paralympic – O'zbekiston milliy paralimpiya assotsiatsiyasi\nБолалар куни муносабати билан кўзи ожиз футболчилар ўртасида мусобақа бўлиб ўтди\nБугун Ўзбекистон Профессионал футбол лигаси ҳамда Ўзбекистон Миллий Паралимпия Ассоциацияси Тошкент минтақавий бўлими ҳамкорлигида болалар куни муносабати билан кўзи ожиз футболчилар иштирокида махсус мусобақа бўлиб ўтди. Унда пойтахтимиздаги 77-сонли ихтисослаштирилган мактаб-интернат ўқувчилари қатнашишди.\nҚизиқарли баҳсларга бой тарзда ўтган мусобақа якунига кўра, 77-сонли ихтисослаштирилган мактаб-интернат ўқувчиларидан ташкил топган “Ардус” жамоаси мусобақа ғолиблигини қўлга киритди.\nМусобақа якунида ғолиб ва совриндорларга эсдалик совғалари ҳамда медаллар тақдим этилди.\nХалқаро Дзюдо Федерацияси (IJF) вакилларининг ташрифи\nЖорий йилнинг 28 май куни Тошкент шахрида жойлашган Паралимпия марказида Халқаро Дзюдо Федерацияси (IJF) вакиллари ва Ўзбекистон Миллий Паралимпия Ассоциацияси рахбарияти билан учрашув бўлиб ўтди.\nМазкур учрашувда шу йилнинг 23-24 сентябр кунлари Тошкент шахрида бўлиб ўтадиган парадзюдо бўйича Халқаро Гран-при турнирини юқори савияда ўтказиш масалалари кўриб чиқилди ва тегишли чора- тадбирлар белгиланди.\nПараканоэчимиз Польшадаги Жаҳон кубогида ғалаба қозонди\n24-26 май кунлари Польшанинг Познан шаҳрида параканоэ бўйича Жаҳон кубогининг биринчи босқич беллашувлари бўлиб ўтди. Ушбу спорт тури билан шуғулланувчилар учун бошланган мавсумнинг илк мусобақасида 20 га яқин мамлакат вакиллари қатнашди.\nҚувонарлиси, беллашувларда терма жамоамиз учун муваффақиятли якунланди. KL3W қайиғида 200 метр масофага кечган беллашувда ҳамюртимиз Шаҳноза Мирзаева марра чизиғини биринчи бўлиб кесиб ўтди ва олтин медални қўлга киритди. Спортчимиз масофани босиб ўтиш учун 48.217 сония сарфлади.\nПараканоэ, Жаҳон кубоги. Польша\nKL3W, 200 метр. Аёллар\n1. Шаҳноза Мирзаева (Ўзбекистон) – 48.217\n2. Лаура Шугар (Буюк Британия) – 48.821\n3. Аманда Рейнольдс (Австралия) – 50.941\nПарадзюдочиларимиз Бокуда бўлиб ўтган Гран-при мусобақасида 4та олтин ва 4та бронза медаллари билан умумжамоа хисобида фахрли 1 ўринни эгалладилар.\nOзарбайжоннинг Боку шаҳрида паралимпия дзюдоси бўйича Гран-при мусобакаси якунига етди . Ушбу мусобакада ҳамюртларимиз 4 та олтин ва 4та бронза, жами 8 та медални кўлга киритдилар ва умумжамоа ҳисобида фахрли 1 ўринни эгалладилар.\nЭркаклар ўртасида кечган баҳсларда Феруз Сайидов (-73 кг вазнда) ва\nДовурхон Кароматов (-81 кг вазнда) олтин медал.\n(+100кг) Шарипов Ширин олтин. Аёллар ўртасида бўлиб ўтган беллашувларда эса\n(-63 кг) Нафиса Шерипбоева олтин\n(-70 кг) Васила Алибоева бронза\n(-48 кг) Лобар Хуррамова бронза, (-52 кг)Севинч Саллаева бронза\n(-57 кг)Парвина Самандарова бронза\nМаьлумот учун, ушбу мусобақада 35 та давлатдан 214 нафар спортчи ғолиблик учун баҳс олиб боришди.\n4-5 май кунлари Тошкент шаҳрида пара-пауэрлифтинг бўйича Республика чемпионати ўтказилди\nЎзбекистон Миллий Паралимпия Ассоциацияси томонидан 4-5 май кунлари Тошкент шаҳрида пара-пауэрлифтинг бўйича Республика чемпионати ўтказилди.\nЧемпионатда юртимизнинг барча ҳудудларидан 150 дан ортиқ спортчи ғолиблик учун баҳслашди. Ассоциация томонидан ташкил этилган ушбу чемпионатни ўтказишдан кўзланган асосий мақсад- истеъдодли ѐш спортчиларни саралаб олиш ва миллий паралимпия терма жамоа саъфини янада кўпайтириш каби вазифа амалга оширилди.\nШиддатли баҳсларга бой ўтган мазкур мусобақада эркаклар -49, -54, -59, -65, -72, -80, -88, -97, 107 вазн тоифасида ҳамда аёллар -41, -45, -50, -55 вазн тоифасида муносиб иштирок этишди.\nИкки кун давом этган чемпионатда юртимизнинг 14 та ҳудудидан иштирок этган паралимпия спортчиларидан умумжамоа ҳисобида 1 ўринни Наманган вилояти, 2 ўринни Хоразм вилояти ҳамда 3 ўринни эса Андижон вилояти спортчилари ғолиб бўлиб, совринли ўринларни қўлга киритишди. Совринли ўринларни эгаллаган спортчилар эсдалик совғалар билан тақдирланишди.\nЎзбекистон Миллий Паралимпия Ассоциацияси вилоятларда селекция қилинган спортчиларнинг жисмоний холатини ва эга бўлган техник-тактик малакасини аниқлаш мақсадида жорий йилнинг 24-25 ноябр кунлари Тошкент шахрида жойлашган Паралимпия марказида Республикамизнинг барча вилоятларидан ташриф буюрган паралимпия спортчилари ўртасида пауэрлифтинг бўйича Ўзбекистон Кубогини ўтказди.\nБунда 70дан ортиқ спортчилар, жумладан эркаклар -49, -54, -59, -65, -72, -80, -88, -97, 107 вазн тоифасида ҳамда аёллар -41, -45, -50, -55 вазн тоифасида куч синашдилар.\nМусобақа натижаларига кўра 1- ўринни Тошкент шахри, 2- ўринни Хоразим вилояти ва 3- ўринни Наманган вилояти терма жамоа спортчилари эгалладилар.\n-284Kun -11Soat -27Minut -28Sekund


14:08 / 24.09.2017 2436 pdf Ўқиш режими + -\nБорлиқнинг барчаси зулматдир. Албатта, фақатгина Ҳақнинг унда зоҳир бўлишигина уни нурлантирадир. Бас, ким борлиқни кўрса-ю, унда ёки унинг ёнида, ёки ундан олдин, ёки ундан кейин У Зотга шоҳид бўлмаса, батаҳқиқ, нурларнинг мавжудлиги уни ўзига муҳтож қилади ва маърифат қуёшлари ундан асарлар булути ила тўсилади.\nУшбу ҳикматнинг маъносини яхшироқ англашимиз учун, Аллоҳ таолонинг зоҳир бўлиши борлиқни нурлантиришидан иборатлигини билишимиз учун Қуръони Каримнинг Нур сурасидаги «Аллоҳ осмонлар ва ернинг нуридир» оятини яхшилаб ўтганишимиз керак бўлади.\n«Аллоҳ осмонлар ва ернинг нуридир. Нурининг мисоли худди бир токча, унинг ичида чироқ бор, чироқ эса шиша ичида, шиша эса гўё дурдан бўлган бир юлдуз бўлиб, шарқий ҳам, ғарбий ҳам бўлмаган муборак зайтун дарахтидан ёқиладир. Унинг мойи ўзига олов тегмаса ҳам ёритиб юборай дейди. (Бу) нур устига нурдир. Аллоҳ хоҳлаган одамни Ўз нурига ҳидоят қилур. Аллоҳ одамларга мисолларни келтирур. Аллоҳ ҳар бир нарсани ўта билувчидир» (35-оят).\nТафсирчиларимиз, тасаввуфчиларимиз ва файласуфларимиз бу ояти карима ҳақида кўп баҳс юритганлар. Ҳатто Ҳужжатул Ислом имом Ғаззолий«Нур ояти»ни тафсир қилиб, «Мишкотул-анвор» номли бир китоб ҳам ёзганлар.\n«Унинг мойи ўзига олов тегмаса ҳам ёритиб юборай дейди».\nОдамларга қандай мисол тўғри келишини У Зотнинг Ўзи билади. Чунки\nИбн Атоуллоҳ Сакандарийнинг ушбу ҳикматини унинг шарҳчилари узун, қисқа ва турли-туман шарҳ қилганлар. Уларнинг барчаси ушбу ҳикмат айтилган – ёзилган даврдаги тушунчалар ва ибораларга ҳамда уларнинг маъноларига мурожаат қилганлар. Биз эса ўз вақтимизда ва шароитимизда уларни таҳлил қилишга ҳожат йўқ, деган хулосага келдик ва ўзимизга керакли гаплар билан чегараланишга қарор қилдик.\n«Борлиқнинг барчаси зулматдир. Албатта, фақатгина Ҳақнинг унда зоҳир бўлишигина уни нурлантирадир».\nАллоҳ таолодан бошқа ҳеч бир нарса йўқ эди. Фақатгина Ҳақ таолонинг Ўзи уларни бор қилди ва ҳар бирига ўзига яраша хусусият бериб, кўзга кўринадиган қилди. Бас, борлиқнинг барчаси зулматдан иборат бўлса, у ва ундаги нарсаларнинг ҳеч бири зинҳор ҳидоят қила олмайди. Шунинг учун инсон қалби ойнасига борлиқнинг барчаси тамғаланмаслиги керак. Аксинча, инсоннинг қалби ўша борлиқни нурлантирган Зотга иймон билан тўлиши лозим.\n«Бас, ким борлиқни кўрса-ю, унда ёки унинг ёнида, ёки ундан олдин, ёки ундан кейин У Зотга шоҳид бўлмаса, батаҳқиқ, нурларнинг мавжудлиги уни ўзига муҳтож қилади ва маърифат қуёшлари ундан асарлар булути ила тўсилади».\n– «Шоҳид бўлмаса» – қалб кўзи ила кўрмаса.\n– «Асарлар» – борлиқдаги нарсаларнинг қолдирган излари.\nБу жумладан банда борлиқдаги нарсаларни кўрганида, улар орқали уларни Яратган Зотни қалб кўзи билан кўриши кераклиги англанади.\nАгар банда Биру Бор Зот яратган ва тутиб турган, одамларнинг тан кўзларига кўрсатган нарсаларни У Зот берган нур воситасида кўрса-ю, У Зотни қалб кўзи билан кўрмаса, нурлар унинг кўзини кўр қилиб қўйган бўлади.\nШунингдек, мазкур банда учун борлиқдаги нарсалар ундан маърифат қуёшларини тўсиб турадиган булутларга айланиб қолади.\nАллоҳ таоло барчамизни борлиқни қалб кўзи билан кўрадиган ва маърифат қуёшларидан асарлар булути ила тўсилмайдиган бандаларидан бўлишимизни насиб қилсин!\n Имом Ғаззолийнинг тўлиқ исми Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Аҳмад Тусий Абу Ҳомид Ғаззолий бўлиб, лақаби Зайнуддин бўлган. Ислом оламида Ҳужжатул Ислом номи билан танилган. Ғаззолий дeйилишига сабаб отаси жун йигириш билан шуғулланганидир. Муҳаммад Тус вилоятиниг (ҳозирги Машҳад) Табарон номли шаҳрида ҳижрий 450, милодий 1058 йилда туғилган. Имом Ғаззолий ўзининг замонасида одамлар машғул бўлиб турган илмларни бирма-бир ўрганиб чиқди. Умрининг охирида ҳадис илмида нуқсони борлигини англаб, Имом Бухорий ва Имом Муслимларнинг «Саҳиҳ»ларини ўқиб чиққан. Имом Ғаззолий ҳижрий 505, милодий 1111 йили 14 жумодул охир, душанба куни Тус шаҳрида вафот этди. Тусдаги Тобирон мақбарасига дафн қилинди. Вафоти ҳақида укаси Аҳмад Ғаззолий шундай дeйди:\n«Акам душанба куни бомдод вақтида таҳорат олдилар, намоз ўқидилар ва мeндан кафанлик сўрадилар. Кафанликни қўлларига олиб ўпдилар ва кўзларига суртиб, «سَمْعًا وَطَاعَةً لِلدُّخُولِ عَلَى الْمَلِكِ», яъни «Подшоҳнинг олдига бориш бошим устига», дeдилар, кeйин икки оёқларини узатдилар ва қиблага юзланиб, жон таслим этдилар\n18:54 / 23.09.2017 9023\n19:00 / 24.09.2017 3296\n2874 21:04 / 07.05.2018\n2234 19:33 / 22.04.2018\n2379 16:59 / 17.02.2018\n3503 10:56 / 15.03.2018


Ўзбекистон Ички ишлар вазирига Очиқ хат « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nЎзбекистон Ички ишлар вазирига Очиқ хат\nИнтернет ва ижтимоий тармоқларда икки ойдан бери тошкентлик Шаҳноза Бойқунусова билан боғлиқ суд тафсилотлари бериб борилмоқда. Жумладан, 2018 йил 6 декабрь куни Eltuz.com сайтида “Судланувчи ички ишлар вазири ва шаҳар прокурорининг судга келишини талаб қилди” сарлавҳали мақола эълон қилинган эди. Кейинчалик, 2018 йил 17 декабрь куни Facebook.com тармоғида яна бир материал “Вазир ва прокурорни чақиришни талаб қилган судланувчи Омбудсманга арз қилди” сарлавҳаси остида берилди.\nБугун Uzxalqharakati.com таҳририяти почтасига Шаҳноза Бойқунусованинг Ички ишлар вазири Пўлат Бобожонов номига ёзган Очиқ хати келиб тушди. Унда судланувчи Ўзбекистонда ички ишлар терговчилари ҳалигача Каримов даври, ҳаттоки Сталин даври тамойилларида ишлаётгани ҳақида сўз боради. Қуйида эътиборингизга судланувчи Шаҳноза Бойқунусованинг мазкур номасини таҳрир қилинган ҳолда ҳавола этамиз.\nПЎЛАТ РАЗЗОҚОВИЧ, СИЗГА ГЕНЕРАЛЛИК НЕГА БЕРИЛДИ? (ОЧИҚ ХАТ)\nЯқинда эришганингиз генераллик билан Сизни чин дилдан табриклайман!\nЛекин бу унвон қайси хизматларингиз учун берилганига унчалик тушунмаяпман. Милициянинг тергови ноҳақ ва адолатсиз, вақтинча сақлаш ҳибсхона (ВСҲ) лари эса сассиқ ва совуқлигича қолаётганлиги учунми?\nЭсингизда бўлса, 2017 йил охирида мен Сизнинг сайёр қабулингизда бўлганман ва Сиздан адолат ўрнатилишида ёрдам сўраганман. Сиз менинг ишим Тошкент шаҳар ички ишлар бош бошқармасида адолатли кўриб чиқилишига ваъда бердингиз. Лекин амалда ваъдангизнинг устидан чиқмадингиз: терговчиларингиз соҳта айбловлар билан мени айбдорга чиқаришди ва ноҳақ қамашди.\nПрезидент Мирзиёев одамларни ноҳақ қамашни тўхтатишни, жиноят ишларини адолатли ва холис юритишни талаб қилмоқда. Лекин Сизнинг терговчиларингиз Президентнинг мурожаатларига ва конунларга тупурган холда адолатсизликни давом эттиришмокда. Бу ҳолат ислоҳотларга тилда “хўп, хўп”, деб, дилда эса “йўқ, йўқ”, дейиш эмасми?!\nМана, масалан, Тошкент шаҳар Ички ишлар Бош бошқармаси терговчиси Шаҳзод Сатторовни олайлик. Ушбу терговчингиз ўтган йили менга қарши ноҳақ жиноий иш қўзғаб, тергов хужжатларини очиқчасига соҳталаштирган эди.\nБу кимса 2018 йил 2 апрель куни мени ўз идорасига алдов йўли (бўлим бошлиғи Улуғбек Абдураҳмоновнинг олдига олиб киришни ваъда қилиб) чақириб, кабинетида қўлимга кишан солди. Шаҳар Бош бошқармасининг ертўласида 5 сутка сақлаб, кейинчалик мени “тезкор тадбир натижасида кўчадан ушлаб келинган шахс” деб расмийлаштирди.\nШу куни Шаҳбоз Сатторов менга қўнғироқ қилиб, алдаб чақиргани акс этган телефон суҳбатининг аудиоёзувини қуйида тақдим этяпман.\n2018 йил 2 апрель куни\nТошкент шаҳар ИИББ биносига терговчи Ш. Сатторов ҳамроҳлигида “пропуска” билан (расман) соат 16:57да кирган бўлсам-да,\nунинг расмий буйруғи билан ИИББ Вақтинча сақлаш ҳибсхонасига (ВСҲга) расман соат 18:30да ўтказилган бўлсам-да,\nШ. Сатторовнинг кабинетидаги +998712819432 рақамли телефон орқали отам Асқарали Бойқунусовнинг қўлидаги +998903490780 рақамли телефонга соат 17:33да қўнғироқ қилган бўлсам-да,\nШаҳбоз Сатторов тергов хужжатларига “Шаҳноза Бойқунусова 2018 йил 2 апрель куни соат 20:00да (!) ушланган” деган соҳта маълумотларни киритган.\nПўлат Раззоқович, терговчингизнинг “жасорати”ни кўряпсизми?\nШаҳбоз Сатторов қонун ва жазодан қўрқмасдан жиноят ишига соҳта маълумотларни киритган.\nБу қаллобликни у кимга ишониб қилган? Балки Сизга ишонгандир? Балки Тошкент шаҳар прокурори Шерзод Облоқуловга ишонгандир?\nБизда тергов материалларига соҳта хужжатларни киритаётганларга қарши кураш олиб борилаётган бўлса, нега Шаҳбоз Сатторов деган терговчи ҳанузгача жазоланмаяпти?\nЁки у кимнингдир арзандасими? Ахир, мен унинг қаллобликлари ҳақида терговда ҳам, судда ҳам, интернетда ҳам кўп маротаба айтганман-ку!\nБизда президент ва сиёсат ўзгаргани билан терговчи ва прокурорлар ўзгармаганига яна бир мисол келтираман.\nТерговчи Шаҳбоз Сатторов мени Вақтинчалик сақлаш ҳибсхонасига (ВСҲга) тиқиб, қамоққа олиш ҳақида санкцияни 50 соатдан кейин олди. Ўзбекистон Жиноят процессуал Кодексининг 227-моддасига кўра, у шу санкцияни 48 соат ичида олиши керак эмасмиди?\nСатторов айнан санкция олишга кечиккани сабаб, менинг терговимга оид хужжатларни сохталаштиришга мажбур бўлган.\nТошкент шаҳар Ички ишлар Бош бошқармасининг ВСҲ деган жойи эса нас босган, шиптир ҳиди анқиб ётган бир ертўла! ВСҲ ходимлари менга кўрпа-тўшак беришмаган, мени совуқ хонада муздек темир каравотда ухлашга мажбур қилишган. Кўчада – Мирзиёев даври, у ерда эса – Сталин даври ҳукм сурмоқда!\nСиз бошқараётган вазирлик тизимларида жиноий ишлар ҳам ҳанузгача Сталин НКВДсидан қолган принциплар асосида қўзғатилмоқда: кимдир устингдан ариза ёзиб келса – бўлди: ёзилган нарсалар текширилмайди, аризачи дарров жабрланувчига, сен эса айбланувчига айланасан-қоласан.\nМенинг устимдан ариза ёзганларга НКВДнинг ушбу анаънанаси жуда қўл келган. Мендан олган қарзларини қайтармаслик учун улар ИИББга мурожаат қилишган. Терговчилар эса шу аризалар асосида мени қамаб, жиноятчига чиқаришди-қўйди.\nТерговчилар аризачиларнинг ҳақ-ноҳақлигини, тўғри ёки ёлғон кўрсатма бераётганини ҳам текшири керак эмасми? Агар милицяининг терговчилари ҳанузгача “Ёздинг – ютдинг, ёзилдинг – ютқаздинг” деган принцип бўйича ишлаётган бўлсалар, менинг сон-саноқсиз аризаларим нима сабабдан ўрганилмади? Нега 11 ой давом этган тергов давомида барча пластик карталарнинг нақдлаштириш тарихи тўлиқ ўрганилмади?\nПўлат Раззоқович, Сиз бошқараётган идора мустақил Ўзбекистоннинг Ички ишлар вазирлигими ёки Сталин даврининг НКВДсими?\nЛаврентий Бериядан фарқли равишда Сиз милициядан эмас, прокуратурадан чиққан одамсиз. Сиз – юристсиз! Сиз қонун талабларини, процессуал нормаларни Бериядан яхшироқ биласиз. Шу сабабдан ҳам, билишимча, Сиз Ички ишлар вазирлигида қонун устиворлигини таъминлаш учун тайинлангансиз.\nЛекин амалда шу вазифани бажаряпсизми?\nСиз президент ислоҳотларини фақат тилингизда эмас, амалда ҳам қўллаб-қувватлаганингизда Шаҳбоз Сатторов, Фарҳод Ҳолиқов, Бекзод Икромов, Мирсаид Ҳайдаров, Абдуваққос Умаров, ака-ука Ҳикмат ва Шерзод Меҳмоновларга ўхшаган терговчиларингизни аллақачон жазолаган бўлар эдингиз: ҳеч бўлмаса ишдан олар эдингиз.\nМен ҳамма ёқда оғиз кўпиртириб мақталаётган ислоҳотлар даврида ички ишлар ва прокуратура идораларининг ноҳақликларидан жабр чеккан одамман. Янги бошланган “Ура, ура!” кампанияси пайти ҳуқуқлари поймол бўлган аёлман.\nМана ҳозир ўзимнинг айбсизлигимни исботлай олмай, оқланолмай ҳалакман. Менга қарзларини қайтариши керак бўлган одамларнинг “буюртмаси” билан айбдорга ва жиноятчига чиқарилдим.\nМенга энг алам қиладигани шу-ки, президент Мирзиёев суд-ҳуқуқ идораларини адолатга чақираётган бир пайтда ИИВ тизимидаги терговчиларингиз эскича усулда, НКВД ва Бериядан қолган принциплар асосида ишлашни давом эттиришмоқда.\nСудларда улар ўзлари юритган жиноий ишлар бўйича берилган саволларга жавоб бериша олмайди, хотирасини йўқотган склерозларга ўхшаб: “Эсимда йўқ!”, “Билмайман!” – деб туриб олишади. Уларнинг бу номерлари судларда саволларга жавоб беришнинг инновацион усулими?\nСиз бошқараётган вазирлик терговидаги мазкур адолатсизлик, кўзбўямачилик ва соҳтакорликларни инобатга олиб, Сизни генераллик унвони билан яна бир бор табриклайман!


Қатар Осиё кубогидан четлатилиши мумкин » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nҚатар Осиё кубогидан четлатилиши мумкин\n26 январь 2019, 17:00\nБерилган маълумотларга қараганда Қатар терма жамоасининг аксарият футболчилари, шу жумладан Алмоиз Али ва Бассам Ал-Равиларнинг Қатар терма жамоасида ўйнаши ФИФА қонун қоидаларига тўғри келмайди.\nФИФА регламентига кўра футболчиларни маҳаллийлаштиришнинг 4 та йўли мавжуд:\n1. У тўп сурадиган терма жамоа ҳудудида туғилган бўлиши керак.\n2. Унинг ота-онаси у тўп сурадиган терма жамоа ҳудудида туғилган бўлиши керак.\n3. Унинг ота-бобоси у тўп сурадиган терма жамоа ҳудудида туғилган бўлиши керак.\n4. У тўп сурадиган терма жамоа ҳудудида 18 ёшдан сўнг 5 йил доимий яшаган бўлиши керак.\nАлмоиз Али ҳамда Бассам Ал-Равилар эса юқоридаги қоидаларнинг 1- ва 4- бандлари мос келмайди. Журналистлар эса Осиё футбол конфедерациясидан ушбу вазият бўйича тушунтириш беришни сўрашган. Бироқ, ОФК уларга рад жавобини берган ва бу масала юзасидан Қатар футбол ассоциациясига мурожаат қилишларини айтган.\nЭнди ҚФА раҳбарияти ушбу ҳолат юзасидан ФИФА ёки ОФКга тушунтириш бермаса, аниқроғи 1- ва 4-бандларга мос келмайдиган футболчиларни, 2- ёки 3-бандларга мос келишини исботлаб бериши керак. Акс ҳолда уларни жиддий жазолар кутмоқда. Аниқроғи, бу ҳолат Қатарнинг Осиё кубогидан четлатилишига ҳам сабаб бўлиши мумкин.\nЭслатиб ўтамиз, Феликс Санчес шогирдлари бундан бироз аввал мусобақанинг чорак финали доирасида Жанубий Корея устидан 1:0 ҳисобида ғалаба қозонишиб, ўз тарихида биринчи марта ярим финалга йўлланмани қўлга киритишди.\nЯнгиликлар » Спорт » Қатар Осиё кубогидан четлатилиши мумкин


Ўзбекистон: Навбат қабристондаги чинор-қайрағочларга келди - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\nФото © “Фарғона.Ру”\nЎзбекистонлик арракашлар мозорларга ҳам етиб келдилар: Тошкентнинг Минор қабристонида улкан дарахтларни кеса бошладилар.\nБу ерда биринчи бор дарахтлар қишда кесилган. Ўшанда Тошкентдаги машҳур Сквердаги ҳамда “Шарқ” нашриёт концерни ёнидаги улкан дарахтларни ёппасига кесиб бўлишганди. Шундан кейин қабристонга бир неча юк машиналари киритилган, ишчилар эса шошилмай кўпгина дарахтларни кесдилар. Улар дарахт таналарини мебель фабрикасига етказилишини яширмаган эдилар.\nМинор қабристонида чинорларни кесиш ўтган қишда бошланган\nМана энди бўлса, сўнгги ҳафта давомида Минор қабристонида дарахт кесиш қайта бошланди. Кесилганда ҳам улкан, соя берадиган, саноат аҳамиятига эга бўлган чинор, дуб ва қайрағочлар кесилмоқда. Мевали дарахтларга тегишмаяпти.\nҚайд этиш жоизки, Минор қабристони Тошкентнинг нуфузли қабристонларидан саналади. Бу ерда россиялик машҳур олигарх Алишер Усманов, ўзбекистонлик магнатлар Ғофур Раҳимов ва Салим Абдувалиевнинг яқинлари ва қариндошлари ҳамда кўплаб таниқли давлат арбоблари, олимлар, ёзувчи ва шоирлар (мисол учун, Рауф Парфи) дафн этилган. Аниқки, агар дарахт кесувчига энг юқори даражада ҳомийлик қилишмаганида, уни қабристонни бир чақирим наридан айланиб ўтишга мажбур қилишарди. Улар бўлса бемалол дарахтларни кесишаяпти, ҳеч қандай жарима тўлашмаяпти ҳам.\nМинор қабристони. Дарахт кесиш баҳорда давом этди\nУч йил илгари, 2007 йил май ойида Тошкент шаҳар табиатни қўриқлаш шаҳар қўмитаси раисининг муовини Артур Мустафин “Зеркало XXI” газетасига интервьюда шундай деган:\n“Афсуски, баъзи-бировлар учун дарахт кесиш ғайри қонуний даромад олиш манбасига айланди. Шаҳар ичидаги дарахтни кесиш учун Тошкент шаҳар табиатни асраш қўмитасидан рухсатнома олиш керак. Унда дарахтнинг тури, диаметри ва нархи кўрсатилади. Мисол учун, диаметри 40 сантиметрдан катта бўлган акация, заранг ёки терак дарахтини кесиш учун 49 минг сўм тўлаш керак (“қора бозор” курси бўйича 1 доллар 2250 сўм). Чинор, дуб ёки гледичия каби қимматроқ дарахтлар учун тўлов пули 74 минг сўмни ташкил этади. Юридик шахслар учун ноқонуний кесилган дарахтга тўлайдиган моддий зарар миқдори 496.800 сўмни, жисмоний шахс учун эса 248.400 сўмни ташкил этади... Келтирилган моддий зарар минимал иш ҳақининг 100 баробарига тенг бўлса, суд орқали жавобгарликка тортилади. Шу билан бирга, Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 198-чи моддаси бўйича жиноят иши қўзғатиш учун материаллар прокуратурага оширилади”.\nМинор қабристони. Арракашлар учун иш топилди...\nМустафинга кўра, пойтахтдаги дарахт кесувчилар ўз эҳтиёжлари учун дарахт кесаётганлари йўқ. Текширувнинг кўрсатишича, соғлом дарахтлар маълум буюртмачилар учун кесилаяпти ва улардан қимматбаҳо ёғоч маҳсулотлари олинаяпти. Афсуски, Мустафин уларнинг номини келтирмаган. Бироқ шунга қарамай, Ўзбекистон бош вазири Шавкат Мирзиёевнинг мебель ва хусусан, паркет ишлаб чиқариш корхоналари борлиги ҳақида маълумотлар бор. Улар бош вазирнинг қариндошлари ва ишончли одамларига расмийлаштирилгани ҳам рост.\nТошкентдаги Ҳиёбоннинг дарахтлари кесилгани кўринишидан маънавий аҳамиятга эга бўлиб кўринганга ўхшаган – ўшанда янги қуриб битирилган Форумлар саройининг олдини ва амир Темур ҳайкалини очиш керак бўлган. Бундан ташқари, потенциал террорчилар ҳам дарахтлар панасида яшириниб бомбаларини портлатмаслиги ҳам муҳим эди. Бироқ Сквердаги дарахтлар кесилаётган пайтда бош вазир ҳар куни бу ерга келиб нафақат дарахтларнинг кесилишини, балки уларнинг юклаб олиб чиқилишини ҳам шахсан назорат қилиб юргани кўп нарсага далил бўлади. Аммо ҳатто Шавкат Мирзиёев ҳам ўз ихтиёрича истаган ерида дарахт кесишга буйруқ бера олмайди.\nҚабристондаги дарахтларни кесаётган давлат вандаллари бира йўласига қабр устидаги ёдгорликларни ҳам вайрон қилаяптилар\nБаъзи маълумотларга кўра, республиканинг барча шаҳарларида чинорларнинг ҳаммасини кесишга рухсат берувчи қандайдир ҳужжат мавжуд. Мисол учун, Озодлик Радиоси 11 январь куни берган хабарига кўра: “Ўзбекистоннинг йирик шаҳарларида ёппасига чинорларнинг кесилиши сабабини Вазирлар маҳкамасида қидириш керакка ўхшаяпти. Ҳар ҳолда, Самарқанд шаҳар ҳокимлигининг масъул ходими Шуҳрат Мардонов шаҳар истироҳат боғидаги чинорларнинг кесилишини шарҳлаб, “бу ҳақда Вазирлар маҳкамасининг протоколи бор” деб айтганди”.\nШундай қилиб, бу борада қандайдир ҳукумат қарори борга ўхшайди, аммо уни ҳеч ким кўрмагани ҳам рост.\nРадиоэшиттиришда ҳукуматдан қандайдир қоғозни олган мутасаддилар (эҳтимол ўша протокол) кесилган чинорларни сотаяптилар деган фараз илгари сурилган. Эшиттиришда Тошкентдаги қурилиш бозоридаги аҳволни яхши билган кишининг сўзлари бунга далил сифатида келтирилди. Унга кўра, сўнгги пайтда корчалон-бойлар чинордан тайёрланган паркетларга буюртма бера бошладилар. Шунинг учун бундай ёғочга талаб бор. Ёғоч бозорида чинор сотилмаяпти, аммо ёғочфурушларга яхшилаб илтимос қилинса, албатта топиб беришади.\nАқли-ҳуши жойида бўлган одам ҳеч қачон бутун республикада чинорларни кесиш тўғрисида буйруқ бермаслигини инобатга оладиган бўлсак, бу ишларнинг бошида Ўзбекистон президенти турган дея тахмин қилиш мумкин. Боз устига, Ислом Каримов олти йил илгари чинорлар заҳарли дарахт, улардан қутилсак яхши бўларди, дея ғудулланганди. Ўз вақтида экологлар президентнинг хотини Татьяна Акбаровнанинг чинорларга аллергияси бор, баданига эшак еми тошиб кетади, дея гапиргандилар ва “катта” тўнини тескари кийиб олса, уларнинг ҳаммасини кесиб ташлашга буйруқ бериши мумкин дея ташвишларини изҳор этгандилар. Фаришталар “омин!” деганга ўхшайди, ўтган йили ёппасига дарахт кесиш бошланди ва ҳануз давом этмоқда.\nСўнгги ойларда пойтахтда чинорлар жадал суратларда кесилаяпти. Ҳудди шу ҳолатни Ўзбекистоннинг бошқа шаҳарларида – Наманган ва Самарқандда ҳам кузатиш мумкин. Анъанага кўра, бутун республика бўйлаб улкан, соя берувчи чинорлар ўрнига чет элдан келтирилган арча ва сосна дарахтлари экилмоқда…


2 Мавзу: Соғлом турмуш тарзи. Организмга таъсир этувчи зарарли одатлар\n8.1-жадвал Гиёҳвандлик турларининг қиёсий тавсифлари\nЧекувчиларнинг кундалик чекадиган сигарети ва ёши жиҳатидан ҳаёти қисқариши\nВалеологиянинг шаклланиши тарихий нуқтаи назардан узоқ ўтмишга тақалиб, у табобат ва жамият ривожланиши билан чамбарчас боғлиқ. Бинобарин, айрим ўсимликларнинг (белладонна, лолақизғалдоқ, каноп, ёвшан, жен-шень каби) шифобахш хусусиятлари эрамиздан аввалги даврлардан бизгача етиб келган. Кўплаб олимларнинг фикрича, саломатликка ҳалақит берувчи омиллар ва зарарли таъсирлардан қандай қутулиш лозимлиги неандертал даврдаёқ маълум бўлган. Қадимги Грециядаги чиниқтириш усули машҳур бўлиб, жисмоний машқлар билан шуғулланиш учун гимназиялар, сузиш процедуралари учун термлар бунёд этилган. Гиппократ (э.ав. 460-377 й. орасида) ғоялари барча элатлар орасида кенг тарқалган. Унинг асосий тамойилларидан бири — “Касалликни эмас, балки касални даволаш” усули сўнгги 10 йил ичида бизгача етиб келди.\nРим империяси қулаб, антик давр тарихга муҳрланди, ўрта аср маданиятида турғунлик даври бошланди. Минг йилларга чўзилган даврдаги маданий қашшоқлик ғарбда машҳур олиму фузалолар етишиб чиқишига имкон бермади. Худди шу вақтларда эса табобат илмий интизом сифатида Шарқда гуллаб яшнади, маълум ва машҳур олимлар дунёга келди. Табобат ва табиблик ривожланиб, кишилик тарихида улкан из қолдирди. Шарқ табобати фалсафий дунёқарашига кўра ғарбдан кескин фарқ қилади. Ғарб материалистик идрок ҳақиқатига эмпирик ва экспериментал табиатни ўрганишдаги нуқтаи назарига катта ҳавас қилса, унда Шарқ - бу кўпинча кузатиш, ҳиссий-эстетик билишидир. Шошмаган ҳаёт оқими, ўлчови, ички дунёни чуқурлаштириш – шарқда кўпдан илмий маъноларни ривожланишини аниқланган.\nҒарбдаги динга қараганда, касаллик гуноҳлар жазоси сифатида мулоҳаза қилинади, Шарқда эса касал – жиноятчи, нафратга лойиқ, космологик фундаментал қонунни билмаган ҳолда дунёвий тартибни бузади, биргина принцип ва розилигини қидиришдан воз кечган ҳолда. Саломатликни сақлаш шарти риоя қилинганда, ҳеч қандай организм касалланиши мумкин эмас. Муаммо шундаки, инсон кўпинча бу шартларга риоя қилмайди – ҳозирги замонда қадимги донишмандлик шундай жаранглайди.\nАбу Бакр Муҳаммад Бен Закария Рози (864-925й.й.) машҳур табиб ва Яқин Шарқнинг мутафаккири, табобат ва тиббиёт илми фаолиятини бириктирган, олим Арестотель билан жуда яхши таниш эди, Гиппократ, Цельса, Галена ишларига катта аҳамият берар эди. У томонидан ёзилган «Ал-Хави» (Миқдорий китоб) китобида шундай аниқ ва систематик табобат илми, шундай нозиқ амалий кузатишлар ва даволаш учун маслаҳатлар келтирилган бўлиб, Шарқда шифокорларнинг жуда зарур қўлланмаси бўлиб қолди, ғарбда ҳам лотин тилига таржима қилинган ва кўп маротаба нашр қилинган.\nУлкан донишманд, табиб, биолог, математик, астроном, машшоқ, географ Абу Наср Муҳаммади Ибн Уэгал Ал Фаробий (870-950 й.й.) Сирдарё яқинида туғилган. Ўрта маълумотни олиб, у жуда кўп саёҳат қилди, яшади, таълим олди, шунингдек, Дамашқда, Қоҳирада, Боғдодда, Халабда дарс берди. Антик олимларнинг меҳнатини шарҳлади, биринчи ўринда Аристотелни ва бир вақтнинг ўзида донишманд олимлар китобини ёзди, ўша замонда илмнинг ҳамма амалий томонига алоқадор бўлган ҳолда. Унинг меҳнати табобат ва тиббиёт илмида асосий эволюцион табиат, инсоннинг келиб чиқиш назарияси ҳисобланади. Ал-Фаробий анатомияни, енгил физиологияни, дори воситаларини қўллашни жуда яхши билган. Биргина номларнинг рўйхатида қизиқиши кенглиги унинг мулоҳазасида келтирилган: «Илмнинг келиб чиқиши ҳақида», «Инсон танасининг органлари ҳақида», «Галеннинг Арестотел билан келишмовчилигига эътирози ҳақида», «Ҳайвонларнинг тана органлари, уларнинг функциялари ва потенциялари ҳақида», «Вакуум ҳақида», «Кимё маҳоратининг зарурлиги ҳақида», «Физиканинг бир қанча принциплари ҳақида», «Мусиқа гармонияси ҳақида», «Фалсафанинг динга алоқадорлиги ҳақида», «Кириш мантииқий мулоҳазаси», «Иоанн Грамматиги» ва бошқалар. Табобатни у «валеологик» принципларидан ажралмас деб ҳисоблаган, нафақат касалликни даволовчи илм, балки саломатликни сақлашни тасдиқлайди: «Тиббиёт инсон танаси ва унинг ҳар бир органлари саломатлиги функциясини ўрганади, шунингдек, инсон организми ва унинг барча органларини саломатлигини сақлашга имкон беради».\nЎрта асрнинг атоқли табиби Абу Али ал-Ҳусайн ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ҳасан ибн Али ибн Сино (980-1037 й.й.), Европада Авиценна номи билан машҳур, Бухорода туғилиб кўп вақт таълим олиб яшади, сўнгра Хоразм пойтахти Урганчга кўчиб кетди, Сарой қароргоҳида табиб бўлиб ишлади. Бир неча вақтлардан кейин у Эронга жойлашди, шунингдек, Сарой қароргоҳида табиб ва вазир лавозимида ишлади. 420 дан ортиқ китобларни донишманд ўзидан кейин қолдирди, кўплари тиббиётга алоқадор бўлиб «Даволаниш китоби», “Тиб қонунлари” кўпгина тилларга таржима қилинган ва ҳозирги кунга қадар қайта нашрдан чиқарилмоқда. Маъно жиҳатдан сўнгги тиббиёт илми энциклопедиясида нафақат диагностика усули ва даволаш, балки асосий профилактик воситаси, инсон саломатлигига ташқи муҳит таъсири ҳисобланади. Инфекцион касалликни келтириб чиқарувчи усулининг очилишидан олдин Ибн Сино ҳаво ва сув орқали ўтишини, унинг контакт усули чиқиши ва имконини олдиндан айтиб берди. У нафақат касалликнинг сабаби ҳақида, балки саломатликнинг сабаблари ҳақида, шунингдек, уларнинг саломатликда келиб чиққан ҳодисаларини ўрганиш. Ибн Сино чиниқтириш жараёнига катта аҳамият берган, буғ ҳаммомларининг тарафдори, очиқ ҳавода пиёда ва отда юриш, жисмоний машқлар.\nЎсиб келаётган ёш авлоднинг соғлиғи ва турмуш тарзига салбий таъсир кўрсатувчи омилларнинг олдини олиш мақсадида таълим муассасалари маъмурияти ва тиббий ходимларнинг ҳамкорликда бажарадиган вазифаларидан яна бири, ўқув тарбия жараёнида талабаларни соғлом турмуш тарзи тўғрисида билим бериш, уларнинг асосий компонентларини амалга ошириш учун тегишли кўникма ва малакаларни ҳосил қилиш ва уларни ижобий ва фойдали одатларга айлантириш зарур. Бунинг учун дарс жараёнида ва дарсдан ташқари вақтларда, тарбиявий соатларда “Соғлом турмуш тарзи” тўғрисида маълумотлар берилиши лозим. Жумладан, соғлом турмуш тарзининг назарий асослари ва тамойиллари, Абу али ибн Синонинг соғлом турмуш тарзига оид қарашлари ва фикрлари, соғлом турмуш тарзининг асосий кўрсаткичлари, шунингдек, соғлом турмуш тарзига меҳнат ва турмуш шароитлари таъсири, маънавият ва маданиятдаги аҳамияти, бўш вақтни тўғри ташкил қилиш, шахслараро муносабатлар ва психогигиенаси амалга ошириш, ишчанлик динамикаси, чарчаш ва чарчашнинг олдини олиш. Соғлом турмуш тарзини шакллантиришда чиниқиш, жисмоний тарбия ва спортнинг ўрни, зарарли одатларнинг олдини олишда соғлом турмуш тарзининг аҳамияти, атроф-муҳитни муҳофаза қилишнинг инсон саломатлигига таъсири, ёшлар онгига сингдирилади1.\nЎқув-тарбия жараёнида соғлом турмуш тарзи тўғрисида олинган билимлар ҳаётда кенг қўлланилиб оилада, маҳаллада амалга оширилиши зарурлиги ва бунинг учун ота-оналар ва маҳалла аҳли қўлидан келадиган ёрдамни беришлари, “Сиҳат-саломатлик” йили Давлат дастурини амалга оширишда соғлом турмуш тарзини эътиборга олиш зарур.\nШу билан бирга қуйидагиларнинг эътиборда бўлиши талаб этилади:\nМахсус мутахассислар иштирокида, яъни, ҳуқуқшунослар, психологлар, нарко-диспансер ходимлари ҳамкорлигида таълим муассасаларида гиёҳвандлик, СПИД (ОИТС) ва наркотик моддалар, чекишнинг зарари тўғрисида тушунча бериш, видеофильмлар кўрсатиш, маъруза давра суҳбатларини ташкил этиш, кутубхоналарда, синф хоналарида шу мавзуга оид кўргазмалар ташкил этиш ижобий натижалар гаровидир.\nТаълим муассасалари, оилаларда гиёҳвандлик ва наркотик моддаларни истеъмол қилишга мойил ўқувчи ва ёшларни аниқлаш, ўргатиш ва ҳисобга олиш (сўров варақалар, тестлар асосида), ўқувчиларнинг бўш вақтларини ҳисобга олиш, турли тўгараклар, спорт секцияларида қатнашиш учун ўқув тавсиялар ишлаб чиқиш зарур.\nЗарарли одатлар ва уларнинг инсон организмига таъсири ҳақида мукаммал тушунчалар бериш жараёнида қуйидаги асосий масалаларга эътибор қаратилади: зарарли одатларга берилишнинг олдини олиш бўйича огоҳ бўлиш; саломатликка қарши хавфли томонлар; зарарли одатлар (чекиш, спиртли ичимлик истеъмол қилиш, гиёҳвандлик)нинг рўй бериши ва авж олиши; соғлом организмнинг накотикларга жавоб реакцияси, гиёҳвандликнинг ривожланиш босқичлари; гиёҳванд шахснинг жисмоний ва психик жиҳатдан тубанликка юз тутиши; профилактика ишлари, санитария хизмати, салбий хусусиятларни бартараф қилиш учун тадбир ва муҳокамалар ўтказиш.\nЗарарли одатлар ва уларнинг инсон организмига таъсири ҳақида мукаммал тушунчалар бериш, шунингдек, унга берилишнинг олдини олишда уларни огоҳ бўлишга чорлаш, таълим-тарбиянинг негизини ташкил этмоғи керак2.\nҲамма дори воситаларига ҳам руҳий ёки жисмоний боғлиқлик, кўникиш, соддароқ айтганда-гиёҳвандлик деб номланувчи иштиёқ юзага келмайди. Гап шундаки, ҳар қандай наркотик препаратнинг ўзини организм минимал миқдорда ишлаб чиқаради (алкогол); ёки унинг организмда муҳим физиологик ўрин тутадиган аналоглари (морфин, героин ва ҳ.к.) очки опиоидлар хусусиятларини имитасиялайди\nБаъзиларнинг (асосан ўсмирлар) чалғиш мақсадида органик эритувчиларни қўллаши муайян маънода нонсенс (ғайри табиий ҳол) ҳисобланади, чунки тегишли галлюцинасиялар бош мия тўқималарининг номи келтирилган юқори липотроплиги туфайли бирламчи бузилиши оқибатида юзага келади.\nҲозирда алкоголизм, сигарет чекиш ва гиёҳвандликнинг ижтимоий табиати ҳақида кўп гапирилмоқда. Фикримизча, ижтимоий сабабларни излаш, нисбатан муҳимроқ бўлган биологик сабабларни тўсиб қўйди.\nБиологик сабабларни илгари суришга етарлича асос бор. Аввало, чалғитувчи моддаларга мойиллик турлари касалликнинг моҳияти эканини эътироф этиш лозим. Улар ўз этиологияси ва патогенезига эга. Кўпгина касалликлар сингари улар нуқсон(патология)ли функционал тизимларнинг шаклланишига асосланади.\nНуқсонли функционал тизимлар меъёрий функционал тизимлардан қуйидагича фарқ қилади: бу тизим бошланғич мотивациядан қатъи назар, охир-оқибатда меъёрий организмда янги биологияли эҳтиёжни шакллантиради. Лекин наркотик моддаларига мойилликнинг нуқсонли функционал тизимлари бошқаларидан шундай фарқларга ҳам эгаки, дастлаб устунликка эга мотивация айнан «онгдан устун», ижобий ҳиссиётларга эҳтиёж даражасида юзага келади.\nБошлағич мотивациялар турлича бўлиши мумкин: тенгдошларга тақлид қилиш, ўз референт (инсон учун аҳамиятли) гуруҳидаги нуфўз, ёқимли кишилар орасида мулоқот ва ҳоказо. Бошқача айтганда, бу тизимнинг шакллана бошлаши ижобий ҳиссиёт олиш воситаси сифатида гўзалликка эҳтиёжга ўхшайди. Лекин «гўзаллик»дан фарқли ўлароқ, биология омилларида ифодаланган ижобий ҳиссиёт яқин орада устун мотивацияни қуйига-биология даражасигача-организмнинг энг қуйи, асосий ва кейинги, лекин алкогол, никотин ва наркотикларнинг янги миқдори кўринишида доимий ташқи ёрдам олиш шароитида яшашга йўналтиради.\nГиёҳвандлик ва токсикоманиянинг турли кўринишлари (бекор қилиш, бош оғриғи синдроми)даги мойиллик, абстинентли синдром равон тарзда ривожланмайди. Дастлаб чалғитувчи воситага руҳий боғлиқлик келса, наркотик модда модда алмашинувига тўлақонли кириб боргач, оқибатда-eнг оғир-жисмоний боғлиқлик келиб чиқади.\nГиёҳвандлик турларининг қиёсий тавсифлари\nНаркотик ва токсин моддаси\nОдатланиш ва унинг кучи муддатлари\nАбстинент синдромининг шаклланиши\nАбстинент синдромининг оғирлиги\nОпий гуруҳи (морфий, омнопон, кодеин)\nБир ҳафтадан 1-2 ойгача.\n1 дан 8 йилгача. Кучли ифодаланган\n1 дан 10 йилгача\n2-3 йилдан 12 йилгача.\n3 дан 10 йилгача\nБир неча ойдан бир неча йилгача.\n3 дан 15 йилгача\nСуст, баъзи ҳолатларда\nЧекиш. Тамаки чекиш ҳақидаги дастлабки маълумотни қадимги грециялик тарихчи Геродот асарларида баён этади. У Скифлар ўсимликни ёқиб ундан нафас олардилар, дейди. Машҳур сайёҳ Христофор Колумб ХVI асрда Америкага Гуанан оролига келганда, оролда яшовчилар Колумбга ва унинг денгиз саёҳатчиларига совғалар қаторига қуритилган ўсимлик баргларини ҳам тақдим қиладилар. Улар бу ўсимликни “Петум” деб аташар эдилар. Ерли халқни бу ўсимликни тутатиб чекиш, чайнашни, шунингдек, ютишларини кўрадилар.\nТамаки баргининг найза қилиб ўралганини улар “табако” ва “сигаро” деб номлар эдилар. Қуритилган тамаки найза қилиб ўраб чекилганда, дастлаб уни шифобахш модда, тутуни турли касалликларни даф этади, кишини тетиклаштиради, тинчлантиради деб ўйлаган эдилар.\nКолумбнинг денгиз саёҳатчилари 1493 йилнинг 25 мартида Испанияга қайтганда тамакидан олиб келадилар, шунинг натижасида чекиш одати аста-секин Европа мамлакатларига тарқала бошлади. Кейинчалик Америкада бўлган чет элликларни Англияга қайтиши билан тамаки ўсимлиги уруғини экиш ва уни кўпайтириш оқибатида тамаки кўп мамлакатларига тарқалади.\nХV асрнинг ўрталарида тамаки Францияда ҳам тарқалади. Бунга 1560 йилда Франциянинг Португалиядаги элчиси Жак Нико Франция шоҳи Екатерина Медига ва унинг ўғилларидан бирига бош оғриғини қолдириш учун тамаки тавсия этиши сабаб бўлган. Тамакидаги никотин моддаси Нико номи билан аталган. Шундан сўнг Францияда тамакини ҳидлаш кенг авж олади.\nРоссияга тамаки 1585 йилда Иван Грозний даврида савдогарлар томонидан келтирилган. Бу вақтда тамаки чекиш ёки унинг эритмасини қабул қилиш кўп ҳолларда қаттиқ заҳарланиш ёки ўлим билан тугар эди.\nТамаки маҳсулотларини истеъмол қилиш инсон соғлиғи учун жуда хавфли ҳисобланади. Тамаки чекувчи инсоннинг ўзини соғлиғигагина салбий таъсир қилиб қолмай, балки ён-атрофдаги уни ўраб турган кишиларга ҳам зарарли ҳисобланади.\nЧекиш – бу зарарли ва хавфли одат ҳисобланади. Баъзи бир инсонлар чекиш ақлий иш қобилиятини оширади деб ҳисоблайди. Баъзи олиб борилган натижалар шуни кўрсатадики, тамаки бош мия фаолиятига таъсир этиб, нерв ҳужайралари фаолиятининг сусайишига олиб келади, нерв толаларини яна қўзгалиш ҳолатига келтириш учун тамаки истеъмол қилишга тўғри келади.\nФильтрли тамаки чекиш натижасида ҳам инсон организмида 300 дан ортиқ заҳарли элементлар тамаки тутуни орқали киради. Улар орасида хавфлилари – қатрон (смола), никотин кислотаси, карбонат ангидрид ва бошқалар.\nЗарарли моддалар ичида энг асосий ўринни қатрон (смола) эгаллайди. Қатрон таркибидаги заҳарли моддалар инсон организмида саратон касаллигини чақаради. Бундан ташқари, сурункали бронхит ҳамда «кашанда йўтал» ни келтириб чиқаради.\nНикотин – энг заҳарли моддалардан бири ҳисобланади. Никотин организмда тез қонга сурилиб, 7 секунд мобайнида ҳамма органларга қон орқали етиб боради. Никотин – ўта заҳарли модда; инсонлар учун ўлим дозаси – 50 мг. Бир дона тамаки чекиш натижасида организмга 1 мг никотин моддаси киради.\nҲар бир инсон биринчи бор чекканда ўзида ноҳуш ҳолатларни ҳис этади, яъни: бош айланиши, бош оғриғи, кўнгил айниши ва умумий ҳолсизлик. Бу ҳолатлар секин-аста йўқолади ва инсон сурункали чекувчига айланади.\nТамаки чекиш бундан ташқари ҳар хил органларга салбий таъсир кўрсатади. Бунда асосан юрак-қон тизими ва нафас аъзолари зарарланади. Миокард инфаркти касаллиги, тамаки истеъмол қилмайдиганларга нисбатан, чекувчилар орасида икки маротаба кўпроқ учрайди.\nТамаки чекувчи инсонлар 8-15 маротаба бошқаларга нисбатан ўпка эмфиземаси билан, 3-5 маротаба аорта – қон томирини кенгайиши билан касалланадилар. Ҳар бир еттинчи чекувчида облитерацияли эндоартрит ривожланади. Бу эса ўз навбатида оёқлар гангренасига олиб келади. 45 ёшдан ошган эркакларда учрайдиган касалликларнинг 30% чекишга мойиллиги билан боғлиқ. 40 – 49 ёшдаги чекувчиларда ўлим 3 марта юқори, чекмайдиганларга нисбатан, 60 – 64 ёшдагилар орасида эса ўлим 19 марта юқори.\nЖисмоний тарбия билан шуғулланувчилар ва спортчилар орасида чекувчилар бўлса, бу уларнинг организмига янада салбийроқ таъсир кўрсатади. Чекиш уларни яъни: юрак-қон томир тизими ва нафас аъзолари органлари тизимини кўрсаткичларини сусайтиради.\nСпортчилар орасидаги чекувчиларни текшириш натижалари бизга шуни маълум қиладики, уларнинг психофизиологик ҳолати сусаяди.\nЧекувчи спортчиларда ҳаракат реакцияси тезлиги чекмайдиган спортчиларга нисбатан 8 –14 % кам бўлади, аниқлик реакцияси 16 – 21 %, мускулларнинг аниқ ҳаракати 11 – 15 % кам бўлади. Бу борада инглиз физиологи Г. Кеннеди ва швед физиологи А. Хуга спортчилар орасида текширувлар ўтказиш натижасида буни тўла исботлаб беришган.\nЧекиш натижасида келиб чиқадиган касалликлардан энг хавфлиси бу нафас йўлларининг саратон касаллигидир. Бу хасталик чекувчиларда тамаки чекмайдиганларга нисбатан 20 маротабага кўп учрайди. Бундан ташқари чекувчиларда қизилўнгач саратони, ошқозон саратони, ошқозон ости безининг саратони, сийдик пуфаги ва буйраклар саратони тез - тез учраб туради. Бунинг оқибатида бутун дунё бўйлаб йилига миллионлаб одамлар ҳаётдан кўз юммоқда.\nКейинги пайтларда олиб борилган илмий - текширув ишлари шуни кўрсатмоқдаки, кунига 10 донадан кўпроқ тамаки чекувчи инсонлар орасида саратон касаллиги 8 маротаба кўп учрар экан. Кунига 1 пачка тамаки истеъмол қилувчиларда эса бу кўрсаткич 20 маротабагача ошар экан.\nАнглия шифокорлар йиғини шуни ҳисоблаб чиқдики, 1 дона чекилган тамаки натижасида инсонни кунига 5,6 дақиқа умри қисқарар экан. Бу кўрсаткични бир неча дона тамаки чекувчиларига кўпайтириб уларнинг умри нечага қисқаришини билиб олиш қийин эмас. Яъни, бу тадқиқотлар шуни кўрсатадики, чекиш билан биз ўз организмимизни сурункали равишда заҳарлар эканмиз. Бу эса ўз навбатида спортчилар ва талабалар орасида илмий, ҳамда жисмоний иш қобилиятини сусайишига олиб келади. Шунинг учун биз ҳеч қачон тамаки истеъмол қилишга ҳаракат қилмаслигимиз, орамизда чекувчилар бўлса, уларни ҳам бу ёмон ўта хавфли одатдан халос этишга ёрдам бермоғимиз лозим. Мутлақо чекмайдиган инсонлар ўзини яхшироқ ҳис этиши, ақлий ҳамда жисмоний иш қобилияти юқори бўлиши, чиройли кўриниши ва узоқ умр кечиришини ҳеч қачон унутмаслигимиз керак.\nМактабда дарслар оралиғидаги танаффусда биринчи бор тутун ютиш. Бир-бирига роҳатланаётганини намойиш этаётган, бу ишда тажрибага эга тенгдошлар орасида маъқуллаш сўзлари остида йўталиш, чанқаш, бош айланиши. Улар албатта алдайдилар, лекин ўйин қоидаси шунақа. Бунда “ўргатиш”нинг ижобий ҳиссиёти организмнинг хавфдан огоҳлантиришидан устунлик қилса керак.\nИнсонни чекишга мажбур қилган сабаб ижтимоий кўринишга эга дейсизми? Асло ундай эмас, ижтимоий омиллар фақатгина асос, вазият афферентлиги холос. Асосий эҳтиёж-ҳиссиёт эса вақтинча биологик нуқтаи назардан онгдан ташқарида ифодаланади.\nФ изиологлар асаб тизимининг фаолиятини кўзатиш орқали синапслар-асаб ҳужайраларининг ўзаро ёки бошқа қўзғатувчи тўқималар билан алоқа боғлаш ва маълумот алмашуви воситасини аниқладилар. Синапслар қўзғатувчи медиаторга таъсирчан хеморесепторлар-тузилмалар нуқтаи назаридан турлича бўлиб чиқди. Баъзилари мускарин (замбуруғ заҳари)га, бошқалари никотинга таъсирчан бўлиб чиқди. Натижада улар М ва Н холиноресепторлар деб номланди.\nТашқи таъсирга эга никотин бу тузилмалар ҳаракатини бузиш билан ўзаро таъсирлашади. Организм аста-секин никотиннинг келиб тушишига мослашади ва буни ҳисобга олган ҳолда янги фаолият тартибига ўтади. Ҳозирда никотин маълум биологик аҳамиятга эга бўлган фаолият тизими шаклланган.\nБу ўсиш, ривожланиш ва жинсий етилиш жараёнларида акс этади. Никотин организмга қанча кўп киритилган бўлса, хавф шунча ортади. Чекувчи эркакларнинг жинсий иштиёқи чекмайдиганларга нисбатан 2,5 марта камлиги тажрибада исботланган. Бироқ бу мушоҳада учун маълумотдир.\n“Чекишни ташлагач, мени ғамгинлик ва хавотирлик ҳолати ҳам тарк этди” (А.П. Чехов).\n“Чекишдан ақлинг заифлашади” (И.В. Гёте).\n“Тамаки танага зарар етказади, онгни емириб, миллатлар онгсизлантиради” (О.Балзак).\nТамаки тутуни биологик хўрак-никотин билан бирга турли нуқсонли жараёнларни келтириб чиқаришга қодир зарарли моддаларга эга. Хусусан, 3,4-бензпирен 95 % ҳолатда қуёнлар қулоғида саратон шишлари келтириб чиқарган, шунингдек, маргимуш уч оксиди ҳам нафас ютилганда ёки бошқа кўринишда кирганда саратон шишларини юзага келтиради.\nТамакининг яна бир ёмон хусусияти - қон томирларини торайтириши бўлиб, унинг оқибатлари турлича: юрак ишемик касалликларидан инфарктгача; фалажга элтадиган тез ёйилувчан эндартериит; ошқозон гастрити ва яралари; жигар ва буйрак, жинсий аъзо касалликлари. Тамаки ҳомила учун она қорнида ривожланиш даврида ҳам ўта хавфли бўлиб, у туғма ноғиронликлар келтириб чиқариши мумкин.\nТамаки чекишнинг барча зарарли оқибатларини тасвирлаб беришнинг фойдаси ёўқ, бу борада санитария-тарғибот ишлари етарлича фаолият кўрсатган. Тамакига қарши ҳаракат тарғиботи расмий характерга эга бўлиб, “бир томчи никотин отни ўлдиради” иборасидан “мен от эмасманку” деган мантиқли жавоб келиб чиқади. Бир томондан (априор) алдамчи маълумотни ўзлаштирмаслик, бошқа томондан “шу тақдир мени халос этмоқда” деб ишониш инсон руҳиятининг хусусиятидир.\nБу ерда “санитария тарғиботи иши” руҳида ташвиқот қилиш ярамайди. Эҳтиёж устунлик қилганда, аввал онгни тайёрлаш, сўнгра мурожаат этиш лозим. Бунда “Саломатлик кодекси”нинг баъзи тавсиялари ёрдам бериши мумкин. Яна бир нарса. Никотинга келганда эса, ҳақиқатда тажриба вақтида от нобуд бўлган. Никотин, синил кислотаси ва сиансимон калийнинг ўлдирувчи кучи 80 килограммни ташкил этади. Қуйидаги жадвал ҳам кишини ўйлашга мажбур қилади.\nКундалик чекилган сигареталар миқдори ва ҳаётнинг қисқариши (йил)\n40 та дан кўп\nЎрта Осиё ва Қозоғистонда тамаки чекиш аввалдан расм бўлмаса ҳам, лекин бошқа хавфли одат — нос чекиш мавжуд. Нос ҳам тамакидан тайёрланиб, унга ўтин кули, оҳак (баъзан оҳак ўрнига цемент ҳам солинади) ва турли ҳидли ёғлар қўшилади. Носвойни узоқ муддат истеъмол қилиш оғиз бўшлиғи касалликларига сабаб бўлади.\nБулар стоматитлар (оғиз бўшлиғи шиллиқ пардаси шамоллаши), глоссит (тил шамоллаши), гингивит (милкларнинг шамоллаши), хейлит (лабларнинг шамоллаши). Оғиз бўшлиғи шиллиқ пардасида ёриқ ва яралар пайдо бўлиб, қонайди, узоқ вақтгача тузалмай, тескари таъсирга эга ўсимталарга айланиши ҳам мумкин.\nИчкиликбозлик. Қадим замонлардан одамлар баъзи маст қилувчи моддаларни тайёрлаб, уларни турли маросимларда истеъмол қилишган. Қадимда Греция, Италияда спиртли ичимликларни турли маъросимлар тантанали урф-одатларда истеъмол қилганлар. Алкоголни биринчи марта араб алхимик олим кашф этган. У тасодифан кашф қилган маст қилувчи суюқликни, алькехаль яъни нозик эрувчи, «енгил» «учувчи» деб номлаган. Қария алхимик алкоголдан озгина татиб кўрганда хурсанд бўлган, кайф қилган. Шу даврдан бошлаб алкоголни истеъмол қилиш кенг тус ола бошлаган.\n1971 йилда дунё бўйича 8,5 млрд. литр спирт ишлаб чиқарилган, Б.М.Левиннинг (1972) маълумотича, планетанинг ҳар бир кишисига йилига 1 л спирт, 6 л вино, 10 л пиво тўғри келар экан.\n1910 йилда Россиянинг ҳар бир кишисига 3,6, 1914 йилда 4,6 литр ароқ тўғри келган.\n1914 йилда I Жаҳон уруши бошланиши билан чор ҳукумати спиртли ичимликларни сотишни ман этади.\nЖаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилотининг маълумотларига кўра 1930- 1965 йиллар орасида спиртли ичимликларни ишлаб чиқариш 50 мартага ортган. Италияда жигар церрози хасталигидан ҳар 100 минг аҳоли жон бошидан 39,3 эркак, 14,9 та аёлда ўлими кузатилган. Ўзбекистон Республикасини бозор иқтисодиётига ўтиши муносабати билан хусусий дўконларда баъзан назоратдан ўтмаган турли спиртли ичимликлар сотилмоқда. Бу одамлар заҳарланишига сабаб бўлмоқда.\nАфсоналардан маълум бўлишича, винони биринчи бўлиб XI асрда араб шифокори Альбуказес ачиган узум ширасини ҳайдаш йўли билан олган экан.\nВино спиртнинг кимёвий номи этил спирти, яъни этанол. Этанол, диполисахаридларни ачитқи замбурғлари таъсирида парчаланади. Унинг кимёвий формуласи С2Н5ОН.\nЭтанол — этил спирти рангсиз, енгил ҳаракатчан, суюқлик бўлиб, ўзига хос ҳиди ва аччиқ таъми бор. У сув ва ёғларда яхши аралашади. 78 градусда қайнайди, яъни осон буғланади.\nЭтанолнинг хусусиятлари қуйидагилардан иборат:\n— Этанол универсал эритувчи: ўзи ҳам сувли муҳитда ва организмдаги ёғларда яхши эрийди:\n— Нерв ҳужайраларига ўзига хос таъсир кўрсатади ва шунга кўра одамнинг руҳий ҳолатини ўзгартиради.\n— Организмнинг барча функционал системаларига заҳарли (токсик) таъсир кўрсатади.\nЭтанол шиллиқ қаватлар, терини таъсирлайди, у тез сўрилиб қонга ўтади. Оғиз бўшлиғини бироз қизартиради ва сўлакни кўп ажратади.\nҚабул қилинган алкогол ошқозон ингичка ичакнинг бошланғич қисмида сўрилиб қон орқали бутун организмига тарқалади.\nАгарда болалик она 50 г спиртли ичимлик ичса, бола учун жуда хавфли, чунки алкоголнинг 25 фоизи она сутининг таркибида бўлади. Болани ногирон қилиб қўйиш учун шунинг ўзи етарли.\nСпиртли ичимликларни кўп истеъмол қилиш, модда алмашинувини бузади: оқсил, углевод, ёғ, витаминлар алмашинуви бузилади. Алкоголизм психик касалликларнинг келиб чиқишига сабаб бўлади. Ота-онаси ичадиган оиладаги болалар ёмон ўқийди, психик стресс ҳолатлар туфайли бола кечаси сийиб қўядиган, невроз ёки тутилиб гапирадиган бўлиб қолади. Хроник алкоголизм энг кўп 20-22 ёшда (31, 4 фоиз), ва 23-26 ёшда (40, 4 фоиз) ёшда учрайди. Спиртли ичимликларни биринчи марта ичиш, бунга боғланиб қолиш 13-14 ёшдан, баъзи ҳолларда 7-8 ёшдан бошланади.\nСпиртли ичимликлар ичадиган аёллардан кейинчалик ўлик, чала, жисмоний ва психик камчиликлари бор бола туғилади.\nБаъзан ақли заиф, турли камчиликларга эга, ортиқча бармоқлари бор, юрагида нуқсон мавжуд болалар ҳам туғилиши мумкин. Шунингдек, психоз, невроз, тутқаноқ; касалликлари ҳам алкоголизм билан боғлиқ. Спиртли ичимликларни кўп ичиш туфайли нафас касалликлари, кўпинча сил касаллиги келиб чиқади.\nҚон босими, юрак ишмияси, миокард инфаркт касалликларининг 62 фоизи алкоголизм туфайли келиб чиқади. Алкоголни узоқ тизимли ичиш туфайли жигар касалланади, жигар церрози келиб чиқади. Бу касалликларнинг 60 фоизи ўлим билан тугайди. Алкоголикларда кўпинча қизилўнгач раки, ёки оғиз бўшлиғи раки вужудга келади.\nАлкоголикларнинг 90 фоизи ошқозон гастирит касалликларга учрайди. Алкоголни кўп ичиш турли ҳуқуқбузарликка сабаб бўлади.\nАлкоголикларнинг ўртача умри ичмайдиган кишиларга қараганда 10-15 йил кам. Жаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилоти (ЖССТ) маълумотига мувофиқ, ичкиликбозликдан ҳар йили 1,5 миллион одам ўлади. Алкоголиклар ўз касбини йўқотади, бошқа иш қидиради. Ичкиликбозлик билан оилани барбод қилувчи асосий омил ҳисобланади.\nФаннинг асосчилари кимлар?\nМеъёр тушунчаси нима?\nВалеостаза тушунчасини изоҳлаб беринг?\nВ.П.Петленко, Д.Н.Давиденко – «Валеология – прспективное научно-педагогическое направление XXI века» - Теория и практика физ. культ. 2001г., 9 – 13 с.\nПетленко В.П. «Основы валеологии» - Киев. Олимпийская литература 1998г.\nБрехман И.И. «Введение в валеологию» – Л.: Наука 1987г.\n1 Сафарова Д.Д., Шакиржанова К.Т., Абдурахманова Н.К. Валеология асосларидан маърузалар тўплами. “ЎзДЖТИ” нашриёти-матбаа бўлими, 2006, – 139 б.\n2И.М.Мирзақулов ва бошқалар. Валеология асослари. Т.: 2008, 187 б.


05:38:44 (GMT+5) 27.11.2020\n2020 йилда бутун жаҳонни чулғаб олган коронавирус пандемияси 34 миллион аҳолига эга бўлган Ўзбекистонда ўз вақтида кўрилган чора-тадбирлар натижасида анча юмшоқ кечмоқда.\nЮртимизда етмиш кундан зиёд давом этаётган карантин даврида коронавирус инфекциясига қарши амалга оширилган ишлар ўзининг ижобий натижасини бермоқда. 25 майга келиб касалликдан бутунлай соғайганлар сони 2607 нафарга етди. Бу эса вирусдан зарарланиш билан боғлиқ жами 3215 ҳолатнинг 80 фоизидан кўпини ташкил этди. Коронавирусдан даволанаётган 595 нафар бемор қолди.\nКарантин чоралари ва тушунтириш ишларининг кўлами билан ўлкамизда касалликнинг қайд этилган ҳолатлари ҳам, кунлик янги ҳолатлар ҳам нисбатан паст даражада сақланиб турибди. Асосийси, соғайганлар сони кундан-кунга кўпаймоқда.\nТаъкидлаш зарурки, бутун дунёнинг кўплаб давлатларида коронавирус пандемияси билан боғлиқ вазият кескинлигича қолмоқда. АҚШнинг Жон Хопкинс университети маълумотларига кўра, бугунги кунга келиб дунё бўйлаб жами 5,5 миллион нафардан ортиқ одамда COVID-19 аниқланган. Улардан 2,3 миллион нафардан зиёди соғайган бўлса, таассуфки, салкам 346 мингдан зиёди вафот этган. Вирусга чалинганлар сони бўйича АҚШ, Бразилия, Испания, Италия, Германия, Франция, Буюк Британия, Россия, Эрон, Туркия ва Ҳиндистон каби давлатлар етакчилик қилмоқда (2020 йил 25 май ҳолати).\nДиёримизда коронавирус инфекцияси аниқланишининг илк кунлариданоқ муҳтарам Президентимиз томонларидан халқимиз саломатлиги, фуқаролар осойишталигини кўзлаган ҳолда бир қатор чоралар қўлланди. Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, кўрилган тадбирларнинг самараси ўлароқ, аҳоли сонига нисбатан олинганда апрель ойи якунларига кўра, МДҲ давлатлари орасида инфекция тарқалишининг олдини олиш бўйича энг яхши кўрсаткич айнан юртимизга тўғри келди.\nДунё бўйича бир кунда 80 мингдан кўпроқ ҳолатда коронавирус касаллиги қайд этилаётгани, айрим қўшни давлатларда вазият оғирлиги бутун халқимиздан жорий этилган тартиб-қоидаларга қатъий амал қилишни талаб этмоқда.\nАтрофимизда касалликка чалинганлар йўқ, деб ўз ҳаётимизни хавф остига қўймайлик. Қачонки ҳар биримиз карантин тадбирлари тўлиқ риоя этар эканмиз, кўчадан соғлом қайтиб келамиз. Агар ўзимиз, яқинларимиз, фарзандларимиз саломатлигига бефарқ бўлмасак, ҳар биримиз профилактик тадбирлар, тиббиёт ходимлари тавсияларига тўлиқ риоя этишимиз шарт бўлади.\nШу йил 7 май куни ўтказилган видеоселектор йиғилишида Давлатимиз Раҳбари “Ҳар биримиз карантин ва санитария-гигиена қоидаларига қатъий амал қилиб, ўзимиз, яқинларимиз ва халқимизнинг соғлиғини ҳимоя қилиш учун масъул эканимизни унутмаслигимиз зарур ва шарт”, деб бугунги куннинг энг устувор тамойилини таъкидладилар.\nЮзага келган вазиятни тўғри тушуниб, карантин қоидаларига амал қилаётган донишманд халқимизнинг ҳамжиҳатлиги ила ушбу хуруждан ортиқча талофатларсиз чиқишга эришилмоқда.\nДавлатимиз раҳбарининг Ўзбекистон халқига йўллаган Рамазон ҳайити табригида ҳам мазкур масалаларга алоҳида тўхталиб ўтдилар: “Мард ва матонатли халқимиз коронавирус пандемияси, бошимизга тушган турли синовлар ва табиий офатлар шароитида “Оллоҳ сабр-тоқатли инсонлар билан биргадир”, деган илоҳий ўгитга амал қилиб, тушкунликка берилмасдан, янада аҳил ва бирдам бўлиб, инсонпарварлик, ҳамжиҳатликнинг юксак нумунасини кўрсатганини жаҳон ҳамжамияти эътироф этмоқда”.\nҲақиқатан, соҳанинг етук экспертлари хулосасига кўра, Ўзбекистон ушбу даҳшатли пандемиядан энг кам талофат кўрган мамлакат сифатида чиқади, деб баҳоланмоқда.\nЖаҳонда, хусусан, диёримиздаги эпидемиологик вазиятни ҳисобга олган ҳолда коронавирус инфекцияси аниқланган дастлабки кунларданоқ мўмин-мусулмонлар учун Ўзбекистон мусулмонлари идораси Уламолар Кенгаши томонидан бир қатор баёнотлар, мурожаатлар билан чиқилди ва ушбуларнинг мазмун моҳиятини тарғиб-ташвиқ қилиш ишлари изчил давом эттирилмоқда. Жумладан:\n2020 йил 16 мартда коронавирус инфекцияси тарқалишининг олдини олиш бўйича фатво эълон қилинди. Унда асосан мамлакатда эпидемиологик вазият барқарорлашгунгача жума намозлари ўрнига уйда пешин намозини ва беш вақт намозларини ҳам уйда адо этиш тавсия этилди. Бу амалиёт кейинчалик кўплаб хориж мамлакатларида ҳам жорий этилди;\n2020 йил 23 мартда Уламолар Кенгашининг карантин талабларига қатъий риоя этиш бўйича мамлакат мусулмонларига мурожаати йўлланди;\n2020 йил 23 мартда пандемия даврида дафн этиш маросимларини қандай ўтказиш бўйича тавсиялар берилди. Унда жаноза, дафн ва таъзия маросимларини ихчам тарзда ўтказиш баробарида эпидемия ҳамда карантин давридаги талаблар, хусусан, гигиена қоидалари – қўлларни ювиш, тиббий ниқобларни тақиш, ижтимоий масофани сақлаш ва бошқаларга жиддий амал қилиш таъкидланган.\n2020 йил 13 апрелда Уламолар Кенгашининг Рамазон ойини ўтказиш ҳақидаги баёноти берилди. Баёнотда хусусан, Рамазон ойида таровиҳ намозлари, саҳарлик ва ифторлик маросимлари ҳамда хатми Қуръонларни ўз оила аъзолари билан хонадонларида ўтказилиши белгиланди.\n2020 йил 14 апрелда закот, фитр садақаси ва фидя миқдори ҳақида маълумотлар берилди. Унда бугунги кунда дунёда коронавирус пандемияси даврида мўмин-мусулмонларга закот маблағларини кенг тарқатиш тавсия этилди.\n2020 йил 21 майда Уламолар Кенгашининг 2020 йил Рамазон ҳайитини нишонлаш тўғрисидаги баёноти эълон қилинди. Унда асосан масжидларда карантин даврида вақтинча жамоат намозлари тўхтатилганини инобатга олган ҳолда Рамазон ҳайити намозини ўқиш ҳам мўмин-мусулмонлардан соқит бўлиши ва ҳайит куни қуёш терак бўйи кўтарилгандан кейин хонадонларда тўрт ракатли нафл намоз ўқиш тавсия этилди.\nМасжидлар фаолияти вақтинчалик тўхтатилган бўлсада, имом-хатиблар томонидан оммавий ахборот воситалари ва интернет тармоғида касаллик тарқалишининг олдини олиш ҳамда долзарб мавзуларда чиқишлар қилиш, аҳолининг эҳтиёжманд қатлами билан хайрия тадбирларини ташкил этиш йўналишидаги ишлар жадал олиб борилмоқда.\nХусусан, пандемия даврида етук уламолар, нотиқ имом-хатиблар томонидан карантин мезонларига амал қилиш, заруратсиз уйдан чиқмаслик, ушбу синовли кунларда ваҳимага берилмаслик, ёрдамга муҳтож шахсларга ғамхўрлик қилиш ва шу каби йўналишларда чиқишлар қилинди, жумладан:\n- 1281 та телевидениеда;\n- 766 та радиода;\n- 13.685 та интернет тармоғида чиқишлар қилинди. Айни кунларда мазкур ишлар жадал давом эттирилмоқда.\nШунингдек, ижтимоий тармоқлар орқали имом-хатибларнинг жума маърузалари онлайн тарзда бериб борилмоқда.\nРамазон ойида Ўзбекистон мусулмонлари идораси ва унинг жойлардаги вакиллари интернет сайтларида 70 та қори томонидан онлайн хатми Қуръонлар қилинди. Уларнинг якуни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари иштирокида амалга оширилди. Мазкур тадбир телевидения ва ижтимоий тармоқлар орқали тўғридан-тўғри жонли эфирда намойиш этилди.\nЎзбекистон мусулмонлари идораси ташаббуси билан Рамазон ойида мўмин-мусулмонларнинг телефон орқали йўлланган шаръий масалаларига туну кун жавоб бериш тизими – Кол-марказ йўлга қўйилди. Шунингдек, савол-жавобга ихтисослашган “Телеграм” мессенжерида бот ҳам ишлади. Бир кунда жами 3 мингдан зиёд савол-жавол қилинди.\nКоронавирус каби юқумли касалликлар даврига тааллуқли Ислом таълимотларида келган тавсиялар буклет ва флаер шаклида тайёрланди. Буклетларда юқумли хасталик кенг тарқалган вақтда инсон ўзини қандай тутиши, касалликдан сақланиши ва унинг муолажаси борасидаги зарур кўрсатмалар ёритилди.\nМуаллифларнинг ўткир юқумли касалликларнинг келиб чиқиши тарихи, муолажаси ва олдини олиш чора-тадбирларини ўз ичига олган мақолалар асосида “Вабо инсоният учун бир синов” номли рисола чоп этилди.\nЎзбекистон мусулмонлари идораси ташаббуси билан каронавирус хасталигини инсоният бошидан аритиш мақсадида динимиз кўрсатмаларига мувофиқ, бир қатор дуою тазаррулар ҳам амалга оширилмоқда. Диний соҳа ходимлари бир неча минг ракат нажот сўраш намозини адо этдилар, икки миллиондан зиёд “Солатун ножия”, “Солатун нория”, “Ҳасбуналлоҳу ва ниъмал вакил” каби саловоти шариф ва дуолар ўқилди.\nШунингдек, хатми Қуръонлар файзу баракасидан бутун дунёга, хусусан, юртимизга қут-барака ёғилиши, балою офатлар даф этиш ниятида 17.000 та хатми Қуръонлар қилинди.\nДастлабки хатми Қуръонлар, салавотлар ва хайрия ишларининг якуний дуолари муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари бошчиликларида Тошкент шаҳридаги “Сузук ота” мажмуасида, бошқа ҳудудларда ҳам мўътабар масканларда юртимиздаги энг табаррук уламолар томонидан амалга оширилди.\n“Ҳаж” ва “Умра” сафарлари бўйича Саудия Арабистонидаги ҳамкор “ал-Ҳидоя” ширкати вакиллари томонидан Маккаи мукаррамадаги Ҳарами шарифда инсоният бошига келган бу хасталикни даф бўлишини сўраб, Ҳақ таолога ёлвориб дуо ўқиганлари таҳсинга лойиқ иш бўлди.\nМасофавий диний таълим жараёнлари\nКарантин даврида диний таълим муассасалари педагог-ўқитувчилари дарсларни талабаларга ўқув дастур ва тақвимий режа асосида видео ҳамда аудио дарслар, маъруза матни ва слайдлар кўринишида масофавий тарзда олиб борилмоқда.\nУшбу дарслар талабаларнинг “telegram” гуруҳлари ва “moоdle” дастури орқали офлайн шаклда, “Zoom” дастури орқали онлайн шаклда йўлга қўйилган. Ҳозирда талабаларнинг 20 фоизи онлайн, 80 фоизи эса офлайн тартибида дарсларни тинглашмоқда.\nДиний таълим муассасалари томонидан жами 175 та онлайн,1052 та видео ва 4014 та аудио дарслар ташкил этилди, 624 та маъруза матни ва 342 та слайд талабаларга тақдим этилди.\nҲар бир фан ўқитувчилари талабаларнинг бўш вақтларидан унумли фойдаланиш мақсадида масофавий дарслар бўйича берилган саволларга жавоб бермоқда, мутолаа учун қўшимча адабиётларни тавсия этилмоқда.\nКарантин таътили давомида ўқитувчи ва талабалар томонидан бугунги кунга қадар жами 3000 та хатми Қуръон, 2 та “Саҳиҳул Бухорий” ҳадис тўплами хатми, минглаб мўътабар дуо ва истиғфорлар қилинди.\nШунингдек, Самарқанд вилоятидаги Ҳадис илми мактаби томонидан араб тили йўналишида онлайн Республика танлови ўтказилди.\nПандемия пайтида ишсизлар, ёрдам ва кўмакка муҳтож аҳолини моддий қўллаб-қувватлаш муҳим вазифалардан ҳисобланади. Давлатимиз Раҳбари халқимизнинг маънавий қадриятларини, меҳр-саховат, оқибат ва ҳиммат каби юксак фазилатларини инобатга олган ҳолда “Саховат ва кўмак” умумхалқ ҳаракатини йўлга қўйиш борасида ташаббуслари доирасида жуда кенг кўламли ишлар қилинди.\nБугун кўмак беришнинг айни вақти эканини англаган ҳолда, имом-хатиблар томонидан ушбу ташаббус якдиллик билан қўллаб-қувватланиб, эҳтиёжманд оилаларга кенг кўламли хайрия ёрдамларини кўрсатиш уюштирилди.\nУшбу давр мобайнида имомлар томонидан кўмакка муҳтож оилаларга ҳомийларни жалб қилган ҳолда, 13,7 млрд. сўмдан зиёд ёрдам кўрсатилди. Жойларда 122 та қорамол ҳамда 2685 та қўй сўйилиб, гўшт маҳсулотлари эҳтиёжманд оилаларга етказилди. Шунингдек, 180 мингга яқин тиббий ниқоблар тарқатилди.\n“Вақф” хайрия жамоат фонди карантин вақтида ижтимоий ҳимояга муҳтож оилаларни қўллаб-қувватлаш мақсадида, закот маблағлари ҳисобидан озиқ-овқат маҳсулотлари, беморларга дори-дармонлар, тиббий ниқоблар бепул тарқатди. Фонд муборак ой давомида 3.470.680.134 сўмлик хайрия ишларини амалга оширди.\nБундан ташқари, Рамазон ойида халқимизга беминнат хизмат кўрсатаётган Республикамиздаги 2 124 нафар имом-хатиб ва имом ноибига 1 миллиард 62 миллион сўм пул маблағлари молиявий ёрдам сифатида берилди.\nРамазон ҳайити кунлари Фонд томонидан 14 420 нафар хонадонга жами 1 миллиард сўмдан зиёд озиқ-овқат маҳсулотлари жамланмаси туҳфа қилинди.\nШунингдек, аҳолининг кам таъминланган қатламини моддий қўллаб-қувватлаш учун республикада фаолият юритаётган ҳар бир имом-хатибга саховатпеша инсонларни жалб этган ҳолда ўз ҳудудидаги маҳаллаларда истиқомат қилувчи ночор оилалар ҳамда ижтимоий муассасалар – Саховат, Мурувват ва Меҳрибонлик уйларига карантин мезонларига амал қилган ҳолда жами 420 миллион сўмлик моддий ёрдамлар берилди.\nСинов кетидан синовни бирдамлик билан енгилди\n2020 йилги синовли дамлар юртимиз аҳлини бир-бирига меҳр-оқибатли бўлишни, барча инсоний фазилатларни янада мустаҳкамлашга омил бўлди. Шу йил 1 майда Сирдарё вилоятидаги Сардоба сув омбори тўғонининг бир қисми очилиб, юзага келган тошқин туфайли минглаб юртдошларимиз бошпанасиз қолди. Бу фавқулодда ҳолат оқибатларини бартараф этиш бўйича тезкор чоралар кўрилди.\nШу куннинг ўзидаёқ Президентимиз зудлик билан Сирдарё вилоятига етиб борди ва вазият тўлиқ назоратга олинди. Давлатимиз раҳбари томонидан “Биронта хонадон, биронта одам эътиборсиз қолмайди”, деган қатъий ирода билан фавқулодда вазият оқибатларини бартараф этиш бўйича режали ишлар амалга оширилди.\nЮртимиз уламолари ҳам сув омборидаги фавқулодда ҳолат оқибатларини бартараф бўлишини Яратган Парвардигордан сўраб, динимизда тавсия этилган амаллар адо этдилар. Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент шаҳри ва вилоятларнинг 36 та минтақасидаги табаррук уламоларимиз ва имом-домлаларимиз мазкур нохуш ҳодисанинг салбий оқибатларини Аллоҳ таолодан бартараф этишини сўраб, хатми Қуръонлар ўқилиб, муборак Рамазон кунларида дуою тазаррулар қилинди.\nИмом-хатиблар, имом ноиблари ва мадрасалар талабалари томонидан 420 та хатми Қуръон қилинди. Шунингдек, 4 бош қорамол, 85 та қўй сўйилиб, кам таъминланган оилалар, ёрдамга муҳтож кишилар, етим-есирлар ва дуоси мустажоб инсонларга тарқатилди.\nХалқимиз бошига тушган коронавирус хасталиги ва табиий офатлар зарарларини даф этилишини сўраб ўқиладиган дуою тазаррулар давом эттирилмоқда. Шу кунга қадар имом-хатиблар, имом ноиблари ва отинойилар томонидан 1 991 010 марта “Салотун нория”, 2 437 028 марта “Салотан тунажжино”, 8 025 125 марта “Сайидул истиғфор” ва 9 539 139 марта “Ҳасбуналлоҳу ва ниъмал вакил” айтилди.\nМай ойида Ўзбекистон мусулмонлари идораси ва Дин ишлари бўйича қўмита томонидан “Сирдарёликларга кўмак” хайрия акцияси бошланган эди. Рамазон ойида машаққатда қолган юртдошларимизга ўз ёрдам қўлини чўзган азизларимиз томонидан 105 миллион сўмдан зиёд маблағ йиғилди ва турфа хил буюмлар жамланди. 23 май, арафа куни 2 та ISUZU юк мошинасида гуруч, ун, ёғ, шакар, макарон, қуруқ чой ва хўжалик совуни каби озиқ-овқат маҳсулотларидан иборат жами 105 миллион сўмлик 347 нафар оилага мўлжалланган ҳайит туҳфалари, шунингдек, 1200 та куйлак, 200 та жойнамоз, 500 та кийим-бошлар Рамазон ҳайити арафасида эҳтиёжманд сирдарёликларга етказилди.\nУшбу нохуш воқеада азият чеккан сирдарёликларга имом-хатиблар ташаббуси билан жами 4,2 миллиард сўмлик моддий ва буюм кўринишидаги маҳсулотлар хайрия қилинди.\nАҳоли рўзғори бутлигига эришиш йўлида\nПрезидентимиз томонларидан бир неча бор бу йилги мураккаб вазиятни ҳисобга олиб, барча томорқаларда 2-3 марта экин экиш ва қўшимча ҳосил олиш биринчи даражали вазифа экани таъкидланди. Шу маънода пандемия туфайли юртимизда эълон қилинган карантин вақтида аҳолини озиқ-овқат маҳсулотларига бўлган бирламчи талабини қондириш кўп жиҳатдан томорқалардан қанчалик оқилона фойдаланишимизга боғлиқ экани тўғрисида имом-хатиблар томонидан 842 марта оммавий ахборот воситалари, теле, радиоканаллар, босма ва электрон нашрларда кенг кўламли тарғибот ишлари амалга оширилди.\nМуносиб эътироф янада куч-ғайрат бағишлади\nЭл бошига иш тушган қийин дамларда халқимизнинг бир-бирига елкадош бўлиш, ғамхўрлик кўрсатиш каби эзгу фазилатлари янада кучлироқ намоён бўлаётгани барчамизни бирдек хурсанд қилмоқда.\nДавлатимиз Раҳбари шу йил 29 апрель кунги йиғилишда пандемияга қарши курашда фаоллик кўрсатган бир гуруҳ соҳа вакилларига алоҳида ташаккур билдириб: “Шу жараёнда ўзини аямасдан хизмат қилаётган ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимларига, мард ва жасур ҳарбийларимизга, вазирлик ва идоралар, ҳокимликларнинг раҳбарлари ва хизматчиларига, муҳтарам нуронийларимиз ва маҳалла фаолларига, саховатпеша тадбиркорларимизга, олимларимиз, ўқитувчи ва домлалар, ижодкор зиёлиларимиз, имом-хатибларимизга чин дилдан раҳмат айтаман”, дедилар.\nЮртбошимизнинг бундай хайрли ишларда кенг жамоатчилик вакиллари қаторида муҳтарам имом-хатибларимизни ҳам алоҳида эсга олганлари дин пешволарини савобли ишларни янада кўпайтиришга руҳлантирди.\nМана шундай ҳамжиҳатликдаги саъй-ҳаракатлар мураккаб синовларни енгиб ўтишда Яратган Парвардигорнинг мадади ила халқимизга куч-қувват бағишлаб, хурсандчилик кунлар янада бардавом бўлишига ишонч уйғотади.


Келаси йил Ўзбекистонда бўлиб ўтадиган мусобақага саралаш бошланди / CHAMPIONAT.asia\n20:45Пирло: “Роналду топширган тест жавобини кутяпмиз, Кьеллини, Бонуччи ва Де Лигт эса …” 0 20:30“Ливерпуль” собиқ футболчиси: “Моуринью яна АПЛ чемпиони бўлса хурсанд бўлардим” 0 20:20“Ювентус” Фати билан қизиқмоқда 3 20:05Нагельсманн МЮ ҳақида: “Рақибни таҳлил қилсам, уларнинг натижаларига қараб ўтирмайман” 3 20:00Элдор Шомуродов дастхати туширилган футбол тўпини ютиб олинг! 0 19:50Остон Ўрунов Ўзбекистон МТЖнинг ноябрдаги йиғинларига чақирилди 11 19:35“Барселона” 21 футболчи билан Туринга йўл олади 12 19:26"Навбаҳор" - "Бунёдкор" учрашувидаги голлар ва хавфли вазиятларни томоша қилинг 4 19:20Пирло: “Умид қиламанки, Месси учун эртанги кун энг яхшиси бўлмайди” 11 19:07"Андижон" - "Қизилқум" учрашувидаги хавфли вазиятларни томоша қилинг 0 19:01Омар Моманидан карикатура: Кейн ва Сон АПЛда энг кучли тандем 8 18:52Coca Cola Суперлига. "Навбаҳор" 11 ўйинлик ғалабасиз серияга "Бунёдкор" билан ўйинда барҳам берди 120 18:47Ўзбекистон футзал терма жамоаси Африка чемпиони билан ўртоқлик ўйини ўтказади 3 18:30Кейн ва Сон бир-бирининг 29 голига ассистент бўлди 0 18:02Бахтиёр Ҳамидуллаев: "Бундай футболчилар менга керак эмас" 17\nКеласи йил Ўзбекистонда бўлиб ўтадиган мусобақага саралаш бошланди\nТеглар : U-19 Осиё чемпионатиU-19Саралаш\n2020 йилнинг 14-31 октябрь кунлари Ўзбекистон катта мусобақага мезбонлик қилади.\nТарихда биринчи марта мамлакатимизда 19 ёшгача футболчилар ўртасида Осиё чемпионати бўлиб ўтади. Эсингизда бўлса, сентябрь ойида ОФК президенти Шайх Салмон бин Иброҳим Ал Халифа расмий ташриф билан юртимизда меҳмон бўлиб, ташриф давомида муҳтарам юртбошимиз Шавкат Мирзиёев билан ҳам учрашган эди. Албатта, бу каби учрашувлар ўз-ўзидан бўлмайди. Шу боис учрашувдан сўнг ОФК раҳбари Ўзбекистон учун қандайдир имтиёз бермаса бўлмасди. Орадан кўп ўтмай бизга боғлиқ ажойиб хабар чиқди: 2020 йилги U-19 Осиё чемпионати Ўзбекистонда бўлади.\nБуни бемалол яхши янгилик дейиш мумкин, зеро кейинги йил юртимизга 15та жамоа келади ва биз биринчи марта ёшлар ўртасидаги Осиё чемпионатини қабул қиламиз. Шу пайтгача икки бор ўсмирлар ўртасидаги Осиё чемпионати Тошкентда ўтганди, мана энди ёшлар ўртасидаги қитъа биринчилигини ОФК ишонч билан Ўзбекистонга топширди. Ўзбекистон расман мезбон деб эълон қилингач, биз саралаш баҳсларидан озод бўлдик. Яъни, ўйинларни ўтказганимиз билан расмий мақомга эга бўлмайди.\nҲозирча фақат Тожикистон масалани ижобий ҳал этган\nДемак, келаси йил Ўзбекистонда бўладиган Осиё чемпионатида 16та жамоа иштирок этади ва мусобақа якунида кучли тўртликка кирган жамоалар 2021 йил Индонезияда ўтадиган U-20 жаҳон чемпионатига йўлланма олишади.\nСаралаш ўйинларида қатнашишга ОФКга аъзо 47 мамлакатдан 46таси ўз розилигини билдирди, фақат Филиппин қатнашмасликни лозим топди. ОФК ўз одатига мос равишда саралашни икки минтақага бўлиб ўтказишни маъқул кўрган: Шарқий ва Ғарбий минтақа. Шарқда 21, Ғарбда 25та жамоа курашади.\nСаралаш босқичи жамоаларни 11тага гуруҳга бўлган ҳолда ўтказиш белгилаб қўйилди:\n"A" гуруҳи - Ироқ (мезбон), Уммон, Фаластин, Қувайт, Покистон.\n"C" гуруҳи - Тожикистон (мезбон), Ливан, Сурия, Мальдив. (Бу гуруҳда барча учрашувлар ўз якунига етган)\n"K" гуруҳи - Индонезия (мезбон), КХДР, Гонконг, Тимор Лесте.\nҲар бир гуруҳдаги баҳслар мезбон сифатида кўрсатилган мамлакатларда бўлиб ўтади. Тожикистонда аллақачон саралаш мусобақаси ўз якунига етиб, Тожикистон U-19 терма жамоаси гуруҳда биринчи ўринни эгаллаган ҳолда Тошкентга йўлланмани энг биринчи нақд қилган. Шундай экан, буёғига эътиборимиз бошқа гуруҳларга қаратилади.\nБошқа гуруҳларда ўйинлар бошландими?\nҲозирча фақат "G" гуруҳида 2 ноябрдан ўйинлар бошланди. Ироқда бўлиб ўтиши керак бўлган "A" гуруҳи учрашувлари баъзи сабабларга кўра номаълум муддатга қолдирилди. Қолган гуруҳларда ўйинлар эртага бошланади.\nШу ўринда саралаш босқичи форматини ёдга олиб ўтсак. 11та гуруҳ ғолиби ҳамда 4та энг яхши иккинчи ўрин эгалари кейинги йил Ўзбекистонда бўлиб ўтадиган U-19 Осиё чемпионати йўлланмасини қўлга киритишади. Саралашда конкурсдан ташқари ўйнайдиган Ўзбекистон ўз гуруҳида биринчи ё иккинчи ўринни эгалласа, унда иккинчи ўриндагилар орасида энг яхши кўрсаткичга эга бешинчи жамоага қўшимча имтиёз берилади.\nАйтиб ўтганимиздек, Ўзбекистон мезбон бўлгани учун Саудия Арабистонида кечадиган саралаш катта аҳамиятга эга эмас. Шунга қарамай Отабек Ғуломхўжаев шогирдларидан бўшашмасликни ва ижобий натижа билан қайтишларини кутиб қоламиз.


ЎзА - Саволлар кўп, жавоблар-чи?\nСаволлар кўп, жавоблар-чи?\nёхуд газ ўлчагичлар борасидаги муаммолар\nБелгиланган қоидага кўра, хонадонимиздаги газ, сув, электр энергияси ҳисоблагичлари ҳар тўрт йилда “Ўзстандарт” агентлигида давлат қиёслов-текширувидан ўтказиб турилиши лозим. Бу ҳақда истеъмолчилар доимо хабардор қилиб борилади. Аксарият халқимиз ушбу талабларни ўз вақтида бажаришга ҳаракат қилишади. Чунки ҳар бир бажарилмаган иш кейинчалик жиддий муаммоларнинг келиб-чиқишига сабаб бўлиб қолиши мумкин.\nЛекин бу борада ҳали ишлар тўлалигича йўлга қўйилмагани боис аҳолини чалғитаётган анча-мунча муаммолар бор.\nЯқинда газ ҳисоблагичларни давлат қиёслов-текшируви масаласида туғилган саволларга жавоб топиш мақсадида масъул идораларга мурожаат қилдик.\nЯшнобод туман газ таъминоти 4-сонли участка бошлиғи Алишер Абдумаминовнинг таъкидлашича, туманда газ ҳисоблагичларни қиёсловга ечиб бериш ва ўрнатиш харажатлари 140000 сўм этиб белгиланган.\n8-сонли Олмазор туман газ таъминоти участкаси бошлиғи Иброҳим Ҳамдамовнинг айтишича, газ ҳисоблагичларини қиёсловга ечиш ва ўрнатиш хизмати пулсиз бажарилар, лекин абонентлар йиллик техник назорат учун 70-150 минг сўм миқдорида тўлов қилиши лозим.\n2-сонли Мирзо Улуғбек туман газ таъминоти участкаси бош муҳандиси Соҳиб Жўраевнинг маълумотига кўра, бу туманда ҳам газ ҳисоблагичларини давлат қиёслов-текширувига ечиш ва ўрнатиш хизмати пулсиз амалга оширилади. Мабодо, давлат қиёслов-текшируви даврида ҳисоблагич яроқсиз топилса, уни қайта ўрнатиш хизмати кўп қаватли уйлар учун 70308 сўм, ҳовлиларда яшовчилар учун эса 97 500 сўм этиб белгиланган.\n9-сонли Сергели туман газ таъминоти участка бошлиғи Рустам Юсуповдан ҳисоблагични қайта ўрнатиш хизмати кўп қаватли уйлар учун 127000 сўм, ҳовлиларда яшовчилар учун эса 147000 минг сўм эканини, 1-сонли Миробод туман газ таъминоти участка бошлиғи Султонбой Эрлепесовдан ҳисоблагични қайта ўрнатиш хизмати кўп қаватли уйлар учун 54000 сўм, ҳовлиларда яшовчилар учун эса 113000 дан 285 000 минг сўмгача эканини билиб олдик.\n11-сонли Бектемир туман газ таъминоти участка бошлиғи Маҳмуд Қосимов газ ҳисоблагичларни давлат қиёслов-текширувига ечиш ва ўрнатиш текин хизмат кўрсатилишини, бундан ташқари, ҳисоблагични қайта ўрнатиш иш ҳажмига қараб тўлов миқдори аниқланишини таъкидлади.\n10-сонли Учтепа туман газ таъминоти участка бошлиғи Дилмурод Кариев эса газ ҳисоблагичларни давлат қиёслов-текширувига ечиш ва ўрнатишда ҳеч қандай тўлов йўқлиги фақат ҳисоблагични қайта ўрнатиш кўп қаватли уйлар учун 70000 сўм, ҳовлиларда яшовчилар учун эса 97450 сўм эканини билдирди.\nЮнусобод туманида эса махсус тизим йўлга қўйилган бўлиб, унга кўра, Ягона дарча орқали тўлов амалга оширилади. Агар ходим газ ҳисоблагичларни давлат қиёслов-текширувига ечиш ва ўрнатиш ишларини бажариш жараёнида хизмат машинасидан фойдаланса – 18047 сўм, ходимнинг ўзи борадиган бўлса – 26647 қилиб белгиланган. (Чунки пойтахтимизда айни шу юмушга масъул ходимларга бажарилган ишга қараб ойлик тўланади. Нархлардаги фарқ шундан далолат.)\nТуманлардаги нархларнинг турлича кўриниши бир қанча саволларни юзага келтирди. Буларга жавоб излаб ”Ўзтрансгаз” акциядорлик жамиятининг 1104 ишонч телефонига қўнғироқ қилиб, 117-оператор билан боғландик. Оператор бизга нархлар билан боғлиқ бирор аниқ маълумот беролмади...\n“Ўзбекнефтгаз” акциядорлик жамиятининг (71 233-28-88) масъул ходими Акмал Ходжаев ҳам бу борадаги саволларимизга жўяли жавоб бермади ҳисоб.\nТошкент шаҳри бўйича газ таъминоти ҳудудий филиали молия-иқтисод бўлими бошлиғи Олимжон Азимов эса қуйидагича фикр билдирди:\n– Бугунги шиддатли давр барча соҳалар қатори бизнинг тизимда ҳам туб ислоҳотлар олиб бориш кераклигини эслатиб турмоқда. Газ ҳисоблагичларни қиёсловга ечиш ва ўрнатишда ҳеч қандай тўлов миқдори белгиланмаган, – дейди Олимжон Азимов. – Қачонки, янги ҳисоблагич ўрнатилса, кўп қаватли уйлардаги хонадонлар учун 70308 сўм, ҳовлида яшовчилар учун 111600 сўм тўлов амалга оширилади. Техник назорат учун ҳам маълум бир миқдорда тўловлар мавжуд.\n“Ўзстандарт” агентлигининг 2016 йил 4 апрелдаги буйруғига биноан ўлчаш воситаларининг рўйхатига асосан аҳоли яшайдиган хонадонларда ўрнатилган газ, сув ва электр энергияси ҳисоблагичлари 4 йилда 1 маротаба давлат қиёслов-текширувидан ўтказилиши лозим. Давлат қиёслов-текширувидан ўтказиш қатъий равишда 3 иш кунида амалга оширилади.\nТошкент шаҳри миқёсида ҳисоблагичларни давлат қиёслов-текширувидан ўтказиш нархлари қуйидагича этиб белгиланган:\n– газ ҳисоблагичлари – 6 906 сўм, сув ҳисоблагичлари – 9 668 сўм; электр энергияси ҳисоблагичи (1-фазали) – 36 612 сўм.\nҲисоблагичларни қиёслашдан ўтказиш жараёнларининг шаффофлигини таъминлаш йўлида “Ўзстандарт” агентлиги мутасадди вазирликлар билан биргаликда “Газни ҳисобга олиш приборларини текширувдан ўтказиш тартиби тўғрисида”ги ҳамда “Маиший истеъмолчиларнинг электр энергиясини ҳисобга олиш приборларини қиёслашдан ўтказиш тартиби тўғрисида”ги низомларини ишлаб чиққан ва тасдиқлаган.\nМаълумот ўрнида келтириб ўтиш жоиз: https://glotr.uz/schetchiki_gaza/ интернет манзилида ҳовлилар учун ҳисоблагичларнинг нархлари қуйидаги кўринишда акс этмоқда – сгмн-1 g6 – 650 000 сўм, сгмн-1 g6 (беларусь-беломо) – 629 000 сўм. Кўп қаватли уйлар учун – сгм-1,6, cгм б-4 – 379 000 сўм, сгм-4 с тк – 478 000 сўм. Яна бир http://schetchik.uz/pg12400-schetchiki_gaza/ интернет дўконида ҳовлилар учун ҳисоблагичларнинг нархлари қуйидагича – сгмн-1 g6 (беларусь-беломо) – 599 000 сўм, беларусь g-6 (новогаз) – 699 000 сўм. Кўп қаватли уйлар учун – сгм-4 с тк – 478 000 сўм, сгм-1,6 – 305 000 сўм. Шунингдек, “Sensus” ва “Sanar” маркали корхона-ташкилотлар учун мўлжалланган газ ҳисоблагичлар бошланғич нархи уч миллион сўмдан бошланар экан.\nЭнди савол туғилади: Нима сабабдан биргина пойтахт туманларидаги газ ҳисоблагичларни давлат қиёслов-текширувидан ўтказишда уларни ечиш ва ўрнатишдаги ҳолат, шунингдек, янги ҳисоблагич ўрнатиш нархлари турлича? Улар ўртасидаги тафовут сабаби нима? Мазкур масалага масъул ходимларнинг жавобларидан кўриниб турибдики, уларнинг ўзлари ҳам белгиланган сумма ва тартиб-қоидадан бехабар. Ёки билсалар ҳам бунга амал қилмайди. Айни пайтда, истеъмолчилар ҳам бу борадаги тартиб қоидалардан тўлиқ хабардор эмасмиз.\nДемак, бу борадаги муаммоларни бартараф этиш ва тартибга солиш вақти келди. Эндиги гап соҳа мутасаддиларида. Хўш, улар нима дейишади?


WBC рейтинги. Абдуғофуров кўтарилди ва бошқа 7 нафар ўзбек боксчисининг янгиланган рейтингдаги ўрни қандай? / Olamsport.com\nТеглар : Рейтинг\n7 март куни эълон қилинган рейтингдан 8 нафар ўзбекистонлик боксчи ўрин олган.\nБиринчи ўта енгил вазн тоифасида (-48,9) Ҳасанбой Дўсматов аввалги ойдаги каби 32-поғонада қайд этилган.\nБиринчи ярим ўрта вазн тоифасида (-63,50 кг) икки вакилимиз WBC рейтингида ТОП-40дан жой олган. Шоҳжаҳон Эргашев WBC рейтингида 22-поғонадан жой олган. Яна бир чарм қўлқоп устамиз Анвар Туропов эса 40-ўринга жойлашган.\nЯримўрта вазн тоифасида (-66,67 кг) Қудратилло Абдуқаҳҳоров 8-поғонани банд этган.\nБиринчи ўрта вазн тоифасида (-69,8 кг) Исроил Мадримов янгилаган рейтингнинг 24-ўрнига тушган. Ушбу вазнда WBC Youth камарини қўлга киритган Равшан Маҳаммаджонов 40-ўринда қайд этилган.\nИккинчи ўрта вазн тоифасидаги Азизбек Абдуғофуров (-76,2 кг) тўртинчи ўринга кўтарилган. Эслатиб ўтамиз, Азизбек айни пайтда WBC Silver камари соҳиби ҳисобланади ва бир неча кундан сўнг камарини ҳимоя қилади. Мазкур вазнда шунингдек WBA Americas камари соҳиби Бектемир Мелиқўзиев 30-ўринга кўтарилган.\nWТА рейтинги. Ига Свёнтек ТОП-10 га кирди. Теннисчи қизларимиз эса яна пастлади 0\nWBC рейтинги. ТОП-15да биргина Қудратилло, 7 нафар боксчимиз ўз вазнида кучли 40 боксчи орасида + ПОСТЕР 2\nATP рейтинги. ТОП-10да ўзгариш йўқ. Истомин эса юқорилади 0


Исмат Хушев: Курсдошим Баҳодир ҳаёт бўлганида, бугун – 55 ёшга тўларди… | ДУНЁ ЎЗБЕКЛАРИ | Mobile Version\n04/20/2015 Ismat Khushev Адабиёт\nКурсдошим Баҳодир Содиқов ҳаёт бўлганида, бугун 19 апрель куни 55 ёшга тўларди. Лекин минг афсуски, бевақт келган бешафқат ўлим уни орамиздан жуда эрта олиб кетди. Архивимни титкилаб, Баҳодирнинг курсдошларимиз билан тушган бир дона суратини топиб олдим. Яқин соатлар ичида ана шу ноёб сурат тарихига оид мақоламни ўқувчилар ҳукмига ҳавола этиш ниятидаман.\nUmid Bekmuhammad. Xotira uyg’onsa, go’zaldir (Bahodir Sodiqov haqida xotiralar).\nMuallif Adib: O’zbek tarixi, adabiyoti va madaniyati, XOTIRA, YODNOMA 18.04.2014 izoh yo’q\nБаҳодир Содиқовга худо умр бериб, бугунги истиқлол кунларигача етиб келганида, Нажмиддин Комилов,Иброҳим Ҳаққулдек етук тасаввуфшунос олим, тарихимизнинг теран тадқиқотчиси бўлиб етишарди.Бироқ унинг 21 ёшигача ёзган мақолалари ҳам тарихимиздаги нурли излар бўлиб қолаверади.Энди марҳум мунаққиднинг хотирасини абадийлаштириш масаласини маъсул раҳбарлар ўйлаб кўришса яхши бўларди.\nУмид Бекмуҳаммад ХОТИРА УЙҒОНСА, ГЎЗАЛДИР\nШовот Хоразм вилоятининг Туркманистон билан чегарадош туманларидан бири. Бундан қараганда юртимизнинг энг чекка ҳудуди.\nБироқ ана шу ҳудуд Юсуф Ҳамадоний, Ваянгонбобо каби қадамжолари, Кат, Ваянгон сингари тарихи милоддан илгариги даврга бориб тақалувчи қаълалари, тарихшунос Ниёзмуҳаммад Шайх,шоир ,таржимон ҳамда хаттот Отаниёз охун Ниёзий ,шоир ва саркарда Нуржон Ботир, адабиётшунос, драматург Юнус Айёмий, ҳофиз Комилжон Отаниёзов, 2-жаҳон уруши қаҳрамони Раҳим Авазмуродов, меҳнат қаҳрамонлари Карим Раҳимов, Оводон Дўсова, Зариф Раматов, академик Азимбой Саъдуллаев, шоир Баҳром Рўзимуҳаммад, адиба Саломат Вафодек фарзандлари билан ҳам машҳур.\nТабиийки, ана шу сафда гарчи 21 ёшида вафот этган бўлсада, адабиётшунос Баҳодир Содиқовнинг ҳам ўрни бор дея айта оламиз. Агарки атрофингиздаги аксарият шу ёшдаги йигит-қизларга разм солсангиз, ҳали танлаган касби бўйича дадил бир ишга киришиб кетаолмагандек. Бироқ Баҳодир Содиқов 21 ёшигача ўз тенгдошларидан анча ўзиб кетаолганди, деса бўлади.\nБуни у киши ёзган адабий-танқидий мақолалари, шеърлари яққол кўрсатиб турибди. Баҳодир Содиқов вафот этганига анча йиллар бўлган эса-да, у кишини билган яқинлари, тенгдошлари, бирга ўқиган талабаликдаги дўстлари адабиётдан гурунг очилганида “Ҳозир Баҳодир тирик бўлганидами…” дея афсус-надомат айтиб туришади.\nМаълумки, 21 ёшдаги ижодкордан одатда бошловчи адабиёт ихлосмандларига хос айрим қораламаларгина қолади. Аммо Баҳодир Содиқов умри қисқа бўлгани билан ўзидан боқий асарлар яратиб қолдирган экан.\nҲаётлигида “Учинчи имтиҳон” сарлавҳали мақоласи “Гулистон” журналида айрим қисқартишлар билан чоп этилган, “Шарқ юлдузи”да чиққан “Қирқинчи афсона” мақоласини кўриш эса у кишига насиб қилмаган экан…\nБироқ Баҳодир ака кўплаб адабий танқидий мақолалар, шеърлар ёзган эканки, улар дўсти, шоир Берди Раҳматда сақланиб қолибди. Баҳодир аканинг ҳамюрти Баҳром Рўзимуҳаммаднинг саъйи ҳаракати билан кейинчалик Баҳодир Содиқов ёзган мақолалар “Ёшлик”, “Ўзбекистон адабиёти ва санъати” нашрларида, “Камалак” мажмуасида чоп этилди.\nАна шундан кейингина фақат бирга ўқиган дўстларигагина таниш бўлган Баҳодир Содиқов номи кенг адабий-илмий, ижодий жамоатчиликка маълум бўлди.\nБаҳодир Содиқов Тошкент Давлат Университетининг журналистика факультетида талаба бўлган йиллар шўро мафкурасининг цензураси, шунингдек маълум бир қолипда қотиб қолган “олим”, ижодкор, муҳаррирларнинг матбуотга “тўғон” қуриб олган зиддиятли даври эди.\nАна шундай даврда яшаб ижод этган Баҳодир ака ўзбек адабиётшунослигига эркин нафас олиб киришга интилганди. Бироқ давр Баҳодир ака ёзган мақолалар, шеърларни чоп этишга тайёр эмасди. Ўша даврнинг нақадар мафкуравий исканжада эканлигини Баҳром Рўзимуҳаммаднинг мана бу ҳикоясидан ҳам билиб олиш мумкин:\n“Баҳодир аканинг Машраб ҳақидаги мақолаларини чиқариш учун ҳаракат қилиб, бунинг уддасидан чиқабилмай юрган пайтларига шахсан ўзим гувоҳ бўлганман. 1980 йилнинг баҳори эди. Мен машқларимни кўрсатиб, устодлардан маслаҳат олгани Ғафур Ғулом номидаги адабиёт ва санъат нашриётига бордим.\nШунда Баҳодир ака бир туркум мақолаларини олиб, машинкачилар хонасидан чиқиб қолди. Ҳол-аҳвол сўрашдик. Мен шеърларимни “Ёшлик” альманахига бермоқчи эканлигимни айтдим. Йўлимиз бир экан, деди у. Кейин таҳририят жойлашган “Ёшлар уйи”га бордик. Ўша ерга бориб мен турғунлик даври адабиёти қанчалик исканжага олинаётганлигини аниқ тушундим.\nАльманах муҳаррири Аҳмад Аъзам, баланд бўйли, сигарета тутатиб ўтирган яна бир шоир давр қийинчиликлари хусусида куйиб гапирарканлар, мен Баҳодир аканинг мақолалари нима учун матбуот юзини кўрмаётганлигини тўғри тушундим.\nҲа, давр ана шундай эркинликни исканжага олган ҳолатда эди. Аммо Баҳодир ака бобоси Содиқ эшон, дадаси Каримберган акадек эътиқоди мустаҳкам оилада вояга этгани учун ўтмишга, қадриятларимизга ғоят ихлос қўйган инсон бўлган эканлар.\n…Хоразм вилоятининг Янгибозор туманилик журналист Ўрозмат Яхшимуродов Баҳодир акадан бир йил кейин университетга ўқишга кирган. У киши марҳум мунаққид билан илк учрашувларини шундай эслайдилар:\n– Тошкентда талаба бўлганимдан қувониб ўқишга борган пайтларим. Қайсидир Хоразмлик танишим билан шевамизда гаплашиб кутубхонага бораётгандик. Меним шевада гаплашганим учунми юртдошлик ҳисси билан бир йигит “Нердансиз? Гурланданми?” дея сўради. Ўзимдан каттароқ кўринган, бунинг устига 2-гуруҳда ўқиётган талабанинг “Сиз”лаб сўрашиши бошқача туюлди. Журналистикада ўқиётганим учунми “Боғолондан, шоир Омон Матжоннинг қишлоғидан” дея мақтанган бўлдим.\nШунда у киши ўзини таништириб, “Боғолон топономи қандай маънони англатади?” дея сўраб қолди. Мен кексалардан эшитганим бўйича Боғолон билан боғлиқ ривоятнамо гапни айтдим. Ўшанда Баҳодир Содиқов “Хоразмдаги кўплаб жой номлари уруғ номи билан боғлиқ. Хусусан, Боғолон ҳам олон уруғига алоқадор, дея олон, ос, массагет сингари қадимда Хоразмда яшаган уруғ, қавмлар тўғрисида маълумот бериб ўтганди.\nКейинчалик Баҳодир Содиқов билан анча яқин бўлиб қолдик. Баҳодир ака доимо биз ўшанда эшитмаган Хоразм тарихининг турли воқеалари тўғрисида гапириб берарди. Ҳа, оилада тарихга, аждодлар ёдига эҳтиром руҳида вояга етган Баҳодир Содиқов ўз даврининг талабалари орасида ҳурмату-эъзозга сазовор бўлган шахс даражасига етганди, деса бўлади.\nТалабалик даврига оид яна бир воқеани Гурлан туманилик болалар шоири Содиқжон Иноятов сўзлаб берди: “-Эсимда, журналистика факультетининг биринчи курсига қабул қилингач, кузда биз талабаларни Сирдарё вилоятининг “Оқ олтин” туманига пахта теримига олиб кетишди. Талаба бўлганлар яхши билишади, талабаликдаги пахта даврининг ўзига хос гашти таровати бор.\nБийдай дала, дала шийпонида кечадиган кунлар, ҳар оқшом бўладиган ўйин-кулгулар, шеърхонликлар. Қайси бир кун теримдан қайтиб дам олишга чоғланаётган эдик, биздан бир курс юқори ўқийдиган Ўрозмат Яхшимуродов шошилтириб қолди. -Тезроқ бўла қолинглар, Баҳодир ака келинглар, деб хабар юборибди. Юқори курс талабалари биздан уч километрча наридаги шийпонда яшардилар.\nШийпоннинг ёнгинасида механизаторларга аталган кулба бўлиб, у ерда ўша йиллардаги анъанага кўра ҳар бир вилоятдан келган талабалар вақти-вақти билан алоҳида йиғилишиб ош қилишар, суҳбат қуришарди. Одатда бундай давраларда шеър ўқилар, қизғин ижодий тортишувлар бўларди. Борсак Баҳодир ака палов пиширишга уннаётган экан. —Келинглар, йигитлар, – деб кутиб олди у бизни. – Бугун бир Хоразмни эслаб ўтирайлик. Юртни ҳам соғиниб кетдик, ахир. Мен ўша кунги дилтортар гурунгимизни ҳали-ҳануз яхши эслайман.\nБаҳодир Содиқовнинг суҳбати хотирамда айниқса қаттиқ муҳрланиб қолган. У Хоразм афсоналаридан бирини сўзлаб берди. Сўфи Оллаёр ижодига нисбатан бўлган бир томонлама, нотўғри қарашлар тўғрисида куйиниб, бу шоир ижодий меросида ҳозирги кун китобхонига бемалол ҳавола этса бўладиган ажойиб асарлар борлигини, лекин бу ишга ҳеч ким бош қўшишни истамаётганлигини гапирди.\nЎша йиллари эндигина сафга кираётган ёш шоирлар Усмон Азим, Хуршид Даврон, Шавкат Раҳмон ижоди тўғрисида ҳали биз учун бутунлай янгилик бўлган фикрларни айтди. Ва ниҳоят даврамиз сўнгида у ҳаммамизни ҳайрон қолдириб ( у даврларда бундай ҳол чиндан ҳам ҳайратланарли эди-да!) Қуръон тиловат қилганди.\nШу куни биз беш-олтита мақоласи-ю, бир иккита хом-хатала шеърлари газетада чиққан, университет талабаси бўлдик, деб ўзимизча ғурурланиб юрганлар нақадар ғўрлигимизни, оз нарса билишимизни, жуда кўп ўқиб ўрганишимиз зарурлигини ҳис қилдик.\nАйни кезда шунча кўп нарсаларни биладиган Баҳодир акага дилдан ҳавас қилдик. Шундай элдошимиз борлигидан фахрланиб қўйдик. Кейинчалик университетга қайтгач ҳам, Баҳодир ака билан алоқаларимиз узилмади. У факультетимизда таълим олаётган барча ҳамюртларимизга бирдек меҳрибон, акаларча ғамхўр эди.\nУ ҳар доим яхши ижодкор бўлиш учун жуда кўп нарсани билишимиз лозимлигини айтар, араб имлосини ўрганишни уқтирар, ҳар биримиз Хоразм тарихини билишимиз шарт, дер эди. Афсуски, бешафқат ўлим уни орамиздан олиб кетди.\nОрадан вақт ўтиб, 1989 йилнинг кўкламида Тошкентдан шоир дўстларимиз-Абдул Жалил, Берди Раҳматлар Гурланга, Вазир қишлоғига келишди. Меним “Москвич” машинамга ўтириб Шовотга – Баҳром Рўзимуҳаммаднинг уйига бордик. Уни олиб Баҳодир ака туғилиб ўсган Бешмерган қишлоғига, унинг отаси, ака-укалари ҳузурига бордик.\nЎшанда ёшлик қилиб ҳаммамиз бош кийимсиз зиёратга борган эканмиз. Баҳодир аканинг эътиқодли отаси ўшанда ҳар биримизга дўппи совға қилганди. Дастурхон атрофида суҳбат қилар эканмиз, назаримизда ёнгинамизда Баҳодир ака ҳам бордай, хиёл кулимсираб, бошини оҳиста силкитиб, сўзларимизни маъқуллаб ўтиргандай эди…”\nҲа, Баҳодир аканинг ўзи бир мақоласида ёзганидай “хотира уйғонса гўзал”дир. Бугун гарчи орамизда Баҳодир Содиқов жисман йўқ бўлсада, уни таниган, билганлар хотирасида ул кишининг номи ҳамиша барҳаёт. Ёзган мақолалари, шеърлари, таржималари орқали Баҳодир аканинг иккинчи боқий умри давом этмоқда.\nБаҳодир Содиқовнинг умри қисқа экан, аммо ул кишининг ёзганларининг умри узундир… “Олтин Мерос” жамғармаси Хоразм вилоят бўлими раиси Комилжон Нуржонов айтганидек, “Баҳодир Содиқовга худо умр бериб, бугунги истиқлол кунларигача етиб келганида, Нажмиддин Комилов, Иброҳим Ҳаққулдек етук тасаввуфшунос олим, тарихимизнинг теран тадқиқотчиси бўлиб етишарди. Бироқ унинг 21 ёшигача ёзган мақолалари ҳам тарихимиздаги нурли излар бўлиб қолаверади. Энди марҳум мунаққиднинг хотирасини абадийлаштириш масаласини маъсул раҳбарлар ўйлаб кўришса яхши бўларди”.\n1990 йилнинг 20 февралида “Шовот истиқболи” газетасида Урганчдаги Х.Сиддиқ номли мактаб ўқувчиси, асли Шовотлик Гулнора Қуронбоева ўша давр анъанасига кўра, кашшофлар гуруҳига Баҳодир Содиқов номи берилганидан қувониб, ул кишининг номини Шовотдаги мактаблардан бирига беришни таклиф қилган экан. Орадан йиллар ўтди. Аммо…гарчи бугунги кунда таълим даргоҳларига атоқли шахслар номи берилмасада, Баҳодир Содиқов номини хотирлашнинг бошқача йўллари ҳам борку?!\nБаҳодир Содиқов 1959 йилнинг 19 апрелида таваллуд топган ва 1980 йилнинг 12 сентябрида вафот этган. Ахир ана шу саналардан бирида Шовот туманидаги коллеж, мактабларда марҳум мунаққид хотирасига бағишлаб тадбирлар ўтказиш мумкин-ку?!\nЁки бўлмаса Баҳодир Содиқов билан бирга ўқиган,ул кишини ўқитган, таниган-билган Шовотликлардан, университетда бир даврда таҳсил олган ижодкорлардан ул инсон тўғрисидаги хотираларни ёзиб олиб, бугунги кунда адабий анъанага айланган “Баҳодир Содиқов замондошлари хотирасида “номли китобини ҳам чоп этса бўлади.\nШунингдек ул ижодкорнинг илк ижод намунаси 1976 йил 7 февралида Шовот тумани газетасида чоп этилган экан. ”Хоразм ҳақиқати”, “Ўзбекистон адабиёти ва санъати”, “Ёшлик”, “Шарқ юлдузи” нашрларида чоп этилган, шунингдек дўсти Берди Раҳматда сақланаётган мақолаларини ҳам тўплаб нашр этсак, Баҳодир Содиқовдек умри қисқа бўлган инсоннинг руҳи шод бўлган, асарлари кенг жамоатчиликка етиб борган бўларди.\nАна шундан кейингина эса мунаққид таҳсил олган Ўзбекистон Миллий Университети журналистика, ўзбек филологияси факультетларида Баҳодир Содиқов хотирасига ва ул кишининг ижодига бағишлаб илмий-амалий анжуман ўтказмоқ керак, менимча. Бундан ташқари мунаққиднинг юртдошлари – Урганч Давлат Университети ўзбек филологияси факультетининг зукко талабалари учун Баҳодир Содиқов номли стипендия жорий этишса, ёш авлод қалбида ўтганларга ҳурмат руҳи шаклланар, улардаги ижод куртаклари равнақ топиши учун замин ҳозирланган бўларди.\nЎйлайманки, меним бу таклифларимни ёзувчилар уюшмаси Хоразм вилоят бўлими, вилоят маънавият тарғиботи маркази ва Шовот тумани ҳокимлиги мутасаддилари ўйлаб кўришса, яхши бўларди. Зеро, Шовотнинг шарафли Баҳодири, ўзбекнинг 21 ёшидаям етук мунаққиди даражасига чиққан ижодкори хотирасини эъзозлаш, бугунги истиқлол фарзандлари учун ҳам қарз, ҳам фарздир.\nБаҳор, уйғон, уйғон ноз билан,\nНаврўз , келгил, келгил соз билан.\nҚийғос бўлиб гулласин боғлар,\nЛолаларга буркансин тоғлар.\nДилдан қайғу-аламлар кетсин,\nУмид қуши манзилга етсин.\nЕл келтирсин гуллар тотини,\nМафтун қилсин инсон зотини.\nОлам бўлсин аттор дўкони,\nБоғлар бўлсин булбул макони.\nҚайғу бўлсин диллардан гумроҳ,\nШодлик бўлсин инсонга ҳамроҳ.\nҚуёш сочсин олтин нурини,\nДеҳқон эксин бахти-дурини.\nБаҳор, яшнат ўзбек элини,\nШоирлар ҳам боғлаб белини,\nТоширсинлар ижод дарёсин,\nБойитсинлар ижод дунёсин.\nСени куйлай, куйлайин баҳор,\nКуйлайин ва мадҳ этай такрор.\nШодлик солиб менинг дилимга,\nБаҳор Наврўз,келгил элимга!\nБунча шодлик бахш этгач менга,\nУшбу шеърни бахш этдим сенга!\n1975 йил 14 март.\nИнсонни тушуниш учун уни севмоқ керак.\nГўдак фақат севганидан кейингина инсон бўлади.\nМардлик тафаккурнинг зарур шартидир.\nБизни фикрлашга, ўйлаб кўришга ундайдиган яхши китоблар бегона тилда ёзилган.Уларни ўқиш давомида ўз шахсий “она” тилимизга таржима қиламиз.\nҲаёт –бизнинг фикрларимиз ва туйғуларимиз баҳори6 лекин уни фақат ёз охирларига бориб, ҳатто куздагина қоғозга туширамиз.\nДунё-гўзал сарой; фикрлар-бу қирол, туйғулар-бу ҳақиқатни тахтга томон ўтказмайдиган саройбонлар.\nҲаёт тўхтаб-тўхтаб,томчилаб ичилиши керак бўлган шаробга ўхшайди.Энг яхши шароб ҳам, агар уни сутдек бирданига ичадиган бўлсак, биз учун барча лаззатларини йўқотади; унинг қадрига етмай қўямиз.\nҲаёт — шоир,китоб файласуф.Биринчиси бирликни кўпликда мушоҳада қилади, иккинчиси кўпликни бирликда мушоҳада қилади.Поэзия самарани кучайтириш ва лаззатни ошириш учун дарахтга узоқдан қарайди.У дарахтнинг қандай гулларга буркангани, унда минг-минглаб гуллар қандай чайқалаётганини томоша қилади ва ушбу кузатишнинг магик кучи билан қаноатланади.Фалсафа эса дарахт олдига келади ва битта-иккита энг катта гулларини юлиб олади.Уларнинг бир-бирига ғоятда ўхшашлигини кузатади; ўзи билан уйига олиб кетади ва ақли қуёшида қуритади-да, китоб варақлари ичида сақлайди.\nВақт-борлиқ ва йўқлик шакли, у шу ҳақиқатни акс этдиради.Бугунги ҳаёт-лаҳзаларнинг давом этиши, холос; биз доимо бир лаҳзаликкина яшаймиз.Лаҳза-бу менинг бутун ҳаётимни ёритиб турадиган чақмоқ.\nЛаҳзанинг борлиги ва йўқлиги ўртасида нима ётади? Унда борлиқ билан йўқлик оралиғи йўқ, акс ҳолда у лаҳза бўлмас эди.\nТоғай МУРОД: КУНДАЛИК ДАФТАРДАН (“ЁДНОМА”)\nАмирқул Карим: Шоир дўстим Мухтор Комил ҳақида сўз… (“Ўтганлар ёди”)\nЖаҳонгир Исмоилов: Бу такрорда илоҳийлик бор…\nЖурналист Карим Баҳриев Рауф Парфи ҳақида (“Ўтганлар ёди” туркумидан)\nАбдулла Орипов ҳасрати: Машрабни осган элдан мен қадр тилармидим…


Ҳақ йўл « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n31 August 2016 - 7:05\nТАРИХИ МУҲАММАДИЙ — 81\nЗАЙД ИБН ҲОРИСАНИНГ ЧОПУЛИ\nБу воқеа шундоқ эрдиким, мол билан Шом шаҳридан чиққан Қурайш карвони Маккага ўтуб борадур, деб Расулуллоҳга хабар етди. Буни англаб, Расулуллоҳ Зайд ибн Ҳориса қўл остида бир юз етмиш кишилик бир бўлук отлиқ аскар чиқардилар. Мақсадлари эса, карвондаги душман молини босиб олиш эди. Орада тинчлик шартномаси тузилмаган бўлса, у кунларда қайси йўл билан бўлса ҳам душманга зарба етказмак сиёсат оламида юриб турган бир қонун эди. Шу боришларида душман карвонини бутун моллари билан қўлга туширдилар. Бир нечалари қочиб қутулди, қолганлари эса асир олинди.\nБулар ичида Расулуллоҳнинг куёв ўғиллари Абул Ос ибн Робиъ ҳам асирга тушган эди. Бу киши эрса Расулуллоҳнинг қизлари Зайнабнинг абушқоси эрди, Бадр урушида асирга тушганида қизлари Зайнабни Мадинага юбориб бериш шарти билан ўзини асирликдан озод қилган эдилар. Орадан тўрт йил ўтгандан кейин карвон билан яна у киши асир тушиб қолди.\nЛекин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу куёвларидан рози эдилар. Чунки Маккада турганларида бутун Қурайш раислари Пайғамбаримизнинг қизлари Зайнабга талоқ беришни унга таклиф қилсалар ҳам, қабул қилмаган эди. Буни англагач, Расулуллоҳ ундан шод бўлган эдилар. Лекин Қуръон ҳукмида куфр ва иймон бир никоҳда бўлиши мумкин бўлмаганликдан, қизлари Зайнабни ундин ажратиб олмиш эдилар. Шундан бери Зайнаб Расулуллоҳнинг қўлларида эди. Аммо Абул Ос эрса, Қурайш раисларидан бўлиб, алар ичида эътиборлик кишилардин саналур эди. Ва онамиз Ҳазрати Хадича ҳам унга хола бўлур эдилар.\nНеча томондан Расулуллоҳга қариндошлиги бор эди. Йўл тўсиб чиққан саҳобалар карвон қаторидан уни ҳам асир олиб, молини ўлжа қилмиш эдилар. Мадинага келтирилгандан сўнгра Зайнабга бир киши юбориб, ўзи учун омон олишни сўради. Анда Зайнаб тўғри Расулуллоҳга келиб:\n— Ё Расулаллоҳ, Абул Ос билан орамиз узилмаган бўлса боламнинг отасидур, агар узилган бўлса қариндошимдур. Бу кишига омон бериб, уни ўз ҳимоятимга олдим, — деди.\nБу сўзни бутун халқ эшитди.\nАнда Расулуллоҳ саҳобаларга қараб айтдиларким:\n— Бу кишининг бизга қандай яқин эканлиги сизларга маълумдир. Ўзи асир тушиб, моллари ўртада тақсимланди. Агар унга яхшилик қилур эрсангиз, ўзини озод қилиб, молини қайтариб бергайсиз, йўқ дер экансиз, Худо еткузган ўз ҳалол молингиз бўлиб, бу ишда ихтиёр сизлардадур».\nСаҳобалар Расулуллоҳдан бу сўзни англашиб, бу ишга розиликларини билдиришдилар. Сўнгра ўртада тақсим топиб кетган унга қарашлик барча молларини ўзига қайтариб беришди. Шу билан Абул Ос боши бўшаб, ҳамма молини олиб, Маккага келди. Шом савдосига чиққан чоғида бошқа савдогарлар унга омонат қилиб бир мунча мол қўшган эдилар.\nАларни ўз эгаларига топширди. Ва: «Менинг устимда ҳеч кимнинг ҳаққи қолдими, ваъдамга вафо қилиб омонат олган молларингизни топшириб бердимми?» деб алардин сўради.\nМол эгалари розилик билдиришиб, унга кўп раҳмат айтдилар. Уларнинг сўзлари тўхташи билан Абу ул Ос ўрнидан туриб:\n— Мен энди Муҳаммад тутган йўлнинг ҳақлигига ишониб, анинг динига кирдим, — деб кўпчилик халқ ичида шаҳодат айтиб, мусулмон бўлди.\n— Мундоқ экан, нега бу ишингни олдинроқ қилмадинг? — дедилар.\n— Мен Шом тижоратига чиққанимда, бир неча кишилар менга омонат қилиб мол қўшган эдилар. Ул омонат молларни топширмай мусулмон бўлсам, анинг эгалари бизнинг молимизни босиб қолиш учун мусулмон бўлди, дегайларму деб қўрқдим. Шундоқ сўз чиқмасин учун шу кунгача сабр этдим, — деди.\nСўнгра Маккадан Мадинага ҳижрат қилиб келгач, Расулуллоҳ қизлари Зайнабни янгидан никоҳлаб, яна унга бердилар.


Карантин даврида ОИВ инфекциясига эга одамлар терапияни қандай олмоқда - Anhor\nAnhor Все посты Карантин даврида ОИВ инфекциясига эга одамлар терапияни қандай олмоқда\n«Ишонч ва ҳаёт» нотижорат ташкилотининг «Аёллар ва болалар +» дастури координатори Евгения Короткова билан карантин даврида ОИВ инфекциясига чалинган кишилар терапияни қандай олаётгани ҳақида суҳбатлашдик. Қуйида унинг сўзларини келтирамиз:\n16 март куни, мамлакатда коронавирусга чалинган “нолинчи бемор” ҳақида эълон қилинганидан кейин барча ОИТС-марказларида икки ойга мўлжалланган АРВ-терапиясини бера бошлашди. Унда ҳали транспорт ҳаракатига тақиқ йўқ эди.\nАйтиш жоизки, Тошкентдаги ОИТСга қарши курашиш маркази карантин билан боғлиқ вазиятга тезкор чоралар кўрди. Вилоятлар орасида автомобиль қатнови тўхтатилганида, марказлар маълумотномалар бера бошлашди, уни ўтказиш пунктларида кўрсатиш ва Тошкентга ҳаётий муҳим дори учун кетаётганини тушунтириш мумкин эди.\nЁрдамни жойларда кўрсатиш карантиндан олдин ҳам бор бўлган\nАвтомобилларга стикерлар жорий этилганидан кейин «Ишонч ва ҳаёт» ташкилотимиз АРВ-терапияга муҳтож кишиларнинг рўйхатини тузди. Уларни шаҳар ОИТС марказига юбордик, улар бўйича марказ ходимлари ўз ҳисобидан поликлиникаларга дориларни етказиб беришди. Беморлар дориларни шу поликлиникаларда ола бошлашди. Умуман олганда эса ёрдамни жойларда кўрсатиш карантиндан олдин ҳам бўлган.\nТашкилотимиз ОИВга эга аёллар учун зарур бўлган кўкрак сутининг ўрнини босувчиларни етказиб бериш билан шуғулланади. Шунингдек бу билан мамлакатнинг узоқ ҳудудларидаги ОИТС марказлари ҳам шуғулланади.\nБугун иш кунимиз эрталаб 6 да бошланди\n«Одамлар охиригача чўзиб ўтирмасдан, ўз муаммолари ҳақида билдиришлари керак, деб ҳисоблайман. Биз ўз соғлиғимиз учун масъул бўлишимиз керак, ҳар доим ҳам, айниқса ҳозирги вазиятда, дори олиб келиб, уни олишни илтимос қилишмайди. Бунинг имкони бўлмайдиган ҳолатлар, бошқа гап. Ташкилотимизда онлайн-платформа мавжуд, у ерда биз шундай муаммоларни ҳал этамиз.\nБугунги иш кунимиз эрталаб 6 да бошланди. Ижтимоий ходимларимиз ОИТС марказига бориб, дориларни қабул қилишди ва уларни уйма-уй тарқатишди.\nШифокорларга катта раҳмат айтиш керак. Улар дам олиш кунлариям ишлашяпти, ОИТС марказларида навбатчилик қилишяпти, ҳар доим телефонни кўтаришади ва маслаҳатлар беришади. Шифокорлар ОИВ инфекциясига чалинган киши ҳар сафар маслаҳатлашиш учун йўлга чиқолмаслигини яхши тушунади. Шунинг учун менга бу тезкорлик жуда ёқяпти.