1917 yilning 14 martida Turkiston xalqlarining dastlabki ijtimoiy-siyosiy jamiyati — «Sho’roi Islomiya» tuzildi. | Xurshid Davron kutubxonasi\nMuallif Adib: Tarixiy hujjatlar, nodir qo'lyozmalar, Tarixiy sana, YANGILIKLAR 14.03.2013 izoh yo'q\n1917-йилнинг қиш ва баҳорида Туркистонда муҳим сиёсий ўзгаришлар юз берди. Минтақа халқлари мустамлакачиликнинг 50 йиллик зулмига қарши миллий-озодлик курашини авж олдириб юбордилар. Маърифатпарварлик ҳаракати сифатида вужудга келган жадидчилик Туркистон тақдири ҳал қилинаётган пайтда ўзбек халқини ғоявий жиҳатдан бирлаштирувчи куч сифатида майдонга чиқди. Маҳмудхўжа Беҳбудий, Мунаввар Қори, Убайдуллахўжа Асадуллахўжаев (Убайдулла Хўжаев), Мустафо Чўқаев, Аҳмад Заки Валидий Тўғон каби жадид тараққийпарварлари Туркистонга мухторият мақоми бериш учун курашдилар ва сиёсий жараёнларга фаол аралашдилар. Ўлка халқларининг дастлабки ижтимоий-сиёсий жамияти — «Шўрои Исломия» тузилиб, у мухториятчилик ҳаракатининг тепасида турди.\nЎзбекистон Миллий энциклопедиясидан: «ШЎРОИ ИСЛОМИЯ» («Ислом кенгаши») — Туркистон тараққийпарвар зиёлиларининг ижтимоий-сиёсий ташкилоти (жамияти). 1917 й. 14 мартда Тошкентда тузилган ва 1918 й. баҳоригача фаолият олиб борган. Унга дастлаб Абдулвоҳидқори Абдурауфқори ўғли, кейинчалик Убайдуллахўжа Асадуллахўжаев раис қилиб сайланган. Ташкилот фаолиятида Мунавварқори Абдурашидхонов, Маҳмудхўжа Беҳбудий, Мустафо Чўқай, Аҳмад Закий Валидий, Ислом Султон Шоаҳмедов, Тошпўлат Норбўтабеков каби маърифатпарварлар фаол қатнашган. Ташкилот ташаббуси б-н Бутун Туркистон мусулмонларининг 1-қурултойи ўтказилди (1917 й. апр.). Қурултойда қабул қилинган ташкилот дастурида ўлка мусулмонлари орасида ислоҳотлар ўтказиш ғояларини тарқатиш, минтақадаги барча мусулмонларни ягона фикр ва маслак асосида бирлаштириб, Туркистонга мухторият мақомини бериш учун кураш вазифаси қўйилган. 1917 й. апрель ойидаёқ ташкилотнинг Самарқанд, Қўқон, Наманган, Андижон, Марғилон, Скобелев (Фарғона), Марв, Туркистон, Оқмачит, Ўш ва б. шаҳарларда шўъбалари тузилган. Ташкилот «Шўрои ислом» номли газета ҳам чиқарган. 1917 й. мобайнида Туркистон мусулмонларининг яна 3 қурултойи ўтказилган. Бироқ тараққийпарвар зиёлилар (жадидлар) б-н эски-лик тарафдорлари бўлган айрим уламолар (қадимчилар) ўртасидаги келишмовчиликлар «Шўрои Исломия» ташкилоти сафида тарафкашлик юз беришига олиб келди. 1917 й. июнда ташкилотдан бир гуруҳ уламолар ажралиб чиқиб, Қўқон ва Тошкентда янги жамият — «Шўрои уламо»га асос солишган. Туркистон ва Қозоғистон мусулмонларининг Тошкентда ўтган қурултойи (1917 й. 17—20 сент.)да ҳар 2 ташкилот ўзаро бирлашганлигини эълон қилган бўлса ҳам, аслида том маънодаги бирлашув бўлмаган. Октябрь тўнтаришитя сўнг «Шўрои Исломия» ўз қароргоҳини Тошкентдан Қўқонга кўчиришга мажбур бўлган (1917 й. нояб.). Ташкилот аъзолари Туркистон мухторияти ҳукуматини тузишда фаоллик кўрсатишган. Мухторият ҳукуматини большевиклар ағдаргач, тирик қолган «Шўрои Исломия» аъзолари таъқибга учраган. «Шўрои Исломия» ташкилоти совет режими томонидан таъқикланса ҳам, унинг Носирхон Тўра, Садриддинхон Шарифхўжаев, Миродил Мирзааҳмедов ва б. фаоллари Туркистонда совет режимига карши куролли ҳаракат сафларига қўшилиб, истиқлолчиларнинг ғоявий мафкурачилари сифатида фаолият кўрсатишган.\nЎзбекистон Миллий энциклопедиясидан: «ШЎРОИ УЛАМО» («Уламолар кенгаши») — Туркистон уламолари жамияти. 1917 й. июнда «Шурои Исломия»аан ажралиб чиққан ва 1918 й. 13 майгача иш олиб борган. Жамият дастури ва низомига кўра, ички сиёсий тузилмада шариат қонунларига қатъий риоя қилиш, миллий-диний қадриятларни юксалтиришга даъват этилган ва мадрасаларни иқгисодий қўллаб-қувватлаш айтилган. Бироқ дастурда маиший турмуш ва аёллар масаласида консерватив қарашлар устунлик қилган. Жамиятнинг Тошкент, Қўқон, Самарқанд шаҳарларидаги шўъбаси фаол иш олиб борган. Тошкент шўьбасига Шерали Лапин раҳбарлик қилган. Жамиятнинг энг йирик Қўқон шўъбасига эса Мулла Муҳиддинхон Мулла Улуғхон Тўраев раис бўлган. «Шўрои уламо» «ал-Изоҳ» (муҳаррир Абдумалик Ҳожи Абдунабиев; 1917 й. июнь — 1918 й. май), «ал-Ислоҳ» (муҳаррир Абдураҳмон Сайёҳ; 1917—18) журналларини нашр этди. Уларда даврнинг долзарб муаммолари: диний, ахлоқий, илмий, иқтисодий, ижтимоий масалалар ёритиб борилди. «Шўрои уламо» ташаббуси б-н Тошкентда Туркистон ва Қозоғистон мусулмонлари қурултойи ўтказилди (1917 й. сент.). Унда уламочилар ва шўрои исломчилар ўзаро бирлашиб, «Иттифоқи муслимин» сиёсий партиясини туздилар. Жадидлар ва уламолар ўртасидаги зиддият ва ғоявий кураш кучайган. Уламочиларнинг орасида ҳам ҳокимият масаласида турли қарашлар мавжуд бўлган. Тошкентлик уламочилардан фарқли равишда Қўқондаги «Шўрои уламо» аъзолари большевикларга қарши чиққан ва Туркистон мухторияти ҳукуматини қўллаб-қувватлаган. 1918 й. март ойида Қўқон яқинидаги Бачқир қишлоғида «Шўрои уламо» ва «Шўрои исломия» фаолларининг ташаббуси б-н Фарғона водийсидаги қўрбошиларнинг илк қурултойи ўтказилиб, Туркистонда совет режимига қарши қуролли ҳаракатнинг мақсад ва вазифалари белгилаб олинган. Совет даврида уламочилар ва шўрои исломчилар фаолияти сохталаштирилиб, улар «халқ душмани» ва «миллатчи» сифатида кўрсатилган.\nАдабиётлар: Мустафо Чўқай ўғли, Истиқлол жаллодлари (1917 й. хотиралари), Т., 1992; Туркестан в начале 20-века: к истории истоков национальной независимости, Т., 2000; Аъзамхўжаев С, Туркистонмухторияти, Т., 2000; Ражабов Қ., Ҳайдаров М., Туркистон тарихи (1917—1924), Т., 2002; Мингноров А., Туркистонда 1917—1918 йиллардаги миллий-сиёсий таш-килотлар, Т., 2002.\nФевраль инқилоби уйқу босган ўлкани уйғотди. Чоризмнинг мустамлакаси бўлган Туркистонга озодлик ва ҳуррият шамоли етиб келди. Авваллари мусулмонлар ҳаётини деярли ёритмаган рўзномалар энди маҳаллий халқнинг сиёсий онги мислсиз суръатлар билан ўсишини эътироф этиб, қарийб ҳар бир сонида янги ташкилот, ҳаракат ёки жамият тузилаётгани ҳақида хабар беришар эди. Айниқса, маҳаллий идоралар бўлмиш шаҳар ва ерли Думаларга сайловлар арафасида бундай хабарлар сон-саноқсиз бўлди: «30 март куни Скобелев шаҳри фуқаросининг Жомеъ масжид олдидаги йиғилиши «Шўрои ислом» қўмитасининг сайланиши ҳақида қарор қабул қилди. Қўмитанинг дастлабки вазифаси — Муваққат ҳукуматни, Русияда янги озод тузум жорий этишида, қўллаб-қувватлашдир» («Туркестанский голос», 18 апрель 1917 йил). «Маҳаллий йўқсиллар синфи Ҳўқанд шаҳри «Ислом меҳнаткашлари» жамиятига бирлашмоқда». («Туркестанский курьер», 21 июль 1917 йил). «Наманган вилоятининг Чуст шаҳрида ёш сортлар ташаббуси билан «Жумҳурият» матлуб жамияти очилди». («Ферганские областнне ведомости», 1917 йит, 10 май) ва ҳоказо.\nТабиийки, мазкур қурултой мужассамлаштирган умумий ҳаракатнинг таркибида синфи,маслаги жиҳатидан хилма-хил оқимлар бор эди. Аммо юрт озодлиги ва халқчиллик истиқболи томон йўналтирувчи ҳоким ғоя ушбу қурултой ва, айниқса, маҳаллий идораларга сайлов кунлари яққол намоён бўлди: «Рус аҳолиси сайловга лоқайд муносабатда бўлган бир пайтда, сортлар, аксинча, уюшиб, ўз ҳуқуқларини сайлов бўлмаларида истифода этишмакчи», («Свободный Самарканд», 30 июль,\n1917 йил). «Сортлар минглаб тўпланган йиғин ва сайловолди мажлисларида ўнлаб нотиқлар сўзга чиқаётурлар» («Свободный Самарканд», 2 август, 1917 йил).\nТарихимизнинг «мўътабар академик ёзуқларида», кейинги кучга мансуб бўлган «Шўрои ислом» ва ёки «Уламо» фирқаларидан «ёвуз»роқ куч топиш қийиндир, дейилади. Аммо машҳур ўлкашунос ва арбоб Нил Ликошин, «Туркестанское слово» рўзномасиниг ўша йилги 2 сентябрь сонида, эски шаҳарнинг «Уламо» мажлисларида қатнашганини таърифлаб, шундай ёзади«\n«Мусулмонларнинг айтишича: «Биз ўлкада кўпчиликмиз, шу боисдан Думада аксарият биз томонда бўлганлиги табиий бир ҳол. Демак, ақаллият ҳуқуқларини таъминласак кифоя. Шу сабаб, шаҳар бошлиғи лавозимига «Уламо» ўз номзодларини кўрсатмакни ўзига муносиб топмади, унга ноиб танлаш билан чекланди». Бу қарор, Ликошиннинг таъбирича, аксариятни ташкил этган мусулмонлар учун нафақат адолатли, балки илтифотли ҳам бўлиб кўринган.\n1917 йил ноябрининг бошида Тошкентда ҳам, бир неча кунлик жанглардан сўнг, ҳокимият ишчи, аскар ва деҳқон Шўролари қўлига ўтади. Подпалов раислигида тузилган янги Туркистон ўлка ижроқўми таркибида бирорта ерли халқ вакили бўлмайди. Ноябрнинг ўртасида йиғилган шаҳар идораларининг қурултойида мусулмон депутатларнинг шуни назарда тутиб айтган сўзлари диққатга сазовордир: «Миразимов (Тошкент): Мен Тошкент воқеалари хусусида сўз юритмайман. Ишчи ва аскарлар Шўроси ўз доирасидан ерли халқнинг аксарияти— мусулмонларни чиқариб ташлади. Эндиликда ақаллий бир гуруҳ ҳаммамизга ўз шартларини қўймоқчи. Аслида, аҳолининг таркибига мутаносиб бўлган марказий ҳокимият тузиш лозим. Ҳозирги ҳокимият эса фуқаронинг манфаатларига зид.\nМаҳмудов (Ҳўқанд): Гарчи большевиклар мамлакат манфаатини кўзлар экан, нечун улар Таъсис мажлисининг чақирилишига тўсқинлик қилишаётир! Биз, мусулмонлар, Рус инқилоби бизларга ҳуррият ва тинч ҳаёт келтирадур, деб қувонган эдик. Фирқавий баҳслар кетида, сизлар Ватанни ва ўлкамизни баробар нобуд қилаётирсизлар!» («Туркестанские ведомости», 16 ноябрь,\n22 ноябрда ўз ишини тугатган аскар ва деҳқонлар Шўросининг III қурултойи ўлкада янги ҳокимият — Туркистон ўлкасининг Халқ Комиссарлари Советини-Туркистон комиссари, деб танилган бу ҳукумат таркибида ҳам маҳаллий халқ вакилари бўлмайди. Шу ўринда, мазкур ҳодисага жавобан, 26 ноябрь куни Ҳўқанд шаҳрида чақирилган ўлка мусулмонларининг фавқулодда IV қурултойига эътиборимизни қаратайлик. «Туркестанский вестник»нинг 9 декабрь сонида Қурултойнинг сонияномасида келтирилган: «26 ноябрь соат 12 да ташкилий ҳайъат аъзоси Мустафо Чўқаев қурултойни очиқ деб эълон қилади. Сўнг шаҳодат ҳайъатининг аъзоси Норбўтабеков қурултойга йиғилганлар таркиби билан таништиради. (Фарғонадан—150 киши, Сирдарёдан — 22, Самарқанддан —21, Бухородан — 4, Закаспийдан — 1 киши). Бундан ташқари, мусулмонлардан тоғ ишчилари, аскарлар, касаба уюшмаси аъзоларининг вакиллари иштирок этмакдалар. Сўзни Чанишев олиб, мазкур йиғин мавқеи ҳақида гап юритади.\n«Қурултойми, ё кенгашми?», деб сўрайди у. Ваҳоланки, қурултойда Еттисув вакиллари йўқдур. Убайдулла Хўжаев қурултой мавқеи берилувининг тарафдори эканлигини билдиради. М. Беҳбудий уни қувватлаб, ўлканинг Оврупа аҳолиси ҳам қурултойда қатнашаётурғонини уқтиради. У раёсат ҳайъатини оврупавий вакилларни кўзда тутғон ҳолда тузувни таклиф этади. Маҳмудов (Ҳўқанд) қурултой раёсатини сайлаш таклифини киритади. Чўқаев қурултой ёхуд қангаш масаласини овозга қўяди. Қурултой деб билув қабул қилинади. Сўнг раёсат ҳайъатига 13 нафар қуйидаги зотлар сайланади: М. Чўқаев, У. Хўжаев, Юрғулиоғаев, Герцфельд, О. Маҳмудов ва бошқалар. Мустафо Чўқаев раёсат ҳайъатига таниқли мусулмон арбоби Чўқаев раёсат ҳайъатига таниқли мусулмон арбоби Беҳбудийни киритишни таклиф қилади. Йиғилганлар ушбу таклифни олқишлар билан қаршилайди.\nМолия вазири — Соломон Герцфельд (присяжный поверенный) ва бошқалар. («Туркестанский вестник», 5 декабрь 1917 йил).\nДавр тақозосига кўра, айни шу кунларда рўзномалар Халқ Комиссарлари Кенгашининг «Русия ва шарқнинг барча меҳнаткаш мусулмонларига» Хитобномасини чоп этадилар.\nХитобноманинг айрим лавҳалари қуйидагича:\n… Сизлар ўзларингиз ўз ватанингизнинг ҳокимлари бўлишингиз лозим. Ўз расм- русумингизга биноан ҳаётингизни уюштиришингиз лозим. Сизнинг бунга ҳақингиз бор, чунки сизларнинг тақдирингиз — ўзингизнинг қўлларингизда…\nЭҳтимол, Ибн Ямин Ёнбоев бу сўзларни айтаётиб, сизу биз яшашга муяссар бўлган ҳозирги дориломон кунларни олдиндан кўра билгандир. Эҳтимол, худди шу боис ҳақиқат бир кунмас- бир барибир юзага чиқишини башорат қилгандир. Лекин бу кунларга етишиш биз учун осон бўлмади. Ўтган етмиш йилдан ортиқроқ вақт ичида биз ниҳоятда машаққатли йўлни босиб ўтдик. Қатағонлар ва нотўғри мафкуравий сиёсат туфайли ўзимизни, ўзлигимизни унутдик. Тарихимиз ва маданиятимизни сохталаштирдик. Қанчадан-қанча инсонларни бадном этиб, қурбон бердик. Бундай хатоларга коллективлаштириш даврида ҳам, «босмачилик йиллари» деб аталмиш замонда ҳам, қатағонлар даврида в ундан кейин ҳам бот-бот йўл қўйдик. Охир-оқибат, ўлкамиз тарихи, миллатимиз ўтмиши чигал муаммолар билан тўлиб-тошди. Турган гапки, ўлкамиз тарихининг А. И. Солженицин таъбири билан айтганда, асосий «тугун»ларидан бири айнан 1917 йил воқеаларига бориб боғланади. Афсуски, биз ҳалигача ушбу тугунни ечишнинг уддасидан чиқа олганимиз йўқ. Лекин, ишончимиз комилки, ҳали вақти-соати келиб, Туркистон мухториятининг мухтасар фаолияти ҳамда тарихимизда дастлабки халқчил, коалицион ҳокимиятнинг емирилиши хусусида жиддий тадқиқотлар олиб борилади, бу хусусда мақолалар ёзилади, асарлар яратилади. Эҳтимолки, вақти келиб, бу ҳокимият эълон қилинган кун ўлкамиз тарихига мўътабар сана сифатида киритилар ва уни тантанали нишонлайдиган бўлармиз…\nБутунтуркистон мусулмонлари I қурултойининг охирги мажлисида Марказий раҳбар орган — Туркистон ўлка мусулмонлари Кенгаши (Краймуссовет) ташкил этилиши ҳақида қарор қабул қилинди. Уни тузишдан асосий мақсад миллий озодлик ҳаракатига ташкилий ва марказлаштирилган хусусият касб этиш учун бир-бири билан тарқоқ алоқада бўлган жамият, қўмита ва иттифоқларни бирлаштириш эди. Туркистон мусулмонлари Маркази Кенгашига Мустафо Чўқай раис, Валидий бош котиб, Мунаввар Қори, Беҳбудий, У. Хўжаев, О. Маҳмудов, Тошпулатбек Норбутабеков, Ислом Шоаҳмедов ва бошқалар аъзо қилиб сайланди Мунаввар Қори ва Садриддинхон Шарифхўжа бошчилигида Тошкент қўмитаси тузилди. Шунингдек, Беҳбудий раҳбарлигида Самарқанд ва Носирхон Тўра етакчилигида Фарғона бўлими хам ташкил топди. Марказий шуронинг органи сифатида «Нажот» (муҳаррири — Мунаввар қори), кейинчалик «Кенгаш» (мухаррири — Валидий) газеталари чиқа бошлади. Шунингдек, 1917 йилда нашр қилинган «Улуғ Туркистон», «Турон» газеталарида мухториятчилик ғояси билан суғорилган мақолалар чоп килинди. Шундай қилиб, 1917 йил баҳорида Туркистоннинг бирлиги ва яхлитлиги томон мухим қадам ташланди. Тарихда илк марта Бутунтуркистон миқёсида мусулмонлар қурултойи чақирилиб, унда туб халқларнинг мухторият томон қатъий интилиши, ўз анъаналари, урф-одатлари ва турмуш тарзини изчил туриб химоя қилиши айтилди. Бу манфаатларнинг ифодачиси бўлган Миллий марказ — Туркистон мусулмонлари Марказий Кенгаши ташкил этилди.\nАфсуски, бирлашиш жараёнлари ҳар доим хам бир текис ривожланмади. Аср бошидан буён давом этаётган «жадид-қадим» низолари демократик ҳаракат сафларида парчаланиш юз беришига олиб келди. Маьлумки, 1917 йил 14 мартда Тошкентда «Шўрои Исломия» ташкил топган эди. Аксарияти жадидлардан иборат бу ташкилот аьзолари Туркистон мустақиллиги учун кураш олиб бордилар. 1917 йил июн ойида Мунаввар қори бошчилигидаги «Шурои Исломия» ташкилотидан «Шўрои Уламо» ажралиб чиқди. Шерали Лапин унинг Тошкент шуъбасига асос солди. Орадан кўп вақт ўтмай, Қўқон шаҳрида хам «Шўрои Уламо» жамияти тузилди. Лекин икки жамият ўртасида ғоявий ихтилофлар мавжуд бўлиб, улар бир-бири билан келиша олмасдилар. Чунки «Шўрои Уламо» жамияти дастурида ислом динининг анъанавий асослари бўйича иш кўришини маълум килса-да, аслида Лапин бошчилигидаги Тошкент уламочилари аввал рус монархияси, сўнгра большевизм ғоялари билан ўз ҳаракатларини мувофиқлаштиришга беҳуда уриндилар. «Шўрои Уламо» жамияти ўз мақсадлари тарғиботи учун «Ал-Изоҳ» журналини чиқара бошлади (муҳаррири — Абдумалик ҳожи Набиев) ҳар икки жамият ўртасида ғоявий кураш, хусусан, матбуот саҳифаларида авж олиб кетди. 1917 йил 10 сентябрда Тошкентда Бутунтуркистон мусулмонларининг II қурултойи очилди. «Шўрои Исломия» ташаббуси билан чақирилган ушбу қурултой ҳокимиятни ишчи, солдат ва деҳқон депутатлари советларига беришга қарши чиқди. Ушбу қурултойда қабул қилинган резолюцияларда миллий демократия ўзи тутадиган йўлнинг муҳим асосларини биринчи марта қатъий қилиб айтди: ҳукумат демократик сиёсат юргизадиган бўлса, ана шундагина мусулмонлар бу ҳукуматда иштирок этадилар. Иккинчи қурултойда фақат Миллий марказ — Туркистон мусулмонлари Марказий Кенгаши минтақадаги туб ерли аҳоли манфаатларини ҳимоя қилиши мумкин деган фикр қатьий қилиб қўйилди. 1917 йил 20 сентябрда Тошкентда бўлиб ўтган Туркистон ва Қозоғистон мусулмонларининг кўрултойи «уламочилар» билан «Шўрои исломчилар» ўртасидаги узоқ баҳсларга қарамай, ниҳоят, келишиш ва муроса йўлини топди. Қурултойда «Шўрои Исломия», «Шўрои Уламо», «Турон» ва бошқа сиёсий ташкилотларни бирлаштириш йўли билан бутун Туркистон минтақаси учун умумий бўлган «Иттифоқи муслимин» деган сиёсий партия тузишга қарор қилинди.\n28 ноябр (янги ҳисоб билан 11 декабр) да таркиб топаётган мазкур давлатнинг номи аниқланиб, Туркистон Мухторияти, деб аталадиган бўлди. Қурултой ўша куни йиғилишда Бутунроссия Таъсис Мажлиси чақирилгунга қадар ҳокимият Туркистон Муваққат Кенгаши ва Туркистон Халқ (Миллат) Мажлиси кўлида бўлиши керак, деб қарор қабул қилди. Қурултойда Туркистон Муваққат Кенгаши аъзоларидан 8 кишидан иборат таркибда Туркистон Мухторияти ҳукумати тузилди. Ҳукуматнинг Бош вазири хамда ички ишлар вазири этиб Муҳаммаджон Тинишбоев сайланди. Ислом Султон ўғли Шоаҳмедов — Бош вазир ўринбосари, Мустафо Чуқай — ташқи ишлар вазири, Убайдулла Хўжаев — ҳарбий вазир, Хидоятбек Юргули Агаев — ер ва сув бойликлари вазири, Обиджон Махмудов — озиқ-овқат вазири, Абдурахмон Ўрозаев — ички ишлар вазирининг ўринбосари, Соломон Абрамович Герцфельд — молия вазири лавозимларини эгаллади. Ҳукумат таркибида кейинчалик айрим ўзгаришлар юз берди. Мустафо Чўқай Бош вазир лавозимини бажаришга киришди. Вазирлардан уч киши олий маълумотли ҳуқуқшунос, икки киши Ўртача малакали ҳуқуқшунос эканлиги мухторият ҳукумати аъзолари билим даражасининг нақадар юқори эканидан далолат беради.\nҚурултойда 28 ноябр куни Туркистон Миллат Мажлиси очилиши тўғрисидаги қарор ҳам тасдиқланди. Миллат Мажлиси 54 нафар аъзодан иборат бўлиб, қурултой қарорига биноан «36 нафар мусулмонлар ва 18 нафар ғайри мусулмонлардан сайланадур. 36 мусулмон вакиллари Туркистоннинг 5 вилоятидан бўлиб: Фарғона — 10 нафар, Самарқанд — 5 нафар, Сирдарё — 9 нафар, Еттисув — 6 нафар, Закаспий — 2 нафар; 4 нафар эса бутун Туркистон шаҳар думалари тарафидан тайин бўлурлар». 18 нафар ўрин эса ўлканинг европалик ташкилот ва фуқароларига, жумладан, темирйўлчилар иттифоқи, ишчи ва солдат депутатлари совети, социал-демократлар, дашноқцутюн, ерлик жуҳудлар, яҳудийлар, эсерлар, украинлар, поляклар вакиллари ва бошқаларга берилиши кўзда тутилган эди. Демак, ташкил этилаётган ҳукумат таркибига турли сиёсий ва миллий гypyҳ вакилларининг қатнашуви кўзда тутилди. Демократик рухдаги миллий зиёлилар кўрултойда қабул қилинган дастурий ҳужжатларга ўзига хослиги билан ажралиб турадиган халқчил ва демократик ғояларни киритишди.\n1918 йил январ ойидаёқ большевиклар Туркистон Мухториятига қарши Туркистон автономиясини тузиш масаласини кўтаришган эди. Бу муаммо фақат Туркистон Советларининг V съездида (1918 йил 20 апрел — 1 май) ҳал қилинди. Съезд Россия Совет Социалистик Федерацияси таркибида Туркистон республикаси тузиш тўғрисида қарор қабул қилди. Туркистон республикасининг Марказий Ижроия Комитети (МИК) ва ХКС сайланди. Улар таркибига илк марта туб миллатларнинг вакиллари киритилди. Шунингдек, съездда саноат корхоналарини\nнационализация қилиш ва бошқа айрим масалалар юзасидан қарорлар қабул қилинди. Шундай қилиб, совет Россияси таркибида Туркистон автоном республикаси ташкил қилинди.\nҲамзанинг сиёсий қарашларини, унинг Туркистон мухториятига муносабатини аниқ тасаввур қилишда Туркистон мухторияти ғоясининг пайдо бўлиши муносабати билан 1917 йилда ёзилган «Мухторият ёки автономия» ҳажвий драмаси муҳим аҳамиятга эга. 1917 йил Февраль инқилоби, Романовлар сулоласининг барбод бўлиши бутун жадид мутафаккирлари қаторида Ҳамзанинг ҳам истиклол ҳақидаги интилишларига қанот боғлади. Жадидчилик ҳаракатининг раҳбарлари Мунавварқори Абдурашидхон ўғли ва Абдулла Авлонийлар томонидан 1917 йил март ойида «Шўройи ислом» жамияти тузилди. Бу жамиятнинг «Марказий шўро»си таркибида Маҳмудхўжа Беҳбудий, Мустафо Чўқаев, Убайдулла Хўжаев каби сиёсий арбоблар бор эди. Шу йилнинг ёзидан большевикларнинг фаоллиги кучайди ва мутаассиб дин пешволари «Уламо» номи билан «Шўройи ислом»дан ажралиб чиқди. Бу ажралиш кейинчалик большевиклар учун қўл келди, «Уламо» жамияти мустақиллик учун кураш олиб борган шўройи исломчиларни барбод қилишда мустамлакачиларга ёрдам берди. «Шўройи ислом» ва «Уламо» жамиятларининг шўъбалари ўлканинг турли шаҳарларида ҳам ташкил этилди. Февраль инқилоби натижасида Туркистонда қандай давлат тузиш масаласи юзасидан бу жамиятлар ўртасида кескин ихтилофлар, зиддиятлар вужудга келди. Ҳамза «Уламо» жамиятининг Қўқон шуъбаси мажлисини ушбу «Мухторият ёки автономия» драмасига асос қилиб олди. Муаллиф драманинг қисқача сюжетини шундай баён қилади: «Туркистонда ҳуррият бўлуви муносабати ила ёшлар ва уламолар орасинда ихтилоф ўлароқ уламолар айрилиб кетувлари, руҳоний мажлисин тасвиридир».\nБу ўринда ёшлар — «Шўройи ислом» жамияти аъзолари, яъни жадидлар; уламолар — мутаассиб қадимчилар «Уламо» жамияти аъзолари эканлиги драманинг бошидан охиригача кўзга яққол ташланиб туради. Асар муаллифи эл-юрт тақдирини ўз зиммаларига олган уламолар қанчалик разил, нашаванд, тубан кишилар эканликларини ўз тилларидан фош этади. Улар ҳатто автономия, мухториятнинг қандай давлат тизими эканлигини тасаввур ҳам қила олмайдилар:\n«Л.(домла): Бу демократический республикани бизга кўп зарари бор эмиш. Зероки, биздан подшоҳ бўлмас эмиш, тағин аввалғидек қози, мударрисларни ҳукамолар, губирнаторлар сайлаб қўёдирлар эмиш. 2-нчи, хотунларни кўчада фаранжисиз (ҳамма ёқосин ушлаб, «Астағфируллоҳ!» «Навзанбиллоҳ!..») чиқуб юриши учун фармонлар бўлур эмиш… Энди бўлари бўлди. Хўш! Ифтор, тўй, закот, хайр-эҳсон деган гаплар бари соп бўлди!..»\nМустақилликка қадар ҳамзашунослар бу драмани Қўқон мухториятининг «расвосини чиқарган», унинг «реакдион моҳияти»ни фош этган асар сифатида баҳолаб келдилар. Аслида Ҳамза Туркистон мухториятини тузишда фаол иштирок этган жадидларга қарши бузғунчилик, сотқинлик ишларини олиб борган мутаассиб «Уламо» жамияти аъзоларининг нақадар нодонлигини, калтафаҳмлигини фош этган эди. Асарда қаҳрамонлар исмининг бош ҳарфи берилган. Ҳамза ушбу асар туфайли «Уламо» жамиятининг таъқибига учради ва 1917 йил октябридан 1918 йилнинг 10 мартига қадар Туркистон шаҳрида дўсти Саидносир Миржалолов хонадонида яшириниб яшади*. Демак, 1917 йил 27 ноябрь Туркистон мухторияти эълон қилинган кунни Ҳамза Туркистон шахрида мамнуният билан кутиб олди ва «Туркистон мухториятина» шеърини яратди. Шеър «Улуғ Туркистон» газетасининг 1918 йил 11 январь сонида эълон қилинди. Шеърда шоир мусулмон миллатини улуғ байрам билан муборакбод қилар экан, уларни бир санжоқ—байроқ остида бирлашишга даъват этади:\n(Tashriflar: umumiy 1 849, bugungi 1)\nTeg(lar) "Sho'roi Islomiya"jadidlarMunavvarqori Abdurashidov\nNusrat Rahmat. Jadid. Romanning birinchi bobi.


Кўрсатилаётган давлат хизматларидан аҳоли мамнунми?\nБугун ягона дарча тамойили асосида 100 дан ортиқ давлат хизматларининг йўлга қўйилгани аҳоли учун кўплаб қулайликлар яратмоқда. Буни Миришкор тумани давлат хизматлари маркази мисолида ҳам кўриш мумкин.\nҲар бир мижознинг эҳтиёжларидан келиб чиқиб марказда яратилган шарт-шароитлар аҳолини мамнун қилмоқда. Айниқса, тадбиркорлар йўлга қўйилган хизматлардан мамнун.\nМасалан, тумандаги ёш тадбиркор Алишер Кенжаев ҳам жорий йилда туман давлат хизматлари маркази рўйхатидан ўтиб, тадбиркорлик фаолиятини бошлади.\n– Бугун тадбиркорлар учун яратилган имкониятлар таҳсинга лойиқ, – дейди А.Кенжаев. – Тадбиркор сифатида рўйхатдан ўтишим ортиқча оворагарчиликсиз битиб, тезда ҳал бўлди. Муҳими ҳужжатларимнинг барчаси ўша жойнинг ўзида тайёр бўлди. Натижада туман марказидаги бўш турган икки қаватли бинони “ноль“ қийматда олиб, у ерда тикувчилик цехи, гўзаллик салони ва савдо мажмуаси ташкил қилдим. Шуни эвазига 25 та янги иш ўрни яратилди.\nМиришкор туман давлат хизматлари маркази томонидан кўрсатилаётган давлат хизматлари бугунги кунга келиб, 120 дан ошиб кетди. Хусусан, марказ томонидан жорий йилнинг ўтган даври мобайнида 16 минг 200 дан ортиқ жисмоний ва юридик шахсларга давлат хизматлари кўрсатилган. Бундан ташқари туманнинг ҳудуди катталиги ва олис қишлоқ аҳолисининг туман марказига қатнаши мураккаблигини ҳисобга олиб, чегара ҳудудда жойлашган Помиқ ва Гулшанбоғ қишлоқларида иккита филиал ташкил этилди. Ҳозирда белгиланган график асосида марказ ходимлари филиалларга бориб, тўғридан-тўғри сайёр давлат хизматлари ўтказиб келмоқда.\nТуманда фаолият юритувчи тадбиркор Жамшид Жамилов якка тартибдаги тадбиркор сифатида фаолиятини 2015 йилда бошлаган. Ўтган вақт мобайнида соҳада анчагина тажриба орттирган тадбиркор фаолиятини кенгайтиришни ният қилиб, давлат хизматлари марказига ташриф буюради.\n– Эндигина тадбиркорликни бошлаганимда якка тартибдаги тадбиркор бўлиш учун ҳужжатларни тайёрлашга бир ой овора бўлгандим, – дейди Жамшид Жамилов. – Жорий йил бошида оилавий тадбиркор сифатида рўйхатдан қайта ўтиш учун туман давлат хизматлари марказига бордим. Бир соатда ишим битди. Аслида яна бир ой овора бўлсам керак деган хаёлда келган эдим. Тадбиркорлар учун шунчалик имкониятлар яратилаётганидан мамнунман. Мана ҳозир оилавий тадбиркор сифатида фаолиятимизни давом эттираётирмиз. 20 хил турдаги ширинлик ишлаб чиқармоқдамиз. Кредит маблағи эвазига хориждан замонавий ва энергия тежамкор технологиялар олиб келганимиз, маҳсулотларимиз сифатини ошишига хизмат қилмоқда.\nМарказ биносида фуқаролар учун етарлича шарт-шароитлар яратилган. Айрим давлат хизматларини фуқаролар залда ўрнатилган инфо-киосклар орқали ўзлари мустақил амалга оширишлари ҳам мумкин. Марказ томонидан туман аҳолисига кўрсатилаётган давлат хизматларининг асосий қисмини болаларни мактабгача таълим муассасаларига қабул қилиш, электр энергия, газ ва сув тизимига уланишга техник хулосалар олиш ва пломбалаш, фуқароларни жамғариб бориладиган пенсия таъминоти тизимига ҳисобга қўйиш, судланмаганлик тўғрисида маълумотнома, кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказишга ариза юбориш, қурилиши тугалланган бино ва иншоотларни фойдаланишга қабул қилиш, архитектура-режалаштириш топшириғини ишлаб чиқиш кабилар ташкил қилмоқда.


“Ёшлар келажак бунёдкори” фестивалида божхоначилар муносиб тақдирланди\n“Ёшлар келажак бунёдкори” фестивалида ...\nСўнгги йилларда мамлакатимиз ёшларини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, уларнинг орзу-интилишларини рўёбга чиқаришларида ёрдам бериш мақсадида аниқ йўналишларни ўзида қамраб олган тизим яратилди. Албатта, аҳолининг 60 фоизидан ортиқ қисмини ёшлар ташкил этадиган мамлакатимизда ёшларни эзгу мақсад йўлида бирлаштириш, уларни бузғунчи ғоялардан ҳимоя қилиш ғоятда муҳим вазифа ҳисобланади.\nБу борада Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи ташаббуси билан ёшларнинг қобилият ва интилишларини қўллаб-қувватлаш, шунингдек улар ўртасида турли хил кўрик танловлар ҳамда спорт мусобоқаларини ўтказиш анъанаси шаклланган.\nБу каби тадбирлардан навбатдагиси Навоий вилоятида бўлиб ўтди. “Ёшлар келажак бунёдкори” шиори остида ўтказилган ушбу фестивалда 15 дан ортиқ корхона, ташкилот, ҳарбий қисм ёшлари иштирок этишди. Фестивалнинг дастлабки кунида иштирокчилар турли хил спорт турлари бўйича ўзаро беллашдилар. Мазкур тадбирда божхона бошқармаси ёш ходимлари ҳам фаол иштирок этишиб, спортнинг футбол, стол тенниси, шахмат турлари бўйича фахрли 2-ўринни, арқон тортиш, югуриш бўйича эса фахрли 1-ўринни қўлга киритдилар.\nФестивалнинг 2 кунида жамоалар ўртасида “Заковат” интеллектуал ўйини ўтказилди. Қизғин ва муросасиз баҳсларга бой бўлган беллашувларда жамоаларнинг дунё, сиёсат, жамият, тарих, фалсафа, сайловлар ва бугунги кунда ватанимизда амалга оширилаётган ислоҳотларга доир билимлари синовдан ўтказилди. Ўйин натижаларига кўра божхоначилар жамоаси фахрли 1-ўринни эгалладилар.\nМусобоқалар якунига кўра фахрли ўринни эгаллаган жамоалар диплом ва эсдалик совғалари билан тақдирландилар.


Бу иш сизга қийин эмас - Hidoyat.uz\nАсосий саҳифа Мақолалар Бу иш сизга қийин эмас\nЧоп этилди Fevral 6, 2019 Бу иш сизга қийин эмасda fikr bildirishni o'chirish\nҚиш келиб, ҳаво совий бошлаши билан хонадонларни иситиш масаласи ўртага чиқади. Ҳамманинг фикри-ёди қишдан эсон-омон чиқиб олиш, шамолламаслик бўлиб қолади. Айниқса, кексалари, чақалоқлари бор хонадонларда бу масала ўта муҳим.\nБалки ён қўшнингизнинг уйида гази йўқдир. Печкасига эса ўтин керак. Олишга моддий имконияти етмайди. Унинг устига ёш боласи ҳам бор. Совуқ уйда қийналиб ўтиришибди. Сизнинг эса бир машина ёки бир арава ўтин олиб беришга маблағингиз бор. Энди бунга хоҳиш, ҳиммат бўлса бас.\nАгар ёрдам берсангиз, қўшнингиз иссиқ уйда ўтиради. Чақалоғи шамолламайди. Болалари хурсанд бўлади. Хонадон аҳли ҳақингизга дуо қилади. Иссиқ уйда ўйнаб ўтирган болакайнинг юзидаги табассуми, миннатдорлиги, кўзларидаги қувончи кўп ажру савоб олишингизга боис бўлади, иншоаллоҳ. Ҳадиси шарифлардан бирида: “Фарз амаллардан кейин Аллоҳ таолога энг маҳбуб амал мусулмоннинг қалбига хурсандчилик киритишдир”, дейилган (Имом Табароний ривояти).\nТасаввур қиляпсизми, сиз фарз амаллардан кейинги ўринда турувчи улуғ ишни, Аллоҳ таолога ёқадиган амални бажарган бўласиз. Аллоҳ таоло мўмин бандасининг қалбини шодликка тўлдирган кишини қуруқ қўймайди.\nЯна бир ҳадисда: “Биродарига ёрдам бериш ҳаракатида юрган кишига Аллоҳ таоло ҳам ёрдам беради”, дейилган (Имом Муслим ривояти).\nҲа, Аллоҳ таоло сизга ёрдам беради. Чунки сиз қўшнингизнинг оғирини енгил қилишга, уйини иссиқлик ва нурга тўлдиришга уриняпсиз.\nБир ҳолатни тасаввур қилиб кўринг: сиз иссиқ уйингизда ўтирибсиз, аммо ён қўшнингиз совуқ уйда қалтираб ўтирибди, бечора чарчаган бўлса ҳам, совуқдан ухлолмаяпти. Шундай вазиятда сизнинг кўзингизга уйқу келадими?! Келмайди, тўғрими? Ахир, сиз Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг: “Ён қўшниси очлигини била туриб, қорни тўқ ҳолда тунаган киши менга имон келтирмабди” (Имом Табароний ривояти), деган ҳадисларидан хабардорсиз. Шу сабаб қўшнингиз очлигида ўзингиз тўқ, уйи совуқлигида иссиқ уйда бемалол ухлолмайсиз. Бунга виждонингиз йўл қўймайди.\nЎтмишда ўтган солиҳ инсонлар қўшниларидан хабар олиб, уларнинг ҳожатларини раво қилишга шошардилар.\nҚадрдоним! Биз бир диндош биродаримиз, қўшнимизнинг кўнглини кўтара оламиз, бу иш қўлимиздан келади. Қиш кунларида шу ишларни имкон қадар бажариб, улкан савобларни қўлга киритиш пайида бўлайлик!\nАллоҳ таоло барчамизни қўшнисига яхшилик қиладиганлардан айласин!\n“Ҳидоят” журналининг 2019 йил, 1-сонидан


Тибетда кўп қон тўкилди\n15 апрел 2021, Тошкент вақти: 07:16\nТибетнинг қувғиндаги ҳукумати Лҳасадаги аҳоли ва ҳукумат кучлари ўртасидаги тўқнашувларда 80га яқин фуқаро нобуд бўлганини маълум қилди.\nҲиндистондан бошпана топган Тибет ҳукуматининг матбуот котиби тартибсизликларда 70дан ортиқ фуқаро тан жароҳати олганини ҳам билдирди. Хитой ҳукумати эса жума кунги тўқнашувларда 10 киши нобуд бўлганини эълон қилди.\nТибетнинг қувғиндаги етакчиси Далай Лама Хитой ҳукумати ҳаракатларини кескин қоралади.\nАйни пайтда Тибет пойтахтига ҳукумат кучларининг қўшимча бўлинмалари сафарбар қилинаётгани айтилмоқда. Ғарб давлатлари Лҳасадаги воқеалардан ташвиш билдирган бўлса, АҚШ ҳукумати Хитойни Тибетда юзага келган вазиятни тинч йўл билан ҳал этишга чақирди.


PayPal компанияси, IT’да муваффақиятли карьера қилиш – Оғабек Йўлдошев билан суҳбат\nUzbek.life жамоаси хориждаги ватандошларимиз билан суҳбатларни давом эттиради. Навбатдаги суҳбатдошимиз АҚШдаги нуфузли PayPal компанияси дастурчиси Оғабек Йўлдошев.\nЛицейда ўқиб юрган вақтларим 7,5 IELTS олганман\nХоразм вилоятида туғилганман, лекин 5-6 ёшларимда Тошкентга кўчиб келганмиз. Лицейда ўқиб юрган вақтларим 7,5 IELTS олганман ва ўша пайтдаёқ ўқув марказида инглиз тилидан дарс беришни бошлаганман.\nТошкентдаги Вестминстер университетида “Business information system” йўналишида, ундан кейин АҚШда “Computer science” бўйича магистратурани ҳам тамомлаганман. Дастурчилик соҳасида 5 йиллик иш тажрибасига эгаман. Ҳозир PayPal компаниясида “Software engineer” сифатида ишлайман.\nБолалигимда дипломат бўлишини хоҳлардим\nМагистратурада таҳсил олиш ва тажриба орттириш учун Қўшма Штатлар мен учун энг яхши танлов бўлган деб биламан. Сабаби, бу мамлакатда IT соҳаси жуда яхши ривожланган. Бакалаврда олган билимларимни мустаҳкамлаш учун ҳам ўқишимни давом эттиришим кераклигини тушуниб етганман.\nОчиғи, менда дастурлаш соҳасига қизиқиш Весиминстер университетида таҳсил олаётган вақтимда пайдо бўлган. Болалигимда эса дипломат бўлишини хоҳлардим. Лекин шуни тушундимки, кун келиб мақсадлар ҳам, режалар ҳам ўзгариб кетиши мумкин. Дастурчилик соҳаси янгилик яратиш билан боғлиқлиги учун ҳам менга ёқади.\nБир кунда Мичигандаги компаниядан иш топганман\nАҚШда магистратуранинг биринчи йили давомида яхши ўқисангиз, яъни барча талабларни бажарсангиз, 2-курсдан сизга масофавий ўқишга рухсат беришади. Сизда ишлаш имконияти пайдо бўлади. Таълим жараёнида ишга кириш ва интервьюдан яхши ўтиш учун педагоглар талабаларни тайёрлаб боришади. Қизиқарлиси, бир кунда Мичиган штатидаги ўрта даражадаги компаниядан иш топганман. Яъни, Job интервьюдан ўтиб, ишга қабул қилинганман. Суҳбат давомида асосан дастурлаш бўйича билимларимни текширишган, бундан ташқари жамоа билан ишлай олиш қобилиятим, тил билиш даражам ва муаммоларни қандай ҳал қилишим ҳақида сўрашган.\n“Агар Айовага кетаётган бўлсангиз, қалинроқ кийиниб олинг”\nВиза олиш жараёнимда жуда қизиқарли воқеа бўлган. Интервьюда ҳамма саволларга жавоб берганман ва мендан интервью олган инсон ҳам айнан мен кетаётган жойдан экан. Суҳбат тугагандан кейин у менга “Агар Айовага кетаётган бўлсангиз, қалинроқ кийиниб олинг. Бизнинг шаҳар анча совуқ”, – деб менга виза учун рухсат берганди. Жуда хурсанд бўлиб, элчихонадан чиқиб кетганман. Лекин ўша куниёқ менга телефон қилиб, қайта интервьюга келишим кераклигини айтишган. Орадан 3 кун ўтиб, мен қайта интервьюга, бошқалар эса визасини олишга элчихонага келишган. Бу галги интервью анча чуқур, саволлар ҳам бир неча баробар юқори даражада бўлган. 30 дақиқа давом этган суҳбатда нима сабабдан Америкага кетаётганим, мақсадим, оилам, ижтимоий ҳаётим – барчаси ҳақида тўлиқ маълумотларни сўрашган. Виза учун суҳбатга кирганда алдамаслигингиз, бор ҳақиқатни айтиб, ўз ҳолатингиз ва мақсадингизни тушунтирсангиз, виза олишда муаммо бўлмайди. Шундай қилиб бу гал ҳам интервьюдан виза учун рухсат олиб чиққанман.\nPayPal’да маошлар 500 000 АҚШ долларигача\nPayPal компанияси – тўлов системаси бўйича иш фаолиятини олиб боради. Лекин бундан ташқари, бошқа кўплаб молиявий сервис химатларини ҳам кўрсатади. Ўзбекистонда PayPal бўлмагани учун унинг хизматлари машҳур бўлмаслиги мумкин. PayPal’нинг бошқа компания хизматларидан фарқли жиҳатларидан бири бу хизмат сифати ва хавфсизлиги юқори даражада таъминланади.\nCovid-19 сабаб менда компания офисига бориб ишлаш имконияти кам бўлди. Лекин компания учун ходимларининг ижтимоий ҳаёти жуда муҳим. Ҳафтада 5 кун, яъни душанбадан жумагача 8 соатдан ишланади. Яхши томони эса, агар зарур ишингиз чиқиб қолса, бемалол рухсат сўраб, ишларингизни битириб келсангиз ҳам бўлади. Йил давомида эса 20 дан ортиқ дам олиш кунлари бор, бундан ташқари 18 кунлик ҳақ тўланадиган дам олиш кунлари ҳам бўлади. PayPalкомпаниясида ойлик маошлари 500 000 АҚШ долларигача. Бу иш тажрибаси, бажараётган иши ва даражаси қараб белгиланади. Масалан, мендек 3-5 йиллик иш тажрибасига эга бўлган ходимлар тахминан 150 000 АҚШ доллари ва ундан кўпроқ маош олишади. Шунингдек, иш давомида турли хил бонуслар ҳам берилади.\nЁш дастурчиларга тавсияларим\nАгар сиз бирон-бир мақсадни кўзлаган бўлсангиз, ўша йўлни босиб ўтган инсонларни излаб топинг ва улардан маслаҳат олинг. Чунки улар босиб ўтган йўлдаги тўсиқларни яхши билишади. Бошқаларни хатосидан ўрганиш нисбатан осонроқ деб ҳисоблайман. Албатта, ўз яқинларимга қандай тавсия берган бўлсам, ёш дастурчиларга ҳам худди шундай ўз тавсияларимни бераман. IT соҳасига қизиқсангиз ўзингизни синаб кўринг. Биринчидан, сизда яратувчанликка интилиш ва муаммоларни ечиш қобилияти бўлса, бу соҳа айнан сиз учун. Иккинчидан эса, дастурчи бўлиш учун сиздан сабр талаб қилинади. Ҳеч ким ҳеч бир нарсага осонликча эришмайди. Ҳозир ҳам менда қийинчиликлар бўлиб туради, чунки ўрганган сари янги билимлар келиб чиқаверади.\nУчинчиндан, ўзингизда мантиқий фикрлашни ривожлантиришингиз керак. Албатта, дастурчи бўлишда математика энг муҳим омил эмас, лекин бу фанни яхши билиш, сизга ҳар доим ёрдам беради. Юқоридаги билим ва қобилиятларга эга бўлган инсонлар бемалол ўзларида техник билимларни шакллантириш орқали яхши дастурчи бўла олади. Ўзингиз учун яхши устоз топинг ва у инсоннинг хатолари ва тажрибаларидан ўргансангиз яхши натижага эришасиз.\nЁш дастурчиларга йўл-йўриқ кўрсатишни хоҳлайман\nМенда таълимга қизиқиш кучли бўлгани сабаб Ўзбекистондаги ўқув марказлар билан ҳамкорлик қилишни ният қилганман. Ёш дастурчиларга йўл-йўриқ кўрсатиш ва уларнинг нуфузли компанияларда иш бошлашларида кўмаклашни хоҳлардим. Фикримча, дастурлаш соҳасига энди кириб келаётган ёшларни рағбатлантириш керак. Ўзбекистонда IT соҳаси бўйича янги лойиҳалар қилмоқчиман. Албатта, бу борада ўйлаб қўйган ниятларим бор.\nМашҳура Раҳмонова суҳбатлашди.


Қозоғистонда диндор талабалар рўйхати тузилмоқда\nҚозоғистондаги олий ўқув юртларида намоз ўқийдиган талабалар рўйхати тузилмоқда. Ёшларнинг турли диний оқимларга берилиб кетиши ва Суриядаги "жиҳод майдон"ларига кетиб қолиши олдини олиш учун шундай амалга қўл урилгани айтилмоқда.\nОлмаота шаҳридаги Қозоғистон Миллий техника университетининг исми сир қолишини истаган талабаларидан бири намоз ўқийдиган талабаларнинг рўйхатини тузиш ўтган ҳафта бошланганини айтади.\n– Мен ҳам намоз ўқийман. Ўтган ҳафта университет ётоқхонасига ҳар бир факультет деканатидан одамлар келиб, намоз ўқийдиганларнинг рўйхатини тузиб кетишди. “Оилангда ким намоз ўқийди, қачондан буён ўқийсан, университетда ўқишни бошлаганингдан олдин ҳам намоз ўқиганмисан?" ва ҳоказо, шунга ўхшаш саволлар билан бизни сўроққа тутишди, - дейди қозоғистонлик талаба.\nРўйхат тузувчилар яқин кунларда имомлар ҳам университетга келиб, номозхон талабалар учун Суриядаги вазият ҳақида лекция ўқишни бошлашини айтишган.\nШунингдек, уларни Сурияга бормаслик ҳақида огоҳлантиришган.\nАл-Фаробий номидаги Қозоғистон Миллий университетнинг исмини айтмаган талабаси ҳам ўтган ҳафта унинг номи намозхон талабалар рўйхатига киритилганини айтади.\n- Ислом дини қоидалари асосида мен ҳам намоз ўқийман. Бунинг нимаси ёмон?! Ҳозир намоз ўқийдиганларнинг рўйхатини тузишяпти, менимча бу билан талабаларнинг ҳуқуқларини топташаяпти, - деди университет талабаси.\nОлмаота шаҳридаги Қозоғистон Аграр университети талабаси Жаннатнинг айтишича, рўйхат тузувчилар ўтган ҳафта уларнинг ётоқхонасига ҳам борган.\n- Мен намоз ўқимайман. Лекин қўшни хонадагилар ўқишади. Уларни рўйхатга олиб кетишди, бу рўйхат нима учун тузилаётганини айтишмади, - деди Жаннат.\nОзодлик мухбири рўйхат нима учун тузилаётганини билиш учун рўйхат тузувчилардан бири билан ҳам суҳбатлашди.\n- Раҳбариятимиз рўйхатини туз деди, шуни қиляпмиз. Сабабини ўзим ҳам билмайман, - деди рўйхатини тузиш ишига жалб этилган университет ходимларидан бири.\nҚозоғистонлик юрист Қайсар Қантарбаев талабаларни диний эътиқодига қараб рўйхатга олиш мамлакат қонунчилигига ҳилоф эканини айтади.\n- Қозоғистон конституциясида дин эркинлиги, ҳар ким ўзи хоҳлаган динга эътиқод қилиши ҳақида аниқ айтилган. Бу қонунларимизга мутлақо зид амалдир, - дейди Қанатбаев.\nАммо, айни университет доценти Нурлан Носиров талабалар рўйхатини тузишни оқлади ва буни эҳтиёткорлик чораси, деб билишини айтади.\n- Ёшларимиз Сурияга кетганлар ишини такрорламаслиги учун уларни диннинг қайси йўналишида намоз ўқишини билишимиз керак. Уларга тўғри диний таълим беришни ҳам йўлга қўймоқчимиз, - дейди Носиров.\nЎтган ой Интернетдаги Youtube порталига қўйилган Сурияга жанг қилиш учун бориб қолган қозоғистонлик мужоҳидлар ҳақидаги видео шов-шувга сабаб бўлган эди.\nҚозоғистон расмийлари Суриядаги жанг майдонларида ҳозир юздан зиёд қозоғистонлик жанг қилаётганини тасдиқлаган.\nҲозир Қозоғистон хавфсизлик хизматлари уларнинг яқинлари билан ҳамкорликда Сурияга кетган қозоғистонликларни ортга қайтаришга ҳаракат қилмоқда.


Грузиялик ёнғоқ етиштирувчилар маҳсулот сифатини ошириш ва премиум сегментга ўтишни мақсад қилишмоқда • EastFruit\nБош саҳифа › Янгиликлар › Грузиялик ёнғоқ етиштирувчилар маҳсулот сифатини ошириш ва премиум сегментга ўтишни мақсад қилишмоқда\nМуаллиф: EastFruit 24 Июл 21 24 Июл 21 05\nЁнғоқ йиғим-теримига бир ойдан кам вақт қолди. 2020 йили Грузияда ҳосил 50 минг тоннани ташкил этган эди, жорий йилда эса ушбу мамлакатнинг ёнғоқ етиштирувчилар ассоциацияси раҳбари Георгий Тодуанинг сўзларига кўра, ўсиш 10-15 фоизни ташкил қилади.\n«Бу тахминлар ёнғоқни парваришлаш йилдан-йилга яхшиланаётгани билан боғлиқ ва биз янги стандартлар сари одимламоқдамиз. Бугунги кунда ассоциация таркибида 28 000 нафар фермер фаолият кўрсатмоқда ва ҳозир биз ёнғоқ плантациялари майдони ярим гектардан кам бўлган фермерларни жалб қилиш устида ишлаяпмиз. Aгар аввалги йилларда ёнғоқ секторини сақлаб қолиш устувор вазифа бўлган бўлса, энди маҳсулот сифатини ошириш ва премиум сегментга ўтиш масаласига эътибор қаратмоқдамиз», дейди раҳбар.\nУнинг сўзларига кўра, ёнғоқни тўғри келган нархда сотиш энди маҳсулот етиштирувчиларни қониқтирмайди. Чунки, маҳсулот сифати сезиларли даражада ошган. Шу билан бирга, унинг халқаро нархи қандай бўлишини айтиш қийин, бу Грузиядаги сотиб олиш нархларига бевосита боғлиқдир, деб ёзмоқда «Business Грузия«.\nУюшма раҳбарининг Грузия ёнғоқ саноати ҳосилни икки баравар ошириш имкониятига эга эканлигига ишончи комил.\n«Муаммолар ҳамиша бўлган – зараркунандалар, касалликлар, халқаро бозорда нархлар пасайиши дегандек… Ҳар доим шундай бўлган ва бўлади ҳам. Ўсимликларни ҳимоялаш керак, бошқа йўл йўқ. Ушбу босқичда биз ўтган йиллардаги асосий муаммо – мармар қандалани бартараф этдик, аммо бу, энди бошқа ҳеч бир муаммо бўлмаслигини, ўсимликлар парваришга ва махсус кимёвий моддалар билан ишлов беришга муҳтож эмаслигини билдирмайди», дейди Георгий Тодуа.\nУнинг фикрича, грузиялик ёнғоқ етиштирувчилар 50-60 минг тонна натижа билан тўхтамасликлари ва ишлаб чиқаришда Туркия ҳамда Италиядан кейин учинчи ўринда туриб қолмасликлари керак.\n«Бизда ёнғоқ етиштиришни икки баравар ошириш имконияти бор, шундан сўнг жаҳонда иккинчи ўринни эгаллай оламиз. Бунинг учун бир неча йил керак бўлади», дейди Ассоциация раҳбари.


ЎЗБЕКИСТОНГА ЗИЁНИНГИЗ ТЕГМАСИН - Ўзбекистон овози газетаси\nЯна бир донишманд айтган экан, «Кучли кишини ожиздан қандай фарқлаш мумкин? Агар кучли киши ҳаётдан норози бўлса, айбни бошқалардан изламайди...»\nБиринчи савол: нега у чет элга қочиб кетди? Собиқ иттифоқда Горбачевнинг қайта қуриш деган сиёсати бошлангач, бақир-чақир, митингбозликлар, бир-бирини ҳақоратлаш, демократия, оппозиция, шон-шуҳрат учун кураш авж олиб, ким сўзамол бўлса, тепага чиқаётган пайт эди. Жаҳонгир Маматов «Совет Ўзбекистони» ҳозирги «Ўзбекистон овози»нинг Самарқанд вилояти бўйича мухбири эди. Номзодини Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлигига қўйиб, ютиб чиқди. Унинг депутатлик фаолиятидан кўпчилик ёдида қолгани — давлат раҳбарига одобсизларча, маданиятсизларча қараб, Ўзбекистон онангиздан қолмаган, деган гапи бўлган. У ҳозиргача бу қилмишини қаҳрамонлик, деб ўйлайди. Ўшанда айримлар бу гапи учун унинг тилини суғуриб олиш керак, деган эди. Давлат раҳбари эса бағрикенглик қилиб, уни Ўзбекистон телерадио компаниясига ижодий ишлар бўйича ўринбосар этиб тайинлади.\nГувоҳларнинг айтишича, Истамбулга келгач, “Ҳидоя” меҳмонхонасида уларни Жаҳонгир Маматов ва яна икки киши кутиб олган. Ўша куниёқ уларнинг паспортларини йиғиштириб олишади. Эртаси куни Муҳаммад Солиҳ келиб, кўрсатмалар беради. Бу учрашувдан сўнг йигитлар алданишганини тушунишади, аммо паспорт йўқ, ортга қайтишга рухсат йўқ, бунинг устига, қаттиқ огоҳлантириш бўлади: кимдир қочмоқчи бўлса, барибир уйига етиб боролмайди, йўлда топиб йўқ қиламиз, Ўзбекистонда ўн мингга яқин одамимиз бор, кимдир хиёнат йўлига кирса, оиласини йўқ қилиб ташлаймиз.\nСуд материалларида шундай кўрсатмалар ҳам бор: М. Солиҳ 1993 йил чет элга чиқиб кетгач, Ўзбекистон аҳолиси орасида ҳокимиятнинг қонуний тарзда сайлаб қўйилган вакилларига қарши курашишга ошкора даъват қилувчи, аҳолида Ўзбекистон раҳбариятига нисбатан ишончсизлик ва адоватни юзага келтирувчи мақолаларни “Эрк” газетасида чоп этиб, Ўзбекистон ҳудудида тарқатишга буйруқ беради. Бу газета Ўзбекистон ОАВ тўғрисидаги қонунни бир неча бор бузгани сабабли 1993 йил 29 январдан фаолияти тўхтатилган эди.\nҚашқадарёлик йигитларга тушунтирилди. Асосий вазифа – Президент Ислом Каримовга суиқасд уюштириш. Президентликка М. Солиҳ номзоди қўйилади. Раҳбарлардан ким бунга қарши чиқса, гаровга олинади, керак бўлса, отиб ташланади.\n– Бизни бизнесменликка ўқитамиз, ҳамма харажатларни ўзимиз кўтарамиз, деб алдаб, сохта паспортлар билан чегарадан ўтказишди. Истамбулга етиб боргач, меҳмонхонада паспортларимизни йиғиштириб олишди. Жаҳонгир Маматов эса Каримовни ёмонлади. Уни йўқотамиз, ўрнига Муҳамад Солиҳни қўямиз. Сизларни унга телохранителликка тайёрлаймиз, деди. Кейин Муҳаммад Солиҳ келиб, биз билан гаплашди. Уларнинг нияти ёмонлигини билиб, норози бўлиб гапирганимизда “Энди орқага йўл йўқ, агар биз айтганни қилмасанглар, Ўзбекистонда одамларимиз кўп, оилаларингни йўқ қиламиз, дейишди. Ноилож эдик.\nСизлар тўхтовсиз равишда марҳум Биринчи Президентимиз тўғрисида куракда турмайдиган гапларни гапираяпсизлар. Аввало ўйлаб кўринглар, сизлар киму, Ислом Каримов ким? Яна юз йил яшасанглар ҳам, у киши юрт учун қилган ишларнинг мингдан бирини ҳам қилолмайсизлар. Иқтисодиёт, молия, қишлоқ хўжалиги, қурилиш нималигини умуман тушунмаган, ҳатто сиёсий билим, маданияти бўлмаган сизлар кабилар давлатни бошқара олармиди? Сизларда сиёсий мадният бўлганида, зиёли инсон туйғуси бўлганида, террор йўлини танламаган бўлардингиз.


Президентликка номзод Баҳром Абдуҳалимов: Муҳташам «сити»ларга ружу қўйиш экологик тангликни кучайтиради - Халқ сўзи\n18:53 21 Сентябр 2021 Сиёсат\n«Адолат» СДП Сиёсий Кенгаши раиси, мазкур партиядан Ўзбекистон Президентлигига номзод Баҳром Абдуҳалимов «сити»лар қурилишига ўзининг кескин муносабат билдирди:\nСўз устаси Ҳожибой Тожибоевнинг «Чанг бўлмаса, жанг бўлмаса, инсон минг йил яшайди» деган ҳазиломуз гапида жон бор экан. Дунё мутахассислари томонидан ўлимга олиб келувчи ҳолатлар таҳлил этилганида аён бўлдики, инсониятнинг ҳалокатига уруш, очарчилик, касалликлардан ҳам кўра экологиянинг ифлосланиши кўпроқ сабаб бўлар экан. Ўлимнинг асосий айбдори сифатида айнан нотоза атроф-муҳит кўрсатилмоқда. Буни бошқача қилиб заҳарланиш, деб атаса ҳам бўлади. Бинобарин, бузуқ экологик муҳит инсонни заҳарлаб, хавфли касалликларга эшик очиши тиббий жиҳатдан исботланган.\n2002 йилда Йоханнесбургда бўлиб ўтган Барқарор ривожланиш бўйича жаҳон саммитида сув ХХI асрнинг глобал устувор йўналишларидан бири сифатида белгиланган. Ичимлик суви – алоҳида катта мавзу, ҳозир сўз юритаётганимиз сунъий сув ҳавзалари ҳам муҳим масала бўлиб, жиддий эътиборни талаб қилади.\nОрол денгизи — Марказий Осиёдаги ёпиқ ҳавзада жойлашган катта кўл. Совет тузумидаги нотўғри сиёсат — пахта далаларини суғоришдаги хўжасизларча муносабат, яъни Орол денгизига оқиб тушаётган дарёлардан катта миқдордаги сувнинг бурилиши туфайли сувнинг майдони ва ҳажми сезиларли даражада камайган, оқибатда шўрланиш даражаси ошган. Бу хатонинг азобини ҳалигача тортяпмиз. Мамлакатимизда денгиз йўқлиги боис Ўзбекистон ёд танқислигига учраган ҳудудлар рўйхатида туради, аҳолининг катта қисми турли даража ва кўринишлардаги эндокрин касалликлар билан юрибди.


1962 йили хизмат юзасидан Ўзбекистонга жўнатилиши ҳақидаги хабарни эшитгани кечагидек ёдида. Реваз Николаевич энциклопедияни очиб, ўзи бораётган мамлакат ҳақида маълумот излай кетди. У кулиб эслайди: суратда Қорақумдаги эчкиэмар тасвирланган эди. Р. Биченов тақдир уни жазирама чўлга келтириб ташлайди, деб ўйлаганди.\n– Аммо Ўзбекистонга келиб, осмонга бўй чўзган дарахтлар, ям-яшил манзарани кўрдим. Бағри кенг заминнинг мусаффо ҳавосидан тўйиб нафас олиб, бу ер мен учун қадрдон эканини тушундим, – дея хотирлайди мақоламиз қаҳрамони.\nРеваз Биченовнинг ўта жиддий табиати, талабчанлиги полк мактабида бўлинма командири, ҳарбий қисм ва оператив батальонда взвод командири бўлишида муҳим ўрин тутганди. У бир неча йил штаб бошлиғи ўринбосари, кейинчалик ички қўшинларда оператив қисм командири сифатида хизмат қилди. Ўзбекистон Республикаси ИИВ офицерларни тайёрлаш олий курсларида сабоқ берди. Унинг хизматлари Ўзбекистон Республикаси ИИВ раҳбарияти томонидан бир неча бор муносиб рағбатлантирилди.\n– Гап мукофотда эмас, – дейди ҳамсуҳбатимиз. – Мен халққа фойдам тегишини, доимо сафда бўлишни истаганман. Албатта, бугунги ҳаётимиз аввалгисидан анча фарқ қилади. Аммо барибир инсон тақдирини кўп жиҳатдан белгилаб берувчи бир неча омиллар мавжуд: бу генлар, оила, таълим, мураббийлар, шунингдек, шахсий фазилатлар, меҳнатсеварлик, муросага келиш маҳорати, бошланган ишни охирига етказиш, мард, жасур, қатъий бўлиш, ҳар қандай вазиятда ўзини йўқотиб қўймаслик жуда муҳим. Аскарларга шуларни ўргатишга ҳаракат қилганман.\nРеваз Биченов командирлик қилган йиллари қўл остидагиларнинг биронтасини ҳам жазоламагани, аксинча, уларни доимо қўллаб-қувватлаб, руҳлантиргани ва далда бўлганини эслайди.\n– Бахтимга, яхши мураббийлардан сабоқ олганман. Ажойиб инсонлар – билимдон, ақлли, фаол ва ғайратли устозларим ёрдамида хизмат сирларини эгаллаганман. Офицерларни ўқитиш асносида уларга ўрнак бўлиб, хизматга, қўл остидагиларимга, оиламга бўлган муносабатимни кўрсатишга интилганман. Осойишталик посбонларига намуна бўлиш мақсадида куч-ғайратимни аямасдим.\nЎтган йили Реваз Биченов яқинлари ва дўстлари даврасида 80 ёшини нишонлади. Истеъфодаги полковник Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирининг табригидан боши осмонга етгудек қувонди. Айтиш жоизки, Қоровул қўшинларида ташкил қилинадиган байрам тадбирлари у кишининг иштирокисиз ўтмайди. Ўзи ҳам узоқ вақт ИИВ Қоровул қўшинлари Фахрийлар кенгаши аъзоси сифатида фаолият юритган. Ҳозир ҳам маҳалла фуқаролар йиғинига кўмаклашади. Уни ҳамма яхши кўради ва ҳурмат қилади.\n– Узоқ умр кўрганингизнинг сабаби нимада? – дея сўрадик у кишидан:\n– Аввало, соғлом турмуш тарзи, жисмоний фаоллик, тўғри овқатланиш, ўз вақтида шифокорлар кўригидан ўтиш, уларнинг тавсияларига амал қилиш ўта муҳим, – деб жавоб берди лавҳамиз қаҳрамони. – Аммо ҳеч нарса умрни ишчалик узайтирмайди. Иши кўп инсонда хасталаниш ва ёмон нарсаларни ўйлашга вақт бўлмайди.\nРеваз Биченов ўғиллари ва набиралари билан фахрланади, уларнинг муваффақиятларидан қувонади. Ўзининг изидан борган ўғли ва набираси доимо иш билан банд, шу боис исталган вақтда улар билан кўриша олмайди. Шунга қарамай, байрамларда оила аъзолари доимо бирга бўлишади.\nОтахон ва унинг ўғли – полковник Олег Биченов билан мулоқотда бўлган осойишталик посбонлари уларни ўз ишининг устаси, ғамхўр, зийрак, ўқимишли инсонлар сифатида тилга олишади.\nШундай одамлар борки, уларнинг тақдири ёрқин китобга ўхшайди. Қайси варағини очманг, қизиқарли маълумотларга дуч келасиз. Истеъфодаги полковник Реваз Биченов билан қанча суҳбатлашсангиз, шунча оз. Камсуқум, самимий ва ўзига нисбатан меҳр, ҳурмат уйғота оладиган инсон суҳбатини доимо соғиниб турасиз.\nФурсатдан фойдаланиб, Реваз Биченовни табаррук ёши ва яқинлашиб келаётган 14 январь – Ватан ҳимоячилари куни билан чин юракдан муборакбод этамиз. Унга мустаҳкам соғлиқ, кўнгил хотиржамлигини тилаймиз.\n✔ 43  13:09, 07.01.2019


Жамият Дунё Футбол Мутолаа Жиноят Савол-жавоб Шоу-бизнес Hi-tech Lady Саломатлик Мозийдан садо Ҳидоят сари “Автомобилда нур қайтаргич нимча бўлмаса, қанча жарима тўланади?”\t12:21, 20 июнь 2016\t“Жорий йил 1 мартдан бошлаб автомобилда махсус нимча бўлиши кераклиги тўғрисида тартиб киритилганди. Агар автомобилда нимча бўлмаса, жарима миқдори қанча?”\nЭСЛАТИБ ЎТАМИЗ: Бугунги кунда юртимизда амалда бўлган энг кам иш ҳақи 130240 сўмни ташкил этади. Бундан келиб чиқадики, автомобилларида махсус нимчани олиб юрмаган ҳайдовчилар 651 200 сўм жарима тўлашга мажбур бўлишади. Шунингдек, “Кореяда ўқиш учун кредит олиш мумкинми?”, “Ҳам ногиронлик нафақаси, ҳам ойлик мумкинми?”, “Қарздорлик ҳақида қаерга мурожаат қилай?”, “Спортчиман, ҳарбий хизматга қабул учун ёрдам берадими?”, “Декларация топширишга мажбурманми?”, “Иккинчи мутахассисликка ўқиш бюджетми ёки контракт?” каби саволларга “Даракчи” газетасининг 23 июнда сотувга чиқадиган 25-сонида жавоб топишингиз мумкин!


Тожикистон: Армия хизматини ўтаётган аскар “томоғига нон тиқилиб қолишдан” ўлиб қолиши мумкин - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n00:09 msk, 14 Июль 2020\nАммо Аъзам Давлатов ўғлининг томоғига айнан тиқилиб қолган нон бўлагидан ўлганига ишонмаслигини айтган.\nМаҳаллий журналистлар билан суҳбатда Ҳамадони туман фуқароси Аъзам Давлатов ўғлининг ўлими билан боғлиқ бу тиббий ташхисга шубҳа қилишини, ишонмаслигини ва олти ой аввал ўғлини ётган тўшагидан ушлаб армияга олиб кетган туман ҳарбий комиссарлиги устидан судга шикоят қилишини билдирди. “Боламнинг тобутини олиб келишганида мен ҳамма нарсани унутиб, уйимга келган ўша ҳарбийлар билан яхшироқ гаплаша олмадим. Мен албатта шикоят қиламан, токи боласини армияга юборган кишиларнинг бошига ҳам шу қора кун тушмасин”, - дейди фарзанд доғида куйган ота.\nУнинг айтишича, у ўғли Акмал билан унинг ўлимидан икки кун аввал телефонда гаплашган, ўшанда у соғ-саломат бўлган.\nАкмал Давлатов Тожикистон чегара қўшинларининг Мастчоҳ туманида жойлашган 2850 - ҳарбий қисмда икки йиллик муддатли хизмат ўтаётган бўлган. Бу ҳарбий қисм Тожикистоннинг Ўзбекистон билан шимолий чегара ҳудудида жойлашган.\nЯқинларининг айтишича, Акмал Давлатов бундан олти ой аввал “облава”, оддий тил билан айтганда ҳарбийлар қуршовида мажбурий ҳарбий хизматга олиб кетилган.\nЎзбекистон қуролли кучларида хизмат қилишни орзу қилаётган ўзбекистонлик ёш йигитлардан фарқли ўлароқ тожикистонлик ёшларнинг деярли аксарияти ҳарбий хизматга мажбурий равишда олиб кетилади. Ҳар йили илк баҳор ва кузакда республика туман ва шаҳар ҳарбий комиссариати вакиллари балоғат ёшига етган ёш йигитларни “овлаш”га сафарбар қилинади. Ғафлатда қолиб кўчада ёки уйида ҳарбийларнинг қўлга тушиб қолган тожикистонлик йигитлар махсус автобусларига босиладида, армияга олиб кетилади.\nИсми ошкор бўлмаслигини шарт қилган маҳаллий ҳокимият органлари вакилининг айтишича, “облава”да армияга олиб кетилган ёшлар орасида саломатлиги ҳарбий хизматга яроқсизлари ҳам бор. Аммо шунга қарамай, уларни армияга олиб кетишяпти.\n“Ҳарбий хизмат давомида улардаги сурункали дардлар қўзғаб қоляпти, баъзи дардга чидамаганлар ўз жонига суиқасд қилаяпти, бундай ҳолат бир неча бор қайд этилган”, - дейди Рудакий туманидаги Алибой қишлоқ кенгашининг исми сир тутилган ходими.\nШу қишлоқда яшайдиган Хосият ая икки ўғлини ҳарбий хизматга юбормаганини яширмайди. Унинг айтишича, ҳарбий хизмат қилиб келганлар армияда ёш солдатларни у ернинг катталари эшшак қилиб миниши ҳақида сўзлаб юришар экан. “Мен болаларимни шунга катта қилганим йўқ. Ана, қўшнимиз Эшматнинг бир ўғли армиядан чап кўзи кўр бўлиб қайтди, бу билан ҳеч кимнинг иши йўқ, бировнинг боласига ичлари ачимайди. Мен ўғилларимни тунлари уйимнинг томига яшириб армиядан олиб қолганман”, - дейди айни пайтда Россияда мардикорлик қилаётганини эслатган Хосият ая.\nМухбиримиз мавзуга ойдинлик киритиш мақсадида марҳум аскарнинг яқинлари билан боғланишга уринди, аммо бундан бир натижа чиқмади. Тожикистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг Чегара қўшинлари Бош бошқармаси матбуот хизмати аскар Акмал Давлатовнинг ўлимидан хабарсизлигини билдирган.\nКузатувлар сўнгги йиллар Тожикистон Қуролли Кучларида ҳарбий хизмат ўтаётган аскарлар ўлими билан боғлиқ ҳолат тез-тез қайд этилаётганини кўрсатмоқда. Мустақил таҳлилчилар бунга тожик армиясида шўролар замонидан мерос қолган “дедовшчина” анъаналари йўқ қилинмаганини сабаб қилиб кўрсатишмоқда.\nТожикистонлик мустақил кузатувчи Маҳди Собирга кўра, бугун дедовшчина деярли ҳамма ҳарбий қисмларда учрайди. “Шўро армиясидан мерос қолган бу ноинсоний муносабат армияда умуман йўқ дейиш ёлғон, - дейди Маҳди Собир. - Расмийлар ҳисоботида “ҳарбий қисмлардаги вазият аввалги йиллардагидан анча яхши”, дея таъкидлангани билан ҳарбий хизматга янги борганларни “рандалаш” усулларининг янгича шакллари кузатилмоқда. 22 йил аввал мустақил бўлган Тожикистон ўз Қуролли кучларида бирор марта ислоҳот ўтказганини эслай олмаймиз”.\nТожикистон оммавий ахборот воситалари шу йилнинг апрель ойи бошида 6593-ҳарбий қисмда ўзаро жанжаллашиб қолган икки аскардан бири Калашников русумли автомат ўқидан ҳалок бўлганини хабар қилганди. Тожикистон Мудофаа вазирлиги матбуот хизмати ҳам бу маълумотни тасдиқлади. Адлия вазирлиги қошидаги республика Жазони ижро этиш муассасаларини назорат қилиш бош бошқармасининг расмий шарҳига кўра, воқеа Норак туманидаги аёллар қамоқхонасида содир бўлган.\n“Шу қамоқхонада хизмат ўтаб турган икки аскар ўзаро жанжаллашиб қолгани ортидан Панжакент шаҳар фуқароси, ёш аскар Хуршед Кенжаев ўз хизматдоши томонидан отиб ўлдирилган. Ўзаро жанжал сабаблари, умаман юз берган бу мудҳиш воқеа 6593-ҳарбий қисм командирлари ва Адлия вазирлиги томонидан ўрганилмоқда” - дея баёнот берган эди тожик расмийлари.\nШундай қилиб, жорий йилнинг биргина апрель ойи давомида Тожикистон Қуролли кучлари сафида хизмат ўтаб турган икки аскар ўлими қайд этилди. Бундан ташқари, шу йилнинг март ойида Душанбе шаҳри яқинидаги 2026-ҳарбий қисмда хизмат ўтаб турган 23 ёшли аскар Шаҳбол Мирзоев хизматдошларининг зўровонлиги туфайли ногирон аҳволга тушиб қолди\nҲарбий қисм фельдшери томонидан шавқатсизларча калтакланган Шаҳбол бўйин умуртқаларининг бешинчи ва олтинчи дисклари синиб, орқа мияси жароҳатланган. Унинг тўлиқ шифо топиши учун Германияга олиб бориш ва клиникага 63 минг евро тўлаш керак.\nТожикистон Мудофаа вазирлиги томонидан моддий ёрдам ажратилишига ишончи қолмаган ота - Нўъмон Мирзоев ўғлини даволатиш мақсадида Сўғд вилоятининг Ашт туманидаги ҳовлисини сотишга мажбур бўлди.\nТожикистон армиясидаги ўлим ҳодисалари Фейсбук ижтимоий тармоғида ҳам муҳокама этилмоқда. Акмал Давлатов ўлими билан боғлиқ ҳодисага муносабат билдирган фойдаланувчиларнинг аксарияти армиядаги мавжуд ҳолатни кескин қоралаяптилар.\n“Фикримча, Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг Чегара қўшинлари бош бошқармаси ва Мудофаа вазирлиги мулозимлари истеъфога чиқишлари керак. Аскар Давлатов, қолаверса шу кунгача хизмат чоғида ўлган аскарлар хизмат қилган ҳарбий қисм командирларининг ҳаммаси судга тортилиши ва қонун доирасида жазоланиши шарт. Зеро, уларнинг қилмишлари бошқаларга ибрат бўлсин. Акс ҳолда, ҳар ҳафта бир аскарнинг жасади ота-онасига қайтарилаверади”, - дея фикр билдирган баҳс иштирокчиларидан бири.\nФейсбук фойдаланувчиларидан яна бири Тожикситон президенти Имомали Раҳмонни мамлакат армиясида ислоҳот ўтказишга чақирган ва “агар бу иш шундай давом этаверса, мамлакатда иккинчи марта фуқаролар уруши бошланиб кетиши турган гап”, - дея мулоҳаза билдирган.\nМунозара қатнашчиларининг аксарияти ҳарбий хизмат ўтаётган аскарларнинг кўпи айнан ноинсоний муносабат қурбони бўлаётганига шубҳа қилмаётганларини ёзадилар.\nТожикистон Қуролли кучлари сафига чақирилаётган йигитларнинг хавфсизлиги давлат томонидан таъминланмагани ва улар икки йиллик мажбурий хизматни ўтаб бўлгач яқинлари бағрига соғ-саломат қайтишлари умуман кафолатланмагани ҳукумат мулозимларини ҳам ташвишга солиб қўйган сезилади, лекин бу очиқланмайди.\n“Бугун Тожикистон армияси сафини фақат кам таъминланган оилалар, оддий фуқаролар фарзандлари тўлдириб келаётгани, давлат мулозимлари фарзандлари умуман ҳарбий хизматга жалб этилмаётгани кўриниб турибди”, - дейди тожикистонлик жамиятшунос Шамсия Қодирова.\nҚодировага кўра, Тожикистонда ҳарбий хизмат учун қўшни Ўзбекистондаги каби имтиёзлар берилмагани сабабли ёшлар армияга боришга ошиқмайдилар. “Масалан, Ўзбекистонда бир йиллик армияда бўлганларга ўқишга кириш учун имтиёз берилади, - дейди Шамсия хоним. Хизматдан қайтганлар МХХ ёки Ички ишлар вазирлиги таркибида хизмат қилиш имкониятига эга бўладилар ва ҳоказо. Тожикистон армиясида хизмат қилганлар учун ҳеч қанақа имтиёз йўқ”.\nРасмий маълумотларга кўра, Тожикистонда ҳар йили 16 мингдан ортиқ йигит икки йиллик мажбурий хизматда бўлиб қайтади. Айни пайтда тожикистонлик йигитларни муддатли ҳарбий хизматга олиш ва жойларига юбориш баҳорги мавсуми давом этмоқда.


Қўшкўпир ҳокимининг ўринбосари фирибгарликда гумонланиб қўлга олинди\n23 январ 2021, Тошкент вақти: 19:48\nХоразм вилояти Қўшкўпир туман ҳокимининг чегара масалалари бўйича ўринбосари Умурбек Отаназаров фирибгарликда гумонланиб қўлга олинди. Бу ҳақда 24 апрель куни “Ўзбекистон 24” телеканали хабар берди.\nХабарда айтилишича, 29 ёшдаги Отаназаров Давлат хавфсизлик хизмати ва прокуратуранинг Солиқ, валютага оид жиноятларга ва жиноий даромадларни легаллаштиришга қарши кураш департаменти томонидан 19 апрель куни қўлга олинган.\nОтаназаров Жанубий Кореяда шартнома бўйича ишлашга жўнатишга ёрдамлашиш учун икки фуқародан 8000 доллар пул олаётганида қўлга тушгани айтилмоқда.\nТерговнинг билдиришича, Отаназаров 12 фуқародан Жанубий Кореяга жўнатишга ёрдамлашишни ваъда қилиб жами 22 минг 400 доллар пул олган. Ушбу ҳолат юзасидан жиноят иши очилган.


31 Январь, 09:05 • Партия лойиҳаси, Хоразм вилояти, Янгиликлар • 212 марта кўрилди • Комментариев к записи Депутат ҳисоботи тингланди нет\nЎзбекистон “Адолат” СДПнинг Шовот туман Кенгаши “Аёллар қаноти” Кенгаши томонидан “Соғлом оила – соғлом жамият – порлоқ келажак” лойиҳаси доирасида “Ёшлар ўртасида эрта никоҳ ва унинг келтириб чиқарадиган салбий оқибатлари” мавзусида давра суҳбати ташкил этилди.\nЎзбекистон “Адолат” СДП Шовот туман Қозоқ қалъа МФЙ биносида ташкил этилган учрашувда туман ҳокими ўринбосари Қ.Якубова, Туман Ички ишлар бўлими бошлиғининг ёшлар масалалари бўйича ўринбосари, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлинмаси бошлиғи С. Пиржанов, туман Кенгаши депутати Шихназар Турсунов ҳамда МФЙ ходимлари ва фаоллари иштирок этишди.\nДарҳақиқат, оила қуриш инсон ҳаётидаги энг муҳим ва энг муқаддас тушунча ҳисобланади. Давлатимизда оила деб аталувчи муқаддас қўрғонни янада мустаҳкамлаш ва ривожлантириш, айниқса ёш оилаларнинг ҳуқуқий ва ижтимоий-иқтисодий манфаатларини ҳимоя қилиш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Ҳар бир оила мустаҳкам пойдеворга эга бўлишига эришиш, жамиятда ҳар бир гўдакнинг соғлом туғилиши ва яшаб кетишини тўла кафолатлайдиган зарур шарт-шароитларни яратишга катта эътибор қаратилмоқда. Шундай бўлишига қарамай айрим ота-оналарнинг кўпинча фарзандининг келажак тақдири, бахт-саодати ҳақида ўйламай, ҳали балоғат ёшига етмаган қизини узатиш, ёки ўғил уйлантириш тараддудига тушиши, бунинг оқибатида қизларни ўн олти, ҳатто ундан кичик ёшда турмушга узатиб юбориш ҳоллари учраб туриши таъкидланди. Бу каби вазятлар эса бўлғуси онанинг саломатлиги ва руҳиятига, қолаверса, ёш оиланинг мустаҳкамлиги, туғилажак фарзанднинг соғломлигига салбий таъсир кўрсатишини таъкидлади.\nҚозоқ қалъа МФЙнинг Кекса ёшдаги фаоллари ҳам юқоридаги мавзу юзасидан ўзларининг ҳаётий тажрибалари билан ўртоқлашдилар.\nДавра суҳбати давомида депутат Шихназар Турсунов ўз сайловчилари олдида 2017 йил давомида депутатлик фаолиятига доир бўлган ҳисоботларини таништириб ўтди. Маҳалла аҳолиси томонидан депутатга қилинган мурожаатлар натижасида тегишли ташкилотларга чиқарилган депутатлик сўровлари ва натижалари билан таништирилди. Хусусан, аҳоли томонидан келиб тушган мурожаатларнинг катта қисми Қозоқ қалъа МФЙнинг Қозоққалъа кўчаси йўлларини таъмирлаш тўғрисида бўлиб ушбу мурожаатга биноан йўлланган депутатлик сўровига жавобан 2018 йил дастурга киритилиши белгиланди.\nУчрашув сўнгида аҳоли томонидан депутатга мурожаатлар бўлиб ушбу мурожаатларнинг ечимини топиш мақсадида депутатлик сўровлари чиқариш режалаштирилди.\nДепутат ҳисоботи тингланди was last modified: Январь 31st, 2018 by matbuot\n« Буюк сиймо хотираси мангу барҳаёт Мамлакат тараққиёти ва фаровонлигининг мустаҳкам асоси »


Ўзбек мумтоз адабиёти тарихи - “Сабъаи сайёр” достонининг тузилиши, ҳикоятлар таҳлили\nHome icon Бош саҳифа»Кутубхона»Қўлланмалар»Ўзбек мумтоз адабиёти тарихи - “Сабъаи сайёр” достонининг тузилиши, ҳикоятлар таҳлили\n11 дан 17 сахифа\n1. “Сабъаи сайёр” достонининг таркибий тузилиши\n2. Баҳром ва Дилором тимсоллари.\n3. Етти қасрдаги етти мусофир ҳикоятлари.\n4. Достоннинг бадиий хусусиятлари.\n1. Тарихий Баҳром ва бадиий Баҳром образи ўртасида қандай боғлиқлик мавжуд деб ўйлайсиз?\n2. Достонда келтирилган илтизом санъати достоннинг бадиий ва ғоявий моҳиятини англатишда қандай ўрин тутган?\n3. Нима сабабдан Навоий айнан “етти” рақамига махсус тўхталган?\n4. Навоий салафлари Баҳром тимсолини ифодалашда қандай камчиликларга йўл қўйган деб ҳисоблайди?\n5. Қасрларнинг ранги, ҳафта кунлари ва ҳикоятларнинг Баҳром кайфияти билан боғлиқлик жиҳатини қандай тушундингиз?\n6. Баҳром орқали Навоий Ҳусайн Бойқарога қандай фикрларни айтишга ҳаракат қилган?\n7. Достонда илгари сурилган ғоялар бугунги кунда ўз аҳамиятини қай тарзда намоён қилади деб ўйлайсиз?


1 йил аввал 1965 Абдулазиз Мўмин\nФаришталар ва жинлар иштирокида рўй берган хабарлар, Бадр ва Ҳунайн жангларида Аллоҳ таоло муқарраб малоикаларини юбориб қувватлагани, жинларни итоат эттиргани, асҳобларидан кўплари фаришталар ва жинларни ўз кўзлари билан кўрганлари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ёрқин мўъжизаларидандир.\nАллоҳ таоло Пайғамбар алайҳиссаломнинг икки аёллари – Оиша ва Ҳафса оналаримиз ҳақида: «Агар сизлар унинг (Пайғамбарнинг) зарарига ҳамкорлик қилсангиз, у ҳолда, шубҳасиз, Аллоҳнинг Ўзи ҳам, Жаброил ҳам, аҳли солиҳ мўминлар ҳам унинг ҳимоячисидирлар», деган.\nАллоҳ таоло Анфол сурасининг 12-оятида: «Роббинг фаришталарга ваҳий қилиб: «Мен сизлар билан биргадирман. Бас, иймон келтирганларни саботга унданг!..» деганини эсла», деган.\nУмар розияллоҳу анҳу айтади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Бадр жангида кофирлар минг, асҳоблари уч юз нафар эканини кўриб, қибла томонга юзланган ҳолда қўлларини кўтариб: «Ё Аллоҳим! Менга берган ваъдангни рўёбга чиқар. Ё Аллоҳим! Агар бу жамоа ҳалок бўлса, ерда сенга ибодат қилинмайди», дея дуо қилавердилар. Ҳатто елкаларидан ридолари тушиб кетди. Абу Бакр: «Роббингизга шунча ўтинганингиз кифоя. У Зот сизга берган ваъдасини албатта рўёбга чиқаради», деди.\nАллоҳ таоло Анфол сурасининг 9–10-оятларида ушбу қатъий илоҳий жавобни нозил қилди: «Роббингизга (ёрдам сўраб) фарёд қилаётганингизда: «Мен сизларга кетма-кет (келувчи) минг нафар фаришта билан мадад берувчидирман», деб (дуоингизни) ижобат этганини эслангиз! Аллоҳ (бу ёрдамни) фақат (сизларга) хушхабар бўлиши ва дилларингиз таскин топиши учун қилди. Ғалаба фақат Аллоҳнинг ҳузуридангина (бўлур). Аллоҳ, албатта, азиз ва ҳаким Зотдир».\nЖин қиссаси ҳақида Аллоҳ таоло: «Ҳузурингга бир гуруҳ жинларни Қуръон тингласинлар деб юборганимизни эсла. Қачонки, улар ҳозир бўлишгач, (бир-бирларига): «Жим бўлингиз!» дедилар. Бас, қачонки (тиловат) тугатилгач, улар ўз қавмлари олдига огоҳлантирувчи бўлган ҳолларида қайтдилар. Улар: «Эй қавмимиз! Дарҳақиқат, биз Мусодан олдин нозил қилинган, ўзимиздан олдинги(илоҳий китоб)ларни тасдиқловчи ҳақ ва тўғри йўлган ҳидоят қиладиган бир Китобни (Қуръонни) тингладик», дедилар».\nАбдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу «Дарҳақиқат, у Роббининг буюк аломатларини кўрди» деган оятнинг тафсирида: «Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Жаброил алайҳиссаломни ҳақиқий суратида кўрдилар. Унинг олти юз қаноти бор эди», деган.\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Исро кечасида Жаброил, Исрофил ва бошқа фаришталар билан гаплашганлар. Уларнинг ҳаддан зиёд кўпликларини, айримларининг сурати жуда катталигини кўрганлар. Буларнинг ҳаммаси машҳур хабарлар билан собит бўлган ҳақиқатлардир. Кўп саҳобалар турли жойларда у зот билан ҳамроҳ бўлган пайтларида баъзи фаришталарни кўришган. Масалан, Жаброил алайҳиссаломни Ислом, иймон ва эҳсон ҳақида савол бераётган бир киши суратида кўришган.\nУсома ибн Зайд, Абдуллоҳ ибн Аббос ва Оиша онамиз Жаброил алайҳиссаломни ўзининг хушсуратлиги билан машҳур бўлган саҳобий Диҳятул Калбий қиёфасида кўришган.\nҲориса ибн Нуъмон Жаброил алайҳиссаломни икки бор кўргани ва у зотнинг салом айтгани, Жарир ибн Абдуллоҳ Бажалийни фаришта силагани, Ҳанзала ибн Абу Омирни фаришталар ғусл қилдиргани, Расулуллоҳни ҳимоя қилиши учун Ҳассон ибн Собитни Жаброил алайҳиссалом қувватлагани, Саъд ибн Муознинг жанозасига олдин тушмаган етмиш минг фариштанинг тушгани собит бўлган.\nИмом Бухорий ва Муслим келтирган ривоятда Саъд ибн Абу Ваққос розияллоҳу анҳу ўзларининг ўнг ва чап томонларида Жаброил ва Микоил фаришталарни оппоқ кийимли икки киши суратида кўрганлари айтилган.\nБаъзи саҳобалар Бадр кунида кофирларнинг бошлари учиб кетганини кўришар, лекин зарба бераётганни кўрмас эдилар.\nАбу Суфён ибн Ҳорис Бадр кунида осмон ва ер ўртасида ола-була отлар устида оппоқ кишиларни кўрганини, уларга бирор нарса бас кела олмаслигини ривоят қилган.\nБитта фаришта бутун дунё аҳлини ҳалок қилишга етарли. Жаброил алайҳиссалом Лут алайҳиссалом қавмини қанотининг бир пати билан, Самуд қавмини бир қичқириқ билан ҳалок қилган экан.\nФаришталар Имрон ибн Ҳусойн билан қўл бериб кўришар ва салом берар эдилар.\nНабий соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳамза розияллоҳу анҳуга Каъбада ҳазрати Жаброилни кўрсатганларида ҳушларидан кетиб йиқилди.\nИмом Бухорий ва Муслим Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан келтирган ривоятда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: «Кеча тунда бир шайтон намозимдан чалғитиш учун бўшалиб келди. Аллоҳ менга имкон берди, тутиб олдим. Ҳаммангиз кўришингиз учун масжид устунларидан бирига боғламоқчи бўлдим. Бирданига биродарим Сулаймоннинг «Роббим! Ўзинг мени мағфират қилгин ва менга ўзимдан кейин бирор кишига муяссар бўлмайдиган бир мулк ато этгин» деган дуосини эслаб қолдим. Аллоҳ уни ноумид қайтарди».\n Аҳқоф сураси, 29–30-оятлар.\n Нажм сураси, 18-оят.\n Имом Бухорий, Муслим ва бошқалар турли йўллар билан ривоят қилишган.\n Имом Байҳақий Саҳл ибн Ҳунайфдан ривоят қилган.\n Ибн Саъд Қатодадан ривоят қилган.\n Имом Байҳақий Муслим ибн Ясордан мурсал ҳолда ривоят қилган.\n Бу жинлардан бири бўлиб, ҳадиснинг лафзи унинг кишанланганига далолат қилиб турибди.\n Сод сураси, 35-оят.


16:00 / 17.11.2017\nСаудия Арабистони ҳукумати подшоҳлик оиласининг коррупцияда гумонланиб қўлга олинган аъзоларига мол-мулкларини озодликка алмаштириш таклифи билан чиқди. Бу ҳақда Financial Times нашри ўз манбаларига таянган ҳолда ёзмоқда.\nНашрнинг аниқлик киритишича, ҳукумат шу тариқа давлат ғазнасини юз миллиардлаб долларга тўлдиришни режалаштириб қўйган.\n«Улар Ritz’да (Ritz-Carlton меҳмонхонаси – таҳ.) бўлган аксарият билан музокаралар олиб боришмоқда. Уларга мол-мулк, пулларни чиқаринг ва озод бўлишингиз мумкин, дейилган», - дея айтиб ўтган манба.\nГазета суҳбатдошининг сўзларига кўра, қўлга олинган миллиардерлардан бирига ўз бойлигининг 70 фоизини давлатга ўтказиб бериш таклифи билан ҳам чиқишган. Қайд этилишича, бу коррупция фаолияти туфайли етказилган зарарни қоплашга кетади.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ ОАВ саудиялик миллиардерлар ваҳимага тушиб қолгани ҳақида хабар берганди.


Қозоғистонликлар Хитойдаги мусулмонлар «геноцидига» қарши норозилик намойишини давом эттирмоқда\nХитойлик дипломатлар сукутдан тўхтаб, таҳдидларга ўтганлар, аммо намойишчилар Хитойнинг Шинжон вилоятида «бедарак йўқолган» оила аъзоларини қутқариш учун курашни давом эттириш ниятида.\n9 март куни Олмаотадаги Хитой консуллиги олдида эрининг Хитойда ҳибсга олинганига норозилик билдираётган 48 ёшли Гулнур Косдаулет (чапдан иккинчи). Феврал ойидан бери бир гуруҳ намойишчилар ўз қариндошларининг хавфсиз йўл билан ватанига қайтарилишини талаб қилиб, ҳар куни консуллик биноси олдида пикет уюштирмоқдалар. Уларнинг қариндошлари Хитойнинг Шинжон минтақасидаги мусулмонларга қарши тазйиқлари доирасида бедарак йўқолган, қўлга олинган ёки қамоққа ташланган. [Абдуазиз Мадёров/AFP]\nОЛМАТА – Уч ойдан ошибдики, қозоғистонликлар Олмаотадаги Хитой консуллиги олдида ҳар куни намойиш ўтказиб, Пекиндан Шинжондаги мусулмонларга қарши тазйиқлар доирасида ҳибсга олинган қариндошлари ва дўстларининг озод этилишини талаб қилмоқдалар.\nПекиннинг «сиёсий қайта тарбиялаш» лагерлари, тергов ҳибсхоналари ва қамоқхоналарни ўз ичига олган 400 га яқин муассасаларида бир миллиондан ортиқ уйғур ва бошқа туркий мусулмонлар, жумладан этник қозоқлар сақланмоқда.\nУйғур инсон ҳуқуқлари лойиҳасига кўра, 2014 йилдан бери «диний таълим ва жамоатчилик фаолияти билан шуғулланиш» айблови билан Хитойда 1000 дан ортиқ имом ва бошқа диний арбоблар ҳибсга олинган.\nЯна миллионлаб одамлар қаттиқ кузатув ва назорат тизими остида яшамоқда.\nХитой шимоли-ғарбидаги Шинжон вилояти, Қашғардан шимолда жойлашган Артуш шаҳридаги касб-ҳунар таълими маркази, 2 июн, 2019 йил. Бу муаассаса асосан мусулмонлардан иборат этник озчиликлар сақланадиган «қайта тарбиялаш» лагери деб ишонилади. [Грег Бейкер/AFP]\nБироқ, мустақил терговлар, собиқ маҳбуслар ҳамда қўриқчилар билан ўтказилган суҳбатларда жисмоний ва руҳий қийноқлар, онгни заҳарлаш, мунтазам зўрлашлар, жинсий таҳқирлаш ва бошқа даҳшатли амалиётлар тилга олинган.\nХитой режими, шунингдек, туғиш квотасидан ошиб кетган кўплаб муслима аёлларни стерилизация қилиб, уларнинг ҳомиладорлигини тўхтатишга мажбурлаган.\nФаолларни нишонга олиш\n18 май куни Олмаотада давом этаётган намойишларга 100 кун бўлди, деб хабар қилган Озодлик/Озод Европа радиосининг қозоқ хизмати.\nМитинг иштирокчилари қариндошларининг фотосуратлари ва «100 кун» сўзлари ёзилган плакатларни ушлаб туришган.\nНамойишчилардан бири Ҳақиқат Каллиоланинг Озодликка айтишича, Хитой ҳуқуқ-тартибот идоралари унинг отасини ўлдириб, онаси ва икки укасини ҳибсга олган.\nУ хитойликлар оиласини озод қилмагунича норозилик намойишларини тўхтатмаслигини айтган.\nКаллиола – Хитойдаги қариндошлари тақдиридан хавотирда бўлган кўплаб этник қозоқлардан бири.\n«Ота-онангиз, ака-укаларингиз, опа-сингилларингиз қандай аҳволда эканлиги, улар тирикми, саломатми, уларга ёрдам бериш учун нима қилиш кераклигини билмаслик – даҳшат бўлса керак», дейди Хитой консуллиги олдидаги озиқ-овқат дўкони сотувчиси Ирина.\n«Қозоғистонликларнинг қариндош-уруғларидан хавотир олаётгани бежиз эмас, чунки «қайта тарбиялаш» лагерлари аслида деразалари цементланган ва баландлиги 8 метрли деворлар билан ўралган, қуролланган қўриқчилар ва ҳар бир маҳбуснинг қиёфасини биладиган ақлли камералар билан жиҳозланган фашистлар концлагерларидир», дейди АҚШда истиқомат қилувчи ҳуқуқ фаоли, Пекин танқидчиларидан бири Серикжан Билаш.\n«Бу лагерлар деворлари ортида миллатдошларимиз қийноққа солинмоқда», деди у.\nАввалроқ, 21 январ куни Хитойдан қочиб келган икки этник қозоқ фаоли Кайша Акан ва Мурагер Алимули ҳужумга учраган эдилар. Уларнинг иккови ҳам омон қолган.\nБу фаоллар Хитойнинг Шинжонида этник озчиликлар ҳуқуқларининг поймол қилинаётганини ёритиб танилган эдилар.\n«Хитой ҳукуматининг панжалари узун», дейди Билаш.\n«Ҳеч шубҳа йўқки, улар Қизил империянинг (Хитойнинг) миллатдошларимизни (этник қозоқларни) сиқувга олаётганини ошкор қилаётганликлари учун ҳужумга учраганлар», деди у Акан ва Алимули ҳақида гапирар экан. «Бундай зўравонликдан мақсад, бошқа фаолларни қўрқитиш ва овозини ўчиришга уринишдир».\nХитой консуллиги намойишчилар сонининг кўпайиб бораётганини эътиборсиз қолдириб, уларнинг олдига дипломат юбормаган. Айрим ҳолларда ҳатто таҳдид билан жавоб берган.\nОлмаоталик 40 ёшли Байболат Кунболат ўтган йили Хитой консуллиги ёнида мунтазам равишда якка пикет уюштириб, укаси Баймурат Науризбекулини озод этишни талаб қилган эди. Хитой ҳукумати 2018 йилда уни ижтимоий тармоқда «этник нафрат қўзғатувчи» пост ёзишда айблаб, 10 йилга озодликдан маҳрум қилган.\nКунболат Хитой элчихонаси олдида митинг ўтказиш учун пойтахт Нур-Султонга ҳам борган.\n2011 йилда Науризбекули Қозоғистонга кўчиб келди ва у ерда доимий рўйхатдан ўтди. Аммо орадан икки йил ўтиб, у бетоб ота-онасига қараш учун Хитойга қайтиб боришга мажбур бўлган.\nКунболатнинг сўзларига кўра, укаси Пекиннинг Шинжондаги озчилик мусулмонларга қарши зулмининг бегуноҳ қурбонларидан бири бўлган.\n«Хитой элчихонаси ходими менга пикет қилишни тўхтатмасам ва укамнинг озодлигини талаб қилаверсам, Хитойдаги қариндошим ва унинг оиласида муаммолар пайдо бўлишини айтиб таҳдид қилди», деди норозилик намойишларини давом эттирган Кунболат.\nХитойнинг Шинжондаги «геноциди»\nҚўшма Штатлар, Британия ва Германия расмийлари 12 май кунги видеомажлис чоғида Хитойни уйғур озчилигига нисбатан тазйиқни тўхтатишга чақирди. Бу баёнот Пекинни ғазабга солган.\n«Шинжонда одамлар қийноққа солинмоқда. Аёллар мажбуран стерилизация қилиняпти», деб айтган БМТдаги АҚШ элчиси Линда Томас-Гринфилд «Human Rights Watch» билан ҳамкорликда ўтказилган ва уйғурларнинг кўрсатмалари тақдим этилган анжуман чоғида.\n«Хитой ҳукумати Шинжонда инсониятга қарши жиноятларини, уйғурлар ва бошқа озчиликлар қатлиомини тўхтатмагунича, биз ҳам тўхтамаймиз ва жим турмаймиз», деб айтган у.\nБритания элчиси Барбара Вудвард Хитойни БМТнинг инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссарига Шинжонга «зудлик билан, тўсиқсиз кириш ҳуқуқини беришга» чақирган.\n«Оммавий тус олган асоссиз ҳибслар, ғойиб бўлиш ва қийноқлар юз бераётгани ҳақида далиллар бор», дейди у. «Шунингдек, кенг кўламли мажбурий меҳнат ва стерилизация ҳолатлари ҳақида ҳам хабарлар олинган.»\n«Биз Хитойни умумжаҳон инсон ҳуқуқлари декларациясини ҳурмат қилишга чақириб, лагерларни йўқотишини талаб қиламиз», деб айтган Германия элчиси Кристоф Хойсген.\n«Яширадиган ҳеч нарса йўқ экан, унда нима учун инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссарга тўсиқсиз кириш ҳуқуқи берилмайди?», деб Хитойни сўроққа тутган у.\n«Шинжондаги жорий вазият тарихдаги энг яхшисидир», деб таъкидлаган Хитой делегацияси ўз баёнотида.\nТекширувлар Хитойнинг Шинжондаги муслима аёлларни бичиш кампанияси тафсилотларини фош қилди\nШинжон аёллари ҳомиладорликдан сақловчи воситалар қабул қилишга ёки стерилизацияга, ҳомиладорликни сунъий тўхтатишга, фарзандлари кўп бўлса, катта жарималар тўлашга ва ҳайзни тўхтатувчи дорилар ичишга мажбурланган.


Саакашвили тарафдорлари Киев ва бошқа шаҳарларда...\n19.02.2018 00:13 0 1768\nУкраинадан чиқариб юборилган Грузиянинг собиқ президенти, Украинанинг «Янги кучлар ҳаракати» партияси лидери Михаил Саакашвилининг тарафдорлари Украина президенти Пётр Порошенконинг истеъфога чиқишини талаб қилиб намойиш ўтказишди. Бу ҳақда ТАСС хабар бермоқда.\nАкция ташкилотчиларининг маълумотларига кўра, унда 3 мингга яқин одам қатнашмоқда. Фаоллар Порошенконинг импичменти юзасидан имзо ва «Янги кучлар ҳаракати»ни қўллаб-қувватлаш учун маблағ йиғишмоқда. Намойишчилар «Йўқолсин жиноятчи тўдалар», «Порошенко истеъфога чиқсин » дея ҳайқирмоқдалар.\nСаакашвилининг энг яқин тарафдорларидан бири Давид Сакварелидзе мухолифатчилар Саакашвили мамлакатдан чиқариб юборилганига қарамасдан, ўз талабларида қатъий туришини маълум қилган.\n«Биз Порошенкони тарих чиқиндихонасига улоқтириб ташлаймиз ва Украинанинг ҳеч бир президенти ўз халқини ҳақорат қилмаслиги ва камситмаслиги учун барча ишни қиламиз», — деди у.\nУкраинанинг «News One» телеканалининг хабар беришича, худди шундай намойишлар бир қатор вилоят марказларида ҳам бўлиб ўтмоқда.


«Ўзбекистон ҳаво йўллари» Теҳронга илк юк ташиш рейсини амалга оширди:\nТИАИСВда Хитой савдо вазири билан учрашув ўтказилди;\nЎзбекистонда ўзини ўзи бошқариш органларига сайловлар бошланди;\nҚамчиқ довонида содир бўлган ер кўчкисида 5 киши қурбон бўлди;\nGM Uzbekistan корхонасида текширув ўтказилмоқда.\n29 апрел куни «Ўзбекистон ҳаво йўллари» миллий авиакомпанияси «Навоий» халқаро аэропортидан Эрондаги Имом Ҳумайний номидаги халқаро аэропортга илк юк ташиш рейсини амалга оширди.\nИлк рейсда 35,5 тонна (электроника маҳсулотлари, автомобил қисмлари, фармацевтика ва бошқа турдаги маҳсулотлар кўринишидаги) юк ташилган.\nЭрон пойтахти Теҳронга мунтазам юк ташиш рейслари Korean Air авиакомпанияси билан ҳамкорликда амалга ошира бошланди. Рейслар Boeing-767-300BCF юк самолётларида ҳафтасига икки марта — душанба ва жума кунлари амалга оширилади.\nБугунги кунда «Навоий» халқаро аэрпорти орқали Франкфурт, Вена, Милан, Сарагоса, Тель-Авив, Дубай, Деҳли, Мумбай ва Сеулга юк етказилмоқда.\nБундан аввалроқ, апрелнинг охиридан «Ўзбекистон ҳаво йўллари» Теҳронга мунтазам юк ташиш рейсларини амалга ошира бошлаши ҳақида хабар берилганди.\n3 май куни Ўзбекистон Ташқи иқтисодий алоқалар, инвестициялар ва савдо вазирлигида Хитой Савдо вазири Гао Хучэн билан учрашув ўтказилди.\nУчрашув давомида икки томоннинг савдо-иқтисодий, инвестицион ва молиявий-техник соҳалардаги ҳамкорлигини давом эттириш масалалари таҳлил қилинди ҳамда икки томоннинг 2013-14 йиллардаги олий даражадаги учрашувлари натижалари кўриб чиқилди.\nЎзбекистонда маҳаллий ўзини ўзи бошқарув қўмиталари раҳабарларини сайлаш бўйича икки ойлик марафон бошланди. Мавзу тафсилотларини ҳамкоримиз Акбарали Маҳкамов хабарида тингланг\nҚамчиқ довонининг Наманган вилояти Поп туманида жойлашган бўлагида ер кўчиши содир бўлди.\n“Тўртинчи май куни соат 14:00да Қамчиқ довонида, Тошкент-Ўш йўлининг 223 километрида ер кўчиши содир бўлди. Кўчки оғирлиги 13,3 кубометрни ташкил қилди. Кўчки остида икки машина қолиб кетди ва 5 киши қурбон бўлди”, — дейилган Ўзбекистон Фавқулодда Ҳолатлар вазирлиги хабарида.\nФҲВ хабарига кўра, ўз вақтида кўрилган чораларга биноан 6 киши қутқарилди, жабрланганлар ва уларнинг яқинларига ёрдам кўрсатилмоқда.\nҚамчиқ довони денгиз сатҳидан 2,2 км баландликда жойлашган бўлиб, ушбу довон орқали Ўзбекистонни Фарғона водийси билан боғловчи ягона йўл ўтган. Ҳар куни ушбу йўлдан 20 мингга яқин автомобил қатнайди.\nҚиш вақтида довонда автомобил ҳаракати мураккаблашади. Қор кўп бўлганда ва ер музлаганда йўл вақтинча ёпилиши ҳам мумкин. Яқин орада ушбу довон орқали темир йўл ҳаракати ҳам йўлга қўйилиши кутилмоқда.\nЎзбекистон Ҳуқуқни сақлаш ва Солиқ органлари Ўзбекистон АҚШ қўшма корхнаси GM Uzbekistan устидан текширувни бошлади.\n“Текширув автомобилларни ноқонуний экспорт қилиш ва валюта қонунчилигини бузиш туфайли бошланди”, — деди ахборот Sputnik ахборот агентлиги билан суҳбатда бўлган киши. Текширувнинг дастлабки муддати — бир ой, керак бўлса яна узайтирилиши мумкин.\nУшбу ҳафтада бир неча ОАВлар GM Uzbekistan бош директори ва "Ўзавтосаноат" АЖ раиси ўринбосари Тохиржон Джалилов ҳибсга олинганини хабар берган эди. Ҳозирча ушбу вазият юзасидан Ўзбекистон ҳуқуқни сақлаш органлари ва GM Uzbekistan ва "Ўзавтосаноат" АЖ ходимлари томонидан вазиятга расмий изоҳ берилгани йўқ.\nGM Uzbekistan - қўшма корхонаси 2008 йилда АҚШнинг General Motors (25 %) ва Ўзбекистоннинг "Ўзавтопсаноат" АЖ (75%) томонидан “ЎзДэуАвто” ЁАЖ ўрнида ташкил қилинган эди. Компания қуввати йилига 250 минг автомобилни ташкил қилади.\nБугунги кунда корхона Nexia, Cobalt, Lacetti, Gentra ва Malibu, Matiz, Spark, Captiva, Orlando минивэни, Damas микроавтобус ва унинг юк ташишга мослашган кўриниши Labo каби автомобиллар ишлаб чиқаради.


«...КЎНГУЛ ТОЛПИНУРИ АЖАБ ЭМАС»\nНавоий ташбеҳлари ҳамиша ўзининг ҳаётийлиги билан ажралиб туради: у теварак-атрофдаги ҳамма кўриб, лекин кўпчилик эътибор бермайдиган нарса-ҳодисалардан ўз фикрини гўзал ва таъсирчан шаклда ифодалаш учун фавқулодда ажойиб ва оҳорли қиёслар, ўхшатишлар топади.\nАйтайлик, шоир ишқинг ўтида бутун жисму жоним куйгани учун кўнгилнинг кўкрак қафасини синдириб чиқишга уриниши ҳайрон қоладиган ҳодиса эмас, деб ҳарчанд оҳу фарёд чекмасин, бу ҳолатини уйига ўт тушган кишининг ўзини ҳар ёққа уришига ўхшатмаса, унчалик таъсирли чиқмас эди:\nЖисмим агар куяр, кўнгул толпинури ажаб эмас,\nКимки уйига тушса ўт, йўқ ажаб изтироб анга.\nАлишер Навоий муболаға санъатидан ҳам маҳорат билан фойдаланади. Шоир тасвир жараёнида баъзида у ёки бу нарса-ҳодисанинг асл ва табиий ҳолатини катталаштириб ёки кичрайтириб олади, яъни таърифни ҳаддан ташқари юксакка кўтаради ёки ерга уриб юборади. Бу усул муболаға деб аталиб, унинг уч тури фарқланади. Агар шоирнинг ушбу даъвоси ақлу одатга мувофиқ бўлса, бундай муболаға мақбул ҳисобланади ва таблиғ дейилади. Агар даъво ақлга сиғса-ю, одатдан ташқари бўлса, унга иғроқ дейилади. Агар даъво одатдан ташқари бўлиб, ақлга ҳам сиғмаса, ғулув деб юритилади. ўулув ҳаддан ўтмоқ маъносини билдиради. Навоий ижодида муболағанинг барча турларига дуч келиш мумкин. Мисол учун, у маҳбубамни кутиб, тонг отгунча кипригимга уйқу қўнмади, деса, бу гапга ҳамма ҳам ишонади:\nБу муболағанинг таблиғ турига мисол бўла олади. Лекин шоир ушбу ҳижрон кечасини ногаҳон туш кўрсам, унинг даҳшатидан заҳрам (ўт пуфагим) ёрилиб, ўлган бўлар эдим дер экан, бу даъво ақлга сиғса ҳам, одатдан ташқари. Демак, бу иғроқ ҳисобланади:\nАлбатта, одам боласининг бу даражада заифлашиши одатдан ташқари, ақлга ҳам тўғри келмайди. Байт орқали шоир ишқ дастида ҳаддан ортиқ ранжу азоб чекиб, ожизу нотавон бир аҳволга тушганлигини муболаға йўли билан билдирмоқда.\nНавоий ижодида ташхис санъатига ҳам кўп дуч келамиз. Ташхис деб илми бадеъда шахслантириш, яъни табиатдаги воқеа-ҳодисаларни жонлантириб, уларга инсонга хос хусусиятларни нисбат беришга айтилади.\nЯнги ойни қошинг гўё қулум дебтур ҳилол отлиқ,\nҚади таъзим учун хамдур бўлуб бу нуктадин мамнун.\n“Қошинг янги ойни Ҳилол отлиғ қулим деганига у бу илтифотдан мамнун бўлиб, таъзим учун қаддини хам қилибди”.\nБу ерда ҳилол жонлантирилиб, инсонга ўхшаб таъзим қилдирилмоқда. Айни пайтда, байтда ҳусни талил санъати ҳам мавжуд: ҳилолнинг эгиклигига унинг маъшуқа қошига таъзим қилаётгани сабаб қилиб кўрсатилмоқда.\nҚуйидаги байтда эса сабо жонлантирилиб, у ғунчанинг ёқасини йиртиб, қўйнини ҳарчанд ахтармасин, маҳбубанинг жонбахш каломидек сўз гавҳарини топмаганлиги айтилаяпти:\nКаломинг гавҳаридек топмамиш, гарчи сабо илги\nЁқасин ғунчанинг йиртиб, нечаким қўйнин ахтармиш.\nМаълум бўладики, Алишер Навоий ижодида бадиий санъатлардан холи шеър тугул, байт ҳам йўқ экан. Шоир маҳоратининг юксаклиги ҳам, асарларининг бадиий баркамоллиги ҳам шунда.\nЖАҲОН ТАН ОЛГАН СИЙМО\nАлишер Навоийнинг асарлари ўнлаб хорижий тилларда, жумладан, форс, итальян, немис, француз, голланд, венгер, чех, румин, польяк, ҳинд, турк, инглиз, рус, грузин, озарбайжон, туркман, қозоқ, тожик, татар, уйғур, украин, латиш, арман, эстон, қирғиз ва бошқа тилларга таржима қилиниб, қайта-қайта нашр этиб келинмоқда.\nНавоий вафот этгандан кейин ўтган давр мобайнида унинг асарлари форсий ва туркий халқлар орасида кенг ёйилди. Фузулий, Кишварий, Мирзо Фатали Охундов, Собир каби озарбайжонлик ижодкорлар, Озодий, Махтумқули ва Залилий каби туркман шоирлари, қозоқ ёзувчиси Абай Қўнонбоев, қорақалпоқ соҳибқаламлари Бердақ, Ажиниёз, татар шоирлари Абдулла Тўқай, Қаюм Носирий ва бошқалар Алишер Навоийни ўзларининг устозлари деб билиб, асарларидан таълим олдилар, айрим асарларига назира битдилар.\nХалқимизнинг фахру ифтихори, маънавиятимизнинг сўнмас қуёши Алишер Навоий асарлари ҳақида қарийб олти асрдирки, ҳайратомуз фикрлар билдирилмоқда. Зеро, ҳазратнинг уммон қадар адоқсиз ижод намуналари шу қадар жозибалики, уларни ўқиб завқланмаслик мумкин эмас. Қуйида биз ул зот ҳақида ўзларининг илиқ муносабатини билдирган айрим хорижлик олимларнинг фикрлари хусусида тўхталамиз.\nБиласиз, “Лисон ут-тайр”да Навоий қушлар тили орқали инсон кўнглидаги турфа феъллар ва руҳият иқлимларидан сўз очади. Уларнинг муроди “Семурғ” васли экани ҳам моддий ҳикояларда, ҳам тимсолий рамзларда гўзал баҳосини олган. Айни асар Навоий болалик пайтлари ўзи ёд олиб юрган Фаридуддин Атторнинг “Мантиқ ут-тайр”и асосида яратилган бўлса ҳам, унинг бетакрор улуғворлигини исботлаган академик Е. Э. Бертельс шундай дейди: “Шоирлар бўладики, бизни ўзларига таъзим қилишга мажбур қиладилар, лекин баъзан киши ижодкор олдида шошиб қолади: унинг даҳоси олдида таъзим қилиш билан бирга, уни инсон сифатида буюк муҳаббат билан севишни ҳам биздан талаб қилади. Мир Алишер Навоий ана шундай улуғ инсон ва шоир эди”.\nАкадемик Н. И. Конрад “Лайли ва Мажнун”ни ўқир экан, ундан олган ҳайратини яширмай ёзади: “Шоирлар ўлим билан тугаган муҳаббат талқинида турли сўзларни қўллаганлар. Алишер Навоий бўлса:\nЧун руҳ ила руҳ топти пайванд,\nБир маҳд аро ётқур ики фарзанд...\nЖоноға ул фидо қилиб жон,\nЙўқ, йўқ ики руҳ бир баданға,\nдея тасвирлайди. Навоийнинг ушбу мўъжизакор сўзлари Тристан ва Изольданинг, Уста ва Маргаританинг ўлими ва севгиси ҳақида ҳам айтилгандек гўё. Лекин мўъжизакорлиги шундаки, Алишер Навоий юқоридаги ифодани топиб айтган”.\nДарҳақиқат, Навоийни бугунги ҳаётимиз ва маънавиятимиз бутунлиги учун зарур бўлган шоир сифатида ўқишимиз керак. Чунки Навоий қалб меъмори ва буюк сўз заргари эди. Шундай экан, қалбимиз гўзаллиги, тафаккуримиз чарақлашида шоирлар султони асарларининг таъсири ва аҳамияти доимо беқиёс бўлиб қолаверади.\nУлуғ амирнинг туркий девони султонлар, аслзодалар мажлиси безагидир. Навоси наво оҳангида ушшоқи бенаволарни тўғри йўлга солиб қўяди. Мухолифлар унинг қалами ғижирлашидан мағлуб, хусравоний оҳанги Султон Ҳусайнга маҳбубдир. Қандай яхшики, унинг овозаси турклар мамлакатидан Ҳижозгача... довруғи Нишопурдан Исфаҳонгача етди. Ажам мамлакати аҳли қулоғига бу садодан сирға тақиб, оламнинг ҳамма бурчаклари бу дарё гавҳари била тўлиб тошгандир. Тонг насими унинг хабарини Ироққа етказди ва Туби дарахти баргларини бу ниҳол шохчаларига ёпиштирди...\nУл вафо, билмонки, қилмас ё қилур?\nТийғи ишқинг ёрасидур бутмагон,\nДардини ҳар кимга ойтиб бутмагон,\nҲажр саҳросидур оҳим ўтидин\nАнда гул ёхуд гиёҳе бутмагон.\nУл пари ишқида бу девонани,\nЭй кўнгул, наззора қил, гул ханда кўр.\nБир ҳинду ўзини турли мақомга солиб, кўп қизиқ ишлар ошкор этди. Бу масхарабоз ўз бошига кунгурали тож қўйди. Тож ва кийимларига тиллага ўхшаш сариқ ярқироқ модда — кимсон билан зарҳал берди. Унинг ёнида ноғора чалувчи ва қўшиқ айтиб ўйин тушувчи бир тўда ҳиндлар бор эди. Улар қўли ва бошларини ҳиндларга хос бир йўсинда тебратиб, рақс тушар эдилар. Кўринишлари гўё бўстонга оройиш бергудек гўзал, жилвалари эса худди Ҳиндистон товусидек эди. Ана шу тарзда бу масхарабоз майдонда зўр ҳангома кўрсатди. Унинг атрофи бир гала бебошлар тўдасининг ғала-ғовури билан тўлди. Шу маҳал тартиб-интизомни назорат этувчи муҳтасиблар етиб келиб, бу даврадагилар ҳар ёққа қараб қочиб кетди. Ўша давранинг фирибгар ва мақтанчоғи бўлган ҳиндуни тутиб олишди. Унинг ноғораси билан тожини уриб синдиришди ва баданини яланғочлаб, дарра билан роса савалашди. Шу тарзда унинг “санъати” кишиларга ибрат бўлиб, ана шу хил қисмат унинг тожи учун “зийнат” бўлди.\n«Лисон ут-тайр» (Насрий баёни)дан.\nУСТОД ВА ИСТЕЪДОД\nНавоий ижоди ҳамиша олиму фузалоларимиз учун нодир манба, битмас-туганмас илҳом чашмаси бўлиб келган. Таниқли адабиётшунос Нажмиддин Комилов ҳам шоирлар султони асарларига мурожаат этган, ғазалларига кўплаб шарҳлар битган эди.\nҚуйида унинг Навоийнинг ёш истеъдодларга бўлган эътибори, ғамхўрлиги ҳақидаги мақоласини ҳавола этишни лозим топдик.\nМумтоз адабиётимиз бобокалони Алишер Навоийнинг сермазмун ҳаёти, шахсий фазилатлари, иқтидор ва камолоти замондошлари учун намуна бўлганидек, бугунги ёш ижодкорларимиз учун ҳам ибрат мактабидир. Маълумки, Навоий жуда кўп ёш ижодкорларга раҳнамолик қилган. Ўнлаб истеъдод соҳиблари — шоир ва муаррих, рассом ва хаттотлар бу қуёшсимон зотнинг ҳиммати ва ҳамияти соясида вояга етганлар. Улуғ шоир истеъдод тарбияси борасида, таъбир жоиз бўлса, истеъдод педагогикасини ишлаб чиққан.\nИстеъдодни таниш ва эътироф этиш йўллари, табиий қобилият, билим ва меҳнат, таҳсил ва абадий таъсир, рағбатлантириш ва талабчанлик, ахлоқий сифатлар ва унинг истеъдодга таъсири, ғоявий етуклик ва маҳоратни ўстириш каби масалалар Навоийнинг доим диққат-эътиборида бўлган.\nАллома устознинг бу борадаги қарашлари унинг “Мажолис ун-нафоис”, “Хамсат ул-мутаҳаййирин”, “Маҳбуб ул-қулуб”, “Тарихи анбиё ва ҳукамо”, “Насойим ул-муҳаббат” каби бир қатор асарларида, шунингдек, замондошлари асарларида ўз ифодасини топган. “Мажолис ун-нафоис”нинг учинчи ва тўртинчи мажлисларида ёш қаламкашлар ҳақида, ижод аҳлининг тарбияси хусусида сўз боради.\nХусусан, ёшларнинг шахсий хислатлари, савияси, одоб-ахлоқи, таҳсил кўрган-кўрмаганлиги устозни кўп қизиқтирган. Камтарлик, мулойимлик, хуштавозе бўлиш, меҳнатсеварлик, бурролик, ҳозиржавобликни ижодкорнинг фазилатлари, деб билган Навоий ялқовлик, паришонлик, жунунсифат юриш, кеккайиш, ҳавойилик, шаробхўрликка берилиш сингари ёмон одатларни қаттиқ қоралайди. Бу каби салбий хислатлар бир қанча ёш истеъдодларни нобуд этганлиги “Мажолис ун-нафоис” асарида қатор мисоллар билан кўрсатиб берилган. “Мавлоно Сафий... ҳушёрлик ва басе одамиваш ва ҳаё ва одоблиғ йигитдур. Аммо сархушликда ўзга моҳият бўлур, балки расвонамо бўлур эрди. Бу учурда тавбага тавфиқ бўлди. Умид улким, истиқоматга ҳам мувофиқ бўлғай”.\nНавоий танқидига учраган салбий хислатлардан яна бири — дангасалик, истеъдодни истифода қила билмасликдир. “Мавлоно Нодирий яхши таъби бор, аммо кўп ландавурдир. Муддате фақир била мусоҳибат эрди, ўзин лавандлиғин забт қила олмади, яна ўз ишини кейинга юборди”. Шоир Кабулийнинг “димоғида парешонлиғ ва таврида лавандлиғ” бўлганлиги учун таҳсилни охирига етказмаган ва муддаосига эриша олмаган. Хоразмлик Жоний деган шоирнинг эса “Хеле жунун зотида борким, салоҳият касбига манеъдур, йўқ эрса ғаробатлиғ табъғинаси бор”. Мавлоно Кавсарий “табъида назм айтур қобилияти бор, машғуллиқ қилмас”.\nБундай ёшларнинг бир қисми Навоий ва Жомийнинг танбеҳларини қулоққа илиб, “туз йўлга” кирганлар, улуғ шоир бу ҳолни хурсандчилик билан қайд этиб, улар истиқболига умид билдирган.\nНЕ НАВО СОЗ АЙЛАГАЙ...\nВаҳ, неча ишқ ўти жисмимда сўнгакни ўртагай.\nКўнглагим жайбиға ўт солғай, этакни ўртагай,\nУл қуёш ҳажрида қўрқармен фалакни ўртагай\nҲар замоне ўлтурур ғам заҳридин ҳижрон мени,\nЭй кўнгул, юз жавр етса, кўзга ғайрин илмағил,\nЁрни мендин жудо ёхуд мени ондин жудо.\nЖисм ўтундек шуълайи рухсориға ёқилдиким,\nҚилғудекдур субҳ они шамъи шабистондин жудо.\nОшиқеким, бўлғай ул бир шўхи гулрухсорсиз,\nЕтар чу ризқинг, агар хорадур, вагар ёқут,\nХалиқ ўлғон сахийдин элга бўлди икки бахшойиш,\nМАКОН ВА ЗАМОН БИЛМАС ДАҲО\nОтам, йирик навоийшунос олим Ҳамид Орасли Ўзбекистонга ҳар йили ташриф буюрардилар. Юртингизни табаррук қадамжо, улуғ мамлакат, дея алоҳида эъзоз ва ифтихор ила тилга олардилар. Не бахтки, менга ҳам мана шундай муаззам Ватанингизга келиш кўп бора насиб этган. Улуғ Навоий ижодига бўлган қизиқиш туфайли кўплаб ўзбек олимлари билан танишдим, дўстлашдим... Алишер Навоий инсонийлик, тинчликсеварлик, маърифатпарварлик ғояларини бетакрор санъаткорлик билан тараннум этган буюк ижодкордир. Шу жиҳатдан у жаҳон адабиётининг энг ёрқин сиймолари Хомер ва Данте, Рудакий ва Фирдавсий, Низомий ва Саъдий қаторидан муносиб ўрин олган. Улуғ озарбайжон шоири Фузулий Алишер Навоий ижодига юксак баҳо бериб, уни “Султони салотини шуъаро” деб атагани бежиз эмас. Мана, беш асрдан зиёд вақт ўтибди ҳамки, қомусий билимларни ўзида мужассамлаштирган бу улуғ мутафаккир шоирнинг жаҳон маданияти хазинасидан муносиб ўрин эгаллаган ўлмас асарлари янгидан-янги авлодларга хизмат қилиб келмоқда. Шунинг учун ҳам Навоий асарлари макон ва замонни тан олмай келмоқда.\nОзарбайжон Фанлар академияси Низомий номидаги Адабиёт институти профессори.


Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) -- Эндиликда Туркия фуқаролари Ўзбекистонга кириш учун визани уч иш куни давомида олишлари мумкин.\n2017 йилнинг 21 октябрь куни Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев “Туркия Республикаси фуқаролари учун визага оид жараёнларни соддалаштириш тўғрисида»ги қарорни имзолади.\nМазкур ҳужжат Ўзбекистон ва Туркия билан сиёсий, савдо-иқтисодий, илмий-техник ва маданий ҳамкорликни фаоллаштириш мақсадида қабул қилинди.\nЎзбекистон Республикаси Туризмни ривожлантириш давлат қўмитасининг қайд этишича, мазкур қарор визаларни расмийлаштириш жараёнини такомиллаштиришга хизмат қилиб, юртимизга сайёҳлик ва ишбилармонлик мақсадларида келаётган Туркия фуқаролари учун қулайликлар яратади.\nҲужжатга кўра, ишбилармонлик мақсадларида Ўзбекистонга келаётган Туркия фуқароларига бериладиган, бир йилгача бўлган муддат учун кўп марталик визалар Ўзбекистоннинг хориждаги идораларида 3 иш кунида (ҳужжат топширилган кун эътиборга олинмасдан) расмийлаштирилади.