ЖАННАТДА АЛЛОҲ ТАОЛОНИ КЎРИШ БАЁНИ\n02 – يَرَاهُ الْمُؤْمِنُونَ بِغَيْرِ كَيْفٍ وَإِدْرَاكٍ وَضَرْبٍ مِنْ مِثَالِ\nМўминлар Уни (бандаларга маълум) қандайдир бир ҳолатсиз ҳамда бирор идрок қилишсиз, ва “зарбул масал”сиз кўрадилар.\nМўминлар кўрарлар Уни шаклсиз\nҲамда идроксизу, “зарбул масал”сиз.\nيَرَاهُ – феъл ва мафъул. هُ замир жумлада зикр қилинмаган Аллоҳ лафзига қайтади. Кўзланган маъно аниқ бўлгани учун зикр қилинмаган лафзга ҳам замир қайтарилган.\nالْمُؤْمِنُونَ – жам музаккар солим. Фоилликка кўра раф бўлиб турибди.\nبِ – “сабабия” маъносида келган жор ҳарфи.\nغَيْرِ – ҳол бўлиб келган. Жор мажрур يَرَاهُ га мутааллиқ.\nكَيْفٍ– Бу калима, аслида, ҳолатни сўраш учун ишлатилади. Масалан كَيْفَ رَأَيتَ فُلاَنًا (фалончини қандай ҳолатда кўрдинг?), дейилса, бунга жавобан “фалон жойда кўрдим”, “ўтирганини кўрдим”, “турганини кўрдим” каби жавоблар берилади. Нозим бу ерда бандалар Роббиларини ана шундай бандаларга хос сифатларсиз кўришларини баён қилган.\nوَ – мутлақ жамлаш учун келтирилган атф ҳарфи.\nاِدْرَاكٍ – идрок қилиш деганда бирор нарсанинг моҳиятини тўлиқ қамраб олиш тушунилади. Бу билан Нозим кўзлар Аллоҳ таолони идрок эта олмаслиги оятда баён қилинганига ишора қилган.\nمِنْ مِثَالِ ضَرْبٍ – бу жумлада келган مِنْ зоида жор ҳарфидир. “Зарбул масал” деганда ақлан ҳис қилинадиган нарсани тасвирлаб бериш тушунилади. Нозим мўминлар Аллоҳ таолони қандай кўрганларини тасвирлаб бера олмасликларини ушбу калималар билан баён қилган.\nМўминлар жаннатга киргач, уларга кўзлар кўрмаган ва қулоқлар эшитмаган сон-саноқсиз неъматлар ато қилинади. Ўша неъматларнинг энг улуғи Аллоҳ таолога назар солиш ҳисобланади. Бундай улуғ бахтга муяссар бўлган бандалар Аллоҳ таолони кўрадилар. Ўший раҳматуллоҳи алайҳ мўминларнинг Аллоҳ таолони кўришлари қандай бўлиши ҳақида сўз юритиб, Уни шаклсиз, идроксиз ва бирор тимсолсиз кўришларини баён қилган. Шаклсиз ва тимсолсиз кўриш ҳақидаги сўз худди Сўфи Оллоҳёр бобомиз айтганлари кабидир:\nКўнгулда кечса, кўзга тушса ҳар шай\nЭрур андин муназзаҳ Холиқи Ҳай.\nЯъни инсоннинг кўнглида Аллоҳ таолонинг қандайлиги тўғрисида қандай фикр ўтса ўтсин, унинг кўзига қандай улуғвор нарса кўринса кўринсин, Аллоҳ таоло барчасидан бошқача бўлган, олий ва буюк Зотдир.\nИдроксиз кўриш деганда эса кўрилган нарсани тасвирлаб бера олмайдиган, унинг қандайлигини тушунтириб бера олмайдиган ҳамда ёдида сақлаб қола олмайдиган даражада кўриш маънолари тушунилади. Шу маънода мўминлар Аллоҳ таолонинг жамолига шаклсиз, идроксиз ва бирор тимсолсиз равишда назар ташлайдилар. Бу ҳақида шундай хабар берилган:\n﴿وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ نَّاضِرَةٌ٢٢ إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٞ٢٣﴾\n“У кунда чиройли юзлар бор. Ўз Роббисига назар солувчилар”.\nКофирлар эса ўша кунда Аллоҳ таолони кўришдан тўсиладилар. Бу ҳақида Қуръони каримда қуйидагича хабар берилган:\n“Йўқ!!! Албатта, улар ўша кунда ўз Роббиларини кўришдан тўсилурлар”.\n“Имом Шофиъий раҳматуллоҳи алайҳ: “Ушбу оятда мўминларнинг Аллоҳ таолони кўришларига далил бор”, – деган.\nИмом Молик раҳматуллоҳи алайҳ: “Унинг душманлари тўсилган ва Уни кўра олмаганларидан кейин, Ўзининг дўстларига тажаллий (ўзини намоён) қиладики, У зотни кўрадилар”, – деган.\nБошқа бир ояти каримада кўзларнинг Уни идрок эта олмаслиги хабар берилган:\n﴿لَّا تُدۡرِكُهُ ٱلۡأَبۡصَٰرُ وَهُوَ يُدۡرِكُ ٱلۡأَبۡصَٰرَۖ ﴾\n“Кўзлар Уни идрок этмас. Кўзларни У идрок этар”.\nБу ояти кариманинг маъноси беш хил таъвил қилинган:\nУни кўзлар иҳота қила олмайди. У кўзларни иҳота қилади;\nКўзлар Уни кўрмайди. У кўзларни кўради; Бу сўзни айтувчилар иккита далил келтирадилар:\nа) кўзлар олдиларидаги нарсаларни кўради. Кўзлар билан кўриладиган нарсалар орасида фазо бўлиши керак. Шу боис ўзларига жипс бўлиб турган нарсаларни кўрмайди. Агар кўзлар Уни кўрса, У чегараланиб қолиши лозим бўлиб қолади, шунинг учун кўзлар Уни кўрмайди;\nб) эшитиш овозларни идрок этганидек, кўриш рангларни идрок этади. У зотни ранглар билан васф қилиш мумкин бўлмаганидек, кўриш билан ҳам васф қилиш мумкин бўлмайди.\nБу дунёда махлуқларнинг кўзлари Уни идрок эта олмайди. Охиратда эса "Роббисига назар солувчилар" маъносидаги оятнинг тақозосига кўра Уни идрок этадилар. У зот эса дунёю охиратда кўзларни идрок этади;\nДунёю охиратда золимларнинг кўзлари Уни идрок эта олмайди. Мўминларнинг кўзлари Уни идрок этади. Чунки идрок этиш осийлардан ман қилиниб, мўминларга ато этиладиган иззат-икромдир;\nКўзлар Уни дунёю охиратда идрок эта олмайди. Лекин Аллоҳ таоло Ўзининг дўстларига улардаги бешта сезгилардан бошқа олтинчи сезгини яратади, Уни ўша алоҳида сезги билан кўрадилар.\nАллоҳ таолони кўришнинг ҳақ экани ҳадиси шарифларда ҳам баён қилинган.\nعَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ البَجَليِّ قَالَ كُنَّا عِنْدَ النبيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَظَرَ إِلَى القَمَرِ لَيْلَةَ البَدْرِ فَقَالَ إنَّكُمْ سَتَرَونَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا القَمَرَ لا تُضَامُّونَ في رُؤْيَتهِ فَإنِ اسْتَطَعْتُمْ أنْ لاَ تُغْلَبُوا عَلَى صَلاَةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا فَافْعَلُوا. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ\nЖарир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Бизлар Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида эдик, у зот тўлин ой кечасида ойга назар солдилар-да: “Сизлар яқинда Роббиларингизни бу ойни кўргандек кўрасизлар, Уни кўришда қийналмайсизлар, агар қуёш чиқишидан олдин ва ботишидан олдин намозга куч сарфлашга қодир бўлсаларингиз, албатта, уни адо қилинглар”, – дедилар”. Муттафақун алайҳ.\nШарҳ: “Уламолар айтадиларки, Аллоҳ таолони кўриш ҳақидаги сўзда бу икки намознинг зикр қилиниш сабаби шуки, намоз тоатнинг афзалидир. Қолаверса, бу икки намоз, (бомдод ва аср) фаришталар жамланиши, амалларнинг кўтарилиши каби фазилатлар билан бошқа намозлардан афзаллиги собит бўлган. Бу икки намоз намозларнинг энг афзали бўлганидан кейин уларни ўз вақтида адо этувчиларга энг афзал мукофот муносиб бўлади. Энг афзал мукофот эса Аллоҳ таолога назар солишдир”.\n“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг “Бу ойни кўргандек кўрасизлар” дейишлари кўриладиганни кўриладиганга ўхшатиш эмас, балки кўришни кўришга ўхшатишдир. Аллоҳ таолони кўришни ойни кўришга ўхшатишда икки хил маъно бор:\nТўлин ой кечасида ойни кўриш тўғрисида ҳеч қандай шак-шубҳа бўлмайди;\nОйни кўришда кўрувчилар қанча кўп бўлишларидан қатъи назар ҳеч бир машаққатсиз барчалари баравар кўраверадилар”.\nЖАННАТДАГИ ЭНГ ОЛИЙ НЕЪМАТ\n12 - فَيَنْسَوْنَ النَّعِيمَ اِذَا رَأَوْهُ فَيَا خُسْرَانَ أَهْلِ الاِعْتِزَالِ\nУни кўрган вақтларида неъматларни унутадилар, бас, эй (одамлар) мўътазилийларнинг адашишлари (дан эҳтиёт бўлинглар).\nНеъматлар унутилар Уни кўрсалар қачон,\nҲазир бўлинг, мўътазила аҳлига зиён.\nفَ – “таъқийб” маъносида келган атф ҳарфи. Жумлани жумлага атф қилган.\nيَنْسَوْنَ – тарк қиладилар, маъносидаги музориъ феъли.\nالنَّعِيمَ – мафъулликка кўра насб бўлиб турибди.\nاِذَا – “шартия” маъносида келган зарф ҳарфи.\nرَأَوْهُ – феъл, фоил ва мафъул. رَأَى феъли кўз билан қарашга нисбатан ҳам, ақлий назарга нисбатан ҳам ишлатилади. Бу ерда кўз билан қараш маъносида ишлатилган.\nفَ – “таълилия” (изоҳлаш) маъносида келган.\nيَا – яқинга ҳам, узоққа ҳам ишлатиладиган нидо ҳарфи. Мунодоси маҳзуф.\nخُسْرَانَ – маҳзуф феълнинг мафъули бўлганига кўра насб бўлиб турибди. Луғатда “зарар кўриш”, “ҳалок бўлиш” ва “адашиш” маъноларини англатувчи масдар исм.\nالاِعْتِزَالِ أَهْلِ – музофун илайҳ. Эътизол аҳлидан мўътазилий фирқаси назарда тутилган. إِعْتَزَلَ феъли бировнинг бирор нарсадан воз кечиб, уни ўзи ташлаб кетишига нисбатан ишлатилади. إِنْعَزَلَ феъли эса бировнинг бошқа биров томонидан четлаштирилишига нисбатан ишлатилади.\nЖаннатийларга кўзлар кўрмаган, қулоқлар эшитмаган сон-саноқсиз неъматлар ато қилинади. Жаннатдаги неъматлар шундай васф қилинган:\n﴿عَلَىٰ سُرُرٖ مَّوۡضُونَةٖ١٥ مُّتَّكِ‍ِٔينَ عَلَيۡهَا مُتَقَٰبِلِينَ١٦ يَطُوفُ عَلَيۡهِمۡ وِلۡدَٰنٞ مُّخَلَّدُونَ١٧ بِأَكۡوَابٖ وَأَبَارِيقَ وَكَأۡسٖ مِّن مَّعِينٖ١٨ لَّا يُصَدَّعُونَ عَنۡهَا وَلَا يُنزِفُونَ١٩ وَفَٰكِهَةٖ مِّمَّا يَتَخَيَّرُونَ٢٠ وَلَحۡمِ طَيۡرٖ مِّمَّا يَشۡتَهُونَ٢١ وَحُورٌ عِينٞ٢٢ كَأَمۡثَٰلِ ٱللُّؤۡلُوِٕ ٱلۡمَكۡنُونِ٢٣ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ٢٤﴾\n“(Улар олтиндан) ясалган сўриларда, ястанган ҳолларида бир-бирларига юзма-юз бўлиб (ўтирурлар). Устиларида эса мангу ёш болалар айланиб (хизматда) юрурлар оқар чашмадан олинган (май тўла) қадаҳлар, кўзалар ва косалар билан. У (май)лардан уларнинг бошлари ҳам оғримас, маст ҳам бўлмаслар. Яна ўзлари танлаб оладиган мева билан, иштаҳалари тортадиган қуш гўштлари билан ҳам (таъминлаб турурлар). Яна (улар учун) оппоқ юзли катта ва чиройли кўзли ҳур қизлар ҳам бўлурки, улар худди (пардага) ўралган дурлар кабидирлар. Бу улар (дунёда) қилиб ўтган амалларининг мукофотидир.\nШунчалик ажойиб нозу неъматлар ичида бўлган жаннатийлар Аллоҳ таолонинг жамолини кўрган пайтларида олдиларидаги барча неъматларни унутар эканлар. Шу маънода Ҳишом ибн Ҳассон: “Албатта, Аллоҳ таоло жаннат аҳлига Ўзини намоён қилади. Жаннат аҳли Уни кўрган пайтларида жаннат неъматларини унутадилар”, – деган.\nАммо жаннатийлар Аллоҳ таолони кўрганларидан сўнг жаннат неъматлари уларга арзимас бўлиб қолмайди. Балки жаннатийлар Аллоҳ таолони кўрган вақтларида, Унинг тасвирлаб бўлмайдиган даражада улуғлигидан бошқа неъматларни унутиб, унга маҳлиё бўлиб қоладилар. У зот жамолини тўсгандан кейин эса кўрилган нарсани тасвирлаб, тушунтириб бера олмасликлари, ёдда сақлаб қола олмасликлари, қандай эканини идрок эта олмасликлари сабабли яна жаннат неъматларидан роҳатланиб яшайверадилар.\nМулла Али Қори байтдаги فَيَا خُسْرَانَ маъносидаги сўзни грамматик жиҳатдан шарҳлаб, ҳарфи нидонинг мунодоси маҳзуф деганлар ва бу сўзларига имом Шотибийнинг сўзларидан далил келтирган:\nوَلَوْ أَنَّ عَيْناً سَاعَدتْ لتَوَكَّفَتْ سَحَائِبُهَا بِالدَّمْعِ دِيماً وَهُطّلاَ\nوَلكِنَّها عَنْ قَسْوَةِ الْقَلْبِ قَحْطُهاَ فَيَا ضَيْعَةَ الأَعْمَارِ تَمْشِى سَبَهْلَلاَ\nАгар кўз ёрдам берса, булутлари қуярди,\nДавомли ёш ёмғирларин киприклардан бетиним.\nЛекин қалб қаттиқлиги уларни қуруқ қилди.\nЭй (халойиқ, сақланинглар) умрларнинг зое ўтишидан.\nЯъни ушбу فَيَا ضَيْعَةَ الْأَعْمَارِ ҳам нидо ҳарфидан сўнг “халойиқ” деган мунодо ҳазф қилинган.\nМулла Али Қори “Ҳазир бўлинг мўътазила аҳлига зиён” деган байтда мўътазилий фирқасидагилар борди-ю жаннатга кирсалар ҳам, Аллоҳни кўришни инкор қилганликлари сабабли ушбу улуғ неъматдан маҳрум бўлишларига ишора бор, – деган. Чунки банда Аллоҳ таоло тўғрисида қандай ўйласа, унга бериладиган жазо ё мукофотнинг ўша ўйга мувофиқ бўлиши хабарларда келган:\nعَنْ حِبَّانَ بْنِ أَبِي النَّضْرِ قَالَ خَرَجْتُ عَائِدًا لِيَزِيدَ بْنِ الأَسْوَدِ فَلَقِيتُ وَاثِلَةَ بْنَ الأَسْقَعِ وَهُوَ يُرِيدُ عِيَادَتَهُ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَلَمَّا رَأَى وَاثِلَةَ بَسَطَ يَدَهُ وَجَعَلَ يُشِيرُ إِلَيْهِ فَأَقْبَلَ وَاثِلَةُ حَتَّى جَلَسَ فَأَخَذَ يَزِيدُ بِكَفَّيْ وَاثِلَةَ فَجَعَلَهُمَا عَلَى وَجْهِهِ فَقَالَ وَاثِلَةُ كَيْفَ ظَنُّكَ بِاللهِ قَالَ ظَنِّي بِاللهِ وَاللهِ حَسَنٌ قَالَ فَأَبْشِرْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي إِنْ ظَنَّ خَيْرًا فَلَهُ وَإِنْ ظَنَّ شَرًّا فَلَهُ. رَوَاهُ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ\nҲиббон ибн Аби Назрдан ривоят қилинади: “Язид ибн Асвадни (бемор бўлиб ётган эди) кўргани чиқдим. Йўлда Восила ибн Асқоъга йўлиқдим, у ҳам Язид ибн Асвадни кўргани кетаётган экан. Иккаламиз унинг ёнига кирдик. У Восилани кўргач, унга қўлларини чўзиб, ёнига ишора қилди. Восила унинг ёнига бориб ўтирди. Язид Восиланинг иккала кафтларини ушлаб, ўз юзига босди. Восила унга: “Аллоҳ тўғрисида қандай ўйдасан”, – деди. У: “Аллоҳга қасамки, Аллоҳ тўғрисидаги ўйим яхшидир”, – деди. Восила унга: “Хурсанд бўлавер, мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: “Аллоҳ азза ва жалла айтдики: “Мен бандамнинг мен тўғримда қилган ўйидаман, агар яхши ўйлаган бўлса, ўзига яхши, агар ёмон ўйлаган бўлса, ўзига ёмон”, деганларини эшитганман”, – деди”. Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилган.\nШунинг учун ҳар бир мўмин киши, иншааллоҳ, Аллоҳ мени кечиради, жаннатига киритади ва у ерда Унинг жамолини кўраман, деган ўйда бўлиб, шу ўйига яраша ҳаракат қилиб бориши керак.\nАЛЛОҲ АДОЛАТЛИ ВА РАҲМАТЛИ ЗОТДИР\n22 – وَمَا إِنْ فِعْلُ أَصْلَحَ ذُو افْتِرَاضٍ عَلَى الْهَادِي الْمُقَدَّسِ ذِي التَّعَالِي\nОлийлик соҳиби муқаддас (махлуқларнинг сифатларидан холи) Ҳодийга “аслаҳ иши” асло фарз бўлмайди.\n“Аслаҳ иши” фарз эмас улуғ Ҳодийга,\nНуқсонлардан холи Мутаолийга.\nمَا – нафий ҳарфи. Нафийни таъкидловчи зоида إِنْ билан бирга келгани сабабли لَيْسَ нинг амалини қила олмайди.\nإِنْ – нафийни таъкидлаб келган зоида ҳарф.\nفِعْلُ – мубтадо. Музоф бўлгани учун танвинли бўлмайди.\nأَصْلَحَ – музофун илайҳ, ғойру мунсориф бўлгани учун фатҳа билан мажрур бўлиб турибди.\nذُو – хабар бўлгани учун марфуъ бўлиб турибди. Таҳқиқларга кўра ушбу таркиб мўътабар ҳисобланади.\nافْتِرَاضٍ – музофун илайҳ. Луғатда “зиммага юклаш” маъносидаги масдар.\nعَلَى – “истеъло” (устун бўлиш) маъносида келган жор ҳарфи.\nالْهَادِي – Ҳодий Аллоҳ таолонинг исмларидан бири бўлиб, луғавий жиҳатдан икки хил маънони ифодалайди:\nТўғри йўлни кўрсатувчи;\nالْمُقَدَّسِ – луғатда “нолойиқ сифатлардан холи” маъносини англатади. Нозим бу сўз билан Аллоҳ таолонинг اَلْقُدُّوسُ исмига ишора қилган.\nالتَّعَالِي ذِي – луғатда “олийлик соҳиби” маъносини англатади. ذِي “асмои ситта”дан бири бўлиб, “соҳиб” маъносини англатади. الْهَادِي га сифат бўлгани учун мажрур бўлиб турибди. Бу сифат билан Аллоҳ таолонинг اَلْمُتَعَالِي исмига ишора қилинган.\nУшбу байт ҳам мўътазилий фирқасига раддия тарзида ёзилган байтлардан биридир. Ўзларини “Адолат ва тавҳид тарафдорлари” деб аташган бу фирқа “Аллоҳ адолатли зот, шунинг учун Унга бандаларга яхши бўлган ишни ихтиёр қилиш вожиб бўлади”, деган даъвони қилишгани учун уларга раддия маъносида мазкур баҳслар қилинган. Уларнинг ўзлари ҳам бу масалада ўзаро ихтилоф қилишган. Уларнинг асосий даъволари шуки, “Солаҳ” (яхшилик қилиш) ва “Аслаҳ” (ҳиммат кўрсатиш) Аллоҳ таолонинг зиммасига вожиб бўлади. “Солаҳ” деганда куфрнинг муқобилидаги иймон, касалликнинг муқобилидаги соғлик каби, фасод ишнинг муқобилидаги яхши ишлар тушунилади. Агар бандага икки ишдан бири – ё унинг жаннатга кириши, ё дўзахга кириши каби иш рўбарў бўладиган бўлса, Аллоҳ таолонинг зиммасига банда учун “солаҳ” бўлган ишни қилиши ва шунга кўра, уни жаннатга киритиши вожиб бўлади. “Аслаҳ” (ҳиммат кўрсатиш) деганда эса банданинг қилган амалига яраша савоб бериш муқобилидаги амалидан кўпроқ савоб бериш каби ишлар тушунилади. Агар банда учун “солаҳ” бўлган жаннатда бўлиши ё “аслаҳ” бўлган” ундаги олий мақомда бўлиши каби икки иш кўндаланг келиб қолса, Аллоҳ таолонинг зиммасига “аслаҳ” вожиб бўлгани учун уни жаннатдаги олий мартабага кўтариши лозим бўлади”.\nМўътазилийларнинг ушбу даъвоси Имом Ашъарийнинг уларнинг йўллари хато эканини англаб етишига сабаб бўлган масала ҳисобланади. Ушбу масала ҳақида имом Ашъарий ва мўътазилий етакчиси Абу Али Жуббоий ўртасида қуйидаги баҳс-мунозара бўлиб ўтган:\nИмом Ашъарий: “Уч киши ҳақида нима дейсиз, улардан бири мўмин ҳолида, иккинчиси кофир ҳолида, учинчиси ёш бола ҳолида дунёдан ўтган бўлса, уларнинг оқибати нима бўлади”, – деди.\nЖуббоий: “Мўмин жаннат билан мукофотланади, кофир дўзах билан жазоланади, ёш бола эса мукофотланмайди ҳам, жазоланмайди ҳам”, – деб жавоб берди.\nИмом Ашъарий: “Агар ёш бола жаннатга киришни хоҳласа, унинг жаннатга кириши мумкин эмасми”, – деди.\nЖуббоий: “Йўқ, унга: “Жаннатга солиҳ амал қилган мўмин киради, сенинг эса солиҳ амалинг йўқ” деб жавоб берилади”, – деди.\nИмом Ашъарий: “Агар ёш бола: “Айб менда эмас-ку, агар мен улғайганимда албатта солиҳ амалларни қилиб жаннатга кирган бўлар эдим”, деса унга нима дейилади”, – деди.\nЖуббоий: “Аллоҳ таоло унга: “Агар сен улғайганингда исён қилиб жазога гирифтор бўлишингни билган эдим. Шунинг учун сенга “солаҳ” (яхши бўлган иш)ни ихтиёр қилиб ёшлигингда вафот эттирдим, – дейди” – деб жавоб берди.\nИмом Ашъарий: “Ундай бўлса дўзахга гирифтор бўлган кофир: “Унинг ҳолатини билганингдек меникини ҳам билгансан-ку, нима учун менга “солаҳ” (яхши бўлган иш)ни ихтиёр қилмадинг”, деса унга нима жавоб бўлади”, – деди.\nЖуббоий нима дейишни билмай жим қолди.\nАна шундан кейин Имом Ашъарий мўътазилий фирқасининг қарашларини чуқур таҳлил қилиб уларнинг хато эканини англаб етган ва омма халққа тўғри йўлни кўрсатишга киришган.\nМўътазилий фирқасининг даъволарига қатъи далиллар асосида кескин раддиялар берилган. Ўший раҳматуллоҳи алайҳ бу ҳақида Аҳли сунна вал-жамоанинг қарашларини қисқа ва лўнда қилиб:\nБирор бир нуқсонсиз Мутаолийга.\nдея баён қилиб қўя қолган. Ҳа, махлуқотларнинг сифатларига ўхшашдан олий бўлган Аллоҳ таолога ҳеч қачон бирор нарсани қилиш фарз бўлиб қолмайди. Чунки Аллоҳ таоло ҳеч қачон бирор нарсани мажбур бўлиб қилмайди, мажбур бўлиб бажариш бандаларга хосдир.\nМўътазилийларнинг қилган даъволари ботил эканига кўплаб далиллар келтирилган:\n﴿وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَلَٰكِن يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَلَتُسۡ‍َٔلُنَّ عَمَّا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ٩٣﴾\n“Агар Аллоҳ хоҳлаганида, албатта, сизларни бир уммат қилган бўлур эди. Лекин У, ўзи хоҳлаган кимсаларни йўлдан оздирур ва ўзи хоҳлаган кишиларни (Тўғри йўлга) ҳидоят қилур. Албатта, (сизлар бу дунёда) қилиб ўтган ишларингиздан сўралурсиз”.\nЯъни агар Аллоҳ хоҳлаганида бутун инсониятни бир-бирлари билан ихтилоф қилмайдиган, фирқаларга бўлинмайдиган бир миллат вакиллари қилиб қўйган бўларди. Лекин У зотнинг ҳикмати уларни ўз ихтиёрларига қўйиб қўймоқни тақозо қилди. Баъзи инсонлар залолатни ихтиёр қилдилар, баъзи инсонлар ҳидоятни ихтиёр қилдилар. Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кимсани ёрдамсиз қолдириши билан залолатга кетказди, хоҳлаганини эса фазлу марҳамати билан ҳидоятга муваффақ қилди.\nУшбу оятда банда учун энг яхши ва энг манфаатли бўлган ҳидоятнинг Аллоҳ таолога вожиб эмаслиги, балки хоҳлаганини залолатга кетказиши ва хоҳлаганини ҳидоят қилиши баён қилинмоқда. Бундан бировни залолатга кетказиши Унинг адолати, ҳидоятга йўллаши эса Унинг фазлу марҳамати экани, асло ва асло Унга ҳеч нарса вожиб бўлиб қолмаслиги тушунилади.\nИбн Атоуллоҳ Сакандарий раҳматуллоҳи алайҳ “Ҳикамул Атоия”да шундай деган: “Барча нарслар Аллоҳ таолонинг хоҳишига суянади. Унинг хоҳиши эса ҳеч нарсага суянмайди”.\nШарҳ: борлиқдаги барча нарсалар Аллоҳ таоло хоҳлагани сабабли вужудга келган бўлади. Аллоҳ таолога эса уларни хоҳлашини вожиб қиладиган бирор сабаб бўлмайди. Чунки У зотнинг хоҳиши сабаблар билан чегараланган эмасдир.\nПАЙҒАМБАРЛАР ВА ФАРИШТАЛАРГА ИЙМОН КЕЛТИРИШ БАЁНИ:\nҚуръонда зикр қилинган пайғамбарлар;\nПайғамбарларга иймон келтириш тушунчаси;\nПайғамбарларнинг умумий адади ҳақида эътиқодимиз;\nФаришталарга иймон келтириш тушунчаси;\nФаришталарга иймон келтиришнинг мўмин ҳаётидаги таъсири;\nФаришталар қачон яратилган?\nФаришталарни асл қиёфаларида кўриш мумкинми?\nФаришталарнинг ададлари қанча?\nФаришталар гўзал суратда бўладиларми?\n Сўфи Оллоҳёр. Саботул ожизин. – Тошкент: “Чўлпон нашриёти”, 1991. – Б. 9.\n Қиёмат сураси, 22, 23-оятлар.\n Мутаффифун сураси, 15-оят.\n Анъом сураси, 103-оят.\n Инсондаги сезгилар: 1. Эшитиш; 2. Кўриш; 3. Ҳидлаш; 4. Там билиш; 5. Теккизиб билиш.\n Али ибн Муҳаммад. Нукату вал Уъюн. “Мактабатуш шомила”. – Б. 151.\n Файсол ибн Абдулазиз. Татрийзу Риёзис солиҳийн. “Мактабатуш шомила”. – Б. 99.\n Ибн Ражаб. Фатҳул Борий. “Мактабатуш шомила”. – Б. 134.\n Воқеа сураси, 15, 24-оятлар.\n Ибн Батто. Ибонатул Кубро 6-жуз. “Мактабатуш шомила”. – Б. 96.\n Имом Шотибий қироат имомларидан бири бўлиб, ҳижрий 590 йилда вафот этган. Қироат илмига бағишлаб ёзилган “Ҳирзул аманий” асари 1173 байтдан иборатдир. Имом Шотибий қироат илми имоми бўлиши билан бир қаторда луғат ва грамматика илмининг ҳам билимдони бўлган. У зот шу қадар иқтидорли бўлганки, мазкур 1173 байтдан иборат бўлган шеърий асарининг ҳар бир қаторини لا ҳарфи билан тугаллаб ёзган.\nУламолар араб тили билимдони сифатида машҳур бўлган зотларнинг сўзларини наҳв сарф қоидаларидан бирортасини исботлаш учун келтирадилар. Шу маънода Мулла Али Қори ҳам бу зотнинг сўзларини далил қилиб келтирган.\n Имом Шотибий “Ҳирзул аманий” 82-83-байтлар. “Мактабатуш шомила”.\n Бу ҳақидаги маълумот 11-байтнинг изоҳида баён қилинди.\n Наҳл сураси, 93-оят.\nДругие материалы в этой категории: « ИСТИҒФОР ВА ТАВБАНИНГ ФАЗИЛАТИ\tҚуръон илмлари: ХУЛОСАЛАР »


Йиғилиш ўтказиш ҳақида хабар | FOYKON\nАкциялорларнинг умумий йиғилиши\t/\n«FOYKON» АЖ акциядорларининг йиллик умумий йигилиши 2020 йил 16 май куни соат 10-00 дан 12-00 гача мьамурий биносида булиб утади: Тошкент ш., М.Улугбек туман, Узумзор кучаси 69 уй.\nЧоп этилган сана: 01.06.2017 й.\n«FOYKON» АЖ акциядорларининг йиллик умумий йигилиши 2017 йил 10 июнь куни соат 10-00 дан 12-00 гача Ўзбекистон Республикаси ИИВнинг Маданият саройида залида, манзили: Тошкент ш., Чехов кучаси 5 уй..\n1.Кузатув кенгашининг 2016йил якуни бЎйича хисоботини кўриб чиқиш ва тасдиқлаш.\n2.«FOYKON» АЖнинг 2016 йил якуни бўйича ижроия органининг хисоботини кўриб чиқиш ва тасдиқлаш.\n3.Тафтиш комиссияси хисоботи ва аудитор хулосасини тасдиқлаш.\n4.Фойда ва зарар счетларини кўриб чиқиш, 2016 йил якуни бўйича фойда тақсимоти ва дивиденд миқдорини тасдиқлаш.\n5.2017 йил бизнес режасини тасдиқлаш.\n6.«FOYKON» АЖнинг директори ўртасида контрактни тасдиқлаш.\n7.Жамият балансидан корхоналарни чиқариш руйхатини тасдиқлаш.\n8. Акциядорлар умумий мажлиси тўғрисида, Кузатув кенгаши, жамият бошкаруви,Тафтиш комиссияси, дивиденд сиесати ва жамият ички аудити тўғрисидаги низомларни тасдиқлаш .\n9. «FOYKON»АЖни бошқа депозитарийга ўтишини тасдиқлаш\n10.Кузатув кенгаши аъзоларига тўланадиган мукофот миқдорини тасдиқлаш.\n11.«FOYKON» АЖ монитар қўмитасига аъзоларини сайлаш.\n12.FOYKON» АЖ тафтиш комиссияси аъзоларини сайлаш.\n13.«FOYKON» АЖ Кузатув кенгаши аъзоларини сайлаш.\nАкциядорларнинг умумий йиғилишида иштирок этиш хуқуқига эга акциядорлар реестри шакилланадиган сана – 07.06..2017й.\nУмумий йигилиш ўтказиладиган кун, яъни 10.06.2017 й. акциядорларни рўйхатдан ўтказиш соат 8-00 дан, 10-00 гача «Узбекистон Республикаси ИИВнинг Маданият саройида залида) амалга оширилади. Манзил Тошкент ш.Чехов кучаси 5-уй. Транспорт: автобус: 16,7, 60, 2, 80, 93, 22, 55, 120; маршрут такси: 17, 62, 95,30,11.\nўзингиз билан –паспортингизни ва акциядор вакиллари - нотариал идорасида тасдиқланган ишончнома олиб келишингиз шарт.


СА журналистлари энди ФОРУМДА ва ФОРУМГА оид бошқа хабарлар / CHAMPIONAT.asia\n14:37Трансфер. МЮ Алексис учун 28 млн. еврога бир футболчини қўшиб беради. У ким? 10 14:31Olamsport: Бокс бўйича жаҳон чемпионати мезбони расман маълум бўлди, Хабиб Нурмагомедов қачон жанг ўтказишини маълум қилди 0 14:22“Локомотив” жамоаси мухлислари учун айтилган қўшиқни эшитганмисиз? ВИДЕО 4 13:48Обамеянг "Боруссия" машғулотларига қайтди 1 13:44Australian Open. Мусобақадаги энг чиройли либос кимга тегишли? (ФОТО) 9 13:41Жалил Кимсанов: «Футболимиздаги ислоҳотларни қўллаб-қувватлайман» 3 13:31Санчес МЮга ўтишга рози бўлди. Энди Мхитарян "Арсенал" билан шартномага розилик бериши керак 21 13:28ОЧЛ-2018. "Насаф"нинг рақиби “Ал Файсалий” ҳақида 9 12:59“Сўғдиёна-W” қисқа таътилдан сўнг яна йиғинга киришди 6 12:56Жерар Ульенинг "Ливерпул"даги фалсафаси қандай бўлган? 4 12:49"Барселона". Маскеранонинг трансфери деярли амалга ошди, қолганларда нима гап? 9 12:22Умид Аҳмаджонов: "Терма жамоанинг янги мураббийини кўргач, халқимиз албатта хурсанд бўлади" 117 12:11Хўжайлида футзал бўйича турнир бўлиб ўтди 4 12:07"Сўғдиёна": Иззатилла Абдуллаевни табриклаймиз! 2 11:57Аҳмад Халил "Ал Айн"га ўтди 10\nСА журналистлари энди ФОРУМДА ва ФОРУМГА оид бошқа хабарлар\nСайтга келаётган хабарлар сони жуда кўп. Уларнинг аксарияти САда конференция ва блог очиш.\nСекин-аста бу босқичга ҳам етиб келамиз. Хабарингиз бор, куни кеча сайтимизда форум ишга тушди. Форумни яхши томони шунда-ки, бу ерда юзлаб одамлар ўзаро фикр алмашишлари мумкин. Айтиб қўяйлик, бу бошланиши.\nБугун "Журналистлар Сиз билан" бўлими ишга тушди. Унда аксар мухлислар талаб истаги инобатга олинган ҳолда 5 нафар ходимимизнинг ўз саҳифаси очилди. Форумнинг бошқа бўлимларидан фарқли равишда "Журналистлар Сиз билан" бўлимида ўқувчи мавзу (тема) оча олмайди. Фақатгина саволлар билан иштирок этади. Бундай қилишдан мақсад, бўлимда кўплаб мавзуларни очилиб кетишидан асраган ҳолда ўқувчиларнинг чалғиб кетмасликларини таъминлаш.\nМасалан, Нодирхўжа Юлдашевнинг бўлимида иккита мавзу бор. "Савол ва жавоблар учун" ҳамда "Фотожурналистика". Юқоридаги икки саҳифа орқали ўзингизни қизиқтирган саволларни беришингиз мумкин. Ёки Бахтиёр Шириновни олайлик. Бу мутахассисга "Статистикадан саволлар борми?" мавзуси орқали мурожаат қилишингиз мумкин. Хориж футболига Беҳзод Назаров жавоб беради. Нарзулла ҳам хизматингизга шай. Бу ерда Хайрулла Холиқов бор. "Сайт борасида саволлар борми?" Бу бўлимнинг учта мавзуси бўлиб, бири "Лойиҳалар ҳақида фикрингиз, Сиз сайтнинг қандай бўлишини истайсиз?" бўлса, иккинчиси ёшларбоп - "Шогирд тушишни истаганлар учун". "Менинг мақолам" мавзуси орқали мухлислар энди қалам тебратиш имкониятига эга бўладилар. Асосан хориж чемпионатига оид турли таҳлил ва интервью, превьюларни таржима қилиб мавзуга киритинг. Биз эса уни сайтга жойлаймиз.\n"Зукко мухлис танлови" бўлимида Бахтиёр Ширинов ҳар чоршанба ўзининг ўткир саволлари билан ўқувчиларни синайди. Бу танлов ҳақида сешанба куни хабар берамиз.\nЮқорида айтиб ўтганимдек, бу ҳали бошланиши. Форум қайдномасидан рўйхатдан ўтмаганлар, нима қилиб ўтирибсизлар, тезроқ рўйхатдан ўтинг!


Фарзандларимиз намоз ўқишни бошлашлари учун баъзи маслаҳатлар | Azon.uz - Ахборот-таҳлилий портал\nФарзандларимиз намоз ўқишни бошлашлари учун баъзи маслаҳатлар\n3824 22:00 09.06.2019\nНамоз - мусулмон кишининг кундалик ва энг муҳим вазифаларидан бири, шунинг учун фарзандларимизнинг ҳам имкони борича намоз ўқишни эртароқ бошлашини хоҳлаймиз. Бугун болаларни намозга ўргатиш ва ўқишни бошлаши учун баъзи бир маслаҳатлар билан бўлишмоқчимиз.\n1. Ўзингиз намуна бўлинг. Болаларни тарбиялаш давомида биз ўзимизни ҳам тарбиялашимизга ва кўп нарсаларни ўрганишимизга тўғри келади. Чунки ҳар бир қадамимизни болалар кузатиб, ўрганиб туради. Шу сабабли, болалар қалбида намозга ҳурмат ва муҳаббат уйғотиш учун, улар ёшлигидан сизни намозга муҳаббатли эканингизни кўришлари керак.\n2. Имкони борича ёшлигидан ўргатишни бошланг. Ёшлигида сиз билан намоз ўқиб , сураларни ёд олган болалар, намоз фарз бўлганда бажонидил бунга киришадилар. Ота-она эса, намозга чақириш борасида қўполлик қилмагани маъқул (намоз ўқиш фарз бўлмаган болалар учун), чунки бу – намоз улар учун ёқимсиз мажбурият бўлиб қолишига сабаб бўлиб қолиши мумкин.\n3. Ҳар бир бола учун алоҳида жойнамоз олиб беринг. Ўзининг шахсий жойнамози бўлган бола албатта ундан фойдаланишга ҳаракат қилади.\n4. Оилавий, жамоат бўлиб намоз ўқинг. Имкони борида шундай қилишингиз, фарзандингизга оиланинг бир қисми эканидан фахр туйғуси ва намозга муҳаббат уйғотади. Бу намозлар унинг хотирасида бутун умр сақланиб қолади, ишонинг.\n5. Намознинг ўқишнинг сабаблари ва фазилатларини ўргатинг. Қилган ишининг натижа ва савоблари болани яна ҳам руҳлантириши аниқ.\n6. Намоз ўқиш ёши келганини нишонланг. Намоз ўқишни ўрганиб олган фарзандингизга кичкина зиёфат уюштириб беринг. Сабаби намоз ўқиш ёшига етганини эълон қилиш болага маъсулият юклайди. Фарзандингиз буни олдиндан билса, вақти келганида намозни бошлаш ҳеч қандай қийинчилик туғдирмайди.\n7. Кичик ёшдаги болаларни ўқиган намози учун рағбатлантиринг. Масалан, намозларни миқдорини белгилаб, шунча бўлганида мана бундай ширинлик ёки ўйинчоқ олиб бераман, дейишингиз мумкин.\n8. Фарзандларингиз учун дуо қилинг. Ҳар бир ишимизни Аллоҳга таваккал қилиб, дуо билан бошласак, албатта, ҳаммаси яхши бўлади.\nP.S. Агар имконингиз бўлса, ҳозирда кенг тарқалаётган электрон, овозли жойнамозлар олиб беришингиз мумкин. Бу болаларнинг намозни ўрганишини осонлаштиради, уларга дуоларни ёдлаш, ракатларни осонроқ тушунишга ёрдам беради.\nМуслима она кундалиги телеграм каналидан олинди\nнамоз Болалар Мақолалар Исломда оила Махсус Долзарб\nНамоз тарк этиб бўлмас ибодатдир\n926 16:00 04.07.2020\n881 20:21 03.07.2020\nНaмозни қaсддaн тaрк этиш. «Гуноҳи кабиралар» кўрсатувининг 4-сони\n615 18:33 03.07.2020\nТуркия масжидларида энди беш вақт намоз ўқиш мумкин\n671 10:00 24.06.2020\n1353 21:00 23.06.2020\nТун намозига ошиқ чўри\n1917 06:00 18.06.2020


Бухорода 304 173 923 сўм ёшлар манфаати учун сарфланди! » Islohot.uz\nKo'rildi: 276 marta29 апр 15:31Hududiy Islohotlar\nБухорода 304 173 923 сўм ёшлар манфаати учун сарфланди!\nМаълумки, муҳтарам юртбошимиз ҳар бир учрашув, ҳаттоки давлат ташрифи билан чет эл сафарларида бўлганларида ҳам биринчи навбатда ёшлар масаласига алоҳида эътибор қаратадилар. Ҳеч бир йиғилиш ёки учрашув йўқки, унда ёшлар сиёсати асосий мавзу ва вазифа сифатида кўтарилмаган бўлса.\nМана шундай эътибор ва ғамхўрликнинг яна бир исботи “Ёшларга оид давлат сиёсати самарадорлигини ошириш ва Ўзбекистон ёшлар иттифоқи фаолиятини қўллаб-қувватлаш тўғрисида”ги Фармонига мувофиқ, 2018 йилдан бошлаб ўзлаштириш кўрсаткичи 86 фоиз ва ундан юқори бўлган олий таълим муассасаларига тўлов-контракт шакли асосида ўқишга қабул қилинган талабаларнинг шартнома пулининг 35 фоизи Ёшлар иттифоқи томонидан тўлаб берилишидир.\nБугун Бухоро ёшлар марказида айнан мана шу лойиҳалар совриндорларига тантанали сертификатлар топшириш маросими ўтказилди.\n2018 йилда Бухоро вилоятида мавжуд 4 та олий таълим муассассидан166 нафар иттифоқ тизимида фаол талабалар Ўзбекистон ёшлар иттифоқи томонидан моддий қўллаб-қувватланган бўлса, 2019 йилда эса бу кўрсаткич 97 нафарни ташкил қилди. Ушбу имкониятдан фойдаланиш истагини билдириб жами 476 нафар аълочи талабалар ариза топширган бўлиб, уларнинг 20,3 фоизигина бу бахтга муяссар бўлди.\nЯъни, ўзлаштириш кўрсаткичи 86 фоиз ва ундан юқори бўлган олий таълим муассасаларида тўлов-контракт асосида таълим олувчи 97 нафар фаол талабалар учун Ўзбекистон ёшлар иттифоқи томонидан 304 173 923 сўм миқдорида жами тўлов контракт пулларининг 35 фоизи тўлаб берилди.\nАлбатта, бу ҳам мамлакатимизда ёшлар камолоти, уларнинг фаровон келажаги учун давлатимиз раҳбари томонидан одилона юртилаётган сиёсатнинг маҳсулидир.\nОлий маълумотли бўлишни болалигимдан орзу қилганман, - дейди совриндорлардан бири, Бухоро Тиббиёт институти талабаси Дилдора Маликова. Ўтган йиллар давомида ота-онам қийналиб бўлсада шартнома тўловимни тўлаб беришди. Ўзим ҳам имкон борича бу борада уларга ёрдамлашишни дилимга туккан бўлсамда, лекин талабалигим сабаб ишлаш муаммо эди. Жорий йилда эса севимли ташкилотим томонидан эълон қилинган лойиҳада совриндорлар қаторида бўлиб, ниятларим ушалди. Энди эса янги ғоялар билан таҳсилни давом эттираман.\nМаросим давомида Болалар мусиқа ва санъат мактаби ўқувчиларининг гўзал рақслари билан бир қаторда, “Қувноқлар ва зукколар” жамоалари чиқишларининг қувноқ ҳазиллари намойиш этилди.\nПрезидент қарори билан ОТМ тизимида бир қанча ўзгаришлар амалга оширилади. Президент Шавкат Мирзиёев “Ўрмон тўғрисида”ги қонуннинг янги таҳририни имзолади Президент Қарори: 2019 йил 1 январгача бўлган муддатда барча давлат хизматлари марказлари оптик толали алоқа линияларига уланишини таъминланади Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Афғонистон бўйича “Тинчлик жараёни, хавфсизлик соҳасида ҳамкорлик ва минтақавий шериклик” мавзусида ўтказилган халқаро конференциядаги нутқи


Эрон президенти AҚШни Яқин Шарқдан «ҳайдамоқда» - Zamin.uz\nЭрон президенти AҚШни Яқин Шарқдан «ҳайдамоқда»\nЭрон президенти Ҳасан Руҳоний Яқин Шарқда америкаликларнинг бўлиши зарар келтиришини айтди, шунингдек, AҚШ ўз сиёсатини қайта кўриб чиқишига умид билдирди. Давлат раҳбари Ироқ ишларига ҳар қандай аралашувга қарши чиқмоқда.\n«Эрон президенти AҚШнинг янги маъмурияти минтақада америкаликларнинг бўлиши хавфсизликка зарар етказади, деган хулосага келиб, сиёсатини қайтадан кўриб чиқишига умид билдирмоқда», — дейилади Руҳонийнинг Ироқ ташқи ишлар вазири Фуад Ҳусайн билан учрашуви натижаларига бағишланган хабарда. Унинг баёнотидан РИA Новости иқтибос келтирди.\nШунингдек, Эрон президенти генерал Қосим Сулаймонийнинг ўлдирилишини яна қоралади.\nAввалроқ Марк Эспер ўрнига AҚШ Мудофаа вазирлиги раҳбари лавозимини эгаллаган Кристофер Миллер Вашингтон 15 декабрга қадар Ироқдаги аскарлар сонини 2,5 минг кишига камайтирмоқчи бўлаётганини айтганди. Ҳозир мамлакатда 3000 америкалик ҳарбий бор.\nИроқ Бош вазири Мустафо ал-Қозимий январь ойи бошларида Дональд Трампнинг қароридан кейин бошланган Aмерика қўшинларини олиб чиқиб кетиш муносабати билан мамлакатда бир неча юз нафар AҚШ ҳарбийлари қолишини айтганди. Янги президент Жо Байден даврида бу кўрсаткич қайта кўриб чиқилиши мумкин. “Замин” янгиликларини “Инстаграм”да кузатиб боринг\nПутин ва Эрдўған Сулаймонийнинг ўлдирилиши бўйича фикр билдиришди\n8-01-2020, 21:41, Дунё\n8-01-2020, 16:00, Дунё\n“Эрон билан урушмаймиз!”\n7-01-2020, 16:35, Дунё\n1-02-2017, 11:39, Дунё\nЭрон президенти минтақадаги муаммоларни ҳал қилишда Туркияни ҳамкорлик қилишга чақирди\n26-11-2016, 23:52, Дунё


ОЗАРБАЙЖОН ТАРИХИНИНГ ҚОРА КУНЛАРИГА БИТИЛГАН ЁДГОРЛИК — Nargis.uz\nОЗАРБАЙЖОН ТАРИХИНИНГ ҚОРА КУНЛАРИГА БИТИЛГАН ЁДГОРЛИК\n“Миллатнинг қандайлигини билмоқчи бўлсанг, унинг мозори ва бозорини бориб кўр” деган доно халқимиз. Озарбайжоннинг пойтахти Баку шаҳридаги Шахидлар хиёбони ҳар бир сайёҳ бориб кўриши зарур бўлган жойдир. Зеро, бу ерда мамлакат озодлиги учун шахид бўлган инсонлар мангу қўним топган. Уларнинг тўғилган йиллари ҳар хил бўлсада, вафот этган санаси бир хил – 20 январь 1990 йил.\n20 январь -Умумхалқ мотам куни\nАйнан ўша машъум куни 19 январдан 20 январга ўтар кечаси Бакуга совет қўшинлари киритилиб, СССР ва Озарбайжон ССР Конституциялари, республиканинг Мустақиллик тўғрисидаги конституцион қонунининг меъёрлари бузилган эди. Баку ишғоли СССР Мудофаа вазири Язов раҳбарлигида амалга оширилиб, нафақат қуриқликдан, балки Каспий денгизи томонидан ҳам тинч шаҳарга ҳужум бошланди. Қирғин оқибатида 170 нафар турли ёшдаги фуқаролар ҳалок бўлиб, 400 нафари яраланди. Уларнинг ичида қариялар, аёллар, болалар бори эди. Фожиа шундаки, босқинчилар хаттоки касалхоналар ва ярадорларни ташишга улгурмаётган “Тез ёрдам” машиналарини ҳам ўққа тутар, оғир ярадорларни отиб ўлдиришар эди. Оғир бронетехника билан ичида йўловчилари бўлган енгил автомобилларни янчишар эди. Шу кеча ҳарбийлар томонидан босқинчилик, ўғрилик ҳолатлари қайд этилган. Қатл этилганлар сонини яшириш мақсадида жасадларни бир жойга тўплаб, ёқиб юборишган. Шу сабабли ҳам Шахидлар хиёбонида аксарият шахид бўлганларнинг қабри йўқ. Шу куни содир бўлаётган даҳшатли воқеалардан норози бўлган Баку олий ҳарбий билим юртининг курсантлари шаҳар марказидаги қурол-яроғ омборини қўлга киритиб, 50 та кемаларда ҳалок бўлганларнинг жасадлари олиб кетилишидан огоҳ бўлган ҳолда, портни қамал қилишди.\nКасалхонадаги ярадорлар дориларнинг етишмаслигидан халок бўла бошлашди, чунки ҳали пойтахт мақомида бўлган Москва шаҳарга тиббий ускуна ва дори воситаларини киритилишини тақиқлаган эди. 22 январь куни биноларнинг томларига ўрнатилган пулемётлар қуршовида озарбайжонликлар халок бўлганларни сўнгги манзилига кузатишди. 20 январь республика тарихига қора харфлар билан битилди.\nШахидлар хиёбонинг асосий йўлаги 20 январь куни шахид бўлганлар хотирасига ўрнатилган мармар тошлар ёнидан ўтса, бир поғона пастда яна бир машъум кун қурбонлари, Хўжайли қатағонида халок бўлганлар қабристони жойлашган.\n26 февраль -Хўжайли фожиаси\n1988 йилда бошланган арман-озарбайжон, Тоғли Қорабоғ зиддияти ҳануз давом этмоқда. Ўтган йиллар давомида келишмовчилик бир неча маротаба қон тўкилишига, иккала томондан ҳам ҳам қурбонлар сонининг ортишига олиб келди. Уларнинг ичида энг фожиаси Қорабоғнинг энг қадимги аҳоли турар жойи Хўжайлида 1992 йил 26 февраль куни содир бўлди. Шафқатсизлиги ва қурбонлар сони билан машъум кун ХХ асрнинг Хиросима, Хатин фожиалари билан бир қаторда энг қора кунлари рўйхатидан жой олди.\nХўжайли Ханкенди шаҳрининг шимоли-шарқида жойлашган, унча катта бўлмаган, виқорли тоғлар ўраб турган хушманзара жой. Фожиагача бу ерда 7 минг нафар озарбайжонлар ва бошқа миллат вакиллари истиқомат қилган. Шаҳарчада асосан Арманистондан қувилган озарбайжонлар ва 1989 воқеалардан сўнг Фарғонадан Ватанларини ташлаб чииб кетишга мажбур бўлган месхети турклари яшаб келган. Аммо тинч ҳаёт истаб келган фуқаролар бу ерда 3 йилдан сўнг янада даҳшатли воқеага дч келишларини ҳаёлларига ҳам келтиришмаган эди.\n1992 йил 25 февралдан 26 санага ўтар кечаси собиқ Иттифоқнинг 366-мотоўқчи арман дивизияси Хўжайлини ишғол қилиб, тинч аҳолини ўққа тута бошлади. Шаҳар ҳимоячилари ва аҳоли уни ташлаб кетишга мажбур бўлишди. Бир кечада қадимги Хўжайли ер билан яксон қилинди. Тоғдагии ўрмонларга қочганларнинг аксарияти эса совуқдан музлаб, халок бўлишди. Содир этилган жиноят оқибатида 613 нафар аҳоли ҳалок бўлиб, 487 киши жароҳатланди, 1275 нафари эса асир олинди ва қийноққа солинди. 150 нафар кишининг тақдири эса ҳамон номаълум. Халок бўлганларнинг 106 нафари аёллар, 63 нафаари болалар ва 70 нафари қариялар эди. Хўжайли фожиаси оқибатида 8 та оила бутунлай йўқ қилиниб, 24 нафар гўдак ота-онасини, 130 нафар бола эса ота-онасидан биттасини йўқотди. 56 нафар тинч аҳоли вакиллари даҳшатли қийноққа соинган ҳолда ўлдирилди. Уларнинг аксарияти тириклай ёндирилиб, қолганларининг боши танасидан олинган, териси тириклай шилиниб, гўдкларнинг кўзлари ўйилган, ҳомиладор аёлларнинг қорни ёрилган…\n1994 йил 1 март куни Озарбайжон Президенти Ҳайдар Алиев махсус Фармон қабул қилиб, Озарбайжон Републикасининг Миллий Кенгаши (Милли Межлис) 26 феврални “Хўжайли геноциди ва миллий мотам куни” деб эълон қилди. 1997 йил 25 февраль куни эса Президентнинг яна бир Фармонига биноан “Хўжайли геноциди қурбонлари хотирасига бир дақиқалик сукут сақлаш” эълон қилинди. Ҳар йили давлат раҳбари 26 февраль куни “Хўжайли фожиаси” муносабати билан баёнот беради.\nШахидлар хиёбонидаги Хўжайли фожиаси қурбонларига атаб қўйилган ёдгорликларни оралар экансиз, сизга боқиб турган тош суратлардан ҳали ҳаётга тўймаган болалар. Мунис оналар, шахид кетган йигитларга кўзингиз тушади. Марҳумларнинг аксариятида қабр йўқ. Бу иссиз йўқолганларнинг қабрларидир.\n31 март – Озарбайжонлар қатағони куни\nОзарбайжон халқининг тарихига назар ташлар экансиз, мустақиликка эришиш учун унинг чеккан заҳматлари бир неча томлик тарих китобига жойлашишини кўриш мумкин.1813-1828 йилларда имзоланган Гулистон ва Туркманчой шартномалари озарбайжон халқини бир биридан ажратиш учун асос бўлиб хизмат қилиб, шу йиллари арманларнинг тарихан озарбайжон ҳудудларига кўчириш бошланди. Иреван, Нахчиван ва Қорабоғ хонликларида кам сонли арманларнинг мустақил ҳудудий бирлашмаси пайдо бўлиб, халқ тилида “арман вилояти” деб атала бошланди. Буюк Арманистонни яратиш ғояси илгари сурила бошлангач, 1905-1907 йилларда озарбайжон ва арман ҳарбийлари ўртасида тўқнашув содир бўлди. Озарбайжонларнинг аксарият турар жойлари ишғол қилиниб, ўзлари қириб ташланди. 1918 йили клнтреволлюцтон элементларга қарши кураш режаси ниқоби остида Баку губернияси озарбайжонлардан тозалана бошланди. Уйлар, тарихий ёдгорликлар ўт ичида қолди. Шу йили Озарбайжон Халқ Республикаси ташкил этилгач, асосий эътибор март воқеалари сабабларини аниқлашга қаратилди. 1918 йил 15 июола ткзилган махсус комиссия Шемахада бошланган март ойи қатағонлари бўйича тергов ишларини олиб бориб, 31 март республикада мотам куни, деб эълон қилинди. Бу озарбайжон халқига қарши қаратилган геноцидга илк бора сиёсий тус беришга бўлган илк уриниш эди. Аммо 1920 йилда Озарбайжон Халқ Республикасининг тугатилиши ва Озарбайжон ССРнинг ташкил этилиши бу жараёнга нуқта қўйди.\nШаҳидлар ҳиёбони (озарб. Şəhidlər Xiyabanı) ўрнида аввал мусулмонларнинг қабристони бўлиб, бу ерга асосан Бакудаги 1918 йил март ойи воқеалари, яъни Озарбайжон демократик республикасини ташкил этиш жараёнида бой берилган қурбонлар кўмилган эди. 1939 йилгача бу ер Чамбарака қабристони деб аталиб, унга республиканинг кўзга кўринган намоёндалари Алирза Расизаде, Самедбек Мехмандаров, Жалил Мамедкулизаде, Мидхат Мамедгулузаде, Абдурраҳим-бек Ахвердиев, Хасан-бек Зардаби, Наджаф-бек Везиров, Гусейн Араблинский, Ага Муса Нагиев, Сулейман Сани Ахундов, Джаббар Карьягды, Рустам Мустафаевлар дафн этилган. Бакунинг бош меъмори Зивер-бек Ахмедбеков томонидан ишланган 1918 йилнинг сентябрь ойида шаҳарни озод этишда қатнашган озарбайжон ва турк зобитлари хотирасига ёдгорлик ўрнатилган. 1935 йили қабристон ёпилиб, марҳумларнинг жасадлари қариндошлари томонидан бошқа қабристонларга қайта кўмилади. Унинг ўрнига С.М.Киров номидаги истироҳат боғи қад кўтаради ва Кировнинг ҳайкали ўрнатилади. Аммо собиқ Иттифоқ парчаланганч, ҳайкал ва ўйингоҳлар, аттракционлар олиб ташланади. 1990 йил 20 январь фожиасидан сўнг Озарбайжон мустақиллиги учун жонини қурбон қилганларни дафн этиш бўйича Азер Набиев раҳбарлигида комиссия тузилади. Комиссия шахидлар учун энг мақбул жой асрлар давомида она -юрт учун қон тўкиб, кўмилган собиқ Чамбарака қабристонини танлашади. Бир кечада бу ерга 120 нафар шахидлар, 22 январь куни эяа яна 50 нафар марҳум келтириб, кўмилади.\nШаҳидлар ҳиёбони бўйлаб денгиз томон юрар экансиз, қирнинг энг бланд нуқтсида ёлқинланаётган “Мангу олов”га кўзингиз тушади. “Мангу олов” ёдгорликлар мажмуаси ғояси илк маротаба 1994 йили илгари сурилган эди. 1998 йил 5 август куни президент Ҳайдар Алиев Шахидлар хиёбонида мазкур мажмуани барпо этиш борасида Фармонни имзолади ва Вазирлар Махкамаси уни қуриш учун 2 млрд.манат миқдорида пул маблағини ажратди. Мажмуа тантанали равишда 1998 йил 9 октябрда очилди. 1996 йилда Хиёбонда Туркия хукуматининг молиявий кўмагида Шахидлар мачити қурилди. Хиёбонга киришдаги биринчи қуш қабр Фаризе ва Илҳом Аллахвердиевларга тегишли. Ильҳом 20 январь куни совет қўшинлари томонидан отиб ўлдирилган, эрининг ўлимидан хабар топган Феризе эса жонига қасд қилган эди.\nШахидлар хиёбонига ҳар куни юзлаб озарбайжонликлар, сайёҳлар ва хорижий юксак мартабали меҳмонлар ташриф буюришади. Бу ерга келган ҳар бир инсон Ватан мустақиллиги учун Озарбайжоннинг энг сара ўғлон ва қизлари келгуси авлодга тинч, осуда, фаровон ҳаёт йўлида ўз жонларини қурбон қилганликларига гувоҳ бўлиб,уларнинг ёрқин хотираси олдида бош эгадилар.\nСуратлар муаллифи Шерзод Икрамутдинов.\nБакуМангу оловОзарбайжонХўжайли фожиасишахид


12:41 02.10.2019 (Янгиланган 12:58 02.10.2019)\nТОШКЕНТ, 2 окт – Sputnik. Шавкат Мирзиёев Евроосиё иқтисодий иттифоқига қўшилиш масаласини ишлаб чиқиш ҳақида топшириқ берди.\nРИА Новости хабар қилишича, бу ҳақда Федерация Кенгаши спикери Валентина Матвиенко Ўзбекистон Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси раиси Нурдинжон Исмоилов билан учрашувда маълум қилди.\n“Ўзбекистон президенти қарор қабул қилди ва ҳозир Евроосиё иқтисодий иттифоқига қўшилиш масаласи ишлаб чиқилмоқда”, - деб таъкидлади Матвиенко.\nМатвиенко Ўзбекистон ЕОИИга аъзо бўлиши кечиктирмасдан амалга оширилишига умид билдирди. Россия евроосиё оиласи доирасида Ўзбекистон билан ҳамкорлик қилиш имкониятидан мамнун бўлади.\n“Агар бу амалга ошса, шубҳасиз, бу жуда улкан иш бўлади, чунки у халқаро амалиётга мос келади ва глобаллашув жараёнларини ҳисобга олади”, - деб қўшимча қилди Россия Федерация кенгаши раиси.\nУчрашувда Ўзбекистон Евроосиё иттифоқига қўшилгандан сўнг, Россия ушбу мамлакат билан икки томонлама ҳамкорлик қилиш учун янги имкониятларга эга бўлишини ва "давлатлараро муносабатларда мавжуд бўлган маълум тўсиқлар" олиб ташланиши таъкидлаб ўтилди.


ЎзА - Автомототранспорт воситалари учун кундузи чироқларини ёқиб ҳаракатланиш мажбурийлиги қайта кўриб чиқилмоқда\n30.05.2019 19:13:53 Чоп этиш версияси\nХабарингиз бор, uza.uz веб-сайтимизда барча автомототранспорт воситалари учун кундузи яқинни ёритувчи чироқларини ёқиб ҳаракатланиш шарт қилиб қўйилгани билан боғлиқ таҳлилий-танқидий туркум мақолалар, суҳбатлар, интервью ва видеолавҳалар эълон қилиб келинмоқда. Ушбу мақолалар ижтимоий тармоқларда кенг муҳокамаларга сабаб бўлаётганидан ҳам хабарингиз бор. Кимларнидир танқид қилиш, ёки ёмонотлиқ қилиш ниятимиз йўқ. Истагимиз жамиятдаги ҳар бир ўзгариш ва янгиланишлар, ўрнатиладиган тартиб-қоидалар аҳоли фаравонлигига хизмат қилсин деймиз.\nЯна автомобиль чироқлари ҳақида – норозиликлар авжида, қарорга ўзгартириш киритиладими? (видео)\nАвтомобиль чироқлари савдоси авжида: Кимлар фойда кўзлаган?.. (видео)\nишлар вазири ўринбосари полковник\nБизни кузатишда давом этинг, воқеалар ривожи билан таништириб борамиз.


Инсон ҳуқуқлари бўйича Парламент комиссияси: мақсади, вазифа ва ваколатлари - Халқ сўзи\n11:33 20 Ноябрь 2020 Сиёсат\n— Авваламбор, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 22 июнда қабул қилинган «Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикасининг Миллий стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонида Олий Мажлис палаталарига инсон ҳуқуқлари соҳасида халқаро мажбуриятларга риоя этилиши бўйича парламент комиссиясини тузиш тавсия этилганини алоҳида таъкидлаш лозим.\nДавлат раҳбарининг ушбу тавсиясига мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси Кенгаши ва Сенати Кенгаши 2020 йил 25 сентябрда муҳим аҳамият касб этадиган қўшма қарор қабул қилди. Қўшма қарорга асосан, Инсон ҳуқуқлари соҳасида Ўзбекистон Республикасининг халқаро мажбуриятларига риоя этилиши бўйича Парламент комиссияси тузилди.\nЎзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Раисининг ўринбосари Зайниддин Низомходжаев Парламент комиссияси раисининг ўринбосари этиб белгиланди. Парламент комиссияси Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари ва Сенати аъзолари орасидан раис, раис ўринбосари ва аъзолардан иборат таркибда шакллантирилди.\nБундай нуфузли таркиб келгуси фаолиятимизнинг самарадорлигини таъминлашга хизмат қилади, деб ўйлайман.\nШу ўринда Парламент комиссиясига аъзолик билан боғлиқ иккита омилга эътиборингизни қаратаман.\nБиринчи омил: Парламент комиссияси аъзолари ўз фаолиятини жамоатчилик асосида амалга оширади.\nИккинчи омил: Парламент комиссияси аъзоси унинг Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, Сенат аъзоси сифатидаги ваколатлари муддати тугаган ёки муддатидан олдин ваколатлари тугатилган тақдирда, Парламент комиссиясидаги ўз фаолиятини тугатади.\n— Янги Парламент комиссиясини тузишдан мақсад нима?\n— Ҳар икки палатанинг қўшма қарори билан Инсон ҳуқуқлари соҳасида Ўзбекистон Республикасининг халқаро мажбуриятларига риоя этилиши бўйича Парламент комиссияси Регламенти тасдиқланди. Регламентда Парламент комиссиясининг мақсади, вазифа ва ваколатлари белгилаб берилган.\nПарламент комиссиясининг асосий мақсади – инсон ҳуқуқлари соҳасида мамлакатимизнинг халқаро мажбуриятларига риоя этилишига ҳамда Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий стратегиясини амалга оширишга кўмаклашишдир.\nБу масъулиятли жараёнда:\nинсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича халқаро стандартларни миллий қонунчиликка имплементация қилиш;\nмиллий қонунчиликни инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро-ҳуқуқий стандартлар билан уйғунлаштириш;\nмамлакатнинг халқаро майдондаги обрўсини янада мустаҳкамлаш;\nИнсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий стратегияси, инсон ҳуқуқлари соҳасида халқаро мажбуриятларга риоя этилиши бўйича миллий ҳаракат режалари, яъни «йўл хариталари»ни ўз вақтида ва сифатли бажариш;\nбу йўналишда парламент, ҳукумат ва фуқаролик жамияти институтларининг амалий ҳамкорлигини йўлга қўйиш;\nинсон ҳуқуқлари ҳамда манфаатларини таъминлашга қаратилган сиёсатни амалга ошириш мақсадлари Парламент комиссиясининг доимий диққат марказида туради.\n— Парламент комиссиясининг вазифалари нималардан иборат?\n— Парламент комиссияси зиммасига аниқ ва равшан вазифалар юкланган. Хусусан, у инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш бўйича давлат сиёсатини амалга оширишда иштирок этади.\nКомиссия инсон ҳуқуқлари масалаларига оид қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади. Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий стратегияси ва уни амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси»нинг давлат органлари, хўжалик бошқаруви органлари ҳамда улар мансабдор шахслари томонидан бажарилиши ҳолатини танқидий ўрганади.\nИнсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича халқаро ва минтақавий тузилмаларнинг тавсияларига мувофиқ миллий ҳаракат режалари – «йўл хариталари» бажарилишини тизимли мониторинг қилади. Ўзбекистоннинг инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасидаги халқаро мажбуриятларини бажариш бўйича миллий маърузалари лойиҳалари муҳокамаларини ўтказади.\nМамлакатимизнинг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро мажбуриятларини бажариш бўйича миллий маърузаларини Бирлашган Миллатлар Ташкилоти устав органлари ва қўмиталарида кўриб чиқиш якунлари муҳокамаларини ташкил этади.\nИнсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази тайёрлайдиган мамлакатимизнинг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро мажбуриятлари ижро этилишини таъминлаш тўғрисидаги йиллик ахбороти Олий Мажлис палаталари томонидан кўриб чиқилишига кўмаклашади.\nБМТнинг инсон ҳуқуқлари бўйича устав органлари ва шартномавий қўмиталари тавсияларини амалга оширишга тўсқинлик қилаётган сабаб ва шарт-шароитларни таҳлил қилиш ҳамда бартараф этиш билан шуғулланади. Қолаверса, бу йўналишда қонунчилик ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини такомиллаштиришга қаратилган таклифлар ишлаб чиқади.\nБундан ташқари, Парламент комиссияси ўз фаолияти доирасида Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Жамоатчилик палатаси ва фуқаролик жамияти институтлари билан самарали ҳамкорликни амалга оширади. Шу билан бирга, инсон ҳуқуқлари соҳасида илғор хорижий тажрибани ўрганиб бориш ва халқаро ҳамкорликни ривожлантириш жараёнларида фаол иштирок этади.\n— Парламент комиссияси қандай ҳуқуқ ва ваколатларга эга?\n— Парламент комиссияси зиммасига юкланган вазифаларни ҳал қилиш учун, жумладан:\nбиринчидан, давлат органлари, хўжалик бошқаруви органлари ҳамда улар мансабдор шахсларининг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги миллий ҳаракат режалари – «йўл хариталари», Ўзбекистоннинг халқаро мажбуриятлари ҳамда БМТ тузилмалари тавсияларини бажариш бўйича ахборотини эшитиш юзасидан Олий Мажлис палаталарига таклифлар киритиш;\nиккинчидан, давлат органлари, хўжалик бошқаруви органлари ҳамда улар мансабдор шахсларига мамлакатимизнинг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро мажбуриятларини бажариш масалалари бўйича парламент сўровини, Қонунчилик палатаси депутати ва Сенат аъзосининг сўровини юбориш юзасидан таклифлар киритиш;\nучинчидан, тегишли давлат органлари, хўжалик бошқаруви органлари ҳамда улар мансабдор шахсларига мамлакатимизнинг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро мажбуриятларини бажариш юзасидан тавсиялар тақдим этиш;\nтўртинчидан, таркибига давлат органлари, хўжалик бошқаруви органларининг, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамияти бошқа институтлари, илмий муассасаларнинг вакилларини ҳамда мутахассис ва олимларни киритган ҳолда, мамлакатимизнинг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро мажбуриятларини бажариш масалаларини кўриб чиқиш учун илмий-эксперт ва ишчи гуруҳлар тузиш;\nбешинчидан, давлат органлари, хўжалик бошқаруви органлари ҳамда улар мансабдор шахсларидан инсон ҳуқуқлари соҳасидаги тегишли ҳужжатларни, экспертларнинг хулосаларини, статистик ва бошқа ахборотни сўраб олиш;\nолтинчидан, Олий Мажлис палаталари, Президент Администрацияси, Вазирлар Маҳкамасига инсон ҳуқуқлари соҳасидаги қонун ҳужжатларини ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини такомиллаштириш юзасидан таклифлар киритиш;\nеттинчидан, Ўзбекистон Республикасининг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро мажбуриятларига риоя этилиши масалалари бўйича мавзуга доир конференциялар, давра суҳбатлари, семинарлар ва бошқа тадбирларни ташкил этиш ҳуқуқига эга.\nПарламент комиссияси, шунингдек ўз қарорлари ижроси устидан назоратни амалга оширишга ҳақлидир.\nПарламент комиссияси ўз ваколатларини амалга ошириш учун давлат органлари, хўжалик бошқаруви органлари ҳамда улар мансабдор шахслари, фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари, таълим масканлари ва илмий муассасалар вакиллари ҳамда экспертлар билан ҳамкорлик қилади.\n— Парламент комиссияси фаолиятини ташкил этишнинг ўзига хос хусусиятлари нималарда кўринади?\n— Янги Ўзбекистоннинг янги Парламенти талаблари ва андозаларига мос равишда янги Парламент комиссияси фаолиятини ташкил этиш жараёнлари демократия ва очиқлик мезонларига таянади, албатта. Шу мезонлардан айримларини санаб ўтаман.\nБиринчи демократик мезон – Парламент комиссияси мажлислари, қоида тариқасида, очиқ ва ошкора ўтказилади. Парламент комиссияси мажлисларига Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари ва Сенат аъзолари, давлат органлари, хўжалик бошқаруви органлари, корхоналар, муассасалар, ташкилотлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари, илмий муассасалар вакиллари, шунингдек БМТ ва бошқа халқаро ташкилотлар вакиллари ва масъул ходимлари таклиф этилиши мумкин.\nИккинчи демократик мезон – Парламент комиссияси томонидан қабул қилинган қарорлар оммавий ахборот воситалари орқали кенг жамоатчилик эътиборига етказилади.\nУчинчи демократик мезон – Парламент комиссияси фаолиятини самарали амалга ошириш ва таҳлилий тадқиқотлар ўтказиш мақсадида тегишли соҳаларда назарий ва амалий тажрибага эга мутахассислардан илмий-эксперт ҳамда ишчи гуруҳлар ташкил этиши мумкин.\nТўртинчи демократик мезон – Комиссия ўз фаолияти тўғрисида ҳар йили Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ва Сенати мажлисларида ахборот бериб боради.\nПировардида шуни ҳам қайд этиш жоизки, Парламент комиссияси фаолиятини ташкилий ва ахборот-таҳлилий жиҳатдан таъминлашни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаги Қонунчилик муаммолари ва парламент тадқиқотлари институти амалга оширади.


22726 Ўқиш режими + -\nБутун олам яратгувчиси бўлган Аллоҳ таолога беадад ҳамдлар ва оламларга раҳмат қилиб юборилган Расули акрам соллаллоҳу алайҳи васалламга салоту саломлар бўлсин.\nБиламизки, давлат ўз мустақиллигига эришгандан сўнг у бошқа давлатлар билан ўзаро алоқа қилиши орқали жаҳон миқёсида ўз ўрнига эга бўлади. Албатта, Давлатнинг ташқи сиёсати жамият тараққиётида муҳим ўрин касб этади. «Дипломатия» ҳам ташқи сиёсатнинг асосий жиҳатларидан бири ҳисобланади. Модомики, бу борада сўз юритилар экан, аввало, бу тушунчанинг маъносини билиб олиш зарур ҳисобланади. «Дипломатия» деганда «давлатнинг айрим органлари билан сиёсий мақсадда халқаро муносабатларнинг турли соҳаларида вакил орқали ҳамкорлик қилишдаги саъй-харакатлар мажмуи» тушунилади...\nДавлатлар орасида бирдамликни таъминловчи, ўртада воситачи вазифасини бажарувчи шахс – бу, элчидир. Элчи ўз санъати ва қобилияти билан уни юборган мамлакати номидан турган мамлакатида мустақил иш олиб боради. Шу сабабдан ҳам элчиликка оқил, зукко, тадбирли ва ҳар қандай вазиятдан чиқиб кета оладиган шахс тайинланади.\nТарихимиздан бизга маълумки, ота-боболаримиз бошқа юрт подшоҳлик, амирликлари билан ўзаро алоқа қилиш учун чопар юборишган ва улар орқали кўп масалаларни ҳал этишган. Масалан, Амир Темур Кастилия ва Леон қироли Дон Энрике III (айрим манбаларда – Испания қироли Генрих III), Франция ҳукмдори Шарл VI (айрим манбаларда – Карл VI деб ҳам қайд этилади), Англия қироли Генрих IV саройларига элчилар юбориб, мутаносиб равишда испаниялик, франциялик, англиялик, хитойлик ва бошқа бир қатор – жами 20 дан ортиқ хорижий давлатлар элчиларини ўз салтанатида қабул қилгани ҳақида атрофлича баён этилган кўплаб тарихий ва илмий асарлар бу фикрни яққол тасдиқлайди.\nЖамиятда дипломатик муносабатларнинг долзарблиги шундан иборатки, у муайян давлатнинг ташқи сиёсатини ривожлантириш мақсадида бошқа мамлакатлар билан тинчлик ва дўстона ҳамкорлик муносабатларини ўрнатишдир. Икки давлат орасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлаш ва ўзаро низоларга барҳам бериш учун хизмат қилувчи «масъул шахс» эса «элчи»деб номланишини юқорида айтиб ўтдик. Демак, жамият ва давлат равнақи учун муҳим омил ҳисобланган дипломатия соҳасининг ривожида элчининг ўрни беқиёсдир.\nХулоса қилиб айтадиган бўлсак, ҳозирда «тинчлик» тушунчаси давлатлар орасида муаммога айланиб бораётган бир замонда, барча давлатлар бир-бирларини қўллаб-қувватлаши ва бундай ҳолатларга тезда барҳам бериш учун бирикишлари лозимдир. Биламизки, бугун дунёни ташвишга солаётган энг долзарб муаммо – бу, диний экстремизм ва терроризм ҳисобланади. МДҲ ва БМТ томонидан бундай таҳликали вазиятларга барҳам бериш учун чоралар кўриб чиқилмоқда. Бундай замонда барча давлатлар ўзаро ҳамкорликда иш олиб боришлари, ўзга давлат элчиларини ҳурмат қилишлари, тинчлик йўлида қабул қилинаётган қонунлар, чора-тадбирларни тўғри йўналтира олишлари мақсадга мувофиқдир.\nЭлчилик нақадар масъулиятли ва ўз ўрнида шарафли касб. Бир юртнинг тинч ёки нотинч бўлиши унинг олиб бораётган сиёсатига боғлиқ. Шу сабабдан Юсуф Хос Хожиб ўз асарида элчиларга берган таърифини келтириш билан сўзимни якунлашни ўринли деб билдим:\nЭй Ҳоқон, бу ишда билимни ишга сол,\nБу ишга бутун эр сараси керак –\nКишилар эзгуси – элчи бўлгани.\nЭлчи билан бўлар букур зўр юмуш.\nХадичаи Кубро аёл-қизлар ўрта махсус Ислом билим юрти 4-босқич талабаси\n00:52 / 12.05.2019 812\nТАҲОРАТГА ОИД ФИҚҲДАРСЛАРИ41масала Агар ёш бола намозда қаҳқаҳ отиб кулса, намози бузилади, таҳорати бузилмайди. Балоғатга етган киши рукуъ ва саждаси давоми...\n03:58 / 16.05.2019 946\n10:34 / 20.01.2017 2015\n23:18 / 26.01.2017 4794


ЎЗБЕКЧА РАҚС ҚАЙДА ҚОЛДИ?\nЯқинда бир тўйда бўлдик. Манзарани тасвирлайман, хулоса ҳукмингизга ҳавола. Ҳовлидан ичкарига киришингиз билан мусиқанинг ерни титратувчи баланд овозидан ўзингизни йўқотиб қўйишингиз аниқ. Мусиқанинг баландлигидан биров-бировни эшитмайди. Ичкаридаги...


Мазмунли карантин — #01 – Газета.uz\n25 март 2020, 18:53 Фойдали\n«Мен авиаҳалокатда ўрганган уч муҳим нарса»\nРик Элиас авиаҳалокатга учраган самолётнинг олди ўриндиғида эди. Ўшанда самолёт 2009 йил январда Нью-Йоркдаги Ҳадсон дарёсига фавқулодда қўнган. Самолёт қулаши давомида унинг онгидан нималар кечди? TED платформасида у ўз ҳикоясини биринчи марта оммага ошкор қилади.\n«Иқтисодий рецессияга нима сабаб бўлади?»\nМинг йиллар давомида Англия халқи бронзадан асбоблар ва заргарлик буюмлари ясашда ҳамда савдо-сотиқ учун пул сифатида фойдаланган. Бироқ милоддан аввалги 800 йил атрофида, вазият ўзгаришни бошлади: бронзанинг қиймати пасайиб, ижтимоий танглик ва иқтисодий инқирозни — рецессияни келтириб чиқарди. Хўш, рецессияга нима сабаб бўлади? Ричард Кофин замонавий бозорларимизга таъсир кўрсатадиган иқтисодий тебранишлар ҳақида маълумот беради.


Нима учун электр энергия бўйича “тунги” ва “кундузи” тарифларни жорий этиш мумкин эмас? - Халқ сўзи\nНима учун электр энергия бўйича “тунги” ва “кундузи” тарифларни жорий этиш мумкин эмас?\n18:35 15 Август 2019 Жамият\nЭнергетика вазирлиги ушбу саволга қуйидагича жавоб берди:\n“Ўрнатилаётган янги электр энергия ҳисоблагичлар кўп тарифли тизимга эга. Жумладан, уларни кун вақтига қараб, электр энергияси ҳисобини юритиш учун ишлатилиши мумкин.\nАммо ҳозирча бу тизим Ўзбекистонда жорий қилинмаган. Негаки, мазкур босқичда “тунги” ва “кундузги” тарифларни жорий этиш йўлида жиддий бир муаммо бор. Бу эса электр энергиянинг етказиб берилиши билан боғлиқдир. Агар биз истеъмолчига арзонроқ энергияни истеъмол қилишни танлаш имкониятини берганимизда, ушбу танловни 24 соатлик етказиб бериш билан мустаҳкамлашимиз керак бўлади.\nҲозирги пайтда биз истеъмолчига “қиммат” ва “арзон” электр энергияни етказиб бера олмаймиз. Чунки ушбу электр энергияни етказиб беришда учрайдиган муаммолар туфайли биз истеъмолчиларни “қиммат” энергияни харид қилишга мажбурлаймиз. Яқин келажакда эса электр энергия нархларини уни истеъмол қилиш ҳажмига кўра дифференцияция қилиш имконияти кўриб чиқилади. Бу умумжаҳон амалиёти – учта тариф жорий қилинади – базавий, пасайтирилган ва юқори. Бу ҳисоб-китоб тизимини бирмунча мураккаблаштиради, аммо шу билан бирга, истеъмолчиларга нисбатан энг адолатли қарор бўлади”.


O‘zLiDeP “Обод қишлоқ” дастурида фаол иштирок этмоқда | O'zLiDeP\nO‘zLiDeP “Обод қишлоқ” дастурида фаол иштирок этмоқда\nПрезидентимиз ташаббуси билан ишлаб чиқилган “Обод қишлоқ” дастури доирасида давлат ва нодавлат ташкилотлари томонидан кенг кўламли бунёдкорлик ишлари амалга оширилмоқда. Натижада ободонлаштириш ва қурилиш майдонига айланган қишлоқларимиз мутлақо янгича қиёфа касб этяпти.\nНавоий вилояти Хатирчи туманидаги “Хўжақўрғон” қишлоғида яшовчи С.Эгамбердиева ҳудудда амалга оширилаётган ишлардан қувонар экан, давлатимиз раҳбарининг бу ташаббуси ҳақида ўз фикрлари баён қилди.\n– Қишлоғимиз ҳам ушбу дастурга киритилганидан мамнунмиз, – дейди онахон. – Айниқса, вилоятнинг турли гўшаларидан ҳашарчиларнинг ташриф буюриши ҳудудни янада обод қилишга туртки бўлмоқда. O’zLiDeP фаоллари бизнинг уйимизга келиб уйимизни таъмирлашга бош-қош бўлишди. Ана шундай савобли ишларда фаол иштирок этаётган барча ташкилотларга миннатдорчилик билдирамиз.\nТаъкидлаш керак, партия ташаббуси билан бу каби хайрли ишлар жойларда давом этмоқда. O‘zLiDeP нафақат Хатирчи туманидаги “Хўжақўрғон” қишлоғини обод қишлоққа айлантириш ишларига, балки “Обод қишлоқ” дастури доирасидаги ишларда ҳам фаол иштирок этишни мақсад қилган.


Қулман Очилов. “Мен худодан қўрқаман!” | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек насри онлайн антологиясиҚулман Очилов (1957)Қулман Очилов. “Мен худодан қўрқаман!”\nМухбиримиз бир кунда уч марта пулидан айрилди\nМени бу синов – эксприментга, ундаган сабаб – онда-сонда қулоққа чалиниб турадиган ўша ёзғириш: “Одамлар харомдан ҳазар қилмай қўйди. Ҳали қарасанг, эшак гўштини пуллаган. Яна бири масжидда чўнтакка тушган. Энди ибодатхонанинг эҳсон қутисини ўмариб кетишибди. Бу ҳолда эл-юртда барака бўладими?..”\nМана, ўқинг ва хулосани ўзингиз чиқаринг.\nБунда ёлғон йўқ — хотиним ўткир юрак хуружига чалиниб, шифохонада даволанаётгани рост эди.\nХатчаларга ён телефонимнинг рақамларини ҳам қўшиб, ёзганларим аниқ-тиниқ кўринадиган қилиб, пулларни шаффоф халтачаларга жойладим ва бозорга йўл олдим. Мақсадим: гавжум жойлар – бозор, транспорт ва савдо шаҳобчаларини “зиёрат қилиш” эди.\nРасталарнинг ўртасига — издаҳомга етгач соатимга қарадим ва хаёлан қайд этдим: Якшанба. Соат 10:33. Тошкентнинг “Абу-Сахий” бозори.\nАёллар бундай қилмади. Изидан тушдим. Беш-ўн қадам юргунимча кўздан ғойиб бўлди. Ортидан шошганим — уларнинг қандай одамлар эканини кўрмоқчи, билмоқчи эдим. Ўн беш дақиқада бутун бозорни айланиб чиқдим. Ярим соатдан кейин изламаган ерим қолмади. Телефонимдан ҳам садо чиқмади.\n“Икки кило гўштнинг пули! – деб ўйладим. — Бор-йўғи икки кило!”\nКейин метронинг “Буюк ипак йўли” бекатидан чиқиб, Чирчиқ сари йўл олдим. Одамларни гавжум шаҳардан ташқарида, иложи бўлса, танспортда ҳам синаб кўриш эди. Оқ “Нексия”си ялтираб турган йигитча очиққина экан. Гурунгдан олди. Исми – Санжар. Ирригация ва мелорация институтида иккинчи курсда ўқийди. Пойтахтга бетоб бобосига дори қидириб тушган.\nМулозим олиб келган овқатга қўл узатишга улгурмадим. Эрталабдан бери гўнгқарғадек тумсайиб олган телефонимга жон кирди:\nМен уни кабоб билан сийлашга аҳд қилдим. Ахир эзгу ишнинг мукофоти бўлиши керак-да! Орадан ярим соат ўтди. Қирқ минут. Жимлик. Ўзим қайтариб қўнғироқ қилдим. Гўшакни аввал ҳеч ким кўтармади. Кўтаргач ёши каттароқ одам очиқдан-очиқ дағдаға қилди:\n“Адашдингиз, ака! – деди у. – Бу ерда унақа одам йўқ! Телефон қилманг!”\nИчкарига кириб, четроққа ўтирдим. Аёл идиш-товоқ тўла арвачасини сурганча ошхонага кириб кетди. Менда умид пайдо бўлди: зора пулга қистирилган хатни ўқиб, сим қоқса! Йўқ. Идиш-товоқлар бекаси чиқиб яна одатдаги ишига уннади. Ёнимда ўтаётганида огоҳлантирдим: “Синглим, ҳамёнингиз осилиб қоптими? Пулингиз тушиб қолмасин тағин”.\nАёл яна ажбланмади. Менга хорғин бир назар солди-да, чўнтагидан ярми кўриниб турган пулни ичкарироққа сурган бўлди. Бепарволик ҳам шунча бўладими? Бир соат ўтди. На келишга ваъда берган талабадан, на идиш-товоқ йиғиб юрган аёлдан бир сас, бир имо бўлди. Алам билан ўйладим:\nОқшом мени Тошкентга олиб қайтган автобусни ёмғир беаёв савалади.\nТонг отиши қийин бўлди. Лекин отди. Оппоқ тонг, оппоқ қори билан.\nДушанба куни эрталаб машинага ўтираётганимда “гўнгқарғам” тўсатдан тилга кирди:\nУ метродан чиқиб келди. Ҳаяжонланган. Ҳансираган. Ранги учган. Қўли кўксидан тушмайди: “Узр, амаки, узр!”\nКеча кафега келмоқчи бўлиб турганида акаси йўлдан қайтарибди: “Пулга қистирилган хат жуда шубҳали. Катта-матта ўғли отасининг телефон рақамини билмайдими? Бунда бир гап бор. Яхшиси кафега телефон қил”.\nҚўнғироқ қилса, қўшниси — мулозим аёл айтибди: “Бу амакининг ўтириши жуда бежо”. Сўнг у ҳам шундай шубҳали пулга дуч келган. Унга ҳам шундай хат қистирилган.\n“Додам, нима бўлганда ҳам пулни эгасига олиб бориб бер, дедилар. — Йигитча икки пачка пулни менга узатди. – Ўзлари бетоб ётибдилар!”\n“Мен Шакаржон опангизман. Урганчдан телефон уриб турибман. Келин яхшимилар?”\n“Пулингизни бугун таксичи Рўзимбойдан бериб юбораман, — деди опа овозлари гуриллаб. – Дим яхши йигит. Қўлингизга опбариб баради!”\n“Шу ишга шошилманг, опа! — дедим ҳаяжонланиб. – Сиздан жуда миннатдорман. Невараларингизга музқаймоқ олиб беринг шу пулга! Мингдан-минг розиман!..”\n“Шукр, жойида. Лекин пулингизни бариб юбораман, оғажон. Мен Худодан қўрқаман! Кишининг моли кишига буюрмаяжак. Худоим ҳалолидан барсин!”\nЭртаси куни минг километр олисда яшайдиган ва бутунлай нотаниш бир Аёл менга қайтариб берган пулни нотаниш бир таксичи тус-тўгал етказиб келди. Шунча йўлдан.\n“Бор-йўғи икки кило гўштнинг пулини!”\n“Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетаси, 2018 йил 11 май\n← Аввалги Аввалги Бахтиёр Нуриддинов. Бошпана (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Эдуардо Де Филиппо. Неаполь – миллионерлар шаҳри (3 пардали комедия)


АҚШда уйғурлар ҳақида қонун қабул қилингани Хитойга ёқмади » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n05 декабрь 2019, 17:00\nАҚШ Конгрессининг вакиллар палатаси томонидан Шарқий Туркистон (Шинжон мухтор тумани)даги вазият бўйича қонун лойиҳасининг қабул қилинишидан Хитой норози бўлди. Бу ҳақда Islamnews нашри хабар бермоқда.\nҚонунда ҳуқуқлари бузилган уйғурларга ёрдам кўрсатиш, шунингдек Шарқий Туркистондаги вазият учун айбдор бўлган хитойлик мулозимларга санкция жорий этиш кўзда тутилган. Мазкур қонун кучга кириши учун сенат ва президент Дональд Трамп томонидан маъқулланиши зарур.\nХитой ташқи ишлар вазирлигининг расмий вакили Хуа Чуньин эса қонун лойиҳасини танқид қилиб, унинг муаллифларини Хитойнинг террорчилик ва халқаро ҳуқуқнинг бузилишига қарши олиб бораётган ҳаракатларини қоралашга уринишда айблади.\nХитой томони ҳам АҚШга жавоб қайтариш ниятида. Хусусан, уйғурлар мавзусини кўтарган америкалик сиёсатчиларга виза чекловларини жорий этмоқчи.\nЯнгиликлар » Дунё » АҚШда уйғурлар ҳақида қонун қабул қилингани Хитойга ёқмади\n12:00 Уйғур амалдор Шарқий Туркистондаги лагерларни ҳимоя қилди\n23:33 Хитой уйғурларга қарши курашда ёрдам сўради


Абдулла Қаҳҳор: Думли одамлар (ҳикоя) | Fayzbog.uz\n07.11.2017 / Маъмурият /\nРеспубликамизга чет элдан келадиган баъзи туристларга тушуниб бўлмайди.\nМелибой ака, пенсионер, партизан\nЖияним туристлар идорасида ишлайди, ўтган шанба куни уйга келиб: “Бу йил турист кўп, одам етишмаяпти, шаҳримизда икки кун тўхтайдиган бир меҳмон бор, қарашиб юборинг”, — деб қолди.\nПенсияга чиққанимга энди саккиз ой бўлган, ҳали пенсияхўрликка ўрганганим йўқ, зерикканимдан кампиримнинг ишларига аралашавериб уни ҳам, ўзимни ҳам хуноб қилиб юрган эдим, жиянимнинг илтимосига дарров кўндим. Мен ўн бир йил шу идорада кичик бир лавозимда туриб, пенсияга шу ердан чиққанман.\nШу ўн бир йил давомида қулоғимга кирган калималар ўрнашиб, ундан бир сўз, бундан бир сўз чўқиб, тилга ҳавас пайдо қилганимда эса идора хизматчиларининг ёрдами билан китоб таталаб инглиз тилини унча-мунча билиб олдим. Инглиз тилига мойил бўлганим, албатта, тасодифий эмас, болалигимда Американинг таърифини кўп эшитганман: ана осмонтешар иморатлару, ана осма кўчалару…\nДушанба куни янги банорас авра тўн ва яшил бахмал дўппимни кийиб идорага бордим. Жиянимнинг кабинетида озғин, тепакал, кўзлари оч одамнинг кўзидай ялтираб турган қирқ беш ёшлардаги бир кимса ўтирган экан. Мен тахминан “меҳмон шу бўлса керак” деб инглизча салом бердим. Меҳмон қайрилиб қаради, бирдан, худди кўз кўрмаган ва қулоқ эшитмаган бир жониворни кўргандек, ҳайрон бўлиб секин ўрнидан турди, саломимга алик олишни ҳам эсидан чиқариб, менга бошдан-оёқ разм солди; мен ўзбекми эканимни, инглизчани қаерда ўрганганимни сўради; саволларига жавоб берганимдан кейин тўнимни, дўппимни ушлаб, соч-соқолимни тортқилаб кўрди. Жияним менга кўз қисиб “қўяверинг” дегандек ишора қилди.\nЖияним мени таништиргандан кейин меҳмонни меҳмонхонага олиб бордим. Унга икки хоналик жуда яхши номер олиб қўйилган экан. Меҳмон номерни кўздан кечирди, ярқираб кўзни қамаштираётган жиҳозларни бирма-бир ушлаб, силкитиб, тирноқлаб, ҳидлаб кўрди. Мен бунга чандон эътибор қилмадим, чунки боя идорада инглизча гапирган ўзбекнинг ўзбеклигига ишонмай унинг либосини ушлаб, соч-соқолини тортқилаб кўрган кимса, ҳозир ўзбек меҳмонхонасидаги яхши жиҳозни қалбаки гумон қилса не ажаб! Чет элда ҳозир ҳам Ўзбекистонни мутлақо билмайдиган, ўзбекларни ҳануз кетига пўстак боғлаб, имо ишора билан гаплашадиган қабила деб ўйлайдиган одамлар бор-ку!\nМеҳмон ўрнашди. Тушликдан кейин кўчага чиқдик. Меҳмон меҳмонхонанинг пештоқига соя солиб турган қари чинорни кўрсатиб:\n— Жуда яхши дарахт экан, инқилобдан кейин экилган бўлса керак? – деди.\nЧинорнинг бирон юз эллик йил умр кўрганлиги кўриниб тургани ҳолда меҳмоннинг бу гапи менга малол келди. Бу одам идорада нима учун соч-соқолимни торқилаб кўрган бўлса, ҳозир айни шу мақсадда, яъни қанчалик рост гапиришимни билмоқ учун дилимни титкилаб кўрмоқда эди. Жиним қўзғади-ю, мен ҳам уни чўпга илиб ўйнагим келди.\n— Ҳа, инқилобдан кейин экилган, — дедим ва бир оз туриб, меҳмон мени “аравача” қилганига ўзида йўқ хурсанд бўлиб гердайиб турганида илова қилдим, — биринчи инқилобдан анча кейин экилган, — дедим.\n— Сизларда икки марта инқилоб бўлганми? – деди шошиб. – Биринчиси қачон бўлган? Қанақа инқилоб?\n— Бундан юз йилча бурун, — дедим. – Мен русларнинг келишини биринчи инқилоб деб биламан.\nМеҳмон бошқа гап сўрамади, фотоаппаратини ғилофидан олиб, йўл-йўлакай унга-бунга тўғрилади, лекин биронта ҳам сурат олмади. Бирдан кўчанинг ўртасида чимматсиз паранжи ёпинган бир кампир пайдо бўлиб қолди. Кампир худди шаҳарнинг ҳокимидай ҳеч кимни, ҳатто милитсиянинг ҳуштагини ҳам писанд қилмай ҳассасини катта-катта ташлаб келмоқда эди. Меҳмон югуриб кўчанинг ўртасига чиқди, кампирни қаршилаб чўккалади, уни рўпарадан, ёнбошдан, орқадан бир неча марта суратга олди: сураткашликда ўта жон куйдирганидан ўпкаси оғзига тиқилиб, ўтиргани жой излаб қолди. Паркка бошладим. Қаҳвахонага кирдик. Бир пиёла қаҳвадан кейин меҳмон ўзига келиб, қўйин дафтарини олди, ундаги планга узоқ қараганидан кейин:\n— Шаҳрингизнинг бошқа диққатга сазовор жойларини эртага кўрамиз, бугун менга Рексуллоҳи Ансорийнинг мақбарасини кўрсатсангиз бас. Мақбара шу атрофда бўлиши керак, — деди.\nРексуллоҳи Ансорий… Болалигимда Рексбува деган ном қулоғимга кирган, ўша вақтда паркнинг мана шу ўнг қанотидаги тепалик – ҳозирги театр биноси тушган жой – гўристон бўлиб, унинг қоқ ўртасида Рексбува деган мозор – даҳма бўлар эди. Бир оз ташвишга тушдим: борди-ю, Рексуллоҳи Ансорий дегани бирон мўтабар зот бўлса, буни узоқ юртдан келган бир сайёҳ билса-ю, биз билмасдан мақбарани бузиб ташлаган бўлсак… Бундан хунуги борми! Бирон найранг ишлатиб бу ноқулай аҳволдан чиқиш йўлини кўзладим, лекин ўйлаб-ўйлаб “енг яхши ҳийла – тўғрилик” деган қарорга келдим-да, Ансорий тўғрисида билганларимни айтиб:\n— У киши шаҳримиз тарихида қандай ўрин тутган эканлар? – дедим.\nМеҳмон саволимга жавоб бера олмади. Шундан кейин ўлкамизда жаҳонга машҳур бўлиб ўтган бир қанча кишиларнинг номини айтиб, меҳмонни “чақмоқлаб” кўрдим. Йўқ, меҳмон бу одамлардан биронтасини, ҳатто Ибн Синони ҳам эшитмаган экан.\nРексуллоҳи Ансорий ким, унинг нима фазилати ё касрати борлигини билмаган ҳолда бу одам нега унинг номини кўтариб юрибди, нега унинг мақбараси керак бўлиб қолибди – шунга қизиқдим. Меҳмон бу ҳақда берган саволларимга жавоб бермасдан илжайиб туриб-туриб, тўсатдан:\n— Думли одамларни кўрганмисиз? – деди.\nМеҳмон гапнинг сархонасини янгиламоқчи деган ўйда кулиб қўя қолдим.\nБироқ қаҳвахонадан чиқиб, театр биносининг атрофини айланиб юрганимизда меҳмон буткул жиддий бир тарзда яна думли одамлар ҳақида сўз очди. Узун сўзидан хулоса чиқариб, ер юзидаги халқлар тараққиёт зинасининг турли босқичида, бирон босқичда турган халқ орасида ўтган босқич кишилари кўриниб қолса, бунга табиий бир ҳол деб қараш керак, деган фикрни айтдим. Меҳмон бу гапнинг туб маъносига тушуниб етмади.\nКўчага чиқдик. Меҳмон яна Ансорийдан гап очди. Шунда кўнглимга бир гап келди: бу одам ўша Ансорийни думли одамлар тоифасидан деб ўйламасмикан?\nХудди айтганим чиқди. Меҳмоннинг отаси илгари ўртачароқ бир ширкатнинг бошлиғи бўлиб, ширкат сингандан кейин умрининг охирини антропологияга бағишлаган, ундан кўп қўлёзмалар, жумладан мана шу қўйин дафтари қолган, шу дафтар ва бошқа ҳужжатларда айтилишига қараганда, Рексуллоҳи Ансорий думли одамлар тоифасидан экан. Яна бир мўтабар кимса Рексуллоҳи Ансорий мақбараси атрофида ҳозир ҳам думли одамлар яшамоғи эҳтимолдан холи эмас, деган экан.\nЖоним халқумимга келди. Лекин ўзимни босдим. Шу атрофдаги ҳамма кўча ва тор кўчаларни кезиб чиқдик. Мен қаёққа бошласам меҳмон юрмайди, тескари томонга йўл олади: тез-тез тўхтаб ҳаммага, хусусан атлас кўйлак кийган хотинларга орқадан зеҳн солади, афтидан, думли одам қидиради. Меҳмон билан гаплашиш эмас, унинг афтига қарагим келмас эди.\nКайфиятимни билинтириб қўймаслик учун ноилож сўз қотдим:\n— Жаноблари ота касбини ушлабдилар-да? – дедим.\n— Йўқ, мутлақо, — деди меҳмон. — Мен журналистман!\n— Антропологияга қизиқмасангиз, сизга думли одамнинг нима кераги бор?\n— Менинг газетамга керак! – деди меҳмон. – Ҳеч бўлмаса биронта думли одамнинг суратини олиб борсам дейман. Жуда шов-шув бўлар эди… Ёрдам ваъда қилолмайсизми?\nМен ўйлаб кўрмоқчи бўлдим. Меҳмон жуда қувониб кетди. Овқатдан кейин меҳмон дам олгани ётоғига кирди. Мен бутун заҳримни жиянимга тўккани идорага бордим. Жияним воқеани эшитиб кулди, мени жаҳлдан туширди. “Юрагингизни кенг қилинг, тоға, йўловчи ҳар бир ҳурган итнинг кетидан қува берса, манзилга қачон етади, деган бор, сизнинг вазифангиз меҳмонни истаган одами билан гаплаштириш, истаган ерига олиб боориш. Бундан ташқаи бу одам сизга омонат, омонатга хиёнат қилмасдан, қўлимга соғ-саломат топширишингиз керак”, — деди. Жаҳлимдан тушдим.\nКечқурун меҳмонни консертга олиб бордим. Меҳмон залга кириши билан яна ўша муддаода одамларга ҳар томондан разм сола бошлади, беқасам тўн кийган бир мўйсафиднинг кетига тушди. Хайрият, чироқ ўча қолди-ю, бориб жойимизга ўтирдик.\nМеҳмонга консертга қизиқмади, мудраб ўтирди, аломат бир ўйин бўлаётганда ҳатто хуррак отиб юборди. Шунинг учун консертнинг иккинчи бўлимига қолмадик, эртага учрашадигаб бўлиб, меҳмонхона олдида хайрлашдик. Эртасига келишим биланоқ меҳмон: “Кечаги гапимиз нима бўлди, ёрдам берасизми?” деб сўради. Мен бу ҳақда ҳеч бир қарорга келмаганлигимни айтдим. Шундоқ бўлса ҳам меҳмон ёрдам беришимга амин эканлигини билдириб, олдиндан ташаккур маъносида елкамга қоқиб қўйди ва театр атрофидаги хонадонлардан биронтасини кўришга орзуманд эканини билдирди.\nМен унинг муддаосини фаҳмладиму, ўша томонларга олиб бордим ва орқа кўчадаги рўпара келган ҳовлига бошладим. Меҳмон аппаратини бўйнидан олди ва ҳаяжон ичида остонадан ҳатлади. Кирган эшигимиз ҳозир участка деб аталадиган оддий, лекин мевазор, гулзор, ниҳоятда дидли, ҳавасли одамларнинг ҳовлиси экан. Ўрта ёшлардаги бир хотин сариқ луччак шафтоли тераётган экан, бизни кўриб шотидан тушди, сўрашди, елиб-югуриб супага жой қилди, дастурхон ёзди. Бир неча хил шафтоли келтириб қўйди. Меҳмон гоҳ менга, гоҳ хотинга қарар, гоҳ унинг орқа этагига разм солар эди. Хотиннинг ўғли врач, келини ўқитувчи, ҳозир иккови ҳам ишда экан. Меҳмон ҳафсаласи совиб, фотоаппаратини бўйнига осди-ю, аламини шафтолидан олди, умрида бунақа шафтолини кўрмаган бўлса керак, роса еди. Шу чоқ унинг кўзи деворнинг тагида қунишиб турган касал жўжахўрозга тушди. Унинг оёқлари узун, бўйнининг пати тўкилиб қип-қизил гўшт бўлиб қолган, ўзи ниҳоятда ориқ эди. Меҳмон дарров қўлини артди, фотоаппаратини бўйнидан олди, жўжахўрозга жуда яқин бориб чўккалади: жўжахўроз бошини кўтариб ҳайрон бўлиб турганда бир неча марта суратга олди. Чой кўтариб келаётган хотин “вой, суратга оламан десалар яхши товуқларимиз бор, бу касал эди-ку” деганича қолаверди.\nАччиғим келди, лекин мумкин қадар мулойимлик билан:\n— Жўжахўрознинг сурати ҳам газетага керакми? – деб сўрадим.\nМеҳмон жавоб бермади, “кетдик” деб ишора қилди. Хотинга ташаккур изҳор қилдим.\nМеҳмон бу ҳовлига, хотиннинг меҳмондўстлигига шубҳа билан қаради шекилли, хотиннинг меҳмондўстлигига шубҳа билан қаради шекилли, бир неча ҳовлига ўзи бош тиқди. Мен ҳам қўйиб бердим, орқасидан кирмадим, чунки унга таржимон керакмас, одамларнинг орқа этагига разм солишдан бошқа иши йўқ…\nСамоварда ўтириб, бирпас дам олдик. Меҳмон кўзимга хунук кўрина бошлади: ким айтади, буни осмонтешар иморатларни кўрган, осма кўчаларда юрган одам деб! Диққат бўлдим. Папиросни аллақачонлар ташлаб юборган эдим, шу топда битта сўргим келди-ю, папирос олган магазинга кирдим. Билмадим, магазинда қанча туриб қолдим экан, қайтиб чиқсам меҳмон йўқ. Бирпас кутдим, кейин юрагим ҳовлиқиб, у ёқ бу ёққа қарадим. Қидирдим. Йигирма-йигирма беш минутнинг ҳар бири биттадан сўғ тишимни суғуриб олгандек бўлиб ўтди. Бу касофат бирон ҳовли ёки бирон кўчага кириб, гумонсираган одамига “думингни кўрсат” деса, бунақа ҳазилни биров кўтаради, биров кўтармайди… Бир соатдан ортиқ қидирганимдан кейин автоматдан жиянимга телефон қилдим, воқеани айтдим. Жияним товушидан ташвишда қолгани сезилиб турса ҳам, менга тасалли берди ва “йўқотган жойингиздан узоққа кетманг”, — деди. Самоварда яна бир неча минут ўтирдим. Нариги кўчадаги мачитнинг ярми қулаган мезанасига кўзим тушди. Бу касофат шунинг суратини олгани бормадимикин? Ўша ёққа бордим. Мачитнинг ичини, атрофини қарадим, одамлардан сўроқладим – йўқ. Самоварга қайтай деб турганимда ён кўчадан карнай-сурнай, қийқириқ билан икки машина куёв-навкар чиқиб қолди. Олдиндаги машинада лунжини шишириб сунрай чалаётган сурнайчининг ёнида туриб, беўхшов ўйинга тушаётган олабайроқ тўн кийган бир кишига кўзим тушди, синчиклаб қарасам – меҳмон! Суюниб кетдим. Югуриб бориб машинанинг олдини тўсдим. Меҳмонга ҳарчанд “туш” деб ишора қиламан, қани энди кўнса – менга қараб нуқул муқом қилади. Кайфи баланд. Машинада таниш одамлар бор экан, қўймасдан мени машинага тортиб олишди. Меҳмоннинг машинадан тушиш нияти бўлмагани учун машинани тўхтатиб жиянимга телефон қилдим.\nТаниш одамларнинг айтишига қараганда меҳмон нима бўлиб тўйхонага кириб қолибди. Одамлар унинг чет элдан келган меҳмон эканини билиб тўрга ўтқазишибди, тўн кийғизишибди, ўйинчилар уни ўйинга тортишибди.\nКелиннинг уйига келдик, зиёфат зўр бўлди, ўйин-кулги жуда қизиди. Меҳмон бу ерда ҳам анча ичиб қўйди. Шу ердаги доcтор болалар менинг ташвишда қолганимни пайқаб, меҳмонни ҳушига келтириб беришди. Меҳмон ҳушига келганидан кейин яна айниди: яна думли одам қидириб ҳаммага зеҳн сола бошлади. Шундан кейин “сиз овора бўлманг, жаноб, думли одамни эртага ўзим топиб бераман” дейишга мажбур бўлдим. Меҳмон мени ўпди, саломатлигимга устма-уст икки рюмка отди…\nЭрталаб меҳмонхонага келсам меҳмон ланж бўлиб ётибди, ланжки, ҳеч айтгулик эмас. Шундоқ бўлса ҳам, лаънати, кўзини очиши билан кечаги ваъдамни сўради. Мен уни пастга олиб тушиб, аччиқ чой ичирдим, нордон нарсалар егиздим, ичкилик заҳри бироз синиб таъби очилганидан кейин думли одам деб бекор овора бўлиб юрганлигини тушунтиришга ҳаракат қилдим. Меҳмон хафа бўлди.\n— Сенинг ҳукуматинг бутун мамлакат устига темир парда тортган! – деди.\nБунга гап уқтириш, қоронғу уйга кесак отгандек гап эди. Шунинг учун ён берган бўлиб, ёлғондан ўйлаб қолдим-да, чуқур хўрсиниб:\n— Шуни билар экансиз, нима қиласиз мени қийнаб? – дедим.\nМеҳмон чеҳраси очилиб яна ёлворди:\n— Мен сизга битта думли одамни қафасга солиб бер, олиб кетаман деяётганим йўқ.\nУзоқдан қорасини кўрсатсангиз бас, менинг аппаратим икки километрдан олади!\nУ десам у деди, бу десам бу деди – ҳеч бўлмади, ниҳоят “сени думли одамларга йўлатиш қўлимдан келмайди, хатарли, ҳоҳласанг аппаратингни бер, биладиган, удда қиладиган ишончли кишига айтиб, биронта думли одамнинг суратини олдириб бераман” дейишдан бошқа чора қолмади. Меҳмон хурсанд бўлиб, аппаратини қўлимга тутқазди. Ўзи ланж бўлгани учун тушгача ётиб дам олмоқчи эканини айтди. Мен тушдан кейин келадиган бўлиб қайтдим. Тушдан кейин келсам, меҳмон ҳануз ланж, ётган экан, лекин аппаратини тегишли одамга топширганимни, у киши бутун лентани думли одамга тўлдириб беришни ваъда қилганини эшитиб ўрнидан туриб кетди.\n— Лекин шарти бор, — дедим, — омонатингизни фақат кетадиган вақтингизда, самолётга чиқаётганингизда беради.\n— Эртага, эртагаёқ жўнайман! – деди меҳмон.\nКелишувга мувофиқ шаҳарнинг диққатга сазовор жойларини кўргани чиқдик. Кун қайтгунча юриб, кўп тарихий ёдгорликларни кўрдик, тўғон-кўлга бордик, шаҳримизнинг кўрки бўлган янги кўчалар, майдонлар, хиёбонларни кездик, музейларга кирдик. Меҳмоннинг бирон нарсага қизиққанини, бирон жойда тўхтаб, бирон нарсага қараганини кўрмадим. Ҳамма нарсага ўшшайиб қарар, қаёққа ва нима учун кетаётганини, нима қилиб юрганини ўзи ҳам билмас, афтидан, кунни кеч қилишдан бўлак муддаоси йўқ эди.\nМаданият ва истироҳат боғига кирдик. Меҳмон ҳеч бўлмаса шу боққа, хусусан гулу гулзорга қизиқар деб ўйладим, чунки шаҳримиз бу боққа жуда бино қўйган. Йўқ, гулзорга меҳмон қайрилиб ҳам қарамади, унинг диққатини жалб қилган бирдан-бир нарса боғнинг бир чеккасидан оқаётган анҳор бўлди. Бунинг нимасига қизиқди экан деб қарасам, лой сув қирғоқдан тошгудек бўлиб, шох-хашак ва яна алланима балолар оқиб келаётибди. Биров суғориш мақсадида тўғон солган, сув тўғонни уриб кетган бўлса керак. Меҳмон ифлос сувга худди сичқонни кўриб қолган мушукдек бутун вужуди билан қарар, чамамда фотоаппарати ёнида бўлмаганидан афсусланар эди; боғдан чиқиб меҳмонхонага томон кетаётганимизда эски-туски йиғиб юрган эшак аравани кўрганида ҳам худди шу ҳолга тушди.\nМеҳмонхона кўчасига қайрилганимизда меҳмоннинг газетасига қўл келадиган яна бир ҳодиса рўй берди: шу кўчадан ғизиллаб чиққан “Москвич” каттакон бир сариқ итни уриб ўтди. Ит вангиллаб икки-уч юмалади, туришга интилиб туролмади, ётиб типирчилади. Меҳмон гоҳ бошини кўтаришга уриниб, гоҳ оёқларини силкиб жон бераётган итга яқин бориб, беихтиёр чўкка тушди ва аппарат излаб ёнини пайпаслади.\nМеҳмон эртасига жўнайдиган бўлди. Думли одамлар сурати олинган фотоаппаратни қора қоғозга ўраб аэропортга олиб чиқдим ва қўйнимдан бир чеккасини чиқариб кўрсатдим. Меҳмоннинг кўзлари ёниб кетди. Хилватга бордик. Меҳмон аппаратини олиб катак сумкасига жойлади-ю, чўнтагидан бир даста пул чиқарди.\n— Сизнинг ҳақингизни ўзим билиб бераман, — деди, — у киши билан неча пулга гаплашгансиз?\n— Пул тўғрисида ҳозир гаплашмаймиз, — дедим, — аввал суратларни чиқариб кўринг, ана ундан кейин ўзингиз нарх бичиб юборарсиз.\nМеҳмон яна миннатдорчилик билдирди. Самолётга чиқди, самолёт Тожикистонга қараб йўл олди. Ким билади, меҳмон юртига боргунча сабри чидармикин. Тожикистондаёқ лентани чиқарар, чиқарса думли одамлар ўрнида ўзини кўради: мен аппаратни мактаб тўгарагига қатнаб, фото ишида машқини роса қилган кичик ўғлимга бериб, “меҳмон икковимиз шаҳар айланамиз, сен кетимиздан юргин, қаерда чап оёғимни кўтарсам, меҳмоннинг якка ўзини суратга олаверасан”, деган эдим. Бир қанча жойда, жумладан, меҳмон анҳор бўйида, эски-туски йиғиб юрган эшак арава ёнида ва жон бераётган итнинг устида турганида чап оёғимни кўтарган эдим. Ўғлимнинг ўзи ҳушёр бола, ғалати-ғалати пайтларни топган бўлса керак. Мен бу нарсани жиянимга айтмадим, айтсам ҳам уришмаса керак, чунки меҳмонга озор берганим йўқ, ниҳояти юзига ойна тутдим.\nБолтабой Муҳаммад Қурбондан хажвиялар ￼\nСаида Зуннунова: Қарз (ҳикоя)


Ўзбекистонда барча олимпиячиларни допинг текширувдан ўтказиш режалаштирилмоқда\n20:06 / 20.03.2016\nЎзбекистон Миллий Олимпия қўмитаси Бразилиядаги ёзги Олмипия ўйинлари олдидан Олимпия лицензияларини қўлга киритган барча ўзбекистонлик спортчиларни допингга синовдан ўтказмоқчи, деб маълум қилди МОҚнинг халқаро алоқалар бўлими бошлиғи Баҳодир Ҳусанхўжаев.\nДопинг-синовларни июнь-июль ойларида Жаҳон антидопинг агентлиги (WADA) расмий вакили иштирокида ўтказиш режалаштирилмоқда. Шундан кейин бу намуналар WADA’нинг минтақавий ваколатхонаси – Қозоғистонда жойлашган Марказий Осиё антидопинг агентлигига юборилади. Улар ўрганилгандан кейин Ўзбекистон МОҚ натижаларни олади.\n“Жорий йилнинг ўзида 60 спортчини мусобақадан ташқари допинг-синовдан ўтказмоқчимиз. Таъкидлаш жоизки, охирги уч йил ичида бизнинг бирорта спортчида допингга ижобий намуна бўлмаган”, деб айтди Ҳусанхўжаев.\nЎзбекистон МОҚ вакили кўплаб олимпиячилар қонида милдронат моддаси аниқлангани билан боғлиқ вазиятни оддий эътиборсизлик деб атади. Унинг айтишича, WADA 2015 йил мартдаёқ барча спортчилар ва федерацияларни ўз сайти орқали бу дори воситаси ўрганилаётгани, у киритилган тақиқланган рўйхат кучга киришидан 3 ой аввалоқ чоп этилган.\nБундан ташқари, Ҳусанхўжаев шифокорлар, спортчилар ва федерациялар вакиллари билан алоқаларни кучайтириш зарурлигига алоҳида эътибор қаратди. Мутахассис ҳозирда спортчилар касал бўлганда биринчи учраган дорихонадан дори воситаси сотиб олиб, сўнгра допинг-синовларда муаммоларга дуч келишлари ҳолатлари мавжудлигини таъкидлаб ўтди.\n“Терма жамоалар шифокорларига спортчи исталган вақт уларга телефон қилиб, маслаҳат олиши учун телефонлари 24 соат давомида ишлаб туриши лозимлигини етказиш зарур. Спортчиларнинг ўзлари эса улар бирор-бир дорини фақатгина жамоа шифокори орқалигина қабул қилишлари кераклигини уқиб олишлари лозим”, деб айтди Ҳусанхўжаев.\nҲусанхўжаевнинг айтишича, эътибор қаратиш керак бўлган яна бир муҳим жиҳат – бу тақиқланган воситалардан даволашда фойдаланишни тўғри расмийлаштиришдир, бу ҳозирда кўплаб спортчилар томонидан кенг фойдаланмоқда.\nЎзбекистон Олимпия ҳаракати тарихида шундай ҳолат икки марта бўлган. Бундай ҳолатлардан бирида федерациялардан бири ўз спортчисига тиббий кўрсатмалар бўйича зарур бўлган тақиқланган воситани укол қилган. Бир неча кундан кейин WADA эътирозлар билдирганда, барча жараён даволаш орқали расмийлаштирилгани учун ҳеч қандай муаммо бўлмаган.\n“Бошқа ҳолат Лондон Олимпиадасида юз берган. Спортчимизга зудлик билан укол қилиш керак бўлган, бундан олдин барча зарурий ҳужжатлар қоида бўйича тўлдирилган ва ҳеч қандай муаммо юзага келмаган. Бундай вазиятларда тақиқланган воситаларни қўллаш тартибини аниқ билиш керак. Аввал шифокор МОҚга зарурий ҳужжатларни топширади, биз уни WADA’нинг минтақавий бўлимига берамиз, у ердан эса марказга жўнатилади. Бундан кейин WADA’нинг ўзи спортчига ва унинг шифокорига у бу воситани ишлатиш мумкин-мумкинмаслиги, қандай миқдорда ва қандай муддатларда ишлатиши бўйича тасдиқлов жўнатади”, деб айтди МОҚ мутахассиси.