Тасбеҳлар неча мартадан айтилади? » O'zbekiston musulmonlar idorasi Qashqadaryo viloyati vakilligi rasmiy sayti\nnasafziyo.uz » Kirilcha » Фиқҳ » Тасбеҳлар неча мартадан айтилади?\nKirilcha / Фиқҳ 17-дек-2019, 16:19 0 52\nНамоздан сўнг тасбеҳ айтиш ҳақида турли ривоятлар нақл қилинган. Жумладан:\n1. 33 марта тасбеҳ, 33 марта таҳмид, 33 марта такбир айтиш. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади: “Ким намоздан кейин 33 марта “Субҳааналлоҳ”, 33 марта “Алҳамдулиллааҳ”, 33 марта “Аллоҳу акбар” деса, бу 99 та бўлади. “Лаа илааҳа иллаллоҳу ваҳдаҳув лаа шарийка лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамду ва ҳува ъалаа кулли шайъин қодийр” билан 100 та бўлади. (Ким шуларни айтса,) гуноҳлари денгиз кўпигича бўлса ҳам кечирилади” (Муслим ривоят қилган).\n2. 33 марта тасбеҳ, 33 марта таҳмид, 34 марта такбир айтиш. Каъб ибн Ужра розияллоҳу анҳу Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади: “(Намоздан) кейинги (зикр)ларни айтувчи (савобдан) маҳрум бўлмайди. Ҳар бир намоздан сўнг 33 марта тасбеҳ, 33 марта таҳмид, 34 марта такбир айтади” (Термизий, Насоий ривоят қилган. Ҳадис санади саҳиҳ).\n3. 33 мартадан “Субҳааналлоҳ, валҳамдулиллааҳ, валлоҳу акбар” дейиш. Бу ҳақидаги ривоятни Бухорий, Муслим ривоят қилган.\n4. 25 марта тасбеҳ, 25 марта таҳмид, 25 марта такбир, 25 марта таҳлил айтиш. Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Биз ҳар бир намоздан кейин 33 марта тасбеҳ, 33 марта ҳамд, 34 марта такбир айтишга буюрилгандик. Ансорлардан бири туш кўрибди. Унда Расулуллоҳ ҳар бир намоздан кейин 33 марта тасбеҳ, 33 марта ҳамд, 34 марта такбир айтинглар, деб амр қилибдилар. У: “Ҳа”, дебди. У зот: “25 марта қилинглар, улар билан таҳлил (“Лаа илааҳа иллаллоҳ”) ҳам қилинглар”, дебдилар. Тонг отганида ҳалиги одам Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига бориб кўрган тушини айтиб берибди. У зот: “(Шундай) қилинглар”, дебдилар” (Термизий, Насоий, Аҳмад ривоят қилган. Ривоят санади саҳиҳ).\nБу ривоятга кўра, тасбеҳ, таҳмид, такбир, таҳлил 25 мартадан айтилади.\n5. 11 марта тасбеҳ, 11 марта таҳмид, 11 марта такбир айтиш. Суҳайл айтади: “Ўн бир мартадан, ўн бир мартадан (айтади). Буларнинг ҳаммаси 33 марта бўлади” (Муслим ривоят қилган).\nИмом Нававий “Саҳиҳу муслим”га ёзган шарҳида: “Суҳайлнинг (тасбеҳларни) 11 мартадан айтилиши ҳақидаги ривояти кўпчиликнинг 33 марта айтилиши борасидаги ривоятига хилоф эмас”, деган.\n6. 10 тасбеҳ, 10 марта таҳмид, 10 марта такбир айтиш. Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Икки хислат ёки хусусиятни мўмин банда сақласа, жаннатга киради. У иккиси осон, қилган одамга кам: ҳар бир намоздан кейин 10 марта тасбеҳ, 10 марта ҳамд, 10 марта такбир айтади. Бу тилда 150 та, мезонда 1500 тадир. Агар ўрнига ётса, 34 марта такбир, 33 марта ҳамд, 33 марта тасбеҳ айтади. Бу тилда 100 та, мезонда 1000 тадир”, дедилар. Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларни қўллари билан санаётганларини кўрганман. Одамлар: “Эй Расулуллоҳ, бу иккиси осон, уни қилганга кам деганингизни қандай тушунамиз?” деб сўрашди. У зот: “Сизлардан бир (киши) олдига (шайтон) уйқуга ётишидан аввал келиб, уларни айтмасидан ухлатиб қўяди, намозда уларни айтишдан олдин бир ҳожатини эслатади”, дедилар” (Абу Довуд, Насоий, Ибн Можа ривоят қилган. Ривоят санади саҳиҳ).\nҲофиз Ибн Ҳажар Асқалоний “Фатҳул борий”да айтади: “Тасбеҳларнинг 10 мартадан айтилиши ҳақидаги ривоятларга гувоҳларни кўрдим. Бу бобда Аҳмад Али ибн Абу Толибдан, Насоий Саъд ибн Абу Ваққосдан, Абу Довуд, Термизий, Насоий Абдуллоҳ ибн Амрдан, Баззор Умму Саламадан, Табароний Умму Молик Ансория розияллоҳу анҳумдан ривоят қилган”.\nБу бобда келган ривоятларнинг энг машҳури 33 мартадан айтилиши ҳақидагисидир. Бу хусусда Абу Ҳурайра, Али ибн Абу Толиб, Ибн Аббос, Абу Зар, Каъб ибн Ужра, Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳумдан ривоятлар келтирилган. Уларнинг нақл қилиниш йўллари ҳам кўп.\nХуллас, намоздан кейин тасбеҳ айтиш мустаҳабдир. Банда хоҳласа, улардан ҳар бирини 10, 11, 25 ёки 33 мартадан айтиши мумкин. Қайси бирини айтса ҳам ҳадисга амал қилган бўлади. Бироқ 33 мартадан айтиш ҳақидаги ривоятлар машҳурроқ.\nЗиёвуддин РАҲИМнинг “Намозда хушуъ” китобидан.


Зарруҳ Адашев спаррингда UFCнинг таниқли жангчилари билан ишламоқда\n6 январь, 2021, 22:58\nУ 20 январь куни навбатдаги жангини ўтказади.\nUFC промоушенида Зарруҳ Адашев (3-2-0) 20 январь куни навбатдаги жангини ўтказади. У “UFC ON ESPN 20” турнири доирасида хитойлик Су Мудаержи (13-4-0) билан тўқнаш келади. Аввалроқ, у Жефф Молина (8-2-0) билан жанг қилиши керак эди. Бироқ Молинада коронавирус аниқланганлиги туфайли, рақиб ўзгарган эди.\nБиз ҳамюртимиздан жангга қандай тайёргарлик кўраётгани ва кимлар спарринг партнёр бўлаётганлиги билан қизиқдик.\n- Тайёргарликлар яхши кетмоқда. Ҳозирда Нью-Йоркда яна пандемия авж олганлиги сабабли, мен Нью-Жерсида машғулотлар олиб бормоқдаман. Кеча, сўнги спарринглар бўлиб ўтди. Одатда, ҳар доим акам спарринг шеригим бўларди. Бу сафар у Нью-Йоркда қолганлиги учун бошқалар билан ишладим. Улар UFCнинг анчагина таниқли вакиллари Фрэнки Эдгар ва Тимур Валиевдир. Хитойлик рақибим ушу-саньда устаси саналади. “Стойка”да ажойиб ҳаракат қилади. Фрэнки ва Тимур айнан, унинг кучли жиҳатларига қарши тайёргарлик кўришимда ёрдам бердилар. Ўйлайманки, ғалаба қозониб, барчани хурсанд қилишга ҳаракат қиламан.\nАндижонда яна бир истеъдодли вакилимиз қирғизистонлик жиддий рақиб билан жанг қилади\nАвлиёхон Ҳамидов канадалик рақибга қарши жанг қилади\nНурсултон Рўзибоевнинг навбатдаги рақиби маълум бўлди. У Андижонда жанг қилади\nТЕЗКОР ХАБАР UFC промоушенидаги ўзбекистонлик жангчилар сони яна биттага кўпайиши мумкин


Масалан, асосий хом ашё ҳисобланган полипропилен гранулалари корхонага яқин вақтгача импорт сифатида келтириларди. Эндиликда у “Шўртангазкимё” мажмуидан олинаяпти. Бу эса ушбу маҳсулот учун сарфланадиган валютани тежаб қолиш имкониятини яратди. Умуман олганда, корхонада ҳозирги кунгача маҳаллийлаштириш даражаси 70 фоизга етди. Яқин вақт ичида бу кўрсаткич янада ортади.\n— Бу каби саъй-ҳаракатлар натижасида ишлаб чиқариш суръати тобора ошиб бораётир, — дейди корхона раҳбари Қодирхон Абдуллаев. — Жумладан, жорий йилнинг биринчи ярмида ички бозорга 76 минг дона ёки 796 миллион сўмлик 60 дан ортиқ турдаги ёритиш воситалари ва эҳтиёт қисмлар етказиб бердик.\nАйтиш лозимки, вилоятда жорий йилнинг олти ойи якунларига кўра, Маҳаллийлаштириш дастури доирасида 15 та лойиҳа рўёбга чиқарилди. Бунинг ҳисобига қўшимча равишда 5,2 миллиард сўмлик маҳсулот тайёрланиб, 1,5 миллион АҚШ долларига тенг валюта тежалишига эришилди.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Имтиёз ва масъулият\tСамарали мулоқотлар майдони »


Михаил Эпштейн. Юксак поэзия ва алп одам - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанАдабиётМихаил Эпштейн. Юксак поэзия ва алп одам\nТАРАҚҚИЁТ ВА ПОЭЗИЯ\nИнсоният тараққиётининг хос векторлари мавжудми? Ушбу саволга турли ва ишонарли жавоблар кўп: нуфус ўсиши, иқтисодий тараққиёт, меҳнат унумдорлиги ошиши ва ижтимоий фаровонлик юксалиши, эркин бозорнинг ёйилиши, интеллектуал ва технологик кучнинг ортиши, ахборотни жадал ишлаб чиқариш, ноосферанинг кенгайиши, сиёсий тизимларнинг демократлашуви, жуғрофий ва космик экспансия, этник ва иқтисодий маҳдудликни енгиб ўтиш – глобаллашув… Ушбу векторларнинг барчаси бир-бирига мос келади ва тарихи умумий дадил одимлар билан ҳамоҳангдир.\nБироқ ҳар доим ҳам ушбу қаторда саналмайдиган яна битта вектор бор: коинот, ҳаёт, жамият, техника ва одамнинг поэтиклашуви. Бу тараққиётни поэзис (юнонча “поэзис” (poiesis) “ижод” деган маънони беради) деб тасаввур қилиш бўлиб, бир қарашда олдин белгилаб олинган тамойилларга зиддай туюлади. Иқтисодий, техник, ахборот тараққиёти миф, эртак ва афсоналарнинг олтин асри сари тобора чекиниб бораётган поэтик ибтидонинг заифлашувига олиб келмаяптими? Дунёни поэтик идрок қилиш тамаддуннинг дастлабки босқичларида ҳукмронлик қилган эди, кейинчалик уни илм-фан, техника, орзу қилишдан кўра билиш ва тадқиқ қилишга мойил зийрак ва рационал ақл тарзи сиқиб чиқарди, деган қараш мавжуд.\nУшбу “поэзиядан қочиш” (депоэтизация) бутун инсоният тарихидан ўтиб, айниқса, саноат асрида кучайиб бораётгандай туюлади. Е.Баратинский “Сўнгги шоир” (1835) шеърида қайғули хулосага келади:\nАср қадам ташлар темир йўлидан;\nЮракларда тама, ҳавас барчаси\nФақат зарур, нафли нарсалар билан\nБанддир соат сайин, уятсизларча.\nМаърифат нурида йитди кўлкадай,\nШеърга хос беғубор тушлар сира ҳам\nСаноат ташвиши ортган ўлкада\nАвлодлар ёдига келмайди бир дам.\nПоэзия инқирозини фақат шоирлар эътироф қилаётгани йўқ. К.Маркс “Сиёсий иқтисод танқидига доир” китобининг (1858–1859) сўзбошисида бу ҳақда фақат иқтисодиёт фанига хос тилда мана бундай деб ёзган эди:\n“…Милтиқдори ва қўрғошин даврида Ахиллес бўлиши мумкинми? Ёки чоп қилиш дастгоҳи ва босмахона машинаси бор жойда “Илиада” ёзилиши мумкинми? Чоп қилиш дастгоҳи пайдо бўлиши билан ривоят, қўшиқ ва музалар, бинобарин, эпик поэзия учун зарур шарт-шароит муқаррар равишда йўқолиб кетмайдими?”\nМаркснинг некбинлигига қарама-қарши ўлароқ, М.Ҳайдеггернинг оммавий ишлаб чиқариш индивидуал буюмларни ясаш поэзиясини пароканда қилиши ва бинобарин, поэзиснинг (“генезис” – униб чиқишга қариндош) ўтмишда қолиб кетиши ҳақидаги фикри мозийни қўмсаш билан йўғрилган. Коса ёки скрипка дарахт ўсиши ёки болани тарбиялаш сингари шошилмасдан ясалади. Замонамизга келиб, поэзисдан тор маънодаги поэзия, шеърлар ва поэтик оламнинг бошқа оролчалари: рассомлик, бадиий ҳунармандчиликкина сақланиб қолмоқда, лекин улар ҳам илм-фан, техника ва иқтисодиёт денгизига ғарқ бўлмоқда. “Композиторлар замони интиҳоси”, шунингдек, “адабиёт замони интиҳоси” ҳақида бонг урган композитор Владимир Мартинов ҳам поэзиянинг бугунги куни ва келажагига айни қадар тушкунлик билан қарайди.\nШеърият таназзулига сабаб бўлаётган тарих йўналишидан қувониш керакми ёки даҳшатга тушиш? Бу ҳақда баҳслар кўп, лекин негадир муқаррар нарса деб қаралади.\nЛекин мен XXI асрнинг ҳиссиз техницизми ва прагматизми тасаввур қилишга мойиллигимиздан кўра кенгроқ маънодаги поэзия асри бўлади, деб ўйлайман. Шеърият инсон ҳаётидан ҳеч қаерга кетаётгани йўқ, аксинча, тамаддуннинг мегатрендлари (етакчи тамойиллари) даражасида энг улкан миқёсда қайта туғилмоқда. У ҳарф ва қофия асирлигидан қутулиб, китоб муқоваларидан ташқарида воқеликнинг янги шаклларини топиб бормоқда.\nПОЭЗИЯ НИМА ДЕГАНИ?\nПоэзия деганда нимани тушунамиз? У дунёни идрок қилишнинг алоҳида, ижодий усули бўлиб, ҳар бир ҳодисада бошқа ҳодисалар образи, акси, акс садосини тутиб олади. Масалан, ташқи макон ички оламнинг образи ёки аксинча бўлиши мумкин:\nУшбу ягона ва ботиний олам\nБорлиқни боғлайди. Ичимда ёвқур\nҚушлар учар. Олис чўққига шахдам\nЧиқаман. Япроқдай соламан шовқин.\nШу билан бирга поэзия нутқнинг ўзига хос шакли бўлиб, сўз ва бўғинларнинг оҳангга солиб такрорланиши маъно ўхшашликларини кучайтиради. Поэзия яширин ўхшашликларни излаш, буюмларни ўхшашлиги ёки турдошлигига (мажозлар, истиоралар ва бошқа йўллар) қараб бирлаштиришдир. Оҳангдошликлар, жумладан, қофиялар ассоциатив алоқаларни кучайтириш, бир-биридан узоқ ҳодисаларни ўзаро бирлаштириш шакли сифатида намоён бўлади. Василий Налимовга кўра, “бу ердаги [поэзиядаги] матн сўзлар бир-бирини чеклаши учун эмас, аксинча, маъносини кучайтириш, силлиқ тарзда умумий оқимга ўтиб, қўшилиб кетиши учун ташкил этилади”. Поэзия бир нарсани бошқа нарсаларнинг номи билан атайди, уларнинг бошқа нарсаларда гавдаланиши, метаморфозаси – эврилишига сабаб бўлади:\nОй тинч оқар сувда, узала\nТушар олтин қурбақа мисол.\nОлма гули янглиғ кузалар\nОтам қўйган шу оппоқ соқол.\nШеърият ҳамма нарсадаги Ҳамма нарсадир, у нарсаларнинг бир-бирига кириб бориши ўлчовидир.\nТамаддун тараққиёти бизни турли моҳиятларнинг айнан бир-бирига кириб бориши сари етаклайди. Анъанавий жамиятларда индивид этник ва ижтимоий таниқлилиги, маданий ва табиий муҳити (экологияда тутган ўрни) билан тўлиқ мос келади. Тарих этносларни тобора қориштириб юбормоқда ва турли миллат, маданият ва тиллар аломатларини ўзига сингдириб олган “барча одам” вужудга келмоқда. Китоблар, фильмлар, саёҳатлар, тиллар ва тарихни ўрганиш “моҳиятларни кўчириш”, ўзига бошқа нарсаларни сингдириб олишдир: рус кишиси ўзини француз ёки япон деб, замондошимиз эса – қадимги жангчи ёки ўрта асрлар роҳиби деб ҳис қилиши мумкин. Тамаддун ривожланиши билан кучайиб бораётган жами рамзлар алмашуви поэтик “кўчириш”га хизмат қилади. Поэтик сўз насрий ёки илмий сўздан (аниқ маънога эга атама) фарқли ўлароқ, чегараларни кенгайтиришга интилади, бошқа сўзлар маъносини сингдириб олади. Замон кишиси, фақат фойдасини кўзлаб иш юритувчи сифатидаги урф бўлган тасаввурларга зид ўлароқ, тобора поэтик шахсга айланиб бормоқда.\nАйнан ХХ–ХХI асрлар тамаддуни бир маданият ва битта тил торлик қилиб қолаётган шахснинг ушбу янги, трансмаданий тури – мультивидуумни яратмоқда. У янгича одам бўлиб, чин маънодаги “образли”, мажозий мавжудотдир.\nУшбу трансэтник, транслингвистик индивиднинг “бевосита маъноси”, азалий таниқлилиги кўчма маъноларга йўл беради: бир мамлакатда туғилади, бошқасида таълим олади, учинчи мамлакатда янги ихтисос бўйича ишлайди… Бундай киши – тамсил этилган мажоз, поэтик шахс; унинг ҳаёти – кўп қатламли матн.\nАНТРОПОЭЙЯ ВА ТЕХНОПОЭЙЯ\nҚадимги Юнонистонда шеърият, илм-фан ва санъат ҳомийси бўлган тўққизта муза иззатланган: Каллиопа – эпик поэзия ҳомийси; Эвтерпа – лирик поэзия ҳомийси; Мелпомена – трагедия ҳомийси; Клио – тарих ҳомийси; Урания – фалакиётшунослик ҳомийси… Бугунги кунда ушбу панмусейонни (юнонча πάντες – барча + μουσεῖον – ҳомийлар ибодатхонаси) Антропоэйя, Технопоэйя, Космопоэйя, Биопоэйя, Социопоэйя, Эконопоэйя, Ноопоэйя… сингари янги ҳомийлар билан тўлдириш вақти етди. Ушбу ижод турлари айни пайтгача маълум ва машҳур бўлган санъат ва “поззиялар” доирасига сиғмайди ва инсоният келажагига маъно бахш этади.\nУшбу янги ҳомийлардан биринчиси антропоэйядир (юнонча anthropos, инсон + poieo қилиш, ижод қилиш, ишлаб чиқариш). Антропоэйя инсон моҳиятини яратиш ва қайта яратишга йўналтирилган барча амалиётлар йиғиндисидир. Унинг энг муҳим амали, Тавротда тавсифланганидай, одамни Худога “ўхшатиб” яратишдир, бу унинг мажоз сифатидаги поэтик тийнатини намоён қилади. Инсон ўсимлик ёки жониворларга хос маънодаги эмас, кўчма маънодаги махлуқ – яратиқдир, чунки у Яратувчи тимсоли, Худонинг тажаллисидир: улар ўртасида мураккаб белгилар ўйини, ифодаловчи ва ифодаланувчи муносабатлари мавжуд. Инсон Худога айнан ўхшаш эмас, лекин у Худонинг мажозидир, яъни унинг айрим аломатлари: фикрлаш, ижод қилиш, нарсаларга ном бериш, ирода эркинлигига эга. Инсонга мажоз сифатида муносабатда бўлиш, яъни уни поэтик жиҳатдан қабул қилиш лозим. Лекин бундан инсон зиммасига Яратувчининг тимсоли сифатида ўраб турган муҳитда мажозлар яратиш, тимсоллари ва ўхшашликларини кўпайтириш юкланган, деб хулоса қилиш мумкин. Тамаддун дегани – мана шу. Меҳнат қуроллари, техник ихтиролар, илмий кашфиётлар, санъат асарлари – барчаси дунёни айнан эмас, мажоз нуқтаи назаридан маданийлаштириш усулидир. Картина ёки бино, ракета ёки компьютер сингари тамаддун маҳсулотларида инсоннинг табиий мавжудот сифатида борлигини эмас, унинг чексиз кўпайиб бораётган тимсоллари, рамзий проекциялари, қобилият ва эҳтиёжлари мажозларини кўрамиз.\n“Техникага фақат кўнгилдан келиб чиқиб, маъно юклаш мумкин”, деб ёзган эди О.Шпенглер. Техниканинг барча мўъжизалари: тезликка, парвозга, юксакка кўтарилишга, кўнгилларнинг бир-бирига пайваста бўлишига интилиш моҳиятан кўнгил эҳтиёжлари мажозларидир. Кўзга ташланиб турганларидан уй – тана мажози; кўзойнак ва заррабин – кўз мажози; компьютер – ахборотни қайта ишлайдиган мия мажози; лазер – ёруғлик ортидан интилиш мажози.\nҲеч ким хаёл қилмаган\nЕрларга учгим келар,\nНур ортидан, билмаган\nЖойларни қучгим келар!\nДавраларга бергин зеб –\nОламда бахт йўқ ўзга.\nНур қадри нимадир деб\nСавол бергин юлдузга.\n“Менинг бир истагим бор…”\nКўнгил нур ортидан учишга интилади ва бу эҳтиёждир, у рационал, ихтироларга хос синаётиб, нурни мақсадли йўналтиришга мўлжалланган лазерни бунёдга келтиради.\nМажоз сифатида яратилган инсон мажозлар оламини яратишни давом эттиради. Антропоэйя технопоэйяга (technopoeia; юнонча – techne – санъат, ҳунар) дўнади. Аслида бутун техник тамаддун инсон тимсоллари, унинг қиёфалари ва қайта гавдаланишлари кўплигидир. Ахборот технологиялари кўриниб, тушунилиб, англаб турилган соҳани улкан масофаларга кенгайтиришга қобил идрок этувчи ва фикрловчи инсон тимсолидир. Коммуникация технологиялари тил тимсоли, ўз фикрини ифода ва бошқалар билан мулоқот қила оладиган киши қобилиятидир. Улов технологиялари ҳаракатдаги одам тимсоли, унинг югуриш, сакраш ва сузиш қобилиятининг муболағали кучайишидир. Ишлаб чиқариш технологиялари меҳнат қуроллари ва истеъмол буюмларини яратаётган киши тимсолидир. Тамаддунлар Яратувчисидан қадам-бақадам узоқлашиб бораётган ва тобора ундан мустақиллашаётган киши тимсолидир.\nТехника поэзиядан кўра камроқ мажоз ёки рамз эмас, лекин у ушбу қувватни сўзлар қолиб, поэтик жиҳатдан эврилган материяда гавдалантиради, унинг ҳар бир унсури табиат билан “ўйнашади”, тортиш кучи, узоқ масофалар, тананинг чекланган имкониятларини енгиб ўтади. Авиация, ракетасозлик, электроника, интернет ва энг замонавий алоқа воситаларини тамсил қилган технопоэйя кўринмайдиган нарсани кўриш, эшитилмайдиган нарсани эшитиш, турли тилларда сўзлашиш, инсон лабларидан янграган сўзни коинот чексизликларига етказиш имконини беради. У Пушкиннинг “олти қанотли малаги”га ўхшаб, Ер ва осмон кенгликларини очади. Технопоэйя техниканинг инсон ижодий интилишлари ва дунёни рамзий кўришни фаолият сифатида тамсил этувчи поэтик жиҳатидир.\nТамаддуннинг барча жараёнларини нафақат коинот, техника, жамиятнинг поэтиклашуви, қолаверса, поэзиянинг коинотлашуви, техниклашуви ва ижтимоийлашуви, унинг борлиқнинг барча соҳаларига кириб бориши деб қараш мумкин. Андре Бретон “Объект инқирози” (1936) мақоласида “Сюрреал объектлар” ижоди, Пол Элюарнинг фикрича, ҳақиқий “шеърият физикаси” эҳтиёжларини қондиради”, деб ёзган эди. Дарҳақиқат, сюрреализм оғзакилик ва икки ўлчамли (расм) визуаллик чегараларидан ташқарига чиқади ва уч ўлчамли объектлар яратади. Айни ҳолатда абсурднинг сюрреал мантиғи устуворлик қилади: объектлар прагматик функциялардан қанчалик маҳрум бўлса, шунчалик поэтиклашади. Масалан, Ман Рейнинг (1921) “Совға”сини олайлик: остига зич қилиб мих қоқилгани боис дазмол фойдаланишга яроқсиз бўлиб қолади. Мерет Оппенҳеймнинг (1936) “Мўйнали нонушта”сида бордоқ, ликопча ва қошиқча Хитой оҳусининг мўйнаси билан қопланган.\nБироқ объект поэтиклиги ундан фойдаланиш функциясини ҳар доим ҳам истисно қилавермайди. Сюрреализм поэтик гўзаллик абсурдлигини, ўз вазифаси – рационалликни танқид қилиш ва ғайришуурийликни мадҳ этишдан келиб чиққан ҳолда, бўрттириб кўрсатар эди. А.Бретон “Сюрреализм манифести”да (1924) шахс жамият босим ўтказадиган интуитив руҳий амаллардагина эркин бўлади, деб ҳисоблар эди. Бретон нафақат Фрейд ва унинг туш таъбирлари, қолаверса, XIX асрда “гўзаллик тикув мошини билан шамсиянинг анатомия столида тасодифан учрашиб қолиши”, деган таърифни илгари сурган Лотреамондан ҳам иқтибос олар эди. Ушбу фикр сюрреализм шиорига айланиб қолди.\nБироқ тикув мошини билан шамсиянинг анатомия столида учрашиб қолиши ҳеч қандай тасодиф эмас, чунки кўз олдимизда учта учли нарса намоён бўлади: тикув игнаси, шамсия кегайи ва жарроҳлик тиғи. Шамсия кегайларининг ёйилиши, тикув игнасининг вертикал ҳаракати тикиш жараёнида бир-бирининг ҳаракатини, худди мошин ғилдираги – шамсиянинг юмалоқ шакли сингари, такрорлайди. Бинобарин, тасодиф эмас, объектлар ва улар бирикувининг яширин қонунийлиги поэтикдир. Шу маънода поэзия тарихдан рационалроқдир ва фалсафа билан яқинлашади. “Поэзия тарихдан кўпроқ фалсафий ва жиддий унсурга эга: у умумийроқ нарсани, тарих эса жузъий нарсани тамсил қилади” (Арасту, Поэтика, IX).\nУчоқлар, поездлар, ракеталар, телефонлар, компьютерлар – барчаси сюрреал эмас, замонавий тамаддун воқелигидан иборат поэтик объектлардир. Бу сўзлар чегарасидан ташқарига чиққан поэзия, чин маънодаги поэзия физикаси, унинг техник ва ижтимоий жисмларидир. Уларда на абсурд ва на муболаға бор, лекин шу ҳолича мажоз ёки истиорадир, чунки инсон танаси хусусиятлари ва кўнгил интилишларини (аслида, мажоз – “метафора” – кўчириш ёки бир жойдан иккинчи жойга ташиш дегани, Юнонистонда юк мошинлари “метафора” деб аталади) материяга кўчиришдир. Шундай қилиб, телефон эшитиш мажози ва қулоқ истиорасидир (яъни эшитиш мосламаси аломатларини турдошлик бўйича аппаратга кўчиради). Сюрреал объектлардан фарқли ўлароқ, телефон ёки ракетада фойдаланишга яроқлилик ва поэтиклик бир-бирига зид келмайди, аксинча, бу ўринда фойдаланишга яроқлиликка поэтик воситалар билан эришилади.\nТехнопоэйя техниканинг бутун тарихига поэтикликнинг фойдалилик билан чатишиб кетиши сифатида қараш имконини беради. Масалан, пишангнинг фойдалилик функциясига ҳеч ким шубҳа қилмайди, унинг поэтиклиги эса қўлланадиган технология кўрсатиб турганидай, елка ва қўл мажози, улар муболағасидан (кучайтириш, узайтириш) иборатдир.\nБу гапни исталган техник мослама ҳақида айтиш мумкин. Халқ хаёлоти кўпгина техник ихтиролардан уларга, масалан, “гилам-учоқ”, “очилдастурхон”, “сеҳрли қалпоқча” сингари олдиндан поэтик маъно бериб, илгарилаб кетгани бежиз эмас.\nЗамонавий техника меҳнат қуроллари ишлаб чиқариш баробарида дунёни идрок қилишимиз ва мулоқот усулларини тобора кенгайтирмоқда, шунингдек, ҳар кимга феълига яраша ҳаёт тарзини танлаш имкониятини берадиган янги, муқобил ва виртуал оламлар яратмоқда. Поэтик эртак, фэнтези (миф ва эртакларга асосланган фантастика адабиёти) бугунги куннинг энг маҳсулдор жанри бўлиб, у адабиёт ва кино билан чекланиб қолмайди: атрофимиздаги дунё кўпроқ фэнтезини эслатади, унда хаёлот ўзгаришларнинг ҳаракатлантирувчи кучи ва янги дунёларни яратиш мантиғи бўлиб қолмоқда.\nКОСМОПОЭЙЯ ВА БИОПОЭЙЯ\nТехнопоэйя коинотнинг бундан буёнги эврилишлари, космопоэйянинг (юнонча kosmos) дебочасидир. Космопоэйя барча таъсир кўрсатувчи сенсор, жумладан, ҳид билиш ва сезиш воситаларига эга санъатдир. Космопоэйя воқеликни қайта ишлаб чиқаришнинг барча техник воситаларини ўзлаштиради ҳамда рассом фантазиясини шундай ҳиссий аниқлик билан гавдалантириб, уни реал олам объектларидан мутлақо фарқланмайдиган қилиб қўяди. Биз вақт ўтиши билан нафақат тасвирий ёки мусиқа, қолаверса, барча ҳиссиёт аъзоларига қаратилган ва воқеликнинг ўзи сингари кўп ўлчамли бўлган универсал, коинот санъатини яратишни ўрганиб оламиз.\nБундай ҳолатда олдимизда бир савол кўндаланг бўлади: коинотнинг ўзи космопоэйя асари, яъни ижод намунаси эмасми? Қадимги дунё ва Уйғониш даврининг Афлотун, Плотин ва бошқа мутафаккирлари Борлиқ оламни шундай тасаввур қилган. Мабодо шундай бўлса, физика, биология ва бошқа табиий фанлар, тараққиётнинг дастлабки босқичларида бўлгани каби, яна илоҳиётшунослик ва эстетика билан қайта бирлашади. Физика моддий дунё тузилмасини ўрганиб қолмасдан, фантазия, маҳорат, композиция, образлилик, пластик тил сингари ушбу дунёни универсал санъат асари сифатида яратган илоҳий космопоэйя қонунларини тушуниш ҳамдир.\nКосмопоэйя кенг маънода инсоннинг физик дунёни гўзаллик ва уйғунлик қонунларига мос равишда ўзгартириш борасидаги барча фаолият турларидир. Бироқ ушбу улкан соҳа ичида мавжудот ва инсоннинг ўзини ўзгартирувчи биотехнологиялар мажмуи – биопоэйя (юнонча bios – ҳаёт) алоҳида ажралиб туради. Биопоэйя организмларнинг янги турларини яратишдан тортиб, тана аъзолари ва уларнинг ўзгартирилган кўринишларини уч ўлчамда чоп қилишгача турли кўринишларда намоён бўлади. Ҳаётга оид энг кўп таъсир кучига эга назариялардан бири “автопоэзис” деб аталиши бежиз эмас: ХХ асрнинг 70-йиллари бошида биологлар: У.Матурана ва Ф.Варела мавжудотларнинг ўзини тузиши ва қайта ишлаб чиқаришини шундай тавсифлаган эди. Ҳаёт билан поэзия ўртасида тил, генетик ва оғзаки умумийлик бор. Ҳужайралардан организмлар ва экотизимларгача бўлган тирикликни барча даражаларда ташкил этишнинг аломатли жараёнлари кечмоқда. Биосемиотика бўйича тадқиқотларнинг шаҳодат беришича, генетика тилида синонимия, омонимия, мажозлар, яъни поэтик образларни қуриш усуллари мавжуд.\nДурагайлаш табиатдаги энг кўзга кўринарли мажоз жараёнидан бири бўлиб, ҳар хил биологик турларнинг генетик материали битта ҳужайрада бирлашади. Бир-биридан узоқ турлар, ҳатто ўсимликлар ва жониворларнинг генлари алоҳида вируслар ёрдамида кўчириб ўтқазилиши натижасида янги турлар вужудга келиши горизонтал кўчириш деб аталувчи табиий ген инженериясидир. Сунъий селекция жараёнидаги ушбу кўчириб ўтқазишлар асосида маданий ўсимликларнинг янги навлари яратилади – булар моҳиятан жонли, ўсадиган мажоздир, чунки бир турдаги ўсимликлар бошқа турдаги ўсимликларнинг хоссаларига эга бўлади. Америкалик селекционер Лютер Бёрбанк яратган навларнинг поэтик номларига бир эътибор беринг-а: ананас ҳидли беҳи, магнолия ҳидли георгинлар, мовий кўкнор, хушбўй георгин, хўжамунжон (хўжағат ва маймунжон дурагайи; аслиятда ежемалина (ежевика + малина)… Н.Заболоцкий “Мевалар билан никоҳлаш” шеърида шеър ёзишга муқояса қилинган янги ўсимликлар яратишни улуғлайди: “Мичурин мевалари, Бербанк қуманжирлари, қуёш банкаси мисол шаффоф, борми сирлари…”\nТабиат кучларини шахслантириш, хусусан, ҳайвонларни (эртак ва масаллардаги сингари) гапиртириш поэтик образлиликнинг энг қадимий усулларидан биридир. Айни пайтда “ақл ато этиш” фантазиягина бўлиб қолмасдан, поэзиянинг энг янги турларидан бири – зоопоэйя урф бўлиб бормоқда. Воситачи тиллар ёрдамида жониворлар (аввало, шимпанзе) билан мулоқот қилишнинг реал имкониятлари яратилмоқда ва бу инсоннинг мавжудотлар билан теран мулоқотга асосланган муносабатларига сабаб бўлиши мумкин. Яна Н.Заболоцкийнинг “Деҳқончилик ғалабаси” поэмасидаги ақлли ва қайта тарбияланган табиат образи эсга тушади:\nЎргатилар капалак ишга,\nҚўлқоп ёки шим тикиш, яна\nСопол ясаш, ип йигиришдан\nСабоқ олар сувилон, мана.\nЗаррабинни тутганча маъюс\nБўри куйлар юлдуз ҳаққинда.\nСуҳбат қурар от редискаю\nШивит билан узоқ-яқиндан.\nПоэтик усул – табиатнинг тажассумли образи – биопоэйяда уни амалий жиҳатдан ўзгартириш учун тажриба вазифасини ўтамоқда.\nТор маънода Ars Chimaera ёки химералар (юнон мифологиясида ўт пурковчи, оғзи шерники, думи аждарҳоники ва танаси эчкиники бўлган махлуқ – тарж.) санъатининг поэтик тажрибаларини ҳам биопоэйяга киритиш мумкин. Дмитрий Булатов берган таърифга кўра, бу “табиатда мавжуд бўлмаган генлар бирикмасидан муайян эстетик хусусиятларга эга организмларни яратиш имконини берувчи янги генларни аниқ мақсадни кўзлаб ҳосил қилишдир”. Генетик ва биокимёвий усуллардан фойдаланиш, масалан, ҳеч қандай фойдаланишга яроқлилик хусусиятига эга бўлмаган, аммо эстетик таъсир кўрсатишга мўлжалланган нур таратувчи ўсимликларни яратиш имконини беради.\nГендер инқилоби ҳам поэзия белгиси остида кечмоқда. “Шундай қилиб, Худо одамни Ўз суратида, илоҳий суратда яратди: уларни эркак ва хотин қилиб яратди”. Агар илгари эркак ва аёлнинг ижтимоий, профессионал, маиший вазифалари аниқ тақсимланган бўлса, бугун эркакларнинг аёллашув, аёлларнинг эса эркаклашув жараёни – уларнинг ўзаро эврилиши рўй бермоқда. Аниқ маъно устига кўчма маъно қатланиб тушмоқда: муайян жинснинг физиологияси ҳамда ижтимоий ва профессионал вазифалари ўртасида мажозий кескинлик вужудга келмоқда: масалан, аёл азалдан эркакнинг иши бўлиб келган сиёсатчи, дипломат ва юристлик қилса, эркак киши чақалоқни парваришлаш учун таътил олмоқда. Бу жинсларнинг аралашиб кетиши, иккала жинс учун ҳам хос бўлган бетараф хусусиятларни вужудга келтириши баробарида жинслараро ва трансжинс эврилишлари учун, биологик ва ижтимоий жинснинг ўзаро муносабатларидаги ижодий динамика учун, табиий аниқлигини танлаш ёки ундан воз кечиш учун янги имкониятлар яратади. Гендер инқилоби моҳиятан андрогенез, яъни ўзида иккала жинс хусусиятларини бириктирган андрогинлар, икки жинсли мавжудотлар қарор топишидир, ташқи кўриниш, хулқ-атвор ва ижоднинг дурагай шакллари вужуд келади.\nСОЦИОПОЭЙЯ ВА ЭКОНОПОЭЙЯ\nБиопоэйядан социопоэйя (sociopoeia) – ижтимоий ҳаёт, ижтимоий ижоднинг поэтик тарафига ўтамиз. Биз жамият зиммамизга юклаган ролни оддийгина ижро этиб қолмасдан, ботинимизда функциямиз таниқлилигимиздан узоқлашиб ва уни мажоз сифатида идрок этиб, ўша ролга тобора қаттиқроқ киришамиз. Бу ижтимоийликнинг карнавал-театр, шартли ўйин тарафидир: Шекспирга кўра, дунё – театр, унда барчамиз актёрлармиз. Шундай қилиб, замонавий жамиятни муаллиф билан унинг персонажи ўртасидаги муносабат шартли ва образли бўлган ижтимоий тармоқлар шакллантирмоқда. Биз тармоқ ҳамжамиятларида бошқа одамлар ролини ўйнаймиз, ўзимизни “ўзимиз эмас” ёки “нафақат ўзимиз” тимсолида шакллантирамиз, бу эса янги мажозий ҳамжамиятлар ва ижтимоий-поэтик муҳит яратишда кучли омил бўлиб хизмат қилади. Биз таржимаи ҳолимиздаги таниқлиликдан узоқлашиб, шоирлар лирик қаҳрамонлари яратувчиси бўлганидек, ўзимиз, тимсолимиз яратувчисига айланамиз. Муаллифлик ва аватарлик тармоқ социопоэйясининг икки тимсолидир. Ҳар бир блогер (блог юритувчи – тарж.), аввало, “юзи”, “китобий шахси”ни (facebook) яратади, айрим ҳолларда эса муаллиф сифатидаги ўзи билан ниқоблари ўртасидаги оралиқ масофани таъкидлаб кўрсатиш учун бир неча персонаж, лақаб (тахаллус, гетероним (муаллиф асарларининг бир қисми учун қўллайдиган тахаллус – тарж.) қиёфасида намоён бўлади.\nСоциопоэйя ролдан ролга кўчиб юрувчи кезгиндининг бошқа ҳолатга худди “образ образга киргандай, буюм буюмни кесгандай” (Пастернак) ўтишидир. У шизофренияга чалиниб бўлиниб кетмаган, бой, кўп ролли, кўп “ўз”га эга шахс бўлиб, унга битта “мен” торлик қилади. “Мен”нинг бундай кўплиги ҳар доим шахс саҳнада ва романда ҳар хил образларда гавдаланадиган бадиий ижодда кўзга ташланади. Буюк шоирлар ўз “мен”ининг кўпюзлиги ҳақида ёзиб кетган:\nМен шоҳман, – мен қулман, – мен қуртман!\nМен ўзимга қарши чиқяпманми? Зўр, демак, мен ўзимга қаршиман. Мен кўпайдим, мен – кўпчиликман (multitudes).\nБундай дунёқараш ролли ўйинни, ниқобларни алмаштиришни сиқувга олиш ўрнига рағбатлантирадиган демократик жамиятларда тобора қулоч отмоқда. Социопоэйя одам таниқлиликлари, “ўз образлари”ни ижтимоий ва профессионал ривожланишга қараб кўпайтиришдир. Илгари одам фақат ҳунарига боғланиб қолган бўлса, энди унинг профессионал сафарбарлиги умри узайиши сингари ўсди. У бошқа касбга ўқиши, машғулотларини ўзгартириши, янги кўникмалар ҳосил қилиши, ўзини кўп образларда гавдалантириши мумкин. У эврилиш санъатини эгалламоқда ҳамда ижтимоий ва профессионал жиҳатдан полиморф (кўп шаклли) бўлиб бормоқда. П.Валери ёзганидай, “ўз ҳаёти баробарида кўплаб ҳаётларни яшаш имкониятидан маҳрум қилинган одам ўз ҳаётини ҳам яшай олмас эди” (“Шеърият ва мавҳум фикр”). Поэтиканинг асосини бошқа кўплаб одамлар бўла олиш имконияти натижаси ўлароқ, ўзлигига эга бўлиш имконияти ташкил қилади. XXI аср одами поэтикдир, чунки у ичига олдинги даврлар одамларидан кўра кўпроқ ижодий қиёфаларни сиғдира олади.\nАйниқса, инсон илгари меҳнат тақсимотининг прагматик тизимида қўллаш имкони бўлмаган қобилиятларини рўёбга чиқариш учун ҳаётининг кам-кўстини бутлаб олгандан сўнгги пенсия ёшидаги босқичи анча кўп вақтни ташкил қилмоқда. Сенека 2 минг йил аввал “лавозимни эгаллаш, саёҳат ва савда-сотиқ қилиш учун тиш-тирноғи билан ёпишиб олган қариялар”га ҳамла қилган эди. “Ҳаётини янгидан бошламоқчи бўлган қариядан ҳам разил одам борми?”. Лекин бугун қарилик аксарият одамлар учун янги – поэтик ибтидо бўлиб қолмоқда. Олтмишдан кейинги бу ёшни қарилик ҳам деб бўлмайди, чунки одам жисмоний кучга тўла, шу билан бирга танлаш эрки, ўзини намоён қилишнинг турли-туман усулларига эгадир. У ўзини турли касбларда синаб кўриши, рассом, журналист, полиглот – кўп тил билувчи бўлиши, дунё бўйлаб саёҳат қилиши, турли анъана ва маданиятлардан баҳраманд бўлиши мумкин. Бу ҳаёт акмеси (қадимги юнон тилида ακμή – юксак нуқта, чўққи; шахс ривожланишининг юксак ҳолати – тарж.), иккинчи балоғат бўлиб, ривожланган мамлакатларда саксон-саксон беш ёшгача давом этади. Бу ҳаётнинг энг поэтик босқичи бўлиб, “эврилиш” жиҳатидан одам ҳали профессионал таниқлилиги ва ижтимоий ролларини аниқлаб олмаган болалик ва ёшлик даврига тенгдир. Энди у мана шу бирёқламаликдан ва фойдани кўзлаб меҳнат қилишдан озод бўлади. Бу таниқлиликнинг йўқолиш (деидентификация) ёшидир.\nЗамонавий жамиятда нарсанинг борлиғи ҳам ўзгаради, у ҳам поэтиклашиб, “эконопоэйя” (юнонча oikonomos – уй бошқарувчиси, бошқарувчи) тушунчасини истеъмолга киритишни оқлайди. Саноатлашишдан сўнгги давр капитализми истеъмолчи руҳиятини ўзгартириб, уни мулк қуллигидан ўзини яратувчига айлантиради. Илгари инсон пишиқ-пухта, узоқ турувчи нарсалар оламида яшар, улар инсондан узоқ умр кўриб, эвараларга [мерос бўлиб] ўтар эди. Энди товар йиғиш, уларнинг моддий қийматини авлодларга ўтказиш учун эмас, ўз устида тажриба ўтказиш учун харид қилинади. Товар “мен”нинг мажози, унинг ўхшашликларидан бири бўлиб, бошқаси билан алмашади. Мен бугун ракетка сотиб олсам, спортчиман, “мен”лигим – тўпнинг сакровчанлиги, зарба шодлиги. Ботинимда мана шу эластиклик, силташ шиддати ва нишонга олиш аниқлиги бор; мен энг яхши сифатларимни намоён қилиш учун ракетка сотиб оламан. Янги костюмлар, телефонлар ва автомобиль ҳали ўзим бўлиб кўрмаган бошқа одам бўлишим учун турли имкониятлардир.\nОсонликча чиқиндига чиқариладиган нарсанинг бу қадар тез маънавий ва руҳий эскириши сабаби шунда – истиқболдаги поэтик шуълада мутлақ товар моҳияти жилваланади, лекин у менинг ботиний онгим, қодир-Меним сингари тутқич бермайди. Харид қилишим учун таклиф этилаётган нарса “мен”нинг йўқолиб кетган кўплаб зарраларидан биттаси, холос, товар менга уни эслатиб туради, чексиз қудратим, чексиз билимим, ҳар ерда ҳозиру нозирлигим ҳақидаги романтик ширин орзулар оламига ғарқ қилади. Реклама ким бўлишингга ишора ва бошқача мавжудликнинг оний ширин орзуси, нарсаларни ақл билан идрок қилишга чорлов сифатида поэтикдир. Замонавий капитализм, ҳамманинг бадига урган “истеъмол жамияти” мустаҳкам моддий замини йўқ, ўзгараётган имкониятлар, бугунги мен билан келгуси мен ўртасидаги ҳаракатчан “муносабатлар аломатларига айланиб қолган нарсалар поззиясидир.\nНООПОЭЙЯ. ИЛМ-ФАН ЮКСАК ПОЭЗИЯ СИФАТИДА\nЖ.-Ж.Руссо, М.Ҳайдеггер, Р.Генон ва “Юксак анъана”нинг издошлари, тараққиёт душманлари ва ўтмишни қўмсаш мафкурачилари илм-фан ва техникани ҳали табиатдан узилиб кетмаган бирламчи поэзия, инсоният болалигининг мафтункорлигини бузиб юборганликда айблайди. Табиат мавжудотлар билан тўлиб-тошган, ҳар бир кўлда илоҳа (наяда), ҳар бир дарахтда пари (дриада) яшар, момақалдироқ олий илоҳ Зевс ёки Перуннинг овози эди. Илм-фан ва техника гўё инсонни борлиқдан бегоналаштиради, субъект билан объектни ўзаро қарама-қарши қўяди, шахс атрофида совуқ, жонсиз макон ҳосил қилади.\nИлм-фанда позитивизм, материализм, рекдукционизм… устунлик қилган саноатлашган жамиятда бундай айбловларга асос бор эди. Бироқ илм-фан ушбу ҳазин “изм”лардан узоқлашиб, парадоксал, портловчи ва уриб турган, таҳлилий мулоҳазадан кўра, шеър ёки коанга (японча, қисқа парадоксал фикр – тарж.) менгзалган борлиқни кашф этувчи поэтик ақл дадиллигини ўрганиб ўзгарди. Яна бир юксак поэзия – ноопоэйя (юнонча noos – ақл) – энг янги фанда ақлнинг поэтиклиги сифатида намоён бўлаётган атама ҳақида ҳам фикр юритиш мумкин. Илм-фан ва техниканинг даражаси қанча юқори бўлса, унинг поэтиклиги шунча терандир. А.Эйнштейннинг тахминича, “илмий тафаккурда ҳар доим поэзия унсури мавжуд. Ҳақиқий илм-фан ва ҳақиқий мусиқа бир хил фикрлаш жараёнини талаб этади”.\nЭлементар микрообъектни ҳам зарра, ҳам тўлқин сифатида тамсил этувчи квант физикаси поэтикдир. Квант чигаллиги назариясига кўра, улкан масофаларга тарқатиб юборилган объектлар ҳам бир-бирига (маҳаллий бўлмаган тарзда) боғлиқ бўлиб қолар, квант ҳолати уларнинг биридан иккинчисига макон ва замон қонунларига боғлиқ бўлмаган ҳолда ўтар экан. Бу эмпирик ақл мантиғини бузувчи теран поэтик ғоядир. Нисбийлик назарияси поэтикдир: материянинг ҳар бир бўлагида унга жойланган атомлар парчаланишининг улкан қувватини кўриш мумкин – бу теран мажозий қарашдир.\nМатериянинг ахборот табиатини замонавий тушуниш ҳам шу қадар поэтикдир. “Борлиқ моҳиятан улкан компьютердир, ундаги ҳар бир атом, ҳар бир элементар заррада ахборот битлари (инглизча, bit – узатилаётган ахборотнинг энг кам миқдор бирлиги – тарж.) мавжуд…” (Сет Ллойд). Борлиқ ва уни ташкил этувчи зарралар квант даражасида тинимсиз ҳисоблашларни амалга ошириши тўғрисидаги тасаввур замонавий ахборот назарияси концепцияси бўлиши баробарида энг ҳайратланарли мажозлардан бири ҳамдир.\nФикрларимиз ва қиёфаларимизни ҳам зум ўтмай исталган масофага етказиб берадиган Бутун жаҳон тўри поэтикдир. Интернетдаги қидирув тизимлари ишига “барчаси барчасининг ичида” поэтик принципи таърифлаб бўла олади. Муайян сўз ва иборани излаётиб, шу пайтгача ёзилган барча матнларни сониялар ичида йиғамиз ҳамда ягона лейтмотив билан йўғрилган янги матн бутунлиги, маънолар симфониясини яратамиз. Шу тариқа ассоциатив алоқага киришадиган матнларни қофияли матн деб номлаш мумкин, чунки уларда умумий сўз унсури бор, ўзига хос ички қофия бор. Қидирув тизимлари матн қофияларини, лейтмотив-ассоциациялар билан йўғрилган янги сўз массивларини яратувчи механизмлардир.\nҲар бир заррада, қанчалик майда бўлмасин, “одамлар яшайдиган шаҳарлар, ишлов берилган ерлар бор, худди биздаги сингари қуёш ва ой, бошқа юлдузлар нур сочади”, дея таъкидлаган эди милоддан олдинги V асрда юнон файласуфи Анаксагор. Гомеомерия айнан “ўхшаш зарра” бўлиб, зарраси бутунга ўхшаш нарсани англатади. Ушбу кўҳна поэтик интуиция элементар зарралар бошқа оламларга йўл очиши мумкинлиги тўғрисидаги фракталлар назарияси (Б.Мандельброт) ва фаразлар билан тасдиқланмоқда. Ҳар қадамда мўъжизага бориб тақалувчи эврилиш ва парадоксга кўзимиз тушади: катта ва майда нарсаларнинг бир-бирига ўтиши, массанинг қувватга, зарранинг тўлқинга айланиши – бу Борлиқнинг поэтик иши бўлиб, фундаментал фан даражасида кашф қилинади.\nАйни чоғда илм-фан билиш амаллари: кузатувлар, тавсифлар, тажрибалар, миқдор ўлчовлари, қайта ишлаб чиқарилувчи натижалар қайд этилиши ва ҳоказо доирасида ҳам илм-фанлигича қолади. Бироқ илм-фан энг юксак умумлаштирув даражасида поэзия билан туташади. Дунёнинг тузилиши тавсифланадиган формулалар гўзаллиги ва хушбичимлиги олимларни ҳайрон қолдиради – улар нафақат физика, қолаверса, эстетика қонунлари бўлса ажаб эмас. Физик Брайан Грин машҳур китобини бежиз “Хушбичим борлиқ” (1999) деб номламаган бўлса керак. Аслида улкан илм-фан замонамизнинг асосий поэзиясидир.\n“Инсон – яратувчи” мажози ҳар доим инсондаги илоҳийликни ва Худодаги инсонийликни кашф қилиш йўлларини излаётган тамаддуннинг бош вазифаси бўлиб келган. Лекин бизнинг замонга келиб, унинг қаторига яна бир қанча фундаментал мажозлар қўшилди: Борлиқ – компьютер; сайёра – тирик организм; компьютер – мия; интернет – асаб тизими; юқумли вируслар – компьютер вируслари ҳам; генлар – тил; ҳаёт – хат ёзиш жараёни… Ушбу мажозларнинг маъносини фан тасдиқлайди ёки техника ҳаётга татбиқ қилади, лекин бундан уларнинг поэтик аҳамияти пасайиб қолмайди. Шундай қилиб, поэзия илмий дунёқараш таркибига киради ва янги кашфиётларнинг ҳаракатлантирувчи кучи бўлиб қолади.\nМАРОМ ВА ЧЕКЛОВЛАР ТИЗИМИ\nТамаддун ривожланиб боргани сари инсон борлиғи мароми тобора тезлашади ва бу ҳол унинг ўсиб бораётган поэтиклигида акс этади, чунки поэзия барча даражаларда маромга эга бўлган нутқ, мусиқа ва маънонинг қўшилиб кетишидир. Глобаллашув Ер юзида рўй бераётган жараёнларни синхронлайди ва сайёрани мусиқа асбобига айлантиради, унинг садоси ахборот оқимларини ташкиллаштиради. Жаҳон тараққиётининг ушбу таранг ва ҳар жойда ҳозиру нозир маромига кўра, тарих ҳар бир сатри қофияланадиган поэтик асарга айланиб бормоқда. Тамаддун мусиқаси, кўплаб воқеа-ҳодисаларнинг маъно оҳангдошлигини тинглаш чин маънодаги поэтик кечинмадир. Мусиқа ритмлари ва ахборот жараёнлари бир-бирига қўшилиб, кучли поэтик таассурот қолдиради.\nШу билан бирга поэзия чекловлар тизими эканини ҳам унутмаслик керак. Улар белгилаб қўйилган оҳанг ва қофиялар жойлашуви, ўрнатилган изчилликдаги урғули ва урғусиз бўғинлар алмашинувидан ҳосил бўлади. Ҳатто эркин шеър, верлибр ҳам маром нуқтаи назаридан насрдан кўра қатъийроқ шакл топади. Буни эслатиб туриш керак, чунки замонавий тамаддуннинг поэтиклиги, мажоз ва эврилишларга иштиёқи ички чекламаларни тақозо қилади – акс ҳолда бу ҳамма нарсанинг фожиали тарзда аралашиб кетишига олиб келиши мумкин. Муайян жисмнинг барча атомлари парчаланиб, массаси қувватга айланса, ядро портлаши вужудга келади.\n“Генетик бомбалар” ҳам ўзига яраша хавфли. ХХ асрнинг биринчи ярмидаёқ ҳар хил турларни: йўлбарсни шер, одамни маймун билан чатиштириш орқали янги турдаги сут эмизувчилар, итоатгўй мутант махлуқлар олиш бўйича тадқиқотлар ўтказилган эди. Яқинда ўтказилган трансген аралашувлари намунаси сифатида помидорнинг ичига камбала балиғи гени киритилган совуққа чидамли тури, маккажўхорининг чаён гени қўшилган қурғоқчиликка чидамли нави ёки ҳали тухумдан чиқмаган жўжа оёқ ва қанотларини ё фақат оёқ ёки қанот қилиб ривожлантиришнинг сескантирарли усулини санаб ўтиш мумкин. Трансген маҳсулотлар билан солиштирганда анъанавий селекциянинг муҳим чеклови борлигини эслатиб ўтмоқчиман: фақат ўзаро қариндош организмлар чатиштирилади, яъни турли навга мансуб картошкани чатиштириш мумкин, лекин помидор билан балиқни дурагайлаб бўлмайди.\nҲамма нарсани ҳамма нарсага айлантириш, турлар, жинслар, этнослар, тамаддуннинг структура унсурлари ўртасидаги тафовутни йўқотиш ялпи энтропия (немисча entropie, французча entropie < юнонча еn …га, ичкарига + tropē бурилиш, эврилиш; – тарж.) ва таназзулга учраш хавфини туғдиради. Шунинг учун поэтиклаштириш ҳақида тарихий тараққиёт вектори сифатида сўз юритганда поэзиянинг ифодалилигини кучайтирувчи мавжуд чекламаларини ҳам ёдда тутиш лозим. “Бир-биридан узоқ ғояларни ўзаро бириктириш” алоҳида сабаб ва теран қардошликка асосланган ассоциатив алоқаси бўлмаса, бемалол аралашиб кетмаган ҳоллардагина таъсир кучига эга бўлади.\nОдатда мажоз бир хилликка эмас, айнан ўхшашликка ишора қилишини қайд этиш лозим. Инсонни Худо билан бир хил деб билиш куфр, мияни компьютер билан айнан деб қараш жоҳил материализмдан бошқа нарса эмас, зотан, ўхшашлик бирхилликка ўтган жойда поэзия ва образлилик тугаб, формула ва тенгламалар тили бошланади.\nИНСОННИНГ ЎЗИНИ ЎЗИ БУНЁД ҚИЛИШИ\nРоман Якобсоннинг фикрича, “хабарга мойиллик (Einstellung), хабарнинг ўзи учунгина унга диққат-эътиборни жамлаш тилнинг поэтик функциясидир”. Сўзлар ва уларнинг композицияси, маъноси, ички ва ташқи шакли ўз-ўзидан салмоқ ва қадр-қиммат касб этгандагина… поэтиклик мавжуд бўлади…”.\nАвтореферент (ўзига йўналтма бериш – тарж.) функция, яъни тилни ўзига йўналтирувчи поэтик функция таърифини юксак поэзияга нисбатан ҳам қўллаш мумкин. Замонавий техниканинг поэтик функцияси, хусусан, анъанавий, аграр ва саноат жамиятидаги меҳнат бегона қилган кучни инсонга қайтаради. Саноатдан кейинги давр маҳсули бўлган энг илғор техника фетишга айланган товарларни ишлаб чиқаришда инсоннинг муҳим кучини тортиб олмайди, аксинча, инсоннинг ички теранлашувига, эврилиш имкониятларини кенгайтиришга сабаб бўлади. Бу товар ёки анжомнинг фойдалилигидан кўра инсоннинг ўзини ўзи бунёд қилиши, янги, кенгайтирилган образини яратишдир.\nИнсон фаолиятининг нафақат тил билан боғлиқ, қолаверса, барча турларида поэтик функция устувор бўлиши мумкин, у ўша фаолият турларини бирлаштириб туради. Ушбу ўз-ўзига қамалиб олишнинг сарчашмасида ўзини англаган, ўзи ҳаракат қилувчи, “автопоэтик” мавжудот туради, у, И.Кантнинг ялпи мажбурий ахлоқ қонунига кўра, “инсониятга ўз шахси ва исталган бошқа шахс тимсолига мақсад деб қараши ва унга ҳеч қачон восита деб қарамаслиги керак”. Инсоният фаолияти пировардида унинг ўзига нисбатан мақсад сифатида йўналтирилгандир ва бинобарин, олий кўринишларида поэтиклашади.\nХристиан динида Исо тимсолида Худони одам қиёфасида акс эттириш ва одамни илоҳийлаштириш Ғарб тамаддунининг асосий мавзусидир. Одам Худо бўлиши, яъни ўзини ўзи яратиши учун Худо одам бўлади. Нитше одамнинг алп одам яратишига оид ушбу мавзуни яна бир марта кўтарди. Инсоннинг дунёдаги тақдири унинг образлилик моҳиятини тобора теран кашф қилмоқда, чунки у нафақат биологик тур сифатида ўзгармоқда, балки ўзининг янада мураккаброқ, шартли ва олисдаги образини яратиб, бир вақтда уларни бирлаштирмоқда.\nАйни чоғда биз homo sapiens (лотинча ақлли одам – тарж.) пайдо бўлгандан бери энг муҳим антропологик инқилобни бошдан кечиряпмиз. Инсон тур сифатида нафақат меҳнат қуроллари ясай оладиган ва тамаддун барпо қиладиган ақл эгасидир. Бугунги антропологик инқилобнинг маъно-мазмуни шундаки, инсон уни ўзига сингдириб, алп одамга айланмоқда. У асарлар, товарлар, меҳнат маҳсулотлари кўринишидаги нарсаларга айлантирган онги ва фантазиясини ўзидан бегоналаштириб, энди қайта мослаштиради ва қайта ўзлаштириб олади. Одам “малла сочли фирибгар” сифатида эмас, ўзи яратган, ҳамма нарсани кўриб, эшитиб турувчи, қанотли ва деярли фариштамонанд техника қудратини сингдириб олган алп одам бўла бормоқда.\nXXI асрда тамаддун тараққиёти марказдан қочиш йўналишини сақлаб қолган ҳолда тобора марказга интилувчанлик хусусиятини касб этяпти. Биз тамаддун инсонни техник қурилмалар, тиббиёт препаратлари ва эҳтимол, конструктив генетик ўзгаришлар воситасида қайтадан бунёд эта бошлаган кескин ўзгаришлар остонасида турибмиз. Инсон танасига ўрнатилган ёки у билан чамбарчас боғланган асбоблар хотирасини кескин оширади, қабул қилиш органларини кенгайтиради, ишлаб чиқариш қобилияти ва муҳитга ижодий таъсирини кўпайтиради. Инсоннинг тур ўлароқ яратган нарсаларини сингдириб олган қодир табиий мавжудот сифатида ўзини бунёд қилиши Худо инсонни яратгандан сўнгги энг буюк антропоэйя амалидир. Албатта, бу инсон атрофидаги тамаддун муҳитини йўқ қилмайди, аммо унинг инсон ботинида мавжудлигини мустаҳкамлайди. Индивид тамаддуннинг микрокосми – кичик олами бўлиши, чексиз эгилувчан мавжудот, ўзини эркин ясовчи, миссиясини кўплаб амалий ва ҳаракатчан мажозлари, “аватарлари” орқали амалга оширувчи мультивидуум сифатида ўша тамаддуннинг ижодий яширин имкониятларини рўёбга чиқариши мумкин. Ўшанда поэзия ҳам тил билан боғлиқ ижод тури бўлиб қолмасдан, инсониятнинг ўзини ўзи бунёд этишидай мўлжалланган нарсасига эришади.\nПОЭЗИЯ ТАМАДДУН ЧЎҚҚИЛАРИДА\nЮксак поэзия сўз чегараларидан чиқиб кетиб, яъни эврилиш, бир образнинг бошқасига ўхшашлик ёки турдошлик белгиларига кўра айланиш санъати билан поэзиялигича қолади. Поэзия оғзаки ҳолатда салмоғини йўқотмоқда, бироқ ўта йирик миқёсларда – техник ва ижтимоий эврилишлар даражасида қудратини оширмоқда. Бундай юксак поэзияни тушуниш учун нафақат сўзда, қолаверса, нарсаларда, техносфера ва социосферада ифодаланган мажоз ва истиораларни тадқиқ қила оладиган юксак поэтика ва юксак филология зарур. Юқорида зикр этилган юксак поэзияларга мос равишда янги поэтикалар қатори вужудга келади: космопоэтика, технопоэтика, биопоэтика… Ушбу фанлар техник ихтиролар поэтикасини ўрганиши, астрономия асбобларига кучайтиргич гиперболалар сифатида қараши ёки қаршилантириш ва оксюморон (йўловчи ташувчи ва ҳарбий авиация, бошқарилувчи ва портловчи термоядро синтези) сингари айни технологияларни яратувчи ва бузғунчи сифатида қўллашни таҳлил қилиши мумкин.\nЭнди Ҳегел билан Шеллинг ўртасидаги эски баҳсга нуқта қўйиш мумкин. Шеллинг санъат ва тасаввурни маънавий тараққиёт чўққиси деб билган бўлса, Ҳегел мантиқий фикрлаш ва илмий билишни дунёвий Руҳ тараққиётининг энг юксак нуқтаси деб ҳисоблар эди. Айни чоқда Ҳегел фалсафаси санъатни дунёвий Руҳ тараққиётининг содда босқичи сифатида тарихан ҳалокатга маҳкум деб билади. Илмий билиш чўққиларига етган Руҳ борлиқнинг нисбатан паст, “ҳиссий” босқичи бўлган бадиий ижод даражасига қайтиб туша олмайди. Ақлнинг келгуси тараққиётида поэзия ва санъатга ўрин қолмайди.\nСанъатнинг анъанавий шакллари: картиналар ва ҳайкаллар масаласидаги Ҳегелнинг фикрига қўшилиш мумкин. Классик санъат ёки ХХ асрнинг боши ва ўрталаридаги модернизм даври билан солиштирилса, (ХХ асрнинг 60-йилларидан сўнгги) замонавий санъат музейларида таназзул ва тасаввур қашшоқлигини кўрамиз. Ҳақиқий замонавий санъат техникадир. У тафаккур ва маънавий интилишларга тўла, одамларни бир-бири билан боғлайди ҳамда мулоқот ва ижодга янги йўллар очади. Шу маънода Шеллинг ҳақ бўлиб чиқади: дунёни бадиий ўзгартириш илмий билимлар ва техник маҳоратнинг олий синтези экани маълум бўлади. Илм-фан ва техника исканжасига тушиб қолган кўҳна санъат ўлади, лекин уларнинг юксак чўққиларида янги поэзия пайдо бўлади, унга идрок этишнинг бошқа миқёслари керак бўлади. Бу энди анъанавий илм-фанга қарама-қарши қўйилган анъанавий санъат эмас, бу бир-бирига чамбарчас боғланиб кетадиган юксак илм-фан ва юксак санъатдир.\nҚадимги асотирларда бўй кўрсатган поэзия яхши тартибланган энг яхши сўзлар бўлиб қолмасдан табиат устидан ҳукмронлик қилувчи афсун ва дуога тенг кучдир. Орфей ашуласи билан дарахт ва қояларни жойида силжитган, ёввойи ҳайвонларни қўлга ўргатган, табиат ҳодисаларини бошқара олган. “Калевала” эпосидаги Вяйнемёйнен кароматли рунани (карел ва финнларнинг қадимий қўшиғи – тарж.) куйлаганда, кўллар мавжланган, тоғлар силкиниб, қулаб тушган. Поэзиянинг ушбу кучи ўтмишда гўзал афсона бўлиб, қолиб кетгани йўқ. Бугун кўз ўнгимизда поэзия дунёни ҳар қачонгидан ҳам қудратлироқ ва ҳар томонлама ўзгартирмоқда. Физика, биология, энергетика, информатика илгари фақат сўзда эришиш мумкин бўлган тараққиёт – поэзис маъносини олий мақсад деб таърифлайдиган поэзияга ҳамма нарсада ҳамма нарсада акс этадиган оламни поэтик композиция сифатида яратишга хизмат қилмоқда. Поэзия энг кучли эврилишларнинг ҳаракатлантирувчи кучи сифатида илк сўз – шеър шаклидан чиқиб, бир замонлар шеър ва қўшиқларда ўзгартирилган дунёни яна ўзгартириш учун илм-фан ва техника қуввати, барча билим ва касблар ашёлари билан қуролланмоқда.\nРус тилидан Фахриёр таржимаси\nМихаил Наумович Эпштейн (1950 йили Москва шаҳрида туғилган) – рус файласуфи, маданиятшуноси, адабиётшуноси, тилшуноси, эссенависи, Эмори университетининг (Атланта шаҳри, АҚШ) маданият назарияси ва рус адабиёти бўйича хизмат кўрсатган профессори ва Дарем университетининг (Буюк Британия) Гуманитар инновациялар маркази раҳбари, Россия Пен-маркази аъзоси.\nУшбу эссе муаллифнинг розилиги билан таржима қилинди ва чоп этилмоқда.\n “…бўлиши мумкин. Пригов шеърларида рус поэтик анъанаси бизга ва бутун дунёга сўнгги марта “кечир” деб айтган сўнгги рус шоири бўлиб олиши мумкин”. Владимир Мартынов. Пестрые прутья Иакова. – М.: 2009. С. 45.\n Василий Налимов. Вероятностная модель языка. – М.: Наука, 1979. С. 241, 242.\n Речь идет о способе преобразования оптического излучения. http://ria.ru/society/20060530/48834009.html\n См. З.А. Зорина, А.А. Смирнова. О чем рассказали «говорящие» обезьяны. – М.: 2006.\n Дмитрий Булатов. Русская рулетка. http://www.vavilon.ru/textonly/issue10/bulatov.html\n Сенека. Нравственные письма к Луцилию, письмо XIII. ] http://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1346570013\n Сет Ллойд. Программируя Вселенную. Квантовый компьютер и будущее науки. – М.: Альпина нон-фикшн, 2013. С. 7.\n Бошқа бир – материянинг ҳам катталашиб, ҳам майдалашиб бориш томон чексизлиги, Борлиқ тобора катталашиб бориш тартибидаги бир-бирига кирувчи тизимлар мажмуи эканлиги ҳақидаги – фараз замонавий фанда ҳозирча исботини топмаяпти, лекин келгусида унга қайтилиши эҳтимолдан холи эмас.\n Якобсон Р.О. Лингвистика и поэтика / Сокр. перев. И.А. Мельчука // Структурализм: «за» и «против»: Сборник статей. – М., 1975. С. 202–203. http://cyberleninka.ru/article/n/parallelizm-i-poeticheskaya-funktsiya-r-yakobsona-v-teorii-povtora#ixzz35b3TQUp3\n Р. Якобсон. Язык и бессознательное, пер. с англ., франц. – М.: 1996. С. 118.\n← Аввалги Аввалги Бамбара мақоллари (46 та)\nКейинги → Кейинги: Қосимжон Содиқов. “Хуастуанивт”нинг қадимги туркий версияси


Фарзандларимизга соғлом шахсий чегараларни шакллантиришга қандай ёрдам беришимиз мумкин • NeMolchi.uz\nBosh sahifa Jabrlanganlarga maslahat Фарзандларимизга соғлом шахсий чегараларни шакллантиришга қандай ёрдам беришимиз мумкин\nФарзандларимизга соғлом шахсий чегараларни шакллантиришга қандай ёрдам беришимиз мумкин\nАввалроқ, биз ота-оналар болаларнинг шахсий чегараларни қандай бузганлиги ва нима учун бу хавфли эканлиги ҳақида ёзган эдик. Бугун биз болангизга соғлом шахсий чегараларини шакллантиришда қандай ёрдам беришингиз мумкинлигига тўхталамиз.\nИнсон чегаралари – бу ўз «мен»ини бошқалардан ва унинг чегараларидан онгли равишда ажратиш. Бу бошқалар билан мулоқот қилишда ўзининг хавфсизлигини берувчи ҳиссиётдир, яъни биз билан бошқалар қандай тутишлари мумкин эмаслиги тушунчасини беради.\nСоғлом хавфсиз чегаралар инсоннинг учун ўзи ҳам, бошқалар билан соғлом муносабатларни шакллантириш ва сақлашда ҳам жуда муҳим.\nХўш, болангизга соғлом шахсий чегараларини шакллантиришда қандай ёрдам бера оласиз?\nФарзандингизга бошқалар унга тегишни ман қилиш мумкинлигини тушунтиринг. У ўз танасини бегоналарга кўрсатмаслиги кераклиги, шунингдек, фақат шифокор боланинг танасини текшириши мумкинлигини тушунтиринг (маълум ёшга қадар фақат ота-оналардан бири иштирокида).\nБунга ўпиш ва қучоқлаш ҳам киради – болангизни ўз хоҳишига қарши дўстларини, оила аъзоларини ёки бошқаларни қучоқлашга мажбурламанг. Агар болага ноқулай бўлса, унга босим ўтказманг. Ва, албатта, болаларни калтаклаш ҳам мумкин эмас.\nБоланинг ўз хонаси ёки шахсий бурчаги бўлиши керак. У ерда у ўзи учун қулай бўлган тарзда ҳаракат қилиши мумкинлигини тушунтиринг (албатта бу унинг бирор нарсага ўт қўйиши ёки у ердаги нарсаларга зарар етказиши мумкинлиги бундан мустасно).\nШунингдек, боланинг хонасини тақиллатиб кейин кириш кераклигини унутманг ва уни ҳам сизнинг хонангизга тақиллатмасдан кирмасликка ўргатинг.\nБолангизга ўйинчоқ сотиб олган бўлсангиз, энди унга эгалик қилишини айтинг. Агар у хоҳласа, ўйинчоқни кимгадир баҳам кўриши мумкин. Бировга совға қилдими – бу унинг ҳуқуқи. Унга унинг хатти-ҳаракатлари ва қарорлари учун ўзи жавобгар эканлигини ўргатинг.\nБоланинг нарсаларини сўрамасдан олманг. Фарзандингизга тушунтиринг, у ҳам бошқаларнинг нарсаларини сўрамай олиб кетмаслиги керак.\nУнга бошқа одамларнинг ташқи қиёфаси, ҳаракатлари ва ҳ.к.лар устидан ҳақоратига жим туришга мажбур эмаслигини тушунтиринг. Бола ўзини токсик муҳитдан ҳимоя қилиши ва бу борада ўзини айбдор ҳис қилмаслигини билиши керак.\nБоланинг ўз қарашлари бўлиб, унда қолишга ҳақли эканлигини тушунтиринг. Унинг фикри бошқаларнинг фикрларидан фарқ қилиши мумкин ва бунинг ёмон жойи йўқ. Агар хоҳласа, ўз фикрлари билан ўртоқлашиши ёки ўртоқлашмаслиги мумкин.\nУнга ўз нуқтаи назарини мажбуран ўтказишга уринаётган одамлар билан мулоқотни тўхтатиш ҳақли эканлигини айтинг.\nФарзандингиз қарорни ўзи қабул қилсин. У дўстлари, кийим-кечаклари, севимли машғулотлари, муайян вазиятда қандай ҳаракат қилишни танлашга қодир, унинг танловини танқид қилманг, хатоларини эслатманг. Ҳаётнинг ўзи унга яхши сабоқ бўлсин. Сиз тақиқ қўйганингиз сари у сиздан узоқлашади. Яхшиси, муайян вазиятдаги қарори қандай оқибатларга олиб келишини тушунтиринг. У ёғи унга ҳавола.\nФарзандларингиз билан кўпроқ мулоқот қилинг, шунда сиз унга баъзи нарсаларни етказишингиз осонроқ бўлади.


Навоийнинг Хоразм армони.. « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nНавоийнинг Хоразм армони..\n01 February 2017 - 15:59\nОрадан йиллар ўтди. Салтанат ишлари кўпайиб, Навоий ҳазратлари ижоду илм билан шуғулланай дея, 1476 йилда вазирлик лавозимидан истеъфога чиқди. Бу пайтда у акаси Баҳлулбекнинг невараси Мир Иброҳимни, оила қурмагани туфайли ўзига ўғил қилиб олганди. Кейин Мир Иброҳимнинг отаси — Ҳиротдаги подшо саройида хизматда бўлган Камолиддин Хоразмга — отаси Баҳлулбек ёнига ишга юборилади. Шундан сўнг Навоий ҳазратлари Мир Иброҳимни онасининг илтимосига биноанг бобоси Баҳлулбек ёнига жўнатади. Навоий шеърлар битаётган жияни Мир Иброҳимни, акаси Баҳлулбекни кўриш ниятида кейин ҳам Хоразмга бормоқчи бўлди. Аммо…


Ғарар (2 қисм) / Ислом молияси\nHome Бошланғич билимларФиқҳ\tҒарар (2 қисм)\nby Muhiddin 27.07.2021\n27.07.2021 123 views\nҒарарнинг ҳаддан ортиқ бўлиши, унинг шартномада жиддий тортишув ва келишмовчиликларга сабаб бўладиган даражада катта бўлиши ва шу сабабли шартноманинг бузилишига олиб келишидир.\nБуни қуйидаги мисолларда кўрамиз:\n1. эгалик ҳуқуқи бўлмаган мол савдоси;\n2. ҳуқуқий ёки ҳақиқий эгалиги бўлмаган (яъни савдогарнинг тасарруфида / назоратида бўлмаган) мол савдоси;\n3. (савдо пайтида) мавжуд бўлмаган ёки келажакда мавжуд бўлишига кафолат йўқ бўлган маҳсулот савдоси;\n4. харидорга молни кўриш ёки уни (яъни молни) тўлиқ тавсифини олиш имкониятини тақдим қилмасдан савдо қилиш, жумладан:\nбелгилари (серия рақами, русуми, синфи ва ҳ.к.з.);\nўзига хос жиҳатлари.\n5. миқдори аниқ бўлмаган маҳсулот савдоси;\n6. маҳсулот нархи, ҳажми, пул бирлиги (яъни савдо қайси пул бирлигида амалга оширилиши) ва ҳ.к.з. аниқ бўлмаган савдо;\n7. тўлов шартлари аниқ бўлмаган савдо;\n8. амал қилиш муддати кўрсатилмаган савдо шартномаси;\n9. маҳсулотни етказиб беришнинг аниқ ёки эҳтимолий имкони йўқлиги.\nШартномаларда ҳаддан ортиқ ғарарнинг кўринишлари (صيغة العقد)\nБу турдаги ғарарнинг амалдаги кўриниши қуйидагилардан иборат.\nИкки савдони бир савдода жамлаш;\nИкки савдони бир савдога бирлаштириш шартномани бекор қилади.\nБунинг мисоли: шартномада икки хил тўлов шартидан бирини аниқ белгиламай, “нақд пулга бир миллион сўм, ёки насияга икки миллион сўм”, деб нарх кўрсатиш. Бундай шартноманинг тақиқланишининг сабаби – бу нархнинг мавҳумлиги сабаб юзага келган ғарор, чунки харидор шартнома бўйича қайси нархда тўлов амалга оширилиши кераклигини аниқ билмайди.\nБитта шартномада икки хил савдони, масалан шартнома тузаётган томонлар ўртасида олди-сотди ва ижара битимларини бирлаштириш ҳам ғарар ҳисобланади.\nШу билан бирга, бир шартномани иккинчи шартномага мажбуран тобе қилмаган ҳолда биттадан ортиқ шартномани бирлаштирса бўлади (қарз (кредит) ва савдони бирлаштириш бундан мустасно, чунки бу бўйича махсус таъқиқ мавжуд). Икки шартномани бирлаштиришда, уларнинг ҳар бири алоҳида ҳолатда ҳам жоиз бўлиши шарт. Яъни, масалан ижара шартномасини бажармаслик, савдо шартномасини бекор бўлишига олиб келмасагина бундай шартномаларни бирлаштириш мумкин бўлади.\nТақиқланган сотув ва ижара шартномасига қуйидаги шартнома мисол бўла олади: кимдир ўз уйини бозор нархидан арзон нархда сотади ва бунинг эвазига у ўзи вафот этгунига қадар ўша ўзи сотган уйда рамзий ижара ҳақи тўлаб туриш шартини қўяди. Бу ҳолатда, уйни сотиб олган харидор ўша одам вафот этмагунча уйдан ўзи хоҳлагандек фойдалана олмайди.\nБундай олди-сотди яроқсиз ҳисобланади, чунки иккита келишув битта шартномада акс этган: савдо ва ижара. Бу ҳолатда савдо шартномаси қачон тугаши номаълум бўлган ижара шартномасига боғлиқ бўлиб қолган, бу эса ғарар ва жаҳолатдир, чунки инсоннинг ҳаёти қачон тугашини Aллоҳдан ўзга ҳеч ким билмайди. Хуллас бундай шарт қўйиш мумкин эмас ва шу сабабли савдо бекор бўлади.\nМазкур савдода сотув шартли бўлади, яъни бир нарсанинг савдосини бошқа бир ноаниқ воқеага, агарда, қачонки каби сўзлар воситасида боғлаб шартли қилиб қўйилади.\nМасалан, агар кимдир: “Мендан маҳсулот сотиб ол ва агар зарар кўрсанг, мен қоплаб бераман” деса, бундай шарт нотўғри (ва шу сабабли кучга эга эмас), аммо савдо жоиз бўлади. Бунинг сабаби шундаки, шартнома тузилиб, тўлов амалга оширилгач, сотилган мол харидорга ўтади ва у маҳсулот бўйича тўлиқ ҳуқуқларга эга бўлади. Бунда, харидор фойда кўрса ҳам зарар кўрса ҳам ўзи учун бўлади ва сотувчининг бунда ҳеч қандай манфаати йўқ. Шундай қилиб, бундай шарт қўйиш ва қоплаб бериш ваъдаси мазмунсиз, аммо савдо жоиз ва самарали бўлиши мумкин.\nЁки сотувчи: “агар у менга уйини сотса, мен сизга ўз уйимни сотаман” деса ва харидор розилик билдирса. Ҳуқуқшуносларнинг кўпчилиги бу савдони унда ғарар борлиги учун жоиз эмас деб ҳисоблашади. Ҳар иккала томон ҳам қўйилган шартнинг амалга ошиши ёки ошмаслигини билишмайди, яъни савдо тугалланадими ёки йўқми номаълум.\nБироқ, ҳамма шартли савдо ҳам тақиқланмаган. Шариат талабларидан бирортасига зид бўлган, томонларнинг бирортасига зарар етказадиган ёки битим талаблари бажарилишини оғирлаштирадиган ҳар қандай талаб ёки шарт тақиқлангандир. Шунга ўхшаш, ҳар қандай одатий амалиёт, агар у Қуръон ёки Суннатга зид бўлмаса, тақиқланмагандир.\nМасалан, сотувчи маҳсулотга 2 йиллик кафолат ва бир йиллик бепул хизмат тақдим қилиши ҳақидаги шарт ботил эмас (яъни таъқиқланмаган), шунингдек нуқсонли маҳсулотларга кафолат берилиши ҳам муаммо эмас.\n(Албатта, юқоридаги рухсат этилган ва тақиқланган шартномалар рўйхати тўлиқ эмас. Шариатга мувофиқ ва номувофиқ шартномалар, ҳамда уларнинг тақиқланган жиҳатларини кейинчалик батафсил ёритамиз. Келтирилган мисоллар олди-сотди шартномаларида ғарар масаласини яхшироқ тушуниб олишингиз учунгина берилди).


34007 Ўқиш режими + -\nБисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Шайх Зулфиқор Аҳмад ҳазратлари Нақшбандия тариқатининг замонамиздаги машҳур устозларидан бири ҳисобланадилар. Қуйида, Нақшбандия тариқатидаги зикрлар ҳақида савол билан у зотга мурожаат қилган аёлнинг мактубига жавобан Шайх Зулфиқор Аҳмад Нақшбандий ҳазратлари томонидан ёзилган мактубни сиз азизларнинг эътиборингизга ҳавола қиламиз.\nУнинг буюк исми ила: Аллоҳ, Аллоҳ, Аллоҳ!\nМуҳтарама синглим! Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳу!\nАллоҳ таоло сизни Ўз паноҳида асрасин. Мен хатингизни олишликдан жуда ҳам мамнун бўлдим. Билингким, бу камина фақир қачон бўлмасин хат қабул қилса, дарҳол дуо қилади ва руҳан жавоб қайтаради. Жуда ҳам бандлик туфайли баъзан хатлар кечикади. Сиз мендан Нақшбандия Мужаддидия тариқатидаги зикрлар ҳақида сўрабсиз. Қуйида бу ҳақида бир қанча маълумотларни бериб ўтаман.\nАввало, Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло сизни ҳар онда кузатиб турганини англаб етинг. Сўнгра, ҳар қандай вазиятда – юрганингизда ҳам, ўтирганингизда ёки кундалик юмушларингиз билан банд бўлган вақтингизда ҳам юрагингиз “Аллоҳ! Аллоҳ! Аллоҳ!”, деб чақираётганини ҳис қилинг! Юрагингизга эътибор беринг ва у Аллоҳга юзланган эканлигига ишонч ҳосил қилинг.\nҚўлларингиз ишда бўлса ҳам, юрагингиз Аллоҳнинг зикри билан банд бўлсин. Бутун кунингиз давомида шу изҳорни мақсад деб билинг, яъни “Дил ба ёру, даст ба кор” – дилингиз Аллоҳда, қўлингиз меҳнатда бўлсин! Бизнинг буюк машойихларимиз ғафлат ва бепарволикда ўтказилган бир лаҳзани куфр ҳолатида ўтказилган вақт деб ҳисоблаш кераклигини айтганлар. Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло Қуръони Каримда оқил инсонларнинг белгиларини қуйидагича тасвирлайди: “Аллоҳни тик турган, ўтирган ва ёнбошлаган ҳолларида эслайдиганлар…”. (Аъроф сураси, 191-оят).\nКамина фақир, мақсадларингизга етишишингизни сўраб дуо қилади.\nДунё ишларидан фориғ бўлганингизда, тонгда ёки тунда ёлғиз ўзингиз холи қолинг. Жойнамозга ўтиринг, кўзингизни юминг ва бошингизни қуйи эгинг. Қалбингиз ойнасини очинг ва ўзлигингизга боқинг.\nЎзингизни чуқур билинг, ҳаёт сирини англанг,\nМени рад этсангиз-да, ўзлигингиз ила бирлашинг.\nОдамлар ҳаёти иборат ўйин-кулги, исрофдан.\nАбадийдир охиратнинг ҳазинаси,\nОдамзот бойлиги эса ўткинчидир соя каби.\nУндан ўзгага бўйсунсангиз гар,\nЙўқотурсиз дунёни ҳам, охиратни ҳам.\nМуроқаба — Аллоҳ таолонинг марҳаматини қалбингизга тушишини сабр-тоқат билан сидқидилдан кутишликни талаб қилади. Кун мобайнида 10-15 дақиқа вақтингизни уни адо этиш учун сарфланг. Оёқ, қўл ва тилингизни қимирлатмай, сокинлик билан ўтиринг ва ҳаёлингизни барча ўйлардан фориғ этинг. Аллоҳ таолонинг марҳаматига диққат қилинг, қалбингизнинг тубига назар ташлаб, уни носоғлом ва ёмон ўйлардан тозаланг. Сукут сақланг ва юрагингизни “Аллоҳ! Аллоҳ! Аллоҳ!” дея, Унинг марҳаматига миннатдорчилик билдириб чақираётганини тингланг. Унутмангки, бундай муроқаба — ақл ва руҳнинг сокинлигига эришиш йўлидир.\nНа аҳли оилангиз, на мол-дунё қалбингизга бермас ҳаловат,\nҚалб фақат Аллоҳнинг зикри ила ором олур.\nХотиржамлик Сенинг исмингга боғлиқдир фақат.\nТўшак тикандан бўлса ҳам, уйқу келур.\nДарҳақиқат сиз илк бор муроқабани бошлаётганингизда, ҳаёлингизга сизни чалғитадиган ёмон фикрлар келиши мумкин. Бу нарса сизни йўлдан қайтаришига имкон берманг. Муроқаба, ҳаётингиз мобайнида кўнглингизда тўпланган ўйлар-фикрлардан поклайди. Уларни эсдан чиқариб ташлашингиз билан қалб қайта тирилади. Бу дунёни фосиқ юрак билан тарк этсангиз, Аллоҳнинг ҳузурига қандай борасиз? Сиз ўзингизни кўпроқ англаганингиз сари ички дунёингиз покланади ва Аллоҳ билан алоқа ўрнатасиз. Агар муроқаба учун сизда вақт етишмаётган бўлса, уйқуга ётишингиздан олдин бир неча дақиқани бунинг учун сарфласангиз, у сизнинг одатингизга айланади.\nҚачонки бошимни қуйи эгсам,\nҚалбимда кўрурман Дўстим сийратин.\nВақт ўткан сайин, сиз муроқаба туфайли ички хотиржамликка эриша бошлайсиз. Нима бўлган тақдирда ҳам, агар истасингиз муроқаба учун янада кўпроқ вақтингизни сарфлашга ҳаракат қилаверинг.\nЮрак қайғу ила излайди кун-у тун бўш вақтни,\nМаҳбубини ўйлаб ўтирмоқ учун.\nМуроқаба пайтида мудрашни бошласангиз хавотирга тушманг. Бирор нарсага суяниб ёки ётган ҳолатда ҳам буни бажариш мумкин. Агарда, одамларнинг орасида бўлганингизда кўзларингизни юмиб ўтиришда ўзингизни ноқулай ҳис қилсангиз, муроқабани очиқ кўзлар билан адо этса ҳам бўлади.\nЭй, Маҳбубим! Бор ҳаёлим висолингда, тилим эса ҳамд айтар!\nҚалбимда ўйларим сен ҳақингда эсган чоғ, қаерга ҳам беркинасан?!\nМуроқаба ва унинг моҳиятини таом ва ичимликлардан кўра афзалроқ деб билинг. Ҳадиси шарифда, Аллоҳ таоло мунтазам равишда қилинган ибодатни афзал кўриши айтилган, агар у оз бўлса ҳам. Муроқаба орқали юрагингиз идрок этишни бошлайди.\nАллоҳни англовчи бир қалбни орзу қилинг,\nКўз ила кўрмоқ ва қалб ила кўрмоқ бир хил эмасдир.\nМунтазам муроқабага қарамасдан сизнинг қўрқув ва ташвишларингиз баъзан ўтиб бўлмас тўсиқ каби туюлиши мумкин. Бу машқ осон эмас, лекин у бажарилиши лозим. Ўз устингизда ишланг! Сиз уни ҳатто йўлда – машинада ёки автобусда кетаётганингизда ҳам бажаришингиз мумкин.\nҲаёт Аллоҳнинг амридир, ҳаёт бу сир-синоат,\nЯшашнинг олий нуқтаси – юрак “Аллоҳ” деб нола қилмоғи.\nИшончим комил, мунтазам Муроқаба билан ҳолатингиз яхшиланади. Агар Қалб уйғонса, кўзлар бошқача кўришни, оёқ-қўллар бошқача ҳаракатланишни, ақл бошқача фаҳмлашни бошлайди. Ҳаётингиз Аллоҳ таолонинг кўрсатган йўлига ўтади. Одамлар ҳушбўй ҳид таратадиган кийик гўштидан завқланишади. Умид қиламанки сиз тўғри йўлимизнинг ҳушбўй ифорига эришасиз.\nАллоҳ жўнатган синовлар сизга қарши келибди,\nЧунки қалбингизда кўринмас ҳеч қандай ташвиш,\nКитоб ўқимоқ, ҳаракат қилишингиз учун вақт қолдирмас,\nСиз батаҳқиқ ўқувчисиз, аммо ҳаракатга эга эмассиз.\nДоимий зикр туфайли инсонда Аллоҳга бўлган муҳаббат ва завқ ошиб боради. Ибодат қилиб бўлгач, сиз кейинги ибодатни интизорлик билан кута бошлайсиз. Зикр ва ибодатни, яхши амалларингизни қандайдир оғир юк ва мажбурият деб ҳисоблашдан қутуласиз. Аксинча, улар сиз ортидан чопадиган ҳадяларга айланади.\nПАЙҒАМБАРИМИЗГА САЛОВАТ АЙТИШ\nПайғамбаримизга ҳар куни юз марта саловат айтинг:\nاَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيَّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَباَرِكْ وَسَلِّمْ\nАллоҳума солли ъалаа саййидинаа Муҳаммад, ва ъалаа аали саййидинаа Муҳаммад ва барик ва саллим.\n(Маъноси: Эй Аллоҳим, саййидимиз бўлган Муҳаммадга ва у зотнинг аҳли оиласига саловот, барокат ва саломлар бўлсин!).\nСиз бу Саловатни, гўёки Аллоҳнинг ҳузурига бир ҳадя мисоли тақдим қилгандек, ўта самимият ила, камтарлик ва муҳаббат билан ўқинг.\nКимнинг шарафли исми лабимдадир, ё Аллоҳим,\nТилимни эркалар, унинг исмин айтмоқлигим.\nГуноҳларингиз устидан мулоҳаза юритиб, бениҳоя уялиш ва тавозе билан кунига юз маротаба истиғфор айтинг:\nأَسْتَغْفِرُ اللهَ رَبِّى مِنْ كُلِّ ذَنْبِ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ\nАстағфируллаҳа роббии мин кулли занби ва атуубу илайҳи.\n(Маъноси: Роббимдан барча гуноҳларим учун кечирим сўрайман ва Унга тавба қиламан).\nАгар уят ва афсусдан кўзингиз ёшланмаса, ҳеч бўлмаганда бу ҳолатлар юзингизда ўз ифодасини кўрсатсин. Кўз ёшингиз шунчалик ҳақиқий бўлсинки, уларнинг тўкилиши қабул бўлсин. Гуноҳларини кечирилишини сўраб дангасалик ва эътиборсизлик билан айтилган истиғфор ноўриндир ва бунинг ўзи яна истиғфор айтиш учун етарлидир. Инсон гуноҳлари учун фақатгина кечирим сўрабгина қолмай, ўзида шаклланган ёмон одатларни бартараф этишга уринмоғи лозим.\nРоббимизга йиғлаб илтижо қилиш учун, субҳдан олдинги таҳажжуд намозини ўқишга уйғона олишимизнинг ўзи ҳам бир бахтдир.\nУ хоҳ Аттор бўлсин, хоҳ Румий, ё Ғаззолий,\nСубҳга яқин тўкмасдан кўз ёш, ҳеч нарсага эришмас.\nБугунги кунда кўпчилик анвойи меваларнинг таъмларидан роҳатланишади-ю, аммо субҳ вақтидан олдинги таҳажжуд намозини ўқувчи инсон ҳис этадиган завқу-шавқ таъмидан йироқдадирлар. Таҳажжуд намозини кечалари туриб кучли истак билан, ғам-андуҳ билан илтижо учун адо этадиган инсонлар қаерда колди?\nСизнинг йиғинларингиз тугади, сиз излаётганлар ўтди-кетди.\nЭнди йўқдир саҳардаги нолалар-у кўз ёшлар.\nБаъзи аёллар кун давомида уйларини тозалаб завқланишади. Қанийди улар ўша кунлари давомида озгина вақтларини истиғфор ва зикр айтиб қалбларини ҳам тозалашга сарф этишса…\nМенинг муҳтарама синглим! Солиҳликнинг нурлари қанчалик сўниб бораётгани сайин, дунёни зулмат шунчалик тез тўлдирмоқда ва ҳар бир ўтган кун сайин бу дунё ҳалокатга яқинлашмоқда.\nИймони Уҳуд тоғидек бўлган иймон эгалари, ўз иймонини ҳар онда йўқотишдан қўрқиб яшашган эди. Биз эса, арзимас иймонимиз билан иймонли ҳолда ўлишимизга қатъий ишончдамиз.\nБу ҳадя — қимматбаҳо ҳазина сари элтадиган йўлдир. Биз иймонимиз мустаҳкамлигига қанчалик эътибор берамиз?! Шунинг учун ҳам ҳар кун тавба қилишимиз зарур. У бизнинг бурчимиз ва ҳузур ҳаловатимиздир. Аллоҳ таоло икки томчини – шаҳиднинг танасидан тўкилган қон томчисини ҳамда уят ва пушаймонликдан тўкилган кўз ёшини яхши кўради.\nРоббим олмос каби қабул қилди,\nУятдан тўкилган икки томчи кўз ёшим.\nОнада ўз боласига нисбатан жуда кучли муҳаббат бўлади ва у боласини ҳар қандай вазиятда ўз паноҳига олади. Онанинг муҳаббати чиқиб бўлмайдиган юксак тоғдир, тубига етиб бўлмайдиган уммондир. Агар қайсар ўғил онанинг пойига тиз чўкиб пушаймонлик ва уялиш билан кечирим сўраса, онаси унга меҳр кўрсатиб, жаҳли чиққанлигига қарамасдан кечиради.\nБу ривоятнинг маъносига эътибор беринг: Агар етмиш онанинг меҳрини бирлаштирилса ҳам, Аллоҳ таолонинг ўз бандаларига нисбатан меҳрига етолмас. Агар кўзингиздан тавба кўз ёшлари оқса, сизга Аллоҳнинг марҳамати тўкилади. Бу, Аллоҳ таолонинг марҳамати хар нарсадан устун эканлиги сабабидандир.\nАгар кимдир минг йиллар давомида гуноҳ иш қилган бўлса, у Аллоҳнинг чексиз марҳамати олдида оздир. Агар у чин қалбдан гуноҳларига тавба қилиб надомат чекса, унинг гуноҳлари кечирилади ва тавбаси қабул қилинади. Хабарларда айтилишича, Аллоҳ таоло қуйидагиларни эълон қилгандир:\n“Агар сизнинг гуноҳларингиз дунёдаги жамики дарахтлардаги барглардан-да кўп бўлса, осмонлардаги жамики юлдузлардан-да зиёдроқ бўлса, уммон кўпикларидан кўпроқ бўлса ҳам, ва ҳатто чўлдаги қум зарраларидан кўп бўлганида ҳам, улар Унинг марҳамати олдида оздир”.\nБундан ташқари, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилинган ҳадиси Қудсийда, Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\n“Агар сизлардан бирортангиз тавба қилсангиз-у яна гуноҳга қайтсангиз, яна тавба қилиб яна қайтсангиз, билингки сизлар юз маротаба тавба қилиб қайтган тақдирингизда ҳам, Менинг (раҳмат) эшикларим доимо очиқдир, келсангиз тавбангизни қабул қилавераман”.\nҲар куни Қуръондан бир жуз (пора)нинг чорак қисмини ўқишга одатланинг. Билингки, аёллар намоз ўқиши мумкин бўлмаган ҳолларда Қуръон ҳам ўқий олмайдилар. Асални қошиқчада ҳар татиб кўрганингизда роҳатланганингиз каби, унинг ҳар бир оятини ўқиб роҳатланинг ва юрагингизга тушаётган ҳар бир оятнинг маъно моҳиятини англанг.\nБу Китоб сизнинг қалбингизга жойлашмагунига қадар, сиз тугунларни ечолмайсиз, сир-синоатларга бой бўлган бу дунёни тушуна олмайсиз.\nРУҲИЙ БОҒЛАНИШ (ШАЙХ)\nЯна бир кундалик вазифангизга қўшиладиган нарса бу руҳий ҳолатингиздан хабардор бўлиб туриши учун руҳий етакчингиз (шайх) билан доимий алоқада бўлишингиздир. Ўз ҳолатингиз ҳақида айтганингизда ҳамиша ростгўй бўлинг ва маслаҳатларга риоя қилинг. Боғбон муҳаббат ва парвариш билан озиқланган ўсимлигини ривожланаётганини кўрганида мамнун бўлади. Жисмоний касаллигини тузалишидан умид қилган ҳар қандай киши ўз табиби билан мулоқотда бўлиши лозимдир. Шунингдек, агар сиз руҳий ҳасталикдан озод бўлиш йўлини излаётган бўлсангиз устозингиз билан мулоқотда бўлинг. Бирор бир ҳунар ёки фанни ўрганиш учун устознинг бўлишлиги жуда муҳимдир.\nШуни билки, устозсиз ўрганган ҳар киши,\nПойдеворсиз бинодир, қулашга тайёр.\nИслом шариатини ва Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатларини бизларга ўргатишда кўмакчи бўлиб, бизларни ўқитган устозу мураббийларимизни Аллоҳ мукофотласин.\nБугунги кунда баъзи бир мадраса ва масжидларда шариатдан бехабар бўлган сохта ва бузғунчи кимсалар етакчилик мавқеини эгаллаб олганлар. Уларнинг ҳаёти суннатдан маҳрум, улар ўзлари адашиб, бошқаларни ҳам йўлдан оздирмоқдалар. Ўзи сувда сузишни билмаган киши бошқа бировни чўкишдан қутқара олмагани сингари, бундай инсонлар Тасаввуф номини ёмонотлиқ қилишга хизмат қиладилар.\nБу сўзларга яхшилаб эътибор беринг! Бу мулоқот (байъат)нинг мақсади, Аллоҳ таолонинг розилигига эришиш, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатларига риоя этиш ва ўз нафсимизни тузатишдан иборатдир.\nЮқорида берилган вазифалар шу қадар кучлики, Сиз уларни мунтазам бажариб борсангиз бир неча кун ичида ўзгаришларни сезасиз. Кундалик ҳаётингиз давомида шариат амалларига риоя қилишингиз осонлашади. Бу ишда мунтазам бўлсангиз ҳузур ҳаловатда яшайсиз. Кўп шакар озроғига нисбатан ширинроқдир ва биз аста-секинлик билан бу вазифаларни қандай адо этишни билиб оламиз. Уйдагиларингизга саломимни етказинг.\nВассалом, маъал икром.\nФақир Зулфиқор Аҳмад Нақшбандий Мужаддидий.\n19:12 / 02.02.2017 5923\n08:29 / 06.12.2016 6571\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оилалари\nОталари Абдуллоҳ ибн Абдулмуттолиб Пайғамбаримиз алайҳиссалом туғилмасларидан олдин оламдан ўтганлар. Оналари Омина бинти Ваҳб Пайғамбаримиз давоми...\n10:29 / 20.01.2017 3087\nСен Роббингга суяниб талаб қилган нарса тўхтаб қолмас\nСен Роббингга суяниб талаб қилган нарса тўхтаб қолмас. Сен ўзингга суяниб талаб қилган нарса осон бўлмас. Аллоҳ таоло учун бўлган нарса давом этиб тураверади, давоми...\n04:06 / 27.12.2017 1929\n11:17 / 14.01.2020 131134


ИНГЛИЗ ТИЛИ ВА АДАБИЁТИ КАФЕДРАСИ | Karakalpak state university\nЎзбекистон Республикасида бугунги кунда чет тиллари, айниқса инглиз тилини ўрганиш давлат сиёсатига айланганлиги барчамизга малум. 2012-йилнинг 10-декабрида Президент И.А.Каримовнинг «Чет тилларини ўрганишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари ҳақида»ги қарорида айтиб ўтилганидек, Ўзбекистоннинг ўқув муассасаларида инглиз тилини дунё талабларига жавоб берадиган даражада ўқитиш асосий масала ҳисобланади.\nИнглиз тили ва адабиёти кафедраси 1976-йили университет очилгандан буён ўз фаолиятини юритиб келмоқда. Бугунги кунда кафедрада «Чет тили ва адабиёти», «Филология ва тилларни ўқитиш» ва магистратура «Лингвистика» (инглиз тили) талим йўналаишлари бўйича талабаларга билим берилмоқда. Кафедрада илм кандидатлари, доцентлар Н.Ю.Юлдашев, Г.А.Нурымбетова, Д.У.Сейтова, Г.Тлеумуратов, Д.Хаджиева, Дж.Курбанбаев, З.Утешова, Ж.Сейтжанов, шунингдек тажрибали катта ўқитувчилар Р.Елмуратов, Г.Ешимбетова талабаларга дарс бермоқда. Кафедрада 35 профессор-ўқитувчи ишлаб келмоқда. Улардан саккиз илм кандидати, 2 катта ўқитувчи ва 25 ассистент лавозимларида ишлайди.\nЛекциялар ва амалий фанлар янги методик ва ахборот технологияларини қўлланган ҳолда ўтказилмоқда. Кўпчилик махсус фанлардан амалий машғулотлар янги ўрнатилган замонавий асбоб-ускуналарга ега лингофон ҳоналарида олиб борилади.\nКафедрада талабаларнинг сўзлаш маҳоратини ривожлантиришга ёрдам берувчи махсус тарзда тузилган клублар, хусусан «English Speaking club», «Scientific club», «Reading club» иш юритиб келмоқда. Ҳар йили кафедрада «Инглиз тили ҳафталиги», ҳар ойлик илмий-методик семинар, илмий-назарий ва илмий-амалий семинарлар ташкиллаштирилиб ўқитувчиларнинг ва талаба ёшлар мунтазам иштирок етишади. Кафедранинг 18 талабалари зукко талабалар қаторидан жой олган. Зукко талабалар орасида инглиз тили бўйича республика фан олимпиадаси ғолиблари, Навоий, Бердақ номидаги давлат стипендияси егалари бор. Улардан, Гульмира Ибраимова, Бийбиназ Альманова, Абдимурат Тлеумуратов, Шахзада Сайманова,Авезова Фариза Ибрагимова Назокат. Алламуратова Хурлиман, ва бошқалар.\n2012-2013 ўқув йилидан бошлаб «Ўзбекистонда бўлажак инглизх тили ўқитувчиларини таёрлашда ўқув дастурларини қайта ишлаб чиқиш PRESETT» номли Ўзбекистон Республи-каси Олий ва ўрта махсус талим вазирлиги ва Британия Кенгаши билан биргаликдаги ҳамкорлиги асосида 2 бакалавр йўналишида ўқув жараёни олиб борилмоқда.\nБу гурухларда ўқитиш Европа стандартлари асосида ишлаб чиқилган дастур асосида олиб борилади. Ўқув жараёнининг жадаллигини янада ошириш мақсадида кафедрага Британия кенгаши томонидан 5 232 550 сумлик ўқув материаллари берилди. Шунингдек, кафедра азолари ҳар йили икки марта Ўзбекистондаги Британия Кенгаши ва ЎзМЖТУ томонидан ташкиллаштириладиган амалий семинарларда қатнашиб келмоқда.\nКафедра профессор-ўқитувчилари томонидан методик ва ўқув қўлланмалар, ҳар ҳил дастурлар ишланмоқда. Д.Сейтованинг «Общее языкознание» дарслиги (Нукус, 2011), Д. Хаджиеванинг «Stylistics through practice» (Cамарканд, 2012) Д.Мамырбаева ва Д.Хаджиеваларнинг «Жазба аўдарма» (Нукус, 2011) Д.Хаджиева ва Д.Джумамбетоваларнинг «Developing speaking through writing activities» (Нукус, 2015) дарслигини , З.Сагатова, А.Төлеўбаеваларнинг «Get a handle on your reading» (2015)ўқув қўлланмаларини атаб ўтиш жоиз. Профессор-ўқитувчилар томонидан сўнги уч йил мобайнида республикамизда 60 дан ортиқ, чет елларда 20 илмий мақола нашрдан чиқди . Кафедрамизда 2013-йилдан бошлаб ҳар йили «Тил билими ҳəм шет тиллерин оқытыўдың əҳмийетли мəселелери» атамасида илмий – методик журнал «Қарақалпақстан» нашридан чиқиши йўлга қўйилди.\nУнда кафедра профессор ўқитувчиларининг, магистрантлар ва зийрак талабаларнинг мақолалари чоп етилади.\nКафедра ўқитувчилари Дж.Курбанбаев, Д.Мамырбаева, А.Тажиева Буюк Британиянинг йирик ўқув муассасаларида инглиз тили бойича йўналишини оширди.\nШунингдек, талабалар Республика ва чет давлатлардаги йирик ўқув муассасаларининг талим дастурига қатнашиб ғолиб бўлиб келмоқда. Жанубий Кореянинг Сувон университетида, 4-босқич, талабаси А.Б. Кутлымуратова KOICA дастури орқали билим олди.\nКафедрада фаолият юритаётган илмий -даражали профессор- ўқитувчилар\nХаджиева Дилбар Тажимуратовна, филология фанлари кандидати, доцент. 1961-йили 5-июлда Нукус шахрида туғилган. 1983-йили Нукус давлат университетини тамомлаган. «Изменения структурно-функциональной характеристики и валент-ности глагольных словосочетания в истории развития английского языка» мавзусида кандидатлик диссертациясини муваффақиятли ҳимоя қилди. 1 монографияси., 6 ўқув қўлланмаси, 50 дан зиёд илмий мақолалари, 40 дан ортиқ тезислари нашр қилинди. Инглиз тили ва адабиёти кафедраси мудири.\nКурбанбаев Джавод Аминбаевич, педагогика фанлари кандидати, доцент. 1978-йили 10-августда Нукус шахрида туғилган. 2001-йили Ўзбекистон давлат жахон тиллари университетини тамомлаган.Мутахассислиги Инглиз тили ва Адабиети Магистранти. 2011-йили «Бўлажак чет тили ўқитувчиларининг нутқ омилкорлигини назорат қилиш методикаси (инглиз тили амалий грамматикаси материалида)»мавзусида кандидатлик диссертациясини ҳимоя қилди. 40дан ошиқ илмий-методик ишлари нашр етилди. Шунингдек 2 ўкув қўлланмаси чоп етилди. 2015-йилдан бошлаб Чет-тиллари факультети декани.\nЮлдашев Нарбай, филология фанлари кандидати, доцент. 1937-йили 15-мартда Амударьё туманида туғилган. 1959-йили Қорақалпоқ Давлат Педагогика Институтини тамомлаган. 1986-йили «Структурно-типологический анализ объектных слово-сочетаний в английском и каракалпакском языках» мавзусида кандидатлик диссертациясини ҳимоя қилди. 50 дан зиёд илмий мақола ва тезислари, 1дарслик, 1 ўқув қўлланма, 2 методик қўлланмаси нашрдан чиқди. 2005-йилдан бошлаб кафедра доценти.\nТлеумуратов Генжемурат, филология фанлари кандидати, доцент. 1951-йили 23-мартда Қораўзак туманида туғилган. 1974-йили Қорақалпоқ Давлат Педагогика Институтини тамомлаган. 2011-йил «Историческая морфология и словообразования английского языка» мавзусидакандидатлик диссертациясини муваффақиятли ҳимоя қилди. 2 ўқув қўлланмаси, 15 дан зиёд илмий мақолалари, 20 дан зиёд тезислари чоп етилган.\nСейтова Дәмегул Отарбаевна, филология фанлари кандидати, доцент. 1955-йили 3-мартда Москва шаҳрида туғилган. 1977-йили Қорақалпоқ Давлат Педагогика ИНститутини тамомлаган. 1996-йили «Типологическая категория фазовости в разносистемных языках (на материале английского и каракалпакского языков)» мавзусида кандидатлик диссертациясини ҳимоя қилган. Ҳозирги вақтда докторлик мавзуси устида иш олиб бормоқда. 150 дан зиёд илмий мақолалари ва тезислари, 5 дарслик, 2 луғат, 8 ўқув қўлланма, 7 методик қўлланмаси нашрдан чикди. 2010-йилдан бошлаб Инглиз филологияси кафедраси доценти.\nНурымбетова Гулайым Аметовна, филология фанлари кандидати, доцент. 1954-йили 30-апрелда Нукус шаҳрида туғилган. 1976-йили Қорақалпоқ Давлат Педагогика ИНститутини тамомлаган. 1985-йили «Сингармонизм характери-стики фонологического слуха» мавзусида кандидатлик диссертациясини ҳимоя қилган. 1 монография, 20 дан зиёд илмий мақолалари ва тезислари нашрдан чиққан. 2008-йилдан бошлаб Инглиз филологияси кафедраси доценти лавозимида фаолият юритиб келмоқда.\nУтешова Зернегул Хурметуллаевна, педагогика фанлари кандидати, доцент. 1982-йили 26-октябрда Нукус шаҳрида туғилган. 2003-йили Қорақалпоқ Давлат Университетини тамомлаган. 2009-йили «Лингвокультурологический аспект методики обучения речевому этикету англий-ского языка в каракалпакских школах» мавзусида кандидатлик диссертациясини ҳимоя қилган. 20 дан зиёд илмий мақолалари, 2 ўқув қўлланмаси чоп етилган. 2009-йилдан бошлаб кафедра доценти.\nШунингдек, кафедрада катта ўқитувчиси Г.Ешимбетова,Р.Елмуратов ассистентлар Ю.Мамутова, Л.Пак, Г.Конысов, Ф.Аташова, У. Хакимов, Р. Сапарниязов, Г.Жолдасова, С.Кудайбергенова, Т.Кулниязов, Н.Асенов, В.Жумабаева, Г.Сратдинова, Д.Бадирова, Д.Джумамбетова, З.Сагатова, Н.Сатуллаевалар фаолият юритиб келмоқда


Саудия Арабистони Хитойга нефть етказиб бериш ҳажмини кўпайтирмасликка қарор қилди\n23:41 / 20.05.2015\nСаудия Арабистони Хитойга нефть маҳсулотлари етказиб бериш ҳажмини кўпайтирмасликка қарор қилди, деб хабар бермоқда Reuters ахборот агентлиги.\nХусусан, Саудия Арабистони Хитойнинг PetroChina ва Sinopec компанияларига мос равишда тегишли Chinaoil ва Unipec компанияларига етказиб бериладиган нефть ҳажмини кўпайтиришдан бош тортди. Аввалроқ ушбу компаниялар май ва июнь ойларида қўшимча нефть хом ашёси етказиб беришга буюртма берган эдилар. Энди Хитойнинг ушбу компаниялари Ғарбий Африка, Уммон ва Россиядан янги нефть етказиб берувчиларни излашга мажбур бўладилар.\nАввалроқ Саудия Арабистони экспорт қиладиган нефть ҳажми 2005 йилдан бери ўзининг максимал қийматига етганлиги маълум қилинганди. Joint Organisations Data Initiative ташкилотининг маълумотларига кўра, Саудия Арабистони 2015 йилнинг март якунларига кўра, суткасига 7,9 млн баррель нефть экспорт қилган.


Ҳинд маданият марказида учрашув\nЎзбекистон нодавлат нотижорат ташкилотлари миллий ассоциацияси ҳамда Лаъл Баҳодир Шастри номидаги Ҳиндистон маданият маркази вакиллари ўртасида учрашув бўлиб ўтди. Унда ҳар иккала ташкилотнинг ўзаро амалга оширадиган янги лойиҳалари, келгусидаги ишлари муҳокама қилинди, муҳим вазифалар белгилаб олинди.\nУчрашувда шунингдек, Ўзбекистон нодавлат нотижорат ташкилотлари миллий ассоциацияси раиси Насимжон Алимов сўзга чиқиб, Лаъл Баҳодир Шастри номидаги Ҳиндистон маданият маркази фаолияти, Ўзбекистон-Ҳиндистон давлатлари ўртасидаги узоқ тарихга эга маданий, илмий-маърифий, ижтимоий-иқтисодий алоқаларнинг бугунги ҳолати ҳақида ўз фикрларини эътироф этди.\nУчрашувда Лаъл Баҳодир Шастри номидаги Ҳиндистон маданият маркази директори, профессор Чандер Шекхар ўзбек ва ҳинд халқлари азалдан ўзаро дўст, ҳамкор бўлганини, айниқса, санъат, маданият соҳаларида яқин алоқалар йўлга қўйилганини таъкидлади. Икки мамлакат маданият ва санъат вакиллари Ҳиндистонда ва Ўзбекистонда ўтказиладиган турли кўргазма ва фестивалларда иштирок этиши анъана тусини олган.\nШу ўринда таъкидлаш жоиз, Лаъл Баҳодир Шастри номидаги Ҳиндистон маданият маркази мамлакатимизнинг қатор вазирлик ва идоралари, олий ўқув юртлари, ҳинд тилига ихтисослашган мактаблар ва қатор нодавлат нотижорат ташкилотлари билан изчил ҳамкорлик қилиб келмоқда. Бу каби ўзаро ҳамкорлик, дўстлик алоқалари келгусида ўзининг ижобий самараларини бериши шубҳасиз.


Марказ бошлиғи - Нарзуллаев Ғайратжон Нажмиддинович\nМанзил: 160136, Наманган шаҳри, Уйчи кўчаси, 316.\nТелефон: 0 (369) 227-21-07\nРеспубликамиз мустақиллигини мустаҳкамлаш, унинг равнақини жаҳоннинг йирик ривожланган мамлакатлари даражасига кўтариш, Ўзбекистон Республикасининг кадрлар тайёрлаш Миллий дастурида кўрсатиб ўтилганидек, ҳар томонлама етук жаҳон андозаларига жавоб берадиган мутахассиcларни тайёрлаш масаласига боғлиқдир. Бу масалани ижобий хал қилинишида қандай мутахассис тайёрланишидан қатъий назар, унинг ҳозирги замон ахборот технологияларидан, хусусан компютер техникасидан қай даражада хабардор бўлиши каттта рол ўйнайди.\nМарказнинг ташкил этилиши\nНаманган давлат университети “Ахборот технологиялар маркази” 1999 йил сентябрь ойида ташкил этилган. Айни пайтда марказ таркибида “Ахборот тизимларини жорий этиш бўлими ”, “Тармоқларни бошқариш бўлими” ҳамда “Ахборот хавфсизлиги бўлими” фаолият кўрсатади.\nИчки локал тармоқнинг узлуксиз ишлашини таъминлайди.\nУниверситет миқёсида корпоратив алоқа ва интернет тармоқларини талаб даражасида ишлашига масъулдир.\nУниверситет WEБ-сайтини модернизатсия қилади, тақдим этилган материаллар асосида доимий равишда янги ахборотлар билан тўлдириб боради ва зарур ҳолларда сайт учун қўшимча дастурлар тузади.\nУниверситет Масофавий таълим тармоғи (moodle тизими)га дастурий ва техник хизмат кўрсатади зарур ҳолларда ахборот материаллар билан бойитиб боради.\nУниверситет электрон ҳужжат айланиш тизимини талаб даражасида ишлашини таминлайди.\nҚабул жараёнида абитуриентлар ҳақидаги маълумотларни ДТМ базасига киритади, қайта ишлайди ва ДТМга тақдим этади.\nУниверситет Ахборот технологиялари паркига техник ва дастурий хизмат кўрсатади.\nМарказ Республикадаги ва хорижий мамлакатлардаги марказлар билан тажриба алмашиб туради, ахборот технологиялари ва масофадан ўқитиш бўйича мулоқотлар олиб боради, ўқув-услубий қўлланмалар ва дастурлар яратади.\nУниверситетда Интерент ва “ZiyoNET” таълим порталини узлуксиз ишлашини таъминлайди.\nОЎМТВ ва Университет раҳбарияти томонидан берилган АКТ билан бўғлиқ Марказ фаолиятига оид топшириқларни бажаради ва х.


Амит Пангал: "Сўзларимни Ҳасанбой Дўсматовга етказиб қўйинг" ...\n18 май, 2020, 22:26\nТеглар:Бокс | Ҳиндистон | Ҳасанбой Дўсматов | Шаҳобиддин Зоиров\nҲиндистонлик боксчи билан суҳбат.\nҲиндистон бокси жадал суръатларда ривожланиб бормоқда. Бунга сўнги йилларда эришаётган муваффақиятлари ҳамда йирик турнирларда Ўзбекистон, Қозоғистон, Россия, Куба каби етакчи мамлакат вакилларига жиддий рақобат туғдираётганлиги мисол бўла олади. Айни кунда мазкур юрт ҳаваскор боксида энг ёрқин юлдуз шубҳасиз, Осиё чемпионати ва Осиё ўйинлари чемпиони, жаҳон чемпионати кумуш медаль соҳиби Амит Пангалдир.\nУни юртдошимиз Ҳасанбой Дўсматов билан бўлган бир нечта тўқнашувлари, қолаверса, Екатеринбургдаги жаҳон чемпионати финалида Шаҳобиддин Зоировга қарши рингга чиққани орқали яхши биласиз... Хуллас, ажойиб боксчи!\nБиз ушбу ҳинд чармқўлқоп устаси билан Sports.uz сайти учун махсус суҳбат уюштирдик.\n- Амит сизга қуёшли Ўзбекистондан саломлар!\n- Ҳиндистонлик бокс мухлислари ҳамда ўзимнинг номимдан айта оламанки, Ўзбекистонга ва ўзбек боксчиларига ҳурматимиз чексиз...\n- Ўзингизга янги имидж танлабсиз.... Бу шунчаки имиджми ёки ўзига хос талисманми?\n- Бунда ҳеч қандай сир-синоат йўқ. Шунчаки, ўзгартирдим.\n- Машғулотларингизда ноодатийликни кўряпмиз... Бу мураббий юкламасими ёки ўзингизнинг фантазиянгизми?\n- Ҳа, бу ўзимнинг услубим, деб айтсам бўлади. Лекин ҳар қандай машғулотларимни мураббийим Анил Дхакар билан маслаҳатлашиб амалга ошираман. Техник маҳоратим борасида эса, яна бир мураббий Нева билан ишлайман.\n- Айтингчи машғулотлар жараёнида неча км югурасиз?\n- 10-15 км.\n- Машғулотларингиз жараёнидан сузиш ҳам ўрин олганми?\n- Сизни Ўзбекистонда Ҳасанбой Дўсматовни мағлуб этганингиздан кейин танишган эди. Олимпиада чемпиони, "Вела Баркер" кубоги соҳибини мағлуб этаман, деб ўйлаганминдингиз?\n- Аввало, шуни айтишим мумкин-ки, Ҳасанбойга ҳурматим жуда баланд. У ажойиб боксчи! Aлбатта, у билан 2017 йил Осиё чемпионатида ва уша йили ўтказилган Германиядаги жаҳон чемпионати чорак финалида тўқнаш келиб, икки бор мағлуб бўлгандим. 2018 йил Жакартадаги Осиё ўйинлари эса, мен учун Ҳасанбойга қарши охирги жанг бўлиши мумкин эди. Бошқа йўлнинг йўқлиги учун ҳам ғалаба қозонишимни ҳис қилган эдим. Уни мағлуб этиш учун кучли иштиёқ бор эди ва бу ишни уддалаганман.\n- Дўсматов билан ўзаро ҳисоб-китобларинг ҳозирча дуранг, яъни 2:2. Ҳал қилувчи тўқнашув профессионал боксда бўладими?\n- Ҳа, ҳақсиз. Биз икки юрт бокс ихлосмандларини хафа қилиш ниятимиз йўқ. Иккимиз жаҳон боксида юқори чўққиларни забт этганмиз ва буни давом эттирамиз. Ўртамиздаги 5-жанг, Америка Қўшма Штатларида бўлади. Аниқроқ айтсам, профессионал боксда... Эшитишимга қараганда, у профи йўналишга ўтган. Мен ҳам Олимпиададан сўнг, профессионал боксда омадимни синаб кўраман.\n- Яна бир ҳамюртимиз Шаҳобиддин Зоиров жаҳон чемпионатида сизни мағлуб этди. Айтингчи, унинг ноқулай жиҳати нимада экан?\n- У яхши боксчи, қолаверса, амалдаги Олимпиада чемпиони... Унинг оёқлари меникидан тезроқ эди ва ёши ҳам каттароқ. У мендан кўра, тажрибали эканлиги ўз сўзини айтди. Лекин мен англадимки, жаҳон чемпионатидаги кумуш, Токио Олимпиадасида олтинга айланиши керак. Икки йилдан буён катта мусобақаларда навбат билан кумуш ва олтин медални қўлга киритмоқдаман. Энди навбат олтинга келди.\nИорданиядаги лицензион турнирда кутилмаганда ярим финалда мағлуб бўлдингиз. Ўша жангда мутлақо ўзингизга ўхшамадингиз... Сабаб нимада эди?\n- Ҳа албатта, шу билан бирга Зоиров ҳам мағлуб бўлди. Буни Зоиров ва менинг стратегик режамиз десак, ҳам бўлади (кулиб). Иккимиз ҳам Олимпиада йўлланмасини қўлга киритишимиз биланоқ, мағлубиятга учрадик. Нима деб ўйлайсиз, балки ҳаққий икки жангчи ўртасидаги баҳс Олимпиада олтин медали учун бўлгани яхшироқдир? Мен ва Шаҳобиддин ўз вазнимизда 1- ва 2-рақамда сараланганмиз. Шунинг учун, нима қилишни жуда яхши биламиз.\n- Токио Олимпиадасида ҳам энг асосий рақобатчингиз Шаҳобиддин Зоировми?\n- Шубҳасиз, у чемпионликка асосий даъвогарлардан биридир. У билан катта эҳтимол билан йўлимиз яна кесишади. Aгар, Зоиров Олимпиада йўлланмасини қўлга киритмаганида жуда ҳафа бўлар эдим. Чунки, икки кучли жангчи мухлислар учун ажойиб жанг кўрсата олади. Aммо, бутун Ҳиндистон мендан олтин медаль кутмоқда. Мен уларни ранжитмайман.\n- Ҳиндистонда ҳам сизга рақобат туғдирадиган боксчилар борми?\n- Ҳар бир вазн тоифасида 2-3 нафардан жиддий рақобатга кириша оладиган боксчилар бор. Барчамиз спорт ишқибозларини хурсанд қилиш ниятидамиз.\n- Умуман олганда, ҳинд заминида ўзбек бокси ҳақида қандай фикрдалар?\n- Юртдошларингиз ҳар доим биз учун идеал рақиб бўлишган. Ўзбекистонда кучли боксчилар кўп. Улар доимо, лицензиялар ва медалларга эга чиқишади. Ҳиндистоннинг Харьяна штатиданман ва шундай кунлар келади-ки, менинг шаҳримдан ҳам Ҳиндистон терма жамоасига кўплаб боксчилар олинади. Ва Ўзбекистонлик боксчилар каби улар ҳам улкан ютуқларга эришади.\n- Айтингчи, яна қайси ўзбек боксчиларини биласиз?\n- Мен учун Ҳасанбой Дўсматов барибир энг машҳуридир. Уни бутун дунё танийди. Ҳасанбой билан кўп гаплашмаган бўлсам-да, аммо унга жуда ҳурматим баланд. Мендан ҳар доим Ҳасанбой билан шахсан гаплашганмисиз, деб сўрашади. Уни жуда беозор ва софдил йигит деб биламан. Барча ҳинд мухлислари уни ёқтиради\n- Профессионал боксга ҳам таклиф борми, яъни промоутерлик компанияларидан шартнома тузишга ундовчи чорловлар бўлдими?\n- Бир нечта таклифлар бўлди. Лекин бу ҳақида ўйлаганим йўқ. Биринчи навбатда Олимпиада чемпиони бўлиш мақсадим ва кейин яхши таклифни қабул қиламан. Ҳасанбойга ўхшаб Олимпиада ғолиби бўлсам, янада манфаатли таклифлар бўлади. Ҳасанбой нафақат чемпион, балки “Вела Баркер” кубогини ҳам қўлга киритганди. Ўйлайманки, 2021 йил ушбу соврин меники бўлади.\n- Нега, Ҳиндистонда профессионал бокс у қадар ривожланмаган?\n- Билмадим. Эҳтимол, бизда бу йўналиш учун кўп маблағ сарфлашни истамасалар керак. Бироқ, профида ҳамюртимиз Вижендер Сингх яхши натижалар қайд этмоқда. Ўйлайманки, мен ҳам профессионал боксда ажойиб кўрсаткичларга эришаман.\n- Агар, профига ўтсангиз қайси вазнни маъқул кўрар эдингиз?\n- Бу ҳақида ўйлаганим йўқ. Бор диққат-эътиборим Олимпиадага қаратилган. Мазкур турнирдан кейин бу борада мураббийлар билан маслаҳатлашиб, иш тутамиз.\n- Мазмунли суҳбат учун ташаккур, балки ўзбек бокс мухлисларига тилакларингиз ҳам бордир...?\n- Албатта! Мусобақаларда улар менга ҳар доим ҳурмат кўрсатишган. Мен ҳам уларни жуда ҳурмат қиламан. Ҳасанбой устидан ғалаба қозонганимда қандай хурсанд бўлган бўлсам, Зоировга мағлуб бўлганда бу хурсандчилигим асло камайгани йўқ. Мен ўзбек мухлисларига оилам ва ўзим номимдан чуқур миннаддорчилик изҳор этмоқчиман. Ва охирги сўзимни шахсан Ҳасанбойга етказишни унутманг! Уни ўз тўйимга таклиф этмоқчиман. Тўйимда албатта , ёнимда бўлиши керак. Уни муносиб кутиб оламан. Ҳасанбой бутун Ҳиндистон сени ҳурмат қилади ва яхши кўради!


Qalampir.uz - Шаҳзода Матчонованинг тўйидан онлайн фоторепортаж\n19:18, 25.11.2016 Шоу-бизнес\nАввалроқ, бугун, 25 ноябрь куни актриса Шаҳзода Матчонова турмушга чиқаётгани ҳақидп хабар берган эдик. Тошкент шаҳридаги "Яккасарой" тўйхонаси бугун кино ва театр, эстрада оламининг таниқли юлдузлари билан тўлиб тошган. Тўйхонага бирин-кетин меҳмонлар - Умар ва Шаҳзоданинг яқинлари, дўстлари ва касбдошлари ташриф буюришмоқда.\nТўйхонага биринчилардан бўлиб актрисанинг яқин дугоналари хонандалар Шаҳзода, Нилуфар Усмонова, Динейра ташриф буюрдилар.\nТўйхонада Ўзбек миллий академик драма театри актёрлари Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артистлар Саида Раметова, Муяссар Бердиқулова, Лола Элтоева, актёрлар Ботир Муҳаммаджонов, Вазира Юнусова кўриниш беришди.\nЁш актрисалар ҳам Умар ва Шаҳзодани табриклаш учун бир ерга жам бўлишди. Зарина Низомиддинова ва Шаҳзода Муҳаммедова ҳозирча ёлғиз келишди. "Ниҳол" мукофоти совриндори Мадина Мумтоз турмуш ўртоғи Мурод Чустий билан ташриф буюрди.\nХуллас ўзбек киноси ва театрининг ёрқин вакиллари Зулфиқор Мусоқовдан тортиб, Нозим Тўлахўжаевгача, Нигора Каримбоевадан тортиб Риҳситилла Абдуллаевгача тўйдан ўз ўрниларини эгаллаб, ёшларга бахт тилаб ўтиришибди.\nВа ниҳоят тўйхонага келин ва куёв фаришта мисолида кийинган болалар ҳамроҳлигида кириб келишди. Келин ва куёвни Ўзбекистон халқ артисти Фаррух Зокиров кутиб олди. Аслида, ўзбек тўйларини Фаррух Зокировнинг қўшиқларисиз, хусусан, "Келибди" таронасисиз тасаввур этиб бўлмайди.\nКечагина Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Райҳон Ғаниева билан турмуш қурган Фарҳод Алимовга бугун тўйни олиб бориш топширилган. Унга эса бошловчи Нилуфар Сотиболдиева ҳамроҳлик қилмоқда.\nОдил Аҳмедов учун бугун муҳим сана\n08:54, 30.04.2018 4 489\n10:02, 08.08.2017 2 064\n00:41, 03.01.2017 31 266\n15:30, 25.11.2016 17 343\nШаҳзода Матчонованинг тўй куни маълум бўлди\n13:49, 18.11.2016 23 182