АРДУАН – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар АРДУАН\nДОРИ ПРЕПАРАТИНИ ТИББИЁТДА ҚЎЛЛАШ БЎЙИЧА ЙЎРИҚНОМА\nАРДУАН инъекция учун эритма билан лиофилизация қилинган кукун, 4,0мг\nХПН: пипекуроний бромиди (pipecuronium bromide)\nҲар бир флаконда 4 мг пипекуроний бромиди сақланади.\nЁрдамчи моддалар рўйхати: 6.1 бўлимига қаранг.\nИнъекция учун эритма билан лиофилизация қилинган кукун.\nОқ ёки деярли оқ лиофилизат.\nЭритувчи – рангсиз ва тиниқ эритма.\n20-30 минутдан ортиқ миорелаксацияни талаб қилувчи турли жарроҳлик операциялари жараёнида умумий анестезияда эндотрахеал интубациядан олдин ва скелет мушакларини релаксацияси учун қўлланилади.\nБошқа нерв-мушак блокаторлари каби, Ардуаннинг дозасини анестезия тури, жарроҳлик аралашувининг тахминий давомийлиги, анестезиядан олдин ва анестезия вақтида қўлланадиган бошқа дори препаратлари билан ўзаро таъсири, ёндош касалликлар ва беморнинг умумий ҳолатини ҳисобга олган ҳолда, ҳар бир бемор учун шахсий равишда танланади. Нерв-мушак блокини назорат қилишни таъминлаш учун периферик нервларни рағбатлантирувчи воситаларни қўллаш тавсия этилади. Вена ичига қўллансин.\nКатталар учун тавсия этилган дозалари:\nинтубация ва ундан кейинги жарроҳлик аралашуви учун бошланғич доза: тана вазнига 0,06-0,08 мг/кг, 150-180 секунд давомида интубация учун яхши/аъло шароитларни таъминлайди, бунда мушаклар релаксациясининг давомийлиги 60-90 минутни ташкил қилади;\nсукцинилхолинни қўллаш билан ўтказиладиган интубацияда миорелаксация учун бошланғич доза: 0,05 мг/кг, 30-60 минутлик миорелаксацияни таъминлайди;\nтутиб турувчи доза: 0,01-0,02 мг/кг, жарроҳлик операцияси вақтида 30-60 минутлик миорелаксацияни таъминлайди;\nбуйрак фаолияти етишмовчилигида 0,04 мкг/кг дозадан ортиқ дозаларни қўллаш тавсия этилмайди.\nҚуйидаги ҳолларда таъсирини узайтириш мумкин:\nортиқча тана вазни, семизлик (дозани танлашда идеал тана вазнидан келиб чиқиб, ҳисоблаш керак);\nингаляцион анестетикларни бир вақтда қўлланиши (Ардуаннинг дозасини камайтириш мумкин);\nсукцинилхолин билан ўтказилган интубация вақтида (Ардуанни сукцинилхолиннинг таъсирини клиник белгилари йўқ бўлганидан кейин юборилади. Бошқа қутбсизланмайдиган миорелаксантлар каби қутбсизланадиган миорелаксантларни юборишдан кейин, Ардуанни юбориш миорелаксация учун керакли вақтни қисқартириши ва максимал самаранинг давомийлигини узайтириши мумкин).\nСамарасини тўхтатиш: Периферик нервларни рағбатлантирувчи воситалари ёрдамида ўлчанадиган 80-85% блокада вақтида ёки клиник белгилар бўйича аниқланадиган қисман блокада вақтида атропинни (0,5-1,25 мг) неостигмин (1-3 мг) ёки галантамин (10-30 мг) билан мажмуада қўллаш Ардуаннинг миорелаксацияловчи таъсирини тўхтатади.\nПрепаратнинг таъсир қилувчи ёки ҳар қандай ёрдамчи моддаларига юқори сезувчанликда қўллаш мумкин эмас.\n4.4 Махсус кўрсатмалар\nПрепаратни нафас мушакларига таъсир қилиши сабабли, препаратни фақат сунъий нафас ўтказиш имкони бор шароитларда ва сунъий нафас ўтказиш бўйича мутахассис иштирокида қўллаш керак.\nТиббий адабиётларда миорелаксантларни қўллашда анафилактик ва анафилактоид реакциялар холлари таърифланган. Ардуаннинг бундай таъсири ҳақида хабарлар йўқлигига қарамасдан, препаратни фақат бундай ҳолатларни даволашга дарҳол киришиш мумкин бўлган шароитларда қўллаш керак.\nАрдуаннинг миорелаксацияни чақирувчи дозалари сезиларли кардиоваскуляр самараларга эга эмас ва баъзи бошқа анестетиклардан фарқли равишда вагус рефлекси оқибатидаги брадикардияни деярли чақирмайди.\nЮқоридагиларни ҳисобга олиб, премедикация мақсадларида ваголитик препаратларни қўллаш ва дозалаш, олдиндан синчков баҳолашни талаб этади; шунингдек бир вақтда қўлланилаётган дори препаратларининг вагусга рағбатлантирувчи таъсири ва операция турини ҳисобга олиш керак.\nПрепаратнинг дозасини нисбий ошириб юборилиши ва мушак фаоллигини тикланишини мувофиқ назоратини таъминлаш учун периферик нервларнинг рағбатлантирувчиларини қўллаш тавсия этилади.\nАрдуаннинг фармакокинетикаси ва/ёки миорелаксацияловчи самарасига қуйидаги омиллар таъсир қилиши мумкин:\nБуйрак етишмовчилиги препаратнинг таъсир қилиш вақти ва беморнинг “қайтиши” деб аталадиган вақтини узайтиради.\nНерв-мушак касалликлари: бундай ҳолатларда препаратнинг таъсири кучайиши ҳам, сусайиши ҳам мумкинлиги сабабли, Ардуанни эҳтиёткорлик билан буюрилади. Оғир даражали миастения ёки Итон-Ламберт синдромида Ардуаннинг кичик дозалари яққол намоён бўлган самарани чақириши мумкин. Бундай беморларга бўлиши мумкин бўлган зарарни синчиклаб баҳолагандан кейин препаратни жуда кам дозаларда буюрилади.\nЖигар касалликлари: Ардуанни фақат кутилаётган фойда, бўлиши мумкин бўлган зарардан устун бўлган ҳолларда қўллаш мумкин.\nХавфли гипертермия: Ардуанни текшириш жараёнида ҳам, клиник амалиётда ҳам хавфли гипертермия кузатилмаган. Миорелаксантни ҳеч қачон бошқа дори препаратларисиз қўлланмаслиги, шунингдек ушбу синдром маълум хавф омиллари йўқлигида ривожланиши мумкинлиги сабабли, шифокор синдромнинг илк белгилари, уни ташҳислаш усуллари ва даволаш ҳақида билиши керак.\nБошқа миорелаксантларда бўлгани каби, электролитлар баланси ва кислота-асос ҳолатини нормаллаштириш керак.\nГипотермия Ардуаннинг таъсирини узайтириши мумкин.\nГипокалиемия, дигитализация, диуретикларни қабул қилиш, гипермагниемия, гипокальциемия (трансфузия), дегидратация, ацидоз, гипопротеинемия, гиперкапния, кахексия ҳолати Ардуаннинг таъсирини кучайтириши ва узайтириши мумкин.\nБошқа миорелаксантлар каби, Ардуан парциал тромбопластин ва протромбин вақтини камайтириши мумкин.\nФақат янги тайёрланган эритмани қўллаш керак.\n4.5 Бошқа дори воситалари билан ўзаро таъсири\nҚуйидаги дори препаратлари Ардуаннинг таъсирига таъсир қилиши мумкин.\nТаъсирини кучайтиради ёки узайтиради:\nингаляцион анестетиклар (галотан, метоксифлуран, эфир, энфлуран, изофлуран, циклопропан);\nвена ичига юбориладиган оғриқсизлантирувчи воситалар (кетамин, фентанил, пропанидид, барбитуратлар, этомидат, γ-гидроксимой кислотаси);\nбошқа қутбсизланмайдиган миорелаксантлар, олдин сукцинилхолинни қўлланиши;\nбаъзи антибиотиклар ва химиотерапевтик препаратлар (аминогликозидлар, пептидлар, имидазоллар, метронидазол ва бошқалар);\nдиуретиклар, α- ва β-блокаторлар, тиамин, МАО ингибиторлари, гуанидин, протамин, фенитоин, кальций каналларининг антагонистлари, магний тузлари, вена ичига юбориш учун лидокаин.\nолдиндан узоқ муддат давомида глюкокортикостероидлар, неостигмин, эдрофоний, пиридостигмин, норадреналин, азатиоприн, теофиллин, KCl, NaCl, CaCl2 ни қўллаш.\nТаъсирини кучайтиради ёки сусайтиради:\nОлдиндан қутбсизлантирувчи миорелаксантларни қўллаш (доза, қўллаш вақти ва шахсий ўзлаштираолишлик роль ўйнайди).\nАрдуанни ҳомиладорлар ва ҳомила учун хавфсизлигини тасдиқлаш учун етарли тажриба йўқ.\nҲомиладорлик вақтида Ардуанни фақат кутилаётган яхши самара хавфдан устун бўлган ҳолларда қўллаш мумкин.\nМагний тузлари нерв-мушак блокини кучайтириши мумкинлиги сабабли, токсикозни даволаш учун бундай препаратларни қабул қилаётган аёлларда миорелаксацияловчи самарани дорилар ёрдамида тўхтатиш етарли бўлмаслиги мумкин. Бундай ҳолларда албатта периферик нервларни рағбатлантирувчи воситаларни қўллаш керак.\nУмумий анестезия учун Ардуанни қўллаш бўйича ўтказилган клиник тадқиқотларнинг маълумотларига кўра, у Апгар кўрсаткичи, янги туғилган чақалоқларнинг мушак тонуси ва кардиоваскуляр адаптациясини ўзгартирмаслиги тахмин қилинади.\nФармакокинетик тадқиқотларда пипекуроний бромиди йўлдош орқали жуда кам концентрацияларда ўтиши ва киндик қонида аниқланиши аниқланган.\nАрдуанни лактация даврида қўллаш бўйича клиник маълумотлар йўқ.\n4.7 Препаратнинг автомобилни ва ишловчи машиналарни бошқариш қобилиятига таъсири\nАрдуаннинг миорелаксацияловчи таъсири тўхтаганидан кейин биринчи 24 соатда автомобилни бошқариш ва шикастланишнинг юқори хавфи билан боғлиқ бошқа машиналар билан ишлаш тавсия этилмайди.\n4.8 Ножўя таъсири\nНожўя самаралар жадвалидаги рўйхат қуйидаги тез-тезлик тоифалари бўйича тузилган:\nТез-тез эмас (≥1/1000 – <1/100)\nКам (≥1/10000 – <1/1000)\nЖуда кам (<1/10000), номаълум (ёки маълум ахборотлар бўйича аниқлаб бўлмайди)\n“Жуда кам” тез-тезликда қуйидаги ножўя самаралар ҳақида хабарлар мавжуд\nАъзолар ёки аъзолар тизимининг белгилари Жуда тез-тез Тез-тез Тез-тез эмас Кам Жуда кам\nИммун тизими томонидан белгилар Анафилактик реакция*\nМоддалар алмашинуви томонидан белгилар ва алиментар синдромлар Тетания\nРуҳият томонидан белгилар Уйқучанлик\nНерв тизими томонидан белгилар Фалажлар\nКўз ва кўриш томонидан белгилари Блефарит\nЮрак томонидан белгилари Аритмия, брадикардия, юрак фаолиятини сусайиши (бостирилиши), тахикардия ва қоринчалар фибрилляцияси**\nҚон-томир тизими томонидан белгилар Гипотония, вазодилатация\nНафас тизими ва медиастинал симптомлар Апноэ, ҳансираш, ўпка гиповентиляцияси, бронхоспазм, йўтал\nТаянч-ҳаракат тизими томонидан белгилари Мушак кучсизлиги\nЛаборатор силжишлар Қон плазмасида K, Mg, Ca миқдорини бироз камайиши. Глюкоза миқдорини ошиши. Қонда мочевина концентрациясини ошиши. Юрак қисқаришлар сонини камайиши.\n* Анафилактик реакциялар баъзида қутбсизланмайдиган миорелаксантларни қўллашда кузатилиши мумкин. Ардуаннинг инъекциясини қўлланганида фақат бир ҳолатда (аниқ тасдиқланмаган) анафилактик реакция (йўтал, бронхоспазм, юзни шиши, кўзни қизариши ва шиши) таърифланганлигига қарамасдан, препаратни қўллаш вақтида анафилактик реакцияни бартараф қилиш учун дориларни ва аппаратларни тайёрлаш керак. Анамнезида бошқа миорелаксантларга аллергик реакция бўлганида препаратни жуда эҳтиёткорлик билан қўллаш керак, чунки деполяризацияламайдиган миорелаксантлар орасида кесишган аллергия ривожланиши мумкин.\nГистаминни ажралаб чиқиши ва гистаминга ўхшаш реакциялар: Ардуан гистаминни ажратиб чиқарувчи таъсирга эга эмас.\n** Ардуан препаратининг юрак-қон томир тизимига таъсири кам намоён бўлган, пипекуронийнинг кам намоён бўлган кардиоселектив, ваголитик хусусиятлари билан боғлиқ. Тана вазнига 0,10 мг/кг дозагача ганглиоблокловчи ёки ваголитик таъсири аниқланмаган, фақат айниқса наркозга киришда фторотан ёки фентанил бир вақтда қўлланганда кам намоён бўлган юрак-қон томир томонидан ножўя самаралар (артериал босимни пасайиши, брадикардия) кузатилган.\nДозани ошириб юборилиши ёки нерв-мушак блокини узоқ муддат давом этиши ҳолларида ўпкани сунъий вентиляцияси спонтан нафас тиклангунигача давом эттирилади. Нафасни спонтан тикланишини бошида антидот сифатида антихолинэстераза ингибитори (масалан, неостигмин, пиридостигмин, эндрофоний) мувофиқ дозада юборилади. Спонтан нафас қониқарли тиклангунигача нафас фаолиятини синчковлик билан назорат қилиш керак.\nФармакотерапевтик гуруҳи: периферик таъсир қилувчи миорелаксант\nАТХ коди: М03А С06\nАрдуан (пипекуроний бромиди) узоқ таъсир қилувчи қутбсизланмайдиган нерв-мушак блокатори ҳисобланади. Кўндаланг-тарғил мушак толаларининг охирида жойлашган ацетилхолиннинг никотинга-сезувчан рецепторлари билан компетитив боғлари туфайли сигнални нерв охирларидан мушак толаларига узатилишини блоклайди. Унинг антидотлари бўлиб антихолинэстераза ингибиторлари (масалан, неостигмин, пиридостигмин, эндрофоний) ҳисобланади. Деполяризацияловчи миорелаксантлардан (масалан, сукцинилхолин) фарқли равишда, Ардуан мушак фасцикуляциясини чақирмайди. Ардуан гормонал таъсир кўрсатмайди.\nҲатто мушак контрактиллигини 90% га камайтириш учун зарур бўлган самарали дозадан (ED90) бир неча марта ортиқ дозалар ганглиоблокловчи, ваголитик ва симпатомиметик фаоллик кўрсатмайди.\nТадқиқотларнинг маълумотларига кўра, мувозанатланган анестезияда пипекуроний бромидининг ED50 ва ED90 дозалари, мувофиқ равишда тана вазнига 0,03 ва 0,05 мг/кг ни ташкил қилади.\nТана вазнига 0,05 мг/кг га тенг доза турли операцияларда 40-50 минутлик мушак релаксациясини таъминлайди.\nПипекуронийнинг максимал таъсири дозага боғлиқ ва 1,5-5 минутдан кейин эришилади. 0,07-0,08 мг/кг га тенг дозаларда самараси тезроқ ривожланади. Дозани кейинчалик оширилиши препаратнинг таъсирини ривожланиши учун зарур вақтни қисқартиради ва препаратнинг таъсирини анча узайтиради.\nВена ичига юборилганда бошланғич тақсимланиш хажми (Vdc): тана вазнига 110 мл/кг, тўйиниш босқичида (Vdss): 300±78 мл/кг, плазма клиренси (Cl): 2,4±0,5 мл/минут/кг, ўртача ярим чиқарилиш вақти (t1/2β) 121±45 минут, ўртача мавжуд бўлиш вақти (MRT) : 140 минутни ташкил қилади.\nСамарани бир маромда сақлаб турувчи дозаларни такрор юборилганда, агар дастлабки контрактилликни 25% тикланиш вақтида 0,01-0,02 мг/кг дозалар қўлланган бўлса, тўпланиш самараси аҳамиятсиз даражада бўлади,.\nУчдан бир қисми ўзгармаган ҳолда, қолган қисми эса – 3-дезацетил-пипекуроний шаклида чиқарилади.\nКлиник олди тадқиқотларининг маълумотларига кўра, пипекуронийни чиқарилишида жигар ҳам иштирок этади.\nПрепаратни қўллаш хавфсизлигини ўрганиш бўйича ўтказилган клиника олди тадқиқотларнинг эътиборга молик маълумотлар аниқланмаган.\n6.1 Ёрдамчи моддалар\nИнъекцион флаконда: маннитол.\nЭритувчининг ампуласида: натрий хлориди, инъекция учун сув.\nАрдуан препаратини инфузион эритмалар билан аралаштириш тавсия этилмайди.\nПрепаратни ўрамида кўрсатилган яроқлилик муддатигача ишлатиш мумкин.\n+2оС дан +8оС гача ҳароратда, ёруғликдан ҳимояланган жойда сақлансин.\n6.5 Чиқарилиш шакли\nИнъекция учун флакон: “flip-off” мажмуавий қалпоқчали резина тиқинли, 10 мл сиғимли тиниқ, шиша флакон.\nЭритувчи ампуласи: синдириш учун нуқтали, 2 мл сиғимли, рангсиз, тиниқ шиша ампула.\n5 пластмасса поддонлар флаконлар билан (ҳар бирида 5 флакондан) ва 5 пластмасса поддонлар ампулалар билан (ҳар бирида 5 ампуладан) картон қутида.\n6.6 Дорихоналардан бериш тартиби\nФақат стационар шароитда қўллаш учун.


Тошкент-Волгоград-Тошкент йўналиши биринчи рейси бажарилди / Ўзбекистон янгиликлари, энг сўнгги хабарлар\nТошкент-Волгоград-Тошкент йўналиши биринчи рейси бажарилди\n30 сентябр 2013, 13:40 1455 кўрилди\nБиринчи қатнов замонавий А320 самолётларида бажарилди. Парвоз муваффақиятли ва яхши юклама билан бажарилди.\nБу воқеа МАКнинг парвозлар географияси тўғри олиб борилаётганлиги ва авиакомпаниянинг ўз йўловчилари ҳақида қайғуришининг яна бир тасдиғи бўлди.\nҚўниш манзилига етиб борган МАК делегациясини Волгоград шаҳри аэропорти раҳбарияти кутиб олди. Тақдимот маросимида россиялик ҳамкасблар узоқ муддатли ҳамкорлик қилинишига умид билдирдилар. Тошкентга қараб йўл олган қатнов ҳам экипажнинг маҳорати, бенуқсон хизмат кўрсатилиши, шунингдек “Ўзбекистон ҳаво йўллари” МАКнинг Волгограддаги ваколатхонаси ходимларининг саъй-ҳаракатлари туфайли муваффақиятли амалга оширилди.\nМунтазам қатнов ҳафтада бир марта чоршанба кунлари бажарилади, режада вилоят аэропортларидан қўшимча қатновларни киритиш мўлжалланган.


Apple смартфонлар учун мослашувчан рангли дисплейни синаб кўради – Kommers.uz\nТехнология\t14:05 | 18.5.22\nРангли EPD (Электрон қоғоз дисплей)га зарядни узоқ вақт ушлаб туриш қобилияти учун талаб юқори бўлиши мумкин.\nApple электрон қоғоз ишлаб чиқарувчи E Ink компаниясининг мослашувчан рангли экранини синовдан ўтказмоқда. Бу ҳақда The Verge хабар берди.\nЭкран смартфонлар учун мўлжалланган. Таҳлилчи Мин-Чи Куонинг сўзларига кўра, рангли EPD (Электрон қоғоз дисплей)га зарядни узоқ вақт ушлаб туриш қобилияти учун талаб юқори бўлиши мумкин.\nБозордаги аксарият букланадиган смартфонлар билдиришномаларни текшириш учун кичик ташқи дисплейга эга. Бироқ OLED панелларидан фойдаланадиган Samsung Galaxy Z Fold 3 ва Oppo Find N каби қурилмалар ҳам мавжуд. Apple рақобатчиларидан ҳеч бири E Ink дисплейларидан фойдаланмайди.\nМутахассислар узоқ вақтдан бери Apple букланадиган смартфон устида ишлаётганини айтмоқда. Илгари букланадиган қурилмалар Samsung ва Huawei томонидан чиқарилган. The Verge 2021 йилда компания букланадиган дисплей прототипларини ишлаб чиқаётгани ҳақида ёзган эди.\nТаҳлилчи Мин-Чи Куо Apple 2025 йилда 9 дюймли букланадиган дисплейли қурилмани чиқаришини тахмин қилмоқда. Bloomberg’нинг ёзишича, компания 20 дюймли дисплейли қурилмани 2026 йилдан эртароқ тақдим этади.\nE Ink апрель ойи охирида букланадиган дисплейларнинг рангли версиясини тақдим этди. Улар саҳифаларни олдинги версияларга қараганда тезроқ юклайди.\nАввалроқ Apple iPod ишлаб чиқаришни тўхтатгани ҳақида хабар берилганди.


Иккита мотор, олти ғилдиракка эга 40 йил олдинги «пойга махлуқи» (фото) - Zamin.uz\n06:00 / 07.07.2020\nАвтоспорт дунёси бир қарашда кўриниши мумкин бўлгандан кўра анча қизиқроқ. Ҳеч бўлмаганда, у ерда оддий фуқароларга мўлжалланмаган техник ечимга эга моделлар синовдан ўтказилади, деб хабар қилади Carakoom.\nБунга 1980 йилларнинг охирида Янги Зеландияда яратилган олти ғилдиракчи ралли автомобилини мисол қилиб келтириш мумкин. Модель оддий Mazda 323 базасида яратилган бўлиб, номаълум муҳандис томонидан унинг олд қисмига бир жуфт ғилдираклар қўшилган. Бу машинани фақатгина бошқариш қулай бўлиши учун қилинмаган.\nАвтомобиль суратларидан кўриш мумкинки, одатда олд ўриндиқлар ва руль чамбараги жойлашадиган қисм бўм-бўш. Гап шундаки, ҳайдовчининг ўрни бироз орқага сурилган — стандарт хэтчбекнинг орқа қатори ўрнига.\nБунга олд ўриндиқлар ўрнида ҳам яна бир двигатель жойлашгани, моделга иккита мотор ўрнатилгани асосий сабаб. Уларнинг ҳар бири ўзининг бир жуфт ғилдирагини ҳаракатга келтиради. Мотор бўлганда ҳам оддий эмас, ҳар бири 280 от кучига эга Mazda RХ7 роторли моторлари ўрнатилган.\nУзатмалар қутиси ҳам Mazda RХ-7 моделиники. Узатмалар қутиси ҳам иккита бўлиши ёки бошқа бир усул билан синхронлаштирилган бўлиши ҳам мумкин. Бироқ бу ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ.\nУшбу конструкция одамда ишонч ва умид уйғотмайди. Ахир иккита двигатель — 2 карра муаммо дегани. Шунингдек, ички ёнув двигателларини совутиш масаласи ҳам бор. Суратларда эса қўшимча ҳаво айлантиргич кўринмайди.


Ҳадис илми: Адо қилиш йўллари | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nАдо қилиш йўллари\nРивоят қилишга алоқадор бўлган бир неча шарт ва сифатлар мавжуд бўлиб, усулийлар ва фуқаҳоларнинг ихтилофларида уларнинг очиқ‑ойдин таъсири бор. Имомлар уларни ўрганиб, (ҳукмларни) истинбот қилиш ва назар солиш вақтида эҳтиёж тушадиган ўринларини муфассал баён қилиб ўтишган. Бу таъсир иккита муҳим ишда, яъни ҳадисни маъноси ила ривоят қилиш ва сиқанинг зиёда қилишида равшан намоён бўлади. Юқорида сиқанинг зиёда қилиши борасида тўхталиб ўтганмиз. Шунинг учун бу баҳсда ҳадисни маъноси ила ривоят қилишни баён қиламиз.\nҲадисни маъноси ила ривоят қилиш. Муҳаддис ва усулийлар ўртасида, балки луғат аҳли ўртасида ҳам муштарак бўлган мавзулардан бири – ҳадисни маъноси ила ривоят қилишдир. Ҳанафий усул уламолари бу мавзуни ўрганиб, атрофлича баён қилиб ўтишган. Чунки ҳадисни маъноси билан ривоят қилиш натижасида ривоятлар кўпайиб кетиб, ундан тайин қилинган маънони англашга эҳтиёж сезилади. Бу мавзунинг керакли иккита муҳим томонини ёритиб ўтамиз:\nМаъно ила ривоят қилиш ҳадиси шарифни адо қилиш йўлларидан ҳисобланади. Ҳанафийлар наздида адо икки тур бўлади: азимат ва рухсат.\nАзимат – эшитганини лафзи ва маъноси билан адо қилиш.\nРухсат – эшитган вақтда тушунганига қараб ҳадис иборасини маънан ривоят қилиш.\nШундай экан, ҳанафий улуғларимизнинг ҳадисни маъно ила ривоят қилиш борасида тутган йўллари қуйидагича: улар аҳли илмга бу каби ривоятни икки шарт билангина жоиз санаганлар:\nБиринчи шарт – ровий араб тилини пухта билиб, маъноларини англаган бўлмоқлиги;\nИккинчи шарт – ровий фақиҳ бўлмоқлиги. Шунда лафзлар тасарруфи натижасида келиб чиқадиган ҳолатларни билади. Бунга жумҳур усулийлар мувофиқдир. Усул уламолари набавий лафзлар нақлини баён қилишда бундай деганлар:\n1. Муҳкам лафзлар. Муҳкам – фақат битта маънони эҳтимол қиладиган сўзлар.\nҲукми: уламолар муҳкам ҳадисларни маъно ила ривоят қилишни жоиз санашган. Чунки муҳкам ҳадисни маънан ривоят қилганда унинг маъносида чалкашлик юзага келмайди. Ҳамда асл маъносидан бошқа маънони эҳтимол қилмайди. Шунинг учун унга зиёда ва нуқсонлик кириб қолмайди.\nМисол: имом Муслим “Саҳиҳ” асарида ўзининг тариқи ила Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Макка фатҳида: من دخل دار أبي سفيان فهو آمن “Ким Абу Суфённинг ҳовлисига кирса, у омондадир”, дедилар.\n2. Маъноси маълум зоҳир бўлмоқлиги. Бунда ҳадис ўзининг зоҳир бўлган маъносидан бошқасини ҳам эҳтимол қилади. Масалан, омм тахсисни эҳтимол қилади ёки ҳақиқат мажозни эҳтимол қилади.\nҲукми: бундай ҳадисни маъно ила фақатгина мужтаҳид фақиҳ ривоят қила олади. Чунки фақиҳ ҳадисдаги мақсадни билиб, мақсаддан ташқарисида тўхтаб туради. Демак, нуқсон етишидан омонлик бўлади. Аммо мужтаҳид фақиҳ бўлмаган киши ҳадисни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан нақл қилинган лафз эҳтимол қилмайдиган бошқа (маънодош) лафз билан ривоят қилганда хос ва мажоздан омонда бўлолмайди.\nМисол: имом Бухорий “Саҳиҳ” асарида ва тўрт имом ўзларининг йўлларидан Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: من بدل دينه فاقتلوه “Ким динини ўзгартирса уни қатл қилинглар”, деганлар.\n3. Мушкил ва муштарак: бундай ҳадисни асло маъно ила ривоят қилиб бўлмайди. Чунки бу иккисидан ирода қилинган мақсад, айтиб ўтганимиздек, таъвил билангина билинади. Ровийнинг таъвили эса бошқасига ҳужжат бўла олмайди. Зеро, таъвил ровийнинг фикридан келиб чиқади. Шундай экан, у қиёс каби бўлиб қолади.\n4. Мужмал ва муташобиҳ: бундай ҳадисни маъно ила ривоят қилишни тасаввур қилиб ҳам бўлмайди. Чунки унинг маъносини англашнинг ўзи мумкин эмас.\n5. Жавомиъул калим бўлган ҳадис: Бундай ҳадис лафзи қисқа, кўп маънони қамраган бўлади.\nМисоли: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: الْخَرَاجُ بِالضَّمَانِ “Даромад тўловдорликка кўрадир” деган ва шу каби умумий қоидаларни ташкил этувчи ҳадисларидир.\nМана шу ерда ҳанафий усул уламолари орасида хилоф мавжуд. Айримлари, мазкур шахс, яъни ровий мужтаҳид фақиҳ бўлганда ҳадисларни маъно ила ривоят қилишни жоиз санаганлар. Лекин, тўғрироғи, ҳанафийлар наздида ҳадисларни маъно ила ривоят қилиш мумкин эмас. Чунки жавомиъул калим ҳисобланган ҳадисларда ақлимиз ва таъбиримиз ета олмайдиган маънолар бор. Зеро, жавомиъул калим Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хусусиятларидан бўлиб, бошқаларда топилмайди.\nҲадис илми адо қилиш Махсус таржима\n1867 18:30 12.01.2022


ҲАЖВИЯ: ХОРИЖЛИК ҲАМКОРЛАР|Оҳангарон ҳаёти - Жизнь Ахангарана\n…Юрт яшнаса, яшнайман-да,\nЮрт ишқи бор жону танда,\nЗавққа тўлиб куйлайман-да,\nАсил инсонларни кўриб,\nАзиз меҳмонларни кўриб…\n(Озодбек Назарбеков қўшиғи,\nАҳад Қаюм ё бўлмаса Ботир\nЭргашев шеъри. Балки бошқаникидир).\nҲа, дўстлар. Ажойиб халқ артистимиз гўзал мисраларда таъкидлаганидай обод юртимиз азиз меҳмонлар ташрифи ила гавжум, асил инсонларимиз эса уларни кутиш ва кузатиш завқи ила масрурдирлар.\nЯқинда юртимиздаги саройлардан бирида муҳташам анжуман бўлиб ўтди. Хорижликлар мамлакатимизда бир қанча муддат туриб тажрибаларини ўртоқлашдилар, ўз ўрнида улар ҳам биздан ўрганганларини таъкидладилар. Бўлиб ўтган анжуманда турли мамлакатлардан келган меҳмонлар дил сўзларини изҳор этишди. Қуйида шу ҳақда.\nВоҳа тупроқлари билан яқиндан танишган югославиялик меҳмон, қурилиш инженери Тоштемир Кирпич-Дегич гиллар қурилиш саноатида катта истиқболга эгалиги ҳақида сўзлади.\nШаҳар ободонлаштириш бошқармасида тажриба алмашган грузиялик мутахассис Бино Бузили бунёдкорлик ишлари тўғрисида тўлқинланиб гапирди. Ундан сўнг эса арабистонлик йўл қурилиши бошқармаси бошлиғи шайх Ғадр ал-Будур таассуротлари билан ўртоқлашди.\nЎз сафари муддатини икки қисмга бўлиб, биратўла икки соҳани пухта ўрганган туркиялик қардош Сабрибей Шошмаз илиқ сўз айтди. У ўт ўчириш ва тез тиббий ёрдам кўрсатиш ташкилотларида малака оширган эди.\nШунингдек, радиосухандонлар билан тажриба алмашган яна бир туркиялик соҳир овоз соҳиби диктор Тил Билмаз, тадқиқот ўтган грузиялик тарихчи олим Гапиро Эзвордизе галдаги режалар, истиқбол ҳақида тўлиб-тошиб сўзладилар.\nСайлов тизими жаҳонда тан олингани кўпчиликка сир эмас. Афғонистонлик собиқ депутат Ширин Лағмоний бу ҳақиқатни яна бир марта оммага англатишдан чарчамади. Унинг ҳамроҳи Суҳбатилло Зиёфат эса солиқ тизими, ревизия ишлари бўйича тажрибасини оширди.\nПокистонлик юрист Дас-тур Хон Киргизай монополиядан чиқариш, тадбиркорликни ривожлантириш ишлари аҳамиятини юксак баҳолади.\nҚишлоқ мактаблари шаҳардагилардан қолиш-маслигини таълим соҳасида тадқиқот олиб борган эронлик тадқиқотчи-ўқитувчи Нигорон Меҳмонпараст йиғилганларга таъкидлаб ўтди. Шунингдек, таълим ходимларини ҳашар ишларига жалб этиш тажрибасини италиялик мураббийлар Тошини Тервотти ва Макаронни Бервотти, хитойлик жаноб Иш Чан “бўш вақтдан унумли фойдаланиш омилкорлик асосидир”, дея баҳоладилар.\nЯпониялик судья Нимачора Манапора адлия тизимига доир қимматли фикрларини баҳам кўрди.\nҲарбий қисмда офицерлар билан ишлаган япониялик Онасини Момосини ватанга содиқ посбонлар ҳақида самурайлардек жўшиб сўзлади. Оилапарвар япон жаноблари маҳаллий университетларда амалиёт ўташ учун икки фарзанди Аданики Мошина ва Пулига Отасиниларни ўзи билан олиб келган эди.\nШунингдек, кредит, ижтимоий таъминот масалалари бўйича мутахассис, иқтисодчи, грециялик жаноб Кризис Хасис ўз фикрлари билан ўртоқлашди. Россиялик интернет провайдер хизмати бошлиғи Тихомир Черепашкин сўзга чиқди. Ҳиндистонлик меҳмон, хселл бош алоқачи инженери Вжрпшштуут Тиит уяли алоқа хизматлари хусусида илиқ мулоҳазалар билдирди.\nАнжуман сўнгида АҚШлик рок юлдуз Энди Ейман ва грузиялик санъаткор Отарилар ўз санъатини намойиш этди.


Қарийб 2000 ўзбекистонликни Россиядан олиб келиш бошланди – Газета.uz\nЎзбекистон яқин кунларда Россия-Қозоғистон чегарасида йиғилиб қолган қарийб 2000 ўзбекистонлик иккита поезд билан қайтарилмоқда.\n6 август 2020, 21:55 Жамият\nҚарийб 2000 нафар Ўзбекистон фуқароси яқин кунларда «Ўзбекистон темир йўллари» компаниясининг иккита поезд билан олиб келинади, дея хабар қилди «Газета.uz»нинг ҳукуматдаги ахборот манбаси.\nЎзбекистон Транспорт вазирлиги матбуот хизматининг қайд этишича, Тошкен — Бузулук — Тошкент йўналишидаги поезд 918 нафар йўловчи билан бугун тунда Ўзбекистон томон йўлга чиқади. Тошкент — Кинел — Тошкент йўналишидаги поезд эса 7 август куни 918 нафар йўловчилар билан тушдан сўнг Ватанимиз томон ҳаракатланишни бошлайди.\nУшбу рейс чипталари фақат Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун Бузулук ва Кинел вокзалларида сотилди. Бузулук — Тошкент йўналишидаги чипталар нархи 1 287 000 сўм (9. 259 рубл), Кинел — Тошкент — 1 357 000 сўм (9. 761 рубл)ни ташкил топди. Йўл давомида йўловчи поездлар фақат техник кўрик учун тўхтатилади, яъни станция-вокзалларда йўловчиларнинг платформага тушишига рухсат этилмайди.\nПоездлар Ўзбекистон Миллий гвардияси, Ички ишлар вазирлиги ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги ходимлари кузатуви остида олиб келинади. Ушбу рейсларда олиб келинган йўловчилар поездлардан тушиши биланоқ Наманган ва Тошкент вилоятларининг карантин зоналарига юборилади.\nАввалроқ Самара вилоятининг Болшечерниговский туманида 1000 нафарга яқин Ўзбекистон фуқароси йиғилгани ҳақида хабар қилинган эди. Бундан ташқари, Оренбург вилоятининг Первомай туманида ҳам ўзбекистонликлар уйга қайтишга имконият туғилишини кутмоқда. Улар коронавирус сабабли ёпилган Россия-Қозоғистон чегараси орқали ватанга қайтишни умид қилишган.\nУйга қайтишни истаган Ўзбекистон фуқаролари мунтазам равишда Россия-Қозоғистон чегарасига келиб йиғилишган. Чегара ҳудудларидаги тўпланишлар уч марта — май ўрталарида ва охирида, шунингдек июль ойининг бошларида қайд этилди. Барча ҳолатларда фуқаролар Қозоғистон ҳудуди орқали уйларига қайтишга муваффақ бўлишди. Биринчи ҳолда, автобусларда 1100 киши, иккинчи ҳолатда — 367 киши қайтишган. Учинчи маротаба, июль ойи ўрталарида Россиянинг чегараолди ҳудудларидан Тошкентга учта поездда 2000 дан ортиқ Ўзбекистон фуқаролари қайтарилди.


CFP: Ғарб Россиядаги иқтисодий қийинчиликлардан эрта қувонмоқда\n18:48 / 16.08.2015\nҒарб сиёсатчилари ва иқтисодчиларининг Россия иқтисодиётининг тушаётгани ҳақидаги баёнотлари ЯИМ кўрсаткичларига асосланиб, бу масалага бир ёқлама қарашдир, деб ҳисоблайди Czech Free Press нашри колумнисти Ладислав Кашука.\nУнинг фикрича, Россиянинг ички ресурслари унга тўлиқ иқтисодий изоляцияни ҳам бошдан кечириш имкониятини беради. Хом ашё экспортининг тушиб кетиши, ишлаб чиқаришнинг айрим йўналишларидаги пасайиш ҳали Россия иқтисодиёти инқирозда дегани эмас.\n“Кичик, хом ашё билан ўзини таъминлай олмайдиган мамлакатларда ЯИМнинг беш фоиз тушиши жиддий муаммо бўлиши мумкин, чунки уларнинг маҳсулотлари экспорти тушиб кетади. Аммо Россияга келганда бу шунчаки Ғарб етакчиларининг кўзбўямачилиги холос, улар шу йўл билан Россияга қарши санкциялар туфайли зарар кўраётган мамлакатларидаги сайловчиларни тинчлантирмоқчи”, – таъкидлайди колумнист.\n“Ғарб иқтисодчилари иқтисодий инқирозни муҳокама қилмоқчи бўлса, биринчи навбатда АҚШдаги вазиятга эътибор берсин – унинг ташқи қарзи ЯИМнинг 150 фоизини ташкил қилмоқда”, – хулоса қилинади материалда.


21:42 09 Декабр 2019\n17:14 08.05.2017 (Янгиланган 14:23 09.05.2017) Ҳавола олиш\nАҚШнинг собиқ президенти Барак Обама Конгресс аъзоларини Obamacare дастурини бекор қилмасликка чорлади\nТОШКЕНТ, 8 май — Sputnik. АҚШ собиқ президенти Барак Обама Конгресс аъзоларини 2010 йилда амалиётга жорий этилган "Obamacare" дастурини бекор қилмасликка чорлаяпти, деб хабар қилди РИА Новости.\n"Конгресснинг ҳозирги аъзолари аслида кучли ва нуфузли бўлган одамларга ёрдам бериш учун кўпам жасорат талаб этилмаслигини тан оладилар, деб умид қиламан. Лекин заиф, касал ва кучсизларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун жуда катта жасорат талаб қилинади", — деб таъкидлади Бостон шаҳрида сўзга чиққан Обама.\n"Мен умид қиламанки, миллионлаб одамлар умид қиладиларки, сиёсий партияга аъзолигидан қатъий назар, бундай жасоратни амалга оширишнинг ҳали-ҳануз имкони бор", — деб қўшимча қилган собиқ АҚШ президенти.\nЭслатиб ўтамиз, ўтган ҳафтада конгресс палатаси аъзолари "Obamacare" соғлиқни сақлаш дастури ўрнига янги қонунни қабул қилиш бўйича овоз берган эдилар. Энди ушбу янги қонун лойиҳаси сенат томонидан кўриб чиқилади. Obamacare дастурига қарши бўлган "Республикаликлар" партияси аъзолари, конгрессда кўпчиликни ташкил этади. Лекин айрим сенаторлар янги қонун лойиҳаси талабларига қарши чиқишган.\nАҚШ президенти Трамп ва спикер Райан томонидан янги қонун лойиҳаси қўллаб-қувватланган. Қонун лойиҳасида соғлиқни сақлаш бозорида рақобатни ошириш ва соҳада нарх-наволарни камайтириш кўзда тутилган. Республикаликлар партияси аъзоларининг фикрига кўра, Obamacare дастури фуқаролар томонидан суғурталарни харид қилиш, кам таъминланганлар учун эса субсидиялар беришни кўзда тутган эди.\nЛекин амалиётда бу мақсадларга тўлиқ эришилмаган. Айрим демократлар фикрларига кўра, янги дастурда фақат бойлар учун солиқлар камайтирилиши кўзда тутилган бўлиб, бу ўз навбатида соғлиқни сақлаш соҳасида иш ўринларини қисқаришига ҳамда кам таъминланган аҳолига тиббий хизматнинг камайишига олиб келади.


Ҳалоллик ва фидойилик – ҳаётий мезон\n12 июн 2021 159\nИчки ишлар вазирлиги академияси бошлиғининг маслаҳатчиси, генерал-лейтенант Баҳодир Матлюбов битирувчи курсантлар билан учрашди. Соҳа фахрийси ўзининг ҳаётий ўгитлари билан ёшларга йўл-йўриқ кўрсатди.\nБ.Матлюбовнинг айтишича, ички ишлар органларида хизмат қилиш ҳар бир кишидан юқори масъулият ва фидоийликни талаб қилади. Эл-юрт осойишталигини сақлаш йўлида ушбу касбни танлаган ўғил-қизлар давр талабларига мос равишда билим олиб, касбий кўникмаларини мунтазам равишда ошириб боришлари лозим.\nАкадемияда яратилаётган кенг имкониятлар, замонавий шарт-шароитлардан тингловчи-курсантлар оқилона фойдаланишлари, бир сўз билан айтганда, давлатимизнинг эътибор ва ғамхўрлигини тўғри англаган ҳолда ислоҳотларга мос кадрлар бўлиб етишишлари керак. Ўз навбатида, устозлардан олган сабоқларни амалиётда оқилона қўллай билиш ҳам муҳим. Ёшлар бу касбни қанчалик орзу қилмасин, ўз касбини севмаса, ватанпарвар, ҳалол, виждонли ва фидоий бўлмаса, унда халқпарвар ички ишлар органи ходими бўла олмайди.\nМулоқот давомида курсантлар “устоз-шогирд” анъанасининг ўзига хос жиҳатлари, хизмат фаолиятини самарали олиб боришда муҳим аҳамият касб этувчи касбий ва ахлоқий фазилатлар, соҳанинг шарафли ва машаққатли қирралари ҳақида зарур тавсияларни олишди.\nТажрибали генерал ўзининг узоқ йиллик тажрибалари асносида дунёга келган ички ишлар органлари тарихи ҳақидаги рисолани тақдимот тарзда ҳавола қилди.


American Airlines бош директори мусулмон ходимларини тушуниш учун рўза тутди - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Янгиликлар Дунё янгиликлари American Airlines бош директори мусулмон ходимларини тушуниш учун рўза тутди\nЧоп этилди May 11, 2021 American Airlines бош директори мусулмон ходимларини тушуниш учун рўза тутдиda fikr bildirishni o'chirish\nAmerican Airlines бош директори Дуг Паркер мусулмон ходимлари нимани ҳис қилаётганини яхшироқ тушуниш учун Рамазон ойида рўза тутмоқда. Паркер ўзининг LinkedIn саҳифасида компания ходимлари унга шу тажрибани таклиф қилганидан сўнг рўза тутишга қарор қилганини ёзди. American Airlines раҳбари сўзларига кўра, у 15 соат давомида сув ва овқатдан воз кечган.\nШундан сўнг унинг мусулмон ходимларига бўлган ҳурмат-эҳтироми, уларнинг иймонларига бўлган садоқати янада ошганини билдирди.\nIslam.ru маълумотларига кўра, Паркернинг ижтимоий тармоқлардаги пости 14 мингга яқин лайк тўплаган. Унинг остига 550 та изоҳ ҳам жойланди.\nЎзбекистон халқи Ҳайитда 4 кун дам олади


Араб давлатлари АҚШда ўтадиган халқаро анжуманга тайёрланмоқда\n18 май 2021, Тошкент вақти: 03:52\nАраб давлатлари лигаси ташқи ишлар вазирлари Қоҳирада тўпланиб, Яқин Шарқда тинчлик ўрнатишга бағишлаб кейинги ҳафтада АҚШда бошланадиган анжуман олдидан музокара ўтказди.\nМузокара қатнашчилари АҚШ раҳбариятига Аннаполисда бўладиган анжуман чоғида Суриянинг Исроил томонидан босиб олинган Жўлон тепаликлари масаласига ойдинлик киритиш чақириғини йўллади.\nСурия ташқи ишлар вазири Валид Муаллим агар Жўлон тепаликлари масаласи Аннаполис анжумани кун тартибига киритиладиган бўлса, у ҳам тадбирда иштирок этишини билдирди.\nВашингтон анжуманга дунёнинг 40дан ортиқ давлатидан вакилларни таклиф қилган. АҚШ маъмурияти ушбу анжуман Фаластин-Исроил можаросига барҳам берувчи музокараларни бошлашига умид билдирмоқда.


Дунёдаги энг оғир аёл Ҳиндистонга даволанишга олиб келинади\n22:32 / 10.02.2017\nДунёда энг оғир аёл ҳисобланувчи, 500 кг га яқин вазнга эга мисрлик аёл Иймон Аҳмад Абдулатий 11 февралда Ҳиндистоннинг Мумбай шаҳрига даволаниш учун келади, деб хабар бермоқда Hindustan Times нашри.\nАёл воқеаси ҳақида 2016 йил октябрда Al Arabiya телеканали маълум қилган. Шифокорлар Искандариянинг 36 ёшли фуқаросининг ҳолатини "фил касаллиги" ва "безлар хуружи" деб таърифлашган. Аёл инсультни бошдан кечирган ва ётиб қолган.\n2016 йил охирида аёл воқеасига бариатрик ва лапароскопик жарроҳлик билан шуғулланувчи мумбайлик шифокор Муффазал Лакдавала эътибор қаратган ва аёлга ёрдам бериш таклифини билдирган. У Ҳиндистон ташқи ишлар вазири Сушма Свараждан аёлнинг ҳужжатларини расмийлаштиришда кўмак кўрсатишни сўраган, чунки унинг ўзи қонунларга мувофиқ, Ҳиндистоннинг Мисрдаги консуллигига суҳбатга кела олмаган. Вазирнинг аралашувидан кейин аёл Ҳиндистонга виза олган.\nАбдулатий шанба куни тонгги 04:10да Мумбайга Egyptair авиакомпаниясининг уни транспортировка қилиш учун модификация қилинган Airbus 300-600 юк самолётида келтирилади. У Мумбайга келиши билан Сайфи госпиталига олиб келинади.\nАввалроқ маълум қилингандек, аёлнинг даволанишига бир неча ой талаб қилинади. Аввал у бир қатор таҳлиллардан ўтади, шундан кейин керакли операциялар ўтказилади. Операциялар жарроҳлик аралашуви муваффақиятли ва аёл учун асоратсиз кечаётганини кафолатлаш мақсадида босқичма-босқич, танаффуслар билан амалга оширилади. Лакдавала аёлни даволашга кетадиган харажатлар хайр-эҳсонлар ҳисобига қопланишига умид қилмоқда. У шу мақсадда change.org сайтида маблағлар йиғишни ташкиллаштирган.\nВазир Свараж эса ноодатий меҳмонга муваффақият тилаб қолган.\nЎз навбатида, шифокор Сваражга виза борасида кўрсатган ёрдами учун миннатдорчилик билдирган ҳамда у "Иймонга яшаш учун иккинчи имконият берганини" айтган.\nоперация Мумбай Дунёдаги энг оғир аёл Иймон Аҳмад Абдулатий\nНью-Йорк ва Мумбайда юз берган ёнғинларда ўнлаб кишилар ҳалок бўлди\n24 соатда 969 рейс. Мумбай аэропорти янги жаҳон рекордини ўрнатди


ПРОФЕССИОНАЛ МАҲОРАТ САБОҒИ\nТалабалик ҳар бир ёшнинг азалий орзуси, ҳаёлот уммонининг маёғи бўлиб келган. Бугун мана шундай ёшлик орзулари рўёбга чиққан янги авлод вакилларига Ўзбекистон Миллий университетининг Журналистика факультетида Ахборот ва мураббийлик сабоқлари бериш бошланди. Ўзгача кайфият ва ижодий аланга ҳарорати билан профессионал маҳорат сабоғи ташкил этилди.\nЁшлар ҳаётидаги муҳим бурилиш ва янги босқич бўлган яъни талабалик бахтига муяссар бўлган ёшларга маҳорат дарсини “Жахон адабиёти” журнали бош муҳаррири, “Дўстлик” соҳиби, Қирғизистон Республикаси Фанлар Академиясининг академиги Ахмаджон Мелибоев олиб борди.\nУстоз-мураббий талаба-ёшларга мамлакатимизда олиб борилаётган ислоҳотлар хақида тўхталар экан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг БМТ Бош Ассамблеясининг 75 юбилей сессиясидаги нутқининг ижтимоий-сиёсий аҳамияти хақида атрофлича фикр-мулохазаларини баён этар экан, Давлатимиз томонидан илм-фан, адабиёт ва санъатга бўлган эътибор ва эътироф хақида ҳаётий мисоллар билан содда ва равон тилда тушунтиришлар берди.\nАхмаджон Мелибоевни маърузасини тинглар эканман ҳаёлимдан Муҳтарам Юртбошимизнинг жорий йилнинг 30 сентябрь куни Ватанимиз тарихига шоҳ сатр бўлиб кирадиган тарихий машваратда куйиниб сўзлаган қуйидаги нутқлари қулоқларим остида жаранглаб, кўз олдимда намоён бўлди:\n- “Минг афсуски ўн олтинчи асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб Марказий Осиё заминида ички уруш ва низолар, хокимият учун кураш авж олди. Айирмачилик ва маҳаллийчилик кучайди, маърифат ўрнига жаҳолат илдиз отди. Натижада бир пайтлар гуллаб яшнаган ўлкамизда ижтимоий-сиёсий ва иқтисодий инқироз юзага келди. Илм-фан ва тафаккур машъали сўна бошлади. Юртимизнинг ўн тўққизинчи асрга келиб қарамликка тушиб қолишида айни шундай салбий ҳолатлар асосий сабаб бўлгани ҳаммамизга яхши аён. Кўпчилик зиёлилар қаторида мен хам бир фикрни ҳамиша катта армон билан ўйлайман: мамлакатимизда Учинчи Ренессансни йигирманчи асрда маърифатпарвар жадид боболаримиз амалга оширишлари мумкин эди. Нега деганда бу фидойи ва жонкуяр зотлар бутун умрларини миллий уйғониш ғоясига бағишлаб, ўлкани жаҳолат ва қолоқликдан олиб чиқиш, миллатимизни ғафлат ботқоғидан қутқариш учун бор куч ва имкониятларини сафарбар этдилар. Шу йўлда улар ўзларининг азиз жонларини ҳам қурбон қилдилар. Улар “Илмдан бошқа нажот йўқ ва бўлиши ҳам мумкин эмас”-деган ҳадиси шарифни ҳаётий эътиқод деб билдилар. Миллий истиқлол, тараққиёт ва фаровонликка, аввало, маърифат орқали, дунёвий ва диний билим, замонавий илм-ҳунарларни чуқур эгаллаш орқали эришиш мумкин деб ҳисобладилар...улар янги усул мактаблари билан бир қаторда, одамларнинг дунёқараши ва турмуш тарзини ўзгартиришга қаратилган газета-журналлар, нашриёт ва кутубхоналар, театрлар ташкил этдилар. Минг афсуски жадид боболаримиз ўз олдига қўйган эзгу мақсадларни амалга оширишга мавжуд вазият, ижтимоий тузум йўл бермади...Ватанимиз истиқлоли, халқимизнинг озодлиги ва эркинлиги, обод ва фаровон ҳаётини таъминлаш йўлида фидокорлик кўрсатиб, миллий таълим ва тарбия тизимини яратишга беқиёс ҳисса қўшган Абдулла Авлоний, Маҳмудхўжа Беҳбудий ва Мунавварқори Абдурашидхоновни “Буюк хизматлари учун” ордени билан тақдирланганини сизларга ва бутун элимизга мамнуният билан айтмоқчиман” .\nБугун яна бир тарихий хақиқат қарор топди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони билан Мунавварқори Абдурашидхонов “Буюк хизматлари учун” ордени билан тақдирланди.\nБу чин маънода Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетини яна бир бора рамзий маънода давлат раҳбари томонидан мукофотлаш бўлди бўлди десак, асло муболаға бўлмайди. Сабаби, Мунавварқори Абдурашидхонов Марказий Осиёдаги илк Олий таълим даргоҳи бўлмиш Ўзбекистон Миллий университетининг асосчиси ва биринчи ректори эдилар.\nЎтган бир асрдан ортиқроқ тарихи давомида бу илм даргоҳида дунё тан олган юздан зиёд академиклар, фан арбоблари, давлат ва жамоат вакиллари етишиб чиқди. Марказий Осиёдаги олий таълим даргоҳларига бешик вазифасини ўтади.\nДарҳақиқат, Ватанимиз озодлиги ва халқимиз бахт-саодати йўлида жонини фидо қилган жадидларнинг илмий-маърифий, адабий-бадиий мероси биз учун бугун ҳам беқиёс аҳамиятга эга эканлигини хеч қачон ёдимиздан чиқармайлик!!!\nВатанимизнинг эртанги ёрқин келажагини барпо этиш, чинакам Учинчи Ренессансни амалга ошириш, аждодларимизнинг қолдирган бой меросини сақлаш ва тарғиб қилиш Биз ёшлар учун ҳам қарз ҳам фарз эканлигини унутмайлик !!!\nP/S: Суратдаги барча иштирокчилар билан карантин талабларига тўлиқ риоя қилган ҳолда машғулот олиб борилган. Фақат суратга тушиш жараёнида ижтимоий масофа ва ниқоб қоидаси истисно қилинган.\nдекан ўринбосари, журналист


25 ёшли Шокир Х. ўз қотили билан интернетда танишган\n2020 йил 6 июль соат 10:00 ҳолатига кўра, Ўзбекистонда коронавирус инфекцияси қайд этилганлар сони 10143 нафарни ташкил қилмоқда.\nИнтернет тармоғида 12-сентябрь куни Юнусобод туманида содир бўлган 25 ёшли Шокир Х.нинг ўлими ҳақида хабар тарқалмоқда. Хабарга кўра, гўёки унинг ўлимига Шокирни “клубдан олиб чиққан” икки нафар қирқ ёш атрофидаги эркакларнинг алоқаси бор. Шу билан бирга, мақола муаллифи ўша эркакларнинг ички ишлар органларига алоқалари борлигига ҳам шама қилмоқда.\nМаълум қиламизки, 12-сентябрь куни тахминан 11.00 да самарқандлик 25 ёшли Шокир Х.нинг қўшниси Шокир ижарага олган хонадон эшиги остида қон рангига ўхшаш изларни пайқаб қолган. Аёл бу ҳақида хонадон эгасига телефон орқали хабар берган, хонадон эгаси етиб келгач, хонадон ичиди Шокир Х.нинг танасини топиб, 102 рақамига орқали хабар берган.\nУшбу факт асосида прокуратура органлари томонидан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 97-моддаси 1-қисми (“Қасддан одам ўлдириш”) бўйича жиноий иш қўзғатилди. Хонадонни кўздан кечириш вақтида жинсий алоқанинг яққол излари қайд этилди.\nТезкор-тергов тадбирлари давомида видеокузатув камералари ёзувлари ўрганилди, эҳтимолий гувоҳлар билан сўроқ ўтказилди. Гумонланувчи – Олмазор туманида яшовчи, вақтинча ишсиз 28 ёшли Одилжон Ю. эканлиги аниқланди.\nШу куннинг ўзида гумонланувчи Тошкент шаҳар ИИББ жиноят қидирув ходимлари томонидан қўлга олинди. Қўлга олинган шахс сўроқ вақтида қуйидагиларни маълум қилди: у Шокир Х. билан “ВКонтакте” ижтимоий тармоғида танишган. 11-сентябрь куни учрашишга келишганлар. Соат 21.30 да у жабрланганни хонадонига келади. Хонадон ичида улар орасида келишмовчилик юзага келиб, натижада Одилжон сувенир пичоқ билан Шокирни бўйин ва қўл қисмларига бир неча бор урган.\nУшбу жиноятни фош этишда терговга оддий ҳушёр таксичи катта ёрдам берди. Тошкент шаҳар ИИББ унга миннатдорчилик эълон қилди.\nШунингдек маълум қиламизки, Тошкент шаҳар ИИББ ноанъанавий жинсий ориентациялик шахсларга қарши ҳеч қандай махсус “рейдлар” ўтказмаган. Баъзи сайтлар таянаётган аллақандай аноним манбанинг сўзларини ёлғон, ички ишлар ходимларини обрўсизлантиришга ва одамларни янглиштиришга қаратилган деб ҳисоблаймиз.\nҲурматли журналистлар ва блогерлар, маълумотларни тарқатиш олдидан Тошкент шаҳар ИИББ матбуот-хизматидан аниқлаштиришингизни сўраймиз.\nSaytning yangilangan sanasi: 07.07.2020, 17:03


Ўзбекистонда ҳаво совугани боис ëнғинга қарши тадбирлар бошланди\n07 май 2021, Тошкент вақти: 12:25\nБухороликлар ихтиро қилган печка қиш мавсумида газ ва электрсиз қолган ўзбекистонликлар орасида оммабоп бўлган ускуналардан бири.\nЎзбекистонда ҳавонинг бирдан совугани ва марказлашган иситиш тизимлари уйларга иссиқлик етказиб бермаëтгани боис¸ қўлбола иститиш мосламаларидан фойдаланиш кўпайгани кузатилмоқда. Қўлбола иситиш ускуналаридан ëнғин чиқиши кўпайгани борасида маълумотлар бор.\nЎзбекистон ички ишлар вазирлиги ëнғин хавфсизлиги бошқармасидаги исми сир қолишини истаган мулозимнинг Озодликка айтишича¸ кейинги бир ҳафтанинг ўзида республикада 300 га яқин ëнғин рўй берган.\nМулозимга кўра¸ бу одатдагидан бир оз кўпроқдир. Одатда ҳафтасига 200га яқин ëнғин хабари олинади, дейди суҳбатдош.\nЎзбекистон расмий матбуотида эса 2012 йилнинг 10 ойида ўтган йилга нисбатан ëнғин камайгани ëзилади.\nЎзбекистон ички ишлар вазирлиги ëнғин хавфсизлиги бошқармаси бош муҳандиси Анвар Худойқулов 12.уз нашрига берган интервюсида кечган 10 ой ичида ëнғин ҳолатларининг 2 фоизга, ёнғин оқибатида ўлганлар сони эса 13 фоизга камайганини айтган.\nХудойқуловнинг маҳаллий матбуотга айтишича¸ 2012 йилнинг 10 ойида 158 кишининг ҳаëти қутқарилган ва 58 миллиард сўмлик мол-мулк ëниб кул бўлишдан сақлаб қолинган.\n10 ой мобайнида ўзбек ўт ўчирувчилари 10 мингдан зиëд ҳолатда ëрдамга боришган ва 8228 ëнғин аланга олмасдан туриб вақтида ўчирилганлиги ҳам Худойқуловга нисбат берилган интервюдан ўрин олган.\nЎзбекистон ички ишлар вазирлиги ëнғин хавфсизлиги бошқармаси бошлиғи полковник Исроил Йўлдошевдан иқтибос келтирган “Правда Востока” гезаетасига кўра¸ сўнгги кунларда бутун республика бўйлаб ўтказилган текширишлар мобайнида 153 минг дона электр иситиш мосламалари ëнғин хавфсизлигига мос келмагани учун мусодара қилинган.\nËнғиндан сақланиш ойлиги\nËнғин чиқиши хавфи кўпайган қишки мавсум арафасида бутун Ўзбекистон бўйлаб ëнғиндан сақланиш ойлиги бошланди.\n20 ноябрдан то 20 декабргача бўлган даврда эл орасида ëнғинни олдини олиш борасида тадбирлар ўтказилиши маълум қилинди.\nБу тадбирларнинг совуқ тушмасдан ўтказилиши муҳим, дейди Озодлик билан суҳбатлашган бухоролик ўт ўчирувчи Фарҳод Омонов.\n12 йилдан бери ўт ўчирувчи бўлиб ишлайдиган 39 яшар Фарҳод Омоновга кўра¸ Бухорода ўт ўчириш идораси учун янги бино қуриб берилган ва Германиядан келтирилган ўт ўчириш машиналари ҳар қандай оловни ўчиришга шай турибди.\nАйни пайтда суҳбатдош қўлбола иситиш мосламаларидан фойдаланиш оқибатида чиқаëтган ëнғинлар кўпайганини ҳам айтди.\nҚўлбола иситгичлар савдоси авжида\nШу кунларда Бухоро бозорларида Эрондан келтирилган иситгичлар¸ электр движок ва буржуй печлари қўлма-қўл бўлиб сотилмоқда.\nБухородаги жаҳон бозорида ишлайдиган 52 яшар савдогар Баходир аканинг Озодликка маълум қилишича¸ газ ва электр танқислиги боис одамлар Эрон¸ Хитой ва Кореядан келган иситгичларни сотиб олишмоқда.\nУлар 20 доллардан 200 долларга қадар қийматда сотилмоқда¸ дейди суҳбатдош.\nҲавонинг совуши баробарида газнинг камайиши электрнинг тез-тез узиб қўйилиши омили фонида одамларнинг ëнғин хавфсизлигини унутиб¸ хавфли иситиш ускуналарини сотиб олишга мажбур қилаëтгани кузатилмоқда.


Саудия Арабистони нефть бозори учун курашиш мақсадида Осиё учун нархини арзонлаштирди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nСаудия Арабистони нефть бозори учун курашиш мақсадида Осиё учун нархини арзонлаштирди\nСаудия Арабистони Россия, Эрон ва Ироқ билан Осиё нефть бозори учун кураш доирасида қора олтин навига кўра, ҳар бир баррелини 0,7дан 1,3 долларгача арзонлаштирди, деб хабар қилмоқда The Wall Street Journal газетаси асосида “Кун” хабар беради.\n"Бу қарор, Саудия Арабистонининг Осиё бозорида иштирок этаётган Европа ва Яқин шарқ мамлакатларига нисбатан рақобат бардошлигини ошириш мақсадида қабул қилинди", - деган нашр манбаси.\nШу йилнинг иккинчи чорагида, Саудия подшоҳлиги Ҳиндистонга нефть етказиб бериш бўйича ўз ўрнини Ироққа бўшатиб берган эди. Маълумотларга кўра, Ироқ Саудияга кўра 1 млн тонна кўпроқ, жами 11 млн тонна нефть етказиб берган.\nСаудия Арабистони Хитойда Россия билан тўқнаш келмоқда. Россия, Хитой божхонаси маълумотларига кўра, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан нефть экспортини 9 фоизга кўпайтириб, Хитойга июнь ойида 4 млн тонна нефть етказиб берган. Саудиянинг шу ойдаги экспорти эса, 14 фоизга тушиб кетган ва 4,6 млн тоннани ташкил этган.\nJBC консалтинг компанияси ахборотига биноан, Эроннинг Хитой, Япония ва Жанубий Кореяга жами нефть экспорти 2016-йилнинг биринчи ярим йиллигида 29 фоизга ўсиб, кунига 1,4 млн баррелни ташкил этган. Бундан ташқари, Эрон иккинчи чоракда Ҳиндистонга 5 млн тонна нефть етказиб берган.\n16:35 Нефть яна арзонлашди\n12:11 «Лукойл» Ўзбекистонга божсиз нефть етказиб беради\n06:52 Саудия Арабистони Осиё учун нефть нархини оширмоқчи\n19:19 Эрон санкциялар олиб ташланиши биланоқ Европага нефть етказиб бермоқчи


Узоқ умр кўрмаслигимизга нима сабаб? - zarnews.uz\nУзоқ умр кўрмаслигимизга нима сабаб?\nБугунги кунда юртимизда 8 минг нафардан ортиқ юз ёшдан ошган нуронийлар истиқомат қилади. Аммо, бу рақамлар 33 миллион киши истиқомат қилаётган мамлакат учун бу кўпми ёки кам? Айрим шарқ давлатларида яшовчи юз билан юзлашганлар сони бир неча марта кўпни ташкил қилади. Масалан, Японияни олайлик. Қатъий режим, эрталабки бадантарбия ва тўғри овқатланиш япон кексаларини жаҳонда энг кўп узоқ умр кўрувчилар қаторига қўшиб қўйган. Ҳозирда уларнинг сони 61,5 мингдан ортиқ. Ҳар юз минг кишига 48 нафардан тўғри келади. Уларнинг ўртача умр кўриши аёлларда 86,8 ёш бўлса, эркак қарияларда 80,5 ёшни ташкил этади.\nУзоқ умр кўришнинг сир-синоати нимада?\nЖисмоний тарбиянинг инсон саломатлиги учун муҳим аҳамиятга эгалигини ҳамма билади. У билан мунтазам шуғулланган кишиларнинг соғлиги мустаҳкам бўлиш билан бирга иродаси кучли, чидамли, масъулиятли бўлади. Аммо, кўпчилик турли зарарли одатларга, жумладан, чекиш, спиртли ичимликларни истеъмол қилиш ва ортиқча овқатланиш каби ҳолатларга ружу қўйишлари туфайли ўз саломатлигини хатар остида қолдиради. Шунингдек, носоғлом турмуш тарзи – умрни қисқартирувчи турли касалликлар, хусусан, қандли диабет, юрак қон-томир, онкологик каби хасталикларни келтириб чиқаради.\nАфсуски, бизда саломатликни асраш, умрни узайтириш ва соғлом турмуш тарзи асосида мазмунли яшашни инсон қачонки, боши ёстиққа тегсагина чинакамига қайғуришни бошлайди. Аммо кимки тизимли равишда мазмунли ҳаётга интилиб яшаб, соғлом турмуш тарзига амал қилса узоқ умр кўриши мумкинлигини ҳаётнинг ўзи исботлаб турибди. Жумладан, туркиялик энг кекса онахон Фотимахоним 164 ёшда ҳам эваралари сафида юрган бўлса, Озарбойжонлик М.Эйвазов 152 ёшда ҳам ўзини дадил ва тетик ҳис қилган экан. Бу каби мисоллар юртимизда ҳам топилади. Қорақалпоғистонда истиқомат қилувчиЮ.Кулаков 82 ёшда ҳам ўзини худди 40 ёшли йигитлардек тетик ҳис қилишини айтади. У кекса бўлишига қарамасдан ҳамон соғ ва бақувват эканлигини ҳар куни эрта тонгдан бир неча масофа югуриши, спорт билан мунтазам шуғулланиши, шунингдек, тоза ҳавода бир неча километрлаб пиёда юришини айтди.\nТиббиёт фани отаси Ибн Сино ўз асарларида узоқ умр кўришнинг сири жисмоний машқларни бажариш, тўғри овқатланиш ва ўз вақтида ухлаш эканлигини бежизга келтирмаган. Шу боисдан, дунёнинг ривожланган давлатларида жисмоний тарбия ва спортни нафақат соғлик учун, балки жамият барқарорлигида ҳам инсон салоҳиятини тўлақонли юзага чиқариш омили деб ҳисоблайди.\nАҚШда соғлом турмуш тарзи кенг оммалашган бўлиб, бу мактаб ўқувчилари, коллеж ва университет талабаларигача барчасини қамраб олган. Швецияда ҳам 33 фоиз аҳоли мунтазам равишда фитнес клубларга қатнайди. Ишга велосипедда боришади. Финляндияда аҳолининг 72 фоизи, австралияликларнинг 70 фоизи спорт билан мунтазам равишда шуғулланар экан.\nСоғлом турмуш тарзини, айниқса, европаликлар жуда қадрлашади. Жумладан, словенияликлар ҳам жаҳонда энг узоқ умр кўрувчилар сирасига киради. Уларнинг ўртача ёши эркакларда 77 бўлса, аёлларда 84 ёшни ташкил этади. 61 фоиз словениялик ўз соғлигини мустаҳкамласа, 24 фоизи ўз вазнини доимо назорат қилиб боради.\nХитойда жисмоний тарбия ва спорт бўйича махсус қонун ва 15 йилга мўлжалланган дастур ишлаб чиқилган. Биргина ўйингоҳлар сони 9000 тани ташкил этади. Бу давлатда қонун, тартиб-интизом, давлат кўмаги ва бизнесни тўғри рағбатлантириш ҳисобига спорт билан шуғулланиш яхши йўлга қўйилган. Энг муҳими, оммавий спорт тадбирлари буйруқбозлик билан эмас, балки фуқароларда ўзини-ўзи бошқариш кўникмасининг устуворлиги юқори эканлиги билан фарқ қилади.


Cана : 22-10-2018 / Жиззах янгиликлари / кўрилди: 181\nУлуғ аждодимиз Юсуф Хос Ҳожибнинг «Қутадғу билиг» асарида X–XI асрлар туркийлар жамиятидаги турли касблар хусусида сўз юритилади. Мазкур китобда деҳқон ва деҳқончилик «Бу дунёнинг азалий ва абадий яратувчиси», дея улуғланади. «Агарки тариғчи (деҳқон) дон сочиб, уруғ экмас экан, бу очуннинг тириклиги ёлғондир», деб уларнинг ишига юқори баҳо берилади.\nРостдан ҳам, буюк аждодимиз бундан минг йиллар бурун деҳқону миришкорларнинг ҳақиқий баҳосини айтиб кетган эди. Орадан неча асрлар ўтса ҳамки, уларнинг ўрни ва обрўси заррача пасайгани йўқ. Бугунги техника тараққий этган XXI асрда ҳам деҳқон деҳқонлигича жамиятнинг таянч тиргаги бўлиб келаётир. Одамлар унинг заҳматию ютуқлари ҳақида китоблар ёзмоқда. Давраларда алқамоқда.\nБир инсоннинг бахтли бўлиши учун кўп нарса керак эмас. Мен мустақиллик туфайли бахтга эришдим. Буни доимо ифтихор билан айтаман. Айни пайтда фарзандларимнинг бахтли ҳаёт кечириши учун ишлаяпман. Эртанги куннинг орзуси билан яшаган халқ том маънодаги бахтли халқдир!\nЖиззахлик уста деҳқон, моҳир миришкор Анорбой Эшматов ана шундай олқишларга сазовор бўлган, қаламкашлар улкан хирмонларию беадад ютуқларини қайта-қайта ёзишаётган заҳматкаш инсонлардан.\nҚаҳрамонимиз Тошкент ҳисоб-бухгал терия техникумини битирган. Фаолиятини Пахтакор туманидаги «Самарқанд» хўжалигида оддий ишчиликдан бошлаган. Бригада бошлиғи, пудратчи бўлиб ишлаган. 1997 йилдан буён «Анвар-А» фермер хўжалиги раҳбари. «Шуҳрат» медали, «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган қишлоқ хўжалик ходими» фахрий унвони, «Эл-юрт ҳурмати» орденлари соҳиби. Биринчи Президентимиз томонидан 2013 йили Ўзбекистон Қаҳрамони унвони билан тақдирланган. Қирқ йилдан бери ер билан тиллашиб келаётган Анор бой аканинг фаолияти асосан собиқ тузум даврида ўтган. Аммо юксак мукофотларга, элнинг эътиборига кейинги йигирма олти йилда эришди. Ҳалол ва самарали меҳнатлари эвазига юксак мукофотларга, самимий олқишларга сазовор бўлди.\nҚирқ йилдан буён ер билан тиллашиб келаётган Анорбой аканинг фаолияти асосан собиқ тузум даврида ўтган. Аммо юксак мукофотларга, элнинг эътиборига кейинги 26 йилда эришди. Ҳалол ва самарали меҳнатлари эвазига юксак мукофотларга, самимий\nолқишларга сазовор бўлди.\n– 2018 йил олтмишга кирдим. Бу ёшга етган барча одамлар қатори ўтган йилларга назар ташлайман. Умримнинг энг самарали палласи мустақиллик даври билан чамбарчас боғлиқдир, – дейди Анорбой ака гурунг давомида. – Фаолиятимнинг ана шу йигирма олти йили мен учун фақат муддати билан эмас, самараси, мазмуни билан қимматлидир.\nМамлакатимиздаги туб ислоҳотлар, фермерлик ҳаракатининг йўлга қўйилиши ҳар бир деҳқоннинг, пировардида бутун халқимизнинг маъмурчилик йўли эканини исботлади. Бу йўлнинг самарасини минглаб миришкорлар каби ўз ҳаётим мисолида ифодалайдиган бўлсам, биз ёлланма ишчидан ўз ерига, ишига, бойлигига эга мулкдорга айландик.\nДаставвал фермерлигини йигирма гектар ерда пахта етиштириш билан бошлаган Анорбой Эшматов вилоятнинг пешқадам хўжалигини юзага келтиргунча анча тер тўкди. Режанинг ортидан қувиб, кетма-кет пахта экилиши оқибатида «ориқлаб» кетган\nтупроқнинг унумдорлигини ошириш тинимсиз меҳнат ва катта маблағ талаб қиларди. Ака ишни ернинг мелиоратив ҳолатини ўнглашдан бошлади. Дастлаб 13 километр зовур ва 2 километрлик ёпиқ дренажни тозалади. Аканинг фермер хўжалигига борсангиз, даланинг рассом чизгандай чиройли кўринишию майдонлар бир текислигига гувоҳ бўласиз. Серкесак, баланд ёки сув кўллайдиган жойларни учратмайсиз. Ариқлар ҳам, ўқариқлар ҳам чизғичда чизилгандек тўғри. Шунингдек, хўжалик ерларини оптималлаштириш давомида кейин қўшилган ҳудудларни кўнглидагидай қилмагунча тинчимади. Техникани ишлатиш, сақлашда ҳам шу тартибга риоя қилади. Бу каби саришталикни шинам дала шийпонида ҳам кўриш мумкин. Таъкидлаш керак, у ҳисобчи бўлгани учунми, бирор ишни бошлашда, аввало, фойда ва зарарни ҳисоблаб чиқади.\nШу боисдан хўжалигида ҳамма нарсанинг, айниқса, ер ва сувнинг ўлчови қатъий. Сувни ҳеч вақт ортиқча сарфламайди. Ўсимлик қанча сув талаб қилса, шунча беради. Сувчилари исроф қилинган сув билан минерал ўғитнинг оқиб кетишини яхши билишади.\n«Ер уни удда қилганники». Анорбой аканинг устозлари маслаҳатига амал қилиб, тупроқни соғломлаштиришда қўллаган агротехник тадбирлари яхши самара берди.\nЙил сайин ерининг\nбонитети ошиб, ҳосилдорлик чўғи баланд бўлди.\nДастлабки йиллардаги қийинчиликлар энди ортда қолди. Устозлари маслаҳатига амал қилиб, тупроқни соғломлаштиришда қўллаган агротехник тадбирлари яхши самара берди. Йил сайин ернинг бонитети ошиб, 2007 йили 70 га кўтарилди. Авваллари пахта ҳосили 20 центнердан ошмаган майдонларда уч-тўрт йилда ҳосил чўғи бир ярим баробарга кўтарилди. «Ер уни удда қилганники» деганларидай, кейинги йилларда туман раҳбарияти 50 гектар ҳосилдорлиги паст ҳудудни ҳам қўшиб берди. Уста деҳқон бир-икки йилда бу ерлардан ҳам кўнгилдагидай ҳосил кўтариш мумкинлигини исботлаб берди. Даромад шунга яраша ўсиб бораётир. Дейлик, 2012 йилда 357,2 миллион сўм даромад қилиб, 162 миллион сўм соф фойда олишга эришилди. Натижада 5 та трактор, 2та экиш агрегати, 4 та юк машинаси сотиб олди. Шу боисмикан, «Анвар-А» фермер хўжалиги тажрибасини ўрганишга бағишланган туман ва вилоят миқёсидаги кўргазмали семинарлар тез-тез ўтказилиб туриши анъанага айланган. Бу ерда ўрганишга арзирли тажрибалар мўл.\nТаъкидлаш керак, иқтисоди бақувват фермерлар кўпайиши қишлоқ инфратузилмасини ривожлантириш ва ижтимоий тармоқлар ишини яхшилашда қўл келади. Анорбой аканинг хўжалиги бу борада кўпчиликка намуна бўлаётир, десак тўғри таъкидлаган бўламиз. Даромади фақат ўзининг эмас, барча ишчиларнинг турмуши фаровонлигини таъминламоқда. Моддий манфаатдорликнинг ортиши уларни янада самарали ишлашга рағбатлантирмоқда. Бундан ташқари, савобталаб фермер олий ўқув юртларида ўқиётган эҳтиёжманд талабаларнинг шартнома пулини тўлаб бериш, кам таъминланган оилалар ва ёрдамга муҳтож фуқароларга моддий ёрдам кўрсатишни канда қилмайди. Дейлик, ўтган йили кам таъминланган оилаларга 5 бош қорамол, 20дан зиёд қўй берди. Шунинг учунми, эл ичида «Анорбой сигирнинг ёнига қўй ҳам қўшиб беряпти» деган ҳазилнамо гап тарқаб кетди. Бундан ташқари, «Самарқанд» маҳалласи ҳудудидаги мактаб, қишлоқ врачлик пункти бинолари ҳамда 2 километр йўлни таъмирлаб берди.\n– Бир инсоннинг бахтли бўлиши учун кўп нарса керак эмас, – дейди Анорбой ака бахт ҳақида сўраганимизда. – Мен мустақиллик туфайли бахтга эришдим. Буни доимо ифтихор билан айтаман. Айни пайтда фарзандларимнинг бахтли ҳаёт кечириши учун ишлаяпман. Эртанги куннинг орзуси билан яшаган халқ том маънодаги бахтли халқдир! Биз ана шу бахтли халқнинг вакилларимиз.\n– Анорбой ака нафақат вилоят фермерлар кенгаши раиси, биринчи навбатда, тажрибали миришкор сифатида кўпчиликнинг ҳурматига сазовор, – дейди «Сартюзи» фермер хўжалиги раҳбари Улуғбек Имомов у киши ҳақидаги фиклари билан қизиққанимизда. – Ака ёш фермерларга тажрибасини, билимини ўргатишдан чарчамайди. Айни пайтда Президентимиз фармони билан қайта тузилган фермер ва деҳқон хўжаликлари ҳамда томорқа ер эгалари кенгашининг раиси сифатида муаммоларни бартараф этишда жонбозлик кўрсатаётир. Ака ўзини эмас, кўпроқ ўзгаларни, кўпчиликни ўйлайдиган одамлардан. Бундайлар борлиги жамиятимизнинг катта бойлигидир.\nҲа, Улуғбек ака тўғри гапни таъкидлади. Анорбой Эшматовга ўхшаш фермерлар кўплиги учун юртимиз иқтисоди йил сайин яхшиланиб бораётир. Дастурхонимиз тўкинлиги, турмушимиз ободлиги таъминланаётир.


Атамбоев махсус рейсда Москвага учиб кетди | Qalampir.uz\nАтамбоев махсус рейсда Москвага учиб кетди\nОлам\t24 Июль 2019 15:29 6908\nБугун, 24 июль куни Алмазбек Атамбоев Қирғизистоннинг Чуй вилоятидаги Канр рус ҳарбий авиабазасидан махсус рейс билан Москвага учиб кетди.\nАтамбоев Москвада ким билан учрашиши номаълум. Фақатгина учрашувнинг самолёт таклиф қилаётган томондан юборилгани ва учрашув юқори даражада ўтиши айтилган.\nАтамбоев Россияга ёлғиз кетмади. Унга Қирғизистон социал-демократик партияси раиси вазифасини бажарувчи Асель Кодуранов, ҚСДП партияси раиси ўринбосари Муродил Мадаминов, Ирина Крамушкина, Қундуз Жолдубоева ва ҚСДПнинг Россиядаги вакили Темирлан Султонбеков ҳамроҳлик қиляпти.\nМаълумот учун, Қирғизистон парламенти жорий йилнинг 27 июнь куни Алмазбек Атамбоевни дахлсизлик ҳуқуқи ва собиқ президент мақомидан маҳрум қилганди.\nШундан сўнг Атамбоевни тергов тортиш мумкин бўлди ва у гувоҳ сифатида кўрсатма бериш учун терговга чақирилди. Бироқ у уч марта ҳам чақириқга жавоб қайтармади.\nСўнгги бор, ҳатто, ички ишлар вазири ўринбосари келиб, Атамбоевни гувоҳ сифатида олиб кетиш учун келди. Лекин бундан ҳеч бир натижа чиқмади.\nАтамбоев суд мажлисидан чиқариб юборилди Собиқ Президентга тегишли бўлмаган мол-мулк хатловдан чиқарилди Атамбоевнинг суди келаси йилга қолдирилди Миллий хавфсизлик биносида собиқ Президент устидан сайёр суд ўтказилди Атамбоев суд-психиатрия экспертизасидан бош тортди Хатоларим бор эди, мен буни очиқчасига тан олдим – ҳибсдаги Атамбоев халққа мурожаат йўллади\n27 Февраль 13:17 33759\n25 Февраль 12:25 33465\n25 Февраль 09:35 25433\n25 Февраль 15:48 18243\n25 Февраль 12:30 14529


Жиззахда автокросс бўйича Ўзбекистон чемпионати бўлиб ўтди\n27-28 ноябрь кунлари Жиззах шаҳар, Наврўзбулоқ пойгагоҳида автомобиль пойгалари бўйича Ўзбекистон кубогининг биринчи босқичи ўтказилди. Ушбу тадбирни ўтказишдан Жиззах вилоятида спорт туризмни ривожлантириш ҳамда соғлом турмуш тарзини тарғиб этиш мақсад қилинган.\nФутбол бўйича Ўзбекистон Кубоги баҳслари 18 августдан старт олади\nФутбол бўйича Ўзбекистон Coca-Cola Кубоги гуруҳ босқичи учрашувлари 18—26 август кунлари бўлиб ўтади.\nЎзбекистон кубоги гуруҳ босқичида ўйнайдиган жамоалар номи маълум\nБу йилги кубок баҳслари ПФЛ томонидан илк маротаба шундай кўринишда ўтказилмоқда. Яъни ушбу мусобақа турнир форматида тузилган бўлиб, 4 та жамоа 4 гуруҳга бўлинган ҳолда кураш олиб борадилар. Доимгидек, баҳслар жами 3 та турдан иборат бўлиб, иккита жамоа икки марта...\nЎзбекистон вакили Бутунжаҳон якка курашлар ва жанг санъати федерацияси вице-президент этиб сайланди\nШунингдек, Саритцу Лазиз Ҳасановга қора белбоғ 9-ДАН соҳибини англатувчи махсус сертификатни ҳам топширган.\nЎзбекистондаги каратэ мусобақаси вақтида жуда катта жанжал юзага келди (видео)\nКаратэ бўйича Ўзбекистон кубоги мусобақасида вақтида оммавий муштлашув келиб чиқди.\nСпорт - гендер тенглик тарафдори\n“Спорт - гендер тенглик тарафдори” шиори остида 14 ёшдан 18 ёшгача ва ундан юқори бўлган спортчилар ўртасида универсал жанг спорт тури бўйича Ўзбекистон кубоги мусобақалари ташкил этилмоқда.\nУчқўрғонда ўтказилган кичик "Формула-1" мусобақасидан фоторепортаж\nУч кун давомида Наманганда мамлакатимизнинг энг кучли картингчилари аниқланди.\nCoca Cola 2019 йилги мавсум учун Суперлига ҳамда Ўзбекистон кубогининг титул ҳомийсига айланди\nБунгача Ўзбекистон Профессионал футбол лигаси Pepsi билан музокара олиб борган ҳамда икки ташкилот ўртасидаги шартнома бугун — 5 март куни имзоланиши керак эди. Бунгача ҳам Coca Cola компанияси ПФЛ билан музокара ўтказганди. Таклиф нисбатан яхшироқ бўлганига қарамай, ПФЛ 2018 йилги...\n1-турдаёқ фаворитлар тўқнашуви. Суперлиганинг 2019 йилги мавсумига қуръа ташланди\n25 февраль куни Ўзбекистон чемпионатининг 2019 йилги мавсумига қуръа ташлаш маросими ўтказилди.\n“Пахтакор” сафардаги имтиҳондан ўтди, ОКМК эса...\nХабар бериб ўтганимиздек, бугун Осиё Чемпионлар лигасининг гуруҳ баҳсларига чиқиш учун саралаш ўйинлари бўлиб ўтди.\nЭртага жамоаларимиз ОЧЛдаги дастлабки ўйинини ўтказади\n“АГМК” Тожикистон чемпиони “Истиқлол” жамоасига қарши саф тортса, “Пахтакор” Ироқнинг кучли жамоаларидан бири, ОФК кубогининг сўнгги уч мавсумидаги ғолиби “Эйр Форс” билан “ҳисоб-китоб” қилади.\nАшурматов нега Жанубий Кореяга кетди?\n“Бунёдкор” ҳимоячиси Рустам Ашурматов Жанубий Кореянинг “Гвангжу” клубига ўтди. Ушбу маълумотни бугун ҳар икки клуб расман тасдиқлади.\n“Локомотив” “Пахтакор” футболчисини ўз сафига қўшиб олди\nҲозирча Искандеровнинг шартнома шартлари бўйича маълумот берилмаган.\nСамарқанд вилояти терма жамоаси Ўзбекистон кубогида бош совринни қўлга киритди\nБугун, 19 декабрь куни Тошкент вилоятининг Чирчиқ шаҳрида кураш бўйича жамоалар ўртасида Ўзбекистон кубоги ўтказилди.\nБугун, 19 декабрь куни Тошкент вилоятининг Чирчиқ шаҳрида кураш бўйича жамоалар ўртасида Ўзбекистон кубоги старт олди.\nСамарқандда самбо бўйича Ўзбекистон кубоги якунига етди\n13-16 декабрь кунлари Самарқанд шаҳрида самбо бўйича катталар, 2000-2001 йилларда туғилган ва ундан кичик ёшдаги спортчилар ўртасида Ўзбекистон кубоги мусобақаси ўтказилди.\nЎзига ўхшамаган “профессионал” лига ёхуд тақдирлаш маросимининг “томоша”лари...\nКуни кеча Ўзбекистон профессионал футбол лигаси янгича тартибда ташкил этилган 2018 йилги мавсум лауреатларини тақдирлаш маросими ўтказилди. Ушбу жараён сайтимиз ва турли оммавий ахборот воситалари орқали жонли тарзда кенг ёритилди. Ҳозир бу ҳақда сўз юритмоқчи эмасман, аксинча, айрим мулоҳазаларим билан...\nКураш – ғалабага ҳалол йўл!\n19 декабрь – Чирчиқ шаҳрида Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университети аренасида.\nТаэквондочиларимиз Жаҳон Кубоги мусобақаларида 45 медални қўлга киритиб, умумжамоа ҳисобида иккинчи ўринни эгаллашди\nЖорий йилнинг 29 ноябрь 3 декабрь кунлари Беларусь пойтахти Минск шаҳрида таэквондо ITF йўналиши бўйича ёшлар, кадетлар ва катталар ўртасида Жахон Кубогида мусобақалари бўлиб ўтди.


Ўзбекистон Қирғизистонга иккита тез ёрдам машинаси...\n17.02.2018 19:26 0 232\nФото: «Халқ сўзи online» нашри\nЎзбекистон томонидан Қирғизистонга иккита тез ёрдам машинаси совға қилинди. Машиналардан бири Боткен шаҳри аҳолиси учун, иккинчиси эса Қадамжой туманидаги Жани-Жер қишлоғидаги умумий шифокорлар амалиёт маркази учун хизмат қиладиган бўлди.\nТез ёрдам машиналари икки халқ ўртасидаги ўзаро дўстлик ва аҳилликни мустаҳкамлаш мақсадида туҳфа қилинган, дейилади «Халқ сўзи online» нашри хабарида.\nЎзбекистон ва Қирғизистон ўртасидаги муносабатлар тобора ривожланиб ва мустаҳкамланиб бормоқда. Ўтган бир ярим йил давомида икки давлат раҳбарлари ва расмий доиралари вакиллари бир неча бор учрашди. Ўзбекистон ва Қирғизистон делегацияларининг ўзаро ташрифлари амалга оширилди.\nШунингдек, мамлакатлар ўртасида автобус ва авиақатновларни йўлга қўйиш, ҳамкорликда қўшма корхоналар ташкил этиш ва чегаралар борасида келишувларга эришилди.\nҚирғизистон Дамас ўзбекистон\nАвто 23/04, 13:05\n«GM Uzbekistan» яна Қирғизистонга автомобил экспорт қила бошлади\nҲодиса 22/04, 09:37\nСиёсат 21/04, 21:15\nЎзбекистон ҳамда Қирғизистон делегациялари чегара ва ўтиш пунктлари борасида музокара ўтказди


Имом Бухорий муфассир сифатида – Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi\nHome / АЛЛОМАЛАР / Имом Бухорий муфассир сифатида\n15/08/2019\tАЛЛОМАЛАР 271 кўрилган\nҲадис илми фақатгина ҳадисларни тўплаш, ровийлар ҳақида сўз юритиш, ҳадисларни саҳиҳ ва саҳиҳ эмасга ажратишдангина иборат бўлмай, балки бутун бир дин илмидир. Ҳадисларни илдиз-илдизигача ўрганган киши муҳаддисгина бўлиб қолмайди, балки муҳаддис, муфассир, фақиҳ, ақоид илми билимдони, луғат илми мутахассиси ва боринки, ислом илмларининг барча жабҳаларини ўзида мужассам этади. Имом Бухорий раҳматуллоҳи алайҳ ана шундай барча илмларда моҳир эди.\nИмом Бухорий ҳадис илмининг султони, муҳаддислар имоми деб улуғлансада, биринчи галда Қуръон аҳлидан бўлган. Имом Доримий бу ҳақда: “У (Бухорий) Аллоҳнинг бандалари ичида энг зийраги, Унинг китобидаги ва Набийсининг суннатидаги буйруқ ва қайтариқларни чуқур фаҳмлаган кишилардан эди. Агар Муҳаммад Қуръон ўқийдиган бўлса, бутун вужуди билан ўқир, қалби, кўзи қулоқлари унга машғул бўлиб қоларди. Қуръон ҳақида тафаккур юритар ва ундаги ҳалолу ҳаром ҳукмларни жуда яхши ажратиб олар эди”, деб эътироф этган.\nБакр ибн Мунир айтади: “Бухорий кунларнинг бирида намоз ўқиётганда, уни 17 марта ари чақиб олди. Намозни тугатгандан кейин: “Қарангларчи, намозимда менга азият берган нарса нима экан?” деб юзланди. Қарасалар 17 жойидан ари чақиб ташлаган экан. Шунда ҳам у намозини бузмабди. Нега бундай қилгани сўралганда: “Бир оят ҳақида тадаббурда эдим, тугатиб қўйишни хоҳладим”, деб жавоб берган экан.\nИмом Бухорийнинг тафсирга доир иккита китоби мавжуд бўлган. Биринчиси “Тафсирул кабир” китоби бўлиб, Муҳаммад Фозил ибн Ошур “Тафсир ва унинг соҳиблари” номли китобида Бухорийнинг тафсирга доир алоҳида “Тафсирул кабир” номли китоби бўлгани, бироқ бизгача етиб келмаганини айтади. Ҳожи Халифа ўзининг “Кашфуз зунун” номли асарида ҳам санади Бухорийнинг шогирди Муҳаммад ибн Юсуф Фирабрийга етиб борадиган нақлга таяниб, ушбу тафсир ҳақида маълумот берган.\nИккинчиси “Саҳиҳул Бухорий” асари ичидаги “Китобут тафсир” китоби. Бу китобнинг ёзилиш жараёни давомида Бухорийнинг чексиз илм соҳиби эканини ифодаловчи қуйидаги воқеа юз берган: Имом Бухорийнинг таржимаи ҳоллари ҳақида маълумот берган “Тарихи Бағдод”, “Таҳзийбул Асмаа” каби китобларда Муҳаммад ибн Абу Ҳотим Варроқдан ушбу ривоят келтирилади. У киши бир куни Имом Бухорийнинг чалқанча тушиб ётганларини кўрди. Улар ўшанда Фирабрда эдилар. Тафсир китоби тасниф қилинаётган эди. Имом Бухорий ўша куни жуда кўп ҳадисларни чиқариб қаттиқ чарчаган эди. Варроқ у кишига: “Эй Абу Абдуллоҳ! Бир куни “Мен ақлимни таниганимдан буён бирон нарсани илмсиз қилган эмасман”, деганингизни эшитган эдим. Ушбу чалқанча ётишда қайси илм бор?” деди. “Бугун ўзимизни қаттиқ чарчаттик. Бу сарҳадлардан биридир. Душманлардан бирор иш содир бўлмасин деб қўрқдим. Бир оз дам олиб, тайёргарлик кўрай дедим. Агар душман бизни ғафлатда қолдирмоқчи бўлса, тезда ҳаракатга тушамиз”, деган экан Имом Бухорий.\n“Саҳиҳул Бухорий” асари кўп жиҳатдан тафсирга алоқадор китобдир. У тафсирга доир кўплаб бобларни ўз ичига олган. “Ваҳийнинг бошланиши китоби”, “Яратишнинг бошланиши китоби”, “Анбиёлар китоби”, “Қуръон ва суннатга маҳкам боғланиш китоби”, “Тавҳид китоби”, “Тафсир китоби”, “Қуръон фазилатлари китоби” каби китоблар бевосита уни тафсир илми билан чамбарчас боғлайди.\nИмом Бухорий тафсир китобини ёзишда Қуръон илмларидан моҳирона фойдаланган. Китобда аввалги ва охирги нозил бўлган оятлар, нозил бўлиш сабаблари, носих ва мансух оятлар, қироатлар, умумий ва хос маънони англатувчи оятлар ҳақида келтирилган ҳадислар унинг тафсир илмида чуқур билим соҳиби бўлганига далолат қилади.\nКитобда ақидага доир оятларнинг тафсирида хавориж, муржиъий, қадарий, мўътазилий, жаҳмий сингари фирқалар ақидасига қарши раддия бўлувчи йўлни тутган, фиқҳга доир оятларни тафсирида эса дастлаб асос бўлувчи оятлар сўнгра улардан келиб чиқувчи ҳукмларни келтирган ва ўзининг фиқҳ илмида ҳам пешволигини кўрсатган. Қуръон қиссаларида ҳам қиссаларга саҳиҳ ривоятлар эргаштириш билан уларнинг маъноларини янада очиқлаган.\nБухорийнинг тафсир илмига нисбатан муносабатини ўрганган ҳолда шуни хулоса қилиш мумкинки, у илм йўлидаги мақсадларининг энг асосийлари қаторида тафсир илмини қўйган. Минглаб тафсирга доир маъноларни ёритиб берган. Ҳадис илмида имом бўлгани сингари тафсир илмида ҳам имом бўлган. Қуръони карим тафсири орқали аҳли сунна валжамоа ақидасини турли фирқаларнинг ботил ақидасидан ҳимоя қилган. Ибн Арабий, Қуртубий, ибн Касир сингари буюк муфассирлардан тортиб шу кунгача келган тафсир илми билан шуғулланувчилар Бухорийнинг “Саҳиҳи”га муҳтождирлар ва муҳтож бўлиб қоладилар.\nҲИСОМИДДИН САДРИ ШАҲИД ИЛМИЙ МЕРОСИ\nТарихдан маълумки, Мовароуннаҳр диёридан етишиб чиққан аллома ва мутаффаккирлар билан бир қаторда ҳукмдорлар ҳамда маълум …


Нажот йўли (Раҳбари нажот) (2)\nМутакаллимлар (калом) мазҳабига қараганда, ҳаёт ҳис ва ҳаракатни талаб қилувчи сифатдир. Қадимги ҳукамо фикрига биноан, ҳаёт бу мизожга тобеъ, ҳис ва идрокнинг навъи ва табиатидир.\nАсримиз ҳукамолари ҳам айтадиларки, коинот ҳаётдан иборат. Ҳеч бир нарса йўқки, унда ҳаётдан бир асари бўлмаса. Аммо мутакаллимлар мазҳабида бўлган қадимги ҳукамолар қайси бир жисмда ҳис ва ҳаракат бўлса, унда қаёт ҳам бўлади, қайси бир жисмда шу иккаласи бўлмаса, ҳаёт ҳам бўлмайди, деб айтадилар. Аслида ҳис ва ҳаракати бор нарсани «тирик» дейдилар. Лекин бу ҳаёт махлуқий ҳаёт деб аталади. Инсон ҳам аксар махлуқлар билан шу маънода бир хил, фарқ қилмайди. Лекин биз инсон ҳаёти ва аксар махлуқларнинг ўртасида катта фарқ борлигини мушоҳада қилар эканмиз, қуйидаги фикрларга келамиз.\nАгарда ҳозирги ўтаётган ҳаётимиз устидан мушоҳада қилсак, жавоб ҳам осон бўлар эди. Лекин ҳаёт маънавий бир соҳадир, уни кўриб ва кузатиб бўлмайди. Шунинг учун бу фарқлар сабабини инсоният тарихи ва ўтмишидан қиди-рамиз. Башарият олами ибтидосидан бошлаб ҳозирги шаклда эдими? Яъни бани Одам ҳозиргидек шаҳарлар, қалъалар, мадрасалар, шунча илму санъат ва салтанатла-ри билан оламга келганмикан? Ҳеч қачон! Бечора ибти-доий одам кучсиз, заиф бир махлуқ эди. Баъзан совуқдан титраса, баъзан қуёш нурида қоврилиб, яшин ва чақмоқ-дан, ёмғир ва қордан, зулмат ва ваҳший махлуқлар ҳамла-ларидан кечаю кундуз қўрқиб жони ҳалқумига келар эди. Бунинг устига соатма-соат очлик ва чанқоқликдан қий-налар эди. Иссиқ-совуқдан муҳофаза қиладиган бир чодири ё чайласи, қоронғуда ёритувчи бир чироғ, ваҳшийлар ҳужумидан муҳофаза этадиган қуроли ҳам йўқ эди. Хулоса шуки, одам халқ бўлишининг ибтидосида заиф ва мискин жондорлардан бири эди. Бошқа махлуқлар кучли чангал ва тишлари ёрдамида манфаатларини таъмин этиб, зарарларини даф қилардилар. Одам эса шунга ҳам қодир эмас эди.\nАжабо, ҳазрати Холиқи ҳаким инсонни шунчалик ожиз яратиб, бу бечорага ҳам бирор-бир қурол, аслаҳа ҳам берганмикан, токи у орқали ўзини ҳимоя этиб, яшаши мумкин бўлса? Албатта берган. Аллоҳ инсонга энг буюк ва энг қиммат қурол ни берган. Инсон шу орқали оламни мағлуб қилиб шикастлаши мумкин. Бу қурол нимадан иборат? У АҚЛдир. Одамзод чорасизлигидан танг қолиб, ақлини ишлатишга мажбур бўлди, унинг соясида аста-секин манфаатларни қўлга киритиб, курган зарарларини даф қилди: уй қурди, табиат офатларидан қутулди. Қурол ясаб даррандалар ҳужумидан озод бўлди. Фақат шулар билан чегараланмай, бора-бора яшину момақалдироқ, сув ва оловдан нажот топиб, уларни олимона панжаси билан тасхир этди. Агар биз башариятнинг аввалги ожиз даври билан бугунги куч-қудратини солиштирсак, бу фарқнинг улканлигидан ларзага тушамиз ва инсоният оламининг ўзгаришини инкор этиш маҳол бўлади.\nИнсоният оламидаги бу ўзгаришлар тараққиётмиди ё таназзул? Яъни инсоният олдинга ҳаракат қилибдими ёки орқага? Албатта, олдинга ҳаракат қилган ва ҳозирги кунгача бирор жойда таваққуф қилмаган. Масалан, анча йиллар олдин оташароба (поезд)ни биз нақлиётнинг охирги воситаси деб ўйлар эдик. Бир оз ўтмасдан инсон илмининг кучи билан тайёрани ихтиро қилди ва ўйлаган ақидамизни инкор этди. Бас, маълум бўладики, бани Одам ибтидодан то ҳозирги кунгача тараққий қилиб келган ва тараққий қилади ҳам. Шундай қилиб, одамда ҳаёт ғояси бор экан, яъни ҳазрати Холиқи ҳаким инсонлар учун бир баланд мартабани ва бир аъло манзилни кўрсатган экан, инсон ҳам унга қараб ҳаракат қилади, тараққий этади. Ажабо, бу ҳаёт ғояси, яъни бу аъло манзил нима экан? Бу савол жавобини шу муқаддимадан билса бўлади. Бу муддаони билиш учун тасдиқ назаримизни яна башарият тарихига ташлаймиз. Лекин бу дафъа бошқача усулда муҳокама қиламиз.\nКитоби самовий (Қуръон)да мазкур бўлганки, ҳазрати Холиқи ҳалим одам яратишдан бошлаб фахру-л-мурса-лин (Муҳаммад) алайҳиссалом замонигача ҳар бир қавм учун замонларига мувофиқ Пайғамбар ва динини юбориб турган. Масалан, аввал ҳазрат Одамни махсус дини билан юборди. Одам алайҳиссалом фарзандлари бир муддат ижтимоий ишларида бу динни қўлладилар. Бир неча муддатдан сўнг одамлар шу дин доирасидан чиқдилар. Ҳазрати Довари ҳаким янги дин ва бошқа Пайғамбарини юбориб, замона ва вақг тақозоларига риоя қилишни талаб қилиб, олдинги дин ҳукмларининг баъзиларини бекор қилди. Бу тартиб ҳамма самовий динларнинг камоли ва охири бўлган ислом дини зуҳур топган замонгача мавжуд эди. Шу ерда кишининг хаёлига бир савол келади: нима учун Худованд бани Одамни ҳамиша бир дин итоатига амр қилади? Нима учун одамларга махлуқларга ўхшаб ҳаракат қилиб яшаш учун эрк бермайди? Албатта, бу фармон ҳикматсиз бўлмаган. Жаноби қодири ҳаким башарият ҳаётини олий бир ғояга вобаста қилиб қўйган, яъни одамлар учун бир даража тайин этган, токи улар ўзларини бу олий ғояга ва даражага етказсинлар. Башариятга бу йўлдан чиқиб кетмаслиги учун буюк Пайғамбарлар воситаси билан самовий динларни юборган. Бани Одам бу илоҳий шоҳкўчадан чиқиб кетганида янги раҳбар, яъни бошқа Пайғамбарини юбориб янгитдан тўғри йўлни кўрсатган.\nБу муқаддимадан одамзотнинг ҳаёт ғояси мавжуд бўлиб, самовий динлар унинг ҳаётида ғоявий раҳбари эканлиги маълум бўлади. Самовий динлар бизни қаерга олиб борадилар? Тадқиқ қилсак, маълум бўладики, самовий динлар бизни қаерга олиб борсалар, ўша жойда қаётимизнинг ғоясини топар эканмиз. Бас, самовий динлар бизни қаерга олиб борадилар, деб (қайта) сўрашингиз мумкин. Бу саволга диннинг таърифи жавоб беради. Дин нима? Дин ахлоқий ҳукмлардан иборат бўлиб, ўз тобеларини «саодати дорайн», яъни икки дунё саодатига етказади. Шундай қилиб, ҳаёт ғояси, яъни инсон ҳаётининг самараси шу «соадати дорайн» экан. Мана шу жиҳатдан инсон ҳаёти махлуқот оламидан фарқ қилади. Яъни одамлар икки дунё саодатига эришишга лойиқ ва қобилдирлар. Махлуқларда эса бундай истеъдод йўқ. Бу фарқ маълум бўлгач, кимки икки дунё саодатига етиш учун ҳаракат қилмаса, махлуқцан фарқи қолмайди, деб айтиш мумкин.\n«Вал-қад каррама бани Одам» ва «Лақад холақно ал-инсона фи аҳсани тақвим» деган оятларнинг маънолари ҳам шундайдир. Демак, одам умрининг самараси, яъни инсоннинг ҳаёт ғояси икки дунё саодати экан, кимки ўзини одамлар қаторидан деб билса, бу дунё ва охиратда ҳам ўзини бахтли ва тинч бўлиши учун ҳаракат қилиши лозим.\nМамлакатимизда икки гуруҳ бахтсиз одамлар борки, ҳаракатлари танқид ва танбеҳга сазовордир. Биринчи гуруҳ ҳаётларининг мақсадлари деб, еб-ичишни биладилар, улар бир луқма таом ва ётадиган жой учун инсоний вазифала-рини эсларидан чиқарадилар, бирон-бир иш ҳақида ўйламайдилар ҳам. Кечаси эрта учун қоринларининг ғамида, кундузи эса ётиш тўшаклари ғамида бўладилар. Хул оса қилиб айтганда, улар бу дунё осойишталигини ўйлаб, бошқа нарса билан ишлари йўқдир. Аллоҳнинг ўзи сақласин, бу пасткаш жамоа ўзларини инсонийликнинг баланд мартабасидан махлуқийлик даражасига тушадилар. Бу жамоанинг асли жойи инсонлар ичида эмас. Бу жамоа жамиятга кўп зарар етказади. Худованд уларни охират саодатидан маҳрум қилган. «Баъзи одамлар Аллоҳ таборак ва таолодан бу дунёни талаб қиладилар. Уларга охират саодати насиб қилмайди».\nИккинчи гуруҳ шундай жамоаки, ҳаёт ғоясини фақат охират саодати деб биладилар, бу дунё саодатига эришиш учун ҳеч ҳаракат қилмайдилар, балки бу дунё саодатини кофирларга хос деб биладилар, бошқача қилиб айтганда, дунёни кофирлар жаннатию мусулмонлар дўзахи деб биладилар. Булар ҳам инсонийлик вазифасини, башарият яратилишининг ҳикматини идрок қилмаганлар, уларнинг фикри ҳам илоҳий ҳукмга тўғри келмайди. Икки дунё саодатини талаб қилган инсонгина комил мусулмондир. Худованди ҳаким ҳам икки дунё саодатини талаб қилганларни мадҳ этиб, «Бақара» сурасида буюрган: «Баъзи одамлар, эй Худо, мени дунё ва охират саодатига етказиб, дўзах азобидан нажот бергин, деб дуо қиладилар. Бу одамлар ўз касбларига яраша, яъни амалига мувофиқ насиба оладилар, Худо сариъ ул-ҳисобдир». Бу ояти каримада баъзи дақиқ ишоралар ва нозик нуқталар мавжудки, уларнинг зикри фойдадан холи эмасдир. Масалан, Худованди карим шу оятда жамоани дуо қилиб, «нимаики талаб қилсалар, топадилар» демасдан, балки «ўзларининг саъй-ҳаракатлари эвазига топадилар» деган. Шундан маълум бўладики, Аллоҳ олдида мустажоб бўладиган дуо биз туркистонлиларнинг дуоларига ҳеч ўхшамайди. Негаки, биз кечаю кундуз вақтимизни беҳуда ишларга сарфлаймиз. Баъд, фалон масжид ёки фалон мозорга бориб, мақсадимизни Худодан сўраймизда, яна чиқиб бемаъни ва нолойиқ ишларимиз билан машғул бўламиз, мақсадимизга етиш учун ўзимиз саъй-ҳаракат қилмаймиз. Бировнинг бирон-бир мақсади бўлса, энг аввал ҳиммат камарини белига маҳкам бойлаб, мақсадига етишиш учун саъй-ҳаракат қилиб, кейин дуо қилса, дуоси ижобат бўлади. Бу ерда баъзи муҳтарам ўқувчиларимиз айтишлари мумкинки, агар биз мақсадимиз ҳосил бўлиши учун саъй-ҳаракат қилсак, унда дуо ҳам керак бўлмай қолади. Балки саъй-ҳаракатларимиз соясида ўша мақсадимизга етармиз. Уларга жавобим шуки, сизлар масъалани нотўғри тушунибсизлар. Кўпчилик мақсадларига етишиш учун ниҳоятда кўп ҳаракат қиладилар, бироқ мақсадларига эришолмайдилар. Саъй-ҳаракатлари натижасиз қолади. Шунда саъй-ҳаракатимиз фойдасиз ва зоеъ кетмаслиги учун дуойи хайр лозим.\nМасъалани бир мисол билан шарҳлайман. Фалон бир деҳқоннинг икки таноб ери бор. Яхши ҳосил олишни у жуда хоҳлайди. Агарда бу киши баҳордан ҳўкизлари, қўш, омоч, уруғ ва бошқа асбобларини экишга тайёр қилмай, фалон бир масжиднинг бурчагида ётиб, «Эй Худо, шу еримдан эллик ман буғдой ҳосил бергин», — деса ҳам бу дуо қабул бўлмайди, яъни еридан ўзидан-ўзи буғдой кўкариб чиқмайди. Лекин экин асбоб-анжомларини тайёр қилиб, ерни яхши ҳайдаб, уруғни экса ҳам, сиз ўйламангки, деҳқоннинг иши шу билан тамом бўлди, энди у, албатта, яхши ҳосил етиштириб олади, деб. Бундай бўлмаслиги ҳам мумкин. Масалан, сел келиб мазкур ерни бузиши ёки чигиртка келиб кўкарган буғдойини еб кетиши эҳтимолдан холи эмас. Шунинг учун деҳқон самодан келадиган бало ва офатларнинг олдини олиш учун дуо қилади, ҳазрати Воҳиб ал-атоё унинг дуосини қабул қилиши ҳам мумкиндир.\nЯна бир мисол келтираман. Фалон ёш йигит катта олим бўлишни орзу қилади, истеъдодли, қобилияти ҳам камолига етган. Агарда шу йигит мадрасага бормаса, пул сарфлаб китоб олмаса, меҳнат қилмаса, мударрислардан дарс олмаса, балки фалон мозорнинг бир чеккасида чин дилидан нола чекиб, Худо даргоҳидан илми ладунийни талаб қилса ҳам дуоси қабул бўлмайди, ўлимигача у жоҳил ва нодон бўлиб қолади. Аммо китоб олиб, мадрасага бориб дарс ўқиса ҳам уни катта олим бўлишига ҳали ишонманг. Мумкинки, у касал бўлиб ёки нафс ҳавасларига учиб, илм олиш йўлидан тойиб кетиб, охиригача жоҳил қолса. Агар бу йигит ғайбдан келадиган офатларни бартараф қилиш учун дуо қилса, дуоси ижобат бўлиши мумкин. Ҳазрат Пайғамбар (с.а.в.) ҳам шундай дуо қилар эдилар. Бадр урушида ул зот қурол-аслаҳани тайёрлаб, қўшин тортиб, кофирлар билан рўбарў келиб жанг қилди, сўнгра ғалаба учун дуо қилди. Мазкур ояти кариманинг маъноси ҳам шундадир. Худованди карим шу оятнинг охирида буюрган яъни, «...Худо дуо қиладиганларнинг ишлари ва феълларига ҳамиша назар қилади ва уларнинг ҳеч бир амаллари унинг назаридан четда қолмайди. Агарда улар дуоларига мувофиқ амал қилсалар, яъни мақсадларига етиш учун қаттиқ ҳаракат қилсалар дуолари қабул бўлади, бўлмаса қабул бўлмайди». Бу оятнинг ҳар бир сўзида, балки Қуръони каримнинг ҳар бир оятларида шундай олий сирлар ва буюк ҳикматлар мавжудки, ўқувчиларни ўзига шайдо қилади. Лекин уларнинг барчасини баён этишга имконимиз етмайди. Шунинг учун ҳам юқоридагилар билан кифояланиб, Қуръони карим сир-асрорини биладиганларга мурожаат қиламан, беҳуда сўзларни қўйиб, тезроқ Қуръони карим мутолааси билан машғул бўлинглар!\nЭнди яна мақсадимизга қайтсак. Айтган эдикки, комил мусулмон ҳам дунё саодатини, ҳам охират саодатини талаб этувчидир. Дунёни тарк этиб охират талабида бўлиш ҳам шаръий ҳукмларга мувофиқ келмайди. «Аллоҳ, ер юзида нимаики бўлса, сизларнинг фойдаларингиз учун яратган зотдир». «Эй одамлар, билмайсизларми, Худо ер ва осмонда бўлган ҳамма нарсаларга сизларни фармонбардор этиб тасхир этган. Худо зоҳирий ва ботиний бўлган неъматларини ҳам сизларга берган. Зеро, само ва ерда бўлган ҳамма мавжудот сизларнинг манфаатларингиз учун яратилди». Шу оятлардан маълум бўладики, Худо бу оламни бизларнинг фойдамиз ва манфаатимиз учун яратибди, оламда мавжуд бўлган ҳамма нарсани бизга маҳкум ва фармонимизга бўйсунувчи қилибди, бас. «Жосия» сурасида эса «Аллоҳ самодаги ва ердаги барча мавжудотни сизлар учун яратди, тасхир ва фармонбардор этди», - деб амр қилган.\n«Дунёни мўъминлар дўзахи ва кофирлар жаннати» деб қайси теран ақлимиз билан айтиб, бу хом хаёлимизни илоҳий фармон деб биламиз? Ҳазрати фахри коинот (Муҳаммад) алайҳиссалом муборак умрларини саъй-ҳаракатда ўтказганлар. Аллоҳ ҳукмларини улардан ҳам яхшироқ биламизми? Ҳазрати фахри оламнинг Расуллигига бугун миллиардлаб мусулмон беш марта шаҳодат беради. Улар чўпонлик қилганлар, тижорат билан шуғулландилар, муаллимлик қилдилар, вазъ айтдилар, имомлик қилдилар, баъзан аскар, баъзан сартибб, баъзан хатиб, баъзан табиб бўлдилар. Булар ҳаракат бўлмай нима эди? Улар саъй-ҳаракатда бўлсалар, нима учун биз танбаллик ва ҳаракатсизликни ўзимизга шиор қилиб олганмиз? «Икки олам нажоти ва Аллоҳ ҳидояти иймон келтирган, намоз ўқийдиган ва садақа берувчи мўъминларга етади» дейилган Қуръони каримда.\nДиққат қилсангиз, ҳазрат Парвардигор ҳидоят ва нажотни уч ҳолат эгаларига хос қилибдики, бири садақа ва закот берувчилардир. Маълумки, закот ва садақа бериш бойликва қудратнинг нишонасидир. Айтинглар-чи, қайси бир дин эргашувчиларини бой бўлишга даъват этади? Дунёни охират учун ва охиратни бу дунё учун тарк этувчиларнинг фикрларини хато эканини кўрсатиш учун «Ал-жо-меъ ас-сағир»даги мана шу ҳадиси шариф кифоя қилади: «Сизлардан яхшиларингиз охиратини бу дунё учун тарк қилмаган ва бу дунёни охират учун тарк қилмай, оғирлигини бошқаларнинг устига ташламайдиганидир».\nЭнди бу иккала жамоа: бири дунёпарастлар ва бирлари охиратпарастларга даъволаримизни маълум қилганимиздан сўнг яна бир жамоани ҳам эсдан чиқаришимиз одобдан бўлмайди. Бу жамоа ҳам миллатимиз ўртасида катта мавқега эга. Бизнинг қолоқ ва бахтсиз бўлишимизда уларнинг хизматлари каттадир. Бу жамоа дунё ва охират саодатини талаб қиладилар. Лекин бу мақсадга эришиш учун ҳаракат ҳам қилмайдилар. Улардан шу ҳақда сўрасангиз, ноз-карашма билан «Аллоҳи карим» деб жавоб берадилар. Бу танбаллик ва ҳаракатсизликни улар «таваккал» деб атайдилар. Камбағаллик ва балолардан азоб чексалар дарров бирор масжид ёки фал он бир авлиёнинг қабрига бориб, қанча кучлари бўлса, бошларини ерга уриб дуо қиладилар. Биз бундай дуонинг ижобат бўлмаслигини юқорида баён қилдик. Шу ўринда бу азизларга «таваккал» сўзининг маъносини ва қабрни зиёрат қилишнинг фойдаларини айтиб ўтмоқчимиз.\nБиз туркистонлилар сустлигимиз, танбаллигимиз, ишбилмаслигимиз, нодонлигимиз, тажрибасизлигимиз, қисқаси, дунёда қанча ношойиста сифатлар бўлса, ҳаммаси «таваккал» деймиз. Шу сабабли буларни савоб ва машруъ деб қабул қиламиз. Масалан, бир тожирдан «Нима учун ўйламасдан пахтани пўчоғини сотиб оласан?», деҳқондан «Баҳор келди, экиш ва иш асбобларинг қани?» ёки бирор косибдан «Нима учун ҳафтада бир марта дўкон очасан?» ё бир ҳаммолдан «Нима учун кундуз куни ухлайсан, ахир кечки овқатинг йўқ-ку», — деб сўрасак, ҳаммалари «таваккал Худога» деб жавоб берадилар. Минг афсус, шу жавобларнинг биронтасида ҳам таваккал йўқдир. Буларнинг ҳаммаси нодонлик, танбалликдан бошқа нарса эмас. Таваккал ҳам амал билан биргадир, ҳаракатсиз таваккал ҳам ҳаракатсиз дуога ўхшаб фойда бермайди.\n«...улар (яъни саҳобаларинг) билан машварат қил, азму қарор қилганингдан сўнг Аллоҳга таваккал қил, албатта, Аллоҳ таваккал қилувчиларни севади», — дейилади Китоби самовийда. Ушбу ояти карима билан Худованд Расулига мурожаат қилиб: «Ишларда аввал саҳобаларинг билан маслаҳатлашиб, бир натижага келингач, бу ишни бажариш учун Худога таваккал қилиб бел боғла», — демоқда.\nАлбатта, бу ҳаёт жангу жадал майдонидир, унда ҳар бир шахе, ҳар битта қавм ўз турмушларини яхши таъминлашлари учун ҳаракат қилиб курашишлари лозим. Буларсиз бирор нарсага эришиб бўлмайди. Масалан, ҳар биримиз ҳам уйга кириб олиб, неча кун оч-наҳор ўтирсак ҳам, кўчага чиқиб ҳаракат қилмас эканмиз, уйнинг шифтидан бир лаган кабоб ўз-ўзидан келиб тушмайди. Оқибат эса очликдан ҳалок бўлишимиз мумкин. Ким буни инкор қилар экан, демак, тажрибаси йўқ экан. Агар ҳаракатсиз таваккалдан фойда бўлганда эди, Расули соллаллоҳи алайҳи васаллам кофирларга қарши бир жангда ўз қўллари билан ҳандақ қазимаган бўлар эдилар.\nЭнди эса авлиёлар қабрларининг зиёрати хусусида бир оз тўхталамиз. «Қабристонларни зиёрат қилиб туринглар, зеро, улар сизга охиратни эслатади», — дейилган «Ал-жомеъ ас-сағир» асарида. Бу ҳадисдаги ҳикматни тушуниш учун одам ҳолини диққат билан кузатайлик. Ажабо, одам нега гуноҳ қилади? Китобимиз аввалида ҳам бир баҳона билан баён қилиб ўтган эдикки, «комил иймон гуноҳ ишлар учун ягона тўсиқцир», — деб. Худойи таоло ва қиёматга иймон келтириб, уларнинг мавжудлигини билган одам ҳаргиз гуноҳ қилмайди. Агар билмай гуноҳ қилса ҳам дарҳол тавба қилишга шошилади. Баъзи шахслар жаҳлу ғафлат ё кибру ғурур туфайли охират куни ва ҳисоб-китоб соатини эсларидан чиқарадилар, дилларидаги Аллоҳдан қўрқув ҳисси кўтарилади. Шунда улар гуноҳ қилишга қилиб, пушаймон ҳам бўлмайдилар, тавба ҳам қилмайдилар. Бу тоифа одамларга нисбатан кўриладиган чора охират куни ва унинг қийинчиликларини эсларига солишдир. Зора шу баҳонада улар Худодан қўрқсалар ва турли фасод ишларга қўл урмасалар. Қабрлар зиёрати айнан шу мақсад учун кўзланади. Зеро, инсон ҳар қадар мағрур ва кибрли бўлмасин, қабристонга қадам қўйганда, қанчадан-қанча бани Одамнинг тупроққа қорилиб ётганини кўрганда, балки ғурурини тарк этиб, охират фикрига тушар. Ҳазрати фахри коинотнинг ўз умматларига айтган ҳадисларининг ҳикмати ҳам шундадир. Аммо биз қилаётган зиёратлар эса бу матлабга мувофиқ эмас. Биз қабристонга эмас, балки авлиёлар мозорини зиёрат қилишга борамиз ва улардан ўзимиз учун мадад ва иноят сўраймиз. Билингки, бу зиёратлар бизга ҳеч фойда бермайди, ётган авлиёларнинг бизга ҳеч бир мададлари етмайди. Қуръони каримда «Сизлар учун Аллоҳдан ўзга соҳиб ва мададкор йўқдир». «Вақтики, Аллоҳ бир қавмга ёмонлик етказса, уни даф этиб бўлмайди ва у қавм учун Аллоҳдан ўзга нигоҳбон йўқдир», — дейилгани ҳақдир.\nСониян, бундай зиёрат шаръан манъ қилиниб, ҳаром ҳисобланади. Биз бундай зиёратлардан фақат гуноҳ орттирамиз. Аллоҳ Пайғамбарларининг қабрини масжидга айлантирган (у ерда улар намоз ўқийдилар) яҳудий ва насронийларни лаънатлайди, — дейилган Бухорийнинг «Китоб ал-салот» ва Муслимнинг «Китоб ал-масожид»и-да; яна «Пайғамбарларининг қабрини масжид қилган яҳудийларни Худованд ҳалок қилади», — деган ҳадис ҳам бизга маълум. Ҳушёр бўлинг! Сизлардан аввал ўтганлар Пайғамбар ва авлиёларининг қабрларини маежид қилдилар. Ҳушёр бўлинг! «Сизлар ҳеч кимнинг қабрини масжид қилманг, уларнинг қабрига бориб намоз ўқимангки, мен сизларга буни манъ қиламан», — дейилган Муслимнинг ўша китобида.\nБаъзи икромли ўқувчиларимиз айтадиларки, биз авлиёларнинг қабрида матлабимизни ҳосил қилиш учун намоз ўқиймиз, улар Аллоҳ даргоҳида бизнинг матлабимиз ҳосил бўлиши учун шафиъ бўладилар. Шу шафиъликни талаб қилиш ҳам улардан бир навъ мадад тилашдир. Бу каби шафиъ келтириб, тилак тилаш шаръан дуруст эмас, балки гуноҳдир. Зеро, Худованди таборак шунинг учун мушрикларга ғазаб қиладики: «Улар Аллоҳни қўйиб, ўзларига зарар ҳам, манфаат ҳам етказа олмайдиган нарсаларга ибодат қиладилар ва: «Ана ўшалар бизнинг Аллоҳ ҳузуридаги шафоатчиларимиздир!» — дейдилар...» Бошқа ўринда эса мушрикларнинг шу ишини ушбу тариқа ҳикоя қилиб, рад қиладики: «Шафоат қилиш фақат Аллоҳгагина хосдир, бандасининг унинг изнисиз бировни шафоат қилишга ҳаққи йўқдир».\nБу оятлардан икки нарса маълум бўладики, бири мушриклар бутларини Худо деб атамас, балки шафоатчи ва воситачи деб билардилар. Бас, биз ҳам фалон-фалон авлиёларни шафоатчи деб гумон қилиб, таъзим қилсак, муваҳҳид ва мушриклардан қандай фарқимиз қолади? Сониян, шафоат сифати фақат Аллоҳга хос экан. Мусулмонларнинг бу тариқа эътиқод қилишлари жоиз эмас, айтганларимизнинг ўзи бунга улкан далилдир. Бухорийнинг «Китоб ул-ҳаж»ида Ҳазрати Умардан шундай ривоят бор: «Бир куни ҳаж маросимида ҳажарул-асвадни (қора тошни) тавоф қила туриб, ҳазрати Умар шундай деган эканлар: «Эй ҳажар-ул асвад! Сен бир фойдаси ҳам, зарари ҳам тегмайдиган тошсан. Агар Пайғамбар сени ўпганини ўз кўзим билан кўрмаганимда, ҳеч қачон сени ўпмаган бўлар эдим».\nБу каби зиёрат ва восита қилишлик бизни икки дунё саодатига етакламайди. Унга етишиш учун ўзимиз ҳаракат қилишимиз керак. Бизда икки дунё саодатига етишиш учун майл бор экан, қай йўл ва усул билан унга етишиш мумкин? Бу саволнинг жавоби жуда осондир. Бахтга қарши, биз уни шу кунгача қулоғимизга олмаганмиз, икки дунё саодатига эришиш учун эса виждон амру вазифаларини адо этишимиз зарурдир. Виждон амри нимада? Бу — кишиларнинг ўзларига юкланган вазифа ва мажбуриятларини замон ва ўринга қарамай виждонан ва сидқидилдан бажаришларидир. Виждон амри вазифалари ичида ахлоқий вазифалар муҳимдир. Ахлоқ вазифаларини уч қисмга бўлиш мумкин:\n1. Вазойифи нафсия.\n2. Вазойифи оила.\n3. Вазойифи инсония.\nБу уч қисм бир-бири билан шу қадар боғлиқки, бирига халал етса, бошқасида ҳам қусур намоён бўлади. Бу учала қисмни китобимизда бир-бир баён этамиз.\n1. Аллоҳ, бизни барча махлуқлар каби бошқа жинслар манфаати учун эмас, балки икки дунё саодатига етишиш учун халқ қилган.\n2. Дунё саодатини охират учун, охират саодатини бу дунё учун тарк этиш нотўғридир, бизга икки жаҳон саодати даркор.\n3. Икки жаҳон саодатини эса саъй-ҳаракат билангина топиш мумкин.\n4. Саъй-ҳаракатсиз дуодан фойда йўқдир.\n5. Авлиёлардан мақсад раво бўлишини тилаш фойдасизлигидан ташқари яна гуноҳ ҳамдир.


Диктатура “журналисти”бўлиш учун Амалий Антиқўлланма « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nДиктатура “журналисти”бўлиш учун Амалий Антиқўлланма\n“Амалий антиқўлланма”да келтирилган ўгитларни бажарсангиз, “манқурт”, “тўтиқуш”, “лаганбардор”, “ялтоқи” деган ном олиб, халқнинг қарғишига муяссар бўласиз.\n16 January 2013 - 10:42\nАгарда Сиз ҳозирги Ўзбекистон оммавий ахборот воситаларида ишлаб, Каримов диктатурасига хизмат қилишни истасангиз, қуйидаги амалий маслаҳатларимизга оғишмай риоя этинг. Шундагина Сиз диктатура пропагандисти, э-э-э, кечирасиз, “журналисти” бўласиз-қўясиз. Бунинг учун Сиздан ҳеч қандай журналистлик қобилият ёки билим талаб қилинмайди.\nБиринчи навбатда, Сизда ўзингизга боғлиқ бўлмаган баъзи хусусиятлар бўлиши керак. Масалан, авлодингизда ҳаромхўр, манқурт, лаганбардор, ялтоқи, иккиюзламачи одамлар бўлиши ёки, жуда бўлмаса, қарғиш олган нусхалар ўтган бўлиши керак. Агарда беникоҳ ёки бебисмилло туғилган бўлсангиз, нур устига аъло нур бўлади.\nМободо, Сизда ушбу хусусиятлар бўлмаса, ҳеч ҳам ҳафа бўлманг! Чунки диктатура пропагандистикасида, э-э-э, кечирасиз, “журналистикаси”да муваффақият қозониш барибир ўзингизнинг қўлингизда. Бунинг учун қуйидаги талабларни бажарсангиз, кифоя.\nҲаётдаги асосий шиорларингиз одамларни мунофиқлик, манқуртлик ва иккиюзламачиликка чорловчи “Оч қорним – тинч қулоғим”, “Тилни тийган бой бўлар”, “Оқимга қарши сузиб бўлмайди”, “Ҳар не бало келса, тилингдан келур” каби мақол ва нақллар бўлиши лозим.\nДиктатура “журналисти” бўлишингиз учун иймон, виждон ва инсоф деган тушунчаларни буткул унутиб, ёлғон гапириш, оммани алдаш санъатини мукаммал эгаллашингиз керак.\nМақола ёзиш бўйича амалий ўгитлар\nДиктатура “журналистикаси”да ишлатиладиган қуйидаги асосий сўз бирикмаларини ёд олинг ва ёзаётган мақолаларингизда турфа йўллар билан ишлатинг:\nмустақиллик шарофати билан, муҳтарам юртбошимизнинг ташаббуси билан, ҳурматли президентимизнинг ғамхўрлиги туфайли, кенг қамровли ислоҳотлар, бахтиёр юртдошларимиз, байрам шукуҳи, шукроналик ҳисси, сарҳадларимиз даҳлсизлиги, фаровон Ўзбекистон, озод ва обод Ватанимизни кўролмаётган қора кучлар, мустақиллигимиз душманлари, кўрнамаклар, ватангадолар, ислом ва демократияни ниқоб қилиб олган нафс бандалари ва ҳоказо.\nМана шу ибораларни жой-жойига қўйиб, ишлатсангиз, етарли.\nМисол учун, Сиздан диктатурани тарғиб қиладиган мақола ёзиш талаб қилинса, пойтахт Тошкентда ёки бошқа шаҳарда у ёки бу майда-чуйда иншоот қуриб битказилганини тилга олинг-да, юқорида келтирилган сўз биркмаларидан шундай жумла тузинг:\n“Буларнинг ҳаммаси мустақиллик шарофати билан,\nмуҳтарам юртбошимизнинг ташаббуси билан,\nҳурматли президентимизнинг ғамхўрлиги туфайли\nозод ва обод юртимизда олиб борилаётган\nкенг қамровли ислоҳотларнинг натижасидир.\nШунинг учун ҳам бахтиёр юртдошларимизнинг юзларида доим байрам шукуҳи ва шукроналик ҳиссини кўришимиз мумкин”.\nМана сизга тайёр мақола!\nЁки бўлмаса, Сиздан диктатура душманларини қораловчи материал тайёрлаш талаб қилинса, Ўзбекистон ичида ёки ташқарасида юрган бир-икки муҳолифатчини, ҳуқуқбонни ёки мустақил журналистни тилган олинг-да, шундай денг:\n“Озод ва обод Ватанимизни кўролмаётган бу қора кучлар мустақиллигимиз душманларидир!\nУлар фаровон Ўзбекистонимизни долларларга сотган Ватан хоинларидир!\nИслом ва демократияни ниқоб қилиб олган ушбу нафс бандалари, ўзга юртларда хору зорликда юрган бу кўрнамак ватангадолар ҳеч қачон Ватанимиз сарҳадларини кесиб ўтишмайди!”\nМана Сизга яна бир материал!\nКўриб турганингиздек, ҳозирги Ўзбекистонда пропагандистик, э-э-э, минг бор узр, “журналистик” материаллар тайёрлаш ва умуман “журналист” бўлиб ишлаш унчалик қийин эмас. Юқорида келтирилган сўз бирикмаларини ўрнида ишлатсангиз бўлди!\nИшонмасангиз, бугунги кунда Ўзбекистонда чиқадиган ҳар қандай газета ва журналда эълон қилинган материалларни бир ўқиб кўринг: мақолаларнинг ҳаммаси юқорида келтирилган сўз бирикмаларидан ташкил топганига амин бўласиз. Ёки бўлмаса, Ўзбекистон телевидениеси орқали намойиш этилаётган ҳар қандай дастурни томоша қилинг: уларда ҳам фақат шу иборалар янграётганига ишонч ҳосил қиласиз.\nМақола ёзиш бўйича берилган амалий ўгитлармга қулоқ солсангиз, буюрилган нарсаларни ёзадиган секретарь-референт ёки агитатор-пропагандист бўлиб етишасиз. Бу ишда сал ғайрат кўрсатсангиз, Ўзбекистон журналистларининг ижодий уюшмаси томонидан ўтказиладиган “Олтин қалам” танловида ғалаба қозонишингиз ва ҳаттоки “Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист” деган “юксак” унвонга сазовор бўлишингиз мумкин.\n“Амалий антиқўлланма”да келтирилган талаб ва ўгитларни оғишмасдан бажарсангиз, “манқурт”, “тўтиқуш”, “ёлғончи”, “лаганбардор”, “ялтоқи”, “иккиюзламачи” деган ном олиб, халқнинг қарғишига дучор бўласиз.\nСекретарь-референтларни ёмон кўрувчи


Суннатга эргашишнинг самаралари - Fitrat.uz\nБош саҳифа / Ҳадис / Суннатга эргашишнинг самаралари\nСуннатга эргашишнинг самаралари\nMay 2, 2017\tСуннатга эргашишнинг самаралариda fikr bildirishni o'chirish 258 Кўришлар\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларига эргашишда кўплаб самаралар бордир:\nМуҳаббат даражасига етишиш. Нафл ибодатлар ила Аллоҳга тақаррубликни исташ сабабли, Аллоҳ таоло бандага муҳаббат қилади. Ибнул Қаййум раҳимаҳуллоҳ айтади: “Аллоҳ таоло, токи Унинг ҳабибига зоҳиран ва ботинан тобеъ бўлмагунингча, сўзларини тасдиқлаб, буюрганига итоат қилиб, даъватига ижобат қилиб, қайтарганидан юз ўгирмагунингча, сен учун у зот хукми бошқалар ҳукмидан кучли бўлиб, у зотнинг муҳаббати олдида бошқалар муҳаббати йўқ бўлиб кетмагунча ва сен учун у зотга итоат бошқаларга итоатдан устун бўлмагунча, сени яхши кўрмайди;\nБанда Аллоҳ таолога маъийят (мақомига) етишиши. Аллоҳ таоло бандани муваффақиятларга эриштиради. Энди у банданинг аъзоларидан фақатгина Аллоҳ рози бўладиган ишлар содир бўлади. Зеро, муҳаббатга етган бандага маъиййат ҳам етади. Аллоҳ азза ва жалла уни ўз ҳолига ташлаб қўймайди. Доимо Аллоҳ тавфиқида бўлиб, гуноҳлардан тўсилаверади;\nМуҳаббат мақомига етганлик сабабли дуоси мустажоб бўлади. Кимки нафллар ила қурбийят талабида бўлса, муҳаббатга эришади. Муҳаббатга эришганнинг эса дуоси мустажоб бўлади;\nЮқорида айтилган қавлларга ушбу ҳадиси қудсий далилдир:\nАбу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Аллоҳ таоло айтади: “Ким Менинг валий (бандам) га душманлик қилса, дарҳақиқат Мен унга уруш эълон қиламан. Бандам Менга, Мен унга фарз қилган нарсаларим ила яқинлашгани каби, Менга маҳбуб нарса ила яқинлаша олмайди. Бандам Менга нафллари ила яқинлашишда бардавом бўлса, Мен унга муҳаббат қиламан. Қачон Мен унга муҳаббат қилсам, унинг эшитадиган қулоғи, кўрадиган кўзи, ушлайдиган қўли ва юрадиган оёғи бўламан. (мажозий маънода). Агар Мендан сўраса, унга албатта (сўраганини) бераман. Агар Мендан паноҳ тиласа, уни Ўз паноҳимга оламан. Ҳеч бир нарсада мўминнинг жони ҳақида иккилангандек иккиланмаганман. У ўлимни ёқтирмайди. Мен эса, унга ёмонлик қилишни асло истамайман”.\nБухорий ва Аҳмад ривояти.\nФарзлардаги ҳосил бўлган нуқсонларни тўлдиради. Зеро, нафл амаллар ибодатларга етган нуқсонларни тўлдиргувчидир;\nҚалбнинг тирик бўлиши. Банда қачонки суннатни муҳофазасида бўлса, ўзи учун энг муҳим бўлмиш нарсани ҳимоя қилибди. У учун вожиботлардан бирини тарк қилиш, ёки қисқартириб, ноқис қилиш жуда ҳам қийин бўлади. Бу ила бошқа фазилатга эришади. У – Аллоҳ таоло шиорларини улуғлашдир. Қалби Робби тоати ила тирик бўлади. Кимки суннат амалларига енгил қараса, фарзлардан айрилиб қолиш ила жазоланади;\nБидъат амаллардан узоқ бўлиш ва сақланиш. Зеро, банда ҳар қачон суннат амалларда келтирилган нарсаларга эргашар экан, суннатда бўлмаган нарсалардан узоқ бўлиш ва сақланишга ҳарис бўлаверади. Мана шу ила бидъат тариқасидан нажот топади.\nАввалги Суннатга эргашиш – нажот йўлидир\nКейинги Кексаларни эъзозлаш – халқимизнинг олий қадрияти