Lotinchada 15 июн 2021, 10:18 Жаҳон\nAҚШ ва Россияда 2 мингта ядровий каллак юқори тайёргарлик ҳолатида турибди — SIPRI\nСтокгольм дунё муаммолари тадқиқот институти ҳисоботида айтилишича, AҚШ ва Россияда икки мингдан ортиқ ядро каллаклари юқори тайёргарлик ҳолатида турибди. Шу билан бирга, ҳар иккала давлат ҳам ядро арсеналини камайтиришни давом эттираётган бўлса ҳам, ҳар бири ўтган йилга қараганда заҳирасини ўнлаб янги ядровий каллакка кўпайтирган. Ҳисоботда тўққизта ядровий давлат — AҚШ, Россия, Буюк Британия, Франция, Хитой, Ҳиндистон, Покистон, Исроил ва КХДР — биргаликда 2021 йил бошига 13,1 минг ядро қуролига эга еканлиги кўрсатилган. Ўтган йили бу кўрсаткич 13,4 минг донани ташкил қилган. «Ядро қуроллари сонининг умумий қисқаришига қарамай, ўтган йили мамлакатларнинг жанговар тайёр кучларида жойлаштирилган ядровий каллакларнинг сони 3720 тадан 3825 тага кўпайган», дейилади хабарда. Уларнинг икки мингга яқини Россия ва AҚШга тўғри келмоқда. — SIPRI.\nАввалроқ 2020 йилда AҚШ ядровий қуролга маблағ сарфлаш бўйича дунё етакчисига айлангани хақида хабар берган эдик.\nГерманияда Telegram бўйича иш қўзғатилди\nГермания Aдлия вазирлиги Telegram мессенжери устидан шикоят қилгани, шунингдек, иш қўзғатгани маълум қилинди. «Уларда (Telegram`да — таҳр.) шубҳали контент ҳақида шикоят қилишнинг аниқ йўли йўқ», — деди адлия вазирлиги вакили. Der Spiegel’нинг хабар беришича, бошқа хизматлар давлат органлари билан ҳамкорлик қилмоқда, Германия ҳукумати эса узоқ вақт давомида Telegram бўйича қайси манзилга сўров юборишни билмаган. Эндиликда Германия Aдлия вазирлиги мессенжер бўйича расмий иш юритишни бошлаган.\nНашрнинг келтиришича, мамлакатда мессенжердан ўнг қанот экстремистлар, гиёҳванд моддалар сотувчилари ва фирибгарлар фойдаланади. Германияда Telegram’ни даркнет (яширин тармоқ) тармоғининг муқобили деб аташмоқда. Ҳозирда Берлин Telegram`дан мамлакат расмийлари билан ҳамкорлик қилишни, ноқонуний контентни олиб ташлашни ва тергов учун зарур маълумотларни махсус хизматга тақдим этишни талаб қилмоқчи. Таъкидланишича, мансабдор шахслар компаниянинг Дубайдаги офисига расмий сўров юборган, аммо жавоб олмаган. Der Spiegel`нинг хабарига кўра, мессенжер 55 млн еврогача жаримага тортилиши мумкин. — Der Spiegel.\nСуриядаги ракета ҳужуми натижасида 15 киши ҳалок бўлди\nСуриянинг шимолида жойлашган Aфрин шаҳридаги касалхонага артиллерия ҳужуми натижасида камида 15 киши ҳалок бўлди. Бир кун олдин касалхонага учирилган ракеталардан иккитаси туғруқ ва жарроҳлик бўлимларига, яна биттаси эса поликлиникага урилган. Ҳужум пайтида 43 киши жароҳатланди. Беморлар ва жабрланганлар бошқа касалхоналарга ётқизилди. — Associated Press.\nG7 раҳбарлари ривожланаётган мамлакатларга вакциналарнинг 2,3 млрд дозасини етказиб беради\nG7 мамлакатлари раҳбарлари ривожланаётган мамлакатларга 2022 йил охирига қадар вакциналарнинг 2,3 млрд дозасини етказиб беришга келишиб олдилар. Маълумки, Буюк Британия келгуси йилда 100 млн, Канада 100 млнгача, Европа Иттифоқи мамлакатлари ҳам 100 млн доза миқдорида вакциналар билан бошқа давлатларни таъминлайди. Германия канцлери Aнгела Меркель коронавирусга қарши вакциналарнинг глобал ишлаб чиқарилишини қўллаб-қувватлаш муҳим деб билишини айтди. «Биз ишлаб чиқариш нафақат Европада ёки Осиёда, балки Aфрика қитъасида бўлишини хоҳлаймиз ва мен Biontech бошқа компаниялар сингари бу йўналишда ҳам фаол иш олиб бораётганидан хурсандман», — деди у. Канцлернинг таъкидлашича, саммит иштирокчилари ЖССТни кучайтиришга ҳам келишиб олдилар. — Bloomberg.\nШу билан бирга, учрашув иштирокчилари 2050 йилга келиб ўз мамлакатларида СО2 чиқиндиларини нолгача камайтиришни ва 2030 йилларда энергетика соҳасида углеводородлардан воз кечишга келишиб олдилар. Шунингдек, мамлакатлар Париж келишуви доирасида ҳар йили иқлим ўзгаришига қарши курашишга 100 млрд доллар миқдорида маблағ ажратишни режалаштирмоқда.\nАввалроқ G7 мамлакатлари бутун дунёга вакциналарнинг 1 млрд дозасини ажратишни режалаштираётгани ҳақида ёзган эдик. Ҳозиргача қайси мамлакатларга ва вакциналарнинг қандай тақсимланиши ҳақида маълумот йўқ.\nКХДР Жанубий Кореянинг қўшиқлари ва киноларига қарши уруш эълон қилди\nШимолий Корея раҳбари Ким Чен Ин K-pop`ни «хавфли ўсма» деб атади, мамлакатда эса Жанубий Кореянинг қўшиқларини тинглаш ва киноларини томоша қилиш учун жазолар кучайтирилди. Кўп йиллар давомида Шимолий Кореянинг ташвиқоти Жанубий Кореядаги ҳаёт қийинчиликларига қаратилган бўлган. Aммо Хитой орқали ноқонуний кириб келган Жанубий Кореянинг фильмлари ва клиплари бу тассавурни бузмоқда, дея ёзмоқда Daily NK. 2020 йил декабрь ойида Шимолий Корея қўшни мамлакатнинг мусиқасини тинглаш, фильмларни томоша қилиш, китобларини ўқиш учун жазоларни кучайтирди, хусусан жазо меҳнат лагерларида ўташ муддати 5 йилдан 15 йилгача оширилди. Бундай материалларни тарқатувчилар ўлим жазосигача тортилиши мумкин.\nКим Чен Ин Жанубий Корея маданиятининг КХДРда тарқалиши ҳақида бир неча бор гапирган. Asia Press International`нинг хабарига кўра, ёш шимолий кореяликларнинг компьютерлари, телефонлари ва мусиқа плейерлари Жанубий Кореядаги контентга текширила бошланди. Бундан ташқари, мамлакатда «Жанубий Корея услубида» сўзлаш ва ёзиш тақиқланган. Daily NK`нинг ёзишича, Жанубий Кореядан ташқари, Шимолий Корея ҳам япон ва америка маданиятига қарши курашмоқда. — Meduza.\nХитойнинг Хубэй провинцияси Шиян шаҳрида газ портлаши оқибатида камида 11 киши ҳалок бўлди, 144 киши турли даражадаги жароҳатлар билан касалхонага ётқизилди. Портлаш 13 июнь куни маҳаллий вақт билан соат 06:30да содир бўлган. Портлаш сабаблари ва ҳолатлари бўйича тергов бошланди.\nШимолий Ирландиянинг биринчи вазири Aрлин Фостер истеъфога чиқди.


25 ноябрь куни Ўзбекистоннинг айрим ҳудудларида қор ёғади\nЖамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари 25 ноябрь куни Ўзбекистоннинг айрим ҳудудларида қор ёғади\t12:08, 24 ноябрь 2016\tРеспублика Гидрометеорология марказининг хабар беришича, 25 ноябрь куни Тошкентда ҳаво ўзгариб туради, куннинг иккинчи ярмида қор ёғиш эҳтимоли бор. Кечаси ва эрталаб туман тушиши мумкин. Шимоли-шарқдан секундига 5-10 метр тезликда эсаётган шамол секундига 12-17 метргача кучайиши мумкин. Кечаси 7-9, кундузи 2-4 даража совуқ бўлади.\nҚорақалпоғистон Республикаси ва Хоразм вилоятида ҳаво ўзгариб туради, ёғингарчилик бўлмайди. Баъзи жойларда туман тушиши мумкин. Шимоли-шарқдан секундига 7-12 метр тезликда шамол эсади. Шамол тезлиги айрим жойларда секундига 15-20 метргача кучайиши мумкин. Кечаси 10-15, кундузи 2-7 даража совуқ бўлади.\nБухоро ва Навоий вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қор ёғиб, туман тушиши мумкин. Шимоли-шарқдан секундига 7-12 метр тезликда шамол эсади. Шамол тезлиги айрим жойларда секундига 15-20 метргача кучайиши мумкин. Кечаси 7-12, кундузи 0-5 даража совуқ бўлади.\nТошкент, Самарқанд, Жиззах ва Сирдарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қор ёғиб, туман тушиши мумкин. Шимоли-шарқдан секундига 7-12 метр тезликда шамол эсади. Шамол тезлиги айрим жойларда секундига 15-20 метргача кучайиши мумкин. Кечаси 7-12, кундузи 0-5 даража совуқ бўлади.\nҚашқадарё ва Сурхондарё вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қор ёғиб, туман тушиши мумкин. Шимоли-шарқдан секундига 7-12 метр тезликда шамол эсади. Шамол тезлиги айрим жойларда секундига 15-20 метргача кучайиши мумкин. Кечаси 5-10, кундузи 0-5 даража совуқ бўлади.\nАндижон, Наманган ва Фарғона вилоятларида ҳаво ўзгариб туради, баъзи жойларда қор ёғиб, туман тушиши мумкин. Шимоли-шарқдан секундига 7-12 метр тезликда шамол эсади. Шамол тезлиги айрим жойларда секундига 15-20 метргача кучайиши мумкин. Кечаси 2-7, кундузи 0-5 даража совуқ бўлади.\nРеспубликамизнинг тоғли ҳудудларида ҳаво ўзгариб туради, вақти-вақти билан қор ёғади. Қор кўчиши хавфи бор. Баъзи жойларда туман тушиши мумкин. Шимоли-шарқдан секундига 7-12 метр тезликда шамол эсади. Шамол тезлиги айрим жойларда секундига 15-20 метргача кучайиши мумкин. Кечаси 13-18, кундузи 3-8 даража совуқ бўлади.


ИнтерФУТБОЛ :: Легионерларимиз: ЎРУНОВ ЯНА «УФА»ДА қолганлар эса...\nЛегионерларимиз: ЎРУНОВ ЯНА «УФА»ДА қолганлар эса...\nЎрунов «Уфа»га қайтди. Москванинг «Спартак» клуби 19 февраль куни ҳамюртимиз Остон Ўруновни РПЛ рўйхатидан чиқарди. Жамоанинг жамоатчилик билан алоқалар бўйича директори Антон Фетисов бу қарор юзасидан баёнот берди: «Ўрунов спорт тамойиллари, мураббийлар штаби ва клуб қарори асосида «заявка»дан чиқарилди». Ҳамюртимиз жорий мавсумнинг қолган қисмини собиқ жамоаси - «Уфа»да давом эттиради. Уфаликлар уни кейинчалик тўлиқ сотиб олиш ҳуқуқи билан ижара асосида олишди. Эслатма, Ўрунов «Спартак»нинг 9та ўйинида майдонга тушиб, 1та гол урди. 20 ёшли футболчи ўтган мавсум айнан «Уфа» шарафини ҳимоя қилган ва 2020 йилнинг августида Москва клуби сафига қўшилганди. Metaratings.ru хабарига кўра, «Уфа» футболчининг 11та тур вақтига тенг ижара сафари учун 5,5 миллион рубль тўлайди. Ўрунов майдонга тушган ҳар бир ўйин (камида 45 дақиқа ўйнасa) ортидан сумма 400 минг рублга камаяди. Агар Остон жароҳатланса, ушбу шарт инобатга олинмайди. Ўруновнинг «Уфа»даги йиллик маоши эса 600 минг еврони ташкил қилади. Бундан ташқари, клуб футболчини 3 миллион еврога тўлиқ сотиб олиш ҳуқуқига эга. «Уфа» олдинроқ Ўрунов маошини 100 фоиз ўз зиммасига олиш ҳамда уни ўйин амалиёти билан таъминлашга тайёрлигини билдирганди. «Спартак» Ўруновни РПЛ «заявка»сидан чиқаргач, «Уфа» дарҳол яна ижара келишувини ўртага ташлади. Бунда клубимиз Остон маошини 100 фоиз тўлашга ва унга етарли ўйин амалиёти беришга тайёр», - деганди «Уфа» вакили RIA News нашри мухбирига.\n«Ўртоқлик»ларда фаоллик. Янги мавсумга БААда йиғин олиб борган Беларусь чемпиони - «Шахтёр» миллий жамоамизни 3:0 ҳисобида енгишидан олдин маҳаллий - «Сити Дубай» клуби билан ўйнаб, 7та жавобсиз гол урганди. Жамоа голларидан бирига майдонда бир бўлим ҳаракатланган ҳамюртимиз Шаҳзод Убайдуллаев муаллифлик қилди. Эслатма, у «Шахтёр»нинг «Пюник» (3:2), «Родина» (1:0) ва «Лива» (4:0)га қарши кечган ўртоқлик ўйинларида ҳам гол урганди.\nМашарипов - Ҳамдамов қарама-қаршилиги. БАА Про-лигаси 17-туридан ўрин олган «Хатта» - «Шабаб Ал-Аҳли» ўйинида меҳмонлар иродали ғалабани тантана қилишди. Жалолиддин Машарипов жамоадошлари 86 ва 87-дақиқаларда 2та гол уриб, 2:1 ҳисобида устун келишди. Машарипов ғалабага тўлиқ вақт давомидаги фаол ҳаракати билан ҳисса қўшган бўлса, мезбон жамоа вакили - Достон Ҳамдамов 62-дақиқагача тўп сурди. Пешқадам «Шаржа» эса «Ал-Дафра» меҳмони бўлиб, 1:1 ҳисоби билан чекланди. Меҳмон жамоа етакчиларидан бири Отабек Шукуров доимгидек, бошланғич таркибда майдонга тушиб, ўйин охиригача тўп сурди.\nШомуродовдан учинчи гол. Италия «А» серияси 23-туридан ўрин олган «Женоа» - «Верона» ўйинида жанговар дуранг қайд этилди - 2:2. Мезбонлар вакили Элдор Шомуродов иккинчи бўлимда майдонга тушиб, 49-дақиқада рақиб дарвозасини ишғол қилди. Бу ҳамюртимизнинг чемпионатдаги 3-голидир. Эътиборлиси, Элдор «Женоа» сафида «А» серия доирасидаги баҳсда захирадан майдонга тушиб, тезкор гол урган (2 дақиқа 58 сония) футболчилар рўйхатида 2-ўринга жойлашди. Бу борада энг яхши кўрсаткич 2019 йилнинг март ойида 1 дақиқа-ю 32 сонияда «Ювентус» дарвозасига тўп киритган Стефано Стурарога тегишли. Нуфузли WhoScored нашри ҳамюртимизнинг мазкур учрашувдаги ҳаракатига 7,1 балл қўйди - «Женоа»да иккинчи юқори натижа (энг юқори балл Милан Баделга берилди - 8,0).\nМирзаевдан «хет-трик». «Муангтонг Юнайтед» Таиланд чемпионати 21-турида «Ратчабури» меҳмони бўлиб, 3:1 ҳисобида ғалаба қозонди. Диққатга сазовор томони, меҳмон жамоанинг 3та голи ҳам ҳамюртимиз, ярим ҳимоячи Сардор Мирзаев ҳисобига ёзилди.\nДебют ортга сурилди. Польша чемпионати пешқадами - «Легия» Экстракласс лига 18-турида «Плоцк»ни қабул қилиб, 5:2 ҳисобида ғалаба қозонди. Жамоа сафига яқинда қўшилган Жасур Яхшибоев илк марта қайдномага киритилди, аммо майдонга тушмади.


Осиё чемпионатининг энг яхши голи эълон қилинди\nОФК расмий сайтида бир ҳафта давомида ўтказилган сўровнома якунларига кўра, Таиландда ўтган 2020 йилги (U-23) Осиё чемпионатининг энг яхши голи аниқланди.\nСўровномадан Осиё чемпионатининг энг чиройли голлари сифатида 8та гол жой олганди. Жами 41 мингдан зиёд овоз берилган сўровномада ғолиблик учун кураш икки иштирокчи ўртасида кечди.\nЖумладан, овоз бериш якунларига кўра, энг яхши гол сифатида Саудия Арабистони олимпия жамоаси футболчиси Ферас Албриканнинг Сурия дарвозасига киритган голи тан олинди. Саудиялик ҳужумчи 40 % овоз жамғарган.\nИккинчи ўриндан Ўзбекистон олимпия жамоаси яримҳимоячиси Ойбек Бозоровнинг чорак финалда БАА дарвозасига киритган голи жой олди. Ҳамюртимизнинг жарима майдони ташқарисидан йўллаган зарбаси 37 фоиз овоз тўплади.\nУчинчи ўриндан эса, 13 % овоз билан таиландлик Супачок Сарачатнинг голи ўрин олган. Қуйида сўровнома якунлари билан танишинг:


OzodDayjest: Россияда яшириниб юрган минглаб ўзбекистонлик амнистия қилиниши мумкин\n24 май 2022, Тошкент вақти: 07:18\nЎзбекистоннинг ташқи қарзи борасида хавотирланмаслик тавсия қилинди. Тошкентлик "Маугли" 25 йил деганда туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномани олди. Жорий ҳафта матбуот шу каби воқеалар ҳақида хабар берди.\nЛиберал партия раҳбари: “Ўзбекистоннинг ташқи қарзи борасида хавотирга асло ўрин йўқ”\nЎзбекистоннинг ташқи қарзи борасида хавотир ёки тушкунликка тушишга ҳеч қандай асос йўқ, деб ҳисоблайди Олий Мажлис Қонунчилик палатаси спикери ўринбосари, ЎзЛиДеП фракцияси раҳбари Актам Ҳаитов (“XXI аср” газетаси, 17 сентябрь).\nМамлакатнинг ташқи қарзи 2019 йилда 17-19 миллиард долларни ташкил этган бўлса, жорий йил 25 миллиард доллардан ошди. Қарз миқдори ўсаётгани ижтимоий тармоқларда хавотирли ҳолат дея баҳоланаётгани сир эмас.\nА.Ҳайитовга кўра, Ўзбекистоннинг ҳозирги кундаги ташқи қарз миқдори жуда ҳам паст даражада ҳисобланади. Ушбу кўрсаткич ялпи ички маҳсулотга нисбатан 34 фоизни ташкил этади.\nХалқаро валюта жамғармаси Ўзбекистон ташқи қарзини ЯИМга нисбатан 55 фоизгача жалб этишни мўътадил ёки барқарор деб баҳолашини маълум қилган.\n“Давлат ташқи қарзини қайсидир маънода давлатга бўлган “ишонч миқдори” деб ҳам тушунса бўлади. Ахир, қарз (ёки инвестиция) дуч келган одамга ёхуд давлатга берилавермайди-ку! Аввал унинг ишончлилиги, иқтисодий имкониятлари ва истиқболлари текширилади” , - дейди ЎзЛиДеП етакчиси.\nЛиберал партия раҳбарига кўра, давлатнинг ташқи қарзини муҳтожлик туфайли олинган оддий қарз маъносида тушунмаслик керак. Ушбу тушунча мақсадли кредитлар, сармоялар ва бошқа маблағларнинг мамлакат иқтисодиётига кириб келишини англатади.\nРоссия бир миллиондан ортиқ ўзбекистонлик муҳожирни амнистия қилиши мумкин\nЎзбекистон ҳукумати Россияга кириши тақиқланган ёки айни вақтда ушбу мамлакат ҳудудида тақиққа тушишидан қўрқиб миграция хизматларидан яшириниб юрган юз минглаб ватандошларнинг амнистия қилинишига эришмоқчи (www.daryo.uz, 16 сентябрь).\nБу ҳақда Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги бошлиғи биринчи ўринбосари Давлатназар Матрасулов маълум қилган. Бош вазир маслаҳатчиси бошчилигидаги Ўзбекистон делегацияси президент Шавкат Мирзиёев топшириғига биноан хорижда меҳнат қилаётган ўзбекистонликларга муносиб шарт-шароитлар яратишга доир ҳужжатлар ижросини таъминлаш мақсадида 16-29 сентябрь кунлари Россияда бўлади.\nТашриф чоғи ушбу мамлакат ички ишлар вазирлиги вакиллари ҳам учрашув ўтказиш режалаштирилган.\nДавлатназар Матрасуловнинг таъкидлашича, бўлажак учрашувда Россияга кириши тақиқланган ёки маҳаллий миграция қонунчилиги талабларини бузгани учун ушбу мамлакат ҳудудидан чиқолмай, яшириниб юрган минглаб ўзбекистонликларни амнистия қилиш масаласи муҳокама қилиниши кўзда тутилган.\nРоссия ИИВ берган маълумотга кўра, ушбу давлатда тақиққа тушиб қолиш эҳтимолидан қочиб юрган, яъни рўйхатда турмаган 600 минг нафар фуқароларимиз бор.\nЎтган йиллар давомида яна 421 минг нафар ўзбекистонлик тақиққа учрагани учун ватанига қайтиб келган.\nТошкентлик “Маугли” 25 йил деганда туғилганлик гувоҳномасини олди\nНогиронлиги бўлган Шоҳрух Алламовни онаси уч ёшлигида Тошкент шаҳар Учтепа туманидаги кўп қаватли уй ёнига ташлаб кетган (www.uza.uz, 14 сентябрь). Шу тариқа у кўчада улғайган.\n“Кечалари гоҳида дўкон атрофида, гоҳида кўп қаватли уйлар подъезларида, ертўлаларда ётиб кун ўтказдим. Шу тариқа болалигим ўтиб кетди. Кейинроқ дўкон ва дўкон атрофини тозалаш каби ишларни бажарганим учун дўкончилар менга қараб юришди. Ўқиш ва ёзишни ўргатишди”, - деб эслайди у.\nЕтим, бунинг устига туғма ногирон бўлган Шоҳрухнинг шу вақтга қадар туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномаси ва фуқаролик паспорти йўқ эди. Бу масалада у йиллар мобайнида 50 га яқин ташкилотга мурожаат этган, аммо ҳеч бири унинг мурожаатини тингламаган.\nБаъзи мутасадди ходимлар эса “Ука, чўпчагингни эшитишга вақтим йўқ. Ўргилдим сендақа тошкентлик Мауглидан!” дея киноя ва зарда қилган.\nҚайд этилишича, Ш.Алламов Тошкент шаҳри халқ қабулхонаси ва Миллий ахборот агентлиги кўмагида, 25 йил деганда туғилганлик ҳақида гувоҳнома олди.\nЧилонзор тумани 2-мавзе спорт майдончасидаги ташландиқ жойда ётиб юрган йигитгча яқин кунларда фуқаролик паспорти берилиши кутилмоқда.


10:16, 26.01.2020 // 78620\nРуминия Сталини. 26 январь – диктатор Чаушеску туғилган кун\nРуминия кондукатори Николае Чаушеску энг қаттиққўл коммунист диктаторларидан бири ҳисобланади. У Руминияни ҳалокат ёқасига олиб келиб қўйган эди. Лекин, СССР, Чехословакия ва Венгриядан фарқли равишда, румин халқининг қўзғолони муваффақиятли якунланди ва диктатор тириклигидаёқ жазосини олди.\n«Дарё» колумнисти Нурбек Алимов Чаушескунинг сиёсий йўли ҳақида ҳикоя қилади.\n«Карпат даҳоси», «ақл дарёси», «мисли кўрилмаган янгиланиш даврининг яратувчиси», «бизнинг нуримиз манбаи», «қаҳрамонлар қаҳрамони», «ишчилар ишчиси» – бу социалистик Руминия президенти, расман кондукатор – даҳо унвонини олган Николае Чаушескуга содиқ журналистлар ва партия амалдорлари ишлатган «пахта»ларнинг нотўлиқ рўйхати. Руминиянинг асосий коммунистига қаратилган бундай баҳолар мамлакатининг барча аҳолиси диктатор ҳақида шундай фикрда эканига уни ишонтирди.\nБундай муносабатга ўрганган Чаушеску 1989 йилнинг декабрь ойида Руминияда бошланган инқилобдан қаттиқ ҳайратда қолди. Диктатор тинмай халқини ношукурликда айблай бошлади. Армияга намойишчиларга қарата ўқ узишни буюрди. Тўқнашувларда 1 104 киши ҳалок бўлди.\nЧаушеску ундан миннатдор бўлиши кутилган халқ исён бошлаши, армия ҳам халқ тарафига ўтиб кетиши мумкинлигига охиригача ишонмади. Бундан ҳам кўпроқ уни ва рафиқаси Еленани армиядагилар ўлимга ҳукм қилишига ишонмаган эди. Ҳарбий трибунал судьялари эр-хотинни миллий иқтисодиётни парчаланишда, давлат институтларини йўқ қилишда, катта миқёсдаги ўғирлик ва ўз халқининг геноцидида айблади.\nМосквага бўйсунмаган коммунист\nСоциалистик лагерда Руминия алоҳида ўрин эгалларди. Урушдан кейинги йиллардаги Руминия етакчиси Георге Георгиу-Деж 1957 йилдаёқ мамлакатдан Совет қўшинлари олиб чиқилишига эришди. 1965 йилда унинг ўрнига келган Чаушеску ҳам Москва билан муносабатда катта эркинликларга эришди. Чаушеску 1968 йилда Бухарестда ўтказилган оммавий митингда СССР ва иттифоқчиларининг Чехословакияга қарши ҳарбий тажовузини очиқчасига қоралади.\nСовет қўшинлари томонидан қонга ботирилган «Прага баҳори». Ўшанда нима бўлган эди?\n1979 йилда Кремлнинг Афғонистонга қўшин юбориш ҳақидаги қарорига ҳам кескин қарши чиқди. Беш йилдан сўнг СССР бошчилигидаги социалистик давлатлар Лос-Анжелесдаги Олимпиада ўйинларини бойкот қилганида «Карпат даҳоси» спортчиларини мусобақага юборган ягона социалист раҳбарлар бўлди.\nЧаушеску фақат партия курсларида олган бошланғич тўрт йиллик маълумотга эга бўлган холос. Бундан ташқари, у гапираётганда дудуқланарди. Аслида у Руминияда биринчи рақамли коммунистга айланиши кутилмаган ҳолат эди. Ўша даврдаги Руминия сиёсатининг нуфузли шахслари Чаушескуни биринчи ролларга қўйди, чунки 47 ёшида у жуда шуҳратпараст бўлиб кўринмаган эди. Бироқ 1974 йилга келиб бу одам мамлакатда ҳокимиятни тўлалигича қўлига тўплади ва умрбод президентга айланди.\nЭр-хотин = якка ҳокимият\nРуминия коммунистик партияси раҳбари бўлгач, дастлабки икки йилда Чаушеску ўзини сипо тутди, кейин эса рақибларини йўқ қила бошлади. 1978 йилда АҚШга қочган Руминия хавфсизлик хизмати генерали Ион Пачепага кўра, «Карпат доҳийси» икки асосий рақиби – Георге Апостол ва Киву Стойкаларни енгиллик билан йўлидан олиб ташлади. Биринчиси уйида «буржуа услубидаги» зиёфатлар уюштиришда айбланиб, лавозими пасайтирилиб, касаба уюшмалари сафида ишлаш учун юборилди. Иккинчиси эса жиянини ўйнаш қилиб олганликда гумон қилинаётган эди. Шу сабаб билан у 70 йиллар бошида барча лавозимлардан маҳрум қилинди. 1975 йилда Стойка ов милтиғидан олинган жароҳат билан ўлик ҳолда топилди – расмий версия жонига қасд қилиш эди.\nЧаушеску рафиқаси билан.\nЧаушеску эски кадрларни алмаштириб, уларнинг ўрнига қариндошлари ва дўстларини тайинлади. Рафиқаси Елена нафақат биринчи хоним, балки партия раҳбарияти аъзоси ҳам эди. Елена ҳукумат бош вазирининг биринчи ўринбосари сифатида мамлакатни бошқарарди. Бу аёл олий маълумотга эга бўлмаса-да, кимё бўйича илмий даражага эга эди. Бундан ташқари, Чаушескунинг рафиқаси Руминия Фанлар академиясини ҳам бошқарарди.\nТоталитар тузумларга хос гигантомания руминиялик эр-хотин мисолида намоён бўлди. Чаушеску ғоясига биноан Бухарестда давлат идоралари ва парламент учун улкан Халқ уйи қурилди. Бу АҚШдаги Пентагондан кейинги дунёдаги иккинчи энг катта маъмурий бино ҳисобланади. Руминиялик меъморлар ғояси шунчалик улуғвор эдики, Халқ уйи шу пайтгача тўлиқ қуриб битказилмади.\nСаройни безатиш учун 1 миллион квадрат метр мармар, 3,5 минг тонна биллур, 200 минг квадрат метр гилам ишлатилди. Бино остида, 92 метр чуқурликда ер ости хоналари жойлашган бўлиб, у ерда ядро уруши ёки 8 балли зилзиладан яшириниш мумкин.\nРуминия элитасини ўраб турган ҳашамат жуда дидсиз эди. Елена Чаушеску мебель дизайнери Камил Рогускига Югославия лидери Иосип Броз Титонинг кабинетида кўрганидек иш столи буюрди. «Аммо мен Титонинг столини кўрмаган эдим, – эслайди Рогуски. – Еленанинг тасвирлаши орқали 16 та эскиз чиздим ва у энг хунугини танлади».\nРуминия раҳбари кундалик ҳаётда ҳам ўзини бошқача тутарди. Ёши ўтиши билан унда токсикофобия – заҳарланишдан қўрқиш ривожланди. Ҳатто ҳукумат йиғилишларида қўл бериб кўришгандан ёки бирор нарсага тегингандан кейин Чаушеску спирт билан қўлини дезинфекция қиларди. Хорижий сафарларда Руминия раҳбарига мини-лаборатория ва кимёгар ҳамроҳлик қилар, у тушликка тортилган овқатларни текшириб кўрарди.\nДастлаб Москвага қаршилик кўрсатгани учун капиталистик Европа Чаушескуни ижобий қабул қилди. Руминия АҚШ президенти Ричард Никсон ташриф буюрган биринчи социалистик мамлакат бўлди. Бу эса Бухарестга халқаро бозордан кредит олиш, бу, ўз навбатида, асосан қишлоқ хўжалигига ихтисослашган мамлакатга ривожланиш имконини берди. Руминия бу масалада муваффақиятга эришди – унга Халқаро тикланиш ва тараққиёт банки ва Халқаро валюта жамғармаси кредит берди. Нефть мамлакатга барқарорлик қўшди, Руминия Европада нефть қазиб олишда Совет Иттифоқидан кейин иккинчи бўлди.\nЧаушеску СССР раҳбари Михаил Горбачёв 1980 йиллар ўртасида бошлаган қайта қуриш лойиҳасини қўллаб-қувватламади, чунки буни буржуа тизимига қайтиш деб ҳисоблади. У давлатини қаттиқ коммунистик тизимда ушлаб турган социалистик лагернинг ягона лидери бўлиб қолди.\nЧаушескулар Горбачёвлар билан.\n1980 йилда «халқининг содиқ ўғли» тўсатдан Ғарб кредитларидан воз кечиб, эски кредитларни имкон қадар тезроқ қайтаришга қарор қилмаганида балки ҳаммаси яхши бўларди. 1983 йилда Чаушеску ҳатто келажакда ҳар қандай ташқи қарз олишни тақиқлаш тўғрисида халқ референдумини ўтказди.\nЎн йилликнинг охирига келиб Чаушеску улкан режасини бажариб, 21 миллиард доллар ташқи қарзни тўлади. Диктаторнинг ўзи учун бу муваффақиятли ғалаба эди. Аммо бу ишни амалга ошириш учун у мамлакат иқтисодиётни сунъий инқирозга киргизди.\nНефтдан умид йўқ эди – унинг нархи ўша пайтда ҳалокатли тарзда тушиб, бир баррель учун 10 долларга тенг бўлиб қолганди. Натижада мамлакатга валюта кириши учун ҳатто ички эҳтиёжлар зарари эвазига қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспорт қилинди. Яна бир захира мамлакатда кўп йиллар давомида эълон қилинган тежаш сиёсати эди. Уйларда ёруғлик учун 15 ваттдан ошмайдиган лампочкаларни ишлатиш мажбурий қилиб белгиланди. Телевидение кунига икки соатдан ишлади. Қишда музлатгичлардан фойдаланиш тақиқланди – маҳсулотлар дераза ташқарисидаги токчаларда сақланиши керак эди. Бир неча ой давомида иссиқ сув бўлмасди. Кўпинча совуқ мавсумда ҳам иситиш тизимлари ишламасди.\nТўйиб овқатланмаслик ва гипотермия туфайли мамлакатда болалар ўлими сезиларли даражада ошди. Статистикани бузмаслик учун мамлакатда янги туғилган чақалоқларни бир йилгача рўйхатдан ўтказиш тақиқланди.\nШу билан бир қаторда ҳукумат «секуритате» деб номланувчи махфий полицияни мисли кўрилмаган даражада мустаҳкамлашга киришди. Руминиялик тарихчилар таъкидлашича, 1980 йиллар охирида мамлакатнинг ҳар тўртинчи катта ёшли вакили секуритате билан штат асосида ёки кўнгилли равишда ҳамкорлик қилган.\n1989 йил 16 декабрда Руминиянинг ғарбий қисмида жойлашган Тимишоара шаҳрида венгер миллатига мансуб руҳоний Ласло Текеш инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун намойиш ўтказди. Тартибсизликларнинг глобал сабаби асосан венгерлар яшайдиган маҳаллий қишлоқларни тугатиш ҳақидаги ҳукумат қарори ҳақидаги мишмишлар бўлди. Уларнинг ўрнида янги қишлоқ хўжалиги комплексларини яратиш режалаштирилган эди. Намойишнинг ўзи ҳукумат вакиллари руҳонийни уйидан ҳайдаб чиқаришга уриниши сабабли бошланди. Маҳаллий аҳоли – этник венгерлар бунга қарши чиқди.\nКейин аксилкоммунистик шиорлар кучга кирди ва бошқа руминияликлар ҳам норозилик намойишларига қўшила бошлади. 17 декабрга ўтар кечаси хавфсизлик кучлари намойишчиларга қарши сув тўпларини, кейин эса қуролларни ишлатди. Тўқнашувлар натижасида камида 40 киши қурбон бўлди.\nМатбуотдаги тўлиқ цензура ва телевидение йўқлиги оқибатида турли мишмишлар аҳолини ғазаблантирадиган даҳшатли тафсилотлар билан тарқалган эди. Кўп ўтмай бутун мамлакат бўйлаб «Йўқолсин Чаушеску!» шиори остида норозилик намойишлари бошланди. Улар пойтахтга етиб келди.\nБундай вазиятда Чаушеску армияга суянишга ҳаракат қилди. Унинг иштирокидаги фавқулодда йиғилишлардан бирининг стенограммаси сақланиб қолган.\n«Сизлар хоинларсизлар – деб бақирди етакчи. – Нега аскарларда жанговар ўқ-дори йўқ?» Ҳарбий вазир: «Қуролсиз аҳолига қарата ўқ узиш мумкинми?» Чаушеску аскарларга ўқ дори тарқатишни, намойишчиларнинг бошлари узра ва оёқларига отишни буюрди.\nБироқ ҳарбийлар тезда қўзғолончилар томонига ўтиб кетди. Улар ҳам аслида режимга нисбатан нафрат ҳис қиларди – армиядагиларни маоши кам, аскарлар яхши овқатлантирилмас ва кўпинча қурилишда ёки ҳосил ўрим-йиғимида ишлатиларди.\n22 декабрь куни Бухарестда коммунистлар ҳукуматни қўллаб-қувватловчи митинг уюштиришга ҳаракат қилишди. Чаушеску ва унинг рафиқаси халққа мурожаат қилиш учун ҳукумат биноси балконига чиқди. Аммо бирдан оломон шовқин-сурон қила бошлади. Чаушеску халойиқни тинчлантиришга ҳаракат қилди, аммо ахийри бинога яшириниб олди. Бу орада ҳукуматга қарши фаоллар билан полиция ва хавфсизлик кучлари ўртасида тўқнашувлар бошланди.\nЭртаси куни президент ва унинг рафиқаси шошилинч равишда «Халқ уйи»нинг томидаги вертолётга ўтириб, пойтахтни дан тарк этди. Улар Тирговиште шаҳрига етиб келди. У ерда маҳаллий ишчилар Чаушеску машинасини тошбўрон қилишни бошлади. Кейинчалик ҳарбийлар шаҳар яқинидаги автомобиль йўлида Чаушеску машинасини ушлаб, президент ва унинг рафиқасини ҳибсга олди.\nДиктатор ўзининг дўсти деб ҳисоблаган генерал Виктор Стенкулеску нафақат собиқ хўжайинни ҳибсга олди, балки унинг устидан суд ҳам ташкил қилди. Суд Тирговиште қироллик казармаларида бўлиб ўтди.\nСуд жараёни давом этар экан, Николае ва Елена оддий армия егуликлари билан озиқланди. Чаушескуга қора нон олиб келишганида у бу нонни истеъмол қилишдан бош тортди.\nУч кун ўтгач, 25 декабрь куни суд президент ва унинг рафиқасини отув орқали ўлим жазосига ҳукм қилди. Стенкулеску ҳукмни амалга оширишни истаган юзлаб ҳарбий хизматчи ичидан уч десантчини танлади. Улар диктатор ва аёлини девор ёнига келтириб, отиб ташлади. Уларнинг қатли акс этган видеотасвир бутун дунёга тарқади.\nУлар Руминия тарихидаги сўнгги қатл этилган одамлар бўлди – 1990 йил 7 январда мамлакатда ўлим жазоси бекор қилинди.\n23:58, 05.08.2020 // 133708\n23:41, 05.08.2020 // 132915\n22:55, 05.08.2020 // 105612\n22:11 Кеча // 102649\n21:12, 05.08.2020 // 100928\nДемократларни қўллаб-қувватлаётган Барак Обама ва Беларусда кутилаётган сайлов. Коронаинқироздан қайси давлатлар азият чекмоқда? Ҳафтанинг энг муҳим твитлари


Дунёда иқтидорсиз одам бўлмагани каби иқтидорсиз миллат ҳам йўқ. Фақат ўзида мавжуд иқтидорни юзага чиқариш учун кўп меҳнат қиладиган ва камроқ ҳаракат қиладиган одамлар ҳамда ўша одамлардан ташкил топган миллатлар бор. Кимнинг ёинки қайси миллатнинг нимага иқтидори борлигини билмоқчи бўлганлар кўҳна тарих зарварақларини саҳифалаб кўрса, ҳаммасини очиқ-ойдин кўради.\nБизнинг миллатимиз тарих саҳифаларига ватанпарвар, жанговар, мард ва шижоатли миллат сифатида киргани ҳатто тарих фанининг “ота”си Геродотнинг “Тарих”, Страбоннинг “География” каби энг қадимий асарларда; аждодларимизнинг янада қадимийроқ бўлган “Ўғузнома”, Ўрхун-Энасой битиктошлари каби меросларида ўз ифодасини топган.\nҲазрат Навоий “Муҳокамат ул-луғатайн” асарида туркийларнинг ниҳоятда тезхотир ва илмга ташна халқ эканини таъкидлаб ўтган. Бу борада бобо-ю момоларимиз қўлга киритган ютуқларни санаб чиқишга уриниб ўтирмадик. Зеро, яна бир мутафаккир бобомиз Бобур Мирзо айтганидек, аён гапнинг байнига не ҳожат. Аммо мавзуга дахлдор бўлгани боис Имом Бухорий, Имом Термизийларнинг номини тилга олиб ўтсак, фикримиз тушунарлироқ бўлади, деган умиддамиз.\nХабарингиз бор: ўлкан ўзгаришларга бой бўлаётган жорий йилимизнинг 16 апрелида муҳтарам Президентимизнинг “Диний-маърифий соҳа фаолиятини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармони қабул қилинган эди. Мазкур фармон ижросини таъминлаш, динимиз ва ҳадис илми ривожига беқиёс ҳисса қўшган буюк ватандошларимизнинг бой меросини пухта ўрганиш, улар асос солган ҳадис илми мактаблари фаолиятини қайта тиклаш ва ривожлантириш, шунинг баробарида, соҳага оид олий маълумотли мутахассислар тайёрлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Ҳадис илми мактаби фаолиятини ташкил этиш ва қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида» қарори қабул қилинди.\nҲадис илми мактабида Қуръони карим ва ҳадиси шарифларнинг асл моҳияти ўргатилиб, ҳадисшунослик соҳасида илмий изланишлар олиб бориш кўникмасига эга мутахассислар тайёрланади. Шунингдек, ҳадислардаги эзгуликка бошловчи умуминсоний ғояларни халқимизга, айниқса, ёш авлодга етказиш ҳам мактабнинг асосий вазифаси этиб белгиланган.\nҲадис илми мактабида ўқиш муддати беш йил бўлиб, кундузги таълим шаклида олиб борилади. 2018-19 ўқув йили учун қабул квотаси 10 та ўрин этиб белгиланган ва унга араб тилини пухта ўзлаштирган, ҳадисларни ёд олишга салоҳияти бўлган ўрта махсус диний таълим муассасаларининг иқтидорли битирувчилари саралаб олинади.\nБу хабарни эшитиб, Ватанимиздаги ушбу мўътабар илмга қизиққан ёшларимизнинг севинчи ичига сиғмасдан тезроқ қабул кунлари бошланишини кута бошладилар.\nҚарорда кўрсатилган муҳим вазифалардан бири – Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита Ташқи ишлар вазирлиги билан ҳамкорликда мактаб билан хорижий мамлакатларнинг нуфузли илмий ва таълим муассасалари ўртасида ҳамкорлик алоқаларини ўрнатиш, хорижлик профессор-ўқитувчиларни мактабга жалб қилиш бўйича тизимли ишларни амалга ошириш; мактаб профессор-ўқитувчиларини малака ошириш, тажриба алмашиш ва ўқитиш учун чет мамлакатларга юбориш чораларини кўриши белгилангани янада қувончли иш бўлди. Зотан, илм тажриба алмашиш орқали камол топади.\nҲадис илми мактаби очилиши билан она Ватанимиздаги диний таълим соҳасидаги олий ўқув юртларининг сони яна биттага кўпайди. Илло, бу даргоҳда таълим олган ёшларимиз эртага малакали мутахассислар сифатида халқимизнинг диний илми янада бойишига, ёшларимиз онгини ёт мафкуралардан ҳимоя қилишга, уларда чинакам мафкуравий иммунитет шаклланишига, динимиз софлигини одамлар онгига сингдиришга хизмат қилади.


Кўчирмакашлик – жаҳолат! Унга қарши маърифат йўли - Уч илдиз\nby Тўлқин Эшбек · 22.06.2018\nБир ёмонликнинг бир яхшилиги бўлади, деган гап бежиз айтилмаган.\nФақат, ўша “ёмонлик”ка қарши зарба беришга шошмасангиз, вазминлик билан арқонни узунроқ ташлашга одатлансангиз у бора-бора яхшиликка хизмат қилар экан!\nИлмий раҳбарим: профессор Файзулла Мўминов\nРасмий оппенентим: филология фанлари доктори Хуршид Дўстмуҳаммад\nТўлқин Эшбек PR амалиётидан катта сабоқ берган дўсти, таниқли журналист-олим Шерзодхон Қудратхўжаевдан қанчалик миннатдор эканлиги ҳақида «Ахборот хизматлари» ўқув қўлланмасининг янги тўлдирилган нашрида ва «Иқтисодчи иқболи» ҳужжатли қиссасида мухтасар фикрларини баён этади.\nPR фани бўйича 2006 йилда Ўзбекистонда биринчи бўлиб номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган Тўлқин Эшбек келгусида шу илмий асосда яратган ўқув қўлланмасини дўст-укаси Олимжон Ўсаров ўзининг номидан эълон қилиб юборишидан ҳали бехабар…\nМуваффақиятли ҳимоя қилинган номзодлик диссертацияси асосида яратилган «Ахборот хизматлари» ўқув қўлланмасининг 2009, 2011 йиллардаги нашрлари.\nЖурналист бўлиш умидида 39 йил аввал олис бир қишлоқдан Тошкентга йўл олганимда олимлик кўчасига ҳам кириб қолишни хаёлимга келтирмагандим. 1999 йили Марказий сайлов комиссияси матбуот гуруҳида фаолият кўрсатиб юрган кезларим ўша даврда ЎзМУ Журналистика факультети декани бўлган профессор Файзулла Мўминов билан суҳбатлашиб қолдик. Устозга “матбуот хизмати” ҳақида билимга эга эмаслигимиз, факультетда бунақа дарс ўтилмагани ҳақида гапирдим.\nУстоз ривожланган давлатларда журналистиканинг асосий йўналишларидан бири ўша “матбуот хизмати”, “ахборот хизмати” экани, унинг назарий пойдевори – инглизча “Паблик рилейшнз” (яъни, PR – пиар) фани ҳисобланишини тушунтирди ва шу мавзуда илмий иш қилишга таклиф этди. Рози бўлдим. Бироқ, устоз негадир ҳушёр тортиб, шундай деди:\n– Агар илмий иш қиламан, десангиз, битта муҳим шартим бор…\n– Хўш,– дедим вужудим қулоққа айланиб.– Ҳар қандай шартга тайёрман!\n– Сиз ижодкор, очиғи, бироз қизиққонсиз,– гапни узоқроқдан бошлади устоз.– Олимлик йўли эса қизиққонликни кўтармайди. Илм анча мураккаб иш. Менга битта масалада қатъий сўз берсангиз ва сўзингизга умрбод амал қилсангиз, ўзим илмий раҳбарлик қиламан. Журналистика илмини бойитадиган ва жамият тараққиётига салмоқли ҳисса қўшадиган илмий иш қилишингизга ёрдам бераман.\n– Ҳеч нарса қилмаслигингиз керак!\n– Илм йўлининг одоби шу: ким сизга тош отса, ҳатто балчиқ чапласа ҳам жим юрасиз, жавоб қайтармайсиз, ҳеч нарса қилмайсиз! Тушундингизми? Агар жим юрсангиз, вақт ўтиши билан қанчалик катта ғалабага эришганингизни кўраверасиз ва ғолиблик нашидасини суриб яшайсиз.\nУстозга “ҳар қандай вазиятда ҳам жим юришга” сўз бердим-у… битта фикрини сира ҳазм қилолмасдим; ким менга тош отиши ёки балчиқ чаплаши мумкин?.. Ўзим билган журналист-олимлар – менга дарс берган домлаларим бири-биридан олижаноб, меҳрибон-ку?\nФайзулла Мўминов ҳақ экан. Илмий раҳбарингнинг “душманлари” шогирдига ҳам дўстлик қилмаскан, ҳар қадамда қитмирлик қилавераркан… Устоз билан бир умр зимдан курашиб келган бир собиқ домлам менга ҳам тиш қайрай бошласа, денг. Мен орани очиқ қилишга ҳаракат қилганимда эса у: “шу илмий раҳбарингдан воз кечмасанг, ҳеч қачон диссертациянгни ёқлай олмайсан” деса бўладими?..\n“Ўзбекистонда қонун чиқарувчи ҳокимиятнинг жамоатчилик билан алоқалари ва оммавий ахборот воситалари” деган мавзудаги илмий ишга киришган куним ўша менга дарс берган собиқ домлам: “Ўзбекистонга ҳеч қанақа PR – пиар керак эмас! Нима ўзи – пиар? Юз грамм қуярми, ҳи-ҳи-ҳи” деб устимдан кулди.\nУстозга берган ваъдамга амал қилиб чурқ этмадим. Лой чапласа-да жимгина кетишга одатландим. 2006 йил 21 декабрь куни диссертациямни ҳимоя қилиб, Олий Аттестация Комиссиясига топширдим. Ўша куниёқ ОАКдан илмий ишимни ўғирлаб кетиб, ёқиб юборишлари хаёлимга ҳам келмаганди. “Гирдоб” романидаги воқеалар баъзи ёши улуғ домлаларимнинг кўрсатаётган “ҳунар”лари олдида ҳеч нарса бўлмай қолди. Барибир жим юравердим…\nОАКда диссертациям йўқолгани анча шов-шув бўлди.\nЎша қинғирликларга бош-қош бўлиб юрган собиқ домлам бир куни нима дейди, денг:\n– ОАКни судга беринг! Ҳаққингизни талаб қилишни ўрганинг! Бошда шу одамнинг илмий раҳбар бўлишидан воз кечинг, десак, гапимизга кўнмадингиз…\n– Йўқ,– дедим қатъий.– Яхшиликка ёмонлик билан эришмоқчи эмасман!..\nСобиқ домлам негадир мийиғида кулиб, ўтиб кетди.\nҚизиқ, қиларини қилиб, нега энди у мени гиж-гижлаяпти? Тушундим. Мени жанжалга ундаяпти, номимни жанжалкашга чиқармоқчи. Мен яна жим юравердим.\nСобиқ домламга, энг нодон ва ожиз одамгина илмий ёки ижодий иш ортидан ўзгаларни судга беришини тушунтиришдан фойда йўқлигини билардим. Ғояга қарши – ғоя, жаҳолатга қарши – маърифат билан курашган инсон ҳамиша ғолиб бўлишини билмаганларгина биргина танқидий мақола ёки кўчирмакашлиги учун кимларнидир судга бериши мумкин. Бундоқ кимсалар ҳатто судда ғолиб чиққанида ҳам маънан мағлуб эканини ҳаммага уқтиргим келаверарди…\nУстозимнинг тарбиясига амал қилиб, чиндан ҳам ғолиб чиқдим. ОАК раҳбари шахсан ўзи мени чақиртириб, узрини айтди. ЎзМУ Ихтисослашган кенгашидан диссертациямнинг иккинчи нусхасини олишганини ва ўзи шахсан ўқиб чиққанини, PR ҳақида тўлиқ тушунчага эга бўлгани, унинг жуда қизиқарли фан экани ҳақида гапираётганида негадир кўзларимдан ёш чиқиб кетди… “Филология фанлари номзоди” дипломи қўлимга текканида ғолиб ким-у, мағлуб кимлигини теран англаб етдим!\nДиссертациямни ҳимоя қилиш арафасида ЎзДЖТУдаги баъзи “домла”ларим яна ҳунарларини кўрсатишди. Ўзлари ўқишга киргизиб қўйган талабаларининг қўли билан устимдан хат уюштиравердилар. Ахийри, халқаро журналистика факультетидан “ўз аризамга биноан” кетгач, қулоғим тинчиди. Шукрки, жонажон масканим – Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети Журналистика факультетида устозларим меҳр билан кутиб олишди.\nИлмий ишимнинг дебочаси сифатида тайёрлаган маърузаларим матнини тўплам шаклига келтириб “ПАБЛИК РИЛЕЙШНЗ ВА МАТБУОТ ХИЗМАТЛАРИ” деб номлагандим. Халқаро журналистика факультетида 2002-2006 йил июнигача талабаларга шу фандан дарс бергандим.\nАна шу маърузалар матнимни бойитиб, диссертацияга айлантирдим. Ҳимоям муваффақиятли бўлгач, ўша асосда тайёрлаган “Ахборот хизматлари” номли ўқув қўлланмам бир неча бор нашр этилди!\nКези келганда, илмнинг машаққатли йўлларида мудом қўллаб-қувватлаган илмий раҳбарим Файзулла Мўминов, оппонентларим Хуршид Дўстмуҳаммад ва Қудрат Эрназаровдан, ўша кезларда Олий Мажлисда фаолият кўрсатишган Пиримқул Қодиров (охиратлари обод бўлсин), Нурдинжон Исмоилов, Акмал Саидов, Исмоил Саифназаров, Абдурафиқ Аҳадовлар авторефератимга тақриз ёзиб, қўллаб-қувватланганлари учун умрбод миннатдорман.\n2006 йил сентябридан буён ЎзМУ Журналистика факультетида “Ахборот хизматлари” фанидан талабаларга дарс бераман. Бундан ташқари вазирлик ва ташкилотларнинг ахборот хизматлари ходимларининг малака ошириш курсларида ҳамда шу мақсадда ташкил этилган қанча илмий-амалий анжуманларда соҳа сирларни ўрганишга қаратилган маърузалар ўқиб келмоқдаман.\nАйни пайтда ўнлаб вазирлик ва ташкилотларнинг ахборот хизматларида етук кадрларимиз фаолият кўрсатишаётгани билан ҳақли равишда фахрланамиз.\n“ОАКни судга беринг” деб мени гиж-гижлаган домлам бир куни (2015 йилнинг сентябри эди) қўнғироқ қилиб, нима дейди денг:\n– Олим Ўсаровни халқаро журналистика факультетига ишга таклиф этиш керак, деганингиз эсимда. Сиз ЎзМУга кетганингиздан кейин у ўрнингизга келган ва ўша фандан дарс берганини биламиз. Олим нима иш қилганидан хабарингиз борми?\n– Йўқ,– дедим ҳайрон бўлиб.– Нима қилибди?\n– Сизнинг “Паблик рилейшнз ва матбуот хизматлари” деган қўлланмангизни ўзининг номидан эълон қилиб юборибди,– деди катта жиноятни фош этгандек.– Уни тезда судга беринг, “плагиаторлик қилган” деб ёзинг!\n– Йўқ,– дедим яна унга жавобан.– Ижод, илм йўлидаги ишларим ортидан ҳеч қачон ҳеч кимни судга бермайман. Яхши ишларимизга ёмонлик аралашишини ҳечам истамайман!\n– Ахир, у илмий ишингизни ўғирлаб, ўзининг номидан эълон қилган! Шунда ҳам жим юраверасизми?– Гўё ачингандек дағ-дағали оҳангда гапирарди собиқ домлам.– Дарахтнинг бўшини қурт ейди доим, тарихда мисоллар жуда кўп бунга, деган шеърни ўқигансиз-а. Бунчалик бўш-баёв бўлманг-да. Сизга ачинганимдан айтаяпман буни. Албатта судга беринг, сизни ёқлаб гувоҳликка ўтадиганлар кўп…\n– Бу ерда бирор англашилмовчилик бўлган бўлса керак, балки, кафедрадаги техник ходимлар шу хатоликка йўл қўйгандир,– дедим вазиятни юмшатишга уриниб.– Мен билган Олимжон Ўсаров унақа одаммас! Уни ўғрига ёки плагиаторга чиқаришга шошманг. Ўзини топиб гаплашиш қийинмас-ку… Ҳаммаси яхши бўлади.\nУйга келиб, http://www.trif.uz сайтини очиб кўрдим. Халқаро журналистика факультетидаги ҳамкасбларимиз яхши мақсадда ташкил этишган ўша сайтда чиндан чиндан ҳам “Паблик рилейшнз ва матбуот хизматлари” деган маърузалар тўпламимни интер-китоб шаклида “юклаб олиш”га мўлжаллаб жойлаштиришибди. Очиб кўрсам, чиндан ҳам ҳақиқий муаллифини ўчириб, “Олим Ўсаров” деб ёзиб қўйишибди… Барибир, собиқ домлам минг гиж-гижлагани билан мен ҳеч қачон ижодий, илмий иш ортидан бирор англашилмовчилик бўлгани ҳамоно кимнидир судга берадиган пасткаш бўлиб қолмайман.\nОлимжон Ўсаров билан қадрдонмиз. Марказий сайлов комиссиясида ишлаб юрган кезларим у Олий суд ахборот хизматида фаолият кўрсатар эди. Олий Мажлис биносида бўлиб турадиган анжуманларга келганида унга илмий раҳбарим айтган гапларини етказиб, илмий иш қилишга ундардим. Кейинчалик омади чопган дўстимнинг Олий Мажлис депутати бўлиб кетганидан жуда қувондим. У илмий ишни ҳам қойиллатиб, филология фанлари номзоди бўлди. Олий Мажлис ахборот хизмати фаолиятини йўлга қўйишда кўп хизмат қилганидан бохабарман. Кейин яна Олий судга қайтди. Айни пайтда у қайсидир газета бош муҳаррири.\nМаълум муддат у ЎзДЖТУ халқаро журналистика факультетида дарс берган пайтлари менинг ўша маърузаларимдан фойдаланаётганини фахр билан айтган, ўшанда жуда қувонганман.\nХуллас, дўстим ва ҳамкасбимдан бирор ёмонлик чиқишига ишонмайман.\nЎша воқеадан сўнг кўп ўтмай ЎзМУда ўтказилган бир тадбирга Олимжон Ўсаров келиб қолди. Бўлган воқеани шахсан ўзига мароқ билан айтиб бердим ва ундан шунга яраша: “И-би, шундоқ бўлибдими?! Ўзим халқаро журналистика факультетига қўнғироқ қилиб, хатоликни тузаттириб қўяман” деган илиққина жавоб кутгандим.\nАфсуски, унинг гаплари антиқа бўлди:\n– Тўғри, сиздан кейин мен ўша дарсни давом эттирганман,– деди аввалига тан олиб. Кейин куракда турмайдиган гапларни қалаштира бошлади.– Аммо, шу маърузалар матнини ким ёзганини исботлаш керак! Сиз ҳам қаердандир кўчирган бўлишингиз мумкин-ку? Ё, нотўғрими?\n– Мен бирор китобдан иқтибос олган бўлсам, сноска орқали манбани албатта кўрсатганман, асосий матнни ўзим тадқиқ ва ижод қилиб ёзганимни ҳамма билади! Ахир, бу 10 йил олдин ҳимоя қилган диссертациямнинг асосий матни-ку! Илмий раҳбаримдан тортиб оппонентларимгача ҳижжалаб ўқиб чиқишган. Ўша мавзулар мақола шаклида газета-журналларда бот-бот ёритилганидан кўпчилик бохабар. Яна нимани исбот қилишим керак?\nСаволим жавобсиз қолди. Олимжон Ўсаров собиқ домламга ўхшаб ғалати кулиб қўйганча индамай кетди.\nШу лаҳзада икки инсоннинг тирик юргани учун шукр қилдим. Биринчиси, ўзим бевақт ўтиб кетганимда… шу қўлланмамнинг “муаллифи Олимжон Ўсаров” бўлиб қолармиди? Иккинчиси, яхшиям Олимжон Ўсаров тирик! Акс ҳолда, бу гапни кейин айтиш “ўтиб кетган кимсанинг руҳини безовта қилиш” ҳисобланармиди?\nУстозимнинг тарбиясига амал қилиб яна ўзимни босдим, жим юравердим…\nБир куни Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигида ўтказилган тадбирда бирга иштирок этган ҳамкасбларим – ЎзДЖТУ Халқаро журналистика факультети мутасаддилари Амрилло Каримов ва Наргис Қосимоваларга бўлган воқеани айтиб бердим. Хатолик тезроқ тузатилишига, маърузалар матним тепасидан Олим Ўсаровни ўчириб ташлаб, каминанинг исм-фамилиясини ёзиб қўйишларига умид қилдим.\nОрадан ярим йилча ўтса ҳамки ўзгариш бўлмабди. Бир синчков талабамиз “Паблик рилейшнз ва матбуот хизматлари” деган қўлланмангизнинг муаллифини бошқа сайтда нега “Олимжон Ўсаров” деб ёзишган дея сўраб қолди.\nЯна Олимжонга қўнғироқ қилдим. Афсуски, бу гал: “Билганингизни қилинг!” деган тўмтоқ жавоб эшитдим.\nШундан сўнг бир “йўли”ни топдик. Яъни, Журфак талабалари учун ижодий маҳорат мактаби яратиш мақсадида ташкил этилган www.uchildiz.uz сайтига ўша қўлланмамизнинг муқовасини жойлаб, тагига қуйидаги “дил сўзлари”мизни ёзиб қўйдик:\n“Бу ўқув қўлланма муаллифи Тўлқин Эшбек! Ҳеч қанақа Олим Ўсаров эмас!!!\n2002-2005 йилларда Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети халқаро журналистика факультетида фаолият кўрсатиб, номзодлик диссертациям асосида тайёрлаган маърузалар матним. Кейинчалик бу маърузалар матнини қайта ишлаб, мазмунан бойитиб ёзган ўқув қўлланмаларим ҳам чоп этилган.\nБакалавриатнинг 5320400 – филология (халқаро журналистика) таълим йўналиши учун\n(Бир таажжубли ҳол шуки, http://www.trif.uz/article_view.php?id=33 деган сайтга кирсангиз, ушбу маърузалар матнимнинг «муаллифи» сифатида «ЎСАРОВ ОЛИМ АВАЛБОЕВИЧ» деб ёзиб қўйилган. Ўша кафедрада мендан кейин ўша дарсларни ўтган ҳамкасбим — Олимжон дўстим бунақа пасткашлик, ўғирлик қилмаслигига ишонаман, менимча, бу қандайдир техник хато бўлса керак. Ўша кафедрада ҳозир мудирлик қилаётган ҳамкасбимиз Амрилло Каримовни бу хатоликдан огоҳ этиб, уни тузатиб қўйиши лозимлигини тушунтирдик).\nҲар бир асар, илмий тўплам, қўлланма, ҳатто маъруза матнларигача муаллифнинг юрак қони билан ёзилади. Юракдан битилган сатрлар унинг зурриёди каби азиздир. Бирор эркакка бировнинг юрагидан яралган зурриёд ё зурриёд каби азиз асарини «ўзиники» қилиб кўрсатиш насиб этмасин…\nЎзбекистон давлат жаҳон тиллари университети Илмий кенгашининг 2008 йил “—”——-даги йиғлишида мухокама қилинган ва тасдиқланган.\nф.ф.д. проф. Ф.Мўминов (ички тақризчи) — Бу устоз Тўлқин Эшбекнинг илмий раҳбари бўлиб, ушбу маърузалар матнини тайёрлашимда бош-қош бўлган!\nф.ф.д. Х.Дўстмуҳамедов (ташқи тақризчи) — Бу устоз диссертациям ҳимоясида расмий оппонентим бўлиб, ушбу маърузалар матнимни ўша даврдаёқ ўқиб, юқори баҳолаган”.\nДавомида бир пайтлар, аниқроғи 2002-2005 йилларда ёзган маърузаларим матнини ўқишингиз мумкин. Очиғини айтишим керак, дастлабки тадқиқотларим натижаси ҳисобланмиш бу маърузаларим матни анча бўш-баёв ёзилган. Имловий хатолари, услубий ғализ жойлари анчагина. Сайтга жойлаштиришда шу хатоларни тузатмабди ҳам…\nБир ёмонликнинг бир яхшилиги бўлади, деганлари ҳақ экан. Бу воқеани www.uchildiz.uz сайтида ўқиганлар дув-дув гап қилишди. Қайси таҳририятга ё бошқа муассасага бормай ҳамманинг оғзида шу гап: “плагиаторни боплабсиз!”\n– Аслида мен ҳеч кимни бопламадим,– дейман уларни ҳовуридан тушуриб.– Бунинг учун Олимжонга раҳмат айтсам арзийди! Шу усулни ўйлаб топмаганимизда уни деарли ҳеч ким ўқимасди! Ўқишга иштиёқ уйғотишнинг ўзига хос йўли бу! Биз учун энг муҳими, ўша маърузалар матнини ҳамма ўқиши, PR ҳақида кенгроқ тасаввурга эга бўлиши! Янада кўпроқ маълумотга эга бўлишни истасангиз унинг тўлдирилган, илмий жиҳатдан бойитилган варианти – “Ахборот хизматлари” деб номланган ўқув қўлланмамни ўқиб кўринг!\nБир пайтлар ўзим фаолият кўрсатган Халқаро журналистика факультети сайтида маърузалар матним “Олимжон Ўсаров”нинг номидан ёрилгани билан ҳеч қачон уники бўлиб қолмайди! Бу факультет талабалари ва тадқиқотчилари ундан фойдаланганларида манбани кўрсатишда муаллифини адаштириб юбормаслиги учун ҳам тўғри йўл тутдик, деб ўйлайман. Эшитишимча, қадрдон факультетимда таҳсил олаётганлар-у собиқ ҳамкасбларимгача www.uchildiz.uz сайтини завқ-у шавқ билан ўқиётган эмиш!\nБу ғаройиб воқеалардан келган энг катта яхшилик – PR фани асосида тадқиқ қилинган ўқув қўлланмамизнинг мухлислари кўпаймоқда, ахборот хизматларида фаолият кўрсатаётган ҳамкасбларимиз соҳа сирларини мукаммал ўрганишмоқда!\nҲурматли устозларимиздан бири Шуҳрат Сирожиддинов www.uchildiz.uz сайтини ўқигач, қизиқ гап айтиб қолди. Унинг ҳам бир қўлланмасини кимдир ўз номидан эълон қилиб юборган экан… Устозга шундоқ маслаҳат бердим: “Сиз ҳам ўз номингиздан нашр қилдираверинг, фақат кириш қисмида асл муаллифи ким-у сохтаси кимлиги ҳақида бизникига ўхшатиб ёзиб қўйинг, оламгулистон! Ана шунда китоб ўқимайдиганлар ҳам сизнинг асарингизни албатта топиб, ҳижжалаб ўқийди!”\nШу ўринда таниқли журналист-олим Беруний Алимовдан ҳам миннатдорман. Беш йилча илгари унга “Ахборот хизматлари” деган ўқув қўлланмамдан ҳадя қилгандим. У ҳам эътибор билан ўқибди, “Пресс-релиз тайёрлаш” деган мавзуим ёқиб қолибди ва шартта кўчириб, бошига бир жумла қўшиб “бойитиб”, ўзининг номидан “Ўзбекистон матбуоти” журналида ёритибди. Мақоланинг бирор жойида “Тўлқин Эшбековнинг ўқув қўлланмасида баён этилишича…” дея манбани кўрсатганида “плагиатор”га чиқиб қолмас эди. Беруний дўстимнинг катта хизмати шу бўлдики, бу гапдан хабар топган ўнлаб мухлисларимиз ўша мақолани менинг ўқув қўлланмам билан солиштириб, қайта-қайта ўқиб кўришди, муҳими, “пресс-релиз тайёрлаш” мавзуини пухтароқ билиб олишди!\nБу гапдан ҳам хабар топган собиқ домлам яна қўнғироқ қилди:\n– Қачонгача оғзингиздаги ошингизни олдириб юрасиз? Сиздан бошқа одам бўлганида бу иши учун Беруний Алимовни судга берарди! Маслаҳатим, жим юрманг энди. У яқинда диссертациясини ҳимоя қилмоқчи. Бир кўрсатиб қўйсангиз яхши бўларди, ўзимиз сизни қўллаб-қувватлардик…\nОчиғи, талабалик йилларим ўша собиқ домланинг дарсларига кирганимдан афсусланиб кетдим. Олим бўлма, одам бўл, деган мақол шу собиқ домламга ўхшаганларга қарата айтилганини ҳис этдим.\n“Менинг илмий ижодимдан ўғирлабди” дея нолиб юрган барча ҳамкасбларга маслаҳатим шу: камина тутган маърифат ила курашиш йўли маъқул бўлган бўлса, сиз ҳам шундоқ қилинг.\nАммо, асло судга югурманг! Кимдир гиж-гижласа, унинг нағорасига ўйнаманг. Жаҳолатга қарши маърифат ила курашишнинг ўзига яраша хосияти кўп экан!\nСудлашишни яхши кўрганларнинг умри суднинг эшиклари тагида сарғайиб кетаверади… Ҳақиқий зиёлиларига судда “юз кўришиш” асло ярашмайди!\nКамина эса ўқув қўлланмамнинг бу қадар оммалашиб кетишига баракали ҳисса қўшганлари учун Олимжон ва Беруний дўстларимдан жуда миннатдорман.\nЭнг муҳими шу – ёзганларимни ҳамма ўқиса, дейман.\nШу тобда дилдаги туйғулар шеърий сатрларга уланиб кетмоқда:\nМен одобга амал қилиб етдим муродга,\nСудга бер, деб гиж-гижлаган қолди уятга…\n“Кўчирмакаш” дўстимга ҳам тилайман омад,\nЭнди тўғри қадам босиб етсин ниятга!\nЁшларга қанот бахш этган 5 ташаббус\nКафедра мудирлик ҳангомаси\nNext story Жамоатчилик билан алоқалар – тараққиётга хизмат қилади\nPrevious story Юрт истиқлоли арафасидаги мўъжиза


Отангнинг қотили қози (МХХ) бўлса, додингни кимга айтасан « O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi\nОтангнинг қотили қози (МХХ) бўлса, додингни кимга айтасан\n2012 йилнинг бошларида Хоразмда менга аталган рамзий қабрни МХХ ходимлари намойишкорона бузиб ташлашди\n04 January 2013 - 13:43\nКГБ, МХХ ҳақида билганларим\nМХХ ёки КГБнинг фаолияти ҳақида ёзиш ниятим йўқ эди. Чунки ҳамма замонларда ҳам қудратли ва сирли бўлган бу ташкилотнинг фаолияти ҳақида кўпчилик қатори мен ҳам жуда кам нарса биламан.\nПогон тақадиган ташкилотлар ичида МХХ бошқаларига қараганда коррупцияга камроқ ботгани, ўз ишининг устаси ва ўз бурчини бошқаларга нисбатан содиқлик билан бажарадиган ташкилот деб тушунаман уларни. Улар ҳамма замонларда ҳам ўз мавқеи билан бошқа куч ишлатар ташкилотлардан устун бўлган. Каримовнинг мураккаб бир шароитда чорак асрдан буён тахтда қолаётгани ҳам айнан МХХнинг шарофатидан бўлса, не ажаб.\nМХХнинг вазифаси (менинг тушунишимча) судларга ўхшаб адолатни қарор топтириш, прокуратурага ўхшаб қонун устиворлигини таъминлаш эмас. Унинг вазифаси давлат (ҳукумат, президент) хафсизлигини таъминлаш, уларни қонун ва ҳалқдан ҳимоя қилиш. Бу вазифани МХХ қойилмақом қилиб бажараяпти менинг назаримда.\nМухтарам ўқувчи мени МХХга лаганбардорлик қилаяпти, деган ҳаёлга бормаслиги учун мен бу гапларни улардан (МХХдан) кўп азият чекаётган бир пайтимда айтаётганимни ҳисобга олишларини истардим.\nАввал айтганим, МХХ фаолияти ҳақида жуда кам нарса билганим сабаб, менинг улар ҳақида ёзганларимни улар фаолиятига баҳо деб тушунмаслик лозим. Мен қуйида улар (КГБ, МХХ) ва мен орамизда бевосита ва билвосита бўлган ва бўлаётган тафсилотларни қандай бўлса шундайлигича ёздим, қандай хулоса чиқариш муҳтарам ўқувчиларга ҳавола.\nКГБ, МХХ назарига тушишим сабаблари ва улардан келган азиятлар ҳақида\nАфриканинг кейинги 1970-1980 йиллар тарихига назар солсангиз, ундаги қатор давлатлар Европа давлатлари колониялигидан озодликка чиқиб, ҳар бири мустақил бир давлатга айландилар.\nАлбатта, уларда ўз ўзини бошқариб кетиш салоҳияти ва имконияти йўқ эди. Шу боис улар кимнингдир ёрдамига муҳтож эдилар. Ривожланган капиталистик давлатлар уларга текинга ёки арзонга ёрдам беришга хуши йўқ эди. СССР эса пайдо бўлган бу янги давлатларни ўзига оғдириб, социалистик давлатларни кўпайтириш учун уларга дўстона (текин) ёрдам қўлини чўзди. Бундай давлатлар “Социалистик йўналишдаги (фикрдаги) давлатлар” деб атала бошлади.\nШундай мамлакатлардан бири 1975 йилда Португалия колониясидан чиққан Мозамбик эди. СССРнинг бўлғуси дўстларидан бири сифатида Мозамбик Халқ Республикаси президенти Самора Моизес Машель 1980 йилда Москвага – Л.Брежневнинг олдига келди. Унга керак ёрдамларнинг биттаси издан чиққан пахтачиликни тиклаш эди.\nШу боис Брежнев уни Ўзбекистонга – Ш.Рашидовнинг олдига йўллайди. Рашидов уни пахтачилик институти (СоюзНИХИ)га ва 2-3 та пахтачилик хўжаликларига олиб боради. Буларга “Комиссар Жю” (Фантомас филмидаги қаҳрамонлардан бири) деб танилган, ўша даврдаги Ўзбекистон мелиорация ва сув хўжалиги вазири Исмоил Жўрабеков ҳамроҳлик қилган.\nС.Машель Рашидовдан Мозамбикда битта пахтачилик институти ва бирнеча пахтачилик хўжаликларини ташкил қилиб беришни сўрайди. Бу иш И.Жўрабековга топширилади. Шу тариқа Мозамбикда пахтачилик институтини ва пахтачилик хўжаликларини ташкил қилиш ва унда ишлаш учун мутахассислар танлана бошланади.\nЧет элда (айниқса капиталистик мамлакатларда) ишлаши керак бўлган мутахассислар асосан 2 критерий бўйича: 1 – Мутахассис сифатидаги салоҳияти ва, 2 – КГБ талабига жавоб берадиган сифатлари бўйича танланар экан.\nПахтачилик институти учун танланаётган олимлар ичида менинг ҳам номзодим бор эди. Вазирликнинг кадрлар бўлими бошлиғи, отставкадаги КГБ подполковниги эканини КГБда ишлайдиган битта танишимдан билганман.\nБир суҳбатга борганимда, номзодлар рўйхатига кўзим тушиб қолди. Битта агрохимик ўрнига 5-6 та киши бор экан. Улардан кўпи пахтачилик соҳаси олимлари бўлиб, ёши ва салоҳияти жиҳатидан мендан анча устун олимлар эди.\n“Булар бор жойда менга йўл бўлсин”, деб Мозамбикка кетишдан умидимни узгандим. Уларнинг ҳаммаси қолиб, айнан мен кетдим чет элда ишлашга. Кейин маълум бўлишича, улар кучли мутахассис бўлгани билан КГБ элагидан ўта олмай қолишган экан.\nАфрикада Ўзбекистон ва Мозамбик ҳукумати назарига тушадиган ишлар қилиш насиб этди менга. Мозамбикдаги фаолиятим ҳақида Ўзбекистон ва Мозамбик оммавий ахборот воситалари ёзилган. Шу тариқа мен 1981 йилда КГБ билан жиддий рўбару бўлиб, унинг элагидан ўтганман.\nИккинчи бор КГБ (бу гал МХХ) мен билан 1999 йилдан жиддий шуғулланишга киришган. Бу шундай бўлган:\nМен мамлакат президенти И Каримовга адолат сўраб бир неча бор мурожаат қилганман. Менинг аризаларим президентга етиб бормай, унинг шотирлари (президент маҳкамаси ходимлари) томонидан, кимнинг устидан шикоят қилган бўлсам, улардан хизмат ҳаққи (пора) олиб, ўшаларнинг ўзларига юборилган.\nПрезидент маҳкамасида ишлайдиган бир танишим аризамга юқоридан эътибор бўлиши учун уни “Озодлик”, ВВС каби радиолар орқали эшиттириш лозимлигини тушунтирди.\nШу тариқа “Озодлик”нинг Тошкентдаги офисига бордим ва менинг сиёсий даъвоим йўқлигини, мақсадим аризамни юқорига (яъни президентга) етказиш эканлигини айтдим. Бу ишни “Озодлик”нинг таниқли журналисти, асли Афғонистонлик ўзбек – Зикрулло Ишонч ўз зиммасига олди.\nУ мен ҳақимда эшиттириш тайёрлаётиб, таржимаи ҳолим ва фаолиятимни ўрганиб чиққач: “Домла, катта олим, жиддий шахс экансиз. Сиз тўғрингизда Ўзбекистон матбуоти кўп ва хўб ёзибди. Президент атрофидагиларнинг кўпи, балки унинг ўзи ҳам сизни таниса керак. Шу боис, “Озодлик”да чиққан кунингиздан бошлаб, сиз билан Ўзбекистон Миллий Хафсизлик Хизмати жиддий шуғулланишга киришади. Агар салгина (ҳатто ўтмишда ҳам) нозик томонларингиз бўлсада, радиода чиқмаганингиз маъқул. МХХ ўша нозик жойингиздан тутиб сизни қамаб юбориши мумкин. Бизнинг тажрибамизда бунақалар кўп бўлган. Шу боис “Озодлик”да чиқишни яна бир бор ўйлаб кўринг”, деди Зикрулло Ишонч.\nМенинг биронта нозик томоним йўқлиги учун “Озодлик”да чиқавердим. Менинг чиқишим шов-шув бўлиб кетди. Вилоят ҳокими мени чақириб, “Озодлик”да бошқа чиқмаслигимни илтимос қилди ва бир ҳафта ичида менга иш беришлари ҳақида ваъда берди.\nЗикрулло Ишонч айтганидай, МХХ мен билан кеча-кундуз шуғуллана бошлади. Уларнинг айрим ҳаракатларини танишларим орқали эшитиб, билиб ҳам юрдим. Кўп ўтмай МХХ буюртмаси бўйича мен ҳақимда “Қишлоқ ҳақиқати” газетасида фақат бўҳтондан иборат фельетон босилди. Вилоят ҳокимлиги мени МХХ ўз назоратига олгани ва уларнинг рухсатисиз менга иш бера олмаслигини билвосита билдирди менга. Шу тариқа мен МХХнинг назарига ва назоратига иккинчи марта тушдим.\nШундан кейин менинг ишим ҳеч юришмади, йиллаб ишсиз юрдим. Катта-катта вазифаларда ишлайдиган яқин дўстларим ҳам менга ёрдам бериш у ёқда турсин, мендан қочиброқ юра бошлади. Ёрдам сўраб ёзмаган ташкилотим қолмади. Ҳеч кимдан наф бўлмагач МХХда ишлайдиган бир танишим тавсияси билан 2005 йил ёзда МХХнинг ўзига (Р.Иноятов номига) ёрдам сўраб мурожаат қилдим. Хатимга барча ёзган нарсаларимни (шундоқ ҳам менинг ҳар қадамимдан уларнинг хабари бўлсада) ҳеч яширмай илова қилдим.\nУлардан менга жавоб бўлмади, аксинча мени кузатишни янада кучайтиришди. Ҳатто айрим қўшниларимни, ҳатто Нуриддин ака исмли маҳалла оқсоқолини ҳам менга айғоқчи қилиб қўйишган.\n2005 йил ноябрда, Лондон Университети таклифига биноан ҳақаро илмий конференцияда “Агрохимикатларнинг экологик муаммолари” мавзусида маъруза қилдим. Менинг маърузам олқишлар билан кутиб олинди ва бу ВВСда ҳам ёритилди.\nМаълум бўлишича, менинг маърузамдан ўша куниёқ хабар топган ҳукумат (МХХ) дарғазаб бўлган ва Ўзбекистонга қайтиб борсам, ҳаётим хавф остида қолиши ҳақида огоҳлантиришди мени. Шу боис маълум муддат Буюк Британияда қолишга мажбур бўлдим…\n2006 йилнинг бошларида Хоразмдаги уйимга, Раҳим Искандаровга ўхшаган бир-икки дўстларга дуои салом йўллаб хат ёздим. Р.Искандаровга ёзган хатим: “Хат олувчи йўқлиги учун қайтариб юборилди”, деган почтанинг муҳри билан ўзимга қайтиб келди. Дўстим Р.Искандаров оламдан ўтибди-да, деган хаёлда жуда қайғуга ботдим. Ўзим хатм қилган Қуръони каримни унинг руҳи покларига баҳшида қилиб, дуолар қилдим.\nКейин маълум бўлишича, мен телефон қилган ва хат ёзган барча одамларни МХХ чақириб роса “ишлов” берган экан. “Хоразмий ватан хоини, ким у билан алоқа қилса, улар ҳам хоин сифатида йўқ қилиб юборилади”, деб қўрқитишган. Шундан кейин тушундим мен ёзган хатларга ва телефонларга жавоб бўлмаётганининг сабабини. Шу тариқа мен 2006 йилдан МХХ сайъ-ҳаракатлари билан “Ватан хоини”га чиқарилдим.\n2008 йилга келиб мен МХХга хат ёздим. Хатимда Англияда вақтинча қолишим сабаби ва бу ердаги фаолиятим ҳақида (тегишли ҳужжатларни илова қилган ҳолда) батафсил ахборот бердим.\nХатимда “… Мен сиёсий мухолифатчи бўлмасам, фаолиятимнинг Ўзбекистон ва ҳалқаро қонунларга зид томони ёки Давлат хавфсизлигига дахлдор томонлари бўлмаса, менга сизлар томондан бундай совуқ муносабат ва таъқибнинг боиси нима?\nКелинг, сизлар мени таъқиб қилишни бас қилиб, аксинча, менинг эзгу мақсадим – агрохимикатларнинг асоссиз ишлатилиши натижасида ватанимиз экологиясининг янада ёмонлашувининг олдини олиш борасидаги ишларимда менга ёрдам қилинг. Мен эса бир имонли (ҳожи ва сўфий) мўйсафид сифатида Ватанимиз хавфсизлиги йўлидаги ишларингизга дуо қилиб юрай. Шунда, иккаламиз ҳам Ҳақ ва ҳалқ наздида эътиборда бўламиз иншоаллоҳ”, деб ёзганман.\nХатимга расмий жавоб бўлмаган эсада, мени таъқиб қилишларида анча юмшоқликни сездим ва бундан хурсанд бўлдим. Афсуски, бу илиқлик узоққа чўзилмади. 2010 йилдан бошлаб МХХ томонидан турли хил номлар остида, нафақат Ўзбекистон матбуотида, ҳатто Каримов режимига мухолиф саналадиган “Ризобек” ва “Ҳаракат” каби сайтларда ҳам менга турли бўхтонлар уюштирила бошлади.\nБу ҳам етмаганидек, 2012 йилнинг бошларида, Каримов мухолифатини нималар кутаётганини кўрсатиб, ҳалқ юрагига қўрқув солиб қўйиш учун, Хоразмда менга аталган рамзий қабрни МХХ ходимлари намойишкорона бузиб ташлашди. Бундай ҳол (қабрни бузиш) Ўзбекистон тарихида биринчи эканлиги сабаб, ҳалқ ичида катта шов-шувга айланганди.\nПрезидентга ёзилган аризалардан наф йўқлигини, бунинг устига МХХнинг устидан шикоят қилиш: “Отанг қотили қози (МХХ) бўлса, додингни кимга айтасан”, деганидай мутлақо бефойда эканини билсамда, МХХ агенти К.Нуржоновнинг турли номлар билан, турли хил ахборот воситалари орқали менга бўхтон қилаётгани, МХХ ходимларининг менга аталган қабрни намойишкорона бузиб ташлаганларини ёзиб, бу борада ёрдам сўрадим.\nПрезидентга ёзган хатимга Бош Прокуратурадан, Хоразм вилояти прокурори ва менга аталган жавоб келди. Мен бунга жуда ҳайрон қолдим. Чунки мен президентга неча марта ариза ёзган бўлсам, барчаси мен шикоят қилган шахсларга юбориларди.\nБу гал менинг шикоятим МХХнинг ўзига эмас, прократурага юборилган, бунинг ўзи бир умид уйғотадиган янгилик эди. Иккинчидан, прокуратура билан МХХ мавқе талашиб, бир-бири билан келишолмай юришларидан хабарим борлиги, бошқа бир умид эди.\nПрокуратурадан келган “Аризага жавоб” номли хатни ўқиб умидларим сароб эканлигини тушундим. Бу жавобда: “Сизга аталган қабр маҳалла оқсоқоли Бектурдиев ва қабристон имоми Жуматовларнинг хулосасига (кўрсатмасига) асосан, укаларингиз томонидан бузиб ташланган”, деб ёзилган.\n2011 йилда маҳалла оқсоқоли Бектурдиев ва қабристон имоми Жуматов иштироки ва раҳбарлигида, укамлар томонидан қурилган қабр бир йил ўтар-ўтмас, 2012 йилда наҳотки айнан ўша одамлар томонидан бузиб ташланган бўлса?!\n“Агар ҳоҳласангиз ёки бу борада шикоят қилишда давом қилсангиз, қабр бузилиши билан боғлиқ одамлар (укаларим ва қариндошларим)ни қамаб юборамиз”, дейишганига ўласизми.\nМен президентга ёзган хатимда, менга турли номлар остида бўҳтон қилаётган МХХ агенти К.Нуржонов ва рамзий қабрни бузган МХХ ходимларининг устидан шикоят қилгандим. Боғот район прокурори Р.Жуманиёзов имзоси билан келган жавоб хатида эса МХХ агенти К.Нуржонов ва қабрни бузган МХХ ходимлари ҳақида бир оғиз ҳам гап йўқ.\nАксинча, қабр ўз укаларинг ва қаридошларинг томонидан бузилган, деб ёзилган. Мана сизга қонун устиворлигини ва ижросини назорат қиладиган Каримовча прокуратуранинг фаолияти.\nМаълум бўлишича, қариндош ва қўшниларим бўлмиш маҳалла оқсоқоли Бектурдиев ва қабристон имоми Жуматовларни МХХга чақириб: “Қабрни бузишга биз хулоса (кўрсатма) берганмиз”, деб тушунтириш хати ёзишга мажбур қилишган. Укаларимга эса “Қабрни биз буздик”, деган тилхатни зўрлаб ёздиришган. Жавобни ҳам МХХ тайёрлаган. Бечора прокурор ҳам менинг қариндошларимга ўхшаб, имзо чекишга мажбур қилинган.\nБу ҳали МХХнинг минг бир услубидан биргинаси холос. Каримовчи МХХ ва унинг услубларидан Аллоҳнинг ўзи асрасин.


Қурилиш вазирлиги Мирзо Улугбек номидаги Самарқанд Давлат архитектура-қурилиш институти\nHajmi 166.44 Kb.\nAzimov Elyor rek\nAxborot tizimlarining ta, DANIEL RADCLIFFE ALPHABET AEROBICS, Savod o`rgatish davrida ta’lim tarbiyaning birligi tamoyilini amalga oshirish, Shahar va qishloq joylardagi sport inshootlari majmualari, provide-number-special-category-uz, 163540629312551775, Mikroprosessor, Doc1, 01c4ac16-5893-425d-8751-ac0bd97e1c50 (2), 01c4ac16-5893-425d-8751-ac0bd97e1c50 (1), 01c4ac16-5893-425d-8751-ac0bd97e1c50 (2), 01c4ac16-5893-425d-8751-ac0bd97e1c50 (2), 01c4ac16-5893-425d-8751-ac0bd97e1c50 (2), Kompyu, Doc1\nҚУРИЛИШ ФАКУЛЬТЕТИ "Қурилиш конструкциялари" кафедраси\nСамарқанд - 2022 Кириш\nМирзо Улугбек номидаги Самарқанд Давлат\n"Қурилиш конструкциялари" кафедраси\n« 5340300-Шаҳар қурилиши ва хўжалиги»\nбакалавр таълим йўналиши талабаларига\n«Бино ва иншоатлар реконструкцияси»\nфанидан курс лойиҳасини\nСамарқанд - 2022\nБино ва иншоотларни функционал вазифасини қисман ёки бутунлай ўзгартириш, янги самарали муҳандислик қурилмалари ўрнатиш, бино ҳудудини ободонлаштириш, уни замоннинг юксак меъорий талабларига мослаштириш мақсадида қилинган тадбирлар реконструксия деб аталади. У ишлаб чиқариш корхонаси, шаҳар раёни, турар-жой массивлари, ижтимоий-маиший, маданият муассасалари мажмуининг бир қисми бўлиб қолади.\nҚайта жойлаштириш қайта режалаштирувни, хоналар баландлигини ошириш, конструксияларини қисман ажратиш ва алмаштириш ҳамда баландлаштириш, ёндош қурилмаларини амалга ошириш ва бино фасадини афзаллаштиришни ўз ичига олади.\nРеконструксиялаш ва техник қайта қуроллаштиришни амалга оширганда янги қурилишга нисбатан сезиларли равишда капитал маблағлар кам сарфланиб, қилинган харажатлар 2-2.5 баробар тезроқ қопланади.\nРеконструксия мажмуий тавсифга эга бўлиб, шаҳар раён, корхона тараққиётининг узоқ истиқболини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим. Акс ҳолда фақат бугунги кун талаби билан бажарилган ишлар келгусида қилиниши керак бўлган реконтруксия эҳтиёжларини бажаришда қатор мураккабликлар туғдириши мумкин. Бу мураккаблик нафақат техникавий ва жойнинг меъморий қиёфаси нуқтайи назаридан, иқтисодий томондан ҳам катта аҳамиятга эга.\nРеконструксия бино ва иншоотлар юк кўтарувчи устунларини эксплуатациявий кўрсаткичларини тиклаш ва кучайтириш билан боғлиқдир.Бу ишлар эса ҳар бир муайян вазиятда, янги қурилишдан фарқли алоҳида ёндашувини талаб этади.


ИнстаФорекснинг ҳар бир мижози платформани танлаш имконига эга, у катта даражада трейдернинг дунё молиявий майдончаларида ишлаш қизиқиш ва афзалликларига жавоб беради. Бугунги кунда компания бир қанча оммабоп савдо терминалларининг кўринишини таклиф этади. Шуни таъкидлаб ўтиш керакки, ҳар бир платформа трейдернинг турли вазифаларини амалга оширишга жавоб беради. Ҳар бир савдо веб-платформаси қандай сўровларга жавоб бериш тўғрисида қуйида танишиб чиқиш мумкин.\nПлатформанинг скриншотларини кўриш\nЯна битта ҳисоб-варағини очиш\nМультитерминал битта терминалдан барча ҳисоб-варақларни бошқарган ҳолда бир вақтни ўзида ИнстаФорекснинг бир нечта савдо ҳисоб-варақлари билан ишлашга имкон беради. Мультитерминал инвестицияларни жалб этган ва ўзининг мижозларининг ҳисоб-варақларида (Account Management) савдо қиладиган трейдерларга савдо қилиш учун мукаммал восита ҳисобланади.\nСавдо терминалининг дастури MS Windows операцион тизими остидаги ШК бошқарувида ишлайди.\nМультитерминални юклаб олиш\nТизим талаблари: Windows 7 ва юқори\nШК қаттиқ дискидан савдо терминалини йўқ қилиш учун "Пуск" тугмачасини босиш керак, ўнг томондаги майдонда («Дастурлар ва имкониятлар») га «Бошқарув панели»ни топиш ва ўтиш керак. Очилган дарчада "Дастурлар" бандини ва "Дастурларни йўқ қилиш" ни танлаш керак. Пайдо бўлган рўйхатда савдо терминалини топиш ва ажратиш, кейин "Йўқ қилиш" тугмасини босиш керак.


Мустақиллик йилларида, айниқса, сўнгги 2-3 йил ичида мамлакатимизда барча соҳалар қатори диний жабҳада ҳам чуқур ўзгаришлар амалга оширилмоқда. Аҳолининг диний-маърифий савиясини ошириш, бидъат-хурофотларга барҳам бериш, қалбларга соғлом исломий ақидани сингдиришга эътибор қаратилмокда. Бу жараёнда диний соҳа ходимлари, хусусан отинойилар фаол иштирок этишлари мақсадга мувофиқдир.\nОтинойилар ўз зиммаларидаги масъулиятли ишни тирикчилик манбаига айлантириб олмасликлари керак. Улар зиммасида маърака ёки эҳсонларда икки оғиз дуо қилиш эмас, балки дин ва жамият равнақи учун холис хизмат қилиш бор. Бугунги отинойидан диний, дунёвий илмларни эгаллаш, янгиликлардан хабардор, ўз тарихини яхши билган, катта тажрибага эга, фидокор, халқпарвар бўлиш талаб этилади.\nАфсуски, нафақага чиқиб зерикиб қолган ҳам, ҳаётдан аламзада аёл ҳам муқаддас динимизни ўрганмасдан отинойиликка даъвогар бўлмоқдалар. Отинойиликка бу тариқа бирёқлама ёндашиш дин ривожи ва жамият тараққиётига хизмат қилмайди.\nКечагина турли бидъат ва хурофотларни эл орасида ёйиб юриб, бугун давраларнинг тўрида “отин” бўлиб ўтирганлар йўқ эмас. Отинойи зиммасидаги масъулият биргина рўмол, қофиядош дуо ёки нотиқлик санъати билан сўзлаш эмас, балки аёл-қизларнинг эътиқодини тўғри шакллантиришдир. Бунинг учун отинларимиз Ислом тарихидан яхши хабардор бўлиб, саҳобия оналаримизнинг ҳаётларини чуқур билишлари керак.\nШукрлар бўлсинки, фаровон юртда, маърифатли эл орасида яшаяпмиз. Бундай шароитда динга хизмат қилиш ота-боболаримизнинг орзуси бўлган.\nОтинойиларнинг билимлари имтиҳон қилиб кўрилганда, аксариятининг билим савияси пастлиги сезилиб қолди. Уларнинг билим ва савиясини ошириш мақсадида икки ҳафталик малака ошириш курслари ташкил этилиб бугунгача вилоятимизда фаолият юритаётган отинойиларимизнинг 581 нафари сертификатлар билан тақдирландилар. 32 нафари эса янги даврада малака ўқув машғулотларида ўз билимларини оширмоқдалар. Бугунги давр отинойиси нафс балосидан, илмсизликдан йироқ бўлиши, диний-маърифий тизимга доир қабул қилинаётган қарорлардан, янгиликлардан хабардор бўлиши лозим. Отинойи ўзи ўрганмаса ўргата олмайди, ўргата олмаса фаолият юрита олмайди. Шунингдек, кенг диний ва дунёвий билимларга эга бўлсагина, ўзгаларга маърифат улаша олади.\nКиритилган вақти: 28/01/2020 16:25; Кўрилганлиги: 350\nМатериал манзили: http://sammuslim.uz/articles/society/otinoyi-kim\nЧоп этилган вақт: 13/07/2020 10:51


Муҳаммаджон Холбеков. Таржима назарияси фан сифатида - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётМуҳаммаджон Холбеков. Таржима назарияси фан сифатида\nЧоп этилган 28.10.2018 23.10.2018 МуаллифZiyouz.uz\nЎзбек таржимачилик мактаби ўзининг узоқ йиллик анъаналари ва тажрибаларига эга. Хусусан бу соҳада кейинги йилларда амалга оширилаётган ишлар катта кўлам ва миқёсни ташкил қилмоқда. Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси, турли олий ўқув юртлари ва адабий нашрларда бу мавзуда турли давра суҳбатлари, баҳс ва мунозаралар уюштирилмоқда. Мазкур чиқишларда ўзбек таржимачилигининг ютуқ ва камчиликлари ва истиқболда қилиниши керак бўлган ишларга эътибор қаратилмоқда.\nШу муносабат билан эълон қилинаётган мақолаларда таржима назарияси ва амалиёти муаммолари, мамлакатимиз ва хорижий таржима мактаблари ҳамда бугунги жараёни ҳақида сўз боради.\nТаржима ҳақида илк назарий фикрлар дастлаб қадим Римда юзага келган эди. Юнон ва лотин тилларини мукаммал билган Аристотель, Цицерон ва Гораций таржима жараёнида сўз кетидан қувиш ярамайди, уларнинг маъно ифодаларини аввал тарозида ўлчаб, кейин таржима қилиш маъқул, деган фикрни билдирганлар. Кейинчалик Италияда Бартоломео ва Манетти, Францияда дю Белле ва Малерб, Англияда Бэкон ва Драйден, Германияда Гёте ва Гумбольдт, Россияда Ломоносов ва Сумароков таржима хусусида ўз назарий тушунчаларини билдириб ўтганлар.\nХуллас, то XX асрга қадар “таржима” сўзи муайян маъно касб этиб, фақат тарихий, фалсафий ва адабий асарлар ўгирмасига нисбатан қўлланилиб келинган, оғзаки таржимонга нисбатан эса туркийда “тилмоч”, славянларда “толмач”, немис тилида “dolmetschen”, инглиз ва француз тилларида “interpret” атамалари ишлатилган. Таржима назарияси хусусида айтилган фикрлар ҳам шу йўсинда умумий маънога эга бўлган. Масалан, таниқли француз тилшуноси Жорж Муненнинг таъкидлашича, Ф.де Соссюр (1857-1918) ва О. Гарри Есперсен (1860-1943) тадқиқотларида таржима назарияси ҳақммммида фикрлар йўқ, ҳатто Ш. Балли (1865-1947) ва Ж. Вандриес (1875-1960) асарларида ҳам бу хусусида мулоҳаза билдирилмайди.\nТаржима назариясига бағишланган илк тадқиқотлар ўтган асрнинг йигирманчи йилларида юзага кела бошлади. Бу даврда нашр қилинган Ф.Р.Амос, Ж.П.Постгэт, О.М.Финкель, М.П.Алексеев китобларида, Санжар Сиддиқнинг “Адабий таржима санъати” (1936 й.) рисоласида ҳам таржима назариясини фан сифатида эътироф қилувчи аниқ фикрлар билдирилмаган эди. Таржима назариясини фан сифатида таърифловчи ва бунга даъват этувчи тадқиқотлар асрнинг эллигинчи йилларига келиб эълон қилина бошланди. Аниқроғи, 1952 йил “Иностранные языки в школе” журналида таниқли таржимон И.Кашкиннинг “Ишончсиз тамойил ва ноаниқ хулосалар” ва таниқли тилшунос А.А.Реформатскийнинг “Таржиманинг лингвистик масалалари” номли мақолаларининг чоп қилиниши бу соҳада баҳс-мунозараларнинг бошланишига сабаб бўлди. Масалан, профессор А.А.Реформатский ўз мақоласида “таржима амалиёти барча фанлар учун хизмат қилса-да, таржима назарияси мустақил фан бўла олмайди. У тилшуносликнинг бир бўлимигина бўлиши мумкин”, деган даъво билан чиқади. Тез орада олимнинг бу фикрига қарши таржимашунос А.В.Федоров: “Таржима назарияси фан сифатида эътироф қилиниши зарур. Фақат у қурилиши жиҳатидан тилшунослик йўналишига вобаста бўлмоғи керак” деган ғояни илгари суради. Бу йилларда Ўзбекистонда ҳам таржима назарияси хусусида дадил фикрлар айтила бошланди. Асқад Мухтор, Жуманиёз Шарипов, Ғайбулла Саломов, Нинель Владимироваларнинг таржима назариясидан баҳс юритувчи рисола ва мақолалари нашр қилинди.\n1953 йили Халқаро таржимонлар уюшмаси – ФИТ (Federation Internationale des Traducteurs) нинг ташкил қилиниши таржимон ва таржимашунослар фаолиятининг янада равнақ топишида муҳим роль ўйнади. 1955 йилдан уюшма органи “Babel” (“Бобил”) журнали нашр этила бошланди. Бу йилларда турли мамлакат олимларининг таржима назарияси муаммоларига бағишланган тадқиқотлари бирин-кетин босилиб чиқди. Улар орасида француз Жорж Муненнинг “Гўзал, аммо бевафо”, инглиз Теодор Саворининг “Таржима санъати” китоблари ўша даврда муҳим аҳамият касб этди. Айниқса, канадалик тилшунослар Ж.П.Винье ва Ж.Дарбельненинг 1958 йилда нашр қилинган “Француз ва инглиз тилларининг қиёсий стилистикаси. Таржима тадоригида” монографиясида таржима назарияси қиёсий тилшунослик йўсинида талқин қилиниб, муаллифлар уни соф тилшунослик измидаги фандир, деган тезисни илгари сурдилар. Улар ўз фикрларини таниқли тилшунос олим Шарль Балли таълимотига яқинлаштириб, таржима ҳам икки тилга мансуб системадир, у аслият ва таржима тилининг ўзаро яқинлашуви жараёнида юзага келади. Бу жараёнда аслият тили ўз ҳолатини ўзгартирмайди, таржима тили эса мавжуд шароитга қараб ўзгаради ва аслият тилининг лисоний ҳолатларини ўзида ифода этишга мажбур бўлади, деган тўхтамга келадилар.\nЎтган асрнинг олтмишинчи йиллари бошида француз олими Э.Карининг “Таржима назарияси сари” ва америкалик тилшунос Ю.Найданинг “Таржима назарияси хусусида” номли мазмунан бир-бирини тўлдирувчи тадқиқотлари босилиб чиқди. Э.Кари ўз китобида таржима назариясини мустақил фан тарзида эътироф этиш билан бирга умумий “таржима назариясини яратмоқ пайти келди”, деган фикрни билдирган бўлса, Ю.Найда таржима амалиёти ва назариясининг вобаста илмий тамойилларини ишлаб чиқмоқ лозимлигини уқтириш билан, таржима назариясига “динамик эквивалент” (сўзларнинг тенг маъноли муқобиллари) тушунчасини олиб кирди.\nБу даврга келиб собиқ Иттифоқда ҳам тилшунос ва адабиётшунос олимларнинг таржима назарияси талқинига бағишланган тадқиқотлари эълон қилинди. Масалан, А.В.Федоров “Таржима назариясига кириш” китобини 1958 йил кайта нашр эттираркан, унга “лингвистик очерк” тагсарлавҳасини илова қилган эди. Кўп ўтмай ушбу нашр мазмуни ва мундарижаси атрофида қизғин баҳс-мунозаралар бошланди. Иттифоқ олимлари ўртасида таржима назариясига икки томонлама: тилшунослик ва адабиётшунослик илми нуқтаи назаридан талқин қилиш муаммоси юзага келди. 1959 йилдан иттифоқ Ёзувчилар уюшмаси ташаббуси билан “Таржима маҳорати” алманахи ва 1963 йилдан тилшунослик илмининг марказларидан бири саналган Москва Давлат чет тиллар педагогика институти олимлари саъй-ҳаракати билан “Таржимон дафтарлари” илмий тўплами нашр этила бошланди. “Таржима маҳорати” алманахида таниқли адабиётшуносларнинг таржима – бу адабий жараён ва бадиий ижод, таржима назарияси эса адабиётшуносликка асосланган фандир, дегувчи мақолалари мунтазам чоп қилиниб келинган бўлса, “Таржимон дафтарлари” тўпламида кўплаб тилшуносларнинг таржима – бу матн билан боғлиқ лингвистик жараён, таржима назарияси ҳам лисоний таҳлилга асосланган фандир, дея эътироф этгувчи тадқиқотлари босилиб келинди.\nЎша йиллари Ўзбекистонда ҳам таржима назарияси фан сифатида эътироф этила бошланди. Проф. А.А.Реформатский ва А.В.Федоровнинг таржима назарияси хусусида билдирган фикрлари йўналишида баҳс юритувчи ўзбек олимлари Н.В.Владимирова (“Некоторые вопросы художественного перевода с русского на узбекский язык”, 1957), Ж.Шарипов (“Некоторые проблемы поэтического перевода”, 1958), Ғ.Саломов (“Мақол ва идиомалар таржимаси”, 1961) ларнинг тадқиқотлари юзага келди. 1961 йил профессор Ғайбулла Саломов асос солган “Таржима санъати” илмий тўпламининг биринчи китоби босилиб чиқди. Муаллифлар ўша давр талабидан келиб чиққан ҳолда ўз тадқиқотларида таржима назариясининг баъзи лингвистик ва поэтик хусусиятларини ёритишга ҳаракат қилгандилар.\nБироқ, ўтган асрнинг олтмишинчи йилларидан бошлаб собиқ Иттифоқ ва хорижий олимлар даврасида таржима назарияси тилшунослик тадоригидаги фандир, дегувчилар сони ортиб, улар таълимоти етакчи ўринга чиқиб олди. Масалан, 1964 йили рус тилшунослари И.Ревзин ва В.Розенцвейгнинг “Умумий ва машина таржимаси асослари” номли монографияси эълон қилинди. Монографияда олимлар таржима назарияси тилшунослик йўналишидаги фан бўлиши лозим, дегувчи таълимотни янада чуқурлаштириб, таржимани структуравий тилшунослик қолипида талқин қилмоқ ва шу тамойилда таҳлил этмоқ даркор, деган фикрни тарғиб қилишди. Ҳатто улар А.В.Федоров “Таржима назариясига кириш” китобининг 1958 йилги нашри мазмуни ва мундарижасига танқидий ёндашиб, олимнинг таржима назариясини яратишда якдил бир тўхтамга келолмаганлигини, таржима назариясининг соф лингвистик фан эканлигини исботлаб беролмаганини танқид қилдилар. Шу билан бирга улар “машина таржимаси” нинг назарий муаммолари хусусида ҳам кенг тўхталиб, бу борада ҳам ўзларининг лингвистик назариясини олға суришди.\nЎтган асрнинг олтмишинчи йилларида Н.Владимирова, Ж.Шарипов, Ғ.Саломов, Ю.Пўлатов, Ж.Бўронов, А.С.Азнаурова, А.Абдуазизов, Қ.Мусаев, Г.Ғафурова, С.Саломова, Н.Комилов сингари таржимашунос олимлар томонидан яратилган илмий тадқиқотлар Ўзбекистонда ҳам таржима назарияси борасида кенг кўламда изланишлар олиб борилганидан далолатдир. Улар орасида таржима назариясининг лингвистик тамойилларини яратишда профессор А.В.Федоров изланишларини давом эттирган профессор Ғайбулла Саломовнинг хизматларини алоҳида таъкидлаб ўтмоқ ўринлидир. Олимнинг 1966 йил нашр қилинган “Тил ва таржима” монографияси Ўзбекистонда таржима назарияси фанининг кейинги равнақига катта ҳисса қўшди. Қолаверса, бу тадқиқот республикамизда таржима назариясининг лингвистик ва умумфилологик асосларини ишлаб чиққан илк назарий манба бўлиб, у Г.Гачечиладзе (Грузия), Б.Тоҳирбеков (Озарбайжон), Л.Мкртчян (Арманистон), М.Авезов (Қозоғистон), Е.Эткинд (Россия), В.Коптилов (Белоруссия) каби назариячиларнинг тадқиқотлари қаторида алоҳида эътироф қилинди. Дарвоқе, олимнинг ушбу монографиясида таржиманинг асосий “қурилиш материали” бўлган сўз, унинг фонетик либоси, семантик ва услуб хусусиятлари ҳамда таржима жараёнида синонимлардан истифода этиш каби муаммолар муфассал таҳлил қилинган эди. Шунингдек, бу йилларда яратилган Л.Абдуллаеванинг “Рус тилидан ўзбекчага таржиманинг стилистик масалалари” (1964), Қ.Мусаевнинг “Инглиз тилидан ўзбекчага бадиий таржиманинг стилистик муаммолари” (1967) А.М.Нарзиқуловнинг “Француз фразеологияси ва француз-ўзбек бадиий таржимачилиги масалалари” (1969) каби тадқиқотлари ҳам таржима назариясининг лингвистик муаммоларига бағишланган эди.\nОлтмишинчи йиллар охири ва етмишинчи йиллар бошида ғарб таржимашунослигида Жорж Мунен (Франция), Иржий Левий (Чехословакия), С.Влахов ва С.Флорин (Болгария) каби олимлар эътиборга молик тадқиқотлар яратдилар. Масалан, Жорж Мунен ўзининг “таржима – доимо тил билан боғлиқ ҳодисадир” мазмунидаги тезисини бадиий таржима жараёнига ҳам тааллуқлидир, дейиш билан қуйидаги фикрни илгари суради: “Ҳар бир асар ўз даврининг ижтимоий-маданий ҳодисаси бўлиб, у фақат ўша халқ тили орқали ифодаланади, тилнинг иштироки ва бевосита такомиллашуви эвазига юзага келади. Шундай экан, ушбу асарни иккинчи бир тилга ўгириш ҳам фақат тил воситасидагина амалга оширилади ва лисоний ҳодисага айланади”. Ж.Муненнинг ушбу концепцияси ва Р.Якобсон (АҚШ)нинг “Таржиманинг лингвистик тамойиллари” мақоласида илгари сурилган таржиманинг семиотик (белгиларга асосланган) тушунчаси ва тиллараро лисоний ҳодиса эканлиги ғоясига асосланган “Лейпциг мактаби” вакиллари ўтган асрнинг етмишинчи йилларида таржиманинг лингвистик назарияси билан жиддий шуғулландилар. Масалан, улар тилшунос Отто Каде (Германия) тарафидан истеъмолга киритилган “транслация” атамасини “таржима” сўзи билан алмаштириш мақсадга мувофиқлигини маъқул топишди. Сабаби, “транслация” (лат. translatio – ўтказиш, кўчириш, алмаштириш) тушунчаси “таржима” тушунчасига нисбатан умумийроқ маънога эга бўлиб, у “ёзма таржима” ва “оғзаки таржима” тушунчаларини ўз ичига қамраб олади. “Лейпциг мактаби” издошларидан бўлган немис тилшуноси Катарина Райс ўзининг “Таржима танқидининг чегараси ва имкониятлари” китобида тилшуносларнинг лингвистик назариясига бир қадар аниқлик киритиб, “Отто Каде, Рудольф Юмпельт, Юджин Найда, Рольф Клёпфер ва Ральф-Райнер Витеноуларнинг охирги ўн беш йил ичида эълон қилган тадқиқотлари таржимашунослик илмида муҳим аҳамият касб этса-да, бироқ то ҳанузга қадар таржима амалиётининг барча соҳаларини ўзида қамраб олган мукаммал тадқиқот яратилмади”, деган фикрни илгари сурди. Масалан, О.Каде тадқиқотларида прагматик матнлар таржимаси, Р.Юмпельт илмий-техникавий матнлар таржимаси, Ю.Найда (АҚШ) “Инжил” таржимаси, Р.Клёпфер бадиий матнлар таржимаси, Р. Р. Витеноу (Исроил) эса классик матнлар таржимаси мисолида ўз назарий концепцияларини яратишга муваффақ бўлдилар.\nТилшунос Катарина Райс таърифича, таржима амалиётида асосий ҳолат матннинг турли-туманлигига боғлиқ бўлиб, олима қуйидаги матн турларини келтириб ўтади: а) парагматик матн; б) бадиий матн; в) оғзаки матн. Биринчисида таржимон аниқлик ва муқаррарликка, иккинчисида образлиликка; учинчисида эса суҳбатдош нутқининг мазмунига асосий эътиборни қаратмоғи лозим бўлади.\n1968 йил профессор А.В.Федоров монографиясининг қайта ишланган учинчи нашри босилиб чиқди. Олим ўзининг кўп йиллик изланишларини умумлаштираркан, таржима назарияси лингвистик йўналишдаги фан, деган якуний хулосага келади. Бу йиллар мобайнида рус олимларидан А.Д.Швейцернинг “Таржима ва тилшунослик”, В. Н.Комиссаровнинг “Таржима ҳақида сўз”, Л.С.Бархударовнинг “Тил ва таржима” номли монографиялари ҳам чоп қилинди.\nШу тариқа ўтган асрнинг етмишинчи йиллари бошида собиқ Иттифоқ олий ўқув юртларининг роман-герман тиллари факультетлари ва чет тиллар институтларида таржима назарияси ва амалиёти курси жорий қилиниб, уларда москвалик олимлар томонидан тузилган ўқув дастури асосида машғулотлар олиб борила бошланди. Москва Давлат чет тиллари педагогика институти эса таржиманинг лингвистик назарияси йўналишдаги илмий тадқиқотлар марказига айланди. Бу йиллар Ўзбекистон олий ўқув юртларида ҳам таржима назарияси ва амалиётидан машғулотлар йўлга қўйилди.\nТошкент Давлат университети (ҳозирги ЎзМУ)нинг филология ва журналистика факультети ҳузурида ташкил этилган Таржима назарияси кафедраси проф. Ғ.Саломов раҳбарлигида бу ишга бош-қош бўлди. Айниқса, олимнинг 1973 йилда нашр қилинган “Таржима тарихи”, “Таржима назариясига кириш”, “Умумий таржима назарияси асослари” ўқув дастурлари республикамиз олий ўқув юртларида таржима назарияси курсини ўқитишда асосий дастуруламал бўлиб хизмат қилди. Шундан сўнг унинг “Таржима асослари” (1976) ва “Таржима назариясига кириш” (1978) дарсликлари эълон қилинди. Олим уларда таржима – лисоний, адабий-эстетик ҳодиса, сўз санъати, таржимон эса ижодкордир, деган тезис асосида таржима жараёнини кенг миқёсда тадқиқ қилиб берган эди.\nХуллас, профессор Ғайбулла Саломовнинг “Таржима назариясига кириш” дарслиги олий ўқув юртларининг филология факультетларида таълим олаётган талабалар ва таржимашунослик илми борасида назарий тадқиқотлар яратишга киришган илмий ходимлар учун ҳам йўриқномага айланди. Шунингдек, Ж.Бўронов, Э.Азнаурова, Қ.Мусаевларнинг дарслик ва монографиялари, А.Абдуазизов, Н.Комилов, М.Сулаймонов, Р.Файзуллаева, Я.Эгамова, И.Мирзаевларнинг диссертация ва мақолаларида таржиманинг лингвистик назарияси хусусидаги баъзи фикрлар давом эттирилди.\nБу йилларда Европа тилшунослари ҳам таржима назариясининг турли лингвистик тамойилларини ишлаб чиқишга ҳаракат қилдилар. Масалан, немис олимлари Р.Юмпельт, А.Людсканов ва К.Райс таржима назариясини “тил ҳақидаги ва тилшуносликка таянувчи фан”, деб уқтириш билан, бадиий асар таржимасида асосан матннинг жанр хусусияти ва “матн формаси” муҳим ўрин тутади, деган тўхтамга келдилар. Сабаби, бадиий асар таржимасида матндаги информацион мазмун эмас, балки ундаги контекстуал (тагмазмун) маъно ифодасини сақлаб қолмоқ зарурдир.\n1980-йилларга келиб таржима назариясининг тилшунослик йўналиши тамойиллари янада такомиллашди. Таржиманинг адабиётшунослик йўналишига мансуб И.Кашкин ва Г.Гачечиладзенинг “реалистик таржима назарияси” ўрнини Д.Дюришиннинг “таржима халқаро адабий жараён тараққиётида муҳим ўрин эгалловчи адабиётлараро коммуникатив воситадир” дегувчи назарияси эгаллади. Лингвистик таржима назариётчилари Р.Клёпфер, Р.Р.Витеноу, И.Левий қарашларининг давомчиси словакиялик олим А.Попович таржиманинг коммуникатив асосларини ишлаб чиқди. Бироқ олим Р.Клёпфер, И.Левий ва И.Кашкин, Г. Гачечиладзе фикрларига қарши ўлароқ, тилшуносларни таржиманинг якдил ва аниқ лингвистик талқинга асосланган назариясини яратишга даъват этди. Масалан, А.Попович таржима назариясининг шаклланган лингвистик асослари умумий маъно касб этиб, у бадиий таржима қонуниятларига тамомила мос келмаслигини таъкидларкан, бадиий таржима амалиётини моделлаштиришда фақат асар матнига, унинг таҳлили ва талқинига тааллуқли лингвистик жиҳатларнигина ҳисобга олмоқ зарур, тўлиқ лингвистик моделларни бадиий матн таржимасига мажбуран юкламаслик керак, деган хулосага келади.\nБу йилларда Ўзбекистонда профессор Ғайбулла Саломов (ТошДУ) ва профессор Жуманиёз Шарипов (ЎзФА) раҳбарлигида шаклланган таржимашунослик мактаби олимлари таржима назариясининг умумфилологик муаммоларини тадқиқ қилиш билан машғул бўлдилар. Масалан, Р.Файзуллаева, М.Сулаймонов, И.Мирзаев каби олимлар немис, инглиз, француз тилларидан ўзбек тилига таржиманинг лингвистик масалалари мавзусида тадқиқотлар яратишган бўлсалар, Ш.Рўзиев, Я.Эгамова, Д.Ғуломова, Қ.Жўраев, М.Холбеков, М.Бақоева, Н.Отажонов, У.Сотимов, Ж.Юсупов, Ё.Ҳамроев кабилар бадиий таржиманинг умумфилологик муаммоларини тадқиқ этган номзодлик диссертацияларини ҳимоя қилдилар. Улар изидан таржимашунослик илмига қадам қўйган С.Хаитов, С.Олимов, З.Исомиддинов, Р.Абдуллаева, Ғ.Хўжаев, Қ.Тожиев, Б.Эрматов, С.Азимов ва бошқалар жаҳон адабиётидан ўзбек тилига ўгирилган таржима асарларининг бадиий жиҳатларини ўргандилар. Устоз Ғайбулла Саломов ўзининг таржима назарияси борасидаги изланишлари натижаси ўлароқ 1982 йил “Адабий анъаналар ва бадиий таржима муаммолари” мавзусида докторлик диссертациясини ҳимоя қилди. Тадқиқотда олим асосан таржимада адекватликка эришиш принципларини таҳлил қиларкан, бу борада Шекспир асарлари таржимаси мисолида “таржима-таъсир-таржима” тамойилини кенг маънода асослаб берди (Каранг. А.Абдуазизов, М.Холбеков. Атоқли таржима назариётчиси// Ўзбекистон адабиёти ва санъати, 2012,14 декабр). Олимнинг бу иши унинг таржима назарияси бобида яратган сўнгги йирик тадқиқоти бўлиб қолди.\nТаниқли тилшунос Ю.Найда эса таржима назариясига тўрт тарафлама, яъни филологик, лингвистик, коммуникатив ва социосемантик ёндашув лозимлигини таклиф этади. Филологик ёндашув замирида бадиий матн, яъни унинг структуравий ва стилистик хусусиятлари мужассам бўлиб, уларнинг ечими лингвистик назарияга таянади. Лингвистик ёндашув замирида эса икки тилнинг лексик ва синтактик ҳолатларига эътиборни қаратмоқ лозим бўлади. Бу ҳолатда тилларнинг коммуникатив функциясига таянилади. Таржимага учинчи ёндашув – соф коммуникатив жараён ҳисобланиб, унда асосан ижтимоий шароит ва коммуникаторлар орасидаги ўзаро мулоқот ҳисобга олинади. Тўртинчиси, таржимага нисбатан социосемиотик ёндашув ҳисобланиб, унда таржима қилинаётган матн учта асосий факторга: белги, референт (матн) ва интерпретант (талқин қилувчи)га асосланади. Бу жараёнда асосан синонимик белгилар (элементлар) ҳал этувчи вазифани бажаради.\nХулоса қилиб айтганда, кейинги жараёнда ҳар икки олимнинг фикри ғарб тилшуносларининг диққат-эътиборида бўлди. Юқоридаги барча талқинлар соф лингвистик характерга эга бўлиб, таржима назариясини ҳозирги замон тилшунослик фани қонуниятлари билан вобасталиги ва коммуникатив алоқа воситаси функциясини бажариши исботланди. Ва ниҳоят ФИТнинг собиқ президенти, болгариялик таржимашунос Анна Лилова аслият ва таржиманинг типологик таҳлилини лингвистик назария ва тарихий жараён билан боғлаб олиб бориш зарурлигини уқтираркан, у ёки бу матнни ўгиришда таржимон шу жиҳатларни эътиборга олмоғи зарур, дея таъкидлайди. Олиманинг таърифлашича, таржиманинг қуйидаги уч тури: а) оғзаки таржима; б) ёзма таржима; в) машина таржимаси ва уч асосий жанри: а) ижтимоий-сиёсий адабиётлар; б) бадиий адабиёт; в) илмий-техникавий матнлар таржимаси мавжуддир. Анна Лилованинг асл нусха матнининг жанр ва шакл хусусиятлари таржима мезонини белгиловчи асосий омил ҳамдир, деган фикри то ҳозирга қадар ўз қимматини сақлаб келмоқда.\nБу даврда Ўзбекистонда ҳам таржима назарияси ва адабий алоқалар йўналишида бир қатор илмий тадқиқотлар яратилди. Масалан, Нажмиддин Комилов (“Хоразм таржима мактаби”, 1987), Қудрат Мусаев (“Таржиманинг лингвостилистик муаммолари”, 1988), Муҳаммаджон Холбеков (“Ўзбек-француз адабий алоқалари: таржима, танқид ва идрок тадоригида”, 1991), Қ.Жўраев (“Шеърий таржималарни халқаро адабий ва фольклор контекстида қиёсий ўрганиш”, 1991) нинг докторлик тадқиқотлари юзага келди. Шунингдек, таржима муаммоларига бағишланган ўнлаб номзодлик диссертациялари ҳимоя қилинди. Аммо ўзбек таржимашунослари ғарб олимларининг таржима назарияси хусусидаги баҳс-мунозараларида иштирок этолмадилар. Таъбир жоиз бўлса, бу даврга килиб ўзбек таржимашунослик илми бир қадар орқада қола бошлади.\n1993 йил Москва шаҳрида бўлиб ўтган таржимон ва таржимашуносларнинг халқаро симпозиумида сўзга чиққан инглиз тилшуноси Г.Тури таржиманинг жанр хусусиятларига тўхталаркан, ҳар қандай вазиятда “адабий таржима” атамасини қўллаш маъқуллигини таъкидлаган эди. Унинг фикрича, таржима “бадиий” ва “нобадиий” асар матнини ўзга тилда қайта тиклашдан иборат бўлиб, уларнинг ҳар иккаласи ҳам аслиятда адабий тил нормаларини ўзида мужассам этажагини унутмаслик керак. Шундай экан, иккала тил (аслият ва таржима)нинг адабий нормаларидан баб-баробар фойдаланмоқ ва уларни ҳисобга олмоқ талаб этилади. Демак, таржима А.Лилова таъбирича, адабий тил ҳосиласидир. Ёки, тилшунос Р.Р.Витеноу таъбири билан айтганда, вақт ўтиши билан таржима асари ҳам “ватан адабиёти” хазинасидан ўрин олиб, аслиятда яратилган илмий ва бадиий китоблар (жанр хусусиятидан қатъи назар – М.Х.) қаторида ўқувчига ўз “герменевтик” таъсирини ўтказиши мумкин.\nХулоса қилиб айтганда, таржима ва таржимашунослик илми ўтган XX асрда кенг тараққий этди, умумфилологик фан тарзида эътироф қилинди. Узоқ давом этган баҳс-мунозаралардан кейин таржима назариясининг лингвистик тамойиллари пешқадамликни қўлга олган бўлса-да, XXI аср бўсағасида назария бирмунча таназзулга юз тутиб, амалиётдан ортда қола бошлади. Бу фикрни бевосита ўзбек таржимашунослиги хусусида ҳам айтиш мумкин. Сабаби, сўнгги ўн-ўн беш йил ичида таржима назарияси муаммоларига бағишланган йирик илмий тадқиқотлар яратилмади ҳисоб. Ёш олимлар томонидан ҳимоя қилинаётган номзодлик диссертациялари жаҳон таржимашунослиги илми андозалари даражасида эмас. Бир сўз билан айтганда, мустақиллик йиллари “таржима амалиёти бир қадар жонланди-ю, таржиманинг назарий асослари, йўналишлари, истиқболларини ўрганиш, тадқиқ этиш бирмунча сусайди” (Х.Дўстмуҳаммад). Қувонарли томони шундаки, олий ўқув юртларида таржима назарияси ва амалиётини ўқитиш бирмунча жонланди. И.Ғафуров, А.Абдуазизов, Қ.Мусаев, О.Мўминов, Н.Қамбаров, Ш.Сирожиддинов каби таниқли таржимон ва таржимашунос олимларимизнинг саъй-ҳаракати туфайли таржима назарияси ва амалиётига оид дарслик ҳамда ўқув қўлланмалари чоп этилди. “Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетаси, “Жаҳон адабиёти”, “Шарқ юлдузи”, “Звезда Востока”, “Ўзбек тили ва адабиёти”, “Тафаккур”, “Филология масалалари” журналларида таржима назарияси ва амалиётига оид мақолалар, баҳс-мунозаралар босилмоқда. Ваҳоланки, ўтган “XX аср – таржима асри” (П.Ф. Кайе) тарзида тарихда муҳрланган бўлса, XXI асрда таржима жаҳон халқлари ва цивилизацияси ўртасидаги “коммуникатив восита” (П.М. Топер) сифатида янада ҳам муҳим аҳамият касб этиши турган гап. Бу фикр ФИТнинг сўнгги йилларда Лондон, Москва, Мельбурн ва Шанхай симпозиумларида ҳам олимлар тарафидан такрор-такрор айтилиб ўтилди. Эндиликда, “ўзбек адабиёти аста-секинлик билан жаҳон адабиёти жараёнлари билан туташиб бораётган” (И.Ғафуров) экан, таржима амалиёти ва унинг назарий жиҳатларига ҳам жиддий эътибор қаратмоғимиз лозим бўлади.\n← Аввалги Аввалги Оҳанг яратувчи уста (Дмитрий Шостакович)\nКейинги → Кейинги: Бекжон Тошмуҳамедов (1935-2020)


Италия спорт нашлари Элдор Шомуродов ҳақида нималар ёзмоқда?\nБош саҳифаЯнгиликларИталия спорт нашлари Элдор Шомуродов ҳақида нималар ёзмоқда?\nИталия нашрларининг фикри.\nИталия А Cериаси жамоаси бўлган «Женоа» клубига ўтган ҳамюртимиз Элдор Шомуродов трансфердан сўнг миллий терма жамоамиз йиғинига етиб келди ҳамда Эрон терма жамоасига қарши бўлиб ўтган баҳсда тўп киритди. Мазкур ўйиндан сўнг кўпгина Италиянинг спорт нашрлари футболчи ҳақида турли хил фикрлар юритишди. Мазкур фикрларни эътиборингизга ҳавола этамиз:


Божхона бўйича йиғилиш ўтказган Мирзиёев, 20 рақами туширилган «банкнот» ва криптовалютани тақиқлашга чақирган миллиардер — кунлик дайжест – Kommers.uz\nТаҳлил\t22:00 | 17.2.22\nБожхона бўйича йиғилиш ўтказган Мирзиёев, 20 рақами туширилган «банкнот» ва криптовалютани тақиқлашга чақирган миллиардер — кунлик дайжест\nЯқин соатларда 2022 йилнинг 17 февраль санаси ҳам поёнига етади. Якунланаётган кун Ўзбекистон ва жаҳон ахборот майдонида қайноқ янгиликларга бой бўлди. Kommers.uz уларнинг энг сараларини битта дайжестга тўплади.\nGoogle компанияси ўзининг Android операцион тизимининг дастурий таъминотига фойдаланувчиларни кузатиш имкониятини чеклайдиган ўзгартиришлар киритишга қарор қилди.\nGoogle компаниясининг ушбу қарори фойдаланувчи маълумотларини ва идентификаторларни учинчи шахсларга ўтказишни чеклаши кутилмоқда. The Wall Street Journal’нинг тушунтиришича, компаниялар ушбу идентификаторлардан реклама мақсадида интернетдаги фойдаланувчи хатти-ҳаракатларини кузатиш учун фойдаланиши мумкин.\nБугунги кунга қадар Фарғона вилоятида янги қурилган умумтаълим мактаблари олдига 22 та қуёш панелли светофорлар ўрнатилди. Вилоятда ўқувчи ёшларнинг хавфсиз ҳаракатланиши учун 125 та таълим муассасалари олдида сунъий нотекисликлар яратилган.\nБундан ташқари, 2022 йилнинг ўзида яна 462 та таълим муассасалари олдига нотеккисликлар ўрнатиш режалаштирилган. Шунингдек, пиёдалар ўтиш жойларига 132 та ёритиш мосламалари ўрнатилган.\n«Вилоятда аҳоли гавжум жойлар, хусусан, бозорларнинг кириш қисми ва мактаблар яқинига қуёш батареялари ёрдамида ишлайдиган кўчма светофорлар ўрнатиш ишлари давом эттирилмоқда. Мазкур қурилма лойиҳаси Фарғона политехника институти олимлари томонидан ишлаб чиқилган», дейилади хабарда.\nМаълум қилинишича, дастлаб Ёзёвон туманида синовдан ўтказилган кўчма светофор ижобий самара бериб, унинг энергия тежамкорлиги, исталган ерга ўрнатиш имконияти мавжудлиги ҳар жиҳатдан маъқулланган.\n20 рақами туширилган «банкнот»\nТижорат банклари январь ойида қанча валюта сотди?\nЎзбекистонда 2022 йилнинг январь ойи тижорат банклари жисмоний шахсларга 613,6 миллион доллар миқдорида хорижий валюта сотди. Бу ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 61 фоизга (231 миллион доллар) кўпдир.\nБожхона бўйича йиғилиш ўтказган Мирзиёев\nПрезидент Шавкат Мирзиёев ҳузурида 2022 йилда божхона маъмурчилигини янада такомиллаштириш ва соҳани коррупциядан холи тизимга айлантириш бўйича устувор вазифалар юзасидан йиғилиш бўлиб ўтди.\n«Ўзавтосаноат» ва BYD ҳамкорлиги\nБитирувчилар учун 80 минг доллар кредит\nХитойнинг Чжэцзян провинциясидаги коллеж битирувчилари ўз бизнесларини бошлаш учун 500 минг юань (78,9 минг доллар)гача қарз олишлари мумкин бўлади. Қайд этилишича, агар битирувчи талабанинг тижорати муваффақиятсизликка юз тутса, ҳукумат кредитнинг 80 фоизини қайтаришга ёрдам беради.\nХабарга кўра, Хитойнинг юқори иқтисодий режалаштирувчиси томонидан тайёрланган ушбу тадбир лойиҳаси ҳукумат иқтисодий ўсишнинг секинлашиши фонида миллионлаб битирувчиларни иш билан таъминлаш истиқболидан ташвишланаётганидан далолат беради.\nСоҳилдаги ишлаб чиқариш маркази бўлган Чжэцзян провинциясига 2025 йилгача даромадлар тенгсизлигини камайтириш бўйича тажриба сиёсатини амалга ошириш вазифаси юкланган.\nКредит суммаси 100 минг юань (15,7 минг доллар)дан ошмаган тақдирда битирувчиларнинг бизнеси муваффақиятсизликка учраса, ҳукумат кредитнинг 80 фоизини ёки ҳатто 100 фоизини қоплайди.\nБундан ташқари, агар битирувчилар ишлаш учун Чжэцзянда қолса, яшаш учун нафақа ва 20 мингдан 400 минг юангача бўлган уй-жой субсидияларини олиши мумкин бўлади.\nКриптовалютани тақиқлашга чақирган миллиардер\nУоррен Баффетнинг ҳамкори миллиардер Чарли Мангер криптовалюталарни тақиқлашга чақирди.\n«Мен буни зудлик билан тақиқлашни истардим ва хитойликлар буни аллақачон қилганига қойил қоламан», — деди миллиардер.\nХабарга кўра, 98 ёшли Мангер ўзи криптовалюталарга сармоя киритмаслигини айтган.\n«Мен бундан қочганимдан фахрланаман. Бу жинсий йўл билан юқадиган касаллик ёки шунга ўхшаш нарса. Ва мен буни ҳатто нафратланишга ҳам нолойиқ деб биламан», — деган у.\nШунингдек, миллиардер биткоин ва венчур капиталининг стартапларга кириб келишини бозорнинг ҳаддан ташқари «ачинарли» кўтарилиши деб атаган. У венчур капитали жуда кўп пулни тезда ташлаб кетаётганини ва венчур капитали ҳамда хусусий капиталнинг бошқа шаклларининг ортиқча таклифи борлигини айтган.


Ислом Тўхтахўжаев ва Марат Бикмаевларнинг ахволи қандай?\n28 июнь,2017, 20:19 554\n“Локомотив” 30 июнь куни “Металлург”га қарши биринчи даврадаги сўнгги учрашувини ўтказади. “Темирйўчилар” ушбу қарама-қаршиликка қизғин тайёргарлик олиб боришмоқда. Бу ҳақда клуб матбуот хизмати хабар бермоқда.\n“Локо” футболчилари бугун ҳам ўз қароргоҳларида машғулот ўтказишди. Машғулот жараёни анча қизиқарли кўриниш олди. Унда дастлаб чигалёзди машқлари ўтлагач, махсус ҳаводаги волейбол машқлар жамланмаси бажарилди. Сўнг жарима зарбалари бериш ҳамда стандарт вазиятлардан унумли фойдаланаиш борасида иш олиб борилди.\nИслом Тўхтахўжаев ва Марат Бикмаев якка тартибда шуғулланишни давом эттиришмоқда. Диёр Туропов эса шифокор назорати остида енгил югуриш машқларини бажариш билан чекланмоқда. Маҳоратли ярим ҳимоячи катта эҳтимол билан иккинчи даврада сафга қайтади.\nОлег Тюлькин: “Локомотив” савия жиҳатдан биздан устун 79 20.11.2017\nРўзиқул Бердиевнинг дебют баҳсида термамиз БААга мағлуб бўлди 1457 14.11.2017\nБАА – Ўзбекистон. "Насаф"нинг 3 футболчиси ўйинни асосий таркибда бошлайди 728 14.11.2017\nТеглар: Марат Бикмаев Локомотив Металлург\nАна холос! ПФЛ томонидан “Насаф”га нисбатан қўлланган жаримани мухлислар тўлашмоқчи 2212\nБугун Нурсултон Рўзибоев, Мурод Хонтураев ва яна икки жангчимиз Қирғизистонда жанг ўтказади (фото) 1315\nБугун боксчиларимиз халқаро турнирдаги иштирокини бошлайди 959\nМафтункор Мария Шарапова Туркияда суратга тушди(Фото) 828\nРоналду ўз рекордини янгилади 817\n"Реал" ЕЧЛ тарихига кирди 792\nНурсултон Рўзибоев чемпионлик камарини сақлаб қолди 675\n"Реал" сафарда АПОЭЛ дарвозасига жавобсиз 6та тўп йўллади (видео) 558