Тегирмоннинг тиши йўқ « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n10 April 2020 - 18:07\nМана, ҳафта ўтиб сиз билан юзлашдим. Кўзларингиз қорачиғида ўзимни кўраман. Сизнинг дардингиз – менинг дардим. Сизнинг ғамингиз – менинг ғамим. Сиз шам бўлсангиз, мен пиликман. Сиз суяк бўлсангиз, мен илик.\nОдамларни шодлик қанчалик бирлаштирса, ғам ва мусибат ҳам шунчалик якдиллаштиради.\nБундан 20 йилча олдин марҳум қўшиқчи Олмахон Ҳайитованинг мухлислари унга нортуя совға қилганида интервью олиш учун олдига боргандим. Ичида нима дарди бўлса, қолдирмай айтиб берган эди Олмахон опа раҳматли.\nКейин менинг қўлимдан ушлаб: «Соғлиқнинг қадрини билгил, хаста бўлмасдан бурун, хасталик шукрини қилғил, токи ўлмасдан бурун», дея насиҳат қилган эди.\nГарчи улуғ Махтумқули 250 йил олдин ëзиб кетган бу сўзларни ëд билсам-да, мисралар менга таъсир қилди. Шу кунларда яна эсладим мазкур сатрларни. Олмахон опанинг шогирдларидан бири Оғабек Собиров ижросида эшитдим буни.\nСоғлиқ қадрини билгил, хаста бўлмасдан бурун…\nБуни илмий тилга кўчирсак, фалокатни режалаш, деган мазмун чиқади.\nНима у фалокатни режалаш?\nМенинг машинамда тўртта фалокат ëстиғи бор. Худо кўрсатмасин, машина авария бўлса, бу ëстиқлар ўсиб чиқиб, мени ўлимдан қутқаради. Машина заводидагилар шу тахлит фалокатни режалашган.\nМасалан, ҳаво очиқ бир кунда дўконга бориб шамсия олдингиз. Эртага ëмғир ëғса, асқатади.\nËки ëзнинг иссиқ кунида дўкондан жундор пўстин олиб, кийим илгичга илиб қўйдингиз. Чунки қиш келишини биласиз. Ниначидан фарқимиз ҳам шу.\nНиначидан фарқли ўлароқ, чумоли қишли-қировли кунларда оч қолмаслик учун ëзда машаққат чекади.\nНиначига аза – чумолига маза.\nЭнди чумолидан анча каттароқ жонзот, масалан, Ўзбекистон президенти фаолиятини олиб қарайлик.\nШавкат Мирзиëев жаноби олийларининг мамлакат раҳбари бўлганига уч йилдан ошди. Уч йил ичида астономик суммага «Ҳумо» муз саройи ва «Конгресс холл» қурилди. Иккита президент саройи қурилиб, учинчисига пойдевор қўйилди.\nКоммунизм ва Сталинни мақтаган шоир зоти бўлса, ҳайкали тикилиб, адиблар хиëбони ташкил қилинди. Амалдорлар ўз кабинетларини безатиш учун Италиядан мебель буюртма қилишди.\nМана, бирдан бошимизга фалокат тушди. Пандемия. Коронавирус таҳликаси. Афсус, президент бунëд қилган бу муз саройи ва бошқа саройлардан наф бўлмади. Италиядан олиб келинган мебелларида ўтирадиган мулозим ҳам йўқ. Ҳамма уй-уйига, така тўйига.\n“Тошкент сити” ҳам ëтибди гўристон каби ҳувиллаб.\nТўқсонинчи йиллар суронида фикри чархланиб донишманд бўлган дўсти азиз Паҳлавон Содиқ ëзибди:\n«Тошкент сити» пулига 40 мингдан ортиқ сунъий нафас олдириш жиҳозини сотиб олиш мумкин. Келажакда.\nГрузияда Саакашвили президент бўлган 9 йил ичида 140 та янги шифохона қурилган, 2200 та сунъий нафас олдириш жиҳози сотиб олинган экан. Американинг битта қимматбаҳо антивирус лабораторияси олиб келиб ўрнатилган. Аҳоли сони 3,7 млн.\nКаримовнинг 25 йиллик бошқарувидан, нари борса, 25 та шунақа аппарат мерос қолган. 500 та янгисига буюртма берилгани айтилди.\nДарвоқе, Саакашвили ҳам ситилар қурган».\nТўғри айтди Паҳлавон. Саакашивили фалокатни режалаштириб, миллатнинг эҳтимолий дардига дармон бўлган. Шу маънода Ўзбекистон раҳбарининг узоқни кўра олмаслиги ва ўз қавмининг бир парчаси ўлароқ, кўзбўямачилик ва сохта дабдабага ўчлиги аëн бўлди.\nТаёқ билан сўқитар.\nОта-оналар, маошсиз таътилда болаларни яхшилаб ўқитинглар, бўлмаса улар ҳам мардикор бўлиб, маска тикишади келажакда.\nКоронавирусдан сақланиш борасида қўшни тожиклар сертадбир бўлди. Ҳар ҳолда уруш кўрган, донишманд халқ. Хитойда энди коронавирус ҳақида гапиришни бошлашганда, 2020 йилнинг январь ойи якунида Тожикистон мамлакатга келаётган барча кишиларни текширишни бошлади, кейин эса хорижликларнинг киришини умуман чеклади.\nХориждан келган бир неча минг киши йирик шаҳарларда узоқликда бўлган 14 кунлик мажбурий карантиндан муваффақиятли ўтдилар. Олдиндан кўрилган чоралар муҳим роль ўйнади. Шу кунда Тожикистон расман коронавирус ҳеч кимга юқмаган давлат сифатида турибди.\nБизда эса туризм индустрияси амалдорлари эшикни ланг очиб ўтиришди: «Кел-кел, жоним, қизил танли, ёрим», деб.\nМайли, у бир эси паст, ўқимаган мулозим. Халқ-чи? Мен январь ойида «хитойликларнинг саëҳатга келиши кўпайди», деб ëзганимда, биз хитриймиз, бизга вирус юқмайди.\nПулини олиб, бойиймиз, деб ўтиришди. «Лўлининг эшагини суғор – пулини ол», деб. Ким кимнинг эшагини суғоргани бугун аëн бўлди. Авомнинг аҳволи шу.\nБугунга келиб Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси поликлиникаси бош шифокори беҳини кўп енг, деб маслаҳат бериб ўтирибди. Беҳи пишишига ҳали 7 ой бор.\n10 кун олдин бир вирусолог олим чиқиб, «10 кун чиданглар, иссиқда йўқ бўлиб кетади», деб ақл берган эди. Мана, 10 кундан ҳам кўп вақт ўтди. Коронавирус юқтирганлар кўпайганидан кўпайиб бормоқда.\nЎзбекистон андиша ичида ўтирган 28 март куни Тошкентнинг эски шаҳарида хўроз уриштирилди. Каллахоналикнинг хўрози қочди. Қашқар маҳалла хўрози ютди. Эҳ, хўроз, ҳунаринг оз.\nКўрганинг тўй бўлсин, еганинг қўй бўлсин. Бу дуо Ўзбекистонда бир миллиард марта айтилган.\nТўй қилмаса тура олмайди булар. 27 март куни Тошкентнинг Чилонзор туманида карантин шартларини бузиб, тўй қилганлар жазоланди.\nТўй эгалари одам тўплаб, карантин қоидасини бузгани етмай, ўзлари ва меҳмонларнинг аксар қисми маска ҳам тақмаган.\nУйда яшовчи ўрислар арз қилишгач, воқеа жойига шаҳар ички ишлар бош бошқармаси ҳамда маҳалла фуқаролар йиғини вакиллари етиб келган.\nТўй ташкилотчилари билан суҳбат ўтказилиб, уларга карантин тартиб-қоидалари тушунтирилгач, тўй бекор қилинган.\nКарантин қоидасини бузганларга 1 миллион сўм жарима солинди.\nЎзбекистонга касал олиб келган биринчи бемор билан контактда бўлган киши ўлганидан хабарингиз бор. Бу иккаласи ҳам карантин қоидаларига риоя қилмаган. Риоя қилиш керак.\nЖанубий Кореяда касаллик тарқалиб 30 та киши коронавирусга чалинганида ҳукумат вазиятни назоратда ушлаб турди. 30 киши карантин қоидаларига риоя қилди. Аммо 31-бемор қоидаларга риоя қилмади.\nУ диндор бўлгани боис, касал ҳолида черковга бориб чўқинди ва дарров 1200 одамга касал юқтирди. 31-бемор Жанубий Кореянинг фалокат ичида қолишига сабаб бўлди.\nУмуман, ҳуқуқий нигилизм каттадан кичиккача юққан вирус.\nЎзбекистонда қонун билан қабул қилинган давлат тили нормаларига мулозимлар нега амал қилмайди? Собиқ мулозим, ҳозир қандайдир фонд раҳбари Комил Алламжонов коронавирусга қарши видео чиқарибди.”Мудофаа” деган сўзни “оборона” деб ишлатди бир неча марта, “цепочка” дейди.\n“Бўтта”, “шўтта”, “антда”, “вотти, вотти” Нима бу? Қачондан бошлаб Тошкент шеваси давлат тилига айланди?\nЭпидемия пайтида миллатини севмаган манқурт ўзбек депутатлари Ўзбекистонни Россия манфаатларига қурбон қилиш ҳаракатини бошлаворди.\nОлий Мажлис Қонунчилик палатаси Спикерининг биринчи ўринбосари Акмал Саидовнинг маълум қилишича, парламент қуйи палатаси кенгаши қарори билан Ўзбекистон Республикасининг Евроосиё иқтисодий иттифоқи билан ҳамкорлигини йўлга қўйиш масаласини ўрганишни ташкил этиш бўйича ишчи гуруҳ тузилди.\nШу депутатлар коронавирус юқиб, ўлиб қирилиб кетса, шахсан менинг раҳмим келмайди. Табиий танланиш, деб қўявераман.\nЭчки мингга қўйиб югурса ҳам барибир кийик бўлолмайди.\nЛекин Тошкент ҳокими сенатор Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг икки тансоқчисига юққан коронавирус ҳокимга юқмабди. Коронавирус ҳам одам танлайди шекилли.\nТелеграм гуруҳида коронавирус Ўзбекистонда 1000 одамга юқди, деб ëзган шаҳрисабзлик Отабекни топиб, 10 кунга қамашди.\n65 дан ошганлар уйдан чиқиши тақиқланди. Якка тартибдаги хайрия акциялариям бугундан тақиқланди.\nБир пачка макаронни тўртта дўппи кийган ҳўкиздай эркак кўтариб, кампирларга бериб расмга тушиб юрибди самореклама қилиб. Ëнида сайёр фотостудия. Вирус тарқалса, макарондан қимматга тушади.\nОддий халқ уйида ўтирибди. Ховлиси борлар-ку, бир нави. Домнинг тор хонасига тиқилганларнинг асаби таранг бўлган. Одатда кунига ўнтадан ошмайдиган эр-хотин жанжаллари Тошкент шаҳрида бир кунда 8 мингдан ошди, дейишди. Хотин арра, эр ўтин бўлган замон келди. Ëки тескариси.\nБолаларга ҳам қийин. Бечоралар зерикиб кетди.\n«Озодлик» радиоси қирғиз ҳизматининг Иссиқкўл вилоятидаги мухбирига кўра, сўнгги икки ҳафта ичида 5 ўспирин ўз жонига қасд қилган.\nБу ҳақда хабар қилган мулозима Элмира Усенованинг сўзларига кўра, мактаб ўқувчилари 16 мартдан бери карантинда бўлишган, ўшандан бери вояга етмаганлар орасида жонига қасд қилиш бўйича 5 та ҳолат қайд этилган.\n“Булар 11 ёшдан 14 ёшгача бўлган болалар. Улар оилалардаги турли келишмовчиликлар туфайли ўз жонига қасд қилишди. Бундай ҳолатлар Балиқчи шаҳрида, Иссиқкўл, Оқсуй, Жетиўғуз ва Тон туманларида юз берди. Болалар карантинда бўлишганда, уларга алоҳида эътибор бериш керак. Мен ота-оналарга сабрли бўлиш кераклиги, болаларни хафа қилишнинг кераги йўқлигини айтмоқчиман», деди Усенова.\nМулозимага кўра, 16 мартдан 29 мартгача болалар орасида ўз жонига қасд қилиш ҳолатлари қайд этилган.\nФутбол қироли Пеле айтганидек, болаларни севинг.\nАммо Тошкентдаги бадавлат эркаклар биринчи хотиннинг уйида ўн кунлаб ўтиришга мажбур бўлганидан фиғони фалакка чиқибди. Фигаро у ëқда, Фигаро бу ëқда бўлган эркаклар иккинчи хотин билан висол орзусига етиш учун охири ҳийла ўйлаб топишди.\nПул эвазига скафандр кийиб, доктор қиëфасига кирган икки космонавтсимон киши келиб, бу эркак вужудида “коронавирус” борлигини “аниқлаб”, махсус машинада биринчи хотиннинг уйидан зудлик билан олиб кетиб, тўғри иккинчи хотинникига олиб боради. Эркак иккинчи хотинининг уйида 14 кун “карантинда” ўтирганидан кейин скафандр кийган космонавтлар уни қайта биринчи хотинининг уйига олиб келиб қўйишади.\nРеставрациядан кейин яна очилибди, деган бўларди бу картинани кўрган санъатшунослар. Пул бўлса, чангалда шўрва. Сих ҳам, кабоб ҳам куймайди.\nАммо ëши 50 дан ошган эркаклар юракни асрасин. Юрак сенсан дилда борим, дилимни найга жўр этдинг..\nКейинги ҳафтада икки таниқли киши юрак хуружидан ўлди. Бири машҳур рассом ва киночи Нозим Аббосов, яна бири «Тарона рекордс» деган юлдузлар фабрикаси асосчиси Равшан Йўлдошев. Бу иккала замондош тенгқур эди. Тасодифни қарангки, иккаласи ҳам 58 ëшда.\nБугун телевизорга чиқиб ақллилик қилаëтган шоу бизнес вакилларининг 90 фоизи марҳум Равшан Йўлдошев инкубаторидан чиққан.\nУ киши терговчи бўлганида одамларни қақшатгани алоҳида масала (бу масалада Равшанни лаънатлайдиганлар сафидаман).\nЛекин ўзбек шоу бизнеси деган заводни қурган одам Рўшши брат бўлади. Юлдузлар чиқадиган фабрика бу. Масалан, ҳамма кўтининг тешигини муҳокама қиладиган Тамилла ҳам ўша заводдан кўтига сифат белгиси қўйилиб чиққан.\nНилуфар Усмоновани ҳам ўша зовутда эпақага келтиришган (энасини кучи етмаган эплаб олишга). Севара, Сетора, Сарвара, Варвара, яна битта Севара….. Инкубатор-да, ишқилиб, қай бирини санай.\nРаҳматли Равшанбой ëшулли қизи Лолага алоҳида меҳр қўйган эди. Гапнинг тўғриси, “Тарона рекордс”ни Равшан оға қизи Лола учун очган эди.\nЎтган асрнинг тўқсонинчи йилларида бастакор ва хонандаларга иш ва пул топиб берган идора эди “Тарона рекордс”.\n“Тарона шоу” дегани бўларди. Оскар мукофоти берганга ўхшаб, мукофотлар беришарди. Ҳозир «Би-би-си»да ишлайдиғон Райҳон Матëқубова ўша шоуда ўртакашлик қиларди.\nХалқ авом. Битта ақли паст Юлдуз Усмонова ëки Озодбекни чақириш учун бутун умр йиғиб терган 10 минг долларини икки соатда сарфлаворади.\nАвом ва қора халқ. Ҳеч қачон бу халқ ўқитувчи ëки олимни сийламаган. Китоб ўқиëтган боласига қараб “пирапессор, бор молга қара”, деб ижирғанадиган масса. Ҳатто кино қаҳрамони “пирапессор” деб, китоб ўқийдиганлар устидан кулса, қўшилиб куладиган уродлар тўдаси.\nУлар фақат ашулачи нима еди, нима сичди, нима қусди, деган саволга қизиқади. Бу қизиқишнинг битмас-туганмас олтин кони эканлигини аниқлаган Равшан худди нефть минораси ўрнатгандай қилиб, бу тўданинг пулини сўрадиган тизим яратди.\nНеварасини олиб келиб, шуни “звезда” қилиб бер болам, деб бир чорси пул олиб келиб берадиган оқсоқоллар сон мингта.\nОвози бўлмаса ҳам, ҳатто дудуқ ëки соқов бўлса ҳам қўшиқ айтиб бойийдиганлар мансуб бўлган тўдамиз.\nШунақа, братлар, юзга бетқоп тақволинглар, хотя вирусга барибирмиш. Игнанинг учидай тешикдан икки миллион вирус бемалол кириб кела оларкан.\nБекорга айтишмайди «мис қозоннинг миси чиқар, беркитганнинг иси чиқар», дея.\nЭртак ëки ривоят жума ваъзининг асосий қисмига аллақачон айланиб бўлганини сиз, азиз томошабинлар билиб бўлгансиз.\nЭртаксиз ваъз муҳаббатсиз ҳаëтга ўхшайди. Эртаксиз ваъз – худди қаноти йўқ қуш. Эртак ва ҳикоянинг илдизи бир. Ҳикоя сағал ростга ўхшаб ëзилади ва катталар ўқийди уни кўзига кўзойнак тақиб.\nБугунги ҳикоямни инглизча “Friday eyes”, ўзбекча эса Жуманазар деб атадим. Анави ўзбек Гагарини Жуманазар акага алоқаси йўқ бунинг.\nУ махсус скафандр шаклидаги дурбин ва блутуз ëрдамида дурбинни дастаклайдиган телефон аппаратини темир челакка ташлади. Ортидан махсус дастур ëзилган лабтопни ҳам челакка ирғитди. Устидан скипидар қуйиб гугурт чақди. Яхши ëнсин деб эски газеталарни ҳам челакка ташади. Сассиқ қора тутун чиқди.\nАммо қаҳрамонимизнинг кўнгли хотиржам эди. У рамштейн қўшиғини ҳуштак қилиб куйлаб, қўлини чўнтагига солиб кўчага чиқиб кетди.\nЭнди у бемалол юрар, хавотир ва таҳлика уни тарк этган эди.\nҚаҳрамонимиз бўлган бу йигитнинг оти Йўлчи.\nОнасининг айтишича, Сингапурдан Тошкентга учаëтган учоқ ичида туғилгани учун учоқ капитани шундай от қўйган.\nКўринишидан ботаникка ўхшаш Йўлчи аввалига Шовотдаги математика интернатида ўқиди.\nКейин Варшавада амалий математика бўйича институтнинг оптик физика бўлимини тугаллади.\n21 ëшида тунда кўрадиган дурбинларни такомиллаштириш бўйича НАТОдан буюртма олди.\nАҚШнинг Нью-Мексика штати Альбукерке шаҳридаги Пентагон лабораториясида ишлади.\nОнаси касал бўлиб ëтиб қолганида ўз ҳисобидан узоқ муддатли таътил олиб Тошкентга келди.\nКелганининг учинчи куни коронавирус васвасаси бошланди.\nЎсал бўлиб ëтган онаси бошида ўтирган Йўлчи зерикканидан вирусни кўрадиган дурбин устида ишлай бошлади.\nКоронавируснинг 20 та тури бор экан. Вирусолог олимлар билан ëзишиб, ўзи учун керакли маълумотларни олди.\nДурбин прототипи бир ҳафтада тайëр бўлди.\nТайëр бўлган куни жума эди. Дурбинга ўзбекча “жуманазар”, инглизча “Friday eyes” деб ном берди. Ташқи кўринишидан у 3 Д кинолар кўриш учун юзга тақиладиган скафандрни эслатарди. Йўлчи коронавирусни қизил ранг билан маркировка қилди.\nСил зарғалдоқ, эбола яшил, ўлат мовий, ичтерлама эса сариқ рангда эди. Қолган вируслар кулрангда белгиланди.\nШанба куни Йўлчи дурбинни кийиб, уйни кўздан кечирди. Коронавирус йўқ эди.\nАммо минглаб бошқа вируслар бор эди.\nЙўлчи вирусология институти тарафга қараб, кўзида дурбин билан юра бошлади.\nЭшик тутқичлари, дарахтлар деворлар, энг даҳшатлиси, ҳавода минглаб вируслар бор эди. Бу вируслар одамлар кийган ниқоблардан бемалол ўтиб, уларнинг бурун ва томоқлари орқали кириб, бутун аъзойи баданини қоплаган эди. Игна учидай сатҳда икки миллион вирус бақрайиб ўтирганини кўрган Йўлчи даҳшатга тушди.\nЙўлчи қўрқиб кетиб уйига қайтди.\nЭртасига якшанба куни эрталабдан дурбинни тақиб, электр скутерга ўтириб, Юнусобод тарафга йўл олди. «Интерконти» меҳмонхонасида учрашуви бор эди. Йўлчи меҳмонхонасининг коронавирус билан тўлиб-тошганини кўриб, ўтакаси ëрилди.\nШу кеча ухлай олмади.\nОила дўсти бўлган профессор уни эшитиб кўриб параноял шизофрениянинг илк аломатлари бор, деган диагоз қўйди.\nКейинги бир ҳафта ичида Йўлчи бутунлай вос-вос бўлиб қолди.\nУхлай олмас, ухлаганида вируслар унга қараб мўр-малахдай ëпирилгандай бўлаверарди.\n“Жуманазарнинг кўзини ўйиш керак”, деган қарорга келди.\nДушанба куни у барча ашқол-дашқолларни ëқиб юбориш учун темир челакни ҳовлига олиб чиқди.\nШунақа, азизларим, тегирмоннинг тиши йўқ, ҳўлу қуруқ иши йўқ. Ëки ваъз бошида эслаганим Олмахон опа айтганидек:\nЎтди умрим, во дариғ, даврон эканин билмадим,\nШирин жоним бу танимға меҳмон эканин билмадим.\nМана, кўрасизлар, ҳамма ўлмайди. Албатта, кимдир тирик қолади. Тирик қолган ëки касалга чалинмаган одам, албатта, сиз бўласиз. Чунки сиз бунга лойиқсиз. Ҳали ўн гулингиздан бир гулингиз очилмади. Сиз сафар қилмаган эллар, сиз танаввул қилмаган емаклар, сиз искамаган чечаклар бор.\nБелингиз тўла бола. Кўнглингиз тўла орзу. Амалга оширмаган бир сури ишингиз бор. Сиз кияман деган кийимлар ҳали тикилмади. Сиз минаман деган машиналар ҳали конвейердан чиқмади.\nСиз харжлайдиган пуллар босмахонада босилмади. Сиз уйланмоқчи ëки эрга тегмоқчи бўлган одам сиз сари илк қадамларини отди. Сиз бахтли бўласиз. Чунки бунга ҳақлисиз. Минг бора ҳақлисиз.\nУзоқ қоронғу туннел ичида юрган одам бу туннел охирида нур борлигига ишонади. Албатта, бу нурга қовушади. Бу қора кунлар ўтиб кетади. Бахт, саодат, саломатлик устувор бўлган кунларда ёйилиб, ëзилиб яшайсиз. Қадамингизда гуллар очилади. Назарингиз тушган боғлар мева тугади.\n“Олмазорлар гулин тугади,\nМева боғлаб шохин букади.\nТоғлардаги қип-қизил лола,\nБўлиб гўë олтин пиëла,\nБулоқлардан узатади сув” (Ҳамид Олимжон).\nМана, кўрасиз. Мени айтди дейсиз. Сиз узоқ яшайсиз. Сиз эккан ниҳоллар дарахт бўлиб соя берганини кўрасиз. Бугун туғилган қулунлар эртага от бўлиб чопганига гувоҳ бўласиз. Қаранг, ëмғир ëға бошлади. Ëмғир ер юзидаги бутун кирларни ювиб ташлаëтгандай.\nАна, ëмғир тугади. Булут орасидан кун чиқди. Қуëш нурлари кўзни қамаштиради. Живил-живил, пирил-пирил нурлар ва ранглар ўйини. 21-асрнинг энг буюк ўзбек шоири Муҳаммад Солиҳ айтганидай: “Эртага албатта бахтли бўласиз. Агар бугун ўлмасангиз”.\nБиринчи апрель куни Насриддин Афанди, Николай Гоголь, камина Рассом ТУЗ ва Бобомурод Абдулланинг туғилган куни бўлиб ўтди. Уларни бирлаштирадиган битта жиҳат бор.\nУлар жамият юзига кўзгу тутган ва тутаëтганлардир.


Туркияда ижара шартномаси ва коммунал тўловлар - SanjarSaid\n2 й. аввал\tКастамону кундалиги147\nТуркиянинг Кастамону шаҳрида яшаётганимга роппа-роса беш ой бўлди. Бу вақт ичида иккита уйга кўчдим. Биринчи сафар университет яқинидаги 1+1 уйда бир ойдан зиёдроқ яшадик, кейин сал узоқроққа 1+1 уйга кўчдик. Иккиси ҳам тўлиқ ашёли – рўзғор учун керакли техника (кир ювиш машинасидан кийим қуритиш воситасигача) ва мебеллар бор.\nКастамонуда ижара уйлари нархи ашёлари бор-йўқлиги, шаҳарнинг қайси қисмида жойлашгани, уйларнинг янги-эскилиги, иситиш тури – газ ёки кўмир/ўтин ва бошқа фарқларига қараб турлича – 400 лирадан бир неча минг лирагача.\nУниверситет яқинидаги уй учун 1100 лира (сўмга айлантириш учун 1600 га кўпайтиринг) тўлардим, ҳамма коммунал тўловлар уй эгасининг зиммасида эди.\nИккинчи уй учун эса ижара ҳақи – 800 лира (150 доллардан сал зиёдроқ), аммо барча коммунал тўловларни ўзим тўлайман. Энг қиммати газ – бир ойда 180 лирагача тўладим. Электр учун 50-80, сувга 15-17 лира, интернетга 40 лира, подъезд тозаловчи аёлга 12,5 лира.\nИссиқ сув ва иситиш тизими автоном – комби орқали. Яхши томони кунлар исиши билан комбини ўчираман, фақат иссиқ сув учун сарфланган вақти ишлайди. Натижада кунлар исиши билан газга кўпи билан 50 лира тўласам керак.\nБиринчи марта уй эгасининг офисида, иккинчи марта кўчадаги ошхонада ижара шартномасини имзоладик. Унда тўлов миқдори, уйдаги ашёлар рўйхати ва бир неча қайдлар бор холос. Бирор жойга хато ёзиб қўйса устидан ўчириб, ёнидан ҳам ёзаверса бўларкан. Иккинчи мартада фақат шартноманинг нусхасини олдим.\nШартномада фақат менинг исм-шарифим (қизиғи турклар барча ҳужжатларда онанинг исмини ҳам ёзишаркан) ёзилди. Кимлар билан яшашимни ёзиш шарт эмас экан.\nШу билан уй эгаси уйни менинг ихтиёримга тўлиқ топширди ва қолган ҳужжатларни расмийлаштиришда уни овора қилишимга ҳожат қолмади.\nКимлик. Туркияда яшаш рухсатномаси (пластик карта кўринишида), бизни тилда айтганда прописка. Уни олиш учун ижара шартномаси нусхасини нотариусдан тасдиқлатиш керак. Нотариусга ижара шартномаси нусхаси ва 80 лира (адашмасам) пул берасиз холос. Ундан нусха олиб, керакли жойларига муҳр босади ва компьютерда рўйхатга киритиб, иккита қилиб қайтариб беради. У фақат кимлик олиш учун керак, бошқа ҳеч қаерда сўралмайди.\nГаз, электр ва сувни улаш. Туркияда газ, электр ва сув учун ижарада турувчи одамнинг ўзи югур-югур қилиши керак. Яъни улар ижарачининг номига очилади, уйни тарк этса ҳаммаси узилади. Лекини шундаки, ҳар бири учун муайян миқдорда депозит тўлови бор экан. Мен ҳар уччаласи учун 800 лирага яқин тўладим.\nЯхши томони шундаки, бошқа уйга кўчсангиз, 15 кун ичида депозитга тўлаган пулларингизни муаммосиз қайтариб оласиз. Коммунал тўловларни фатура дейишади. Ҳар ой, кўпроқ ишлатиб юборган вақтингизда тўрт-беш кунда ҳам уйингизга ингичка узун қоғозда қанча ишлатганингиз, қарз миқдори, аввалги ва охирги кўрсаткичлар, бошланғич ва сўнгги тўлов муддатлари каби маълумотлар ёзилган фатура келади. Ундан ташқари телефонингизга улар қайд этилган SMS-хабар ҳам келади.\nЭнг охирги бўлиб ой сўнгигача тўловларни қилмасангиз, кесиб кетишади. Агар яна қанчадир муддатда қарзни тўламасангиз, тўлаган депозитингиздан олиб қолишади – муаммо йўқ, қўрқитиш, дағдағаю эшик тақиллатишлар ҳам йўқ.\nАйтганча, агар Туркияга яқинда келиб, ҳали кимлик олмаган бўлсангиз, фатуралари ичида бўлган ижара уй топишингиз ёки уй эгасини кимлик олгунча унинг номидан газ, ток ва сувни очишга кўндиришингизга тўғри келади.\nFev 26, 2019 sanjarsaid


ФУТБОЛЧИЛАР МАЙДОНДА ПАРТИЯ КУБОГИ УЧУН БЕЛЛАШИШДИ » “Нуробод” газетаси\nСИЁСАТ / ЖАМИЯТ / СПОРТ\nНаврўз маҳалласидаги мини футбол майдонида Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Самарқанд вилоят Кенгаши томонидан “Ёшлар ойлиги” доирасида махаллаларда оммавий спортни ривожлантириш, ўсиб келаётган ёшларни жисмонан соғлом, маънан баркамол инсонлар қилиб тарбиялаш мақсадида "Партия кубоги" учун футбол мусобоқаси ташкил этилди. Мусобақада 10 дан ортиқ жамоалар иштирок этди. Унда якуни натижага кўра, Пахтачи тумани жамоаси\n" Партия кубоги"ни қўлга киритди. Иккинчи ўрин Каттақўрғон шаҳри, учинчи ўрин Нуробод тумани жамоасига насиб этди. Ғолиб ва совриндорлар муносиб рағбатлантирилиб, улар партиянинг эсдалик совғалари билан тақдирландилар.\n» БУГУНИМИЗ ҚАҲРАМОНЛАРИ


Бозор-Қўрғон-Арслонбоб йўлини таъмирлаш керак. Иш қачон бошланади? - 0\nБозор-Қўрғон-Арслонбоб йўлинининг таъмирга мухтож қисмларини таъмирлаш ишлари эрта баҳорда бошланади. Бу ҳақда туман ҳокими Бақит Қўзуев ҳайъат кенгашида маҳаллий ҳокимиятнинг 2021-йилга мўлжалланган режалари тўғрисида сўзлаб бераётганда айтиб ўтди.\nУнга кўра, бу йил асосий эътибор ички йўлларни таъмирлашга қаратилади. Шунингдек, баҳорда ёнғоқнинг макони бўлган Арслонбобга борадиган йўлдаги чуқурларни таъмирлаш ишлари олиб борилади. Аслида Бозор-Қўрғон-Арслонбоб йўлини реконструкция қилиш ҳукумат даражасида кўтарилмоқда.\n“ Сайёҳлар учун Арслонбобга борадиган йўл жуда муҳимдир. Минтақага олиб борадиган йўлнинг ҳам таъсири бор. Бу йил сайёҳлик мавсумига шароитлар яратиш мақсадида баҳордан бошлаб ўйилиб кетган қисмларини ямаб, таъмирлаш ишлари олиб борилади. Бу мамлакат миқёсидаги таъмирланиши мумкин бўлган йўл. Халқ ҳам Садир Жапаровдан ушбу йўлни таъмирлашни илтимос қилган. Яқин 2-3 йил ичида йўлимиз тўлиқ реконструкция қилинади деган умиддаман. Шунга қарамай, биз, маҳаллий ҳокимият, ўзимиз ҳам ҳаракат қиламиз. 5 километргача бўлган йўллар таъмирланади. Бу борада ҳаракатлар олиб борилмоқда », – деди Кўзуев.\nБозор-Қўрғон-Арслонбоб йўлининг узунлиги 40 км дан узоқ йўлдир.


Қамчиқ довонида ҳаракат тўлиқ ҳажмда қайта тикланди - Автомобильные новости UZ - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nҚамчиқ довонида юз берган ер кўчиши оқибатлари тўлалигича бартараф этилди, автомобиллар ҳаракати эса тўлиқ ҳажмда қайта тикланди. Бу ҳақда Kun.Uz Sputnik агентлигига асосланган ҳолда хабар бермоқда. Манбанинг маълумотига кўра, довонда иш олиб бораётган махсус хизматлар барча керакли техника ва жиҳозлар билан таъминланган, шу боис, кўчки оқибатларини қисқа муддатда бартараф этишга муваффақ бўлинди. «Мутахассислар кечадан буён кечасию-кундузи узлуксиз иш олиб боришди, 5 май куни ҳаракат қисман йўлга қўйилган эди ва секин-аста тўлиқ ҳажмда қайта тикланди”, — деб таъкидлаган у. Мутахассислар келажакда шундай ҳодисалар қайта такрорланмаслиги учун ҳозирда тоғ ёнбағирларини ўрганишмоқда. Шунингдек, мустаҳкамлаш ишлари олиб борилмоқда. Эслатиб ўтамиз, 4 май куни тахминан соат 14:00да Қамчиқ довонининг Наманган вилояти Поп тумани ҳудудидаги қисмида кўчки содир бўлди. Содир бўлган кўчки остида иккита автомашина қолиб кетган. Натижада 5 киши қурбон бўлган, ўз вақтида кўрилган чора-тадбирлар эвазига 6 кишининг ҳаётини сақлаб қолинган. Маълумот учун, Қамчиқ довони денгиз сатҳидан 2,2 км баландликда жойлашган бўлиб, ушбу довон орқали Ўзбекистонни Фарғона водийси билан боғловчи ягона йўл ўтган. Ҳар куни ушбу йўлдан 20 мингга яқин автомобил қатнайди. Қиш вақтида довонда автомобиллар ҳаракати мураккаблашади. Қор кўп бўлганда ва ер музлаганда йўл вақтинча ёпилиши ҳам мумкин. Яқин орада ушбу довон орқали темир йўл ҳаракати ҳам йўлга қўйилиши кутилмоқда. - деб хабар бермоқда Carzone.uz нашри.


Туркиядаги курортларда Коксаки вируси эпидемияси йўқлиги айтилди\n21:14 / 09.08.2017\nТуркия соғлиқни сақлаш вазирлиги ОАВнинг Туркия курортларида Коксаки вируси тарқагани ҳақидаги хабарини рад этди.\nВазирликда таъкидланишича, вазирлик вакиллари Анталияда тергов ўтказиб, 7 нафар украиналик сайёҳда тери тошмаси қайд қилинганини аниқлашган.\n"Вазирлигимизнинг фикрича, бундай ҳолатлар исталган давлатда юз бериши мумкин. Тергов натижаларига кўра айтиш мумкинки, эпидемия ҳақида ҳеч қандай гап бўлиши мумкин эмас", деб айтилган вазирликда ва сайёҳлар мамлакатда бемайлихотир дам олишлари мумкинлиги таъкидланган.\nАввалроқ ОАВда ўнлаб дам олувчилар вирус сабабли таътилларини зудлик билан якунлашга мажбур бўлганлари маълум қилинганди. Туркия ҳукумати сайёҳлар орасида Коксаки вируси тарқагани ҳақидаги хабарни инкор этган.\nОдатда, Коксаки вируси ҳаво-томчи йўли билан тарқалади. У билан кўпроқ болалар касалланадилар. Вирус аломатлари бўйича сувчечакка ўхшайди ва шу сабабли у кўпинча "турк сувчечаги" деб ҳам аталади. Касалликда тана ва томоқда тошма пайдо бўлади, тана ҳарорати кескин кўтарилади. Қоидага кўра, касаллик 8-10 кундан кейин ўзи ўтиб кетади, бироқ оғир асоратлар ривожланиши ҳолатлари ҳам бўлади.\nЭрдўған Олий Мажлис палаталарининг қўшма мажлисида сўзга чиқади


Евро-Атлантика хавфсизлиги келажаги Қозоғистонда эмас, Украинада ҳал қилинади — Украина ташқи ишлар вазири\nТашқи ишлар вазири Дмитрий Кулеба Озодлик радиосининг Украина хизматига берган интервьюсида Евро-Атлантика хавфсизлиги келажаги Қозоғистонда эмас, Украинада ҳал қилинади, деган фикрни билдирди.\nУнинг сўзларига кўра, Киев жаҳон дипломатиясининг марказига айланган ва дунё Украинада содир бўлаётган воқеаларни диққат билан кузатмоқда.\nШу билан бирга, вазирнинг қўшимча қилишича, Россия Қозоғистонда ўзининг «тезкор ва қаттиққўл» ҳаракат қилиш қобилиятини кўрсатган. Бинобарин, у минтақадаги мавқейини ҳам мустаҳкамлади.\n«Ҳарбий нуқтаи назардан, бу маҳаллий операция бўлиб, Россиянинг КХШТ соябони остида тезкор ҳаракат қилиш учун глобал имкониятларини намойиш этди. Мен КХШТнинг Қозоғистондаги барча кучлари вазиятни барқарорлаштириш учун қанчалик зарур бўлганига баҳо бермайман, бироқ Россия ҳаммага тез ва қатъий ҳаракат қилишга тайёрлиги ҳақида сигнал берди. Бу сигнал нафақат Вашингтонда, балки Пекинда ҳам эшитилди ва кўринди. Албатта, бундай ҳаракатдан кейин Россиянинг бу минтақадаги позицияси мустаҳкамланади», — деди Кулеба.\nҚозоғистонда норозилик намойишлари 2 январь куни бошланган ва тахминан бир ҳафта давом этган. Уларнинг сабаби суюлтирилган газ нархининг кўтарилиши эди. Митинглар аксарият ҳудудларни қамраб олди ва иқтисодий талабларга қаттиқ назорат остидаги мамлакатда ислоҳотлар ўтказиш талаблари қўшилди. Халқ собиқ президент Нурсултон Назарбоевнинг сиёсатдан кетишини, унинг тарафдори Қасим-Жомарт Тоқаевнинг истеъфога чиқишини ва янги демократик сайловлар ўтказилишини талаб қилди.\nҚозоғистон президенти Қасим-Жомарт Тоқаев 5 январь куни Россия ва унинг КХШТ бўйича иттифоқчиларидан ёрдам сўради. Ҳукумат ҳудудларда «аксилтеррор операцияси» эълон қилди ва президентнинг ҳуқуқ-тартибот идораларига «ўлдириш учун отиш» буйруғи берилди.\nРасмий маълумотларга кўра, камида 227 киши, жумладан, 19 хавфсизлик ходими ҳалок бўлган. Қурбонларнинг баъзилари расмийлар томонидан тартибсизликларда айбланган «қуролли бандитлар» ва «террорчилар» эканлиги аниқланган.\nКХШТ қўшинларининг Қозоғистонга кириши мамлакат ичида ҳам, шу жумладан ташкилотга аъзо бўлган айрим давлатлар пойтахтларида ҳам кескин қоралашларга сабаб бўлди. Расмийларни Қозоғистонга қўшин юборишдан бош тортишга чақирган норозилик намойишлари бўлиб ўтди.\n7 январь куни Россия Мудофаа вазирлиги россиялик ҳарбийлар базасида жойлашган КХШТ бўлинмалари Қозоғистонда «ўз вазифаларини бажаришга киришганини» маълум қилди. 11 январь куни, мамлакатга хорижий қўшинлар киритилганидан бешинчи кун ўтиб, Тоқаев КХШТнинг мамлакатдаги миссияси якунлангани ва қўшинларни олиб чиқиш 13 январдан бошланиши ва 10 кундан ортиқ давом этмаслигини маълум қилди. 19 январь куни Қозоғистон расмийлари ва Россия Мудофаа вазирлиги КХШТ қўшинларини Қозоғистондан олиб чиқиш якунланганини эълон қилди.


ДЕКСАПОЛ – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар ДЕКСАПОЛ\nПрепаратнинг савдо номи: ДЕКСАПОЛ\nТаъсир этувчи моддалар (ХПН): дексаметазон, неомицин сульфати, полимиксин В сульфати (dexamethasonum, neomycini, polmyxini B sulfas)\nДори шакли: кўз томчилари, суспензия (1 мг+3500 ХБ+6000 ХБ)/мл\nфаол моддалар: 1 мг дексаметазон, 3500 ХБ неомицин сульфати ва 6000 ХБ полимиксин В сульфати;\nёрдамчи моддалар: натрий хлориди, полисорбат 20, бензалконий хлориди 50% эритма, гипромеллоза, хлорид кислотаси ва/ёки натрий гидроксиди (рН ни мувофиқлаштириш учун) тозаланган сув.\nБир томчи суспензия қуйидагиларни сақлайди: 33 мкг дексаметазон, 115,5 ХБ неомицин сульфати, 198 ХБ полимицин В сульфати.\nТаърифи: оқ ёки деярли оқ суспензия\nОсмолярлиги: 280-320 мОсмоль/кг\nФармакотерапевтик гуруҳи: кўз касалликларини даволаш учун препаратлар, микробларга қарши препаратлар билан комбинацияда яллиғланишга қарши препаратлар, микробларга қарши препаратлар билан комбинацияда кортикостероидлар.\nАТХ коди: S01C A01.\nКўзнинг яллиғланиш касалликларини даволашдаги Кортикостероидларнинг самарадорлиги ҳужжатлар билан яхши исботланган. Кортикостероидларнинг яллиғланишга қарши таъсири эндотелиал ҳужайралар қон томирлардаги адгезив молекулалари, циклооксигеказа I ёки II ни сусайтириши ва цитокинлар экспрессиясини пасайтириш йўли орқали амалга ошади.\nКортикостероидларнинг таъсири асосан яллиғланиш медиаторларини ажралиб чиқиш даражасини пасайтириш ва қонда айланиб юрувчи лейкоцитларнинг қон томири эндотелийсига адгезиясини сусайтиришга қаратилган ва бу уларнинг кўзнинг яллиғланган тўқималарига кириб боришини олдини олади. Дексаметазон бошқа стероидлар, нисбатан чекланган минералокортикоид фаоллиги билан бирга яққол яллиғланишга қарши таъсир кўрсатади ва яллиғланишга қарши кучли таъсир этувчи дори препаратлардан бири ҳисобланади.\nДЕКСАПОЛ препаратидаги неомицин сульфати ва полимиксин В сульфат мажмуаси кўз инфекцияларини энг кўп чақирувчи кўпчилик патоген бактерияларга нисбатан фаолликни намоён этади.\nБу бактерияларнинг рўйхати қуйида келтирилган:\nГраммусбат бактериялар: Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis.\nГрамманфий бактериялар: Escherichia coli, Haemophilus influenza, Klebsiella/Enterobacter spp., Proteus mirabilis, Pseumodomonas aeruginosa, Serratia marcescens.\nТадқиқотлар натижасида, неомицин сульфати ва полимиксин В сульфати мажмуаси in vitro шароитида Enterococcus нинг баъзи штаммлари, шу жумладан Enterococcus faecalisга синергетик таъсир кўрсатиши аниқланади.\nДЕКСАПОЛ препарати баъзи стрептококкларга, шу жумладан Streptococcus pneumoniae га нисбатан етарли даражада фаол бўлмаслиги мумкин.\nНеомицин сульфати кенг таъсир доирасига эга антибиотик ҳисобланади. У кўпчилик граммусбат ва баъзи грамманфий бактерияларга нисбатан фаол; неомицинга нисбатан резистентликни ривожланиш хавфи паст. Бироқ стрептококкларнинг кўпчилик штаммлари ва Pseumodomonas нинг кўпинча штаммлари неомицинга резистент ҳисобланади.\nПолимиксин В сульфати, асосан грамманфий микроорганизмларга нисбатан, шу жумладан Pseumodomonas aeruginosa га нисбатан селектив антибиотик ҳисобланади.\nБошқа аминоглюкозидларга нисбатан кесишган ўта юқори сезувчанлик пайдо бўлиши эҳтимоли бор; ДЕКСАПОЛ препарати қўлланганда, юқори сезувчанлик реакциялари ривожланган ҳолатларда ушбу препаратни қўллашни тўхтатиш ва тегишли даволашни ўтказиш керак.\nДексаметазонни конъюнктива бўшлиғига 0,1% ли суспензия кўринишида маҳаллий равишда юборилганда препаратнинг биокираолишлиги катарактани олиб ташлаш бўйича операция ўтказган пациентларда ўрганилган.\nДори препаратининг кўз ёши суюқлигидаги тахминан 30 кг/мл ни ташкил этувчи максимал концентрацияси препарат юборилгандан сўнг 2 соатдан кейин юзага келган. Максимал концентрацияга юзага келгандан кейин дексаметазоннинг концентрацияси аста-секин камайиб боради, дори препаратининг ярим чиқарилиш даври эса 3 соатни ташкил этади.\nДексаметазон организмдан метаболизм йўли билан чиқарилади. Дозанинг тахминан 60% сийдик билан 6–ß–гидрогидексаметазон кўринишида чиқарилади. Сийдикда ўзгармаган дексаметазон аниқланмайди. Плазмадаги дексаметазоннинг ярим чиқарилиш даври нисбатан қисқа ва 3-4 соатни ташкил этади. Дексаметазон зардоб альбуминлари билан тахминан 77% – 84% га боғланади. Дексаметазоннинг клиренси соатига 0,111 л/кг дан то соатига 0,225 л/кг гача ўзгариб туради, тақсимланиш ҳажми эса 0,576 л/кг дан 1,15 л/кг гача ўзгариб туради. Ичга қабул қилинганда дексаметазон биокираолишлиги тахминан 70% ни ташкил этади.\nНеомициннинг фармакокинетикаси бошқа аминогликозид антибиотикларнинг фармакокинетикасига ўхшаш. Соғлом эркаклар терисига 0,5% ли неомицин сульфати суртмасини 47,7 г гача миқдорда суртилганда, зардобда ва сийдикда неомициннинг аниқлаб бўладиган концентрацияси аниқланмаган.\nПолимиксин В нинг шиллиқ қаватлардан сўрилиши паст ва ўзгарувчан ёки умуман кузатилмайди. Полимиксин В ни куйишнинг катта юзаларига, конъюнктивага ва гайморов бўшлиқларига маҳаллий қўлланганда зардобда ёки сийдикда антибиотикнинг аниқлаб бўладиган концентрацияси топилмаган.\nСтероидлар қўлланилишига жавоб реакцияси кузатиладиган кўз касалликларини даволаш, кортикостероидларни қўллашга кўрсатмалар бўлган ҳолатларда ва бир вақтнинг ўзида бактериал инфекцияга шубҳа бўлса ёки ривожланиш хавфи (масалан қовоқ конъюнктиваси, бульбар конъюнктива, шоҳ парда, кўз соққаси сегменти яллиғланишлари, сурункали иридоциклит ва шох парданинг кимёвий, радиацион ёки юқори ҳарорат таъсирида куйишидаги шикастланишларида ёки ёт жисмлар тушгандаги шикастланишлари) бўлган ҳолатларда қўлланилади.\nДЕКСАПОЛ препаратини шифокор тавсияларга кўра қўллаш керак. Агар шубҳа пайдо бўлса, шифокор ёки фармацевтга мурожаат қилиш керак.\nОфтальмологияда қўллаш учун\nЎсмирлар ва катталарда, шу жумладан кекса ёшдаги пациентларда қўлланилиши\nКасалликнинг енгил шаклларида конъюнктива бўшлиғига (конъюнктива бўшлиқларига)\n1–2 томчидан суткада максимал 6 марта қўлланилади. Клиник симптомлар яхшиланиб борган сари қўллаш сони камайтириб борилади. Лекин даволашни муддатидан олдин тўхтатмаслик керак.\nОғир ҳолатларда конъюнктива бўшлиғи (конъюнктива бўшлиқлари) га ҳолат яхшилангунча ҳар соатда 1–2 томчидан томизилади. Сўнгра, шифокор тавсиясига мувофиқ, препаратнинг дозаси аста-секин камайтирилиб борилади, яллиғланиш симптомлари йўқолгандан кейин, препаратни қўллаш тўхтатилади. Шифокор тавсиясига нисбатан юқори дозаларни қўллаш ёки препаратни кўпроқ қўллаш мумкин эмас.\nДори препарати билан даволаш давомийлигини шифокор белгилайди.\nБолаларда қўллаш самарадорлиги ва хавфсизлиги аниқланмаган, шунинг учун ушбу ёш гуруҳида препаратни қўллаш тавсия қилинмайди.\nЖигар ёки буйрак функциясини бузилиши бўлган пациентларда қўлланиши\nДЕКСАПОЛ препаратининг ушбу популяция пациентларда таъсирини ўрганиш юзасидан тадқиқотлар ўтказилмаган. Бироқ, препарат маҳаллий қўлланганида фаол моддаларни паст тизимли сўрилиши туфайли, унинг дозасини ўзгартиришга зарурат йўқ.\nДЕКСАПОЛ фақат сиртга – маҳаллий, конъюнктива бўшлиғига қўллаш учун мўлжалланган.\nТомчи дозаторининг учига тегиб кетиш мумкин эмас, чунки бу флакон ичидаги препаратни ифлосланишига олиб келади.\nПрепаратни томизишдан олдин қўлларни яхшилаб ювиш керак.\nҲар бир ишлатишдан олдин флаконни чайқаш керак.\nФлакон қопқоғини бураб очинг.\nБошни орқага ташланг ва пастки қовоқни шундай тортингки, қовоқ ва кўз соққаси орасида бўшлиқ пайдо бўлсин.\nФлаконнинг тубини тепага қаратиб айлантиринг, катта ва кўрсаткич бармоқлар билан флакон деворига бироз босиб, препаратнинг 1 томчисини кўзга сиқиб туширинг. Дозаторнинг учи кўз, қовоқ ёки бошқа юзаларга тегмаслиги керак, чунки бу томчиларни инфекцияланишига олиб келиши мумкин.\nИнфекцияланган томчиларни қўллаш хавфли асоратларга, ҳатто кўз кўрмай қолишига олиб келиши мумкин.\nАгар томчи кўзга тушмаса, кейинги томчини томизиш керак.\nБевосита препарат томзилгандан кейин кўзни эҳтиётлик билан юмиш ва 2 минут давомида кўзнинг ички бурчаги соҳасини бироз босиш керак. Бу тизимли ножўя реакцияларни ривожланиш хавфини пасайтириш имконини беради.\nАгар шифокор препаратни шунингдек иккинчи кўзга ҳам томизишни буюрган бўлса, 4–7 бандда таърифланган ҳаракатларни такрорлаш керак.\nТомчи дозатори шундй лойиҳалаштирилганки, у бир томчини аниқ дозалайди, шунинг учун унинг тешигини катталаштириш мумкин эмас.\nТомизиб бўлгандан кейин, флаконни ёпиш керак. Бироқ қопқоқни хаддан ташқари зич бурамаслик керак.\nАгар шифокор кўз томчилари кўринишидаги икки ёки ундан ортиқ дори препаратларини буюрган бўлса, унда ДЕКСАПОЛ препарати инстилляциясидан кейин кейинги препаратни томизишдан олдин 10–15 минут кутиб туриш керак.\nДЕКСАПОЛ препаратини, ҳатто симптомлар йўқолиб кетса ҳам, шифокор буюрган бутун вақт давомида, мунтазам томизиб туриш лозим.\nДЕКСАПОЛ препаратининг дозасини қўллашни ўтказиб юбориш\nПрепаратнинг дозасини қўллаш ўтказиб юборилган ҳолларда, уни иложи борича тезроқ қўллаш керак. Агар навбатдаги дозани томизиш вақти яқинлашиб қолган бўлса, ўтказиб юборилган доза ўтказиб юборилади ва кейинги доза шифокор тавсия қилган схема бўйича томизиш керак. Ўтказиб юборилган дозани тўлдириш мақсадида дозани икки баробар ошириб қўллаш мумкин эмас.\nУшбу препаратни қўллаш бўйича қандайдир шубҳа пайдо бўлса, шифокор ёки фармацевтга мурожаат қилиш керак.\nҲар қандай препаратда бўлгани каби, ДЕКСАПОЛ хам гарчи у ҳар бир пациентда юз бермаса-да, ножўя таъсирлар келтириб чиқариши мумкин.\nҚуйида ДЕКСАПОЛ препаратини қўллаш билан боғлиқ ножўя таъсирлар келтирилган: жуда тез (≥1/10), тез-тез (≥1/100), тез-тез эмас (≥1/1000 дан <1/100 гача), кам ҳолларда (≥1/10000 дан <1/1000 гача), жуда кам ҳолларда (<1/10000), тез-тезлиги номаълум (маълум бўлган маълумотларга кўра аниқлаб бўлмайди).\nТез-тез: кўзда дискомфорт ҳисси (томизаётганда вақтинча ачишиш ва санчиқ ҳисси)\nТез-тез эмас: юқори сезувчанлик реакциялари, кўзда қичишиш, кўз ички босимини ошиши, кўз гиперемияси, нуқтали кератит, қизариш, кўз ёши ажралишини ошиши, қовоқларни шиши ва қичишиши.\nТез-тезлиги номаълум: кўриш нервини шикастлашниши билан кечувчи глаукома, кўриш ўткирлиги ва майдонини бузилиши, кўзнинг орқа камерасида субкапсуляр катарактани ҳосил бўлиши.\nУмумий бузилишлар ва юбориш жойидаги ҳолатлар\nЎзида дексаметазон, неомицин ва полимиксин В сақловчи кўз томчиларини қўллаш билан боғлиқ бўлган бирон-бир тез-тез ёки унча тез-тез учрамайдиган ножўя самараларни ривожланиши тўғрисида хабар берилмаган.\nДори препаратини муомалага киритилгандан сўнг олинган барча спонтан хабарлар шархини ўтказиш натижасида, ушбу препаратни тиббиёт амалиётига тавсия этилган пайтдан бошлаб, дексаметазон, неомицин ва полимиксин В сақловчи томчиларнинг ножўя таъсирлари тўғрисидаги хабарларда кўриш аъзосига тааллуқли барча ножўя самаралар, ушбу гуруҳ дори препаратлари учун хос бўлган тизимли ва фармакологик таъсирларга нисбатан препаратнинг ўзгармас хавфсизлик профили намойиш этилган.\nНожўя самаралар тўғрисида хабарлар\nЮқорида кўрсатилган ҳар қандай ёки ушбу йўриқномада кўрсатилмаган бошқа нохуш кўринишлар пайдо бўлган ҳолларда, улар тўғрисида шифокорга ёки фармацевтга хабар бериш керак. Ножўя реакциялар тўғрисидаги хабарлар туфайли, препаратни қўллаш хавфсизлиги тўғрисида жуда кўп маълумотларни тўплаш мумкин бўлади.\nФаол моддалар ёки бошқа аминогликозид антибиотиклар, ёки препаратнинг бирон-бир ёрдамчи моддаларга юқори сезувчанлик.\nHerpes simplex (шохсимон кератит – dendritic keratits), чинчечак ёки сувчечак вируслари чақирган кератит, шунингдек шох парда ва коньюнктиванинг бошқа вирусли касалликлари.\nКислоталарга чидамли бактериялар, хусусан Mucobacterium tuberculosis, Mucobacterium leprae ёки Mucobacterium avium томонидан чақирилган кўзнинг микробактериал инфекциялари.\nКўзнинг замбуруғли касалликлари.\nКўзнинг даволанмаган йирингли инфекциясида қўллаш мумкин эмас.\nҲозирги пайтда қўлланилаётган ва охирги вақтларда қўлланилган барча препаратлар, шунингдек қўллаш режалаштирилаётган препаратлар тўғрисида шифокорга хабар бериш керак.\nЎзида дексаметазон, неомицин ва полимикцин В сақловчи томчиларнинг бошқа дорилар билан ўзаро таъсирининг таҳлилига бағишланган ҳеч қандай тадқиқотлар ўтказилмаган.\nПрепаратнинг алоҳида айрим компонентлари тизимли қўлланганидан кейин ўзаро таъсир келиб чиқиши ҳолатлари таърифланган. Бироқ, маҳаллий қўлланганда, препаратни бундай йўл билан юборишда, фаол моддаларни сўрилиши жуда ҳам паст бўлгани учун, ўзаро таъсирни юз бериш хавфи ҳам жуда кам бўлади.\nМаҳаллий таъсирга эга бошқа офтальмологик препаратлар бир вақтда қўлланилганда, ҳар хил дори препаратларини қўллаш орасида 10–15 минутли интервал бўлишига амал қилиш керак.\nПрепаратни қўллашдан олдин шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашиш керак.\nПрепаратни давомли қўллаш ёки интилляциялар тез-тезлигини ошириш кўз гипертензиясига ва (ёки) глаукомага олиб келиши ва бу кейинчалик, кўриш нервини шикастланиши ва кўриш ўткирлиги ва кўриш майдонини ёмонлашишига, шунингдек кўз орқа камерасида субкапсуляр катаракта пайдо бўлишига олиб келиши мумкин.\nСезгир пациентларда, препарат ҳатто қисқа муддатда қўлланганда ҳам кўз ички босими ошиши мумкин.\nАгар препарат глаукомаси бўлган пациентларга буюрилган бўлса, даволаш муддатини икки ҳафта билан чеклаш керак, агар узоқ вақт даволаш керак бўлса, у истисно сифатида давом эттирилиши керак; бу пациентларда мунтазам равишда кўз ички босими назорат қилиниб турилиши керак.\nстероидларни антибиотиклар билан мажмуада сақлайдиган препаратлар қўлланилгандан кейин иккиламчи инфекцияни ривожланиши кузатилган. Шох парданинг замбуруғли инфекциялари, айниқса стероидларни давомли қўллаш натижасида фаол ривожланади. Стероидлар билан даволашдан кейин шох пардада барқарор яра пайдо бўлганда замбуруғли инфекцияни ривожланиши мумкинлигини ҳисобга олиш керак. Кўзнинг иккиламчи бактериал инфекцияси пациент организмининг инфекцияга реакцияси сусайганида ҳам ривожланиш мумкин. Кортикостероидлар сақловчи препаратларни қўллаш кўзнинг ўткир йирингли инфекциясини ниқоблаши ёки кучайтириши мумкин. Маълумки, шох парда ёки склера ингичкалашишига олиб келадиган касалликларда маҳаллий стероидларни қўллаш, уларни тешилишига сабаб бўлиши мумкин.\nБаъзи пациентларда маҳаллий қўлланилаётган аминогликозидга нисбатан юқори сезувчанлик ривожланиши мумкин ва у қовоқларни қичишиши, конъюнктива шиши ва гиперемияси билан намоён бўлади. Юқори сезувчанлик ривожланган ҳолатларда ДЕКСАПОЛ препартини қўллашни тўхтатиш ва шифокорга мурожаат қилиш керак.\nКортикостироидлар маҳаллий қўлланилганда кўз шох пардаси шикастланишини даволаш жараёни секинлашиши мумкин.\nДЕКСАПОЛ препаратини шифокор тавсия қилган муддат давомидагина қўллаш керак. Агар касаллик семптомлари кучайса ёки ўтиб кетмаса, шифокор билан маслаҳатлашиш керак.\nПрепарат бензалконий хлориди сақлайди\nДЕКСАПОЛ препарати консервант сифатида бензалконий хлориди сақлайди ва у кўзни таъсирлаши ва юмшоқ контакт линзаларни рангсизланишини чақиришини мумкин.\nАгар пациент контакт линзалар тақаётган бўлса препаратни қўллашдан олдин у шифокор билан маслаҳатлашиши керак. Препаратни томизишдан олдин контакт линзани олиш керак ва препарат қўлланилгандан камида 15 минутдан кейин яна ўз жойига қўйиш керак.\nКўз инфекциялари бўлганида контакт линзаларни тақиш мумкин эмас.\nАгар пациент ҳомиладор бўлса, бола эмизаётган бўлса, ҳомиладорман деб тахмин қилса ёки режалаштираётган бўлса, у ушбу препаратни қўллашдан олдин шифокор ёки фармацевт билан маслаҳатлашиши керак.\nДЕКСАПОЛ препаратини, ҳомиладорлик даврида, фақат шифокорнинг тавсиясига кўра она учун бўлган фойда ҳомила учун бўлган потенциал хавфдан устун бўлгандагина қўллаш мумкин.\nЭмизикли аёллар ДЕКСАПОЛ препаратини қўлламасликлари керак, чунки фаол моддаларнинг жуда оз миқдори кўкрак сутига ажралиб чиқиш эҳтимоли мавжуд.\nАвтомобилни ва мураккаб механизмларни бошқариши қобилиятига таъсири\nБошқа кўз томчиларини қўллаганда бўлганидек, ДЕКСАПОЛ препаратини конъюнктива бўшлиғига қўллагандан кейин кўришни ноаниқлиги ва сузилиб хиралашиб кетиши ва бошқа ўзгаришлар келиб чиқиши мумкин ва улар транспорт воситаларини бошқариш ва ҳаракат қилаётган механизмларга хизмат кўрсатиш қобилиятини бузилишига олиб келиши мумкин. Агар томчиларни қўллагандан кейин кўришни ноаниқлиги юз берса, пациент транспорт воситаларини бошқариши ва ҳаракат қилаётган механизмларга ҳизмат кўрсатишга киришишдан олдин кўриш равшанлиги тиклангунча кутиб туриши лозим.\nДЕКСАПОЛ препаратининг дозасини ошириб юборилишининг клиник аҳамиятли симптомлари (нуқтали кератит, эритема, кўз ёши ажралишини кўпайиши, қовоқлар шиши ва қичиши) баъзи пациентларда кўрилган ножўя самараларга ўхшаш бўлиши мумкин.\nДЕКСАПОЛ препаратини маҳаллий қўлланганда дозасини ошириб юборилишини томчиларнинг ортиқча миқдорини кўздан (кўзлардан) илиқ сув билан ювиб ташлаш орқали олдини олиш мумкин.\n5 мл дан ПЭНП томчи дозатори ПЭНПли биринчи очиш назорати бўлган қопқоқли, ПЭНП дан полиэтилен флаконларда.\n1 флакондан қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга картон пачкага жойлаштирилади.\n25°С дан юқори бўлмаган ҳароратда сақлансин. Флакон зич беркитилган ҳолда сақлансин.\nОчилган флакон 4 ҳафта давомида ишлатилиши керак.\nОлдингисиДексаметазон-Ферейн инъекция учун эритма22.05.2018


ЎзА - Афғонистон сиёсий етакчилари президентлик сайловида иштирок этди\nАфғонистон сиёсий етакчилари президентлик сайловида иштирок этди\nМиллионлаб афғонистонликлар сингари сиёсий етакчилар, жумладан, амалдаги Президент Ашраф Ғани ва Бош вазир Абдулла Абдулла мамлакатда учинчи бор ўтаётган президентлик сайловларида иштирок этиб, номзодларга овоз берди.\nПрезидент Ашраф Ғани ушбу муҳим воқелик муносабати билан исёнчиларнинг таҳдидларига қарши курашган ва овоз бериш жараёнларида иштирок этаётган афғон халқига мурожаат билан чиқди.\n“Мен барча афғон халқига демократияга содиқлиги, ривожланаётган ва суверен Афғонистонга бўлган садоқати учун миннатдорлик билдираман. Сизларнинг сайловларда иштирок этишингиз Конститутция тарафдорлари эканингиздан далолат. Сайловлар мамлакатдаги демократик тизим давомийлигини белгилайди“, деган Президент Кобулдаги Аманий мактаби биносида ташкил этилган овоз беришда.\nШунингдек, Ашраф Ғани сайловларни ташкил этишда жонбозлик кўрсатаётган мамлакат хавфсизлик ва мудофаа кучларига, овоз беришда қатнашаётган хотин-қизларга ҳам ўз ташаккурини етказди, дейилади Tolo News хабарида.\nМамлакат Бош вазири, айни пайтда президентликка номзод Абдулла Абдулла ҳам муҳим сиёсий воқеликда иштирок этди. У ўз мурожаатида “Толибон“ томонидан таҳдидларга берган жавоби ҳақида эслатиб ўтган.\n“Таҳдидларга қарамасдан, сайловларда овоз бериш учун келган Афғонистон халқига чексиз ҳурмат кўрсатишни истаймиз. Мен бир фуқаро сифатида Толибларга қуйидагини яна бир бор таъкидлашни истардим: “Таҳдидингиз ва бегуноҳ одамларнинг қони тўкилиши бу – сизнинг олдингизга қўйган мақсад эмас“.\nИккинчи вице-президент Муҳаммад Сарвар Даниш овоз бериш чоғида афғонистонликларни сайловларда фаол иштирок этишга чақирган.\nСайловлардаги шикоятлар бўйича мустақил комиссия раҳбари Зухра Баян Шинварий хонимнинг таъкидлашича, ўтаётган сайловлар демократик тамойилларга асосланган Афғонистон келажагини белгилашда муҳим аҳамиятга эга.\nПрезидентликка сайловлар мамлакат ҳудудларида ҳам давом этяпти. Нангархарда хавфсизлик нуқтаи назаридан мавжуд 456 та сайлов участкасидан 61 таси ўз фаолиятини ташкил қилмаган.\n“Биз фуқароларимизга ҳеч нимадан ташвишланмай ўз овозларини беришлари мумкинлигини таъкидламоқчимиз. Аҳоли эрта тонг бўлишига қарамасдан сайлов участкаларига кела бошлаганидан мамнунмиз“, дея Нангархар хавфсизлик кучлари юқори мартабали мулозими сўзларидан иқтибос келтирилади Tolo News хабарида.


– Ўзбекистонда Биринчи Президент Ислом Каримов томонидан шундай мустаҳкам пойдевор барпо этилдики, бу мамлакатнинг хотиржам ҳаёт кечириши, тараққий этиши, бугунгидек тадбирларни юқори савияда ўтказишига кенг шароит яратмоқда.\nОчиқлик, транспарентлик – бу сайлов ўтказишнинг энг муҳим тамойилларидан. Ўнга яқин сайлов участкасида бўлиб, уларнинг барчасида бу омиллар мавжудлигини кўрдик.\nЎзбекистонга саккиз йил олдин келгандим. Жуда катта ўзгаришлар, янгиланиш ва ривожланиш рўй берганига гувоҳ бўлдим. Ишончим комилки, бундан кейин ҳам шундай ривожланиш давом этаверади, бебаҳо неъмат – тинчлик ва осойишталик барқарор бўлади.\nНина Линде, Латвия фанлар академияси Иқтисодиёт институти директори, профессор:\n– Ҳар бир участкада жуда катта ва пухта тайёргарлик кўрилганига гувоҳ бўлдик. Сайловларга одамлар эркин келиб, хоҳиш-иродасини билдириб, овоз берди. Халқнинг кайфияти баланд, байрам муҳити ҳукмрон бўлди. Ўзбекистоннинг иқтисодий жиҳатдан изчил тараққий этаётгани, халқ фаровон яшаётгани боис ҳам мана шундай ижобий манзара кўзга ташланди. Зеро, ўтган 25 йилда Ўзбекистонда бу йўлда жуда кўп ишлар амалга оширилди.\nЭлдар Ибрагимов, Озарбайжон Миллий мажлиси комиссияси раиси:\n– Ўзбекистонда демократик талабларга ва умумэътироф этилган халқаро стандартларга тўлиқ жавоб берадиган, фуқароларнинг ўз хоҳиш-иродасини эркин билдириш кафолатларини таъминлайдиган миллий сайлов тизими яратилган. Бу Президент сайловини ана шундай асосда, юқори даражада ўтказишга имкон берди.\nБешта сайлов участкасида бўлдим ва уларнинг барчасида овоз бериш қонунларга мувофиқ ўтди. Фуқаролар сайловда жуда фаол қатнашди. Буни бошқа давлатлар билан солиштирганда катта фарқни кўриш мумкин. Халқингизга хос бўлган юксак ватанпарварликни бошқа жойларда учратиш қийин.\nВалериус Симулик, Литва Сеймининг Ўзбекистон билан парламентлараро ҳамкорлик бўйича гуруҳ раҳбари:\n– Ўзбекистон ҳар томонлама ривожланган. Нафақат бугунги кунга, балки келажакка ҳам салмоқли инвестициялар киритилмоқда. Ёшлар учун яратилган шарт-шароитлар, уларнинг илм олиши, спорт билан шуғулланиши, тадбиркорлик қилиши учун имтиёзлар давлат томонидан таъминланмоқда. Бу ижобий самарасини кўрсатмоқда.\nДавлат халқ ишончини қозонаётгани учун ҳам аҳолининг сайловга бўлган муносабати ижобий ва улар бу жараёнда фаол иштирок этди. Сайловга тайёргарлик ҳам шунга муносиб. Ҳаммаси юксак даражада. Кўзи ожиз кишилар учун брайль алифбосидаги бюллетенлар чиқарилганини бошқа бирор давлатда учратмаганман.\nАбдураҳмон Ал-Хамиси, Миср Араб Республикаси Ёзувчилар уюшмаси аъзоси:\n– Ўзбекистон дунёда энг тез ривожланаётган, жаҳон ҳамжамиятида ўз ўрнига эга давлат ҳисобланади. Бунга буюк Йўлбошчи Ислом Каримов асос солган миллий модель самарасида эришилди. Бугун халқ танлайдиган номзод, бўлажак Президент зиммасида ана шу бошланган ишларни муносиб давом эттиришдек масъулият бор.\nБуни халқ ҳам англаб, сайловга шу нуқтаи назардан ёндашиб, унда фаол иштирок этди. Бу жараёнда барчаси тартибли ўтгани, бунинг учун барча имкониятлар таъминлангани эътиборга лойиқ.\nМохд Юсуф бин Ҳожи Осман, Ислом тараққиёти институти директори (Малайзия):\n– Ўзбекистонда фуқароларнинг яширин, тўғридан-тўғри овоз бериши менга жуда маъқул бўлди. Бу ҳар бир фуқаронинг ўз хоҳиш-иродасини билдиришига, давлат ва жамият ишларини бошқаришда шахсан иштирок этишига имкон беради. Буларни амалда кўриб, сайловга оид тажрибангизнинг кўплаб ижобий жиҳатларини ўрганишга муяссар бўлдим.\nЎзбекистоннинг юқори демократик талаблар асосида ривожланишида буюк алломаларингиз қолдирган бой илмий мероснинг ўрни катта, деб ўйлайман.\nМайкл Броди, АҚШ университети профессори:\n– Сайлов ҳаққоний ўтганига ҳар бир сайлов участкасида гувоҳ бўлдик. Фуқаролар юқори даражада шарт-шароит билан таъминлангани, уларнинг эркинлиги ва ўзига ишончи ҳар қандай одамни қувонтиради. Бу – ҳақиқий демократик жараён. Сайлов Ўзбекистоннинг келгусида янада тараққий этишига йўл очишига ишонамиз.\nЛи Чжунцин, Хитой халқаро радиоси мухбири:\n– Сайловга тайёргарликнинг барча жараёнларини кузатиб, улар ҳақида ахборот тайёрлаб бормоқдамиз. Оммавий ахборот воситалари учун барча шарт-шароит муҳайё этиб қўйилганидан мамнунмиз. Бу сайловнинг очиқлик ва ошкоралик тамойилларига мос ўтганининг яққол ифодасидир.\nКўплаб участкаларда бўлиб, аҳолининг юқори даражада фаоллигини кузатдик. Ота-оналарга ҳамроҳлик қилиб келган болакайларнинг хурсандчилиги, биринчи марта овоз берган ёшлар кўзидаги қувонч сайловга байрамона руҳ бағишлади. Сайлов участкаларидаги юқори даражадаги тайёргарлик ва яратилган шарт-шароит таҳсинга сазовор.


Кечки Анхор: 8 ноябрь янгиликлари - Anhor\nAnhor Все посты Кечки Анхор: 8 ноябрь янгиликлари\nКечки Анхор: 8 ноябрь янгиликлари\nПрезидент бўлка нон таннархини камайтиришни топширди. Ўзбекистоннинг қатор ҳудудларидаги айрим жойларда бир дона бўлка ноннинг нархи 2000 сўмдан ошган. Президент барча вилоят, туман ва шаҳар ҳокимларига Тошкент тажрибасини асос сифатида олишни топширди, бу ерда чакана савдода бир дона бўлка нон нархи 1500-1700 сўмни ташкил қилади.\nТошкент вилоятида содир бўлган автобус авариясида бир киши ҳалок бўлди. Воқеа Нурафшон-Янгийўл автойўлида юз берган. Ходимларни Тошкентдаги “Азия Мебель” корхонасига олиб кетаётган 10V328OA давлат рақамли автобус ҳайдовчиси 10830JBA рақамли автобусни қувиб ўтишга уринганида, у билан тўқнашиб кетган. Натижада биринчи автобус қатнов йўлидан чиқиб кетган. Иккала автобусда жами 39 киши бўлган, бир киши касалхонага ётқизилган.\nПараатлетикачи Дониёр Солиев Токиода бўлиб ўтадиган Паралимпиада-2020 мусобақаларига лицензияни қўлга киритди. Дониёр Солиев узунликка сакрашда 7,44 метр натижани кўрсатиб, олтин медал соҳибига айланди. Бу Ўзбекистоннинг саккизинчи лицензияси ҳисобланади.\nСоғлиғи туфайли Пекин-Тошкент рейсидан беш нафар йўловчи тушириб қолдирилди. Uzbekistan Airways авиакомпаниясининг самолёти Ганьсу провинциясининг Ланчжоу аэропортида шошилинч қўнишни амалга оширган. Ўзбекистон фуқароси А.С.нинг артериал қон босими ошган, беш ёшли болада эса эпилепсия хуружи бошланган.\nТошкентдаги Акушерлик ва гинекология марказида 15,3 млрд миқдорида маблағ ўзлаштиришлар аниқланди. Марказнинг масъул шахслари ноқонуний фойда олиш мақсадида “Ипак йўли” банкининг Мирзо Улуғбек филиали, “Давр-банк”нинг Юнусобод филиали ходимлари ҳамда тўртта хусусий компаниянинг мансабдор шахслари ва раҳбарлари билан жиноий тил бириктирган. Уларга нисбатан жиноий иш қўзғатилди.


Ернинг ҳақиқий қиймати аниқланади ва унинг бозори шакллантирилади | NORMA.UZ\nЕрнинг ҳисобини аниқ юритиш ва самарали фойдаланиш қишлоқ хўжалиги, тадбиркорлик, ишлаб чиқариш, қурилиш, геология каби кўплаб соҳалар учун жуда муҳим.\nАфсуски, геодезия, картография ва кадастр соҳасида қатор муаммолар тўпланиб қолган. Мамлакатимизда ер хатлови охирги марта 40 йил олдин ўтказилган. Масалан, 140 та туман маъмурий чегаралари ҳозиргача аниқ эмас. Қишлоқ хўжалиги ерларини ажратиш тартиби 20 йил олдин қабул қилинган ва ҳозирги ислоҳотлар талабига жавоб бермайди.\nКадастр идораларининг энг асосий вазифаси ернинг ҳисоби ва балансини юритиш бўлиши керак. Йил якунига қадар ер тури, контури, чегараси ва фойдаланувчиси ҳақидаги маълумотлар жамланган ахборот тизими ишга туширилади. Энди ер ажратиш тўғрисидаги қарор мазкур тизимга киритилсагина ҳақиқий ҳисобланади.\nҚишлоқ хўжалигини бошқаришни рақамлаштириш, келгуси йилдан ер баланси ва унинг ҳисобини Миллий геоахборот тизимида юритиш зарурлиги қайд этилди. Йил якунига қадар қишлоқ хўжалиги майдонларини электрон танлов ва аукцион асосида ажратиш тартиби жорий қилинади.\n“Ергеодезкадастр” давлат қўмитасининг тупроқ сифатини баҳолаш, ерларни ривожлантириш, экинларни жойлаштириш билан боғлиқ вазифалари, шунингдек, Тупроқшунослик ва агрокимё илмий-тадқиқот институти Қишлоқ хўжалиги вазирлигига ўтказилади.\nСоҳадаги яна бир камчилик – баъзи турдаги кадастрлар тўлиқ шаклланмаган. Масалан, автомобиль йўллари кадастри 23%, маданий мерос объектлари 32%, қувурлар 32%, шаҳарсозлик кадастри 63% шаклланган, холос. Шу боис ишчи гуруҳ тузиб, кадастрлар базасини тўлиқ ишлаб чиқиш топширилди.\nЙиғилишда шаҳар ва қишлоқларда ернинг ҳақиқий қийматини аниқлаш ҳамда унинг бозорини шакллантириш масаласига ҳам тўхталиб ўтилди.


Зооқамоқхоналар. Ўзбекистонда ҳайвонларни қийноққа солиш қачон тугайди? Ўзбекистон янгиликлари\nЗооқамоқхоналар. Ўзбекистонда ҳайвонларни қийноққа солиш қачон тугайди?\n15 December 2020, 08:15\nЎзбекистон, Тошкент – Batafsil.uz. Ўзбекистон бўйлаб қамоқхоналарга ўхшаган ўнлаб турли ҳайвонот боғлари эркин фаолият юритишни давом этмоқда. У ерда ҳайвонлар яшашнинг ўрнига азоб чекиб, аста-секин ўлимга қараб боради.\nШу билан бирга, бундай манзара минглаб болаларга намойиш этилади, ҳайвонот боғларининг эгалари эса табиатга муҳаббат уйғотишлари ҳақида бонг уришмоқда. Кичкина ва тозаланмаган қафасларда оч ва ғазабланган айиқ ёки шерларни кўрган бола бу каби жойлардан қандай таассурот билан чиқишини айтиш қийин. Batafsil.uz. мухбири Бухорода жойлашган шундай зооқамоқхоналардан бирига ташриф буюрди.\nДам олиш кунларидан бирида қадимий Бухоронинг тарихий масканлари бўйлаб сайрга чиқишга қарор қилдик. Сомонийлар номли истироҳат боғидаги Самонийлар мақбарасидан унча узоқ бўлмаган жойда "Ҳайвонот боғи" деган ёзувли баннерни кўрдим. Бу менга қизиқ туюлиб, Бухородаги ёввойи табиатнинг бир бурчагини кўрмоқчи бўлдим. Бундан ташқари, Вена ва Берлиндаги машҳур ҳайвонот боғларини кўрганлигим боис, маҳаллий ҳайвонот боғларининг ҳайрон қолдирадиган томонлари менда қизиқиш уйғотди.\nБоғнинг шимолий - шарқий қисмида, тарихий ёдгорликдан бир неча ўн метр нарида, ҳайвонот боғи деб аташга тил айланмайдиган бир жой бор экан. Тўғрироғи - буни ёввойи ҳайвонларни сақлаш учун жой деса ҳам бўлади.\nЗоология парки (ёки ҳайвонот боғи) – ҳайвонларни намойиш қилиш, асраш, кўпайтириш ва уларни ўрганиш, шу жумладан, илмий тадқиқотлар ўтказиш мақсадида тутқунликда сақлаш муассасаси ҳисобланади. Биологик энциклопедияда ёзилишича, ҳайвонот боғи ҳайвонот дунёсининг хилма-хиллигини намойиш этиш, табиат ҳақидаги билимларни тарқатиш, ҳайвонларни муҳофаза қилишни тарғиб қилиш ва ноёб ҳамда йўқолиб бораётган ҳайвон турлари генофондини асраб-авайлаш вазифаларини бажарадиган илмий-маърифий муассаса ҳисобланади.\nБухорода кўрганим эса дилимни жуда эзиб юборди. Бу жой қамоқхона, ҳақиқий зооқамоқхонани эслатади.\nБизни ташландиқ омбор эшигига ўхшаш кўримсиз кириш дарвозаси кутиб турарди. Кираверишда ушбу муассаса ходими катталардан 5 минг сўм, 5 ёшдан ошган болалардан 3 минг сўм миқдорида тўлов олди. Албатта, ҳеч қандай касса ёки чипта йуқ. Ходимнинг чўнтаги касса бўлиб, чипта бериш ўрнига у 50 турдаги ҳайвонларини мақтай бошлади.\nОстонадан ўтиб, даставвал реклама ёзуви билан ёпиб қўйилган ахлатхонага кўзим тушди. Бутун майдон тахминан 5-6 соткани эгаллаган. Ташқари томондан бир метр баландликдаги девор ўраб турибди. Девор темир панжарадан эмас, оддий похсадан ясалган. Бу зооқамоқхонадаги ҳайвонлар кенг вольерларда эмас, ёввойи ҳайвонларни сақлашга доир барча қоидаларга зид бўлган кичкина катакчаларда сақланмоқда.\nКўзимга ташланган нохуш нарса- ғозлар сақланаётган катакча бўлди. Унинг ўртасида хандак қазилган бўлиб, ичидаги сув ёмғир кўлмакчаларига ўхшайди. Ундаги сув музлаганлиги боис, бечора ғозлар тинимсиз овоз чиқариб туришибди. Бу овоз кўпроқ йиғига ўхшайди. Эҳтимол бундай чидамсиз шароитни айтиб бера олмаётган тилсил жониворлар йиғиси билан биз одамларга мурожаат қилаётгандир.\nИккита грифнинг ҳолига маймунлар йиғлайди. Улар яшаётган катакнинг юқори қисмидан қандайдир эски латталар осилиб турибди. Ҳаттоки очиқ жойлар ҳам мавжуд бўлиб, улардан йирик йиртқичлар учиб кетиши ҳам мумкин. Бироқ, бу қушларнинг ташқи қиёфасидан маълум бўлдики, улар уча олмайдилар. Акс ҳолда бу қамоқхонани аллақачон тарк этишарди.\nЛекин энг даҳшатлиси ҳали олдинда экан. Кичиккина қафасда шерлар сақланмоқда. Бир жуфт йиртқичлар бир бурчакдан иккинчисига ўзини ташлаб, темир эшикни очишга ҳаракат қилади, темир панжараларга сакрайди. Катакдан бизни кичик ва мустаҳкам бўлмаган бир деворча ажратиб турарди. Шунинг учун ҳайвонлар чиқиб олиб, гўёки бизга ташланмоқчидек туюларди. Қафас эски ва жуда ифлос гилам билан ёпиб қўйилган! Эҳтимол, “зоопарк” эгалари шу йўл билан уларни тунги совуқдан ҳимоя қилишаётгандир?\nШерлар ёнида айиқ яшайди! Бечора ҳайвон очликданми, совуқданми ёки чидаб бўлмас шароитдан қафасга ёпишиб олиб, бизга умидвор кўз билан қаради. Балки унга бирор овқат беришимиз ёки бу қамоқдан чиқаришимиздан умид қилгандир?\nУларнинг ёнида гавдасидан ҳам кичик қафасда 5та бўри умргузаронлик қилмоқда. Озодликда катта майдонни севиб яшайдиган бу ҳайвонларга камоқхона асосчилари шу катакчани раво кўришгани ҳеч ҳам ақлга сиғмайди.\nКейинги қафасда бизни яна бир нохуш манзара – чўлоқ тулки кутиб олди. Унинг аҳволига қараганда, ҳайвонот боғи ходимларидан ҳеч бири унга ёрдам бермаган ва бундай кейин ҳам ёрдам бермоқчи эмас.\nБошқа қафасларда ҳам даҳшатли шароитда сақланаётган тўтиқушлар, олмахонлар, маймунлар ва бошқа ҳайвонларни кўрдик. Уларнинг аксарияти оч-наҳор эди. Ҳайвонлар бир бурчакдан иккинчисига сакраб, озроқ бўлсада егулик олиш илинжида эътиборимизни жалб қилишга уринарди.\nБу қамоқхонадаги барча хоналар совуқ, иситилмайди ва бадбўй ҳидларга тўлиб кетган. Мен қафасларнинг ҳеч бирида озиқ-овқат ва сув учун алоҳида косаларни кўрмадим. Ҳамма катакларда ифлос ва қуп-қуруқ косалар чаппаю роста бўлиб ётибди.\nБу борада мен соҳа раҳбарларидан бир нарсани сўрамоқчиман. Бундай ҳайвонот боғига қандай қилиб лицензия бериш мумкин? Бу шароитга қараганда, мазкур объект таъсисчилари ва ходимларининг бирортаси ҳам мутахассис эмаску, бу фақат пул ишлаш йўли бўлиб қолган. Давлат экология қўмитасининг худудий вакиллари қаерга қарашмоқда? Афсуски, улар бу ерга қачонлардан буён қадам босишмаганда ўхшайди.\nБу даҳшатли ташрифдан сўнг, 8 ёшли ўғлим менга:\n- Онажон, нега ҳайвонлар бундай даҳшатли шароитда яшайдилар? Яхшиси уларни озод қилсинлар! Бу ҳайвонот боғи емас-бу қамоқхона!,- деб айтди.\nМинг афсуски, болага нима деб жавоб беришга ҳайрон қолдим. Қонунларимиз фақат қогозда қолиб кетаётганлигини қандай тушунтирай?\nАмалдорлар жавоб бериши керак бўлган саволларнинг бир қисми:\n- Нима учун Давлат экология қўмитаси ҳайвонларни сақлашга қўйилган талабларни текширмайди?\n- Ушбу муассасани очишга ким рухсат берган?\n- Ҳайвонларнинг бундай аянчли ҳолати учун ким жавобгар?\n- Нега таъсисчилар бу жойни ғурур билан "ҳайвонот боғи"деб аташади?\n- Нима учун ташриф буюрувчилар учун зарур хавфсизлик чоралари кўрилмаган?\n- Таъсисчилар шерлар, бўрилар, олмахонлар, тулкилар, айиқлар ва ёввойи тоғ қушларини қаердан олишган?\nКун бўйи Давлат экология қўмитасининг Бухоро бўлими ва Ўзбекистон Экологик партиясига қўнғироқ қилиб, ҳеч бўлмаганда айрим саволларга жавоб топишга ҳаракат қилдим. Аммо телефон гўшагини ҳеч ким кўтармади. Давлат экология қўмитасининг ишонч телефонига ҳам ҳеч ким жавоб бермади. Шундан сўнг Давлат экология қўмитасининг Республика бўлими рақамини териб, бу муаммони ўрганишга ваъда берган мутахассислар билан боғланишга муваффақ бўлдим. Бухоро хокимининг ёрдамчиси Улуғбек Обидов ҳам шуни ваъда қилди.\nКейинчалик билиб олдимки, Акмал Юлдашев исмли фуқаро ҳайвонот боғининг асосчиси бўлиб, 2012 йилда бу ишини бошлаган экан. Бу хусусий бизнес бўлсада, шуни унутмаслик керакки, ҳайвонлар давлат томонидан ҳимоя қилинади. Нима учун шаҳар ҳокимлиги бу муаммога эътибор қаратмаяпти? Ахир, ёввойи ҳайвонларнинг сақланиш шароитини яхшилаш учун тадбиркорларга ёрдам бериши мумкинку. Вольерлар қуриш, қишки мавсумда иситиш учун газни улаш, кенгроқ майдон ажратиш қийинми? Нима учун раҳбарлар бу масалага бепарво муносабатда бўлишмоқда?\nБизга қўл остидагиларимиз учун жавобгармиз. Болаларни ҳайвонот боғлари ва ботаника боғларига олиб бориб, уларда табиатга ҳурмат, уни асраш ва кўпайтириш учун жавобгарлик ҳиссини уйғотишга, табиий ресурслардан оқилона фойдаланишга ўргатишга ҳаракат қиламиз. Биз келгуси авлодларда ҳайвонларга нисбатан бирдамлик ва раҳм-шафқат туйғусини кучайтиришимиз керак. Аммо Бухородаги "ҳайвонот боғи" бунинг аксини ўргатади. Бу инсоннинг ҳайвонларга нисбатан бепарволиги ва масъулиятсизлигининг ёрқин намунасидир.


Саид Аҳмад. «Оқ уй» (ҳажвия) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиСаид Аҳмад (1920-2007)Саид Аҳмад. «Оқ уй» (ҳажвия)\nСаид Аҳмад. «Оқ уй» (ҳажвия)\nАтрофи кунгира панжаралар билан ўралган уч қаватли бу уйни микрорайондагилар «Оқ уй» деб аташарди. Унда обком ва горком ходимлари яшайдилар. Фақат пастдаги икки хонали уй семон заводининг ишчиси, жиндек-жиндек отиб, ширингина кайф қилиб юрадиган, бир этак боланинг отаси Қодиржон акага текканди.\nШундоқ казо-казолар орасига бу одам қандай қўшилиб қолдийкин, деб ўйлашингиз мумкин. Обкомнинг маъмурий-хўжалик бўлими бошлиғи Турсунбоев бир иш қилса, билиб қиладиганлардан эди. Бу уйда шонли ишчи синфининг вакиллари ҳам бор, деб айтиш учун атайин шундай қилганди. Қодиржон ака уйнинг ўқ ўтмас қалқони ҳисобланарди.\nБошқа уйлар бир-бирига елка тираб, бир-бирига офтоб туширмайдиган қилиб қурилган. Аммо «оқ уй» атрофи очиқ. Баҳаво. Олди гулзор, икки ёнида арчаю сарвлар қишин-ёзин кўм-кўк бўлиб туради. Болалар майдончаси манжара ичкарисида бўлганидек бошқа «дом»лардаги болалар буёққа киритилмасди. Семон ҳовузчада фақат «оқ уй» болалари чўмилишарди.\n«Оқ уй»нинг микрорайон ҳаётидаги ижобий ўрни тўғрисида ҳам гапириш керак. Шу уй бор экан, микрорайонда электр ўчмайди. Ўчса ҳам икки минутга қолмай ёнади. Водопровод қувурлари ёрилмайди. Газ бир меъёрда келиб туради. Ўғри ораламайди, тонг отгунча милиционер уй атрофини айланиб юради.\nТонг отар-отмас «оқ уй» олдига «Москвич» фургони келади. Оқ халат кийган давангирдек бир йигит этажма-этаж юриб картон қутилар тарқатади. Бу қутиларда бир кун олдин телефонда берилган буюртмага биноан қора-қизил икра, янги сўйилган қўй гўшти, қоғоз банкада қаймоқ, апельсин, ҳинд чойи, кўк чой ва қази каби ноёб емишликлар бор.\nҚодиржон неварасининг апельсин пўчоғини ҳидлаб юрганини кўриб юраклари эзилиб кетди. Эртаси куни у фургонда келган йигитдан икки дона апельсин сўраганди, бермади. «Ҳожиматова аядан сўранг, «хўп» десалар бераман», деди-ю юқорига чиқиб кетди. Бир оздан кейин иккинчи қаватдан Ҳожиматова аянинг шанғи овози эшитилди. «Оббо, шу алкашнинг боласига апельсин ейишни ким қўйибди!».\nДили вайрон Қодиржон бозорга бориб апельсин тополмади, охири вокзалга чиқиб, вагон-ресторандан иккитагина апельсин сотиб олди.\n«Оқ уйда»гилар маҳаллада бўладиган тўй-маросимда қатнашмайдилар. Хонимлар эса қаланғи-қасанғи қўшниларни назар-писанд қилмайдилар.\n«Оқ уй»га бирон марта бўлсин пиёда одам келганини биров эслаёлмайди (Қодиржоннинг уйи бундан мустасно). Болалари яслидан то институтни битирмагунларича машинадан тушишмасди. (Қодиржоннинг болалари бундан мустасно).\nУчинчи қаватда яшайдиган Марлен деган киши бандаликни бажо келтирди. «Оқ уй» хонимлари ателье моддан шошилинч икки чевар чақиртириб эрталабгача қора кўйлак тикдиришди. Марҳум детдомда ўсган экан, бирга тарбияланган уч-тўртта дўстлари етиб келишди. Аммо ўғли келмади. БАМда уйланиб, қолиб кетган экан. Ундан: «Квартал охири бўлгани учун ишлар кўп, объект топширишим керак, ўзларинг кўмиб қўяқолинглар!» деган телеграмма олинди.\nВохликкина етиб келган ювғучи пастда, кўпчилик ичида ўтирар, бу ҳунар унга бобосидан қолганини, падари бузруквори Тошкентни ўрислар олганда шаҳид бўлганлардан икки юз кишини, ҳатто Тошкент беги Алимқул бекни ҳам ўзи ювганини, «Шаҳидон» қабристонида ётган марҳумларнинг деярли ҳаммасини ўзи кафанлаганини ширин бир энтикиш билан гапириб ўтирарди. Дадаси эса икки министр, уч артист, полковник-майорлардан ўн биттасини ювгани, у кишидан кейин ўзи ота касбини улуғлаб, уч ёзувчи, беш депутатни ювганини завқ-шавқ билан ҳикоя қиларди.\nЮқоридан «мурда тайёр» деган хабар тушди. Ювғувчи «бисмилло» дея юқорига чиқиб кетди. Ўн минутча вақт ўтмай, қайтиб тушди.\n— Бўлмайди. Ювмайман, дедимми, ювмайман. Суннат қилинмаган мурдани ювиб, гуноҳга ботмайман. Всё!\nУ шундай деди-ю этагини силкитганича кетди-қолди. Энди нима қилиш керак. Мурдани суннат қилиб бўлмаса.\nМаслаҳат билан мурдани Қодиржон ака ювадиган бўлди. Унга босиб-босиб икки пиёла ичиришди. У «опкел, ўлигингни» деганча мурда ётган хонага кириб кетди…\nБуни қарангки, тўсатдан замон ўзгарди. Ер курраси тескарисига айланиб, ҳаммаёқ остин-устун бўлди. Микрорайондаги «оқ уй»дан путур кетди. Энди электр тез-тез ўчадиган, шу ўчганича эртасигача ёнмайдиган, водопровод қувурлари бот-бот ёриладиган икки-уч кунгача сув келмай қоладиган, газ шам пилигидек липиллаб ёнадиган бўлди.\nҲар куни тонг пайтида келадиган «Москвич» фургон йўқ бўлиб кетди.\n«Оқ уй» аҳолиси қимтиниб, атрофга аланглаб, магазинга нонга чиқади. Эрталаб ёнбошига «Молоко» деб ёзилган машина келганда шиша банка кўтариб, навбатда туришади.\nУлар секин-аста тўйларга, жанозаларга чиқа бошлашди. Айниқса биттаси горкомнинг собиқ идеология бўлими мудири, Қуръонни жуда чиройли қироат қилар экан, уни ифторликларга олиб борадиган бўлишди.\n«Оқ уй» хонимлари ҳам бинойидек одамлар экан. Бешик тўйларига, қизлар базмларига қатнашадиган бўлишди. Ўртага тортишса, шох ташлаб, бармоқларини шиқиллатиб ўйинга тушадиганлари ҳам бор экан.\nМикрорайонга эрта азон «мусор» машинаси келади. У тинимсиз сигнал бериб, тўхтамай кетаверади. Бошқалар қатори «оқ уй» эркаклари ҳам пақирда, картон қутида, тоғорада, қоғоз қопда ахлат кўтариб машина орқасидан югуришади.\nШундай пайтларда бош оғриғини босиш учун жиндек отиб олган Қодиржон улар орқасидан қичқиради:\n— Коммунистлар, олға!\nКейин Қодиржон бирпас нафасини ростлайди. Чап қўлини шимининг чўнтагига тиқади. Ўнг қўлини олдинга чўзиб:\n— Сиз тўғри йўлдан кетаяпсиз, ўртоқлар! — деб қичқиради.\n← Аввалги Аввалги Саид Аҳмад. Муллажон (ҳажвия)\nКейинги → Кейинги: Саид Аҳмад. Тонгги товушлар (ҳажвия)


05:00 / 17.01.2017 2142 pdf Ўқиш режими + -\nАқийда бўйича аҳли сунна вал жамоа мазҳабининг йирик намоёндалари бўлган фиқҳий мазҳаблар имомларининг ҳар бири ўзига хос фиқҳий ижтиҳод қилганлари ва қуйида зикр қилинадиган бошқа сабабларга кўра фиқҳий мазҳабларда хилма-хиллик юзага келган. Буни баъзи кишилар динга зарар келтирувчи шахсий ихтилофлар деб ўйлайдилар ва ўзларича танқид қиладилар, қоралайдилар. Гоҳ-гоҳида фиқҳий мазҳабни инкор қилиб мазҳабсизликка чақирувчилар ҳам чиқиб туради. Улар доимо жуда ҳам озчиликни ташкил этиб, маълум бир тоифага мансуб кишилар бўлади. Бундай кишилар, асосан, фиқҳдан бехабар, илм остонасига эндигина қадам қўйган ёки ҳақиқий илмдан бебаҳра қолган одамлар бўлади. Улар ўзларича фиқҳий мазҳабчиликни айб ва нуксон деб биладилар, ўз фикрларини исботлаш мақсадида ҳатто улуг масҳаббоши имомларга тил теккизишгача етиб борадилар\nБу ҳакда Робитатул Оламил Исломия фиқҳ академияси мудири, фазийлатли доктор Аҳмад Муҳаммад Мукрий ўз мақолаларидан бирида шундай ёзадилар: «Вақти-вақти билан Ислом фиқҳини ўз илмлари ила бойитган мужтаҳид имомлар, атоқли уламоларга қарши танқидларни эшитиб турамиз. Одатда, бундай танқидлар, уламоларни танқид қилиш у ёқда турсин, балки уларнинг мазҳаблари, усуллари ва қоидаларига назар солишга қурби етмайдиган, эндигина талаби илмни бошлаётган кишилар тарафидан бўлади».\nБу фикрни уламоларнинг ҳаммалари қўллаб-қуввтлайдилар. Аввал ҳам, ҳозир ҳам ғайратли уламолар фиқҳий масҳабларни инкор қилувчи тоифа ва шахсларга раддиялар бериб келишган. Жумладан, Суриялик машҳур олим Муҳаммад Саид Рамазон Бутий мазҳабсизликка чақирувларни Исломдаги энг хатарли бидъат, деб билдилар. У киши мазҳабсизликни динсизликка олиб борувчи кўприк, деб атйдилар. Бошқа уламолар ҳам шу қабилдаги фикрларни қувватлайдилар. Мазҳабни инкор қилувчилар: «Қуръон ва суннат турганда уларга амал қилмай, яъни Аллоҳнинг ва унинг пайғамбарининг айтганини қилмасдан, Абу Ҳанифанинг айтганини қиламизми?» дейишади. Шунингдек, улар мазҳаблар пайғамбар (с.а.в.) вақтида бўлмаган, демак, бидъат нарса, шунинг учун унга амал қилиш керак эмас, дейдилар. Яна улар, мазҳаблар ихтилофга сабаб бўлади, шунинг учун уларни инкор қиламиз, дейишади ва ҳакозо.\nЎз навбатида мазҳаб тарафдорлари ҳам мухолифларга қаттиқ зарба берадилар. Уларни турли айблар билан айблайдилар. Оқибатда орада келишмовчилик, уруш-жанжал чиқади. Ҳозирги пайтда ҳам шундай ҳолатлар учрайди.\nАслини олганда, илмий қарашлар орқали бундай ихтилофларнинг олдини олса ёки уларга барҳам берса бўлади.\nАввало, фиқҳий мазҳабга амал қилиш, Қуръон ва суннатни тарк қилиб, ўзимизга ўхшаш бир инсоннинг айтганига амал қилиш дегани эмас. Фиқҳий мазҳабларимиз раҳнамолари аҳли сунна вал жамоа ақидавий мазҳабининг кўзга кўринган алломаларидир. Улар ақида бобида ҳеч қандай хилоф иш килганлари йўқ, қилишлари мумкин ҳам эмас. Демак, шундай катта уламолар кишиларни Қуръон ва суннатга амал қилмай, ўзларининг фикрларига чорлашлари, умуман, мантиққа тўгри келмайди. Фиқҳий мазҳаб имомлари Қуръон ва суннатни кишиларга осонлик билан тушунтирган ва уларга амал қилиш йўлларини мусулмонларга ўзига хос услуб билан баён қилиб берган алломалардир. Улар ҳеч қачон ўзларига ортиқча илоҳийлаштириш ёки қандайдир устунликни талаб қилмаганлар. Балки, ўз меҳнатлари, илм, одоб ва тақволари билан мусулмонлар эҳтиромига сазовор бўлган зотлардир.\nУламоларимиз, фиқҳий мазҳаб имомларини ва уларнинг ишларини қуйидаги мисол билан тушунтирадилар: бу дунёдан яхши яшаб, яхши ўтиш ҳудди тоғнинг чўққисига эсон-омон чиқишга ўхшайди. Қуръон ва суннат ўша чўққига чиқишни кўрсатадиган харита ва қўлланма. Мазҳаб имомлари эса ушбулардан фойдаланиб, чўққига чиқишнинг энг осон ва бехатар йўлини топиб, белги қўйиб, осонлаштириб қўйган кишилар. Фиқҳий мазҳабларни инкор қилувчилар эса ўша тоғнинг тагига келиб, харита ва қўлланмани олиб, ўзига янги йўл топиб, чўққига чиқишга ҳаракат қилаётган одамга ўхшайди. Илми, кучи, имконияти бўлса чўққига чиқиш эҳтимоли бор. Бўлмаса қулайди. Чўққига чиқишга ёрдам берадиган илм, куч ва имконият эса, камида мазҳаббоши имконига тенг ёки ундан кўпроқ бўлиши керак. Энди тушунарли бўлган бўлса керак.\nМазҳаблар пайғамбар (с.а.в.) вақтларида бўлмаган, деган эътироз ҳам шунга ўхшаш. Бу гапни ақийда, ибодат бобида айтса бўлади. Аммо услуб, тушуниш, баён қилиш бобида тўғри келмайди. У вақтда Қуръон китоб шаклида бўлмаган, барча Қуръонларни куйдирайлик дейилмайди-ку?! Шунингдек, тавсир, ҳадис каби илмлар, уларга тегишли китоблар ва яна кўп нарсалар бўлмаган.\nМазҳабдаги ихтилофларга келсак, бу алоҳида масала. Аввал қайд қилинганидек, ақийда бобида ихтилоф дуруст эмас, шунинг учун бу нарса Қуръон ва суннатда тўлиқ баён қилинган. Шунингдек, динимизни асл рукнларида ҳам ихтилоф дуруст эмас. Буни ҳам Қуръон ва суннатда баёни келган. Ҳеч ким ижтиҳод ҳам қила олмайди, ихтилоф ҳам. Ҳеч ким беш вакт намозни тўрт ёки олти вақт бўлишини айтмаган ёки ҳажни зулҳижжадан бошқа ойга кўчириш, Арафотдан бошка жойда вуқуф қилишни ўйлаб ҳам кўрмайди. Биз фиқҳий ихтилофлар деб айтаётган масалалар давр, жамият, ҳаёт тарзи ўзгариши билан ўзгариб турадиган баъзи шаклиёт нарсаларда, холос. Ва бу нарсаларда турли туманлик бўлишининг ўзи табиийдир. Бу борадаги ихтилоф зарардан кўра фойда келтиради. Уламоларимиз пайғамбарнинг (с.а.в.): «Умматимнинг ихтилофи раҳматдир», деган ҳадисларини худди шу фиқҳий ихтилофларга тегишли, дейдилар.\nДунё собит ва ўзгарувчан нарсалардан иборат. У собит нарсаларнинг саботи ва ўзгарувчан нарсаларнинг ўзгариши билан обод. Ўзимиз яшаб турган ер куррасини олиб кўрайлик. Унда катта, маълум ва машҳур уммонлар, қурукликлар, денгизлар ва юксак тоғлар бор. Улар собит турадилар. Ўзгарувчан бўлсалар бўлмайди. Шунингдек, мазкур нарсалар билан бирга яна сой ва дарёлар, кичик дарахтзорлар, ер майдонлари ва ҳакозолар бор. Улар ўзгараиб туради. Чунки ҳаёт ўзи шуни тақозо қилади. Дунё уларнинг ўзгариши билан обод.\nҲудди шунингдек, динда ҳам собит нарсалар бор. Улар ўзгарувчан бўлиши мумкин эмас. Масалан, акийда масалалари. Бугун Аллоҳга ёки бошқа иймон келтириш лозим бўлган нарсаларга ишониб туриб, кейин уни ўзгартириб бўлмайди. Шунингдек, диннинг рукни ҳисобланган, асосни ташкил этган нарсалар ҳам собит бўлади. Бундоқ масалаларни Аллоҳ таоло ўзи батафсил баён қилиб, инсоннинг аралашувига йўл қўймаган.\nҲаёт ўзгариши билан ўзгариб турадиган масалаларни эса бўш қўйиб, мусулмонларни ақлларини ишлатиб, ижтиҳод килишларига йўл очиб берган. Фиқҳ уламолари асосан ҳудди шу масалаларда ижтиҳод қиладилар. Уларнинг ҳужжат ва далилларни тушуниш даражалари, масалани ҳал этиш услубларига қараб ижтиҳодларининг натижаси турлича чиқади. Биз эса буни ихтилоф демокдамиз.\nУлуғ мужтаҳидларимиз Қуръони Карим ва суннати набавия асосида, шариат қоидаларини маҳкам тутиш билан бирга, ҳар замон ва маконга салоҳияти бор Ислом дининг ғоялари, мақсадлари, инсонларнинг имконлари ва эҳтиёжларини ҳам ҳисобга олиб, иш юритганлар. Келинг, бу фикрни тасдиқлаш учун бир мисол келтирайлик.\nФиқҳий китобларимизда олди-сотди масалаларига кенг ўрин берилади. Чунки, бу иш асосан ризқ топишга қаратилган, ризқнинг ҳалол бўлиши учун эса иш шариатга мувофиқ бўлиши керак. Савдода «хиёр» деган нарса бор. Яъни бир киши бирор нарсани сотиб олса, ўзаро келишувга биноан, маълум муддатда савдодан айниб, сотиб олган нарсани эгасига қайтариб бериш ихтиёри «хиёр» дейилади. Бу жуда кенг масала бўлиб, фиқҳ китобларида батафсил муҳокама қилинади. Шу бобда «харидор сотиб олган кийимни хиёр даврида қора рангга бўяб қўйса, сўнг эгасига қайтариб берса, қора рангга бўягани нуқсонми ёки зиёда, фазлми?» деган савол тушган. Шунга биноан қора рангга бўяш нуқсон бўлса, қайтиб бераётиб сотувчига нуқсоннинг ҳақини кўшиб бериши, зиёда бўлса, ўз ҳаққини сотувчидан олиши керак.\nУшбу саволга жавоб излаб эски фиқҳ китобларига мурожаат қилсак, баъзиларида, хиёр вактида қорага бўяш зиёдадир, дейилган, бошқаларида эса бу иш нуқсон, деб баҳоланган. Бир саволга икки хил жавобни кўриб, яна жиғийбийрон бўласиз, одийгина саволга икки хил жавоб, фақиҳлар ихтилоф қилгани дунёга келган эканлар ўзи, дейсиз. Лекин шошманг, азизларим, олдин мазкур китоблар кимники ва қачон ёзилгани ва бошқа маълумотларни ўргансангиз, ҳамма нарса равшан бўлади. Фақиҳларни айблашга шошмаслик керак, улар ҳужжат, далилсиз иш қилмайдилар. Кийимни қорага бўяшни зиёда ва фазл ҳисоблаган уламолар аббосийлар ҳукмронлиги даврида яшаган зотлар. Маълумки, аббосийлар қора рангни ўзларига шиор қилиб олган эдилар. Қора рангли нарса у даврда қадрли ҳисобланар эди. Шунинг учун ҳам ўз даврининг талабларидан келиб чиқиб, кийимни хиёр вактида қорага бўяш зиёда ва фазлдир, деб фатво берганлар. Уларга қарама-қарши фатво чиқариб, кийимни қорага бўяш айб ва нуқсондир, деган уламолар аббосийларга мухолиф ҳукмдорлар даврида яшаганлар. Улар ҳам ўз шароитларидан келиб чиқиб фатво берганлар. Демак, икки тарихнинг фатвоси ҳам ўз замонаси учун тўғри ва уринли. Бунинг нимасини ихтилоф дейишимиз мумкин?\nМисол учун имоми Шофеъий Ҳижозда яшаб турган пайтларида маълум фатволар чиқарган масалалар бўйича Мисрда яшаб турганларида мутлақо ўзгача фатволар чиқарганлар. Буни ҳам ихтилоф деб бўлмайди.\nСиз билан бизга ихтилоф бўлиб кўринаётган нарсаларнинг ўзига яраша сабаблари бор. Бу нарсалар алоҳида китобларда батафсил баён қилинган. Оммабоп рисоламизда эса бир-икки кичик мисол келтириш билан кифояланамиз.\nҲаммангизга маълум ва машҳурки, таҳоратда бошга масҳ тортиш фарз. Ҳамма бошига масҳ тортади. Аммо фиқҳ имомлари бу масаланинг энг нозик жиҳатларигача ўрганишган. Одамлар тарафидан тушган ёки тушиши мумкин бўлган: «Бошнинг қанча қисмига масҳ тортиш фарз?» деган саволга жавоб беришган. Ана шунда жавоблари икки ҳил чиққан. Имом Абу Ҳанифа: «Бошнинг тўртдан бир қисмига масҳ тортиш фарз», десалар, Имом Шофеъий: «Ҳаммасига масҳ тортиш фарз», деганлар. Хўш, бунга нима сабаб бўлди? Аллоҳ таоло Қуръонда таҳоратнинг баёнида: «Вам сахуу би руъусикум» - «Ва бошларингизга масҳ тортинг», деган. Имом Абу Ҳанифа «би руъусикум»даги «бо» ҳарфи араб тили қоидалари бўйича «баъзи» маъносини англатади, шунинг учун оятнинг маъноси, бошингизнинг баъзисига масҳ тортинг, дегани бўлади. Баъзи дегани тўртдан бири дейишга сабаб эса пайғамбаримиз бир жойда таҳорат қилганларида саллалари остидан бошларининг олд қисмига масҳ тортганликлари ривоят қилинган, дейдилар.\nИмом Шофеъий эса, «би руъусикум»даги «бо» ҳарфи араб қоидаси бўйича илсоқни, яъни ёпишишни билдиради. Оятнинг маъноси бошингизга қўлингизни ёпиштириб масҳ тортинг, дегани бўлади, пайғамбар (с.а.в.) ҳам доимо бошларининг ҳаммасига масҳ тортиб юрганлар», дейдилар.\nАмалда эса, шофеъий мазҳабидаги кишилар ҳам, ҳанафий мазҳабидаги кишилар ҳам бошларининг ҳаммасига масҳ тортадилар. Имомларнинг баҳси эса мужаррадий илмий баҳс, баъзан ўрни келганда ишлатиш учун заҳийра бўлиб колади. Шунга ўхшаш, араб тили қоидалари, ҳарфларнинг далолатлари асосида фақиҳларимизда турлича тушунишлар бошқа масалаларда ҳам бўлган.\nТалоқ қилинган аёл идда ўтириши лозимлигини ҳамма билади. Аммо идданинг муддати ҳақида бир мазҳаб уламоларидан сўрасангиз, уч марта ҳайз кўргунча деса, иккинчи мазҳаб уламолари, уч марта ҳайздан поклик муддати ўтиши керак, дейишади. Масала битта бўлса, нима учун жавоб ҳар хил? Ёки далиллар ҳар хилми? Далилга келсак, икки томон учун ҳам Аллоҳнинг: «Вал муталлақоту ятараббасна би анфусиҳунна саласата қуруъ» - «Талоқ қилинган аёллар ўзларига уч қуруъ кутадилар», деган ояти каримасидир. Жавобнинг турлича бўлиши «қуруъ» сўзидан келиб чиққан. Бу сўз араб тилида икки маънони, ҳам ҳайз ва ҳам ҳайздан поклик маъноларини англатади. Демак, имомларнинг айримлари ўша сўздан бир ҳайз маъносини олиб, идданинг муддати талоқдан сўнг уч ҳайз кўргунча кутиш деса, бошқалари поклик маъносини олиб, идданинг муддати уч марта ҳайздан поклик муддатининг ўтиши деганлар. Албатта, уламолар бу маъноларни ўзларича ёки гапим бошқаникига ўхшаб қолмасин, деб эмас, балки қўшимча кучлантирувчи далиллар асосида олганлар.\nДемак, шу ва шунга ўхшаш сабаблар туфайли фиқҳ уламоларимиз мазҳабларида ўзига хослик ва турли-туманликлар келиб чиққан. Илм ва уфқ доираси етарли кишилар буни оддий бир ҳолат, турли-туман инсонлар яшайдиган жамиятда бўлиши табиий ва қолаверса, аввал айтиб ўтилганидек, мусулмон уммати учун раҳмат деб тушунилган. Чунки, оғир аҳволга тушиб қолганда бир мужтаҳиднинг фатвосида жавоб топилмаса, иккинчисиникидан топилади ва ҳакозо.\nЛекин, минг афсуслар бўлсинки, баъзи уфқ доираси тор, мутаассиблар бу ҳолатдан жанжал ва келишмовчиликлар чиқаришган ва мусулмонларга катта зарар етказишган.\nБуни кўрган учинчи бир тоифалар эса фиқҳни ва фиқҳий мазҳаб бошлиқларини, уларга эргашганларни танқид қилишган. Фиқҳни ва фиқҳий мазҳаб бошлиқларини уларга эргашганларни қоралаганлар. Фиқҳни умуман тарк этишни даъват қилишган.\nНима бўлса ҳам, фиқҳ ҳаётий зарурат сифатида ривожланиб бораверган. Модомики, ҳаёт ўзгарар экан, модомики, дунё шундай тузилган экан, мусулмонларнинг доимо фақиҳларга иши тушиб туради. Бу эса, ўз навбатида фақиҳларни илмий изланишга, баҳсга чорлайди.\nШундай қилиб, Қуръон ва суннат, шариат қонунлари асосида қоидалар ишлаб чиқилди. Сонсиз-саноқсиз китоблар ёзилди. Турли фиқҳий қомуслар яратилди. Натижада мусулмон уммати фиқҳ уламолари, инсоният тарихидаги энг катта ва энг бой илмий меросга эга бўлди. Улар ҳаётда содир бўлган масалалардан ташқари, содир бўлиши мумкин масалаларни ҳам ҳал қилиб қўйган жойлари бор.\nФақиҳларимиз қолдирган бу мерос ҳамманинг таҳсинига сазовор бўлди. Ғайридин халқлар ҳам ўз қонунчиликларида исломий фиқҳдан фойдаланишди. Ҳаммалари бир овоздан фақиҳларимизга таҳсинлар ўқишди. Ўзини билганлар ҳозир ҳам шундай қилмоқчилар. Янгигина бир мисол: 1993 м. сананинг биринчи ярмида, Доғистон жумҳурияти пойтахти Махачқаъла шаҳрида Русия қонуншуносларининг анжумани бўлиб ўтди. Анжуманда Русиянинг турли минтақаларидан қонуншунос, олим, вазир ва мутахассислар иштирок этдилар. Асосий масала никоҳ, талоқ, мерос, нафақа каби ишлардаги қонунчилик ва унинг ҳаётдаги ҳозирги ҳолати ҳакида бўлди. Анжуман қатнашчилари бир овоздан Русияда мазкур масаладаги қонунлар ночорлиги, талабга жавоб бермаслиги ва бошқа бир чора-тадбирлар зарурлиги ҳақида гапирдилар. Мутахассислар эса, бу масалаларда исломий қонунларни ўрганиб чиққанликларини, мусулмон давлатларга бориб тажриба ўрганганликларини айтиш билан бирга, Русияда ҳам, аввало, мусулмонлар яшайдиган минтақаларда бу қонунларни жорий қилиш, кейинчалик эса ҳаммага тадбиқ қилишни таклиф этдилар. Бу таклифни анжуман иштирокчилари қабул қилдилар.\nБас, шундай экан, исломий фиқҳнинг эгалари бўлмиш биз мусулмонлар, бу улуг меросни эъзозлашимиз, ўрганишимиз ва ундан фойдаланишимиз зарур. Бу илмнинг асосчилари, устозлари бўлмиш улуг фақиҳларимизга доимо ҳурмат назари билан қараш ва ҳақларига яхши дуолар қилиш бизнинг бурчимиз.\nУламоларимиз бугунги кунда фиқҳий масҳабларга амал қилиш янада аҳамиятли бўлганини таъкидламоқдалар. Чунки, фиқҳий мазҳабга амал қилиш ҳозирда турли ихтилофлар ва келишмовчиликларнинг олдини олиб, ҳамма ўз мазҳабига амал қилган ҳолда ўзга масҳабларни ҳам ҳурматлашга сабаб бўлади.\nБу масалада бугунги кунда ихтилоф, асосан, мазҳабни тан олмасликдан келиб чиқмоқда. Мазҳабни инкор қилувчиларнинг гап-сўзлари ва тасарруфлари кўпчиликни норози қилмоқда. Уларга: «Сиз айтгандай мазҳабни қуйиб, бевосита Қуръон ва суннатдан ҳукм чиқаришга илмимиз етмаяпти, нима қилайлик?» дейилса, «Менга келинглар, тушунтириб қўяман» дейдилар «ёки фалончи устозимизга боринглар», дейишади. Фалончилар ўз навбатида ихтилоф килишади. Натижада бир босиб ўтилган йўлни яна бошлашга тўғри келади.\nШунинг учун ҳам уламоларимиз «ижтиҳод даражасига етмаган кишилар муайян бир мазҳабни ушлаши лозим», дейдилар. Шундай қилишганда ихтилофдан сақланади. Шунингдек бошқа мазҳабларга ва уларга эргашганларга ҳурмат билан қараш лозим. Бир ишда бир мазҳабга, иккинчи бир ишда бошқасига эргашиш дуруст эмас. Буни уламолар «талфиқ» дейдилар. Балки, бир мазҳабни иҳтиёр қилиб, унга эргашиш лозим. Уламоларимиз, ҳатто бирор киши илми юқори даражага етиб, мазҳабларнинг далилларини солиштириб, кучлисини аниқлаш даражасига етган одам ҳам бировларга бу ҳақда гап қўзғатмасин, фатво бермасин, шахсий амал қилса рухсат, дейишади. Буларнинг ҳаммаси мусулмонлар орасида ихтилоф чикармаслик учун қурилган чора-тадбирлар. Бундай чоралар айниқса оммавий диний илмсизлик ҳукм сураётган бизнинг юртимизга ўхшаш жойларда жуда ҳам зарур. Кези келганда, мусулмонлар жамиятининг доимо фиқҳга эҳтиёжи борлигини яна бир бор таъкидламоқчиман. Ҳар бир мусулмон ибодатини ва муаммоларини шариат конунлари асосида олиб бориши лозим. Бу конунларни ўргатиш учун эса фиқҳ керак. Эски уламоларимиз қолдириб кетган улкан фиқҳий меросдан самарали фойдаланишимизнинг ўзи етмайди. Чунки, аввал таъкидлаганимиздек, ҳаёт ўзгариб туради. Шу туфайли янгидан-янги масалалар пайдо бўлиб туради. Бу масалаларга тўғри жавоб топишда фиқҳ керак бўлади. Гапни чўзиб ўтирмасдан бир икки мисол келтирайлик.\nАвваллари бировнинг қонини иккинчи одамга қуйиш, бир кишининг аъзосини бошқа бир одамга кўчириб ўрнатиш ёки эркак кишининг уруғлигини олиб, уни махсус тарновчада урчитиб, сўнгра аёл кишининг бачадонига ўрнатиш каби ишлар, умуман, бўлмаган. Балки, бировнинг ҳаёлига ҳам келмаган. Шунинг учун эски фиқҳий китобларни ҳаммасини бирма-бир варақлаб чиқсак ҳам бу масалаларга жавоб топа олмаймиз. Ҳаёт эса бу масалаларга жавоб беришни тақозо қилади. Демак, яна фиқҳга ишимиз тушади.\nШунинг учун ҳам Ислом мамлакатлари уюшмаси ҳузурида ва «Робитатул Оламил Исломий» ташкилоти қошида биттадан Ислом фиқҳи академияси ишлаб турибди. Уларда ҳар бир Ислом давлатидан вакиллар бор. Янги пайдо бўлган масалалар, аввало, академия аъзоларига алоҳида ўрганиш учун тақдим қилинади. Сўнгра академиянинг йиллик мажлисида, керакли соҳа мутахассислари иштирокида бу масалалар муҳокама қилинади ва керакли фатволар чиқарилади. Баъзи аъзоларнинг алоҳида фикрлари бўлса унга ҳам ишора қилинади.\nШу йўл билан масалалар ихтилоф ва жанжалсиз ҳал қилиниб келинмоқда. Демак, аҳли сунна вал жамоа ақийдасидаги фиқҳий мазҳаблар, ҳар қандай ихтилофларни четлаб ўтсалар бўлар экан.\nБунинг учун кенг бағрли, тушунган ва етарли илмий савияга эга бўлиш зарур...\n05:00 / 16.01.2017 2845\n05:00 / 17.01.2017 10732\n714 13:00 / 07 январь\n1243 19:05 / 19.09.2020\n1829 05:00 / 19.01.2017\n1091 09:05 / 11.09.2019


МДҲГА АЪЗО МАМЛАКАТЛАР ҲУКУМАТЛАРИ РАҲБАРЛАРИ БИЛАН УЧРАШУВ - «ХАЛҚ ОВОЗИ» - Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг ӯзбек тилидаги расмий нашрияси\nЧоп этилган 08 Июн 2018\tКӯришлар: 740\nБелорус Республикаси Бош вазири Андрей Кобяков, Ўзбекистон Республикаси Бош вазири Абдулла Арипов, Қозоғистон Республикаси Бош вазири Бахитжан Сагинтаев, Қирғизистон Республикаси Бош вазири Муҳаммадкалий Абилгазиев, Арманистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари Арарат Мирзоян, Озарбайжон Республикаси Бош вазири биринчи ўринбосари Ягуб Эюбов, Туркманистон Вазирлар муҳокамаси раиси ўринбосари, Ташқи ишлар вазири Рашид Мередов ва МДҲ Ижроия комитети раиси – Ижроия котиби Сергей Лебедевлар иштирок этишди.\nМиллат пешвоси учрашув иштирокчилари олдида чиқиш қилар экан, жумладан, қуйидагиларни таъкидлади.\nТожикистон ҳам МДҲ ишларида иштирок ва ҳам ўзининг ҳозирги раислиги доирасида Ҳамдўстликнинг барча иштирокчи давлатлари ўртасида кўп қиррали ҳамкорликни келгусида мустаҳкамлаш бўйича конструктив-бунёдкорлик ҳаракатларини амалга оширади.\nБу йўналишда биз томонимиздан қабул қилинаётган чора-тадбирлар дўстлик, ўзаро эҳтиром, ишонч, самарали ҳамкорликлар ва барча томонлар манфаатларини ҳисобга олиш принципларига асосланади.\nБу борада устувор ижтимоий-иқтисодий тараққиёт, давлатларимизнинг бутун Ҳамдўстлик ҳудудида барқарорлик ва хавфсизликни таъминлаш мақсадида алоқаларнинг барча соҳалари бўйича келгусида мавқелари яқинлашувига бундан кейин ҳам ҳисса қўшишга тайёрмиз.\nТожикистон Республикаси учун Ҳамдўстлик доирасида қабул қилинадиган ҳужжатларга мувофиқ иқтисодий ҳамкорликлар асосий йўналишлари татбиқи ва давом эттирилишини ҳимоялаш афзалиятли бўлиб қолади.\nИқтисодиёт соҳасида саъй-ҳаракатларимиз МДҲнинг 2020 йилгача давр учун иқтисодий тараққиёт стратегияси учинчи босқичини татбиқ этиш бўйича чора-тадбирлар режаси ижросига йўналтирилган.\nМамлакатларимиз иқтисодиёти ўзининг тарихий ҳолат, табиий, географик ва инфратузилмавий хусусиятларига биноан ўзаро боғлиқдир.\nБизнингча, прагматик ҳамкорликларни ривожлантириш учун барча томонларни қониқтирувчи лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва татбиқ этишга кўпроқ ҳисса қўшиш ҳамда эҳтимолий шериклар манфаатини рағбатлантириш зарур.\nЭнергетика, саноат, транспорт ва коммуникациялар соҳаларидаги алоқаларни келгусида мустаҳкамлаш аҳамиятини алоҳида қайд қилишни истардим.\nБу йўналишда инновацион ва энергияни тежовчи технологиялар соҳасидаги ҳамкорликларни фаоллаштириш бўйича саъй-ҳаракатларни ошириш муҳим вазифа бўлиб қолмоқда.\nИқлим ўзгариши омилларини ҳисобга олган ҳолда, қайта тикланувчи ва экологик тоза энергия манбаларини фаол ўзлаштириш воситасида «яшил иқтисодиёт» асосларини кенгайтириш масаласи долзарб ҳисобланади.\nТожикистон ўзининг гидроэнергетик захиралари бўйича дунёда олтинчи ўринни эгаллайди. Бу потенциалдан самарали фойдаланиш минтақа мамлакатлари устувор тараққиётига эришиш учун мустаҳкам майдонча ташкил қилиши мумкин.\nМамлакатларимизнинг транспорт-коммуникацион ва транзит потенциалини ривожлантириш ҳамда самарали фойдаланиш бошқа истиқболли йўналишлардан ҳисобланади.\nБу борада замонавий технологиялар асосида автомобил ва темир йўл орқали юк ташиш ягона минтақавий тармоғини ташкил этиш бўйича ҳамкорликларни кенгайтириш зарур, дея ҳисоблаймиз.\nТожикистон Республикасининг раислиги ҳам ҳарбий-техник ҳамкорликлар, терроризм, экстремизм, наркотик моддалар, қурол-яроқлар ноқонуний савдоси, кибержиноятчилик ва трансмиллий хусусиятга эга бўлган бошқа жиноятларга қарши курашишдаги алоқаларни мустаҳкамлашга йўналтирилган.\nИжтимоий-меҳнат муносабатлари ҳамда муҳожирлик масалаларини келишиб олиш ва унга ягона ёндашувни ишлаб чиқиш муҳим вазифалардан ҳисобланади.\nМуҳожирлик жараёнларини тартибга солиш амалий тизимини ташкил этиш бўйича ишни фаоллаштиришни зарур ҳисоблаймиз.\nБу йўналишдаги ҳаракатлар меҳнат бозорларидаги меҳнат захираларига бўлган талабот тўғрисидаги ахборот алмашишни ўз ичига қамраб олиши керак.\nУчинчи давлатлар ва МДҲ иштирокчи давлатлари ҳудудига кириб келувчи фуқаролиги бўлмаган шахсларни Ягона ҳисобга олиш тизими фаолият юритиши ҳам диққат талаб қилувчи масалалардан ҳисобланади.\nГуманитар соҳада кўп қиррали ҳамкорликларни ривожлантириш масалалари аҳамияти ошади.\nБиз иштирокчи давлатларнинг маданият, илм, маориф, ёшлар билан ишлаш, сайёҳлик ва спорт соҳаларидаги алоқаларини келгусида мустаҳкамлаш тарафдоримиз.\nМинтақавий хавфсизлик дунё тартиби ўзгариши глобал жараёнлари заминасида кун тартибининг муҳим банди ҳисобланади.\nБугун дунёдаги вазият жуда қарама-қарши ва тезкорлик билан ўзгармоқда.\nШу асосда халқаро муносабатларда кескинлик янада ошиб бормоқда.\nГлобал таҳдид ва хатарлар таъсири остида дунёнинг турли минтақаларида беқарорлик ошмоқда.\nХавфсизлик ва барқарорликни таъминлаш масаласида биз табиий иттифоқчилар ҳисобланамиз ҳамда бу йўналишдаги янада яқинроқ алоқалар умумий манфаатларимизга жавоб беради.\nТожикистон жаҳон ҳамжамиятининг Яқин Шарқдаги муҳим муаммоларни халқаро ҳуқуқ принциплари ва меъёрлари асосида ҳал этилишига қаратилган биргаликдаги ҳаракатларининг қатъий тарафдоридир.\nҲамдўстликнинг жанубий сарҳадлари – Афғонистонда ташвишли вазият вужудга келмоқда.\nШу билан бир қаторда, мамлакатда наркотик моддаларни ноқонуний ишлаб чиқариш ва экспорт қилиш ҳажми ошмоқда.\nУшбу вазиятлар биздан баравар сезгирликни талаб қилади.\nБу йўналишда Ҳамдўстлик мамлакатлари ҳуқуқ ҳимоячи органлари ва махсус хизматлари ўртасида ҳаракатлар мувофиқлигини кучайтиришни зарур ҳисоблаймиз.\nШунингдек, ахборот хавфсизлиги соҳасида ҳамкорликларни мустаҳкамлашга тегишлича диққат қаратиш керак.\nКафолатли барқарорлик ва хавфсизликни таъминламасдан туриб, ижтимоий-иқтисодий тараққиётнинг тегишли сифату даражасига эришишимиз, умумий манфаатларимизга жавоб берувчи келгусидаги минтақавий интеграция масалаларини муваффақиятли ҳал этишга эришишимиз мумкин эмас.\nБу борада минтақавий хавфсизлик хатарларига қарши кураш соҳасида конструктив ҳамкорликларимиз механизмларини мустаҳкамлаш вазифаси биринчи ўринга чиқади.\nМДҲ Ҳукуматлари бошлиқлари кенгаши мажлисининг бугунги кун тартиби кўп қиррали алоқаларимизни келгусида ривожлантиришнинг энг муҳим ва ўз ечимини талаб қилувчи масалаларини акс эттиради.\nСизлар томонингиздан қабул қилинадиган қарорларни босқичма-босқич ҳаётга татбиқ этиш ҳамдўстликда умумий манфаатларимиз йўлидаги ҳамкорликларни мустаҳкамлашга ҳисса қўшишига ишончим комил.\nСизга мамлакатларимиз ўртасида ҳамкорликларни мустаҳкамлаш йўлидаги ишингизга унум тилайман.\nБиргаликдаги ҳаракатларимиз билан Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигида мавжуд бўлган катта бунёдкорлик потенциални амалга татбиқ этишимизга ишонч билдираман.\nБугун: 22-01-2021 16:40:56


Роман Абрамовичнинг "Челси" билан ютган 13 соврини\n13:46 / 09.05.2015 5638\n3 май куни Лондоннинг “Челси” жамоаси ўз уйида “Кристал Пелас”ни қабул қилди ва 1:0 ҳисобидаги ғалабага эришиб, жорий мавсумда муддатидан олдин чемпионликни расмийлаштирди.\nҚуйида “Челси”да Абрамович даври бошлангач, эришилган совринлар санаб ўтилади.\n1. 2003 йилнинг ёзида россиялик миллиардер Роман Абрамович "Челси" жамоасининг янги хўжайинига айланди. У ярим йилдан кейин португалиялик мутахассис Жозе Моуриньони Лондонга олиб келди. Кейинги мавсумда бу мураббий "аристократлар"ни Роман Абрамович давридаги илк соврин сари етаклаб боради. Кардифф шаҳрида ўтказилган Англия Лигаси кубоги финалида "Ливерпуль" 3:2 ҳисобида мағлуб этилади. Ўша ўйиннинг ҳал қилувчи голи рақиблар сардори Стивен Жеррард томонидан автогол сифатида урилган эди.\n2. Ўша мавсумнинг ўзида иккинчи совринга ҳам эга чиқилди. "Челси" 50 йиллик танаффусдан кейин ўз тарихида иккинчи марта АПЛ чемпионлигини қўлга киритди. Ўша мавсумда жамоа фақат бир ўйинда мағлуб бўлган, ўз дарвозасидан атиги 15та гол ўтказиб юборган эди.\n3. Жамоа 2005-2006 йиллар мавсумида кубокдан қуруқ қолди, лекин яна бир бор чемпионликни нишонлади. Ўша мавсумда жамоа ўзининг энг яқин таъқибчиси "Манчестер Юнайтед"дан 8 очколик фарқ билан ўзиб кетганди.\n4. 2006-2007 йиллар мавсумида эса аксинча, чемпионлик бой берилиб, кубок билан кифояланилган эди. Лига кубоги учун финал баҳси Кардиффда ўтказилиб, бу ўйинда Дрогба урган икки гол "Челси"га ғалаба келтирганди.\n5. 2007 йилда эса "Уэмбли" ўйингоҳида Англия Кубоги учун ўтказилган финал ўйинида Дрогба муаллифлик қилган ягона гол эвазига "Манчестер Юнайтед" мағлуб этилиб, совринга эга чиқилганди. Аммо мухлислар ўша куни Дрогбадан кўра кўпроқ, Абрамовични олқишлаган.\n6. 2009 йилда, Моуриньо аллақачон кетган, унинг ўрнида бир неча мураббий алмашувидан кейин вақтинчалик жамоага таклиф этилган Гус Хиддинк Англия Кубогини олиб беради. Ўша кубок учун финалда Дэвид Мойес мураббийлигидаги "Эвертон" мағлуб этилган.\n7. 2010 йилда "Челси" яна бир бор Англия кубогини қўлга киритди. Авраам Грант бошқарувидаги "Портсмут" жамоаси дарвозаси бу сафар ҳам Дрогба томонидан ишғол этилди.\n8. Карло Анчелотти мураббийлигидаги "Челси" ўша йилги мавсумда АПЛ чемпионлигини ҳам тантана қилган. Мавсумнинг охирги турига қадар "МЮ" билан рақобатлашган лондонликлар охирида устунликка эришишган.\n9. 2011 йилда биронта совринсиз қолган лондонликлар 2012 йилда яна катта ғалабаларга эриша бошлашди. Омадсиз Виллаш-Боаш жамоани тарк этган, Ди Маттео футболчиларни совринлар сари бошлаган эди. 2012 йилнинг май ойида жамоа ўз музейига навбатдаги Англия Кубогини олиб келди. Бу сафар финалда "Ливерпуль" 2:1 ҳисобида мағлуб қилинди. Голлардан бири яна Дробга томонидан урилди.\n10. Ди Маттео бошчилигидаги "Челси" кўп ўтмай Мюнхен шаҳрида ЕЧЛ финалига мезбонлик қилган "Бавария"ни енгди ва ўз тарихидаги илк ЕЧЛ кубогини қўлга киритди. Ўйиннинг асосий вақти "Бавария" ғалабаси билан якунланиши арафасида яна Дрогба катта саҳнага чиқди ва боши билан гол уриб, ўйинни қўшимча вақтга ўтказди. Қўшимча вақтда ҳисоб ўзгармагач, пенальтилар серияси бошланиб, унда ғалаба тўпи Дрогба томонидан урилди.\n11. 2012-2013 йиллар мавсумида эса "Челси" Европа Лигасида зафар қучди. Бу соврин орқали Рафа Бенитес ўз номини жамоа тарихига киритди.\n12. 2014 йилда Жозе Моуриньо жамоага қайтди. Натижада, мавсумнинг иккинчи қисмида, апрель ойида "Тоттенҳем" билан ўтказилган Лига Кубоги учун финалда ғалабага эришилди.\n13. Моуриньо биринчи мавсумнинг ўзида иккинчи совринни ҳам олиб берди. "Челси" жорий мавсумда муддатидан олдин чемпионликни тантана қилди.


Тилдан қолиш хавфи бўлсада, бунга журъат этди. ( Тасвирга оламан деб, тилдан қолиши мумкин эди) | Мулоҳаза қила оладиганлар учун.\nТилдан қолиш хавфи бўлсада, бунга журъат этди. ( Тасвирга оламан деб, тилдан қолиши мумкин эди)\nОктябрь 11, 2016 от mulohaza в Қизиқарли // 0 Комментариев\nРик Типпнинг қўрқмас характери сабаб, у турли таваккалчиликлардан қайтмайди. Бунинг исботи сифатида унинг денгиз илони ва тош-балиқ иштирокидаги жангни суратга олганини келтириш мумкин.\nҲеч кутилмаганда, австралиялик балиқчининг эътиборини тортган бу ҳодисани у моҳирлик билан суратга олди.\nИкки метрлик баҳайбат денгиз илони ва тош-балиқ яккама-якка курашда эди. Кимнингдир ўлими билан тугамагунгача курашишга чоғланишгандек эди. Жаноб Рик ўз қайиғида шунчаки сузиб кетаётганди бироқ, у аралашмаса бўлмайдигандек, уларни ажратишга ундади.\n“Балиқ илонни жуда қаттиқ тишлаб олганди, жуда ачинарли ҳолат. Шу вақтгача ҳеч бунақасига гувоҳ бўлмаганман. Анча уринишларимдан сўнг, уларни бир биридан ажратиб олишга эришдим” дейди балиқчи Рик. ( Суратда кўришингиз мумкин)\nҲеч кутилмагани бироздан сўнг содир бўлди. Рик уларни сувга қўйиб юборса, улар ҳудди эски, ёвуз душманлардек яна бир бирларига ташланишган.\nАфсуски, бу жангда ҳеч ким ғолиб бўлмади. Улар жон бергунча курашишди. Иккиси ҳам кучли заҳарли, бирини заҳри билан ҳалок этишди…\nБалиқчи қўлидан келганича уринди. У бор кучи билан сув ости дунёсидан, ёввойи дунё вакилларини ҳимоя қилишга уринди, улар бунга қаршилик қилсаларда.\n“Mulohaza.uz” маҳорат мактаби аъзоси\nМақола 1 163 марта ўқилган\tКомментировать Отменить ответ\tВаш электронный адрес не будет опубликован.КомментарийИмя*