Йигирма икки йиллик сир: Ислом Каримов манасшуносликда кенг тарқалган қандай хатони танқид қилганди?\nЙигирма икки йиллик сир: Ислом Каримов...\n29.12.2017 12:28 0 559\nСуратда (ўнгдан чапга): Ислом Каримов, Асқар Ақаев, Нурсултон Назарбоев ҳамда Имомали Раҳмон.\nФото: Асқар Ақаевнинг шахсий архивидан / «Itogi.ru»\n«Tafsilot.uz» сайтида филология фанлари номзоди, адабиётшунос Зуҳриддин Исомиддиновнинг «Йигирма икки йил муқадам…» номли мақоласи эълон қилинди. Мақолада «Манас» эпосининг минг йиллигини нишонлашга бағишланган Ислом Каримов манасшуносликда кенг тарқалиб, ҳамма қарийб аксиома тарзида такрорлайдиган бир хато фикрни танқид қилгани, унинг оммавийлашувига қандай барҳам бергани, бироқ қирғиз академиги Ўсмонақун Ибраимовнинг тарихий ҳақиқатни бироз бузиб талқин қилгани, воқелик аслида қандай бўлгани ҳақида сўз боради. Қуйида ушбу мақолани тўлиқ ҳукмингизга ҳавола этамиз.\nЯқинда Интернетда ўқиб қолдим, 2014 йилда Қирғизистон Миллий фанлар академиясининг мухбир аъзоси Ўсмонақун Ибраимовнинг «Ислом Каримов ва «Манас» эпоси» деган мақоласи бор экан. Уни мутолаа қилиб бўлгач, салкам чорак аср аввал бўлиб ўтган воқеалар яна ёдимга тушди.\nЎ.Ибраимов 1995 йил кузида «Манас» эпосининг минг йиллигини нишонлашга бағишланган тадбирлар, хусусан Бишкек шаҳрида бўлиб ўтган шукуҳли анжуманда Ўзбекистон раҳбари Ислом Каримовнинг фавқулодда аҳамиятга эга бўлган чиқишини эслаб, хотираларини ўртоқлашибди. Бунинг учун қирғиз олимига аввало ташаккур изҳор этишимиз лозим. Ўсмонақун Ибраимов ўша симпозиумда Ислом Каримов манасшуносликда кенг тарқалиб, ҳамма қарийб аксиома тарзида такрорлайдиган бир хато фикрни танқид қилгани, унинг оммавийлашувига қандай барҳам бергани ҳақида ёзади. Ўзбекистондан борган 11 кишилик расмий делегация таркибида ушбу анжуманда иштирок этган бир киши сифатида бу мақола менга кўпгина воқеаларни эслатди, фикрлар уйғотди. Қуйида уни сал қисқартиб тақдим этгач, бу борадаги қарашларимизни ҳам ўртоқлашишга жазм қилдик:\n«Биз каби унвонли академиклар ва профессорларнинг енгил-елпи газета мақолаларида баён этилган ва илмдан бир тош йироқ манасшуносларнинг «кашфиёти» маҳсули бўлган катта бир ёлғон рағбатлантириб турилган пайтда бу ёлғонни фош этишни бирон профессионал олим ёхуд дўнгпешона академик эмас, балки қўшни давлат президенти, яъни Ислом Абдуғаниевич Каримов уддалашини ким ҳам ўйлабди дейсиз? Ҳолбуки у филолог эмас, маълумоти бўйича инженер эди, холос. Келинг бир бошдан бошлайлик.\n1994 йилда БМТнинг Бош Ассамблеяси бизнинг Марказий Осиё ичкарисидан йўллаган даъватимизни, ниҳоят, қабул қилиб, 1995 йилни «Манас» эпосининг 1000 йиллиги» деб эълон қилди.\n«Манас» эпосининг минг йиллигини байрам сифатида нишонлаш муҳим тарихий воқеа бўлиб, шу билан бирга суверен Қирғизистоннинг жаҳон жамоатчилиги олдидаги ўзига хос намойиши ҳам бўлар эди. Албатта, бундай катта маърака айрим ишкалликлардан ҳам холи бўлмайди. Лоақал, қуйида мен ҳикоя қилмоқчи бўлган воқеа ҳам бунга мисол. Ажабки, у очиқ-ошкор сиёсий можаро тусини ҳам олаёзган эди. Шу билан бирга, у «Манас» достонидаги ғоя ва образларни ҳар ким ўз билганича, таваккалига талқин қилиши кўнгилсиз оқибатларга олиб келиши мумкинлигини ҳам аён кўрсатди.\nТантанали юбилей анжумани... Миллий филармониянинг катта залида кўпдан-кўп хорижлик меҳмонлар, БМТ вакиллари жамулжам бўлишган, президиумда эса етти давлат президентлари, ЮНЕСКОнинг Бош директори, бошқа номдор меҳмонлар ўтиришибди. «Манас» эпоси ҳақида президент Асқар Ақаев ҳар доимгидек, теран, илмий асосли маъруза қилди. Аммо бир маҳал у маъруза матнидан кўз узиб, зални жонлантириш, шу билан бирга ботир Манаснинг халқлар дўстлигига қўшган ҳиссасини далиллаш мақсадида афсонавий қирғиз қаҳрамонининг хотини бухоролик бўлганини, бинобарин, тожик қизи эканини эълон қилди. Бунда анъанавий равишда Бухорода этник тожиклар яшаб келиши кўзда тутилган эди, албатта. Биз ҳаммамиз бу гап Ўзбекистон президентига ёқмаганини пайқаб қолдик. Чунки Тожикистондаги фуқаролар уруши ва Ўзбекистоннинг бу масалага муносабати туфайли Ислом Каримов билан Эмомали Раҳмонов ўрталарида муайян келишмовчиликлар бор эди.\nҚирғизистон президентининг маърузаси тугади. Бирин-кетин бошқа президентлар, давлат делегацияларининг бошлиқлари минбарга кўтарилдилар. Сўз Ўзбекистон раҳбарига берилди. Ана шунда ҳақиқий можаро бошланиб кетди. Ислом Абдуғаниевич ўз маърузасининг матнини бир четга қўйиб, бевосита Ақаевга қараб гапира бошлади (у ўзбек ва рус тилларида аралаштириб сўзлаган эди):\n– Асқар Ақаевич, Манаснинг хотини Хоникей қанақа қилиб тожик қизи бўлсин? Сиз бу фикрни айтишда қандай асосларга таяняпсиз? Ахир у чинакамига ўзбек халқининг, Бухоро хонининг қизи-ку! Ўзингиз айтинг, қачон тожиклар Бухорода хон бўлган?\nАна, кетди! «Ҳали бу гаплар ҳаммаси эмас. Барча қирғиз афсонавий қаҳрамонлари бизнинг қизларга уйланиш орзусида бўлишган. Ҳатто Манаснинг яқин жўраси Алмамбетнинг хотини Арууке ҳам ўзбек қизи эди!».\nЗал гувиллашдан тинмасди. Маърузасини зўр эҳтирос билан тамомлаган Ислом Каримов Қозоғистон президенти Нурсултон Назарбоевнинг ёнига келиб, у билан бирга залдан чиқиб кетди... Гарчи Нурсултон Абишевич яна ўз жойига қайтиб, яхшигина чиқиш қилган бўлса-да, Каримов йиғилиш охиригача залга қайтиб кирмади.\nТабиийки, ўзбек президенти ўша куннинг ўзидаёқ қандайдир муҳим ишларни рўкач қилиб, ўз юртига қайтиб учиб кетди, шу туфайли Таласда – Манас ерида ўтказилган тантаналарда ҳам иштирок этмади.\nНоқулай бир можаро юзага келган эди. Аслида эса, чиндан ҳам, афсонадаги Хоникейнинг – «қоратўридан келган ҳурилиқо»нинг тожик қизи бўлгани ва форсий тилнинг бирон лаҳжасида сўзлашгани борасида ҳеч қандай далил йўқ. Хўш, унда бу сохта, аммо ҳозирга қадар айтила бериб сийқаси чиқиб кетган илмийнамо чўпчак қаердан келиб чиққан?\nБу масаланинг тарихи қуйидагича. Ўтган асрнинг 70-йиллари охирида Тожикистонда Қирғизистон кунлари ўтказилади. Ўша санъат ва маданият кунларининг тантанали очилишида улуғ тожик шоири ва давлат арбоби, юқори доиралардаги ҳазил-мутойибалар, хушёқар гаплар устаси Мирзо Турсунзода залга тўпланганларни икки бора ажойиб лутфи билан лол қолдирди. Чингиз Айтматовга қараб, Мирзо Турсунзода айтдики, «Башарият тарихи Чингиз отлиғ икки кишини билади; уларнинг бири дунёни қиличи билан маҳв этган бўлса, яна бири эса қалами билан забт этди!» Албатта, бу гапдан зал деворлари қарсаклардан ёрилгудай бўлди. Аммо Мирзо Турсунзоданинг иккинчи гапи ундан ҳам зўрроқ олқишларга кўмилиб кетди: «Барчага маълум, қирғизларнинг «Манас» достони энг улкан ва улуғ эпослардан бири. Аммо Манас ботирнинг суюкли хотини қайси миллат қизи эканини эса ҳамма ҳам билавермайди. Ҳолбуки, у Бухорода туғилган! Хўш, Бухорода киммлар яшайди? Тожиклар, албатта! Мана, кўрдингизми, Манаснинг умр йўлдоши Хоникей чинакам тожик қизи, буни қардош қирғиз дўстларимиз яхши билиб қўйсинлар. Биз тожиклар, қирғиз биродарларимиз билан ана шундай ришталар орқали боғланганмиз!» Зал қий-чувга тўлган, ватандошларимизнинг кўзлари яшнаб турибди, ҳамма қарсак чаляпти… Қирғиз телевидениеси бу эпизодни такрор-такрор намойиш қилди, ҳозир ҳам бу гаплар кўпчиликнинг ёдида. Бояги чўпчакнинг пайдо бўлиши ва тарқаб кетишининг тарихи ана шундай.\nБу гапни биринчи қирғиз президенти 90-йилларнинг иккинчи ярмида Тожикистонга расмий ташриф буюрганида яна такрорлади, Бишкек шаҳрида тожиклараро музокаралар ўтказилганида ҳам яна тилга тушди. Буни тожик дўстларимиз, айниқса, Хоникейни тожикча навозиш билан Хонука деб талаффуз қиладиган атоқли тожик шоираси Гулрухсор Сафиева ҳам, такрорлашни яхши кўрардилар.\nАлбатта, бу ёқимли чўпчак, илм билан иши бўлмайдиган сиёсатдонлар учун айниқса қўл келади. Уларнинг муддаоси қарсак ва олқишларга сазовор бўлиш, холос. Қолаверса, улардан достондаги воқеаларни тўғри талқин қилишни талаб қилиш ҳам жилла ўринли эмас.\nАммо масалага жиддий қарайдиган бўлсак, бояги ёқимли гапнинг ҳеч бир асоси йўқлиги ойдай равшан. Бу билан мен, ҳурматли Ислом Абдуғаниевичга қўшилиб, Хоникейни ўзбек қизи деб ҳам айтмоқчи эмасман, чунки бу ҳам бояги лутфга монанд бўлиб қолар эди. Лекин, агар майда-чуйда тафсилотларга ҳам ўрин берадиган бўлсак, Манаснинг ўз ёри билан мутлақо ёлғиз, тилмочсиз сўзлашгани ҳам ҳақиқат. Ахир форс тили – ҳар ҳолда, ўзбек тили ҳам, уйғур тили ҳам, ҳатто татар тили ҳам эмас. У бутунлай бошқа лисоний оилага мансуб, ўзига хос лексик-грамматик қурилишга эга бўлган тилдир. Ҳолбуки, Хоникей бирон туркий тилда гаплашгани аниқ.\nМайли, ҳар бир ўқувчи достон ҳақида ўз қарашларига эга бўлсин, бунга у ҳақли. Ва бу ҳам «Манас» достонимизнинг чиндан ҳам улуғлиги, мазмун жиҳатдан битмас-туганмас эканидан далолат беради. У, бамисоли бир уммон – ҳар ким унинг бағрида истаганича сузиб, ўзи учун фойдали ва қимматли бўлган қандайдир нарсаларни топа олади»...\nМазкур хотирани ўқиб, бир томондан, қувондим. Муаллиф тарихий ва илмий ҳақиқат бузилмаслиги йўлида Ислом Каримовнинг қандай қатъийлик билан курашганини, фикрини жамоатчиликка етказа олганини эътироф этибди. Аммо, иккинчи ёқдан, Ўсмонақун биродаримизнинг хотираси панд берган кўринади. Камина ушбу интернет мақоласида воқеалар тафсилоти бузиб талқин этилганини ўқиб, ажабланиб ҳам қолдим. Афтидан, ҳар бир одамнинг ёдида унинг учун муҳимроқ бўлган нарсалар сақланиб қолади, чунончи, бирон воқеа ёки ҳангома тафсилотини ўнта одамдан сўрасангиз, ўн хил талқин эшитасиз. Аммо ўша воқеаларга шоҳид бўлган бир одам бўла туриб, эпоснинг юбилейи ва ундаги Ислом Каримовнинг машҳур нутқи борасида ўз хотираларимизни тақдим этмасак, фикр билдирмасак, воқеан, Ў.Ибраимовнинг гапларини тўғри деб топган, маъқуллаган бўлиб чиқамиз.\nХўш, ўша воқеалар аслида қандай бўлган эди?\nЮбилей тантаналарида (унинг баҳонасида туркий тилли давлатлар бошлиқларининг саммити ҳам ўтказилган) Туркия раҳбари Сулаймон Демирэл, Озарбойжон раҳбари Ҳайдар Алиев, Ўзбекистон раҳбари Ислом Каримов, Қозоғистон раҳбари Нурсултон Назарбоев, Туркманистон раҳбари Сапармурод Ниёзовлар, шунингдек ЮНЕСКОнинг Бош директори Федерико Майор, яна бир неча қўшни давлатларнинг бош вазирлари, ёки Маданият вазирлари каби кўплаб арбоблар, шунингдек кўпгина мамлакатлардан олимлар, адиблар ва жамоат арбоблари ташриф буюришган эди. Шу ўринда айтиб ўтай, Ў.Ибраимовнинг «президиумда... етти давлат президентлари... ўтиришибди», деган гапини ўқиб, еттинчи давлат раҳбари ким бўлдийкин, деб ўйланиб қолдим. Менимча, олти туркий тилли давлатдан биринчи раҳбарлар иштирок этишган эди, холос. Тўғри, ўшандан бир кун аввал Бишкекка Покистон Бош вазири Беназир Бхутто ҳам ташриф буюрган ва А.Ақаев билан бирга «Қоядаги ҳайкаллар галереяси»нинг очилиш маросимида қатнашиб, ўша куниёқ Ўшга учиб кетган эди, чунки у Қирғизистонга мутлақо бошқа мақсадда келган бўлиб, юбилей тантаналарида иштирок этмаган.\nОлим дўстимиз айтгандай, Миллий филармониянинг катта залида А.Ақаев тантанали анжуманни очди ва «Манас» эпоси ҳақида маъруза қилди.\nЎттиз саҳифалик бу маърузанинг матни юзлаб нусха тайёрланиб, ҳар биримизга тақдим этилгани учун, истасак, Асқар Ақаевнинг докладини унинг ўз оғзидан чиқаётган сўз сифатида тинглашимиз, истасак, ҳар бир ўриндиқ ёндорига жойланган жажжи карнайчаларни қулоғимизга тиқиб олиб, масалан, рус тилидаги вариантини эшитишимиз, ёинки, матнни ўқиб ўтиришимиз мумкин эди. Биз ҳаммасидан фойдаландик, чунки узоқ ва бир зайлда ўқилаётган маъруза кўпларни толиқтириши табиий. Залнинг ўртароғидамиз. Ўнг ёнимда – асли наманганлик, Германиянинг Кёлн шаҳрида яшайдиган машҳур тарихчи олим, биз диссидент деб биладиган Боймирза Ҳайит домла ўтирибди.\nАсқар Ақаев ўз маърузасини роппа-роса қирқ беш дақиқа ўқиб берди.\nШундан сўнг «Манас»нинг минг йиллиги тантанасида иштирок этиш учун келган туркий давлатларнинг раҳбарлари минбарга ташриф буюрдилар. Биринчи сўз Туркия Президенти Сулаймон Демирэлга берилди. Чунки у энг катта туркий мамлакат раҳбари, бунинг устига, давлат бошлиқлари орасида ёши улуғроқ одам эди. Тўла гавдали Сулаймон афанди турк тилида биз иштирокчиларга, бутун қирғиз элига оташин саломлар йўллаб, «Манас» эпосининг фавқулодда аҳамиятини таъкидлаб ўтди. Ундан сўнг Озарбойжон раҳбари Гейдар Алиев чиқиб, рус тилида ёзилган икки-уч бетли матнни ўқиб минбарни тарк этди. Ёдимда қолгани – «Нынешнее поколение киргизов верны заветам Манаса», деган сўзлар бўлди. Г.Алиев хийла ҳорғин, маъруза матнини тутган қўллари титрар эди.\nШундан сўнг минбарга Ўзбекистон Республикаси Президенти чиқди...\nБу ҳолатни Қирғизистон Президентининг ўша пайтда ёрдамчиси бўлиб ишлаган Ў.Ибраимов шундай тасвирлайди. «Бирин-кетин бошқа президентлар, давлат делегацияларининг бошлиқлари минбарга кўтарилдилар. Сўз Ўзбекистон раҳбарига берилди. Ана шунда ҳақиқий можаро бошланиб кетди. Ислом Абдуғаниевич ўз маърузасининг матнини бир четга қўйиб, бевосита Ақаевга қараб гапира бошлади (у ўзбекча ва русча аралаш сўзлаган эди).\nЎша анжуманда бўлмаган одамлар, «Ислом Абдуғаниевич ўз маърузаси матнини бир четга қўйиб, бевосита Ақаевга қараб гапира бошлади», деган жумлани ўқиб, Республика раҳбари табрик сўзи ўрнига дабдурустдан можаро бошлаган экан, деб ажабланиб қолиши мумкин. Ҳолбуки, у «Ҳар бир давлат раҳбари ўз она тилида гапирса», деган таклифни ижобат қилиб, фақат ўзбек тилида гапирган («ўзбек ва рус тилларида аралаштириб сўзлаш» унинг нутқига хос эмасди). Эҳтимол, Ў.Ибраимов ўзбекча ушбу маърузани яхши англамаган ва шу сабабли ўз хотираномасида воқеликни деярли тўлиғича бузиб талқин этган бўлса, ажаб эмас. Бинобарин, марҳум президентимизнинг бу чиқишини батафсилроқ баён қилиш керак экан, деган хулосага келдим.\nЎзбекистон Президенти дастлаб тайёрлаб келинган маърузадан икки бетча чиройли табрик сўзларини ўқиди. Бироқ унинг жўшқин руҳи одамлар билан бевосита мулоқот қилишга мойил эди, шу боис ҳам, кейин маъруза матнини минбар четига қўйиб, залга мурожаат қилди:\n«Ҳурматли дўстлар! «Манас» эпоси – бу тарих, қирғиз халқининг ўтмиши. Келинглар, шу достоннинг минг йиллик тўйи муносабати билан биз бугунги куннинг ана шундай қаҳрамонлари ҳақида ҳам гаплашайлик. Мана, президиумда, менинг ёнимда қадрдон дўстим, улуғ ёзувчи Чингиз Айтматов ўтирибди. Мен Чингиз оғани бугунги куннинг Манаси деб биламан!»\nЗалда қарсаклар чалиниб кетди. Чингиз Айтматов ўрнидан туриб, қўлини кўксига қўйиб, миннатдорчилик билдирди.\n«Қолаверса, – деб давом этди нотиқ, – бадният кимсаларнинг жаҳон ҳамжамияти олдида атайлабдан уюштирилган туҳматлари касрига ўзбек халқи бошига изтиробли кунлар тушган паллада мана шу Чингиз оғамиз ғаламисларга қарши кўкрак кериб чиққанини элимиз ҳеч қачон унутмайди!\nЧингиз Айтматовнинг юксак бадиий асарлари нафақат қирғиз, балки ўзбек адабиёти равнақи учун ҳам беқиёс аҳамиятга эга! Шунинг учун ҳам куни кеча қадрли дўстим Нурсултон Назарбоев Чингиз Айтматовга «Қозоғистон халқ ёзувчиси» унвонини берганини эшитиб, жуда хурсанд бўлдим, – дея давом этди у яна. – Насиб этса, икки кундан сўнг биз ҳам Тошкентга қайтгач, туркий халқларнинг бу улуғ адибга «Ўзбекистон халқ ёзувчиси» унвонини бериш ниятидамиз!\nБутун зал оёққа қалқди. Чапак ва олқишлар сира тинай демасди. Чингиз Айтматов яна ўрнидан турди, саҳнанинг олдига келиб, залга қараб қўлини кўксига қўйиб таъзим қилди.\nБоягина зерикиб, аммо буни билдирмаслик учун оғзини очмасдан эснаётган одамларинг юзлари ёришиб кетган, ҳамманинг кўзи пориллар эди.\nИ.Каримов «Манас» эпосининг тарихий ва бадиий жиҳатлари тўғрисида гапирди, бу улкан достон ўзбек тилига атоқли шоир Миртемир, Султон Акбарий ва Турсунбой Адашбоев каби шоирлар томонидан ҳозирга қадар уч бора таржима қилинганини эслаб ўтди.\nАна шундан сўнггина, залнинг бутун диққат-эътиборини ўзига жалб этгач, Ислом Каримов Ўсмонақун Ибраимов айтган масалани ўртага қўйди.\n«Ана энди, азиз дўстлар, ижозат берсангиз, шу ўринда, «Манас» достонидаги бир масала борасида азиз дўстим, Қирғизистон Республикаси Президенти Асқар Ақаевни бир оғиз танқид қилиб ўтмоқчиман.»\nМенинг баданим жимирлаб кетди. Ахир ҳатто тор доирада ҳам бир давлат президенти иккинчи давлат раҳбарини танқид қилмайди, бу дипломатик протоколга хилоф иш. Бунинг устига, юзлаб одамлар қатнашаётган тантанали байрам анжуманида... танқид қилиш? Ҳаяжонланиб, ёнимда ўтирган Боймирза Ҳайитга юзланиб, пичирладим:\n— Домла, қизиқ бўлди-ку?\n— Шошманг, аввал эшитиб кўрайлик-чи, – дея жавоб қилди олим.\n«Асқар Ақаевич ўз маърузасида «Манас Бухордан уйланади, демак, тожик халқига куёв бўлади ва ана шу тариқа, бу достон туркий халқлар доирасидан чиқиб, янада кенгроқ, очиғини айтганда, глобал, умумжаҳоний кўлам касб этади», деб айтиб ўтди, – деди Ислом Каримов. – Албатта, бу яхши ният. Аммо мен бу ёққа келиш олдидан «Манас» эпосини атайлаб ўқиб чиқдим. Манаснинг хотини Хоникей бухоролик экан. Унинг отаси иккинчи қизини – Хоникейнинг синглисини Манаснинг тутинган иниси Алмамбетга, учинчи қизини эса қозоқ хони Кўкчага бериб, уларни ўзига куёв қилиб олган экан. Кўряпсизми, қандай оқил, танти одам бўлган экан бу подшоҳ? Аммо дўстим Асқар Ақаевич, у бухоролик, яъни, ўзбек эди, демак, Манас ҳам ўзбекларнинг куёви бўлиб чиқади! Э, омон бўлсин ўша Бухоро хони, у бутун Марказий Осиё подшоҳларини ўзига куёв қилиб, барча элларни бир-бирига қардош қилибди!»\nБутун издиҳом аҳли Бухоро хонининг тантилиги борасидаги лутфга кула-кула, ўрнидан туриб қарсак чалишга киришди. Зеро, Ислом Каримов бу гапларни шу қадар бир-бирига пайваста қилиб, ишонч ва ўктамлик билан гапирардики, рад этиш имконсиз эди.\n– Ислом ака тўғри айтяпти, – деб менга бурилиб шивирлади Боймирза Ҳайит домла. – Бухорода минг йиллардан бери ўзбекларнинг манғит уруғи ҳукмронлик қилган. Иккинчидан, «Манас» эпосида Бухоро хони гоҳ Қорахон, гоҳ эса Темирхон деб аталади, иккиси ҳам туркий исмлар. Каримов ҳақ...\nАна шундан сўнг Президент яна вазиятни юмшатиш, ўзаро иноқлик руҳи бардавом бўлишига ҳаракат қилиб, Қирғизистон Президентига қараб, кулиб мурожаат қилди:\n– Азиз дўстим Асқар Ақаевич! Ўша Бухородан – Манас куёв бўлган юртдан қудалар ҳадя бериб юборишган, марҳамат қилиб қабул этсангиз!\nКаримовнинг имоси билан саҳна ортида шай турган бир ходим тугун олиб келди. Қарасак, Бухоро амирлари киядиган зар уқали шоҳона чопон! (У йиллари зардўзи чопон эндигина пайдо бўла бошлаганди). Каримов чопонни қирғиз халқи раҳбарига кийдирди, белига белбоғ боғлаб, бошига чиройли бир дўппи кийгизди ва қучоқлаб кўтариб, байрам билан яна муборакбод қилди. Олқишларни қўяверинг! Бояги хижолатпазликдан асар ҳам қолмаган эди.\nИслом Каримов ортга яна қараб эди, йигитлар улкан бир гиламни икки ёғоч учига илиб ёйиб кўрсатган ҳолда саҳна олдига олиб чиқишди. Гилам ўртасида Манас найза тутиб, от чоптириб бораётгани тасвирланибди. Зал яна бир бор оёққа қалқди. Ушбу санъат асарини ўзбек галамдўзлари юбилей саммитига тайёргарлик арафасида, бор-йўғи икки кунда тайёрлашган экан.\nДовруқли маърузасини ана шундай ажойиб ҳадялар топшириб, шукуҳ билан якунлаган Ислом Каримов жойига ўтирди. Сўз Қозоғистон Президенти Н.Назарбоевга, ундан сўнг Туркманистон раҳбари С.Ниёзовга берилди. Ана энди яна Ў.Ибраимов ёзганларини яна ўқиб кўрайлик:\n«...Маърузасини зўр эҳтирос билан тамомлаган Ислом Каримов Қозоғистон президенти Н.Назарбоевнинг ёнига келиб, у билан бирга залдан чиқиб кетди... Гарчи Нурсултон Абишевич яна ўз жойига қайтиб, яхшигина чиқиш қилган бўлса-да, Каримов йиғилиш охиригача залга қайтиб кирмади.»\nМана бу ўринда нафақат хотира панд берган, балки мантиқ ҳам ишдан чиққан кўринади. Фикрларини холис ўртоқлашаётгандай бўлиб кўринган Ў.Ибраимов, Ўзбекистон Президентини бир қадар жиззаки одам қилиб тасвирлабди. Ажабо, Каримовдан сўнг Назарбоевга сўз берилган бўлса, у минбарга чиқиш ўрнига, нутқидан воз кечиб, Ўзбекистон Президенти билан бирга залдан чиқиб кетганми? Унинг чиқишига сабаб нима? Ахир, бундай ҳолларда анжуман шунчаки, «сигарет чекиш» баҳонасида тарк этилмайди-ку? Дипломатияга кўра, саммит қатнашчисининг зални ташлаб чиқиши унинг саммитни бойкот қилганини, кескин норозилигини билдиради. Ё, Назарбоев қайтиб киргунича мажлис тўхтатилиб турдими? Йўқ, албатта. Каримов ҳам бутун йиғилиш давомида президиумда бўлди, сирасини айтганда, у кишининг шунчаки ўтирмай, ҳар бир маърузачи сўзини эътибор билан тинглаганига бир оздан сўнг ҳаммамиз яна бир бор гувоҳ бўлдик.\nТуркманистон раҳбаридан сўнг навбат ЮНЕСКО бош директори Федерико Майорга, сўнг Россия бош вазири ўринбосарига, ундан кейин Эрон маданият вазири Мустафо Мирсалимга берилди. Биз, Ўзбекистон расмий делегацияси аъзолари эса, шу аснода Президентимизнинг чиқиши таъсирида эдик, бу нутқ кучли, мантиқли ва самимий бўлганидан фахр туйғулари оғушида, мамнун ўтирар эдик. Энди, орадан шунча вақт ўтгач, бир гапни айтса бўлар (чунки бу орада ўша раҳбарларнинг кўплари, жумладан Ислом Каримов ҳам, ёруғ оламни тарк этиб кетишди) – Ўзбекистон Президенти сиёсий ирода, мантиқий тафаккур бобида бу анжумандаги ўзга нотиқлардан бир қарич баланд экани барчага яққол аён бўлган эди.\nОддийгина туйилади: Ислом Каримов, шунча иши борлигига қарамай, «Манас» эпосини ўқиб чиқибди, буни мунозарада асардан далил келтириб яққол исбот қилди, ҳолбуки бошқа давлат раҳбарлари (И.Ақаевдан бошқа) бу достон ҳақида тасаввурга ҳам эга эмаслиги кўриниб қолди, ёзиб берилган доклад матнини ўқиётган чоғларида ҳатто ботирлар номини талаффуз этиша олмаган ҳоллар бўлди.\nЭрон вакилининг нутқи қулоғимизда шиғирлаётган миттикарнай орқали чала-чулпа таржима этиб берилди, унча уқмасак-да, галдаги бир табрик сифатида қабул қилиб, ҳурмати учун чапак чалган бўлдик. Бироқ Мустафо Мирсалим оғо нутқини тугаллаб, жойига ўтириши биланоқ Ўзбекистон Президенти яна ўрнидан турди, тўғри унинг олдига бориб, эътироз билдирган бир қиёфада нимадир дея бошлади.\nМинбарда галдаги меҳмон табрик сўзини айтар, аммо ҳамманинг кўзи Каримовда. Билсак, Эрон вазири ўз сўзида Манас Бухорода форс-тожик қизига уйланган, дея Каримовга бир чимдим эътироз билдириб ўтган экан.\nИслом ака Мустафо Мирсалим билан яккама-якка, таржимонсиз гаплашар эди. Самарқандда туғилиб ўсгани қўл келди, назаримизда. Нутқига бу қадар жонли реакцияни кутмаган Мустафо вазир лол қолиб, «Наҳотки?» дегандай ишора билан ниманидир сўраган эди, Ўзбекистон Президенти икки дақиқа алланималарни уқтирди. Эронлик вазир «Э, шундайми, ундай бўлса, узр!» дея, эътироф этароқ, қўлини кўксига қўйди ва фикридан қайтганини билдирди. Сўнг Президентимиз яна Чингиз Айтматов ёнига келиб ўтирди.\nЎсмонақун Ибраимов айтганидек, Каримов залдан чиқиб кетиб, қайтиб кирмаган бўлса, Эрон вазирига қандай қилиб фикрларини уқтира оларди?\n«Манас Бухоролик қизга, демакки тожикка уйланган эди», деган гап И.Каримовга нега ёқмаганини изоҳлаган бўлиб, мақола муаллифи ёзади: «Чунки Тожикистондаги фуқаролар уруши ва Ўзбекистоннинг бу масалага муносабати туфайли Ислом Каримов билан Эмомали Раҳмонов ўрталарида муайян келишмовчиликлар бор эди».\nАён бўладики, ушбу академик икки нарсани – Каримовнинг муддаоси Ўзбекистоннинг ҳудудий яхлитлигини ҳимоя қилиш мақсадида айтганини мутлақо тушунмаган ҳамда Ўзбекистон Президенти бошқа бир давлат раҳбарига гинаси туфайли учинчи давлатда ҳам тўрсайиб ўтириши мумкин бўлган анчайин аразчи бир одам дея, ўз қаричи билан ўлчаган экан.\nМақола муаллифи яна давом этади: «Табиийки, ўзбек президенти ўша куннинг ўзидаёқ қандайдир муҳим ишларни рўкач қилиб, ўз юртига қайтиб учиб кетди, шу туфайли Таласда – Манас ерида ўтказилган тантаналарда ҳам иштирок этмади».\nКаримовнинг Талас вилоятида, далада ўтказилган тўйда қатнашмагани рост. Аммо бунга бояги мунозара сабаб эмас, чунки у мазкур баҳсда ғолиб эди, фикрини ўтказа олганди. Сўзи инкор этилган бўлса, балки Ўсмонақун биродаримиз ҳақ бўлиб кўринарди. Таласга бормаган президент бир Ислом Каримов эмас, масалан, Г.Алиев, С.Ниёзовлар ҳам унда иштирок этмаган. Буни ҳам ёзиш керак. Ва давлат раҳбари бормаслик учун баҳона топиб ўтирмайди – бунақа тасвирни фақат унинг обрўйини тўкиш учун ўйлаб топиш мумкин. Гап шундаки, бу лавозимдаги киши тўйларда бемалол сайл қилиб юра олмайди, унинг вақти тиғиз, ҳар бир кун ва соатларгача ҳисобли...\nБу гапларни ўқиб, кимдир, «Ажабо, Ислом Каримов ўша тантанали анжуманда музокара бошлаши шартмиди? Хоникей ойим ўзбек қизи бўлди нимаю форсийзабон бўлди нима? Ахир бу бир достон, холос-ку?» деб ўйлаши ҳам мумкин.\nЎсмонақун оға, гап шундаки, Ислом Каримов, Ўзбекистон раҳбари сифатида, унинг манфаатларини бир лаҳза бўлсин, унутиши мумкин эмасди. Манаснинг ёри Хоникейни, Бухоролик бўлгани учуноқ, тожик деб талқин қилиш ортида бошқа, бадиий сўзга мутлақо алоқаси бўлмаган масала ётар, бу гап ҳар қандай «факт»дан геосиёсий илинж қидириб, ҳудудий даъволар қўзғаб юрган кимларнингдир тегирмонига сув қуйиши аниқ. Бундай нуқтаи назарларни ўша вақтнинг ўзида инкор этмаслик, моҳиятан, унга қўшилиш бўлар эдики, президентимиз мана шуни нозик илғади ва ўша оннинг ўзида, ҳарчанд тантанали анжуман бўлмасин, ўз шахсига ниҳоятда ярашиб тушадиган ўктамлик, зўр сиёсий ирода билан фикрини баён этиб, мақбул қилдирди.\nБу – йигирма икки йил муқаддам, бир соатнинг нари-берисидаги гап, юртдошларимизнинг кўпи уни эшитмаган ҳам. Энди, Ислом Каримов мамлакатимизга 1989 йилдан то 2016 йил сентябрига қадар – йигирма етти йил раҳбарлиқ қилган бўлса, ҳар бир кун, ҳар бир соатда мамлакат манфаатини ўйлаб яшагани, оддий деҳқон билан суҳбат қилаётганида ҳам, дунёнинг энг йирик давлат раҳбарлари билан глобал масалаларда музокара олиб бораётганида ҳам она юртини ҳар хил катта-кичик ёмонликлардан асрашга, ҳар бир имкониятдан эса фаровон этиш йўлида фойдаланишга ҳаракат қилганининг саноғи бормикин? Жумладан, юқорида кўрганимиздай, Ўзбекистонни обрўсизлантиришни ўйлаган қанчадан-қанча бадхоҳларнинг тааддисига зарба берганини ким билади?..\nДунёда энг нохуш ҳоллардан бири – нодоннинг ўжарлигидир. Ислом Каримов эътирозга ўрин қолдирмаган ҳолда рад қилган ўша эски чўпчакни Қирғизистоннинг собиқ президенти Асқар Ақаев, гарчи бир оғиз эътироз билдира олмаган бўлса-да, 1995 йилдан кейин ҳам оғзидан қўймади – яна ўн йил мобайнида тожик дўстларни ана шунақа латифасимон лутфлар билан сарафроз этиб юра берди.\nАммо ҳақиқат ўзини ўзи ҳимоя қиларкан, бугун бўлмаса, эртага албатта рўёбга чиқар экан; юқоридаги воқеа муносабати билан бунга яна бир карра амин бўлдик. Чунончи, ёлғон гапни айлантириб, арзонгаров чапаклар ундиришга ружу қўйган Асқар Ақаев ҳали тирик чоғидаёқ эл қаҳрига учради, яқинда Берлин шаҳрида у билан учрашувга йиғилган бир гуруҳ қирғизлар унинг ортидан тухумлар отиб ичларидан ҳайдадилар; ҳақ гапни дадил айтадиган, ватани манфаатини ҳамиша, ҳар қандай шароитда ҳимоя қиладиган Ислом Каримовни эса бутун халқимиз кўзида ёш билан сўнгги манзилга кузатди, унинг номи эса, вафотидан кейин ҳам аввалгидай эъзозда.\nЎзбекистон Қирғизистон Ислом Каримов Асқар Ақаев Манас Зуҳриддин Исомиддинов Ўсмонақун Ибраимов Ҳайдар Алиев Нурсултон Назарбоев Имомали Раҳмон\nИқтисодиёт Кеча, 22:29\nТуркистон мамлакатлари газини Хитойнинг 500 миллион аҳолиси ишлатмоқда\nҲодиса 17/01, 10:16\nЖамият 16/01, 09:48\nЎзбекистонда илк бор хорижда ишлаш истагидагилар учун меҳнат ярмаркаси ўтказилди


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - Қуръон тиловати\nАбдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: «Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) дедилар: «Ким Аллоҳнинг Китобидан бир ҳарф ўқиса, унга бир ҳасана бор. Ҳасана эса ўн баробардир. Мен «алиф лам мим» битта ҳарф, демайман. Балки, «алиф» бир ҳарф, «лам» бир ҳарф, «мим» бир ҳарф!» дедилар» (Имом Термизий ривояти)».\nҚуръонни тажвид билан чиройли қироат қилиб, унинг ҳукмларига амал қилган банда Аллоҳга яқин фаришталар даражасидадир: “Қуръонни моҳирлик билан ўқувчи инсон, итоатли улуғ зотлар (яъни фаришталар) билан биргадир...”(Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).\nАллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Албатта, Аллоҳнинг Китобини тиловат қиладиган, намозни баркамол адо этадиган ва Биз уларга ризқ қилиб берган нарсалардан махфий ва ошкора эҳсон қиладиган зотлар сира касод бўлмайдиган тижоратдан (ажру савоб бўлишидан) умидвордирлар. Зеро, (Аллоҳ) уларнинг ажрларини комил қилиб берур ва Ўз фазлини уларга янада зиёда қилур” (Фотир, 29–30).\nҚуръонни тиловат қилувчи инсон унинг одобларига ҳам амал қилиши лозим. У имкон қадар қиблага юзланмоғи; пок бўлмоғи, яъни таҳоратли бўлиши; кийими, ўтирган жойи нопок бўлмаслиги; хушу (Аллоҳдан қўрқиб), тафаккур ва тадаббур билан ўқимоғи; хаёл сурмасдан, ҳавои-нафсини тарк қилиб, қалбини ва хаёлини бир жойга жамламоғи; қироат асносида унинг маъноларидан таъсирланиши мустаҳабдир. Шунингдек, қодир бўлгунча овозини чиройли қилиш, қироат асносида кулмаслик, туфламаслик, эътиборини тортган нарсага чалғимасдан, балки тадаббур қилиб ўқиш тиловат одобларидандир.\nҚуръон ўқувчига шарт бўлган одоблар уни эшитувчига ҳам тааллуқлидир.\nХайрулло ТОҒАЕВ, Тошкент шаҳридаги "Пул емас ота" жомеи имом-хатиби\n361 марта ўқилган.


Янги кўринишдаги 50 минг ва 100 минг сўмлик банкноталар муомалага чиқарилади - Review.uz\nУшбу янги банкноталар 2017 йил намунасидаги 50 минг сўмлик ва 2019 йил намунасидаги 100 минг сўмлик банкнотлар билан параллел равишда муомалада бўлади.\n2021 йилнинг 22 декабридан бошлаб янги кўринишдаги номинал қиймати 50 минг сўм ва 100 минг сўм бўлган банкнот шаклида пул белгиларини муомалага чиқарилиши тўғрисида қарор қабул қилинди. Бу ҳақда Марказий банк матбуот хизмати хабар берди.\nМазкур банкнотлар мавзуси (тематикаси) «Буюк Ипак йўли» ҳамда мамлакат ҳудудидаги Сурхондарё ва Хоразм вилоятларининг қадимий тарихига бағишланган.\nЎлчами 147×69 мм бўлган 50 минг сўмлик банкнотанинг олд томони чап қисмида Сурхондарё вилоятида жойлашган XI-XII асрларга тегишли «ABU ISO TERMIZIY MAQBARASI» меъморий ёдгорлиги тасвирланган. Олд ва орқа томонларининг асосий ранги — бинафшаранг бўлиб, бошқа ранглар билан уйғунлашган. Ушбу банкнотанинг орқа томонида милоддан аввалги III-I асрларга тегишли бўлган Сурхондарё вилояти ҳудудидаги қадимий ёдгорлик — «FAYOZTEPA ARXEOLOGIYA YODGORLIGI» тасвирланган. Марказий қисмида тинчлик рамзи бўлган «учаётган кабутар» тасвирида замонавий «Spark live» махсус ҳимоя элементи қўлланилган бўлиб, турли қияликда тасвирда ранг ўзгариши ва силжиш эффектини ҳосил қилади.\n100 минг сўмлик банкнот\nЎлчами 152×69 мм бўлган ушбу банкнотанинг олд томони чап қисмида Хоразм вилоятининг Хива шаҳрида жойлашган «ICHAN QAL`A» тарихий музейи тасвирланган. Банкнот орқа томонида III-IV асрларга тегишли бўлган қадимий Хоразм давлатининг пойтахти вазифасини бажарган қалъа — «ANGKAQAL`A ARXEOLOGIYA YODGORLIGI» тасвирланган.\nЮқори қисмининг чап тарафида «100000» рақами, юқори қисм марказидаги «O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI MARKAZIY BANKI» матни жигаррангда ҳамда юқори ўнг бурчакдаги Ўзбекистон Герби яшил рангда жойлашган.\nЮқори чап қисмида «ICHAN QAL`A» тарихий музейи марказида жойлашган минора тасвири регистр вазифасини бажарган ҳолда, «олд» ва «орқа» томонларини бир-бири билан мос тушириш учун хизмат қилади. Ёруғликка қаратилганда оқ қисми банкнотнинг орқа томонидаги рангли элементлар билан қўшилиб тўлиқ тасвир ҳосил бўлади.\nБанкнотнинг пастки қисми чап ва ўнг бурчакларида банкнот номинал қиймати «100000» рақами оқ рангда бир чизиқда ҳамда юқори ўнг бурчакда «BIR YUZ MING SO‘M» ёзуви туширилган.\nМарказий банкнинг қайд этишича, муомалага чиқарилаётган янги кўринишдаги пул белгилари бугунги кунда муомалада бўлган 2017 йил намунасидаги 50 минг сўмлик ва 2019 йил намунасидаги 100 минг сўмлик банкнотлар билан бир қаторда (параллел равишда) муомалада бўлади. Бунда, 2017 йил ва 2019 йил намунасидаги 50 минг сўмлик ва 100 минг сўмлик банкнотлар ҳам тўлов қобилиятини йўқотмайди.


Айрим туман ҳокимлари президент қарорларини тушунмайди – Шавкат Мирзиёев\n19:02 / 24.11.2021\nКелгуси йилда пахта ва ғалладан қисқартириладиган 80 минг гектар ер майдонлари аҳолига деҳқон хўжалиги ташкил этиш учун 10 сотихдан 1 гектаргача 10 йил муддатга очиқ электрон танлов ўтказиш орқали ижарага берилиши маълум қилинди.\nПрезидент Шавкат Мирзиёев раислигида қишлоқ хўжалиги ерларини ижарага бериш, мева-сабзавотчилик кластерлари ва томорқа хўжаликлари фаолиятини янада ривожлантириш борасидаги устувор вазифалар юзасидан видеоселектор йиғилиши ўтказилмоқда. Йиғилишда ер муаммолари алоҳида муҳокама қилинди.\n«Яқинда қабул қилинган қарорлар билан пахта-тўқимачилик ва ғалла кластерлари фаолияти билан боғлиқ барча масалалар ечиб берилди. Оғир масалалар эди, лекин ечимини топдик. Энди ҳар бир вилоят ҳокими бу масала билан жиддий шуғулланиши лозим.\nБунинг ҳисобидан, тўқимачилик саноати корхоналари экспорти жорий йилда – 3 миллиард доллардан, келгуси беш йилда эса – 7 миллиард доллардан оширилади. Албатта бу маррага етишимиз керак.\nХудди шундай ишлаб, мева-сабзавотчилик экспортини бугунги кундаги 1,2 миллиард доллардан, камида 5 миллиард долларга кўпайтириш бўйича барча имкониятлар бор.\nБу борада, Асака, Ангор, Денов, Жомбой, Самарқанд, Олтиариқ, Қува, Юқори Чирчиқ, Янгиқўрғон туманларида мева-сабзавотчилик кластерлари фаолияти тўғри йўлга қўйилиб, улар 25-30 миллион доллардан маҳсулот экспорт қилмоқда. Лекин 25та туманда экспорт 1 миллион доллардан ошмаган бўлса, мева-сабзавотга ихтисослашган 8та туманда кластерлар ташкил этилмаган. Бу туман ҳокимлари нима қилиб юрибди?\nКеча ҳар бир вилоят ҳокимига йўл қўйилган қолоқликлар кўрсатиб берилди. Энг ёмони айрим туман ҳокимлари президент қарорларини тушунмайди. Энди натижа кўрсатилиши керак. Биласиз, коррупцияга оид жиддий қарорлар қабул қиляпмиз. Энди ҳар бир пул чиқиши шаффоф ва халқ учун ошкора бўлиши керак», деди президент.\nКелгуси йилда пахта ва ғалладан қисқартириладиган 80 минг гектар майдонлар аҳолига деҳқон хўжалиги ташкил этиш учун 10 сотихдан 1 гектаргача 10 йил муддатга очиқ электрон танлов ўтказиш орқали ижарага берилиши маълум қилинди.\n«Биз келгуси йилда пахта ва ғалладан бўшаган 80 минг гектар ерларни аҳолига бўлиб беряпмиз. Бундан ташқари, 70 минг гектар ерлар «оборот»га қайтарилади. Аҳолининг ўзида ҳам 500 минг гектар атрофида томорқа ерлари мавжуд.\nУшбу ерлардан қўшимча 10 миллион тонна маҳсулот олиш, 1,5 миллион аҳолини банд қилиш ва 800 миллион долларлик экспорт қилишга шароит яратилмоқда», дея президентнинг сўзларини келтирмоқда Kun.uz мухбири.\nЖорий йил 1 декабрдан Қишлоқ хўжалиги жамғармаси томонидан мева-сабзавот етиштирувчиларни имтиёзли кредитлаш йўлга қўйилиши, бунда, «кластер–фермер–банк» занжири асосида маҳсулот ҳажми ва молиялаштириш муддатлари аниқ кўрсатилган уч томонлама шартномалар тузилиши маълум қилинган.\n22:05 / 30.11.2021\nПрезидент “Янги Ўзбекистон” массивлари лойиҳаси билан танишди\n21:08 / 30.11.2021\nЎзбекистонда кичик гидростанциялар қуришга хусусий сектор жалб этилади


Ҳамжиҳатлик – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Жамият / Ҳамжиҳатлик\n“Ўрта қишлоқ” Денов туманидаги аҳолиси кўп маҳаллалардан саналади. Маҳаллада 4 та қишлоқ мавжуд бўлиб, бугунги кунда ободонлаштириш, аҳоли бандлигини таъминлаш ҳамда турмуш даражасини кўтариш борасида кўплаб хайрли ишлар амалга оширилмоқда.\nБу борада, маҳалла раиси Мамараҳим Мирзалиев ҳамда доимий комиссияларнинг фаоллиги, участка нозирларининг ҳамкорлиги қўл келмоқда.\nАйниқса, маҳалламизда “Нуроний” жам ғармаси бўлимининг очилганлиги ва унга М. Абдураҳмонов та- йинланганлиги айни муддао бўлди. Маҳалламизда тўй-маъракаларнинг камхарж, ихчам, сифатли ўтказилишида фаолларнинг ҳам хизмати беқиёс бўлмоқда.\nДиний маърифат ва маънавий-ахлоқий тарбия масалалари бўйича маслаҳатчи Мақсуда Хўжамқулова аҳоли хонадонларида бўлиб, хотин-қизлар ўртасида жиноятчилик, эрта никоҳнинг зарарлари борасида тарғибот-ташвиқот ишларини олиб бормоқда. Маҳалла ҳудудида 8 нафар аёл банк кредитлари асосида тадбиркорликни йўлга қўйганлиги қувончли, албатта.\nБугунги кунда маҳаллада мактаб, туғруқ комплекси, тўйхона, 2 та мини маркет, 2 та қассобхона, 4 та ошхона, МТМ, ҚОП, 2 та тикув цехи, 4 та савдо дўкони, 2 та минерал ўғит дўкони фаолият кўрсатмоқда.\nАйниқса, “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” да туман ва вилоят раҳбарлари, мутасадди органлар вакиларининг қишлоқ аҳли билан мулоқотлар ўтказаётганликлари нур устига, нур бўлмоқда.\nОлдинги Дада, сиз ягонасиз\nКейинги Ўзбек кураши – Осиё ўйинларида


Ҳиндистон Эронга 700 млн доллар миқдорида музлатилган пулларини қайтарди\n02:11 / 02.10.2015\nҲиндистон банклари мамлакатда Эрон нефти экпортидан тушган ва музлатиб қўйилган 700 млн долларни Эронга қайтариб берди. Бу ҳақда Тасним агентлиги хабар бермоқда.\nМанбанинг маълумотларига қараганда Ҳиндистоннинг йирик нефть компанияларидан бўлмиш Essar Oil, Mangalore Refinery and Petrochemicals (MRPL) ва шу кабилар ўз банкларига Эрондаги ҳисоб рақамларга илгари нефть олиб келиш ишлари билан боғлиқ 700 млн доллар маблағни ўтказиб беришларини сўраган.\nЖорий йилнинг 14 июлида Венада бўлиб ўтган ядровий келишувга биноан АҚШ ғазначилиги Эронга музлатилган 1,4 млрд миқдоридаги маблағини қайтариб берган эди. Иккинчи пул ўтказмаларининг қиймати 700 млн доллар бўлиб, у октябрь-ноябрь ойларида Эрондаги ҳисоб-рақамларга келиб тушади.\n4 млрд.дан иборат қолган сумма эса санкциялар мутлоқ бекор бўлгач, Ҳиндистон томонидан қайтарилади.


Шу-шу... автокорхона ишчи-ходимлари билан эллашиб кетади. Қарабсизки, ён-атрофидагилар, ҳамкасбларининг ишончини қозониб, жамоада ўз ўрни, мавқеига эга бўлиб боради. Бугун уни автосаройда ҳамма яхши танийди, ҳурмат қилади. Рихсивой ака бундай ҳурмат, эътиборга ўз тиришқоқлиги, кўнгли очиқлиги, ишга виждонан ёндошганлиги билан эришди.\nМустақиллигимизнинг 27 йиллиги байрами арафасида у жамоат транспорти тизимидаги кўп йиллик самарали меҳнати, жамоат ишларидаги фаол иштироки учун "Тошшаҳартрансхизмат" акциядорлик жамиятининг "Тошкент шаҳар йўловчи ташиш транспорти Фахрий ходими" кўкрак нишони билан тақдирланди.\nСуҳбатимиз бошида, Рихсивой акага:\n– Мукофотни кутганмидингиз? – дея ҳазиллашдим.\n– Йўқ, меҳнат таътилида – ўғил уйлантириш тадориги билан югур-югур қилиб юргандим, ишхонадан чақириб қолишди. Бордим, мукофотни олдим.\n– Тўй устига тўй бўлибди-да...\n– Ҳа-ҳа, шундай бўлди. Очиғи, меҳнатим қадр топганидан жуда хурсанд бўлдим. Ҳеч нарса назардан четда қолиб кетмас, дейишади-ку, рост экан.\n– Келинг, ўзингиз ҳақингизда гаплашайлик, – қандай қилиб бу соҳага келиб қолгансиз?\n– 1970 йил Тошкент шаҳри Яшнобод туманида туғилганман. Автокорхонага бировнинг тавсияси билан эмас, ўз хоҳишим билан борганман, бу 1992 йил эди.\n– Икки йил чилангарлик қилдим.\n– Олий маълумотли ёш йигит, чилангарликка кўна қолдингизми?\n– Мен ўзим шуни истадим. – Назария, бу – назария, амалиётда кўп нарсаларни ўрганасан киши. Икки йиллик чилангарлик, шу даврда ўрганганларим бугун ҳар дам менга асқотади.\n– 6 йил автосаф бошлиғи бўлиб ишладим. Таъмирлаш бўлимида навбатчи уста бўлдим. Хуллас, мана, чорак асрдан ошибдики, шу соҳанинг нонини еб келаяпман.\n– Айни пайтда навбатчи механиксиз?\n– Навбатчи механикнинг иши нималардан иборат?\n– Биз, смена – навбат билан ишлаймиз. – Эрталаб соат 8.00да навбатчиликни қабул қилиб оламиз, кейинги куни эртала соат 8.00да топширамиз. Ишимиз, тўғрироғи, вазифамиз эса, транспорт воситаларининг ҳолатини назорат қилиш, техник кўрикдан ўтказиш, ҳайдовчи ва чиптачиларнинг хизмат либосида бўлишига эътибор қаратиш, шунга ўхшаш масалалар...\n– Муаммолар чиқиб қолса, қандай йўл тутасизлар?\n– Бартараф этишга ҳаракат қиламиз.\n– Йўналишга чиқиб кетаётган транспорт воситасида ҳам муаммо чиқиб қолиши мумкинми?\n– Мой оқиб қолиши, ҳаво тизимида носозлик юзага келиши мумкин, ва ҳоказо...\n– Йўналишга чиқишга чоғланиб турган автобусда бундай ҳолат юз берса, қандай йўл тутилади?\n– Навбатчи механик томонидан зарур камчилик кўрсатилиб, йўлланма берилади. Ана шу йўлланма асосида ҳайдовчи таъмирлаш бўлимига ўтиб, камчилик бартараф этилади ва шундан сўнг транспорт воситаси йўналишга чиқади.\n– 1-автобус саройида бир кунда йўналишга қанча автобус чиқмоқда?\n– 85-90 та.\n– Бу кам эмасми?\n– 15 та автобусимиз пахтага жалб қилинган...\n– Устозингизни эслайсизми?\n– Албатта, Оллоҳ раҳмат қилсин, Миразиз ака деган киши бўларди, мен шу кишидан кўп нарсаларни ўрганганман. Устоз, шогирдга нафақат касб сирларини, балки ҳаётни, яшаш сир-синоатларини ҳам ўргатади. Менинг назаримда устоз кўрмай одам бирор бир натижага эришиши мумкин эмас.\n– Худога шукр, бор. – Устозлардан нима ўрганган бўлсак, албатта ёшларга ўргатиб келамиз. Устоз ва шогирдлик бамисоли мустаҳкам занжирнинг ҳалқалари каби. Узилиб қолмаслиги керак.\nXozir saytda 1421 mehmon


Бош саҳифа Илм ва фанТарихЎзбек саркардалариЗаҳириддин Муҳаммад Бобур (1483-1530)\nЧоп этилган 25.01.2017 16.02.2019 МуаллифZiyouz.uz\nБобур портрети, 1605—1615 йиллар. Ушбу сурат Лондондаги Британия музейида сақланади.\n«…У турли фазилатлар билан безанган ва мақтовли хислатларга эга бўлган бир подшоҳ эди. Ушбу барча фазилатларидан шижоат ва муруввати устун турарди. Туркий шеърни Амир Алишердан кейин ҳеч ким Бобур ёзган даражада ёзган эмас».\nМирзо Муҳаммад Ҳайдар. «Тарихи Рашидий»дан.\n«Бобур дилбар шахс эди. Уйғониш даврининг ажойиб султони, кучли, тадбиркор киши бўлиб, санъатни, адабиётни, гўзалликни севарди».\nЖавоҳарлаъл Неру. «Ҳиндистоннинг кашф этилиши» китобидан.\n«Бобур феъли-сажиясига кўра Цезарга қараганда севишга арзигуликдир. Унинг манглайига юксак фазилатли инсон деб битиб қўйилган».\nЭдуард Холден, инглиз тарихчиси.\n«Саховати ва мардлиги, истеъдоди, илм-фан, санъатга муҳаббати ва улар билан муваффақиятли шуғулланиши жиҳатидан Осиёдаги подшоҳлар орасида Бобурга тенг келадиган бирорта подшоҳ топилмайди».\nУильям Эрскин, «Бобурнома» таржимони.\nБобур (тахаллуси; тўлиқ исми Заҳириддин Муҳаммад ибн Умаршайх Мирзо) (1483.14.2, Андижон 1530.26.12, Агра) — ўзбек мумтоз адабиётининг йирик вакили: буюк шоир; тарихчи, географ; давлат арбоби, истеъдодли саркарда; бобурийлар сулоласи асосчиси, темурий шаҳзода.\nБобурнинг 12 ёшида тахтга ўтириши. Миниатура. XVI аср\nБобурнинг отаси — Умаршайх Мирзо Фарғона вилояти ҳокими, онаси — Қутлуғ Нигорхоним Мўғулистон хони ва Тошкент ҳокими Юнусхоннинг қизи эди. Бобурнинг онаси ўқимишли ва оқила аёл бўлиб, Бобурга ҳокимиятни бошқариш ишларида фаол кўмак берган, ҳарбий юришларида унга ҳамроҳлик қилган. Умаршайх Мирзо хонадони пойтахт Андижоннинг арки ичида яшар эди. Ҳоким ёз ойлари Сирдарё бўйида, Ахсида, йилнинг қолган фаслини Андижонда ўтказарди.\nБобурнинг ёшлиги Андижонда ўтган. Бобур барча темурий шаҳзодалар каби махсус тарбиячилар, йирик фозилу уламолар устозлигида ҳарбий таълим, фиқҳ илми, араб ва форс тилларини ўрганади, кўплаб тарихий ва адабий асарлар мутолаа қилади, илм-фанга, шеъриятга қизиқа бошлайди. Довюраклиги ва жасурлиги учун у ёшлигидан «Бобур» («Шер») лақабини олади.\nБобур отаси йўлидан бориб, машҳур суфий — Хожа Аҳрорга ихлос қўяди ва унинг тариқати руҳида вояга етади, умрининг охирига қадар шу эътиқодга содиқ қолади. Кейинчалик, «Бобурнома» асарида Бобур Хожа Аҳрор руҳи бир неча бор уни муқаррар ҳалокатдан, хасталик ва чорасизлиқдан халос этганини, энг оғир шароитларда раҳнамолик қилганлигини таъкидлайди. Отаси Ахсида бевақт, 39 ёшида фожиали ҳалок бўлгач, оиланинг катта фарзанди, 12 ёшли Бобур валиаҳд сифатида тахтга ўтиради (1494 йил июнь).\nМовароуннаҳр 15-аср охирида ўзаро низолашаётган темурий шаҳзодалар ёки мулкдор зодагонлар бошчилик қилиб турган, деярли мустақил бўлиб олган кўпдан-кўп вилоятларга парчаланиб кетган эди. Мовароуннаҳр тахти учун кураш авжга чиққан, турли сиёсий фитналар уюштирилмоқда эди. Бунинг устига Умаршайх Мирзога тобе бир неча бек ва ҳокимлар ёш ҳукмдорга (Бобурга) буйсунишдан бош тортадилар.\nБобур портрети. Муаллифи номаълум. 1605 йил\nУларнинг айримлари Бобурнинг укаларини ёқласа, баъзилари мустақиллик даъвосини қилади, яна бошқа бирлари Бобурга рақиб, бошқалари амаки, тоғаларига қўшилиб, уни жисмонан йўқотиш пайига тушади. Ўз амакиси ва тоғаси бўлмиш Султон Аҳмад Мирзо билан Султон Маҳмудхон хуружларини даф қилган Бобур ҳукмронлигининг дастлабки 2—3 йилида мавқеини мустаҳкамлаш, бек ва амалдорлар билан ўзаро муносабатни яхшилаш, қўшинни тартибга келтириш, давлат ишларида интизом ўрнатиш каби муҳим чора-тадбирларни амалга оширади.\nБобурнинг дастлабки сиёсий мақсади Амир Темур давлатининг пойтахти, стратегик ва географик жиҳатдан муҳим бўлган Самарқандни эгаллаш ва Мовароуннаҳрда марказлашган кучли давлатни сақлаш, мустаҳкамлаш ҳамда Амир Темур салтанатини қайта тиклашдан иборат эди. Бу пайтда, қисқа муддат ичида Самарқанд тахтига учинчи ҳукмдор келган эди. Султон Аҳмад Мирзо вафоти (1494 йил июль) дан кейин тахтга ўтирган Султон Маҳмуд Мирзо Самарқандда давлатни 5—6 ойдан ортиқ идора этмади — қисқа муддатли касалликдан сўнг 43 ёшида вафот этди. Унинг ўрнига Бухорода ҳоким бўлган ўғли Бойсунғур ўтиради. 1495—96 йилларда Бобур Самарқандга икки марта муваффақиятсиз юриш қилади. 1497 йил кузида у Самарқанд атрофидаги бир қанча жойларни ва 7 ойлик қамалдан сўнг Самарқандни эгаллайди, Бойсунғур Қундузга қочади. Шаҳар қамал туфайли ниҳоятда оғир кунларни бошидан кечирмоқда эди. Ҳатто эккулик дон ҳам топиш мушкул эди. Бобур қўшинни таъминлашда катта қийинчиликларга дуч келди. Навкарларидан айримлари Андижон ва Ахси томон қочиб кетадилар. Бунинг устига Андижонда қолган айрим беклар Бобурдан юз ўгириб, унинг укаси Жаҳонгир Мирзо тарафига ўтадилар.\n«Бобурнома»га ишланган миниатуралардан. XVI аср\nАндижондан кўнгли нотинч бўлган ва иқтисодий қийинчиликларга учраган, айни замонда оғир хасталикни бошидан кечирган Бобур Самарқандни юз кун идора этгандан сўнг, уни тарк этишга қарор килади. Аммо Хўжандга етганда Андижон ҳам қўлдан кетиб, мухолифлар ихтиёрига ўтганини эшитади. Бобурнинг Тошкент ҳокими, тоғаси Маҳмудхон кўмагида Андижонни қайта эгаллашга уриниши натижа бермайди,\nБу муваффақиятсизлик Бобур қўшинига салбий таъсир этиб, кўпчилик бек, навкарлар (700—800 киши) Бобурни тарк этади. Ўзига содиқ кишилар (200—300) билан қолган Бобур маълум муддат Хўжандда тургач, Тошкентга — Маҳмудхон ҳузурига келиб, Андижонни қайтариб олиш режасини туза бошлайди. Маълум муддат ўтгач, Бобур Хўжандга қайтади, кўп ўтмай, Марғилонни қўлга киритади ҳамда Андижонни эгаллаш тадбирларини кўради. Ниҳоят, 2 йилдан сўнг (1498 йил июнь) уни қайта қўлга киритади. Бобур укаси Жаҳонгир Мирзо билан сулҳ тузиб, унинг ихтиёрида «Хўжанд сувининг Ахси тарафи вилоятларини…» қолдиради, Андижон тарафи вилоятларини ўз тасарруфига олади.\nБобур портрети. Муаллифи номаълум. XVII аср\nТемурийларнинг ўзаро урушлари кучайган кезларда Шайбонийхон Мовароуннаҳрни истило қилишга киришади. У 1499 йил Жиззах ва Самарқанд орқали Қарши ва Шаҳрисабзгача босиб боради, катта ўлжа билан Дашти Қипчоққа қайтади. Орадан кўп ўтмай,катта куч билан Мовароуннаҳрга қайтган Шайбонийхон Бухоро ва Қоракўлни эгаллайди (1499), Султон Али Мирзо калтабинлик билан Самарқандни Шайбонийхонга жангсиз топширади (1500). Бироқ, шаҳар аҳолиси ва зодагонларининг маълум қисми темурийлар ҳукмдорлигини тиклаш тарафдори эди. Улар Фарғона ҳокими Бобурга мактуб йўллаб, Самарқандни ишғол қилишга даъват этганлар.\nБобур 1500 йил кеч кузида ўз қўшини (240 киши) билан Самарқандга етиб келгач, аҳоли унга пешвоз чиқиб, шаҳар дарвозаларини очиб беради. Шайбонийхоннинг шаҳар ҳимояси учун қолдирган 600 нафар аскари қириб ташланади. Шайбонийхон Бухорога чекинади. Қисқа вақт ичида Самарқанднинг барча туманлари, Қарши ва Ғузор шаҳриларида Бобур ҳокимлиги эътироф этилади. Аммо шаҳарда озиқ-овқат заҳиралари тугаб, очарчилик бошланган эди. Бундан хабар топган Шайбонийхон катта куч тўплаб, яна Самарқандга юриш бошлайди. 1501 йил апрелда Зарафшон бўйидаги Сарипул қишлоғи яқинида бўлган жангда Бобур қўшинлари енгилади. Бобур Самарқандга чекинади. Шаҳар яна қамал қилиниб, у тўрт ой давом этади. Қамалда қолган шаҳар аҳолисининг очликдан тинкаси қурийди, Бобур 1501 йилнинг 2-ярмида ноиложликдан Самарқандни тарк этиб, Тошкентга, Маҳмудхон ҳузурига йўл олади.\nБобур Темурийлар салтанатини ҳимоя қилиш ва уни сақлаб қолиш учун астойдил ҳаракат қилиб, Шайбонийхонга қарши бир неча йил давомида муттасил кураш олиб борса-да, аммо мамлакатда ҳукм сурган оғир иқтисодий танглик ва сиёсий парокандалик шароитида мақсадига эриша олмайди.\n1503 йил Тошкент хони Маҳмудхон, Бобур ва қалмоқларнинг бирлашган қўшини Шайбонийхон томонидан Сирдарё бўйида тормор қилинади. Бобур Самарқанд тахти учун курашаётган пайтда Андижонни Султон Аҳмад Танбал эгаллаб олади. 1501—04 йилларда Бобур Фарғона мулкини қайтариб олиш учун Султон Аҳмад Танбал, Жаҳонгир мирзоларга қарши олиб борган кураши муваффақиятсизлик билан тугайди. Темурийларнинг тўхтовсиз жанглари ва оғир солиқларидан толиққан халқ Бобурни қўлламади ва у Мовароуннаҳрни тарк этишга (1504 йил июнь) мажбур булади.\nБобур 200—300 навкари билан Ҳисор тоғлари орқали Афғонистонга ўтади ва у ердаги ички низолардан фойдаланиб Ғазни ва Кобулни эгаллайди. Бобур Кобулни эгаллагач, мустақил давлат тузишга жадал киришади, қўшинни тартибга келтиради, қаттиқ ички интизом ўрнатади. Кобулга, умуман Афғонистонга Бобур ўз юрти каби қаради, қурилиш, ободонлаштириш, касбу ҳунар ва қишлоқ хўжалигини ривожлантириш ишларини бошлаб юборади. «Боғи Шаҳроро», «Боғи Жаҳоноро», «Ўртабоғ», «Боғи вафо» ва «Боғи Бобур» каби оромгохлар ташкил этди. Шаҳар ичидаги Боло Ҳисор қалъасини ўз қароргоҳига айлантириб, уни қайта таъмирлатди, янги иморатлар қурдирди ва оиласи билан шу қалъада яшади. Унинг Ҳумоюн, Гулбаданбегим, Комрон ва Ҳиндол исмли фарзандлари шу ерда туғилади. 1506 йил баҳорда вафот этган Қутлуғ Нигорхоним Мирзо Улуғбек шу ерда бунёд эттирган «Боғи Наврўзий»га дафн этилади.\nБобур Афғонистонда бир фотиҳ сифатида эмас, балки шу юрт, эл ободонлиги ва равнақи учун жон куйдирган тадбирли ҳукмрон сифатида қизғин фаолият кўрсатди, унинг манфаатлари йўлида одилона ва оқилона иш тутди. Афғонистондаги амалий фаолиятига кўра, Бобур бутун Хуросон ва Мовароуннаҳрда қудратли давлат бошлиғи ва музаффар саркарда сифатида катга обрў орттира борди, минтақадаги сиёсий ҳаёт эътиборли ўринга кўтарилди. Шайбонийларнинг тобора кучайиб бораётган юришига қарши биргаликда чора кўриш масаласида Султон Ҳусайн Бойқаро барча темурий ҳукмдорлар қаторида Бобурни ҳам маслаҳат йиғинига махсус таклиф этиши ана шундай юксак нуфузни кўрсатувчи далилдир. Бобур шу таклиф бўйича Ҳиротга отланади. Ҳусайн Бойқаронинг тўсатдан вафот этишига (1506) қарамай, у Ҳиротга боради ва темурий ҳукмдорлар билан учрашиб музокаралар ўтказади. Темурий ҳукмдорларнинг бирлашиб Шайбонийхон қўшинларига тўсиқ қўйиш режалари амалга ошмайди ва тез орада бирин-кетин мағлубиятга учраб, салтанатни батамом қўлдан чиқарадилар.\n1507 йил бошларида Бобур Ҳиндистонга юриш бошлайди. Аммо, бу уриниши муваффақиятсиз тугаб, яна пойтахт Кобулга қайтади.\nБобур ва Ҳумоюн. Муаллифи номаълум. 1650 йил\nБобур Мовароуннаҳр ва Хуросондаги сиёсий вазият ва уруш ҳаракатларини кузатиб боради, ўз қўшинларини доимо шай тутади. Шайбонийхон Хуросоннинг йирик марказларини қўлга киритгач, Эронни забт этиш учун юриш бошлайди. Аммо, Эрон шоҳи Исмоил Сафавий билан қаттиқ тўқнашувда (1510) енгилади, ўзи ҳам Марвда ҳалок бўлади. Шоҳ Исмоил Хуросон ва Мовароуннаҳрга қўшин киритиб шайбонийларга кетма-кет шикаст етказа бошлайди. Бобур шоҳ Исмоил билан ҳарбий-сиёсий иттифоқ тузиб, 1511 йил баҳорида Ҳисорни, ёзида Бухорони, октябрь бошида эса Самарқандни яна қўлга киритади. Бобурнинг шиа мазҳабидаги эронийлар раъйи билан иш тутиши аҳолида норозилик туғдиради. 1512 йил 28 апрелда Кўли малик жангида Убайдулла Султон бошлиқ шайбонийлардан енгилган Бобур Ҳисор томон кетади. 1512 йил кузида Бобур шоҳ Исмоил юборган Нажми Соний лақабли лашкарбоши билан Балхда учрашиб, Амударёдан кечиб ўтиб, аввал Ҳузар (Ғузор) қалъасини олади, сўнг Қаршига юриш қилади, шаҳар узоқ муддатли қамалдан сўнг таслим бўлади, шаҳар ҳимоячилари қаттиқ жазоланади. 1512 йил 24 ноябрда Ғиждувон жангида Бобур шайбонийлардан яна енгилиб, Кобулга қайтишга мажбур бўлади. Бобур Мовароуннаҳрни эгаллаш илинжидан узил-кесил умидини узади ва бутун эътиборини Ҳиндистонга қаратади.\n1519 йил баҳорига келиб Бобур Ҳиндистонни забт этиш режаларини амалга оширишга киришади ва кейинги 5—6 йил давомида бир неча юришлар уюштиради. Ниҳоят, 1526 йил апрелда Панипатда асосий рақиби, Деҳли султони Иброҳим Лўдийнинг юз минг кишилик қўшинини 12 минглик аскари билан тор-мор қилади ҳамда Деҳлини эгаллайди. Орадан кўп ўтмай, иккинчи йирик ҳинд саркардаси Рано Санго устидан ҳам зафар қозониб, Шимолий Ҳиндистоннинг Бенгалиягача бўлган қисмини ўзига бўйсундиради. Аграни ўзига пойтахт сифатида танлаган Бобур катта қурилиш ва ободончилик ишларини бошлаб юборади. Шу тариқа Бобур Ҳиндистонда уч ярим асрга яқин ҳукм сурган қудратли бобурийлар сулоласига асос солади.\nБобур Ҳиндистонда ҳам, худди Афғонистонда бўлганидек, кўплаб ижтимоий-хайрли ишларни амалга оширди, мамлакат тараққиётига жиддий таъсир кўрсатди. Тарқоқлик ва парокандаликка, ўзаро ички низо, қирғинларга барҳам бериб, вилоятларни бирлаштирди, марказлашган давлатни мустаҳкамлаш ва юртни ободонлаштиришга, илму ҳунар ва деҳқончиликни ривожлантиришга катта эътибор қаратди. Қурилиш ишларига бошчилик қилди.\nБобурнинг ўз гувоҳлигига кўра, шоир сифатида ижодий фаолияти Самарқандни иккинчи марта эгаллаган вақтда бошланган; «Ул фурсатларда бирор-иккирар байт айтур эдим», деб ёзади у. Бобур Самарқанддалигининг илк ойларида Алишер Навоий ташаббуси билан улар ўртасида ёзишма бошланади. Бобур атрофида ижодкорлар тўплана бошлаши ҳам шу йилларга тўғри келади. Жумладан, Биноий, Абулбарака ва Бобур ўртасидаги рубоий мушоираси Самарқанддаги қизғин адабий ҳаётдан дарак беради. Умуман, давлат арбоби ва кўп вақти жангу жадалларда ўтган саркарда сифатида ижтимоий фаолиятининг энг қизғин даврида ҳам, шахсий ҳаёти ва давлати ниҳоятда мураккаб ва хатарли шароитда қолган чоғларида ҳам Бобур ижодий ишга вақт топа билган, илм, санъат ва ижод аҳлини ўз атрофига тўплаб, ҳомийлик қилган, уларни рағбатлантирган.\nЎтмиш адабиёт ва тарих, мусиқа ва санъатдан яхши хабардор бўлган, диний таълимотга чин ихлос қўйган Бобур ҳар доим олиму фозиллар даврасида бўлди, хусусан ижод аҳлига, касбу ҳунар соҳибларига самимий эҳтиром кўргазиб ҳомийлик қилди, уларни моддий ва маънавий рағбатлантириб турди. Ижод ва санъат аҳлига бундай меҳрли муносабат асло бежиз бўлмаган. Бобур табиатан ижодкор эди. Йигитлик йилларидан бошлаб то умрининг охиригача самарали ижодий иш билан шуғулланди, ҳар қандай шароит ва вазиятларда ҳам ижоддан тўхтамади, натижада, ҳар жиҳатдан муҳим бой илмий ва адабий мерос қолдирди.\nБобур ва унинг қўшини. Миниатура. 16 аср\nБобур 18—19 ёшларида рубоий ва ғазаллар ёза бошлаган. Унинг «Топмадим» радифли ғазали ва «Ёд этмас эмиш кишини ғурбатда киши» мисраси билан бошланувчи рубоийси ўша йиллардаги ҳаёти билан боғлиқ.\nБобурнинг улкан санъаткорлиги шундаки, шахсий кечинмаларини жиддий умумлашма даражасига кўтара олади ва натижада асарларида олға сурилган ғоялар умуминсоний қадриятлар даражасига кўтарилади. Бобур ижодида, хусусан, шеъриятида киндик қони тўкилган она юртини дилдилдан қўмсаш, унинг тупроғига талпиниш, ғариблик азобларидан ўтли ҳасрат, ёру диёр согинчи ва висол илинжи, тақдир зарбалари ва турмуш уқубатлари, замона носозликларидан нола бадиий таҳлил этилади.\nБобур ижодида ишқ-муҳаббат, севги-садоқат, висол ва ҳижрон мавзуи ҳам салмоқли ўрин тутади. Унинг ғазал ва рубоийларида, туюқ ва маснавийларида маъшуқанинг мафтункор гўзаллиги, беқиёс ҳусну латофати, шарқона одобу ахлоқи, нозу карашмаси енгил ва ўйноқи, мусиқий ва равон мисраларда катта маҳорат билан тараннум этилади.\nБобурнинг ўз шеърий асарларини тўплаб, девон ҳолига келтирган санани кўрсатувчи аниқ тарихий маълумотлар маълум эмас. Аммо «Бобурнома»нинг 1518—19 йиллар воқеалари баёнига бағишланган фаслида Бобур девонини Кобулдан Самарқандга юборганлиги тўғрисида сўз боради. Демак, шу йилларда унинг девонига тартиб берилган ва мазкур девон Мовароуннаҳрда ҳам тарқалган.\nБобур овда. Миниатура. 16 аср\nҲозирда унинг 119 ғазали, бир масну шеъри, 209 рубоийси, 10 дан opтик туюқ ва қитъалари, 50 дан ортиқ муаммо ва 60 дан зиёд фардлари аниқланган. Девони таркибида умумий ҳажми 270 байтдан иборат 8 маснавий ҳам ўрин олган.\nҲиндистон юришлари даври (1521)да Бобур «Мубаййин» асарини яратди. Маснавий тарзида ёзилган, ислом ҳуқуқшунослиги ва шариат ақидаларига бағишланган бу асарда Мовароуннаҳр ва Ҳиндистонга оид ўша давр ижтимоий-иқтисодий ҳаёти бўйича қизиқарли маълумотлар ҳам жамланган. Валиаҳд Ҳумоюн ва Комрон Мирзоларга дастуруламал сифатида мўлжалланган «Мубаййин»да, айни замонда, намоз, закот ва ҳаж зиёрати тўғрисида ҳам шаръий мезонлар баён қилинган. Шу йилларда Бобур Шарқ шеъриятининг асосий масалаларидан бири аруз вазни, унинг назарияси ва амалиётига оид илмий рисоласини якунлайди. Бобур номини дунёга машҳур қилган шоҳ асари «Бобурнома» устидаги ижодий ишини 1518—19 йларда бошлаган.\nБобурнинг юқорида келтирилган асарларидан ташқари, «Хатти Бобурий», шунингдек мусиқа санъати ва ҳарб ишларига махсус бағишланган қатор рисолалари ҳам бўлган. Аммо кейинги икки асар матни ҳануз топилган эмас. «Хатти Бобурий»да муаллиф араб алифбосини таҳрир этиб, ёзувни соддалаштириш ва осонлаштириш мақсадида уни туркий тил ва талаффуз мезонларига мослаштирган.\n1526 йил 21 декабрда Бобурга қарши суиқасд уюштирилади. Маҳв этилган Иброҳим Лўдийнинг онаси ошпазлар билан тил бириктириб, унинг овқатига заҳар қўштиради. Шунинг асоратими ёки кўп йиллик машаққатли ва қўнимсиз ҳаёт таъсирими, ҳар ҳолда кейинги йилларда Бобур тез-тез касалга чалиниб туради. 1527 йил октябрда Бобур яна хасталикка учрагач, умрининг охирлаб қолганини ҳис этади. Шунда Бобур ўзи эътиқод қўйган Хожа Аҳрор Валийга ихлос билан унинг насрда битилган «Волидия» асарини шеърий таржима қилади.\nБобур саройда. Миниатура. 16 аср\nБобурнинг моҳир таржимон сифатидаги қобилияти намоён бўлган 243 байтли бу асар катта ижодий илҳом билан жуда қисқа муддатда якунланган. Бобурнинг ўз эътирофича, таржима тугаши ҳамоноқ батамом соғайиб кетган. Бу йилларда у «Бобурнома» фасллари устида ишлашни давом эттирди, янги-янги ғазал-рубоийлар яратди, ўз ибораси билан айтганда, «Ҳиндистонға келгали айтқон ашъорни» тартибга солиб, шунингдек, «Волидия» таржимасини, «Хатти Бобурий» билан битилган намуна ва қитъаларни Мовароуннаҳр ва Афғонистонга, Хумоюн, Хожа Калон, Ҳиндол ва бошқага юборди. Ҳумоюн Мирзога аталган ижтимоий-ахлоқий масалаларни таҳлил этувчи машҳур мактуби ҳам Бобур ижодий фаолиятининг ёрқин қирраларидан бири бўлди.\nБир неча муддат олдин подшоликни Ҳумоюнга топширган Бобур 47 ёшида ўзи асос солган салтанат пойтахти Аграда вафот этди ва ўша ерда дафн этилди, кейинчалик (1539), васиятига мувофиқ хоки Кобулга келтирилиб, ўзи бунёд эттирган «Боғи Бобур»га қўйилди.\nБобур Ўзбекистон мустақилликка эришгандан сўнг ўз юртида ҳақиқий қадр-қиммат топди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонига кўра 1993 йилда Бобур таваллудининг 510 йиллиги тантанали нишонланди. Андижон шаҳрида Бобур номида университет, театр, кутубхона, миллий боғ («Боғи Бобур») бор. Бобур миллий боғи мажмуасица «Бобур ва жаҳон маданияти» музейи, шоирнинг рамзий қабр-мақбараси бунёд этилган. Шаҳар марказида (муаллифи Равшан Миртожиев) ва Бобур боғидаги ёдгорлик мажмуида (муаллифи Қодиржон Салоҳиддинов) шоирга ҳайкал ўрнатилди. Андижондаги марказий кўчалардан бирига, шунингдек Тошкентдаги истироҳат боғи ва кўчага, Андижон вилояти, Хонобод шаҳридаги истироҳат боғига Бобур номи берилди. Ўзбекистон Фанлар академиясининг Бобур номидаги медали таъсис этилди. Шарқшунос олим Убайдулла Каримов бу медалнинг биринчи совриндори бўлди.\nБобур Қобулга кирмоқда. Миниатура. 16 аср\nАндижонлик табиатшунос олим Зокиржон Машрабов раҳбарлик қиладиган Халқаро Бобур жамғармаси (1993.23.12) Бобур ижодини ўрганишда катта ишларни амалга оширди. Жамғарманинг илмий экспедицияси 10 дан ортиқ Шарқ мамлакатлари бўйлаб автомобилда илмий сафарлар уюштириб, 200 минг км дан ортиқ масофани босиб ўтди, Бобур ва бобурийлар қадамжолари, уларнинг илмий меросига оид янги маълумотлар тўплаб, уларни илмий истеъмолга киритди. Мазкур маълумотлар асосида 10 дан зиёд илмий, ҳужжатли, бадиий асарлар (З. Машрабов, С. Шокаримов: «Асрларни бўйлаган Бобур»; С. Жалилов: «Бобурнинг Фарғона давлати», «Бобур ва Андижон»; Қамчибек Кенжа: «Ҳинд сориға»; X. Султонов: «Бобурнинг тушлари», «Бобурийнома»; Р. Шамсуддинов: «Бобурийлар изидан», «Бобурийлар сулоласи»; Т. Низом: «Уч сўз»), 10 га яқин ҳужжатли, видеофильмлар (Ф. Расулов: «Бобур изидан», «Муқаддас қадамжолар»; Т. Рўзиев: «Бобур саломи», «Бобур номидаги Халқаро илмий экспедиция»; Т. Ҳамидов: «Ифтихор» ва ҳ.к.) яратилди. Жамғарманинг Лоҳур (Покистон), Ҳайдаробод (Ҳиндистон), Абу Даби (Бирлашган Араб Амирликлари), Москва (РФ), Ўш (Қирғизистон), Тошкент, Наманган (Ўзбекистон) шаҳриларида бўлимлари мавжуд. 1998 йил Жамғарманинг бобуршунослик соҳасидаги халқаро мукофотлари илк марта Пиримқул Қодиров, Сабоҳат Азимжонова, Ғайбуллоҳ ас-Салом, Неъматилла Отажонов, Хайриддин Султонов, Эйже Мано (Япония), Муҳаммадали Абдуқундузов, Мақсуд Юнусов, Шафиқа Ёрқин (Афғонистон), Маъмуржон Тўхтасинов, Равшан Миртожиев, Мажид Турсунов, Раҳмонжон Азимов, Муҳаммаджон Мирзаевга берилди.\nАбдулаҳад Муҳаммаджонов, Абдурашид Абдуғафуров.\nБобур ҳайкали. Андижон. 1993 йили очилган. Муаллиф: Равшан Миртожиев\nЗаҳириддин Муҳаммад Бобур шеърларидан\nБабур: Лирика (на русском языке)\nБабур: Биография (на русском языке)\nBabur: Biography (in English)\nЗаҳириддин Муҳаммад Бобур ҳақида мақолалар\nЖавоҳарлаъл Неру. Бобур («Ҳиндистоннинг кашф этилиши» китобидан)\nАнсориддин Иброҳимов. Афғонистонлик бобуршунослар ютуғи\nЗокиржон Машрабов, Ваҳоб Раҳмонов. Бобур меҳри, Кашмир сеҳри…\nЭргаш Умаров. Бобурийлар армони\nҲасан Қудратуллаев. Тошкент Бобур тақдирида\nАнсориддин Иброҳимов. Япониялик бобуршунос\nВалижон Қодиров. Бобур Навоий билан адашми?\nЗокиржон Машрабов. Бобур комил инсон эди…\nДоктор Шафиқа Ёрқин. Бобур оиласида фарзанд тарбияси\nҲасан Қудратуллаев. Бобур ва Шарқ тамаддуни\nМуҳаммад Ҳалим Ёрқин. Бобурми, Бабарми ё Бобир?\nБобур ҳайкали. Андижон.\nАбдулло Олим. Бунёдкор Бобур боғлари\nВаҳоб Раҳмонов. «Ғарибингға тараҳҳум айлагилким…»\nАбдулла Аъзамов. Шоир, шоҳ ва… дарвеш\nРахшона Кенжабоева. Ҳарфлар замирида тарих сирлари\nЗокиржон Машрабов. Табаррук қадамжолар бўйлаб\nСайфиддин Жалилов. Эсон Давлатбегим чорбоғи\nХосият Бекмирзаева. “Ҳурлар келур эрдилар анга…”\nВалижон Қодиров. “Элининг орасида ҳусни хайли бор…”\nИқболой Адизова. Шарафли умр\nСуйима Ғаниева. Эътиқод ва ирфоний қарашлар\nҚамчибек Кенжа. Яна Ҳинд сорига\nБобур ҳайкали. Андижон. 2008 йили очилган. Муаллиф: Рашид Сулаймонов\nЗаҳириддин Муҳаммад Бобур асарлари:\nБобурнома (академик нашр), Тошкент, 1960.\nБобурнома, Тошкент, 1989.\nБобурнома (табдил), Тошкент, 2008.\nБабурнаме (2-издание, доработанное), Ташкент, 1993.\nКитобус салот, Тошкент, 1993.\nКитобуз закот, Тошкент, 1993.\nКитобул ҳаж, Тошкент, 1993.\nДевон, Тошкент, 1994.\nМаҳрами асрор топмадим, Тошкент, 1995.\nМубаййин, Тошкент, 2000.\nИзбранная лирика, Ташкент, 1982.\nИзбранная лирика, Ташкент, 2006.\nЗаҳириддин Муҳаммад Бобур ҳақида адабиётлар:\nСамойлович А., Собрание стихотворений императора Бабура, Петроград, 1917.\nЁқубов Ҳ., Заҳириддин Муҳаммад Бобур, Тошкент, 1949.\nҲасанов С., Бобурнинг Аруз рисоласи, Тошкент, 1981.\nСтеблева И. В., Семантика газелей Бабура, Москва, 1982.\nАхмедов Б., Историко-географическая литература Средней Азии XVI—XVIII вв. (Письменные памятники), Ташкент, 1985.\nҲасанхожа Нисорий, Музаккири аҳбоб, Тошкент, 1993.\nНуритдинов М., Бобурийлар сулоласи, Тошкент, 1994.\nАзимжонова С., Заҳириддин Муҳаммад Бобур, Мақолалар тўплами, Тошкент, 1995.\nФайзиев Т., Заҳириддин Муҳаммад Бобур ва унинг авлодлари, Тошкент, 1996.\nҒайбуллоҳ Ас-Салом, Неъматуллоҳ Отажон, Жаҳонгашта «Бобурнома», Тошкент, 1996.\nМашрабов З., Шокаримов С., Асрларни бўйлаган Бобур, Тошкент, 1997.\nВоҳидов Р., Биз билган ва билмаган Бобур, Тошкент, 2000.\nСотимов Ғ., Бобурийзодалар, Тошкент, 2003\nЛутфулло Маҳмуд, Бобурни тушуниш бахти, Тошкент, 2009.\nМирсайдуллаев М., Бобурнинг касаллик тарихи, Тошкент, 2013.\nПиримқул Қодиров. Юлдузли тунлар (роман)\nХайриддин Султонов. Саодат соҳили (қисса)\nПиримкул Кадыров. Бабур (Звездные ночи) (роман)\nЗаҳириддин Муҳаммад Бобур (видео):\nЗаҳириддин Муҳаммад Бобур ғазал ва рубоийлари\nРукнларЎзбек саркардалари, Ўрта осиёлик буюк алломалар, Фотогалерея\n← Аввалги Аввалги «Оқибат» кўрсатуви. Шавкат Раҳмон хотираси (видео)\nКейинги → Кейинги: Сурияда тинчлик ўрнатиш бўйича Остона учрашувлари: Қозоғистон дипломатияси ютуғи


22 июль куни Ўзбекистонда қандай об ҳаво кузатилади?\nРеспублика Гидрометеорология марказининг хабар беришича, 22 июль куни Тошкентда ҳаво бироз булутли бўлади, вақти-вақти билан ўзгариб туради, ёғингарчилик бўлмайди. Шарқдан секундига 3-8 метр тезликда шамол эсади. Кечаси 20-22, кундузи 35-37 даража иссиқ бўлади.\nБухоро ва Навоий вилоятларида ҳаво бироз булутли бўлади, айрим жойларда ўзгариб туради, ёғингарчилик бўлмайди. Шарқдан секундига 7-12 метр тезликда шамол эсади. Кечаси 22-27, кундузи 35-40, баъзи жойларда 42 даражагача иссиқ бўлади.


22.01.2019 10:26 0 138\nБельгиянинг «De Smet S.A. Engineers & Contractors» (DSEC) компанияси Ўзбекистонда шакар заводи қуриш бўйича ишларни бошлаб юборган. Ўзбекистоннинг Бельгиядаги элчиси Дилёр Ҳакимов компания бош директори Марк деАкоз билан учрашувда шуни муҳокама қилган.\n«Дунё» ахборот агентлиги хабарига кўра, завод 500 тонна шакар ишлаб чиқариш қувватига эга бўлади. Лойиҳа қиймати 110 млн. евро, шундан 25 млн. еврони ўзбекистонликлар қоплайди. Қолган суммани инвестор киритади.\nБельгия шакар заводи\nСиёсат 29/11, 15:37


Талабалар пахтага олиб чиқилмаяптими? - BBC O'zbek\nТалабалар пахтага олиб чиқилмаяптими?\nImage caption Талабалар пахта даласида\nТошкент вилоятидаги баъзи коллеж ўқитувчиларининг айтишларича, бу йилги пахта теримига талабалар олиб чиқилмаяпти. Ўтган йиллар давомида коллежларнинг 3-курс талабалари пахта далаларига сафарбар қилинарди.\n"Бу йил коллеж талабаларимиз чиқмаяпти. Учинчи курсдагилар ҳам. Бу яхши, албатта, талабалар таълим олиши керак дейиляпти. Лекин, дарси камроқ ўқитувчилар, қоровулларимиз, лаборантларимиз ҳар куни чиқишяпти, уларга назорат катта", - дейди Тошкент вилояти туманларидан бирининг ўқитувчиси Би-би-сига.\nБироқ, республиканинг бошқа ҳудудларида, хусусан Фарғона вилоятининг Риштон туманидаги коллежнинг нафақат 3, балки 1-курс талабалари ҳам пахта теримига олиб чиқилиши буюрилган.\nБу ҳақида коллеж ўқитувчиларидан бири ўзининг Фейсбукдаги саҳифасида билдирди.\n"Якшанба куни гуруҳингизни пахтага олиб чиқинг деган буйруқ бўлди. Албатта, оғзаки буйруқ. 1-курс гуруҳларидан бирига гуруҳ раҳбариман", - деб ёзди муалли ўз ижтимоий тармоқда.\nТалаба меҳнатини ким қоплайди?\nАйни дамда бўшаб қолган мазкур ишчи куч ўрнини тўлдириш маҳалла қўмиталарига топширилган.\n"Маҳаллақўмлар уйма-уй юриб, уйда ўтирадиган одамларни пахтага чиқишга мажбурлашяпти. Биз ўқитувчиларни эса шанба-якшанба кунлари пахтага чиқаришади. Шу билан етти кун ишлаймиз", - дейди Тошкент вилоятидан гапирган суҳбатдош.\nУнинг айтишича, ҳар бир ўқитувчи маошидан коллеж раҳбарияти "ёлланма пахтакорлар" учун 600 минг сўм ушлаб қолмоқда.\n"Бу пул ўрнимизга пахта терадиган одамлар учун экан. Агар норози бўлсак, унда "бор, далага чиқиб пахта тер, килосига 250 сўм оласан, ойлик ёзилмайди" деб айтишади", - дейди муаллим.\nКоллежлар раҳбариятининг ўқитувчилар маошларидан ушлаб қолаётган пули республика бўйлаб ҳисобланса, юз миллионлаб сўмни ташкил қилади. Аммо, бу миқдорнинг қанчаси ҳақиқатдан ҳам мардикор пахтакорларни ёллаш учун сарфланиши борасида ҳеч қандай ҳисоб-китоб олиб борилмайди.\nБу пуллар кимнинг чўнтагига бориб тушиши номаълум.\nАйни дамда суҳбатдош ўқувчиларнинг далага олиб чиқилмаётганини олқишлайди. "Барибир уларни олиб чиққандан фойда йўқ. Югуриб, ўйнаб юришади далада", - дейди у.\nЎзбек интернет нашрларида тарқалган хабарларда айтилишича, Ўзбекистон президенти вазифасини вақтинча бажарувчи Шавкат Мирзиёев бир неча кун аввал ўтказилган селектор мажлисида вилоят ва туманлар ҳокимларига мактаб ва коллежлар талабалари меҳнатидан фойдаланишни таъқиқлаган. У бу буйруқни бузганлар боши билан жавоб беришларини айтиб таҳдид қилгани айтилади.\nРасмий Тошкент пахта йиғим-теримига болалар жалб этилишини рад этиб келади, лекин шунга қарамай айрим ҳудудларда болалар меҳнатида фойдаланиш давом этмоқда.


18 май 2021, Тошкент вақти: 20:09\nКомрон Айвазов Қрим чегарасида\nРоссияга киритилмаган ўзбекистонлик Комрон Айвазов 53 кундан буён Украина ва Қрим ўртасидаги буфер зонасида қолмоқда. 7 ойлик фарзанди билан Қримда қолаётган унинг рафиқаси Сусанна эрига қўйилган киришга тақиқ устидан шикоят қилиб, Москвадаги барча ФМС идоралари ¸ ҳатто Россия президенти қабулхонасида бўлиб қайтганини Озодликка сўзлаб берди. Россия ҳукуматидан жавоб кутаётган Комрон 10 февралдан буён давлат чегарасида машинасида яшаб келмоқда.\n22 ёшли Комрон Айвазов ва Сусанна Сулаймонова 2012 йилда Самарқанддан ўша пайтда Украина таркибидаги она-юрти - Қрим яриморолига доимий яшашга кўчиб ўтди.\nҚрим Россия томонидан аннексия қилиниши ортидан кўплаб маҳаллийлар каби, улар ҳам Россия фуқаролигини олиш учун ҳужжат топширди. Бироқ Миграция идораси фуқароликни фақат Сусаннага берди.\nСусанна Сулаймонованинг айтишича, ҳукуматнинг янги талабларига биноан, Ўзбекистон фуқароси бўлган турмуш ўртоғи Комрон шу йилнинг 10 февралида Украина чегарасига бориб қайтмоқчи бўлган:\n- Биз уйимизга қайтиб кираётганимизда эримга 2016 йилнинг 11 январигача киришга тақиқ қўйилганини аниқладик. “Сиз Россия фуқароси экансиз, демак бу тақиқни бекор қилишга асос бор. Киришга Москва вилояти ФМС бошқармаси ман этган”, дейишди менга чегарада. Мен Москвага учиб келдим, зарурий ҳужжатларни топширдим, қонун бўйича 30 кун кутдим, жавоб келмади. Москвага иккинчи маротаба келдим. Мен ФМС бош бошқармаси, вилоят бошқармаси, ҳатто Россия президенти маҳкамасида қабулда бўлдим. Эрим Ўзбекистондан қайддан чиқиб кетган, Украина Қримида вақтинчалик яшашга рухсати бор эди. Қабулда бир аёлга “Нега эримга киришга рухсат берилмаяпти?”, десам, “Ахир у Ўзбекистон фуқароси-ку!”, дейди. Нима, ўзбекистонликлар одам эмас эканми?! дея идора ходимларидан жўяли жавоб ололмагани гапириб берган Сусанна.\nСуҳбатдош ҳеч қаерда ишламаётгани, қарийб икки ой давомида 7 ойлик ўғли Рамзанни қўшнисига ташлаб, қарзга ботиб, эрига чегарага озиқ-овқат ташиётганини айтади:\n- Кoмрон Айвазов ўзи курашчи ва кикбокс устаси бўлиб, 2013 йилда Москвада бўлиб ўтган мусобақалардан бирида иштирок этиб қайтган. Аниқланишича, мусобақада олган жароҳати туфайли у Россиядан белгиланган 90 кун ичида чиқиб кета олмаган ва ФМС “қора рўйхатига” киритилган. Даволаниб чиққан ва Россияни тарк этган Кoмрон ўзи ва юртдошлари хоҳишига хилоф равишда яна Россияга таркибига кириб қолишини етти ухлаб тушида кўрмаган.\nСусанна сўзларича, шу вақт мобайнида чегарада кун кечираётган Кoмроннинг ҳатто ювинишга имкони йўқ. “Сўнгги пайтларда оғир руҳий ҳолатга тушганини пайқаяпман”, дея давом этади у:\nКамрон Айвазов 53 кундан бери машинада яшамоқда\n- Охирги маротаба у билан телефон орқали суҳбатлашганимизда у “Мен яшашни ҳам хоҳламайман!Ҳаммасидан чарчадим”, деб телефонини ўчириб қўйди. Тасаввур қилинг менинг ҳолатимни! Қандай жисмонан бақувват одамни шу икки ой ичида синдириб ташлашганини ўз кўзим билан кўриб турибман... Олдин ҳар 4 кунда бориб турувдим, энди пул муаммоси бошланганидан бери камроқ олдига қатнаяпман. Энг даҳшатлиси -–бу ноаниқлик қачонгача давом этиши мумкин? Қўшниларим “Нега улар одамни ўз уйига қўймаяпти?”, деб ҳайронда, дейди Сусанна Сулаймонова.\nАсли самарқандлик бу аёл Россия ҳукуматига қилган мурожаатидан жавоб топа олмасдан маҳаллий татарларнинг сўнгги ҳимоячисига айланган “АТР” телевидениеси журналистларига хат ёзган.\nКуни-кеча Россия ҳукумати томонидан ёпилган "АТР" қримтатар телевидениеси Комрон Айвазовнинг ҳолати тўғрисида ўз охирги лавҳаларидан бирини эфирга узатгани маълум.\nЕтти кун ўтиб, Москвадан Россия президенти аппаратидан унга жавоб келган. Хатда Сусаннанинг “шикояти ФМС бошқармасига кўриб чиқишга юборилгани” билдирилган:\n- Яна қандай асос керак уларга, тушунмаяпман. Украинада бизнинг ҳеч қандай яқинларимиз йўқ. Мен Украина давлатига миннатдорманки, улар эримнинг аҳволини тушуниб, унга яшашга рухсатномасини узайтириб берди. Қизиғи, Украина бизга кўмак беришга, моддий ёрдам беришга тайёр, лекин бизнинг юртимиз, уйимизни Қримдан кўчириб кета олмаймизку! Биз ўзи Самарқанддан бу ерга келдик, энди яна Украинага кўчиб бошқатта ҳн бошлашимиз керакми?! Болам ёш, бўлмасан кўчиб кетардик, дейди Сусанна.\nМаълум бўлишича, месхетиялик турклардан бўлган Сусаннанинг момоси уруш йиллари Қримдан Ўзбекистонга депортация қилинган. Худди шу асосда, Украина қонунларига биноан, у Қримда доимий яшашга ва фуқаролик олиш имконига эга бўлган:\n- Энди ишга жойлашиб, энди турмушимизни тиклаётган эдик. Россия таркибига кириб қолдик. У ишлаётган база ишламайдиган бўлибди. Янги ҳукумат талаблари бўйича ҳужжатларни расмийлаштириш давомида Камрон ишсиз юрди. Биз энди умуман усиз қийналяпмиз, у ҳарна бизнинг боқувчимиз эди. Оиламиз бузилиб кетишидан ким манфаат топади? дейди Сусанна Сулаймонова.\nСуҳбат сўнгида Сусанна Сулаймонова Озодлик орқали Россия расмийларига мурожаат қилиб, Комронга Қримга киришга рухсат беришларини ўтиниб сўраб қолишини айтди.\n2015 йилнинг 16 март куни Россиянинг Қримни аннексия қилганига бир йил тўлди. Бу куни Қрим ярим ороли формасиз Россия ҳарбийлари томонидан ишғол қилингани ортидан ўтказилган референдум воситасида Украина ҳудуди саналган Қрим Россия томонидан аннексия қилинган эди.\nРоссиянинг Қримни аннексия қилиб олинишига қарши чиқаётган яриморолнинг туб аҳолиси бўлмиш қримтатарлар ва турклар рус махфий хизматлари босим остида қолаётганини гапирмоқда.\nБМТ Бош Ассамблеясининг аксар аъзолари ҳам мазкур референдумни ноқонуний дея баҳолади.


Ўзбекистонда неча киши коронавирусга тест топширгани айтилди - 08.04.2020, Sputnik Ўзбекистон\nЎзбекистонда неча киши коронавирусга тест топширгани айтилди\nСанитария-эпидемиология назорати давлат инспекцияси бошлиғи Нурмат Отабеков 7 апрель ҳолатига кўра неча киши коронавирусга тест топширганини маълум қилди. 08.04.2020, Sputnik Ўзбекистон\nСанитария-эпидемиология назорати давлат инспекцияси бошлиғи Нурмат Отабеков 7 апрель ҳолатига кўра неча киши коронавирусга тест топширганини маълум қилди.\nТОШКЕНТ, 8 апр — Sputnik. Ўзбекистонда умумий ҳисобда 61 666 нафар киши коронавирусга тест текширувидан ўтказилди. Бу ҳақда ҳузуридаги Санитария-эпидемиология назорати давлат инспекцияси бошлиғи Нурмат Отабеков маълум қилди.\n“2020 йил 7 апрель соат 23:00 ҳолатига кўра, умумий ҳисобда 61 666 нафар киши коронавирусга тест текширувидан ўтказилди”, - деди у АОКА штабидаги брифингда.\nОтабековнинг аниқлик киритишича, 7 апрелнинг ўзида 5,8 мингдан ортиқ одам тест қилинди.\nТаъкидланишича, коронавирус билан боғлиқ эпидемиологик вазиятда 12 та Республика даволаш-профилактика муассасалари ишлашда давом этмоқда. Республика травмотология ва ортопедия ихтисослаштирилган илмий-амалий маркази COVID-19 юқтирган беморларни даволаш учун стационар рўйхатига киритилган. Стоматология тармоғидаги даволаш-профилактика муассасалари аввалги режимда ишламоқда.\nЭслатиб ўтамиз, Ўзбекистонда коронавирус инфекциясини юқтирганлар сони 534 нафарга етган. Ушбу касалликдан 30 киши бутунлай соғайиб кетишга муваффақ бўлган. Коронавирусдан вафот этганлар уч кишини ташкил этмоқда.


Аҳоли қайси тизимлардан кўпроқ норози? — Фарғона шифокори\nБу борада Ўзбекистон истеъмолчилар ҳуқуқини ҳимоя қилиш жамиятлари федерацияси ҳисоботи эълон қилинди.\nЎзбекистон истеъмолчилар ҳуқуқини ҳимоя қилиш жамиятлари федерацияси ва унинг қуйи тузилмалари томонидан йил давомида Ўзбекистон Республикасининг “Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида”, “Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида”, “Ижтимоий шериклик тўғрисида”ги қонунлари ҳамда федерация кенгаши томонидан тасдиқланган “Ўзбекистон истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятлари федерациясининг марказий ва ҳудудий ижро этувчи органлари томонидан фуқароларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш тартиби тўғрисида”ги йўриқнома ижросини таъминлаш борасида аҳолининг истеъмолчи сифатидаги ҳуқуқий манфаатларини ҳимоялаш борасида муайян ишлар амалга оширилди.\n2017 йилда энг кўп мурожаат табиий газ таъминоти юзасидан келган эди.\n– савдо соҳасига 4083 та;\n– табиий газ таъминоти соҳасига 2409 та;\n– электр таъминоти соҳасига 1908 та;\n– сув таъминоти соҳасига 795 та;\n– коммунал хизмат кўрсатиш соҳасига 648 та;\n– алоқа соҳасига 453 та;\n– транспорт соҳасига 382 та;\n– соғлиқни сақлаш соҳасига 248 та;\n– бошқа соҳаларга 2163 та.\nЭслатиб ўтамиз, 2017 йилда фуқаролар федерацияга жами 14127 та мурожаат тушган бўлса, 2018 йилда бу кўрсаткич камайиб, 13089 тани ташкил этган.\nОлий таълим муассасаларига ўқишга қабул қилиш тартибини янада такомиллаштириш тўғрисидаги Ҳукумат қарори қабул қилинди. Қарор билан тасдиқланган Олий таълим муассасаларининг бакалавриатига ўқишга қабул қилиш учун кириш тест синовларини ўтказиш тартиби тўғрисидаги ...\n← Статистика: Ўзбекистонда энг кам ойлик шифокорларда\nФонд кўмагида 90дан зиёд мураккаб юрак операциялар амалга оширилди →\n11.10.2018 fsh.uz 329\n01.04.2018 fsh.uz 888\n24.06.2018 fsh.uz 739


Устав капитали бўлган инвестиция жамғармаси Тожикистон ва Ўзбекистон томонидан тузилади\n09 Iyun 18:10 / Published in Иқтисодиёт\nЎзбекистон ва Тожикистон қўшма инвестиция жамғармасини яратишни режалаштирмоқда, унинг устав капитали 50 миллион АҚШ долларини ташкил этади.\nБу бугун Бўхтарда (Тожикистон) бўлиб ўтган биринчи ўзбек-тожик минтақалараро инвестиция форуми натижаларидан сўнг маълум бўлди.\nФорум якунлари бўйича Тожикистон ҳукумати ҳузуридаги экспорт агентлиги ва Ўзбекистон сармоялар ва ташқи савдо вазирлиги ҳузуридаги экспортни ривожлантириш агентлиги ўртасида ҳамкорлик тўғрисида битим имзоланди.\nБундан ташқари, автомобиллар, трансформаторлар, маиший техника ишлаб чиқариш, интенсив боғлар, иссиқхона мажмуалари ва қишлоқ хўжалиги ва мева-сабзавот маҳсулотларини этиштириш ва қайта ишлаш корхоналарини яратиш бўйича қўшма корхоналарни ташкил этиш тўғрисида битимлар имзоланди. савдо шартномалари сони.\nИмзоланган ҳужжатлар тўпламининг умумий миқдори 730 миллион долларни ташкил этди.\nЭслатиб ўтамиз, Шавкат Мирзиёев 10-11 июн кунлари Тожикистонга ташриф буюради. Ташриф дастури Душанбе шаҳрида икки томонлама тадбирларни ўтказишни кўзда тутади — расмий учрашувлар, тор доирадаги музокаралар ва кенгайтирилган таркибдаги учрашувлар, ижтимоий объектларни очиш учун онлайн маросим ва икки томонлама ҳужжатлар тўпламини имзолаш.\nЎзбекистон-Тожикистон дўстлик, яхши қўшничилик ва стратегик шериклик муносабатларини янада мустаҳкамлашнинг долзарб масалаларини муҳокама қилиш режалаштирилган. Кўп қиррали таъсир ўтказиш учун янги «ўсиш нуқталарини» аниқлашга ва узоқ муддатли истиқболда амалий ҳамкорликни ривожлантириш учун аниқ лойиҳаларни илгари суришга алоҳида эътибор қаратилади. Шунингдек, раҳбарлар халқаро сиёсат ва минтақавий кун тартиби масалалари бўйича фикр алмашадилар.\nБундан ташқари, давлатлар раҳбарлари Тожикистон пойтахтида ўтказиладиган қўшма маданий тадбирларда қатнашадилар, жамоатчилик вакиллари билан учрашув ўтказадилар ва Суғд вилоятидаги бир қатор саноат объектларига ташриф буюрадилар.\nТадбирлар натижасида Ўзбекистон ва Тожикистон ўртасидаги ўзаро манфаатли ҳамкорликнинг муҳим йуналишларини қамраб олувчи 30 дан ортиқ ҳужжатларни имзолаш режалаштирилган.\nЎтган йили мамлакатлар ўртасидаги савдо ҳажми 500 миллион доллардан ошди, 200 дан ортиқ қўшма корхоналар ташкил этилди.\nTagged under: ИНВЕСТИЦИЯ, ИНВЕСТИЦИЯ ФОНДИ, ТОЖИКИСТОН, устав фонди


Коронавируснинг янги ўчоғи эълон қилинди — ЖССТ - xabar.uz\nКоронавируснинг янги ўчоғи эълон қилинди —...\n22.05.2020 22:15 0 5914\nЖанубий Америка коронавируснинг янги эпицентрига айланди. Бу ҳақда ЖССТ соғлиқни сақлаш соҳасида фавқулодда вазиятлар дастури директори Майкл Райан маълум қилди.\nБразилия — материкда коронавирусдан энг кўп жабр кўрган мамлакат. Коронавирусни юқтирганлар сони 310 минг кишидан ошиб кетиб, Бразилия касаллар сони бўйича жаҳонда учинчи ўринга кўтарилди. Райаннинг таъкидлашича, минтақадаги вазият ўта ташвишли — Лотин Америкаси мамлакатларида касалликни юқтириш бўйича ҳолатлар кўпайиб боряпти.\nКоронавирусни юқтирганлар сони бўйича иккинчи ўринда Перу — 108 минг нафар бемор. Чилида 61 киши, Эквадорда 35 минг кишига касаллик юққан.\nЖССТ жанубий америка коронавирус COVID-19


ТАҲЛИЛЛАР ҲАВОТИР УЙҒОТАДИ – EkoPress\nТАҲЛИЛЛАР ҲАВОТИР УЙҒОТАДИ\nБугун табиат муҳофазаси, хусусан, атмосфера ҳавосининг мусаффолигини таъминлаш инсоният олдида турган глобал муаммо ҳисобланади. Негаки, инсон омили таъсири натижасида бу қатламнинг кун сайин ифлосланиб бориши курраи заминдаги қатор экологик хатарларни келтириб чиқаряпти. Биргина “иссиқхона эффекти” муаммоси ер юзидаги ҳароратнинг кўтарилиши, тоғлар, шимолий ва жанубий қутбдаги асрий музликларнинг эришига сабаб бўляпти. Бунинг оқибатидаги иқлим ўзгаришлари турли қитъалардаги кўплаб табиий офатларни келтириб чиқаряпти.\nШу ўринда ушбу муаммога инсонлар қандай таъсир ўтказаётганлиги ҳусусида қизиқиб кўрамиз. Албатта, бунинг бош омили техника тараққиёти, саноатнинг ривожланишидир. Дунёнинг қатор ривожланган давлатларида ишлаб чиқариш жараёнида ҳавони ифлослантирувчи омилларга нисбатан чора кўрилган бўлса-да, бу кутилган натижани бераётгани йўқ. Негаки, бошқа бир ҳудудда бу масала эътиборсиз қоляпти. Масалан, мутахассислар берган маълумотларга кўра, умумий аҳолиси уч миллион нафарга бормайдиган Қатарда йил давомида ҳавога чиқарилган чиқинди миқдори жон бошига 39,7 тоннани ташкил қилади. Шунингдек, бу миқдор Қувайтда 24,4, Бирлашган Араб амирликларида 21,8, Австралияда 18,6 ва Туркманистонда 17,5 тоннага тўғри келади.\nБунда асосан ана шу мамлакатларда ҳавога чиқарилаётган карбонат ангидрид чиқиндиси асосий ўринга қўйилган. Чунки, карбонат ангдрид экология ҳолатига катта таъсир кўрсатади ва таркибида углерод бўлган ёқилғини ёқиш каби бир неча фаолият турлари натижасида юзага келади. Бунга бемалол саноат доирасидаги бошқа чиқиндиларни ҳам қўшиш мумкин.\nТўғри, Ўзбекистондаги вазият юқорида номи қайд этилган давлатлардагидек катта миқдорларни ташкил этмайди. Аммо, бу хотиржамликка асос бўлмайди. Чунки, республика Экология қўмитасининг яқинда тарқатган хабарларига кўра мамлакатимиздаги саноат корхоналари томонидан атмосферага белгиланган нормадан 40 бараваргача кўпроқ заҳарли моддаларни чиқариляпти.\nТаъкидланишича, атмосфера ҳавоси, сув, тупроқ қатламини зарарли моддалар билан ифлослантириш бўйича «пешқадамлик» «Навоийазот», «Оҳангарон цемент», «Максам Чирчиқ», «Бекободцемент», «Фарғонаазот», «Ўзбметкомбинат», «Олмалиқ тоғ-кон комбинати» каби йирик саноат корхоналарига тўғри келади.\nҚўмита мутасаддиларининг маълумот беришича, 2019 йилнинг биринчи ярим йиллигида йирик саноат корхоналарининг атрофни ифлослантираётгани юзасидан фуқаролардан 175 та мурожат келиб тушган. 2018 йил якунлари бўйича атрофга 2 миллион 449 минг тонна зарарли модда чиқарилган. Бунинг 1 миллион 600 минг тоннаси автомобил воситаларига, 880 минг тоннаси ишлаб чиқариш корхоналари ҳиссасига тўғри келади. Республикада 300 мингдан зиёд хўжалик корхоналари мавжуд бўлиб, улардан 5 мингтаси экологияни зарарлантириш бўйича биринчи ва иккинчи тоифали корхоналар ҳисобланади.\nЖамоатчилик кенгаши раиси Юсуфжон Шодиметов келтирган маълумотларга кўра, атмосферанинг ифлосланганлик даражаси бўйича халқаро рейтингда Ўзбекистон 158 та мамлакат орасида 108 ўринни эгаллаб турибди.\n«Бу ижобий кўрсаткич эмас, албатта. Саноат корхоналари инсон ҳаёти учун энг хавфли бўлган азот оксиди, аммиак, фенол, олтингугурт, чанг, ацетон кабиларни атмосферага ташлаяпти. Булар саратонни келтириб чиқаради. Агар ҳавода қанча зарарли модда борлигини билса, одамлар кўчага чиқмай ҳам қўяди», ─ дейди Юсуфжон Шодиметов. Албатта, саноат ва транспорт одамлар учун ғоят муҳим. Аммо, уларнинг атроф-муҳитга етказаётган зарарига ҳам эътиборсизлик қилиб бўлмайди. Негаки, бугун атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш борасидаги таҳлиллар жиддий ҳавотир уйғотмоқда.