Украинадаги сайловларга бир кун қолмоқда ва букмекерлар ҳам бу жараёндан четда туришгани йўқ — хўш, иккинчи турда ғалаба қозониш учун кимнинг имконияти юқори?\n«РИА Новости»га «Rambler&Co»нинг «Ставкалар» бўйича директори Алексей Ткачук маълум қилишича, энг кўп ставкаларни украиналик букмекерлар қабул қилишмоқда. Улар Зеленскийнинг имкониятларини Порошенконикидан юқори баҳолашмоқда: 80 фоизга қарши — 20 фоиз.\nЯъни, масалан, Порошенкога минг рубль тикиб беш минг ютиш мумкин, худди шу ставкада Зеленскийга пул тикканлар 1 170 рублга эга бўлишади.\n— Эътиборли томони, европалик ва россиялик букмекерлар иккинчи турда Зеленскийнинг имкониятларини янада юқори — 85 фоиз ва 90 фоизга баҳолашмоқда, — қўшимча қилди Ткачук.\nБукмекерларнинг башоратига кўра, Порошенко 35 фоиз овоз учун курашади, унинг бу борадаги имконияти 50 га 50 дея баҳоланмоқда. Зеленский 65 фоиз овоз учун курашади. Букмекерлар сайлов участкаларига овоз бериш жами сайловчиларнинг 63 фоизи келишига ишонишмоқда.\nЭслатиб ўтамиз, эртага, 21 апрель куни Украинада йилнинг энг муҳим воқеаси — мамлакат президентлиги учун сайловларнинг иккинчи тури бўлиб ўтади. Давлат раҳбари бўлиш учун шоумен Владимир Зеленский ҳамда амалдаги президент Пётр Порошенко курашмоқда.


БАЛО ҚАЕРДАН КЕЛАДИ? - AUZ.UZ\nБАЛО ҚАЕРДАН КЕЛАДИ?\nХалқимизда тақдирнинг балоси кўп, сақланса панаси кўп, деган нақл бор. Ҳақиқатан ҳам турли-туман офат-балолар ҳаётимизга таҳдид солиб туради. Уларни аксар ҳолатларда ўзимиз яратганимизни англамай қоламиз. Ёнғин ҳам ана шундайлардан бири. Вақтида камчиликларни бартараф этмаймиз, ҳушёрликни йўқотамиз ва оқибатда...\nАйни кунларда барча жойда бунёдкорлик ишлари қизғин олиб борилмоқда. Ўтган давр ичида қурилиш олиб борилаётган масканларда турли хил сабаблардан ёнғинлар келиб чиқиб, ҳатто инсонларнинг ҳалок бўлишигача етиб борган. Қуйида ана шундай ҳолатларнинг олдини олиш, қурилиш ташкилотлари раҳбарлари, масъуллари ва бунёдкорларнинг ҳушёрлигини ошириш мақсадида бир қатор тавсияларни бериб ўтамиз.\nЭнг авввло қурилаётган ва лойиҳалаштирилаётган, таъмирланаётганбиноёнғинга қарши ҳолати назардан четда қолмаслиги керак. Табиий ва суюлтирилган газдан фойдаланишда ёнғин хавфсизлиги талабларини бузиш энг катта ҳато ҳисобланади. Аксарият қурилиш объектлари ошхонасида газни резина шлангларда тортиб келтирилганига гувоҳ бўламиз. Ҳар қандай вазиятда бундай йўл тутиш ёнғин хавфсизлиги талабларига зид. Бундан ташқари носоз газ асбоблари, яроқсиз баллонлар хавфнинг даражасини оширади. Тез аланга олувчи буюмлар, портловчи моддалар олдида очиқ оловдан фойдаланишнинг ўзи соғлом одам қиладиган иш эмас. Афсуски, фаолиятимиз давомида шундай ҳолатларга ҳам дуч келамиз.\nВақтинчалик электр симларидан фойдаланиш аксарият қурилиш ташкилотлари учун касалликка айланган. Уларни пала-партиш тортиб ишлатиш, уланган жойларини беркитмаслик хавфсизлик қоидаларига мутлақо тўғри келмайди. Бунинг устига қиш мавсумида носоз электр иситиш мосламаларидан исиниш мақсадида қоровуллар ёки тунда қоладиган ишчилар фойдаланишига йўл қўйилади. Оқибатда ёнғин чиқишидан куйиш тан жароҳати олиб қанча инсонлар ногирон бўлиб қолмоқда.\nФавқулодда ҳолатларга шайлик айрим масканларда умуман сезилмайди. Ёнғинга қарши оралиқ масофаларга риоя этилиши ва кириш - чиқиш йўлакларини талаб даражасида, доимий очиқ ҳолда бўлишини таъминлаш инсонларни алангадан осон чиқиб кетиши ва ёнғин-қутқарув хизмати ходимларини эркин ҳаракатланишини таъминлайди. Шунингдек, ёнғинга қарши ишлатиладиган бирламчи ёнғин ўчириш воситалари тўлиқ ва соз ҳолда бўлиши керак.\nЮқоридаги каби талаблар ўз вақтида бажарилса, бало қаердан келди, деб ўзимизга ўзимиз савол бермаймиз. Кўнглимиз ҳам хотиржам бўлиб, ишимизга барака киради. Аксинча бўлса, қурилиш раҳбарларига жавобгарлик ҳам назарда тутилганини унутмаслик даркор.


Ўзбекистон олтин қазиб олишни ривожлантиришга 1,1 миллиард доллар сарфламоқчи\n27 июл 2021, Тошкент вақти: 22:29\nЎзбекистон 2015-2025 йиллар давомида олтин қазиб чиқаришни кўпайтириш ва олтин қазиш саноатини модернизациялаш учун 1 миллиард 100 миллион доллар сарфламоқчи.\nМазкур режа ишлаб чиқаришни 2015-2019 йилларга мўлжалланган структуравий ўзгаришлар, модернизация ва диверсификация лойиҳаси асосида амалга оширилади. Лойиҳа Навоий ва Олмалиқ тоғ-кон комбинатлари базасида тадбиқ этилади.\nЛойиҳада айтилишича, Навоий тоғ-кон комбинатида 2019 йилгача тўртта янги олтин қазиб олиш конини ишга тушириш учун 330 миллион доллар, “Мурунтау” ва “Зармитон” конларини модернизациялаш учун 485 миллион доллар ажратилади.\nОлмалиқ тоғ-кон комбинати базасида эса 2025 йилгача 185 миллион доллар сарфланиб, “Қизил олма” ер ости кони очилади.\nМазкур лойиҳа корхоналар, Ўзбекистон банклари ҳамда Ўзбекистон реконструкция ва тараққиёт жамғармаси ҳисобидан амалга оширилади.\nМазкур лойиҳанинг амалга оширилиши ортидан Ўзбекистонда олтин қазиб чиқариш 20-30 фоизга ошиши кутилмоқда.\nАҚШ Геология хизматининг билдиришича, Ўзбекистонда 2014 йилда олтин ишлаб чиқариш ўтган йили 2013 йилга нисбатан 4 фоизга ўсган ва 102 тоннани ташкил қилган. Бунинг ортидан Ўзбекистон дунёда олтин қазиб олиш бўйича 8-ўриндан 7-ўринга кўтарилган.\n2011 йили эълон қилинган энг сўнгги маълумотларга қараганда, Ўзбекистонда 63 олтин кони очилган. Экспертларнинг билдиришича, бу олтин конларидаги заҳира 2500 тоннани ташкил қилади.


Фарғонада кулоллик уй-музейи очилди\nТоҳиржон Ҳайдаровани фарғоналиклар жуда яхши танийди. У ўзининг ҳунари билан нафақат Ўзбекистон балки бутун дунёга танилган десак муболаға бўлмайди. Мустақилликнинг 26 йиллиги муносабати билан устанинг хонадонида кулоллик уй музейи ташкил этилди.\nМузей мингдан ортиқ кулоллик буюмларини ўз ичига олади. Бу ерда мустақилликнинг илк кунларидан, шу вақтга қадар яратилган асарларни учратиш мумкин.\nМузей экспонатлари, асосан, ўзбек урф-одатлари ва қадриятларига эга бўлган қадимий нақшлар, минатюралар, ноодатий кулоллик буюмлари, Риштоннинг халқ амалий санъати намуналари, шунингдек, такрорланмас санъат асарларини ўз ичига олади. Уй-музейнинг ташқи кўриниши чиндан-да, ҳар қандай меҳмоннинг диққатини ўзига тортади. Бу бино Риштон туманининг ташриф қоғозига айланиши шубҳасиз.\nМузей билан бирга кутубхонанинг очилиши ҳам бўлиб ўтди. Мўъжаз кутубхона қишлоқ ёшларини бир сафда жамлаб, уларда китобхонлик маданияти ва мутолаага муҳаббатни оширишга хизмат қилади. Жавонларга тартиб билан терилган ўзбек ва жаҳон адабиётининг энг сара намуналари барча ўғил-қизларнинг бўш вақти сермазмун ўтишини таъминлайди.\nҲунарманд ташаббуси билан ташкил этган уй-музейи ҳамда кутубхонанинг очилиш маросими чинакам байрамга айланиб кетди. Унда сўз олганлар Ўзбекистонда ёшларга эътиборнинг юксак самараси, маънавиятнинг ҳаётимизда тутган ўрни ҳақида тўлқинланиб гапирди. Уста кулолнинг ташаббуси ва саховати учун ёшлар ўз миннатдорчиликларини изҳор қилишди.\nФарғона музей Риштон кулоллик


Туркияга илк ташриф — birinchi-prezident.uz\nТуркияга илк ташриф\nТуркиянинг биринчи Президенти Мустафо Камол Отатурк 1933 йилнинг 29 октябрь Жумҳурият байрами куни сўзлаган нутқида “Совет иттифоқи бир кун келиб парчаланади ва у ердаги турк республикалари мустақил бўладилар”, деб башорат қилган эди.\nМустафо Камол Отатуркнинг шахси, Туркия тарихида тутган ўрни ва хизматлари ҳақида озми-кўпми тасаввурлар бор зиёлиларимиз жамоатчилиги орасида. Бироқ у инсоннинг айни мазкур нутқи бизнинг диёрларга етиб келмаган, бинобарин ундан бехабармиз. Шу боис тарихий асосий ўринларига мурожаат қилсак фойдадан холи бўлмас.\n“Бугун Совет Иттифоқи дўстимиз, қўшнимиз, иттифоқдошимиздир. Бу дўстликка эҳтиёжимиз бор. Фақат эртага нима бўлишини ҳеч ким айтиб беролмайди. Усмонли каби, Австрия-Венгрия каби парчаланиши, майда бўлакларга бўлиниб кетиши мумкин. Бугун қўлларида маҳкам ушлаб турган миллатлар қочиб кетиши мумкин. Дунёда бошқа бир янги мувозанат пайдо бўлиши мумкин. Ана ўшанда Туркия нима қилажагини яхши билмоғи керак. Бу давлатнинг ичида дили бир, эътиқоди бир ўз қардошларимиз яшамоқда. Уларга соҳиб чиқишга тайёр бўлмоғимиз керак. Ҳозир бўлиш керак дегани сокинча у кунни кутиб ўтириш керак дегани эмас. Тадоригимизни кўрмоғимиз керак.\nМиллатлар бу ишга қандай тайёргарлик кўрадилар? Маънавий кўприкларни мустаҳкам сақламоқ билан! Дин бир кўприкдир… Эътиқод бир кўприкдир… Тарих бир кўприкдир.\nИлдизларимизни танимоғимиз ва содир бўлган воқеалар тарихининг ичида бутунлашмоғимиз керак. Уларни (ташқаридаги туркларни) биз томон яқинлашмасини кутиб туролмаймиз. Бизлар уларга томон одим отмоғимиз керак…”.\nБиродарим, ҳамшаҳрим Чиғатой Кочар тўғри айтди, доҳий Мустафо Камол Отатурк Туркия Совет Иттифоқи билан муносабатлари анча дуруст бўлиб турган бир пайтда ниҳоятда дадиллик билан айтган, узоқни кўра билиб, фидойилик ва жасорат кўрсатиб айтган. Нутқнинг мазмуни, қадри мана шунда ҳамдир.\nМустақил Ўзбекистоннинг Биринчи Президенти Ислом Каримов ҳам ўз навбатида илк муносабатлар ўрнатилаётган даврда шундай хитоб этган эди:\n“Тарихий сабабларга кўра сизлар Онадўли томонларида яшашга мажбур қолдингиз, бизлар эса ота юртда қолдик. Орамиздаги масофа узоқ бўлса ҳам қалбларимиз ҳеч қачон бир-биридан узоқлашмаган. Биз асрлар давомида жудаям мураккаб шароитларда бўлсак-да бир-биримиздан маънавий руҳ олиб яшадик. Бундай бахтни Аллоҳ бошқа ҳеч қандай миллатга бермаган. Бу ҳақиқатни яхши англашимиз ва жудаям яхши ҳимоя этишимиз керак. Аҳмад Яссавий, Жалолиддин Румий, Мирзо Улуғбек, Юнус Эмро, Алишер Навоий каби буюк устоз ва олимларимизнинг номини билмаган ҳеч бир ўзбек ва турк йўқ десак муболаға бўлмаса керак. Муштарак тарихимиз, тилимиз, бир бўлган динимиз, маънавий меросимиз, дўстлигимизнинг ҳақиқий юзи бу!”…\nМарказий Осиё давлатлари, хусусан Ўзбекистон мустақиллигини биринчилар қаторида Туркия Жумҳурияти эътироф этган. Беихтиёр савол туғилади: нима сабабдан биринчилар қаторида? Нега биринчи бўлиб эмас?!\n1991 йилнинг августдаги амалга ошмаган давлат тўнтаришидан кейин Совет Иттифоқига кирувчи республикалар бирин-кетин мустақиллигини эълон қилишни бошлайдилар: август ойида Украина, Белорус, Молдова, Ўзбекистон, Қирғизистон, сентябрда Тожикистон, Арманистон, октябрда Туркманистон.\nЭски советлар таркибига кирувчи, хусусан туркийзабон давлатларни қутлашда Туркия нега биринчиликни қўлга олмади, деган ҳақли савол туғилиши табиий.\nОзарбайжоннинг Олий Мажлиси 30 августда “Озарбайжон Республикасининг давлат мустақиллигини тиклаш тўғрисида декларация” ва 18 октябрда эса “Давлат мустақиллиги тўғрисида Конституцион акт”ни қабул этади. Расмий Бокунинг талаби билан 9 ноябрь куни Туркия давлати Озарбойжон мустақиллигини эътироф этади.\nЎзбекистон раҳбарияти мустақилликка эришилгач, биринчи расмий хориж сафарини (1991 йил 16 декабрь куни) Туркиядан бошлади.\nВаҳоланки, Туркия ҳали Ўзбекистон мустақиллигини расман эътироф этмаган эди. Назаримизда, бу “сусткашлик” расмий Олма-отанинг ҳалигача ўз мустақиллигини эълон қилишга шошмаётгани билан боғлиқ эди. Анқара ҳукумати Қозоғистондан келадиган хушхабарни кутаётган эди.\nБахтли тасодифни қарангки, Ислом Каримов бошчилигидаги Ўзбекистон раҳбарияти аъзолари ва вакиллари самолёти Тошкентдан ҳавога кўтарилган пайтда Қозоғистон мустақиллиги эълон қилинган, Анқарада эса Туркия Вазирлар Маҳкамаси навбатдан ташқари йиғилиш ўтказиб, Ўрта Осиё республикалари ва Қозоғистоннинг мустақиллигини тан олиб улгуради!\nИкки тараф учун шу кунги хурсандчилик-шодиёнанинг чеки йўқ эди. Расмий кутиб олиш маросимидан сўнг икки томонлама музокаралар учун йиғилиш залига кирилаётганда СССРнинг Туркиядаги элчиси Альберт Чернишев ҳам ҳайъатга қўшилишга чоғланади. Шунда Ислом Абдуғаниевич у кишига мурожаат этиб, бу ерда Ўзбекистон -Туркия ўртасида суҳбат боради, сиз бошқа ишингизни қилаверинг, деб “илтифот” кўрсатади. Бироқ элчи жаноблари ўзбекона лутфнинг салмоғини идрок этолмай қуюшқондан чиқа бошлайди: “Мен ҳам бу учрашувда иштирок этаман,” деб туриб олади.\n– Кечирасиз-у, сизнинг бу ерда мутлақо ишингиз йўқ!\n– Мени бу йиғилишда иштирок этишимни Москвадаги раҳбарларим талаб этишган.\n– Демак, сиз бу мажлис натижаси тўғрисида Москвага ҳисобот ёзишингиз керак, шундайми?\nЭлчининг чеҳрасига табассум югуради, ҳамон хомтамалик билан Ислом Каримовга мамнунлигини изҳор этишга уринади:\n– Тушунган одамнинг садақаси кетса арзийди.\nШундан сўнг Ислом Абдуғаниевич ўзига хос очиқчасига кўчади:\n– Менга қаранг, сиз СССРнинг Туркиядаги элчиси эдингиз. Шундайми?\n– Ҳозир ҳам шундай!\n– Бугун СССР деган давлат йўқ, ёзадиган ҳисоботингизнинг манзили ҳам мужмал. Бу ерда икки мустақил давлат, яъни Ўзбекистон ва Туркия мамлакатлари ўртасида музокаралар бўлиб ўтади. Сизга жавоб, илтимос, бизга халақит берманг!\nОёқ устида бўлиб ўтган ўша тарихий “гурунг” турк матбуотида фахр-ифтихор билан ёритилди. “Кечагина бўлган буюк Совет Иттифоқи давлати элчисининг мулзам аҳволини тасвирлашга сўз ожиз. Бу воқеага гувоҳ бўлган биз турк журналистлари биродар, қардош, дўст Ўзбекистоннинг мустақилликка эришишини неча ўн йиллардан бери орзиқиб кутган эдик. Озодлик билан бу давлатга мард, жасур Ислом Каримовдек раҳбар бергани учун Аллоҳга шукроналар келтирдик”, деб ёзди ўша пайтда турк матбуоти.\nИлк марта мустақил Ўзбекистон ва Туркия байроқлари билан безатилган муҳташам залда икки давлат ўртасидаги муносабатларни йўлга қўйиш масалалари муҳокама қилинди.\nЎша йилнинг 22 декабрь куни расмий ташриф билан Туркияга келган Қирғизистон Президенти Аскар Акаев бошчилигидаги ҳайъатнинг икки томонлама музокараларида эса элчи Альберт Чернишев иштирок этади…\nТаниқли журналист Аброр Ғуломовнинг “Истанбул дафтари” китобидан олинди.\nСУРАТДА: Ислом Каримов 1991-йил 16-декабрда, Анқарага расмий ташрифи чоғида ўша вақтдаги Туркия Президенти Тургут Ўзал томонидан расмий маросим билан кутиб олинган.


Наманганда мудҳиш қотиллик: эр хотини жазманининг қўл-оёғини боғлаб, каналга ташлаб юборди\n11:46 / 30.01.2017\nНаманган шаҳрида истиқомат қилувчи фуқаро шаръий никоҳидаги иккинчи хотини хиёнат қилгани боис қотиллик содир этди, деб ёзмоқда “Ҳуқуқ” газетаси.\nҚайд этилишича, оиласи ва тўрт нафар фарзанди бўлган олий маълумотли эркак янги ишқий саргузашт истаб, 1992 йилда туғилган Наманган шаҳрида яшовчи қиз билан учрашиб юради, сўнг уни шаръий никоҳига олади.\nБироқ вақт ўтиб аёл бошқа бир эркак билан дон олишиб юргани маълум бўлади. Эркак хотинини йўлдан урган шахсдан қасос олишга аҳд қилади ва 2015 йил 8 август куни аёлининг жазманини дўсти ёрдамида аввал роса дўппослаб, сўнг қўл-оёғини боғлаб, Норин тумани ҳудудидан оқиб ўтувчи "Катта Андижон канали"га тириклайин ташлаб юборади. Жасад орадан бир ҳафта ўтиб, 2015 йил 16 август куни каналнинг Балиқчи туманидан оқиб ўтувчи қисмидан топилди.\nГазетанинг ёзишича, ҳолат юзасидан ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларнинг тезкор ходимлари томонидан зудлик билан суриштирув ишларига киришилди ва кўп ўтмай жиноятчилар топилди. Айбдорлар узоқ муддатга озодликдан маҳрум этилган.


«Қилар ишни қилиб қўйган» ҳоким узр...\nБир зумда «интернет юлдузи»га айланган Миришкор тумани ҳокими Равшан Комилов қандай каромат кўрсатганидан бохабарсиз. Тўрт бош жўхори «ўғирлиги» сабаб ўзидан ёши анча катта бўлган отахонни набиралари олдида ҳақоратлаб, изза қилган амалдор, бугун, ниҳоят, воқеликка ойдинлик киритди гўё.\n«Дарё» сайти мухбири билан суҳбатда ҳоким «ўғрилик» ҳолати акс этган видеони ўзи тасвирга олгани, видеотасвир ҳам унинг ташаббуси билан ижтимоий тармоқларда тарқатилганини тан олади. Ўз хатти-ҳаракатларини эса «...Тадбиркор меҳнатини қадрлагани ва туманнинг экспорти ҳақида қайғургани» билан оқлашга ҳаракат қилади.\nСуҳбат жараёнида Р.Комилов ҳаяжонланганиданми ёки жамоатчилик босими туфайлими, ишқилиб, гаплари бироз пойинтар-сойинтар чиққан кўринади: «...Ҳолатни кўриб, жаҳлим чиққани рост. Бироқ мен айтган қўпол сўзлар бошқа бировга (?!) қаратилмаган. Яъни ҳеч кимни ҳақоратламадим(?!)». Пировардида у хато қилганини таъкидлаб, шундай дейди: «Хато қилдим ва хатойимни англаб етдим. Бунинг учун халқимиздан узр сўрайман ва бу ҳолат такрорланмаслигига ваъда бераман».\nАмалдор ўз хатосини тан олгани яхши. Узр сўрагани ҳам чаккимас. Бироқ ҳамма нарса ошкор бўлиб, бошқа чора қолмаганидан кейин узр сўрашнинг қадри бўлиши мумкин, илло қуввати бўлармикан?! Гап шунда! Зеро, мамлакат раҳбари адашиб, ёт оқимларга кириб кетган кимсаларники кечириб, бағрикенгликнинг юксак намунасини кўрсатаётган бир пайтда тўрт бош жўхори учун бир отахонни набиралари олдида ҳақоратлаб, камига буни тасвирга олиб, тармоқларда тарқатган амалдорнинг қилиғи инсонийликнинг қайси меъёрига тўғри келади?\nЭнди ҳамма гап прокуратурада қолди.\nЭслатиб ўтамиз, айни пайтда прокуратура органлари Миришкор тумани ҳокими Равшан Комиловнинг «изқуварлиги» ҳолати юзасидан суриштирув ишларини бошлаб юборган.\nҳоким Миришкор тумани Равшан Комилов


“Чаноққалъа” қаҳрамонлари | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\n22:03 20.03.2019 1363\n«Чаноқ» қалъа зафари (1915й.) дейилганда, инсоннинг ақлига қарорли, азмли, мард ва фидокор инсонлар келади.\nБир неча намуна....\nДиёрбақир вилоятининг фақир бир қишлоғидан келган Курд Мемо (Меҳмед) июл ойининг жазирамасига қарамай, устида қирқта ямоғи бор чопонида жанг қилар эди. Давлатидан аскар кийимини сўрашни ўзига эп кўрмаганидан индамасди. Бир куни юзбоши буни пайқаб қолиб, Мемодан чопонини ечишни сўради. У эса кўнмади:\n– Менга шу маъқул қўмондоним, деди. – Бу чопоннинг ҳар бир ямоғи шаҳид биродарларимнинг кийимидан олинган. Мени, ҳам кофирларнинг ўқидан сақлайди, ҳам совуқдан ҳимоя қилади...\n– Лекин, ҳаво исиб кетди-ку. Ёз кунида бу қалин кийимда уришилмайди ахир, – деди яна юзбоши.\n– Зиёни йўқ, қўмондоним. Хотиржам бўлинг, менга шундай жанг қилиш қулай.\nЮзбоши ҳануз Мемони тушунмас эди.\n– Ечсангчи ўғлим. Биродарларингга қара! Сен ҳам улардек енгил бўлиб ол!\n– Илтимос, рухсат беринг, шундай қолсин.\nЭнди юзбоши ғазаблана бошлади:\n– Еч дедимми, ечасан! Мен сенинг қўмондонингман.\nМемо қўмондондан қутула олишига кўзи етмай қолди. Энди яшираётган сирини айтмаса бўлмайди.\n– Қўмондоним, – деди хижолат бўлиб. – Чопонимни ечсам, яланғоч бўлиб қоламан. Чунки, ичимда кийимим йўқ...\nҲа, бу ажойиб инсоннинг бисотида бор йўқ кийими шу чопони эди, холос. У: "Давлатимнинг имкони бўлганида, менга кийим берган бўларди", деб ўйларди. Ўзи бермаганидан кейин, сўраб олгиси келмади.\nБу тавозеъни, ватанпарварликни, бу фидокорликни кўринглар!..\nКим билади, бу муборак зот қайси мозорда, қайси авлиёлар билан бирга шаҳидлик ҳаётини кечирмоқда экан?\nҲадеганда, ўзимизнинг имконсизлигимизни пеш қилиб, ҳаракатни бошқалардан кутадиган бизларга ибрат бўлсин!\n09:15 25.06.2019 8493


imon.uz 2020-12-05 04:10:34 176\nЎз китобида «Сизга Расул нимани берса, олинг ва сизни У зот нимадан қайтарса, қайтинг», дебмарҳаматқилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар бўлсин.\n«Менинг гапимни эшитиб, ёдлаб, сингдириб, сўнгра адо этган одамни Аллоҳ неъматлантирсин», деган Роббул оламийннинг ҳабиби Муҳаммад мустафога салоту саломлар бўлсин.\nПайғамбар алайҳиссаломнинг суннатларини етказган саҳобаи киромлар ва ҳадисларни тўплаш, ўрганиш, саралашда иштирок этган барча имомлар, муҳаддислар, уламоларга Аллоҳ таолонинг беҳисоб раҳмати бўлсин!\nАллоҳ таолонинг охирги ва мукаммал дини – Исломнинг биринчи масдари, ҳукмлари ва таълимотларининг асосий манбаи Қуръони карим бўлиб, ундан кейинги иккинчи масдари Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Суннатлари эканлигида ҳеч шак-шубҳа йўқдир. Шундай экан, суннатни ўрганиш ҳар биримиз зиммамиздаги муқаддас бурчдир. Чунки Суннатни билмай туриб, Исломни билдим, унга амал қилдим, деяолмаймиз.\nАввало саҳобаи киромлар Пайғамбаримиз алайҳиссалом Суннатларини асл ҳолича сақлаб қолишга ҳаракат этиб, бу ишга бел боғлаган тобеъинларга беқиёс ёрдам берганлар.\nУмар ибн Абдулазиз ўз даврида турли жойларга одам юбориб: «Мен уламоларнинг орамиздан кетишлари ва илм дарсларининг камайишидан қўрқмоқдаман, қараб, суриштириб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадисларини ёзиб олинглар», деб буюрди. Шундай қилиб, биринчи китобни буюк тобеъин Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (124 ҳижрий санада вафот этган) ёздилар. Бу китоб содда бўлиб, саҳобалардан эшитиб, ёзиб олинган ҳадислар тўпламидан иборат эди. Шундан сўнг ҳадис китоблари ёзиш расм бўлди ва кенг миқёсдаги илмий ҳаракатга айланди.\nУчинчи ҳижрий аср эса ҳадис илмининг олтин асри бўлди. Айнан шу асрда бу илм равнақ топиб, энг машҳур китоблар ёзилиб қолди.\nДастлаб уламолар «Муснад» китоблари ёзишди. Бу турдаги китобларда саҳобаи киромларнинг номлари тилга олиниб, аввал битталари қанча ҳадис ривоят қилган бўлсалар, барчаси бирин-кетин келтирилади. Кейин иккинчи саҳобийга ўтилиб, у киши ривоят қилган ҳадислар келтирилади. «Муснад» тариқасида биринчи бўлиб, Абдуллоҳ ибн Мусо ал-Абасий, Мусаддад ал-Басрий, Асад ибн Мусо ва Наъийм ибн Ҳаммод ал-Хузоъийлар китоб тасниф қилдилар. Кейин эса Исҳоқ ибн Роҳавайҳ, Усмон ибн Абу Шайба ва Имом Аҳмад ибн Ҳанбал каби муҳаддислар ўз «Муснад» китобларини туздилар. «Муснад» китоблари ичида энг машҳур ва кенг тарқалгани Имом Аҳмад ибн Ҳанбал раҳматуллоҳи алайҳининг муснадларидир.\nСўнгра Имом Бухорий ўзларининг машҳур «Жомеъ ус-Саҳиҳ» китобларини ёздилар. Бу китоб фақат саҳиҳ ҳадисларни жамлагани учун шундай ном билан аталгандир. Шу боисдан ҳам бу китоб Қуръондан кейинги энг тўғри китоб саналади, Имом Бухорий эса мўминларнинг ҳадисдаги амири ҳисобланадилар. Энг саҳиҳ ҳадисларни ўз ичига жамлаган бу китоб ҳанузгача қадрланиб келмоқда. Аввалги вақтларнинг ўзидаёқ унга саксондан ортиқ шарҳ ёзилган.\nИмом Бухорий ҳазратларидан кейин худди шу услубда шогирдлари Имом Муслим «Саҳиҳ» китоби тузди. Имом Муслимнинг «Саҳиҳ»лари иккинчи ўринда туради.\nХудди шу асрда «Сунан» номи билан шуҳрат топган ҳадис китоблари таълиф этиш одат тусига кирди. Бу услубдаги китобларда ҳадислар фиқҳ боблари асосида келтирилади. Мисол учун, «Таҳорат китоби»га таҳоратга тегишли ҳадислар жамланган. «Китобус солат»да эса намозга тегишли ҳадислар келтирилади ва ҳоказо.\nИмом Абу Довуд, Имом Термизий, Имом Насаий ва Имом Ибн Можаларнинг «Сунан» китоблари ана шу услубдаги китобларнинг энг машҳурларидир. Ушбу тўрт китоб Имом Бухорий ва Имом Муслимнинг «Жомеъ ус-Саҳиҳ»ларига қўшилиб, «Сиҳоҳи ситта», яъни «Олти саҳиҳ китоб» номини олган. Ҳадис китоблари ичида энг кучли ва энг мўътабарлари мана шу олти китоб ҳисобланади.\nМақола Шайх Муҳаммад Солиқ Муҳаммад Юсуф хазратларининг “Ҳадис ва ҳаёт” китоби асосида тайёрланди.


Ортда қолган октябрь ойида Coca-Cola Суперлигада 3 та тур учрашувлари ўтказилди. Мазкур ўйинлар давомида бир қатор жамоалар мазмунли ўйин намойиш этиб, мухлис-у мутахассислар олқишига сазовор бўлди.\nОйнинг энг яхшиларини аниқлаш мақсадида ўтказилган сўровнома якунларига кўра, “Пахтакор” жамоаси бош мураббийи Шота Арвеладзе (3 ўйин, 3 ғалаба) энг кўп очко жамғаришга муваффақ бўлди ва октябрь ойининг энг яхши мураббийи дея эътироф этилди.\nТаъкидлаш жоиз, грузиялик мутахассис қаторасига учинчи марта ойнинг энг яхши мураббийи деб топилмоқда. Арвеладзе бунга қадар август ва сентябрь ойида ҳам энг яхши бўлган эди.\nОйнинг энг яхшилари Шота Арвеладзе


16 июн 2022, 20:00\nИнфляция даражаси энг юқори бўлган мамлакатлар — тарих ва бугун\nИқтисодиёт тарихида гиперинфляция ҳолатлари кўп бор юз берган. Аммо бу каби ҳолатлар ҳозирги кунда ҳам турли мамлакатларда рўй бермоқда. Пулнинг қадрсизланиши, айнан ҳозирги халқаро вазият фонида яна долзарб мавзуга айланмоқда.\n14 июн 2022, 17:12\n13 июн 2022, 19:30\n11 июн 2022, 11:17\n12 йил обод қилган чўл майдонини аукцион орқали тортиб олишмоқчи — «Саҳро ишғолчиси»\nЖарқўрғон туманидаги 35 га чўлли майдонда 100 минг тупдан ортиқ саксовул экиб, тупроқ кўчишига қарши курашиб келган Номоз Жумаев вилоят ҳокимлиги ушбу ерга эгалик ҳуқуқини унга бермаётганлигини айтди. Ҳокимлик президент фармонига кўра, эндиликда ер фақат аукцион орқали сотилишини таъкидламоқда.\n7 июн 2022, 11:36 1\n«Таълим сифати ҳеч қачон ўқитувчи сифатидан ошиб кетолмайди» — Андреас Шляйхер\nPISA тадқиқоти асосчиси Андреас Шляйхер Ўзбекистоннинг ушбу тадқиқотда қатнашиши таълимдаги бўшлиқларни тўлдириш имкониятини беришига ишонади. У ўқитувчилар сифатининг таълим сифатига таъсири, баҳолашда технологиянинг ўрни, таълим жараёни устидан назоратнинг муҳимлиги ҳақида ҳам фикр билдирди.\n6 июн 2022, 13:00\n«Одамларга болалигини ҳадя қиламиз». Хўрозқандларни ким тайёрлайди?\nТошкентнинг йирик бозорларида оломон шовқини орасида аёл кишининг баланд овози эшитилади: «Қадимий хўрозқандлар! Болаларингизни хурсанд қиладиган ширинликлар ҳали ҳам бор». «Газета.uz» фотомухбири Мадина Аъзам «киндер» даврида ким ва нима учун хўрозқандларни тайёрлашда давом этаётганини ўрганди.\n3 июн 2022, 21:07\nВалюталар белгилари тарихи — доллар, фунт, рубль ва бошқа валюталар\nДоллар, фунт, рубль, тенге каби валюталар белгилари тарихи ҳақида биласизми? Белгилар дизайни нега айнан шундай кўринишда? Улар қандай тарихга эга?\n3 июн 2022, 17:48 3\n«Ғалати рамз экан, илонга ўхшайдими-ей…». Жамоатчилик янги сўм рамзига қандай муносабат билдирмоқда?\n«Яхшироқ вариантлар борлиги аниқ», «Бу қанақадир хусусий банк логотипи эмаску», «Коинотдан совға»… Жамоатчилик фаоллари ўзбек сўмининг рамзий белгиси танловида ғолиб бўлган лойиҳа бўйича турлича фиклар билдиришди. Айримлар ўз лойиҳаларини таклиф қилишди. «Газета.uz» уларни бир мақолага тўплади.\n3 июн 2022, 13:00\nЧўмилиш тақиқланади. Қандай қилиб Тошкент шаҳар пляжларисиз қолди?\nЖазирама ёз кунлари очиқ сув ҳавзаларида чўмилишнинг пайтилигига қарамай, сўнгги йилларда Тошкентда фуқаролар учун бирорта ҳам сув ҳавзаси барпо этилмади, борлари ҳам йўқ қилинди. XX аср шаҳарсозлари қандай қилиб Тошкент иқлимига мос объектлар қурган ва нима учун сув ҳавзаларини қайтариш керак?\n1 июн 2022, 11:18\nБюджет ташкилотлари ходимларининг 12 фоизга оширилаётган иш ҳақи, малака тоифасига қараб тиббиёт ходимларининг ошаётган ойлик маоши, ногиронлиги бўлган шахслар учун қўшимча имтиёзлар, ипотека кредитининг дастлабки бадали қоплаб бериладиган ёш ватандошлар, харажатларининг бир қисми тўланадиган маҳаллий сайёҳлар, волонтёрлар учун электрон платформа — 1 июндан нималар ўзгаради?\n30 май 2022, 20:22 1\nПрокрастинация нима, нега биз бунга йўл қўямиз ва уни қандай енгиш мумкин?\nҲозирги даврда прокрастинацияга дуч келмаган, бундан азият чекмаган инсонлар жуда кам бўлса керак. Аммо биз унинг сабабларини, аслида қандай оқибатларга олиб келишини биламизми?\n30 май 2022, 10:32\nIT фақат йигитлар учун эмас, қизлар ҳам эплай олади — Фазилатбону Менглиева\n«Газета.uz» Ўзбекистоннинг турли ҳудудларидаги IT соҳасини ўрганаётган ўсмир қизлар билан суҳбатларни давом эттиради. Навбатдаги суҳбатдошимиз — хоразмлик мактаб ўқувчиси Фазилатбону Менглиева. У робототехника соҳасига қизиқиши, IT`ни YouTube`да ўрганишни бошлагани, ота-оналар қизларига IT соҳаси билан шуғулланишга рухсат бермаслигининг сабаблари ҳақида гапириб, тенгдошларига ўз маслаҳатлари билан бўлишди.


Амет Мемет: Ўйинимиз мухлисларга манзур бўлди деб ўйлайман\nУчрашувдан кейинги матбуот анжуманиги иккинчи бўлиб ташриф буюрган “Бунёдкор” бош мураббий Амет Мемет “Ал-Иттифоқ” жиддий рақиб эканлигини алоҳида таъкидлади.\n- Учрашуви ҳақидаги фикрларингиз?\n- Ўйин биз учун қийин бўлишини сезгандим. Чунки бизникилар хали яхши формада эмаслар. Нима бўлганда ҳам биз муҳим уч очкони қўлга киритдик. Ўйинимиз стадионни тўлдириб ўтирган ишқибозларга маъқул келди, деб ўйлайман. Саудияликлар яхши ҳолатда эканлигинини уларнинг бугунги ҳаракатларидан сезиб олиш қийин эмасди.\n- Футболчиларнинг алмашишларини тушунтириб бера оласизми?\n- Ҳайдаровни бироз чарчаб қолгани учун алмаштирдим. Пардаевга эса ҳисоб 2:0га етгач, унга ўзини кўрсатишига имкон беришни лозим топдик. У машғулотларини ўз ҳаракатлари билан мураббийлар штабидагиларда яхшии таассурот уйғотаётган эди. Карпенкони эса ўнг қанотдаги ҳужумларимизни янада хавфлироқ тус олдириши учун туширдим.\n- Бақоев нима сабабли майдонга туширилмади?\n- У яхши ҳолатда эди. Лекин бу сафар Солиевни майдонга туширишга қарор қилдик. Захирада Пардаевни олиб қолдик. Ёшларга ҳам имкон бериш керак эди.\n- “Ал-Иттифоқ” ҳисобни қисқартирувчи голини осонлик билан киритди. Буни қандай изоҳлайсиз?\n- Биринчи бўлимда Зухуровнинг бурни синган эди. Шунга қарамай, Мурод учрашувни охиригача ўтказишга ўзида куч топа олди. Жароҳатдан сўнг Зухуров бироз ишончсизроқ ҳаракат қилгандир. Лекин шуни унутмангки, бундай ҳолда ўйнаш ҳар бир футболчи учун жудаям қийин бўлади. Дарвозамизга киритилган голда эса ҳимоячиларнинг ҳам хатоси бўлди.


Корея яримороли ҳудудида вазиятнинг кескинлашуви туфайли,Жанубий корея ва АҚШ ҳарбийлари “американинг стратегик кучларини жойлаштириш” масаласини кўриб чиқмоқда, - деди Корея Республикаси Мудофаа вазирлиги вакили.\nТОШКЕНТ, 24 авг – Sputnik. Жанубий корея ва АҚШ Корея яриморолининг жанубида америка B-52 стратегик бомбардимончи самолётларини ва сув ости атом кемасини жойлаштириш масаласини ўрганиб чиқишмоқда, деди РИА Новости.\nУшбу қурол аслаҳа яқин кунларда АҚШ ва Корея биргаликдаги ўтказадиган ҳарбий машғулотлар чоғида қўлланилиши мумкин. 2015 йилнинг февралида ушбу самолетлар аллақачон Корея устидан учиб ўтган эди. Ўшанда Пхенян АҚШни “ядро уруши синови”да айблаганди.


ВОҚЕИЙ ҲИКОЯ. "ИНОЯТ" » "Жиззах овози" газетаси расмий сайти\nВОҚЕИЙ ҲИКОЯ. "ИНОЯТ"\nҲақиқатдан ҳам чопондаги безаклар шунчалар моҳирлик билан тикилган эдики, у энди оддий кийим эмас, ҳақиқий санъат асарига айланган эди. Шу куни кечқурун Асрор ака уни елкасига ташлаб, кўчага чиқиб келди. Муборак бўлсин, деганларга чопонни ўғли Бухородан совға қилиб олиб келганини айтди. Ҳар доимгидай ҳар қанча босиқлик билан гапиришга уринмасин, унинг сўзларидаги фахр-ифтихор манаман деб сезилиб турарди.Қўни-қўшнилар чопондан ҳам кўра Асрор аканинг ўзига ҳавас билан боқишарди. "Киройи фарзанд ўстирсанг, Аброржондай бўлсин-да!" деган ўй улар назарида мужассам эди.\nШундан кейин ҳам Аброржон мулла акасининг бир-икки марта "кичкина" хизматларини бажариб берди. Мулла Турсунбой ҳам ҳар гал унинг қўйни-қўнжини тўлдириб қайтарарди. Муллага Аброржоннинг ўзи олиб бориб бераётган тугун, халта ва қутилардан нима борлигини суриштирмагани ёқиб тушди. Бир гал ҳатто Украина орқали Туркияга ҳам "юк" олиб бориб берди. Шу хизмати учун у ёқдагилар нақд 5 минг АҚШ доллари беришди. Пулларни уй таъмирига ишлатди. ЙиҚиб қўйганларига эскироқ бўлса ҳам "Нексия" сотиб олди.\n- Машина зарурмиди ҳозир, болам? Тўйга тайёргарлик кўришимиз керак, - деган онасини Аброржон тинчлантирди.\n- Ишим шуни тақозо этади. Такси, автобусда юраверсам ҳам бўлади, аммо харажат ортиб кетади.\n- Ҳа майли, ўзинг биласан.\nАброржоннинг қандай ишга жойлашганини дадаси ҳам, онаси ҳам билмасди. Бу ҳақда сўрашганида, унинг ўзи тайинли жавоб айтмади, мужмал қилиб "бир компания" деди, холос.\nБир куни кўчада уни яна тиланчи тўхтатди. Ортимдан юр, дегандай имо қилиб бир вақтлар ўзлари борган ҳовлига етаклади. У ерда мулла кутиб турган экан. Салом-аликдан кейин уни ичкарига бошлади. Гиламлар билан безатилган хонада улар узоқ суҳбатлашишди.\n- Уйдагиларни бир ойга сафарга кетаётганингиз ҳақида огоҳлантиринг, хорижга бориб келасиз. Биз билан бўлиб анча нарсага тушиниб, кўзингиз пишиб қолди. У ерда биз тутган йўл ҳақида тушунчалар беришади. Зарур ҳолларда ўзингизни ҳимоя қилишни ўргатишади. Бу ерда оғиздан эшитгандан кўра бориб кўрганингиз маъқул. Индинга бизнинг одам сизни Тошкентда кутиб олиб, Қирғизистонгача кузатиб қўяди. У ёғига махсус одамлар чегарадан ўтказиб қўйишади. Қайтишингизда пул беришади, индамай олинг. Келганингиздан кейин Аллоҳ насиб этса, тўй қи-ламиз, сизни уйлантирамиз, - деди, мулла Турсунбой ва қўшиб қўйди: - Йўлга худди тижоратчиларга ўхшаб кийининг ва халта-палта олинг ўзингиз билан. Бирор одам сўраса, Қирғизистонга мол олиб келишга кетаётганингизни айтинг.\n- Хўп бўлади, мулла ака!\nУ шундай жавоб беришга мажбур эди. Нима бўлганда ҳам кимларнингдир аравасига чиқиб бўлганини сезиб турарди, энди уларга жўр бўлиб қўшиҚини ҳам айтади-да. Мулла эса Аброрнинг топшириқларини қулоқ қоқмай бажараётганидан мамнун эди.\nОнаси сафарга бормайсан деб туриб олди. Дадаси ҳам инжилгандай бўлди. Ниҳоят Аброр сўнгги қуролини ишга солди:\n- Сафардаги пайтимда ўша ўзингиз айтган қизга совчи бўлиб бораверинглар, келганимдан тўйни бошлаймиз.\n- Ундай бўлса, аяси, рухсат берақолайлик. Эртагаёқ оқсоқол билан бирга совчиликка бораман, - деди ўғлининг бир оҚиз гапига маҳтал бўлиб турган дадаси.\nАброр билан бирга Афғонистонга яширин ўтган 5-6 нафар ёш-яланглар гадой топмас тоғ орасидаги полигонда ҳарбий тайёргарликдан ўтишди. Уларга қуролнинг ҳамма туридан фойдаланиш, портловчи қурилмалар тайёрлаш, шарқ қўл жангини ўргатишди. Махсус инструкторлар суҳбатлашиб, мияларига экстремизм ғояларини сингдиришди. Унга гоҳида уйига қўнғироқ қилишга рухсат беришарди. Ота-онасини беш дақиқалик суҳбатлар давомида "ана бораман, мана бораман" деб тинчлантирарди. Чунки бир ойлик "сафар" уч ойга чўзилиб кетганди. Ниҳоят у билан бирга тайёргарликдан ўтган ёшларни Сурияга, Аброрни эса келган йўли билан яширинча Ўзбекистонга қайтаришди.\nТўй яхши ўтди - ҳамма хурсанд. Лекин орадан бир ой ўтар-ўтмас Аброр номаҳрамлар назари тушмасин деб келинга ҳижоб ўратди. Дадаси ва аяси ҳеч нарса дея олишмасди. Чунки, бир-икки марта аяси аралашганида Аброр қўрслик билан қайтариб ташлади.\nУнинг яна сафарларга бориши бошланиб кетди. Кўп ўтмай юзини жун бостириб соқол қўйди. Тартиб билан қўйса, балки ярашарди, лекин ҳозирги соқоли билан маймундан фар-қи қолмаганди. Буларнинг ҳаммаси дадасининг сабр косасини тўлдирди.\n- Нега қоронғу уйга кириб намоз ўқийсан? Худони таниган бўлсанг, ана жума кунлари масжидга чиқ, кўпчилик билан жамоа бўлиб ибодат қил,- деб маслаҳат берган Асрор ака балога қолди.\n- Мени кофирлар билан намоз ўқишга мажбур қилолмайсиз! Сизлар билан бирга яшаётганимга ҳам раҳмат айтинглар. Ўзимга қолсаку, бенамозлар яшаётган, ҳаром аралашган бу уйда бир кун ҳам турмасдим…\nА! - аяси чайқалиб кетди, у йиқилмаслик учун ёнида барқ уриб гуллаган ўрик танасини ушлаб олди.\n- Нима дединг! Ҳали сен мусулмон-у, биз кофир бўлиб қолдикми? Ўзинг туғилиб ўсган хонадон ҳаромхона бўлдими? - Асрор ака чуқур уф тортиб, сўрига ўтирди.\n- Бўлмаса, тингла, ноқобил бола, - деди Асрор ака маҳзун овозда. - Ўзим етимликда ўсдим, отажонимни кўриш менга насиб этмаган. У ҳарбий хизматга кетиб, ўлигини тобутда олиб келишган экан. Энди ўн ёшга кирганимда онам хасталаниб вафот этди. Бировларнинг хизматини қилиб улғайдим, аммо ўқий олмадим. Қорним тўқ бўлиб ўтган бирор кунни эслай олмайман. Йигит бўлганимда эса "Мен ҳам уйланаман, уй-жой қилиб, фарзандларимни ҳеч нарсага зор қилмай ўстираман, ҳаммасини ўқитаман" деган ўй, орзу менга мадад бўларди. Ниҳоят онанг билан оила қурдик. Бироқ насиб этмаган экан, фарзандларимиз узоқ яшамади, энди "инга"лаб бошлаганида ўлим уларни чангалига оларди, ҳаммасини қаро ерга топширдик. Лекин умидимизни сўндирмадик, Яратгандан бир тирноқ тилаб яшадик.\nЁшим элликдан ошганида сен еттинчи боламиз бўлиб дунёга келдинг. Сени еру-кўкка ишонмасдим, тунлари ухламай, "Шу гўдаккинага умр бер!", деб Худога нола қилардим. Ўар куни қилган тоат-ибодатимиз сабабми ёки Яратганнинг бизга раҳми келдими, сен яшаб кетдинг. Топган-тутганимни сенга олиб келардим, суннат қилиш баҳонасида етти маҳаллага ош бердим. Доим иззат-икромда бўлдинг, мактабда тенгдошларинг киймаганни кийдинг, емаганини единг. Ўатто қўлинг тилиниб кетса ҳам аянг иккимиз бошингда ўтириб, тунларни бедор ўтказардик. Сен туҚилган кундан бошлаб Аллоҳдан ўзимиз учун ҳеч нарса сў-рамаганмиз, фақат сенга умр тилардик. Эҳ, нобакор ўғил! Энди билсам сени Худо уриб қўйган экан! Ёдингда тут, бундан бу ёҚига сени нафақат пайҚамбар, ҳатто оддий гадо ҳам асоси билан туртиб ўтади. ҳаром деб ҳисоблаган бу хонадонда бундан буён сенга жой йўқ, йўқол кўзимдан! Аяси, дунёдан фарзандсиз ўтиш тақдиримизга битилган экан, еттинчи боламиз ҳам ўлган экан.\nАсрор ака кафтларини фотиҳага очди:\nХотинининг чинқириғидан кейин оғзидан чиқишга тайёр турган қарғиш бўғзига қамалиб қолди. Лекин ота қарғиши дилдан кўчиб бўлганди.\nКалтакесакдай гезарган Аброр хотинига қаради, ёш келин бўғилиб йиғлаётган ўн беш кунлик чақалоқни бағрига босганча тошдек қотиб қолганди.\n- Қанжиғингнинг унини ўчир! Аброр уйга кириб кетди. Жавондаги кийими ва яшириб қўйган пулларини олиб, эшикни "қарсиллатиб" ёпиб, туғилиб ўсган уйини тарк этди.\nОрадан бир ой ўтди. Аброрнинг аяси хасталаниб ётиб қолди. Келин шўрлик бола билан қайнона орасида ҳалак. Йиғлаётган болага сут берса, кекса кампирга чой тутади. Асрор ака ҳам уйдан чиқмай қўйди, маҳаллага ҳам аралашмайди. Сўраб келганларга тоби йўқлигини айтиб баҳона тўқийди. Дардини кимга айтишни билмайди, юрагидаги ўтни муздай сув ўчирадигандай фақат ях солинган сув ичарди, ўз зурриёди иймонсизликда, кофирликда айблаганига чидай олмасди.\nАброр навбатдаги топшириқ пайтида, Қирғизистон чегарасидан жўнатма олиб ўтаётганида қўлга тушди. Судга Аброрнинг хотини ва аяси келди. Улар билан ҳатто саломлашмади ҳам, суднинг "қора курсиси"да ҳамтовоқлари орасида аламзада алфозда қовоғини уйганча ўтирарди.\nҲукм ўқилиб, маҳкумлар олиб чиқиб кетилаётганида хотини, онаси у ёқда турсин, ҳатто фарзанди томонга қия ҳам боқиб қўймади. "Болам!", дея Аброр томон интилган аяси ён-бошга қиялаб йиқилди. Уни "тез ёрдам"да шифохонага олиб кетишди.\nОзодликнинг қадрини зиндонда ўтиргандан сўра, дейишган экан қадимгилар. Аброр қа-моқда анча пайтгача ўзини бошқалардан четга олиб юрди. Ўеч ким билан гаплашмас, қамоқхона устахонасида ишлаб вақтини ўтказарди. Устахонага ёши олтмишларга яқинлашган маҳкум - Рифкат абий деган татар бошлиқ бўлиб, қамоқхонада унинг ҳурмати баланд эди. Бир куни у қўл остидаги маҳкумларнинг бирига чой дамлашни буюриб, Аброрнинг ёнига келди, унинг ишини бир пас кузатиб турди. Қайси мурватни қандай маҳкамлашни тушинтириб, ўзи кўрсатиб берди.\n- Қани юр, чой ичамиз,- деди Аброрнинг сидқидилдан ишлаётганини кўриб. Улар қудуққа ўрнатиладиган сув тортиш ускунасини қандай қилиб таъмирлаш хусусида сўзлашишди.\n- Уйимда устахонам бор эди. Иккита ёрдамчим билан хоҳлаган техника ёки ускунани маромига келтириб тузатиб берардик. Одамлар ро-зи бўлиб кетишарди. Лекин инсоннинг ўзи тўйса ҳам кўзи тўймас экан. Катта пул илинжида ўғриларнинг буюртмаларини ҳам қилиб бериб, улар билан яқинлашдим. Кейинчалик ўғирланган машиналарни майдалаб, эҳтиёт қисмга айлантирардик ва қисмларни пардозлаб, янгидай қилиб бозорга чиқарардик - фойдасини ўғрилар билан "арра" қилардик. Оқибатда шу жойларга келиб қолдим,- деди Рифкат абий Қамгин. - Яқинда хотиним билан телефонда гаплашдим, ўғлим ҳам гиёҳвандларга аралашиб қолиб қамалибди. Тўғри-да, ота ўғрининг шериги бўлгач, ўғил ҳам унинг изидан юради. Энди умидларим бутунлай сўнди, келажак ҳақида ўйлагим ҳам келмайди.\nБир куни Аброр онасидан хат олди. "Болам, нуридийдам, деб бошланганди нома. - Қанчалар адашганингни ўзинг тушиниб етгандирсан. Доим адл юрадиган дадангни синдириб қўйдинг-ку, болам. Келсанг тиз чўкиб ундан кечирим сўра, агар шундай қилмасанг сендан у дунё, бу дунё рози бўлмайман - гўримда тик тураман. Дийдор энди қиёматга қолди. Даданг, хотининг ва фарзандингни асра, улардан бошқа яқинларинг йўқ энди. Мен эса эрта ёки индин Худонинг ҳузурига йўл оламан. Алвидо, болам! Сен учун яшаган онангни унутма".\nМактуб Аброрнинг қўлидан тушиб кетди, унинг кўзларидан дувиллаб ёшлар тўкилар, юраги тинимсиз фарёд урарди. У кимларни йўқотганини эндигина ҳис этди. Хайрият, Рифкат абий бор экан, тасалли берди:\n- Аламингни меҳнатдан ол, укам. Мана, менинг касбимни ўрган. Озодликка чиққан тақдирингда ҳам ҳеч ким сени дар-ҳол муҳандис қилиб ишга олмайди.


Ўзбекистон халқ ёзувчиси, атоқли адиб Тоҳир Малик (Ҳобилов Тоҳир) 2019 йил 16 май куни 73 ёшида вафот этди.\nШу муносабат билан Ўзбекистон мусулмонлари идораси жамоаси адибнинг оила аъзолари ва яқинларига чуқур таъзия изҳор қилади.\nТоҳир Малик (тахаллуси; асл исм-шарифи Ҳобилов Тоҳир Абдумаликович) (1946 йил, 27 декабрь, Тошкент) – Ўзбекистон халқ ёзувчиси (2000). Ўзбек адабий фантастикасининг асосчиларидан бири.\nБиринчи йирик асари – «Ҳикмат афандининг ўлими» (1972). «Заҳарли ғубор» (1974), «Фалак» (1975), «Сомон йўли элчилари» (1978), «Чорраҳада қолган одамлар» (1982), «Бир кўча, бир кеча» (1983), «Алвидо, болалик» (1989), «Сўнгги ўқ» (1990), «Ов» (1995) каби илмий-фантастик, саргузашт қиссалари машҳур.\n«Шайтанат» романи (1-китоб, 1992; 2-китоб, 1995; 3-китоб, 1997; 4-китоб, 2000; 5-китоб, 2011) Тоҳир Маликнинг йирик асарларидан. Асар асосида кўп серияли телефильм яратилди. Романда турли қиёфадаги замондошларимизнинг образлари ёрқин лавҳаларда катта маҳорат билан чизилган, муҳим маънавий-ахлоқий муаммолар кўтарилган.\nКишиларни жиноятнинг разил оламидан эҳтиёт бўлишга чақирувчи ушбу огоҳлантирувчи асар мазмуни Тоҳир Маликнинг «Жиноятнинг узун йўли» (2004) илмий-таҳлилий рисоласида давом эттирилган. «Меҳмон туйғулар» (2003) номли хотира, ёднома, адабий мақолалар тўпламида адабий жараёндаги муаммолар акс этган.\nТоҳир Маликнинг ёзувчи Мирзакалон Исмоилий ижодий фаолиятини ёритувчи «Ёзувчининг бахти ва бахтсизлиги» (1988), Асқад Мухтор ижодини таҳлил этувчи «Собир» (2003), Ўлмас Умарбеков ижодига бағишланган «Қиёмат қарз» (2002) ҳамда Абдулла Қодирий романлари тахлил этилган «Ибрат мактаби» (1993) бадиалари ҳам бор.\nАллоҳ таоло бу табаррук инсонни Ўз раҳматига олсин, барча солиҳ амалларини ўзларига ҳамроҳ айлаб, саҳву хатоларини авф қилсин, гуноҳларини мағфират қилиб, раҳматига ноил, жаннатига дохил айласин!\nЖаноза бугун, 16 май куни аср намозидан кейин Кўкча масжидида бўлиб ўтади.\n538 марта ўқилди\nДругие материалы в этой категории: « «Қыран тов» овул фуқароларига ёрдам кўрсатилди\tМирзиёев ва Эрдўған Рамазони шариф билан бир-бирларини табрикладилар »


Месси билан ўйнаш армон бўлиб қолмасин!\n14 сентябрь, 2020, 17:17\nТеглар:Лионель Месси | Лаутаро Мартинес | Барселона\n“Интер” ҳужумчиси Лаутаро Мартинес “Барселона”да Лионель Месси билан бирга ўйнаш имкониятини қўлдан бой бермоқчи эмас. Шу мақсадда, аргентиналик ҳужумчи миланликлар раҳбариятидан ўзини Каталонияга қўйиб юборишни талаб қилмоқда.\n“Интер” хўжайинлари бу трансфер учун 111 миллион евро талаб қилмоқда ва қарийб ярим йилдан бери “Барселона” таклиф қилаётган бошқа вариантларни қабул қилмаяпти. Луис Суарес кетиши маълум бўлгач, “Барса” кучли ҳужумчига эҳтиёж сезмоқда. Шунинг учун ҳам каталонияликлар Мессининг терма жамоадаги шериги учун 50-60 миллион евро таклиф қилмоқда.\nЎтказилган музокараларга кўра, А Серия гранди “Барселона”га Лаутарони олиш учун 80 миллион евро ва 1-2 нафар юқори савияли футболчи беришни таклиф қилмоқда.\nТЕЗКОР ХАБАР “Атлетико” президенти: Агар Месси Суарес билан бирга ўйнашни истаса, Мадридга кўчиб келсин!\nТЕЗКОР ХАБАР Месси: Мен хато қилдим!


Шавкат Мирзиёев Японияга кутилаётган ташрифи масалаларини муҳокама қилди - UzNews.uz\nШавкат Мирзиёев Японияга кутилаётган ташрифи масалаларини муҳокама қилди\nПрезидент 7 октябрь куни хорижий мамлакатлар билан эришилган келишувлар ижроси, янги инвестициявий ва ижтимоий-иқтисодий лойиҳалар муҳокамасига бағишланган йиғилиш ўтказди.\nАввал Бирлашган Араб Амирликлари билан ҳамкорликдаги инвестиция лойиҳаларининг ижроси ҳамда ишлаб чиқилган “йўл харитаси” кўриб чиқилди. Бу ҳақида Президент матбуот хизмати хабар қилмоқда.\nШунингдек, нефть-газ, кимё, энергетика, мева-сабзавотларни қайта ишлаш соҳаларидаги истиқболли лойиҳалар муҳокама қилинди.\nЖорий йил охирида Президентимизнинг Японияга ташрифи режалаштирилган бўлиб, унга тайёргарлик доирасида Токио билан энергетика, транспорт, қишлоқ хўжалиги, хизмат кўрсатиш соҳаларига доир келишувларга эришилган.\nШунингдек, Тошкент шаҳрида ўтказилган Туркий тилли давлатлар Ишбилармонлари кенгаши ва бизнес-форум якунларига ҳам эътибор қаратилди.


Главная > Ислам Каримов > Иқтибослар\nВатан равнақи аввало унинг фарзандларига, уларнинг маънавий ва жисмоний камолотига бевосита боғлиқ. Бу ўз навбатида ҳар бир юртдошимизни зиммасидаги юксак фуқаролик масъулиятини ҳис этишга, ўз манфаатларини шу юрт, шу халқ манфаатлари билан уйғунлаштириб яшашга даъват этади.\nҲаракатлар деймиз, ташвишлар деймиз, қанча-қанча қийинчиликлар бошимиздан ўтди. Ҳаммаси нима учун? Ким учун? Инсон учун, миллат учун, келажагимиз учун!\nМен ҳеч нарсадан қўрқмайман. Нега деганда, ҳаётимизни шундай рельсга қўямизки, унинг ўз манзили бор. Бу манзил – эркинлик, озодлик ва барқарор яшаш!..\nҲаммамиз бир юртнинг фарзандимиз, Ўзбекистон – ватанимиз учун жон куйдириб яшаб, меҳнат қилишимиз, муаммоларни биргалашиб ҳал қилишимиз зарур… Биз учун Ватан битта! Мамлакат битта! Бизни битта манфаат бирлаштиради: мустақил Ўзбекистон манфаатлари! Ана шу буюк мақсад, олий манфаат йўлида бирлашиб курашишимиз керак.\nҲар бир ота-она учун фарзанд камоли, оиласининг шон-шуҳрати муқаддас орзу-ҳавас ҳисобланади. Шундай экан, биз келгуси авлод баркамоллиги учун, ўғил-қизларимизнинг улуғ аждодларимизга хос оқил ва юксак маданиятли кишилар бўлишлари учун доимо эътибор бермоғимиз керак.\nУлуғ аждодларимиздан муқаддас мерос бўлиб келаётган ватанга муҳаббат туйғуси, фарзандларимиз, бугунги ва келажак авлодларимиз учун чинакам эътиқодга, чинакам ақидага айлансин.\nЮксак маънавият – енгилмас куч.\nТарихий хотирасиз келажак йўқ.\nФарзандларимиз биздан кўра кучли, билимли, доно ва албатта, бахтли бўлишлари шарт.\nХудо бизга қўйган талаб битта – имонли бўлиш, ҳалол яшаш ва ҳалол меҳнат қилиш.\nБизнинг эндиги вазифамиз – мана шу йўлдан оғишмай, бошланган ислоҳотларни янада чуқурлаштириб, пировард натижага етказиш ва “Биз дунёда ҳеч кимдан кам бўлмаймиз!” деган шиорни амалда рўёбга чиқаришдан иборат.\nМаънавиятни асраш — инсонни, аввало, ёш авлодимизни, келажагимизни асраш демакдир.\nАсосий вазифамиз – Ватанимиз тараққиёти ва халқимиз фаровонлигини янада юксалтиришдир.\nМаънавият – инсонни руҳан покланиш, қалбан улғайишга чорлайдиган, одамнинг ички дунёси, иродасини бақувват, имон-эътиқодини бутун қиладиган, виждонини уйғотадиган беқиёс куч.\nХалқимизнинг маънавий олами нақадар бой ва ранг-баранг. Бундай ноёб ва бебаҳо бойликни ҳар томонлама чуқур ўрганиш, унинг маъно-мазмунини фарзандларимизга етказиш масаласи барчамиз, биринчи галда, зиёлиларимиз, бутун жамоатчилигимиз учун ҳам қарз, ҳам фарз бўлиши шарт.\nЁшларимизни ҳар томонлама соғлом ва баркамол этиб тарбиялаш, ҳаёт абадийлиги, авлодлар давомийлигини таъминлайдиган маънавият қўрғони бўлмиш оилани мустаҳкамлаш бугунги кунда барчамизнинг наинки асосий вазифамиз, балки инсоний бурчимизга айланишини истардим.\nЭнг муҳими шундаки, “портлаш эффекти”нинг ҳақиқий моҳияти ва аҳамияти вақт ўтиши билан, биз тарбия қилаётган соғлом ва баркамол авлоднинг сафимизга тобора илдам кириб бориши билан янада яққолроқ сезилади.\nЖамиятимизни эркинлаштириш, ислоҳотларни чуқурлаштириш, маънавиятимизни юксалтириш ва халқимизнинг ҳаёт даражасини ошириш – барча ишларимизнинг мезони ва мақсадидир.\nОзод ва обод Ватан, эркин ва фаровон ҳаёт – пировард мақсадимиз.\nБизнинг йўлимиз – демократик ислоҳотларни чуқурлаштириш ва модернизация жараёнларини изчил давом эттириш йўлидир.\nОзодлик ҳавосидан тўйиб нафас олган халқ ўз йўлидан ҳеч қачон қайтмайди.\nВатан саждагоҳ каби муқаддасдир.\nМаънавият – инсоннинг улғайиш ва куч-қудрат манбаидир.\nВатан ҳисси, Ватан туйғуси барча нарсадан қадрлироқдир. Биз фарзандларимиз онгига ва қалбига ана шу туйғуни сингдиришимиз лозим.\nКучли давлатдан – кучли фуқаролик жамияти сари.\nМаънавият инсонга она сути, ота намунаси, аждодлар ўгити билан бирга сингади.\nМаънавият – тақдирнинг эҳсони эмас. Маънавият инсон қалбида камол топиши учун у қалбан ва виждонан, ақл ва қўл билан меҳнат қилиши керак. Бу хазина инсонга ҳаётда барқарорлик бағишлайди, унинг қарашлари шунчаки бойлик орттириш йўлида кун кўришга йўл қўймайди, фожиалар вақтида омон сақлаб қолади ва моддий қийинчилик кунларида иродани мустаҳкамлайди.\nВиждони уйғоқ одам ён-атрофида бўлаётган воқеаларга, ёрдам ва кўмакка муҳтож инсонларнинг муаммоларига, адолатнинг топталишига бефарқ қарай олмайди. Айниқса, эл-юрт манфаатига зарар етказадиган ёвуз хатти-ҳаракатларга ҳеч қачон четдан жим қараб туролмайди…\nАгар одамзод бу дунёда руҳан пок бўлиб, иродаси бақувват, имони бутун, виждони уйғоқ бўлиб яшамас экан, инсон ҳаётининг қандай маъноси қолади?\nЯнги мафкуранинг асл мазмуни – янгича, эркин фикрлайдиган, мутелик ва журъатсизлик туйғусидан мутлақо холи, мустақил инсонни тарбиялашдир. Янгича фикрлайдиган фозил инсон, энг аввало, фуқаролик бурчини ҳис этадиган шахс бўлиши даркор.\nБугунги кунда ғояни, фикрни тақиқ билан, маъмурий чоралар билан енгиб бўлмайди. Ғояга қарши фақат ғоя, фикрга қарши фақат фикр, жаҳолатга қарши фақат маърифат билан баҳсга киришиш, олишиш мумкин.\nИнсон ҳақ-ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, унинг орзу-умидларини рўёбга чиқариш учун шароит яратиш – бош вазифамиз. Бу жамиятда халқ ҳукмдорларга эмас, ҳукмдорлар халққа хизмат қилиши – асосий қоида. Биз ана шу тамойил ва йўл-йўриқларни ҳаётимизнинг мазмун-мундарижасига айлантириш учун интиляпмиз. Энг муҳим гап шуки, бошлаган барча ислоҳотларимизнинг пировард мақсади битта – адолатли жамият барпо этиш.\nБозор муносабатларига ўтиш – кўр-кўрона мақсад эмас, балки иқтисодни ўнглаш, жамиятни янгилаш йўли. Демократик давлат қурмоқчи эканмиз, энг аввал, ижтимоий адолат принципларига содиқ бўлиб қолишимиз керак. Агар бозор етим-есирларнинг, қариялар ва камбағал-ночор одамларнинг кўзёши эвазига қуриладиган бўлса, бунақа бозорнинг уйи куйсин…\nБозор иқтисодиёти деб инсон маънавиятини унутиш гуноҳ бўлади. Нуқул пул ва фойда кетидан қувсак-да, аммо одамларимиз руҳан қашшоқ бўлиб қолса – бундай жамиятнинг ҳеч кимга кераги йўқ.\nЎзбек миллатининг, ўзбек фарзандларининг қобилият, зеҳн-заковат, тиришқоқлик борасида бошқа ҳеч бир миллат ёки халқдан қолишадиган жойи йўқ. Фақат мавжуд интеллектуал имкониятларимизни тўлиқ ишга солишимиз, улардан мукаммал тарзда фойдалана билишимиз зарур. Ота-боболаримиз шуҳратининг соясига маҳлиё бўлиб юрадиган даврлар энди ўтди. Бугун жаҳон биздан ўз сўзимизни айтишимизни, ўз тафаккуримизни намоён этишимизни талаб қилмоқда. Бошқа халқлар, бошқа миллатлар бизга ётсираб-беписанд қарамаслиги, балки бизни эътироф этиши, бизни эҳтиром этиши керак. Биз ана шу юксак муносабат ва ҳурматга лойиқ бўлишимиз даркор.\nКим бўлишидан қатъи назар, жамиятнинг ҳар бир аъзоси ўз ўтмишини яхши билса, бундай одамларни йўлдан уриш, ҳар хил ақидалар таъсирига олиш мумкин эмас. Тарих сабоқлари инсонни ҳушёрликка ўргатади, иродасини мустаҳкамлайди…\nИлмга, ижодга, кашф этишга интилиш – бу олижаноб интилишдир. Ҳозирги шароитда ишбилармонлар, савдогар ва тадбиркорлар топиш-тутиш жиҳатидан илм-фан ва маданият соҳаси кишиларидан ўтиб кетгани сир эмас. Майли, бозор иқтисодиёти бусиз бўлмайди… Лекин фан, ижод уларнинг соясида қолишига биз йўл қўя олмаймиз… Зеро, илмга интилиш йўқолса, фан тараққий этмайди, илму фан ривожланмаса – жамиятнинг келажагини тасаввур этиб бўлмайди.\nАдабиёт масаласи бу – маънавият масаласидир… Ижодий жараённинг, адабиётнинг асосий бунёдкори бу – ёзувчи ва шоирлардир… Агар биз Ўзбекистонимизни дунёга тараннум этмоқчи, унинг қадимий тарихи ва ёруғ келажагини улуғламоқчи, уни авлодлар хотирасида боқий сақламоқчи бўлсак, авваламбор, буюк ёзувчиларни, буюк шоирларни, буюк ижодкорларни тарбиялашимиз керак. Нега деганда, улуғ адиб Чўлпон айтганидек, адабиёт яшаса – миллат яшайди.\nКелажагимиз пойдевори билим даргоҳларида яратилади, бошқача айтганда, халқимизнинг эртанги куни қандай бўлиши фарзандларимизнинг бугун қандай таълим ва тарбия олишига боғлиқ. Бунинг учун ҳар қайси ота-она, устоз ва мураббий ҳар бир бола тимсолида аввало шахсни кўриши зарур. Ана шу оддий талабдан келиб чиққан ҳолда, фарзандларимизни мустақил ва кенг фикрлаш қобилиятига эга бўлган, онгли яшайдиган комил инсонлар қилиб вояга етказиш – таълим-тарбия соҳасининг асосий мақсади ва вазифаси бўлиши лозим.\nБиздан озод ва обод Ватан қолсин.\nБугунги кунда бизнинг қилаётган барча ишларимиз фарзандларимизнинг бахту саодати, уларнинг ёруғ келажаги учун амалга оширилмоқда. Лекин бахту саодат фақат бойлик, молу мулк билан белгиланмайди. Одобли, билимдон ва ақлли, меҳнатсевар, имон-эътиқодли фарзанд нафақат ота-онанинг, балки бутун жамиятнинг энг катта бойлигидир.\nОила соғлом экан – жамият мустаҳкам, жамият мустаҳкам экан – мамлакат барқарордир.\nЎзликни англаш, миллий онг ва тафаккурнинг ифодаси, авлодлар ўртасидаги руҳий-маънавий боғлиқлик тил орқали намоён бўлади. Жамики эзгу фазилатлар инсон қалбига, аввало, она алласи, она тилининг бетакрор жозибаси билан сингади. Она тили бу – миллатнинг руҳидир.\nБуюк маърифатпарвар бобомиз Маҳмудхўжа Беҳбудий ўтган асрнинг бошидаёқ “Дунёда турмоқ учун дунёвий фан ва илм лозимдур, замона илми ва фанидан бебаҳра миллат бошқаларга поймол бўлур” деган ҳаққоний фикрлар билан Туркистон аҳлининг онгу шуурини уйғотишга даъват этгани бежиз эмас, албатта. Бу сўзларнинг қанчалик ҳақиқат эканини бугунги юксак тафаккур ва технологиялар замони ҳам исботламоқда.\nЕр юзидаги барча ўлмас обидалар, инсоният ҳаётини тубдан ўзгартириб юборган жамики улуғ кашфиёт ва ихтиролар, мумтоз санъат ва адабиёт дурдоналари, мардлик ва қаҳрамонлик намуналари одамзоднинг ақл-тафаккури, салоҳияти ва маънавий жасорати маҳсулидир. Шунинг учун ҳам бу ёруғ оламда энг буюк жасорат нима, деган саволга, ҳеч иккиланмасдан, энг буюк жасорат бу – маънавий жасорат, деб жавоб берсак, ўйлайманки, янглишмаган бўламиз.\nХалқ – бамисоли улуғ ва шарафли йўлдан илгарилаб бораётган улкан карвон. Уни йўлдан чалғитишга уринувчилар, пайт пойлаб орқасидан ҳамла қилувчилар ҳамиша бўлган, бундан кейин ҳам бўлиши мумкин. Карвон бехатар бўлмас, деган гап бежиз айтилмаган. Аммо халқ карвонини ҳеч қандай куч ортга қайтаролмайди. Нега деганда, халқнинг қалбида не-не авлодлардан мерос енгилмас куч – маънавият бор.\nFikr bildirish yopilgan.


Де Лигт Нидерландия терма жамоасида рекорд ўрнатди\nМаттейс де ЛигтЕвро-2020 саралаши\n«Ювентус» клуби ва Нидерландия терма жамоаси ҳимоячиси Маттейс де Лигт Евро-2020 саралаши доирасида Шимолий Ирландия терма жамоасига қарши кечган ўйинда (3:1) иштирок этди.\nOpta нашри маълумотига кўра, бу 20 ёшли футболчи учун терма жамоа сафидаги 20-учрашув бўлди. Шу тариқа, у Нидерландия терма жамоаси тарихида бу натижага энг барвақт эришган футболчига айланди.\nДе Лигт «Аякс» тарбияланувчиси ҳисобланади, 2016 йилдан 2019 йилга қадар амстердамликлар клуби шарафини ҳимоя қилган футболчи шу йил ёзида 85,5 миллион евро эвазига «Ювентус»га ўтди. У Нидерландия терма жамоасига 2017 йилдан чақирилишни бошлаган.\nСаралашнинг C гуруҳида Нидерландия, Германия ва Шимолий Ирландия терма жамоалари 12тадан очко жамғарган ҳолда 1-3 ўринларни эгаллаб турибди, лекин шимолий ирландияликлар битта кўп ўйин ўтказишган.


«Қиёфа»лар жанги | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ажойиботлар«Қиёфа»лар жанги\nЧоп этилган 25.02.2013 МуаллифZiyouz.uz\nХХ аср бошигача бундай соҳа унча ҳам ривожланмаган бўлса-да, аммо бугунги кунга келиб айрим сиёсатчилар имижмейкерларсиз бир қадам ҳам юра олмайдилар. Бироқ амалиёт шуни кўрсатмоқдаки, сиёсатчи фақат имижмейкерлар билан ҳамкорлик қилиши, бу ишга боши билан шўнғиб кетиши яхши оқибатга олиб келмайди.\nИмижни ким яратади?\nСўнгги йилларда илмий дунёқарашнинг кишилар ички ва ташқи қиёфалари орқали бир-бирларига таъсир кўрсатиш механизмини эгаллашда ёрдам берадиган янги соҳаси – имижология (қиёфашунослик) вужудга келди. Имиж сўзи инглизчада инсон қиёфаси, образи маъносини англатади. Ҳаммага ҳам табиат томонидан чиройли, ўзига мафтун этадиган қиёфа ином этилмаган, лекин кўплаб кишилар бундай симпатияни, мафтункор қиёфани ўзларининг санъаткорлиги билан қўлга киритадилар. Бундай қобилият янги шароитларга осонгина мослашиш, нотаниш кишилар доирасида ўзига бўлган ишончни сақлай билиш, бошқа кишилар фикри ва тортишувларига бағрикенглик билан муносабатда бўлиш, ёрдамга ва иштирок этишга муҳтож кишилар билан сиртдан ёриб кириладиган мулоқотларни уддалаш каби хислатларда намоён бўлади.\nИнсонларнинг қиёфаси дунёни бошқаради\nСиёсий муҳит партияни эмас, балки сиёсий етакчиларни яратади. Идеал “қиёфа”да сиёсатчининг ташқи кўриниши биринчи ўринга чиқади. Европалик жамиятшунослар жамоатчилик фикрини ўрганиш асносида қизиқ бир ҳолатни аниқлашди: сайловчи биринчи навбатда номзоднинг ташқи кўринишига, иккинчи ўринда ишини бажара олиш қобилиятига, учинчи ўринда эса сиёсий мавқеига эътибор қаратар экан. Номзоднинг қайси партиядан эканлиги эса тўртинчи даражали ҳисобланар экан (сайловчилар учун). Сиёсий ПР мутахассиси Ж. Нейполитен шундай деган эди: “Номзоднинг сиёсий нуқтаи назаридан кўра, унинг ўзидан қолдирадиган таассуроти муҳимроқдир”. Америка Президенти Р.Никсоннинг сайловолди кампанияси тугаганидан сўнг мутахассислар шундай хулосага келишди: “Сайловчининг номзод билан тўғридан тўғри танишишга имкони йўқ. Шунинг учун улар номзоднинг телевизион имижига эътибор бериши муҳимроқдир. Шундай экан, номзоднинг ўзи эмас, унинг имижи керак, деган тушунча пайдо бўлади. Шундай қилиб, имижмейкинг сиёсий ПРнинг асосий қисмининг бир бўлагига айланди.\nИмижмейкинг ўзи нима?\nЎз даврида Марк Твен ёзган эди: “ОАВ замонавий жамиятда катта кучдир. У ҳар қандай одамни яхши ва ёмонга айлантириши мумкин. Енг яхши фуқарони фирибгар деб айтиши ҳамда уни бутун умрга расвосини чиқариши мумкин”. Имижмейкинг – инглизча сўз бўлиб, имиж — қиёфа, кўриниш, мейкинг – ясаш деганидир. Имиж бу инсоннинг, гуруҳнинг ташкилотнинг ёки партиянинг ўйлаб топилган қиёфасидир. Бу иш билан имижмейкерлар, яни имиж ясовчилар, қўпол қилиб айтганда “башара ясовчилар” шуғулланишади. Имижмейкингни содда тилда қуйидагича изоҳлаш мумкин: агар номзодни сотилаётган “маҳсулот” деб олсак, имижмейкерлар ушбу маҳсулотни чиройли ялтироқ қоғозга ўраб, ленталар билан безаб, унга нисбатан қизиқиш ва талабни оширишга эришиш демакдир.\nИмижнинг психологик хусусиятлари ҳам муҳим аҳамият касб этади. Сайловолди кампаниясини ташкил этувчи мутахассислар аҳолига кучли психологик таъсир ўтказиш учун номзоднинг одамларга нима бермоқчилиги эмас, балки уни қай йўсинда етказмоқчилиги муҳим деб ҳисоблайдилар. Демак, омадга эришиш учун сиёсатчига сайловчилар томонидан берилган ишонч абадий эмас. Ушбу ишонч муддатини чўзиш ва янгилаш сиёсатчининг сайловчилар билан қай даражада ҳисоблашишига боғлиқ. Ясалаётган имиж ҳаққонийликдан узоқлашмаслиги лозим, чунки ўта идеал қиёфани халқ бегона деб билиши мумкин. Бунга америкалик мутахассислар ўтказган тадқиқот натижасини мисол қилишимиз мумкин. Мамлакат Сенатига номзод уч нафар сиёсатчи телевидениега интервю беришди. Уларнинг қиёфалари қуйидагича эди: биринчи номзод қиммат костюм-шим кийган ва ажойиб нутқли, ҳаракатлари ҳам идеал тарзда, яни босиқ ҳолда кофе ичарди. Иккинчи сиёсатчи эса озгина оҳори тўкилган костюм-шим кийган, сўзлаши ҳам “қўполроқ” эди. Ва суҳбат давомида ичаётган кофесини ўзига тўкиб юборди. Учинчи сиёсатчи эса янги бўлмаган, аммо ажойиб тарзда дазмолланган костюм-шимда эди. Кофе ичиш пайтида эса ёқасига бир томчи кофе томди. У эса билинтирмасдан артишга ҳаракат қилди. Кўрсатувдан сўнг мутахассислар ушбу уч сиёсатчининг рейтингини аниқлашди. Унга кўра, биринчи ўринни охирги сиёсатчи эгаллади. Иккинчи ўринни биринчи сиёсатчи эгаллади. Учинчи ўринни эса ўз-ўзидан кофесини тўкиб юборган сиёсатчи эгаллади. Шундан келиб чиқадики, имижи ясалаётган сиёсатчи ўзида озгина инсонга хос бўлган камчиликларни ҳам сақлаб қолиши лозим.\nИмижни шакллантиришда ташқи компонентлар (таркибий қисм, ташқи кўриниш)нинг ўрни жуда муҳим. Ташқи компонент деганда кўпинча замонавий сиёсатчининг юзи, соч турмаги, кийиниши, сўнгра эса мимикаси, қўл ҳаракатлари, гапириш услуби, товуш тембри, ажойиб ибораларни топиб гапириши ва ҳоказолар тушунилади.\nИмижмейкинг психологияси асосини биринчи кўринишдаги таассурот ташкил этади. Имижмейкингни ўрганиш давомида шу нарса аниқланганки, сайловчи ўз номзодига биринчи беш секунд ичида баҳо беради. Шунинг учун мана шундай қисқа фурсат ичида сайловчининг муҳаббатига эришиш номзодга сайловлардаги муваффақиятни кафолатлаши мумкин. Агар номзод мана шу бошланғич бир неча лаҳзага эътибор бермаса, йиллар давомида ҳам халқнинг муҳаббатига ва ишончига эриша олмаслиги мумкин. Масалан, қиз бола бир кўришда севиб қолиши мумкин (яни бир неча сонияларда). Аммо кейинчалик эрининг пиёниста, ношуд ва дангаса эканлигидан бошқаларга шикоят қилиши мумкин. Аммо бундан нима фойда. Сайловларда мувафаққият учун курашаётган сиёсий номзодни ҳам пиёниста эрга қиёслашимиз мумкин. Агар у ҳам бир кўришда халқ “севги”сини қозона олса, ундан кейинги шикоятларга парво қилмаса ҳам бўлади (албатта, сайланиб бўлгандан сўнг).\nЖағ-юз кўриниши. Арасту айтганидек, кимнинг ҳурпайган сочлари бўлса, у қўрқинчлидир. Қадимги Грециядаги физионом олим Зопир катта қулоқлар ажойиб ақлдан дарак беради, деб ҳисобларди. Тарихчи Ф. Галл бош суякни миянинг кийими деб атаган. Унинг фикрига кўра, дўнг пешоналар ақлли кишилар ҳисобланишган. Буларнинг ичида Арасту билдирган фикрлар тўғрироқ деб ҳисоблашади. Унинг физиономия тўғрисидаги фикрларига кўра, буқанинг бурнига ўхшаш бурунлилар ялқов бўлишади. Бурун тешиги чўчқаникига ўхшаганлар аҳмоқ бўлишади. Итникига ўхшаган бурунлилар қизиққон бўлишади. Қарғаникига ўхшаган бурунлилар эҳтиётсиз бўлишади.\nКийимлар. “Темир хоним” Маргарет Тетчер ўз имижини оддий одамлардан узоқлашиб кетмаганлигини кўрсатиш учун тез-тез пляжларга ити билан сайрга чиқиб турган.\nО.Бисмарк эса кийиниш ҳақида шундай ёзган: агарда полиция сенга яхши муносабатда бўлишини хоҳласанг, Петербург ва Парижда албатта қимматбаҳо кийим ва орден медалларда бўлишинг лозим”. Замонавий сиёсатда кийим сизни обрўнгизни ҳал қилувчи асосий омиллардан биридир. Ахир бекорга айтишмаган, йигит кишини биринчи марта оёқ кийими ва соатига қараб баҳо беришади, деб.\nМимика ва пантомимика. Сиёсий имижмейкинг мутахассиси Ж.Сегела қўл ҳаракатлари номзод сиёсий имижининг муваффақиятли чиқишидаги асосий омиллардан бири эканлигини таъкидлайди. У жуда кўплаб сиёсий лидерларни ўрганиб чиққан. Франция президенти Жак Ширак ҳақида шундай ёзади: “У кўплаб митингларда икки қўлини икки ёнига ёйган ҳолда одамларга табассум қиларди. Мажлисларда эса икки қўлини тепага кўтарарди. Митинглардаги қўл ёйиши халққа нисбатан ўзига хос кўриниши бўлса, мажлислардаги қўл кўтариши қўл остидагиларга ўзига хос этирозини билдиради”.\nҲозирги кунда қизиқ пантомима кўрсата оладиган президентлар қаторига В.Путин ва С.Берлусконини киритиш мумкин Масалан, С.Берлускони Евроиттифоқ саммитидан сўнг Евроиттифоқ президентларининг матбуот конференциясида Испания бош вазири гапираётган бир вақтда олдида турган нутқ дафтарини олди-да, стол четига қўнган пашшани уриб ўлдирди. Бундай “болаларча ҳаракат” ҳам базида сиёсатчининг имижини кўтаришга хизмат қилади.\nНутқ ва нотиқлик санати. Диктор Ю.Левитаннинг овози улуғ Ватан урушидаги ғалабанинг ва космосни эгалашдаги ҳаракатларда Собиқ иттифоқнинг имиж қуроли бўлиб хизмат қилди.\nИмижмейкер – бу имиж ясовчи. Назарий жиҳатдан имижмейкер комил “қиёфа” моделини яратади. Амалиётда ушбу ўзи яратган назарияни сиёсатчи билан бирга қўллайди. Имижмейкернинг ҳаракатлари 15-20% дан 80% гача сайловчилар овозини олиб бериши мумкин. Одатда сиёсий номзод ўз кучига ишонмаганда ёки ўзини ёқимсиз кўринишли сиёсатчи деб ҳисоблаганда, имижмейкерлар хизматидан фойдаланилади. Тарихдан маълумки, сиёсий имижмейкерлар хусусий реклама мутахассисларидан келиб чиққан. Биринчи маротаба 1952 йили АҚШда Д.Ейзенхауернинг сайловолди компаниясида республикачилар партияси имижмейкерлар хизматидан фойдаланишди. Хусусий реклама мутахассиси Т. Ривз 49 та (ўша пайтда штатлар сони 49 та еди) ролик тайёрлади. Т.Ривз Ейзенхауер нутқини шпаргалкалардан ўқимасликка, ўз ёши ҳақида иложи бўлса гапирмасликка кўндирди. Сайловлардаги муваффақиятларидан сўнг, у партиянинг бюджетидан имижмейкерлар учун пул ажратиш тўғрисидаги қарорни қабул қилди. Аммо имижмейкерлар ҳаракати ҳар доимо ҳам самарали чиқмайди. Р.Рейген ҳамда Катта Бушнинг сайловолди имижи муваффақиятсизликка учраган.\nИмижмейкинг — бу жамоавий меҳнат. Имиж ясаш жараёнига сиёсатчининг ўзи ҳам қўшилиши лозим. Бўлмаса имиж ниқобга, сиёсатчи эса қўғирчоққа айланиб қолади.\nМ.Кошелюкнинг фикрича, “Сайловчиларнинг менталитети қанчалик чуқур ўрганилса, сайловолди компаниясининг стратегияси шунчалик аниқ ва равшан бўлади”. Бу жараён ўз ичига маданий, ижтимоий, ананавий, психологик тадқиқот қилишни олади, яъни бунда афсоналар, эртаклар, асотирлар таҳлил қилинади. Ва сайловолди жараёнида худди шу нарсалардан фойдаланилади. Аммо сайловчиларнинг ҳақиқий менталитети сайловларда аниқ кўринади.\nПерфоманс. Перфоманс (оммага ўзини намойиш қилиш) имижни шакллантириш тўғрисида қанчалик кўп гапирмайлик, сиёсатчи ўзини перфоманс қилмаса, унинг имижи ҳеч қачон муваффақиятли бўлмайди. Лекин бунинг ҳам чегараси бўлиши керак.\nПерфоманснинг истисно жойи шундаки, бу ишни амалга ошириш сиёсатчиларнинг шахсий характерига боғлиқ. Тарихдаги энг зўр перфоманс воқеа сифатида Москвадаги қизил майдонда II-жаҳон урушида Гитлер Германияси устидан қозонилган ғалаба муносабати билан ўтказилган ҳарбий парадни олишимиз мумкин. Бу ўша даврдаги ғолиб-мамлакат олий бош қўмондони И.Сталиннинг имижини шакллантиришдаги ўзига хос “шедевр” перфоманс эди. Яна бир мисол, АҚШ Президенти Билл Клинтоннинг қасамёди пайтида олдинги ўриндиққа Голливуд юлдузи киноактриса Барбара Стрейзанд ўтирарди. Ўз-ўзидан тушунарли, Вашингтон Голливудга муҳтож. Чунки қора костюм кийган сиёсатчига безак бериш учун Голливуднинг фойдаси тегиши аниқ. Имижни ишлаб чиқиш бу фақат қўғирчоқлар билан ишлаш дегани эмас. Ҳаётий сиёсатчи ҳаракатни ўзи амалга ошириши керак. Лекин перфоманс бу имижни тўлдирувчи бир қисм холос. Уни имижнинг бошқа соҳалари билан ишлатганда муваффақиятли амалга ошади.\nАфсонали имиж. Агар сиёсатчи айни дамда ҳаётий бирор бир ишни амалга оширишга қодир бўлмаса, ўтмишдан фойдаланиши мумкин. Буни афсонали имиж деб аташади. Кўпинча сиёсатчилар ёшлигидан бой оилада ўсган бўлишларига қарамасдан ўзларини эзилган мазлум халқ қилиб кўрсатишга ҳаракат қиладилар. Шундай сиёсатчилардан бири сифатида АҚШ президенти Жимми Картер биографиясини олиш мумкин. У ўзининг сайловолди кампаниясидаги чиқишларида тез-тез такрорларди: “Мен фермерман… Менда ҳеч қандай катта пуллар йўқ… Менинг шундай бўлишимга халқим сабабчи… Мен халқимдан қарздорман”. Ваҳоланки, ўша даврда унинг йиллик даромади 2,5 млн долларни ташкил қиларди.\nТипажлар. Типаж (бирор образ яратиш учун андоза ёки намуна бўлиб хизмат қиладиган киши) ҳар қандай номзоднинг имижини қайсидир машҳур сиёсатчининг имижига тақлид қилиб ясалади ва шакллантиради. 90 йилларда Россия жамиятшунослари томонидан ўтказилган “ўта идеал эркак” мавзусидаги ижтимоий сўров натажаларини эслайлик. Ушбу сўровда қатнашганларнинг 30% Штирлиц, 10% Маршал Жуков, 5% артист Батамов, яна 5% артист Мироновни танлашган. Демак, Россия халқи Путинни танлаганига ажабланмаса ҳам бўлади. “Баҳорнинг ўн етти лаҳзаси” фильмидаги Штирлицнинг махфий хизматда бўлганлигини ҳисобга олсак, В.Путиннинг собиқ давлат хавфсизлик идорасида ишлагани қўл келганини кўришимиз мумкин. Демак, типажнинг ҳам имижни шакллантиришда ўзига хос ўрни мавжуд.\nИшонарли имиж. Юқорида келтириб ўтилган фикрга кўра, имижнинг ишонарли бўлиши сиёсатчининг ўзини оддий халққа яқин тутишга боғлиқ. Сиёсий номзоднинг машҳур университетларда таълим олгани “ажойиб маълумот” эгаси эканлиги, умуман олганда таълим даражасининг юқорилиги оддий халқнинг ғашини келтириши мумкин. Масалан, фашистлар Германияси лидерларининг ҳаммаси ўрта маълумотли кишилар бўлган. Америкалик сайловчилар фақатгина Ж.Кеннедини “кечиришди”. Сабаби оддий, Кеннеди ёш, ҳаракатчан ҳамда камдан кам учрайдиган шахсий чиройга эга. Демак, имижнинг ишонарли бўлиши номзоднинг қай даражада “халқ фарзанди” эканлигини кўрсатишга боғлиқ.\nИмижни ясаш ва шакллантириш давомида биринчи навбатда унга рақиблар томонидан уюштирилиши мумкин бўлган ҳужумлардан ҳимояланишни ҳисобга олиш лозим. Замонавий сиёсий жанг – бу имижлар жангидир. Чунки, рақиблар нафақат, ўз имижларини шакллантиради, балки бир-бирларининг имижига мағзава ағдаришга ҳаракат қилишади. Шунинг учун сайлов компаниясига тайёргарлик кўришда рақибларнинг бўлажак ҳужумидан ҳимоя тактикасини ҳам ишлаб чиқиш лозим.\nСиёсатчи ўз-ўзига имижмейкер бўлиши даркор. Ҳар бир сиёсатчи биринчи навбатда имижини ўзи яратади. Чунки инсон характерини тўлалигача ўзгартириш мумкин эмас. АҚШ президентларидан Ж.Кеннедининг телевизион дастурларда иштирок этиши уни “шоу” одамига ва халқнинг ёқимтойига айлантирди. Унгача ҳеч қайси сиёсатчи тўғридан тўғри эфирларда қатнашмаган эди. Ҳозирги кунда имиж кўпроқ телевизион кўриниш орқали ясалади. Шунинг учун сиёсатчига қўйиладаган талаблардан бири унинг журналистлар билан қай даражада муомала ўрната олишидир. Чунки айнан журналистлар сизни аудиторияга ҳам яхши, ҳам ёмон қилиб кўрсатиши мумкин.\n“Ҳуррият” газетаси, 07 Декабрь, 2006\n← Аввалги Аввалги Мирза Ҳасан Қорабоғий (1841-1904)\nКейинги → Кейинги: Кенжабек Долимов. Бобур қандай касалликдан вафот этган?


Ўзбекистонда кенг кўламли трансформациялар даврида фуқаролик жамияти институтларини жамоат ва давлат бошқаруви жараёнларига фаол жалб қилиш, ислоҳотларнинг амалга оширилиши устидан самарали жамоатчилик назоратини амалга оширишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nҲокимиятнинг барча даражаларида аҳоли билан мулоқот тамойили илгари сурилмоқда. Ушбу йўналишдаги муҳим қадам – Жамоатчилик кенгаши институтини жорий этиш бўлди. Жамоатчилик кенгаши ўз ишини жамоатчилик асосида олиб борадиган, доимий фаолият юритувчи маслаҳат-кенгаш органи ҳисобланади. Унинг фаолиятининг ҳуқуқий асоси Президентнинг 2018 йил 4 июлдаги қарори бўлди. Ҳужжат билан давлат идоралари ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши тўғрисидаги намунавий Низом тасдиқланди.\nЖамоатчилик кенгаши нима учун керак? Жамоатчилик кенгаши давлат идораси ва аҳоли ўртасида конструктив мулоқот ўрнатишга ёрдам беради. Фуқароларнинг манфаатларини илгари суриш бўйича тавсиялар ишлаб чиқади. Фуқароларга уларни ўйлантираётган муаммоларга ечим топиш усулларини таклиф этади. Асосийси, аҳолининг ҳукуматга бўлган ишончини оширишга кўмаклашади.\nЖамоатчилик кенгаши қабул қилинган меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар ва қарорларда жамоат манфаатлари ва жамоатчилик фикрини ҳисобга олиш бўйича давлат идоралари ва унинг мансабдор шахслари фаолияти устидан жамоатчилик назоратини амалга оширади. Давлат ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этади, ушбу йўналишдаги ишларни назорат ва таҳлил қилади.\nЖамоатчилик кенгашнинг вазифаларидан бири — давлат идоралари фаолиятининг очиқлигини таъминлаш бўйича амалга оширилаётган тадбирларни мониторинг қилиш, унинг фаолияти тўғрисида батафсил ахборот олиш имкониятларини таҳлил қилиш, уларни янада кенгайтириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишдир.\n70 дан ортиқ давлат идоралари ва муассасалари ҳузурида Жамоатчилик кенгашлари ташкил этилди. Уларнинг 2019—2020 йиллардаги фаолиятини таҳлил қилиш учун "Юксалиш" умуммиллий ҳаракати экспертлари 20 га яқин жамоатчилик кенгашлари томонидан тақдим этилган маълумотларни таҳлил қилди. Ўрганиш натижаларига кўра, жамоатчилик кенгашлари аъзоларининг сони 5 нафардан (Геология ва минерал ресурслар давлат қўмитаси ҳузуридаги жамоатчилик кенгаши) 136 кишига қадар (Қўқон шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги жамоатчилик кенгаши). Кенгаш аъзоларининг бешдан бир қисми аёллар, деярли учдан бири нафақахўр ва давлат идоралари фахрийлари ташкил этади. Шунингдек, жамоатчилик кенгашларининг сифат таркиби таҳлил қилинди. Эьтиборли жиҳати — уларнинг фаолиятига жалб қилинган аъзоларнинг тўртдан бир қисми давлат хизматчилари, деярли яна шунчаси нодавлат нотижорат ташкилотлари ходимлари, 14 фоизга яқини тадбиркорлар ва 10 фоизи медиа-ҳамжамият вакилларидир.\nСўровларда иштирок этган жамоатчилик кенгашлари 2020 йилда 61 та қонун лойиҳалари, 75 та Президент фармон ва қарор лойиҳалари, 139 та ҳукумат қарорларининг лойиҳалари, вазирлик ва идоралар, вилоят раҳбарларининг 1 930 та буйруқлари, 18 та халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларнинг қарорларини, 838 та ҳоким қарорларини муҳокамаларида қатнашган ва ушбу ҳужжатларни такомиллаштириш бўйича тегишли давлат органларига 145 та таклиф киритган.\nЖамоатчилик кенгашларини шакллантириш босқичи икки йил олдин бошланган. Ушбу янги тузилмага кўмаклашиш мақсадида “Юксалиш” умуммиллий ҳаракати, Қозоғистон Фуқаролик жамиятини ривожлантириш ассоциацияси ва АҚШнинг Халқаро тараққиёт агентлигининг кўмаги амалга оширилаётган “Инновациялар учун ҳамкорлик” дастури доирасида бешта пилот жамоатчилик кенгашлари танлаб олинди.\nУшбу дастур доирасида жамоатчилик кенгашларини салоҳиятини кенгайтириш учун уларга услубий ва амалий ёрдам кўрсатилди, халқаро тажриба асосида ташкилий ривожлантирилди. Жамоатчилик кенгашлари таркибидаги нодавлат нотижорат ташкилотларига грантлар ажратилди. Мутахассислар иштирокида тренинглар ва ўқув курслари ташкил этилди.\nЎтган бир йил давомида жамоатчилик кенгашалри қандай натижаларга эришди? Улар ўз олдига қўйган мақсадларни рўёбга чиқара олдими?\nМисол учун, Қўқон шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги жамоатчилик кенгаши 2020 йил сентябрь ойида пандемия даврида мактабларда ўқув жараёнлари, масофадан ўқитиш сифати ва ўқувчиларнинг онлайн таълимга жалб қилинишини ўрганилди. Бундан ташқари, кенгаш томонидан аҳолини қийнаб келган қатор масалалар, хусусан, коллеж битирувчиларини иш билан таъминлаш, тиббий хизматнинг сифати ва бошқа мавзулар бўйича жамоатчилик эшитуви ўтказди.\nЭкология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ҳузуридаги жамоатчилик кенгаши томонидан Сирдарё вилоятида экологик мониторинги ташкил этилди. Ушбу тадбирларга Шурўзак канали, Қалғансир кўли ва «PENG-SHENG» ҚК МЧЖга туташ ҳудудларда экологик вазият ва сувнинг ифлосланиши ҳақида аҳолининг кўплаб шикоятлари асос бўлди. Ўтган йилнинг ноябрь ойида Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ва журналистлар иштирокида пойтахтнинг Юнусобод туманидаги маиший чиқиндилар полигонидаги ҳолат мониторинг қилинди.\nБухоро вилояти ҳокимлиги ҳузуридаги жамоатчилик кенгаши томонидан Шофиркон (соғлиқни сақлаш муаммолари бўйича), Когон туманларида (жойларда Давлат дастурининг ижроси юзасидан) ва Бухоро шаҳрида (ички йўлларнинг сифати ва ҳолати) 300 дан зиёд фуқароларни қамраб олган ҳолда жамоатчилик эшитувлари ўтказилди. Натижада, тавсиялар ишлаб чиқилиб, вилоят ҳокимлиги ва маҳаллий халқ депутатлари Кенгашларига киритилди.\nНаманган вилояти адлия бошқармаси ҳузуридаги жамоатчилик кенгаши томонидан ногиронлиги бўлган шахслар учун ижтимоий объектларда керакли шароитлар мавжудлиги тўғрисида жамоат эшитуви ўтказилди. Натижада, Қурилиш вазирлиги томонидан қурилиш соҳасидаги масъул давлат идораларига 2021 йилдан бошлаб жамоат, бинолари ҳамда иншоотларини лойиҳалаштириш, қуриш ва реконструкция қилишда ногиронлиги бўлган шахсларнинг эҳтиёжлари инобатга олинган ҳолда амалга оширилишини таъминлаш (лифт, пандуслар билан жиҳозлаш) ҳамда ногиронлиги бўлган шахслар фойдаланиши учун автотранспорт сақлаш жойларини мақбул миқдорда кўрилиши бўйича топшириқ берилди.\nТошкент шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги жамоатчилик кенгаши бюджет маблағларини ташаббус асосида бюджетлаш тўғрисида низом лойиҳасини ишлаб чиқди. Ушбу ҳужжат Тошкентнинг туманларида ташаббус асосида бюджетлаш жараёнларини сезиларли даражада соддалаштириш ва тизимлаштиришга кўмаклашади.\n«Жамият — ислоҳотлар ташаббускори» деган янги ғояни амалда рўёбга чиқариш, аҳолининг давлат ва жамият ишларини бошқаришдаги иштироки кўламини кенгайтириш ҳамда давлат органлари фаолияти устидан жамоатчилик назоратини кучайтириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Жамоатчилик палатасини ташкил этиш кўзда тўтилган. Унинг асосий вазифаларидан бири давлат органлари ҳузуридаги Жамоатчилик кенгашлари фаолиятини кучайтириш, уларга услубий ва бошқа амалий ёрдам кўрсатишдир.\nЖамоатчилик кенгашлари форуми илғор тажрибаларни таҳлил қилиш ва умумлаштириш, янги ташаббусларни муҳокама қилиш ва тажриба алмашиш учун платформа бўлиб, энг муҳими, жамоат кенгашларини янада ривожлантириш, уларнинг давлат идоралари билан ўзаро муносабатлари ва ҳамкорликдаги фаолиятини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш бўйича таклифлар ва тавсиялар ишлаб чиқишга хизмат қилди.


Дунё газеталари ва муҳаррирлари Улуғбек Ҳайдаров ҳимоясида\nПариждаги Дунё газеталари уюшмаси ҳамда Дунё муҳаррирлари форуми олти йилга қамалган жиззахлик журналист Улуғбек Ҳайдаров тақдири юзасидан хавотир билдириб, Ўзбекистон президенти Ислом Каримов номига мактуб йўллади.\n13 октябрь куни юборилган мактубда бу ташкилотлар У.Ҳайдаровнинг зудликда озод этилиши ва унга қўйилган айблов олиб ташланишини талаб қилган.\nУ.Ҳайдаров товламачилик айби билан 14 сентябр куни ҳибсга олинган, ўтган ҳафта эса Жиззах суди уни олти йилга озодликдан маҳрум этганди.\nДунё газеталари уюшмаси ҳамда Дунё муҳаррирлари форуми У.Ҳайдаров журналистик фаолияти учун қамалганини айтмоқда.\n“Биз қамоққа олинган журналист У.Ҳайдаров тақдиридан жуда хавотирдамиз. У товламачиликда айбланиб олти йилга қамалди. Лекин, бизнингча, бу айбловлар ортида сиёсий сабаблар бор. Биз унинг қамалиши журналистик фаолияти билан боғлиқ, деб ҳисоблаяпмиз ва Ўзбекистон раҳбарига юборилган очиқ хатда унинг зудликда озодликка чиқарилишини талаб этдик”, - деди Дунё газеталари уюшмаси вакили Ларри Киллман.\nАввалроқ У.Ҳайдаров тақдиридан хавотир билдириб бошқа халқаро ташкилотлар ҳам баёнот тарқатганди. Аммо Ўзбекистон ҳукумати бу баёнотлар қаршисида ҳамон жим.\n“Афсуски, Ўзбекистон собиқ совет давлатлари орасида энг репрессивларидан бирига айланиб бормоқда. Биз доим бу мамлакатдаги матбуот эркинлиги юзасидан президент Каримовга шикоят қилиб борамиз, аммо ҳеч қачон жавоб олмаганмиз. Бу сафарги хатимизга ҳам жавоб бўлмаслиги мумкин. Лекин биз учун муҳими халқаро жамоатчилик эътиборини мана шу ҳолатга қаратиш ва шунга умид қиляпмиз”, - деди Л.Киллман.\nУ.Ҳайдаров Ўзбекистонда қамоққа олинган ягона журналист эмас. Авваллари ҳам кўпгина журналистлар қамоққа ташланган ва уларнинг кўпчилиги ҳали ҳам темир панжара ортида ниҳоятда аянчли аҳволда қолаётгани айтилмоқда.\nХалқаро ташкилотлар уларнинг ҳимоясига ҳам кампания олиб борган. Мана шу кампанияларнинг ўтмишда самараси қанчалик бўлган?\n“Самараси бўлади. Ўтмишда ҳам бунинг таъсири бўлган. Биз ҳар йили “Озодликнинг олтин қалами” мукофотини бериб борамиз. 2004 йилда ана шу мукофотни Ўзбекистонда қамалган журналист Руслан Шариповга берган эдик. Сал ўтиб у озод этилди ва ҳозир АҚШда истиқомат қилмоқда. Бизнингча, унинг озодликка чиқарилишида халқаро жамоатчилик босимлари роли катта бўлган”, - деди Л.Киллман.\nУ.Ҳайдаров ҳибс этилишидан олдин унинг ҳамкасби Жамшид Каримов Жиззаҳда бедарак йўқолган ва сал вақт ўтиб унинг руҳий хасталар шифохонасига тиқилгани, унга психотроп воситалар қўлланилаётгани хабар қилинганди. У.Ҳайдаровни кўришга борган рафиқаси эса эрини ғалати, носоғлом аҳволда кўрганини айтган эди.\n“Бу (маҳбусларга психотроп моддалар қўлланиши) тўғри. Бу совет даврини эслатади. Афсуски, Ўзбекистонда бу усул ҳозир ҳам қўлланилмоқда. Ўзгача фикрловчилар овозини ўчириш учун ҳукумат уларни руҳий хасталар шифохонасига тиқмоқда. Бу жуда даҳшат”, - дейди Л.Киллман.


АНВАР СОБИРОВ КОНЦЕРТ ДАСТУРИ ОЛДИДАН: МЕН ҲАЁТ МАКТАБИНИ ЎҚИГАНМАН! 18.03.2014 09:49\nБу хонанда миллий эстрадамизда 15 йилдан буён ижод қилиб келаётган, санъат оламида, лирик ва мумтоз қўшиқлари билан тингловчилар кўнглидан жой олган, ҳамда шу кунга қадар кино соҳасида бир неча роллари билан ҳам барчани қойил қолдира олган. Хонанда Анвар Собиров 26,27,28 март кунлари “Истиқлол” санъат саройида ўзининг “Айёминг муборак элим” деб номланган яккахон концерт дастурини ўтказмоқда. Бу хонанда “Истиқлол” санъат саройида томошабинларга тақдим қилаётган учинчи яккахон концерт дастури.\n- Янги концерт дастури билан биргаликда, янги мусиқий альбомингиз ҳам, концерт куни мухлисларга ҳавола қилинадими?\n- Йўқ, “Бу кеча” деб номланган янги мусиқий альбом тақдимотини концертимдан аввал ўтказмоқчиман. Вақт қисқа бўлса ҳам, инсонларнинг фикрини билган ҳолатда, концерт дастурини тайёрламоқчиман. Созандалар, бастакорлар билан мана шу хулосага келдик. Ҳозирга кунда шу альбом тақдимотини ўтказиш ҳаракатидаман. 2011 йил концертдан сўнг, мана шу 2 йил давомида йиғилиб қолган ижодимизни имтиҳон даражасида қилиш учун, янги альбом устида ишламоқдаман.\n- “Истиқлол” санъат саройидаги концерт дастурингизда ҳам ўша альбомдан қўшиқлар бўладими?\n- Бўлади, янги “Бу кеча” альбомида 2 ёки 3 та қўшиқ радио эфирларда янграган қўшиқлар, қолган ҳаммаси янги ижод намунамиз, янги мавзулар, янги қўшиқлар.\n- Ўтган сафарги концертингиз 5 кун бўлган эди. Бу сафар эса, 3 кун. Аммо, ўтган галги концертингиз назаримда яхши ўтган эди... Ҳозирги кунда концерт дастурларининг кўплиги, рақобат сизни сал чўчитдими?\n- Йўқ. Бу сафар 3 кун бўлишининг сабаби, биринчидан концертга тайёргарлик бу гал сал кечроқ бошланди. Қолаверса, “Истиқлол” санъат саройида кетма-кет бўш бўлган 5 кун топилмади. Шукурки, шундай тинч ва фаровон юртда яшаяпмиз. Қарангки, январь ойидан бошлаб, деярли ҳар куни концерт! Мана шундай концертларнинг кўп бўлгани ҳам, қайсидир маънода бизларни фойдамизга ишлайди. Чунки, инсоннинг ён-атрофида қанақадир тезлик, рақобат бўлмаса, изланиш бўлмаса, инсоннинг ўзи ҳам секинлашиб қолади. Хонандаларнинг концертлар қилаётгани бизларга далда беради, бизларнинг ишимиз эса, яна кимгадир далда беради. Кўпчилик фикрида, рақобат бу душманлик, деб ўйлашади. Аслида ундай эмас, ўша рақобатчи, сенинг дўстинг! У сени ўзи билмаган ҳолда ижод қилишга ундайди. Сени қолиб кетмаслигинг учун, биринчи турткини берадиган бу рақобат! Демак, у сенга дўстлик қилмоқда. Шунчаки, бунга тўғри маънода қараш керак. Яхши санъаткор, ҳаётда ўз имзосини, ўз қўшиқларини яратишга ҳаракат қилади. Бу энди анча йилларда шаклланади. Шу сабаб, ҳаракат қилиш керак, концерт кўп экан, одам кирмай қолса нима бўлади, дейиш керак эмас! Майли одам кирадими, кирмайдими, зал тўладими, тўлмайдими, бу асосийси эмас! Кўпчилик, дарров “зал тўлдими?” дейди. Зални тўлдириш мумкин, сунъий тўлдирса ҳам бўлади, лекин гап унда эмас. Муҳими, концерт қандай ўтди? Одамлар концертдан қандай гап-сўзлар билан чиқиб кетишяпти? Халқда нима шов-шувлар, концерт қандай ўтгани ўша ерда билинади. Мана шу энг муҳими! Залнинг тўлиши, декорациялар, булар ҳаммаси иккинчи даражали нарсалар. Мени бу шахсий фикрим. Мен бировга бу нарсани сингдира олмайман. Лекин, агар мухлислар исташса, талаблар ортиб кетса, 3 кун концертимизга қўшимча равишда, кундуз кунига ҳам, сеанслар очишни мўлжаллаб қўйибмиз.\n- Ҳар неча йилда ўз яккахон концерт дастурингизни берасиз?\n- Мен концерт бериш учун, ҳар 2 йилни мўлжалламоқдаман. Мен ҳар йили концерт бериш учун ҳам жисмонан, ҳам маънан тайёр эмасман. Шу сабаб, мен 2 йилда, жуда чўзилса, 3 йилда ҳисобот қилиб, концерт беришим мумкин. Ҳар йили концерт бериш, негадир шу Ўзбекистон миқёсида анъанага айланиб қолди. Қолган давлатларда ҳар йили концерт бериш йўқ. Улар альбоми қачон тайёр бўлса, ўшанда концерт беради, ёки ҳар 2 йилда беради. Қачон альбоми сотувда яхши сотилса, беради. Бизда ундай эмас, мусиқий альбоми сотиладими, сотилмайдими, лекин концерт беришади. Концерт бериш, хонандаларни ўзининг олдидаги мажбурият бўлиб қолди. Шу сабаб, балки шунинг учун ҳам, мени фикримча, концертлар сифати пасайган.\n- Янги концерт дастурингиз, ўзингизнинг олдинги концерт дастурларингиздан нимаси билан фарқ қилади? Бошқаларникидан-чи?\n- Мени ўзим, Хоразм диёрининг фарзанди бўлганим учун, биринчи концертимда ўша диёрни ёритишга харакат қилгандим, лекин унча ёрита олмагандим. Мана энди бу йил мана шу декорацияда ҳам, қўшиқларда ҳам, Хоразм воҳасининг нафаси уфуриб туришини ҳоҳладим! Менимча, бизнинг концертимизга келадиган 70 фоиз инсонлар, “Хоразмча шўх қўшиқларга мазза қилиб ўйнаймиз – куламиз”, деб келадилар. Менимча, ҳар бир хонанданинг ўзини эшитувчи аудиторияси бор. Бир мақол ҳам бор, “ҳар кимни ўзини оладиган ёви бор” деган. “Ҳар бир овчининг ўз овлайдиган ови бор”, мисол учун, мени овимни биров қила олмайди, мен бировнинг овини овлай олмайман. Шундай хофизларимиз бор, уларнинг концертига кириб маҳзун, фалсафий қўшиқларни мазза қилиб эшитиб чиқиб кетасиз. Яна кимнидир концертига кирасиз, дискотека, ёшлар мазза қилиб, тинглаб чиқиб кетасиз. Бизнинг концертимизга эса, “лазги бўлармикан, ёки шунга ўхшаган шўх қўшиқлар бўлса, мазза қилиб ўйнаб-кулиб чиқиб кетамиз”, деган ўй билан келадилар. Мени концертимга кирадиган аудиториям 30 ёшдан катталар. Мана ўтган йилги концерт дастурларимизни кўришинглар мумкин, исботи билан гапираман. Залда 30 ёшдан каттароқ инсонлар ўтиришганди. Ёшлар деярли йўқ. Чунки, менда ундай бир дискотека блоги кам. Бизда ҳақиқий Хоразм, Фарғона ва яна бошқа йўллардаги қўшиқлар, яъни “Миллий эстрада”! Миллий эстрадага кимлар қизиқади, шу озгина ўрта ёшга келганлар, ўзини босиб олганлар. Ёшлар нимага қизиқади? “Дуб-дуб”, шўх қўшиқларга! Менинг ижодимда бўлса, унақалар йўқ.\n- Концерт режиссёри ким бўлмоқда ва декорация ҳақида ҳам тўхталсангиз?\n- Декорацияни Баҳодир Тонготаров билан ишлаб чиқмоқдамиз. Декорацияларда ҳам Хоразм нафаси уфуриб туришини ҳоҳлаяпман! Бадиий раҳбар Иброҳим Расулов. Режиссёр Бойназар Мадраҳимов.\n- Концертингизда қанча фоиз жонли ижро бўлади ёки тўлиқ жонли бўладими?\n- Ҳозир жони ижрони 30- 40 фоиз мўлжаллаб турибмиз. Комилжон Отаниёзов, Таваккал Қодиров ва яна устозлар қўшиқларини йиғиб, попури сифат нарса қилмоқчиман ва шуларни жонли ижро этишни ўйламоқдаман.\n- Ҳозирги кунда кўплар 100 фоиз жонли ижрода концерт бермоқда. Яна бир хиллар аппаратурани, ёки зал мос эмаслиги учун, тўлиқ жонлида концерт бера олмаслигини айтишмоқда. Сизда-чи, 100 фоиз тўлиқ жонлида концерт бермаслигингиз сабаби нимада?\n- Жонли ижродаги концерт битта хонанда билан ҳал бўладиган концерт эмас. Фонораммалик концертга, дейлик, 10 миллион сўм харажат бўладиган бўлса, жонли ижродаги концертга 50 миллион сўм харажат қилинади. Кейин жонли ижродан, жонли ижронинг ҳам фарқи бор. Мен бировни унақа, бошқани бунақа демоқчи эмасман. Одам тайёр бўлгандан кейин чиқиши керак. Бунда албатта аппаратура ва моддий томонини, ҳамда, ўша инсон ҳофизнинг руҳан тайёр бўлиши бор. Мен бўйнимга оламан, мен 100 фоиз жонли ижро қилишга руҳан ва моддий тарафдан ҳам унча тайёр эмасман.\n- Сизни 3 та бадиий фильмдан сўнг, бошқа фильмларда роль ижро қилмадингиз. Таклифлар бўляптими?\n- Мен актёрликка давогар инсон эмасман. Бу мен учун пияр ҳам, реклама ҳам эмас. Кинодан минг муваффақиятга эришганим билан, уни мен битта қўшиғим инсонларга манзур бўлган кунига алмашмайман. Битта қўшиғимнинг муваффақиятини бутун кинодаги муваффақиятимга алмашмайман. Мен ҳар доим айтаман, мен хонандаман. Мен кинода қачон ўйнашим мумкин, у ҳам бўлса, қачонки бир шундай яхши асар тушиб қолса, ҳамма тарафи тўғри келса, яъни яхши режиссёр бўлса, суратга тушаман. Кино мени иккинчи хобби томоним, холос. У менинг асосий кабим эмас! Мен хонандаликда ҳисобот беришим керак, кинода эмас. Айнан, шу мавзуда янги қўшиқ ҳам яратдим, янги концерт дастуримда куйлаш ниятидаман. (Хиргойи қилади) “Мендан қўшиқ сўранг, бошқа нарсамас, менинг кўнглимни қўшиқ қилади обод”. Шуҳрат Аҳмедов сўзи. Лекин, фильмда роль ижро қилганим, муваффақиятим ҳам, аслида менинг яна бир омадим! Аммо, фильмда роль ижро қилиш, менинг кўнглимни қўшиқдек ёритмайди! Шунинг учун ҳам, мен бутун кучим, хаёлим, ҳаётимни қўшиқ куйлашга берганман.\n- “Бегона баҳор”, “Жийда гули” фильмларидаги ролларингиз ишонарли чиққан. Актёрлик соҳасида сабоқ олганмисиз?\n-Мен, ҳаёт мактабини ўқиганман. Балки, шунинг учундир? Фильмни ҳам кўриш билан кўришнинг фарқи бор. Кўпчилик инсонлар фильмларни ишонмасдан кўради, театрга ҳам спектаклга ишонмай тушади. Нафақат, кино, театр, балки ҳар бир нарсага муҳаббат билан, ишониб ёндошиш керак. Фильмни “актёрлар ўйнаяптию” деб ишонмай, ёки бир шунчаки дам олиш учун кўриш керак эмас, назаримда. Фильмни “унинг ичида ҳаёт бор”, деб кўриш керак. Тўғри, фильмнинг ҳам қайсидир фоизи бадиийлаштирилади. Лекин, барибир унинг замирида ҳаёт бор. Ўша фильмнинг режиссёри ҳам шу воқеалар таъсирида яшаб турибди, воқеаларни ҳам ҳаётдан олган, дея ишониб кўриш керак, деб ўйлайман. Ўзим бирор фильм ёки спектакль кўрсам, бутун вужудим билан ишониб, ўшанга кириб кўраман. Шунинг учун ҳам, ўша нарса менга сингади. Кейин ундаги ҳолатларни “чиқармикан” деб уйда такрорлаб кўраман. Ёшлигимдан шундай характерим бор. Шунинг учун ҳам, дарс олмаганман, лекин актёрлик борасида мени биринчи йўлга солган инсон, устозим режиссёр Иброҳим ака Расулов бўладилар. Ҳақиқатдан ҳам актёр бўлиб шаклланишимда, 100 фоиз шу инсоннинг ўрни катта!\n- Агар вақтни орқага қайтаришнинг иложи бўлса, яна хонанда бўлармидингиз?\n- Агар бу саволни 10 йил олдин, илк саҳнага чиққан вақтларимда берганингизда “ҳа” деб жавоб берган бўлардим. Ҳозир эса, “йўқ” деб жавоб бераман. Чунки, ҳозир мен муҳитдан хафаман. Буни ҳазиломуз изоҳласам, “Бир ота айтармиш: - Мана ўғлим, қанча пулни олиб, Россияга бориб бизнес қиламан, дединг, қила олмадинг! Шу ердан дўкон очиб беринг, дединг, дўкон очиб берсам, эплолмадинг! Институтда ўқийман, дединг, буни ҳам эплолмадинг! Энди билмайман, артист бўласан!” Кўряпсизми, бугунги кун санъатига шу даражада енгил-елпи қарашмоқда! Санъат, хонандалик, шунчалик осон бўлиб кетдими? Лекин, аслида бошқачаю, ҳақиқий хонанда бўлиш учун анча меҳнат қилиш керак! Бошқа касбларни 14-15 ёшдан бошлаб машқ қилиб, вақт ўтиб эгаллай олиш мумкин. Лекин, санъатда ундай эмас. Санъаткор, онадан санъаткор бўлиб туғилади. Унда туғма қобилият бўлади, ёшлигидан қўшиқ айта бошлайди. 3-5 ёшларидан яққол кўринади, “бу артист бўлади, шекилли” дейишади. Шунинг учун ҳам, муҳит деганим, бугунги кунда билиб-билмай, моддий тарафига қизиқиб, “артист фалон машина минаркан, фалон экан” дейишади. Агар қараса, ҳамма артистлар ҳам шундай бўлиб юргани йўқ! Тўғри, моддий тарафлама яхши таъминланганлар ҳам бор. Аммо, Оллоҳнинг назари билан ҳам озгина ҳисоблашайлик. Ахир, артист бўлди, дегани, дарров яхши машина, уй, ҳовли-жой, дегани эмас! Бу ҳам Худо юқтирса бўлади, эл назарига тушса бўлади, бу ҳам 100 тадан биттасига, ёки 2 тасига насиб қилади! Шуни чуқур мулоҳаза қилиш керак! Баъзиларни кўряпмиз, уйини, машинасини сотиб, артист бўламан, деб ўзини реклама қилиб, охири бор нарсаларидан ҳам ажралиб, қай аҳволда юрибди! Фақат рекламанинг кучи билан артист бўлиб қолмайди ва рекламанинг кучи билан халқ ҳам ҳар куни тўйга айтавермайди! Ўзингда бўлмаса, бор қилиб кўрсата олмайсан, барибир. Вақт ўтиб билинади! Кўп машқ билан яхши дурадгор бўлар, бошқа касб эгаси бўлар, лекин санъаткор бўла олмайди. Нимага? Чунки, овозни худо беради. Овоз ўзида бўлмаса, машқ билан чиқариб бўлмайди. Фонограмма қилар, бошқа қилар, лекин узоққа боролмайди. Агар чиндан овози бўлса, уни машқ билан ривожлантириши мумкин.\n- Ўзингиз қўшиқ яратаётганда кимдан маслаҳат оласиз?\n- Асосан, бастакорлар билан маслаҳатлашаман. Шу ўринда бир нарсани айтиб ўтмоқчиман, яхши ижодкорлар бор, аммо овози йўқ, яхши ижро қила олмайди. Яхши ижро қиладиганлар бор, аммо яхши ижод қила олмайди! Ҳам яхши ижод қилиб, ҳам яхши ижро қила оладиганлар эса, афсуси жуда камдан кам. Жуда яхши ижро қиладиганлар бор, аммо бирор қўшиғи ўзиники эмас, ўзи ижод қилмаган, ўзи яратмаган, фақат куйлаган. Лекин, бу айб эмас. Масалан, дунё эстрадасида ҳам, Иброҳим Тотлисасни олсак, у ҳам шундай жуда зўр ижрочи, аммо, кучли ижодкор, бастакор эмас. Зўр бастакорлар бор, аммо овози йўқ, қўшиқ куйлай олмайди. Мен ўзим ҳам, ижро қиламан, аммо ўзим қўшиқ ярата олмайман, шунинг учун ҳам, бастакорларга мурожаат қиламан. Аммо, тўғрисини айтсам, уриниб кўрганман, ўзим сўзини ва мусиқасини ёзиб, куйлаган қўшиқларим бор. Масалан, “Сени севдим” қўшиғим, тингловчиларга манзур бўлган. Аввалги концертимда ижро қилган 2 та хоразмча қўшиқларим ҳам бор. Лекин, бошқаларга манзур бўлса ҳам, ўзимни кўнглим тўлмаган. Шунинг учун ҳам, бастакорга мурожаат қиламан.\n- Рафиқангизга бағишлаб ҳам қўшиқ куйлаганмисиз?\n- Албатта, “Аёл” деб номланган қўшиқ куйлаганман. 2007 йил илк мусиқий альбомимни ҳам, “Аёл бу” деб номлаганман.\n-Бугунги кунда сизни энг ўйлантирадиган мавзу?\n-Кўпинча мени бир мавзу ўйлантиради. Бу йилги янги концерт дастуримда ҳам, шу мавзуда қўшиқ куйлаяпман, бу санъаткорнинг ҳаёти! Бу қўшиқни, баъзи бир санъатни осон, деб билган инсонларга қарата куйлайман. Инсонлар санъатга “осон экан” деб, шундай енгил назар билан қарайверса, кейинги ҳаётимиз нима бўлар экан, 10 йилдан кейин санъат нима бўлар экан, деган мавзуда куйлайман.\n-Танилиш, эл назари сизни ўзгартира олдими? Дейлик, ички дунёйингизни, қарашларингизни...\n- Ўзгартирди, ўзгартирмай иложи йўқ, албатта. Ўзгартирмади, деса хато бўлади. Қайси маънодаки, мисол учун, ўзимга сезилганлари, илгари кўп нарсага енгилроқ қарардим, ҳозир масъулият билан қарайман. Илгари давраларга кўп борардим, ҳозир танлаб, қандай давра эканлигига қараб бораман. Сабаби, бу ўзимни катта олиш эмас, нотўғри тушунишмасин. Сабаби, ўша даврада кимлар бор, тарбияли ва яхши инсонларми, улар билан нима ҳақида суҳбатлашаман, обрўйимга путур етмайдими, деган маънода ўйлаб бораман. Шу маънода ўзгарганман. Буни бошқа яқинларим, “фалончи бўлиб кетгансан-да”, деб нотўғри тушунишади! Ахир санъаткорлар, зиёли, ёки маданиятли инсонлар бўлса экан, маза қилиб суҳбатлашиб ўтирсанг, дейман. Баъзи давраларда қандай суҳбат бўлишини олдиндан биламан, шунинг учун ҳам, тўғриси, ўша бекорчи гапларни гаплашгандан бориб, янги қўшиқ куйласам, ёки бир зарур ишимни битказсам, деган фикрдаман.\n- Ўзингизни яна нималардан чегаралайсиз?\n- Тўғрисини айтсам, кўп орзу-ҳаваслардан чегараладим. Орзу –ҳавасларим, санъатда эмас, дунёвий орзу-ҳаваслар эди. Молу дунё, ҳашамат... Улар ижодга жуда ҳам ҳалақит беради. Уларга қанча кўп вақт ажратсангиз, шунча ижоддан чекинасиз. Ижодингиз сустлашади. Менда ҳам шундай бўлди. Кейин ўзимни қўлга олиб, ўзимни ўшалардан чегараладим. Бугунги куним, ҳаётимдан қониқиш ҳосил қилдим. Бугунгача эришганларимга шукур қилдим, қониқиш ҳосил қилдим.\n- Шунча йилдан буён санъатдасиз. Яхши ижод қиляпсиз, мухлислар орттирдингиз. Ёшликдаги орзуларингизга эриша олдингизми?\n- Ёшликдаги орзулар бошқача бўлар экан. Имкониятлар ҳақида ўйламай, орзулар қилаверар экансиз. Вақт ўтиб, ёшингиз улғайгач, орзулар ҳам ўзгарар экан. Масалан, ёшликда, “мана бу ерда ўқийман, бундай қиламан” дейсиз. Кейин, ўша вақтга келиб, ёшингиз катта бўлганда, вақт ва замон бошқа нарсани талаб қилар экан. Баъзан вазият бошқача бўлар экан. Масалан, мени кинода ўйнайди, деб ким ҳам ўйлабди? Ўйлаган нарсаларим қолиб, ўйламаган ишларим бўлиб кетди. Шунинг учун ҳам, орзулар кўнгилда яшайверар экан. Лекин, реал ҳаётда кўп нарса ўзгарар экан. Шунинг учун, мен ҳам орзуларимнинг кўпини ўзгартирдим. Масалан, ёшлигимда яхшигина созанда эдим ва бастакор бўламан, дердим. Хонанда бўлдим, орзулар ўзгарди. Шунинг учун ҳам, айтмоқчи бўлганим, жуда кам инсонларда орзулар ўзгаришсиз қолади, кўпчиликда ёш катта бўлган сайин, орзулар ҳам ўзгариб, ёш поғонасига қараб, бурилиш ясайди. Орзулар ҳам ўзгарувчан бўлади.\n- Бирор бир асардан таъсирланиб қўшиқ куйлаганмисиз?\n- Яқинда бир психологик асар ўқий бошладим. Дейл Карнеги асари экан. Ўшандан бир неча мавзулар танладим, инсоннинг қандай қилиб қалбидан жой олиш, қандай қилиб кўзидан ўқиб олиш, мени қизиқтириб қўйди. Шулар ҳақида қўшиқлар куйлаш, ниятидаман.\n- Ўтган ижод йўлингизга назар солганда, нималарни бой бердим, деб ўйлайсиз?\n- Кўп мавзуларни бой берибман. Ўша мавзуларни режаларимга киритиб қўйгандим, аммо кечикиб қолдим. Бошқалар биринчи куйлаб қўйди. Айниқса, 2 та зўр мавзуни ўйлагандим, кечикдим. Лекин, вақт ўтиб, ўша мавзуларга бошқача ёндошиб куйлаш ниятидаман.\n- Сиз учун саҳна қадри?\n- Мен учун, саҳнанинг қадри жуда юксак! Бу шунчаки, баландпарвоз гап эмас! Ҳамма саҳнани шундай қадрласа эди, дейман. Айниқса, санъаткорлар эмас, бошқа касб вакиллари, бошқа инсонлар ҳам, шунда саҳнага, санъатга енгил назар билан, “осон” деб қарашмасмиди? Дейлик, Шукур Бурхоновни олайлик, бу инсонни ҳамма “устоз”, “буюк” деб билган. Бу ўз-ўзидан эмас, ҳамма уни устоз деб, тан олган. Нега? Чунки, у киши, саҳнани қадрлаган, саҳнани, ўз касбини қадрлаб, ўзини кўп нарсалардан тийган, “саҳнада эканман, бошқа инсонларга ибрат бўлишим керак” деган фикрда бўлган. Санъаткор, саҳна одами, маданият вакили эканлигини билган ва шунга амал қилган! Биз ҳам шундай қилишимиз керак, санъаткор маданият вакили, ўзига чегара қўйишни ҳам, баъзи ишлардан тийилиши кераклигини ҳам, билиши керак! Эртага, инсонлар ортимиздан ҳар хил гап гапирмаслиги учун, нотўғри хулоса чиқариб, саҳна инсонларидан кўнгли қолмаслиги учун ҳам, шундай қилишимиз керак.\n- Мухлислар бевафо, деган фикрга муносабатингиз?\n- Бу жуда тўғри гап. Мухлислар менда хафа бўлишмасин, аммо бу ҳақиқат. Азал, азалдан устозларимиз ҳам, шу гапни таъкидлаб келишган: “Сен мухлисларга ишониб ижод қилма! Мухлиснинг талаби билан, танқиди билан ижод қилма, чунки, мухлислар бугун сени эшитади, чунки улар замон билан ҳамнафас, эртага бошқани ҳам тинглайверади! Сен ундан хафа ҳам бўлма, руҳингни ҳам чўктирма! Сен мухлис эмас, шинаванда йиғ, шинавандангни йўқотмасликка ҳаракат қил! Уларнинг фикрини, танқидини эшит! Мухлис ҳаммада бор, аммо шинаванда ҳаммада ҳам бўлавермайди!” Шу тўғри гап, шинаванда кимда 10 та, кимда 30, кимда эса, умуман йўқ.\n- Акангизни сизнинг ижодингизга нисбатан, энг ёдда қоларли танбеҳи бўлганми?\n- Ўтган йили танбеҳ берганлар. “Концертдан кейин ижодда жуда сусайиб қолдинг, сенда ўзингга ишонучанлик пайдо бўлиб қолди. Олдингидек ижодингни сезмаяпман!” дедилар. Акамнинг бу гапларидан ранжимадим. Акам аввало, мени кўп ўйлайдилар. У киши доим, “Сен менга, мен сенга қанотмиз. Бир қанот кетса, сенинг парвозингга ҳам, менинг парвозимга ҳам халал беради” дейдилар. Шунинг учун ҳам, у киши ҳам мен ҳақимда кўп ўйлайдилар, мен ҳам у кишини кўп ўйлайман. У кишининг танбеҳлари, маслаҳатларини жону дилим билан қабул қиламан.\n- Акангиз билан дуэт куйлаш ниятингиз борми?\n- Бу йилги янги яккахон концерт дастуримда куйлашни режага киритдик.\n- Шу кунгача бошқа хонандалар билан куйлаган дуэтларингиздан кўнглингиз тўлганми?\n- Ўтган йили концертимда актриса Наргиза Абдуллаева билан дуэт куйлаган эдик. Бундан ташқари, Малика Эгамбердиева билан ҳам, Наврўз байрамига бағишлаб дуэт куйладик. Эндиликда, яна дуэт куйлашга 3 та номзод бор. Улардан бирини танлашим, қай бирининг овозини мос келишини билишим керак. Шу кунгача куйлаган дуэтларим шулар, улардан кўнглим тўлган. Ўзи дуэт куйлашга жуда ҳам қизиқишим йўқ, лекин яхши дуэтбоп қўшиқ бўлса, хонанданинг овоз имкониятлари меникига мос бўлса, яхши чиқишига қараб куйлайман.\n- Қайси клипингиздан ўзингизнинг кўнглингиз тўлмаган?\n- 2011 йилда “Муҳаббатимсан” деб номланган қўшиғимга клип суратга олдирганман. Бу қўшиқдан умидим жуда катта эди. Лекин, клипни суратга олган, ишонган инсоним, менинг ишончимни оқламади! Кейин мен ҳам, ҳафсалам сўниб, клипни тўғрилатмай ташлаб қўйдим. Чунки, клип бадиий кенгашдан ўтмади. Тўғрилатмоқчи бўлганимда эса, ўша клипни суратга олган ижодкорни топа олмадим. Ўша клипим ҳали ҳамон тақдимотсиз ётибди. Намойишга бермадим. Қўшиқ эса, радиоларда янгради, яхши натижаларга эришди. Аммо, клипнинг кўнглимдагидек бўлмаганига ранжидим.\n- Сиз учун ўз фикрингиз маъқулми, ёки маслаҳатлашиб иш кўрган яхшими?\n- Мен ҳеч қачон ўз фикримни маъқуллаб туриб олмайман. Чунки, мен ҳам инсонман, адашишим мумкин. Ахир мендан кўра кўпроқ ҳаётни кўрган инсонлар бор. Қачон ижод чиройли бўлади? Биргаликда, ҳамкорликда ишланганида!\n- Тўй хизматларида кўп бўласиз. Сизга маъқул бўлмаган ҳолатлар ҳам бўладими?\n- Бу нарса сир эмас. Маст инсонларнинг ноўрин ҳатти-ҳаракати, қолаверса, санъаткорга айрим кимсаларнинг беписанд қарашлари, баъзида ранжитади. Мен меҳмонларни айтаётганим йўқ! Баъзида тўй эгасининг ўзи, сизни илтимос қилиб чақиради, кейин ўзи ўша ичкиликни ичиб, ўзини йўқотиб, нима қилаётганини, нима деётганини билмай қолади. Кейин эса, эртаси яна ақли ўзига келиб, қўнғироқ қилиб, уйингизга келиб, узр сўрайди! Лекин, унда кеч бўлади, кўнгил сингандан кейин, қандай қилиб, яна муомала қилиш мумкин? Ўзинг ҳурмат қилиб чақирган инсонингни охиригача ҳурмат қилишинг керак! Қандай кутиб олган бўлсанг, шундай яхши кузатиб юбор, шунда санъаткор ҳам сени ҳурмат қилади!\n- Баъзи тенгдош ҳамкасбларингиз сингари сизда ҳам продюсерлик маркази очиш фикри бўлмаганми?\n- Ўтган йили, шу нарсага қўл урмоқчи бўлдим, кастинглар ҳам ўтказдим. Лекин, кейин бунинг масъулиятини билгач, чўчидим. Ахир йигит-қизларни йиғиб, уларга продюсерликни, масъулиятини бўйнингизга оласиз! Кейин эса, эртага барибир, уларга кетказган харажатингизни қоплаш учун, табиийки, тўй хизматларига олиб чиқишингизга тўғри келади. Буни яширишнинг ҳожати йўқ. Хўп, тўйга олиб бордингиз, бирор келишмовчилик, ёки бирор ҳолат юз берса, ким жавоб беради? Улар ёш бўлса, тўйларни қандай ўтказади? Бунинг масъулияти қанчалик оғир, ахир. Ўзимиз ҳам, тўйни масъулият билан ўтказамиз, улар-чи? Бировнинг ҳаётига жавобгарликни бўйинга олишнинг ўзи бўлмайди! Ахир улар ҳам, бировнинг фарзанди бўлса! Шуларни ўйлаб, фикримдан қайтдим.\n- Баҳор ҳам кириб келди. Ҳар гал баҳор келганида кўнглингиздан нималар кечади?\n- Кимга қандай билмадиму, лекин мен яна бир ёшга улғайганимга бироз кайфиятим тушади. Кейин эса, “яна баҳорга етдим” деб, шукроналикни ҳис қилиб, қувонаман.