20:22 / 06.11.2015\nБугунги мураккаб вазиятда дунё тинчлиги, хавфсизлик ва барқарорлик давлатлар ҳамда миллатларнинг ўзаро ишончи, ҳамжиҳатлиги ва дўстона алоқаларни мустаҳкам ўрнатишига боғлиқ бўлиб қолди. Ижтимоий-сиёсий, маданий-иқтисодий муносабатларнинг ижобий ўзанда ривожланишигина глобал муҳитда, интеграцияланган шароитда яшашга кўникиб улгурган инсониятни бугунги танг вазиятдан олиб чиқиши мумкин. 1991 йилда мустақил давлат сифатида дунё саҳнасига чиққан мамлакатимиз президенти Ислом Каримов бошчилигида ана шу йўлдан, яъни тенглик, дўстлик ва ҳамжиҳатлик тамойилларига асосланган сиёсатни юритган ҳолда дадиллик, қатъият билан олға интилмоқда. Шу вақтга қадар кўплаб маротаба юртимиз ҳар қандай можаро, зиддият ва инқирозларни тинчлик йўли билан, умуминсоний мезонлар, халқаро қонун-қоидалар асосида ҳал этиш тарафдори экани маълум қилинган ва мана шу позиция собитқадамлик билан ҳимоя этилмоқда.\nЖанубий Корея ҳам худди шу йўлда тобора тараққий этиб бораётган яна бир тинчлик, эзгулик ва ҳамжиҳатлик мамлакати ҳисобланади. Таъкидлаш жоизки, ўзбек ва корейс миллатларининг ўхшашлик, умумийлик жиҳатлари бисёр. Бизларни тил жиҳатдан Олтой тиллар оиласи бирлаштириб турган бўлса, ҳудуд жиҳатдан бир қитъа, бир минтақа – Евроосиё ва шарқ умумийлаштириб туради. Тарихий, маданий жиҳатдан ҳам кўплаб уйғунликларни кўриш мумкин. Жафокаш корейс халқи ҳам ўзбеклар сингари ўтмишда кўп бор босқинчилар зулми остида яшашга, уларга қарши қон ва жон курашини олиб боришга мажбур бўлган. Ана шундай қийинчиликлар эвазига бўлса керак, корейслар ҳозирги тинч ва фаровон муҳитда ҳам ўзларининг меҳнатсеварлиги, тиришқоқлиги билан ажралиб туради, янгиликларга қўл уриб, турмуш тарзини янада фаровонлаштиришга интилиб яшайди.\nЮртимиз мустақилликка эришганидан кейин Жанубий Корея 1991 йил 30 декабрда Осиё — Тинч океан минтақаси давлатлари орасида биринчи бўлиб Ўзбекистон мустақиллигини тан олди. 1992 йилнинг 29 январь куни эса икки мамлакат ўртасида дипломатик муносабатлар ўрнатилди. Шу кундан буён Ўзбекистон ва Жанубий Корея ўртасидаги муносабатлар ҳар бир соҳада ижобий руҳда, муваффақиятли тарзда ривожланиб бораяпти.\n1992 йилнинг 19 июнида Ўзбекистон Республикаси Президенти Ислом Каримов Корея Республикасига давлат ташрифи билан борди. Мазкур ташриф икки мамлакат, икки миллат ўртасидаги иқтисодий, савдо, маданий-техникавий алоқаларга асос солди. Айнан мана шу сафар вақтида “Ўзбекистон ва Жанубий Корея ўртасида давлатлараро муносабатлар ва ҳамкорлик тўғрисида”ги деклорация имзоланди. Савдо-иқтисодий айирбошлаш, Ўзбекистон иқтисодиётини ривожлантиришга маблағ сарфлайдиган Жанубий Корея ишбилармонларига бериладиган кафолатлар тўғрисидаги қатор шартномалар имзоланди. Маданият, таълим, оммавий ахборот, саёҳат, спорт соҳаларида ҳамкорлик қилишнинг узоқ муддатга мўлжалланган режалари белгилаб олинди. Жанубий Кореядаги ДЭУ корпорацияси раҳбарлари билан Андижон вилоятининг Асака шаҳрида автомобиль заводи қуришга келишиб олинди.\n1992-1996 йилларда “ЎзДЭУавто” Ўзбекистон-Жанубий Корея қўшма корхонасини қуриш, лойиҳалаштириш ишлари олиб борилди. 1996 йилнинг 25 март куни заводнинг илк маҳсулоти ишлаб чиқарилди.\nМамлакатларимиз ҳамкорлик кўлами савдо, сармоя, экспорт-импорт, ёқилғи-энергетика, кимё, транспорт ва логистика, автомобилсозлик, тоғ-кон саноати, енгил саноат, озиқ-овқат, қишлоқ хўжалиги, ахборот технологиялари ва телекоммуникациялар, тиббиёт, туризм, фан-таълим ва маданият каби кўплаб соҳаларни қамраб олган.\nҲозирги кунда Ўзбекистонда жанубий кореялик инвесторлар билан ҳамкорликда ташкил этилган 412 та корхона, ушбу мамлакатдаги 81 компаниянинг ваколатхона ишламоқда. Ўзбекистонга киритилган инвестициялар ҳажми эса 6 миллиард доллардан ошиб кетди. Корея Республикаси Ўзбекистоннинг асосий ташқи савдо ҳамкорларидан бири ҳисобланади. Юртимиз ташқи савдосининг 7,8 фоизи айнан Жанубий Кореяга тегишли бўлиб, 2014 йили ўзаро товар айирбошлаш ҳажми 2 миллиард доллардан ошди.\nИкки мамлакат ўртасидаги муносабатлар тўғрисида сўз кетганида, маданият ва таълим соҳасидаги ҳамкорликлар тўғрисида алоҳида тўхталиб ўтиш жоиз. 1992 йилдан бери Тошкентда Корейс таълим маркази фаолият кўрсатиб келаяпти. Бир нечта университет ва институтларда корейс тили ва маданияти марказлари очилган. 13та олий таълим муассасаси, 28та мактаб ва лицейда корейс тили ўргатилмоқда. Ўзбекистон университетлари Жанубий Кореядаги ўттиздан зиёд олий ўқув юрти ва илмий ишлаб чиқариш ташкилотлари билан ҳамкорлик қилиб келмоқда.\nЎзбекистон билан Жанубий Корея ўртасида ахборот коммуникация технологиялари соҳасидаги ҳамкорлик Тошкент шаҳрида Инха университети филиалининг ташкил қилиниши билан давом эттирилди. Шу мақсадда 2014 йил 24 мартда президентимизнинг “Тошкент шаҳрида Инха университетини ташкил этиш тўғрисида”ги қарори, 27 мартда эса Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Тошкент шаҳридаги Инха университетининг фаолиятини ташкил этиш ва моддий-техника базасини шакллантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинди. Бугун замонавий, халқаро талабларга мос шароитларда ўзбекистонлик ёшлар компьютер ва дастурий инжиниринг йўналиши бўйича билим олмоқда.\nИжтимоий соҳадаги ҳамкорлик алоқаларида Корея халқаро ҳамкорлик агентлиги (KOICA)нинг ўрни беқиёс бўлмоқда. Жумладан, KOICAнинг 2012 йилдан бери ЎзДЖТУ ва Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатияси университетида (ЖИДУ) амалга оширилаётган 1,3 млн долларлик лойиҳаси доирасида профессионал таржимонларни тайёрлаш соҳасидаги тизимга солинди. 2015 йил июнь ойида ЖИДУда Компьютер ёрдамида имтиҳон олиш ва профессионал таржимонларни тайёрлаш маркази очилган бўлса, сентябрь ойида ЎзДЖТУда профессионал таржимонларни тайёрлаш аудиторияси ишга туширилди.\nМаданият соҳасидаги ҳамкорлик кўлами ҳам йилдан-йилга кенгайиб бормоқда. Жумладан, шу йилнинг 19-24 октябрь кунлари Тошкент, Навойи ва Урганч шаҳарларида бўлиб ўтган “Korean week 2015” маданият ҳафталиги доирасида кинофестиваль, болалар ва ўсмирлар учун футбол ҳамда корейс халқ амалий санъати бўйича маҳорат дарслари, тасвирий санъат танлови ташкил этилди.\nТаъкидлаш жоизки, бугунги кунда кореслар ўртасида ҳам ўзбек тили, миллий урф-одатларимиз, маданиятимиз ва санъатимизга катта қизиқиш билдирганлар жуда кўпчиликни ташкил қилади. Жанубий Кореянинг Тэгу ва Пусан чет тиллари университетларида ўзбек тили ўргатилмоқда.\nИлдизлари дўстлик, шерикчилик ва шарқона қадриятлардан куч олаётган икки мамлакат ўртасидаги муносабатлар келгусида ҳам жадал тараққий этаверади.


Суфёний ҳақида келган ҳадис саҳиҳми?\nBy Муҳаммад Ҳабибуллоҳ on 05/10/2018 10 АҚИДА 10 ҚИЁМАТ АЛОМАТЛАРИ 14 ОХИРАТ КУНИ ФАТВОЛАР\nҲоким “Мустадрак”да (4\_520) ривоят қилган ҳадисда айтилишича, охир замонда Дамашқдан Суфёний исмли бир киши чиқади. У аёлларнинг қорнини ёриб, болаларни қатл қилади. Аҳли байтдан бир киши унга қарши чиқади. Суфёний уни қатл этиш учун қўшини билан йўлга чиққанида йўлда уларнинг барчасини ер ютиб кетади. Бироқ бу ҳадис заиф. Тўғри, охир замонда Каъбага юриш қилган бир қўшинни ер ютиб кетиши, уларнинг барчаси ҳалок бўлиб, фақат бир киши бўлиб ўтган ҳодисани етказиши учун тирик қолиши саҳиҳ ҳадисларда айтилган. Бироқ Суфёний исмли шахс чиқиши ҳақида бирон бир саҳиҳ ҳадис йўқ, валлоҳу аълам.\nAvvalgi maqolaҚарз қайси валютада қайтарилади?\nKeyingi maqola 8-дарс. Саҳиҳи Бухорий шарҳи (Иброҳим Асарий)


Аннамурод Жумақулиев. Тўқликнинг шўхлиги (2006) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиАннамурод Жумақулиев. Тўқликнинг шўхлиги (2006)\nМен яқинда такси машинасида боратуриб, ёшгина бир ҳайдовчи йигитнинг ҳасратини эшитиб қолдим.\n— Омон бўлсак, келаси ҳафта тўйимиз, — деди у.\n— Жуда яхши. Табриклайман. Қўша қаринглар, — дедим.\n— Айтганингиз келсин. Лекин тўй ташвиши, элдан бурун қаритадиганга ўхшайди. Тўй харажатини бундай хомчўт қилиб кўрсам, ҳаммаси бўлиб 9 миллион сўм атрофида бўлар экан. Келиннинг ўзига 2 миллион 200 минг сўм тўладик. Қуда томон “Карнай-сурнайсиз тўй-тўй эмас”, дейишибди. Бу ҳам 180 минг сўмга тушди. Тўй деганлари базмсиз бўлмайди, албатта. Отарчи деганларига ҳам ўт кетсин. Сўроқлаб-сўроқлаб борсам: “Акаси, 300 минг сўмга закалат бериб кетганлар ҳам бор”, дейди. Оғиз оча олмай қолдим. 300 минг сўм аждарҳонинг оғзида. Менга ўхшаган ҳайдовчининг бир йиллик маоши.\nҲа, бир-бирига кўнгил қўйиб, бир-бирини чин қалбдан севиб, ихтиёрий равишда турмуш қуришга аҳду паймон қилишган йигит-қизларимиз олдида ана шу хил ўтиб бўлмас ғовлар бор. Ҳозирги барча соҳалар бўйича олиб борилаётган ислоҳотлар даврида қиз чиқариш, келин тушириш орзусида юрган қанчадан қанча ота-оналар ўзлари-ўзларига жабр қилаётганлари, қиз-ўғилларининг бахтиёр ҳаётига рахна солаётганларни тушунишармикин? Ҳолига қараб иш қилган хоримас, дейдилар. Кўрпангга қараб оёқ узат, деган хикматли мақол ҳам бор.\nМени кечирасизлар, яна бир муҳим гап эсимга тушиб қолди: Халқимизда йигит-қизни унаштириш олдидан “Нон синдириш” деган урф-одатларимиз бор. Ҳар иккала томоннинг оталигини олиб, куёв томонидан қизникига борган оқсоқоллар унаштиришни дастурхонга қўйилган махсус нонни ушатиб, улашувдан бошлайдилар. Нон синдирилиб, улашилгач, келин-куёв ҳақида неклик тилаб “увалик-жувалик бўлишсин” деб муборакбод қиладилар.\nИкки ёшни унаштиришда биринчи восита нон бўлишининг ўзида ҳам улуғворликнинг рамзий маъноси бор. Яхши ният билан нон ушатган шу кексаларнинг ўзлари ҳар иккала томон имкониятларини ҳисобга олиб тўй юкини бироз енгиллатсалар савоб иш бўларди. Қиз узатувчи қудалар ҳам ораларидан қил ўтмас қуда бўлиб қолардилар.\nКейинги йилларда ЗАГСдан, яъни ФХДЁ бўлимидан ўтиш ҳам катта тўй маросимига айланиб кетди. ФХДЁ бўлимидан чиқиб ресторанда бериладиган зиёфат яна йигит елкасига оғир юк бўлиб тушади.\nНикоҳ тўйи олдидан йигит-қизникида тўй, эртасига базм, қозонда пишириладиган қуюқ-суюқлар, дастурхонга тортиладиган турли-туман ноз-неъмат, спиртли ичимликлар, парранда, қўй, мол гўштлари, балиқ, тандир, манти, шашлик, палов…\nЭҳ-ҳе, нималар қўйилмайди тўй дастурхонига. Дуруст, ноз-неъматсиз дастурхон дастурхон эмас, аммо бир киши икки-уч соат ичида қанча овқат истеъмол қилиши мумкин. Дастурхон атрофида 500 киши бўладиган бўлса, кўпинча 700 кишига етиб ортадиган ноз-неъмат тайёрланади. Натижада овқат-ноз-неъматнинг ярмидан кўпи исрофга чиқади. Бугина эмас, тўйда ҳам, азада ҳам катта-кичикка тўрттадан нон рўмолчага тугиб, қўлларига тутқазилади. Аёлларнинг дастурхонлари-чи. Тўйга келган аёлларга яна қўшимча нон солиб қайтарилади. Бу нонлар истеъмол қилинса майли эди-ю, моғорлайди, охири нест-нобуд бўлади. Азиз нонимиз шу тариқа хору зор.\nҲа, ўрни келиб қолди. Мен яна бир фикрни мулоҳаза тариқасида газетхонларга ҳавола қилмоқчиман. Тўй — эзгулик, ҳар кимнинг орзу-ҳаваси. Ўлим, аза-чи? Ўлим — бошга тушадиган оғир мусибат. Маҳалла-кўй, қариндош-уруғлар бу оғир жудоликка ҳамдард бўлади, узоқ яқиндан етиб келади. Бу ҳақиқий одамийлик, инсонийлик бурчи. Аммо аза, таъзия маросимлари ҳозирги пайтларда катта бир тўйнинг сарф-харажатидан ошиб тушаётганидан ҳам кўз юммаслигимиз керак. Мен бу ерда қуюқ-суюқ тайёрланиб, таъзия дастурхони безатилишини биринчи навбатда кўзда тутяпман. Етти, йигирма, қирқ, йил оши, ис қилиш, мавлуд, ифтор ва бошқа ҳар хил икир-чикир урф-одатлар, расм-русумлар озмунча сарф-харажат, исрофчиликка сабаб бўлаётирми?\nБоласи ўлиб жигар-бағри қонга тўлган, эри ўлиб болалари етим қолган оилага ташвиш, ортиқча сарф-харажатлар дард устига дард бўлаётганини пайқамоғимиз керак. Бу тариқа етим-есирнинг ризқига зомин бўлишнинг қай хил хайрли томонлари бор экан?\nҲақиқатда биз савоб иш қиламиз деб гуноҳ иш қилаётганимизни қанча тезроқ тушуниб олсак, шунчалик хайрли савоб иш қилган бўлур эдик. Гапнинг қисқаси — ҳозирги урф-одатларимизнинг қайсиларидан мутлақо воз кечиб, нималарни қолдиришимиз ва аниқроғи яна қандай урф-одатлар қабул қилмоғимиз лозим? Менинг фикримча, тўй-ҳашамларни ихчамлаш, ноўрин қилинаётган ортиқча харажатларига барҳам бериш, ўтказилаётган ҳар хил маъракаларда исрофгарчиликка асло йўл қўймаслик, айниқса тирикчилигимизнинг асосий омили бўлган азиз нонни тежаб-тергаб сарф қилиш учун туманлардаги барча ширкат хўжаликларида, қишлоқларда, маҳаллаларда маросимларни ўтказиш комиссияларнинг ишига қаттиқ туриб назорат ўрнатилса, тўғри келган одамни эмас, ширкат хўжалиги раиси, корхона раҳбари, маҳалла раиси тўй комиссиясига масъул қилиб қўйилса, жуда маъқул бўлур эди. Бундан ташқари, ҳар қандай маросимларда эркак-аёлга нон ва пул улашишга барҳам бериш пайти етиб келмадимикин?\nТуманларга маданият уйи қошидаги халқ талантлари санъатидан керагича фойдаланиб, барча даромад қидириб юрган инсофсиз отарчилар тўй остонасига йўлатилмаса, пул қистиришлардек шармандаликка мутлақо барҳам берилса, нур устига нур бўлур эди.\n← Аввалги Аввалги Мурод Жўра. “Ҳе… братишка, қалайсан?” (2006)\nКейинги → Кейинги: Рустамбек Шамсутдинов, Манзура Акбарова. Сургунликда (2006)


Президент таълим муассасалари агентлиги Буюк Британияда бўлиб ўтаётган Бутунжаҳон таълим форумида қатнашмоқда\nТОШКЕНТ, 23 май. /«Дунё» АА/. Президент таълим муассасалари агентлигининг раҳбари Ҳилола Умарова бошчилигидаги Ўзбекистон делегацияси Лондон шаҳрида бўлиб ўтаётган Бутунжаҳон таълим форумида қатнашмоқда, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.\nПрезидент таълим муассасалари агентлиги томонидан маълум қилинишича, ушбу форум доирасида мамлакатимиз делегацияси ва бир нечта халқаро ташкилотлар вакиллари ўртасида учрашувлар бўлиб ўтди.\nХусусан, Ўзбекистон делегациясининг Cambridge Assessment International Education, Times Higher Education ва British Council сингари таълим муассасалари вакиллари билан бўлиб ўтган учрашувлари чоғида ўзаро ҳамкорликни ривожлантириш масалалари ва истиқболдаги режалар атрофлича муҳокама қилинди.\nШуни алоҳида қайд этиш жоизки, Бутунжаҳон таълим форуми доирасида ушбу соҳага ихтисослашган нуфузли халқаро ташкилотлар раҳбарлари ва мутахассисларнинг тақдимотлари бўлиб ўтмоқда. Анжуман доирасидаги тақдимот ва учрашувлар давомида таълим соҳасида пандемиядан кейинги шароитда кўрилаётган чора-тадбирлар, карантин шароитининг ўқитиш тизимига таъсири ҳамда таълимни ривожлантириш бўйича халқаро ҳамкорлик сингари долзарб масалалар муҳокама қилинмоқда.\nЖумладан, Cambridge University Press & Assessment ташкилотининг бош ижрочи директори Петер Филипс ўз тақдимоти чоғида Ўзбекистон Президенти таълим муассасалари агентлиги тизимидаги мактаблар билан самарали ҳамкорлик йўлга қўйилганини алоҳида таъкидлади.\nҲар йили ўтказиладиган Бутунжаҳон таълим форуми таълим соҳасидаги нуфузли халқаро тадбирларидан бири ҳисобланади. Бу йил ушбу анъанавий анжуманда соҳанинг 1000 нафарга яқин мутахассиси иштирок этмоқда.\nЎзбекистон Бош вазирининг ўринбосари Тош...\n2021-2027 йиллар учун янги “Эрасмус+” да...\nБугун Тошкентда 2021-2027 йилларда биринчи йиллик янги “Эрасмус+” дастури тақдимоти онлайн...


Ўзбекистонлик Баҳром Хуррамовнинг иши Россия жамоатчилигида катта шов-шув келтиирб чиқарди.\n“Хуррамов ҳибсда қолади!”\nЧоршанба куни Москва шаҳар суди Россия Федерацияси Жиноят Кодексининг 112-моддаси (қасддан ўрта оғирликдаги тан жароҳати етказиш) асосида айбланаётган 35 ёшли ўзбекистонлик Баҳром Хуррамовнинг гаров эвазига очиққа чиқарилмаслигини тўғрисида қарор чиқарди.\nВидеотрансляция орқали суд маҳкамасида қатнашган Хуррамов таржимон ёрдамида ўзини ҳибсдан озод этишни сўради. Судда Баҳром Москвага ўтган йилнинг январида келгани, пойтахтнинг Жанубий Бутово туманида фаррошлик қилиб, ахлат йиғиладиган хоналардан бирида хотини билан яшаб келгани ва меҳнат дафтарчасисиз ишлаб юргани, ҳамда ўзига қўйилаётган жиноятни содир этмаганини айтди.\nЎз ўрнида, прокурор муҳожирнинг Россияда доимий яшаш жойи йўқлиги ва хориж фуқароси эканини инобатга олиб, Хуррамовга нисбатан жазо чорасини ўзгартирмаслик талаби билан мурожаат қилди.\nМосква шаҳар суди ҳаками Владимир Усов аввалроқ Зюзино туман суди томонидан чиқарилган меҳнат муҳожирини ҳибсда сақлаш тўғрисидаги қарори қонуний экани ва ҳимоячиларнинг кассация аризаси қондирилмаганини маълум қилди.\n- Унга нисбатан жазо чораси ўзгармасдан қолди, яъни 2013 йилнинг 6 февралигача у ҳибсда қолади. Кейинги тақдирини Зюзино туман суд ҳал қилади, деди судя.\nШаҳар суди ўзбек миллий диаспораси томонидан юборилган даъво аризаси ва гаров эвазига қўйиб юбориш илтимосини ҳам инобатга олмади. Шунингдек, у ишлган маҳалла фуқароларининг Баҳром Хуррамовни ҳимоя қилиб ёзган коллектив хати ҳам суд қарорини ўзгартира олмади.\nЖанжалга оид янги тафсилотлар\nСудда Баҳром Хуррамовга юридик кўмак кўрсатган ва уни гаров эвазига озод қилиш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат қилган “Ўзбекистон” номли бутунроссия ўзбеклар ташкилоти ижрочи директори Тимур Мухамедов, Озодлик билан суҳбатда, Хуррамовнинг бу жиноятга алоқадорлигини тасдиқловчи асос-даллилар йўқ, дейди.\n- Биринчидан, Хуррамов айбланаётган жиноят жамоатчиликка катта хавф туғдиргани йўқ. Иккинчидан, биз умуман бу жиноят Хуррамов томонидан содир этилганига катта шубҳа билан қараяпмиз, чунки ҳозирга қадар жиноят қилинган қуролнинг ўзи йўқ, ва бизнингча, синдирилган супургининг сопи билан боланинг бирданига икки томонидан жоғини уриб синдиришнинг иложи йўқ. Биз адвокат ва маҳаллий фуқаролар билан суҳбатлашиб, қуйидагиларни аниқладик:\nБолалар уни калака қилишганида, Баҳром ҳақиқатан унга супурги синиғини отган. Боллар ўзидан катта 16-18 ёшдагиларни ёрдамга чақириб келган. Улар вазиятни аниқлаштирган ва кейин қўл ташашиб тарқаган. Шундан кейин жабрланган Артём ҳам кетган ва бир соатлардан кейин жоғи сингани тўғрисида полицияга ариза билан онаси мурожаат қилган, дея воқеа тафсилотларини гапириб берди Озодликка ўзбеклар диаспораси раҳбари Тимур Мухамедов.\nМуҳаммедов Темурбек билан суҳбат\nУнинг айтшича, Ўзбекистон элчихонаси вакиллари ҳам Хуррамовни ҳимоя қилишга жалб қилинган.\nХуррамовни ўз кафиллигига олиш мурожаатномаси билан судга ариза юборган “Москва ўзбеклари ҳамдўстлиги” ташкилоти раҳбари асли тошкентлик Виктор Тепляков, “лопата кўтарган фаррош” ишининг жамоатчилик орасида катта шов-шув келтириб чиқаришига Россияда миграция ва мигрантлар билан боғлиқ муаммоларни сабаб бўлганини айтади.\n- Бу вазият камида учта муаммони юзага чиқарди. Биринчидан, ноиложликдан бу ерда ҳар қандай ишга тайёр бўлиб, Марказий Осиёдан ишлагани келаётган одамлар мутлақо ижтимоий мухофазаланмаган, ноинсоний шароитларга кўникиб ишлашга мажбур. Энди тасаввур қилинг, Баҳромни қай даражага етказиш керак эдики, болага таёқни отиши учун?! Иккинчиси, бу Россия ёшларининг тарбияси масаласи. Бу масалада менимча, ота-оналарнинг ҳам тарбияси масаласи кўтарилиб қоляпти. Вазиятнинг энг хавфли томони – бу ҳодисани ўзига байроқ қилиб олган миллатчи гуруҳларнинг чиқишларидир,- деди Виктор Тепляков.\nСудда Хуррамовни рамзий минг рублга эвазига ҳимоя қилаётган адвокат Санал Дорджиев чоршанба кунги суд маҳкамасидан чиқиб, 4 феврал куни жабрланган тараф билан келишув имзоланишини маълум қилди.\n- Жабрланган томон Зюзино туман судига томонлар ярашиши муносабати билан Хуррамовга нисбатан очилган жиноий ишни тўхтатиш даъво аризаси юборилди. 4 феврал куни бу даъво асосида суднинг ижобий қарори чиқишига ишонамиз,- деди адвокат Санал Дорджиев.\nКейинги суд маҳкамаси Зюзино туман судида 4 феврал куни бўлиб ўтади.\nНима бўлган эди...\nОзодлик 7 январ куни Москванинг Жануби-Ғарбий округидаги Изюминская кўчасида жойлашган 2008-сонли ўрта мактабда 12 яшар болага оғир тан жароҳати етказган ўзбек муҳожири ҳибсга олинганини хабар қилган эди.\nТерговчилар 35 ёшли Ўзбекистон фуқароси Баҳром Хуррамов “қор ўйнаётган болалардан биринг жағини белкурак билан уриб синдирганини” айтган эди.\nҲибсга олиниши ортидан воқеа юз берган маҳалла ён-атрофида фаррошлик қилиб кун кечирган Хуррамовни билган москваликлар уни ҳимоя қилиб, полицияга коллектив хат билан мурожаат қилдилар. Хатда 23 киши москваликларнинг жароҳатланган болани жуда яхши танишлари, маҳаллий болалар меҳнат муҳожирини доимо мазах қилиб, ҳақоратлаб келганига гувоҳлик берган.\nҲодиса ортидан Ўзбекистон элчихонасида Хуррамов ҳимоясига судга ҳеч қандай хат юборилмагани ва гаров бериш масаласи билан элчихона шуғулланмаслигини Озодликка тушунтиришди.\nЭлчихона расмийси юборган хабарда Баҳром Хуррамовга Россия Федерациясида расман қайдга олинган “Твер шаҳри ўзбек миллий-маданий автономияси”,”Турон” Москва вилояти ўзбеклар диаспораси”, “Москва ўзбеклари ҳамжамияти” ва яқинда тузилган “Ўзбекистон” Умумроссия диаспоралар кенгаши” ташкилотлари кафиллик беришга ҳамда маҳаллий қонунчилик асосида гаров киритишга тайёр экани билдирилган.\nЖароҳатланган Артёмнинг онаси Лариса Хотеева ҳодиса сабабларини аниқлаб, Хуррамовга даъвоси йўқлигини билдирган. “ВКонтакте” порталидаги ўз саҳифасида Артём Хотеев касалхонадан чиқиши билан аризани қайтариб олишини билдирган.\nБаҳром Хуррамовнинг Ўзбекистонда икки нафар фарзанди қолгани айтилмоқда.


“Мустаҳзод” японияликларни ҳайратга солди - Халқ сўзи\n“Мустаҳзод” японияликларни ҳайратга солди\n18:41 15 Май 2018 Маданият\nЯпонияда Ўзбекистон маданияти ва санъати кунлари бошланди. Мазкур тадбирда иштирок этиш учун ўзбекистонлик бир гуруҳ санъаткорлар Токиога йўл олишди. Вакилларимиз 22 майга қадар кунчиқар мамлакатнинг Токио, Нагоя, Осака шаҳарларида бўлиб ўтадиган маданий-маърифий тадбирларда иштирок этишади.\n— Тадбир, аввало, “Кўҳна ва навқирон Ўзбекистон” хужжатли фильми тақдимоти билан бошланди, — дейди Маданият вазирлиги матбуот хизмати раҳбари Мавлуда Асқархўжаева. — Фильмида мамлакатимизнинг энг гўзал масканлари, тарихий обидалар, замонавий иншоотлар, шунингдек, урф-одат ва анъаналар намоён этилган бўлиб, у минг йиллик маданиятимиз билан бир қаторда, бугунги туристик салоҳиятини ҳам намойиш этади.\nТадбирнинг илк куниёқ Кунчиқар мамлакат саҳнасида янграган Ўзбекистон халқ артистлари Муножот Йўлчиева, Зулайҳо Бойхонова ижросидаги “Чароғон Ўзбекистоним!”, “Мустаҳзод”, “Бўлмаса бўлмас” сингари қўшиқлари, халқаро танловлар ғолиблари Умид Исроилов, Фарангиз Шамсиева, Роҳила Рўзимова, Анвар Собиров, “Сурхон” гуруҳи, “Мумтоз наво”, “Гавҳар” рақс ансамбларининг чиқишлари мезбонларда катта таассурот қолдирди.


Kasalliklar bo'yicha barcha ma'lumot Олимлар ОЁҚ ва ҚЎЛни ўстириш имконини топишди. » DAWO.UZ\nБиологлар регенерацияни таъминловчи генни аниқлашди. Маунт – Дезерт оролидаги биология лабораторияси мутахасислари хайвонларда регенерацияга жавобгар бўлган генни топишди. Лабораториянинг сайтида ёзилиши бўйича инсонларда хам янги қўл-оёқ ўстириш учун бу ген ёрдам бериши мумкин.\nОлимлар регенерация қилиш қобилияти бор хайвонларнинг ДНК структурасини ўрганишди. Натижа шуни кўрсатдики, барча хайвонлар генетикасида маълум умумийлик бор. Ампутация қилиб олиб ташланган оёқ ёки қўл яна тикланиши учун юқоридаги генли ДНК тутувчи бластемаларнинг ўрни жуда юқори экан. Бу жараёнга ДНК дан ташқари РНК хам таъсир қилишини олимлар таъкидлашди. Айнан шу РНК инсон организмида унчалик актив регенерация бўлмаслигига сабаб қилиб кўрсатишди.\nШуларга асосланиб, инсон организмини юқори айтиб ўтилган қисмларига таъсир қилиб қўл ва оёғини ўстириш имкони бўлиши мумкинлиги айтилди.


“Кўплар донишманд деб билдилар ўзни…” « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n“Кўплар донишманд деб билдилар ўзни…”\n29 October 2018 - 11:57\nЯқинда “Бахтли ва фаровон ҳаёт билан руҳ хотиржамлигини таъминловчи фазилатлар” деб номланган 472 бетлик бир китоб қўлимга тушди. Майли-да, номи тумтатароқ бўлса ҳам, балки муаллифнинг ҳаяжони ошиб-тошиб, ниятини дуруст ифодалай олмагандир, сарлавҳа – бор-йўғи бир либос-ку, ичи яхши бўлса бўлди-да, дея 40 минг сўм ақчани қуртдай санаб бериб, сотиб олдим. Чунки масъул муҳаррир – техника фанлари доктори, профессор Зокирхонҳожи Шокирхон ўғли Афзалов, маъқуллаб тақриз ёзганлар – фалсафа фанлари доктори Зиёд Давронов, педагогика фанлари доктори Мамаражаб Тожиев, фалсафа фанлари номзоди Гулсанам Тиллаевадай унвондор олимлар бўлса. Ҳам техника, ҳам фалсафа, ҳам педагогика алломалари маъқул топган бу “фалсафий-маърифий асар”нинг сарварағида “Бу китоб ҳар кимга керак, ҳар кунга керак” деб битиб қўйилибди. Асарга бунча таърифлар ҳам кам кўринган шекилли, муаллиф – фалсафа фанлари доктори Бўри Зиямуҳамедов ўзи ҳам лутфан бир манзума илова этибдилар:\nБай-бай, демак, нимаики битибдурлар, бари илму ҳикмат экан-да! Боз, “Қадимда яшаб ўтган алломалар билан шу замон олимлари фикридан келиб чиққан ҳолда, муаллифнинг ўттиз йиллик тадқиқотлари натижасида ишлаб чиқилган ва Туронзамин халқларида шакллантириш зарур бўлган 13 фазилат туронликларнинг ахлоқ кодекси сифатида қабул қилинса, халқимиз ижтимоий ривож пиллапояларидан кўтарила бориб, бу дунёда бахтли ва фаровон ҳаётга ҳамда руҳий хотиржамликка эришиши муқаррар эканлигини исботлаш”ни ҳам ўз олдига амалий мақсад қилиб қўйганини айтмайсизми!\nМунча билим ва маърифат беришга ҳиммат қилган валломат ҳар томонлама етук, фозил, оқил ва комил бир аломат инсон бўлиши керак. Бу китоб билан танишгач, биология, философия, педагогика, дидактика ва ҳоказо илмларнинг қаймоғи жамулжам бўлганини кўриб, каминангиз ҳайрат бармоғини тишлади-қолди. Ана, ўзингиз бир қаранг (имлоси китобдагидай): “Овқатни истеъмол қилганидан кейин у ошқозонга тушиб яхшилаб эзилиб бўтқага айланади, сўнг ингичка ичаклардан ўтиб йўғон ичакка тушади” (73-бет); “Акс ҳолда у устозининг ўғити ва китоб мазмунига тушунмайди” (173-бет); магистрант “илмий раҳбари ёрдамида фандаги ечилмай турган муаммолор ичидан шу кунумизга зарур бўлганларини, яъни долзарб муаммоларни ажратиб олади”(193-бет); “Иккинчиси, ўқув машғулотини лойиҳалаш ва уни амалиётда қуллаш жараёнида, албатта умуммажмулар назариясига асосланувчи, объектив борлиқга «мажму ёндашув» (системный подход) тамойили қонунларига амал қилиш” (396-бет); “Ёзишда давом этинг!” (421-бет).\nДомла ҳам ёза берибди, алҳол шундай универсал китоб юзага келибди.\nЧучмал мулоҳазалар, масъулиятсиз масъуллар…\nЭвоҳ, биз асардан иқтибос олишга берилиб кетиб, сиз азизларнинг дилини ҳаприқтириб турган “Икки дунё саодатига эриштирувчи” анов масала – жами Туронзамин аҳли ахлоқ кодекси бўлажак 13 бандли “фазилатлар” нималигини баён қилишни, сал қоптики, унутаёзибмиз. Мана, улар: 1. “Эзгу ният ва соғломлик”. 2. “Мустақил фикр ва маълумот”. 3. “Имон-эътиқодлилик”. 4. “Меҳр-муҳаббатлилик”. 5. “Ахлоқ ва одоб”. 6. “Мулкий муносабат”. 7. “Уддабуронлик ва тадбиркорлик”. 8. “Меҳнатсеварлик ва шиддат”. 9. “Ҳуқуқий ва экологик маданият”. 10. “Миллий ғурур ва ватанпарварлик”. 11. “Толерантлик ва инсонпарварлик”. 12. “Мардлик ва жасорат”. 13. “Сабр-қаноат ва саховат”. Ана кўрдингизми! Шуларни шакллантириб олсак, марра бизники бўлиши аниқ экан, юз фоиз жавоб экан!\nЯхши бир ашула ё шеър эшитган, куй тинглаб мазза қилган одам “Жуфт бўлсин!” деб олқишлайди, тилак билдиради. Мен ҳам нафақат туронликлар, балки бутун башариятнинг ахлоқ кодекси бўлса ҳам бўлаверадиган бу “13 фазилат”га “жуфт бўлсин” деб 14-сини – “Андиша ва камтарлик”ни ҳам қўшиб қўйсам, қандоқ бўларкин?\nАна ўшанда муаллиф ёзаётган ҳар бир сўзини ўйлаб ёзади, глобал мавзуларда “донишмандлик” қилмайди, лоақал, муқаддас китоблардан олинган иқтибосларга эҳтиёт бўлади. Масалан, асарининг бир ерида “бўлажак жамият қомуси тамойиллари”дан бири қилиб бизга ибрат сифатида “Тинчлик ўрнатувчилар бахтлидир, чунки улар Худо ўғиллари дейилур”, дея Инжилдан парча берилади. Билмадим, бир мусулмон сифатида, мен “Худонинг ўғли” дейилишдан истиғфор қиламан, унинг бандасиман, алҳамдулиллоҳ.\nКитобнинг масъул муҳаррири ҳам, уни маъқуллаб тақриз ёзган алломалар ҳам зиммаларидаги масъулиятни сезмаптилар, афсус. Улар Бўри оға “Инжилни ўқимаган одам Қуръони каримни тўлиқ тушуниб етмайди” дея (19-бет) Инжилни Қуръондан устун қўйишини, Оллоҳ “Мен инсонни обид эмас, балки олим қилиб яратдим, билим излаган Мени топади” деб марҳамат қилган” (86-бет) деб Қуръону Ҳадисларда йўқ гапларни ёзишдай ғайриисломий “кашфиёт”ларга жазм этаётганини наҳотки пайқашмаган бўлса?\nАфсуски, шундай. Бизнингча, масъул муҳаррир ҳам, тақризчилар ҳам китоб қўлёзмасини ўқимаган, унинг мазмуни билан, ҳатто у босилиб чиққач ҳам, хабардор эмас. Ёки бўлмаса, уларнинг илм-билими ҳам муаллиф қатори.\nБўри Зиямуҳамедов фан билан динни қовуштиришга жазм этади: “Биз ҳам китобимизда бу икки билимни бир-биридан ажратмай, бирини биридан келтириб чиқариб, бирини бирига сингдириб, бирини бошқаси билан исботлашга ҳаракат қилдик” (58-бет), деган эклектикага мойил гапларни ўқиб, бир ҳайратим ўн бўлди. Илмни далиллаш, динни эса тарғиб этиш ўрнига уларни қориштириб, “бирини бошқаси билан исботлаш”нинг не ҳожати бор?\n“Бахтли ва фаровон ҳаёт билан руҳ хотиржамлигини таъминловчи фазилатлар” китоби ўзи аслида эклектиканинг классик намунаси бўлиб, бир-бирига боғланмайдиган тўрт масала – инсон ва унинг моҳияти ҳақида чучмал мулоҳазалар, бояги 13 бандлик “бўлғуси ахлоқ кодекси”, “Янгича қараш – “Умуммажмулар(?) назарияси” ва “Ўқув машғулот лойиҳасини тузишга оид йўриқномалар” борасидаги битиклар бир мавзудаги яхлит китоб дея тақдим этилган. Муаллиф эса, фан билан динни “бир-бирига сингдириш” билан ҳам кифояланмай, “Курравий динлар бўлиб ҳисобланган яҳудий, насроний ва ислом динларини ўзаро яқинлаштиришни ҳам кўнгилга тугиб қўйганмиз”, дея янада каттароқ нияти ҳам борлигини айтиб, суюнчилайди (18-бет). Астағфируллоҳ, “ўзаро яқинлаштириш” учун нима қиларкин – исломнинг бирон арконини рад этиб, ўрнига анов динлардаги қай бир тартиботни жорий этармикин? Бизнингча, ҳеч қайси динга реформатор керак эмас. Дин – ўта нозик масала: кўриб турганимиздай, теран билими бўлмаган одамни алжиратиб қўяди. Ким билади, дейсиз, Умар Хайём “Кўплар донишманд деб билдилар ўзни…” деб бошланадиган машҳур рубоийсини балки ўз замонидаги мана шундай донолар билан мубоҳаса асносида битгандир?\nКитоб дегани, ёзсанг ёзилаверади, деб тайёрланмайди, ўқувчининг савиясини, бир баҳя бўлса ҳам, кўтаришга қодир бўлиши керак у. Мен тилга олган нашрда эса, минглаб, ҳа, минглаб имловий ва услубий нуқсонлар ҳам бор, улар қалашиб, бир-бирининг устига айқашиб ётибди! Шунинг ўзиёқ, ҳатто у доҳиёна бир асар бўлса ҳам, нашр этмаслик учун асос эди-ку!\nБорингки, айнан шу китобни “тасодифан” нашриётда ҳам ҳеч ким ўқимагандир. Хўш, муаллифнинг ўзи-чи? Дариғки, она тилида иншо ёздирсангиз “икки” оладиган, олий ўқув юртига кириш имтиҳонлари топширса, “йиқилиши” муқаррар бундай профессорлар бугун икки юзталаб топилади.\nАлмойи-алжойи китоблар, “тадбиркор” ноширлар…\nИлмийлик даъвосидаги алмойи-алжойи китоблар, ажабки, кейинги йилларда кўпайиб кетяпти. Уларнинг энг биринчи белгиси – муаллиф шу соҳага оид адабиётларни ўқимаган бўлади, “кашфиёти”ни эълон қиларкан, ўзидан аввалги олимларнинг асарларига мурожаат қилмайди, ўзини – доҳий тутиб, ҳар бир гапини эса мутлақ ҳақиқат тарзида баён қилади.\nЮсуфжон Рўзи Байкандийнинг “КОИНОТ ТУЗИЛИШИ ва Ерда ҳаётнинг пайдо бўлиши ҳақида энг янги ГИПОТЕЗАЛАР” деган ном билан чоп этилган асари ҳам ана шундай ажабтовур нашрлардан экан. Мактабда физика ва астрономия муаллими бўлиб ишлайдиган тадқиқотчининг китобига физика-математика фанлари доктори, профессор К.Насриддинов “Во ажаб” деган сўзбоши ёзиб, “муаммога тизимли ёндошилгани”ни мамнуният ила қайд этган бўлса, ҳайратини яшира олмаган химия фанлари номзоди доцент Н. Севинчов шу китобга иккинчи тақриз-сўзбошисини “Тасанно” деб номлаб, асарни “теран фикрлар маҳсули” деб баҳолабди.\nШунча олқишлардан сўнг китобни ўқимай бўладими?! Коинот, ҳаёт масалаларига қизиқмаган одамнинг ўзи йўқ-ку.\n“Гипотеза” – далилланмаган, илмий назарияга айланмаган тахминдир. Шундай бўлса ҳам муаллиф уни эълон қилишга жазм этибди, коинот ва Ерда ҳаёт пайдо бўлиши ҳақида 31та тахминини атиги 23 саҳифада Нострадамуснинг “Центуриялар”ига ўхшаб кетадиган бир услубда баён қилибди. Албатта, 23 саҳифалик нарса китоб бўла олмайди, аммо кашфидан олам аҳли баҳраманд бўлиши учун астойдил жазм қилган муаллиф уни бояги тақризлар билан қўшиб рус ва инглиз тилларига таржима ҳам қилдириб, барини қўшиб, алоҳа, 88 бетлик китоб қилиб чиқарибди.\nОри рост, ҳар қандай илмий янгилик гипотезадан бошланади. Жўяли гипотеза тафаккур парвозига йўл очади, айниқса, космология соҳасида бирон янгилик усиз юзага чиқмайди. Хўш, Юсуф Рўзи Байкандийнинг гипотезалари қай даражада асосли, унинг мантиғи, илм ҳозиргача қўлга киритган ютуқларга асосланганлиги, янги билим ва тушунчалар беришдаги салмоғи қанча, хуллас, бу кашфиётлар тўғри бўлиб чиқса, нимага эришамиз?\nАфсуски, китобдан бу саволларга жавоб ололмайсиз. “Коинотнинг –200Сга яқин совуқлигида сув муз парчаларига айланган ва у атрофидаги чанг, қум ва турли элемент молекулалари, суюқ ҳолдаги газларни ўзига тортиб катталашаверган, – деб уқтиради муаллиф. – Катталашишни олдинроқ (?) бошлаган” (8-бет). Унда, музлашдан аввал сув суюқ ҳолда бўлган экан-да?\nЗамонавий астрономия бир-биридан узоқлашиб бораётган галактикаларнинг спектрал таҳлили асосида коинот бундан 12-13 миллиард йиллар аввал “Буюк портлаш” орқали пайдо бўлган, деб уқтирса, муаллиф “сахийлик” билан бунга яна 15 миллиард йил қўшиб беради, коинотда “бундан 27,5-28 миллиард йиллар илгари бўшлиқ бўлмаган” деб ҳукм этади. Асослашни эса, лозим ҳам топмайди, чунки бу – гипотеза-ку.\nАлқисса, орадан яна 7-8 миллиард(!) йил кечганмиш. Кейин, ўзаро тортилаётган жисмлар газ молекулалари орасидан ўтаркан, қизиб оловлана бошлапти, нима учундир, бу оловланишнинг тезлиги шунча катта самода атиги товуш тезлигига яқин бўлибди, холос. Уёғини сўрасангиз, буларга “тахминий аниқлик”(?) киритса ҳам бўлар эмиш (13-бет, Гипотеза №5).\nБиз бу “оламшумул” кашфларнинг ҳеч бирига батафсил тўхтала олмаймиз, чароки бунга ҳожат ҳам йўқ. Ҳақиқат мантиғи билан хомхаёлнинг “қатиғи” омухта бўлиб кетган бу “янгилик”ларни гипотеза эмас, метатеза деб баҳоласак, тўғрироқ бўларди. Аммо сўз қуруқ бўлмасин, биргина 30-гипотезани кўриб боқайлик. Бунда одамнинг руҳ-жони ҳақида сўз юритилади: “Одамлар ва бошқа жонли мавжудотлар атрофида биомайдон борлигини биламиз, – деб ёзади Юсуф Рўзи Байкандий. – У майдон таъсирида одамлар бир-бирига, ҳатто жисмларга ҳам ўзининг масофадан таъсир қила олишини кўп марталаб кўрганмиз. Демак, биомайдон энергияга эга. Бинобарин, энергия бордан йўқ бўлмайди. Инсон вафот этгач, у руҳ бўлиб унинг танасидан коинотга чиқиб кетади. Коинотда қайта-қайта ҳаёт юзага келгач, у руҳлар яна бошқатдан ўз эгаларига қайтадилар”(29-бет).\nБу… шунчаки бир “гипотеза”ми? Йўқ. Юсуф Рўзи, “одам ўлгач, унинг жони кейин туғиладиган бошқа бир одам танасида яна ҳаёт кечиради”, деб даъво қиладиган таносух (реинкарнация) тарғиботчиларига қўшилиб, ислом динида қаттиқ қораланадиган муртад бир ғояни “илмий” тақдим этяпти.\n…Биламиз, айрим одамлар маълум ёшга боргач, ўз билимини мукаммал ҳолда деб тасаввур қила бошлайди, ҳаммага сабоқ беришга чоғланиб қолади. Аслида, бунинг унча зарари йўқ. Аммо ўшандай гапларни китоб қилиб нашр этмаслик учун эса, инсоф ҳам керак. Савияси ҳаминқадар, диний, фалсафий, илмий ё маърифий жиҳатдан хато ёки гоҳо зарарли ҳам бўлган бундай китоблар, афсуски, чиқиб ётибди. Нимага десангиз, валломат муаллиф пулни опкелиб ташлайди, пул бор экан, китоб чоп эттириш нима бўпти?\nБу каби нашрларнинг зарари шундаки, улар бирон соҳадаги жузъий масалада эмас, энг глобал, методологик, умумфалсафий масалаларда ўқувчилар дунёқарашини бузади. Шундай экан, уларнинг олдини олинса, тўғри бўлади. Мазмуни саёз, диний, фалсафий жиҳатдан хато, зарари эса нақд бўлган нашрлар йўлига тўғон солиш эса “ҳурфикрлик”ни бўғиш эмас. Назаримизда, бунинг йўли – ҳар бир китоб қўлёзмасини нашриёт томонидан мустақил тақризга бериш ва унда маъқул топилсагина босиш. Илгари шундай тартиб бор эди ва шу орқали заиф асарлар бозорга чиқиб кетмасди. Албатта, тақризчи текин ишламайди, унинг гонорари деб нашриёт озгина чиқимдор бўлади. Аммо шу ўринда ҳурматли ноширларимизга бир савол: нашриёт очиб, шу соҳада “тадбиркорлик” қилишдан мақсад – нима қилиб бўлса-да, пул топиш холосми, ё эл маърифатини юксалтириш ҳамми? Агар ҳар иккиси ҳам бўлса… қай бири муҳимроқ?


Намоз Нормўмин шахсий блоги: ТИЛИ БОҒЛАНГАН ЙИГИТ (Бир мафиянинг уйида тўрт кун)\n- Шуҳрат ака, алоо, Шуҳрат ака..\n- Ҳа, Баҳодир эшитаяпман, гапиравер…\nБаҳодир Москвага жўнаб кетиш масаласида беш дақиқа олдин Шуҳрат билан телефонда сўзлашгани учун бу гал унга салом бериб ўтирмасдан гап бошлади:\n- Йўлга китоблар ҳам олайми?\n- Қанақа китобар?\n- Бир икки роман, яна шеърий тўпламлар...\n- Нима қиласан у китобларни? Биринчидан, ўзинг шоирсан, истаган китобингни тўқиб ташлайверасан. Кейин Москва ҳозир олдинги Москва эмас, у ер Ўзбекистон бўлиб кетган. У ерда хоҳлаган китобингни топишинг мумкин. “Ўтган кунлар”у, ўтмаган кунлар, дегандай. Сен яхшиси Ҳалима холамга айт икки уч тандир нон пишириб берсин. Анови мафия тоғанг кунда бешта нон ейди бир ўзи. Кейин иссиқ кийимларингнинг ҳаммасини ол. У ёқларда ҳозир совуқ кунлар бошланиб қолди, биласанку.\n- Ҳа, хўп.\nБаҳодир ўзидан икки ёки уч ёш катта хамқишлоғи Шуҳрат билан Москва сафарига отланганди. Бу ишга у ҳозир дунёнинг тўрт томонига ишга бориш элга келган тўй бўлгани учун эмас, ўзининг бошига ҳақиқатан ҳам тўй ташвиши тушгани учун қарор қилганди. Аслида Баҳодир Тошкент Миллий Универститети журналистика факультетининг учинчи курс талабаси эди. Аммо ёзда таътилга келганида бу йил мактабни битирган синглисининг Ойсулув исмли дугонасини кўриб, бу “дунё гўзалига” ошиқ бўлиб, эндиги масала тўйни ўтказишга келиб қолганди. Чунки ҳозирги ёшларнинг ишқу-муҳаббати ҳақидаги гаплар аввалги замонлардагидек тоғнинг етти қават остидаги олтин хазинаси каби сирли бўлмай қолгандида. Баҳодир ва Ойсулувнинг ишқу-муҳаббати аллақачон қишлоқ аҳлининг оғзига тушиб бўлганди. Шунинг учун отаси Октябрь ойида таътил баҳона, Ойсулувнинг дийдори ғанимат, дея уйига келган ўғлига масалани кўндаланг қўйди. “Шу қизга уйланмоқчимисан?” деди унга отаси. Баҳодир сирни яшириб ўтирмади, зотан унинг Ойсулувга муҳаббати боя айтганимиздек эл оғзига тушиб бўлганди. “Ҳа, ўйланаман Ойсулувга”, деди у отасига.\nШу гапнинг эртаси куни Баҳодирнинг отаси ва онаси Ойсулувларникига совчи бўлиб боришди. Қишлоқда бу икки оила бир бирини яхши танигани учун масала муаммосиз ҳал бўлди.\nФақат тўйни ўтказиш учун пул керак эди. Баҳодир “Жондан кечмагунча жонона қайда”, дея кўп қатори Россияга пул ишлаб келиш учун боришга қарор қилди. Унинг бу қарорига Ойсулувдан бошқа ҳамма рози бўлди. У билан сафардош бўладиган Шуҳрат аввал икки уч марта Москва тарафларга бориб, ишлаб келганди. Унинг яна Россияга ишга кетаётгани Баҳодирга қўл келиб, икковлон йўлга бирга чиқишга келишиб олишди. Москвада Баҳодирнинг онасининг унча яқин бўлмаган амакисининг ўғли, Хуррам мафия, деган йигит бор эди. Хуррам мафия Москвага борганларга иш топиб берарди, албатта бепулга эмас. Аммо нима бўлганда ҳам Баҳодир масаланинг бу томонидан хотиржам эди. Аслида Хуррам мафия, дея танилган боксчи ва полвон тоғаси бошқа томондан унга янада яқинроқ аймоқ эди. У Баҳодирдан уч тўрт ёш катта бўласи Гулшан опасига уйлангану аммо Русияга кетганига ўн йил ўтишига қарамай қишлоққа қайтиб келмаганди. Бу орада Гулшан опасининг икки ўғли ҳам йигитча бўлиб қолишганди. Эридан ажраб-ажрамагани номаълум, шунгами ёки бошқа сабабданми тез-тез касал бўлиб турадиган Гулшан опасининг дадаси Умар почча қизи ва неваралари учун ўтган йили катта уй ҳам солганди. Поччасининг айтишича, янги уй учун пулни куёви мана шу Хуррам мафия жўнатган экан.\nБаҳодирнинг ўзи Хуррам мафияни мактабда ўқувчилик вақтида бир икки марта кўрганди. Шунинг учун унинг ташқи кўринишини яхши эслай олмасди. Аммо қишлоқдагилар Хуррам мафия бола чақасини ташлаб, Москвада бир ўрис қизга уйланиб кетган деган гапларни айтиб юришгани учун Баҳодир кўнглида ҳам узоқ тоғаси ҳамда яқин поччаси бўлган бу мафиядан бироз норози ҳам эди.\nУнинг нияти Москвада кўпи билан бир-бир ярим йил ишлаб топган пулига тўйни ўтказиб, Ойсулувнинг висолига етиш, ундан кейин ўқишни давом эттириш эди.\nШуҳрат билан Баҳодир эртаси кун хусусий таксида Тошкентга келишди ва бир кеча бу шаҳардаги ҳамқишлоқларининг уйида меҳмон бўлишди. Шу кеча Шуҳрат иккаласига интернет орқали Москвага билет олди. Яна бир кун ўтиб улар самолёт билан Москвага етиб келдилар.\nБаҳодир бир томондан чарчагани учун, бошқа томондан эса хаёли Ойсулувда бўлгани учун йўлда қўлига қалам ҳам ололмади. У унча бунча шеъру-ҳикоялар ёзиб, талабалар орасида “Шоир” деган унвонга сазовор бўлишга улгурганди. Аммо бу кунлар илҳом бошқа ёқда, Баҳодир бошқа томонда қолиб кетишди.\nМосква аэропортида уларни девқомат бир йигит кутиб олди. Бу тоғаси ва поччаси Хуррам мафиянинг шофери Карим деган йигит экан. Шуҳрат аэропортда Баҳодир билан хайрлашиб ўз йўлига кетди. Баҳодир ва Карим машинада Хуррамнинг уйига йўл олишди.\n- Қандай, тоғам соғ-саломат юрибдиларми?, - сўради Баҳодир Каримдан машина катта йўлга тушиб олгач.\nКарим боя аэропортдан саломлашгандан кейин Баҳодир билан бир сўз ҳам гаплашмаганди. Ҳозир ҳам у Баҳодирга бир қараб қўйдида, худди унинг саволини эшитмагандай, диққат билан машинани ҳайдашга давом этди. Шу тарзда улар машинада бир соатча чурқ этмасдан Хуррам мафия турадиган жойга етиб келишди. Вақт кечки ўнларга яқинлашиб қолганди.\n- Сен анови лифт билан еттинчи қаватга чиқ. Ўнг томондаги 39 квартиранинг званогига фақат бир марта бос.\n- Мен билан ишинг булмасин, айтганимни қил.\nБу сафар Баҳодир унга жавоб бермади. “Бунча қўрс бўлмаса бу махлуқ”, деди ўзига ўзи ичида.\nУ лифт билан еттинчи қаватга кўтарилиб, ўнг томондаги 39 рақами ёзилган квартиранинг тугмасини босди. Эшик мустаҳкам, темирдан қилинган, бир эмас, уч жойида қулфи бор эди. Бироздан кейин устига боксёр халати кийган Хуррам мафия эшикни очди. Хуррам ўттиз беш ёшларда, шофери каби бақувват, аммо юзи совуқ ва жиддий нигоҳли киши эди. Шуҳрат расмини кўрсатмаганда Баҳодир ҳозир у бу узоқ тоғаси ва яқин поччасини танимаган ҳам бўларди.\n- Салом, ичкарига кир.\nХуррам мафиянинг Баҳодир исмли узоқ жияни борлигидан хабари ҳам йўқ эди. Ҳамқишлоғи Шуҳрат шофери Каримга телефон қилиб унинг хабарини берганидан кейин у Баҳодирни эслагандай бўли. У одатда Русияга ишга келганлар билан юзма-юз кўришмасди. Унинг бу иш билан шуғулланидиган одамлари бор эди. Улар пул топиш учун ишга келганларга ёрдам беришар, аммо бунинг эвазига олган пулларини Хуррам мафияга олиб келиб беришарди. Бунинг ёнида унинг одамлари истаганларга бозорларда савдо сотиқ жойлари, ижара уйлар топиб беришар, уларнинг ҳужжат ишларини расмийлаштириш, полицияга тушганларни қутқариш, хуллас бу инсонларнинг нима дарди бўлса, Хуррам мафиянинг одамлари шу ишлар билан шуғулланарди. Албатта, бу ишлар тўғри йўлдан қилинмасди. Кимгадир пора берилар, кимнингдир бозор жойими, бошқа нарсасими тортиб олинарди. Яъни, Хуррам мафия бу ерда ўзига хос “давлатнинг” раҳбари саналарди.\nБаҳодир ичкарига кириб, катта залнинг ўртасида тўхтадида, орқасига бурилди. Хуррам тоғаси ундан бир метрча масофада турарди. Баҳодир у билан қучоқлашиб кўришмоқчи бўлганди, Хуррам унинг ҳавога кўтирилган ўнг қўлини эпчиллик билан тутди ва ўзининг ўнг қўли қўли билан Баҳодирнинг қўлини шундай қисдики, Баҳодирнинг кўзидан ўт чиқиб кетишига оз қолди. Бу Хуррам мафиянинг ўзи билан кўришгани келган йигитларни синаб кўришининг бир усули эди. У Баҳодирнинг қўлини темир панжаси билан қисиб турар экан, кўзларини ҳозиргина уйига келган жиянининг кўзларидан узмасди. Баҳодир жони қанчалик қаттиқ оғримасин, тишини тишига қўйиб чидади ва кучи етганча Хуррам мафиянинг усулида “саломлашишга” уринди.\n-Аммам, поччам яхши юришибдими, деб сўради у йўғон овоз билан.\n-Ҳа, раҳмат, салом айтиб юбордилар.\n“Бу жияндан одам чиқади”, деб ўйлади Хуррам мафия. Аммо ҳали унинг имтиҳонлари битмаганди. Аслида у Баҳодирни ўзига хизмат қиладиган йигитлар сафига қўшиш учун уйига келтирганди. Агар бу нияти бўлмаганда одамларига айтиб, Баҳодирга ҳам бошқалар каби ҳам иш топиб берган бўларди.\n“Бу жиян одам бўлади!”\n- Мана бу хонага кириб, дамингни ол, - деди у Баҳодирга залнинг тўридаги қора эшикни кўрсатиб.\nХуррам мафия кўрсатган хонанинг эшиги ҳам темирдан эди. Баҳодир зирқираб оғриётган ўнг қўли билан эшикни очмоқчи бўлганди, панжаси яна боягидек қаттиқ оғриди. “Аблаҳ” деди у яна ўзига ўзи. “Қўлимни едингку аблаҳ!”.\nУ чап қўли ва чап елкасини эшикка тираб, уни очди. Баҳодир ичкарига киргандан кейин темир эшик ўз ўзидан ёпилди ва “тиқ” этган товуш чиқариб, қулфланиб қолди. Эшик ёпилиши билан ичкаридаги хонанинг чироғи ёнди. Баҳодир орқага бурилиб, эшикни қайта очишга уриниб кўрди, аммо темир эшик маҳкам қулфланган, уни қайта очишнинг иложи бўлмади. Баҳодир кирган хона боя у Хуррам мафия билан “саломлашган” залга ўхшаш катта бўлмаса ҳам, анча кенг эди. Хонанинг чап деворида бир бўш шкаф, ўртасида бир қора стол ва тўрт стул, ўнг томонида эса бир диван бор эди. Баҳодирнинг кўзи ўнг томондаги диваннинг ёнидаги оддий эшикка тушди. У бу эшикни осонгина очиб, кейинги хонага ўтди. Бу хона ётоқхона экан. Бу хонанинг шифтидаги чироқ иккинчи хонанинг чироғи билан бирга ёнганди. Ётоқхонанинг тўрида кийим шкафи ва бу шкафнинг ёнида яна бир эшик бор эди. Баҳодир олдинга юриб, у эшикни ҳам очди. Буниси ванна ва ҳожатхона экан.\nБаҳодир бу икки хонали маконда қамалиб қолганини тушунди. Унинг ўнг қўли ҳали ҳам зирқираб оғрирди. У ваннахонадаги сочиқлардан бирини совуқ сув билан ҳўлладида, ўнг панжасини шу ҳўл сочиқ билан ўради ва олдинги катта хонага ўтиб у ердаги диванда ўн минутча ўтирди. Қўлининг оғриғи бироз тингандай бўлди. Баҳодир чап қўли билан чамодонини очиб, аввал онаси бериб юборган нонларни чиқарди. “Бу аблаҳга бу нонлар ҳаром”, - деди у яна ўзига ўзи алам билан. Кейин чамодонидаги кўйлакларидан бирини олиб, ўнг қўлини кўйлаги билан елкасига осиб олди. Шу шаклда бироз ўтиргандан кейин қўлининг оғри анча пасайганини сезди. Йўлдан чарчаб келган Баҳодир кийимларини ечиб, ўзини ётоққа ташлади.\nУйқусида тушига Ойсулув кирди. У туни билан Баҳодирнинг ўнг қўли ҳудди совуққа қотгандай уни пуфлаб чиқди.\nБаҳодир эрталаб турганида соат олти ярим эди. Ўнг панжасидаки оғриқ билинар билинмас сезилиб турарди. Баҳодир бармоқларини ўйнатиб, панжасини тугиб, мушт қилиб кўрди. Қўли ишга ярайдиган ҳолда эди. У ётоқдан туриб, ваннахонада юз қўлини ювдида, кейин биринчи хонага ўтди. Шунда у икки хонанинг ҳам деразалари йўқлигини билиб қолди. Баҳодирнинг кўзи хонанинг ўнг бурчагида очиқ қолган чамодонига тушди. У чамодонига яқин келиб, ундаги нонларнинг ғойиб бўлганини кўрди. Кечаси у ухлаётганда кимдир хонага кириб, чамодонини очган ва унда фақат кийимларини қолдирганди. Баҳодир шошиб чамодонининг чўнтагига қул урди. Аммо у ерда кеча ётишдан олдин қўйган паспорти ва икки юз доллар пули ҳам йўқ эди. Кейин унинг кўзи столдаги соткасига тушди. Уяли телефонининг қопқоғи очилган ва унинг симкартаси жойида йўқ эди. У чамодонидан доимо ёнида олиб юрадиган дафтар ва қаламини ҳам топа олмади. Баҳодир бу ҳолдан ҳайрон бўлганча телефонинининг орқа қопқоғини ёпиб чўнтагига солди.\nСоат саккизларга яқинлашиб қолганда кеча ўз ўзидан қулфланиб қолган эшик очилиб, жуда нозанин бир рус қиз қўлларида нонушта таомлари қўйилган патнис билан ичкарига кириб келди. Рус қиз Баҳодирга сал жилмайиб қарадида қўлидаги патнисни хонанинг ўртасидаги столнинг устига қўйиб, эшикка яқинлашди. Бироздан кейин темир эшик ўз ўзидан очилди. Рус нозанин хонадан чиққач темир эшик унинг орқасидан яна “тиқ” этганча қулфланиб қолди.\n“Нима қилмоқчи ўзи бу мафия? Нега у мендан сўрамасдан, чамодонимни тинтув қилади, паспортимни ва пулларимни олиб қўяди. Аблаҳ, мафия, мени қамоққа ташладинг, нарсаларимни сўрамасдан олдинг. Сенинг Гулшан опам ва жиянларимни зор қақшатиб кетишингдан кимлигининг маълум эди. Балки мен уларнинг яқин қариндоши бўлганим учун мендан ўч олишга ҳаракат қилаётгандирсан . Бугуноқ бу уйингдан кетганим бўлсин.”\nБаҳодир шу ўйлар билан нонуштасини тугатди. Унинг овқатланиб бўлишини кутиб тургандек, темир эшик очилиб, ичкарига Хуррам мафия кирди. У эгнига спорт трикоси ва калта енгли куйлак кийиб олган, бақувват билакларининг мушаклари куйлагининг енгига зўрга сиғиб турарди.\n- Ассалому алайкум, - деди Баҳодир истамайгина. У ўрнидан турмоқчи бўлганди, Хуррам мафия чаққонлик билан унинг ўнг елкасидан тутиб, жойига ўтирғизди. Кейин Баҳодир ўтирган стулнинг орқа томонига ўтдида, икки қўлини унинг икки елкасига қўйиб, унинг елкаларини темир каби қаттиқ бармоқлари билан эза бошлади. Хуррам мафиянинг бармоқлари Баҳодирнинг елкаларига ботиб борар, бу кетишда унинг икки ўмров суягининг синиши ҳеч гап эмасди. Баҳодир бу сафар Хуррам мафияга ўзини қийнашга имкон бермаслик учун, аввал олдинга бироз эгилди ва бир силтаниб унинг чангалидан чиқиб кетди. У эпчил ҳаракат билан хонанинг бурчагига бориб, уйнинг эгасига шундай деди:\n-Хуррам ака, мен сизни қариндошим, деб уйингизга келгандим. Аммо сиз ноинсоф одам экансиз. Кеча ҳам инсон каби салом-алик қилмадингиз, уйингизга келган одам билан бундай суҳбатлашмадингиз ҳам. Кечаси чамодонимдан паспортимни, пулимни, дафтар қаламимни, телефонимнинг симкасини олиб қўйибсиз. Мен сизни тушунмаяпман. Сизнинг мақсадингиз нима ўзи?\nБаҳодир гапларини тугата олмади. Хуррам мафия боксчи маҳорати билан унга шитоб билан яқинлашдида, қорнига шундай мушт туширдики, Баҳодир кутилмаган бу зарбадан икки букилиб, нафас ололмай қолди. Спортнинг сирини билган Хуррам мафия Баҳодирнинг нафаси очилиши учун унинг биқинига бир тепди. Баҳодир бу зарбадан гандираклаганча хонанинг нариги бурчагига йиқилиб тушди.\nШу пайт Хуррам мафиянинг телефони жиринглаб қолди. У телефон қўнғироғига жавоб бериб, ким биландир русча гаплаша бошлади. Бироз ўзига келган Баҳодир боя чўнтагига солган телефонини қўлига олди. Хуррам мафия телефондаги суҳбат билан банд, унинг ҳаракатларини кузатмаётганди. Фурсатдан фойдаланган Баҳодир қаддини бироз ростладида, қўлидаги телефонни бор кучи билан Хуррам мафиянинг боши томонга отди. У отган телефон аниқ нишонга, яъни Хуррам мафиянинг телефони ёпишиб турган чап чеккаси ва чап қулоғига тегди. Бу кутилмаган зарбадан Хуррам мафиянинг телефони қўлидан учиб кетди ва Баҳодирнинг телефони теккан чеккасидан қон оқа бошлади. Баҳодир тезроқ ҳаракат қилмаса ҳолига маймунлар йиғлашини тушунган эди. У энди ўрнидан сакраб турдида, столдаги катта тарелкани олиб, Хуррам мафия томонга отди. Аммо биринчи зарбадан кейин ўзига келган Хуррам мафия бу марта юзини қўллари билан ёпишга улгурди. Баҳодир отган тарелка унинг билакларига тегди ва ерга тушиб синди. Ўзига келган Хуррам мафия чаққонлик билан Баҳодирга яқинлашиб, унинг биқинига бир мушт уриб, ерга йиқитди ва кейин “меҳмони”ни оёқ остига олиб, тепа бошлади.\n…Хуррам мафия меҳмонини шу шаклда “сийлаб”хонадан чиқиб кетгандан кейин ярим соатлар ўтиб, Баҳодир ўрнидан зўрға турдида хонадаги диванга ўтирди. Унинг бутун вужуди, айниқса чап биқини зирқираб оғрир, ҳар нафас олганда оғриқдан додлаб юборгиси келарди. Баҳодирнинг нафақат оғриқдан,балки унга қилинаётган бу адолатсизликдан ҳам алами келиб, бўғзидаги хўрлик кўз ёшига айланиб кетишига оз қолди. Лекин кутилмаган ва номард душманнинг қамоқхонасига йиғлаб ўтиришни Баҳодир ўзига раво кўрмади. У бутун иродасини тўплаб, ётоқхонага ўтдида, эҳтиёткорлик билан оғриқ камроқ бўлган ўнг томонига ётиб олди.\nБаҳодир уйғонганда соат кундуз ўн иккига яқинлашиб қолганди. У ўрнидан турмоқчи бўлган эди чап кўкрагининг пастки қисмида қаттиқ оғриқ ҳис қилди. У ўнг кафтини чап кўкрагининг оғриётган жойига қўйиб, оҳиста ўрнидан турди. Шунда елкалари, сонлари ва болдирлари ҳам зирқираб оғриётганини сезди. Унинг оғзи ва тили қуриб қолган, тана ҳарорати ортиб, вужудида ҳолсизлик ҳис қиларди. У эҳтиёткорлик билан ҳаракат қилиб, ваннахонага кирди. Қийналиб бўлса ҳам юз қўлини ювди. Шунда эрталаб Хуррам мафия кучли бармоқлари билан эзиб ушлаган чап елкасига кўзи тушди. Баҳодир бироз эгилган ҳолда куйлаги ва шимини ечди. Унинг икки елкаси, ўнг биқини, сонлари ва болдирлари Хуррам мафиянинг оёқ зарбаларидан моматалоқ бўлиб кетганди. Баҳодир шу ҳолда душхонага кириб, устидан илиқ сув қуйди. Ниҳоятда эҳтиёткорона ҳаракатлар билан ювиниб чиқди.\nШу шаклда ювиниб олган Баҳодир душхонада осиғлиқ оқ халатни кийиб, “қамоқхона”нинг катта хонасига чиқди. Бу хонада бояги жангнинг аломатлари супурилган ва Баҳодирнинг чамодони эса хонанинг бурчагига олиб қўйилганди. У чамодони турган ерга келиб, эҳтиёткорлик билан ерга тиз чўкди. Чамодонини очиб, тоза майка, кўйлак ва шим олиб кийди. Хонадаги столнинг устига тушки овқат қўйилганди. Баҳодир овқатни емади ва аммо патнисдаги сув идишидан шошмасдан икки стакан сув ичди. Унинг кўзлари столнинг бир бурчагида турган бир қути дорига тушди. Бу тана ҳароратини туширадиган аспирин эди. Баҳодир дорини оч қоринга ичмаслик учун столдаги шўрвага бир тилим буханка нонни ботириб еди. Кейин бироз туриб, қутидан икки дона аспирин олдида, уларни бирин кетин сув билан ичди.\nБаҳодир шундан кейин яна хонадаги диванга оҳиста келиб ўтирди. Боши, бутун вужуди лўқиллаб оғриётганига қарамай фикрларини жамлашга уринди, аммо ақлига жўяли бирор гап келмади.\nТопилмас дунёда сендек нодонлар.\n“Бу тўнка мафиянинг уйида қоғоз ва қалам нима қиларди. Бу ерда фақат сендек аҳмоқларгина қоғоз ва излаши мумкин”, деди Баҳодир ўзига ўзи паст овоз билан тўнғиллаб.\nУ бугун бўлган воқеани эслашга уринди.\n“Нима бўляпти бу ерда ўзи? Нега бу Хуррам мафия менга душманлик қилаяпти? Ёки унинг Гулшан опамга бир хусумати бору, бунинг аламини мендан олмоқчими? Аммо мен ҳам бўш келмадим. Онангни эммагирнинг бошини ёрдим. Бундан кейин энди менга ўйлаб қўл кўтаради....Нима бўлганда ҳам бу тўнкадан менга фойда йўқ. Бир йўлини қилиб, бу зиндондан қутулишим керак? Аммо қандай?”\nБаҳодир бугун еган таёқ зарбаларидан ҳолсизланиб қолганди. У столдаги сув идишидан яна бир стакан сув ичдида, ётоқҳонага ўтиб ётди. Унинг эрталабки таёқлардан дабдаласи чиққан вужудининг дам олишга эҳтиёжи бор эди.\nБаҳодир қайта уйғонганда ётоқхонанинг бош тарафида деворга осилган соат кечки етти ярим бўлганди. У ухлашдан олдин сув ва аспирин ичгани учун ҳамма ёғи тер бўлиб кетганди. Бутун вужуди зирқираб оғрир, жуда ҳолсиз ҳолга келиб қолганди. Баҳодир зўрға ўрнидан турдида ваннахонада юз қўлини ювди. Ойнадаги сўлғин юзи унга аянч нигоҳ билан қараб турарди.\n“Албаҳ, ҳайвон, сени инсон деб уйингга келгандим. Аммо сен ҳайвондан ҳам баттар экансан...” Баҳодир шу фикрлар билан сочларини тарар экан, хайрият, бу мафия бошимга ёки юзимга тепмабди, деган гап ҳам кўнглидан кечди.\nУ ювиниб катта хонага чиқди. Столда афтидан бироз аввал келтирилган кечки овқат бор эди. Баҳодир буни тарелкадаги шўрвани татиб кўриб билди. Шўрва анча илиқ, патнисда кабоб, салат ва нон ҳам бор эди. Баҳодир овқатга қўл ҳам урмади. Вужуди жуда ҳолсиз, бу туфайли иштаҳаси ҳам йўқ эди унинг.\nШоиртабиат Баҳодир маҳмадана бўлмаса ҳам гапга чечан, бошқалар билан турли мавзуларда суҳбат қилишни яхши кўрадиган йигит эди. Аммо у бир кундирки, эрталаб ўзи Хуррам мафияга айтган тўрт беш жумлани ҳисобга олмаганда, оғзидан бир сўз ҳам чиқмаганди. Шу онда у университетдаги устози, мухолиф кайфиятдаги Ҳошимжон аканинг ўзига сир деб, айтган бир гапини эслади.\n“Ҳозир ўзбек халқининг овози ўчилирган, одамларимизнинг оғзига латта тиқилган. Оддий инсонлардан бошлаб, зиёлилар, санъаткорлар, шоиру-ёзувчилар, уламолар ва раҳбарлар бирон масалада овозини чиқаришга қўрқишади. Бир халқни йўқ қилиш учун уни қўрқитиш орқали оғзига “латта” тиқишнинг ўзи кифоядир.”\nБаҳодир устозининг бу гапларининг моҳиятини энди тушунаётгандек бўлди. Бу ерга келмасдан олдин дўстлари билан чақчақлашиб қурган суҳбатларини, Ойсулув билан пинҳона учрашганда унга муҳаббатини изҳор қилиб айтган ширин сўзларини эслади. Аммо мана бир кундир унинг ўзи мафия қариндоши тарафидан қамоққа ташланган, тили эса кўринмайдиган шаклда боғланган эди. У яна устозининг “бир халқни эзиш уни фақатгина зулм билан хўрлашдан иборат бўлмайди, асосийси халқни қўрқитиб, унинг овозини ўчиришдир. Бир халқ мана шундай йўллар билан маънавий жиҳатдан ўлдирилади. Менга энг алам қиладигани ҳам мана шу”, - деган сўзларини эслади.\n“Аблаҳ, мафия сен ҳам мени қамаб қўйдинг, роса пўстагимни қоқиб, урдинг, оёқларининг тагига олиб, тепдинг. Аммо ёнимга бир одам қўйсанг ўлармидинг, ҳеч қурмаса у билан дардлашардику”, - деди Баҳодир ўзига ўзи яна паст овоз билан. Хаёлидан ўтган бу фикрдан кейин у ўзича бир қарорга келди. У бир томондан жисмонан Хуррам мафия билан курашишга бел боғлади, иккинчи томондан эса ўзи билан ўзи гаплашиб бўлса ҳам мафия боғлаган тилини ечишга қарор қилди. Бу қароридан анча енгил тортган Баҳодир ўзи ўтирган хонанинг у бурчагидан бу бурчагига аста секин юра бошлади. Ўзича ўзини хонанинг бу бурчагида, маъшуқаси Ойсулувни эса иккинчи бурчагида тасаввур қилди.\n- Ассалому алайкум, Ойсулув, қандайсан, яхши юрибсанми?\n- Ва алайкум салом, Баҳодир ака, ўзингиз яхшимисиз. Энг камида бир йилда келаман дегандингизку, бунча тез қайтиб келдингиз?\n- Ҳм, тўғри аммо бир муаммо чиқиб қолди, шунга тез қайтиб келдим уйга...\n- Қандай муаммо экан?\nБаҳодир вужудидаги оғриқларидан ўламан, деб турган бўлса ҳам, овозини Ойсулувникига ўхшатишга уринишидан кулгиси қистади.\n- Мафия муаммоси, Ойсулув, - деди энди у ўзининг овози билан. - Сен мафиянинг нималигини биласанми ўзи?\n- Анови Хуррам мафия тоғангизни айтаяпсизми, - деди иккинчи бурчакдаги Ойсулувнинг сохта овози.\n-Ҳа, - деди Баҳодир аввал. Кейин эса “Йўқ, мен мафияни шахс сифатида айтаётганим йўқ, мафиянинг маъносини сўраяпман сендан”, - деди у яна.\n- Мен, қаёқдан билай, деди Ойсулувнинг сохта овози қарши бурчакдан. “Мен билан фақат шу нарсани гаплашишга келибсизда...”\nБаҳодир севгилиси билан бу хаёлий суҳбатга бошқа чидай олмади, чунки ҳозир у маъшуқаси билан ҳақиқатан учрашиб, унинг жамолини кўришни ва Ойсулув билан жону-дилдан суҳбат қилишни истаётганди. У хонада у ёқдан бу ёққа юравергани учун ҳолсизланиб, диванга ўтириб қолди. Вужудидаги оғриқ, кўнглидаги алам, ота онасининг ва Ойсулувнинг соғинчи ҳаммаси бир бўлиб, юрагини эза бошлади.\nБаҳодир кўз ёшларини ўнг қўли билан артидада, кейин икки қўли билан бошини чанггаллаган ҳолда диванда узоқ ўтирди.\n...Баҳодир бу кеча туни билан алаҳсираб чиқди. Унинг вужудидаги таёқ изларидан иссиғи чиқиб, бутун танасида қаттиқ оғриқ ҳис қилар, ухлаб-ухламаётганини ҳам яхши билмас, бир балолар ҳақида кўрган тушларини эслай олмасди. У шу шаклда ярим уйқу ва ярим уйғоқ ҳолида тунни ўтказиб, эрталаб соат олтиларда ўрнидан турди. Ваннахонада илиқ сувда душ қилганидан кейин вужудидаги оғриқлар анча тиниб, ўзини бироз бақуват ҳис қила бошлади.\n“Бу мафия қаршисида асло тиз чўкмаслигим керак. Агар шундай қиладиган бўлсам, у менинг елкамга чиқиб оладида, кейин тушмайди. Аммо унга қарши қандай курашишим мумкин? Баҳодир ўз вақтида спорт билан жиддий шуғулланмаганига энди пушаймон бўлди. “Қалам тебратиш билан билакларинг кучли бўлмас эканда”, - деди у ўзига ўзи киноя билан. Демак, мен бу золимга қарши курашнинг бошқа усулларини ишлатишим керак. Аммо нима бу усул?. Баҳодир бироз уйланиб тургандан кейин, ўзича Хуррам мафияга қарши муштлашишнинг усулини топгандай бўлди. Агар қўлимга яхшироқ нарса илинса, шу нарса билан бу золимнинг бошини пачақлашга харакат қиламан. Бунинг имкони бўлмай оёқда тикка туриш имкони бўлса, икки бармоғимни унинг икки кўзига тиқиб олишга ҳаракат қиламан. Шундан кейин бу дунёдан кўр бўлиб ўтади бу ҳайвон. Агар бунинг ҳам имкони бўлмаса, унинг зарбасидан кечагидай йиқилиб тушадиган бўлсам, ўзимни ҳушимдан кетган қилиб кўрсатаман. У менга яқинлашиши билан аблаҳнинг оёқларини тишим билан шундай ғажийки, Хуррам мафиянинг ҳам кўзидан ўт чиқсин.”\nУ шу хаёллар билан диванда ўтирар экан, “қамоқхонага"нинг темир эшиги очилиб, кечаги рус қиз жилмайганича патнисда нонушта таомлари кўтариб кирди. Баҳодир Хуррам мафиянинг хотиними, уйнашими бўлган бу нозанинга хўмрайиб қаради. Чунки у душманининг ёнидан келаётганди. Ким билади, юзи жилмайиб турган бу нозанин Баҳодир ҳақида қандай фикрда бўлиши мумкин?. “Менга нима”, деди Баҳодир ўзига ўзи “ўлиб кетмайдими ҳаммаси. Бу рус қиз хушруй бўлгани билан Гулшан опамнинг тирноғига ҳам арзмайди барибир.”\nБаҳодир “қамоқхонада” яна икки кун ёлғиз қолиб кетди. Унинг кун тартиби деярли бир хил эди. Бу икки куннинг ярмидан кўпроғини ухлаб ўтказди. Баҳодир очиқ душмани ҳолига келган Хуррам мафия билан ниҳоний курашга ўзини тайёрларди. Шунинг учун у бу икки кунда ўзига рус нозанин қиз келтирган таомлардан тўйиб еди. Унинг иложи борича кўпроқ куч қувватга эҳтиёжи бор эди. Бу икки кун давомида Баҳодирнинг ақлига жўяли бир фикр келмади. У фақат устози Ҳошим аканинг “халқнинг оғзига латта тиқиб ўлдирилиши” ҳақида ўйларди. Бу фикрлаш жараёнида Баҳодир Ўзбекистонда нега бундай қаттиқ цензура ўрнатилганини тушуниб етгандай бўлди. Аммо у бу ҳолатдан ўзбек халқининг қандай қутулиши ҳақида аниқ фикр ва тасаввурга эга эмасди.\nБаҳодирнинг қамоққа ташланганининг тўртинчи куни эди. У эрталаб деярли соғлом ҳолда ўрнидан турди. Душда яхшилаб ювиниб олгандан кейин, катта хонага ўтдида у куни хаёлида Ойсулув билан гаплашгани каби, устози Ҳошимжон ака билан ҳам хаёлан гаплашишга уринди.\n- Ҳошимжон ака, - деди у хонанинг бир бурчагида туриб. - Мана сиз ҳозирги ҳукуматга мухолиф кайфиятдаги бир инсонсиз. Сиз давлатни халққа зулм қилиб, унинг овозини ўчириб, шу шаклда одамларимизнинг “оғзига латта тиқиб”, уларни маънавий жиҳатдан ўлдирмоқчи бўлаётганида айблайсиз. Аммо бу аҳволдан чиқиш ҳақида эса ҳеч нарса демайсиз.\n- Тўғри, Баҳодир аҳвол шундай, аммо бу аҳволдан қутулиш сен ўйлаганчалик осон иш эмасда.\nБаҳодир ярим соатда нонушта қилиб бўлди. Унинг овқатланиб бўлишини кутиб тургандек, бояги қиз хонага кирди ва столнинг устидаги қошиқ товоқлар қўйилган патнисни олиб, хонадан чиқиб кетди. У чиқиши билан Баҳодир биринчи куни уни кўрган боксёрлар киядиган халатда Хуррам мафия хонага кирди.\nБаҳодир бу марта Хуррам мафияга салом ҳам бермади, уни кўриб ўрнидан ҳам турмади. Унинг фикри хаёли ҳозир ўзаро жанг бошланадиган бўлса, душманига қарши қайси усулни ишлатиш билан машғул эди. Аммо Хуррам мафия ҳеч нарса демасдан, столнинг у томонига, Баҳодирнинг қаршисига ўтиб ўтирди.\n- Баҳодир, биламан сен мендан хафасан, аслида эса хурсанд бўлишининг керак, - дея сўзга бошлади у меҳмонининг кўзига тик қараганча. Баҳодир ундан кўзини олиб қочмади, аксинча Хуррам мафия унга қандай тикилиб қараган бўлса, у ҳам бу “тўнка, ҳайвон” лақабини бергани душманининг кўзига тик қараб ўтираверди.\n- Аслида эса сен хурсанд бўлишинг керак, Баҳодир, - дея бояги гапини такрорлади Хуррам мафия. - Мен Москвага ишга келган бошқа болалар каби сенинг кўзингни қўрқитмоқчи, кейин эса сенга нима десам шуни сўзсиз бажарадиган ёрдамчим сифатида ишга олмоқчи эдим. Аммо сен ўжар бола чиқиб қолдинг.\nХуррам мафия шундай, дея бошининг чап томонида билиниб турган яра жойини қўли билан силаб қўйди. Аммо бу Баҳодирга ҳеч қандай таъсир қилмади.\n- Хуллас, сен Москвада ишлашга лойиқ йигит эмас экансан, деди Хуррам мафия чўнтагидан телефонини чиқариб. Бу Самсунг 5 модел сотка телефон эди. Хуррам мафия телефонидан бир видео фильмни очиб, уни Баҳодирга кўрсата бошлади. Видео фильм Баҳодирнинг Хуррам мафиянинг уйига кириб келишидан бошланганди. Унда Хуррам ва Баҳодирнинг қандай саломлашгани, Баҳодирининг қандай “қамоқхонага” ташлангани, Хуррам мафиянинг ўша кечаси меҳмонининг чамодонини титкилаб, унинг нарсаларини олгани, эртаси кун Баҳодирнинг Хуррамга бақириб гапиргани, кейин уларнинг ўзаро уруши, хуллас шу тўрт давомида Баҳодирнинг бошидан нима ўтган бўлса, шу нарсалар тасвирланганди. Видео ярим соатча олдин Баҳодирнинг устози Ҳошим ака ролига кириб, унинг ўзига айтган гаплари ва Баҳодирнинг нонуштаси билан тугади.\n“Аблаҳ, хоин”, деди Баҳодир ичида ўзига ўзи. “Демак, мен уйингга келганимдан кейин нарсаларимни ўғирлаганинг етмагандек, мени видеога ҳам тушириб олган экансанда, вой сени аблаҳ.”\n- Биламан, ҳозир мени ичингда сўкяпсан, аммо шуни билишинг керакки, бу менинг иш усулимдир. Фақат иш усулим эмас, бу менинг ҳаёт тарзим ҳамдир. Менинг қўл остимда ишлайдиган киши эртага мен уни ўлдиридигандек менден қўрқиши керак. Шунда у мен айтган буйруқларни гап қайтармасдан тўла тўкис амалга оширади. Ўз ўрнида ўзим ҳам мендан катта мафиялардан ўлгудек қўрқаман, улар менга нима дейишса, эътироз қилмай бажараман. Шундай қилмасам улар мени истаган пайтларида ўлдиришлари мумкин.\nХуррам мафия шундай дея, ўнг қўлини столнинг тагига узатди. Баҳодир унинг бу ҳаракатидан сергак тортиб, ўзи ўтирган стулни бироз орқага тортиб ўтирди. Бироздан кейин темир эшик очилиб, хонага бояги рус қиз кирди. Афтидан столнинг Хуррам мафия ўтирган жойида хизматкорларини чақирадиган тугмачаси бор эди.\n- Там у меня, рядом компютером есть одна газета и два листа бумаги. Принеси их мне.\n- Компютеримнинг ёнида бир газета ва икки варақ қоғоз бор. Уларни менга келтир.\nРус қиз яна индамай хонадан ташқарига чиқиб кетди ва бироздан кейин Хуррам мафия айтган нарсаларни столга қўйиб, хонадан чиқди.\n- Мен кичкина бир мафияман, аммо ўзимизга қайтиб борсанг, мафиянинг каттароғини кўрасан. Гулноранинг Европадаги бир миллиард доллари, Лоланинг Америкада сотиб олган виллалари ҳақидаги ҳангомаларни эшитгандирсан? Бу ҳали айбсергнинг, яъни муз тоғининг кўринган тарафи. Устозинг тўғри айтган, бу раҳбарлар мафияси бизнинг инсонларнинг оғзига латта тиққан. Сен ўзингнинг шоир акаларингга қара, улардан қайси бири ҳақиқий маънода шеърлар ёки романлар ёзди кейинги йилларда? Чунки уларнинг ҳам овозлари қўрқув билан ўчирилган ва уларнинг ижод деб юрган нарсаси шу оғзидаги қўрқув “латтаси” билан ғўлдирашидан иборатдир. Шунинг учун ҳам улар ёзаётган нарсаларни бошқаларни қўй, ўзлари ҳам тушунмайдилар”.\nХуррам бу сўзларни айтар экан, кўзлари чақнаб, юзлари қизара бошлаганди.\n- Ёки бу ерни айтайми? Сен буларнинг президенти Путиннинг сирли бойликлари ҳақида америкаликлар нима деганини биласанми ўзи? Бу ерда ҳам ҳамма ишларни мафия бошқаради. Сенинг каби бу ерга келган ўзбек йигитлар шу мафияларнинг қўлларида қуллик қилишади. Улар бу мафиялар учун эрталаб соат олтидан кечқурун соат ўнгача ишлашади. Бу мафиялар бу ўзбек қулларига ўн долларлик иш қилдириб, бир доллар садақа беришади. Бу бу ерда эмас, дунёнинг ҳамма жойида шундай. Шунинг учун на бу ерда, на ўзимизда, на дунёнинг бошқа ерида ҳеч қандай эркинлик эркинлик ҳам, инсоннинг ўзи истагани каби яшаш имкони ҳам йўқ. Менга ишонмасанг, мана бу ердаги давлат газетасига қара. Булар ўзларининг мафия эканлигини яшириб ҳам ўтирмайди, билдингми энди?\nХуррам мафия шундай дедида, столдага газетани олиб, Баҳодирнинг олдига қўйди.\nБаҳодир газетага кўз югуртирди. Унинг тепа қисмида катта ҳарфлар билан “КОММЕРСАНТЪ” ёзилганди. Газета саҳифасининг ўрталарида эса “Успехи правящей мафии. Как криминал подменяет государство” номли мақола ўрин олганди.\n- Бу мақоланинг ўзбекча номи “Мафиянинг бошқарувдаги ютуқлари. Жиноят дунёси кандай қилиб давлат бошқарувини қўлга олди”. Сенинг шуни яхшилаб тушуниб ол - ўзимизда ҳам, бу ерда ҳам, бутун дунёда ҳам иш бошида кичкина ва катта мафиялар турибди. Улар ер юзидаги бутун инсонларнинг оғзига қўрқув “латта”сини тиққанлар. Ҳеч ким ва ҳеч қандай куч бу мафияларга қарши чиқа олмайди. Қарши чиқса, мана бу бўлади, деди Хуррам мафия ўнг қўлининг кўрсаткич бармоғи билан бўйнини кесаётгандай қилиб.\nБаҳодирга баъзи нарсалар тушунарли бўлгандай эди. Аммо унинг қалбида бу ерда ўтказган тўрт кун давомида Хуррам мафияга қарши шундай нафрат ўйғонгандики, бундай номи инсон ўзи ҳайвон махлуқлар билан бирон масалада гаплашиш у ёқда турсин, уларнинг юзини ҳам кўришни истамасди. Хуррам мафия ўзича куйиниб билган ҳақиқатларини унга тушунтирар экан, Баҳодир бу масалаларни устози Ҳошим ака билан суҳбатлашишни кўнглига тугиб ўтирарди.\n- Хуллас, менинг сенга бир таклифим бор, - деди Хуррам мафия яна Баҳодирнинг кўзига тикилганча. – Сен қишлоққа қайтиб кет, шоирликни, ширин хаёлларингни бир четга улоқтир. Қишлоқда ўзинг севган қиз бор экан унга уйлан. Тўй харажатларини мен ўз зиммамга оламан. Кейин мен сенга туманимизда бир ферма очишга ҳам ёрдам бераман. Мен бу ишни фақат сен учун эмас, Гулшан опанг ва икки болам учун ҳам қиляпман. Ўзбеклар учун ҳозир ягона йўл шу - ўз оиласи билан тинчгина яшаш. Йўқ, мен бунга рози эмасман, сизга қарши қандай курашган бўлсам, сиздан катта мафияларга ҳам қарши шундай курашаман, улар оғзимга тиққан қўрқув “латтасини” олиб ташлайман, десанг билгилки бу латта фақат бошинг билан бирга танангдан айрилади\nХуррам мафия бу сўзларни айтар экан, овози титраб кетди. У биринчи марта кўзларини Баҳодирнинг кўзларидан олиб қочди. Сўзларини тугатгач бироз ўтирдида, кейин ўрнидан туриб хонадан чиқиб кетди.\nБаҳодир тўғриси Хуррам мафиядан бунча гап кутмаганди. Асосийси устози Ҳошим аканинг “ўзбек халқининг овози ўчирилган, шу шаклда оғзига латта тиқилган” деган фикри билан ҳамқишлоғи Хуррам мафиянинг фикрларининг бир жойдан чиқаётгани эди.\n“Аммо бу аблаҳ менга нима дедия”, дея ўйлай бошлади Баҳодир Хуррам мафия хонадан чиқиб кетгганидан сўнг. “Қишлоққа қайтиб кет, ўқишингни ташла, шоирлик хаёлларинг бир пулга арзимайди”, дедими? Бу билан у нима демоқчи?”\nБаҳодир шу нарсаларни ўйлар экан, хонанинг эшиги очилиб, Ҳуррам мафия хонага қайтиб кириб, аввал ўтирган стулига қайта ўтирдида, боя рус қиз газета билан келтирган икки варақ қоғозни Баҳодирнинг олдига қўйди.\n“Мен Эргашев Баҳодир Гулшан опамнинг эридан 10 минг доллар пул олдим. Бундан 5 минг долларини Гулшан опамга олиб бориб бераман, 5 минг долларни қарз сифатида ўзимга олдим ва шахсий эҳтиёжимга ишлатаман. Бу пулларни аста секинлик билан Гулшан опамга қайтаришга сўз бераман. Имзо.”\nБаҳодир бу сўзларни ўқир экан, Хуррам мафия чўнтагидан бир пачка доллар пулни чиқариб столга қўйди. Кейин иккинчи чўнтагидаги Баҳодирнинг паспортини ва уйдан олиб келган 200 доллар пулни ҳам қўшиб ёнига қўйди.\nБаҳодир оғзига талқон солгандек сукут сақларди. У Хуррам мафияга нима деб жавоб бериш ҳақида ўйларди. “Сенинг бу пулларинг ҳаром, уларни бу ерга ишлагани келган ўзбек йигитларидан қон қақшатиб олгансан.” Баҳодир бу сўзларни Хуррам мафияга очиқ айтмоқчи бўлди, аммо бу фикридан дарров қайтди.\n“Шунча дарди бор экан, одамга ўхшаб уйига келган куним айтса бўлардику. Мени қўрқитмоқчи эмиш. Иш услуби, ҳаёт тарзи шу эмиш. Тупурдим сенга ҳам, иш усулингга ҳам, ҳаёт тарзингга ҳам. Иннакейин, бу гапларни айтганим билан бу одам жиноят қилишдан воз кечиб қолармиди?!”\n“Боя нима, деди бу аблаҳ мафия менга? Сен ўзингнинг шоир акаларингга қара, улардан қайси бири ҳақиқий маънода шеърлар ёки романлар ёзди кейинги йилларда? Чунки уларнинг ҳам овозлари қўрқув билан ўчирилган ва уларнинг ижод, деб юрган нарсаси шу оғзидаги қўрқув “латтаси” билан ғўлдирашидан иборатдир. Шунинг учун ҳам улар ёзаётган нарсаларни бошқаларни қўй, ўзлари ҳам тушунмайдилар. Ахир, бу сўзлар ҳақиқатку, Ҳошим ака ҳам шу сўзларини айтиб юрадику. Ўзимнинг ҳам қанча мақола ва ҳикояларим цензурадан ўтмадику”.\nБаҳодир бирдан ўзини оғзига сассиқ “латта” тиқилган ижодкорлардан бири ўрнида кўрди. Бу фикрдан кўнгли айниб, ўқчиди. Оғзидан ёқимсиз ҳид келаётгандай бўлди. У индамай ўрнидан турдида, ваннахонага ўтиб, тиш чўткасига сурган паста билан оғзини ва тишларини яхшилаб ювди. Кўнгли бироз ҳузур топиб, ётоқхонадаги ўрнига ёнбошлади.\nБаҳодир шу ҳолда энди нима қилишини ўйлайвериб, ухлаб қолди. У уйғонганда соат кундуз бирга яқинлашганди. Кўзларини очиб, ухлашдан олдинги аҳволи ёдига тушди. Оғзидан ва бутун вужудидан ёмон ҳид келаётгандай сезди ўзини. Ваннахонага кириб қайтадан оғзини ва тишларини тозалади. Бу етмади, уст бошини ечиб, иссиқ сувда шампун ва совун билан роса ювинди. Аммо уни безовта қилаётган нарса уст бошининг ёки вужудининг кир бўлиб кетгани эмас, оғзидаги хаёлий кўланка ҳид эди. У ойнага яқинлашдида чуқур нафас олди, кейин ойнага пуфлади. Кейин кафтига пуфлаб, қўлини ҳидлади. Аммо бурнига ёмон ҳид келмади.\n- Вас приглашают на обед, - деди у жилмайганча Баҳодирга.\n“Сизни тушки овқатга чақиришаяпти.”\nНиҳоят бу ерга келганининг тўртинчи куни Баҳодирга “қамоқхонадан” чиқиш рухсати берилганди. У индамасдан рус қизга эргашди. Улар аввал катта залга, ундан ўтиб чап тарафдаги ошхонага киришди. Ошхонанинг ўртасидаги катта стол ўзбек таомлари билан тўлдириб ташланганди. Тўрдаги стулда келишган ва кучли қоматига ярашган чиройли куйлак кийган Хуррам мафия ўтирарди. Баҳодир индамасдан уй эгасининг қаршисидаги стулга ўтирди. Афтидан бу жой ўрис қизники эди. Баҳодир буни қизнинг талмовсираб қолганидан сезди. Аммо унга бу нарсанинг фарқи йўқ эди. Рус қиз Баҳодирнинг олдидаги шўрвани олиб, Хуррам мафиянинг ёнида меҳмон учун қўйилган шўрва билан алмаштириб қўйдида, ўзи ўша жойдаги стулга бориб ўтирди. Баҳодир дастурхондаги қази, тандир гўши, кабоб ва ҳар хил таомларга кўз югуртириб чиқди. Дастурхоннинг ўртасида ўзи олиб келган нонлардан тўрт донаси бор эди. Баҳодир нонларни кўриб, уни бу томонларга не не умидлар билан жўнатган онажонини эслади. Кўзига ғилқ этиб ёш келди, аммо энди у кўз ёшларини артиб ўтирмади. У шу шаклда сассиз йиғлаганча онажони пиширган нонлардан бирини синдирдида, қайнатма шўрва билан ея бошлади. Кўзидан оқаётган ёшларнинг тахир таъми онаси пиширган ноннинг ширин лаззати билан аралашиб кеди. У шу онда ўзини дастурхондаги хилма-хил таомлар билан эмас, бир томондан бу ерда кўргани хўрлик, адолатсизлик, ҳурматсизлик, бошқа томондан эса онажонининг, отажонининг, укалари ва сингилларининг, дўстларининг, севгилиси Ойсулувнинг соғинчи туфайли дилида пайдо бўлган ярадан оқаётган кўз ёшлари билан” тўйдирар” эди.\nБаҳодир бир икки луқма таомни шу шаклдан томоғидан ўтказгандан кейин тўсатдан унга столдаги бутун овқатларнинг ҳиди эрталаб димоғида ҳис қилган, оғзига тиқилган сассиқ латтанинг ҳидига ўхшаб туюлди. Баҳодир оғзида чайнаётган овқатни юта олмай тўхтаб қолди. Унинг меъдаси айниб, кўнгли беҳузур бўла бошлаганди. Столда яна бироз ўтирса, шу ерда қусиб юбориши ўйлаб, ошхонадан югуриб чиқди. У тўғри “қамоқхонага” қараб югурдида, темир эшикни очиб, ваннахонага етар етмас еган нарсаларининг ҳаммасини қусиб ташлади.\nБаҳодир ётоқхонада бироз ётдида яна “қамоқхонанинг” катта хонасига ўтди. “Менга нима бўляпти ўзи”, деди у хаёлан. “Бу мафиянинг уйида менга нима бўлди ўзи? Биқинимга бир икки тепки еганимга шунчами? Йўқ, гап мафияда эмас, унинг гапларида ҳам эмас. Чунки бу гапларни аввал менга Ҳошимжон ака ҳам айтганди. Мен ўқиш, ижод, муҳаббат деб, бу катта ва даҳшатли ҳақиқатга эътибор бермаган эканман. Даҳшат, қандай даҳшат, нафақат ўзимизда, Ўзбекистонда, бу ерда, Русияда ва дунёда бутун инсониятнинг оғзига қўрқувнинг сассиқ “латтасини” тиқиб юришга мажбурланиши қандай катта даҳшат. Балки бутун инсоният мана шу шаклда оғзига қўрқув латтаси тиқилгани учун, бу туфайли дунёдаги одамлар дардларини очиқ айта олмаётгани учун дунёда шундай қирғин барот урушлар бўлаётгандир?”\n“Бутун инсониятдан олдин ўзингни ўйла Баҳодир, ўзинг бугунгача шундай тили боғланган, оғзи ёпилган миллиардларча қуллардан бири эканлигингни ўйласангчи”.\nБу фикр орқали Баҳодир Хуррам мафиянинг уйида нега тўрт кун “тилсиз” қолганини тушунгандай бўларди. Хуррам мафия мени қучоқ очиб кутиб олганда, бошимга шу кўргуликлар тушмаганда нима бўларди? Унинг уйида бояги лаззатли таомларни тўйиб еб, у ёқдан бу ёқдан маъносиз гапларни гаплашиб, кейин Москвада бу мафиядан катта мафияларга қуллик қилган бўлар эканманда. Қандай дахшат. Ёки биринчи кун у қўлимни темир панжаси билан эзганда унга эгилиб таъзим қилсам ёки иккинчи кун қорнимга бир мушт уриб, мени дабдала қилиб тепганида ерга судралиб, оёқларига ёпишиб йиғлаганимда, у бу гапларни менга айтмаган бўларди. Яна нима деди бу мафия менга? ”Мен ҳам ўзимдан каттароқ мафиялардан қўрқаман, чунки улар истаган пайтда мени ўлдириб юборишлари мумкин”, дедими?\n“Зудлик билан Тошкентга бориб, ҳамма гапни Ҳошимжон акага айтаман. Мана бу газетадаги мақолани ҳам у кишига кўрсатаман. Менга фақат у кишигина тўғри маслаҳат бериши мумкин. Шунга қараб иш қиламан бундан кейин”.\nУ устози Ҳошимжон аканинг нега ўзига ўхшаган самимий талабаларини бир четга олиб, дилидаги гапларини уларга тўкишини энди тушунгандай бўлди. Бечора, Ҳошимжон ака шу йўл билан бироз бўлсада бошқалар қатори ўзининг ҳам оғзига тиқилган қўрқув латтасини чиқаришга уринар эканда.\nШу онда унинг кўзига ҳеч ким ва ҳеч нарса кўринмас, ақлига ҳозироқ устози Ҳошимжон акасининг ёнига бориб тилини “ечишдан” бошқа фикр келмасди. Шунинг учун ҳам Баҳодир Хуррам мафия ўзига узатган қоғозга яна бир марта кўз югуртирдида, столдаги ручкани олиб ундаги матнни шу шаклда тузатди:\n“Мен Баҳодир Эргашев Гулшан опамнинг эри Хуррам...” Баҳодир Хуррамнинг исмидан кейин тоғам ёки поччам деб ёзмоқчи бўлди, аммо бу фикридан қайтди. “Гулшан опамнинг эри Хуррамдан 10 минг доллар пул олдим. Буларни қишлоққа Гулшан опамга олиб бориб беришга сўз бераман. Имзо.”\nБу Баҳодир Москвада қўлига қалам олиб ёзган биринчи ва охирги “ижоди” эди. У икки варақдаги ёзувларни ҳам шу шаклда тузатдида, уларга имзо қўйиб, улардан бирини боя Хуррам мафия берган русча газетанинг варақлари ичига яшириб, чамодонига солиб қўйди. Столдаги бир пачка долларни костюмининг бир чўнтагига, паспорти билан ўзи олиб келган икки юз долларни иккинчи чўнтагига солди. У шунда кўнглидаги беҳузурликнинг анча тинганини сезди. Столдаги сув идишидан бир стакан сув ичди. Бояги кўнгил айниши анча пасайган, ичган суви ҳам меъдасига ёмон таъсир қилмади.\n- Уч соатдан кейин Тошкентга самолёт кетади. Пастда сени Карим кутмоқда, - Хуррам мафия, шундай дедида темир эшикдан ташқарига чиқди. Баҳодир шошганича кийимларини йиғиштириб, чамодонига солди. Яна бир стакан сув ичди. Бу сафар сув Баҳодирнинг томоғидан одатдагидай ўтди, меъдасида ҳам ҳеч нарса сезмади. У чамодонини қўлига олиб, темир эшикдан катта салонга чиқди. Квартиранинг кириш эшиги ёнида Хуррам мафия ва нозанин рус қиз уни кузатиш учун кутиб туришарди. Хуррам мафия Баҳодирга илк кўришганларида бўлгани каби совуқ ва жиддий нигоҳ билан қараб қўйди. Рус қиз эса, бошини эгиб, кўзларини полга тикиб турарди.\n- Хўп, яхши қолинглар, деди Баҳодир оёғига этигини кияр экан. Бу гап унинг Хуррам мафиянинг уйига кириб, мезбонга айтган учинчи гапи эди.\n- Баҳодир, - деди очиқ эшикка суяниб турган Хуррам мафия паст овоз билан унга. - Сендан илтимос, Гулшан ва болаларга яхши муомала қил, сендан илтимос.\nХуррам мафия шундай дедида, эшикни ёпиб, ичкарига кириб кетди. Баҳодир пастга шитоб билан тушаётган лифтда камқонлик ва невроз касали бўлган Гулшан опасини ва унинг тирик етим қолган икки ўғлини эслаб, яна кўнгли бузилди. Кўзидан оқаётган ёшларини чўнтагидаги рўмолчаси билан артди. Ташқарига чиққанида Карим унинг қўлидаги чамодонини олиб, машинанинг багажига қўйди. Баҳодир бу гал шофёрнинг ёнидаги ўриндиққа эмас, ўнг томондаги орқа ўриндиққа ўтирди.\n- Менга паспортингни, ёнингдаги 200 доллар пулни бер, - деди Карим Баҳодирга улар аэропортга киргандан кейин.\n“Тилинг бор эканку, албаҳ, - деди Баҳодир ўзига ўзи овоз чиқармай. Индамай Карим айтган нарсаларни уларнинг қўлига тутқазди.\nКейин улар билетларни рўйхатдан ўтказиш ва багаж топшириш бўлимига ўтишди. Бу иш ҳам битгандан кейин Баҳодир олдинда, Карим орқада паспорт контроли томон илдам юра бошладилар. Баҳодир паспорт конролидан ўтиш ерига яқинлашганда, Карим билан хайрлашиш учун орқасига ўгрилиб қаради. Аммо Карим аллақачон ғойиб бўлганди.\nБаҳодир Тошкентга учадиган самолётнинг ўрталаридаги билетида кўрсатилган ўриндиққа ўтирди. Бироздан кейин унинг ёнига бир семиз одам ва афтидан унинг ўғли бўлган Баҳодирга тенгдош йигит келиб ўтиришди. Баҳодир улар билан бош силкиб саломлашган бўлди. Самолётга бирин кетиб келиб ўтираётган йўловчиларнинг ўзаро ғала-ғовур гаплари Баҳодирга оғзига латта тиқилган кишиларнинг ғулдирашларига ўхшаб эшитиларди. Димоғига яна Хуррам мафиянинг уйида ҳис қилгани бетамиз ҳид ўрнашгандай бўлиб, кўнгли беҳузур бўла бошлади. У бўйнидаги шарфини бурнини тўсадиган шаклда юзига ўради. Йуловчиларнинг овозларини эшитмаслик учун эса олдинги ўриндиқнинг чўнтагидаги мусиқа эшитиш жиҳозини икки қулоғига тақиб олди.\nСамолёт ҳавога кўтарилгандан кейин ярим соатлар ўтиб, стюардессалар йўловчиларга овқат тарқата бошлашди. Баҳодир ўзига узатилган овқатни қўл ишорати билан рад қилган эди, ёнида ўтирган семиз киши “майлими мен есам”, деб сўради. Баҳодир рози бўлиб бош силкиди.\n- Ука, - деди семиз киши оғзида овқат бўлгани учун ғудраниб, – шу дейман, сиз шиор ёки файласуф бўлсангиз керак а? Гапирмайсиз ҳам, овқат ҳам емайсиз? Ёки касалмисиз а?\nБаҳодир семиз кишининг бу сўзларига жавоб бериб ўтирмади. У Хуррам мафиянинг уйида боғланиб қолган тилининг ҳали ечилмаганини сезиб турарди. Аммо ёнидаги семиз киши томонга бурилганда кўзлари қарши тарафдаги уч ўриндиқдан ўзларига яқин ўтирган олтмиш ёшлардаги, бошига кўкимтир дўппи кийган, оқ соқолли, нуроний юзли кишига тушди. Бу оқсоқол ҳам овқат емасдан, қўлидаги газетани ўқиб ўтирарди. Шу пайт бу киши ҳам ўзига тикилиб турган Баҳодир томонга қаради. Баҳодир жилмайиб унга салом берган бўлди. Кейин бошини олдинга эгиб, бўйнини бироз узатиб, оқсоқол ўқиётган газетанинг тепа қисмини ўқиди:\nАвтор: Намоз Нормўмин на 06:45\nЎЗБЕКИCТОНДА ЗУДЛИК БИЛАН ЎТКАЗИЛИШИ ЛОЗИМ БЎЛГАН ...\n“ФАЙСБООК” ИҚТИБОСЛАРИ (Туркум)\nТИЛИ БОҒЛАНГАН ЙИГИТ (Бир мафиянинг уйида тўрт кун...


Асад: Эрдўған Усмонийлар империяси даврида яшаяпти\n09:28 / 16.11.2016\nСурия президенти Башар Асад Туркия армиясининг Сурия ҳудудида олиб бораётган ҳарбий амалиётлари хусусида ўз фикрини билдирган. Асаднинг баёнот беришича, у мазкур амалиётларни қабул қила олмайди. Сурия етакчиси Radio e Televisao de Portugal (RTP)га берган интервьюсида шу ҳақда сўз юритган.\nБашар Асад журналист томонидан Туркия ҳарбийларининг Сурия ҳудудидаги амалиётини маъқуллайсизми?, деган саволига салбий жавоб бериб, Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғанни «касал инсон» деб атаган.\n«Сиз касал одам ҳақида гапираяпсиз. У — буюклик касалига йўлиққан президент. У ҳозирги замонда эмас, ўтмишда, Усмонийлар империясида яшаяпти. У ҳақиқатдан узилиб қолган», — деган Асад Эрдўған ҳақида фикр юритар экан.\nСурия раҳбарининг сўзларига кўра, террорчилар Сурия ҳудудига «Туркия орқали ва Эрдўғаннинг қўллаб-қувватлаши воситасида кириб келишган».\nЭрдўған октябрь ойида Туркия армиясининг Суриядаги ҳарбий амалиётлари хусусида сўз юритиб, у Ал-Баб ва Манжиб шаҳарларини ҳимоя қилишга қаратилганини қайд этган, аммо Ҳалаб шаҳрига етиб бормаслигини таъкидлаган эди.\nТуркия Сурия Башар Асад Ражаб Тоййиб Эрдўған


ПОЧИНАКЛАР ТЕРАЁТГАН КУЗ… - «ХАЛҚ ОВОЗИ» - Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг ӯзбек тилидаги расмий нашрияси\nЧоп этилган 22 Ноябр 2017\tКӯришлар: 1025\nҚишлоғим булоқлари хотирамнинг пок чашмаси бўлиб мени софликка чорлаб турар экан, манфаат учун ўзини турфа кўйга солганлардан, ўзлигини топмай, турмушнинг майда-чуйда гапларига беланиб, яна киши билмас буюклик даъво қилганлар даврасидан сенга кетдим, Қишлоғим.\nТўртинчи синфга ўтганимдан бошлаб, барча қишлоқ болалари, айнан болалари каби дала-даштга бориш уйимизда менинг зиммамда бўлган. Тўғри, опаларим ҳам борган. Аммо тенгқурлару тўш маҳалладош қизлар билан аксари мен борганман. Эсимда бор. Уларнинг бирини “Қаро”, деб атардик. У бизнинг, яъни синглиси ва менинг, онабошимиз эди. Уч киши бўлиб, куз кунларида мактабдан қайтиб, тушлик қилиб, далага жўнардик. Қишлоғимизнинг гоҳ Сунбул мавзеига, гоҳ Жаварипоя мавзеига борардик. Табиийки, куз пайтида даладан ўт ё сомон олиб қайтиш гумон. Биз Жаварипоя томонларга мевали дарахтлар хазонларини похолкашакларда супуришга борардик. Гоҳо тутнинг пишган баргларини қўлимиз билан сидириб, хуржунларимиз кўзини тўлдириб қайтардик. Боғ қоровуллари қўймаса, олма ё ўрик дарахтлари хазонини супурардик. Ёзда йиққан сомонларимиз ёнига хазонларни келтириб тўкардик. Айни Жаварипояда хазон супуриб, дарахт шохларида яккам-дуккам қолган олмаларни ё уриб туширардик, ё дарахт учига чиқиб, олиб тушардик. Бу олмалар дунёда энг ширин олмалар эди. Чунки уларни қўлга киритиш мушкуллиги бир тараф, совуқроқ куз кунида хазонли боғда оч қоринга олма ейиш лаззати бир тараф эди. Жаварипоя боғларига қоровуллар қўймаганида, биз Чиймантепа томон чўзилиб кетган токзорларни нишонга олардик. Узумлар узилиб, тупроққа кўмилишни кутиб ётган токзорларда (биз томонларда токлар, анжирлар, анорлар кузда совуқ урмаслиги учун кўмилади) шох-шабба тагида яшириниб ётган узумдан “ҳосил” йиғардик – починак қилардик. Бизда токларни осма ва ераки, деб аташади. Совхоз далаларида, асосан, ераки токлар бўлиб, колхозчилар териб кетганидан кейин ҳам кўздан яшириниб, панада қолиб кетган узумларни теришни починак, деб атаймиз. Токзорлар қоровуллари починакка рухсат берарди. Чунки ҳосил йиғиб олинган. Энди фақат токларни кўмиш керак. Биз – уйимизнинг далачилари бу ишни жуда уддасидан чиқардик. Починакда топилган узумлар жуда ширин бўларди.\nЁдимда бор, Сумбулсой томонга Мулчоқтепа йўли билан борганимиз. Тепаликлар оралаб Сунбулга тушиб бордик. Ўт топмадим. Кузнинг куни оқшомга қараб кетиб бораяпти. Қоронғу тушганида хуржунларимизни хом ёнғоқларга тўлдириб (“ерга кўмсак, пўсти ўзи тушиб кетади”, деб бизни ишонтирди Қаро), қайтаяпмиз. Ғира-шира Мулчоқтепа йўлида қора шарпаларга тўғри келиб қолдик. Олдинда кетаётган кишининг қўлида ёстиқ.\nУларни четлаб ўтдик. Қишлоққа тушиб кетдик. Аммо юрагимизни ваҳима босди. Биз Ўлим шарпасига учраган каби нохуш ҳислардан қўрқиб, намозшомда уйга қайтгандик. Эртаси эрталаб билдикки, бировнинг тилаб олган бир яшар ўғли вафот этган экан. Ўшанда Ўлимнинг бешафқат эканлигини чуқур ҳис қилганман.\nХуллас, кунни кеч қилиб, гоҳ хазон, гоҳ узум, гоҳ ёнғоқ олиб уйга қайтардик. Албатта, уйдагилардан мақтов эшитиш истаги билан. Бугун ҳар куни телевизор аталган қутига тикилиб, мултик кўрадиган қизим савол беради: “Ая, Акуна мататани биласизми? Рапонцелни-чи?” Мен Эркин Аъзам қаҳрамони каби “Чантриморееееееее” дегим келади унга қараб. Менинг болалигим “Акуна матата”си дала эди, дашт эди. Ва шу дала-даштда юриш гашт эди.\nИшхонада лавлагини қўрга кўмиб еганмисиз, деб сўрашганди гап келганда, бир-бирларидан ишчилар. Шу биргина савол мени олисга олиб кетди. Еттинчи синфдалигимда дарсгача бизни совхоз лавлагисини ковлашга – Чиймантепага олиб боришган. Нон олиб борган сумкамизга оқ лавлагидан солиб келардик баъзан. Онам нон ёпиб бўлганларидан кейин, ҳалиги лавлагини тандирдаги чўққа кўмиб, пишишини тандир олдида кутиб ўтирганларим ёдимга тушди. Бугун бизни гап-сўзга ўша лавлаги каби кўмиб, ўша гап-сўз ичида нафас етмай, ўлишимизни кутади Ҳаёт. У лавлагилар ширин эди, гарчанд дадам раҳматлик уни “кормовой”, деб атаган бўлсалар ҳам. Аммо Ҳаёт лавлагисини хом ейишга тўғри келади баъзан...\nҚуйида хотираларим ичидан кузатишларимнинг айримлари “починак” қилиб олдим. Бу “починаклар” менинг починакларим.\nИжодга дахлдорлигим учунми, қўлига қалам олиб мақола-пақола ёзиб юрганлар менга қараб, “менинг ижодга дахлим йўғ-у, аммо шеър...” деб гап бошлаганида, мен ўшаларни айнан ижодга дахлдорлик даъво қилаяпти, деб ўйлай бошлайман. Бундай хулосага келишим сабаби оддий. Бир танишим доим ўзи ҳақда гапирмоқчи бўлса, ”Мени биласизу...” деб гап бошлайди. Аслида мен уни қаердан биламан, ким деб биламан, буни у билмайди. Ва унинг асл қиёфасини мен билмайман. Унинг “Мени биласизу” дегани унинг ўзига баҳоси баландлигидан, деб биламан.\nИжод оламининг ўз пасти-баланди бор. Битта булҳавас: “Шоирдан журналист чиқмайди. Шунга мен ижод қилишни йиғиштириб, журналистлик қилаяпман”, - деганди менга бир вақтлар. Починак қилиб қарасам, чаласаводлик ҳиди келиб турган мақолалар ҳаммаёқни босиб кетибди. Аммо“журналист” йўқ.\n“Таҳрирриятга шоир керакмас», - деб бот-бот – оёқ тагидан починак янчилиб ўтади. Аксари таҳрирриятлардаги журналистикадан бехабар “журналист”ларга қараб, ҳа, бунақа журналист бўлмайди, шоир, дейман ичимда.\nҲарбий журналист бўлиб, ўлмас асарлар ёзган Хемингуэй у ёқда, уруш фожиасини инсон умрига солган зарбаларини роман қилган Ремарк нарёқда менга қараб, “Биз журналист бўлмай киммиз?” дейди починак ўйларим ичра.\nМатбуот саҳифаларига қарийб йигирма етти йилдан буён битиклар бериб келаман. Аммо Халқаро журналистлар конфедерациясига аъзолик ҳақда ўйлаб кўрмабман. Баъзан кўзга чағиртош каби тегадиган айрим “битиклар” тагида “Халқаро журналистлар конфедерацияси аъзоси”, деган ёрлиқни ному насаби тагига тиркаб қўйганларни кўриб, ўйлайман, булар журналист кимлигини билармикан, деб.\nАксари бир “муаллиф”нинг “битиги” таҳриррият эшигини тез-тез қоқади. Бу битикларни “қайта ишловчи” “муаллиф” билан талашиб, тортишиб чарчаганидан ахийри индамай қайта-қайта “битиклар”ни ишлаб беришдан ўзга чора йўқлигига кўнибди. Шу “муаллиф” “битик”лари ҳам починак бўлди менга. Барча битик бир хиллиги билан чинакамига “замонавий журналистика намунаси” бўлишга арзир экан. Оддийгина савол бериш маданияти ва саволга қўйиладиган белгини билмай, бу муаллиф ҳам “Халқаро журналистлар конфедерацияси аъзоси” бўлса, ажабмас. Унинг “битиклар”и на интервю ёки репортаж ёхуд хабар, ёинки очеркка тўғри келади. Бизнинг починак каби турфа улоқ-қуроқ, олди-қочди гаплар бўлади аксари. Бизнинг починаклар жуда ширин эди. Мезон шамолини еган, куз офтобида тобланган починаклар эди. Аммо бу муаллиф «битиги» оёқ остида босилиб, эзилиб кетган “починак” бўлса керак.\nКуз... Ҳосилни йиғиб олиш ва ерни янги ҳосилга тайёрлаш вақти. Яъни починаклар вақти. Ватан кенгликларида шу ватан учун яшаш завқи бор экан, шу ватан дала даштида орзулаш гашти бор экан, мен орзулашдан тўхтамайман. Бу орзуларим ижобат бўлишидан умид узмайман. Шу ватан муаммолари, шу ватан халқи орзу-ҳавасларини ёзадиган марди майдонлар, албатта, топилади. Ток занглари тагидан топилган починак узум каби мазмуни бўлиқ мақола, очерк, репортажларни, албатта, ўқиймиз, деган ниятни қилиб, “Акунаматататааааааа”, дейман.\nМунаввара Ойматова, Хўжанд шаҳри.\nБугун: 31-10-2020 06:03:03


Қозоғистон Ташқи ишлар вазирлиги Афғонистондан қочқинлар учун лагерь ташкил этилгани ҳақидаги хабарни рад этди\nИнтернетнинг Қозоғистон сегментида Афғонистондан қочқинлар учун лагерь ташкил этилгани ҳақида маълумотлар тарқатилмоқда.\n«Озодлик» мухбири Қозоғистон Ташқи ишлар вазирлигига мурожаат қилиб, «Қозоғистон билан АҚШ ҳукуматида ишлаган афғонларни вақтинча қабул қилиш тўғрисида келишув» ҳақидаги хабарни нотўғри эканлигини аниқлади.\n«Бугунги кунда тарқатилаётган маълумотлар ҳақиқатга тўғри келмайди. Афғонистондаги вазият ҳар соатда ўзгариб туради, шунинг учун аниқ қарор ҳақида гапиришга ҳали эрта», — деди ТИВ матбуот хизмати раҳбари Ойбек Смадяров.\nАввалроқ Телеграмдаги «Расмий» каналида «АҚШ ҳукуматида ишлаган афғонларни вақтинча қабул қилиш тўғрисида Қозоғистон билан келишувга эришилгани» ҳақида хабар тарқалди. Нашрда «қочқинлар лагери Қозоғистон жанубида жойлашади, лекин аниқ Олмаота ва Туркистон вилоятларида бўлмайди», дейилади. Унда, шунингдек, «дастлабки келишув 2000 афғонистонлик учун мўлжалланган, бюджет ажратилган, энди қочқинлар виза олиш жараёнини якунламоқда», дейилган.\nҲисоботда, шунингдек, АҚШ давлат котиби Энтони Блинкен ва Қозоғистон ташқи ишлар вазири Мухтар Тлеуберди телефон орқали суҳбатда қочқинларга бошпана бериш жараёнининг якуний тафсилотларини муҳокама қилгани қайд этилган.\n13 август куни Мухтар Тлеуберди ҳақиқатан ҳам Энтони Блинкен билан гаплашган. Бу суҳбатни ҳар икки томон ҳам билдирган, лекин ҳар хил даражадаги мавзуни очиб берган.\nАҚШ ҳукумати расмий сайтидаги маълумотларга кўра, 13 август куни давлат котиби Энтони Ж. Блинкен Қозоғистон бош вазири ўринбосари — ташқи ишлар вазири Мухтар Тлеуберди билан «Афғонистондаги вазиятни муҳокама қилиш учун» гаплашган.\nҲисоботда, шунингдек, «Давлат котиби Блинкен ташқи ишлар вазирига АҚШнинг хавфсиз вазиятдаги ўзгарувчан шароитда Кобулдаги бизнинг фуқаролик иштирокини камайтириш режалари ҳақида маълумот берди ва биз мустаҳкам дипломатик муносабатлар ва алоқаларни сақлашга содиқлигимизни таъкидлади», дейилади.\nҚозоғистон Ташқи ишлар вазирлигининг Тлеуберди ва Блинкен ўртасида Афғонистон бўйича телефон суҳбати ҳақидаги расмий пресс-релизида ҳеч нарса айтилмаган.\n«Америка томонининг ташаббуси билан Қозоғистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — Ташқи ишлар вазири Мухтар Тлеуберди билан АҚШ Давлат котиби Энтони Блинкен ўртасида телефон орқали суҳбат бўлиб ўтди. Томонлар стратегик шерикликнинг ҳолати ва уни янада ривожлантириш истиқболлари, долзарб халқаро муаммолар ва бўлажак воқеаларни икки томонлама ва кўп томонлама форматларда муҳокама қилишди», — дейилади Қозоғистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги баёнотида.\nБироқ, бугун, 15 август куни Қозоғистон Президенти Қосим-Жомарт Токаев Афғонистондаги вазият ҳақида баёнот берди. «Мен ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари раҳбарлари билан Афғонистондаги вазият бўйича йиғилиш ўтказдим. У АИРдаги фуқароларимиз ва дипломатларимиз хавфсизлигини таъминлаш чораларини кўришни топширди. Қозоғистон Афғонистондаги кескинлик авж олишидан хавотирда ва воқеалар ривожини яқиндан кузатиб бормоқда», — деб ёзди Токаев Твиттерда.\nАфғонистонда АҚШ қўшинлари олиб чиқилгандан сўнг ҳукумат кучлари ва Толибон жангарилари ўртасида ҳарбий тўқнашувлар содир бўлмоқда. Толибон жангарилари мамлакат пойтахтига кира бошлагани маълум бўлди.\nТолибон жангариларининг Кобулга тез юриши муносабати билан Ғарб давлатлари ўз элчихоналарини эвакуация қилишни ва улар учун ишлаган афғонларни олиб чиқишни кучайтирдилар. Ҳарбий экспертларнинг фикрича, Кобул аэропорти толиблар томонидан кутилганидан олдинроқ қўлга олиниши мумкин. АҚШ Марказий қўмондонлиги элчихонани тўлиқ эвакуация қилишни «муқаррар» деб ҳисоблайди.\nҚозоғистон Ташқи ишлар вазирлигининг 14 августдаги маълумотига кўра, элчи бошчилигидаги Қозоғистоннинг Афғонистондаги элчихонаси Кобулда ўз ишини давом эттирмоқда.\nЭлчихонани эвакуация қилиш хавфсизлигини таъминлаш учун АҚШ Президенти Жо Байден Афғонистонга 5 минг аскар юборишга рухсат берди. Илгари, бу вазифани уч минг денгиз пиёда ва қуруқлик қўшинлари бажариши режалаштирилган эди. Улардан баъзилари аллақачон Кобулга етиб келишган.


«Андижон, Бухоро, Қашқадарё, Навоий, Наманган вилоятларидаги ‘СЭС’ ходимлари томонидан жами 1 млрд 750 млн сўмдан зиёд маблағ талон-торож қилинган» — Танзила Норбоева\n07.08.2020 | 13:54\nОлий Мажлис Сенати вилоятлардаги Санитария-эпидемиология хизмати мутасаддилари томонидан коронавирусга қарши кураш тадбирлари учун ажратилаётган маблағларнинг қанча миқдори талон-торож қилинганлигини маълум қилди.\nМаълум бўлишича, Андижон, Бухоро, Қашқадарё, Навоий, Наманган вилоятларидаги Санитария-эпидемиология хизмати мутасаддилари томонидан умумий ҳисобда жамғарманинг 1 миллиард 750 миллион сўмдан зиёд маблағи талон-торож қилинган.\n«Коронавирусга қарши кураш тадбирлари учун ажратилаётган маблағлар, аниқроғи, Инқирозга қарши кураш жамғармаси маблағлари талон-торож қилинаётгани бизни ташвишлантирмоқда. Юқорида айтиб ўтилган хато ва камчиликларни бартараф этишга биз ҳам бирдек масъулмиз. Назоратни қаттиқ олиб боришимиз, ижро органларига қатъий талаблар қўйишимиз керак. Коррупцияга қарши курашиш Миллий кенгаши раиси сифатида бир нарсани аниқ айтишим мумкин, эндиликда коррупция масаласидаги ишларимиз тизимли, аниқ мақсадга йўналтирилган ва албатта, муросасиз бўлади», — дейди Олий Мажлис Сенати раиси Танзила Норбоева.\nЯқинда ташкил этилган Коррупцияга қарши курашиш агентлиги бу борада ўрганишлар, таҳлиллар олиб бориб, тизимда коррупцияга олиб келувчи сабаб ва омилларни бартараф этиш бўйича асосли таклифлар билан чиқиши керак. Сенатнинг Суд-ҳуқуқ масалалари ва коррупцияга қарши курашиш қўмитаси Агентлик билан биргаликда бу борада аниқ ҳамкорлик режасини ишлаб чиқиши лозим, дейилади хабарда.\nШунингдек, хабарда айтилишича, тизимдаги жамоатчилик назорати самарадорлиги паст баҳоланган. «Жамоатчилик назорати тўғрисида»ги қонун ишламаётганлиги таъкидланган. Бундан ташқари, камбағалликни белгилаш ва уни тизимли равишда қисқартириш борасида яхлит қонунга эҳтиёж борлиги айтиб ўтилган.\n«Имкон қадар қисқа муддатларда шу масалаларни ҳал қилмас эканмиз, норозиликлар давом этаверади. Ҳукуматнинг мутасадди аъзоларидан ҳам ушбу масалага алоҳида эътибор қаратишни сўраймиз», — дея қўшимча қилади Олий Мажлис Сенати раиси.\nАввалроқ Наманганда ишсизларга ажратилган 216 миллион сўм бюджет пули, Шаҳрихонда кам таъминланган оилаларга ажратилган 82 миллион сўм ҳамда Aндижонда Санитария-эпидемиологик осойишталик маркази мансабдор шахслари томонидан 159, 3 миллион сўмлик бюджет маблағлари талон-торож қилингани маълум бўлганди.


Камбағаллик касалликка ўхшайди: уни даволаш мумкин! | erkak.uz\nДаромад топиш йўллари\t 25/05/2016 0 Shukhrat Sattorov\nАйтишларича, пулга ҳирс қўйиш, катта пул баъзи ҳолларда барча балоларнинг боши экан. Аммо, пулсизлик бундан ҳам оғирроқ (С. Батлер).\nАгар камбағал одамдан «Нега фаровон яшашни уддалай олмаяпсан?», — деб сўрасангиз, саволингизга яхшигина жавоб топиб беради. Ҳар бир камбағалнинг ўзини оқлаш учун баҳонаси бор. Кимдир: «Тақдирим шу экан. Омадим келмаяпти!», — дейди. Яна биров мамлакатдаги аҳволни рўкач қилади. Учинчиси бой бўлиш истаги йўқлигини айтади. Кимдир ота-онасига айбни юклайди, менга яхши таълим-тарбия бера олишмаган, дейди. Кўпчилик мактабда берилаётган таълимнинг нотўғрилигидан нолийди: ахир у ерда пул топишни ўргатишмайди-да!\n«Пул – ёмон нарса. Усиз ҳам яшаса бўлади».\n«Пул? У нима ўзи?» (яъни ота-оналар маълум ёшга етгунча болалар пул нималигини умуман билмаганлари маъқул, деб ҳисоблайдилар, худди жинсий тарбия каби).\n«Пул – бу жиддий масала. Уни ишлатишни билиш керак». Бу – энг тўғри тарбия.\nКўп инсонларнинг онги ёшлигиданоқ қашшоқликка тайёрлаб борилади. Мактабда «пул қаердан пайдо бўлади?» деган саволга жавоб берилмайди. Шунинг учун бола мактабни пул ҳақида унга қадам қўйганидаги каби содда ва кўпинча нотўғри тасаввурлар билан битириб кетади. У бутун умр пул ҳақидаги оддий, аммо жуда муҳим тушунчалардан бехабар яшайвериши мумкин. Оқибатда нима хоҳлаётганини ўзи ҳам билмайдиган ношудга айланади-қолади.\nКузатиб туриб, одамларнинг кўпчилиги бутун умр ўзини-ўзи қашшоқлаштириб бораётганига гувоҳ бўлиш мумкин. Улар ғайришуурий тарзда камбағаллик одатларига амал қилиб борадилар. Арзимас ҳақ тўланадиган иш учун жонларини жабборга бериб ишлайдилар. Аслида эса аксинча бўлиши, ўйнаб-кулиб қилган ишлари учун катта пул олишлари лозим эди. Улар кенг тарқалган, аммо нотўғри бир қоидага амал қиладилар, яъни «бошқалар менинг меҳнатим баҳоси қанчалигини биладилар» деб ўйлайдилар. Улар пул жамғариш нима эканлиги ҳақида умуман тасаввурга эга эмаслар. Топилган маблағни дарҳол жой-жойига сарфлаш – мана уларнинг асосий шиорлари. Пулни бирор ишга жалб қилиш, айлантириб, фойда олиш ҳақидаку, умуман гапирмаса хам бўлади. Пулини топган заҳоти майда-чуйдаларга сарфлаб юборадиганларда молиявий инвестиция учун имкон ҳам бўлмайди-да!\nАслида маблағни кун сайин кўпайтириб бориш жуда мушкул иш эмас. Аммо ҳеч нарса қилмай, қўл қовуштириб ўтириш барибир осонроқда! Ҳар ойда маълум маблағни тежаб бориш наҳотки шунчалар қийин бўлса? Йўқ, ундай эмас. Аммо бир неча лаҳзалик лаззат учун пул сарфлаш осонроқда… Миллионер одам ҳеч қачон «катта пул топиш мумкин эмас», деб ўйламайди. Камбағал одам эса кичик миқдордаги пулни топиш осонроқ, деб ўйлайди.\nСиз ўзингизни бойликдан айириб турган тўсиқдан ҳатлаб ўтинг. Кимларгадир нисбатан аҳволингиз яхшилиги ҳақидаги хаёлларга чек қўйинг. Энди сизнинг шиорингиз: «Улардан нимам кам?» бўлмоғи керак. Ҳаёт тарзингизни тубдан ўзгартиришга жазм этинг. Ёдингиздами, болалигингизда илк қадамларингизни қўяётганингизда кўп қоқилиб, йиқилгандингиз. Ўшанда бирор ерингиз кўкариши ёки тилинишидан қўрқмагандингиз-ку.\nҚўлингизда кутилмаганда катта маблағ пайдо бўлиб қолиши мумкин. Халқда буни «аҳмок пуллар» дейишади. Асосийси, уларни тўғри ишлата билинг. Бошланғич катта капиталга эга бўлганларнинг кўпчилиги бугунга келиб ҳеч ким эмас. Чунки улар қўлларида бор имкониятни, бошларига қўнган омад қушини учириб юборганлар, яъни пул сарфлашни билмаганлар.\nПеле билан бир командада Гарринча исмли футболчи ҳам ўйнарди. Унинг Пеледан ҳеч кам жойи йўқ, баъзи ўринларда ҳатто ундан устун ҳам эди. Аммо Пеле футболни тугатиб, нафақага чиққач, пулларини фойдали бизнесга жалб қилди («Кафе Пеле»нинг рекламасини эслайсизми?) ва фароғатда яшаб юрибди. Гарринча эса пулларини ичиб тугатди ва умрининг охирини кўчаларда дайдиб ўтказишга мажбур бўлди.\nМенга атрофдагилар ёки ҳукумат ёрдам беради, деб ўйлаяпсизми? Бекорга умид қилаяпсиз! Пул топиш -сизнинг муаммоингиз. Сизнинг фаровон яшашингиз ўзингиздан бошқа ҳеч кимга керак эмас. Ҳа, бошида ёлғиз бўласиз. Аммо … кучингизни тўпланг ва оёққа туринг!\n«Бўлажак миллионерларга маслаҳатлар» китобидан олинди\nбойлик, камбағаллик, яхши ҳаёт