олиш кераклиги.\n2. Фолбинларга боришнинг ҳаромлиги.\n5. Кўнгилга тушган шумланиш туфайли қилиниши лозим ишни қолдирмаслик кераклиги.\n6. Ўтган набийлардан бири чизиқ чизиб, Аллоҳ билдирган баъзи нарсаларни билгани. Аммо бу набий ким экани, чизиқ чизиши қай суратда экани маълум эмас. Шунинг учун чизиқ чизиб фол очишнинг ҳар қандай кўриниши ман қилинган.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Иёфа, шумланиш ва тош ташлаб фол очиш ботилдандир», деганларини эшитдим».\n«Иёфа» – қушларнинг исмига ва сайрашига қараб фол очиш.\nДемак, бу ишларнинг барчаси ботил бўлгани учун мусулмонлар уларга яқинлашмасликлари лозим. Афсуски, ҳозирги пайтда Исломдан узоқлашиш оқибатида аввалги жоҳилият пайтида бўлган, ушбу мавзуда зикр қилинган нарсалар у ёки бу кўринишда одамлар ичида мавжуд. Бу нарсаларнинг эътиқод масаласида етказадиган зарарлари ҳақида ўз ўрнида баҳс қилганмиз.\nАммо уларнинг соғлиқни сақлаш масаласида етказадиган зарарлари ҳақида қуйида сўз юритмоқчимиз. Ислом хасталикларни асосан тиб орқали, баъзи руҳий муолажага эҳтиёжлари борларни эса Қуръони карим ва Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг услублари билан муолажа қилишга амр этган. Икки ҳолатда ҳам устозларидан расмий равишда шаҳодатнома олган мутахассисларга қаратиш амр этилган. Бу ҳақиқатни ҳар биримиз яхши англашимиз ва динимизнинг амрига бўйсунишимиз вожиб.\n«Ким қуш билан фол очса ёки қуш билан фол очтирса, ким коҳинлик қилса ёки коҳинга мурожаат қилса, ким сеҳр қилса ёки сеҳр қилдирса, у биздан эмас. Ким фолбинга бориб, унинг айтганига ишонса, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга нозил қилинган нарсага куфр келтирган бўлади».\nМаълумки, Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «биздан эмас», дейишлари жуда оғир ҳукмдир. У зотнинг «биздан эмас», деганлари – «мусулмонлардан эмас» деганларидир. Демак, ҳадиси шарифда зикр этилган тоифадаги кишилар мусулмонлар сафидан чиқишади. Фолбинга ишонган одам эса Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга нозил бўлган Китобга – Қуръони каримга куфр келтирувчидир. Шунинг учун ҳам фолбин ва сеҳргарликни касб қилиб олганларнинг ҳамда уларга ишонганларнинг гуноҳи жуда улкан бўлади.\nБаъзи туппа-тузук кишилар ҳам «Ишонмаймиз-у, лекин шундай бўлса ҳам бир бориб қўяверайлик-чи», деб фолбинлар ҳузурига бораверишади. Бу иш ҳам мутлақо тўғри эмас. Мўмин киши барча шубҳали нарсалардан узоқда юриши лозим. Фолга ишонмай туриб, фолбиннинг ҳузурига чора излаб бориш ҳеч бир соғлом ақлга тўғри келмайди.\n«Ким фолбинга бориб, унинг гапига ишонса, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга нозил бўлган нарсадан ажрабди. Ким унинг ҳузурига келса-ю, гапига ишонмаса, қирқ кеча намози қабул бўлмайди».\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Ким фолбиннинг ҳузурига келиб, ундан бирор нарсани сўраса, қирқ кечагача тавбаси тўсилади. Агар фолбиннинг гапига ишонса, кофир бўлади», деганларини эшитдим».\nҲақиқий мўмин киши учун қирқ кунлик эмас, бир вақт намозининг қабул бўлмаслиги ҳам катта мусибатдир. Ҳақиқий мўмин киши учун қирқ кунлик тавбаси эмас, тавбасининг бир сония қабул бўлмай қолиши ҳам оғир мусибатдир. Киши ишонмаса ҳам фолбинга боришининг шариатда таъкидланиши маълум ҳикматга эгадир. Аввало, фолбинга ишонмаган одам унга бориб нима қилади? Ахир бу мантиқсиз тасарруф-ку?! Мўмин киши эса бундай тасарруфларга лойиқ эмас. Иккинчидан, ким бир чуқурнинг атрофида айланаверса, бориб-бориб унга тушади. Шунингдек, фолбиннинг олдига борган шахснинг ҳам унга ишониб қолиш эҳтимоли кучаяди. Гуноҳга ботишнинг олдини олиш учун фолбинларга мутлақо мурожаат қилмаслик буюрилган. Мазкур маънавий жиноятларни қилувчилар нафақат охиратда, балки бу дунёда ҳам нуқсонга учрайдилар. Бу ҳукмни ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадисларидан оламиз.\n«Ким коҳинлик қилса ёки қисмат хабарини талаб қилса, ёки сафаридан фол орқали қайтса, асло олий даражаларга эриша олмайди», дедилар».\nУшбу ҳадиснинг арабча матнидаги сўзларнинг маъносини тўлиқроқ чиқариш учун уларга бир оз изоҳ беришга тўғри келади. Биз «қисмат хабарини талаб қилса» деб таржима қилган «истақсама» сўзи фол очишнинг бир турини билдиради. Бундай турдаги фол очувчилар жоҳилият даврида бутларнинг олдида яшашар эди. Уларнинг ўзига хос ҳаёт тарзи бўлиб, фолни ҳам бут ҳузурида очишарди. Биров бориб, фол очтириш учун пул ёки унинг ўрнини босадиган бирор нарса берса, фолбин камон ўқи солинган идишни олиб чиқиб, фол очдирувчига ўқлардан бирини тортишни буюрган. Агар: «Роббим менга амр қилди» деган ёзувли ўқ чиқса, кўзланган ишни қилиш мумкин бўлган. «Роббим мени қайтарди» деган ёзувли ўқ чиқса, ўша ишни қилишмаган. Ёзувсиз ўқ чиқса, қайтадан фол очишган.\nАли ибн Абу Толиб каррамаллоҳу важҳаҳу айтганлар: «Фолбин сеҳргардир, сеҳргар эса кофирдир».\nДемак, ҳамма ҳолатда ҳам фол орқали иш кўрганларнинг иши кўзланган даражага ета олмаслиги таъкидланмоқда. Маълумки, шариатнинг бирорта ҳукми беҳикмат эмас. Мен ушбу ҳадис ажойиб ҳикматли ҳукмга шомил деб ўйлайман. Уни бирор мақсадга ношаръий йўллар билан эришмоқчи бўлган кишини ўша мақсадга ета олмайдиган қилиб жазолаш қоидаси, деб тушунаман. Ислом шариатида шундай қоида бор. Мисол учун, бир меросхўр меросга тезроқ етиш мақсадида мерос қолдирувчининг ўлимига сабаб бўлса, у меросдан маҳрум қилинади. Агар у сабр қилиб кутиб турганида, меросдан ўз улушини олар эди. Аммо бундай қилмади, тезроқ мол-мулкка эга бўлиш мақсадида ўзига мерос қолдирувчи шахснинг ўлимига сабаб бўлди. Шунинг учун унга қарши кўриладиган жазо чораларидан бири – уни айнан мана шу меросдан маҳрум қилишдир.\nФолбинга мурожаат қилувчилар ҳам бирор яхшироқ нарсага эришиш ёки ёмонликнинг олдини олиш, ундан қайтариш мақсадида бўлишади. Лекин бу ношаръий, ҳаром йўлдир. Шунинг учун ҳам бундай кишилар мақсадларига ета олмаслик, олий даражаларга эриша олмаслик билан жазоланади. Шариат бўйича бирор ишни қилмоқчи бўлган одам аввало яхши ўйлаши, ўрганиши, биладиганлар билан маслаҳат қилиши, шундан сўнг азм қилса, Аллоҳга таваккал қилиб ишни бошлаши керак. Агар бирор ишни қилиш-қилмасликдан бирини танлай олмай тараддудда бўлса, маслаҳатлардан сўнг ҳам азму қарорга кела олмаса, истихора қилади. «Истихора» уйқуга ётишдан олдин таҳорат олиб, ният қилиб ўқиладиган икки ракъат намоздир. Намоз охирида истихора дуоси ўқилади. Ухлаганидан кейин тушида бирон-бир ишора аён бўлади ва шунга қараб иш қилади. Шу тариқа фолбин билан битиришга ҳаракат қилинадиган ишларнинг ҳаммасини истихора ёрдамида ҳал қилиш мумкин. Шариатга мувофиқ иш олиб борган одам олий даражаларга эришади. Шариатга хилоф иш қилганлар эса икки дунёда ҳам бундай даражага эриша олишмайди.\nМана, фолбинлик ва мунажжимликнинг ҳукми, уларга тегишли хулосалар билан танишиб чиқдик. Ислом дини бўйича бу ҳақда кўрсатилган таълимотларни ҳам ўргандик. Энди эса уларга амал қилиш керак. Авваллари билмасдан бу ишларга қўл урганлар бўлса, тавба қилишсин. Бу ҳукмларни эшитмаган, билмаганлар бўлса, эшиттиришсин, билдиришсин. Токи шу йўл билан ҳамма бундай маънавий жиноятлардан қутулиш чораларини кўрсин.\n17:07 / 19.10.2018 1630\n19:12 / 19.10.2018 1496\n533 08:00 / 23.07.2020\nАллоҳ таоло одам зотини жинсий шаҳватли қилиб яратган. Албатта, бу беҳикмат эмас. Уламоларимизнинг таъкидлашларича, жинсий шаҳватнинг иккита катта ҳикмати бор давоми...\n2941 14:00 / 16.12.2018\n570 09:20 / 15.10.2019\n3668 20:10 / 07.05.2019


Унинг 32 йилдан ортиқ меҳнат фаолиятига назар соладиган бўлсак, эзгу ишларининг сарҳисоби-меҳнатнома намунаси дейиш мумкин.\n1977 йилда Фарғона педагогика институтининг рус тили ва адабиёти факультетини тугатиб, шаҳардаги 16-мактабда иш фаолиятимни бошладим, – дейди Татьяна Шералиева. – Мактабда ўқитувчи ҳамда ёшлар етакчиси бўлиб, жамоадаги барча тадбир ва байрамларда юқори синф ўқувчилари фаоллигини таъминлашга ҳаракат қилдим. 1984 йилдан Фарғона шаҳар маданият бўлими бошлиғи, 1993 йилдан маданият уйи директори, 1997 йилдан буён эса вилоят маданият ва аҳоли дам олиш маркази директори лавозимида фаолият олиб боряпман.\nАйни кунларда марказда 65 та тўгарак мавжуд бўлиб, 3 ёшдан 90 ёшгача бўлган 1200 нафар қатнашувчилар бор. Маданият масканида 16 та халқ ва намунали ансамбль фаолият кўрсатади. Ансамбль қатнашчилари халқаро фестивалларда фаол қатнашиб, ўринларни қўлга киритишмоқда.\nЖорий йилнинг апрель ойида Қирғизистон Республикасининг Баткен шаҳрида халқаро фестивалда болалар рақс-вокал ансамбли таркибида халқ қўшиқлари, мусиқа ва бошқа кўплаб номинациялар бўйича 40 нафар 8 ёшдан 14 ёшгача иштирокчилар қатнашди. Уларнинг ютуқлари салмоқли бўлди. Гранпри ва 1-ўрин фарғоналикларга насиб этгани жуда қувонарли ҳолдир.\nСентябрь ойининг бошида Хива шаҳрида “Рақс сеҳри” фестивали бўлиб ўтди. Унда марказнинг 12 та тўгарак аъзоси ғолибликни қўлга киритган бўлса, “Гўзал” ансамблининг энг ёш раққосаси Назокат Мўйдинова Фахрий ёрлиқ билан ғолиблар сафидан жой олди.\n“Дуэт” замонавий бал ансамбли республикада ягона ҳисобланади. Унинг таркибини 6-18 ёшгача бўлган ёшлар ташкил этади. Вилоятимиз ҳамда республика миқёсида ўтказиладиган ҳар бир тадбирда мазкур ансамбль аъзолари фаол қатнашади. Аҳмад Эгамбердиев раҳбарлигидаги “Сано” халқ эстрада ва вокал чолғу ҳамда Толибжон Усмонов бошчилигидаги карнай-сурнай, доирачилар ансамблларида, “Ширинтой”, “”Шодлик”, “Наргиз”, “Кичкинтой”, “Солнишко” намунали болалар ансамблларида 3 ёшдан 8 ёшгача бўлган болажонлар ўз маҳоратларини намоён этишяпти.\n“Радуга” халқ эстрада хореография ансамблини вилоятимизда кўпчилик яхши билади. Унинг раҳбари Галина Ксенофондова 16 ёшдан юқори бўлган йигит-қизларга рақс сирларини ўргатишдан чарчамайди. Гулбаҳор Шаропова, Нелья Шейхматова ва яна кўплаб ўқитувчилар марказнинг энг тажрибали ва фидойи устозларидан саналади.\nМарказ директорининг меҳнатлари ўз самарасини кўрсатди. Мустақиллигимизнинг 27 йиллик байрами муносабати билан вилоят маданият ва аҳоли дам олиш маркази директори Татьяна Шералиева “Дўстлик” ордени билан тақдирланди.\n« Адашган юртдошларимизни ватан кечирди\nСўраган эдингиз… »


Нодирабегим Иброҳимова. Оқ девор (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиНодирабегим Иброҳимова (1989)Нодирабегим Иброҳимова. Оқ девор (ҳикоя)\nУ “Менга гапираяпсизми”, дегандай қаради. Бироз ўтиб жилмайди:\n— Севги… Эҳтимол, севги бу туйғу олдида ожиздир.\nНотаниш йигит кетди. Девор ёқалаб кетди… Эшиги қаердайкин, билмадим. Мен ҳам кетдим. Кўргазмага эмас, уйимга. «Бирор нима» ҳам ёздим: «Девор ортида…». Менга ҳануз жумбоқ эди, не бор эди девор ортида? Нотанишни йигитни эса қайта учратмадим. Балки ёмғир яна ёққанида кўрарман уни. Жавобсиз саволларимга жавоб берар у.\nМен бекатга қайтдим. Ўриндиққа оғир чўкдим. Ёнимда бир онахон деворга томонга қараб ўқтин-ўқтин хўрсинади: “Эҳ, болам-а… нималар қилиб қўйдинг? Тўйингни кўролмаган онанг ўлса бўлмасмиди? Оҳ, Жавоҳирим!”\nКейинги → Кейинги: Ўзбектош Қиличбек. Яхшиликнинг баҳоси (ҳикоя)


Эътиборсизликми ёки манманлик? | QISHLOQ HAYOTI\nАвтобусда кетаётиб 3-4 та мактаб ўқувчиларининг суҳбатига гувоҳ бўлдим. Улар тахминан 5- ёки 6-синф ўқувчилари бўлиб, кўйлакларининг тугмалари ечилган, қўлида сўнгги русумдаги телефон, қулоқларида қулоқчин тақилган эди. Мактаб сумкаси ўрнида эса икки дона умумий дафтар. Бири қўлидаги телефонини ёнидаги ўртоқларига мақташ билан овора. Шу орада кимларгадир қўнғироқ ҳам қилиб олди. Гаплашиб бўлгач, яна телефони ҳақида оғиз тўлдириб сўзлай кетди. Блутс, интернет, радио, телевидение, смс, ммс, икпорт, фотодизайн, ўйинлар ва бошқалар, тўғриси, буларнинг кўпини ҳали катта ёшли кишилар ҳам эшитмаган.\nҲа, фарзандларимизнинг бунчалар илғорлаб кетаётганидан қувонсак арзийди. Шундай даврда билим олаётганига ҳавасингиз келади. Аммо ўзлари буни тўғри англаб етмаётган, яратилган шароит ва имкониятлардан унумли фойдаланмаётгандек гўё.\nТўғри, беш қўл баробар эмас. Имкониятлардан тўғри фойдаланиб, салмоқли ютуқларга эришаётган ёшларимиз кўп. Лекин инкор қилиб бўлмайдиган ҳақиқат ҳам борки, баъзида фарзандларимиз фақатгина ўйинлар билан чекланиб қолмоқда. Интернет тармоқларида олди-қочди гап-сўзлар билан вақтини беҳуда ўтказмоқда.\nАввало, фарзанднинг комил инсон бўлиб вояга етишида ота-онанинг, мактаб ва маҳалланинг ўрни беқиёс. Ўзим кўп қаватли уйда тураман. Қўни-қўшниларимизнинг фарзандлари мактабга боради. Ўзлари давлат ишида ёки тадбиркорлик билан шуғулланади. Фарзандининг дарсдан кейин нима билан шуғулланаётганига баъзан вақт топа олишмайди. Бир куни одатдагидек ўқувчилар мактабдан чиқиб келишди. Уйим мактабни тўғрисида бўлгани учун танаффус вақтини аниқ биламан. Ойнадан уларни кузатиб турган эдим, таниш қўшни бола бир қиз синфдошини уят сўзлар билан сўка бошлади. Синфдош қиз ҳам ўғил боладан қолишмасликка ҳаракат қилдими, айтиб бўлмайдиган сўзларни синфдошига ёмғирдай ёғдира кетди. Ўртада қизлар ва ўғил болалар ўртасида даҳанаки жанг бошланди. Бу ҳолатга ортиқ қараб туролмасдан ёнига бориб, уларни тартибга чақиришга уриндим. Афсус, шу онда бирор бола сўзларимга қулоқ солиш тугул борлигимга ҳам аҳамият қилмаётганди. Жанжалнинг сабаби ижтимоий тармоқда синфдошлар бир-бирининг расмини тарқатиб юборгани экан. Воажаб, китоб учун ёки доскага чиқиб вазифани гапириб бериш учун шунчалар талашишмаса керак, бу болалар. Мана, тараққиёт, телефон ва интернетдан келаётган “фойда”.\nҲаммасидан қизиғи қўшним ишдан келганидан сўнг бошланди. Эшигим жуда қаттиқ тақиллади. Чиқсам, ўша боланинг онаси жаҳл билан турибди. Салом-аликсиз бақиришга тушиб кетди.\n– Нимага ўғлимни ўқитувчисига кўчада жанжал қиляпти, ажратинг деб айтиб бердинг. Сени нима ҳақинг бор аралашишга, ҳамма нарсага бурнингни суқаверасанми, – деб бор овози билан бақириб кетди. Гапириб бўлгач, воқеани айтиб, ўғлингизнинг тарбияси билан қаттиқроқ шуғулланиб қўймасангиз бўлмайдиганга ўхшайди, дедим. Шунда ҳам у ўғлини оқлаб, “Ўғил бола қўрқмас бўлиши, ўз ҳақини ўзи ажрата олиши керак” дея яна унинг тарафини олди. Ўшанда тушуниб етдимки, болани тарбиялаш учун, аввало, ота-она тарбияли бўлиши лозим экан.\nМаълумотларга қараганда, кейинги йилларда компьютер ҳамда уяли телефон таъсиридаги фарзандининг руҳий муаммолари борасида психологларга мурожаат қилаётган ота-оналар сони ортган. Шу ўринда таъкидлаш жоизки, жонли мулоқотга киришмай фақатгина мобиль телефон ёки интернетга боғланиб қолиши натижасида бола ташқи дунёдан ажралган одам, илмий тил билан айтганда “виртуал аутист” ҳолатига тушиб қолиши мумкин. Бу борада муаммо бола ҳали нима яхшию нима ёмонлигини билмаслиги ҳамда табиатидаги қизиқувчанлик ва ноодатийликка бўлган қизиқиш оқибатида келиб чиқади. Сахийлик қилиб, кичкинагина “қути” орқали ўз фарзандларимизга ўрнини ҳеч қандай нарса билан қоплаб бўлмайдиган улкан зиён етказаётганимизни чуқурроқ ўйлаб кўришимиз лозим.\nБугун содир бўлган воқеа ҳақидаги ахборот, турли фото, видео тасвирлар зумда интернетдан жой олади ва бутун дунё бундан хабардор бўлади. Бу ҳам етмаганидек, кўп ўтмасдан айнан шу ахборотларнинг “сара”лари мобиль телефонлардан ўрин олади. Бу борада хотирасига кўп маълумотларни сиғдира оладиган энг сўнгги русумдаги телефонларни фарзандларига харид қилаётган ота-оналарни огоҳлантирсак, аксарияти мен фарзандимнинг ҳеч кимдан кам бўлишини хоҳламайман, деган жавобни эшитамиз. Бироқ танганинг иккинчи томони борлигини ҳам унутмасак, ҳар жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўларди.\nҲозирда кўплаб хорижий давлатларда болалар саломатлигини сақлаш мақсадида мобиль телефонларидан фойдаланиш бўйича чекловлар жорий этилган. Масалан, Бангладешда 16 ёшгача бўлган болаларнинг мобиль телефондан фойдаланиши бутунлай тақиқланган. Шунингдек, Франция, Испания ва Англия давлатларида ҳам болалар учун бу борада чекловлар ўрнатилган. Демак, бугун биз фикр юритаётган масала дунё ҳамжамиятини ҳам ташвишга солмоқда. Маълумотларга қараганда, бугунги кунда дунё бўйича икки ярим миллиард инсон мобиль телефондан фойдаланади. Бу мобиль телефон техника оламидаги янгилик эмас, инсон ҳаётида ижтимоий ҳодисага айланиб улгурганидан далолатдир. Масаланинг энг нозик жиҳати шундаки, мобиль телефондан фойдаланувчилар орасида болалар, яъни мактаб ўқувчилари, ҳатто, боғча тарбияланувчилари ҳам борлигида…\nБугунги кунда мамлакатимизда маънан етук, жисмонан соғлом авлодни вояга етказиш, уларнинг камолоти, бахту саодати, фаровон келажаги йўлида бир қатор хайрли ишлар амалга оширилаётир. Бу борада биринчи галдаги вазифамиз фарзандларимизнинг ҳар бир хатти-ҳаракатини эътибордан четда қолдирмай, уларни умуминсоний фазилатлар руҳида тарбиялаш, миллий ўзлигимиз, азалий қадриятларимизга ёт ва бегона ғоялар таъсиридан асрашдир. Шундагина хайрли ишлар самараси юзага чиқади.


Тамаз Чиладзе. Турна (ҳикоя) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологиясиТамаз Чиладзе (1931; Грузия)Тамаз Чиладзе. Турна (ҳикоя)\nТамаз Чиладзе. Турна (ҳикоя)\nКуз, – деди оҳиста аёл, – куз… – Эркак жавоб бермай, ёстиқни иккала қўли билан қучоқлаганча, мук тушиб ётарди. – Осмонда турналар… – деди яна аёл. – Учиб кетишяпти… – Бир оздан кейин яна қайтарди: – Учиб кетишяпти!\nЭрталаб, одатдагидек, шундайгина қирғоқ яқинидаги сувдан чиқиб турган ходаларга тўр боғлаётганида худди осмони фалакдан кимдир уни чақираётгандай туюлиб, юқорига икки марта кўз ташлаган эди. Осмонда сокин ва унутилган варраксимон турналар галаси учиб борарди.\n“Булутларни қара-я,” – деб ўйлаганди ўшанда эркак.\nТурналарни узоқ вақт диққат билан кузатиб қолганига қарамай, кейин улар ҳақида ўйлаб ҳам ўтирмади, қайиқда турганича ходачага арқон ўрайверди.\n– Ҳар йили кузда шу аҳвол: учиб кетаверишади, кетаверишади, осмони фалак турналарга тўлиб кетади…\n– Ухласанг-чи, – дея тўнғиллади эркак, лекин ўзи аёлнинг жим бўлишини сираям истамасди.\nЧарчаб ҳолдан тойган танасини аёлнинг овози гўёки аллаларди. Унинг овози худди тушга ўхшарди, фақат бундай тушни кўрмайсану эшитасан, холос. Аммо осмондан учиб ўтаётган турналарни сезиб ётарди.\nТўлқинлар қайиқни чайқатар, у эса оёғини қайиққа маҳкам тираганча ходага арқон ўрарди. Або бобо қайиқнинг қуйруғида, лабида милтираб турган сигаретини ўчиб қолмасин, дея икки қўли билан шамолдан пана қилиб ўтирарди. Або бобо тўрларни ўрай олмайди. Шундай экан, денгизга чиқиб нима қиларкин-а? Биров чиққин демаган бўлса?! Або ўлгудай қайсар, ундан осонликча қутулиб бўпсан, тихирлик қилиб туриб олгандан кейин, нима ҳам дердинг. Ҳар ҳолда, отанг тенги одамга бир нима деб бўлармиди.\nТўсатдан қайиқ оғиб кетиб, гўё осмон ҳам қимирлаб, ҳатто бошқача – қизил тусга кириб қолгандай туюлди. Булутлар ҳам булутларга ўхшамас, худди олачипор сигир подаси ялқовлик билан ўрмалаб келаётганга ўхшарди.\n“Қизиқ, подага осмонда пишириб қўйибдими?” – ажабланди эркак.\nҲақиқатанам пода қишлоқ бўйлаб кетмоқда эди. Кечки ғира-ширада сигирларнинг тўши худди қизил заранг барги билан ямалганга ўхшарди. Сигирлар ноғорага ўхшаш оппоқ елинларини тирсиллатиб, тўйдан келаётган ширакайф ноғорачиларга ўхшаб лапанглаб, бесўнақай қадам ташлашарди.\nМана, эшик очилди-да, кўчага бир аёл чиқди. У хотинини дарҳол таниди. Айтганча, у вақтда ҳали бу қиз унинг хотини эмас эди. У қизни фақат орқаворотдан танирди. Қиз бошини силкиди-да, кафти билан кўзини қуёшдан тўсганча осмонга қаради.\n– Турналар! – дея хитоб қилди-да, баралла кулиб юборди.\nПода, отда ўтирган чўпон, томлар устида сузиб юрган тутун – ҳаммаси бирдан тўхтаб, қотиб қолди. Фақат шўх шалоладай мана шу кулги борлиққа ҳукмронлик қилаётганди. У ҳам аста-секин юқорилар, юқорилаган сари шакли муайян аниқ тусга кириб борарди. У кулранг қоронғиликда аввал ноаниқ, кейин эса борган сари аниқроқ ва равшанроқ турнага айланиб борди, ҳа, узоқларга интилаётган, каттакон қанотларини баралла қоққанча учиб кетаётган турнага айланиб қолди.\nКейин бирдан, ўша вақтда, ҳа, ҳа, худди ўша вақтда ўзи у ерда бўлмаганлигини ҳис қилди. Унда қандай қилиб буларнинг ҳаммасини кўра олди экан?\nУ қаерда эди?\n– Қаерда? – деб сўради у овоз чиқариб ва овозидан уйғониб кетди-ю, ўзи сезмаган ҳолда мудраб кетганини пайқади.\n– Қаерда, қаердамиш… – жавоб берди хотини. – Мана шу ерда, томорқамиз орқасидаги қиёқзорда-да… – Афтидан, у нима ҳақдадир ҳикоя қилаётганга ўхшарди.\nҲар доим шу аҳвол. Ухлаш олдидан хотини доим оҳиста нималарнидир ҳикоя қилиб берарди, у худди ўз-ўзи билан гаплашаётгандай, кун бўйи бўлиб ўтган воқеаларни бир бошдан муҳокама қилаётгандай бир маромда ҳикоя қилишни яхши кўрарди.\nЭркак бўлса ётган жойида эшитиб ётар ва бу эшитаётганларининг ҳаммаси тушга ўхшар, фақат бу тушни эшитасану кўрмайсан, холос.\n– У бошини қаноти остига яширганча, тик турган ҳолда ухлаётганди… –деб ҳикоя қиларди хотини.\nҲа-а. Сен ҳақсан, турналар худди шу ҳолатда ухлашади, деб таъкидлашга ҳуши келмаса-да, хотини гапини тўхтатиб қўймаслиги учун бир нима дейиши лозим эди.\n– Тўғри, – гапини давом эттирди хотини, – улар тик турганча ухлашади… – деди-да, жим бўлди.\nУ хотинини ухлаб қолди шекилли, деб ўйловдиямки, унинг кулгиси эшитилди. У ажабланди-ю, лекин ҳеч нарса демади, фақат: “Нега куляпсан?” дегандай елкаси билан уни туртиб қўйди.\n– Худди мендақа, – кулганча жавоб қилди у, – ўлай агар, ёлғон бўлса.\nУ жилмайди: “Яна ўзиникини маъқуллайди-я, жиннивой!..”\nБу унинг қўлидан келарди. Кун бўйи уй-рўзғор ишлари билан банд. Бир қарасанг, юзини қуёшдан беркитиб, рўмол ўраб олганча томорқада, бир қарасанг, иссиқдан юзлари ширмой нондек қип-қизариб ўчоқ бошида ивирсиб юради. Бир дақиқаям бўш турганини кўрмайсиз, шунга қарамай, бирор-бир ажойиботни топмай қўймайди: гоҳ чиғаноқ, гоҳ ҳали ҳеч кимга маълум бўлмаган номсиз ўт, гоҳ шамол учириб балконга келтириб ташлаган қуш пати ва ҳоказолар. Уларни авайлаб қўлига олади-да, бир нуқтага мулойим тикилганча, жилмайиб қўяди. Нега бекордан-бекорга жилмаяркин, балки ўзининг худди манави шамол учириб келтирган патдай енгил-елпи ўй-хаёлларига бўлса керак-да!\nУча бўлса эрталабдан кечгача денгиздан бери келмайди.\n– Денгиз – мана бу бошқа гап – қолган ҳаммаси ёлғон-яшиқ, уйдирма нарсалар, – дейди Або бобо ва зўриқиб йўталади.\nБобонинг денгизнинг шўр сувида тиришиб, қуруқшаб кетган қўллари худди қисқичбақанинг панжаларидек доимо ҳаракатда. Абонинг каттакон, сепкилли қўллари, нурсиз сўниқ, худди ўргимчак тўри билан тўсилгандек ҳаракатсиз кўзларини кўрганда, Учага доим эртами-кечми ўзи ҳам худди мана шу шамол ва шўр сув кемириб ташлаган бобо сингари қайиқ қуйруғида ёки мачта олдида тиришиб ўтирадигандек туюларди.\n– Бутун дунёда менинг ҳеч кимим йўқ, – деб таъкидлади Або бобо. Агар Уча шу пайтда тўрни тортса, албатта ҳеч вақо чиқмаслигини олдиндан сезарди. “Жин ургур, афсунгар!” – дея ўзича ўйларди-ю, лекин чолни ранжитиб қўймаслик учун оғиз очиб бир нарса демасди.\n– Ҳеч кимнинг кераги ҳам йўқ! – ўзиникини маъқулларди Або.\nЦира балконда ўтирганча жилмаярди. Уча уни дастлаб ярмаркада кўрганди, ўшанда ҳам худди шундай жилмайган эди. Унинг қўлида худди парашютга ўхшаш қизил шамсия бор эди. Эгнида оқ кўйлак, оёғига эса оқ босоножка кийиб олганди. Мана шу олағовурда – мойланмаган каруселнинг ғирчиллаши-ю, сотишга олиб чиқилган чўчқаларнинг чийиллашини сезмаётганга ва кўрмаётганга ўхшарди. Унинг эътиборини ҳаттоки на пештахталарга ёйиб қўйилган алвон ранг газламалар, на етилганидан ёрилиб кетган тарвузлар, на бир талай томошаталаб одамлар ўраб олган чолғучилар, на шаҳардан келган рассом томонидан чизилган туман кўрсаткичлари тахтаси тортарди. Чой ва цитрус плантациялари тасвирланган расмларга илғор ишчиларнинг думалоқ қилиб қирқилган суратлари ёпиштирилган эди. Натижада у сураткаш Амберкининг холстига ўхшаб қолганди: думалоқ тешикчага бошингни суқасан-да, кейин грузинча чоха ва архалука кийган чавандоз тасвирланган суратни қанддек қилиб қўлга оласан.\n– Ким у? – деб сўради Уча оғайнисидан.\nХудди шу пайт калта катак шим кийиб бамбук ҳасса ушлаган пакана, бақалоқ турист:\n– Анави қизни қаранглар! Унга бир қаранглар-а! – деб қичқирди.\n– Ҳа, бирорта эсини еганлардандир-да, – деди оғайниси.\n– Қаёқдан биласан?\n– Қаёқдан дейсанми, худога шукур, эс-ҳушим ҳали жойида.\n– Балки уни танирсан деб ўйловдим…\n– Умримда биринчи марта кўриб турибман.\nОғайниси бу қиз билан таниш эмаслигини эшитган Учанинг бош-кўзи айланиб, бутун бошли туристлар группасини – ҳаммалари бир хил сават шляпа кийиб олишганди – росаям ялиниб-ёлвориб вино сотиладиган ертўлага меҳмон қилиш учун олиб тушди.\nМайхоначининг қорни шунақанги катта эдики, унга қараган одам, каттакон кўза шундайгина пештахтада турибди, деб ўйлаши мумкин эди.\nМайхоначи шунча кўп майхўрларни кўриб, мийиғида кулиб қўйди-да, уларни:\n– Хванчкара! Хванчкара! – деб қувониб қарши олди.\nЛекин бахтга қарши, цоликаури деган нордон винодан бошқа ҳеч қандай ичимлиги йўқ экан.\nВинони у тузлаган бодрингдан бўшаган банкага қуйиб берди. Банкани винога тўлдириб, унга чақалардан ташлашмасмикин дегандай, бир оз қўлида ушлаб турарди. Жуда кўп вино ичишди. Ҳаммалари маст бўлиб қолишди. Учанинг ҳам бирдан кайфи ошиб қолди. У пакана бақалоқ кишини қучоқлаганча ашула айта бошлади. Туристлар қўшиқ сўзларини билишмаса ҳам бажону дил унга жўр бўлишди.\nУ ўзини жудаям бахтиёр сезганидан, кўзидан бирдан тирқираб ёш оқа бошлади. Уча йиғлаётганини сезган сари янада қаттиқроқ қўшиқ айтарди. Шу вақт нимқоронғи ва салқин ертўлага тушиладиган зинада мусиқачиларнинг қадимги услубида тикилган кенг, бурмали шалварлари кўринди. Улар майхонадаги қўшиқни эшитиб, бу ерда қойилмақом зиёфат бўлаётган бўлса керак деб ўйлаб, пул ишлаб олиш мақсадида таклифсиз кириб келишган эди.\nРангин рўмолларнинг шамолда ҳилпираши янглиғ сурнайнинг сержило садолари ертўлага бостириб кириб бу нимқоронғи масканга ғайритабиий қувноқлик касб этдики, Уча қуёш ярқираб турган, лабида хаёлчан табассум жилваланаётган, қизил шамсияли қизнинг олдига чиқмаса юраги тарс ёрилиб кетажагини тушунди.\nЧолғучилар бўм-бўш майдонда лунжларини шишириб сурнайларини чалардилар.\n“Оҳ, бу дунёда, – деб куйларди чолғучилардан бири, – оҳ, бу дунёда… Сен ўзинг, қуёшдай порлаб турасан…”\nШундоққина майдончага кираверишда сураткаш Амберки оёқларини олдинга тираб, тик турган отни тинчитаётган бошсиз чавандоз тасвирланган расмни қўйган эди. Уча чопиб келди-да, тешикчага бошини суқиб:\n– Амберки, ҳалок бўляпман, оғайни, хонавайрон бўляпман! – деб бақирди.\nКейин у отини денгизга қараб ҳайдади. Лекин барибир туёқларнинг тақ-туқи остида ҳам унга қўшиқнинг куйдирмажон ва юракни ларзага солувчи сўзлари эшитилиб турарди: “Оҳ, бу дунёда, оҳ, бу дунёда!..”\nҚирғоқда у отини қўйиб юборганди, от тўлқинлардан чўчиб орқа оёғида тик турди.\n“Балиқчига от чикора?” – дегандай ёзғирди денгиз.\nУ жавоб ўрнига қўлларини бебошларча ёйди-да, яна куйлай бошлади:\n“Оҳ, бу дунёда, оҳ, бу дунёда, ёлғиз ўзинг қуёшдай балқиб турасан…”\nКейин ўзини денгизга отди-да, тўлқинларни кесиб, худди ундан аввалроқ сувга тушган одам ортидан қуваётгандай, сузиб кетди. У жон аччиғида сузарди-ю, лекин ҳеч қирғоқдан узоқлашолмасди. Чолғучилар энди қирғоқ бўйидаги қум тепаликда турганча жон-жаҳдлари билан чалишарди.\n“Оҳ, бу дунёда, – деб кучининг борича бақирарди у, – оҳ, бу дунёда…”\nКейин Цира икковлари сураткаш Амберкининг олдига қайтиб келишди. Амберки Цирани стулга ўтқазди, уни эса қизнинг ёнига турғазиб, қўлини стул суянчиғига қўйишга мажбур қилди.\n– Эсда тутишингизни сўрайман, бу ахир тўйдан эсдалик!\nЎша расм ҳалиям деворда, ота-онасининг сурати ёнида осиғлиқ турибди. Улар ҳам расмга худди шу тарзда тушишганди: онаси стулда ўтирибди, отаси эса ёнида турибди. Наҳотки бу расмни ҳам Амберки ишлаган бўлса?\n– Амберки ёшинг нечада?\n– Ёшинг нечада деб сўраяпман?\n– Сўрамай қўя қол.\n– Э қўйсанг-чи!\nКейин ҳаммаси одатдагидек давом этди. Фақат энди у уйга шошиларди: эшик тагида кутиб турган Цира, уни узоқдан кўради-ю, истиқболига югуради. У бўлса ён-верига аланглайди, хўп ажойиб хотини бор-да, эшик тагида кутиб олиб, истиқболига югуради… дейишса-я, деб қўшнилардан уялади. Ўзи эса мамнун, мамнун ҳам гапми – беҳад бахтиёр эди.\n“Бахт деганлари мана шунақа бўларкан. Инсон учун кўп нарса керакмас, – деб ўйлар ва шу заҳотиёқ ўзини койирди: – Сенингча, бу камми, тентак?” Йўқ, бу кам эмасди-ю, лекин кўнгли яна нималарнидир тусар, нималигини ўзи ҳам билмас, йиллар эса бир-бирини қувиб ўтиб борарди. Бир… икки… уч… тўрт… Вақт жуда тез ўтарди. Бу балки, доим эртанги кунни кутганлари учун, худди эртага улар бутун вужудлари билан интилаётган нарса рўй бериши лозимдек туюлганидан бўлса керак. Эрта, эртага, эртага… Бугунги кун ҳисобга олинмасди, кун тезроқ ўта қолсаю, тезроқ қоронғи туша қолса – ҳар куни шу аҳвол. Бугун бўлиб ўтган воқеалар эртанги кунда уларни кутаётган ажойибот олдида бир пуллик ҳам қимматга эга эмас. Эртага… Лекин Циранинг қандайдир бошқача бўлиб қолаётганини анчадан бери сезиб юрарди. Уйдан уни бўйнига арқон солиб ҳам чиқаролмайсан, бирор бир нарса билан хурсанд ҳам қилолмайсан, ҳайратлантиролмайсан ҳам.\n– Нима мақсадда яшаяпмиз? – деб сўради у бир марта ҳаяжондан бўғилган овозда.\nБу саволни бергунча унинг қанча азоблангани билиниб турарди. Улар қоронғилик қўйнида ётишарди. Ташқарида ёмғир ёғар, денгизнинг тўлқинланаётгани эса шундоққина эшитилиб турарди.\n– Нима мақсадда деганинг нимаси? – деб қайта сўради у, лекин Цира жавоб бермади.\n– Биз-чи, биз нима учун ишлаяпмиз? – унинг титроқ овозида йиғламсираш сезиларди.\nУ тирсагига таянганча хотинига қаради:\n– Эсингни еб қўйдингми, нима бало?\nХотини адёлни бошига буркаб олди.\nБундан икки йил бурун, одатдагидек денгиздан қайтаётганда, қирғоқда уни хушхабар билан кутиб олишди – ҳатто уйига етиб олишга ҳам қўйишмади!\n– Хотинингни аэродромда кўришибди, балки учувчиларнинг битта-яримтаси қариндош чиқиб қолар?\n– Аэродромда? – деб ҳайрон бўлди у. – Аэродромда нима бор экан унга?\nҚишлоқдан уч километр нарида жойлашган аэродромда битта вертолёт ва иккита даққиюнусдан қолган, занг босиб кетган “кукурузник” бўлиб, булар парашют спорти ишқибозларининг маҳаллий клуби мулки ҳисобланарди. Дабдаласи чиқиб кетган самолётларни ҳам ўзлари тузатиб олишганди. Мана шу қўлбола самолётларнинг вақти келганда ёрдами тегиб турарди. Иккита учувчи эса аэродромнинг ўзида қурилган ёғоч баракда туришарди. Улардан бири кексароқ, иккинчиси эса ёшгина йигит эди.\nЦира ростданам уйда йўқ эди. У бундай бўлишини ақлига сиғдиролмасди, эсини егандай кўчага отилиб чиқди-да, аэродромга томон чопиб кетди. Ярим йўлга бориб қолганда ортидан автобус етиб олди.\n– Циранинг олдига шошиляпсанми? – деб сўради шофёр қўшниси.\n– Нима деяпсан? – у ўзини ҳеч нарса билмайдигандай тутди.\n– Уча, – шофёр кўзини четга олди.\n– Мен уни кечаям, ўтган куни ҳам ўша ёққа олиб бориб қўйдим.\n– Ҳеч нарса… Чекасанми? – У папирос қутисини узатди.\n– Кечаям… Ўтган куни ҳам…\n– Хўш, борса борибди-да, шунгаям ота гўри қозихонами? – Энди бу гапни шофёр айтганди.\n– Менга қара…\n– Кўп бошни қотирма, йигит!\n– Нима деяпсан?\n– Шундай, ўзим…\nШундайгина аэродром олдида бир уйча бўлиб, унда руҳоний турарди. Автобуснинг охирги бекати худди шу уйнинг дарвозаси олдида эди. Йўл бўйида катта анжир дарахти бор. Унинг барглари чангдан оқариб кўринарди. Шундоққина дарахт тагида узун тош тахта турибди. Афтидан, бирор-бир қабр тоши бўлса керак, лекин бу ерга қандай келиб қолганлигини ҳеч ким билмайди. Анжир соясида парашют спорти ҳаваскорлари автобус кутиб ўтиришарди.\n– Тағин ўзинг биласан, – дея хайрлашди шофёр.\n– Ҳазилакам иш эмас!\nУча тез-тез юриб кета бошлади, лекин бирдан тўхтаб орқасига қаради: шофёр кабинадан тушиб дарахт остидаги тош тахтага келиб ўтирди. Уча орқасига қайтди, шофёр унга пешвоз турди.\n– Нега қайтдинг?\n– Кетавер, – деди Уча, – кимни кутяпсан?\n– Сизларни ким уйга олиб кетади?\n– Кетавер, – деди у қатъий, чунки томошаталаб шофёр иш нима билан тугашини кутмоқда эди-да!\n– Марҳамат, мен ўйловдимки…\n– Кетавер, деяпман!\nУча автобус кўздан йўқолгунча дарахт остида кутиб турди.\n“Бошимда шундан бошқа ғалва йўқмиди. Аэродромда унга пишириб қўйганаканми?” Кейин у руҳонийни кўриб қолди. У сатин иштон кийиб олганча, остонада газета ўқиб ўтирарди. Пайпоқсиз оёғига орқаси йўқ калиш кийиб олибди.\nЯқинлашиб келаётган оёқ товушини эшитиб, у чилвир билан қулоғига қистириб олган кўзойнагини олди.\n– Салом, – деб сўрашди Уча.\n– Соғ бўл, бўтам. – Руҳоний кўзини қисиб унга қаради ва бошини тебратди. – Негадир сени таниёлмай турибман.\nУ ҳафсала билан газетани буклаб, кўзойнаги билан ёнига қўйди.\nШу вақт Уча Цирани кўриб қолди. У майдоннинг ўртасида, шамол учириб кетмасин дея рўмолининг учларини энгаги остида ушлаганча самолётлар турган томонга қараб турарди. Уча ҳам ўша томонга қаради. Самолёт олдида одамлар уймалашиб туришарди.\n“Нега у ёққа қараётганикин?”\nУни кўрган заҳотиёқ дарров тушунди, хавотир оладиган ҳеч нарса бўлмаганди, бўлиши ҳам мумкин эмасди, бирдан елкасидан тоғ ағдирилгандек енгил тортиб кетди. Цирадан, бирор-бир кўнгилхираликни кутишнинг ўзиёқ тентаклик эди. Бирдан Цира мени бу ерда кўриб қолса, нима деб ўйлаши мумкин деб, хижолат чека бошлади.\nШундайликка шундайку-я, лекин бошқаларга хотини ҳар куни аэродромда нима қилишини қандай тушунтиради?\n“Бундан чиқди, дуч келган одамга ҳисоб беришим керак экан-да? Хўп, майли, борингки, хотиним шундай ўзи, самолётларни томоша қилиб турганакан деса, унга ишонишармикин? Йўқ, ишонишмайди. Ахир Цирани улар билишмайди-ку”.\nЭнди Цира мени пайқаб қолмасайди, деб жони ҳалак бўла бошлади, шунинг учун руҳоний билан гаплашишни афзал кўрди.\n– Бу ёққа чиқ, бу ер салқинроқ. – Руҳоний бир оз сурилиб унга жой бўшатди. – Ўтир.\nУ зинапояга кўтарилиб, руҳонийнинг ёнига ўтирди.\n– На уйқумда ҳаловат бор, на мириқиб дам оламан, – деб гап бошлади руҳоний. – Мана шу аэродромни қуришгандан бери ўзимни қаёққа уришни билмайман. Бориб, менга ҳам парашютдан сакрашга рухсат беринглар деб сўрасаммикин. Парашютни очмайман-да, тамом вассалом! – Ўзининг ҳазили ўзига ёқиб кетди шекилли, хотинчалиш овозда ҳингиллаб кулди, – кейин газеталарда, руҳоний парашютдан сакради деб ёзиб чиқишади. – У шоша-пиша чўқинди. – Эй поки парвардигор, одамларга нима бўлган ўзи, улар осмондан нима қидиришади, нималарини йўқотишган?\n“Нима қилиш керак? – деб ўйларди Уча. – Бирор ёққа олиб кетсамикин. Тўрт девор ортида ўтиргандек, дунёдан хабарсиз уйда ўтиргани-ўтирган. Унинг табиати бошқаларникига ўхшамаган бўлса, нима қилай? Бориб одамларга, у сизларга ўхшаган эмас, бошқача десаммикин?! Нима ҳам қила олардим? Ҳамма шундай яшайди, Цирага бошқача ҳаёт ясаб беролмайман-ку. Ҳамма нарсадан воз кечсам – унда бизни ким боқади? Агар хотиним билан қўл ушлашиб, дунё кезиб юрсам, одамлар нима дейди, тошбўрон қилиб юборишар. Анавини қаранг, шу жазирамада майдонда туриши нимаси. Қизиқ, ҳозир нималар ҳақда ўйлаётганикин?”\n– Ҳамма нарса ўтиб кетаверади, ҳаммаси, – руҳонийнинг овози эшитиларди, – қайтмас бўлиб кетади… – у жим бўлиб қолди. – Муздаккина сув бўлсайди… Маза қилардик! – деб яна давом этди руҳоний.\n– Булоқ бу ердан узоқми? – деб сўради Уча.\n– Ҳув анави ерда, анжирнинг тагида.\n– Сув олиб келаман.\n– Овора бўлиб нима қиласан…\n– Нимада олиб келай.\n– Эшик олдида чойнак турибди…\nХона нимқоронғи эди, ойналар қоронғилатилган, шунингдек, хонадан қандайдир ачимсиқ ҳид анқирди, одатда сўққабош чолларнинг хонасида шундай ҳид бўлади – ёлғизлик ҳиди. Кўҳна жавон устида Момо Ҳавонинг деворга тираб қўйилган расми, расм олдидаги лойдан қилинган кичкина идишда шам ёниб турарди. Хоч ёнида Шота, Акакий ва Ильяларнинг портретлари тасвирланган жудаям эски тақвим турарди.\nУча биқини пачоқланган кўк чойнакни олди-да, ташқарига чиқди.\n– Топдингми? – деб сўради руҳоний.\n– Мана. – Уча чойнакни юқорига кўтарди.\n– Ажабо. – Руҳоний кўзойнагини таққандан кейингина чойнакка назар ташлади, – уйимда бор нарсаларнинг ҳаммаси ўз-ўзидан қаёққадир йўқолиб кетган, бўтам. Агар ўғирлаб кетсалар майли эди-я, йўқ, ўз-ўзидан йўқолиб қоладилар. Ҳатто буюмлар ҳам безиллаб мендан қочиб кетишяпти.\nУча сув олиб келди. Чол унинг қўлидан чойнакни олди-да, қопқоғини очиб, унга тўлдириб сув қуйиб, худди қуш мисол майда ҳўплам билан, тўхтаб-тўхтаб ича бошлади. Кейин чойнакни иккала қўли билан қучоқлаб олди-да, кўксига босди.\n– Худо хайрингни берсин. – У кўзини юмди. – Раҳмат.\nШу кўйи узоқ вақт ўтирди.\nСамолёт учди-да, ҳавода икки марта айланиб яна қўнди. У ерда сирғалиб кетаётганида одамлар ортидан югуришди. Самолёт шундоққина Циранинг яқинида тўхтади. Уча унинг ўзини орқага ташлаганини ҳам яққол кўрди. Кейин моторнинг шовқини ичидан унинг кулгиси эшитилди. Унга шундай эшитилдими ёки у шуни кутаётганмиди: шу вақтда у албатта кулиши лозиммиди.\nҲамма самолёт олдига югурди. Учувчи кабинадан зўр-базўр чиқиб олди. Одамлар бир-бирига гал бермай гапиришар, ким нима деётганини англаб бўлмасди. Ҳамма қувнаб қўл силкирди. Кейин учувчи яна кабинага ўтирди, бир оздан сўнг мотор овози ўчди. Бирдан атрофга шундай сокинлик чўкдики, одамлар турган жойларида қотиб қолдилар. Ҳаммаси суратга ўхшаб кетди. Кейин яна ғала-ғовур бошланди, учувчини кабинадан чиқариб олиб, осмонга ирғита бошлашди.\nБирдан ҳаммалари Цирага ўгирилишди.\n– Цира! – дея уни кимдир чақирди.\nЦира секин жойидан қўзғалди – одамлар олдига эмас, аксинча – унинг одамлардан тезроқ нари кетишга шошилаётгани сезилиб турарди.\nЛекин у бу ёққа, яъни руҳоний уйи томонга ҳам эмас, балки тўғрига, ёзги майдон чегараси бўйлаб кета бошлади.\n– Цира! Цира! – Энди уни бир неча овоз бараварига чақирарди.\n– Бу ёққа кел!\nЦира қадамини тезлатгандан тезлатиб, нуқул орқасига қарарди. Ҳамма унинг ортидан юра бошлади.\n– Цира! Цира!\nХудди тор кўчада қишлоқи ойимқизни бир тўда зумрашалар таъқиб қилаётган мисол ҳаммалари унинг ортидан боришди. Лекин одамлар унга ёмонликни раво кўришмасди, фақат қиз уларга қараб турганини кўриб қолишиб ёнларига чақиришди, холос.\nЦира энди чопиб борарди, бошқалар ҳам ўзлари сезмаган ҳолда унинг ортидан чопа бошлашди.\n– Тўхтасанг-чи, ахир, Цира! Цира!\nЭнг кейинда орқасига парашют осиб олган учувчи судралиб борарди, парашют сумкасини осиб олганиданми, икки оёғида тик турган тошбақага ўхшаб қолганди.\nУча буларнинг ҳаммаси ҳақиқатда бўляптими ёки унга шундай туюляптими, ҳали англаб етмаёқ, ўрнидан турди-да, ҳамманинг йўлини тўсиб югура кетди. Цира орқасига ўгирилиб қаради-да, янада тезроқ чопиб кетди. Қизни таъқиб қилиб келаётганлар ҳансираганча Учанинг олдига югуриб келишди. Уча иккала қўлини кенг ёйиб, уларнинг йўлини тўсди.\n– Сизларга нима керак, нима?\nҲаммалари нафаслари оғзиларига тиқилганча тўхтадилар. Негадир улар Учанинг кўзига тик қаролмай, бир-бирларига маъноли қараб олишди.\n– Сизлардан сўраяпман, ундан нима истайсизлар?\nУчанинг назари бир неча таниш башараларга тушди. Худди ўшалар унинг қарашига дош беролмай ерга қараётгандилар.\nНиҳоят, учувчи ҳам етиб келди.\n– Ўзи нима гап? – деб сўради у ва ажабланганча Учага қаради.\nУча иккала қўли билан унинг кўкрагидан ушлади-да, қаттиқ силкитди:\n– Нега хотин кишига тирғиляпсан? Нега?\nУчувчи елкаларини қисди-да, унинг қўлига урди:\nУларга ёшгина йигитча яқинлашди:\n– Ҳурматли ўртоқ, – деб мурожаат қилди у Учага ниҳоятда хушмуомалалик билан, – ахир бизда парашют спорти ҳаваскорлари клуби бор, шундайми?\n– Хўш? – Уча учувчини қўйиб юборди-да, йигитчага ўгирилди.\nУ ўтакетган аҳмоқгарчилик қилаётганини сезиб турса-да, ўзини қандай тутишини билмай қолганди.\nУчувчи бир амаллаб парашютни ечди-да, уни ерга қўйиб Учага яқинлашди ва елкасидан ушлаб ўзига қаратди.\n– Ўзинг бу ерда нимага ирғишлаяпсан?\n– Ирғишлаяпсан? – Уча аччиқ кулимсиради. – Демак, мен ирғишлаяпман, шундайми? – дея қулочкашлаб учувчининг юзига тушириб қолди.\nУ гандираклаб кетди-ю, лекин йиқилмади, оёғида туриб қолди. Кейин Учага яқинлашди-да, тўсатдан иягига калла қўйди. Учанинг кўз олди қоронғилашиб кетди. Кейинги мушт қаншарига тўғри келиб – қон тирқираб кетди.\nКўзини очганда у ерда ётарди, ҳалиги йигитча эса рўмолчаси билан қонларини артмоқда эди.\nКейин олдига учувчи яқинлашди-да, бошини кўтарди ва қўлини олмасдан худди қулоғи тагида шивирлади:\n– Кечир, билмабман, дўстим.\nУча бир қўли билан ерга тиралиб ўрнидан турди-да, юриб кетди.\n“Билмабман… Билмабман… У нимани билиши керак эди? Бу ерда нимани билиш керак? Нимани?”\nАтрофда гиламдек мойчечак ўсиб ётибди. Мойчечакдан бошқа ҳеч нарса кўзга ташланмасди. У Цирага тўқнаш келгунча жуда узоқ тентираб юрди. Хотини қўлларини боши остига қўйганча, осмонга тикилиб ерда ётарди. У Циранинг ёнига ўтирди ва мойчечак юлиб олиб, оғзига солиб чайнай бошлади. Цира бошини кўтарди-да, уни ҳозир кўриб тургандек, ғалати қараб қўйди, сўнг ўрнидан туриб, қўлини эрининг тиззасига қўйиб, юзини унинг қўлига ишқади ва кўзини унга тикиб, жилмайди. Унинг кўзлари тўла ёш эди:\n– Бундай тентак хотинни бошингга урасанми?\nДенгиз қирғоғида тўлқин тўсувчи тошдан ясалган ғовдан сал нарида ҳар хил тахталардан ясалган уйча бор эди. Уйчада бир аёл балиқ дудлаётганди. Товадаги балиқнинг ўзи у ёнбошидан бу ёнбошига ағдариларди. Балиқнинг иккита кичкина оппоқ кўзлари худди икки бўлак бўрга ўхшарди. Хона жуда иссиқ эди. Устига това қўйилган керосинкадан тутун чиқиб турарди.\n– Сен менга хотин бўлишинг керак эди, – дерди Уча аёлга. – Эсингдами, ахир биз бир-биримизни севардик-ку.\nАёл хандон ташлаб куларди.\n– Сени кўпдан бери биламан, – дерди Уча ва аёлнинг оқариб кетган сочларига кўзи тушиб, йиғидан ўзини зўрға тутиб турарди.\nАёл кулганча, пичоқ ушлаган қўлининг орқаси билан пешонасига тушган сочларини тўғриларди.\nУчани совуқ тер босди. У севишини, буларнинг ҳаммаси ростлигини, уни алдамаётганини айтиб бақирар, ишонтирмоқчи бўларди.\n– Наҳотки, ҳаммасини унутган бўлсанг? – деб сўради у ниҳоят тарвузи қўлтиғидан тушиб.\n– Жим, – деди аёл, – жим бўл.\n– Биз жудаям бахтли бўлган бўлардик!\n– Жим-м, – деб қайтарди у яна, – жим-м!\nЭнди аёл иккала қўлини кўксига босганча, энгагини пичоқнинг учига тираб турарди. Лаблари маҳкам қисилган, худди бирор ери оғриётгандек юзи буришиб кетган ва у ўзини инграшдан зўрға тутиб турарди.\n– Ахир бирор нарса десанг-чи? – деб бақирди Уча.\nАёл унга қаради-да, осойишта овозда:\n– Ўзинг кимсан ва мендан нима истайсан? – деди.\nШунда у бехосдан жилмайди, қаёққадир бошқа ёққа қараганча:\n– Қарагин, қандай қариб кетдим, – деди хижолат-ла.\nЭнди бунга тоқат қилолмади, буниси ниҳоятда ортиқча эди. У орқасига ўгирилди-ю, югуриб чиқиб кетди. Тўсиқ ортида денгиз ҳайқирарди.\n“Кейин биз ҳам изсиз йўқоламиз, биздан ҳам ном-нишон қолмайди”, деган Циранинг овози эшитилди ёки денгиз унинг овозида гапиряптимикин?\nУни моторнинг шовқини уйғотиб юборди.\n– Қизиқ, соат неча бўлдийкин? – у кўзини очди.\n– Эҳтимол, ўн икки бўлгандир.\n– Шундай қилиб тун ҳам ўтади…\n– Яхшиси… Ухласанг-чи.\nУ ҳалиям мотор овозига қулоқ солиб турарди. Афтидан, машина уларнинг эшиклари олдида тўхтаганга ўхшарди. Ярим кечада унинг шовқини ҳар доимгидан ҳам яққолроқ эшитиларди. Машинадагилар уларни уйғотиш учун атиги тарақа-туруқ қилишаётганга ўхшарди.\n– Ким бўлди экан-а, – деди хотини.\n– Ким билади дейсан. Ухла.\n– Бизникига келишяпти! – деди хотини.\n– Билмадим. – Хотини ўрнидан тура бошлади.\n– Тўхта. – У хотинининг қўлини ушлади.\n– Ўзим тураман.\nУ шимини кийди, оёғи билан тимирскилаб, шиппагини топди, чироқни ёқиб, эшикни очди.\nЦира қоронғида эри кимнидир чақирганини ва унга қандай жавоб беришганини эшитиб ётди.\nБирмунча вақт қимир этмай ётди-да, кейин ўрнидан туриб, кўйлагининг устидан елкасига халатини ташлаб, эшикка яқинлашди.\n“Ҳар ҳолда ярим кечада ким келиши мумкин?”\nУ ёпиқ эшикка шундай тикилардики, худди ташқарида нима бўлаётганини кўра оладигандек. Кейин балконга чиқиб, эрига яқинлашди ва қўлини эрининг елкасига қўйиб:\n– У ерда ким бор? – деб шивирлаб сўради.\n– Уйга кир. – У хотинига ўгирилди.\n– У ердагилар кимлигини айтсанг-чи?\nҚудуқ лайлаги ғижирлаб кетди.\n– Хонага кир, ёмғир ёғяпти, – қайтарди у.\nЦира энди яққол кўрди: кимдир қудуқ олдида энгашиб турарди, афтидан, челакни кўтаряпти шекилли. Ҳақиқатда ҳам шундай экан, сувни ўзининг челагига қуйиб олаётган экан.\n– Сизларни безовта қилдим-да, – у уй эгалари томон ўгирилди.\n– Ҳечқиси йўқ, шуям безовталикми, – дея эътироз билдирди Уча, хотинини эшик томонга итарганча.\nЧелак кўтарган эркак жуда яқинга келди.\n– Раҳмат! – Шундагина у Цирани кўриб қолди. – Безовта қилганимиз учун кечиринг, бекача, машинамизга сув керак бўлиб қолувди.\n– Уйга киринглар, – у олдинга бир қадам ташлади, – киринглар, марҳамат!\n– Овора бўлманг, шундоғам анчагина ташвишга солиб қўйдик.\n– Киринглар, йўлда чарчагансизлар, бир оз дам олиб кетасизлар.\n– Ҳа, ҳа, киринглар, – бирдан эсига келгандай гапга қўшилди Уча.\n– Йўқ, раҳмат!\nЭркак киши бирдан орқасига ўгирилиб, эшик томон чопиб кетди. Балконда турганлар ҳайрон бўлганча, бир-бирларига қараб қўйдилар: унга нима бўлди? У ўша заҳоти яна чопганча қайтиб келди. Балконга яқинлашди-да, пастдан ниманидир бехосдан ирғитди. Цира беихтиёр улоқтирилган нарсани иккала қўли билан ушлаб олди ва қичқириб юборди:\n– Бу сизга! – деб бақирди киши. – Бизнинг ўлжамиз!\nУ эшик томон юриб кетди.\n– Катта раҳмат!\nЦира қўли билан ҳўл турнани кўксига босди. Машина аллақачон кетиб бўлганди, улар эса ҳамон балконда туришарди.\nХонага киргач, Цира турнани эҳтиёткорлик билан столга қўйди-да, гардеробга ўрнатилган ойна олдида тўхтаб, қўллари билан сочини силади. Эри буни кўраркан, юраги орзиқиб кетди.\nТомоғига бир нарса тиқилгандек бўлиб, йиғлаб юборай деди. Бу тўсатдан пайдо бўлган қандайдир ноаниқ туйғу эди.\nХотини уни ойнада кўриб турганини биларди, шунинг учун ўзини қўлга олиб, ҳатто жилмайди ва баланд овозда:\n– Кийин! – деди.\n– Нима? – дея унга ўгирилди хотини.\n– Кийин! – У ниҳоят даражада ҳаяжонланганидан тупугини зўрға ютди. – Анави оқ кўйлагингни кийгин.\n– Ҳув, анави-чи…\nУ эри қандай кўйлак ҳақида гапираётганини тушуниши керак эди. Уча уни тўй куни олиб берганди.\n– Кий, деяпман-ку, ахир.\nУчанинг ўзи ҳам кийина бошлади.\n– Уча? – Цира эрига яқинлашди, – Уча?\nЭри шкафни очди-да, хотинининг ҳамма кўйлакларини олди:\n– Бунисимас, буниси ҳам эмас… Қани, у?\n– Билмайман. Ахир мен уни қачонлардан бери киймайман-ку.\nЛекин эрининг кайфияти унга ҳам ўтди. Цира ҳам қидира бошлади, ҳар қалай аёл эмасми, бу машғулот уни анча алахситди.\n– Мана у, – деди ниҳоят, – топдим. – У кўйлакни эгнига тутиб кўрди. – Ғижимлигини қара!\n– Ҳечқиси йўқ, – деди Уча, – кийин, кетдик.\n– Қаёққа борамиз, эсингни еб қўйдингми, нима бало.\n– Қўявер. Тезроқ кийин.\n– Ҳеч бўлмаса қаёққа кетаётганимизни айтсанг-чи!\n– Кийинганингдан кейин биласан!\nҚаёққа боришларини, умуман, ярим кечаси қаёққа бориш мумкинлигини ўзи ҳам билмасди.\n– Майли, – дея рози бўлди хотини ва секингина кулиб қўйди, – тескари қара, – худди оқ кўйлак унга ўша – илк бўса ҳақида эслатгандай бўлди.\nУча ойнага яқинлашди-да, чекди. Деразадан эвкалиптнинг сояси кўриниб турарди.\nЭвкалиптларнинг ортидан, пистирмада тургандек, сирли сокинлик оғушида денгиз турарди. Назарида, қаёққадир шошилаётганга, кечикаётганга ўхшарди. Агар ҳозирнинг ўзида қаёққа ва негалигини эслолмаса, бутунлай кечикиши турган гап. Юраги қинидан чиқиб кетгудай бўлиб дукилларди, бутун борлиғи билан у бирдан вақт оқимини сезди. На соат, на йил фасллари ҳеч қачон бундай туйғуни бермайди, чунки буларнинг ҳаммаси одатдаги ҳодисалар.\nБеихтиёр ўрганиб қолган нарсанг тош қотади, жилмайди, тошга айланади, сен ҳам у билан бирга тўхтаб қоласан. Лекин баъзан шундай онлар бўладики, вақт нақ юрагингда акс садо бериб, ўз ортидан мажбуран эргаштираётганга ўхшайди.\nКун, соат, дақиқа, ой билан қадам-бақадам бирор-бир одам бороладими, яъни мангуликка томон бирга-бирга? Ахир шунинг ўзи абадийлик-ку…\n– Уча! – дея оҳиста чақирди хотини.\nУ ўгирилди-да, ундан кўзини ололмай узоқ тикилиб қолди.\nЦира бир қўлини кўкрагига босиб иккинчи қўли билан этагини ушлаганча, ҳайрон бўлиб ва уялиб, худди бу турган ўзими ёки бошқа бировми, ишонмагандай турарди.\nЁмғир деярли тинганди-ю, лекин номигагина ёғиб турарди. Уча унинг елкасига плашини ёпди-да, иккови эвкалипт оралаб хиёбон бўйлаб кета бошлашди.\nЙўлда кўлмаклар йилтираб турарди. Ой йиртиқ-ямоқ булутлар ҳамроҳлигида эвкалиптлар ортидан бораётгандай. Денгиз уйқусида чўчиб-чўчиб қўяди.\nТўсатдан Цира унинг қўлидан чиқиб, югуриб кетди… Кейин тўхтаб, туфлисини ечиб қўлига олволди-да, яна югуриб кетди.\n– Тўхта! – деб қичқирди Уча.\nЛекин хотини тўхтамадиям, орқасига ўгирилмадиям.\nТурна учиб борарди. Унинг йўлида, сув ичиб ҳурпайган булутлар тўсқинлик қилишарди. Пастда эса туман қоплаган, ҳамма нарсадан воз кечган ва бефарқ денгиз турарди. У учиб бораркан, ҳеч нарсани кўрмасди. Кўролмасди ҳам, чунки ён-атрофини нуқул булутлар қоплаб олганди-да. У бир нарсани яхши биларди – агар яшашни хоҳласанг, учишинг керак, чарчаш нималигини билмай, тўхтовсиз, чексиз учавериши керак. Унга ҳеч ким ёрдам бермайди, фақат учиб қутулиши мумкин. Ва у шамол билан биргаликда учиб борарди, чунки шамол вақтнинг оқими, кучли милтиллайдиган ариқча, у мудом тебраниб турувчи сув сатҳида қанотларини ёйганча нафас ростлаб олар ва шамол уни бепоён денгиз узра узоқ-узоқларга олиб кетарди ва яна кутилмаганда ўша жимжит, қоп-қоронғи ва хавфли йўлдан орқасига қайтарарди – чеки йўқ, ҳисобсиз равишда шундай давом этаверади. Шамол чарчаш нималигини билармикин? Шундай яшашни истар экан, у ҳам чарчаш нималигини билмаслиги лозим.\nРус тилидан Ҳикоят Маҳмудова таржимаси\n«Жаҳон адабиёти», 2014 йил, 4-сон\nРукнларТамаз Чиладзе (1931; Грузия)\n← Аввалги Аввалги Отар Чиладзе. Ҳаёт учун\nКейинги → Кейинги: Эрлом Ахвледиани. Балиқ бўлганимизда (ҳикоя)


Биринчи босқичда ЖЧ-2018 чипталари учун 3,5 миллион ишқибоз ариза юборди\n13 октябрь, 2017, 11:20\nКелгуси йил Россия яшил майдонларида бўлиб ўтадиган мундиал ўйинларига онлайн чипталар сотувининг биринчи босқичи ўз якунига кетди. Бу ҳақда ФИФА расмий сайти хабар бермоқда.\nБерилган маълумотларга кўра шу кунгача 3 496 204 мухлис чипта олиш учун ариза берган. Шулардан 150 мингга яқини мусобақанинг очилиш ўйинига тўғри келаётган бўлса, яна 300 мингтаси финал ўйинига тўғри келади.\nЧипталар учун сўровнинг асосий қисми мезбон ишқибозлардан келиб тушган. Таҳминан 30% аризалар хорижлик мухлислар ҳиссасига тўғри келади. Германия, Бразилия, Аргентина, Мексика, АҚШ, Колумбия, Миср, Хитой ва Польша давлатлари шулар жумласидандир.\nМаълумот учун, чипталар сотувининг иккинчи босқичи 16 ноябрдан бошланади.


Ҳушёрликка чорловчи бир фитна: қайнотани “ота” ёки “дадажон” деб чақирганларга Аллоҳнинг лаънати бўладими? » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n26-09-2016 | 12:55\nZAMIN.UZ / LIFE STYLE / 26 Сентиябр 2016 года1 251\nSavollar.islom.uz савол-жавоблар сайтидаги бир мурожаат диққатимизни тортди. Унда портал фойдаланувчиларидан бири шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф (Аллоҳ раҳматига олсин) ҳазратларига қуйидаги саволни йўллаган: “Ассалому алайкум шайх ҳазратлари. Ушбу ҳадисларни тушунтириб берсангиз: “Бир киши у отаси эмаслигини билиб туриб чақирса, у биздан эмас, у дўзахдан ўзига жой тайёрласин”. Бухорий,Муслим ривояти.“Отасидан бошқани ота деб чақирса, унга Аллоҳнинг лаънати бўлсин ва фаришталарнинг ва ҳамма инсонларнинг, ундан қиёмат кунигача нафли ҳам, фарзи ҳам қабул бўлмайди”.Бу ҳадисга асосан айрим одамлар қайнотани ҳам “ота” деб бўлмайди, деб фатво чиқаришибди. Бу фатво тўғрими?”Жамият ичра кенг тарқалган, шу билан бирга, урф-одатларнинг ажралмас қисмига айланган, Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида учрайдиган бу ҳолатга шайхМуҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф томонидан қуйидагича жавоб қайтарилган: “Сиз ушбу саволингиз ила жамиятимиздаги ўзи кўпчиликка сезилмас, аммо ўта даҳшатли муаммони кўтаргансиз. Бунинг учун алоҳида ташаккур. Энди мазкур муаммо ҳақида бир-икки оғиз сўз айтиб ўтишимиз керак бўлади. Бу муаммо диний илмлардан, араб тилидан бехабар одамларнинг китоб ёзиши, таржима қилиш ва шунга ўхшаш ишларидан иборатдир. Баъзи бир ҳадисларнинг таржимаси туфайли ҳаром нарса ҳалолга айланиб қолгани ҳам аччиқ ҳақиқат. Мисол учун, “Саҳиҳ Бухорий”нинг таржимасида калтакесак ҳалол деган тарзда ҳадис таржима қилинган. Таржимон “Зобб” деган ҳайвонни калтакесак деб ўйлаган ва шундай таржима қилган. Зобб ҳалол, аммо калтакесак ҳаромлиги сал диний илми бор одам учун сир эмас.Бунга ўхшаш ҳолатлар бошқа таржималарда ҳам кўп учраб туради. Агар таржима тўғри бўлса ҳам, қуруқ таржиманинг ўзи одамларнинг бошини айлантиради, турли чалкашликларга олиб боради ва ихтилофлар ҳамда уруш-жанжаллар келиб чиқишига сабаб бўлади. Буни барча уламолар қайта-қайта таъкидлаганлар ва таъкидламоқдалар.Сиз кўтарган масалага келсак, афтидан ҳадис матнини таржимадан кўчирганга ўхшайсиз. Қайси имомлар ривояти эканини ёзганингиз ҳам шунга далолат. Ҳақиқатда, мазкур икки улуғ имом шу маънодаги ҳадисга ўхшаш ҳадисни ривоят қилишган. Аммо таржима маънони қўпол тарзда бузган. Имом Бухорийнинг ривоятида арабча матн қуйидагича:عَنْ سَعْدٍ - رضى الله عنه - قَالَ سَمِعْتُ النَّبِىَّ - صلى الله عليه وسلم - يَقُولُ « مَنِ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ ، وَهْوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ غَيْرُ أَبِيهِ ، فَالْجَنَّةُ عَلَيْهِ حَرَامٌ » . Унинг тўғри таржимаси “Ким отасидан бошқани отаси эмаслигини билиб туриб, отам деб даъво қилса, жаннат унга ҳаромдир”, бўлади.Бу ерда таржимон “Иддаъо” даъво қилиш сўзини “даъо” чақириш сўзига алмаштириб қўйган. Оқибатда ким отасидан бошқага “ота” деб муржаат қилса, жаннат унга ҳаромдир”, деган маъно чиққан. Аммо бу катта ёшдаги қарияларга ҳурмат юзасидан “отахон” ёки “отажон” деб мурожаат қилганга ҳам жаннат ҳаром бўлади, дегани эмас.Сиз буни сўраб яхши қилибсиз. Аммо сўрамай фатво бериб кўпчиликни паришон қилганлар ҳам бор.Бир киши ташвишли ҳолда қабулимга кирди. Хатарли масала чиқиб қолди. Ҳозир вилоятда телефонда кутиб туришибди. Бир неча оила бузилиб кетмоқда. Тезроқ жавоб беришимиз керак! Сиздан сўрашни менга ҳавола қилишди, деди. Бир отинча мен фалон, фалон китобларда ўқидим, деб арабча китобларнинг номини айтиб, ким отасидан бошқага ота деб мурожаат қилса, кофир бўлади, дебти. Қайинотасини ота дейдиган келинлар бор экан шуларнинг оиласи бузилиш арафасига келиб қолибди.Жоҳилликнинг даражасини қаранг! Чаласоводликнинг касофатини қаранг. Илмсиз фатво беришнинг офатини қаранг! Шунинг учун ҳам, Набий алайҳиссалом “Фатвога журъатлироғингиз, дўзахга журъатлироғингиздир” деганларда!Ҳаммамиз яхши англаб етишимиз керак бўлган ҳақиқатлардан бири диний таълимни яхши ўзлаштириб устозлардан рухсат олмаган кишилар, диний китоб ёзиш, таржима қилиш, ваъз қилиш ва фатво бериш ишларига яқин келмасинлар.Аллоҳ барчамизни тўғри йўлдан адаштирмасин!”Манба: Kun.uz\nТеглар: имомлар матнини Энди китобларнинг қарияларга саволингиз ВконтактеFacebookTwitterОдноклассникиМой мир\nЎқишни тавсия қиламиз «Миллион концерти 2016» ортидаги таъқиқланган видео\n12:26 / 19-09-2016\n13:37 / 02-08-2016


МЮ Коутиньо учун "Барселона"га қанча таклиф қилмоқчи?\n11 март, 2019, 11:39 566\nТеглар:Филиппе Коутиньо | Барселона | Манчестер Юнайтед\n"Манчестер Юнайтед" клуби "Барселона" ярим ҳимоячиси Филиппе Коутиньонинг трансфери борасида таклиф тайёрламоқда. Бу ҳақда The Mirror нашри хабар бермоқда.\nЮқоридаги манбаага кўра “қизил иблислар” ёзда 26 ёшли бразилиялик футболчи учун “кўк-анор ранглилар”га 115 млн евролик таклиф юборишмоқчи. Ўз навбатида каталонияликлар ўйинига мослашиб кета олмаётган Коутиньо ҳам АПЛга қайтиш истагини билдирмоқда. МЮ эса айнан мана шундан фойдаланиб қолмоқчи.\nЭслатиб ўтамиз, “Барселона” Коутиньони 2018 йилнинг январида “Ливерпул”дан 135 млн еврога сотиб олган эди. У жорий мавсум жами 39та ўйинда майдонга тушди ва ўз ҳисобига 8та гол ҳамда 5та голли узатма ёздириб қўйишга эришди.\n"Барселона" Коутиньони сотишга тайёр