Миллат сифатимизни тезроқ тиклаш учун одатда айтилмайдиган ва ёзилмайдиган нарсаларни айтишга ва ёзишга мажбурман - «HARAKAT» XABAR AGENTLIGI :: Independent News Agency Harakat. Узбекистан, новости Узбекистана, политика Узбекистана, оппозиция Узбекистана\nАбдураҳим Пўлат - 24 June 2012\n06:01 - Миллат сифатимизни тезроқ тиклаш учун одатда айтилмайдиган ва ёзилмайдиган нарсаларни айтишга ва ёзишга мажбурман\nҲа, мен ёки мен кабилар ҳеч нарса айтмасак ёки ёзмасак ҳам, Ўзбек миллати ахир бир кун ҳозирги аҳволдан чиқади. Ҳозир миллат эмас, тўда ҳолида бўлган ўзбеклар аста-секин ибтидоийликдан чиқадилар, уюшадилар ва қайтадан миллатга айланадилар.\nБу йўл осон бўлмаслигини тушуниш учун тарихимизга назар ташлайлик.\nЭндигина оёққа туриб келаётган Рус императорлигига таҳдид солаётган Мамайнинг орқасидан Тўхтамишга қўшилиб уриб, ахир бир кун ўзимизни босиб оладиган русларнинг юксалиши учун замин тайёрлаймиз. Бошқа иш қуриб қолгандек, бизга эмас, Европага таҳдид солаётган Туркия хони Боязитни мағлубиятга учратиб, катта иш қилгандек гердайиб юрамиз. Ақлли императорлар босиб олган ерларини императорликка қўшиб олишади, биз у едан бир неча туяга юк бўладиган олтин олиб келганимизга хурсанд бўлиб юраверамиз. Денгизлар бўйига чиқиб, Темиркент шаҳри қуриш ўрнига ҳом ғиштлардан мачитлар қуриб юраверганмиз.\nҲамма императорликлар ўз империясини марказлаштириш учун курашар экан, биз империяни болаларимизга бўлиб бериш билан шуғулланамиз.\nДунёнинг иккинчи расдхонасини қуриб, кейин ўзимиз бузиб ташлаймиз ва бундай расадхона қурганимизни ҳам унутиб, ўрис археологлари унинг қолдиқларини топиб беришганидан гердайиб юрамиз.\nСамарқанд ва Бухорони мадраслар билан тўлатиб, уларнинг талабаларига ҳеч бўлмаса Ал-Хоразмий яратган арифметика асосларини ўқитмаймиз, натижада, дунё моторли ташиш воситалари, электр энергияси, радиолар яратган пайтда рессори ҳам бўлмаган Қўқон араваю шам чироқлар билан яшаймиз. Бундан ҳам даҳшатлиси, нима учун мусулмонлар ёппасига бошқаларнинг қулига айланиб қолди деб ўйлаб ҳам кўрмаймиз. Қуръонни тузуккина тушуниб ҳам ололмаган чала муллаларни жойига ўтқазиб қўйишни ҳам эплай олмаймиз.\nИчимиздан Бобирдек бир улуғ инсон чиққан экан, уни ҳам мамлакатдан қувлаб чиқарамиз. Энди унинг авлодлари қурган Тож Маҳал билан мағрурланиб ҳам қўйишдан тортинмаймиз.\n19 асрнинг ўрталарида ҳеч қандай кучи бўлмаган учта ибтидоий хонликка бўлиниб олиб, қадамма-қадам Марказий Осиёни босиб олаётган русларга қарши курашда бирлашиш лозимлигини ҳам ўйлаб кўрмаймиз, ортиқча қаршилик ҳам кўрсатмай, чунки, ҳамма нарса Оллоҳдан-да, мустамлакага айланамиз.\nРуслар олиб келган тракторларни “бу шайтон арава, мусулмонларга уни ишлатиш ҳаром” деб, бизга жаҳон янгиликларини мажбурлаб тиқиштиришгандан кейингина қабул қиламиз.\nЧўлпон ва Абдулла Қодирий каби буюкларимизни ичимиздан чиққан хоин ёзувчилар воситасида йўқ қилинишига тамошабин бўлиб ўтирамиз.\nНиҳоят, тархимизда биринчи миллий-озодлик ҳаракати – “Бирлик” тузилади. Аммо, ичимиздан чиққан миллат хоинлари миллатни арзимаган нарсаларга, масалан 53-54 сонли квартираларга сотадилар, кечагина “Қўшил бизнинг сафларга эй, майли кетса жон энди” деб куйлаган ҳофизларимиз миллатнинг сафларини парчалаш йўлига ўтадилар, натижада, миллатнинг бошига миллат хоинларидан иборат ҳукуматлар келади. Ўзбекдек миллатнинг катта қисми мардикорларга айланади. Ал-Хоразмий ва Улуғбек каби олимлар чиқарган Ўзбекдак миллатни шундай динамик асрда “Янги уй қурмасдан эскисини бузма!” деган аҳмоқона шиор остида яшашга мажбур қиладилар, қолоқликка маҳкум этадилар. Биз эса, нима бўлганини ҳам тушунмай юраверамиз.\nҚирғизистон жанубида бўлгани каби, миллатдошларимизни тириклайин ёқадилар, аёлларимизни навбатга туриб зўрлайдилар, миллатимизнинг бир қисмини қирғин қиладилар, биз овоз чиқаришга ҳам журъат қилолмаймиз.\nЎзини миллат дарди билан яшайдиган инсон деб ҳисоблайдиган, аслида ҳайвондан фарқи бўлмаган ёзувчиларимизга кўра, биз Қирғизистонда ўзбекларнинг қирғинини тўхтатиш учун “Бирлик”нинг таклифи билан у ерга армия олиб кирсак, тожиклар Самарқандни босиб олишларидан қўрқиб юраверамиз. Мана Амир Темир авлодининг аҳволи.\nУзлуксиз ақлсизликлар ва миллатнинг табиатига айланиб борётган хоинликлар туфайли бугунги аҳволдамиз. Табиий, бундай нарсалар миллатнинг ақлини киритишга бошласа керак. Миллат ўз ичидан чиққан хоинларни, бошқа потенциал хоинларга ибрат бўлсин дея, жазолаш механизмларини яратиш йўлига ўтса, миллат хоинларига қарши олий жазо тикланса керак. Энг муҳими, ақл ишлатиш ҳамма нарсадан муҳим эканлигини миллат тушунишга бошласа керак.\nБир маҳал қулларга айлантирилган ва хор қилинган баъзи майда миллатлар қайтадан оёққа туриш ва дунёга ҳокимлик қиладиган даражага келиш учун кураш усулларини яратдилар, миллат хоинларини жазолаш механизмларини яратдилар, бунинг учун минг йиллар сарфладилар.\nҲозир замоннинг тезлиги бошқача, биз минг эмас, балки, юз йиллар сарфлармиз.\nБошқаларни билмадим, билишни ҳам истамайман, бироқ, менинг юз йиллар кутишга на имконим на тоқатим бор.\nБиз бу жараёнлардан ўн йиллар ичида ўтишимиз керак. Мана, мустақилликнинг 20 йиллигини ҳам бекорга ўтказдик. Аслида, бекорга ўтказмадик. Марказий Осиёни қўйиб туринг, ўрислар яратган Ўрта Осиёда ҳам лидерлик ролини йўқотиб бўлдик. Ўша миллат хоинлари ёрдамида ҳокимиятга ўрнашиб олганлар лидерлик ролимизни йўқотдилар.\nБуни ҳам оқлашга интилаётган аҳмоқ ўзбеклар бор. Нима эмиш, Қозоғистоннинг нефти бормиш. Нима қилибди, дунёда нефтга энг бой ўлкалар ичида Саудия Арабистони, Эрон ва Венесуэла бор. Уларнинг бирон ерда ёки бирон соҳада лидерлик қилаётганини эшитдингизми? Дунёга ҳукмронлик қилаётган мамлакатларда, масалан, Япония ва Шимолий Кореяда ҳеч қандай нефть йўқлигини, АҚШ ўз нефть заҳираларини ишлатмасдан қулфлаб қўйганини биладиган ўзбеклар борми ўзи?\nҚолаверса, бизда табиий бойликлар оз эканлиги, биз нималар қилишимиз кераклиги хусусида 1996 йили мақола ёзганман. Ўзбеклар бунга қулоқ солдими? Солмади, чунки, мақолам ўта назокат билан, ўзбекни бирон нарсага зўрламайдиган, қозоқ ва туркманларни ранжитмайдиган шаклда ёзилган эди.\nЭнг камида бизнинг сайтимиз ўқувчилари кўриб тургандир, мен охирги йилларда, онгли равишда, назокат билан гапириш усулидан воз кечдим. Менинг ҳозирги услубим – шок терапияси услуби. Биз ўзбеклар, қайтадан миллат бўлишни истасак, шок терапияси усуллари билан гапиришимиз, шок терапияси усуллари билан иш қилишимиз, ҳатто Марказий Осиёдаги табиий бойликларга шерик бўлиш учун ҳам шок терапияси усуллари ишлатишимиз керак.\nҲозир Ўзбекистонни бошқараётганларнинг Ўзбек миллатининг келажаги билан иши йўқ. Уларнинг бирдан-бир мақсади – иложи борича кўпроқ тахтда ўтириш, миллатни соғиш ва бу дунёни айшу ишратда ўтказиш. Улар ҳали ўз жазоларини оладилар. Тўғрироғи, миллат бундайларнинг жазосини бериш механизмларини яратмаса миллат бўлолмаслигини тушуниб етади ва хоинларни жазолайди.\nБугун кўриниб турган яна бир ёмон нарса бор. Бу - миллатнинг келажаги учун курашиш мақсадида майдонга чиққан мухолифатчиларнинг каттагина қисми ҳам моҳияти билан ҳокимиятдагилардан қолишмаётганидир.\nБу қуруқ гап эмас, аниқ фактлар билан исботлаш мумкин бўлган айбномадир.\nЎзбек миллатининг тарихидаги биринчи миллий-озодлик ҳаракати (табиий, гап “Бирлик” халқ ҳаракати ҳақида кетмоқда) оёққа туриб, коммунистик режимни жар ёқасига келтириб қўйган пайтда, халқнинг муҳташам митингларини “кўча чангитиш” деб баҳолаб, “Бирлик”ни парчалаган ва Ислом Карим режимининг мутаҳкамланишига йўл очган миллат хоинлари айнан “Бирлик”нинг ичидан чиққанини ҳозир ҳамма билади. Мана уларнинг баъзиларини исмлари – ҳозир 53-54 лақаби билан танилган Салай Мадамин, Дадахон Ҳасан, Аҳмад Аъзам, Усмон Азим, Зоҳир Аълам, Дилором Исоқ, Фахриддин Худайқул, Алибой Йўляхши ва бошқа бир қатор ифлослар.\nУлар ўша пайтда ҳукуматдан катта совғалар оламиз деб умид қилдилар, аммо Ислом Карим мен аввалдан башорат қилганимдек, уларни бир марта ишлатиладиган презервативдек ишлатиб, кейин отиб юборди.\nЎзбек халқи мен каби уларнинг хоинликларини очиқча гапиришга ўрганмагунча, қулликдан чиқолмайди. Чунки, у хоинларнинг жазоланмаётганидан руҳланган бошқа потенциал хоинлар доимо миллатни сотиб яшаш йўлидан қайтмайдилар.\nШуни унутмайликки, Оллоҳ яратган инсонларнинг етарлича катта қисми ўзининг бир дақиқалик манфаати учун нафақат миллатни ёки умматни, ҳатто Оллоҳни ҳам сотишга тайёр. Уларни у дунёдаги эмас, бу дунёда бериладиган жазо қўрқуви остидагина хоинлик қилиш йўлидан қайтариш мумкин. Бутун маданий дунё мен айтаётган гапларни гапириб ўтирмасдан, айнан шундай қилиш йўлига аллақачон ўтган. Хоинлик ҳеч қаерда кечирилмайди.\nБиз ҳам юз йиллардан кейин шу фикрга келамиз. Аммо, юқорида айтганимдек, мен кутишни истамайман. Олдимда иккита йўл бор: биринчиси – таркибида хоинлар ва пасткашлар хира пашшадек кўпайиб кетган бу миллатни тарк этиш, иккинчиси – бу миллатни ҳеч бўлмаса ўз даражамга олиб чиқиш.\nМен иккинчи йўлни танладим ва бу йўлдан қайтмайман. Бу йўл - шок терапияси усуллари билан миллатнинг кўзини очиш, ақлсизлик ёки хоинлик билан миллатнинг оёғидан ураётганларни шок терапияси усуллари билан йўқ қилиш.\nБаъзи бирликчи сафдошларим менга шундай дейишмоқда: “Бу ҳолда ҳамма душманларингизни бизга қарши бирлаштирасизку!”\nҚани энди, дейман уларга, бу тарқоқ одамлар, хусусан, мухолифат ичидагилар ҳеч бўлмаса менга қарши бирлашсин. Шунга ҳам севинардим. Аммо хоин ва ақлсизлар бирлашишни ҳам билмайдилар. Охир-оқибат биз ғалаба қозонамиз. У ифлосларни шок терапияси усуллари билан йўқ қиламиз. Мен аввал уларни сиёсий саҳнадан йўқ илишни тушунардим, ҳозир кўриб турибманки, миллатга хоинлик қилганлар учун олий жазони тиклаб, уларни жисмоний йўқ қилишдан ҳам тортинмаслик керак.\nҚирғизистонда қирғиз фашистлари Ўзбекни Ўзбек бўлгани учун тириклайин ёқиб, Ўзбек аёлларини Ўзбек аёли бўлган сабабли зўрлаганлари, Ўзбекни қирғин қилганларига Ўзбек миллати кўз юмганидан кейин, нафақат қирғиз, қозоқ ва тожиклар, балки, руслар, америкаликлар ва европаликлар ҳам бизни одам ҳисобламаётганлари кўриниб турибди.\nЎзбек миллати эса, ҳеч бўлмаса Юсуф Жумадан ўрнак олиб, қирғин қилинган ўзбеклардан кечирим сўрашни ҳам ўйламайди:\nКултегиндек ёвга қирон бўлолмадим.\nЎзбек ўз шоирининг қўйидаги сўзларини ҳатто тушунмайди ҳам:\nКечир, қасос муқаррардир хешим менинг,\nЯна такрорлайман, қайтадан одам бўлиш, қайтадан миллат бўлиш учун биз шок терапияси усулларидан фойдаланишга маҳкуммиз. Шундай қиламиз ҳам. Юқорида номи тилга олинган миллат хоинларининг жазоланмаганидан рағбатланиб, бир неча чақа пул ишлаб қолиш ниятида миллатнинг оёғига болта ураётганлар билан очиқча ҳисоблашишдан бошқа йўл йўқ.\nМен ўзбекларни Ўзбекнинг қайтадан миллатга айланиш учун олиб бораётган кураши йўлида “Бирлик” билан бирга бўлишга чақираман.


“Ҳикмат билан суғорилган шеъриятни шариатимиз тақиқламаган!” – Билолхон домла ҳафизаҳуллоҳ | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n“Ҳикмат билан суғорилган шеъриятни шариатимиз тақиқламаган!” – Билолхон домла ҳафизаҳуллоҳ\n667 18:20 06.02.2020\n– Ассалому алайкум, устоз. Аввало, суҳбат учун розилик билдирганингизга муштарийлар номидан ташаккур билдирамиз, таҳририятимизга хуш келибсиз.\n– Бугун Сиз билан юртимизда ўтган улуғ авлиёлардан бири – Сўфи Аллоҳёр ҳазратлари ҳақида сўз юритмоқчимиз. Суҳбатимизни юртимизда яшаб ўтган улуғ авлиё зотлар ва улардан қолган бебаҳо мерослар ҳақидаги мулоҳазалар билан бошласак.\n– Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Алҳамдулиллаҳ, вассолату вассаламу ъала Росулиллаҳ, амма баъд. Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи таъоло ва барокатуҳ.\nДарҳақиқат, юртимизда – Ўрта Осиёнинг қалби бўлган ажойиб, ҳамма жиҳатдан бетакрор, ўхшаши йўқ Ўзбекистонимизда улуғ инсонлар ҳам яшаб ўтганлар. Сўфи Аллоҳёр раҳматуллоҳи алайҳ ҳам бизларга ўрнак, намуна бўладиган аждодларимиздан бўлганлар. У зот шариатда ҳам, тариқатда ҳам мукаммал китоблар ёзганлар. Нақшбандия тариқатида муршидлик мақомига етиб, пирларидан иршод олганлар. У зотнинг форсийда ёзган “Маслакул муттақийн”, туркийдаги “Саботул ожизийн” китоблари ислом оламида жудаям машҳур ва беназир асарлардандир.\n“Маслакул муттақийн” китобини устозларимиз ёшлигимизда хат-саводга ҳам ўқитишган. Форсийга ақлимиз етганидан кейин унинг маъноларини ҳам англаганмиз.\nКейинги пайтларда юртимизда ўтган мана шундай салафларимизга, уларнинг бизга қолдириб кетган бебаҳо бойлигимиз бўлмиш китобларини ўрганишга бепарволик, лоқайдлик кўзга ташланяпти. Шу жумладан, Сўфи Аллоҳёрнинг китобларини ўрганишга бўлган эътибор, ундаги ўгитларга амал қилиш, шариату тариқат борасида билмаган нарсаларимизни ўрганишга бўлган жидду жаҳд ҳам кўнгилдагидек эмас. Халқимизнинг мана шундай ажойиб мерослардан бебаҳра ва беилм қолиши асло яхши оқибатга олиб келмайди.\nШариат ва тариқат – динимизнинг асосидир. Айрим тариқат ва шариатни мукаммал билмаган одамларнинг наздида булар бошқа-бошқа нарса деган тушунчалар бор. Уларнинг иккиси ҳам айри эмас, аксинча, бир-бирини тўлдирувчидир. Шариатни ўрганган олим тариқатда бўлиши керак, тариқатни биламан деган одам шариатда бўлиши шарт. Шариат илмлари ҳамма нарсанинг асосидир. Дунё ва охиратнинг калити илм ва албатта тариқатга ҳам мана шу илм билан етилади.\n– Устозларимиз Сўфи Аллоҳёр ҳазратларининг китобларини бизга ўқитишган дедингиз. У кишининг байтлари халқимиз орасида ҳам мақоллар каби тарқалиб кетган. Истиқлол йилларида олимларимиз, уламоларимиз, шайхларимиз, муҳаддисларимизнинг қабрларини обод қилдик, зиёратгоҳларга айлантирдик. Аммо уларнинг илмий меросларига бўлган эътиборимиз етарли даражада эмаслигини ҳам тўғри таъкидлаб ўтдингиз. Суҳбатимизнинг мақсади ҳам шу – Сўфи Аллоҳёр ҳазратларини илмий меросларига оз бўлса-да баҳо бериш ва уни халқимизнинг эътиборига ҳавола этиш. Шу ўринда Сўфи Аллоҳёр илмий меросининг қиймати ва қадри ҳақида ҳам гапириб ўтсангиз.\n– “Шариатсиз киши учса ҳавоға,\nКўнгил берма анингдек худнамоға!”\nБу байт шариатни тариқатдан айри деб айтадиган ноқис кимсаларга ишора. Шариат ва тариқат борасида илмсизлик нимага олиб боради? Динимиз олимликни ноҳақ даъво қиладиганлар ёки тасаввуф илмини ҳақиқий тариқат ёки шариат даражасида билмаган, илмини мукаммал қилмаганлар туфайли жуда кўп кулфатларни кўрган. Бир каломларида Сўфи Аллоҳёр кароматни таърифлаб айтадиларки:\n“Халофий нафс истак молу тоат,\nБўлурму бундин ортиқ ҳарқи одат?!”\nНафсга хилоф иш қилиш, Аллоҳ буюрган тоат-ибодатларни мукаммал қилиб адо этиш, бундан ортиқ каромат борми? Нафснинг эмас, ақлининг сўзига кириб ҳаётини шариатда, тариқатда ўтказган, Худонинг ибодатида ўзига, аҳли аёлига, дўстларига ва юртига нафи тегиб турган одам нафснинг сўзига кириб, жиноят йўлига киргани йўқ. Иймон эьтиқодига, аҳлига, эл юртига, миллатига содиқ бўлган кимсани энг катта каромат кўрсатган одам, дейди у зот.\n“Саботул ожизийн” китоби ҳам қиёматга қадар энг муҳим масала – эътиқод ҳақидадир. Динимизни бир шажарага (дарахтга) ўхшатган бўлсак, унинг илдизи ақида ва эътиқоддир. Дарахтнинг илдизи агар соф, мустаҳкам бўлса у дарахтнинг мевалари ажойиб бўлади. Қалбимиздан жой олган эътиқод самараларини зоҳирий аъзоларимиз намоён қилади. Қилган яхши амалларимиз – унинг меваси. Бу масала бугунги кунда ҳам ниҳоят долзарб. Ақида, эътиқодотни билмаган инсонга шайтон элдур, агар минг йил амал қилса-ю аммо ақоидни билмасдан хато қиладиган бўлса, қилган амаллари бекордир.\nБугунги кунда уммат уламоларини ғамга соладиган нарса ақида масаласидир. Фиқҳда тўрт мазҳаб бўлса, усулда иккита имомимиз бўлганлар. Улардан бири ватандошимиз Имом Мотуридий ҳазратлари.\nСўфи Аллоҳёр китобларида келтирилишича, Аҳмадия деган адашган тоифа “инсон намоз ўқимаса ҳам бўлади” деган эътиқодда бўлган. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам охирги ҳолатгача ҳам азоннинг овозини эшитиб намозга чиққанлари, саҳобалар у зотнинг қўлларидан етаклаб чиқишгани ҳақида ҳадислар бор. “Абу Бакрга айтинглар, намоз ўқисин”, деганлар. “Бошингизга ўлим келгунча Роббингизга ибодат қилинг”, дейилган. Бизнинг давримизда ҳам ақида китоблари чоп қилиняпти, Шайх ҳазратларининг бир нечта китоблари бор. Бизга баҳс бўлиб турган Сўфи Аллоҳёрга қайтадиган бўлсак, у зотнинг мазкур китоби Қуръоннинг мағзи. Бу байтларни ўқиган инсонга бошқача таъсир қилади, чунки бу зотнинг ўзлари ҳар бир мисрани боамал ёзганликларига далиллар бор. Амал ҳамма нарсадан муҳим бўлган. Бизда кейинги пайтда амал сустлашди. Буларни вақтида тузатсак, ўзимизни ўнгласак, бу зотларнинг тарихларини ўргансак, бизга катта ибрат бўлади.\nКейинги пайтларда шариат ва тариқат пешволари яшаган жойлари обод бўляпти, зиёратгоҳларга айлантириляпти. Булар албатта жуда ҳам яхши мақсад билан бўляпти. Лекин бу нарса бизнинг оғзимиздаги қуруқ гапга айланиб қолмаслиги керак.\nСўфи Аллоҳёр раҳматуллоҳи алайҳ айтадилар:\n“Қароча ўғли хўжа ўғлидин кам,\nМуаллим бўлса сайиддин ўтар ҳам”,\n“Ҳасаб фавқи насабмас, эй нек ҳол,\nИпакдин ўткарур кўп ишлаган шол”.\n“Сафар қилсанг агар дорул ҳаёта,\nХўб ота демагин, тармош хўб ота”.\nСен агар ҳаёти дунёда яшайдиган бўлсанг, “менинг хўб оталарим бор”, демагин. Ўзинг уларга муносиб бўлмай, оталаринг билан ҳам фахрланаверма.\n– Ажойиб байтлар. Ўша пайтдаги бу байтлар ҳозир ҳам ҳеч қадрини йўқотмаган. Лекин “Сўфи Аллоҳёр ким” деб ёшлардан сўрасангиз, жуда кўпи шоир бўлган дейди. Айни пайтда, шеърни ёмон нарса деган тушунча билан яшайдиган замондошларимиз ҳам бор. Мана шу иккаласини жамлаб бир нарса сўрамоқчиман: ўзи одатда бунақанги катта асарлар эҳтиёждан келиб чиқади. Масалан, Мотуридий ҳазратларининг даврларида турли тоифалар кўпайиб кетган. Шунинг учун у киши халққа тўғри йўлни кўрсатиб бериш мақсадида ўз таълимотларини ёйганлар, дейишади. Шу маънода бизнинг ота-боболаримиз, шайхларимиз ўзларининг асарларини назмий шаклда ёзишган. Масалан, Ҳазрати Ҳувайдо, Машраб кабилар ўзларининг ҳикматларини шеърий усулда қолдириб кетганлар. “Шеър ёмон нарса, Аллоҳ уни Қуръонда лаънатлаган” деган янглиш тушунчадаги замондошларимизга нима деган бўлар эдингиз?\n– Энди ҳар бир нарсани ҳам тўғри талқин қилиш керак. Шу жумладан, оятларнинг тафсирларини ҳам. Шуаро сурасида Аллоҳ азза ва жалла “Ҳуваллазийна аману ва амилус солиҳот” деб туриб истисно билан келтирган. Кишини тўғри йўлдан чалғитадиган, гуноҳга буюрадиган назм ёки наср бўлсин, буларнинг ҳаммаси беҳуда нарсалар ҳисобланади.\nАммо Аллоҳ ва Расулининг сўзларидан ташқари ҳикматлар ҳам бор. Масалан, Луқмон сурасида Луқмони алайҳиссаломнинг ҳикматларини ибрат тариқасида келтирган Худойи таоло: “Аллоҳ ҳикматни хоҳлаган кишисига беради, кимгаки Худойи таоло ҳикмат берган бўлса, унга жуда катта яхшиликни берибди”, дея марҳамат қилган. “Ҳикмат – ақлнинг меваси”, дейди уламоларимиз. Ақлнинг самараси бу ҳикмат. Худойи таоло ҳикматни илмига амал қилган олимларга беради. Илмига амал қилишнинг мукофоти тилдан ҳикмат булоғини оқизиб қўйишдир.\nЯъни яхшиликка чорлайдиган шоирлар ҳамма замонда ҳам эъзоз ва эътиборда бўлган. Назм ҳам бир гўзал санъатдир.\nПайғамбар алайҳиссолату вассаламнинг шоирлари Ҳассон ибни Собит шеър ўқиганда ул зот эшитиб турганлар. Ҳазрати Навоий, Румий ёки Жомий кабилар ҳар жиғатдан комил зот бўлганлар. Тариқат пешвойимиз Яссавий ҳазратлари ҳам назмда ёзганлар. “Булар шоир эди дейиш” – уларга паст баҳо беришдир. Буларнинг барчаси уларга Аллоҳ таоло берган ва Аллоҳга бўлган ишқнинг ҳосиласи. Машраб алайҳирраҳманинг ёзганлари ҳам айни ҳикматдир:\n“Ҳар кишининг дарди бўлса йиғласин ёр олдида,\nҚолмасин армон юракда қилсин изҳор олдида,\nЧарх уриб йиғлаб турурмен ушбу дам дор олдида.\nТелба Машраб, қилмагин сиррингни зоҳидга аён,\nАйтиб-айтиб йиғлагайсан ошиқи ёр олдида”.\nЁки ҳазрат Навоийнинг мана бу байтларига эътибор беринг:\n“Қайси макон аро сени истайки, кавнда\nСенсиз эмас маконию йўқтур макон санга”\nЯъни сен сени қаердан ахтарай бу борлиқда, бирон жой сенсиз эмас, аммо сен ломаконсан.\n“Амрингдин айру тилга такаллум чу йўқ, не айб,\nГар ҳамд айта олмаса бу безабон санга”.\nАллоҳ азза ва жалага ҳамд айтишда ўзларини безабон деяптилар. Бундай мисолларни тўхиамай келтиришимиз мумкин.\nТариқатда юришимиз, Худонинг фармонларини бажаришимиз, нафс деган душманимизга қарши курашишимиз – буларнинг ҳаммаси шариат ва тариқат уйғунлиги билан бўлади. Бу ҳақиқатни ҳаммамиз англаб олишимиз керак.\n– Мунаввар суҳбат учун ташаккур, устоз. Сиз каби жонкуяр олимларимизнинг умрлари узоқ бўлсин. Сиз ҳам узоқ йиллар илм нурингиз билан халқимиз, миллатимиз қалбини чароғон айлаб юринг илоҳим.\nСуҳбатдош: Абудулазиз Муборак\nТаҳририятдан: Ҳурматли мухлислар, иншааллоҳ, яқин кунларда Сўфи Аллоҳёр ҳазратларининг “Саботил ожизийн” асарига Билолхон Баходирхон ўғли томонидан қилинган шарҳни “Azon.tv” онлайн телеканали орқали томоша қилиш имкониятига эга бўласиз.\nҳафизаҳуллоҳ Махсус Билолхон домла шеър Аллоҳ Мақолалар Қуръон


Ҳиндистон коронавирусга қарши дори экспортини тиклади | Qalampir.uz\nҲиндистон коронавирусга қарши дори экспортини тиклади\nОлам\t07 Апрель 12:13 14163\nҲиндистон ҳукумати коронавирус пандемияси фонида COVID-19 ни даволашда ёрдам берувчи гидроксихлорохин ва парацетамол дори воситаларини экспорт қилишга ўрнатилган чекловни бекор қилди.\n“Пандемиянинг инсонийлик жиҳатларини ҳисобга олиб, Ҳиндистон қўшни давлатларга маълум миқдорда парацетамол ва гидроксихлорохин учун лицензия беришга қарор қилди. Биз шунингдек, пандемиядан жиддий зарар кўрган баъзи давлатларга муҳим дориларни етказиб берамиз”, деган Ҳиндистон ТИВ вакили Анураг Шривастава.\nМаълумот ўрнида, Ҳиндистон январь ойи охирида коронавирус тарқалиши сабабли барча турдаги шахсий ҳимоя воситалари экспортини тақиқлаб қўйганди. Кейинроқ коронавирус билан курашда яхши самара берган малярияга қарши препарат гидроксихлорохин экспорти ҳам тақиқланганди.\n“Ҳар қайси ҳукумат каби бизнинг вазифамиз халқимизни етарли тиббий воситалар билан таъминлаш. Бунинг учун қатор фармацевтика воситалари экспортига чеклов қўйишга тўғри келди. Воқеалар ривожининг қай йўсинда давом этиши бўйича қатор сценарийлар кўриб чиқилди ва ҳар қайси ҳолатда тиббий воситаларнинг етарли бўлишига ишонч ҳосил қилгач, тақиқлов чоралари сезиларли даражада камайтирилди”, деган Шривастава.\nУшбу баёнот АҚШ Президенти Дональд Трамп Ҳиндистон ҳукуматининг гидроксихлорохин экпортини чеклаганига норозилик билдирганидан бир неча соат ўтиб эълон қилинди.\nСўнгги маълумотларга кўра. Ҳиндистонда 4,5 мингдан ортиқ одамда коронавирус аниқланган. Уларнинг 136 нафари вафот этган ва 382 нафари даволанган.\n04 Июль 19:01 33624\n04 Июль 09:49 27460\n04 Июль 17:15 27126\n06 Июль 17:43 22828\n04 Июль 16:18 22036


Бош саҳифа Илм ва фанАдабиётЖаҳон адабиётида Афанди\nЧоп этилган 07.06.2018 16.03.2018 МуаллифZiyouz.uz\nЖаҳон халқлари оғзаки ижодида Хўжа Насриддин афандининг тутган ўрни хусусида бошқа ҳеч бир халқ адабиётшунослари, ҳаттоки ўзларини афандининг энг бирламчи вориси деб ҳисобловчи усмонли турк адабиётшунослари ҳам рус адабиётшунослари каби изчил ва кўламли илмий тадқиқотлар олиб бормаган десак муболаға бўлмайди. Бунинг яққол далилини, масалан, биргина китобда аниқ-равшан кўришимиз мумкин. Москвадаги “Наука” (“Фан”) нашриётининг Шарқ адабиёти Бош таҳририяти 1986 йилда “Йигирма тўрт Насриддин” (“Двадцать четыре Насреддина”) китобини чоп этган эди. Мазкур китоб жаҳондаги йигирма тўрт халқнинг миллий қаҳрамони сифатида бугунги кунда ҳам яшаб турган Хўжа Насриддин афандининг мингдан ортиқ латифасини ўзида жамлаган. Ушбу латифалар авар, анди (Доғистон), араб, ассирия, болгар, юнон, даргин, лазгин, македон, озарбайжон, рутул (Доғистон), серб, табасаран (Доғистон), тожик, татар, турк, туркман, форс, ўзбек, уйғур, хорват, чечен, қозоқ, қрим-татар халқларига мансуб. Тўпламдаги энг кўп латифалар ўзбек халқига тегишли. Зотан, “Хўжа Насриддин афанди аввал-бошда жаҳондаги қай бир халқнинг миллий қаҳрамони эди, деган саволга ўзбек халқи “Афанди менинг фарзандим!” дея жавоб беришга ҳар жиҳатдан ҳақлидир! Ҳа, Хўжа Насриддин афанди – ўзбек халқи бутун жаҳон халқлари ва жаҳон адабиётига туҳфа этган энг ёрқин, зукко сиймодир.\nЭнди мазкур китобда рус адабиётшунослари ёзган сўзбошининг дастлабки жумласига диққат қилинг: “Ҳомер ватани деб аталиш ҳуқуқини қўлга киритиш учун еттита шаҳар баҳслашган. Бундан уч баравар кўпроқ халқлар Насриддинни бажонидил ўзининг миллий қаҳрамони деб аташга тайёр! Турли мамлакатларнинг олимлари муттасил изланадилар: шундай одам ростдан ҳам яшаб ўтганми? Яшаган бўлса, у ким, қандай одам бўлган?..”\nБундай саволларга ҳар жиҳатдан тўғри ва асосли жавоб топишга олимлар, ёзувчилар ҳам кўп йиллардан буён уриниб келадилар. Масалан, шулардан бири форс ёзувчиси Ираж Пезешкзод ҳисобланади. Худди Фарғона водийсидек аския ва ҳазил-мутойиба бобида беназир Исфахонда таваллуд топган бу ёзувчи ўзининг “Хўжа Насриддин Хорун-ар-Рашид саройида” номли романида уни, табиийки, форс халқига мансуб миллий қаҳрамон сифатида кўрсатишга мойиллик сезилиб туради. Хўжа Насриддин афандининг биргина латифаси асосида ёзилган “Наполеон амаки” ҳажвий романида эса, бу ёзувчи “афанди – форс” деган даъвони яна-да изчилроқ ва бадиий жиҳатдан юксакроқ тарзда исботлашга уринади. Рус тилида ижод қилган тожик адиби Темур Зулфиқоров “Хўжа Насриддиннинг биринчи муҳаббати” романида, табиийки, уни тожик халқининг миллий қаҳрамони сифатида тақдим этади… Хуллас, халқона ибора билан айтганда, “бу жаҳон айвонида ҳар ким ўз кўмочига кул тортиб яшайди”! Рус адиби Леонид Соловьёвнинг 1960 йилда илк бор бир бутун ҳолда нашр этилган қўш қиссасида бу адибларга нисбатан масалага ҳалоллик билан холис нуқтаи назардан қаралади: Хўжа Насриддин афанди рус, форс, тожик ва ё бошқа бирон халқ эмас, аввало, айнан ўзбек халқининг миллий қаҳрамони экани ҳаққоний эътироф этилади.\nЎзбек адабиётида “афанди” сўзи биринчи маротаба “Қаландар” ва “Галдир” тахаллуслари билан ҳам ижод қилган адибимиз Абдулҳамид Сулаймон Чўлпоннинг “Афандистон” мақоласи сарлавҳасида расман қўлланган, дейишимиз мумкин. Хўжа Насриддин афанди ҳақидаги дастлабки насрий асарлар эса, яна бир чинакамига афандитабиат адибимиз Ғафур Ғулом қаламига мансубдир. Ғафур Ғулом афанди латифалари асосида иккита асар – “Афанди ўлмайдиган бўлди” билан “Афанди ва шайтон алайҳи лаъна” ҳикояларини ёзган! Бу ҳикоялар билан, айтиш мумкинки, ўзбек адабиётида афандинависликка бетакрор тарзда асос солган! Буюк адибимизнинг машҳур “Шум бола” қиссасида, аслини олиб қаралганда, бола афандининг саргузаштлари мароқли тарзда қаламга олинган. Қаҳрамоннинг исми, аниқроғи, лақаби “Қоравой” экани бежиз эмас, албатта. Зотан, “қора сўз”, “қора халқ”, “қорахонийлар”, “қорақалпоқ”, “Қоражон”, “Қоработир” сингари кўпгина сўзлар яққол далолат бериб турибдики, “қора” деган қадим туркий сўз аввал-бошда ранг-тусни эмас, улканлик-катталикни англатган! Бинобарин, “Қоравой”, ўзи бола бўлса-да, аслида, катта халқнинг жаҳон таниган катта қаҳрамони, яъни, бола Насриддин афанди – шум боладир. Бу болакай “Кичкина деманг бизни, кўтариб урамиз сизни!” дейишга ҳар жиҳатдан ҳақли, мағлубият нималигини билмайдиган, ҳар қандай курашларда енгилмайдиган, тегирмондан бутун чиқа оладиган киройи қаҳрамондир. Аввало шуниси билан мазкур асар нафақат ўзбек адиблари, ҳаттоки жаҳон адабиётининг улуғ намояндаларига ҳам ўзига хос ибрат мактаби бўла олади.\nЎтган асрнинг саксониничи йилларида дунёга келган “Афандининг қирқ бир пашшаси” қиссаси (ёзувчи Зоҳир Аълам асари) ҳам, худди Ғафур Ғуломнинг “Шум бола” қиссаси каби, адабиётимизда ўзига хос улкан воқеа бўлган кулги-қисса хисобланади. Хўжа Насриддин афандимизнинг бир латифаси асосида яратилган мазкур тарихий-саргузашт қиссада афсонавий Журжон мамлакатидаги ғаройиб воқеалар мароқли тарзда ҳикоя қилинади.\nЎзбекистонда янги даврнинг шарофати билан адабиётда, хусусан, бадиий насрда Хўжа Насриддин афанди сиймосини ҳаққоний ёритиш ва, энг муҳими, бу севимли миллий қаҳрамонимизни, таъбир жоиз бўлса, тирилтириб, бир замондошимиз сифатида бадиий идрок этиш учун янги уфқлар очилди. Натижада ўтган асрнинг тўқсонинчи йилларида афандинависликда бир қатор дадил қадамлар қўйилди. Масалан, “Афандининг беш хотини” драматик асари дунёга келди. Каминанинг замонавий мавзудаги “Элчи (Афанди ўлмайдиган бўлди)” насрий достони “Шарқ” НМАК томонидан чоп этилди. “Шарқ юлдузи” журналида марҳум адибимиз Сафар Барноевнинг “Кичкина Хўжа Насриддин” номли тарихий-саргузашт қиссаси эълон қилинди…\nЎзбек халқ қаҳрамонлик эпоси – “Алпомиш” достонининг оламшумул довруғ қозонишида ўзбек фольклористикасининг асосчиси Ҳоди Зариф билан бир қаторда домлага кўп йиллар ижодий ҳамкорлик қилган рус адабиётшуноси Жирмунскийнинг хизматлари беқиёсдир. Хусусан, бу икки адабиётшунос олим ҳаммуаллифликда 1947 йилда Москвада нашр этган “Узбекский народний героический эпос” (“Ўзбек халқ қаҳрамонлик эпоси”) номли йирик тадқиқот бугунги кунда ҳам бутун жаҳон адабиётшунослигида “Алпомиш” достонимиз ҳақидаги энг етук илмий асар бўлиб турибди.\nОламшумул довруғи Алпомиш-Ҳакимбек ва ё Гўрўғлидан зинҳор қолишмайдиган миллий қаҳрамонимиз Хўжа Насриддин афандининг илмий тадқиқ этилиши бобида бундай ибратомуз ижодий ҳамкорлик афсуски, кўзга ташланмайди. Тўғри, бундан қариийб қирқ йил муқаддам бир олима аёл Хўжа Насриддин афанди образи ва унинг латифаларини илмий тадқиқ этиб номзодлик ишини ҳимоя қилган эди. Бу иш китобча сифатида нашр этилган ҳам. Афсуски, мазкур китобчада, биринчидан, Хўжа Насриддин афандимизнинг оламшумул қиёфаси атрофлича очиб берилмаган, иккинчидан, унда мустабид Шўро тузумининг мустамлакачилик сиёсати аниқ-равшан кўриниб қолган. Лекин “Йигирма тўрт Насриддин” номли латифалар тўпламига улкан адабиётшунос олим М.С.Харитонов томонидан ёзилган сўзбоши бундай ғайриилмий қарашлардан жуда-жуда баланд туради. Ушбу сўзбоши бугунги кунда ҳам Хўжа Насриддин афанди ҳақида жаҳон адабиётшунослигидаги энг умумлаштирувчи мақола сифатида алоҳида қадр-қимматга эга.\nЯна бир гапни алоҳида таъкидлашни истардим: тўпламга латифалари киритилган йигирма тўрт халқнинг фольклорист олимлари ҳам, борингки, ҳатто рус адабиётшуноси Харитоновдек афандиси йўқ халқ вакиллари ҳам “Насриддин афандининг асли-насли ким бўлган?” деган савол устида бош қотириб келмоқдалар. Масалан, энг бирламчи афандини усмонли турклар Оқшаҳарда туғилган Насриддин деган бир мулла, озарбайжонлар – Насриддин Тусий, форслар – Носир Хусрав, бошқа халқлар – бошқа бир тарихий шахс номи билан боғлаб талқин қиладилар. Хуллас, бу масалада ҳар кимнинг ўз қараши, нуқтаи назари бор. Менимча, асли ўзимиздан бўлган Афандининг пушти-палаги бу оламдаги ҳар қандай насриддиндан қадимийроқдир.\nҚуйида турли халқларга тегишли Афанди латифаларидан намуналар берилмоқда.\nХўжа болалигида отаси унга нима демасин, унинг тескарисини қилар экан. Жонига тегиб кетган ота ахийри унга ҳамма буюрган ишининг тескарисини айтадиган бўлибди. Кунлардан-бир куни ота-ўғил тегирмондан қайтаётиб, сойдан кечиб ўтишларига тўғри келибди. Кўприк бор экан-у, бироқ ундан эшак ўтолмас экан. Шунинг учун ота:\n– Ўғлим, мен кўприкдан ўтаман, сен эшакнинг бошини сойдаги кечувга қараб буриб юрма тағин, хўпми, – дебди.\nНасриддин эса қайсарлик билан атайин эшакни сой томонга бошлабди. Шунда отаси эшак устидаги қопнинг бир томонга оғаётганини кўриб қолиб ўғлига қичқирибди:\n– Қоп мен томонга оғаётгани йўқ. У сувга тушиб кетмайди. Қани, оққан томонини қаттиқроқ бос-чи!\nШунда ўғил дебди:\n– Ота! Мен энди катта бўлиб қолдим. Шу пайтгача болалик қилиб сиз айтган гапнинг тескарисини қилиб келар эдим. Энди сиз қандай айтсангиз, шундай қиламан!\nЎғил қопни бир босган экан, усиз ҳам оғаётган қоп шалоп этиб сувга тушиб кетибди.\nАФАНДИ ВА ЭШИК\nАфанди ўсмирлигидаёқ ўзининг антиқа қилиқлари билан бегоналарнигина эмас, ҳаттоки туққан онасини ҳам ҳайратга солар экан. Кунлардан-бир куни онаси қўшниникига чиқа туриб ўғлига тайинлабди:\n– Уйни пойлаб ўтир, ўғлим! Эшикдан ҳатлаб чиқа кўрма!\nАфанди остонада ўтириб уй пойлабди. Бироз ўтиб уйга меҳмон келибди.\n– Сизлар ўтириб туринглар, мен ҳозир ойимни чақириб келаман, – дебди уларга Афанди. Шундай дея эшикни зулфиндан чиқарибди-да, елкасида кўтариб ойисининг олдига кетибди.\n– Бу нима қилганинг, ўғлим? – дея ажабланиб сўрабди онаси. – Нега эшикни кўтариб юрибсан?\n– Ўзингиз эшикдан ҳатлаб чиқа кўрма деб тайинлаган эдингиз-ку, ойи. Мана, сизнинг айтганингизни бажариб турибман-да!\nХЎЖА НОСИР ВА УНИНГ ОТАСИ\nОтаси хўжага эшакни суғоришни буюрибди:\n– Йўқ, суғоролмайман, лабим ёрилиб кетган, – дебди хўжа.\n– Эшакни суғоришга лабнинг нима дахли бор? – ажабланиб сўрабди отаси.\n– Нега дахли бўлмас экан? Мен ҳуштак чалиб ишора қилмасам, эшакнинг сув ичиш кераклигига фаҳми етмайди. Ёрилган лаб билан эса ҳуштак чалолмайман-ку.\nНасриддиннинг отаси уйга учта қовурилган балиқ олиб келибди. Насриддин уйда эмас экан, онаси айтибди:\n– Насриддин келмасидан балиқларни еб олганимиз маъқул эди, йўқса у балиқ егандай қилмайди.\nХудди шу пайт Насриддин келиб, эшик қоқиб қолибди, онаси бўлса, икки бўлак катта балиқни хонтахтанинг тагига яшириб, энг кичигини кўринадиган жойга қўйибди. Бироқ Насриддин калит тирқишидан қараб ҳаммасини кўрибди-да, ичкарига кирибди.\n– Юнус пайғамбар ҳақидаги ривоятни эшитганмисан, ўғлим? – деб сўрабди бир пайт Насриддиндан отаси.\n– Ҳозир балиқдан сўраб кўрамиз-да, – дебди Насриддин. Сўнг балиқнинг оғзига қулоғини тутиб шундай дебди: – Бу балиқ, мен Юнус замонида кичкина бўлганман, ривоятни хонтахта остидаги иккита катта балиқдан сўранг, деяпти.\nНАСРИДДИН МАКТАБДА ҚАНДАЙ ЎҚИГАН\nМулла Насриддин мачит қошидаги мактабда ўқиганида баджаҳл домла уни ўйинқароқлиги учун тез-тез жазолаб турар экан. Бироқ у жазоланишдан қўрқмай ўйинқароқлигини, ҳазил-ҳузуллари-ю сўз ўйинларини қўймас экан.\nКунлардан бир куни дарс пайтида домлага каттакон бир идишда ҳолва олиб келишибди. Айни шу пайтда домлани хотини чақириб қолибди.\n– Болалар, мен сенларни бир муддатга холи қолдираман, – дебди домла. – Жимгина ўтиринглар, энг муҳими манови ҳолвага қўл теккизманглар. Айтиб қўяй, бу ҳолва заҳарланган.\nДомла ташқарига чиққан заҳоти Насриддин ҳолвани тенг бўлакларга бўлибди-да, ҳамма болаларга тарқатиб чиқибди. Болалар энг сўнгги ушоқларини еб бўлганларида домла кириб келибди-да, жаҳли чиқиб сўрабди:\n– Ҳолвани ким еди?\n– Домлажон, – дебди шунда Насриддин, – мен сизнинг қаламтарошингизни синдириб қўйдим. Бу ишимдан шунақаям пушаймон чекдимки, ҳолвани еб заҳарланиб ўлишга қарор қилдим. Бироқ, афсус, заҳар кучсиз экан!\nАфанди ёшлигида фалон карвонсаройга ҳабашистонлик савдогарлар келиб қўнганини, ўз юртларидаги ажойиботлар ҳақида ҳикоя қилаётганини эшитиб қолибди. Афанди дарҳол ўша карвонсаройга чопқиллаб бориб, қизиқувчанлар қаторига суқилибди-да, мусофирларнинг гапларига қулоқ сола бошлабди.\n– Ҳабашистон деган мамлакат бор, – дебди савдогарлардан бири. – У жуда узоқда, ҳаттоки Бағдоддан ҳам нарида. У ер шу даражада иссиқки, одамлар яланғоч юришади…\nШунда ёш Афанди сўрабди:\n– У ерда эркак билан аёлни қандай фарқлашади?\nНасриддин мактабда ўқиб юрганида домла ер юзидаги ҳаёт, йил фасллари, кеча билан кундузнинг алмашинуви ҳақида кўп гапирар экан. Бир куни домла:\n– Мана, ҳозир кўклам, кунлар узайиб, тунлар қисқаряпти. Бир ойдан кейин эса, ёз кирганида кун бир соатга узаяди…\nОрадан бир ой ўтибди. Дарсда тағин йил фасллари ҳақида гап қўзғолибди-да, домла Афандидан сўрабди:\n– Қани, Насриддин, менга айт-чи, бир кеча-кундузда неча соат бор?\n– Ҳозир бир кеча-кундузда йигирма беш соат бор, бироқ ёздан бошқа фаслларда йигирма тўрт соат бўлади, – дея дадил жавоб берибди Афанди.\n– Кимнинг ёши катта? – деб сўрашибди Афандидан. – Сенингми ё акангними?\n– Ўтган йили онам акамнинг мендан бир ёш катталигини айтгандилар, бироқ орадан роппа-роса бир йил ўтди, демак, энди биз тенгдошмиз!\nКунлардан бир куни ўқитувчи Мулладан сўрабди:\n– “Наср” сўзи қай келишикда?\n– Ноаниқ майлда! – деб жавоб берибди Мулла.\nЎқитувчининг жаҳли чиқибди:\n– Нега дарс тайёрламадинг?\nНасриддин жавоб қилибди:\n– Устоз, Худо ҳаққи, дарс қилганман, бироқ мен атайин шундай дедим…\n– Бу нима деганинг? – деб сўрабди ўқитувчи.\n– Агар мен “ўтган замон” десам, шу билан гап гапга уланиб кетаверарди. Бу қуриб кетгур замондан осонгина қутулиб бўлмайди – унинг буйруқ, истак, аниқлик майллари, мажҳул, ўзлик, биргалик нисбатлари, бирлик, кўплик сонлари… бор. Ноаниқ майлда буларнинг ҳеч бири йўқ. Вақтни чўзиб, сизни беҳуда овора қилмаслик учун шундай дедим-да.\nАГАР ТЎРТДАН ТЎРТНИ АЙИРСАК\n– Агар тўртдан тўртни айирсак қанча қолади? – деб сўрабди ўқитувчи хўжадан. Хўжа ўйланиб қолибди.\n– Кел, буни аниқ бир мисол ёрдамида ечайлик, – дебди ўқитувчи. – Дейлик, сенинг чўнтагингда тўрт танга бор эди, улар тушиб қолди. Шунда чўнтагингда нима қолади?\n– Тешик, – деб жавоб берибди хўжа.\nМулла Насриддин мадрасада ўқиб юрганида бир куни мударрис ундан:\n– Дарс қилдингми? – деб сўрабди.\n– Дарс қилдим, – деб жавоб берибди Мулла.\n– Унда айт-чи, модда нима?\n– Бу дунёда мавжуд бўлган жамики моддалар “модда” деб аталади.\nМударрис Насриддиннинг дарс тайёрламаганини англабди, бироқ берилган вазифани билмаса ҳам, унга билмаслигини исботлаб бўлмаслигини яхши билар экан. Шунинг учун мударрис атайин қўшимча савол берибди:\n– Қани, айт-чи, ана ўша моддаларнинг қандай хусусиятлари бор?\n– Бу оламдаги жамики моддалар моддалик хусусиятига эга.\n– Яхши, улар қандай рангда бўлади?\n– Уларнинг ҳаммалари бир рангда.\n– Шунақасига. Улар модда рангида-да.\nНасриддинни билмасвойликда қўлга тушириб бўлмаслигини тушунган мударрис яна сўрабди:\n– Хўп, майли, рангсиз моддалар қандай кўринишга эга?\n– Улар рангсиз бўлади.\nНасриддиннинг сабоқни билмаслигини исботлаш умидида мударрис салгина ён берибди:\n– Яъни, рангсиз моддага қараганингда нарёғидаги ёруғликни кўрасан, шунақами?\n– Ҳа, домлажон, тўғри айтяпсиз, – деб жавоб қилибди Афанди. – У орқали ёруғликни аниқ-тиниқ кўриб турасиз!\n– Рангсиз моддага ақалли биттагина мисол келтир-чи қани?\n– Калитнинг тешиги, – деб жавоб қилибди Насриддин.\nМактабда кичкинтой Афанди домласига илмоқли саволлар берар экан. Уларнинг аксариятига домла жавоб беришдан ожиз қолар экан.\n– Билимдонман деб мақтанаверма! – дея танбеҳ берибди домла. – Кўпинча ақли ўткир болалар каттарганда ғирт аҳмоқ бўлади.\n– Бундан чиқди, муҳтарам домла, сиз болалигингизда ҳойнаҳой жудаям ақлли бўлгансиз.\nХЎЖА ТАСКИН БЕРАДИ\nБир куни хўжа дарсга келмабди. Эртасига ўқитувчи ундан сўрабди:\n– Сен кеча нега мактабга келмадинг?\n– Банд эдим.\n– Акам шифокорга бориб тишини олдирди.\n– Хўш, нима бўпти?\n– Мен бирга бордим.\n– Нега энди? Сенинг эмас, акангнинг тишини олишибди-ку?\n– Акам оғриққа чидаёлмай қичқираётганида мен уни овутиб турдим-да.\nКичкинтой Насриддинни этикдўзга шогирд қилиб беришибди. Икки йил ўтгач отаси қизиқиб сўрабди:\n– Ҳозирга келиб ҳойнаҳой этик тикишни ўрганиб олгандирсан, ўғлим? Ўз пойафзал устахонангни очишнинг вақти келмадими?\nНасриддин мийиғида кулибди:\n– Кўпи кетиб, ози қолди, ота! Ҳозир мен хўжайинимнинг боласига қараб, рўзғорига кўмаклашиб турибман. Мана шу ишларга ярамай қолганимда хўжайиним менга пойафзал тикишни ўргатишни бошлаб юбормоқчи.\nХЎЖА ПИЛЛАЧИГА ШОГИРД ТУШДИ\nХўжани онаси пиллачига шогирдликка топширибди. Хўжа устознинг уйига бир йил қатнабди, икки йил қатнабди. Бир куни онаси сўраб қолибди:\n– Қани, нимани ўрганганингни кўрайлик-чи.\nХўжа бўлса, шундай жавоб берибди:\n– Онагинам, дуоларингизнинг шарофати билан ҳозиргача касбнинг қоқ ярмини ўрганиб бўлдим – тўқилган матони бемалол сўка оламан. Энди иккинчи ярми – ипларни ўраш қолди. Дуо қилиб турсангиз, яна бир неча йилдан кейин бунисини ҳам пухта ўрганиб оламан.\nБир куни бола Насриддинни онаси чучвара билан сийлабди. Чучвара шунақанги иссиқ эканки, Насриддин ҳар бирини оғзига солганида кўзларидан ёш тирқираб чиқиб кетар экан.\n– Менга қара, Насриддин! Чучвара қочиб кетмайди-ку! Совитиб, кейин есанг-чи, – дебди отаси.\n– Унда оч қоламан-ку, ота, – деб жавоб берибди кичкина Насриддин.\nТУШЛИКНИ ҚАНДАЙ ОЛИБ КЕЛИШ КЕРАК\n– Овқатни олиб кел-да, эшикни ёп, – дебди.\n– Яхшиси аввал эшикни ёпиб, ундан кейин овқатни олиб келай, – дебди.\nАфанди ёшлигида ширинлик олиб ейиши учун ҳар жумада отаси унга беш тийин берар экан. Бир куни отаси унга нақ йигирма тийин бериб тайинлабди:\n– Шу пул сенга тўрт жумага етади. Пулни тежаб ишлатишни ўрган.\nАфанди отасининг ўгитларини бирпасда унутиб қўйибди-да, кўчага чопқиллаб чиқиб, йигирма тийиннинг ҳаммасини ҳар хил ширинликларга сарфлаб юборибди. Кейинги жумада кун иссиқ бўлиб, Афандининг отаси бозордан ғарқ терга ботиб қайтибди.\n– Бундай жазирамада миям эриб оқиб кетмаганига ҳайронман! – дебди у.\nҚулай фурсат келганини пайқаган Афанди отасига дебди:\n– Одамнинг мияси кумушдан чидамлироқ, шекилли?\n– Нима дейди? – сўрабди отаси.\n– Сизнинг тўрт жумага деб берган кумуш тангангиз мойдай эриб, оқди-кетди…\nАфандига отаси пул бериб, тушликка қўйнинг пиширилган калласини олиб келишни буюрибди. Насриддин пишган каллани сотиб олибди-да, йўл-йўлакай ундан озгина татиб кўрибди. Калла гўшти шунақанги хуш ёқибдики, чимдиб-чимдиб бутун каллани еб битирибди ва отасига бош суягининг ўзини олиб келибди.\n– Бу қуп-қуруқ суяк-ку! – дебди отаси. – Қулоғи қани бунинг?\n– Асли гаранг экан, – деб жавоб берибди Афанди.\n– Тили-чи? – асабийлашибди отаси.\n– Тили йўқ – соқов экан.\n– Кўзи-чи, кўзи қани бунинг? – терговни давом эттирибди отаси.\n– Кўзи кўр экан.\n– Бошининг ўзидаги гўшти-чи, у қани?\n– Бечоранинг шунча камчилиги етмагандек боши ҳам кал экан, – бўш келмай жавоб берибди Афанди. – Фақатгина тиши шунақанги мустаҳкам эканки, мана, қаранг, биттаси ҳам тушиб кетмаган.\nХЎЖА БИЛАН АҚЛЛИ ҒОЗ\nХўжа ёшлигида бир лаҳза ҳам ҳазил-мутойиба қилмасдан туролмас экан. Бир куни ўтиб кетаётиб зиқна ва уришқоқ қўшнисининг ғозлари девор соясида мудраб ётганига кўзи тушибди. Ғозини йўқотган қўшнисининг қандай хуноб бўлиб изиллашини томоша қилиш иштиёқида энг катта ғозни ушлаб жуббасининг остига яширибди-да, йўлида давом этибди. Анча юрибди, ғознинг эса “ғиқ” этган овози чиқмасмиш. Хўжа бу ғоз нега ақалли питир-питир қилиб безовталанмаяпти дея ажабланибди-да, хилват жойга бурилиб, аста жуббасини кўтариб қарабди. Ғоз эса, бошини кўтариб, қандайдир шивирлашга ўхшаш овоз чиқарибди.\n– Яша, ғоз! – дебди хўжа. – Сени нодон деганларнинг ўзлари нодон, сен аслида эгангдан ақллироқ экансан; мен ҳам сени ўзингга эҳтиёт бўл деб огоҳлантирмоқчи эдим.\nКўчада қозондек каттакон салла ўраган имом кетаётган экан. Насриддиннинг шумлиги тутибди-да, оғиргина бир тошни саллага қараб отибди. Бироқ тош имомнинг салласига эмас, нақ пешонасига тегибди.\nҒазабланган имом шумтакани тутиб, қозининг ҳузурига судраб борибди.\n– Муҳтарам имомга тош отишга қандай ҳаддинг сиғди, ҳой тирранча?!\nНасриддин бўйнини қисиб жавоб қилибди:\n– Мени афу этинг, жаноб! Саллани кўриб “Бу қозондек катта саллани кўтариб кетаётган калла темирдан эмасмикан?” деб ўйлаб қолдим. Шуни текшириб кўриш учун тош отувдим. Имом, ўйлаганимдек, темирбош эмас, қовоқбош бўлса, менинг айбим нима?\nХўжа болалик кезларида Сивриҳисордан Оқшаҳарга келганида минора тепасида азон айтаётган муаззинни кўриб қолибди-да, пастдан туриб қичқирибди:\n– Мен нима ҳам қила олардим, амакижон? Шох-бутоғи йўқ дарахтга чиқишдан олдин қандай тушишни ўйласангиз бўлмасмиди?\nҚАНДАЙ ҚИЛИБ ЎЛИКДАН ШОХ ЧИҚДИ\nЁш Насриддин бир куни эрталаб уйдан чиқиб қараса, дарвозалари олдида бир ўлик ётганмиш. Уни судраб бориб қудуққа ташлабди-да, ўз ишига кетибди. Отаси ўғлининг маҳмадоналигини билгани учун ўлик ҳақида эшитгани заҳоти бир эчкини сўйиб, қудуққа ташлабди, одамнинг ўлигини эса, қудуқдан тортиб олиб, кўмибди. Насриддин йўл-йўлакай ўзининг қандай ўлик топганини ҳаммага айтибди. Унинг гапларини марҳумнинг қариндошлари ҳам эшитиб, Насриддиндан сўраб-суриштиришибди:\n– Ўликни нима қилдинг?\n– Мен уни қудуғимизга ташладим, – деб жавоб берибди Насриддин. Сўнг уларни бошлаб келиб, ўзи ўликни олиб чиқиш учун қудуққа тушибди. Қараса, ўликдан шох ўсиб чиққан эмиш. Қудуқ ичида туриб:\n– Сиз қидирган ўликнинг шохи бормиди? – деб қичқирибди.\nОдамлар унинг тентаклигидан аччиқ кула-кула тарқалишибди.\nНАСРИДДИН КУЁВГА МАСЛАҲАТ БЕРАДИ\nБир деҳқон ўғлини уйлантирмоқчи бўлибди.\n– Майли, мен ҳам уйланганим бўлсин? – дебди ўғил. – Қишлоғимизда бир қиз, бир эри билан ажрашган бева бор. Шулардан қай бирига уйланай, маслаҳат беринг!\n– Мен сенга бунақа масалада маслаҳат беролмайман, – дебди отаси. – Бироқ шаҳарда бир танишим бор. Ўша одамга борсанг, маслаҳат бера олади.\nЙигит шаҳарга бориб, отасининг танишини қидириб топибди-да, унга масалани маълум қилибди.\n– Мен ҳам сенга маслаҳат беролмайман, – дебди ўша одам. – Лекин шаҳримизда Насриддин исмли бир одам яшайди. Уни қидириб топсанг, ана шу одам яхши маслаҳат бера олади.\nЙигит Насриддинни роса қидирибди. Унинг қаерда яшашини ҳеч ким билмас экан. Ниҳоят, “от-от” ўйнаётган бир тўп болакайга дуч келибди. Йигит улардан Насриддиннинг уйини сўрабди.\n– Мен Насриддинман, – дебди бир болакай.\nЧиқмаган жондан умид деб муддаосини унга айтибди. Болакай:\n– Қизни олсанг – сенинг ишинг, бевани олсанг – унинг иши, – дебди.\nШунда йигит эри билан ажрашган аёл ҳақида сўраган экан, болакай жавоб бериш ўрнига унинг оёқларига чивиқ билан бир урибди-да, ўйинга югуриб кетибди.\nЙигитнинг ҳафсаласи пир бўлиб ота дўстининг қошига келибди-да:\n– Отам мени ўша болакайдан маслаҳат олсин деб сизнинг олдингизга жўнатган эдими? Мен сизнинг ўзингиздан маслаҳат сўраб келган эдим-ку! – дебди. Сўнг бола Насриддин айтган гапларнинг ҳаммасини айтиб берибди.\n– Нима ҳам дердим, яхши маслаҳат берибди ўша болакай, – дебди отасининг дўсти. – Сен агар қизга уйлансанг, оилада ўзинг бош бўласан, бевага уйлансанг – ўша бева бош бўлади. Оёғингга урилган чивиқ орқали эса, у эри билан ажрашган аёлдан иблисдан қочгандек қоч демоқчи бўлган.\nАҚЛ КИРИШИДАН АВВАЛ\n– Сен илк бор уйланганингда неча ёшда эдинг? – деб сўрашибди Насриддиндан.\n– Аниқ эслаёлмайман, – деб жавоб берибди у, – чунки ўша пайтда ҳали ақлим тўлиқ кирмаган эди.\nҲАЛИЯМ КЕЧ ЭМАС\nАфандини калака қилиш иштиёқидаги бир чол унга:\n– Афсус, сенинг онанг ўлиб кетган-да, йўқса мен унга уйланардим-да, сен менга ўғил бўлар эдинг, – дебди.\n– Ҳалиям кеч эмас, – дебди шунда Афанди.\n– Нега бундай деяпсан? – ажабланиб сўрабди қитмир чол.\n– Бунинг йўли осон, – дебди Афанди, – қизингизни менга берсангиз, сизга ўғил бўламан-қўяман-да!\nАфанди бирваракайига икки қизни ёқтириб қолибди. Бир куни у икки тизим кўк мунчоқ сотиб олиб, иккала қизга совға қилибди. Қизлар бир-бирлари ҳақида хабар топиб, иккаласи бирга Афандининг олдига келибди-да:\n– Сен ўзи қай биримизни севасан? – деб сўрашибди.\n– Кимга кўк мунчоқ совға қилган бўлсам – ўшани-да! – деб қувлик билан жавоб берибди Афанди.\nАфанди узоқ уйланолмай юрибди. Қалин тўлашга пули етмас экан.\nКунлардан бир куни бир таниши Афандига у яхши кўрадиган қизга ўз совчиларини жўнатганини айтибди.\nАфанди қаттиқ хафа бўлиб безовталанибди. Ўйланиб туриб, танишига бундай дебди:\n– Ёмон қиз эмас. Агар бир марта, сенга қасам ичиб айтаманки, мутлақо тасодифан бир эркакнинг олдида очиқ юз билан турганини кўриб қолганимни ҳисобга олмаганда, жуда чиройли, ақлли, яхши қиз.\n– Аллоҳга қасамки, бундай қиз менга муносиб эмас! – дебди таниши. Сўнгра у совчиларни қайтариб, ўша қизга уйланишдан воз кечибди.\nБироз вақт ўтганидан кейин ўша таниши Афандининг ўзи ўша қизга уйланаётганини эшитиб қолибди. Афандига:\n– Сен мени алдабсан-да? Ўшанда ичган қасаминг нима бўлди энди?! – дебди жаҳли чиқиб.\n– Ўшанда тўғри қасам ичганман. Ҳа, мен ростдан ҳам ўша қиз бир эркакнинг олдида юзи очиқ турганини кўрганман. Аммо ўшанда сенга у эркак қизнинг ўз отаси эканини айтишни унутибман. Сен ҳам мендан сўрамадинг!\nХЎЖА ЭҲТИЁТ ЧОРАСИНИ КЎРАДИ\nХўжа ўзига уй қурдираётганида дурадгорга ерга қоқиладиган тахтани – шипга, шипга қоқиладиган тахтани эса, аксинча, ерга қоқишни буюрибди. Дурадгор бунинг сабабини сўраган экан, хўжа шундай тушунтирибди:\n– Мен яқинда уйланяпман. Киши уйланганида уйидаги ҳамма нарсанинг оёғи осмондан бўлиб кетади. Шунга эҳтиёт чорасини кўриб қўймоқчиман!\nНасриддин Афанди уйланибди. Тўй базмида барча меҳмонга палов тортилибди. Югур-югур билан бўлиб куёвболага ош беришни унутиб қўйибдилар. У бир бурчакда оч-наҳор хомуш ўтираверибди.\nНиҳоят, куёвбола чимилдиққа кирадиган вақт келибди.\n– Қани, чимилдиққа марҳамат, Афанди! – дейишибди унга ошналари. Афанди эса, қовоғини уйиб олиб:\n– Кирмайман! Чимилдиққа ош еганлар кирсин! – дебди.\nАйтишларича, Мулла ўзининг бутун вақтини китоб ўқиб ўтказар экан. Кунлардан-бир куни хотини:\n– Шу тунда тонггача мижжа қоқмайман – Аллоҳдан мени китобга айлантириб қўйишини илтижо қиламан.\n– Нега? – сўрабди Мулла.\n– Тўғрисини айтсам, шу китобларга ҳавасим келади, – дебди хотини. – Қани энди китобга айланиб қолсам-да, сиз мендан кўзингизни узмасангиз.\n– Дуо қилганингда Аллоҳдан сени тақвимга айлантириб қўйишини сўра, – ҳазиллашибди Мулла.\n– Нега? – деб сўрабди хотини.\n– Чунки тақвим бир йилга ярайди-да! Кейин янгисига алмаштирилади! – тушунтирибди мулла.\nБой қўшниси Насриддинни шаҳар ташқарисидаги боғида бир неча кун меҳмон бўлишга таклиф қилибди.\n– Дўстлар йиғилишади, хурсандчилик қиламиз, – дебди қўшни.\nБоққа кўп меҳмон йиғилибди. Зиёфат қуюқ бўлибди. Аммо ҳар куни эрталаб нонушта чоғида боғ соҳиби ҳам, меҳмонлар ҳам нимагадир Афандига хўмрайиб совуққонлик билан қарашибди.\n– Нега ҳаммангиз менга бундай қараяпсиз? – деб сўрабди Афанди.\n– Бунинг сабаби шуки, улар сизнинг хуррагингиз касридан туни бўйи ухлаёлмай чиқишяпти, – дебди боғ эгаси. – Шунақанги хуррак отар экансизки, бутун уй зириллаб кетади-я!\nАфанди хафа бўлиб уйига отланибди.\n– Йўл бўлсин, Афанди?\n– Хотинимдан қўймасин! – дебди Афанди. – Қирқ йилдан буён мен билан яшайди, бечора бирон марта хуррагимдан шикоят қилмабди-я!..\nРус тилидан Раҳимжон Отаев таржимаси\n← Аввалги Аввалги Марио Варгас Льоса. Мутолаа ва адабиёт васфи (Нобель маърузаси)\nКейинги → Кейинги: Михаил Шолохов. Инсон тақдири (ҳикоя)


Қонуний меҳнат миграцияси: Ечимини кутаётган муаммолар тизимли ҳал этилади | O'zLiDeP\nДавлатимиз раҳбарининг “Хавфсиз, тартибли ва қонуний меҳнат миграцияси тизимини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилинди. Айтиш жоизки, мазкур қарорда белгиланган вазифалар четда ишлаётган юртдошларимизни ижтимоий, ҳуқуқий, моддий ва маданий қўллаб-қувватлаш борасида ечимини кутаётган муаммоларни тизимли ҳал этишга хизмат қилади.\nҚарорда ташқи меҳнат миграцияси соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш, хориждаги ватандошлар ташкилотлари ва ўзбек диаспоралари билан алоқалар мустаҳкамланиши назарда тутилмоқда.\nТан олиш керак, бугунги кунда меҳнат мигрантларимиз иш берувчи компанияларни топиш, тил билиш ва ўша давлатдаги меҳнат қонунчилигини ўрганиш каби муаммоларга кўп дуч келишмоқда. Ана шундан келиб чиқиб, қарорда муҳим вазифа белгиланди. Яъни эндиликда хорижга ишлашга кетишдан олдин фуқароларни касб-ҳунарга ва хорижий тилларга ўқитиш тизими йўлга қўйилади. Уларга касбий малакани тасдиқловчи халқаро сертификатлар берилади.\nШу билан бирга, қарорда хорижда ишлаб Ўзбекистонга қайтиб келган меҳнат мигрантларига яқиндан кўмаклашиш каби ҳаётий масалалар ҳам қамраб олинган. Хусусан, меҳнат миграциясидан қайтиб келган шахслар реинтеграция қилинади. Уларнинг тадбиркорлик ташаббуслари рағбатлантирилади. Қолаверса, меҳнат мигрантлари молиявий ва ижтимоий қўллаб-қувватланади, уларнинг ҳаёти ва соғлиғини суғурталаш амалиёти янада кенгайтирилади.\nБир сўз билан айтадиган бўлсак, ушбу ҳаётий ҳужжат мамлакатимизда хавфсиз, тартибли ва қонуний меҳнат миграциясини тизимли йўлга қўйишга қаратилган. Мақсад — битта. Яъни мамлакатимизнинг ҳар бир фуқароси у қаерда, қандай шароитда меҳнат қилишидан қатъий назар уларнинг ҳуқуқларини тўла ҳимоя қилишдир. Партия фаоли ва депутат сифатида биздан талаб қилинадиган биринчи галдаги вазифа қарорда ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солинаётган имтиёз ва имкониятлар мазмун-моҳиятини аҳолига, айниқса, бугун чет элда ишлаш орзусида юрган ёшларга етказишимиз шарт.


Жаҳонгир Холбоев сардорлигида мавсумга кириб келган жамоанинг таркиби барча муҳлисларга таниш билимдонлардан тузилган бўлиб, потенциал жиҳатидан клубнинг етакчи жамоаларига бемалол қаршилик кўрсата олиши тахмин қилинаётган эди. Бунга сабаб қилиб биринчи навбатда таркиб индивидуал билимлари ва ўйин тажрибаси бўйича клубда ўз ўрнига эга бўлиб улгурган ўйинчилар билан тўлдирлганлигини кўрсатиш мумкин.\nБироқ ўйин сценарийси барча тахминларга зид равишда ривож топди. Заковат экспертлари таъкидлаганидек жамоада бирдамлик етишмаганлиги сезилиб турилди, ўйинчилар кўпроқ индивидуал салоҳиятга таянган ҳолда саволларга ечим топишга ҳаракат қилишди. Бу эса якунда ачинарли мағлубиятга олиб келди. Ушбу мағлубият жамоанинг мавсумдаги ўйинларига якун ясаши эҳтимоли юқори, бироқ Низомга биноан 2 босқичга ўтган ҳар бир жамоа 1 босқичдан ўтолмаган жамоалардан 1 нафар ўйинчини ўз таркибига таклиф этиш ҳуқуқига эга эканлигини инобатга олиб, Жаҳонгир Холбоев жамоаси ўйичиларидан баъзиларини биз ҳали ўйин столи қаршисида кўришимиз муқаррар.\nКлуб экспертлари якдил фикрига биноан Рустам Жабборов ўйиннинг энг фаол иштирокчиси деб тан олинди.\nЖаҳонгир Холбоев - туризм соҳаси мутахассиси, жамоа сардори;\nАлишер Қултоев - тадбиркор;\nЎктам Ўринтоев - Ғазначилик бошқармаси ҳодими;\nАбдулазиз Султонов - Ўзбекистон жаҳон иқтисодиёти ва дипломатияси 2 босқич талабаси;\nНурмурод Иноғомов - Тошкент шаҳар Электр Тармоқлари Корхонаси муҳандиси;\nРустам Жабборов - журналист


Олий мартабали меҳмон қадимий ва ҳамиша навқирон Самарқанд шаҳрининг диққатга сазовор жойлари билан танишувни Мирзо Улуғбек расадхонасидан бошлади. Мазкур расадхона аждодларимизнинг буюк даҳоси, юртимиз илм-фанининг чуқур илдизлари ва тараққиётидан далолат беради. Андрис Берзиньш Мирзо Улуғбекнинг ҳаёти ва илмий мероси билан таништирилди.\nЛатвия Президенти Амир Темур ва Хўжа Дониёр мақбараларини бориб кўрди. Олий мартабали меҳмонга ушбу обидаларнинг тарихи, Мовароуннаҳрда қадимий шаҳарсозлик, илм-фан ва ҳунармандлик ривожи ҳақида маълумот берилди.\nАндрис Берзиньш Шарқ меъморчилигининг ноёб обидалари бўлган Регистон мажмуи ва Бибихоним масжидини катта қизиқиш билан томоша қилди. Бу муҳташам обидалар ўзбек халқининг бунёдкорлик салоҳияти, илм-фан ва маданият ривожига эътиборининг ёрқин намунаси эканини таъкидлади. Латвия раҳбари Регистон мажмуида ташкил этилган латвиялик рассом Валдис Бушс кўргазмасини кўздан кечирди.\nДунёда буюк аждодларимизнинг сўнмас даҳосига ҳурмат-эҳтиром, уларнинг бой илмий меросини ўрганишга қизиқиш ҳамиша юқори бўлган. Бунинг тасдиғини турли мамлакатларда уларнинг ҳаёти ва фаолияти ҳақида илмий ва бадиий асарлар яратилгани, улуғ аждодларимиз хотирасига ёдгорликлар барпо этилганида ҳам кўриш мумкин. Хусусан, Латвияда Ибн Сино ва Мирзо Улуғбекка ўрнатилган ҳайкаллар халқимиз тарихига чуқур ҳурмат ифодасидир.\nАндрис Берзиньш Сиёб деҳқон бозорида ҳам бўлди. Мамлакатимиз фаровонлиги рамзи бўлган сархил ноз-неъматларни, сотувчи ва харидорлар учун яратилган шарт-шароитларни кўздан кечирди.\nСамарқанд шаҳар ҳокимлиги билан Юрмала шаҳар думаси ўртасида ҳамкорликка оид битим имзоланди.\nЛатвия Президенти сафар якунида Ўзбекистон оммавий ахборот воситалари вакилларига интервью берди.\n— Ўзбекистон Республикасига ташрифим ҳар томонлама самарали бўлди, — деди Андрис Берзиньш. — Делегациямиз аъзолари ўзбекистонлик шериклари билан аниқ масалаларни муҳокама қилиб, ўзаро фойдали келишувларга эришди. Бу келишувлар ва имзоланган ҳужжатлар мамлакатларимиз ҳамкорлигини янада ривожлантириш, ўзаро алоқаларни сифат жиҳатдан янги босқичга кўтариш имконини беради. Хусусан, Юрмала билан Самарқанд ўртасида имзоланган ҳужжат нафақат бу икки шаҳар, балки мамлакатларимиз ўртасидаги ҳамкорликни турли соҳаларда ривожлантиришга хизмат қилади.\nОлий мартабали меҳмон Шарқ гавҳари Самарқанд шаҳрини яна бир бор кўриш бахтига муяссар бўлганидан мамнунлигини билдирди. Самарқанднинг тарихий обидалари ўзбек халқининг бой маданий ўтмиши, мумтоз меъморлик санъатининг юксак намунаси эканини эътироф этиб, истиқлол йилларида шаҳарда амалга оширилган бетимсол бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишларидан ҳайратга тушганини таъкидлади.\nШу билан Латвия Республикаси Президенти Андрис Берзиньшнинг Ўзбекистон Республикасига расмий ташрифи якунига етди.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Ҳукуматлараро қўмита мажлиси\tБМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти бош директори Жозе Грациану да Силва нутқи »


Амалий математика соҳасида илмий мактаб яратган олим эди - zarnews.uz\nЮртимиздаги энг нуфузли олий таълим даргоҳларидан бири - Самарқанд давлат университетида бугунги таълим жараёнининг пойдеворини яратган илмий мактаблар кўп. Университетда қатор йиллардан бери фаолият кўрсатаётган, Ўзбекистон илмининг ютуқларини жаҳонга машҳур қилишда муносиб ҳисса қўшган ва қўшаётган механика, математика, амалий математика илмий мактабларининг ютуқлари “Устоз – шогирд” анъаналарининг давомийлиги, яқин ўтмишда ибрат намунасини намойиш қилган етук олим ва мураббийларнинг юксак салоҳияти, шогирдларнинг меҳнатсеварлиги ва иқтидори натижасидир.\nБу борада университетимизда амалий математика соҳасида илмий мактаб асосчиси, профессор Ҳотам Тўраев фаолиятини ёдга олиш ўринлидир. У киши, олимлик ва одамийлик бобида ўзига хос ибрат мактабини яратиб, ўз даврида яхшиларнинг яхшиси номини қолдирган ва илмий мероси ҳозирги тараққиётга хизмат қилаётган инсон эди. Агар ҳаёт бўлганида бу йил 80 ёшини қаршилаган бўларди.\nСамДУ олимларининг амалий масалаларнинг математик моделларини тузиш ва уларни тадқиқ этиш учун дастурий воситаларни яратиш, ҳисоблаш математикаси, тебранишли тизимлар турғунлиги ва чизиқлимас тебранишлар назарияси масалалари бўйича илмий тадқиқотлар олиб бориш борасида хизматлари республикамиз ва чет элларда эътироф этилганлиги ҳамда бу соҳада ўзига хос илмий мактаб яратилганлиги илм аҳлига яхши маълум. Ана шу мактабнинг ташкилотчиларидан бири ва йирик намояндаси ҳам профессор Ҳотам Тўраев ҳисобланади.\nСермаҳсул олимдан йирик мерос қолди. Улар бугунги ва эртанги фан ривожи учун хизмат қилмоқда. Олим 130 дан ортиқ илмий ишлар, шу жумладан, 2 та монография, 3 та дарслик, 9 та ўқув қўлланма, 3 та услубий кўрсатма, 2 та ихтиро ҳамда 2 та патентнинг муаллифидир.\n2000-2012 йилларда Ҳотам Тўраевнинг Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тасдиқлаган 12 та ўқув адабиёти нашр этилди. Улардан учтаси Республика Президентининг «Истеъдод» жамғармаси томонидан ўтказилган «Йилнинг энг яхши ўқув адабиётлари муаллифи» танловида ғолиб бўлган. Мазкур ўқув адабиётларидан ҳозирги даврда ҳам талабалар кенг фойдаланишмоқда.\nУлуғ адабиётшунос олим, академик Ботурхон Валихўжаев “Олимлик билан одамийлик фазилатлари ҳамжиҳат бўлган инсон элга танилади, ютуқларга эришади”, деган гапни кўп такрорларди. Дарҳақиқат, бу –ҳақиқат, унга кўп маъно мужассам. Бу таъриф Ҳотам Тўраев фаолиятига жуда мос. Чунки домла ўзининг юксак инсоний фазилатлари, бағрикенглиги, ёш олимларни қўллаб-қувватлашлари, доимо янгиликка интилиши билан ибрат мактаби ярата олганди. Ваҳоланки, устознинг янгиликка доимий интилиши бугунги кун ва эртанги ёрқин келажак учун хизмат қилмоқда.\nЎз даврида Ҳотам Тўраев ташкил этган «Амалий масалаларни математик моделлаштириш ва уларни тадқиқ этиш» мавзусидаги доимий мактаб-семинар нафақат ёшларнинг математика сирларини ўрганишида, балки “устоз – шогирд” анъанасини давом эттириб, амалий математика соҳасидаги илмий мактаб нуфузини янада оширишга муносиб ҳисса қўшмоқда.\nАждодлар ва авлодлар ўртасида ўзига хос кўприк вазифасини ўтаган ва ўтаётган қанчадан қанча ибратли инсонлар бизни доимо тараққиётга ҳисса қўшишга ундайди. Улар қаторида профессор Ҳотам Тўраевдек камтар олимнинг номи борлигидан ва у кишининг ёди билан яшаётганимиздан фахрланамиз. Демак, ҳаёт давом этади: ҳамкасблар, издошлар, фарзандлар, миннатдор шогирдлар устозни доимо хотирлаб, бугунги фаолиятида устозга муносиб бўлишга ҳаракат қиладилар.\nфизик-математика фанлари доктори, профессор.\nтехника фанлари номзоди, доценти.


Олимпиада бутунлай бекор қилиниши мумкинми\nТокио Олимпиадасининг қолдирилиши ХОҚга қанчага тушиши маълум бўлди.\nХалқаро Олимпия қўмитасининг (ХОҚ) ҳисоб-китобларига кўра, 1 йилга қолдирилган Олимпия ўйинлари ташкилоти учун 800 миллион долларга тушади. Бу ҳақида ХОҚ президенти Томас Бах маълум қилди, деб хабар беради Миллий олимпия қўмитаси матбуот хизмати.\nЮқорида кўрсатилган маблағларнинг 150 миллион доллар миқдоридаги қисми Халқаро федерациялар ва Миллий олимпия қўмиталарини зарур молиялаштириш ишлари учун ажратилади.\n«Биз ташкилий қўмита ва Япония ҳукумати билан бирдаммиз. Асосийси, 2021 йил 23 июлдан бошланиши кутилаётган Олимпиаданинг муваффақиятли ўтишига шубҳа қилмаймиз», — деди Томас Бах.\nҚолаверса, Бах 800 миллион доллар коронавирус инқирозининг молиявий оқибатларини бартараф этишга ёрдам беришини айтиб ўтди. ХОҚ раҳбари, шунингдек, агар коронавирусга вакцина топилмайдиган бўлса, Олимпиада бутунлай бекор қилиниши эҳтимоли борлигини ҳам таъкидлади.\n12 Мая 2020 4056\n14 Мая 2020 3266\n15 Мая 2020 3065\n13 Мая 2020 2971\n8 Мая 2020 2552\n19 Мая 2020 2521\n7 Мая 2020 2499\n12 Мая 2020 2493\n18 Мая 2020 2368\n7 Мая 2020 2193\n13 Мая 2020 2058\n8 Мая 2020 1968\n18 Мая 2020 1903\n10 Мая 2020 1800\n11 Мая 2020 1637\n10 Мая 2020 1610\n15 Мая 2020 1601\n27 Мая 2020 1521


"Фейсбук" масхарабози - Дима Қаюм: ёзадиганларим латифа эмас - 07.07.2017, Sputnik Ўзбекистон\n"Фейсбук" масхарабози - Дима Қаюм: ёзадиганларим латифа эмас\n"Фейсбук" лентасига кўз югуртирадиган бўлсангиз - Дима Қаюм томонидан чоп этилган қатра ҳазилларга кўзингиз тушади. Ижтимоий тармоқда энг кўп муҳокама... 07.07.2017, Sputnik Ўзбекистон\n16:36 07.07.2017 (янгиланди: 20:06 07.07.2017)\n© Дима Қаюмнинг шахсий архивиданДима Қаюм, Фейсбук тармоғи "юлдузи"\n© Дима Қаюмнинг шахсий архивидан\n"Фейсбук" лентасига кўз югуртирадиган бўлсангиз - Дима Қаюм томонидан чоп этилган қатра ҳазилларга кўзингиз тушади. Ижтимоий тармоқда энг кўп муҳокама қилинадиган постлар ҳам айнан бугунги қаҳрамонимизга тегишли. Асли касби тадбиркор бўлган бу йигит интернетга қандай вақт топишига қизиқиб, у билан боғландик\nТОШКЕНТ, 7 июл — Sputnik, Дилшода Раҳматова. "Фейсбук" ижтимоий тармоғида "масхарабоз" ролини ижро этиб, кун бўйи кулгили ҳазил қатраларни чоп этадиган Дима Қаюмни бугун ҳеч иккиланмасдан "ижтимоий тармоқ юлдузи" деб аташ мумкин.\nҚаҳрамонимизнинг асл исми — Дилшод Болтабоев бўлиб, касби эса — тадбиркорлик. Дима Қаюмнинг айтишича, ижтимоий тармоқларда фаоллиги тадбиркорлик билан шуғулланишига халал бермас экан. "Илҳом келганида ёзаман, илҳом эса жуда тез-тез келади", — деди у саволимга жавобан.\n- Айтингчи, латифаларингизни ёзиш учун илҳомни қаердан оласиз?\n— Аслида ёзаётганларим латифа эмас, инсонни ўйлантирадиган, мушоҳада қилишга ундайдиган чуқур фикрлар, деб биламан.\nТўғри, орасида таржималар ҳам бор, ахир мен Петросян эмасман-ку.\n© SputnikСкриншот Фейсбук\n- Унда масхарабоз десак-чи, сизни?\n— Шундай десангиз тўғрироқ бўлади. Чунки кўпроқ халқ ҳеч кимга айта олмаган дард-аламларини ҳазил тариқасида оммага ҳавола этаман.\n- Унда айтинг-чи, ижтимоий тармоқда масҳарабозлик қилиш фикри қандай туғилди?\n— Аниқ эсимда йўқ, лекин уч ёки тўрт йил олдин "Фейсбук" ижтимоий тармоғига аъзо бўлганман. Бошида бошқалар томонидан чоп этиладиган постларни эътибор билан ўқирдим. Жиддий мавзулар кўп, ҳазил эса кам экан. Ўша вақтдан эътиборан латифамонанд қатралар ёзишни бошладим. Ахир кулгини севадиган халқмиз, қолаверса, ўзим ҳам аския ўчоғи бўлмиш — Фарғонада дунёга келганман.\n- Янгиларидан борми?\n— Робот онанинг қизига насиҳати: "у йигит сенга уйланмагунча, чипингни кўрсатма, хўп".\n- Қишлоқдошларингиз Фейсбукдаги фаоллигингизга қандай муносабат билдиришади?\n— Қишлоқдошларимдан саноқли одамларгина хабардор.\n- Ота-онангиз, рафиқангиз-чи?\n— Ота-онам билади, индашмайди, хотиним эса менга эмас, шу Фейсбукка уйлансангиз яхши эди, дейди…\n- Ҳазилларингизни китоб қилиб чиқараётган экансиз, шу ростми?\n— Ҳа, шу бугун айтишди, китоб нашрга тайёр бўлибди. Муҳаррирлар китобни "Мен ким Дима Қаюм", деб номлашибди.


Болалар фолъкори | Barkamol avlod\nТопишмоқлар ҳажми ва шаклига кўра мақолларга ўхшайди. Баъзан мазмунига кўра ҳам яқинлик сезилади. Аммо яратилиш мақсади бошқа ҳисобланади. Жанрнинг номланишига эътибор беринг. “Топ” сўзининг талаффуз этилишиданоқ ўйла, ахтар, солиштир, изла маънолари етакчилик қилади. Унга “иш” қўшимчаси қўшилганда, вазифа аниқлашади: “-моқ” ҳаракат номи қўшимчасидан кейин “қўлингдан келса”, “эпласанг”, “уддалай олсанг” тушунчалари ифодаланади. Топишмоқларнинг қуйидаги жанр хусусиятлари бор:\n1. Ҳажм жиҳатдан қисқа ва ихчам.\n2. Шаклан шеърий, насрий кўринишга эга.\n3. Яратилиш мақсадида матнда яширинган нарсани топиш вазифаси қўйилади.\n4. Мазмунида ҳайвонот, ўсимлик, коинот, маиший ҳаётдаги нарсаларнинг хусусиятлари яширин тарзда ифодаланади, уни топишга даъват этилади.\n5. Топилиши лозим бўлган нарса, кўпинча, битта, баъзан икки ва ундан ортиқ миқдорга эга бўлади.\n6. Топишмоқларда қўлланган асосий бадиий санъат истиора (метафора) ҳисобланади.\nТопишмоқларда топилиши лозим бўлган нарсанинг шакли, ҳажми, ранги, вазифаси ва шу каби хусусиятлари ҳақида маълумот берилади, аммо бу белгилар истиора санъатидан фойдаланилган ҳолда бошқа нарса билан боғланади. Масалан:\nҚопча ичида унча,\nУнча ичида устунча.\nБу мантда яширинган нарсанинг учта белгиси учта истиора воситасида берилган. Демак, унинг шакли қопга, ичидаги қисми унга ўхшатилмоқда. Фақат ун ўртасида устуни ҳам бор экан. Топишмоқни топаётган одам матнда жийда ҳақида гап кетаётганини топса, фикрий мусобақада енгган бўлади. Кўпинча, яширинган нарсанинг фақат кўриниши, хусусиятлари ҳақида маълумот берилади, лекин ҳеч нарсанинг номи қайд этилмайди. Бундай вазиятларда изловчи шахс фақат ўзи билган нарсаларга хос белгиларни эслаб ечимни топиши мумкин.\nОғзи ола аломат,\nИчи қизил қиёмат,\nСув сепсам, қуруқ чиқар,\nЁ алҳазар, саломат.\nБу топишмоқда “аломат”, “қиёмат”, “саломат” сўзлари асосан қофия ҳосил қилиш учун келтирилганини билишимиз керак. Энди яширинган нарсанинг оғзи борлигига, бу оғизнинг кўриниши ола эканига, ичи қизиллигига, унинг ичида сув сепиладиган нарса бўлишига диққат қиламиз. Сув сепсагу у нарса қуруқ чиқса, демак “қизил қиёмат” олов бўлиши мумкин. Шундан сўнг ниманинг ичида олов бўлишини эсга оламиз. Ва яширинган нарса тандир эканини топамиз. Аммо барибир топишмоқнинг жавобини топиш осон эмас. Топишмоқни топиш учун унинг яратилишида муаллиф бўлган номаълум шахсдек фикр юритиш усулини излаш керак. Агар ҳар бир топишмоқнинг заминида муайян фикрий кашфиёт ётишини назарда тутсак, уни топадиган шахс ҳам айнан шу янгиликни бошқа йўл билан кашф қилиши керак бўлади. Бинобарин, у ҳам муаллиф ҳаёт тажрибасига, кузатиш нуқтаи назарига, фикр юритиш йўналишига эга бўлиши лозимлиги сабаб жуда мураккаб тарзда мулоҳаза юритиш жараёнини бошидан кечиради.\nТопишмоқлардаги саволлар тизими хусусиятларни санаш тарзда амалга оширилар экан, ҳайратомуз қарама-қарши мулоҳазаларга дуч келамиз. Масалан: “Қўлсиз, оёқсиз эшик очар”, “У ёққа ўтдим – билдингми, Бу ёққа ўтдим – билдингми, Оқ қуврайнинг бошини, чертиб ўтдим – билдингми?” топишмоқларида ҳайрон қолишга мажбур қиладиган муаммолар жуда кўпга ўхшайди. Хусусан, бизни қандай қилиб қўл бўлмаса, оёқ бўлмаса эшик очиш мумкин, ахир эшик ўзи нима билан очилади? – деган савол ўйлантиради. Иккинчи намунада эса наҳотки у ёқдан бу ёққа ўтган нарсани мен сезмаслигим мумкин? У нарсага оқ қуврай – чўл-даштда ўсадиган ёввойи ўтнинг нима алоқаси бор? Ёки нега чертади, узмайди ёки бошқа нарса қилмайди, — деган саволлар қийнайди. Бу саволларга жавоб топиш учун биз савол берган одамнинг фикр юритиш усулидан фойдаланишимиз лозим бўлади. Шундагина ҳар икки саволнинг жавоби шамол эканини топамиз. Аммо масаланинг оғирлиги шундаки, баъзи топишмоқларда баён қилинган таърифдан фойдаланиб қандай йўналишда мулоҳаза юритиш лозимлигини аниқлай олмаймиз. Қуйидаги матнга диққат қилинг:\nБир ярим қуён,\nЎн икки туя,\nБу топишмоқда одамнинг хаёлини рақамлар эгаллайди. Нега қуён бир ярим ёки туя ўн икки бўлиши керак, деб ўйлаймиз. Кейин рақамларни қўшиб бирор натижага эришмоқчи бўламиз. Аслини олганда эса, муаммо ойни аниқлаш билан ечилади. Яъни қуён бир ярим, тулки уч, сигир тўққиз, эчки беш, туя ўн икки, йилқи ўн ойда туғади. Биз чорва, мол боқиш билан шуғулланган бўлсак, топишмоқни топиш осонроқ кечади. Жуда бўлмаганда қайд қилинган ҳайвонларнинг неча ойда туғишини билиб оламиз.\nТопишмоқнинг пайдо бўлиши ҳақида фольклоршуносликда аниқ далилий маълумотлар йўқ. Айрим олимлар унинг қадимий эканини қайд қиладилар. Аммо мақоллар намуналари кўплаб келтирилган “Девону луғотит турк” асарида топишмоқ матни учрамайди. “Табзуғ” сўзи топишмоқ маъносини ифодалаши айтилади холос. Топишмоқ ҳажман, шаклан мақолга ўхшаганлиги учун бу икки жанрнинг вужудга келиш вақти ҳам бир хил бўлиши керак, деган тахмин билдирилган. Биз ҳам шу фикрга қўшиламиз. Айни чоқда қуйидаги икки ҳолатга диққатингизни қаратмоқчимиз.\n1. Аёз эртагида Аёз бир чолни йўлда учратиб:\n— Ота, узоқ йўлни яқин қилиб кетайлик, — дейди. Бир оздан кейин:\n— Ота, от бўлмаса ҳам той миниб кетайлик, — дейди. Аммо бу сафар ҳам чол индамайди. Чолнинг қизи кейинроқ отасига Аёзнинг аввал гаплашиб кетайлик деганини, кейинги мурожаатида чолга ҳасса ясаб бермоқчи бўлганини тушунтиради.\nҚиз отасига икки пул бериб уч хил ейдиган нарса олиб келишини илтимос қилади. Арзимаган пулга уч хил ейдиган овқатни яна Аёз топиб беради. Бу нарса ҳандалак бўлиб чиқади. Ҳандалакнинг этини қиз билан чол, пўчоғини эчки, уруғини товуқ ейди.\nҚиз қўшни кампирдан чучварани зич жойлаб, устига ёғ қуйиб, патир билан ёпиб Аёзга олиб бориб беришни илтимос қилади. Шунда кампир Аёзга: “Ҳаво қоронғи, юлдуз зич, ой бутун”, — дейиши керак эди. Аммо кампир йўлда чучвара ва патирдан ейди, ёғдан ичади, аммо қиз буюрган гапни аниқ айтади. Юборилган нарсаларни еган Аёз кампирга: “Ҳаво ёруғ, юлдузлар сийрак, ой яримта”, — экан денг, — дейди. Аёзнинг жавобидан қиз йўлда кампирнинг дастурхондаги нарсалардан еганини англайди .\n2. “Ойчинор” достонида ёш Ойчинорга уйланмоқчи бўлган Назарбойдан қиз қалин эвазига “Ўнта қўзи, йигирмата бўри, ўттизта арслон, қирқта қоплон, элликта айғир, олтмиш бешта ахта, саксонта сарка, тўқсонта тахта…” талаб қилади. Бўри, арслон, қоплонни топишга қурби етмаган бой достон қаҳрамонларидан бири – Бобурдан ёрдам сўрайди. Назарбой Бобурга бир бева хотинга уйланмоқчи эканини айтади. Шунда Бобур бойнинг гапларини мулоҳаза қилиб, унга ёлғон гапирганини, уйланмоқчи бўлган аёли бева эмас, қиз эканини айтади. Ўз фикрини исботлаш учун йигит ўн ёшида қўзидай, йигирмада бўридай, ўттизида арслондай, қирқда қоплондай, эллигида айғирдай, олтмиш бешда ахтадай, саксонида саркадай, тўқсонида тахтадай бўлишини мисоллар билан исботлайди. Шундан кейин Назарбой чоллигини ҳам, қиз бола Ойчинорга уйланмоқчи бўлганини ҳам тан олади .\nЮқоридаги икки мисол топишмоқларнинг пайдо бўлиши ҳақидаги тахминларга маълум даражада аниқлик киритади. Айтмоқчимизки, топишмоқлар дастлаб эртак, достон ёки яна қайсидир жанрлар таркибида вужудга келган. Кейинроқ ана шу жанр таркибидан ажралиб чиқиб, алоҳида – мустақил асарлар сифатида халқ оғзаки ижодидан ўрин олган.\nМатнлардаги истиора санъати қўлланган той, ой, юлдуз, қўзи, бўри, қоплон кабилар жумбоқли муаммони ечувчи восита сифатида фойдаланилган. Муҳими шундаки, эртак ва достондаги топишмоқнамо фикрлар кейинчалик топишмоқлар алоҳида жанр бўлиб яшай бошлаганда ҳам уларнинг яратилишида асос вазифасини бажарган. Хусусан, бирон топишмоқнинг яратилиши учун топилиши лозим бўлган нарса – предметларнинг хусусиятлари етакчи маълумот берувчи омил бўлган.\nТопишмоқларнинг яратилишида топилиши лозим бўлган нарса бир қатор хусусиятлари билан бошқа нарсага ўхшатилади. Бу хусусиятларни қуйидагича белгилаш мумкин бўлади:\n1. Яширинган нарсанинг ташқи қиёфаси. Унинг ҳажми, шакли, кўриниши асос қилиб олинади.\nУзун терак йиқилди,\nУчи менинг қўлимда.\nСочи менинг қўлимда.\nДемак, топилиши лозим бўлган нарса дарахтдан ясалар экан. Унинг бўйи ҳам баландгина теракни эслатади. “Зағизғони сайради”, маълум бўлдики, ундан овоз чиқади. “Сочи менинг қўлимда” дейилгандан сочни эслатувчи нарса ҳам унинг таркибий қисмини ташкил этади. Натижада, топишмоқни топиш учун биз унинг ёғочдан ясалганини, бўйи-басти борлигини, овоз чиқишини, унинг сими борлигини билиб олдик. Озгина фикр юритсак, нарсанинг мусиқа асбоби эканини, хусусан, танбур, дутор, рубоб, ғижжак ҳақида гап кетаётганини англаймиз.\n2. Топишмоқ матнида ранг ҳақида маълумот берилади. “Кўк косани тўнтардим”, “Кўк сандиғим очилди, ичидан зар сочилди” топишмоқларида осмон, қуёш ҳақида фикр юритилмоқда.\n“Қора уйда минг чироқ, уйни ёритмас” (Тунда осмондаги юлдузлар).\n“Қора туям қочяпти, қумолоғин сочяпти” (Қора булут ва дўл).\n3. Топмоқчи бўлган нарсамизнинг тузилиши, таркиби юзасидан маълумот берилади:\nБу толнинг ўн икки шохи бор.\nҲар шохида тўрттадан уя бор,\nҲар уяда еттитадан тухум бор.\nҲар тухумнинг ярми қорадир, кўрсанг,\nЯрми оппоқдир топган бўлсанг” (Йил, ўн икки ой, ҳафта, кун, кеча, кундуз).\n“Том устида бир палак,\nУнда ўн икки ҳандалак,\nЎн бирини еса бўлар,\nБирини емай, бўлар ҳалак” (Йил, ўн икки ой, бир ой рўза).\n4. Нарсанинг бажарадиган вазифаси таърифланади. Ҳаётдаги асосий белгиси ҳаракат мисолида баён этилади:\n“Лип этади кириб кетади,\nЧиқазолмай эсинг кетади” (Тикан).\n“Кунга қараб толмайди,\nКундан кўзин олмайди” (Кунгабоқар).\n5. Яширинган нарсанинг қиёфаси, алоҳида белгиси қиёсланади:\nХудди қоғозга ўхшар.\nТўғрасанг, жаҳли чиқиб,\nКўзингни дарров ёшлар” (Пиёз).\nТопишмоқларда бир нарсанинг бир эмас, бир нечта белгилари, иккинчи нарсага таққосланиши ҳам мумкин. Масалан: “Ер остида олтин қозиқ” топишмоғида сабзининг шаклан қозиққа ўхшаши, унинг ранги олтинни эслатиши ва ер остида ўсиши уйғун тарзда қайд этилган. Бундай топишмоқларни топиш нисбатан осонроқ амалга ошади. Яна бир хил топишмоқларда инкор қилувчи маъно етакчи бўлади:\nЖони йўқ” (Тарвуз).\nОдатда, топишмоқлар халқ ҳаётининг ҳамма соҳаларини эгаллагани билан ҳам диққатга сазовор. Маиший ҳаётдаги, ижтимоий муҳитдаги муносабатлар топишмоқ мавзуларида ўз ифодасини топади. Кўрпа, қулф, қозондан тортиб қози, судхўрларнинг кирдикорларигача топишмоқларда акс этиши мумкин. Халқ топишмоқларини мукаммал ўрганган Зубайда Ҳусаинова 1981 йилда Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти томонидан эълон қилинган “Топишмоқлар” китобидаги матнларни тартиблаштиришда уларни йирик икки гуруҳга ажратади: “Анъанавий топишмоқлар” ва “Янги топишмоқлар”. Биринчи гуруҳда Осмон, ер, сув; табиат ҳодисалари, йил фасли ва мавсум; одам, унинг аъзолари ва хислатлари – жами 21 мавзу жамланади. Янги топишмоқларда электротехника, радиотехника, мактаб ва ўқув қуроллари – жами 9 мавзу жамланган. Маълум бўладики, топишмоқларда акс этмаган мавзунинг ўзи йўқ экан.\nТопишмоқлар шаклан насрий ва шеърий бўлиши ҳақида айтган эдик. “Дарахт устида лангар” (анжир), “Сой ичида саксонбой” (бурга), “Тоғ устида ўрмон бор” (соч) каби намуналарни насрий топишмоқлар қаторига қўшамиз.\n“Узун-узун ўз келди,\nУзун бўйли қиз келди.\nҚоши қалтираб келди,\nКўзи ялтираб келди” (ёмғир).\n“Узун-узун из кетди,\nУзун бўйли қиз кетди.\nТошга тегди тарқ этди,\nСирғалари ярқ этди” (сув)\nкаби намуналарни шеърий топишмоқлар деймиз.\nМаълумки, ҳаётда биз муносабатда бўлган ҳар бир нарса-предмет жуда кўп хусусиятларга эга бўлади. Уларнинг ранги, кўриниши, вазифаси, вазни турличадир. Шунинг учун ҳар бир нарса ҳақида бир нечта топишмоқ тўқиш мумкин. Айни пайтда бир нарса ҳақидаги топишмоқда ифодаланган белгилар бошқа нарсада ҳам мавжудлиги учун жавоб ҳам бир хил бўлмаслиги мумкин. Масалан, оддий бир томчи ҳақида топишмоқлар тўпламида 14 та намуна келтирилган. Агар биттасида “Тумшуқсиз чумчуқ муз тешар” дейилса, иккинчисида “Жингила сичқон ер қазир” дейилади, учинчисида эса “Ўтмас пичоқ ер кавлар” тарзида яратилган. Лекин уларнинг ҳаммасида бир томчи сув ҳақида фикр юритилади. Сув ҳақида эса 19 та топишмоқ келтирилган. Баъзан бир нарсанинг хусусиятлари бирма-бир санаб ўтилади ва жумбоқнинг осон топилиши таъминланади:\n“Кўл эмас, дарё эмас,\nИчида музлайди сув.\nЖазирама ёзда ҳам,\nИссиқ ўтказмайди у.\nУсти боши темирдан,\nШундан жойи тўрдан” (музлатгич).\nБундай топишмоқларни нарса ҳақида тўқилган ҳикоя дейишимиз мумкин. Чунки таърифда ҳар бир белги ва хусусият эринмай баён этилади. Юқорида қайд қилганимиздек, битта топишмоқнинг бир нечта жавоби бўлиши ҳам мумкин. Масалан, “Узун терак, ичи ғовак”. Бу топишмоққа қамиш, мўри, милтиқ жавобларини бериш хато бўлмайди. Ёки: “Тепдим, тепдим, теракка чиқдим”нинг жавоби нарвон ва эгарланган отга чиқиш билан изоҳланади.\nХалқ орасида яшаб келаётган топишмоқлар бир жумбоқли ва кўп жумбоқли бўлиши мумкин. Аввалроқ мисол қилиб келтирган сув, жийда, шамол, танбур ҳақидаги топишмоқлар бир жумбоқли ҳисобланади. Шеърий мисралар сони бу ўринда алоҳида аҳамият касб этмайди: 6 мисрадан иборат топишмоқнинг жавоби музлатгич эди. Аммо шундай топишмоқлар ҳам борки, уларга жавоб бериш учун икки ва ундан ортиқ нарсаларни эслашга тўғри келади:\n— Тоғда талаймонни кўрдим,\n— Сувда сулаймонни кўрдим.\n— Тузсиз пишган ошни кўрдим,\n— Юмалаб ётган тошни кўрдим.\nБу топишмоқдаги тўрт мисрада тўртта нарса яширинган. Биринчисида бўри, иккинчисида балиқ, учинчисида сумалак, тўртинчисида тошбақа сўзлари яширинган. Олима Зубайда Ҳусаинова баъзан топишмоқларда арифметик рақамлар сонини топиш талаб қилинишини ёзади. Масалан: “Бир тўда ғоз учиб борар экан. Бир ғоз рўбарў келиб: “Эй юз ғоз, соғ-саломат бормисиз”, — дебди. Шунда улардан бири айтибди: “Биз юз ғоз эмасмиз, яна бир миқдори ғоз бўлса, яна бизнинг ярмимиз миқдори ва ярмимизнинг ярми бўлса, у вақтда сен қўшилсанг, юз ғоз бўламиз”, — дебди. Ҳаводаги ғоз қанча эди?\nЖавоби: 36 (36+36+18+9+1)=100 .\nХалқ оғзаки ижодидаги топишмоқлар бадиий жиҳатдан ҳам сўз санъати ҳисобланган адабиётда қўлланган жуда кўп санъатларга бой. Бу санъатларнинг топишмоқда учрайдиган энг оммавийси истиорадир. Ойна – кўз, илон – соч, қизил тойчоқ – тил каби ўнлаб мисолларда истиора санъати келган.\nЁзма адабиётда талмиҳ санъати машҳур. Хусусан, Алишер Навоий ғазалларида шундай байт бор:\nКўп ўқудим Вомиқу, Фарҳоду, Мажнун қиссасин,\nЎз ишимдин бул ажаброқ достоне топмадим .\nБайтдаги Вомиқ, Фарҳод, Мажнун исмлари талмиҳ санъатига мисол бўлади. Яъни шоир ўз ҳис-туйғуларининг оддий эмаслигини таъкидлаш учун ишқ йўлида изтироб чеккан ошиқлар рамзига айланган қаҳрамонларнинг исмларини мисол қилиб кўрсатади. “Талмиҳ” сўзининг маъноси “қаратмоқ”дир.\nТопишмоқларда ҳам ана шундай исмлар учрайди. Тахмин қилиш мумкинки, бу исмли одамлар бир вақтлар машҳур бўлганлар, лекин вақт ўтиши билан аста-аста халқ хотирасидан ўчганлар:\n“Сарибой акам ичкари,\nСоқоллари ташқари” (сабзи, маккажўхори).\nШунингдек, “Токчама-токча, Саматжон бойвачча” (сичқон), “Осмони ресмон, Мулла Абдураҳмон — беустихон” (бит) каби мисолларда ҳам исмлар учрайди.\nТопишмоқларда тазод (қаршилантириш) санъати намуналаридан ҳам фойдаланилган:\n“Ош ичида тош,\nТош ичида ош” (сумалак, тошбақа, ёнғоқ).\nБу матнда ҳатто қофия санъатининг мураккаб тури тарсиъ (мисралардаги ҳамма сўзларнинг қофияланиб келиши) ҳам ўрин олган.\nБадиий адабиётдаги жонлантириш (ташхис) санъати топишмоқларнинг асосий тасвир воситаларидан бири ҳисобланади.\n“Қорабой отдан тушди,\nБолалари югуришди” (қозон, товоқ, коса).\nОғир — енгил” (тарози).\nБаъзан жонлантиришнинг гапиртириш (интоқ) усули ҳам учрайди:\nЗув этди билдингми,\nЗувиллаб кетди билдингми?\nКулиб кетди билдингми? (милтиқ, ўқи).\nБундай мисоллар халқ топишмоқларининг ҳақиқий сўз санъати намунаси эканини қайта-қайта далиллайдиган омиллардир.\nЮқоридаги саҳифаларда топишмоқларнинг халқ эртаклари, достонлари билан алоқаси ҳақида маълумот берган эдик. Топишмоқлар айни пайтда мақоллар, қўшиқлар билан ҳам яқин муносабатда шаклланган. “Бўрининг оғзи еса ҳам қон, емаса ҳам қон” мақоли топишмоқ ўрнида ҳам келиши мумкин ва унинг жавоби ёғ хумча, кади бўлади. “Асалдан ширин, заҳардан аччиқ” (тил) топишмоғи эса “Ширин сўз – шакар, аччиқ сўз – заҳар” тарзда такрорланади.\nЗ.Ҳусаинова ўзининг топишмоқлар ҳақидаги тадқиқотида\nЛаққа бақалоқ” (балиқ) ва\nСувда сузиб юраман,\nКўп кайфлар сураман” (ғоз)\nтопишмоқлари болалар қўшиқлари сифатида ҳам айтилишини кўрсатиб ўтади.\nХалқ топишмоқлари мақоллар каби ёзма адабиёт вакиллари ижодига ҳам ўз таъсирини ўтказган дейиш мумкин. Топишмоқларнинг яралиши мақсадидаги “Ўйла, изла, топ” тамойили ёзма адабиётдаги луғз (чистон), муаммо ва тарих жанрларида етакчи ҳисобланади. Хусусан, Алишер Навоий бир чистон (луғз)ида шундай ёзади:\nАнинг юзидаги хатлар каби муҳаррардур.\nЎн икки ўз танидек важҳ ила муқаррардур.\nГадоға хумсидин ар салтанатдурур, не ажаб\nҚачонки беклик анинг рубъидин муссардур.\nЧистонда эл кўнглига савдо (ақлдан озиш) солувчи, юзида таҳрир қилинган муҳри бор нарса нима, деб савол қўйилган. Бу саволнинг жавоби “Танга” бўлади. Яъни шоир нарсанинг белгиларини санаган ва жавоб топишни сўрамоқда. Увайсийнинг “Анор”, “Қайчи” чистонлари машҳур.\nМуаммо жанрида шоир байт ёзади, байтда муайян амалларни бажариш лозимлиги кўрсатилади. Агар ана шу амаллар тўғри бажарилса, исм вужудга келади. Масалан, Алишер Навоий байтини келтирайлик:\n“Бу гулшан ичраки йўқтур бақо гулига сабот,\nАжаб саодат эрур чиқса яхшилиқ била от”.\nБайтнинг иккинчи мисрасидаги “саодат” сўзидан “от” олинса (чиқса яхшилиқ била от), “Саъд” исми ҳосил бўлади.\nМумтоз адабиётимизда олий саркардаларнинг ғалабалари, катта қурилишларнинг якунланиши, олий мартабали одамлар оиласида фарзанднинг туғилиши ёки машҳур олим – алломаларнинг вафот этиши муносабати билан шоирлик иқтидори бор адиблар “тарих” ёзганлар. Тарихни ташкил этувчи ҳар бир сўз таркибидаги ҳарфлар алоҳида рақамларни билдирган. Бундай тизим илмда абжад деб аталган. Абжад ҳисобининг асосини араб алифбоси ташкил этган бўлиб, алиф – 1, бо – 2, жим – 3, дол – 4, ҳо – 5, вов – 6 рақамларини ифодалаган. Охирги ҳарфлар зод – 800, зо – 900 ва ғайн – 1000 рақамларини англатган. Масалан: Дурбек “Юсуф ва Зулайхо” достонининг ёзилган йилини абжад ҳисоби билан қуйидаги байтда берган:\n“Зод”(ﺽ) эди тарих тақи “ҳе” (ﺡ) ю “дол”(ﺩ)\nБайтда келтирилган уч ҳарф ифодалаган рақамлар қўшилса (ﺽ — 800 + ﺡ — 8 + ﺩ- 4), 812 чиқади. Демак, достон ҳижрий 812 (милодий 1409) йилда ёзилган экан.\nШундай қилиб, чистон, муаммо, тарих жанрларидаги бошқотиргич вазияти халқ оғзаки ижодидаги топишмоқлар билан муштаракликни белгилайди. Топишмоқларда ҳам, ёзма адабиётдаги учта жанрда ҳам инсонни ўйлашга, қиёслашга, излашга чорловчи фазилат намоён бўлади.\n1. Топишмоқларнинг мақолларга ўхшаш ва фарқли жиҳатларини аниқланг.\n2. Топишмоқларнинг жанр хусусиятларини сананг ва изоҳланг.\n3. Топишмоқларнинг ҳаёт билан муносабати ҳақида сўзланг, уларнинг тарбиявий аҳамиятини топинг.\n4. Топишмоқларда қандай бадиий тасвир воситалари қўлланади?\n5. Ёзма адабиётдаги чистон, муаммо, тарих жанрларини топишмоқлар билан таққосланг.\n1. Имомов К., Мирзаев Т., Саримсоқов Б., Сафаров О. Ўзбек халқ оғзаки поэтик ижоди. — Т.: Ўқитувчи, 1990. – Б. 100-109.\n2. Ҳусаинова З. Ўзбек топишмоқлари. — Т.: Фан, 1966.\n3. Ҳусаинова З. Топишмоқлар / Ўзбек фольклори очерклари. 1-жилд. — Т.: Фан, 1988. – Б. 98-128.\n4. Кравцов Н.И., Лазутин С.Г. Русское устное народное творчество. –Москва: Высшая школа, 1977. – С. 86-95.\n5. Ҳомидий Ҳ., Абдуллаева Ш., Иброҳимова С. Адабиётшунослик терминлари луғати (иккинчи нашри). — Т.: Ўқитувчи, 1970. – Б. 5-6, 119, 218.\nТопишмоқлар ҳажми ва шаклига кўра мақолларга ўхшайди. Баъзан мазмунига кўра ҳам яқинлик сезилади. Аммо яратилиш мақсади бошқа ҳисобланади. Жанрнинг номланишига эътибор беринг. “Топ” сўзининг талаффуз этилишиданоқ […]\nАския ҳақида фикр юритишдан аввал унинг моҳияти ҳақида қисқача мулоҳаза билдириш жоиз. Аския айтиш қанчалар мураккаб бўлса, уни тушуниш ҳам осон эмас. Чунки аскиячи айтган аскияда […]\nЛатифа. Халқ оғзаки ижоди ҳаётнинг ҳамма шароитига мос асарлардан ташкил топгани юзасидан фикр билдирган эдик. Латифалар ана шу фикримизнинг яна бир далили бўлиб хизмат қилади. Ўзбеклар […]\nЭртаклар дунёдаги бошқа халқлар оғзаки ижодида кенг тарқалганидек, ўзбекларда ҳам энг оммавий жанрлардан бири сифатида турли вилоятларимизда яшайдиган юртдошларимиз томонидан севиб айтиб келинган. Уларнинг жуда қадим […]\nАфсона форс тилидан олинган бўлиб (ﺍﻔﺴﺎﻨﻪ), маъно моҳиятида икки тушунча етакчилик қилади: 1 – бирор воқеани, лавҳани ҳикоя қилиш; 2 – бу ҳикоя уйдирма, тўқималардан иборат […]\n“Ingliz-tili” to’garagi 7 Окт 2016 at 4:29 пп\n«Yosh qandolatchi» to‘garagining ko... 8 Окт 2016 at 12:29 пп\nМЎЙҚАЛАМ СОҲИБАСИНИНГ ИЖОД ҚИРРАЛАР... 14 Июн 2017 at 10:46 дп\n2018 йил 13 декабрь куни Бухоро вил... 17 Дек 2018 at 10:12 дп


Икром Алибоевнинг жамоадоши ўлик ҳолда топилди\n31.10.2020 00:47 0 3626\n30 октябрь куни «Сеул» клубининг 31 ёшли ҳимоячиси Ким Нам Чун офис биноси яқинидаги автотураргоҳда жонсиз ҳолатда топилган. Полиция жиноят изларини аниқламаган ва Ким ўз жонига қасд қилганликда гумон қилинаётгани айтилмоқда.\nКим «Сеул»да 2013 йилдан бери ўйнаб келаётганди.\nФутболчи фаолияти давомида 137 учрашув ўтказган, тўртта гол урган ва иккита голли узатмага муаллифлик қилган. 2019/2020 йилги мавсумда у 25 учрашув ўтказди, бешта сариқ ва битта қизил карточка олди.\nЭслатиб ўтамиз, Кореянинг «Сеул» клубида ўзбекистонлик ярим ҳимоячи Икром Алибоев ҳам ҳаракат қилади.\nИкром Алибоев «Сеул» клуби Ким Нам Чун


Главная > Янгиликлар > Каримов Фонди Абдулла Қодирийнинг “Ўткан кунлар” романини инглиз тилида нашр этди\nКаримов Фонди томонидан монументал лойиҳа – атоқли ўзбек адиби Абдулла Қодирий қаламига мансуб “Ўткан кунлар” романининг инглиз тилига таржимаси нашри амалга оширилди.\nЎзбек миллий романчилиги мактабининг илк намунаси саналган ушбу асар Каримов Фонди кўмагида таржима қилинди ҳамда Франциядаги номдор Nouveau Monde Editions нашриётида чоп этилди.\nРоман таржимаси 30дан зиёд бадиий асарларни таржима қилган британиялик адабиётшунос Кэрол Ермакова томонидан амалга оширилди. Таржима таҳририни Жули Уикенден бажарди.\nУшбу нашр бадиий безак суратлари таниқли ўзбек рассоми Бобур Исмоилов томонидан ишланди. Абдулла Қодирийнинг ижодий мероси ҳақида, афсуски, ҳорижий китобхонлар етарлича хабар топмаган. Шу нуқтаи назардан, Каримов Фонди “Ўткан кунлар” романини инглиз тилига таржима қилиб чоп этишга аҳд қилди ҳамда ўзбекистонлик ёшларга мос равишда асарнинг совғабоп нашрини лотин алифбосида ҳам нашр этди.\n“Тарихий давр, турфа қаҳрамонлар тақдири, характери ва ҳаёт тарзини юксак ижодий маҳорат билан, батафсил тасвирлаган муаллиф ўз асарига умрбоқийлик бағишлади, келгуси авлодларга ҳам ота-боболари кечмиши билан яқиндан танишиш имконини туҳфа этди”, – дея таъкидлайди Каримов Фонди раҳбари Лола Каримова-Тилляева асарнинг инглиз тилидаги нашрига бағишланган мурожаатида.\nРоман ва унинг инглиз тилига таржимасининг нашр этилиши Ўзбекистон Республикаси Мустақиллигининг асосчиси ва Биринчи Президенти Ислом Каримов таваллудининг 81 йиллигига бағишланади.\n“Ўткан кунлар” романининг инглиз тилидаги нашрини он-лайн Амазон Интернет-дўконида қуйидаги ҳавола орқали харид қилиш мумкин:\nАбдулла Қодирий 1894 йилда Тошкентда таваллуд топиб, қисқа бўлса-да, ёрқин ҳаёт кечирди. Унинг “Ўткан кунлар” номли илк романи ҳақли равишда XX аср ўзбек адабиёти дурдонаси дея эътироф этилади ҳамда ўзбек китобхонлари бир неча авлодларининг севимли асарларидан бўлиб келмоқда.\nАтоқли ёзувчи, ўзбек маърифатпарварларининг ёрқин вакили бўлмиш Қодирий Совет Иттифоқи қатағонларининг қурбони бўлиб, 1938 йилда қатл этилган. Муаллиф ўлимидан сўнг роман узоқ йиллар давомида таъқиқ остига олинди. Уйида “Ўткан кунлар” асари топилган инсонлар сўровга олиниб қамалганлиги ҳақида далиллар мавжуд. Ўлимидан 20 йил ўтиб, Абдулла Қодирий оқланиб, унинг асарлари қайта нашр этила бошлади. Лекин, мустақиллик йилларидагина тарихий ҳақиқат қарор топиб, Қодирийнинг ҳаёти ва ижоди чинаккам муносиб баҳо топди. Президент Ислом Каримовнинг қарори билан Абдулла Қодирий 1991 йилда Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Республикасининг адабиёт, санъат ва меъморчилик соҳасидаги Давлат мукофоти лауреати унвонига, 1994 йил 25 августда илк “Мустақиллик” ордени билан тақдирланди. 1994 йилда Абдулла Қодирий номидаги Ўзбекистон Республикаси Давлат мукофоти жорий этилди.\nТошкентдаги Шаҳидлар хотираси мажмуаси ва музейида Абдулла Қодирий ҳаёти ва ижодига бағишланган кўплаб маълумотлар тўпланган.\n“Ўткан кунлар” романининг инглиз тилида чоп этилиши жаҳон китобхонларини ўзбек халқининг бой бадиий маданияти ҳамда унинг ёрқин намояндалари билан таништиришда муҳим қадам бўлади, дея умид қиламиз.


Олим коронавирус ва грипп ўртасидаги асосий фарқни айтди\nКоронавируснинг янги тури ва грипп ўртасидаги асосий фарқ шундаки, грипп эпидемиясига қарши кўпчилик иммунитетга эга, шунинг учун ҳам ундан қўрқиш шарт эмас, дейди Вашингтон университети эксперти Абигаил Карлсон.\nОлимнинг сўзларига кўра, одамлар даврлар оша грипп вирусига қарши иммунитетни ривожлантира олишган. Унинг таъкидлашича, иммунитет тизими аввалги инфекция тажрибасига асосланган вирусли душманни таний олади, шунингдек, унга қарши антителаларни ишлаб чиқади.\nМутахассисларнинг фикрига кўра, коронавирус ва грипп ўртасидаги ташхисда фарқлар мавжуд. Шифокорлар гриппни бурун ёки оғиз томчилари ёрдамида аниқлай олишади. Ва унга қарши берилган дорилар инфекцияни енгиши мумкин. Ҳозирги вақтда фақат изоляция ва ижтимоий масофа коронавирус билан курашишга қодир.


Ҳар куни дунёнинг қайсидир бурчагида бирор яхшилик содир бўлади\n16:57 / 16.04.2017\nЕр юзида ҳар куни турли ҳодисалар ва табиий офатлар рўй бериши билан бирга оддий одамлар томонидан эзгу амаллар ҳам бажарилади. AdMe.ru уларнинг баъзилари ҳақидаги маълумотлар билан бўлишди.\nБу шифокорнинг фидойилиги бутун интернетда ҳурматга сазовор бўлди\nЖуда мураккаб 28 соатлик навбатчилик ва 5 операциядан кейин хитойлик жарроҳ Ло Хэн ҳолдан тойди, шунинг учун ҳам шифохона даҳлизининг ўзидаёқ ухлаб қолди. Бу суратлар тезлик билан интернетда тарқалди, минглаб одамлар шифокорнинг фидойилиги ва ўз ишига содиқлигига таҳсинлар айтишди.\nИдиш ювувчи ресторан раҳбарларидан бири этиб тайинланди\n62 ёшли гамбиялик Али Сонко 14 йил давомида Даниядаги машҳур Noma ресторанида идиш ювувчи бўлиб ишлади. Яқинда эса уни муассасанинг раҳбарларидан бири этиб тайинлашди. Ресторан эгалари Али уларнинг бизнесидаги улушга лойиқ экани, чунки "рестораннинг юраги ва қалби" эканини таъкидлашди, ресторан жамоаси эса раҳбариятнинг қарорини тўлиқ қўллаб-қувватлади.\nУшбу футбол жамоасида бир киши ҳамма учун, ҳамма бир киши учун\nБразилиялик футболчи Эвертон Луис ирқий можаро қурбонига айланди: ўйин вақтида рақиб фанатлари жўр бўлиб ҳақоратомуз сўзларни айтишди ва шундай сўзлар ёзилган баннерларни кўтаришди. Футболчи бундай босимни кўтара олмади ва кўзида ёш билан майдонни тарк этди. Унинг жамоадошлари бунга бефарқ қараб туришмади ва ана шундай оғир дақиқаларда уни қўллаб-қувватлашди.\nНоодатий чегирмалар тақдим этувчи ресторан\nИталиядаги ресторанлардан бирининг эгаси Антонио Феррари фарзандлари хушмуомала ва тарбияли бўлган оилалар учун 5 фоизлик чегирма жорий этди. Унинг сўзларига кўра, 30 фоиз ота-она ресторанда ўз фарзандларининг хатти-ҳаракатларини назорат қила олмайди, шу боис у ёқимли чегирмаларни ўйлаб топган.\nОфициант ногирон аёлни овқатлантиришга ёрдам берди\nБу воқеа АҚШнинг Иллинойс штатидаги қаҳвахоналардан бирида рўй берди: кекса киши ва унинг ногирон аёли тушлик қилишаётган эди, кутилмаганда уларнинг ёнига официант келди ва ёрдам беришга киришди. У эркак бемалол овқатланиб олиши учун унинг аёлини овқатлантиришга ёрдам берди.\nTesla автомобили эгаси ҳушсиз инсон ҳаётини сақлаб қолди\nМюнхен остидаги йўлда 100 минг доллардан қиммат турувчи Tesla автомобили ҳайдовчиси уёқдан буёққа "гандираклаётган" Volkswagen Passat'га кўзи тушади. У машина ёнига яқинлашиб, ҳайдовчининг ҳушсиз ҳолатда эканини кўради. Шунда суперкар эгаси Volkswagen'дан ўзиб ўз автомобили ёрдамида унинг йўлини тўсади ва машинани тўхтатади, натижада эса унинг ичидаги кишининг ҳаётини сақлаб қолади.\nяхшилик эзгу амаллар


Орзулари осмон Тўмарисхонимлар » Мирзачўл тумани ҳокимлиги расмий сайти\nМирзачўл тумани ҳокимлиги » Спорт » Орзулари осмон Тўмарисхонимлар\nОрзулари осмон Тўмарисхонимлар\n12 март 2020 йил\n2002 йил 19 мартда Дўстлик шаҳрида туғилганман. Дастлаб 7 ёшимда спортнинг “Таэквондо IKF” тури бўйича мунтазам шуғулланганман. Илк бора акам билан спорт залларига машғулотлар учун бора бошлаганман. Спортнинг ушбу тури билан 3 йил давомида шуғулландим. 2012 йилда биз Мирзачўл туманига яшаш учун кўчиб келдик. Туманда бу спорт тури бўйича тўгараклар бўлмаганлиги сабабли машғулотларим тўхтаб қолди. 2017 йилда мактабимнинг спорт залида “шотакан каратэ-до” спорт тури бўйича машғулотлар ўтказилаётганлиги ҳақида хабар топдим ва тренерим Нурбаев Мирза Намазовичнинг машғулотларига қатнай бошладим.\n2019 йилда Тошкент шаҳрида ўтказилган “Ўзбекистон чемпионати”да фахрли 3-ўринни эгаллаб, “Ўзбекистон Миллий терма жамоаси” аъзосига айландим. Мен ва оиламдагилар мана шу ютуқларимиздан, биз учун яратилаётган шарт-шароитлардан доимо фахрланамиз.\nАзиза Искандарова. 18-умумтаълиммактаби ўқувчиси. Спортнинг “шотакан каратэ-до” тури бўйича Республика биринчилиги ғолиби.\n-Мен 2005 йил шу туманда туғилганман, шу ерда униб ўсяпман, камол топаяпман. Ёшлигимдан спортнинг турли турларига жуда ҳам қизиқиб келаман, карате билан шуғулланиб юрганимга 2,5 йил бўлди, бундан ташқари баскетбол тўгарагига қатнашаман. Менинг спортга бўлган қизиқувчанлигим ёшлигимдан бери бор. Машғулотлар жуда ҳам яхши ўтказилади, устозимиз Жахон чемпионати совриндори, олий тоифали мураббий 4-дан қора белбоғ сохиби Нурбаев Мирза Намазович бизга жуда ҳам кўп нарсаларни ўргатадилар ва биз ҳаммамиз устозимиз орқасида ғалабага эришдик. Республика биринчилигида Тошкент шаҳрида ўтган мусобақада 3-ўринни олдим, ҳамда келгусида янаям яхши тайёрланиб фахрли 1-ўринни эгаллаш мақсадидаман.\nМен бошқа қизларга ҳам спорт билан мунтазам шуғулланишни тавсия қилган бўлардим, чунки спорт билан шуғулланган инсон ҳам руҳан, ҳам жисмонан соғлом бўлишади, бежизга ота-боболаримиз “Соғ танда соғлом ақл” деб айтишмаган. Мен келажакда спорт билан доимий шуғулланишда давом этиб, юртимиз байроғини янада юксакларга кўтараман.\nДана Конарбаева 1-умумтаълим мактабида 9“А”- синф ўқувчиси. Спортнинг “шотакан каратэ-до” тури бўйича Республика биринчилиги ғолиби.\nМирзачўл туман Ахборот хизмати\nСпортда чиниққан қизлар!\n“Сен доимо азиз ва муқаддассан аёл”\n64 катакка жо бўлган ҳикмат\n“ ЖЫЗЗАҚ — ЕЛIМIЗ ЖУРЕГI ”


Темур тузуклари (5) | TURONZAMIN-Jahongir Muhammadning nashri\nТемур тузуклари (5)\nСАЛТАНАТИМНИНГ ДАСТЛАБКИ ДАВРЛАРИДА ҚИЛГАН ТЎРТИНЧИ КЕНГАШИМ\nМенга эргашганлар сони олтмиш отлиққа етиб қолгандан сўнг ўзимча ўйладим, агар келган манзилда тураверсам-у, мабодо ерлик аҳоли менга қарши қўзғалиб, ўзбекларга хабар бериб қўйсалар-чи, унда нима бўлади? Яхшиси, бу ердан кетиб, эл оёғи етмаган ерга бориб жойлашсам, тез фурсатда атрофимга салтанатимнинг куч-қудрати бўла оладиган қўшин тўпланар.\nШу фикрда у ердан кўчиб, Хуросон томонга юзландим. Йўл устида Моҳон ҳокими Муборакшоҳ Санжарий юз отлиқ аскари билан келиб, менга қўшилди ва яхши отлар тортиқ қилди. У ернинг жами саййидлари ва аҳолиси ҳам менга қўшилди. Ўша саҳрода отлиқ, яёв бўлиб икки юзга яқин киши ёнимга кирди.\nШу пайт Муборакшоҳ, саййид Ҳасан ва саййид Зиёуддин менга арз қилдиларким, бу саҳрода туравериш [қўшин] тарқаб кетишига боис бўлур, бирон томонга юриб, бирон вилоятни эгаллашимиз керак. Мен ўзимча кенгашиб, сўнг уларга айтдимки: «хотирамга бир фикр келди. Самарқандга борайлик. Сизларни [вақтинча] Бухоро томонларга тарқатиб турамен, ўзим эса Самарқанд теварагига бориб, эл-улус ичига кирамен ва уларни ўзимизга қўшиб олишга [интиламен]. Етарли лашкар йиғилиб [куч-қувват қўлга кирганидан сўнг], сизларни чақириб олурмен. Кейин Жете ва Илёсхожа қўшинига қарши жангга отланурмиз ва Мовароуннаҳр мамлакатини қўлга киритурмен». Уларнинг ҳаммаси менинг бу кенгаш ва тадбиримни тўғри деб топдилар.\nЮришга фотиҳа беришгач, мен йўлга тушдим. Икки юз одамимни Бухоро атрофлариға тарқатдим. Амир Ҳусайннинг синглиси Ўлжой Туркон оғани ҳам яширинча ўша ерда қолдирдим ва ўзим Самарқанд томон йўл олдим. Йўлда Тамуқа қавчин ўн беш отлиғи билан менга қўшилди. Сиримни унга айтиб, Муборакшоҳ олдига юбордим. Ўзини яширинча улус оралаб, икки мингга яқин кишини иттифоқдош қилдим. Самарқанд узра салтанат байроғини кўтаргудек бўлсам улар ёрдамга келадиган бўлдилар.\nТунда пинҳона Самарқандга кирдим ва тўнғич опам Қутлуғ Туркон оғанинг уйига бориб жойлашдим. Кечаю кундуз фикр оғушида чора-тадбир изладим. Шу тариқа қирқ саккиз кун яшириниб ётдим. Охири шаҳарликларда биттаси менинг бу ерга келганимни пайқаб қолди. Сирим очилишига оз қолганда, ночор, кечаси ўзим билан келган эллик отлиқ билан Самарқанддан чиқиб, яна Хоразм томон йўл олдим. Мен билан бир тўп пиёда кишилар ҳам бор эди. Йўл давомида туркманларнинг бир пода йилқисидан бир нечтасини қўлга киритиб, пиёдаларимни уларга миндирдим.\n[Кўп вақт] йўл юриб Амударё бўйидаги Ачиғи деган ўнқир-чўнқир ерга келиб тушдик. Шу ерга келганимда, Бухоро теварагида қолдирган ҳарам аҳли, Муборакшоҳ, саййид Ҳасан ва бошқа жамоа ҳам етишиб келдилар. [Булардан бошқа] Темурхожа ўғлон, Баҳром жалойир ўзларига қарашли қўшин билан келиб, менга мулозим бўлдилар. [Шу тариқа], мингга яқин отлиқ аскар атрофимга жамланди. Шу ерда кенгаш қилиб, Бохтарзамин ва Қандаҳор томонга равона бўлишга ва у ерларни тасарруфимга олишга қарор қилдим.\n« Тоғбой Абдураззоқ Сатира: Нофизийдан нома (53) »


3 Ноябрь 16:21\n«Биз Тошкентда Бош вазир ўринбосари Роман Скляр бошчилигида Қозоғистон ва Ўзбекистон ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажмини ошириш ва ҳамкорликни кенгайтириш бўйича учрашув ўтказдик. Биз учун Ўзбекистон минтақадаги асосий савдо шерикдир. Бу йил биз ўзаро савдо айланмасини 5 миллиард долларга етказишни режалаштирган эдик. Бироқ, пандемия туфайли бу кўрсаткичга эришиш қийин бўлиб турибди. 9 ой давомида икки мамлакат ўртасидаги товар айланмаси 16,5 фоизга камайди. Бу борада Қозоғистон экспорти камроқ зарар кўрди, Ўзбекистоннинг импорти эса 40 фоизга камайди.\nМузокаралар давомида Қозоғистон томони Ўзбекистон бозорига 64 та янги товар турини чиқаришни таклиф қилди. Улар турли хил қувурлар, прокат, автомобиллар, кимё ва нефт-кимё маҳсулотлари, машинасозлик, фармацевтика маҳсулотлари, шунингдек озиқ-овқат саноати товарлари. Ўтган йили Тошкентда очилган «KazakhExport» ваколатхонаси бу борадаги ишларнинг тизимли ривожланишига ҳисса қўшади деган умиддаман«, - деди вазир.\nУнинг сўзларига кўра, «KazakhExport» ўз суғурта ҳуқуқларидан фойдаланган ҳолда, Қозоғистон товарларини сотиб олиш учун маҳаллий банклардан экспорт учун зарур маблағларни олиши мумкин.\n«Учрашув давомида «KazakhExport» ва Ўзбекистоннинг «Қишлоқ қурилиш банк»и ўртасида 3 миллион долларгача бўлган савдо операцияларини молиялаштириш тўғрисида битим имзоланди.\nБундан ташқари, музокаралар чоғида Қозоғистон томони Ўзбекистонни 2009 йил 20 ноябрда қабул қилинган МДҲ мамлакатларида ишлаб чиқариладиган товарларни аниқлаш тўғрисидаги қоидаларига қўшилишга чақирди. Шунингдек, тез-тез учраб турадиган Ўзбекистон бозорида Қозоғистон брендлари ниқоби остида қалбаки ун маҳсулотларини сотиш ҳоллари муҳокама марказида бўлди.\nМуаллиф: Алихан Асқар\n#Халқаро алоқалар #Қозоғистон ва Осиё мамлакатлари #Дипломатия #Ишлаб чиқариш #Марказий Осиё\n5 ҚР Давлат даромадлари органлари барча текширувларни 1 февралгача тўхтатди