Юлдузлар фильмдаги йиғлаш талаб этиладиган саҳналарда қандай усуллардан фойдаланади? - Daryo\n21:57, 04.08.2021 31714\nЮлдузлар фильмдаги йиғлаш талаб этиладиган саҳналарда қандай усуллардан фойдаланади?\nАктёр ва актрисалик кайфият йўқ бўлганда қаҳ-қаҳ отиб кулишни, хурсандчилик вақти эса кўз ёш тўкишни талаб қилиши мумкин. Бундай вазиятда киносаноат вакилларининг турли ва бир-биридан фарқли усуллардан фойдаланишига тўғри келади.\nГолливуднинг энг истеъдодли актрисаларидан бири ҳисобланган Мерилга кўп йиллик тажрибасидан келиб чиқиб йиғлаб бериш қийинчилик туғдирмайди. Буни ишининг бир қисми деб ҳисоблаган Стрипга камера қаршисида кўз ёш тўкиш чўт эмас. «Энг қийини бу — қилгинг келмаган ишни бажаришга мажбур бўлиш. Сен ҳақиқий ҳаётда нима бўлаётгани ҳақида ўйлай бошлайсан. Кейин эса умуман хурсандчилик ҳиссини туймаганингда қувноқ бўлиб беришингга тўғри келади. Ҳаётингдаги энг яхши кунда эса йиғлаб беришинг керак. Реалликдан узоқ бўлган нарсани тасвирлаш ғалати ва қийин. Аммо бизга актёрлар керак. Улар бизга ўз эмоцияларимизни англашга ёрдам беради. Улар бизни юпатади. Айнан улар сабаб биз ўзимизни ёлғиз ҳис қилмаймиз», — деган актриса.\nЖеннифер ҳаётида уни йиғлашга мажбур қиладиган вазият бўлмаганини таъкидлайди. Айнан шу сабаб ҳам актриса алоҳида усулдан фойдаланади: кўзларини катта очиб бир нуқтага тикилиб туради. «Ҳаёт мамот ўйинлари» картинасида қаҳрамонининг қўлида қизалоқ ўлаётган саҳнада Лоуренс яқин одамини йўқотган одам нимани ҳис қилиши мумкинлигини тасаввур қилиб кўрган. Қолаверса, у мотамдаги одамнинг ҳаракатларни ҳам такрорлаб кўрган.\nДэниэл суратга олиш майдончасида йиғлаш у учун осон эмаслигини яширмайди. Ҳамкасби Гер Олдмен бир сир билан бўлишмагунига қадар, ғам-ғусса ва қандайдир туйғуларни акс эттиришга уринишлар кўпинча самарасиз ҳамда натижасиз бўлган. У Редклиффга бошидан ўтказган қийинчиликлар, ташвиш ва қайғуларини эсга олишни тавсия қилган. Айнан ушбу усул унга «Ўз яқинларини ўлдириш» фильмининг суратга олиш жараёнида асқатган. «Кейин учта назорат қилиб бўлмайдиган, юракни парчалайдиган саҳна…У ердаги кўз ёшлари ҳақиқий бўлган. Бу сен билан одамлар тўла суратга олиш майдончасидан биринчи марта юз бераётганида, ҳамма нарсани қаҳрамонинг учун бажараётган бўлишингдан қатъи назар, ўша дақиқада фақат ўзинг бўласан», — деган актёр. Аммо у вақтда нималар хаёлига келгани ҳақида маълумот бермаган.\nУилл бугунги кунда сценарий талаб қилса, исталган қаҳрамон ролига киришиши ва йиғлаши мумкин. Аммо карьерасининг бошида ҳаммаси бошқачароқ бўлган. Энди фаолиятини бошлаган актёрга «Беверли-Ҳиллзлик шаҳзода» фильмидаги ҳамкасби Жеймс Эйврининг тавсияси ёрдам берган. Смитнинг истеъдодли эканини таъкидлаган Жеймс ундан ҳар сафар ролини яхшироқ ижро қилиши кераклигини айтган. Талаб қилинган саҳнада актёр тажрибали ҳамкасбининг ундан умиди катта эканлигини эслаб, ёш тўккан. «Сенинг ўз позициянг бор, қаерда эканинг ва иқтидоринг борлигини унутма. Кечирасан-у сендан буткул бенуқсонликдан бошқа нарса кутмайман», — деган Эйври.\nВайнона истаган рол ва вазифани уддасидан чиқа оладиган профессионал актриса. Аммо шунга қарамай, «Дракула» фильмининг суратга олиш жараёнида режиссёрга унинг эмоциялари ёқмаган. Френсисга йиғлаш керак бўлган саҳналарда Райдер ҳаддан ортиқ сокин туюлган. Шунда у режиссёрларга яхши таниш бўлган усулдан фойдаланган. Актрисага қилган қўпол ва кескин муомаласи ўз натижасини берган — Вайнона кўз ёшларини тия олмаган.\nАнна кино тугул, ҳатто ҳаётда ҳам йиғлашга қийналишини тан олади. Бунга болалигидан кучли бўлиш ва арзимаган нарсага кўз ёш тўкмаслик кераклигига ўргатилганини сабаб қилиб кўрсатади. «Аслида бу бироз ғалати. Онам мени шундай тарбиялаган», — деган актриса. Аммо у танлаган касб баъзида кўз ёш тўкишни талаб қилади. Бундай вазиятларда у ментол кристалли, кўзларни ёшлатадиган махсус воситадан фойдаланади.\nФото: «Титаник»даги фақатгина энг содиқ мухлисларгина пайқаши мумкин бўлган камчиликлар\nНостандарт рол учун мукаммал қиёфасидан воз кечишга қарор қилган юлдузлар (фото)\nТомошабинни йиғлатадиган сюжетга эга 10 фильм (фото)\n20:55 Бугун 2217\n20:43 Бугун 1100\n20:27 Бугун 3367\n20:12 Бугун 3643\n08:10 Бугун 76287\n11:42, 22.09.2021 74706\n15:33, 22.09.2021 68258\n18:56, 21.09.2021 58641


ЮКСАК ЭЪТИБОР ВА ҒАМХЎРЛИК НАМУНАСИ » Кармана овози\nКармана овози » МАДАНИЯТ » ЮКСАК ЭЪТИБОР ВА ҒАМХЎРЛИК НАМУНАСИ\nБулим: МАДАНИЯТ 23-08-2017, 17:22\nЭнг улуғ, энг азиз айём – Ватанимиз мустақиллигининг 26 йиллиги муносабати билан вилоятимизда истиқомат қилаётган бир гуруҳ эҳтиёжманд ҳамда меҳнатга лаёқатлилик даражаси чекланган фуқароларга Президент совғаси – замонавий уйларнинг топширилгани улар қалбини чексиз қувончга тўлдирди.\nБугунги тинч ва фаровон ҳаётимизда ўзбек халқининг юксак бағрикенглик, саховатпешалик, меҳр-оқибат ва мурувват кўрсатиш сингари инсоний фазилатлари энг улуғ ва энг азиз айём – Мустақиллик байрами арафасида янада яққол намоён бўлмоқда.\nАйниқса, "Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили”да амалга оширилаётган ана шундай эзгу тадбирларда бу жиҳатлар ўз ифодасини топмоқда.\nЭрта тонгдан Кармана туманининг "Мирзачорбоғ” массиви ҳамда "Сардоба” маҳаллаларида байрам тадбирлари бошланди.\nЖорий йилда барпо этилган "Мирзачорбоғ” массивидан 4 нафар жисмоний имконияти чекланган аҳолига янгиланган лойиҳалар асосидаги 2 сотихли уйларнинг калити тантанали равишда топширилди.\n– Президентимизнинг бизга кўрсатган ғамхўрлиги ва мурувватидан чексиз миннатдорман, – дейди янги хонадон соҳиби Зоҳиджон Одилов. – Болаликдан ногирон бўлсамда заргарлик касбига меҳр қўйдим. Меҳнатим туфайли турли танловларда қатнашиб, ғолибликни қўлга киритдим. Бироқ, жисмоний имкониятларим челангани боис, уй қуриш, ўзимга бошпана қилиш қўлимдан келмай кўнглим ўксирди. Янги уйга кўчиб кириб, танамга куч кирди. Энг муҳими, Давлатимиз раҳбарининг эътиборини меҳнатим билан оқлайман.\nШерзод Султонов оилада 3 фарзанднинг бири. 25 ёшли бу йигит биринчи гуруҳ ногирони. Ўзгалар қарамоғига муҳтож, жисмоний имконияти чекланган Шерзод ҳам янги уй соҳиби бўлди.\n– Кам таъминланган, муҳтож оилаларнинг турмуш шароитларини яхшилашга доимо эътиборли бўлаётган Президентимизнинг умрлари узоқ бўлсин, – дейди Шерзоднинг бувиси Раъно опа Саъдуллаева. – Неварам туғма ногирон бўлгани боис, кўнглимиз ўксиб, унинг уй-жойли бўлишини орзу қилиб яшардик. Бугун шу орзуимиз ушалди. Замонавий уйда неварам билан эмин-эркин яшаймиз. Мен каби кўнгли ярим она, мурувватга муҳтож неварамга кўрсатган ғамхўрлиги учун Яратганнинг ўзи Давлатимиз раҳбарини паноҳида асрасин! Юртимизга кўз тегмасин!\nТуманнинг "Сардоба” маҳалласида узоқ вақтдан бери фойдаланилмай турган меҳмонхона биноси қайта мослаштирилиб, 10 нафар фуқарога янги хонадонлар топширилди. Маҳалладаги эҳтиёжманд оилаларга байрам дастурхони ташкил этилди.\nНавоий шаҳри, "Тинчлик” қўрғони. Замонавий бино байрамона безатилган.\nУч қаватли турар-жой биноси тўлиқ таъмирдан чиқарилиб, аҳоли яшаши учун барча зарур шароитлар яратилган. Учинчи қаватда ташкил этилган тикувчилик цехида трикотаж маҳсулотлари тайёрланмоқда. 35 нафар аҳоли меҳнат қилаётган цехда асосан шу бинода яшаётган хотин-қизлар кўпчиликни ташкил этади. Чеварлар томонидан тикилаётган бежирим кийимлар хорижга ҳам экспорт қилинаётир.\nТантанали маросимда 12 нафар уй-жойга муҳтож, эҳтиёжманд ҳамда меҳнатга лаёқатлилик даражаси чекланган фуқаролар янги хонадонларга кўчиб кирди.\n– Илгари 2 хонали квартирада 3 оила ноқулай аҳволда яшар эдик, – дейди хонадон соҳибаси Шоҳида Жумаева. – Президентимиз халқнинг дардини, унинг ташвишларини ўйлаб, мен каби эҳтиёжманд, ёлғиз оналарга кўрсатаётган меҳр-мурувватидан бениҳоя миннатдорман. Икки фарзандим билан тор уйда минг машаққат билан ўтказган кунларим ортда қолди. Эндиликда фарзандларим тарбияси, уларнинг келажагига жиддий эътибор қаратиб, Ватанимизга нафи тегадиган комил инсонлар этиб тарбиялайман. Бунинг учун барча имкониятлар яратилди. Энг муҳими, ўз уйимга эга бўлдим.\nДавлатимиз томонидан инсон манфаатларини таъминлаш, аҳолининг турмуш фаровонлигини янада юксалтириш, айниқса, кам таъминланган ва ўзгалар кўмагига муҳтож кишиларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, уларга муносиб турмуш шароити яратишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Навоий шаҳридаги "Хурсанд” тантаналар мажмуасида жисмоний имконияти чекланган аҳоли учун ўтказилган учрашувда бу ўз ифодасини топди.\nТантанали маросимда 100 нафар ногиронга ногиронлик аравачалари топширилди. Катта дастурхон ёзилиб, ош тортилди.\nШу куни Нурота ва Қизилтепа туманларида эҳтиёжманд ва имконияти чекланган фуқаролар иштирокида учрашув ва байрам тадбирлари ўтказилиб, ош тортилди. Меҳр-мурувватга эҳтиёжманд аҳоли давлатимиз эътибори ва ғамхўрлигидан миннатдор бўлиб, юртимизга тинчлик, фаровонлик тилаб дуо қилди.\nМурувват тадбирларида вилоят ҳокими Қ.Турсунов сўзга чиқди.\nВилоятимизда уй-жойга муҳтож, жисмоний имконияти чекланган ва эҳтиёжманд хотин-қизларга Президент номидан намунавий лойиҳадаги арзон уйлар олиш имконини берувчи махсус сертификатлар ва...\nКЕЛИН-КУЁВЛАРНИНГ СЕВИНЧИ ИЧИГА СИҒМАЙДИ\nШу кунларда мамлакатимиз бўйлаб "Президент эътибори – мурувват тадбирларида” шиори остида ўтказилаётган никоҳ ва суннат тўйларида халқимизга хос меҳр-оқибат, саховатпешалик ва...\nБолажонлар кўнгли қувончга тўлди\nУзоқ кутилган байрам – Президент арчаси тантаналари вилоятимизда ҳам кўтаринки кайфиятда ўтказилди. Тадбирда Ўзбекистон Республикаси Бадиий академияси раиси Акмал Нуриддинов ва бошқалар Биринчи...


МИССИОНЕРЛИК – МАЪНАВИЙ ХАВФСИЗЛИККА ТАҲДИД — Zamaxshariy.uz\nМИССИОНЕРЛИК – МАЪНАВИЙ ХАВФСИЗЛИККА ТАҲДИД\nМамлакатимизда Виждон эркинлиги тўлиқ кафолатланган. Виждон эркинлиги – фуқароларнинг у ёки бу динга эътиқод қилиш ёки ҳеч қандай динга эътиқод қилмаслик ҳуқуқидир.\n“Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида”ги қонуннинг янги 5-моддасига кўра “Давлат диний конфессиялар ўртасидаги тинчлик ва тотувликни қўллаб қувватлайди. Бир диний конфессиядаги диндорларни бошқасига киритишга қаратилган хатти-ҳаракатлар (прозелитизм), шунингдек, бошқа ҳар қандай миссионерлик фаолияти ман этилади” деб белгилаб қўйилган.\nАммо шундай эркинликларга қарамай давлатимиз қонунларини четлаб ўтиб, миссионерлик билан шуғулланаётган шахслар ҳам йўқ эмас.\nМиссионерлик яъни бир динга эътиқот қилувчи кишиларни бошқа динга тарғиб қилишнинг нима ёмон жойи бор дейиши мумкун. Лекин миссиеонерларнинг асл мақсади ўзга динни тарғиб қилиш орқали, одамлардан ўз манфаатлари йўлида фойдаланиш, нима деса шуни қиладиган зомбиларни таёрлаш эканлигини ошкор айтмайдиларку ахир.\nМамлакатдаги жорий ижтимоий-иқтисодий вазиятдан ғаразли мақсадлар йўлида фойдаланишга ҳаракат қилиш, замонавий миссионерликнинг энг муҳим хусусияти ҳисобланади. Ўз ҳаракатларини халқаро нодавлат ташкилотлар мақомида амалга оширишга ҳаракат қилишларида мантиқ бор албатта. Миссионерлик фаолияти ҳақли эътирозларни келтириб чиқарганда, уларнинг халқаро ҳуқуқ нормаларини рўкач қилишига ва унинг ҳимоя механизмидан фойдаланишга уриниш ва жавобгарликдан қочишларига замин яратади. Замонавий миссионерлик ортида муайян ҳудудларга нисбатан ўзининг аниқ геосиёсий режалари ва сиёсий кучларига эга давлатлар туриши ҳеч кимга сир эмас.\nБугунги кундаги маълумотларга кўра юртимиз фуқароларининг 99% бирор динга этиқод қилувчи кишилар ва улардан 90% мусулмонлар ва қолганлари проваславлар ва бошқа дин вакилларидирлар.\nЮртимизда фаолияти кузатилган Иёгова шохидлари сектаси бир қатор давлтларда масалан, Россияда диний экстремистик ташкилот сифатида рўйхатга олинган.\nБу секталарнинг асосий тарғибот усулларидан бири икки киши бўлиб уйма уй юриб тарғибот қилишдир. Улар жамиятнинг ижтимоий химояга мухтож қатламидаги инсонлар билан ҳам жуда жиддий шуғулланадилар. Имконяти чекланганларнинг ишонувчанликларидан кенг фойдаланиб, уларнинг эътиқодини бузушга харакат қиладилар.\nУларнинг таъсирига тушган ва секта аъзоси бўлган шахсларни ақлан носоғлом фикрловчи кишиларга айлантирадилар. Натижада улар нимани буюрса қиладиган чатто ўз яқинларидан кечиб юборадиган манқурт тайёр бўлади.\nБу секталарнинг жамият учун хавфли баъзи жихатлари, унга аъзо бўлган киши тезда ўзлигини унитади, сектага аъзолик қоидаларида донир бўлиб қон топшириш, харбий хизматга бориш, агар яқин қариндошлари\nхатто ота онаси унинг тутган йўлини мақулламаса, улардан воз кчиш кабиларни келтиришимиз мумкин.\nМиссионерлар таъсирига тушиб қолмаслик учун у ҳақда билишимиз, бу борада маълумотга эга бўлишимиз лозим. Ҳушёр бўлишимиз, лоқайдликка берилмаслигимиз керак бўлади. Чунки, Ватан, миллат, иймон-эътиқод бу муқаддас тушунчалардир. Уни ҳеч нарсага алмаштириб бўлмайди.\nКўриниб турибдики, миссионерлик халқимизнинг асрий қадриятларига зид бўлиб, охир-оқибат диний асосдаги низоларга олиб келиши мумкин. Республикамизнинг туб аҳолиси кўп асрлардан буён Ислом динига эътиқод қилади. Исломий қадриятлар халқимизнинг тарихий-миллий қадриятлари билан чамбарчас бўлиб кетган. Халқимиз бой маданий-маърифий, миллий-диний тарихга эга бўлиб, ҳеч қандай ноанъанавий диний ақида ва тамойилларга муҳтож эмас.\nPrevious Post:МИЛЛИЙ ВА ДИНИЙ БАҒРИКЕНГЛИК — ТИНЧЛИК ВА БАРҚАРОРЛИКНИНГ МУҲИМ ОМИЛИ\nNext Post:НИМА УЧУН ШАФҚАТСИЗ ГУРУҲЛАРГА “ХАВОРИЖ” АТАМАСИ ИШЛАТИЛАДИ


Тиш тозалашда қанча миқдорда паста ишлатиш керак? » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nТишларимиз ҳақида гап кетганда, уларни идеал даражада оқартиришга ҳаракат қиламиз. Бунга эришиш мақсадида биз аямасдан тиш чўткасига пастани сурамиз. Лекин, муҳим вазифани тиш пастаси эмас балки тиш чўткасининг толалари бажаради. Бу ҳақида Стивен Голдберг (Steven Goldberg) АҚШнинг Нью-Йоркдаги стомотологларидан бири хабар беради. Тиш тозалашда қанча миқдорда паста ишлатишимиз керак? Маълум бўлишича, таркибида фтор бўлган тиш пасталарини нўхот катталигида сурилса, тишни ва нафасни тозалаш учун етарли экан. Бундан ташқари, 6 ёшгача бўлган болалар учун эса ундан ҳам кичик гуруч донасидек катталикдаги паста ҳам етарли бўлар экан. Нега болалар учун бундай кичик ўлчамдаги тиш пастаси «тавсия» этилган? Болалар пастани ютиб юборишлари мумкин ёки уларнинг тишларида жигарранг доғлар пайдо қилувчи – флюороз касаллиги келиб чиқиши мумкин. Бу касаллик терининг фтор билан ортиқча тўйиниб кетишидан келиб чиқади. Катталарда эса бундай таъсир кузатилмайди. Аммо пастани кўп ишлатгандан фойда йўқ, фақатгина ортиқча пулларингизни раковинага оқизиб юборганингиз қолади. Доктор Голдберг қўпчилик реклама қурбони бўлиб, ортиқча паста билан тиш чўткасини тўлдиришади ва адашишади, деб ҳисоблайди. Manba: xabardor.uz


КЕРСО Ўзбекистон энергетика тизимини замонавийлаштирадиHaqida.net\nHome Dunyo КЕРСО Ўзбекистон энергетика тизимини замонавийлаштиради\nКЕРСО Ўзбекистон энергетика тизимини замонавийлаштиради\nТОШКЕНТ, 21 ноя — Sputnik. “Ўзбекэнерго” ва Кореянинг давлат энергетика компанияси КЕРСО Ўзбекистонда электр ҳисоблагичлар кўрсаткичларини автоматик равишда жамловчи SCADA тизимини ишга тушириш бўйича лойиҳа амалга оширишни режалаштирган, деб хабар қилмоқда Sputnik мухбири.\nFoto: pixabay / FirmBeeЭнди электр таъминоти корхонаси ходимини интернет орқали чақириш мумкин\nУшбу мавзудаги музокаралар бугун Жанубий Кореяда бўлиб ўтди. Уларда, шунингдек, Ўзбекистонда EMS — энергетика тизимини бошқариш тизимини жойри этиш масаласи ҳам муҳокама қилинди. Бунинг учун энергетика объектларида таалуқли ахборот технологияларини замонавийлаштириш талаб этилар экан.\nУчрашув натижасида “Ўзбекэнерго” АЖ раиси ўринбосари Шуҳрат Шералиев ва КЕРСО вице-президенти Хуанг Риол Лю ўзаро ҳамкорлик борасида шартнома имзолашди. Шартнома, дастлаб Ўзбекистон энергетика тизимини ўрганиш ва диспетчерлик бошқарув тизимида тажриба алмашишни назарда тутган.\nПресс-служба президента РУзШавкат Мирзиёев 22-25 ноябрь кунлари Жанубий Кореяга ташриф буюради\nЎзбекистон энергетика тизимини замонавийлаштиришда SCADA ва EMS тизимларини жорий қилишни молиялаштиришда Осиё тараққиёт банки, Халқаро ривожланиш ва тараққиёт банклари билан ҳамкорлик қилиш ҳам кўзда тутилган.\nЭслатиб ўтамиз, Ўзбекистонда электр энергиясидан фойдаланиш йил сайин ошиб бормоқда. Масалан, 2000 йилда бир оила бир ойда ўртача 114 кВт/соат энергия харажат қилган бўлса, 2016 йилга келиб ушбу кўрсатгич 35%га ошган ва 160 кВт/соатни ташкил қилган.\nЭслатиб ўтамиз, Ўзбекистонда 2025 йилга қадар электр энергияси ишлаб чиқариш салкам 20 %га ошириш режалаштирилган. Ушбу ўсиш асосан қайта тикланадиган энергия манбааларига асосланган бўлиб соҳанинг энергия харажатлари йилига 8-10 %га камайтириш ҳам кутилмоқда.\nМуддатли ҳарбий хизматни ўтаганлар грант асосида ўқишга қабул қилинади – Қуронбоев\nСтаврополь пахта етиштиришда Ўзбекистон тажрибасини ўзлаштиради


Юнон-рум курашчимиз халқаро турнир финалига етиб борди / Olamsport.com\nЮнон-рум курашчимиз халқаро турнир финалига етиб борди\nТеглар : Юнон-рум курашиИслом БаҳромовСпорт курашлари\nКеча Беларусда юнон-рим кураши бўйича Олег Караваев соврини учун халқаро турнир старт олди.\nМазкур мусобақада Осиё ва Европанинг маҳоратли курашчилари жаҳон рейтингининг қимматли очколари учун кураш олиб боришмоқда.\nУшбу мамлакатда ўқув-машғулот йиғинини ўтказган Ўзбекистон терма жамоаси вакиллари ҳам мазкур мусобақада иштирок этмоқда. Кеча ўтказилган биринчи кун беллашувлари натижасига кўра медаллар учун кураш олиб борадиган спортчиларимиз номи маълум бўлди.\nҚувонарлиси, Ислом Баҳромов -63 кг. вазн тоифасида финалга етиб борди. Курашчимиз олтин медаль учун япониялик Шинобу Ота билан баҳс олиб боради. Баҳромов бунгача Ҳиндистон ва Хитой терма жамоасининг 2 курашчисини енгган. Шунингдек, -82 килограммда Билан Налгиев ҳамда Жалгасбай Бердимурадов, -97 килограмм вазн тоифасида курашаётган Жаҳонгир Турдиевда ва Маҳмуд Бахшуллоевда (-72 кг) бронза медали учун курашиш имконияти мавжуд.


Гвардиола «Манчестер Сити»га «Барселона»дан 2 нафар футболчини олиб келмоқчи » Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\nКомментариев: 0 Просмотров: 211 Дата: 8-02-2016, 12:20 Англиянинг «Манчестер Сити» клуби бўлажак бош мураббийи Хосеп Гвардиола ёзда янги жамоасига ўзи 2008-2012 йиллар давомида бошқарган «Барселона»дан бир йўла икки футболчини таклиф қилмоқчи. Daily Mail нашри берган хабарга кўра, инглиз клуби ҳужумчи Неймар ва яримҳимоячи Сержи Бускетс учун 45 ёшли мутахассисга 150 миллион фунт ажратади. Қайд этиб ўтиш жоиз, Неймар ва Бускетснинг «Барселона» билан тузган амалдаги шартномалари 2018 йилда ниҳоясига етади. Ҳозирча футболчилар битимни узайтиришганича йўқ. Газета берган маълумотга кўра, «Сити» қизиқишлари доирасига шунингдек, «Эвертон» ҳимоячиси Жон Стоунз ва «Ювентус» яримҳимоячиси Поль Погба ҳам бор. Олдинроқ, Гвардиола «Манчестер Сити» бош мураббийлигини қабул қилиб олгач, «Барселона» футболчиларини ўзига оғдириб олмаслиги ҳақида хабарлар тарқалганди. - деб хабар бермоқда Stadion.uz нашри.


Бадиий асарларда, илмий мақолаларда ва тарихий фильмларда Шайбонийхон ва унинг сулоласи салбий бўёқларда тасвирланиб келган. Ҳар нарсанинг ўзига яраша сабаби, илдизи бўлади. У ва ундан кейинги ўзбек хонликларига салбий муносабат ўзбек тарихчилигида ва маданиятида қандай шаклланиб қолган? Тарихчи олим, ЎзР ФА Миллий археология маркази кичик илмий ходими Элдор Асанов шу хусусда фикр юритади.\nМактабда ўтилган тарих дарсларида шу соҳага бўлган қизиқишим, умумий қарашларим шаклланганига қарамай, ҳафтасига бир-икки марта ўтиладиган бу дарслар тарихий билимга бўлган чанқоғимни қондиришга камлик қиларди, шу боис ўша йилларда мавжуд бўлмиш имкониятлардан фойдаланиб, баҳоли қудрат китоб ва мақолаларни топиб, кўпроқ маълумот олишга интилардим. Ҳаётимга интернет кириб келиб, мутолаа ва мулоҳаза учун манба кўпайгач, баъзи тарихий масалалар борасидаги фикрим ўзгара бошлади; тарих дарсларида ўргатилган ёндашув мутлақ эмаслигини англадим. Тарих фақат фактлар ва саналар йиғиндиси эмас, фараз ва концепциялар тўқнашадиган майдон ҳам эканини билдим.\nМана шу изланишларим мобайнида Шайбонийхон шахсияти диққатимни кўп тортди. Бир қарашдаёқ катта ишлар қилгани, улкан тарихий ўзгаришларга сабаб бўлгани кўриниб турган бу шахс ўзбек тарихчилигида очиқ қораланар эди десам, хато бўлади, лекин энг камида унинг фаолиятига нисбатан бефарқликни кузатардим. Бадиий асарларда (Пиримқул Қодировнинг “Юлдузли тунлар” романи – доим келтириладиган классик мисол) ва илмий-оммабоп матнларда Шайбонийхон салбий бўёқларда тасвирланар, илмий ишларда эса Темурийлар салтанатини қулатган босқинчи деб кўрсатилар эди. Унинг юришлари натижасида юзага келган сиёсий статус-кво – ўзбек қабилаларининг ҳукмронлиги ўрнатилиши ва кейинроқ хонликлар тизимининг шаклланишига келганда, ўзбек тарихчилари (ҳарқалай, ўша йилларда) бир овоздан Марказий Осиё тушкунликка юз тутганини, сиёсий бошбошдоқлик авж олганини таъкидлар эди.\nАммо Шайбонийхоннинг фаолияти билан яқиндан танишганим сайин бу концепцияларга ишончсизлигим ортди. Қарашларимни турли давра ва даражаларда – тарихга қизиқувчи таниш-билишлар гурунги-ю интернетдаги форумлардан тортиб университетдаги олимлар суҳбатигача текширганимда, жуда кўплар унга салбий муносабатда эканини, уни Темурийлар салтанатининг ҳалокатида айбдор деб билишини тушундим. Кўп ҳолларда бу қарашлар рационал аргументация доирасидан чиқиб, стереотипик кўникмага айланган эдики, оддий илмий муҳокама билан олим ва тадқиқотчиларнинг фикрини ўзгартириб бўлмас эди.\nШунга қарамай, сайтларда, ижтимоий тармоқларда, кейинчалик эса ўзимнинг блогимда бу масалани қайта-қайта кўтариб келдим. Секинлик билан бу мавзуда ҳаммаслакларим кўпайиб бораётганига гувоҳ бўлдим: кимлардир менинг мақолаларимни ўқиб, ўзига яраша хулосалар қилган эса, яна кимлардир мен босиб ўтган йўлдан юриб, ўхшаш нуқтайи назарда тўхтаган эди.\nНима бўлганда ҳам, ўзбек тарихчилигидаги энг жиддий муаммолардан бири – Шайбонийхон шахсияти масаласи икки-учта тарихга қизиқувчи ҳаваскор доирасидан чиқиб, расмий медиага, газета-журнал ва сайтларга етиб келгани, баҳсларга сабаб бўлаётгани силжиш борлигидан далолат. Айнан мана шундай баҳсларда янгича қарашлар асосланади ва сайқалланади. Бир кун келиб Шайбонийхон атрофидаги мубоҳасалар медиадан тарихчи олимлар ва сиёсатчиларгача етиб боради деб умид қиламан.\nЮқоридаги оптимистик сўзларни ёзишимга сабаб тарихчи Бахтиёр Алимжановнинг “Ишонч” газетасида, ундан кейин эса ЎзАда нашр этилган “Муҳаммад Шайбонийхон даврни ўзгартирган сиёсий лидeр эди(ми?)” сарлавҳали мақоласи бўлди. Лекин ушбу матн ҳақида фикр айтиш, у билан баҳсга киришиш ёки ундаги постулатларни ҳимоя қилиш ниятим йўқ: материалнинг моҳияти менга асослидай туюлди, асоссиз кўринган жиҳатлар билан баҳсга киришиш учун эса шошилмай, муаллиф ўтказган тадқиқотга тенг тадқиқот ўтказиб, кейин муносабат билдириш керак бўлади. Қуйида мен ўзбек медиасида Шайбонийхон мавзуси кўтарилганидан фойдаланиб, бу борадаги айрим мулоҳаза ва қарашларимни келтириб ўтмоқчиман.\nАввало сабабларга юзланмоқчиман. Ҳар нарсанинг ўзига яраша сабаби, илдизи бўлади. Шайбонийхонга ва у яратган сиёсий муҳитга – ўзбек хонликларига нисбатан салбий муносабат ўзбек тарихчилигида ва маданиятида қандай шаклланиб қолган?\n“Мозийға қайтиб иш кўриш хайрлик, дейдилар. Шунга кўра мавзуъни мозийдан, яқин ўткан кунлардан, тарихимизнинг энг кирлик, қора кунлари бўлған кейинги хон замонларидан белгуладим”.\nАбдулла Қодирийнинг “Ўткан кунлар” романи киришидан олинган бу парча ўзбек китобхонига яхши таниш. Хон замонларини кирлик, қора кунлар деб таърифлаш роман битилган 1920-йилларда ўзига хос “тренд” эди: яқиндагина қулаган давлатни қоралаб, янги ўрнатилган ҳокимиятнинг устунликларини самимий ёки носамимий мадҳ этиш оддий ҳол эди. Абдулла Қодирий бу мадҳиябозлик парадига қўшилмаган оз сонли зиёлилар қаторида эди; шунга қарамай, балки ўз асарининг хавфсиз келажагини таъминлаш мақсадида унинг кириш қисмига сиёсий конъюнктурага мос бу хатбошини киритгандир. Бошқа томондан эса, Қодирий, жадид зиёлиларнинг кўпчилиги сингари, ҳеч қандай совет идеологиясисиз ҳам хонлик замони тартибларига мухолиф, янгилик, прогресс тарафдори эди. Нима бўлганда ҳам, хонлик замонининг кирликларини тасвирлаган бу романнинг тақдири чиройли бўлди: қатағонлардан омон чиқиб (муаллифидан фарқли ўлароқ), ўзбек адабиётининг дурдонаси дея эътироф этилди, китобдан экранларга кўчди.\nХонлик замонини танқид остига олиш аслида Қодирий ижодигагина хос эмас. Ўзбек адабиётини, Ўзбекистонга бағишланган рус ориенталистикасини кўздан кечирсангиз, “тарихимизнинг энг кирлик, қора кунлари бўлған кейинги хон замонлари” ҳақида яна бир қанча китоб топасиз: Акмал Икромовнинг ўғли Комил Икромов муаллифлигидаги “Пехотный капитан” романи Оллоқулихон замонидаги Хива хонлигини фош этади; Евгений Березиковнинг “Красная Бухара” романида XX асрнинг 10-йилларидаги Бухоро амирлиги қора бўёқларда тасвирланади; Миркарим Осимнинг хонликларга бағишланган қисса ва ҳикояларидан негатив уфуриб туради.\nСовет ўзбек тарихчилигидаги парадигмалар ҳам адабиётдагидан сезиларли фарқ қилмайди: хонликлар даври сиёсий бошбошдоқлик, қолоқлик, хонлар диктати билан характерланади.\nМен ўзбек хонликлари ривожланган, кучли давлатлар бўлган демоқчи эмасман; улар айниқса мавжудлигининг охирги бир-икки асрида анча орқада қолиб кетгани бор гап. Лекин совет тарихчилигининг ўзбек хонликларига кескин салбий муносабатига бошқа, шахсийроқ сабаб бор: СССРнинг Марказий Осиёдаги республикалари ўзбек хонликларининг “тиригини” кўрган, уларга қарши курашиб, уларни қулатиб, харобаларида тузилган давлатлар эди. СССР ва ўзбек хонликлари ўртасида конкрет идеологик мухолифат, қарама-қаршилик мавжуд эди. Хонликлар тарихини ёзган совет фани ўтмишни ҳис-туйғусиз ёритишга эмас, идеологик рақибини тошбўрон қилишга уринарди. Бу хонликлар даврига холис ёндашишга, айрим арзирли воқеалар, ютуқлар, шахсларга тадқиқий эътибор қаратишга тўсқинлик қиларди. Ўзбек тарихининг қаҳрамонлари, арбоблари асосан XVI асргача бўлган даврда яшаганига ҳеч эътибор берганмисиз? Бу XVI асрдан сўнг йирик арбоблар чиқмаганидан эмас, уларга эътибор қаратилмаганидандир.\nМустақил Ўзбекистон тарихчилиги совет даври парадигмаларидан чиқиб кета олмаяпти: совет мактаби яратган умумий қараш скелети, даврлаштириш тўлалигича сақлаб қолинган, тарихий шахслар пантеони деярли ўзгармаган (Амир Темур қўшилган), ёндашувлар деярли алмашмаган. Хонликлар даврига қайта баҳо беришга, уларнинг тарихини такроран ёзишга ҳаракат қилинмаяпти, умуман, бу мавзуга айтарли қизиқиш йўқ. Ўзбек миллати, Марказий Осиёнинг бугунги этник, сиёсий ва маданий қиёфаси шаклланишида ҳал қилувчи роль ўйнаган ўзбек хонликлари қолиб, улардан олдинги замонларга кўпроқ урғу берилади, хонликларга келганда эса Темурийлар давлати йўқ қилиниб, бунинг оқибатида қолоқлик ва тушкунлик бошлангани уқтирилади.\nХонликлар даврининг умумий танқиди асносида Шайбонийлар давлати ҳам мана шу “қолоқлар фазаси” доирасига киритиб юборилади. 2001 йилда рус тилида чиққан “Очерки по истории государственности Узбекистана” китобининг ўзбек хонликларига бағишланган бобида Шайбонийлар даври қуйидагича тавсифланади: “Кейинчалик фақат баъзи Шайбоний ҳукмдорларгина вилоятлар ноибларининг эътирофини қозониб, марказий ҳокимиятни кучайтиришда маълум муваффақият қозона олган” . Ваҳоланки, Шайбонийлар даври чегаралари ва сиёсий тузилиши жиҳатидан кейинги асрлардаги хонликлардан фарқ қилади. Шайбонийларни замонасининг қолоқ ва кучсиз сулоласи деб билиш адолатсизлик бўлади.\nЎзбек тарихчилигида Шайбонийхон ва Шайбонийларга нисбатан ёппасига бефарқлик ёки беписандлик ҳукм суряпти десам, хато қиламан. Умумий манзара ўзгармаётгани билан, янгича кўз қарашларни илгари сурадиган тадқиқотчилар етарлича топилади; Шайбонийхон шахсиятини қайта баҳолашга хайрихоҳлар ҳам кўпайиб бормоқда. Мисол келтираман.\n“Ўзбекистоннинг янги тарихи” фундаментал нашрининг юқоридагидан бир йил олдин чоп этилган биринчи китобида ҳам Шайбонийлар ҳақида стандарт парадигма такрорланади: “Қарийб бир асрга яқин давом этган Шайбонийлар ҳукмронлиги даврида ҳам тинчлик бўлмади, қирғинбарот урушлар, ўзаро ички курашлар давом этди” ва ҳ.к. . Аммо Шайбонийхон ва Бобурнинг ўзаро курашлари ҳақида гап кетганда, китоб муаллифлари “бу икки ўзбек саркардаси, икки шоир ва давлат арбоби иттифоқлашиб, Темурийларнинг бутун Шарқ ва Ғарбга ёйилган шуҳратини барқарор этиш, Соҳибқирон Амир Темур асос солган қудратли давлат шукуҳини янада тиклаш ўрнига ўзаро кураш, уни эгаллаш билан банд бўлишди”, деб таъкидлайди .\nҲар қандай миллий тарих, маълумки, моҳиятан конструктдир. Бугунги антрополог ва тарихчиларнинг аксарияти бундай қарашда собитдирлар. Тарих – жуда мураккаб, кўп сатҳли жараёндир; миллий тарих эса ундан фақат ўзига керакли сатҳларни, фактларни, шахсларни суғуриб олиб ёзилади ҳамда маълум давлатнинг ёки миллатнинг тарихи ўлароқ тақдим этилади. Миллий тарих ўтмишнинг реал картинасини холис ва методик тиклашга эмас, балки ўтмиш орқали ўзини тушунишга, муайян миллат ва давлат мавжудлигининг сабабларини ва асосларини қидиришга уринишдир. Шунинг учун миллий тарих фақат миллат учун аҳамиятли шахсларни, воқеаларни ва жараёнларни тан олади. Муаммо шундаки, миллат нималигини, унинг қадриятларини, ўтмишини, келажагини ҳар бир зиёли, сиёсатчи, қўйингки, бу масалаларга қизиқувчи ҳар қандай инсон ўзича тушунади.\nЎтмишда тарихни тор доирадаги тарихчилар ҳукмдорлар учун ёзган ва ўрганган; саройдан ташқарига чиқмаган бу “протомиллий” тарих, табиийки, кенг оммага етиб бормаган ва катта баҳслар келтириб чиқармаган. Омма таълим ва билим олиши одат тусига кирган, китоблар, мақолалар, бошқа турдаги манбалар кўпайган, ўрта статистик зиёли билан ўрта статистик ҳаваскор орасидаги интеллектуал фарқ қисқарган модерн асрида миллий тарих ёзилиши ва мактабларда мажбурий ўқитилиши муқаррар идеологик тўқнашувлар келтириб чиқаради: ҳозир ўқимишли, савияли одам кўп, идеология ва қарашлар ҳам шунга яраша, барчани қониқтирадиган тарихий дискурс яратиш деярли имконсиз. Ҳамма тарихдан ўзи хоҳлаган нарсани топишга уринади ва бу саъй-ҳаракати билан маълум маънода тарихни ўзгартиради, ўз қадриятлари ва қарашларига мослайди.\nЎзбек миллий тарихи модели мана шундай идеологик курашлар асносида XX асрнинг 30–50-йилларида ишлаб чиқилган. Ўзбек тарихининг даврий ва географик чегаралари, шахслар пантеони, асосий концепциялар ўшандан буён унча ўзгаргани йўқ. Лекин аввалбошда олимлар орасида кескин тортишувлар рўй берган: Ўзбекистоннинг биринчи тарихи ёзилиши ҳақиқий драмага айланиб кетган эди. Россиялик тарихчи Сергей Абашин Ethnogenesis and Historiography: Historical Narratives for Central Asia in the 1940s and 1950s сарлавҳали мақоласида бу борадаги ҳиссиётли академик баҳсларни батафсил таҳлил ғалвиридан ўтказади . Диққатга сазовор жиҳати, “История народов Узбекистана” нашрининг иккинчи китоби 1947 йилда – биринчи китобидан уч йил олдин чоп этилган эди. Негаки XVI–XIX асрлар тарихини қамраб олувчи бу китоб ўша кезларда қизғин баҳсларга сабаб бўлиб турган масалаларни – ўзбек халқи этногенези ва, хусусан, унда кўчманчи ўзбекларнинг ролини ёритарди. Томнинг асосий муаллифи бўлмиш Александр Семёнов эски колониал шарқшунослик намояндаси ўлароқ совет тарихчилигининг марксистик парадигмасини қабул қилмас, янги миллий қарашларни шубҳа остига олар эди. Баҳс юритаётганимиз бу китобда бу яққол намоён бўлади – у ерда баён этилган Ўзбекистон тарихи кейинги баёнлардан жиддий фарқ қилади. Масалан, унинг биринчи боби “Образование узбекского государства и завоевание узбеками Маверауннахра” (Ўзбек давлатининг ташкил топиши ва ўзбеклар Мовароуннаҳрни босиб олиши) деб аталади. Яъни муаллиф ўзбек давлатчилигини XVI асрдан бошлайди. Бобда Дашти қипчоққа, Ўзбек улусига, Абулхайрхонга кўп урғу берилади; Шайбонийхон салбий бўёқларсиз, йирик давлат арбоби сифатида тасвирланади, ҳатто у ҳақдаги ривоятлар келтирилади; Бобур баённинг марказига қўйилмайди .\nБизга яхши таниш ўзбек миллий тарихи модели кейинроқ, 50-йилларда бутунлай ишлаб чиқилиб, расмий тус олган ҳамда китоблардан, дарсликлардан ўрин ола бошлаган. Бизга бугун мактабларда ўргатиладиган тарихий шахслар ҳам 40–50-йилларда саралаб олинган. Бунда асосан X–XV асрларга урғу берилган – айнан шу даврда Ўрта Осиёда маданий ва сиёсий юксалиш бўлган, деб қаралган. Шунингдек, Иккинчи жаҳон уруши йилларида ватанпарварлик руҳини ошириш мақсадида бошқа даврларда яшаган айрим шахслар – қўзғолончилар, босқинчиларга қарши курашган арбоблар расмий пантеонга киритилиб, тарғиб қилинган.\nКейинчалик Бобурни машҳур қилиб юборган ўзбек ёзувчиси Пиримқул Қодиров 50-йилларнинг охирида ёзилган “Уч илдиз” романида ўша давр университет таълимида Бобур золим босқинчи қилиб кўрсатилганини қистириб ўтган.\nЎзбек миллий тарихининг модели мана шундай босқичлардан ўтиб, шаклланди; бу модель бугунги кунгача катта ўзгаришларга учрагани йўқ. Фақат Темур номининг реабилитация қилинганини ҳамда шу модель муаллифлари бўлмиш советларнинг ўзи қайта баҳоланиб, хонликлар қаторида тарихнинг қора саҳифасига айланганини жиддий ўзгариш деб талқин қилиш мумкин.\n“Бобом ёмон, демак, бобом эмас”. Шайбонийхонга қарши эътирозлар асослими?\nБахтиёр Алимжановнинг тилга олинган мақоласининг ижтимоий тармоқлардаги муҳокамаларига эътибор берсангиз, қарши аргументлар ҳақида тасаввур ҳосил қилиш мумкин. Бу аргументлар зиёли қатлам, тарих иштиёқмандлари нега Шайбонийхонни муҳим тарихий шахс сифатида тан олгиси келмаётганини очиқлайди: Темур салтанатини қулатган, мустаҳкам давлат ярата олмаган, “маънавиятли”, бағрикенг инсон бўлмаган, бу юртга бостириб келган, кўчманчи, демакки, “ёввойи” бўлган. Шунингдек, қиёсий аргумент кўп илгари сурилади: Бобур буюкроқ бўлганми, Шайбонийхонми? Шайбонийхон Темурчалик буюк бўлганми?\nАлимжановга раддия тарзида ёзилган постлардан биридаги фикрлар диққатга сазовор: “Аслида Шайбонийхон Бобур каби билимдон, маънавияти бой, бағрикенг бўлганмиди? Заҳириддин Муҳаммад Бобур ва Шайбонийхоннинг қилган ишларини тарих параллелида солиштириб кўрадиган бўлсак, Бобурнинг тоши рақибиникидан анча оғир келади”. Бу ўзбек академик доираларида энг кўп янграйдиган аргументдир. Бир замонлар, PhD’да ўқиб юрганимда Амир Темур даврини ўрганувчи бир профессордан “нега Шайбонийхон шахсиятига етарли эътибор беришмайди?” деб сўраганимда, зарда билан “у Темурнинг олдида ҳеч нарса бўлмаган!” деган эди.\nБироқ академик тарихнинг вазифаси тарихий зиддиятларда у ёки бу тарафда туриш, ким ҳақ, ким ноҳақ эканини аниқлаш эмас; тарихчи ҳар бир томоннинг нуқтайи назарига, қадриятларига, тарихда қолдирган изига холис баҳо бериб, хулосалар қила олиши лозим. Ўтмишдаги икки душман бугунги авлодлар учун бирдай аҳамиятли бўлиши мумкин; қолаверса, бирининг “тош босиши” бошқасининг аҳамиятини туширмаслиги керак. Агар фақат “нисбатан кўп тош босадиганлар”ни қадрлайдиган бўлсак, ўзбек адабиётида Навоийдан бошқа ҳеч ким қолмаслиги керак эди. Нега барча шоирларни бирдай ўрганган каби барча давлат арбобларини бирдай ўрганиш, хотирасини ардоқлаш мумкин эмас?\nМен тўхталиб ўтмоқчи бўлганим кейинги аргумент Шайбонийхоннинг кўчманчилиги ва босқинчилигидир. Кўчманчиликка нисбатан стереотипик муносабат совет тарихчилигидаёқ шаклланиб бўлганди, лекин мустақилликнинг дастлабки йилларида Ислом Каримов буни мустаҳкамлаб, норасмий равишда мустақил Ўзбекистон тарихчилигининг бош парадигмасига айлантирди. Унинг сўзларини келтираман: “Биз ўзбеклар ҳам ўша Аттиланинг авлодлари, ворислари эмишмиз. Бу билан фахрланишимиз керак экан. Биринчидан, бундай ўта жиддий хулоса чиқаришга ҳозирча ҳеч қандай асос ёки замин борлигини ҳеч ким исбот қилолмаса керак. Иккинчидан, босқинчига ворис бўлиш фахрли мартаба эмас, иснод-ку! Бу иғвога учсак, эрта Европа биз тўғримизда нима дейди? Бу гап қаердан чиқди, кимга керак бу сохта обрў?!”.\nКўчманчилик бугунги фанда ёввойилик ёки маданиятсизлик эмас, цивилизациянинг бир кўриниши сифатида талқин қилинишини қўятурайлик. Лекин ота-боболарни қилган ишига, босқинчи-босқинчи эмаслигига қараб танлаш миллий тарихнинг нима эканини яққол кўрсатиб берадиган феномендир: ким бизга ёқса, уни бобомиз деб тан оламиз, дарсликларимизга киритамиз, ҳайкалларини ўрнатамиз, ёқмаганларни унутишга ҳаракат қиламиз. Миллий тарих академик фандан узоқ, муаллифларининг кайфиятига ва маънавий приоритетларига қараб ишлаб чиқиладиган идеологик конструкт эканини мана шу ёндашувдан ҳам билса бўлади.\n“Чиғатой эл мени ўзбек демасун”\nБиз юқорироқда эсга олган Семёнов “История народов Узбекистана”нинг иккинчи китобида Шайбонийхон Мовароуннаҳрни осон эгаллашини қуйидагича тушунтиради: “Кўчманчи ўзбеклар мусулмон эди ва Темурийлар давлати аҳолисига тушунарли тилда гапирарди. Уларнинг раҳнамоси Шайбонийхон ўша пайтдаги мусулмон маданияти савиясидаги одам эди, икки маҳаллий тил – форсий ва туркийни мукаммал биларди, маърифат ва фанни яхши кўрувчи ўқимишли инсон эди”.\nОлтин Ўрда ва Чиғатой улуси Чингизхон асос солган мўғул империясининг қисмлари бўлиб, қатъий чегараларга эга эмас эди; кўп ҳолларда бу улусларда мустақил давлатлар ҳукм сургани билан, хонлар, чингизий шаҳзодалар у улусдан бу улусга ўтиб турар, бир-бирининг ерига даъвогарлик қилар эди. Темур ҳам Чиғатой улуси билан чекланмай, Олтин Ўрдани ўз назорати остида тутиб туришга уринган ҳамда бошқа мўғул улусларига даъво қилган: Хуросон, Эрон, Ироқ, Кавказнинг Элхонийлар давлатига қараган кенг ҳудудларини эгаллаган, тўртинчи мўғул улуси бўлмиш Юань Хитойига юриш чоғида вафот этган.\nЗамонавий илмий қарашлардан келиб чиқиб тушунтирадиган бўлсам, бу тўрт улус ягона дунё-иқтисодиётни ташкил қилган ва бир-бирига ҳар жиҳатдан боғлиқ бўлган. Уларнинг чегаралари бироз ўзгариб туриши, унисидан бунисига сулолалар, элита, ҳатто аҳоли кўчиб ўтиши одатий ҳол бўлган: Темур Олтин Ўрданинг бир бўлаги бўлмиш Шимолий Хоразмга чиғатой қабилаларини кўчириш сиёсатини юритган; ўзбек хонлари Шайбонийхондан анча олдин Тошкент ва Сирдарё бўйидаги шаҳарлар устидан назорат ўрнатган.\nШайбонийхон ҳам типик кўчманчи аристократия вакили эди: бир ерда ҳокимиятни қўлдан бой бергач, буюк бобосининг (Чингизхоннинг) мероси таркибига кирувчи бошқа минтақада бахтини қидирган. Эсингизда бўлса, ундан 265 йил олдин Жалолиддин Мангбурни шу ишни қилган – Мовароуннаҳр ва Хоразм қўлдан чиққач, Эрон ва Ироқда ўз давлатини тузишга уринган эди.\nҚолаверса, икки улуснинг туркий тилли аҳолиси келиб чиқиши, тили ва маданияти жиҳатидан яқин бўлган: бир тилда гапирган, бир динга эътиқод қилган, бир хил қабилалардан иборат бўлган. Алишер Навоий ўзининг машҳур мисраларида Хитойдан Хуросонгача яшовчи аҳолини ягона турк эли деб билишини таъкидлаб ўтади:\nОлибмен тахти фармонимға осон\nШайбонийхоннинг чиғатойларга машҳур мурожаати унинг учун этник тафовут бўлмаганидан далолат беради:\nЧиғатой эл мени ўзбек демасун,\nБеҳуда фикр қилиб, ғам емасун.\nШайбонийхоннинг Туркияда нашр этилган девони\nXIV–XVI асрларда ўзбек, чиғатой каби ўзликлар сиёсий характерга эга бўлиб, қабилавий иттифоқ деб тушунилган, қабилалар бир иттифоқдан бошқасига осон қўшилиб кетаверган, бир-бирини этник томондан фарқлаб, ажратмаган. Бобур Исмоил Сафавий билан иттифоқликда Мовароуннаҳрга кириб келиб, шиалик тартибларини ўрната бошлаганида чиғатой ва мўғул қабилалари ёппасига ўзбеклар томонига ўтиб кетганини, кейинги йилларда эса ўзбекларнинг қабилавий иерархиясига кириб кетганини эсга олайлик. Хоразм аҳолиси шиаларга қарши курашда раҳбарлик қилишлари учун Шайбонийларнинг бошқа тармоғидан бўлмиш чингизий шаҳзодалар Элбарс ва Бейбарсни ўзлари чақириб олган эди. Ўзбеклар, чиғатойлар ва мўғуллар бирлашиб қизилбошларга кураш олиб бориши асносида улар ягона ўзбек халқига бирлашган ва бугунги ўзбек сиёсий миллатининг тамал тошини қўйган эди.\nСафавийларга қарши урушлар\nБахтиёр Алимжановнинг Шайбонийхоннинг фаолияти Марказий Осиёда янги даврни бошлаб бергани, у ўрнатган тизим XX аср бошларигача сақлангани борасидаги хулосаларига қўшиламан. Бунга қўшимча равишда айтишим мумкинки, Шайбонийхон ҳамда унинг Дашти Қипчоқдаги рақиблари – қозоқ хонлари бошлаб берган жараёнлар яна икки асрча давом этиб, Марказий Осиёнинг бугунги этник, лисоний, маданий ва сиёсий картинаси шаклланишига замин яратди: ўзбеклар, қозоқлар, қорақалпоқлар ва қирғизлар шаклланиб, бугунги географияларида жойлашди, уларнинг тили ва маданиятидаги ўзига хослик шакллана бошлади. Олдинги халқлар – чиғатойлар ва мўғуллар сиёсий мавқейини йўқотиб, бошқа халқлар, шу жумладан ўзбеклар ва қозоқлар таркибига қўшилиб кетди.\nБаъзида “ўзбеклар бостириб кирмаганда ҳам ҳеч нарса ўзгармасди, фақат номимиз бошқача бўларди” қабилидаги фикрларни эшитиб қоламан. Бундай кўз қараш расмий тарихда ҳукм сураётган стереотиплардан илдизланади. Айтайлик, Аҳмадали Асқаровнинг 2015 йилда чоп этилган “Ўзбек халқининг келиб чиқиш тарихи” номли китобида яна ўша эски советча гаплар такрорланиб, Шайбоний ўзбекларнинг роли пасайтириб кўрсатилади, гўёки улар минтақадаги этник вазиятга ҳеч қандай таъсир ўтказмагандай таассурот уйғотилади . Аммо тарихий фактлар бунинг тескарисини кўрсатмоқда.\nШайбонийларнинг ўзбек тарихидаги ўрнини кўрсатувчи бир факт бор. Хоразм вилояти узоқ тарихи мобайнида кўпинча алоҳида сиёсий ва маданий бирлик бўлиб келган; XVI аср бошларида ҳам Хоразмда, ҳам Мовароуннаҳрда ўзаро қариндош ўзбек сулолалари иқтидорга келиши туфайли уларнинг ўзлиги умумийлашган, уларнинг негизида ягона миллат шаклланишига пойдевор қўйилган. Буни яхши тушунган машҳур америкалик ўзбекшунос Эдуард Оллворт ўзбек халқи ва давлати тарихини Ўзбекхондан ва Абулхайрхондан бошлайди .\nИккинчидан, Темурийлар давлатида туркий тилли чиғатойлар аҳолининг кўпчилигини ташкил қилмаган: шаҳарларда, ўтроқ туманларда, айниқса Хуросонда аксарият форс тилида гапирган. Чиғатойлар асосан Тошкент, Самарқанд, Қашқадарё, Балх ва Толукондаги яйловларни эгаллаган.\n“Бобурнома”да келтирилган Фарғона вилояти таърифига эътибор беринг: муаллиф вилоят “етти пора қасаба”га, яъни етти туманга бўлинишини айтади ва шулардан фақат Андижоннинг аҳолисини турк деб таърифлайди . Андижондан ташқари, йирик шаҳарлардан Тошкент ва Қаршида нисбатан кўп туркий тилли аҳоли яшаган; Самарқанд, Балх ва Ҳиротда чиғатойлар фақат аристократия ва ҳарбийларни ташкил қилган.\nЎзбекистон харитасига қарасангиз, ўзбек қабилалари номига аталган юзлаб, балки минглаб катта-кичик қишлоқни учратасиз: Фарғонадан Хоразмгача қўштамғали, қўнғирот, юз, қанғли, манғит, пичоқчи, балиқчи, айрончи, уйрот, кенагас, тўжа, қарапчи, чағали, туғали, қатағон, олқор, дўрмон, минг, баҳрин, сарой, қипчоқ, дархон, сиргали, кўкча, уйшин, жалойир каби номлар сочилиб ётибди. Ўзбекларнинг йирик гуруҳлари шаҳарлашиб, қарлуқ ва ўғуз шеваларига ўтиб кетганига қарамай, ҳалигача қипчоқ шевалари Фарғона, Хоразм, Самарқанд, Жиззах, Қашқадарё, Сурхондарё, Сирдарё, Тошкент каби вилоятларда ниҳоятда кенг тарқалган. Совет ўзбек этнографи Балқис Қармишева XX аср бошларида Бухоро амирлигининг жанубий вилоятларида келиб чиқиши Дашти Қипчоққа бориб тақалувчи ўзбеклар мутлақ кўпчиликни ташкил этишини аниқлаган эди . Шу далилларнинг ўзиёқ ўзбеклар Мовароуннаҳр, Хоразм ва Фарғонага не қадар катта оқим бўлиб кириб келганини кўрсатади.\nШайбонийхон бошлаган ишини якунига етказа олмай, 1510 йилда Исмоил Сафавийга қарши жангда ҳалок бўлган. Унинг фарзандлари, амакилари ва жиянлари тез орада бирлашиб, Ғиждувон жангида Бобур – Сафавий коалицияси устидан ғалаба қозонган ва Мовароуннаҳрда узил-кесил ўз ҳокимиятини ўрнатган. Айтиш керакки, улар тузган давлат – Бухоро хонлиги анча қудратли, барқарор ва мустаҳкам эди; Шайбонийлар Усмонлилар, Сафавийлар ва Бобурийлар қаторида мусулмон дунёсини бўлиб олган тўрт йирик кучдан бири ҳисобланарди. Шайбонийхондан кейин ҳукм сурган хонлар – амакилари Суюнчхўжахон ва Кўчкунчихон, жияни Убайдуллахон ва унинг ўғли Абдулазизхон йирик давлат арбоблари эди. Уларнинг фаолиятини ўргансангиз, улар мамлакатни шиа экспансиясидан сақлаб қолганини, ҳудудларини кенгайтириб борганини, иқтисодий ва сиёсий ислоҳотлар ўтказиб, давлатни мустаҳкамлаганини кўрасиз. Уларнинг ҳар бири алоҳида тадқиқотларга муҳтож, ўрганилмай қолиб кетаётган йирик тарихий шахслардир. Айниқса Убайдуллахонни алоҳида урғулаган бўлардим: 25 ёшида қизилбошлар устидан ғалаба қозониб, ғозийга, ёшлигидаёқ халқ қаҳрамонига айланган бу арбобнинг ўзбек тарихидаги роли ҳалигача етарли баҳоланмай келмоқда.\nБухоро хонлигида Абдулазизхоннинг вафотидан сўнг бошланган беқарорлик, турли чамаларга қараганда, 10–20 йил (Темурийлардагидан камроқ) давом этган. 1560–1570-йилларда охирги буюк Шайбоний – Абдуллахон II яна мамлакатни бирлаштириб, 20–30 йиллик барқарорлик ўрнатган. Унинг даврида Бухоро хонлиги максимал қудратга эришган.\nСанаб ўтилган Шайбоний ҳукмдорлар, сиёсий ва ҳарбий фаолиятдан ташқари, фан ва маданиятга ҳомийлик қилган. Шайбонийхон, Убайдуллахон, Абдулазизхон дилбар шеърлар ёзган, Кўчкунчихон таржимонликни рағбатлантирган; Шайбонийлар даврида туркий тилда тарихий солномалар ёзила бошланган. Қарши, Қўқон, Тошкент, Бухоро ва Хивадаги тарихий ёдгорликларнинг ҳам аксарияти Темурийлар даврида эмас, Шайбонийлар ҳамда улардан кейинги ўзбек сулолаларининг буюртмасига биноан қурилган.\nСамарқанддаги Шайбонийлар даҳмаси, XX аср бошларидаги фото\nЖаҳон фани Ўзбекистон академиясида ҳукмрон позицияда турган концепцияни асосли деб ҳисобламайди. Ўзбек давлатчилигини Сўғдиёна-ю Бақтрияга боғлашни, Шайбонийлар ва ўзбек хонликларининг ролини инкор қилишни дунё олимлари сиёсий конъюнктура меваси деб билади. Инглиз тилидаги тадқиқотларда, замонавий антропологик назарияларга асосланган рус тилли матнларда мутлақо бошқача ёндашувни учратасиз.\nШайбонийхоннинг қабр тоши, Санкт-Петербургдаги Эрмитраж музейи\nИлгарироқ Оллвортнинг қарашларига тўхталиб ўтдим. ЮНЕСКО шафелигида тайёрланган фундаментал тадқиқот – History of Civilizations of Central Asia китобининг XVI–XIX асрлар тарихига бағишланган бешинчи жилдида ҳам шунга яқин ёндашувни учратасиз .\nШайбонийлар даҳмасининг бугунги кўриниши\nХулоса ўрнида. Шайбонийлар бугунги Ўзбекистонга нима бера олади?\nМабодо буни сиёсий буюртма, сарой тарихчилиги деб ўйлайдиган бўлсангиз, халқ оғзаки ижодига мурожаат этинг. Фольклорист Ходи Зариф бахши Пўлкан шоирдан ёзиб олиб, 1928 йилда нашр эттирган “Шайбонийхон саргузашти” номли халқ достонида Шайбонийхон бош қаҳрамон, антагонист эса Бобур ролида гавдалантирилган. “Ўзбек адабиёти тарихи” фундаментал тадқиқотининг биринчи китобини ёзган адабиётшунос Натан Маллаев халқ хотирасидаги Шайбонийхон ва Бобур образлари расмий тарихчиликка мос келмаганини тушунтиришга уриниб, достондаги бу образлар реал тарихий шахсларга алоқаси йўқ, деган хулоса чиқаради . Аммо унинг хулосаси зўрма-зўраки экани кўриниб турибди.\nШундай экан, Шайбонийхоннинг тарихий роли тан олиниши аввало расмий тарих халқ хотирасига мувофиқ келишига олиб келади. Бундан ташқари, совет тарихчилигининг идеологик клишеларидан воз кечилиб, расмий парадигма академик позицияга, тарихий ҳақиқатга, дунё фанидаги тенденцияларга максимал даражада яқинлашиши таъминланади.\nСоветлар даврида қўшни республикалар билан “тарих талашуви” асносида ўзбек зиёлилари ўз ўтмишини қадимийлаштириб, бу ерларга ҳақ-ҳуқуқи борлигини кўрсатишга уринган. Ҳозирги кунда бунга эҳтиёж йўқ – илм-фан ҳам, халқаро сиёсат ҳам қадимийликни аҳамиятли омил деб ҳисобламайди. Бирор давлат беш юз йил олдин тузилган бўлсин, юз йил олдин тузилган бўлсин, жаҳон ҳамжамияти кўзи олдида ўз ерларига тўла ҳуқуқлидир.\nАксинча, охирги беш юз йиллик тарихга эътибор қаратилиши бугунги куннинг яхшироқ тушунилишига, бугунги муаммоларнинг илдизлари аниқланишига олиб келади. Ўзбек тарихчилиги кўп жиҳатдан олис ўтмиш ошуфтаси бўлиб қолмоқда. Тўғри, ёзма манбалар камлиги туфайли мавҳум, бугунги кунга ўхшамайдиган ва тушунарсиз узоқ ўтмиш ўзига хос романтика руҳига йўғрилган. Лекин бугунги кун учун охирги асрлар тарихи муҳимроқдир, зеро у бугун билан узвий боғлиқдир. Янги тарихга кам эътибор қаратилаётгани тарихчилик жамият учун фойдасиз, мавҳум гуманитар фан бўлиб қолаётганининг сабабларидан биридир.\nХонликлар даври жиддийроқ, холисроқ ўрганилса, қоп-қора, зулмат давр бўлмагани англашилади. XVI–XIX асрлардаги тарих жуда қизиқарли ва воқеаларга бой; бу даврнинг баланд-пасти етарли, албатта, аммо қатор жиддий маданий ва сиёсий ютуқларга ҳам эришилган. Қолаверса, ютқизиқларни, ҳақиқий қора босқичларни ўрганиш ҳам бугунни яхшироқ тушуниш учун фойдалидир. Ўзбек хонликларини ўрганган ўзбек ўзини яхшироқ тушунади.\nХонликлар даври бўм-бўш эмаслиги англашилгач, у чоғларда яшаган шахсларга муносабат ҳам ўзгаради. Шайбонийхон қаторида Кўчкунчихон, Убайдуллахон, Абдуллахон II, Элбарсхон, Бейбарсхон, Умархон, Имомқулихон сингари том маънода йирик шахслар ўтгани маълум бўлади. Уларнинг меросини ўрганиш ўн йилликлар давом этиб, бутун бошли янги олимлар авлоди етишиб чиқишига замин яратади. Тарихнинг янгича талқинлари ўртага чиқади.\nНиҳоят, ўзбек деган номнинг қадри ошади. Ҳар бир халқнинг, давлатнинг номи унинг маънавият капиталини, рамзий бойлигини ташкил қилади. Руслар руслигидан, қирғизлар қирғизлигидан фахрланади. Ўзбекларга ҳам ўзбеклигидан фахрланиш ўргатилади, лекин тарихга келганда, бу ном қадрини йўқотади: миллий тарих “бизнинг асл номимиз бошқа, бу ном беш юз йил олдин адашиб келиб қолган, тасодифан бирикиб қолган” деб уқтиради. Тарихга ёндашув ўзгариши билан бундай қарашлар барҳам топиб, бу этноним беш юз йиллик асосга эга экани, унинг ортида салмоқли рамзий капитал борлиги маълум бўлади.\n Очерки по истории государственности Узбекистана. – Ташкент: “Шарқ”, 2001, С. 97.\n Ўзбекистоннинг янги тарихи. Биринчи китоб. Туркистон Чор Россияси мустамлакачилиги даврида. – Тошкент: “Шарқ”, 2000, Б. 26, 52–53.\n Ўша манба, Б. 26.\n Sergey Abashin. Ethnogenesis and Historiography: Historical Narratives for Central Asia in the 1940s and 1950s / An Empire of Others. Creating Ethnographic Knowledge in Imperial Russia and the USSR. Budapest – New York, Central European University Press, 2014, pp. 145–170.\n История народов Узбекистана. Том 2. – Ташкент: Изд. Ан УзССР, 1947, С. 21–41.\n Ислом Каримов. Тарихий хотирасиз келажак йўқ // "Мулоқот" журналининг 1998 йил 5-сони.\n Асқаров А. Ўзбек халқининг келиб чиқиш тарихи. – Тошкент: “Ўзбекистон”, 2015.\n Allworth E.A. The Modern Uzbeks. From the Fourteenth Century to the Present. Stanford, Hoover Institution Press, 1990.\n Заҳириддин Муҳаммад Бобур. Бобурнома. – Тошкент: ЎзССР ФА нашриёти, 1960. 59–63.\n Кармышева Б. Очерки этнической истории южных районов Таджикистана и Узбекистана. – Москва: “Наука”, 1976, С. 86.\n History of Civilizations of Central Asia. Volume V. Turin, UNESCO Publishing, 2003.\n Маллаев Н. Ўзбек адабиёти тарихи. Биринчи китоб. – Тошкент: “Ўқитувчи”, 1965. Б. 632–633.


Халқимиз учун маҳаллий нашрлар қизиқ ва яқинми?\nНаманган шаҳридаги Нодира номидаги вилоят ахборот-ресурс маркази катта залида “Ҳудудий босма нашрларнинг ҳолатини яхшилаш бўйича таклиф ва тавсиялар” мавзусидаги семинар-тренинг бўлиб ўтди.\nЎзбекистон Мустақил босма оммавий ахборот воситалари ва ахборот агентликларини қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамоат фонди ҳамда республика Матбуот ва ахборот агентлиги ҳамкорлигида ташкил этилган семинарда вилоятдаги маҳаллий газета ва журналлар, электрон нашрларнинг бош муҳаррирлари, марказий ОАВнинг вилоятдаги мухбирлари қатнашдилар.\nНаманганда матбуот ва журналистика муаммоларига бағишланган, ғоят қизғин руҳда кечган семинарни вилоят матбуот ва ахборот бошқармаси бошлиғи Зиёвиддин Мансуров олиб борди.\nДаставвал сўзга чиққан Матбуот ва ахборот агентлиги масъул ходими Муҳиддин Омон, Мустақил босма ОАВ ва ахборот агентликларини қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамоат фонди вакили Музроб Тоғаевлар вилоят, туман-шаҳар нашрларини ривожлантириш, ОАВ томонидан йўл қўйилаётган қонунбузилиш ҳолатлари юзасидан мониторинг натижалари ҳамда тадбирнинг мақсадига тўхталдилар.\nМаълумот ўрнида, ҳозирда Наманган вилоятида 44 номда газета ва 6 номда журнал чоп этилмоқда. Таъкидландики, бугунги кунда барча ОАВдаги материалларни кузатаркансиз, мамлакатимизда рўй бераётган ислоҳотларни ҳар томонлама таҳлилий ва тезкор етказишда янги босқичга ўтган. Бу жараённи хоҳ марказий, хоҳ ҳудудий бўлсин, ҳамма нашрларда яққол кўриш мумкин.\nБироқ қуйидаги қизиқарли ва аянчли маълумотга бир эътибор қаратинг:\n“Таҳлилларга кўра, туман (шаҳар) газеталарига ҳудудда аҳолининг ҳечқурса 4 фоизи обуна бўлиши кифоя экан. Яъни бир киши обуна бўлганда, шу газетани унинг оила аъзолари ҳам албатта ўқийди ва бу орқали қамров даражаси 20-25 фоизга етади. Аниқроғи, 100 минг аҳоли яшайдиган туман (шаҳар)даги газетанинг обунаси йўқ деганда 4 минг нусха бўлиши керак. Аммо ўрганишлар кўп туман (шаҳар)ларда мазкур рақам 1 фоиз ҳам эмаслигини кўрсатмоқда...”\nБу ҳолат барча ҳудудларга тегишли бўлиб, афсуски, реал вазият жуда ачинарли. Айниқса, обуна кўрсаткичлари иккинчи ярим йилликда ва йил якунига бориб, анча камаяди. Масалан, вилоят хотин-қизлар қўмитаси ва Косонсой ва Наманган туманлари ҳокимлигининг нашрлари адади 1000 нусха атрофида ёки унга ҳам етмайди. Демак, соҳага ва журналистлар меҳнатини қадрлаш борасида тубдан ислоҳот, юксак муносабат зарур.\nМаҳоратли тренерлар – Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети халқаро журналистика факультети доцентлари Беруний Алимов ва Назира Тошпўлатоваларнинг “Ҳудудий нашрларнинг бугунги ҳолати: менежмент ва маркетинг йўналишларидаги муаммолар ва яхшилаш бўйича таклифлар”, “Ҳудудий нашрларда ахборотларни тайёрлаш - контент масаласи", "Журналист текширувини олиб бориш босқичлари ва тамойиллари”, “Амалга оширилаётган ислоҳотлар устидан жамоатчилик назоратини ўрнатишда журналистнинг роли ва касбий этика тамойили” каби мавзулардаги маърузалари эшитилди.\nСеминар-тренинг тақдимот ва маърузалардан сўнг эркин мулоқотга, савол-жавобларга уланиб, қарийб 5 соат давом этди. Бошқача бўлиши ҳам мумкинмасди.\nАйниқса, ОБУНА (О, бу на?!) ва кадрлар масаласи, журналистик суриштирув, газеталар дизайни ва саҳифалар мундарижаси, иқтисодий аҳволи мавзуларига киришиб кетилди. Баҳс-мунозаралар авжига чиқди, таклифлар, муносабатлар кенг муҳокама қилинди, психологик ёндашувга доир интеллектуал амалий машғулотлар уюштирилди. Мазкур семинар-тренингда замонавий йўналишлар бўйича илғор тажрибалар, берилган тавсиялар таҳририятлар фаолиятига ижобий таъсир кўрсатиши, шубҳасиз.\nҚайд этиш жоиз, муҳаррирлар бу йилги обуна мавсуми ҳолатидан хавотирда. Шу боис муассис, биринчи галда ҳокимликларнинг нашрдаги иштироки фақат обуна ташкиллаш билан чекланиб қолмаслиги, газетани молиялаштириш манбалари ҳақида ҳам бош қотириш лозимлигини илгари суришди.\n- Ўқитувчи ва ўқувчиларга мажбурий обуна тиқиштирилмаслиги ҳақидаги кўрсатмалардан улар умуман газета-журнал ўқишни йиғиштириб қўядилар, деган маъно келиб чиқмайди. Буни жойларда нотўғри тушуниб, тескари фикр юритаётганлар ҳам учраб турибди. Фақат уларни охирги пайтда ниҳоятда кўпайиб кетган тармоқ нашрларидан ташқари ўзлари истаган газета-журналларга обуна бўлишларига шароит яратиб бериш даркор. Шунда марказий ва маҳаллий нашрлар орасида ҳақиқий рақобат бошланади, - дейди “Тараққиёт мезони” газетаси муҳаррири Исроил Юсупов.\nМаҳаллий дори воситалари нархи 8−44 фоизга арзонлашди\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги маҳаллий дори воситалари нархи 8−44 фоизга арзонлашганини маълум қилди.\nқизиқ яқинми Халқимиз учун нашрлар маҳаллий ва


ЎзА - Қашқадарёдаги спорт мусобақаларида 700 нафарга яқин ёшлар куч синашди\n29.07.2019 16:28:44 Чоп этиш версияси\nҚашқадарёдаги спорт мусобақаларида 700 нафарга яқин ёшлар куч синашди\nПрезидентимиз томонидан илгари сурилган беш муҳим ташаббуснинг иккинчи йўналиши бўйича республикамизнинг барча ҳудудларида спорт мусобақалари ўтказилмоқда.\nШу муносабат билан Қашқадарё вилоятининг бир қатор ҳудудларида спортнинг юнон-рум кураши, футбол, стол тенниси, сузиш ҳамда енгил атлетика турлари бўйича мусобақа ўтказилди. Унда жами 700 нафарга яқин ёш ўзаро куч синашди.\nҚарши шаҳар болалар ва ўсмирлар спорт мактабида юнон-рум кураши бўйича ўтказилган “Биз гиёҳвандликка ва терроризмга қаршимиз” шиори остидаги очиқ биринчиликда мезбонлардан ташқари Сурхондарё вилоятидан ҳам ёш истеъдод эгалари иштирок этди.\nАлишер Навоий номидаги истироҳат боғида енгил атлетика бўйича Қарши шаҳридаги маҳалла ёшлари ўртасидаги мусобақалар ҳам қизғин баҳсларга бой бўлди. Болалар ва ўсмирлар спорт мактабининг футбол майдонида “Футболимиз келажаги” шиори остида 9-14 ёшгача бўлган ўсмирлар ўртасида футбол мусобақаси бўлиб ўтди. 120 нафарга яқин ёш иштирок этган турнирда Қарши тумани “Қоратепа“ МФЙ жамоаси биринчи ўринни эгаллаган бўлса, “Лаганди“ МФЙ ва “Падарон“ МФЙ жамоалари иккинчи ҳамда учинчи поғонадан жой олди.\nШаҳрисабз шаҳридаги “Беруний” соғломлаштириш ёзги дам олиш оромгоҳида “Ёз – ўтмоқда соз” шиори остида стол тенниси мусобақаси ўтказилди. Бу мусобақада оромгоҳнинг 100 нафарга яқин дам олувчиси иштирок этди. “Ҳисор”, “Локомотив” спорт ўйингоҳларидаги футбол, Китоб туманидаги сузиш ҳавзасида сузиш тури бўйича мусобақаларда ҳам ёшлар фаол қатнашди.\nҒолиб ва совриндорлар мутасадди ташкилотлар томонидан эсдалик совғалари билан тақдирланди.


Ўзбеклар Ереванга бормади\n29 ноябр 2020, Тошкент вақти: 08:06\nТаҳлилчилар фикрича, Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Владимир Норовнинг Ереванга келмагани расмий Тошкентнинг КХШТ фаолиятида иштирок этишни истамаслигини очиқ намойиш қилмоқда.\n16 апрел куни Арманистонда Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилотига аъзо давлатлар ташқи ишлар вазирлари кенгашининг йиғини бўлиб ўтди. Аммо бу анжуманда Ўзбекистон ташқи ишлар вазири қатнашмади.\nЎзбекистон ташқи ишлар вазирининг пайшанба куни Еревандаги учрашувга келмаслиги ҳақида бир кун аввал маълум бўлди, лекин Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилоти котибиятидагилар сўнгги дақиқаларгача Тошкент ўз ниятидан қайтиб, ҳеч бўлмаганда вазир ўринбосарини юборишига умид қилишаётган эди.\nЛекин “Ҳеч ким йўқ ва ҳеч ким келмайди” дея маълум қилди КХШТ котибиятининг ўзини таништирмаган расмийси.\nУнинг айтишича, Ўзбекистон ўз қарорини Ереван йиғинининг бемаврид ўтказилаётгани билан изоҳлаган.\n- Коллектив хавфсизлик шартномаси ташкилотига аъзо давлатлар ташқи ишлар вазирлари кенгашининг йиғини йилига икки марта ўтказилади.\nҚоидаларимизга кўра, бу кенгаш йилига камида икки марта ўтказилиши лозим. Ўзбекистон эса кенгаш йиғинини июнь ойида - ташкилот сессиясидан аввал ўтказишни таклиф қилди.\nБу таклифни қабул қилганимизда ташкилот ҳужжатларида белгиланган тартиб-қоидалар бузилар эди. Чунки биз ташқи ишлар вазирлари кенгашининг битта йиғинидан воз кечишимизга тўғри келар эди. Ўзбек ҳамкасбларимизга буни тушунтирдик, лекин улар ўз фикридан қайтмади, деди КХШТ котибиятининг ўзини таништирмаган расмийси.\nЛекин, КХШТ расмийсининг айтишича, бу на ташкилот фаолиятига, на Ўзбекистоннинг бу ташкилотдаги иштирокига таъсир қилади.\n- Ўзбекистон президенти Остонадаги йиғинга ҳам келмаганди, бу сафар ҳам йиғинга келган томонлар ўзлари мажлис қилиб қўяверади¸ деди КХШТ котибиятининг ўзини таништирмаган расмийси.\nҲақиқатан, Ўзбекистон қўшилганига ҳали уч йил тўлмаган тузилма машваратларини биринчи марта беписанд қолдираётгани йўқ.\nЎтган йилнинг декабрида президент Ислом Каримов ташкилотнинг Қозоғистонда ўтказилган норасмий саммитида иштирок этмаган эди.\nФеврал ойида Москвада ўтказилган навбатдан ташқари саммитда Каримов тузилма доирасида тезкор кучларни ташкил этишга оид ҳужжатни Ўзбекистоннинг “ўзгача фикри” инобатга олиниши шарти билан имзолади.\nТаҳлилчилар Тошкентнинг КХШТга бўлган бундай муносабати ва унинг гоҳ у ташкилотга кириб-чиқиши, гоҳ бошқасига қўшилиб, кейин ундаги иштирокини вақтинча тўхтадиган одатидан келиб чиқиб, “Ўзбекистоннинг бу ташкилотдаги иштироки истиқболлари савол остида" демоқдалар.\nАлександр Гольц Россиядаги “Еженедельний журнал” интернет нашрининг ҳарбий таҳлилчиси.\n- Албатта бу ҳозирча Ўзбекистоннинг КХШТдан чиқишини англатмайди. Лекин Тошкентнинг бу ҳаракатини КХШТ фаолиятида иштирок этишни истамаслигини очиқ намойиш қилмоқда, деб баҳолаш мумкин.\nАлбатта, Ўзбекистон ҳозир бу ташкилотдан чиқишини эълон қиладиган бўлса, бу кескин чора бўлади ва Россиянинг кескин жавоб чораларига сабаб бўлиши мумкин. Бундай ими-жимидаги саботаж эса, менимча, ташкилотнинг барча аъзоларига маъқул, дейди ҳарбий таҳлилчи.\nРоссиядаги “Время новостей” газетаси шарҳловчиси, Марказий Осиё бўйича таҳлилчи Аркадий Дубнов ҳам Тошкент турли ташкилотларга кириб чиқавериш одобдан эмаслигига фаросати етса-да, Ғарб билан алоқалари яхшиланаётгани вазиятида Кремль етакчилигидаги КХШТда қолиш унинг манфаатларига мос келмай қолди¸ дейди.\nҚолаверса, Дубновга кўра, ташкилотнинг бошқа аъзолари ҳам Ўзбекистондек ҳамкорларидан жудо бўлсалар, кўп ҳам қайғурмайди.\n- Бошқа томондан, Ўзбекистоннинг ташкилот доирасида муҳокама қилинадиган аксарият масалаларга доир “ўзгача фикрлари”ни билдираётгани КХШТнинг баъзи аъзолари ғашига тегаётгани маълум.\nЧунки бундай “ўзгача фикр”лаш маълум маънода ҳамкорликка путур етказади. Шу сабабдан Тошкент КХШТдан чиқадиган бўлса, ҳеч ким бундан хафа бўлмайди, дейди Дубнов.\nБундан ташқари, таҳлилчи фикрича, собиқ иттифоқ ҳудудида коллектив хавфсизликни таъминлашни мақсад қилган КХШТ ўзининг 17 йиллик умри даврида ўз мавқеини мустаҳкамлашга доир бирор “пичоққа илингудек” ишни қилмагани инобатга олинса, Ўзбекистоннинг тузилмада қолиши ёки ундан чиқиши билан ҳеч нарса ўзгармайди.\nАйни пайтда Ўзбекистоннинг бу тузилмани тарк этиши ҳақида гапириш ҳали эрта, деганлар ҳам йўқ эмас.\nЎзбекистонлик мустақил таҳлилчи Фарҳод Толипов фикрича, ўта беқарор Афғонистонга қўшни бўлган Ўзбекистон учун бошқа давлатлар билан хавфсизлик масаласида ҳамкорлик қилишнинг ягона воситасидан воз кечиш шошма-шошарлик бўлади.\n- “Ўзбекистон вакилининг ҳозирги бўлаëтган учрашувда иштирок этмаëтгани унинг чиқиб кетишига тайëргарлик” деган фикрдан йироқман. Балки биз буни “Биз КХШТ нинг фаолиятидан унчалик қониқмаяпмиз, КХШТ биз кутганчалик ўзини кўрсата олмаяпти” деган бир сигнал сифатида қабул қилишимиз мумкиндир.\nБу чиқиб кетишдан олдинги сигнал деган фикрдан ҳозирча йироқ бўлишимиз керак. КХШТдан чиқиб кетгандан кейин қайси хавфсизлик жамоаси тизимининг аъзоси бўлишимизни айта олмаймиз.\nБизнинг НАТОга кирмаслигимиз аниқ-ку. Якка ҳолда ўзимизнинг хавфсизлигимизни таъминлашга қодир эмасмиз.\nБиз барибир хавфсизлик масаласида қандай шаклда халқаро ҳамкорликка киришимизни ўйлашимиз керак. Шунинг учун бу соҳада ҳозирча шошилмаслик керак, дейди ўзбекистонлик сиёсатшунос.


Бемор болаларга таълим бериш учун «Меҳрли мактаб» муассасаси ташкил этилди\n08:23 / 06.05.2022\n“Болалар гематологияси, онкологияси ва клиник иммунологияси марказида даволанаётган болалар учун мактабгача таълим ва тарбия ҳамда умумий ўрта таълим бериш тизимини жорий қилиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ҳукумат қарори қабул қилинди.\nБолалар гематологияси, онкологияси ва клиник иммунологияси марказида даволанаётган болаларга мактабгача таълим ва тарбия ҳамда умумий ўрта таълим бериш жараёнларини самарали ташкил этиш учун “Меҳрли мактаб” давлат таълим муассасаси ташкил этилди.\n“Меҳрли мактаб” юридик шахс мақомига эга бўлиб, Халқ таълими вазирлиги ҳузурида ташкил этилади. “Меҳрли мактаб”да қуйидаги мактабгача гуруҳлар фаолият кўрсатиши мумкин:\nДаволанаётганларни мактабгача госпитал гуруҳларига қабул қилиш “Меҳрли мактаб” томонидан тақдим этиладиган рўйхатлар асосида амалга оширилади.\nМарказда даволанаётганлар учун алоҳида ишлаб чиқилган ўқув режаси асосида 1–11-синфлар ҳажмида умумий ўрта таълим берилади. Дарс машғулотининг давомийлиги бошланғич таълим (мактаб)нинг 1–4 синфларида – 35 дақиқа, 5–11 синфларда – 40 дақиқа бўлади. Бунда бир кунлик дарс машғулотлари 1–4 синфларда 3 соатдан, 5–11 синфларда 4 соатдан ошмаслиги лозим. Ўқув ҳафтаси давомийлиги 5 кунлик асосида олиб борилади.


6/6/2007 11:41:30 AM\nИнсон жуда бекарор мавжудот. Етишгани доим кам. Кейинги вактда узбек сайтларида булаётган бемаза айтишувлар одамни шунчалар зериктирдики, адабий мавзудаги чикишлардан бошкасини укимай куйдим. Аммо Пулкан шоир сулоласи тугрисида ёритилган маколалар яна бу тугрисида фикримни ёзишга мажбур этди. Мен бу авлод вакиллари тугрисида жуда кам билардим. Факат хурматли шоира Саодат Пулканова маколаларидан кейин бироз тушунчаларим ёришди. Гап менинг Пулкан шоир авлодини канчалик билишимда хам эмас. Улар бахши булишгандир, достончи булишгандир, ёки шоир булишгандир, асосийси узбек адабий меросида узининг улмас асарларини колдириб кетишган. Бугун уларнинг номига лой чапламоклик эса хатодир. Биз мусулмонлармиз. Хамма тарафдан килаётган ишимиз тугри булиб куринса хам, исломдаги бир калима суз билан хатомизни англаш кийин эмас. Мухаммад салоллоху алайхи васаллам айтдилар: "Утганлар хаккига ёмон суз айтмакдан тилингни тийгин"\nДавр узгараверади. Юрт бошкарувчилар алмашаверади. Халк эса кайси подшох даврида дунёга келган булса уша тизимда яшаб утади. Тизимнинг тугри нотугрилигини хам хамма бир хил англамайди. Кимлардир уша тизимда хизмат килмокликни бахт деб билади, кимлардир ундан жирканиб ишлайди. Кимлардир оиласини бокиш учун, кимлардир сохаси булгани учун яна кимлардир купрок пул ишлаш учун хукуматнинг турли жабхаларида ишлаб утадилар. Орадан йиллар утиб тизим "Яхши" ёки "Ёмон" деган ном олади. Тизим парчалангандан кейин, яшаганлар тизимнинг хатоларини осон курадилар. У тугрисида куркмай гапирадилар. Ленинни худо билан баробар килиб куйганимиз, коммунистик партияни бошимизга кутарганимиз кечагина эдику. Кечагина эдику, бугун Каримовни ит билан тенг килаётганлар у билан бирга ишлашгани, номини эшитса урнидан турганлари, сузлаганда чапак чалганлари. Мен бошкалар тугрисида гапирмай, узим биров Каримов тугрисида ёмон гапирса жахлим чикиб, тортишиб кетардим. Халк Демократик Партиясига ун саккизга кирган куним аъзо булгандим. Хуш, энди мен соткинманми? Халкимни сотган хисобланаманми?\nСаодат Пулканованинг укаси МХХда ишлагани учун бутун авлодни айблаш тугримикан? Менга колса унинг узини хам айбламайман. Уни айблаш учун у уз хизмат вазифаси доирасида ишлагани етарли эмас. Ахир бу хам бир касбку. Кимдир шу касбни эгаллаш учун беш йил университетда укийди. Тушинишга ожизман, бу сохада ишлайдиганларнинг хаммаси халкини сотиш билан шугулланадими? Демак узбек йигитларининг асллари соткин эканда. Ёки Миллий Хафсизлик Хизматида ишлаганларнинг хаммасининг етти пушти соткин утган булиши керакми? Агар эрта мухолифат ичидан бир киши юртга бош булиб колса бизда Миллий Хафсизлик Хизмати булмайдими? Биз хозир Каримов хукуматида хизмат килаётганларни айблаяпмиз. Унда салкам уттиз милион халкка виза килиб бериб АQШга, Европага ва Канадага чакириб олиш керак. Ушанда уларнинг бир кисми Бушга бир кисми Европа давлатлари призидентларига, бир кисми эса Канада хукуматига хизмат килишади.Каримов эса узига робортлар ясаб олади керак булса. Ха бу кулгули. Утиб кетган авлодларни ёмон отлик килиш ундан хам кулгулирок. Хар бир давлатнинг миллий хафсизлик хизмати бор ва унда уша касб мутахасислари ишлайди. Бизда миллий хафсизлик хизматининг ёмон отлик булганига унда ишловчилар эмас хукумат айбдор. Улар хукумат буюргандан ортикча иш килолмайдилар. Немислар Россияга бостириб кирганда, немис солдатларининг хаммасида русларга нисбатан хусумат бормиди? Асрлар оша Пулкан шоир сулоласининг адабий мероси урганилганда, бугун биз уларга отган тош узимизга тегиб утиши шубхасиз.\nХурматли Жахонгир Мухаммад. Сизга карши булган инсон сифатида эмас(аслида менинг хеч кимга шахсий хусуматим йук)асарларингизни укиб борувчи, жуда куп фикрларингизни кулловчи хамфикр сифатида, кейинги пайтларда сайтингизда ёритилаётган узаро айтишувларга каршилигимни изхор этаман. Мен олдинрок, балки ёшлар бир гапдан колишгани тузикрокдир деган фикр билан, сиз билан айтишаётганлардан бу мунозарани тухтатишларини сурадим. Бугун эса халкимизнинг бир улуг "Катта катталигини килмаса, кичик кичиклигини килмайди" деган ибораси билан сизга мурожаат килмокдаман. Бу карама-каршиликни кучайтирувчи маколаларнинг эзгулик учун киладиган иши йук. Сузларингиз канчалик хакикат булмасин, канчалик ёлгон булмасин, улар факат душманларингизнинг душманларигагина маъкул булиши шубхасиз. Бировга душман булганлар эса, сизга хам дуст булмайдилар. Бугун халк уртасида шарманда килинаётганларнинг хаммаси, узбек халкининг кузга куринган фарзандлари. Албатта, пахта даласига сув куйиб юрган миробни, пахса ураётган уй курувчини ёки бозорда утириб писта сотаётган кампирни сиёсатчилар ёки ёзувчилар танкид килишмайди. Уларнинг душмани уз доирасида булади ва уларни купинча гийбатчи хотинлар дейишади. Сиз танкид килаётганлар эса камида узбек халкига сизчалик хизмат килаётганлар ёки килиб утганлардир. Мен бугун менга мактуб йуллаган бир гурух ёш ижодкор ва адабиётга ихлосманд Узбекистонлик талаба киз-йигитлар номидан сузламокдаман. Улар сиздан ихлосларини кайтармаслигингизни илтимос килиб сурайдилар.


Аллоҳ мени кечирадими? » Ўзбекистон Мусулмонлар идораси Навоий вилоят вакиллиги расмий веб-сайти\nЎзбекистон Мусулмонлар идораси Навоий вилоят вакиллиги расмий веб-сайти » Ислом олами » Аллоҳ мени кечирадими?\nАллоҳ мени кечирадими?\n7-11-2018, 08:44 admin Ислом олами / Савол-жавоб 276\nСавол: Ассалому алайкум! Мен олдин намоз ўқиганман. Ўқиганимда хам тўлик адо этмаганман, яни бир ўқиб бир ўқимай. Қилган ибодатимнан қониқмас эдим. Хозир умуман ўқимаяпман ва бу яхшимаслигини биламан. Тўғриси иймоним кучли эмас қанча мажбурламай Аллоҳ таолога бўлган мухаббатни хис эта олмайман. Аллоҳ таоланинг яхши кўрган инсонлари қаторида бўлишни жуда-жуда хохлайман, лекин хеч хам уддалай олмаяпман. Аллоҳ таоланинг қахрига учраганман деб ўйлайман бундан жуда қўрқаман. Нега бундай бўляпти. Ибодатни ташлаб қўйиб энди яна қайтсам Аллоҳ таолани ғазабига дучор бўлмайман. Аллоҳ таоло мени кечирадими?\nЖавоб: - Ва алайкум ассалом! Сиз маълум бир муддат иймони мустаҳкам, ҳақиқий тақводор инсоннинг ҳузурида бирга яшанг. Олдинлари уламоларимиз омматан халқни қирқ кундан руҳий тарбия устозларининг ҳузурида иймондан сабоқ олишга чақиришар эдилар. Уларнинг хонақосида намознинг фарзларини ўргатувчи бир устоз, 5-10та сураларини ўргатиб қўювчи қироат устози, ақийдасини тўғриловчи ақийда устози, қиладиган касбини ҳалол-ҳаромини ўргатувчи фиқҳ устози бўлишган. Омматан халқ барча ишларини уларнинг маслаҳати ила қилишган. Ҳозирда бундай хонақоҳлар бўлмасада солиҳ инсонлар бор ва қиёматгача бўлади. Аллоҳ таоло Қуръони каримда “Содиқлар билан бирга бўлинглар” деб марҳамат қилган. Қнча муддат деган саволга “Уларга ўхшагунча” деб жавоб берилган. 40 кунда ҳар қанча фосиқ ҳам солиҳга айланади. Данакка қаранг, бир неча кун ерга кўмилган эди ниҳол бўлиб униб чиқди. Ерга экилмай 50 йил турса ҳам ундан бирор нарса ҳам унмас эди.\nМаълумки, азадор хонадонга жаноза учун эркаклар тўпланишади. Аёллар эса ...


“Бир футболчи тарихи”. Жароҳатлар уни севадиган Марко Ройс ҳақида / CHAMPIONAT.asia\n09:25Биласизми? "Реал" хеч қачон "Челси"ни юта олмаган 1 09:11Тухель Зиданга қарши ўйинларда умуман ютқазмаган 4 08:48"Челси" 2012 йилдан бери илк маротаба, ўз тарихида эса учинчи маротаба ЕЧЛ финалида ўйнайди 16 08:21Тухель кетма-кет иккинчи йили ЕЧЛ финалига чиқди 17 08:00Суперлига. Бугун "Пахтакор" Яйпанда, АГМК Термизда меҳмон 21 07:48Вернер ноябрь ойидан буён илк маротаба Чемпионлар лигасида гол урди - бўш дарвозага 6 07:28УЕФА Суперлигани рад этмаган клубларни икки йилга еврокубоклардан четлатмоқчи 28 07:11Томас Тухель "Реал"га қарши ўйиндан сўнг нималар деди? 26 05:20ЕЧЛ 1/2 финал. "Челси" - "Реал Мадрид" 2:0 7 02:50Зинедин Зидан: "Челси" муносиб ғалабага эришди. Биз шундоқ ҳам анча узоққа бордик, йигитларим билан фахрланаман" 89 02:08ПСЖ Орьени ортга қайтармоқчи 15 01:59ЕЧЛ. "Челси"га "Реал"нинг кучи етмади — бизни инглизча финал кутмоқда 471 01:41Моуринью "Рома"га биринчи трансфер нишони кимлигини маълум қилди 15 01:20Касильясда яна соғлиқ билан боғлиқ муаммо юзага келди 4 00:59Беларусь Кубоги. "Шахтёр" ярим финалда тўхтади, БАТЭ ва Умаров финалга чиқди! 2\n“Бир футболчи тарихи”. Жароҳатлар уни севадиган Марко Ройс ҳақида\nТеглар : Боруссия ДортмундМарко Ройс Германия терма жамоаси\n“Боруссия Дортмунд”ни энди таний бошлаганимда жамоа бош мураббийи Юрген Клопп эди.\nAйнан Клопп бошчилигидаги жамоа ЕЧЛнинг 2012/13 йилги мавсумида чорак финалда “Малага”ни қандай қилиб турнирдан чиқариб юборгани-ю, ярим финалда “Сантиаго Бернабеу”да “Реал Мадрид”ни қандай енгани ҳамон ёдимда. Эртаси куни барча газеталарда Роберт Левандовскининг покерига атаб қўлидаги тўртта бармоқни кўтарган сурати чиққан эди. Ўзи умуман дортмундликларнинг ёрқин авлодини кўпчилик яхши билади: Марио Гетце, Роберт Левандовски, Матс Ҳуммелс ва ҳоказо. Шуларнинг ичида яна бир футболчи борки, у бироз омадсизроқ десам адашмаган бўламан. 2014 йилги Жаҳон чемпионатига бора олмаган, Евро-2016 дан қуруқ қолган, ЖЧ-2018 га бориб гуруҳдан ҳам чиқа олмаган футболчи – Марко Ройс. Бугун у жароҳатларни эмас, балки жароҳатлар уни севувчи инсон ҳақида сўз боради.\nМарко Ройс – ким ўзи у?\nҚаҳрамонимиз 1989 йилнинг 31 май куни Германиянинг Шимолий Рейн-Вестфалияти федерал штатидаги Дортмунд шаҳрида дунёга келди. Отаси қулф ясайдиган уста, онаси эса офис ишчиси бўлган. У ёшлигидан футболга қизиқиб, “Боруссия Дортмунд”нинг академиясида машғулотларда иштирок этди. Ўша ерда футбол мактабини тугатди.\nРойс ўзининг профессионал фаолиятини Дортмундда эмас, “Рот-Вайсс” жамоасида бошлади. Унинг бу жамоага ўтишдаги асосий сабаб ўйин амалиётига эга бўлиш эди. 2007 йилнинг 29 сентябрь куни у “Оберхаузен” жамоасига қарши ўйинда ўзининг дебютини нишонлади. У 66-дақиқада захирадан майдонга тушди. Футболчи “Рот-Вайсс”даги илк мавсумида 16 та ўйин ўтказиб, 1 гол муаллифига айланди. Ўзининг жамоадаги фаолияти давомида жами 43 учрашувда 5 голнинг муаллифига айланди.\n2009 йилнинг 25 май куни Марко Мюнхенгладбахнинг “Боруссия”си билан 4 йиллик шартномага имзо чекди. Ўзининг дебют учрашувини Бундеслиганинг 1-турида “Бохум”га қарши баҳсда ўтказди. Ўйиннинг 70-дақиқасида захирадан ўйинга қўшилди. 28 август куни “Майнц 05” жамоаси билан ўйинда жамоадаги илк голини уришга муваффақ бўлди.\nБундеслигадаги дастлабки мавсумида 33 учрашувда 8 гол урди. 2010/11, 2011/12 йилги мавсумда жамоаси сафида ажойиб ўйинлар кўрсатган ярим ҳимоячи 2012 йилнинг 4 январ куни “Боруссия Дортмунд” билан 5 йиллик шартномага имзо чекди. Дортмундликлар футболчи учун 17 миллион евро тўлади. Марко дебют учрашувини “Вердер”га қарши ўтказди. У ўзининг илк голини ҳам айнан ушбу ўйинда киритди. ЕЧЛнинг 2012/13 йилги мавсумида жамоаси билан биргаликда финалга қадар етиб борди. Ўша ўйинда ўзининг фаол ҳаракатлари билан ажралиб турган футболчи пеналти ҳам ишлашга муваффақ бўлди. 2013/14 йилги мавсум бошланиши олдидан унинг дўсти Марио Гетце “Бавария”га ўтди. Aйни ўша чоғларда унинг “Барселона”, “Реал Мадрид”, “Манчестер Юнайтед” каби жамоаларга ўтиши ҳақида гап-сўзлар тарқалди. Бироқ у “Боруссия”ни тарк этмади. У бир неча йиллик фаолиятидан сўнг 2018 йилнинг август ойида жамоа сардори этиб тайинланди. Ўша вақтда, шунингдек, шартномасини 2023 йилгача узайтирди. 2018 йилнинг 26 сентябрь куни “Боруссия Дортмунд” сафидаги 100 голини урди. Ушбу голни у “Нюнберг”га қарши ўйинда урди.\n“Бавария”га ўтмаслиги ҳақида\nМарко Ройс “FAZ”га берган интервюсида унинг “Бавария”га ўтмаслиги ҳақида қуйидагича изоҳ берди: “Мен? “Бавария”га? Ҳеч қачон! Мени Мюнхеннинг "Бавария" сида ҳеч қачон кўрмайсиз. Ваъда бераман”, - дейди Ройс.\n2009 йилнинг 11 август куни футболчи Германия ёшлар термаси сафида Туркия ёшларига қарши ўйинда дебют қилди. 2010 йилнинг май ойида эса у Германиянинг асосий терма жамоасига қарши чақирув олди. Термаси билан биргаликда Евро-2012да иштирок этди. Бразилияда бўлиб ўтган ЖЧ-2014 га чақирилди, бироқ айнан ушбу мусобақадан олдин Aрманистон терма жамоаси билан бўлиб ўтган ўртоқлик учрашувида жароҳат олиб, таркибдан чиқди. Германия термаси эса ушбу мусобақада ғалаба қозонган эди. Турнир якунида Марио Гетце дўстининг футболкасини майдонга олиб чиққан.\nЖЧ-2018 га борган Ройс термаси билан биргаликда ҳеч қандай натижасиз ортга қайтди.\nЎзининг берган интервюларидан бирида Ройс шундай деган эди: “Футболчилар кўп пул топишади. Лекин улар ўз соғлигини ҳам йўқотишади. Мен барча пулларимни соғлигимни тиклаш учун сарфлаган бўлар эдим”.\n2015 йилда у немис модели Скарлетт Хартман билан танишди. Жуфтлик 2019 йилнинг 30 мартда қиз фарзанд кўришди.\n"Реал" Холандни кейинги йили харид қилишга тайёр 3\n16 мар 20:18:42\nагар жарохатлар булмаганда Ройсни энг зур санокли футболчилар билан солиштирса буларди\n16 мар 19:55:16\nMan uchun Marko Roys,Robin van Persia ,Andreys Inyest,Ueyn Runi,Xavi Kabi futbolchilarni oʻrni beqiyos\n16 мар 16:46:51\nMan xurmat qiladigon oyinchi roys


Ўз майдонимизда дуранг қайт этдик\nКиритилган сана: 12.05.2017.\nЎзбекистон биринчилигининг 9 турида, Муборакда «Янгиер» жамоасини қабул қилиб нурсиз дуранг қайд этдик.\nБаҳснинг 43 дақиқасида Муҳаммад Тошев ҳисобни очишга жуда яқин келди. Бироқ Тошевнинг боши билан берган зарбаси бироз ноаниқ чиқди. Иккинчи бўлимда майдонга тушган, Шахзодбек Убайдуллаевнинг ўзида бир неча вазиятлар юзага келди аммо унинг ҳаракат бе самар кетди. Қарши ҳужумларда анчагина аниқ ҳаракат қилган меҳмонларимиз ҳам юзага келган бир қанча вазиятлардан фойдалана олишмади. Натижада ҳар икки жамоа ҳам дуранга имзо чекдилар.\n17:00 «Машъал-2» (Муборак) – «Янгиер» (Янгиер) 0:0\nЧетлатиш: 22. Хусниддин Алиқулов\nЗахира: 35. Салимов Жавоҳир, 4. Акбаралиев Зуфар, 6. Мансуров Асилжон, 9. Азизов Собир, 13. Ҳакимов Аброр, 14. Сатторов Акбарали, 18. Давлатов Нодир.


ИнтерФУТБОЛ :: 208 кун кутилган гол бесамар кетди...\n208 кун кутилган гол бесамар кетди...\n«Ростов» ҳужумчиси Элдор Шомуродов аввалги пайшанба оқшоми нақ 208 кунга чўзилган голсиз сериясига нуқта қўйди, ниҳоят. Аммо ҳамюртимизнинг узоқ куттирган голи бесамар кетди - ростовликлар Европа Лигаси учинчи саралаш босқичида курашдан четга чиқишди...\nҲа, «Ростов» ўз майдонида Хайфанинг «Маккаби» клубига бас келолмади - 1:2. Оқибатда Валерий Карпин жамоаси учун янги евромавсум хотима топди. РПЛ вакилининг ягона голи ўйиннинг 9-дақиқасида Элдор Шомуродов томонидан урилди. У бунга қадар 2020 йили барча турнирлар ҳисобидан рақиблар дарвозасига атиги 1 марта йўл топганди. Аниқроқ айтсак, Ўзбекистон миллий жамоаси ҳужумчиси охирги марта 29 февраль куни РПЛ доирасида «Ахмат» (Грозний) клубига қарши кечган учрашувда гол қувончини туйганди. Ҳамюртимиз шундан кейин қаторасига 15та ўйинда майдондан голсиз чиқиб кетди. Мана, футболчимиз ниҳоят, яна гол урди, аммо клуби ЕЛ саралашидан чиқиб кетди.\nРПЛнинг янги мавсумига қарасак, Шомуродов ҳозирча на гол урди ва на самарали узатма муаллифига айланди. Энг муҳими, Валерий Карпин олдинроқ ҳужумчига далда бериб, унинг яна гол ура бошлашига умид билдирганди. Дейлик, мураббий бир ой муқаддам Шомуродов энди-энди спорт формасини тиклаётганини таъкидлади. Элдорнинг самарадорлик статистикаси тушиб кетиши оқибатида «Ростов» ҳам қийналмоқда. Ҳар ҳолда, ростовликлар РПЛ-2020|2021нинг дастлабки 8та ўйинида атиги 7та гол ҳосил қилишди ва бу чемпионатдаги рақобатчи жамоаларникидан анча кам.\n«Ростов» - «Маккаби» ўйинига келсак, Исроил клубида самаралироқ етакчи топилди. Яъни Шомуродов голига 33 ёшли Никита Рукавица жавоб берди. Ушбу ҳужумчи 5 йилдан буён «Маккаби»да ўйнамоқда. Австралиялик футболчи мавсум-2019|2020да Исроил чемпионати доирасидаги 36та ўйинда иштирок этиб, 22та гол урганди. Бу унинг бутун фаолияти давомидаги энг юқори кўрсаткичидир. Никита янги мавсумни ҳам жуда зўр бошлади - 2та ўйинда 4та гол. «Маккаби»га ғалаба келтирган зарба муаллифи эса - 22 ёшли Муҳаммад Абу-Фани. У бирор мавсум «Маккаби» асосий таркибидан муқим жой олган эмас. Бунга қадар «Хапоэль» (Хадера)да 2 марта ижара муддатини ўтаган Абу-Фани янги мавсум олдидан жамоа «заявка»сига тушди ва ҳаттоки, еврокубокларда ҳам ўйнаш имкониятига эга бўлди. Абу-Фани голига айнан Рукавица ассистентлик қилганини ҳам айтиш жоиз. Умуман, Шомуродовнинг тезкор голи «Ростов» учун ўйин давомидаги ягона ижобий ҳолат бўлиб қолди. Боз устига, мезбонлар иккинчи бўлим ярмида майдонда бир кишини йўқотишди: Данил Глебов рақиб оёғига тўғри ташлангани оқибатида қизил карточка олди. Энг қизиғи, Глебов фаолияти давомида РПЛ ўйинларида бирор марта четлатилмаган эди. «Ростов»да учинчи мавсумини ўтказаётган бу футболчи олдин РПЛда «Анжи» шарафини ҳимоя қилганди.\nБундан олдин Москванинг «Динамо» жамоаси ҳам ЕЛ саралашида омадсизликка йўлиққан эди. Яъни жуфтлик фаворити бўла туриб, «Локомотив» (Тбилиси)га 1:2 ҳисобида ютқазганди. Энди «Ростов» ҳам худди шундай муваффақиятсизликни такрорлади. Ваҳоланки, Карпин шогирдлари «Маккаби» билан ўйиндан олдин дам олиш учун қўшимча вақтга эга бўлишганди. Зеро, РПЛ 8-туридан ўрин олган «Ротор»га қарши ўйин учун жамоага техник ғалаба берилди. Бироқ «Ростов» футболчиларинг кайфияти ўйин атрофида кескин ўзгариб кетди...\nРоссия Премьер-лигаси 9-тури доирасидаги «Арсенал» - «Ростов» (2:3) учрашувидан кейин Италиянинг «Женоа» клуби Шомуродов учун 8,5 миллион евролик таклиф билан чиққан.\nАввалроқ, «Ростов» 8 миллион евролик таклифни рад этгани, кейин эса барча бонуслар билан ҳисоблаганда 9 миллион евролик таклифни қабул қилгани ҳақида хабар берилганди. Шунингдек, футболчининг кейинги трансферидан ростовликлар ҳисобига трансфернинг 15% миқдори тўланиши айтилганди.\nҚайд этилишича, «Женоа»дан ташқари 25 ёшли ўзбекистонлик ҳужумчига Европанинг яна уч клуби қизиқиш билдирган, аммо жамоалар номи маълум қилинмаган.\nМаълумот учун, Элдор Шомуродов ўтган мавсумда Россия Премьер-лигасида 11та гол уриб, тўпурарлар қаторидан жой олганди. Жорий мавсумда у 9 ўйинда битта гол муаллифига айланган. Шунингдек, Элдор Европа лигаси 3-саралаш босқичи доирасида ўтган ҳафта «Маккаби» (1:2) клуби дарвозасини ишғол этганди.\n15:24 Гвардиола ўрнига Нагельсман... (0)\n12:23 Белотти асло шошилмаяпти (0)\n11:25 Товен ва Дракслер икки клуб ўртасида талаш (0)\n10:54 Гризманн учун қайғурадиганлар бор (0)\n10:30 ЕЧЛ. «Реал» базўр қутулди ва бошқа ўйинларга батафсил шарҳ... (0)\n10:15 «Эль-класико» ҳакамлиги устидан шикоят (0)\n09:46 Юмтити энди вегетариан (0)\n07:18 Ўзил Рэшфордни қўллаб-қувватлади (0)


Самарқандда 6 масжид ва мажмуа тадбиркорларга ижарага берилади\nСамарқанддаги тарихий обидалар.\nСамарқанддаги 6 та тарихий масжид ва мажмуа тадбиркорларга ижарага берилади. Бу ҳақда 31 июль куни Sputnik нашри Давлат рақобат қўмитасига таянган ҳолда хабар берди.\nХабарда айтилишича, тадбиркорлар Янги Хайробод масжиди, Шайх-ул-Ислом мажмуаси, Ёмини мажмуаси, "Кўк масжид","Ургути" масжиди, "Маҳмуди Хоразми" масжидини 5 йилгача бўлган муддатга ижарага олиб, улардан тижорат мақсадида фойдаланишлари мумкин.\nДавлат рақобат қўмитасининг Самарқанд бўлими мутахассиси Бекзод Пайшанов Sputnik нашрига ижарага берилиши назарда тутилаётган масжид ва мажмуалар маданий меърос рўйхтига киритилганини айтди. Унга кўра, бу объектлар ижарага таъмирлаш шарти билан берилади.\n“Тадбиркорлар масжид ва мажмуаларни таъмирлаш бўйича ўз лойиҳаларини таклиф қилишлари керак бўлади. Вилоят Маданий меърос қўмитаси лойиҳаларни кўриб чиқиб уларни, тасдиқлайди. Шундан кейин Давлат рақобат қўмитаси тадбиркорлар билан ижара шартномаси имзолайди. Қайта таъмирлаш харажатлари ижара тўлови ўрнига ҳисобланиши ҳам мумкин”, деб ёзади Sputnik нашри.\nХабарда айтилишича, масжид ва мажмуалар Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 30 июнида қабул қилинган 450-сонли "2017-2019 йилларда Самарқанд туристик салоҳиятини ривожлантириш тўғрисидаги" қарорини ҳаётга тадбиқ қилиш мақсадида амалга оширилмоқда.


"Ҳашаматли ҳаёт синдроми" - у қандай касаллик? - Zamin.uz\n"Ҳашаматли ҳаёт синдроми" - у қандай касаллик?\nШундай синдром борми? Китобларда албатта йўқ, бироқ ҳаётда бор. Сўнгги пайтларда 17-20 ёшга етган ўғли ёки қизининг характеридан норози ота-оналар сони кўпайгандек гўё. Мана бу ўғлимни (қизимни) бир кўриб қўйсангиз, характерига тушуна олмай қолдим, егани олдида, емагани ортида, тагига машина олиб бериб қўйганмиз, энг яхши ноутбук ва смартфон бунда, зўр институтга киргизиб ҳам қўйдик, шаҳар марказида ҳашаматли уйимиз, тоғ ён бағрида дала ҳовлимиз бор, уй хизматкори ҳам ёллаганмиз.\nБироқ бу шароитлар негадир ўғлимга (қизимга) тескари таъсир қилаяпти шекилли. Уйда бир иш қилай демайди, қилсаям чала қилади, чиройли ва қиммат кийинишни хуш кўради, кўчадан бери келмайди, хатто овқатланган идиш-товоғини дастурхондан олиб қўймайди, иш буюрсанг ҳафа бўлади, укам ёки опам қилсин дейди, қаттиқроқ койисанг уялмай аразлаб уйдан чиқиб кетади. Ахир менинг ҳам, отасининг ҳам болалиги жуда қийин ўтган, олти болали уйда катта бўлганмиз, катта меҳнатлар эвазига қийинчилик билан шу даражага эришганмиз, бир-биримизга жуда меҳр-оқибатли бўлганмиз.\nЎғлимга (қизимга) қанча меҳр берсак, шунча меҳрли бўлиш ўрнига худбин бўлиб боряпти. Хатто жума намозга қатнайди. Тавба, шунда ҳам ўзгармади. Отаси қаттиққўл бўламан, деб бир-икки маротаба уришиб берган эди, ёнига йўламайдиган бўлди ва ўз соягоҳини ёмон кўриб қолди. Бирор маротаба касал қилмай ўстирганман, бироқ биз касал бўлиб қолсак иши ҳам йўқ.\nАйтинг, нега болам шундай, бунга на психотерапевт, на муллага ўқитиш, на буваси ёки бувисининг ўгити ёрдам беради? Биз мурожаат қилмаган одам қолмади. Ахир ёмон тарбия бермаган бўлсак, меҳримизни кўриб-билиб турган бўлса. Нима қилайлик?! Наслимиз ҳам тоза! Нима қилишни билмай қолдим. Бу нима ўзи?! Руҳий касалликми? Тарбиядаги нуқсонми? Бу нима бало ўзи?\nБуни мен “Ҳашаматли ҳаёт синдроми” деб атаган бўлур эдим. Асосий сабаби, албатта, бу – тўқ оила!\n“Ҳашаматли ҳаёт синдроми” ривожланишига туртки бўлувчи асосий омиллар:\n1) Уйда хизматкор сақлаш ва болани меҳнатга ўргатмай катта қилиш;\n2) Илк болалик давридан уни ўз ҳолига ташлаб қўйиш;\n3) Нопок йўллар билан топилган пуллар эвазига боқиш;\n4) Боланинг ҳар бир хархашасини сўзсиз бажариш;\n5) Бола олдида ўзаро бахслашавериш;\n6) Илк болалик давридан қимматбаҳо нарсаларга ўргатиш ва сотиб олиб бериш;\n7) Топиб келинган пулларни боланинг олдида санаш;\n8) Ота-онанинг ишдан кеч қайтиши ва ҳ.к.\nХўш нима қилиш керак? Ўғил ёки қиз ақлли-хушли бўлиб ўсиб-улғайсин деб на азоблар билан эришилган ҳашаматли ҳаётдан воз кечайликми энди?\nҲашаматли ҳаёт синдромини олдини олиш йўллари:\n1) Бола уч ёшга тўлгунга қадар Сизга декрет таътили берилдими, ишламанг, вақтингизни бола билан ўтказинг. Болани кўкрак сути билан боқинг, меҳр билан эмизинг. Сут билан нафақат озиқ моддалар, балки Она меҳри ҳам ўтади. Эмиб катта бўлган бола онага ҳам, отага ҳам меҳрли бўлади. Эркак киши эса на ҳомиладор аёл, на бола эмизадиган аёл билан уришмасин, уни ҳафа қилмасин. Бола онанинг қорнида ҳаммасини эшитиб ётади ва миясига ёзиб қўяди. Шунингдек, жанжал пайтида қонда тўпланган адреналин ва бошқа заҳарли моддалар болага йўлдош орқали, туғилгандан кейин сут орқали ўтади.\n2) Уч ёшгача бўлган болани қандай тарбиялашни билмасангиз, китоб дўконига боринг. Ҳозир бундай китоблар кўп ва нафақат жисмоний парвариш, балки психологик парвариш ҳақида ҳам;\n3) Илк болалик давридан бошлаб қўлини кўксига қўйиб салом беришни ўргатинг ва чиройли қилиб алик олинг;\n4) Бола қўлига қошиқ тутишни ўрганган кундан бошлаб, уни меҳнатга ўргатинг ва рағбатлантириб боринг:\nа) асалим анавини олиб бер;\nб) бўталоғим анави нон ушоқларини чўплай оласанми?\nв) қани иштонингни ўзинг кийиб кўрчи;\nг) манави нарса ҳалол, мана бу нарса ҳаром ва ҳ.к.\nШуни эсда тутинг: Бола 10-12 ёшгача катталар айтганини қилади, ундан сўнг ўз билганини қилади. Кейинги тарбия – бу кечиккан тарбия. Китоб болани илмли қилса, меҳнат уни тарбиялайди. Шунинг учун болани эсини таниганидан меҳнатга ўргатинг.\nМен “Ҳашаматли ҳаёт синдроми” деган касалликдан фарзандингизни фориғ қилиш йўллари ҳақида аниқ рецепт ёзиб бера олмайман. Бу жуда қийин масала. Бироқ ушбу китобда ҳар хил психотерапевтик усуллар ҳақида ёзганман. Улардан фойдаланиш мумкин. Ҳархолда тарбия фани энг қийин фан эканлигини унутманг. Эрта тарбия, эрта тарбия ва яна бир бор эрта тарбия! Сўзимни буюк мутафаккир Рудакий айтган ушбу мисралар билан тугалламоқчиман: “Гар киши ҳаётдан олмаса таълим, унга ўргата олмас ҳеч бир муаллим”. Шундан ўзингиз хулоса чиқариб олаверинг.\nПрофессор Зарифбой Ибодуллаевнинг\nБир қарашда зарарсиз туюлган, бироқ соғлик учун зарарли кундалик одатлар\n6-01-2021, 12:33, Ҳаёт тарзи\n15-08-2020, 05:43, Ҳаёт тарзи


13:43 / 04.07.2019 8057\n«Челси» собиқ яримҳимоячиси Фрэнк Лэмпардни бош мураббий лавозимига тасдиқлади.\nКлуб расмий сайтига кўра, 41 ёшли мураббий билан 3 йиллик шартнома имзоланган.\n«Челси»га бош мураббий бўлиб қайтиш – мен учун чексиз шараф. Бу клуб ва у билан бирга босиб ўтган йўлимизни қанчалик эъзозлашимни барча билади.\nБор диққат-эътиборим ишга, янги мавсум тайёргарлигига қаратилган. Бу ерга астойдил меҳнат қилиш ва клубга муваффақият келтириш учун келдим. Иш бошлашни сабрсизлик билан кутяпман», – деган Лэмпарднинг сўзларини келтирди «Челси» матбуот хизмати.\nИнглиз матбуотидаги хабарларга қараганда, Лэмпард янги лавозимида йилига 4,5 млн евро маош олади. «Кўклар», шунингдек, худди шунча миқдорда «Дерби Каунти»га компенсация пули тўлайди.\nМаълумот учун, Фрэнк мураббийлик фаолиятини 2018 йил май ойи охирида бошлаган эди. Унинг дебют мавсумида «Дерби Каунти» Чемпионшипда 6-ўринни олиб, АПЛга чиқиш плей-оффи финалида «Астон Вилла»га ютқазди (1:2).\nЭслатиб ўтамиз, Лэмпард 2001-2014 йилларда «Челси»да ўйнаган ва 13та соврин эгасига айланган. У 211та гол билан «аристократлар» тарихидаги энг яхши тўпурар саналади.\nЕвропа лигасининг амалдаги ғолиби, АПЛда бронза медали соҳиби «Челси» бир йиллик танаффусдан сўнг Чемпионлар лигасига қайтган.\n«Кўклар» мавсумни 11 август куни «Манчестер Юнайтед»га қарши АПЛ 1-тур ўйини билан бошлайди. «Олд Траффорд»даги учрашувдан 3 кун ўтиб, 14 августда Лэмпард жамоаси «Ливерпуль»га қарши Европа Суперкубоги учун майдонга чиқади. Ўйин Истанбулдаги «Vodafone Park»да бўлиб ўтади.\n«Челси» Лэмпарднинг бош мураббийлигида илк ўйинни ўтказди\n«Челси» беш футболчиси билан хайрлашди


Ориф Одилхонов (1938-2002) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек зиёлилариОриф Одилхонов (1938-2002)\nОриф Одилхонов (1938-2002)\nЧоп этилган 09.03.2016 24.02.2018 МуаллифZiyouz.uz\nОриф Одилхонов 1938 йилнинг 10 январида Тошкент вилоятининг Паркент туманига қарашли сўлим Сўқоқ қишлоғида таваллуд топди. Унинг болалик йиллари уруш ва урушдан кейинги оғир йилларга тўғри келди. 1955 йили Тошкент қишлоқ хўжалик институтининг агрономия-иқтисодиёт факултетига ўқишга кириб, уни 1960 йили битирди.\nИнститутда ўқиб юрган даврида у Хайриддин Салоҳ, Эркин Воҳидов каби атоқли шоирлар билан дўстлашиб, Мақсуд Шайхзода, Ғафур Ғулом, Миртемир каби устоз шоирларнинг суҳбатларидан баҳраманд бўлган. Институтни битирганидан сўнг Фарғона вилоятининг Тошлоқ туманидаги жамоа хўжаликларидан бирида ҳисобчи, Юқори Чирчиқ туманида маданият бўлими мудири, 1970 йилдан умрининг охиригача “Сўқоқ” дам олиш уйининг раҳбари бўлиб ишлади.\nОриф Одилхоновнинг “Баҳор атри”, “Тоғда бир чашма”, “Бодом гуллари”, “Умид юлдузлари”, “Сўнмаган севгим”, “Қўшиқ куйласам”, “Тоғлар таронаси”, “Сайланма” каби шеърий тўпламлари шеърият мухлисларининг кўнгил мулкига айланган. 1988 йили унинг “Паркент тарихи” номли китоби ҳам чоп этилган.\nУнинг юздан ортиқ шеър ва ғазаллари машҳур хонандалар томонидан куйлаб келинаётир. Ориф Одилхоновнинг камтарин меҳнати ҳукуматимиз томонидан муносиб тақдирланган. У “Республикада хизмат кўрсатган маданият ходими” фахрий унвони, орден ва медаллар соҳиби.\n← Аввалги Аввалги Йордан Радичков. Мафтункор парвоз жозибаси (ҳикоя)\nКейинги → Кейинги: Маматқул Жўраев. Халқ ижодиёти — бебаҳо қадрият


12:52 20 Март 2018\n© Sputnik/ Михаил Метцель/POOL\n11:04 29.09.2015 (Янгиланган 21:09 29.09.2015) Ҳавола олиш\nБМТнинг 70 сессиясида Россия президенти БМТнинг дунё муаммоларини ечишдаги ўрни, “ИД” хавфи, НАТОнинг кенгайиши, собиқ Иттифоқ республикаларидаги рангли революциялар, Украина муаммоси, экологик хавфлар ҳақида гапирди.\nТАШКЕНТ, 28 сен – Sputnik. Владимир Путиннинг БМТнинг 70 сессиясида нутқ сўзларкан, дунё тинчлигига хавф солаётган асосий муаммоларни бирин кетин таъкидлаб ўтди ва ва уларга ечим таклиф қилди.\nНутқининг бошида Владимир Путин БМТнинг ташкил этилиш тарихида собиқ Совет Иттифоқи ва Гитлерга қарши тузилган коалицияниг ўрни ҳақида гапирди. Шу билан бирга БМТнинг ҳозирги кундаги аҳволи, халқаро муаммоларни ечишда ожизлиги, баъзи давлатлар БМТ низомига бўйсунмай, хохлаган ишларини қилатгани ҳақида ҳам гапирди. Хусусан у ҳозир БМТни катталар оёғи остида чалкашиб юрган болакайга ўхшатди.\nҲаммага маълумки «cовуқ уруш» тугуганда кейин дунёда ягона “куч маркази” қолди. Ўшанда ушбу чўққини эгаллаганлар ўзларини дунёнинг эгаси деб ҳис қилиб, бошқалар билан, хусусан БМТ билан, ҳисоблашмай қўйдилар. Ҳаттоки БМТ ўз вазифасини ўтаб бўлди, унинг муддати тугади деган гаплар ҳам бошланди.\nАлбатта дунё ўзгармоқда, БМТ ҳам унга мос бўлиши керак. Россия ҳам бу борада кўлами кенг ҳамкорликка таёр. Лекин БМТнинг обрўсини йўққа чиқариш жуда хавфли деб ҳисоблаймиз. Бу халқаро алоқалар тузимини йўқ қилиши мумкин. Ўшанда дунёда “зуравонлик қоидасидан” бошқа ҳеч қандай қоида қолмайди. Дунёда бргалашиб ишлаш ўрнида яккаҳокимлик тизими вужудга келади. Ҳамкорлик ўрнини мустабидлик эгаллайди. Демократия ва озодлик ўрнини эгоизм эгаллайди. Ҳақиқий мустақил давлатлар ўрнида кўплаб ташқаридан бошқариладиган мустамлака давлатлар пайдо бўлади.\nДавлат суверенитети бу ҳар бир халқ ҳар бир давлатга ўз тақдирини ўзи ҳал қилиш имконига эга бўлиш. Шундай бўлсада, Владимир Путин БМТнинг юксак имкониятлари борлигига ишонч билдирди ва у дунда тинчликни таъминловчи ягона ташкилот эканлигини таъкидлади..\n“Бирлашган Миллатлар ташкилоти – қонунийликда, кенг кўламлиликда ва дунёнинг барча миллат ва давлатларини мужассамлаштиршда тенги йўқ ягона ташкилот”, — деди Владимир Путин.\nБМТнинг асосий вазифаси дунёнинг барча бурчакларида тинчликни, регионал ва глобал барқарорликни сақлаш.Хавфсизлик фақат танланган мамлакатлар учун эмас балки ҳамма учун таъминланиши керак. Бу қийин, узоқ муддатли иш, лекин бошқа иложи йўқ, деди.\nСурия ва “ИД” ҳақида\nЎтган йиллар тажрибасини унутмаслик керак. Совет Иттифоқи тарихини эсга олсак, социал революцияларни чет давлатларига эспорт қилиш кенг қўлланиларди. Лекин бундай ўзгаришлар одатда ривожланишга эмас аксинча можаро ва давлат емрилишига олиб келарди. Кўриниб турибдики, баъзи давлатлар бундан керакли хулоса чиқариб олмаган, бировлар хатосидан ўрнак олиш ўрнига уларни такрорлаш билан шуғулланаяпти. “Демократик” революцияларни экспорт қилиш давом этмоқда.\nЯқин Шарқ ва шимой Африка давлатлрига назар солсак бунга амин бўламиз. Албатта ушбу мамлакатларда ижтимоий ва сиёсий муаммолар бор эди ва одамлар ўзгаришни хохлар эдилар, лекин охири нима бўлди? Четдан қилинган тажовузкорона ҳаракатлар оқибатида ислоҳотлар ўрнига бутун давлат тузими, одамлар турмуши сурбетлик билан бузиб ташланди. Оқибатда демократия ва ривожланиш ўрнига – уруш, қашшоқлик ва миллионлаб қочқинлар пайдо бўлди. Шу ўринда, савол туғилади: — Нима иш қилиб қўйганингларни тушунасизларми ўзи?\nҲаммага маълумки, Яқин Шарқ ва шимолий Африка мамлакатларидаги ҳукумат ваакуми натижасида, ҳудуд террорчилар билан тўла бошлади. “Ислом Давлати” байроғи остига ўн минглаб жангарилар йиғилган. Улар орасида Ироқдаги давлат тўнтарилиши оқибатида ишсиз қолган ҳарбийлар, Ливия фуқаролари, Сурия мухолифатчилари ва бошқалар.\n“Террорчилар билан ҳамкорлик қилиш, уларни қурол билан таъминлаш, бу нафақат узоқни кўра билмаслик балки олов билан уйнаш каби хавфли”.\nАфсус билан айтиш керак-ки террорчилар лагерларида дунёнинг кўплаб мамлакатларидан жангарилар таёргарликдан ўтмоқда. Улар орасида Европа мамлакатлари ва Россия ҳам бор. Ушбу қон ҳидлаган каллакесарлар ўз юртига қайтиб қора ишини давом эттиришга йўл қўймаслик керак.\nБугун биз Сурия ва Ироққа ҳарбий техник ёрдам кўрсатмоқдамиз. Жаҳон ҳамжамиятининг бундай ёрдамдан бош тортиши — жуда катта хато деб ҳисоблаймиз. Шуни тан олиш керакки Сурия ҳукуматига, президент Асадга содиқ бўлган қўшнлар ва Курд халқ армиясиан бошқа ҳеч ким “Ислом Давлати”га қарши кураш олиб бораётгани йўқ. Биз ушбу регион муаммоларини яхши тушунамиз.\n“Биз олдимизда турган муаммоларни ечиш учун кучларни бирлаштиришга ва ҳақиқатдан ҳам кенг халқаро коалиция тузишга чақирамиз”\nАлбатта бундай коалициянинг асосини исломий давлатлатлар ташкил қилиши керак. Чунки ”ИД” нафақат уларга тўғридан-тўғри таҳдид солмоқда, балким ўзларининг қонли жиноятлари билан буюк Ислом динини булғамоқда.\nЯқин кунлар ичида Россия, БМТ Хавсизлик Кенгаши раиси вазифасида, вазирлар кенгаши ўтказади. Унда “ИД”га қарши курашаётган барча кучлар ҳатти-ҳаракатини мувофиқлаштириш масаласи кўриб чиқилади. Умид қиламанки ЕИ мамлакатли ҳам бу боради бизни қўллаб қувватлайди. Ўшанда қочқинлар учун вақтинчалик қароргоҳлар қуришга ҳам тўғри келмайди.\n“Ливия давлат тузимини қайта тиклаш, Ироқ янги ҳукуматини қўллаб-қувватлаш ва Суриянинг қонунний ҳукуматига ҳар тарафлама ёрдам бериш жуда зарур деб ҳисоблайман”.\nАлбатта, мустақил давлатларга бундай ёрдам уларнинг хохишига қараб, фақатгина БМТ низоми асосида таклиф қилиниши керак.\nУкраина ва собиқ Иттифоқ республикалари ҳақида\nБаъзи ҳамкорларимиз, “совуқ уруш” пайтидаги каби фикрлашда давом этмоқда ва уларнинг макқсади янгидан янги ҳудудларни эгаллаб олиш. Аввал улар НАТОни кенгайтириш билан шуғулланишди. Шу ўринда нима учун, деган савол туғилади, "Варшава шартнома"си аллақачон ўз кучини йўқотган бўлса. НАТО эса ҳалиям кенгаймоқда. Кейин бўлса, собиқ Иттифоқ республикалари олдига танлов қўйилди: Ғарб билан бўласизларми ё Шарқ билан?\nАлбатта, бундай иш олиб бориш эртами кечми тўқнашувга олиб келиши керак эди. Украинада бу юз берди. Бир гуруҳ норози одамлар ёрдамида ҳукумат тўнтариб ташланди. Оқибатда фуқаро уруши.\nБиз аминмизки: қон тўкилишини фақат Минск шартномасини бажарилгандан кейин тўхтатиш мумкин. Қурол яроғ, қўрқитиш билан тинчлик бўлмайди… Барча фуқаролар талабларини ҳисобга олиш керак… Украина маданиятли давлат сифатида ривожланиши керак.\nБМТ назорати остида махсус форум тузишни таклиф этамиз. Ушбу форумда табиий манбааларнинг камайиши муаммоларини, яшаш шароит ўзгаришларини ва иқлим ўзгариши муаммоларини биргаликда ўрганб чиқишни таклиф қиламиз. Экологик муаммоларн ечишда барча давлат кучларини бирлаштирмоқ керак. Экологик ҳалокатлар оқибатлари билан курашишдан ташқари, табиат механизмларини ишга тушириш керак