Афғонистон миллий қаҳрамони, «Панжшер арслони» Аҳмад Шоҳ Масъуд. Ватани озодлиги, тинчлиги ва дунёвийлиги учун курашган генералнинг хоинона ўлдирилиши - Daryo\n20:08, 10.09.2021 169542\nАфғон қўмондони Аҳмад Шоҳ Масъуднинг худкуш террорчилар томонидан ўлдирилганига бу йил 20 йил бўлди. Замонавий Афғонистонда Аҳмад Шоҳ Масъуд шахсига тенг келувчи шахсият йўқ, яъни унинг шахсига ҳурмат афғонларнинг мақоми, келиб чиқиши, даражасидан қатъи назар бир овоздан қабул қилинувчи ягона нарса. Хўш, ушбу саркарда қандай қилиб жанг майдонида эмас, ўз уйида хоинларча ўлдирилганди?\nАфғон Че Гевараси\nПанжшер вилоятидаги тожик оиласида туғилган Масъуд нисбатан яхши маълумот олди, нуфузли Кобул лицейида ўқиди. 1973 йилда эса Кобул политехника институтига ўқишга кирди. Шу ерда Масъуд француз тилини ўрганишга муваффақ бўлди.\nБироқ Масъуд бу олийгоҳда узоқ ўқимади. Афғонистонда Муҳаммад Зоҳир Шоҳ ўрнатган демократия 1973 йил Муҳаммад Довуднинг ҳарбий тўнтаришидан сўнг тугади ва ўнг кучлар вакили бўлган ёш «Панжшер арслони» Покистонга қочиб кетди. Шу ерда у Афғонистоннинг бўлажак президенти Бурҳониддин Раббонийнинг исломий мухолифатига қўшилди.\nШоҳ Масъуд жанг майдонига 1975 йилда илк бор қадам қўйди. Унинг отряди Панжшерни эгаллади, лекин қўзғолонга уриниш амалга ошмади. Шоҳ Масъуд тўғридан-тўғри қуролли курашнинг муваффақиятига ишонди ва маҳаллий аҳолининг муносабати, содиқлиги каби факторларни инобатга олмади. Натижада у Довуднинг асосий кучлари билан тўқнашмасдан ўз отряди билан Покистонга қайтишга мажбур бўлди.\nАҳмад Шоҳ Масъуд хатоларини таҳлил қилди ва кубалик икки инқилобчи Фидел Кастро ва Эрнесто Че Гевара тажрибалари орқали замонавий партизанлар урушининг тактикасини ўрганди. Шоҳ Масъуднинг стратегик истеъдоди тез орада Афғонистон урушининг бошланиши билан тасдиқланди, бу унинг «энг юлдузли» даври бўлди.\nАҳмад Шоҳ Масъуд мужоҳидлари билан\nФото: Afghan Journeys\nАҳмад Шоҳ Масъуд 1978 йил, ҳокимиятга коммунистик Афғонистон Халқ Демократик партияси келгач, ватанига қайтиб келди. Муҳаммад Тараққий бошчилигидаги янги ҳукуматни атеистлар ва чет элликлар қўғирчоғи дея ҳисоблаган Аҳмад Шоҳ Масъуд қаршилик кучларини тузиш учун стратегик қулай ҳудуд — Панжшер томон йўл олади. Панжшерга деярли қурол ва пулсиз келган Масъуд тез орада нафақат Раббоний бошчилигидаги «Афғонистон ислом жамияти» гуруҳининг, балки бутун мужоҳидлар ҳаракатининг муҳим шахсларидан бирига айланди. Масъуд кучларининг асосий қисмини Афғонистон шимолида яшовчи тожиклар ташкил қиларди.\nПартизанлар урушидаги маҳорат ва танланган стратегик позицияси туфайли Аҳмад Шоҳ Масъуд мужоҳидларнинг энг обрўли қўмондонларидан бири бўлди. Панжшерда жойлашган Масъуд амалда бутун шимолий Афғонистонни назорат қилади, шу жумладан, Панжшердан атиги 40 километр узоқликда жойлашган Кобулни ҳам. Совет қўшинларининг уни йўқ қилиш учун Панжшерга уюштирган бешта ҳарбий операцияси муваффақиятсиз тугайди. Масъуд замонасининг энг кучли ҳарбий техника ва яхши тайёргарлик кўрган аскарларига эга бўлган СССР армияси ҳужумларини ўзининг кичик гуруҳи билан қайтаради. Шундан сўнг уни «Панжшер арслони» деб атай бошлашади.\nҚизиғи шундаки, СССР билан курашган бўлса-да, совет генераллари уни ҳеч қачон инсоний қиёфаси ва ўзига хос ҳарбий шарафини йўқотмаган оқил ҳамда қобилиятли қўмондон деб ҳисоблаган. Афғонистондан совет қўшинлари олиб чиқилгандан сўнг ўн йил ўтиб Масъуд билан учрашган совет генерали Руслан Аушев собиқ душман билан суҳбатини шундай ёзиб қолдирган: «У менга ажойиб бир гапни айтди: ‘Мен сиз билан бошқача уришишим ҳам мумкин эди. Мен сизнинг йўловчи самолётларингизни уриб туширишим мумкин эди, аммо мен буни қилмадим. Мен сиз билан уруш қоидалари бўйича уришдим’».\nҚўмондон Аҳмад Шоҳ Масъуд мужоҳидлари билан\nҒарб журналистлари Шоҳ Масъудни суҳбатдошларини хушмуомалалик, ақл-идрок ва билимдонлик билан ҳайратга соладиган инсон эканини қайд этади. Бундай фазилатларни жанговар қўмондонларда камдан кам учратиш мумкин. У қон тўкишдаги иштирокини мажбурий чора сифатида кўрсатади: «Афсуски, шароит мени қурол кўтаришга мажбур қилди».\nАҳмад Шоҳ Масъуд Афғонистондан совет қўшинлари олиб чиқилгач Шимолий Афғонистондаги энг нуфузли сиёсий арбоб бўлиб қолади, эндиликда у жангарилар отрядини эмас, бутун бошли армияни бошқарадиган генералга айланганди.\n«Толибон» билан кураш\nНиҳоят, 1992 йилнинг апрель ойида мужоҳидларнинг қуролли гуруҳлари Кобулга киради ва советпараст Нажибулло режими ағдарилади. Аммо кураш бу билан тугамади, ҳокимиятга келган, асосан, ўзбек ва тожиклар, яъни миллий озчиликларнинг манфаатини ифода этувчи Масъуд—Раббоний гуруҳи СССРга қарши курашган бошқа мужоҳид генераллар(айниқса, пуштунлар)га ёқмади. Кечаги иттифоқчилар бир-бири билан қонли адоват олиб бораётган пайтда саҳнага фундаменталист «Толибон» гуруҳи чиқади. Дастлаб толибларни туганмас зўравонлик ва қонунбузарликдан азият чеккан кенг омма қўллаб-қувватлайди. Асосан пуштунлар ҳаракати бўлган «Толибон» Покистон ва мамлакатдаги пуштунлардан катта кўмак олади.\nТолиблар 1996 йил Кобулга етиб келади ва Шоҳ Масъуд қўшини чекинишга мажбур бўлади. Шоҳ Масъуд бу сафар ҳам СССР билан курашда таянч нуқта бўлган Панжшерга жойлашади ва яна бир бор «Панжшер арслони» эканини кўрсатади. «Толибон» ҳеч қачон унинг қаршилигини куч билан енга олмайди.\n1996 йилнинг ўзидаёқ «Толибон»га қарши туриш учун шимоллик дала қўмондонлари Шимолий Альянс иттифоқига бирлашади. Шоҳ Масъуд унинг раҳбарига айланади. «Толибон»га қарши курашиш учун Масъуд Эрон ва ғарб мамлакатларидан иттифоқчилар қидиради. Етарли қўллаб-қувватловга эришган Шимолий Альянс беш йил давомида «Толибон» билан курашади ва мамлакатнинг 30 фоиз ҳудудини ўз назорати остига олади, толибларнинг қаршилигини секинлик билан синдира бошлайди. Аҳмад Шоҳ Масъуд бирлашган Афғонистоннинг эҳтимолий раҳбарлари қаторига киради.\nАҳмад Шоҳ Масъуд ва Европарламент президенти Никол Фонтейн\n«Меҳмон уйни бузмаслиги керак!»\n2000 йиллар бошида «Толибон»нинг халқаро сиёсий аҳволи оғирлашади, кутилмаганда ташқи ва ички босим кучаяди. Турли ташкилотлар Афғонистонга «Ал-Қоида» террористик ташкилоти мамлакатда жойлашгани учун санкциялар жорий қилади. Қолаверса, толибларнинг шафқатсиз ва қаттиққўл тартиби аҳолида уларга қарши кайфиятни кучайтиради. Бунинг устига Шимолий Альянс билан давом этаётган уруш ресурслар тақчиллигини келтириб чиқаради. Шимолдаги қаршилик ғарбий ва жануби-ғарбий минтақаларга ҳам тарқалади. Туркиядан қайтган Абдурашид Дўстум шимолда, Эрондан бўлган Исмоилхон ғарбда аскар йиғиб, урушга тайёргарлик кўра бошлайди.\nШимолий Альянс TAPI (Туркманистон, Афғонистон, Покистон ва Ҳиндистон) газ қувури лойиҳаси қурилишига йўл бермади. Айнан шу лойиҳа туфайли АҚШ президенти Билл Клинтон Афғонистондаги инсониятга қарши жиноятларга эътибор бермаётганди, АҚШ давлат департаментининг махсус вакили Робин Райфел ҳатто Конгрессдан «Толибон»ни халқаро тан олишга чақиради. 1997 йил «Толибон» делегацияси АҚШга ташриф билан бориб, лойиҳа хавфсизлигига кафолат беради.\n«Толибон»нинг яна бир бош оғриғи уларнинг қадрли меҳмони ва сармоячиси Усома бин Лодин эди. АҚШ ва Саудия Арабистони «Толибон» ҳукуматидан 1998 йил АҚШнинг Кения ва Танзаниядаги элчихоналарини портлатишни ташкиллаштирган террорчини уларга топширишни талаб қилади. Ҳатто Саудия шаҳзодаси Фейсал Турки ҳам бу масалада Қандаҳорга ташриф буюради, бироқ толиблар бин Лодинни америкаликларга ҳам, саудияликларга ҳам топширишни хоҳламайди. Натижада Афғонистон бутун жаҳон террористларининг уйига айланди, дунёнинг турли бурчакларидан Афғонистонни «хавфсиз бошпана» сифатида кўрувчи жангарилар мамлакатга оқиб келди. «Толибон»ни тан олган уч давлатда фақат Покистон охиригача унинг тарафида турди. «Толибон», «Ал-Қоида» ва Покистон муаммоларнинг асосий сабабчиси сифатида Шимолий Альянс ҳамда унинг раҳбари Аҳмад Шоҳ Масъудни кўрди.\nУсома бин Лодин (чапда) ва Аҳмад Шоҳ Масъуд\n2000 йилда «Толибон» ҳукумати ташқи ишлар вазири этиб тайинланган, ҳаракат орасида энг прагматик бўлган Вакил Аҳмад Мутаваккил Усома бин Лодинннинг мамлакатда бўлиши яхши оқибатларга олиб келмаслигини биларди. У давлат раҳбари бўлган Мулла Умарга Усома бин Лодин тўғрисида гапириб, «Меҳмон уйни бузмаслиги керак!» — дея айтади.\nМутаваккилнинг талаби билан «Ал-Қоида»нинг маданий-тарғибот маркази «Мактаб ул-Алом» ёпилади, Усома бин Лодинга ОАВ билан гаплашиш тақиқланади. Бундан ғазабланган бин Лодин «Бизнинг иккита душманимиз бор: Америка ва Толибон Ташқи ишлар вазирлиги!» деб ўз норозилигини билдиради.\n1999 йил Қандаҳорга келган Афғонистон маданият ва ахборот вазири Амирхон Моттакий Усома бин Лодин билан кўришиб, уни қамаб қўйиб, гапиришга рухсат бермаётганларидан норозилигига жавобан «Биз уруш ва иқтисодий босимлар остидамиз. Биз ҳам ўз халқимиз олдида жавобгармиз» деб жавоб беради. «Ал-Қоида» етакчиси қисқа гапиради:«Мен сизнинг ички муаммоларингизни ҳал қиламан!» Вазир ва таржимон буни молиявий ёрдам дея ўйлайди, аммо араб миллиардерининг сармоялари деярли қолмаганди. У анчадан бери хушламай юрган инсони — Аҳмад Шоҳ Масъудни йўқ қилмоқчи эди.\nШу мақсадда у ўз қўмондонларини йиғинга чақиради ва «Панжшер арслони»ни ўлдириш режасини кун тартибига қўяди. Бироқ кўпгина қўмондонлар бунга қарши чиқади. Чунки Аҳмад Шоҳ Масъуд Афғонистонни атеист давлат армияси эгаллаганда уларга қарши мардонавор курашган мужоҳид саркарда, жиҳод ғолиби эди. Уни фитна орқали ўлдириш ислом ва жиҳод қонунларига зид бўлиб, кўпчилик исломий давлатга қарши терактнинг ўзи зиддиятли масала эканини айтади. СССР билан бўлгани каби, АҚШга қарши ҳам уруш кетаётганини, улар фақат кофирларга қарши курашишга қасам ичганларини таъкидлайди. Аммо охир-оқибат Усома бин Лодин фитнани ташкиллаштиришга муваффақ бўлади. Бунда у Шоҳ Масъуднинг меҳмондўст ва ишонувчанлигидан фойдаланади.\n2001 йилнинг ёзида Аҳмад Шоҳ Масъудга СССРга қарши курашган Афғонистондаги етти энг машҳур мужоҳид генераллардан бири, Абдул Расул Сайёф қўнғироқ қилади ва икки журналист ундан интервью олмоқчи эканини айтади. Масъуд уларнинг кимлигини сўрайди, Сайёф уларнинг Покистондаги толиблардан виза олгани, Муҳаммад Қосим ва Муҳаммад Карим исмли Бельгия телевидениесида ишловчи араб журналистлари эканини билдиради. «Журналистлар» Кобулда икки ҳафта яшагач, «Толибон» бош қароргоҳи жойлашган Қандаҳорга келади. Шу ерда улар Усома бин Лодиндан шахсан кўрсатма олган бўлишлари мумкин. Абдул Расул Сайёф ростини айтганда араблардан шубҳаланаётганини Масъудга айтган, бироз ўйланган тожик генерали «Майли, ўтказиб юборинг, одамларим уларни текширади» деб жавоб берган.\nАҳмад Шоҳ Масъуд профессор Маккензи билан. 1987 йил\nХудкушлар Абдул Расул Сайёф назорати остидаги Пағмон орқали Панжшерга кириб келади. Улар келибоқ Бурҳониддин Раббоний ва Шоҳ Масъуд билан бир вақтда учрашишни сўрайди. Бироқ Масъуд улар билан кейинроқ учрашишини айтади.\nМасъуднинг қаерда бўлишини аниқ билишнинг имкони йўқ эди, аммо у тез-тез келиб турувчи жойлар: Хўжа Баҳоуддин, Файзобод ва Панжшер кўпчиликка маълум эди. «Журналистлар» уни Хўжа Баҳоуддинда кутишга қарор қилади ва атрофдагиларга ўзларини ҳақиқий диндор сифатида кўрсата бошлайди. Энг қизиғи улар ўзларини чин диндордек тутиб, Қуръондан бош кўтармаса ҳам эрталаб соат саккизда уйғонар (мусулмонлар тонг соат бешда намозга уйғониши керак) ва ташқарига чиқмасди. Қолаверса, бу «журналистлар» ўз асбоб-ускуналарига бепарво, журналистик қизиқувчанликдан жуда узоқ эди. Шоҳ Масъуднинг одамлари унга бу араблар журналист эмаслиги, қандайдир машъум вазифа билан келган душман аскарлари бўлиши мумкинлигини айтади. Аммо барчани ўзи каби ўйловчи қўмондон Қуръонга ошно инсон қўлидан ёмонлик келмаслигига ишонади ва уларни қабул қилишга қарор қилади. Бундан ташқари Шоҳ Масъуд журналистларни хуш кўрар ва уларга интервью беришдан бош тортмасди. Унинг душманлари эса айнан шундан фойдаланди.\nКамерага яширилган бомба\nАрабларга Масъуд уларни 9 сентябрь, туш пайтида қабул қилиши айтилади. Соат 12:00 да Хўжа Баҳоуддиндаги Масъуднинг қароргоҳи — Нур уйига келган «журналистларни» Аҳмад Шоҳ Масъуд билан бирга Афғонистон Ислом республикасининг Ҳиндистондаги элчиси Масъуд Ҳалилий, ички ишлар вазирлиги ходими Асим ҳамда Шимолий Альянснинг «Муҳожид хабари» газетаси мухбири Фаҳимхон кутиб олади. Икки соқчи эшик ташқарисида қолади. «Журналистлар»ни ҳеч ким тинтув қилмайди, чунки меҳмондўст Аҳмад Шоҳ Масъуд ҳеч қачон ўз меҳмонларини ишончсизлик билан ҳақорат қилмаган.\n12:05 да кучли портлаш овози эшитилади.\nПортлашдан олдин соқчилар Масъуднинг «Асим у нима қиляпти?!» деган қичқириғини эшитади. Қўриқчилардан бири шу заҳоти эшикка қараб югуради, аммо кучли портлаш уни ортга итариб ташлайди. Ичкарига кирган иккинчи аскар қўмондонининг қонга беланиб ётганини кўради. Фаҳимхон, элчи ва араб «мухбир» тирик эди. Соқчи дарҳол тирик қолган худкушни отиб ўлдиради.\nАҳмад Шоҳ Масъуднинг дафн қилиниши\nБир дақиқадан сўнг хона одамга тўлади. Шоҳ Масъудни Панж яқинидаги вертолёт майдончасига олиб боришади.\nКейинчалик Масъуднинг одамлари тирик қолган арабни сўроқ қилади. Портловчи модда «оператор»нинг қўлидаги камерада бўлиб, масофадан ишга туширилиши керак бўлган. «Мухбир» портлашдан олдин Масъудга фақат битта савол беради: «Агар сиз Кобулни қайта эгаллаб олсангиз, Усома бин Лодин нима қиласиз?». Бошқарув пульти тўсатдан ишламай қолгач «оператор»нинг безовта ҳаракатларидан Масъуд нимадир бўлаётганини сезиб қолади ва Асимга бақиради. Асим дарҳол камера томон югуради, бироқ у кеч қолади…\nПортлашдан сўнг ҳам Шоҳ Масъуд тирик эди, уни кечқурун Душанбега олиб келишади. Бу пайтда тожик расмийлари мустақилликнинг 10 йиллигини нишонлаётганди, улар генерал байрамга келди деб ўйлади. Қўмондонни 201-дивизия госпиталига ётқизишади, аммо шифокорларнинг ҳаракатларига қарамай у вафот этади.\nСанди Галлнинг «Афғонистон Наполеони» китоби\nШимолий Альянс қўмондонлари ўша куни йиғилиш ўтказади ва Масъуднинг ўлимини яширишга қарор қилади. Чунки «Толибон» генералнинг ўлимини кутиб турган, «Панжшер арслони»нинг вафоти аскарлар руҳига таъсир ўтказиши мумкин эди. Бироқ АҚШ разведкаси ўша куниёқ генералнинг ўлимидан хабар топади. Орадан икки кун ўтиб эса Нью-Йоркда ҳаммага маълум 11 сентябрь воқеалари бўлиб ўтади.\nБу икки терактнинг бир-бирига боғлиқлигини ҳеч ким инкор этмайди ва аввалдан пухта режалаштирилган сценарий эканини айтади. АҚШ ҳамда унинг иттифоқчилари «Толибон» ва «Ал-Қоида»га қарши кураш бошлагач Аҳмад Шоҳ Масъуднинг хоки Панжшерга олиб келиб, дафн қилинади. «Толибон» билан курашда етакчиликни генерал Муҳаммад Фаҳимхон қўлига олади. Тез орада Афғонистонда Аҳмад Шоҳ Масъуд орзу қилган дунёвий ҳокимият тикланади ва унинг номи ҳурмат билан эсланади. Бугунги кунда ҳам Афғонистон шимолида, (жанубда унга икки хил муносабатда бўлишади) шубҳасиз, «Панжшер арслони» шахси қадрланади. Афғон генерали ҳаёти ҳақида ёзувчи Санди Галл томонидан «Афғон Наполеони», Маркела Град муаллифлигида эса «Масъуд» номли китоблар ёзилган.\n11:42, 22.09.2021 89383\n15:02, 02.10.2021 43074\n14:08, 10.10.2021 43668\n22:57 Бугун 1047\n22:37 Бугун 2007\n22:36 Бугун 4145\n13:54 Бугун 94036\n22:36, 20.10.2021 63043\n23:38, 19.10.2021 62811\n19:33, 20.10.2021 62099


Кулибали катта хайрия ишини амалга оширди - EFFECT.UZ\nКулибали катта хайрия ишини амалга оширди\n. 14:04 | 27.06.2021\n“Наполи” ҳимоячиси Калиду Кулибали 30 ёшга киргани муносабати Сенегалдаги шифохонага иккита тез ёрдам машинаси совға қилди.\nФутболчи, шунингдек, жуда катта миқдордаги оқ халат, бир неча минг миқдордаги тиббий ниқоблар, турли хил дорилар ва бошқа асбоб-ускуналар совға қилди. Якшанба куни эрталаб совғалар ўз манзилига етиб борган.\nЭслатиб ўтамиз, Кулибали ушбу мавсум “Наполи” сафида “А” Сериянинг 26 ўйинда майдонга тушган.\nTeglar:Калиду Кулибали, Наполи, Сенегал\n«Сизнинг талабларингиз ортидан улгурмай қоляпмиз» – Ортиқхўжаев президентдан муҳлат сўради\n«Беморлар сони кескин ортгани, биз шифокорларни жиддий ташвишга солмоқда» – Анвар Ҳусанов\n“Ювентус” қуйи поғоналарга равона бўлди. “Челси” ҳамда “Бавария”дан йирик ғалаба\n“Харобадан чиққан имом ўғли” — Садио Мане ҳақида (мақола)\nАргентинада Марадонага ҳайкал қурилди (видео)\nЕвропа лигасини кутиб олинг. Гранд жамоалар ўйинларга тайёр


«Челси» «Ливерпул»дан 1:3 ҳисобдаги мағлубиятни қабул қилиб олди\n20:13 / 31.10.2015\nАнглия Премьер-лигасининг 11- турида Лондондаги «Стэмфорд Бридж» стадионида «Ливерпул» жамоаси «Челси»ни 3:1 ҳисобида мағлубиятга учратди.\nУчрашувнинг 4- дақиқасида кўк либослилар “қизил”лар дарвозасига гол киритди. Унинг муаллифи Рамирес бўлди. Тезкор голдан ўзини йўқотмаган ливерпулликлар биринчи бўлимдаёқ ҳисобни тенглаштиришга муваффақ бўлди. Филиппе Коутиньонинг «Челси» дарвозасига йўллаган зарбаси голга айланди. 74-дақиқада Коутиньо дубль қайд этди. Якуний натижани 83-дақиқадаги Кристиан Бентекенинг голи ҳал қилди.\nАйтиш жоизки, бу октябрь ойида «Ливерпуль» (17 очко)ни қабул қилиб олган мураббий Юрген Клоппнинг АПЛдаги илк ғалабаси ҳисобланади. Қўлга киритилган очко жамоанинг рўйхатдаги 7- қаторни банд этишига хизмат қилди.\nЖозе Моуриньонинг «Челси»си эса қаторисига учинчи мағлубият аламини тотиб, рўйхатнинг 15-поғонасидаги ўрнини “мустаҳкамлади”.


Москвалик исталган фуқаро яқин вақт ичида унинг уйидаги коммунал хизматларнинг иши тўғрисида суҳбатлашиш учун солиқ инспекциясига таклиф қилиниши мумкин. Бу уй-жой-коммунал соҳа компанияларини сайёр текширишларни ўтказиш билан боғлиқ. Москва шаҳар (РФ) Федерал солиқ хизмати бошқармаси бундай тафтишларни ўтказиш бўйича услубиятни ишлаб чиқди ва жойларга юборди. Журналистлар солиқ ходимларидан улар қандай амал қилиши хусусида сўраб-суриштирдилар.\nБошқарманинг маълумотларига қараганда, уй-жой-коммунал хўжалиги ташкилотлари кўпинча солиқлардан қочиш чизмаларидан фойдаланадилар. Масалан, таъмирлаш ишларини бажарганлик учун шартнома бўйича ҳақни ишончли бўлган ташкилотга ўтказишади, ташкилот эса пулни бир кунлик фирмалар ҳисобварағига қайд этади. Ишни кўпинча расман ишга жойлаштирилмаган чет элликлар бажаришади, операцияларнинг бир қисми эса фақат қоғоздагина мавжуд бўлади.\nУй-жой-коммунал хўжалиги ташкилотлари тафтиш қилинганда бошқарма инспекторларга гувоҳларнинг, шу жумладан уйдаги яшовчиларнинг кўрсатувларига алоҳида эътибор беришни тавсия қилади. Улардан солиқ бошқармаси коммунал ташкилот ҳисобида акс эттирилган ишларнинг ҳақиқатда бажарилган ишларга мувофиқ келиш-келмаслигини аниқлашни таклиф этади.\nМосквалик инспекторларнинг маълум қилишларича, инспекцияга чақирувларни улар уйдаги барча яшовчиларга ҳам, уларни танлаб олиб ҳам юборишлари мумкин. Солиқчилар 1965 йилга қадар туғилган фуқаролардан сўраб-суриштиришни афзал кўришади – улар одатда бошқаларга қараганда саволларга кўпроқ иштиёқ билан жавоб берадилар.


Собир Ўнар. Элнинг эгалари (2013) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҲозирги давр матбуотиСобир Ўнар. Элнинг эгалари (2013)\nБиласизми, биродар, шу ёшга келиб каминанинг асосий мавзуларидан бирига айланаётган бу гап чиндан ҳам жуда муҳим. Ҳа, ҳар элга бош керак. “Минг ишчига бир бошчи” деганлари сингари. Мазкур фикрни, эҳтимол бир парда кўтарибон айтмоқ зарур.\nЭсингизда албатта, бултур қиш анча забтига олувди. Икки ҳафталаб қор эримай, шаҳар йўлларида ҳам юришда ноқулайлик пайдо бўлувди. Йўлларда машина тагидан тушган палахса-палахса муз, айланиб ўтасиз, қияликлар ҳам ялтираб музлаб кетган. Қисқаси совуқ ва қор одамларни керагича бездириб қўйган.\n“Кунига бир матал” дер эди раҳматли отам. Қирқ йилдан зиёд давлатнинг молини боққан содда одамнинг топиб олган муҳим фалсафаларидан эди бу. Энди ўйласам ва мағзини чақсам: ҳар куннинг ўз матали бор, бугун кечагига ўхшамайди, дегани экан. Мисол, довдир-шовдир сурон солиб юрган кечаги одам бугун йўқ. Отам чуқур хўрсиниб, ичида бир нарсалар деб, сўнг баралла: кунига бир маталда-е, деб юборар эди.\nҚиш-қировли кунларда қишлоқдан уч-тўртта таъзия хабарини эшитдим. Ҳаммаси ҳам қариндош – бориш керак. Аммо ҳаво бундай: ўзингни хатарга қўйиб ҳайё-ҳуйт деб таваккал қилолмайсан.\nНиҳоят эрув бошланди. Тоғам янгам билан чамаси икки ойдан бери Тошкентда эди. Етмишдан ошиб бобой бўлганда пойтахтдаги ўғлиникида қишни илим-иссиқ ўтказгиси келади-да. Қишлоқда бўлса ўт ёқиладиган биргина печка атрофида неваралари билан талашиб ётар эди. Ёшлигида қор-ёмғирда қўра-қўтон кезавериб оёқни совуққа олдирган. Кейин ҳам бир палакат бўлиб оёғи синиб икки ой гипсда ётган, йиллар ўтгани билан жойи симиллаб туради. Муҳими, олти боланинг ташвишидан қутулган. Янаям мен учун кераги – умри молдўхтир, зоотехникликда кечган бу одам ўта зиёли, ўқиган, адабиётнинг шайдоси, тағин табобатга, тарихга, диний йўриқларга қизиқиб ўзича кашфиётлар ҳам қилиб юради. Минғирламайди, шикоят қилмайди, аниқ гапни яхши кўради.\nОтиниям айтмабман: Худойқул Тинибеков. Қўшработда тақдири чорва билан боғланиб ўсганнинг бари билади.\nШу одам менга Ҳусан Ҳакимов ҳақида кўп ҳикоялар сўзлаган. Мен унда ёш эдим ва шундан келиб чиқилган бўлса керак, ўша инсонга ихлос қўймаганман. Тоғам бўлса гапираверади: ниҳоятда каллали одам, жу-уда камгап, сиёсати чатоқ, индамай туриб жонингни олади.\nҲай энди шу одамнинг нимаси яхши экан. Биринчи курсни битирувдимми, ишқилиб қишлоқда саланглаб юрган эдим, тоғам ўғлидан хабар жўнатибди: Собир тез кийиниб келсин, Қўшработга, Ҳакимовнинг тўйига бориб келамиз. Эски “Москвич”га ўтириб тириллаб жўнадик. Тошкентни кўриб қўйган йигит Қўшработга ўхшаган қишлоқни писанд қиладими? Бироқ Самарқанддан Қўшработга қараб ошувда жуда катта боғ кўрдим. Ўзиям учи-қуйруғи йўқ. Аниқ ҳажмини айтолмайман, лекин нариги ёғи Саксончел қишлоғига туташиб кетган, бу ёғи қўрғон бошланмасдан то у тугагунча – ўнг бет яшнаб ётибди. Чўл эди, дашт эди, сув йўқ эди, э қаддингдан аканг!\nХудойқул тоғам гидлик мақомида, каминага ҳафсала билан тушунтириш бермоқда: Ҳусан аканинг иши, икки йилда шу ишни қилди, артезиан чиқарди, тош йўл ётқизди, атрофини ўради.\nУ пайтлар бу ишлар давлатнинг пули ҳисобидан қилинарди, тушунаман. Лекин кўчатниям давлат ўстирармиди, яйдоқ даштни ҳам ўзлаштир, дермиди ёхуд ўзи келиб экиб берармиди – шуниси қизиқ. Қизиқки… бир он ўйланиб туриб қолдим.\nТўй ўтганига икки-уч кун бўлган, биз қутлуғ бўлсинга кирган эканмиз. Тоғам билан оқсоқол бирга ишлаган – хабарим бор, аммо ўзини танимайман. Қанақадир чала битган, поли бор-у, эшик-ромлари қўйилмаган бир уйга бошлаб киришди. Ўн-ўн беш йигит ғимирлаб юрганидан билса бўладики, ҳали тўйнинг тафти ўтмаган, ҳовлидаги ўчоқ тагида ҳам ўтин тутаб турибди. Бизни алоҳида столга бошлашди. Нариги столда тўрт-беш чоғли бир-биридан семиз зотлар хурсанд, бир-бирининг гапини эшитяптими, эшитмаяптими, мастона-мастона сузилиб нуқул кулади. Охирида “оббо акам-ей” дейди. Ким акаси экан? Мен – ҳушёрман-да.\nБиз ўтирмоқчи бўлган столнинг бошида бир катта ғўла турибди. Мўла деса ҳам бўлади. Унинг нималигини сиз билмайсиз, биздан сўранг: бу томонда қир кўп, тоғ, адир кўп, ҳаммасининг ҳам номи бор деб ўйлайсизми – йў-ўқ. Шу сабаб, чўпон-чўлиқлар мол ортидан юриб, бекорчиликда, эрмакка атрофидаги тошлардан уйиб мўла ясашади – одам бўйидир, паст ё баланддир, ишқилиб бир белги-да. Эртасига қарабсизки, анов Салим чўпоннинг мўласи, оқмўла, қорамўла, Абдулланинг сойи, Солининг сойи, Токли сой, Оқ зов, Қора зов – бир белги хуллас.\n“Мўла” пича бош кўтарган бўлиб, хиёл бош чайқади. Ёнидаги столга ишора қилгандай бўлди. Тоғам пилдираб бориб “мўла”нинг қўлидан тутмоқчи эди, у қўллар илтифотни сезмаган каби фотиҳага ёйилди. Тоғам тамом довдираб, “ёшлар бахтли бўлсин, ёшлар бахтли бўлсин!” деб икки марта омин қилиб юборди. Бизга эса барибир – бегонаман. Тоғам бўлса тиззамга бир туртди: хапа, деб қўйди. Сўнг илтижоли бир суратда “мўла”га термулди.\n– Кўринмайдилар, – деди “мўла”. Аммо кўзи юмуқ.\n– А-а, Ҳусан ака, энди бизам катта давраларга ярамаяпмиз. Тўй куни издиҳом катта деб тортиндик, ака. Обком келган тўйга бизга йўл бўлсин.\n– Шундай денг, унчалик эмасдир. Обком бова дов-доска қипкепти, қўйинг десам қўймади.\n– Эшитдим-эшитдим, “Волга” қуллуқ бўлсин, ака.\nТоғам шундай деб, қанчалиги эсимда эмас, киссасидан камтарона тўёна чиқарди.\nЯрим қарич келадиган икки қош бир кўтарилиб тушди. Қора-қизил рангдаги сергўшт бурун тагидаги оғиз ҳаракатга келиб:\n– Боря! – деб бақирди.\nНовча бир йигит келиб қўл қовуштирди.\n– Қолган вино-пиноларингдан опкел-да.\nНовча ғойиб бўлди. “Мўла” ўша-ўша ҳолатда: на тебранади, на чой ичади, на бошқа гапиради. Мўла-да!\nЭ, қаддингдан, э, уста Худойим!\nТоғам қулоғимга шипшиди:\n– Тўёнаям ёқмади. Вино-пино деганини кўрдинг, ароқ демади. Биз отдан тушган бўлсак.\nШундай дедию тоғам кулиб юборди. Афтидан бу сиёсатни кўп кўриб юргани учун ўзини тутолмади. Бу одамнинг қўлида ишламаётган бўлса – энди барибир эмасми?\nСтолда егулик сероб, калла-поча ҳам бор. Тўйдан кейин ҳам қўйлар сўйилаётганининг белгиси бу. Бироқ бу нарсалар ҳали менинг мижозимга ботмас эди. Уйда онам тайёрлаган қатиққа нон тўғраб есам подшодай юравераман. Бу дов-доскалар, бу ҳашаматлар… Қабул қилолмас эдим-да. Ёшлик қилардим чоғи. Ҳа, дарвоқе, бундан ҳам ёшроқ вақтим – саккизинчи синфда бир синфдошим билан таътилда “Қўшработ” совхозининг ғалла хирмонига ишлашга келганмиз. Бир ярим ой кечаю кундуз ишлаганмиз. Охири безор бўлиб қочиб кетганмиз. Хирмон мудири Бегмат Усмонов ортимиздан бир оз чой-чақа ва хирмондан кафсан жўнатиб юборган.\nЭрталаб ҳам, кечқурун ҳам шилдир шўрва ичамиз. Тегирмони нон. Охири ёқмайлар кетган. Биздан каттароқ Абдурайим аканинг ташаббуси билан бир куни кечаси боққа ўғирликка кирдик. Узум айни пишган пайт. Иккита катта ит вовиллаб келиб қолди-ку. Қочиб-суриниб, ким тиконли симга кийимини илдириб, ким тупроққа думалаб, ишқилиб хирмонжойга ҳаллослаб келиб кўрпага бурканганмиз. Орқамиздан биров қувганини кўрмадик. Бироқ эртаси куни ошпазимиз Эшбой акага бир аёл икки челак узум ташлаб кетибди.\n– Ёш болалар бор экан, уйидан олисда очирқаниб юргандир, беринг, есин, – дебди.\nАна холос. Ким бўлди экан бу валломат. Йўқ, аслида билар эдик, Ҳакимовнинг чорбоғи, уйи шу ерда, боғи катта, кўриб юрардик, болалик-да – кундузи оқ, қора кишмиш, тойфи, оламантўйди деган узум бошларининг симларда осилиб хор бўлиб ётганини кўриб, кечаси бир додини бермайликми, деган режалар бўлган. Не тонгки, саргузаштимиз боягидай ниҳоя топган. Бу Ҳакимовнинг ишимиди ёки кампирининг шахсан ҳомийлиги эдими – шу топда хаёл опқочди.\nБунга сари тоғам:\n– Ҳусан ака, бу жияним бўлади. Журналист бўлмоқчи, ўқияпти, мақолалар ёзади, – деди.\nОқсоқол бир йўла икки кўзини ҳам очиб менга ўқдек қаради. Аҳамият бергани мени саросимага солди. “Ўша ўғирлик қилиб юрган сен бола энди журналист бўлмоқчимисан?” деган каби таъқиб қилаётгандай туюлди. Лекин оқсоқол:\n– Қуйинг, ичинглар, – деди-да қўйди. Кўзлари ҳамон юмуқ.\nОқсоқол (энди “мўла” демайман) тоғам айтгани сингари ҳар балони билса, демак, мени ҳам билади деган хавотир ич-этимни тирнади.\n– Ҳамро кеп-кетди, – деди Ҳусан ака.\n– Тоға кепти-да, бу йигит Ҳамро тоғанинг невараси-да, укасининг ўғли.\n– Ҳамзанинг, – деб қўйди, оқсоқол. Шу ҳолатида у биздан бошқа кимнингдир суҳбатини олиб, ичида маъқул кўриб ўтирганга ўхшарди.\nМен ҳайрон қолдим: отамни билар экан, Ҳамро бобом-ку, қўлида йилқичи. Қойил.\n– Ҳамро қочиб-пусиб кетди. Калонов уни тузлайман деяпти. Тузламайди. Қишлоққа борганда айтинг, Исмоилнинг тракторини акт қилиб кетсин.\nАна энди бу ёқлари бошқа гаплар. Биз сизга “мўла”дан ибратли оқсоқол ясаб берамиз.\nТоғам мудом тилдан қўймай мақтайдиган одам шу – Ҳусан Ҳакимов. У замонларда, биласиз, бир туманда ўнтага яқин совхоз бўларди. Ҳакимовнинг хўжалиги эса “Биопункт” дейиларди. “Пангат” хўжалиги ҳам шунинг ичида, йилқичилик, қўйчилик, ғаллачилик тармоқлари бор, боз устига Пойариқнинг Кўлтўсин, Ғаллаоролнинг Лалмикор деган жойларини ҳам хўжалик ҳисобига киритган, яъниким юзлаб эмас, балки минглаб ишчилари бор эди. Мустақиллик йилларида йилқичиликни хусусийлаштиришга жон-жаҳди билан қарши тургани боис ҳозир ҳам сақланиб қолган. Билмадим, тағин қаерда бор – Жиззахда “Конний завод” – от хўжалиги бор деб эшитардим, ҳозир ҳам бормикан, бироқ мана, мен айтяпман – Қўшработда бор.\nПангатнинг ўзини токзор боғ қилиб юборди. Сув чиқмайдиган қир-адирлар ҳам токзор бўлди. Очиғи бу ишларни бир одам қўли билан бунёд этолмайди-ку. Одамларнинг бошини қўшган, ишлатган, ҳақ берган. Натижада “бу дунёда Пангат, у дунёда – жаннат” деган мақол пайдо бўлди. Ободончилик ишини пухта қилар эди. Тоғам, у одам деярли ухламас эди, кечаю кундуз юрар эди, бошқаларниям тиндирмас эди, дейди. Вилоятга борсаям, обрўси катта, хўжалик учун бир катта нарса ундирмай қайтмас эди, дейди.\nҲозир тирик бўлганида балки жудаям катта бир фермерлик хўжалигига бош бўларди. Лекин оқсоқолчилигининг зўр белгиси – ишчиларидан биронтасининг бурни қонашига йўл қўймаган. Четдан бировларни аралаштирмаган. Боя Ҳамро бобом ва Исмоил тракторчи ҳақида гап бўлди.\nБобом Ҳакимовнинг йилқи-биячилик хўжалигининг бир фермасида бош чўпон эди. Аввал ўзимизнинг қишлоқда, сўнг Лолаҳовуз қишлоғида. Чўпон деганиям бола-чақали, еярмон-ичармон дегани-да. Хашак, арпадан уйига опкетиши бор, йилқига жондор (бўри) тегса ё касалланса ҳалоллаб сўйиб олсаям зоотехник (Жўрақул Калонов – ҳозир 90 ёшни қоралаб қолди, тарих билимдони, зўр одам)ка молнинг калласини кўрсатиб ҳаром ўлди деб тураверади. Албатта, ҳаддидан ошса, Ҳакимов ҳам, Калонов ҳам қараб турмайди. Ишнинг машаққати аён. Шу боис Ҳамрони Калоновга тузлатиб қўймайман, деяпти. Бу – раҳбарнинг ишга инсоф кўзи билан қараётганининг белгиси.\nЭнди, Исмоил ака дедик. У киши ҳам бизга амаки. Ўзи зўр, жуда оқкўнгил одам. Ичишни бир йил ташлаб, иккинчи йили меъёридан ҳам ошириб ичиб юрадиган одати бор эди. Шу ҳолда пат-патининг рулига ўтириб кетаверар эди. Етмишни қоралаяпти, умринг узун бўлгур, ҳалиям одати шу: бир йил ташлайди, бир йил обдон ҳиссасини чиқаради.\nКунларнинг бирида… Э, бу қизиқ воқеа жуда. Унда отаси Облоқул бобом – Ўнар бобомнинг укаси, уруш қатнашчиси, чарс, валломат одам – тирик эди. Ўша куни бўлим кассири маош тарқатган экан. Акам шериклари билан пўла бўлгунча ичган. Яна Зармитанданми, қаердандир бир яшик пиво ҳам олган. Трактор кабинасига ортволиб, кайф зўр, қўшиқни ванг қўйиб келаверган. Қишлоқ йўли тик, қияликлардан иборат, ўнқир-чўнқир, тор.\nОпаси Саломат аммам Қўрғонтепанинг пастида туради, тракторининг овозидан таниб Исмоилжон билан кўришиб-сўрашиб қолайин деб йўлга чиқса, тепада трактор тарр-тарр қилиб турганмишу, акам рулда ётиб олиб уйқуни ураётганмиш. Бир маҳал трактор секин орқага тисарилибди. Аммам вой-вой, ҳой-ҳой, ким бор деганча қолаверибди, транспорт орқага тисарила-тисарила бошқарув йўқолгач, пастга қараб қулаб кетибди. Бир думалабди, икки думалабди, ниҳоят масофаси бир чақиримча келадиган сайҳонликка тик қиядан сочилиб-парчаланиб думалаб кетибди.\nЎртада Омон муаллимнинг уйи бор, уйига зарар қилмай чорбоғининг деворларини бузиб ўтиб кетибди. Сойдаги сувга иккита баллон етиб борибди, тракторнинг қолган қисми йўлда сочилиб адо бўлган.\nХудонинг сақлаганини қаранг: трактор биринчи қулаган заҳотиёқ акам кабина эшиги очилиб тушиб қолган экан. Яна қизиғи, ўша бир яшик пивоси ҳам қучоғида эмиш. Аммам буни кўрмаган экан, ой-ҳой, Исмоилжоним нима бўлди, қаранглар, деб айюҳаннос солиб бақирармиш. Қарашса, акам бир яшик пиво қўйнида, етиб келган одамларга ҳиринг-ҳиринг кулиб ётганмиш. Бирор жойи лат емаган.\nҲа, яратган Эгам сақлайман деса қирқ йиллик қирғиндаям сақлайвераркан. Аканинг омон қолгани яхши – Худо қайтариб берди ахир. Айби ҳам ўзи билан. Лекин мен бошқа нарсани айтаман: Ҳакимов бу воқеани эшитиб хурсанд бўлмагани аниқ, жазаваси қўзигандир балки, шунга қарамасдан акамни кечирганини қаранг!\nКал бўлсам ҳам тароғим тиллодан деганлари сингари амаким ориятли одам, Ҳакимов қанча сўраттирсаям бормай юрди. Ҳамро отам иккита баллонни отига хуржун қилиб Қўшработга оборса, директор: бўлди, ҳисоб, Исмоилжонга айт, қочиб юрмай бир келсин, депти. Исмоил акам бари бир бормади: юзи чидамади шекилли. Охири орқасидан бир янги “Беларус” жўнатибди оқсоқол. Акам шуниям минолмай бир муддат қийшанглаб юрди. Отасидан даккими, таёқми егач рулга ўтирди. “Беларус”ни миниб пенсияга чиқди. Аммо оқсоқолнинг вафотигача унинг кўзидан қочиб юрди.\nИсмоил акамнинг меҳнаткашлиги, оқкўнгиллиги, балки орияти ёққандир, эҳтимол жўжабирдай жон – шуни ўйлагандир, ҳар нечук кечиргани бор гап.\nЎзи катта қалбли одамларнинг меҳриям катта бўлади шекилли.\nҲа, Ҳакимов Қўшработнинг оқсоқоли эди. Одамларнинг бошини қўшишни яхши эпларди. Неча райком, неча обком билан ишлади – ҳурмат-обрўйини йўқотмади. Қўл остидагиларга қўрс, қўпол муомалали бўлиб туюлди, аммо бирортасига зуғум қилмади. Шунинг учун тоғам у кишини тилдан қўймайди.\nМана, у одам дунёдан ўтгандан кейин ҳам туманга уч-тўрт раҳбар келиб кетди. Лекин бирортаси “э, бу оқсоқолнинг боғ-роғлари қаровсиз қопти-ку” деб саъй қилмади. Энди, уларнинг ичида ҳам фидойилари бўлгандир-ку, аммо айтаманки, юрт оқсоқоли бўлолмадилар чоғи. Бўлмаса Ҳусан Ҳакимов шу боғларни Қўшработ халқи есин, тўйсин, даромад қилсин, соясида сояласин деб қилган-ку, ўтин бўлсин, кесиб печига ёқсин демагандир-ку. Гапнинг ўролиям шу-да.\nЭнди ҳикоямизнинг бошидаги ҳангомага қайтамиз.\nЭрув бошлангач тоғам билан қишлоққа кетяпмиз. Қир-адирларда анчадан бери муз қотган қорлар ғалати тарзда, янги жилғалар ясаб пастликка оқиб тушади. Йўллар чети лойқа-бўтана сувга тўлган, асфальт йўл тагидаги қувурлардан сув тўлиб оқиб чиқаётир. Ҳайрон бўламан: лалмикор буғдой, маҳсар экилган шудгор ерларнинг оқиб тушаётган лойлари кейин қаерга тўпланаркин?\nОхири бахайр бўлсин ишқилиб. Шу куни тоғам билан иккита жойга кириб фотиҳа қилдик. Ҳаммаёқ билч-билч бўлиб ётибди. Исмоил акамнинг кампири Ойсара чечаям яқинда қайтиш қилган. Маъракаси ўтди, эндиям бормасам тоза уят. Бироқ юқорига машина чиқолмади. Тоғамни пастда, машинада қолдириб ўзим пиёда чиқиб келдим. Ўзиям тиззамгача жиққа ҳўл бўлди. Лекин қарзимдан қутулдим. Эртаси куни тағин икки жойга кириб “қўл қайтариб” чиқиб ортга жўнадик.\nКечасиям илмилиқ ҳаво бўлгани учун эрув кучайиб текис жойлардаям шарқираб бўтана оқиб ётибди. Кўлтўсинга етганимизда кўприк тагига сув сиғмай сел асфальт устидан оқаётганининг устидан чиқдик. Бир тўда одамлар чиқиб томоша қилаётир. Биз ўтсак бўладими деб сўрадик. Ўтаверинг, деб қўйди бири. Қўрқа-писа ўтиб олдик. Шу кўйи Ғаллаорол туманига қарашли Гулчамбар, Оқтош қишлоқларидан ҳам ўтдик. Эртаси куни ўша биз ўтган қишлоқлардан бирини сел ювиб кетгани ҳақида шумхабар тарқалди. Яхши гапдан кўра ёмони тез ёйилади. Ҳартугул қурбонлар бўлмапти. Кейинги кун укам телефон қилиб қолдики, Кўлтўсиндаги кеча сизлар ўтган кўприкни бир соатдан кейин сел бузиб, ундан бошқа йўлнинг бир қисминиям катта жар қилиб ўйиб ташлабди. Шукрки, одам оқмаган.\nАна энди шу талофатгаям роса бир йил бўлди. Кўкламдан ёзгача Кўлтўсин орқали юрувчи транспорт воситалари бир неча чақирим наридаги Довтепа қишлоғи орқали чанг-лой кўчадан айланиб ўтадиган бўлишди. Ёзда Ғаллаоролнинг Оқтош, Кўчарбулоқ қишлоқлари кўприклари янгиланди. Айниқса, Кўчарбулоқда бундай сел-тошқинларга бемалол дош берувчи катта кўприк қурилди. Лекин Кўлтўсинда… ёзда ҳув йўлни жар қилиб бузиб кетган жойга одамлар шахсий ташаббус билан иккита каттакон қувур ётқизиб, устидан шағал-тош тўкиб чиқишибди. Енгил машина, микроавтобуслар амаллаб ўтса бўладиган қўлбола кўприк. Бироқ катта ҳажмга эга юк транспортлари, автобуслар ўтолмайди. Бу йўлдан ҳар куни турли юмуш билан юзлаб эмас, минглаб одамлар ўтади. Тошкент, Жиззах, Сирдарёдан Кўлтўсин, Накурт, Қудуқча ва Қўшработнинг ўнлаб қишлоқларига Заркент, Зармитан қўрғонларига, жумладан, бизнинг Тумановул, Майинтепа, Камаровул, Бойтўп, Жабутай, Қурисой, Қувкалла қишлоқларига ҳам шу йўл орқали ўтилади. Илгари одамлар йўлнинг ўйдим-чуқурлигидан нолишарди. Энди шу йўл ҳам ғанимат бўлиб қолди. Бояги қўлбола кўприк баҳорнинг илк сели келгандаёқ оқиб кетади. Шундай катта ва серқатнов йўлга муносиб кўприк солиш нима учун бошқаларни қизиқтирмайди – ҳайрон қоласан киши.\nБир ойдан ошди, тоғам янгам билан яна Тошкентга келган. Қиш-қировли кунларда қишлоқдан бирин-кетин икки жаноза хабарини эшитдик. Орада бир ҳафтача илиқроқ, ёғин-сочинсиз кунлар ҳам бўлди. Бари бир йўлни ўйлаймиз. Кечаги гаплашганимизда тоғам Кўлтўсинда кўприкнинг йўқлиги, бир йилдан бери раҳбарлар эътибор бермаётганини айтиб нолиди.\n– Собир-эй, – деди сўнг, – бурун юз қўйли одамни катта бой дер эдик. Шу айби учун улар қулоқ ҳам бўлиб кетишди. Ҳозир қишлоқларнинг ўзида бурунги бойлардан юз карра бойлар бор. Машинанинг зўридан минади, уйини қават-қават қилиб қуради, тўйига фалон минг доллар сарфлаб, номдор артистни чақириб керилади. Иномарка машиналари хароб йўллардан юрса, бу йўлларни эрта-индин келиб давлат қуриб, созлаб бериши керакдай ҳаммага қўшилиб нолиб юраверишади. Қанақа юраги қотиб кетган одамлар булар?\n– Тоға, булар асли давлатдан юлиб бой бўлишни фазилат деб билишади. Халқ фаровонлиги деб пул сарфлашга ор қилишади. Шунақа пишиқ бойлар булар.\n– Эҳ, Ҳусан Ҳакимов яшамади-да шу кунларда. Барисини уйидан қувиб чиқиб тикка қилмасмиди! Ў, ноинсоф, пулинг бор экан, молинг бор экан, уйингнинг ичини ялтиратгунча бу ёққаям қара, кўр бўлгур, дерди. Ҳа, айтарди шу гапларни. Ёки кўприклар учун мутасадди бўлганнинг эшиги олдида итдай ётиб оларди. Ҳай, аттанг, қадри ўтди-да баччағарнинг.\nЯқинда дунёдан ўтган биринчи адабиёт устозим Омон ака Қўчқоров тоғамнинг тенгқури эди. Маъракаси ҳам ўтибди. Йўлни ўйлаймиз. Қўшиқдаги “йўллар олис, отим ориқ, етолмайман-ей” деган сатрлар эсга тушади. Ҳолбуки бу йўлларга полвон отлар ҳам дош бериши қийин энди. Қишлоғимиз узун сойнинг икки бетида жойлашгани учун орада 4-5 та кўприк қурилган. Бултурги сел уларниям омон қолдирмаган. Бир эпини қилиш одамларнинг ўзига ҳавола. Ҳокимга ёзадими, у келиб кўриб ёрдам берамиз дейдими, лекин охир оқибат, барибир гап ўзларида қолади. Бир ташаббускор оқсоқол жон куйдирмаса қийин.\nМана, йўлга чиқдик ҳам дейлик. Ғаллаорол, Маржонбулоқ йўли билан энди юриб бўлмайди. Чунки Кўлтўсиннинг бултурги кўприги ўрнида бугун ҳайҳотдай жарлик бор. Жарлик тагига қилинган омонат кўприкни кичкина сел ҳам чалпак қилиб ташлабди. Шу боис Самарқанд ёки бўлмаса Жомбой, ундан Пойариқнинг Эшимоқсоқ қишлоғи орқали Челак, Митан, Қўшработни айланиб бориш керак. Унда камида 70 чақирим ортиқча йўл босишга тўғри келади.\n– Ҳадеб Ҳакимов деяверманг. У одам энди кетди. Ҳозиргилар жуда закунчи. Бировга бир нарса дейиш қийин. Бор йўлдан юриб тураверамиз. Шунисигаям шукр. Биздан кўра кўлтўсинликларга қийин, чунки жарлик бир қишлоқни қоқ иккига ажратиб қўйди, бизлар бўлса… шу қишлоқдан ўтиб-қайтувчи йўловчилармиз, холос. Шундай эмасми? Эртага отланаверинг, йўлга тушамиз!\nЙўлга тушармиз, бориб ҳам келармиз.\nТасаввур қиламан: чўққисоқол, чорпахил, юзни қоралаган оқсоқол Ҳакимов 600 та йилқиси бор янги замон бойи Абдураҳмоннинг дарвозасини уряпти. Абдураҳмон чиқиб чолни жеркияпти. Тахминан бундай дейди: “Ну и что! Транспорт налогини бензинга қўшиб тўлаяпманми – тўлаяпман. Фермер хўжалигидан йўл солиғини қуртдай ундириб олишяптими – олишяпти шоввозлар! Олиб қаёққа бекитишяпти? А, қаёққа бекитишяпти? Ана, ўшалар қуриб беришсин кўприкни! Сизнинг замонингиз ўтди, бобой!”\n“Бобой” мулзам тортиб қолар эди, эҳтимол.\nЭҳтимол чиндан ҳам замони ўтганига афсус чекарди. Лекин ўзибўларчиликка чидай олмас эди.\nОқсоқолчилик шунда керак!\nҲа, ҳар элга бош керак!\n← Аввалги Аввалги Муҳаммаджон Холбеков. Карпентьер ҳақида сўз\nКейинги → Кейинги: Адҳамбек Алимбеков. Туркиялик шогирд


“Ипак йўли” туризм халқаро университетига давлат гранти асосида 26 нафар қиз ўқишга қабул қилинди - zarnews.uz\n“Ипак йўли” туризм халқаро университетида “Ўзбегим қизлари” мавзусида тадбир ташкил этилди.\nУнда дастлаб университет биринчи проректори Жўлибой Элтазаров 1-курсларни талабалик билан табриклади.\n– Бу йил олий таълим муассасаларига ўқишга киришга шароити йўқ хотин-қизларга имтиёзлар берилди, - деди Ж.Элтазаров. - Улар учун ажратилган давлат гранти асосида олий ўқув юртимизга 26 нафар, имтиёз асосида 2 нафар қиз ўқишга қабул қилинди.\nТадбирда талаба қизларнинг миллий либослар намойиши барчага манзур бўлди. Уларнинг замонавий ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда таълим олишларига барча имкониятлар яратилди. Пандемия шароити талабалар университетит платформаси орқали масофадан ўқитилмоқда. 1-курслар эса анъанавий танишув дарсларига қатнашяпти.


ҚАШҚАДАРЁ – “Муборак газни қайта ишлаш заводи ишчилари маоши қачон оширилади?”\nИлгари завод ишчиларига заҳарли шароит учун маошга қўшимча тўлов қилинар эди. Лекин бу маблағ олиб ташланди. Озроқ вақт ўтиб коэффициент пули тўланиши тўхтади. Давлатимиз раҳбари иш унумдорлигини ошириш ва меҳнаткашларга муносиб шароит яратиш ҳақида гапирмоқда. МГҚИЗ раҳбарияти ҳам ойлик маошларни ошириш ва ижтимоий рағбатлантириш тизимини яхшилаши мақсадга мувофиқдир”.\n(Бу хабар Озодликка 5 июль куни келди)


Самвел Бабаян бир вақтнинг ўзида олимпия терма жамоаси натижаларига ҳам жавоб беради\n16:27 / 25.06.2015\nЎзбекистон миллий терма жамоасига янги бош мураббий этиб тайинланган Самвел Бабаян бир вақтнинг ўзида Ўзбекистон олимпия терма жамоасининг натижаларига ҳам жавоб беради. Бу ҳақда Ўзбекистон Футбол Федерациясининг Ижроия Қўмитаси йиғилишида маълум қилинган.\nЎзбекистон миллий терма жамоасининг асосий вазифаси 2018 йилги жаҳон чемпионатининг финал босқичи йўлланмасини қўлга киритиш қилиб белгиланди ва бунинг учун Самвел Бабаян жавобгар эканлиги белгилаб қўйилди. Миллий терма жамоа бош мураббийи шу билан бирга Ўзбекистон олимпия терма жамоасининг фаолиятини бевосита назорат остига олиб, унинг натижалари учун жавобгар эканлиги ҳам ЎФФ Ижроқўми қарори билан белгилаб қўйилди, деб ёзади расмий манба.\nЎзбекистон олимпия терма жамоасининг асосий вазифаси 2016 йилги Олимпиада ўйинларининг йўлланмасини қўлга киритиш қилиб белгиланди. Бабаян ва Жалилов янги кўринишдаги мураббийлар штабини 1 ҳафта муддат ичида тасдиқлаш учун ЎФФ раҳбариятига топширади.