СИЁСИЙ ИСЛОМ АҚШни ФАЛОКАТГА ОЛИБ КЕЛИШИ МУМКИН\nМаълумки, жорий йилнинг ноябрь ойида АҚШда навбатдаги президент сайлови бўлиб ўтади. Ушбу сайловда мен Республикачилар партиясидан номзоди илгари сурилган жаноб Дональд Трамп номзодини қўллаётганим ва унинг тарафдори бўлганимни 2016 йилнинг 8 август кунида расмий турда билдирганман. Биз ўз билдиргимизни “Бирдамлик” Халқ Демкоратик Ҳаракати байроғи остида Миссури штатининг Сент-Луис шаҳридан Вашингтон DСга юк машиналаримизда унга ўрнатилган баннерларга ёзилган ёзувлар билан юриш орқали маълум қилган эдик. Бизнинг юк машиналаримизда АҚШнинг бўлажак президенти Дональд Трампнинг келажакда ўзбек демократик мухолифатига эътибор қаратилиши сўралган ёзувлар билан бирга, Давлат Департаментининг собиқ раҳбари Ҳиллари Клинтоннинг Ўзбекистонни 27 йилдан бери бошқариб келган коммунист, диктатор Ислом Каримов билан коррупцион алоқадорликлари ҳақидаги ёзувлар ҳам битилган эди.\n2016 йилнинг 4 август кунида номзод жаноб Дональд Трамп Мейн штатининг Портланд шаҳрида сайловчилар билан учрашди. Мазкур учрашувда у камина туғилиб ўсган Ўзбекистонни «Убек» деб атади ва тезда ўз талаффузини тўғрилаб «Ўзбек» деди. Жаноб Трампнинг ушбу сўзлари унга қарши бўлганлар томонидан ахборот хуружи уюштирилишига олиб келди. Бундай ахборот хуружлари, айниқса, каримов режими матбуотида кенг кўламда уюштирилди.\nЖаноб Трамп ўз нутқида АҚШ сайловчиларининг асосий эътиборини асли ўзбекистонлик террорист Фазлиддин Қурбоновга қаратди. Мен жаноб Трампнинг сўзларини тўлиқ қўллаган ҳолда бугунги кунда ислом аҳлининг ижтимоий, сиёсий қарашларини Ўзбекистон мисолида таҳлил қилишга ҳаракат қилмоқчиман. Ўз навбатида бу ердаги фикрлар фақат менга тегишли эканини ва ислом дунёсига қарши тош отиш фикридан тамомила йироқ эканимни билдирмоқчиман. Шу билан бирга, дунёвийлик, демократия тарафдори ва ҳимоячиси бўлиш мен учун шараф эканига ҳам алоҳида эътибор қаратмоқчиман.\nМен асли ўзбекистонлик оддий мусулмонман. Ёшлик даврим Советлар бошқарувидаги атеистик мамлакатда ўтди. Ислом билан бир оз талабалик ва кейинчалик тадбиркорлик билан шуғулланиб юрган даврларимда танишдим. Аллоҳ ҳузурида мақбул бўлган ислом динига қўлимдан келганча риоя қилишга, иймон-эътиқодли бўлишга ҳаракат қилдим.\n2001 йилда менинг фаолиятимга қарши туҳмат уюштирилди ва менга нисбатан айбловлар эълон қилинди. Бунинг натижасида суд-тергов даврида Ўзбекистон қамоқхоналаридан бирида 6 ойдан ошиқ қамоқда ўтиришга мажбур бўлдим. Санитария-гигиена қоидаларига мутлақо жавоб бермайдиган, ҳеч қандай шарт-шароитларга эга бўлмаган қамоқхона ичидаги 10 кишилик хонада 56 кишигача яшаш жараёнида кўплаб сиёсий диндорлар билан танишишга эришдим. Мен гарчи, уларнинг диний-сиёсий қарашларини қўлламасам-да, қамоқхонада диний маҳбусларга нисбатан доимий равишда уюштирилаётган тазйиқ ва қийноқларга гувоҳ бўлдим. Бу эса, қалбимда уларга нисбатан ачиниш ҳиссини пайдо қилди.\nҚамоқдан чиққанимдан кейин 2003 йилда Инсон ҳуқуқлари ташкилотлари сафига кирдим. 2004 йилда амалдаги президент И. Каримов режимига қарши нозўравон усул билан кураш йўлини танлаган «Бирдамлик» Халқ Демократик ҳаракатига асос солдим. Ўзбекистонда диндорларга қарши тазйиқ ва қийноқлар борлигини эътироф этиб, бир неча йиллар мабойнида халқаро ҳуқуқни ҳимоя қилиш ташкилотлари ишларига ҳайрихоҳ бўлдим. Диктатор Ислом Каримов бошчилигидаги яккаҳокимликни Ўзбекистондаги асосий муаммолардан бири деб тушунсам ҳам баъзида сиёсий диндорларнинг аниқ мақсад ва маслакларини етарли даражада англай олмай улар билан ҳамкорликда, бирга сиёсий фаолият олиб боришга ҳаракат қилдим. Демократик давлатларнинг уларга бошпана бериш ҳақидаги қарорини ҳурмат қилиб, сиёсий ислом аҳли билан доимо тил топишишга интилдим.\nСиёсий фаолиятим давомида кўпгина диндорлар билан шахсий танишганим сиёсий ислом ҳақидаги тушунчаларим кенгайишига туртки берди. Дунёдаги ислом терроризмини 12 йил муҳожирликда яшаб, етарлича ўзлаштиришга эришдим.\nАслида ислом яхшилик динидир. Унинг замирида Ҳидоят, яъни тўғри йўл ётади. Бу дин бугунги кунда бир вақтлар христиан дини каби ҳар хил талқин қилиниб, зўравонлик динига айланиб бормоқда. Бир неча аср олдин христиан дини ислоҳ қилиниб, сиёсий христианликка деярли барҳам берилди. Бугунги кунда христиан динига эътиқод қилувчилар деярли дин сиёсатдан ажратилган, ривожланган демократик давлатларда яшамоқдалар ва христиан дини ўз навбатида сиёсатни ўзида ташимайдиган, унга таъсир қилмайдиган алоҳида ўз йўли билан тинчлик дини тарғиботчисига айланди.\nАфсуски, бугунги ислом дини, дунёси ҳақида бундай дейишимиз қийин. Гарчи ислом муқим турган бўлса-да, турли қараш ва турли оқимлар пайдо бўлган, айрим ҳукмдорлар эса салтанатни қўлга киритиш ниятидаги саъй-ҳаракатини ислом воситасида ниқоблади ва алал-оқибат улар муқаррар суръатда мўминларни гуруҳ-гуруҳларга ажратиб ташлади. Бу омил Ислом дунёсининг деярли ҳамма жойида жуда кенг ёйилди. Шу тариқа Ислом дини сиёсатдан узоқлашолмай геосиёсат билан чамбарчас боғланиб кетди. Сиёсий ислом бугунги кунда юзлаб бир-бирига зид бўлган, қарама-қарши гуруҳ, мазҳаб, оқимларни ўз ичига олди. Пайғамбаримиз сафдошлари ҳазрати Умарнинг сўзларича: «Исломиятни бузадиган нарса дин одамларининг янглиш гапириши, мунофиқлар ўзларининг бузуқ фикрларини оят ёки ҳадис билан исботлашга уриниб, мусулмонларни алдашлари ва бузғун ҳукм чиқарадиган одамлардан бўлиб қолишидир».\nМен Ислом дини сиёсатдан узоқлашиб, фақат тинчлик динига айланиб, чин маънода бағрикенгликка ўтиши, дунёвийликни тан олиши, бошқа динлар ва ислом мазҳабларига ҳурмат ва тоқатлилик билан қараши учун олдинда бир неча ўн йилликлар билан бирга оғир машаққатлар бор, деб ўйлайман. Бир ҳақиқатни гапиришим керак. Ислом уммати муқаддас китоб Қуръонни нотўғри талқин қилиши ортидан бугунги кунда сиёсий ислом таназзулга учради, у дунёвийлик, демократиянинг душманига айланди. Ислом дунёсининг таназзулга юз тутишини АҚШ, Ғарб давлатлари ёки Исроил давлати билан боғлагандан кўра ислом умматининг ичида Қуръоннинг нотўғри талқин қилиниши билан боғлаш ҳақиқатга яқинроқдир.\nБугунги кунда Марказий Осиё давлатлари таркибига 1991 йил собиқ Совет империясининг парчаланиши туфайли пайдо бўлган 15 республиканинг 5 таси киритилади. Бу давлатларда мустақилликка эришилгандан кейин сиёсий ўзгаришлар ортидан ислом динига катта эркинликлар берилди. Мамлакатда эски консерватив ислом қад кўтарди. Аммо, шу билан бирга, ўзбек консерватив ислом ичига ўзбек халқига бутунлай ёт бўлган оқим ва гуруҳлар, яъни сиёсий ислом кириб келди. Мамлакатда сиёсий ислом тарафдорлари томонидан террор ва зўравонлик кўлами кенгайиб, вазият ёмонлаша борди. Мамлакат раҳбари Ислом Каримовнинг шафқатсизлиги ва қаттиққўллиги туфайли Ўзбекистонда сиёсий исломга барҳам берилди.\nАфсуски, Ғарб дунёсининг либериал қадриятлари, демократия имкониятлари туфайли бу сиёсий ислом аъзолари бугунги кунда АҚШ ва Европа давлатларида сиёсий, диний бошпана олиб, бу давлатлар берган барча имкониятларни сурбетларча ўзлаштириб, демократик қадриятларни оёқ ости қилмоқда. Улар бу давлатларда ҳам бемалол ўз бузғунчиликларини бирор бир қийинчиликсиз, тўсиқсиз давом эттирмоқда. Ушбу сиёсий ислом тарафдорлари Ғарб цивилизациясига, дунёвийлик ва демократик қадриятларга бутунлай қаршилик қилмоқда. Уларнинг ўзлари қўним топган давлатларда яшайдиган христиан динидаги инсонларга нисбатан тоқатсизлик билан қараши аслида жиноятдир. Инсон ҳуқуқлари фаолларининг «Марказий Осиё давлатларида диний эркинликларга йўл берилмаётир», дея ҳайқиришлари, аюҳаннос солишлари аслида нотўғри. Марказий Осиё давлатларида минг йилдан ошиқ вақтдан буён яшаб келаётган консерватив исломга эркинлик бор, аммо четдан кириб келган сиёсий исломга эркинлик йўқ. Чунки сиёсий ислом, авваломбор, дунёвийликни барбод қилади, ундан кейин демократик қадриятларни йўқ қилади. Айни пайтда кўпчилик сиёсий ислом тарафдорларининг, ҳатто Америкада ҳам шариат қуриш истагида эканликлари бежиз эмас.\nМен юқорида сиёсий исломнинг бир илдизи Ғарб давлатларига, хусусан, АҚШга бориб тақалиши ҳақида ёздим. Мен бу ерда Ўзбекистондан келган сиёсий ислом тарафдорлари ҳақида фикр юритмоқчиман. Хусусан, АҚШ давлатидаги барча эркинликлар, демократия ўзбекистонлик сиёсий ислом тарафдорларининг ўз фаолиятларини изчил йўналиштиришига йўл очиб берди. Улар АҚШдан кераклича ижтимоий, сиёсий, иқтисодий қўллов олиб, ўз сафлари, ғояларини кенгайтирди ва кенгайтириб бормоқда. Мен ўз чиқишларимдан бирида ана шундай кимсалардан бири Мираҳмат Мўминовни «Ғоявий террорчи» деб танқид қилган эдим. Бу кимсаларнинг мақсади Ўзбекистонда шариатга асосланган исломий давлат, халифатни қуриш ва кейинчалик эса халифатчиликни бошқа давлатларга куч билан ёйишдан иборат.\nМен билган яна бошқа бир кимса айни пайтда Миссури штатининг Сент-Луис шаҳри атрофида яшаётган Музаффар исмли сиёсий исломнинг ашаддий фаолидир. Бу кимса шу кунгача АҚШда бирор бир кун ишлагани йўқ. У АҚШдаги имкониятлардан тўлиқ фойдаланган ҳолда АҚШ фуқаролигини қўлга киритган. Ваҳоланки, бу кимса демократияга бутун вужуди билан қарама-қарши. Шундай бўлса-да, негадир унинг моддий имкониятлардан фойдаланиб, демократияни, АҚШ давлатчилигини ич-ичидан емиртиришга қаратилган хатти-ҳаракатлари АҚШ қонунчилигидан четда қолаётир. Бу кимса ҳам ҳар доим сиёсий ислом ҳақида кенг қамровли тарғибот ишларини олиб бормоқда. Биз, аслида жаноб Дональд Трампнинг шулар ҳақида гапирганини билишимиз керак. АҚШ фуқаролигини олаётганда ҳар бир киши инглиз тилини яхши билиши ва АҚШ давлатига содиқ бўлишлиги ҳақида қасамёд қилиши шарт! Араб тилини ўзлаштирган кимса инглиз тилини ўзлаштирмаса-да, демократияга, дунёвийликка қарши шахснинг осонгина АҚШ фуқаролигини олиб юришига Дональд Трампдан бошқа номзодлар эътибор қаратмаётир.\nАслида исломий қадриятлар оёқости қилиняпди, деб жар солаётганларнинг ислом умматининг асосини ташкил қилувчи консерватив ислом тарафдорларига яқин алоқалари йўқ. Консерватив ислом тарафдорлари, яъни ўзларининг тирикчилиги, иш ва ўқишлари билан банд мусулмонлар на сиёсат, на иқтисодиёт, на диктатура, на демократия билан иши йўқ оддий инсонлардир. Бугунги кунда бутун дунёга мусулмонларни ёмонотлиқ қилаётган, уларнинг номига иснод келтираётганлар аслида ислом террорчилари, дунёвийликни, демократияни консерватив ислом тарафдорларига ёмонлаётганлар эса сиёсий ислом тарафдорлари, деб баралла айтсак бўлади.\nСиёсий ислом тарафдорларининг ўз тарғиботларини юзага чиқара олмагач, зўравонлик, террор ҳаракатларига ўтгани айни ҳақиқат. Агар давлатлар ўз бошқаруви остидаги мусулмонларнинг диндорлик даражасини паст даражада, яъни консерватив ислом даражасида ушлаб турмас эканлар, бу сиёсий ислом тарафдорлари ҳар қандай консерватив исломдаги фаол тарғиботи ортидан 6 ой-1 йил ичида сиёсий исломчига айлантира олиши мумкин. Кейинчалик эса, яна 1-2 йил ўқув, тарғибот ортидан ҳар қандай сиёсий ислом тарафдори потенциал террорчига айланиши мумкин. Агар биз АҚШдаги минглаб ўзбекистонлик сиёсий ислом фаоллари бошпана олганини ҳисобга олсак, АҚШ давлатчилиги қанчалик хавф билан юзлашаётганлигини тушунишимиз мумкин. Бу борада ўзбекистонлик бир неча террорчиларнинг ушланиб қамалишини мисол сифатида тилга олсак бўлади. Биз сиёсий ислом тарафдорлари ҳеч қачон демократик қадриятларни тан олмаслигини доимо ҳисобга олишимиз керак. Улар замонавий банк тизимининг асоси бўлмиш фоизни ҳаром, судхўрлик деб, дунёвийликни доимо савол остига оладилар.\nМен юқорида мисол келтирган ўзбекистонлик сиёсий ислом тарафдорлари АҚШда бир неча минглаб топилади. Буларнинг кўпчилиги асосан Ўзбекистондан келган ватандошларини қаттиқ диний босимлар остида ўз мақсадларига ишлашга мажбур қилишмоқда. Шу кунгача улар Ўзбекистонда заррача демократик ўзгаришлар учункурашмаганлар.\nҲаётий кузатишларимдан аён бўлишича, сиёсий ислом тарафдорлари ҳеч қачон дунёвийлик ва демократия тарафдорлари бўлишолмайди. Улар демократияни қабул қилишолмайди ва бундай шахсларнинг тушунчаси бўйича АҚШ нотўғри йўлдан кетмоқда. Улар АҚШнинг мусулмон давлатига айланишини истайди. Шу сабабдан уларнинг талқини бўйича, ҳатто, АҚШ ҳам келажакда исломий давлат бўлиши шарт. Улар бошқа шартни қабул қилолмайди. АҚШдан бошпана олиш ва яшаш ҳуқуқини қўлга киритиш эса жон сақлаш ҳамда шу ерда муаммосиз тарғибот ишларини йўлга қўйиб, фаолиятини олиб боришдан иборат. Уларнинг мақсадлари, авваломбор, АҚШдаги мусулмонларнинг диндорлик даражасини баланд даражада ушлаб туриш, мусулмонларнинг ғарб дунёси билан ассимиляция бўлишига йўл қўймаслик, мусулмон халқларининг кўпайиши ва АҚШ ичида мусулмон динини кучли тарғиб қилиб, кейинчалик Европа ва АҚШни ҳам мусулмон давлатига айлантиришдан иборатдир.\nБугунги кунда демократия билан ислом дунёси келиша олмайди. Ҳатто демократик давлатлардан бошпана олиб яшаётган мусулмон халқларининг 75%и сиёсий ислом фаоллари таъсирида демократик қадриятларга қарши. Мусулмон давлатларда яшаётган халқларда эса бу кўрсаткич 95%га етади. Фақат собиқ Совет Иттифоқи таркибидан ажралиб чиққан Ўзбекистон, Қозоғистон, Озарбайжон, Қирғизистон, Тожикистонда бу кўрсаткич тахминан 15%га етади, деб ҳисоблайман. АҚШ ҳукумати ана шу кўрсаткичлардан келиб чиққан ҳолда мусулмон ўлкалар билан сиёсий қадамларини белгилаб олиши муҳим аҳамиятга эга. Демак, дунёвий/секуляр тузум, демократияга қарши бўлган мусулмон ўлкаларда уларнинг дунёвийлик, демократияга бўлган муносабатларини ҳисобга олган ҳолда сиёсий исломнинг ўрта даражадаги ва консерватив исломга яқин бўлган мазҳаби, оқими ёки гуруҳининг мусулмон давлатлар бошқарувлари тепасига келишига АҚШ ва бошқа давлатлар кўмак бериши керак. Бу давлат бошқарувлари Мисрдаги Ҳусни Муборакка яқин бошқарув бўлиши ҳамда улар барча қўшни давлатлар, жумладан, Исроил, ҳамда АҚШ ва Европа давлатлари билан ҳам тенг манфаатли, дипломатик алоқаларни йўлга қўя оладиган монархияга яқин давлат бошқаруви бўлмоғи лозим. Ана шундай йўл тутилса сиёсий исломнинг жоҳил, зўравонликка интилиб, шариат давлати қуриш йўлидаги қон тўкишларига барҳам берилиши мумкин.\nМарказий Осиё, хусусан, Туркистон ўлкасидаги 5 республика ҳамда Озарбайжон халқларининг дунёқараши, менталитети ва динга муносабати Яқин Шарқ мамлакатларидан кескин фарқ қилади. Шу сабабли бу давлатларда консерватив исломга йўл берилиши, қолган сиёсий исломга йўл берилмаслиги даркор, улардан чиққан сиёсий ислом қочқинларига қочоқлик мақоми берилмаслиги лозим. Бу мамлакатлар аҳлининг кўпроқ дунёвийликка, демократияга яқин халқлар эканлигини эътироф этган ҳолда ўлкада демократик ислоҳотларни бемалол ўтказиш мумкин. Мазкур давлатлар демократия, дунёвийлик тузум, эркин бозор иқтисодиётини шакллантира оладиган давлатлар рўйхатига киритилиши ва шунга мувофиқ ҳолда АҚШ давлати ушбу давлатларга тааллуқли ўз сиёсатини белгилаб олиши керак.\nСиёсий ислом ичида атиги 5-6 фоиз мусулмонлар бир вақтнинг ўзида ҳам демократия, ҳам исломни тенг қўя оладилар, қолганлари эса демократия тамойилларини ошкора тарзда рад этолмаса-да, уни ич-ичидан инкор этади. Агар мана шундай тоифаларга мансуб шахслар АҚШга киритилмаса, уларга ҳеч қандай бошпана берилмаса, аҳволи қандай кечади?\nа) улар ўзларича сиёсий ислом, шариат қуриш мақсадидан узоқлашадилар;\nb) ўз мамлакатларида рухсат берилган консерватив исломга риоя қилиб, сиёсий исломлан воз кечиб тинч яшашлари мумкин;\nc) ўз мамлакатларида режимларга қарши курашиб ҳалок бўлишлари ёки қамалишлари эҳтимолдан ҳоли эмас;\nd) бошқа давлатларда зўравонлик билан фаолият олиб бораётган гуруҳларга қўшилиши ва бу ерда ҳам ҳалок бўлишлари мумкин.\nШундай ҳолатдагина сиёсий исломга барҳам берилиши, мусулмон ўлкаларда барқарор тинчлик ўрнатилиши мумкин. Ҳар қандай ҳолатда ҳам уларнинг Ғарб дунёсига таҳликаси камаяди.\nСиёсий ислом фаолларининг АҚШга меҳмон сифатида, сафар, иш юзасидан келиб-кетишига йўл берилиши керак. Аммо уларга АҚШдан сиёсий ёки диний қарашлари учун бошпана бериш хатодир. Сабаби улар шариатни демократия қадриятларидан устун қўяди. Бундай ҳолларда улар демократик қадриятлар учун эмас, шариат йўлида демократияни доимо йўқотиш пайида бўлади.\nИнсоннинг яшаши учун сув ҳам, егулик ҳам зарур бўлганидек, бугунги ислом аҳли ҳам динга риоя қилиши билан бирга демократик қадриятларни ҳам ҳурмат қилиши шарт. Демократияни қадрлай олмаган мусулмонларга АҚШдан бошпана бериш қанчалик тўғри эканлиги бўйича қарорни фақат АҚШ халқи қабул қилиши лозим.\nҒарб цивилизацияси, демократия учун террористлар жуда ҳавфлидир, аммо сиёсий ислом уларданда хавфли. Чунки улар иккиюзламачи ва алдоқчи. Тилида, ҳаётда ўзларини демократ сифатида кўрсатиши мумкин, аммо ички дунёси тамоман бошқа дунё, яъни улар ғарб цивилизацияси, демократияга бутунлай қарши инсонлар. Улар консерватив мусулмонлардан сиёсий ислом сафларини тўлдириб бормоқда. Ҳатто, Ғарбдан, хусусан АҚШдан бошпана олган консерватив ислом, яъни оддий мусулмонларга ҳам жуда кучли босим, тазйиқ ўтказмоқда. Бунинг натижасида оддий мусулмонлар ҳам уларнинг мажбурий таъсирлари туфайли сиёсий ислом сафларини тўлдирмоқда ҳамда ғарб маданияти, давлатларига қўшилиб кетолмаётир.\nФикримча, АҚШ ва бошқа Европа давлатлари Ғарб дунёсининг дунёвийлик, демократия тамойиллари асосида қурилган маданияти, қадриятларини қабул қилган мусулмонларнигина қабул қилиши лозим. Бу ердаги диний муассасалар, ҳатто масжидлар ҳам дунёвийликни қабул қилиш шарти асосида фаолият олиб боришлари керак. Акс ҳолда уларнинг фаолиятига изн берилмаслиги лозим. Чунки улар Ғарб дунёси истаса-истамаса сиёсий ислом қўлида Ғарб дунёсига қарши тарғибот марказлари бўлиб қолаверади.\nАҚШдан бошпана олаётган ёки ҳар хил сабаблар туфайли бу давлатда яшаш ҳуқуқини қўлга киритаётган мусулмонлар АҚШ Конституциясини ҳурмат қилиши ва ушбу муқаддас конституцияни Қуръондан кам кўрмаслиги шарт! Акс ҳолда уларнинг АҚШда яшаб қолишига изн берилмаслиги керак!\nМен келажакда Дональд Трамп бошчилигидаги янги президент командасининг Ўзбекистондан сиёсий ва диний қарашларига боғлиқ ҳолда келган ўзбекистонликлар ишини қайта кўриб чиқиши ва уларга қонуний баҳо бериши керак, деб ҳисоблайман. Агар шундай қилинса, Ўзбекистондан келиб сиёсий бошпана олганларнинг 90%и, қалбаки бошпана олганликларига, диний қарашларига оид бошпана олганларнинг эса қарийб 100 %и уларнинг АҚШ давлатчилиги, демократия қадриятларига қарши бўлган инсонлар бўлиб чиқишига ишонаман.\nИслом аҳли дунёвийликни, демократияни қабул қилиши лозим. Бусиз ислом диёрларида тинчликка эришиб бўлмайди. Лекин ислом аҳлига оид бизнинг келажакда мусулмонлар ўз-ўзидан дунёвийлик, демократияни қабул қилади, деган фикримиз нотўғри. Ислом дини дунёвийликни қабул қиларкан, мусулмон ўлкаларида зўравонликка, урушларга барҳам берилади. Мусулмон халқлари маърифат, ривожланиш йўлига ўтиб, ислом дини бошқа динлар қатори чин маънода яхшилик, тинчлик дини бўлиб қолади ва мен бунга астойдил ишонаман.\n“Бирдамлик” Халқ Демократик ҳаракати етакчиси


AnTuTu’нинг янги рейтингида iPad Pro 2018’лар етакчи (2019 йил февраль) - Terabayt.Uz\nHonor Band 5 нималарга қодирлигини илк расмий видеосида кўрсатишди\nРасман: Huawei смартфонлари HongMeng тизимига ўтмасдан, Android’да қолади! Лекин...\nFaceApp атиги 10 кунда бир миллион доллар даромад келтирди – кўпроқ кимлар ҳисобидан?\nXiaomi Qin 2 – атиги 73 долларлик, энг ностандарт смартфон намойиш қилинди!\nАКТ соҳасидаги янги қўшма корхона телефонларни IMEI-кодлари бўйича рўйхатга олишда қатнашади\n20 000 долларлик AirPods чиқди! Биласизми, унинг сири нимада?\nFaceApp’ни қўйинг, ундан ҳам зўри чиқди!\nУчта моделдаги Xiaomi смартфонларига зўр функция қўшиляпти!\nТошкентда илк технологик парк очилади\nAnTuTu’нинг янги рейтингида iPad Pro 2018’лар етакчи (2019 йил февраль)\nЯқинда AnTuTu бенчмарки жамоаси Android-смартфонларнинг анъанавий ойлик рейтингини эълон қилган эди. Унда 2019 йилнинг январи сўнгигача савдога чиққан, яъни шу кунларда амалда бўлган энг кучли моделлар акс этган.\nЎҚИНГ: ТОП-10: энг кучли Android-смартфонлар (AnTuTu рейтинги, 2019 йил февраль)\nБенчмарк мутахассислари энди 2019 йил январь ойи охиригача AnTuTu’да текшириб кўрилган iOS операцион тизимли қурилмаларнинг ҳам топ-ўнталигини эълон қилишди. Унда яна ўша ўтган ойдаги рейтинг етакчиси – экранининг диагонали 11 дюйм бўлган iPad Pro 2018 устун келди. Шу ва иккинчи ўриндаги – 12,9 дюймлик iPad Pro 2018 моделлари якка кристалли Apple A12X Bionic чипи билан қуролланган.\nКейинги поғоналарда ўтган йилги iPhone XS (сотиб олиш) ҳамда iPhone XS Max (сотиб олиш) смартфонлари келаётган бўлса, кучли бешликни iPhone XR (сотиб олиш) модели якунлаб берган. Бу учта айфон ҳам A12 Bionic чипи базасида ишлайди.\nРўйхатнинг олтинчи ва еттинчи қаторларини тегишлича 10 дюймлик iPad Pro ҳамда иккинчи авлод, 12,9 дюймлик iPad Pro эгаллаган. Рейтинг охиридаги учта ўрин эса 2017 йили тақдим этилган iPhone X (сотиб олиш), iPhone 8 Plus (сотиб олиш) ҳамда iPhone 8 (сотиб олиш) банд этиб турибди.\nЎҚИНГ: AnTuTu: Андроид-смартфонларнинг янги «қирол»и чиндан ҳам Apple’нинг сўнгги флагманларидан зўрми?\n#AnTuTu #Apple #Apple iPhone #бенчмарк #Планшетлар #смартфонлар #тест #Apple iPad Pro 2018\n5 682 000 сўм\n6 890 000 сўм\n5 941 000 сўм\n5 855 000 сўм\nApple iPhone 8 Plus 256 gb Gray\n7 857 000 сўм\n6 960 000 сўм\n4 905 000 сўм\nЕтти минг долларга Redmi K20 Pro бор, оласизми?\nGalaxy A80 айланма камераси сирини ва синов жараёнларини Samsung видеода кўрсатиб берди\nGalaxy A10s арзон бўлса-да, қўш камера, дактилоскоп, 4000 мА/соатлик батарея ва кучли MediaTek чипига эга!\nSnapdragon 855 Plus чипли илк смартфон Geekbench’да рақибларини яксон қилди! (+«жонли» расмлари ва нархи)\nХитойликлар смартфонда Wi-Fi-интернетни тезлаштиришнинг зўр йўлини топишди!


Трамп америкаликларга солинадиган солиқларни қисқартиришга қарор қилди\n11:01 / 22.04.2017\nАҚШ президенти иқтисодиётнинг ўсишига туртки бериш мақсадида солиқларни мувофиқлаштиришга доир фармонга имзо чекди. Америка телевидениеси фармонни имзолаш жараёнини жонли эфирда намойиш этди.\n"Трамп 2016 йилнинг эътиборга молик барча солиқ қоидаларини қайта кўриб чиқишни маъқуллади. Адолатсиз солиқ сиёсатига қарши америкаликларга ёрдам бериш мақсадида шундай қилинди. Аввалги маъмуриятлар вақтидаги солиқ кодекси иқтисодиёт ва америкалик солиқ тўловчилар учун жуда оғир юк бўлган эди", — дея баёнот берган Оқ уй маъмурияти.\nАҚШ молия вазири Стив Мнучиннинг айтишича, унинг маҳкамаси "сўнгги 1,5 йилда қабул қилинган солиқ ўзгаришларининг ҳар бирини алоҳида кўриб чиқади".\n"Улар солиқ кодексига керакми, бунга зарурат борми-йўқми, ўрганилади. Агар биз солиқ юки жуда оғир деган хулосага келсак, у ҳолда президентга уни ўзгартириш борасида тавсиялар берамиз", — деган Мнучин.\nУнинг сўзларига кўра, фармондан кўзланган мақсад "Америка бизнесини дунёдаги энг рақобатбардошга айлантиришдир".\nОқ уйга кўра, молия вазирлиги 150 кунда ўз таклифларини ишлаб чиқиши керак.\nДональд Трамп АҚШ солиқ


Пайғамбарларнинг сўнггиси, Одам фарзандлари ичидан энг улуғи, ўз уммати учун жонини фидо қилиб яшаб ўтган ҳазрати Муҳаммадга ва у зотнинг олу асҳобларига сонсиз-саноқсиз салавот-у саломлар бўлсин!\nИлмларнинг ичидан энг афзали – бу, Аллоҳ таолонинг зоти билан алоқадор илм эканлиги барча аҳли илмларга маълум бир ҳақиқатдир.\nМусулмон киши Аллоҳнинг мавжудлик, қадимлик, (яъни азалийлик – Унинг мавжудлигининг ибтидоси йўқлиги), ягоналик (яъни Унинг зотида, сифатларида ва феълларида ҳеч бири шериги йўқлиги), ўз Зоти билан мавжуд бўлиб туришлик (яъни мавжуд бўлиб туришда бошқага муҳтож бўлмаслиги ва ҳар бир мавжуд нарса Унга муҳтож эканлиги), яратилмишларга ўхшамаслик (яъни, У Ўзининг яратмишларидан бирортасига ўхшамаслиги, Унинг азалий қудрати, азалий иродаси ва азалий ҳаёти борлиги, ана шу ҳаёти яратилмишларнинг ҳаётига ўхшамаслиги), эшитиш ва кўриш (яъни У эшитади ва кўради) каби сифатлар билан, азалий илм билан сифатланган эканини, Унинг бизларнинг гапимизга ўхшамайдиган каломи борлигини яхши билиб олмоғи лозим. Буларни билишда У яратилмишларга ўхшамайди деган эътиқодда бўлиш керак. Ана шу ўн учта сифатларни билиш ҳар бир балоғат ёшига етган ва ақли жойида бўлган мусулмон зиммасидаги фарзи айндир. Аммо бу ўн учта сифатдан бошқаларини билиш эса фарзи кифоя бўлиб, айрим мусулмонларнинг уларни билишлари бошқаларнинг зиммасидаги бу масъулиятни соқит қилади. Бинобарин, ана шу ўн учта сифатни ақлий далил билан ёки ҳеч бир далилсиз билиб олган, пайғамбарлар – алайҳимуссалом – ларга нима вожиблигини ҳеч бир далилсиз бўлса-да билиб олган киши ўзининг зиммасида фарз бўлган эътиқодни адо этган ҳисобланади.\nБу калом илмининг биринчи даражаси бўлиб, ҳар бир балоғат ёшига етган ва ақли жойида бўлган мусулмонга уларни билиш фарздир.\nКалом илмининг иккинчи даражаси Аллоҳ учун вожиб бўлган сифатларнинг барчасини ақлий ва нақлий далиллари билан билишдир. Буниси фарзи айн эмас, балки фарзи кифоя амал. Диний билими етарли бўлмаган мусулмонларга бу сифатларни ақлий ва нақлий далиллари билан билиш фарз эмас. Яъни бу даражадаги илмни билиш мусулмонларнинг баъзилари учун фарз ҳисобланади.\nШунингдек, намоз, рўза, закот ва ҳаж сингари амалларга тааллуқли аҳкомларни билиш ҳам икки даражалидир. Мулҳидлар ва бидъатчиларнинг мусулмонларни шубҳага солиб қўйишларининг олдини олиш ва бартараф қилишга қодир бўлиши учун мусулмон киши уларнинг далилларини яхши билиши лозим. Мулҳидлар – ислом динига мансуб бўлмаган зиндиқ кишилар бўлиб, улар мусулмонларни ўз динлари хусусида шак-шубҳа остига солиб қўйишни истайдилар. Бидъатчилар эса мусулмон шахслар бўлиб, улар ҳидоят йўлида эмас балки залолат йўлидадирлар. Ана шу бидъатчилар икки тоифа бўладилар:\nБиринчи тоифа аслида ислом динидан чиқиб кетган бўлсалар-да, ўзларини мусулмонмиз деб даъво қиладилар. Улар диндан чиққанликларини билмайдилар ҳам. Жумладан, “Аллоҳ таоло бандада яратиб қўйган қудрат билан у ўз амалларини ўзи яратади. Аллоҳ таоло банданинг амалларидан ҳеч бирини яратмайди. Аксинча, банда ўзининг амалларини ўзи яратади. Аллоҳ таоло бандага бу қудратни берганидан сўнг уларнинг амалларини яъни, уларнинг ҳаракатлари-ю ҳаракатсиз туришларини яратишдан ожиз бўлиб қолади”, дейдиган муътазилийлар ана шундай бидъатчилардан биридир. Ана шу тоифа вакиллари бандани ўз амалининг яратувчиси деб эътиқод қиладилар-у, аммо ўзларини мусулмон деб, бўлиб ҳам мусулмонларнинг энг яхшилари деб даъво қиладилар. Аслида улар ҳеч ҳам мусулмон эмаслар ва уларнинг исломдан насибалари йўқдир. Демак, биз юқорида айтиб ўтган кишилар ва тоифаларга раддия бера олиш имконини берадиган даражада илм ўрганиш фарзи кифоядир.\nКалом илми салафлар даврида ҳам бўлган. Абу Ҳанифа розияллоҳу анҳу салафлар даврининг энг ўртасида вафот этганлар. Салафлар деганда биз исломнинг дастлабки уч асрида яшаб ўтган мусулмонларни тушунамиз. Улардан сўнг халафлар деб аталадиган мусумонларнинг даври бошланган. Бинобарин, бу умматнинг энг яхшилари – бу, исломнинг дастлабки уч асрида яшаб ўтган мусулмонлардир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам яхши деб баҳо берган кишилар айнан ана шу уч асрда яшаб ўтган мусулмонлардир. Абу Ҳанифа розияллоҳу анҳу шу уч асрнинг ўртасида яъни 150 – йилда вафот этган ва айнан ана шу йилда имом Шофиий таваллуд топган. Абу Ҳанифа калом илмида энг юқори даражадаги олимлардан бири бўлган. Унинг ақлий ва нақлий далиллари теран англаб етган шахс бўлган. Абу Ҳанифа розияллоҳу анҳу ўзларини исломга мансуб деб даъво қиладиган ана шу бидъатчиларга ва исломга мансуб бўлмаган ана шу мулҳидларга қарши кескин кураш олиб борган. Абу Ҳанифа розияллоҳу анҳу калом илмига ўта иштиёманд бўлганидан ўртадаги масофа олис бўлишига қарамасдан Бағдод билан Басра ўртасида қатнаб юрган. Туя, от ва эшак каби ҳайвонлардан бошқа улов мавжуд бўлмаган ўша даврларда у йигирма мартадан кўпроқ бу икки шаҳар ўртасида қатнаган.\nАқида илмини ҳам ақлий, ҳам нақлий далиллари билан бирга ўрганиш ёмон нарса эмас. Аксинча у ҳам мусулмонлар зиммасидаги фарздир. Биз юқорида айтиб ўтган мулҳидларга “Аллоҳ таоло ундай деган”, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деган” десангиз улар “Биз сенинг китобингга ҳам, Пайғамбарингга ҳам ишонмаймиз. Шундай экан, бизга ақлий далил келтир”, деб туриб оладиган бўлса, сиз нима қилар эдингиз. Аллоҳ таолонинг борлигига, Унинг қудрати ва билишимиз лозим бўлган сифатларига, пайғамбарликнинг ҳақлигига, анбиё ва расулларга эргашиш лозимлигига ақлий далиллар келтира олмасангиз қандай қилиб у билан баҳслашасиз ва унга қарши курашасиз?! “Аллоҳ таоло ундай деган”, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деган”дан бошқа нарсани билмасангиз, билганингиз фақат оят ва ҳадисларнинг зоҳирий маънолари бўладиган бўлса, қандай қилиб улар билан кураша оласиз?\nДинни ҳимоя қилиш учун ақлий далилларни билиш, ақидани унинг ақлий ва нақлий далиллари билан ўрганиш шарт ва зарурдир.\nТўғри, айрим одамлар ҳақиқатни яхши билмаганликлари учун одамларни калом илмидан қочиришга уринадилар ва бунинг учун имом Шофиийдан ривоят қилинган “Аллоҳга ширкдан бошқа ҳар қандай гуноҳ билан йўлиқишим мен учун Унга калом илми билан йўлиқишимдан кўра яхшироқдир”, деган сўзларини далил қилиб келтирадилар. Аслида-чи? Аслида, имом Шофиийдан қилинган ривоятнинг тўғриси бу мужтаҳид, муҳаддис ва муфассир имом Абу Бакр ибн Мунзир ўзининг “Ал-ишроф” китобида ривоят қилган гапидир. Ибн Мунзир имом Шофиийнинг Рабий ал Муродий каби етук шогирдларидан таълим олган кишилардан биридир. Демак, Ибн Мунзир имом Шофиийдан қилган ривоятда у: “Банданинг шикрдан бошқа ҳар қандай гуноҳ билан Аллоҳга йўлиқиши унинг ҳой-ҳаваслардан бир ози билан Аллоҳга йўлиқишидан кўра яхшироқдир”, деган. Ҳой-ҳаваслар дегани бу, бидъатчиларнинг ақидалари бўлиб, муътазилийлик ҳам ҳой-ҳаваслар тоифасидандир.\nАқида илмини унинг ақлий ва нақлий далиллари билан ўрганиш – ана шу буюк иш мусулмонларнинг айримлари зиммасидаги фарзи кифоядир. Аммо шунга қарамай, баъзи бир одамлар уни ёмон кўрадилар, Шофиий розияллоҳу анҳуга нисбат берилган юқоридаги бузиб нақл қилинган гапни хужжат сифатида келтирадилар. Ана шу одамлар имом Шофиий розияллоҳу анҳунинг ақида илмини мукаммал билганини, бундан ташқари унинг ақлий ва нақлий далилларини белгилаб берганини билмайдилар. Имом Шофиий бу илмда жуда пишиқ бўлгани учун “Бундан олдин унисини мукаммал ўрганиб олдик”, деган эди. Яъни, фиқҳ илмини ўрганишдан олдин биз ақида илмини унинг ақлий ва нақлий далиллари билан бирга мукаммал ўрганиб олдик.\nХулоса ўрнида шуни айтиш лозимки, калом имлини ёмонотлиққа чиқарадиган ёки ақида илмини ақлий далиллар орқали ўрганишни инкор қиладиган кишилардан эҳтиёт бўлишимиз лозим. Дарҳақиқат, Аллоҳ таоло барча ишларда ақл билан иш юритишга чақиради, ақлни ишлатмаганларни қаттиқ танқид қилади. Қуръони каримда ақлга тааллуқли сўзлар 50 марта ишлатилган. “Ақл эгалари” деган жумла эса 10 мартадан кўпроқ ишлатилган.\nАллоҳ таоло барчамизни ана шу ақл эгаларидан қилсин. Ўзининг розилигига олиб борадиган йўлдан адаштирмасин.\nКиритилган вақти: 13/11/2019 14:03; Кўрилганлиги: 1016\nМатериал манзили: https://sammuslim.uz/articles/aqidah/kalom-ilmining-fazilati-aqliy-va-naqliy-dalillarni-organish\nЧоп этилган вақт: 19/09/2021 00:44


Ўзбошимчалик билан қурилган иморатни қандай қонунийлаштириш...\n27.09.2019 12:36 0 2791\nЎзбошимчалик билан қурилган иморатларни қонунийлаштириш бўйича бир марталик акция тугалланди. Бироқ турли сабабларга кўра тақдим этилган имкониятлардан фойдаланишга улгурмай қолганлар ҳам бор.\n«Норма» нашри эксперти Олег Гаевой ваколатли органларнинг рухсатномасисиз қурилган иморатга мулк ҳуқуқини ҳозирги кунда қандай олиш мумкинлиги тартиби бўйича шарҳ тайёрлади.\nўзбошимчалик билан қурилган иморатларга мулк ҳуқуқини расмийлаштириш тартиб-таомилларини якунлаш учун Давлат хизматлар маркази ёки ЯИДХП орқали фойдаланишга қабул қилиш тўғрисида ариза бериш лозим. Ариза берилган кундан бошлаб 5 кун ичида ер тузилиши ва кадастр бош архитектори жойига чиқиб қурилмани ўрганиб чиқади, яна уч кундан кейин эса сизга тегишли ҳужжат тақдим этилади. Хизмат пуллик – БҲМнинг 30 фоизи.\nўзбошимчалик билан қурилган иморатлар қонунийлаштириш


www.askdoctor.uz портали – саломатлик учун янги ечим\n09:12 / 06.07.2017\nБаъзан шифокор тавсиясини олиш учун соатлаб “навбат” кутишга тўғри келади. Айрим холларда кутганингизни фойдаси ҳам бўлмайди, чунки аслида Сизга бошқа мутахассис керак бўлган…\nПрезидент Шавкат Мирзиёевнинг "Ўзбекистон Республикаси аҳолисига 2017-2021 йилларда ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатишни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида"ги қарорида ҳам юқори технологик тиббий ёрдамдан фойдаланишга муҳтож бўлган беморларнинг доимий янгиланадиган ягона электрон базасини ташкил этиш, врач қабулига масофадан туриб ёзилиш имконини берувчи электрон дастур жорий этилишини таъминлаш кўзда тутилган.\nБу каби инновациялар устида ўзбекистонлик дастурловчилар аллақачон иш бошлаб юборишган. Булардан бири, икки йилдан буён 20 мингдан зиёд фойдаланувчиларни ўзига жалб қилган, 70дан ортиқ касалхоналар базасини яратган Askdoctor.uz мобил ва интернет иловасидир. Пойтахтдаги етакчи касалхоналар ва шифокорларнинг консултациясини тақдим этувчи янги портал - AskDoctor.uz нафақат шифокор танлаш ва навбат кутишга сарфланган вақт муаммосини бартараф этишга, балки тиббий варақадаги маълумотларни хавфсиз сақлашга ҳам ёрдам беради. Шунингдек, Тошкентдаги 70 дан ортиқ тиббий муассасалардаги чегирмаларни ҳам ҳадя қилади.\nСаломатлик бўйича бепул маслаҳат\nwww.askdoctor.uz – бу бемор, шифокор ва касалхоналар учун бепул онлайн портал бўлиб, Askdoctor компанияси томонидан ярартилган. Сайт ўз ўқувчиларига онлайн тарзда мурожаат қилиш учун касалхона ёки шифокор-мутахассисни танлаш ҳамда бошланғич тавсияларни олиш имконини тақдим этади. Консультациялар бепул амалга оширилади.\nЛойиҳа ташкилотчиларининг қайд этишича, AskDoctor мижоз ва касалхонанинг вақтини тежовчи онлайн-тизим бўлиб, тезкорлик билан соғлиқ ҳақидаги исталган саволга жавоб олишга ва янги касалхона ҳамда хизматлар тўғрисида янада кўпроқ маълумотлар билишга имкон беради.\nwww.askdoctor.uz тақдим этувчи қулайликлар:\nБепул консултациялар олиш учун порталда оддий ва осон рўйхатдан ўтиш кифоя.\nПортал фойдаланувчилари ўз саволларини ўзбек ҳамда рус тилларида йўллашлари мумкин. Шунингдек, шифокорлар орасида хорижлик мутахассислар бўлганлиги сабабли улар ҳам инглиз тилида жавоб бериши мумкин.\nШахсий «Тиббий карта» ҳар бир фойдаланувчининг шахсий бўлинмасида мавжуд бўлиб, унинг ёрдамида мижозлар ўз текширув ва лаборатория тадқиқотлари маълумотларини сақлашлари мумкин.\nwww.askdoctor.uz порталининг Android ва IOS платформасида ишлайдиган қурилмалар учун мобил иловаси ҳам мавжуд.\nwww.askdoctor.uz порталининг қўшимча хизмати\nЭнг муҳим янгилик - фойдаланувчиларнинг таҳлил натижалари ҳамда касаллик тарихини сақлаш учун шахсий электрон тиббий картага буюртма бериш имконидир.\nМазкур тиббий карта чегирмали бўлиб, қайси ҳамкор касалхоналарга мурожаат қилинганига қараб, ҳужжат эгаларига 5 фоиздан 50 фоизгача чегирмалар улашилади.\nШунингдек, порталнинг “Янгиликлар” бўлимида тиббиёт оламидаги энг сўнгги хабарлар ва илмий-тиббий мақолалар, шу билан бирга, касалхоналар томонидан ўтказилаётган акциялар ҳам эълон қилиб борилади.\nАгарда фойдаланувчилар шифокор ёки тиббий муассаса танлашда бирон бир қийинчиликка дуч келса, www.askdoctor.uz ахборот хизмати ходимларига мурожаат этишлари мумкин. Мурожаат учун телефон: (+998 97) 713-12-12\nДастур Ўзбекистон бозорида янгилик бўлибгина қолмай, кўплаб фойдаланувчилар муаммоларини ечимига ва, колаверса, тиббиёт соҳасининг тезроқ ривожланишига кўмаклашади.\nЎзингиз синаб кўринг. www.askdoctor.uz\nШифокорнинг касбий хатосини аниқлашнинг таъсирчан тизими жорий этилади


02:43 / 29.08.2018 4838\nЖорий йилнинг 24 май куни Ўзбекистон Республикаси президентининг «Ўзбекистон журналистика ва оммавий коммуникациялар университетини ташкил этиш тўғрисида»ги қарори қабул қилинганди.\nЎзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тавсияси асосида Университетнинг тегишли таълим йўналишлари бўйича абитуриентларни олий таълим муассасасига ўқишга қабул қилиш кириш тест синовлари билан бир қаторда уларнинг касб лаёқатини аниқлашга қаратилган касбий (ижодий) имтиҳон (ёзма ва суҳбат шаклида) ўтказиш орқали амалга оширилди.\n2018-2019 ўқув йили учун белгиланган қабул квотасига асосан, университет сиртқи бўлимига 2та йўналиш: Телерадиожурналистика ва Босма ОАВ журналистикаси бўйича 50 (30 нафар ўзбек, 20 нафар рус гуруҳларига) ўрин ажратилган. Журналистика ва оммавий коммуникациялар университети қабул комиссияси сиртқи бўлимда ўқиш истагини билдирган 190 абитуриентдан ҳужжат қабул қилган.\nСиртқи бўлим абитуриентлари 17 август куни 2та фан: ўзбек тили ва адабиёти ҳамда чет тилларидан тест синовларини топширишди. Сиртқи бўлим учун имтиҳонлар ижодий ва тест синовларидан иборат бўлиб, ижодий имтиҳоннинг биринчи босқичи - суҳбат ҳисобланади.\nАйни пайтда университет бўлажак талабаларни қабул қилиб олишга тайёрланмоқда. Унинг кампусида (ҳовли) «Олтин қалам»ни эслатиб турувчи монумент ва талабалар коворкинг маркази мавжуд. Шунингдек, университет ҳудудида очиқ осмон остидаги ёзги кинотеатр ҳам барпо этилган. Дарс хоналари учун мўлжалланган синфларда 15 кишига мослаб жойлаштирилган якка парталар, ёзув тахтаси ўрнига эса замонавий ва кенг монитор-ТВ ўрнатилган.


«Яшашни хоҳласам, шифохонадан қочишим керак…»\n15.01.2018 19:36 0 730\nУ жаҳон чемпионатида ғолиб бўлди ва 20 ёшида ногирон бўлиб қолди...\nГимнастикачи Елена Мухина 18 ёшида мутлақ жаҳон чемпиони бўлгач, 1980 йилги Олимпиада ўйинларига тайёрлана бошлади. У машғулотда хавфли усулни бажараётган чоғида бўйнини синдириб олди ва қолган умрини фалажликда ўтказди…\nМосква олимпиадаси бошланишига атиги бир ой қолганида ҳам собиқ Иттифоқнинг ўша пайтдаги энг истеъдодли гимнастикачиси Елена Мухинанинг иштирок этиши сўроқ остида эди. Жароҳатлар, кучли рақобат, мураббий билан ўзаро тушунмовчилик — буларнинг бари Еленани орзудаги олтин медаллардан ажратиб турарди. Ўзимни қўлга олиб, кўпроқ машқ қилишим керак, деб ўйларди 20 ёшли Мухина.\nУнинг устози Михаил Клименко спортчини терма жамоа таркибига қўшиш учун кетганида, Елена машғулотларни мустақил равишда бажаришга киришди. У рақиблари олдида ўзига бўлган ишончни орттириш мақсадида Томас салтосини бажаришга қарор қилди ва астойдил машқ қила бошлади.\nЕлена Мухина мураббийи Михаил Клименко билан\nКейинчалик тақиқланган бу элемент ҳавода айланиш ва мураккаб (540 градусда ярим салто) сакраш, ерга тушганда эса оёқ билан эмас, балки умбалоқ ошиш орқали бошнинг орқа пастки қисми билан тушишдан иборат.\nҲалокатли элементни бажариш чоғида гимнастикачининг ҳаракати кўнгилдагидек чиқмади, унга баландлик етишмади, айланиш ҳам тўлиқ амалга оширилмади — у ноқулай тарзда чалқанчасига йиқилди. Мухинани дарҳол шифохонага олиб боришганида, шифокорлар даҳшатли ташхисни маълум қилишди: умуртқа бўйин қисмидан синган! Спортчининг орқа мияси эзилгани унинг исталган вақтда ҳаётдан кўз юмиши мумкинлигини билдирирди. Шунинг учун зудлик билан операция қилиш лозим эди. Бироқ, баъзилар Мухинани даҳшатли воқеадан уч кун ўтгач, бошқалар ўша куниёқ операция қилинганини айтишади. Нима бўлганда ҳам 20 ёшли истеъдодли гимнастикачи спорт билан бир умрга хайрлашди.\nҚатъийлик эвазига ғалаба\nЕлена болалигиданоқ қаттиқ синовларга дуч келди. Беш ёшидаёқ ота-онасидан ажралган қизчани бувиси Анна Ивановна тарбиясига олди. Лена болалигида дугоналаридан фарқли равишда қўшиқчи бўлишни эмас, балки гимнастикачи бўлишни орзу қиларди. Мактабдаги тўгаракка ҳам у биринчилардан бўлиб аъзо бўлганди. «Бир куни дарсга спорт устаси Антонина Павловна Олежко кириб келди ва: «Ким гимнастика тўгарагига қатнашмоқчи бўлса, қўлини кўтарсин, деди. Мен қувонганимдан бақириб юборишимга сал қолди», — деб эслайди Мухина.\nҚизча тиришқоқлиги ва интилувчанлиги сабабли мураббийларни лол қолдирди. Натижада ушбу мактабдан фақатгина уни «Динамо» спорт мактабига, мураббий Александр Эглит билан шуғулланишга таклиф этишди. Эглит МҲСКга ўтиб кетаётганда Ленани ҳам ўзи билан олиб кетди. Ўша ерда биринчи марта Михаил Клименкони учратди. Захирадаги подполковник, МҲСК гимнастикачиларининг бош мураббийси ҳисобланган Клименко бошқалардан ўзининг ҳарбийча феъл-атвори ва қаттиққўллиги билан ажралиб турарди. Бунгача фақат эркак спортчилар билан шуғулланган Клименко Мухинадаги иштиёқни кўриб, уни ўз тарбиясига олади. Подполковник икки йил ичида истеъдодли қизчадан профессионал гимнастикачи етиштириб чиқарди.\nКлименко 16 ёшли шогирдини жуда мураккаб дастурларга тайёрласа, Лена уни маромига етказиб ижро этарди. Улар 1976 йилдаги Монреал олимпиадасига миллий терма жамоа таркибида боришга умид қилишганди. Афсуски, Елена мусобақага ярим йил қолганида умуртқасидан жиддий жароҳат олди ва терма жамоа мураббийлари бошқа спортчиларга имкон беришди.\nЖароҳатланган спортчи таслим бўлмай, ортопедик ёқа билан зўр бериб машқ қилишда давом этди. Клименко ҳам шогирдини иштиёқини кўргач, машғулотларни тақиқламади. Соғлиғига зиён етказиши мумкин бўлса-да, қиз жароҳатдан қутулди ва тезда ўзининг аввалги — юқори даражасига кўтарилди.\nМухинанинг тиришқоқлиги ўз самарасини берди. 1976 йили у Иттифоқ ва Европа чемпионатларида кўпкурашда иккинчи ўринни олди. Чехияда бўлиб ўтган қитъа биринчилигида эса учта олтин медални қўлга киритди. Айнан Прагада гимнастикачи кейинчалик унинг учун ҳалокатли якунланган Томас салтосини биринчи марта ижро этганди.\n1977 йилда ғалабалардан руҳланган спортчи янада куч-ғайрат билан ишга киришди. У машғулотларга жон-жаҳди билан киришганидан унча-мунча жароҳатларга эътибор бермасди. Бир гал хавфли усуллардан бирини қўллаган Лена боши билан бурчакка урилади. Бироқ залдан кетишни ўйламай, онгсиз равишда дастурни охиригача етказиб қўяди.\nМухинанинг ҳаракатлари бесамар кетмади: у иттифоқнинг энг зўр гимнастикачисига айланди. 1978 йилда уни Франциядаги жаҳон чемпионатига юборишди. У ердаги натижа Лена учун спортдаги энг юқори чўққига айланди. Елена Мухина жаҳоннинг мутлақ чемпионига айланиб, собиқ Иттифоқ тарихидаги энг машҳур гимнастикачилар – Галина Шамрай, Лариса Латинина ва Людмила Турищевалар қаторидан ўрин олди.\nГимнастикачи Нелли Ким ўша жаҳон биринчилигини хотирлаб: «Лена Мухина мутлақ жаҳон чемпиони бўлди. Энг мураккаб дастур, юксак маҳорат, оҳиста ҳаракатлар ва албатта аёлларга хос назокат. Москвага қайтдик —октябр, куз, совуқ, бизнинг юрагимизда эса — баҳор, хурсандчилигимиз чексиз эди. Айниқса, Мухина ва Андриановни (Николай Андрианов — собиқ Иттифоқ терма жамоаси тарихидаги энг омадли гимнастикачилардан бири) ўзгача тантана билан кутиб олишди — ахир улар мутлақ чемпионлар эди!»\nМухина ўша чемпионатда руминиялик беш карра олимпия ўйинлари ғолиби Надя Команечини ортда қолдириб, тўртта финалдан учтасига йўлланма олди. Брус ва ёғочда бажариладиган баҳсларда кумуш медални қўлга киритган Лена эркин услубдаги баҳсларда олтин медал учун икки карра Монреал олимпиадаси чемпиони Нелли Кимни ортда қолдирди.\nЖаҳон чемпионатидан кейин Мухина ҳаётидаги энг асосий турнир — Москва олимпиадасига тайёргарликни бошлади. 1979 йилда у оёғини синдириб олди ва гипсда юрган чоғидаёқ мураббий Клименконинг қистови билан машғулотларни давом эттирди. Матонатли қизча турли предметларда ишлаганида сакраб ерга тушишни битта — соғ оёғида бажарарди.\nОғир машқлар натижасида синган суяклар яхши ўсмай қолди. Бироқ спортчи гипсдан халос бўлгач, икки ой ўтиб яна мураккаб машқларни бажаришни бошлади.\nЖароҳатдан тикланишга улгурмаган Мухина олимпияолди йиғинларда қатнашиш учун Минскка борди. Бу унинг профессионал фаолиятидаги сўнгги машғулотлар эди. Ленанинг болдир суяги, тиззаси ва қўли оғришдан тўхтамасди. Руҳий ҳолатига ҳавас қилиб бўлмасди. Атрофда у ҳақдаги миш-мишлар, яна бир марта олимпиададан қуруқ қолиши ҳақидаги гап-сўзлар кўпайгандан-кўпайган эди. Унинг атрофида ҳукм сураётган кескин атмосфера изсиз кетмади. Яқинларининг хотирлашича, ўша машъум жароҳатгача бўлган сўнгги кунларда гимнастикачи жуда қийналган ва кўп йиғлаган. Жаҳон чемпионининг кучи ҳар қанча ҳаракат қилмасин ҳатто ўзини бошқаришга етмаётган бир паллада, Клименко унга дунёдаги энг мураккаб дастурни бажаришга мажбур қилаётган эди.\nМураббий Олимпиада медаллари ҳақидаги орзулар билан авраб, Мухинани Минскда мустақил машқ қилишга кўндиради ва ўзи Мухинани мамлакат терма жамоасининг асосий таркибига киритиш мақсадида раҳбарият билан гаплашиш учун йўл олади. Кетишдан олдин Мухина ва Клименко ўртасида очиқ-ойдин суҳбат бўлиб, унда Лена дастурдан Томас салтосини олиб ташлашини илтимос қилади. Унинг айтишича, ҳаракатни бажариш учун унга тезлик ва баландлик етишмаётганини билдиради.\n«Тушимда бир неча бор йиқилдим, — деб хотирлайди Мухина. — Мени қандай қилиб залдан олиб чиқишаётганларини кўрдим. Тушундимки, эртами-кечми бу содир бўлади. Ўзимни охири йўқ йўлакда қамчи билан қувиб кетилаётган ҳайвондек ҳис қилдим. Лекин яна ва яна залга қатнашда давом этдим. Балки шунинг ўзи тақдирдир. Тақдирдан эса ранжиб бўлмайди».\nАйтишларича, Клименко кетиш олдидан Мухинага мустақил равишда Томас салтосини бажаришни тақиқлаган. Аммо Лена қалтис элементни бажаришга ҳаракат қилиб кўрган...\nМухинанинг сўнгги йиқилиши кўпгина операцияларга сабаб бўлди. Қанчадир вақтдан сўнг унинг битта буйраги ишламай қолди. Шифокорлар ҳар сафар операциядан сўнг спортчини зўрға комадан чиқариб олишар эди. «Охири йўқ операциялардан кейин, яшашни хоҳласам шифохонадан қочиш кераклигини тушундим, — деган эди Мухина. — Ўшанда ҳаётга бўлган муносабатни бутунлай ўзгартириш лозимлигини англаб етдим: бошқаларга ҳасад қилмасдан ўзимда бор нарсалардан қувонишни ўргандим. Акс ҳолда ақлдан озиш ҳеч гап эмас эди».\nПрофессионал спортчилик фаолияти даврида бўлганидек, Мухина кейинги ҳаётида ҳам охиригача боришга ҳаракат қилди. Оғриққа бардош бериб, мустақил равишда ўтиришни, ошхона анжомларини ишлатишни, босма ҳарфларда ёзишни ўрганди. Унинг учун ручкани ушлай билиш жуда муҳим эди. Чунки у олий маълумотли бўлишга аҳд қилганди. Бу борада ҳам у ғалаба қозонди — Москва жисмоний тарбия институтини муваффақиятли тамомлади.\nЯқинларининг хотирлашича, собиқ спортчи жойидан қимирлай олмаса-да, тез-тез хаёлот оламига берилар, у ерда ўзини соғлом ва бақувват ҳис этарди.\nГарчи Елена Мухина бирор марта ҳам Олимпиада ўйинларида қатнашмаган бўлса-да, 1983 йилда унинг олдига ўша пайтдаги Халқаро олимпия қўмитаси президенти Хуан Антонио Самаранч келиб, олимпия ҳаракатининг олий мукофоти — Олимпия орденини топширди. Бироқ бир неча лаҳзалик мақтов, шон-шуҳрат собиқ гимнастикачини унчалик ҳам хурсанд қилмади. У журналистлар саволларига жавоб берар экан, тез орада яна ёлғиз қолишини биларди.\nМураббий Клименко шогирдининг фожеасидан сўнг дарҳол оиласи билан Италияга кўчиб кетади. Кейинчалик Москвага қайтиб, шогирди билан учрашмоқчи бўлганида Мухина рад жавобини беради. У устозини бўлган воқеада айбламаган бўлса-да, у билан учрашишни хоҳламайди.\nМухина 26 йиллик ҳаракатсиз ҳаётдан сўнг 2006 йилнинг 22 декабрида юрак фаолиятидаги етишмовчилик хасталигидан вафот этди. Афсонавий гимнастикачи 47 ёшда эди.\nенгил атлетика жаҳон чемпиони Мухина\nСпорт 05/02, 23:15\nСпорт 10/02, 15:37\nСпорт 18/05, 19:20\nЖаҳон чемпионлари муносиб кутиб олинди


"Ер сайёраси 2" ҳужжатли фильмидан яна бир хит: жирафа ва шер тўқнашуви\n23:50 / 28.11.2016 11048\nБритания телеканалларидан бирининг "Ер сайёраси 2" ҳужжатли фильми ўзига катта эътибор қаратишда давом этмоқда. Ҳужжатли фильмда денгиз игуанасининг илонлардан қочиши ҳамда тимсоҳ ва ягуар олишувидан кейин урғочи шернинг жирафага ҳамласи ҳавола этилди.\nҲужжатли фильмнинг 27 ноябрда намойиш қилинган сериясида жирафа шерлар тўдасидан қочаётгани тасвирланган. Ҳужжатли фильм шарҳловчисининг таъкидлашича, жирафада қочиб кетишга куч ва тезлик етарли бўлган, бироқ у бунинг ўрнига тўғри "қопқон"га қараб борган.\nБироқ томошабинлар таажжубига шернинг ҳужуми унинг ўзига "қимматга тушган". Лавҳалардан бирида жирафа шерни "юмалоқ ёстиқ" қилиб ташлаган.\nУшбу ролик британияликлар орасида ҳазиллар учун оммабоп мавзуга айланди. Фойдаланувчилар шернинг жирафадан тепки ейишини инсоннинг ўзи тайёр бўлмаган нарса билан тўқнашувига қиёслашган.\nЖумладан фойдаланувчилардан бири "Мен шер жирафадан тепки еганини кўргач, энди душанбалардан бошқа шикоят қилмайман", деб айтган.\nЁшроқ фойдаланувчи эса жирафани математикадан тестига, шерни эса ўзига қиёслаган.\nЕр сайёраси 2\nДавид Луиз жирафага ем бўлишига сал қолди\nЖирафа номдор кинорежиссёрнинг ўлимига сабаб бўлди


Иқтисодиёт 11:10 / 10.03.2019 26387\nПрезидент Шавкат Мирзиёев «Ўзбеккўмир» акциядорлик жамиятини бошқариш самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисидаги қарорини имзолади.\nАдлия вазирлигининг телеграмдаги каналида хабар қилинишича, қарорга мувофиқ, «ПрогрессГорТех» МЧЖ (Россия Федерацияси) шўъба хўжалик жамияти-ишончли бошқарувчи «Ўзбекистон темир йўллари»АЖнинг «Ўзбеккўмир» АЖ устав капиталидаги 45 фоиз акциялари пакетининг ишончли бошқарувчиси сифатида жалб этилади.\n«Эндиликда, кўмирлар нархи операцион сарфлар, капитал харажатлар ва 10 фоиздан кам бўлмаган рентабеллик даражаси асосида шакллантирилади, ёқилғи-энергетика ресурслари нархлари қайта кўриб чиқилиши билан уйғун равишда қайта кўриб чиқилади», дейилади хабарда.\nБундан аввалроқ, президент «Ўзбеккўмир»га профессионал ташқи бошқарувчини жалб этиш бўйича топшириқ бергани хабар қилинганди.\nМаълумотларга кўра, «ПрогрессГорТех» 2018 йил 15 октябрда Николай Геннадьевич Емельянов томонидан ташкил этилган. Емельяновнинг бошқа компания, «Селена» МЧЖ бўйича шериги Дониёр Комиловдир - Газпромбанк собиқ топ-менежери. Дониёр Комилов 2010-2014 йилларда Газпромбанкнинг «Управляющая компания — Стратегические активи» ЁАЖ тузилмаси раҳбари бўлган. Шунингдек, 2015-2016 йилларда у «Уралмашзавод» директорлар кенгашига кирган.


UFC президенти Хамзат Чимаевнинг рақибини эълон қилди / Olamsport.com\n19:28Таэквондо бўйича катталар ўртасидаги Ўзбекистон чемпионати. Биринчи кунги барча совриндорлар\t0 18:58Ўзбекистон чемпионати. Нигора Турсунқулова ва Шуҳрат Салаев чемпион + ФОТОГАЛEРEЯ\t0 18:35Карикатура: Бруно Фернандеш Алекс Теллеснинг иккита пасидан сўнг гол урди 0 18:12Дастин Порье: Хабиб енгил вазнни ҳаракатланишга йўл қўйиб бериши лозим\t0 17:49Янник Синнер - 2020 йилда чемпион бўлган энг ёш теннисчи\t0 17:26«Гетжи Тони, Конор ва Порьени осонлик билан мағлуб этади»\t0 17:03Ўзбекистон терма жамоаси U17 Осиё чемпионати саралаш босқичида иштирок этади 0 16:40Оливейра Фергюсонга қарши жанг ҳақида: Бутун дунёни шокка тушурмоқчиман!\t1 16:14Ян Емельяненконинг танқидига жавоб қайтарди\t0 15:52Майк Тайсон ва Рой Жонснинг қанча гонорар олиши маълум\t0 15:30Расман: The Best соврини учун даъвогарлар рўйхати эълон қилинди\t0 15:09Теофимо Лопес Ломаченкога маслаҳат берди\t0 14:48Жошуа Уайлдер ҳақида гапирди: "У ҳаммани нокаут қилиб ўрганиб қолган эди"\t0 14:27Жошуа - Пулев жангига мухлислар киритиладими?\t0 14:06"Милан" "Челси" футболчисини нишонга олди\t0\nUFC президенти Хамзат Чимаевнинг рақибини эълон қилди\nUFC президенти Дэна Уайт йил кашфиётига айланган швециялик Хамзат Чимаевнинг навбатдаги рақибини маълум қилди.\nАсли келиб чиқиши чеченистонлик бўлган Чимаев Леон Эдвардсга қарши октагонга кўтарилади. Хамзат ва Леон ўзаро жанг бўйича келишиб ҳам олишди. Тез кунда жанг санаси эълон қилинади. Жанг манзили катта эҳтимол билан Лас-Вегас бўлади.\n"Бизда келишув бор: Хамзат Чимаев — Леон Эдвардс. Улар ўзаро жанг қилишади. Бу ажойиб оқшом бўлади. Хамзат Твиттер саҳифасида "вызов" ташлашни бас қилса ҳам бўлади. Энди унда рақиб бор", — дея Уайтнинг сўзларини келтирмоқда MMA Fighting.\nАввалроқ Хамзат Чимаевнинг 19 декабрь кунги UFC оқшомининг марказий жангида октгонга чиқиши айтилганди.\nРасман: UFC 256 кечасининг марказий жанги маълум + ПОСТEР 0\nЧемпионлик учун даъвогарлар жанги: Блейдс - Льюис жанги учун ПРОМОРОЛИК 0\nРоссиялик UFC жангчисининг рақиби маълум 0


УЛУҒ МАСКАНДАГИ ЭЗГУ ДУОЛАР\nСўнгги янгиликлар 04.01.2019 296\nЯнги йил арафасида Қарши тумани Қовчин қишлоғида жойлашган Абу-л-Муин Насафий зиёратгоҳи қошидаги майдонда ташкил этилган меҳр-мурувват тадбирида ўзгача бир рамзийлик акс этди.\nБуюк мутакаллим, Абу Мансур Мотуридий асос солган мотуридия ақидавий мазҳабининг алломаси Абу-л-Муин Насафий бутун умрини илм олишга ва маърифат тарқатишга бахшида этган. Шу билан бирга, юртдошларини турли адашган оқимлардан ҳимоя қилиб, эътиқод ва иймондан сабоқ берган.\nСаховат ва мурувват ҳам иймоннинг асосий устунларидан ҳисобланади. Улуғ аллома мақбараси пойида ташкил этилган тадбирда Қуръон оятлари тиловат қилиниб, тумандаги кам таъминланган, ногиронлиги бор шахсларга эҳсон оши тарқатилди. Йиғилганлар зиёратгоҳда амалга оширилган улкан миқёсдаги бунёдкорлик ишлари билан танишдилар. Улуғ алломанинг ўгит ва ҳикматлари диллардан тилларга кўчди.\n- Яқинда бир мурожаатни ўргандик, - деди тадбирда иштирок этган вилоят ҳокими Зафар Рўзиев. - Ўзини “кам таъминланган” деб таништирган одам уйининг эшик-деразалари йўқлигидан нолибди. Қарасак, эшик ҳам, дераза ҳам бинойидек. Фақат замонавий металлдан эмас, одмигина ёғочдан. Ўша одам бундан кўра болаларимга ўқигани китоб олиб беринг, демайдими? Китоб ўқиган, маърифатга ошно бўлган бола улғайиб, ота-онасига қаср қуриб бермайдими? Маърифатнинг қудрати ана шундай буюк бўлади.\nНасафий бобомиз бундан минг йиллар аввал жаҳолатга қарши илм ва маърифат билан курашганлар. Эл-юртининг фаровонлиги ва тинчлигини асраганлар. Улуғ алломанинг дурдона асарлари бугун дунё олимлари томонидан кўзларга тўтиё этилиб, ўрганилаётгани бежиз эмас. Янги йил олдидан бу улуғ жойда биргалашиб, ҳамжиҳатликда қилинган дуолар мустажоб бўлади.\nТадбирда жам бўлганлар юртга тинчлик-осойишталик, хонадонларга файз ва фаровонлик, дастурхонларга тўкинлик, деҳқончиликка барака, улуғ мақсадлар йўлидаги эзгу ишларга ривож тилаб, дуога қўл очишди.\nТадбир ниҳоясида кам таъминланган ва ногиронлиги бор шахсларга саховатпеша тадбиркорларнинг байрам совғалари улашилди.


Ўзбекистон - Саудия учрашувининг шарҳловчиси: Ҳаво совуқ, лекин қалин кийиниб келишга арзийдиган ўйин бўлади\n14 ноябрь, 2019, 14:00 1032\nТеглар:ЖЧ-2022 | Саудия Арабистони | Спорт ТВ | Мурод Ризаев\nМурод Ризаевнинг ўйиндан олдинги фикрлари\nЎзбекистон - Саудия Арабистони учрашуви олдидан мутахассисларнинг фикрларини бериб боришда давом этамиз.\n"Спорт" телеканали шарҳловчиси Мурод Ризаев беллашув борасида тахминларини билдириб ўтди.\n- Бугун ажойиб учрашув бўлади. Иккала жамоада турнир жадвалида 1-ўринга мустаҳкам жойлашиб олиш учун имконият бор. Об-ҳаво совуқ эканлигига қарамасдан барчани мухлисларни стадионга чорлаб қоламан. Ҳамма вилоятлардан ишқибозлар келишини истардим. Чунки жуда муҳим баҳсда бироз бўлса-да, мухлис бўлиб турибми, фойдамизни Ватанимиз терма жамоасига қўша олсак биздан бахтли инсон бўлмайди. Нима учун биз дунёга келганмиз, шуни футболни севадиган мухлисларга сингдира олишимиз лозим. Мана шу пайтда, албатта, ишқибозларнинг кўмаги зарур. Буни Одил Аҳмедов ҳам айтиб ўтди. Фақат буни мухлислар юракларига жойлаштира олишлари даркор. Ўйлайманки, қалин кийиниб, оёқларга 2-3 та пайпоқ кийиб бўлса ҳам келиб қўллаб-қувватлаб туришса бўлади.\nУчрашувда ҳужумкор ва очиқ футбол кутяпман. Саудия Арабистонининг кучли жиҳатлари кўп. "Ал Ҳилол" клубининг ўйинини кузатдим. ОЧЛ-2019нинг биринчи финалида саудияликлар Жанубий Корея вакилини мағлубиятга учратдими демак, ўша клубдаги 7 футболчи бир-бирини яхши тушуниб ҳаракат қила олади. "Урава Ред Даймондс"дан гол ўтказиб юбормадими, бу ҳимоя ва марказнинг кучлилигидан далолат. Шу боисдан бугун ярим ҳимоячилар жанги кузатилиши мумкин, десам муболаға бўлмайди. Менимча, Абрамов буни ҳис қилиб турибди.\nСаудия Арабистони ҳужумда ва ҳимояда кўпчилик бўлиб ҳаракат қила олади. Таркибда маҳоратли футболчилар етарли.\nЭвре Ренар терма жамоани яқиндаги қабул қилиб олгани бизнинг фойдамизга ишлаши мумкин. Келиши билан бир қатор футболчиларни терма жамоадан четлатди. Ўзи хоҳлаган ўйинчиларни таркибга жалб этди. Ёшроқ, тезкор, югурадиган футболчиларни таркибга қўшиб ва муҳитни иложи борича яхшилашга уринмоқда. Балки қайсидир тактик усуллар борасида нимагадир вақти етмаган бўлиши мумкин. Лекин бу ерда гап рақибда эмас, Ўзбекистон миллий терма жамоаси ўз ўйинини кўрсата олишида.\nТўғри, биз 2 та учрашувда яхши ўйнадик, йирик ғалабаларни қўлга киритдик. Энди гап шундай ўйинни кучли жамоаларга қарши беллашувларда кўрсата олишимизда қолди. Об-ҳавонинг совуқ келиши бизга ас қотиши мумкин.\nБугун таркиб борасида Вадим Абрамовдан сюрприз кутмаяпман. Ўша таркибни сақлаб қолади. Санжар Қодирқулов яхши ҳаракат қилмоқда ва менимча, у майдона тушади. Қолганларни қандай қилиб алмаштириш мумкин?! Майдон марказида ўзгаришлар қилиши мумкиндир. Чунки бўйи баланд футболчилар зарур. Бу ерда Қодирқулов билан бирга Шукуров ва Аҳмедов тўп тепишса керак. Қолаверса, ҳимоя марказида ўзгариш кузатилиши мумкин.\nГуруҳдаги асосий рақобатчимиз сўзсиз Саудия, Фаластин эмас. Фаластин бизни мағлуб этганидан сўнг ҳамма уни кўкка кўтарди. Буларнинг барчаси вақтинчалик деб ўйлайман. Тўғри, Фаластин футболи ривожланяпти. Лекин бизнинг ёмон ўйинимиз эвазига улар ғалаба қозонишди. Насиб қилса, 19 ноябрь куни улардан қасос оламиз.\nТахминий таркибимиз: Элдор Суюнов, Фарруҳ Сайфиев, Ҳожиакбар Алижонов, Рустамжон Ашурматов, Ислоим Тўхтахўжаев, Отабек Шукуров, Одил Аҳмедов Аҳмедов, санжар Қодирқулов Қодирқулов, Жалолиддин Машарипов, Достонбек Ҳамдамов, Элдор Шомуродов.\nҚолаверса, учрашув "Спорт" телеканалида жонли эфирда намойиш этилади. Шарҳловчи эса овоз бериш орқали аниқланди. Унга кўра камина бошқаларга нисбатан кўпроқ овоз тўпладим ва беллашувни шарҳлайман. Стадионда кўришгунча!, - деди мурод Ризаев.\nAssalomu aleykum hammaga avvalambor termamizaga omad tilab qolaman... Lekin tarkibda katta xato bor o'rtola Ahmedovni yoshi utib qolgan busa markazda bitta bulimda uynab berishi mumkin lekin ximoyada turomidiku hujumkor futbolchini nima kere unaqa ratatsiya qilib. Shuncha yoshlarimiz bor bulsa nega Oston Urunovni chaqirishmadi olimpiyada termamizadegi eng bir temir futbolchimizidi nima kere endi bu qariya futbolchilar bizaga bulani bizaga bundan oldin ham foydasi tekkani yugidi bundan keyin ha tegmidi foydasi. Islom Tuxtaxo'jayev nima kere ximoyada darvozabonchi suyunov umumman keremas a borkuu bizada olimpiyamizadegi darvozabonlarimi osiyo chempiyoni bulgan darvozabonlarimiza xullas o'rtola tarkib xato rattasiyani yoshlarni urtasida utqizish kere chet elliklarni ketini poylamasdan uzimiznikilarni qadriga yetaylik... axir yoshlar bizni kelajagimiz. man ishonaman tarkibbizni yoshlarimiz bilan boyitsak nafaqat jaxon chempionatiga chiqamiz balki qanaqadur urinlarni ulardan kutishimiz ham mumkin... nima bulganda ham termaga omad\nЎзбекистон - Фаластин ўйинини ким шарҳлайди?


КЎНГИЛНИ ТАНИТМОҚ ФУРСАТИ ЕТДИ — Teletype\nКЎНГИЛНИ ТАНИТМОҚ ФУРСАТИ ЕТДИ\nБугунги глобаллашув шароитида ҳар бир миллий адабиёт ўзини жаҳон сўз санъатининг ажралмас қисми сифатида тобора теранроқ англаётир. Айни чоғда, ҳеч бир халқнинг бадиий тафаккури ўз қобиғига ўралган ҳолда ривожлана олмаслиги янада аёнлашиб бормоқда. ХХI юз йилликда бадиий таржиманинг роли ортаётгани ҳам, аввало, ана шу омиллар билан изоҳланса, ажаб эмас. Зеро, бадиий таржима, бир томондан, миллий адабиётларни жаҳон сўз санъати тажрибаси билан бойитса, бошқа томондан, жаҳон сўз санъатини миллий адабиётларнинг изланишлари билан тўлдиради. Бундай ўзаро алоқа ва таъсир туфайли ҳам жаҳон адабиёти, ҳам миллий адабиётлар уйғун ривожланиши таъминланади.\nЖорий йилнинг 7-8 август кунлари Тошкентда бўлиб ўтган халқаро конференция ана шундай олижаноб мақсадни кўзда тутган эди. Мазкур анжумандан сўнг юртимизда бадиий таржима соҳасида сезиларли жонланиш юз берди. Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси қошида Бадиий таржима кенгаши иш бошлагани ҳам бунинг ёрқин далилидир. Ушбу кенгаш бадиий таржимачиликни янги босқичга кўтаришда асосий жипслаштирувчи куч бўлади, деб умид қиламиз. Қуйида таниқли адиб, олим Улуғбек Ҳамдамнинг бадиий таржима санъати ва муаммоларига доир мақоласи эътиборингизга ҳавола этилаётир.\nЎзбек адабиётини дунёга олиб чиқадиган вақт аллақачон келган. Бу борада ҳар ким ҳар хил фикрда бўлиши мумкин, албатта. Лекин ҳам мумтоз, ҳам замонавий ўзбек адабиётида жаҳонга тақдим этишга арзигулик асарлар борлиги ҳақиқат. Бу борадаги дастлабки иш ана шу сара асарларнинг пишиқ-пухта таржималарини амалга оширишдир. Кузатишлар шуни кўрсатадики, дунёда ҳар бир катта ижодкорнинг ўз таржимон(лар)и бўлади. Ана шу таржимон(лар) пайдо бўлмагунча ижодкор ўзга халқлар учун номаълумлигича қолаверади. Ҳатто унинг юзлаб таржимони бўлиб, ҳар йили битта китоби ўнлаб тилларга таржима қилинса ҳам, фойдаси бўлмайди.\nҚайтанга номарғуб таржима ижодкор ҳақидаги тасаввурни бузиб, уни ўқувчининг назаридан қолдиради. Муносиб таржимон(лар) пайдо бўлмагунча у — “ҳеч ким!”. Шу маънода, рассом ёки бастакорга ҳавас қилиш мумкин. Чунки уларнинг бири ранг, бошқаси эса оҳанг тилида “cўйлайди!”. Ранг ва оҳанг тили эса универсал, ҳамма даврлар ва элларга бирдек тушунарлидир. Сўз санъати эса бу борада беллаша олмайди. У таржима бўлгандан сўнггина чет мамлакатларда тарқалиши мумкин.\nЎз ишининг устаси бўлган мутаржим аслиятга муқобил таржима устида ўйлайди, изланади. Асар руҳига кириб, асар мағзини “ўзиники”га айлантира олсагина унинг таржималари муваффақиятли чиқади. Шундай таржималардан бири ўзбек шоири Усмон Носирга тегишли. У рус шоири Михаил Лермонтовнинг “Демон” достонини юксак санъаткорлик билан ўзбекчага ўгирган. Асар худди ўзбекчада битилгандай равон, ҳароратли ўқилади. Айни чоғда, таржимада “Фармонингга йиғлаб чўкай тиз” деган “ортиқча” мисра ҳам пайдо бўлиб қолган. Бу мисра Усмон Носирда бор-у, Лермонтовда йўқ. Хўш, нега? Таржимоннинг бунга нечоғли ҳаққи бор? Назарияга қарасангиз, ҳаққи йўқдек. Аслият ва таржимани қиёслашдан эса англашиладики, таржимон достон руҳига шу қадар чуқур кирганки, гўё ўзи ҳам унинг ижодкорига айланган. Худди Лермонтов каби. Ва ижодкор руҳ кайфиятини қоғозга тўккан:\nДенгизларнинг тубларин қучай,\nБулутлардан баландга учай.\nЕр неъматин сенга тутай қиз,\nФармонингга йиғлаб чўкай тиз,\n“Фармонингга йиғлаб чўкайтиз” мисраси – ошиқнинг севгилисига бўлган чексиз ишқидан бир нишон. Айнан шу мисрада унинг маъшуқаси учун ҳар нарсага тайёр экани аёнлашади. Бу мисралар аслиятда қуйидагича:\nЯ полечу за облако.\nТаржимадаги ижодкорликни (“Фармонингга йиғлаб чўкайтиз”) қофия (“қиз – тиз”) тақозоси деб ҳам талқин қилиш мумкиндир, эҳтимол. Лекин гап фақат бунда эмас. Аслият қофиясига эътибор берилса, у — йўқ (“морское – земное” қофия эмас). Бу борада (яъни қофия масаласида) таржима варианти устун эканини эътироф этмоқ керак. Лекин аслият — ўзича гўзал. У шу қадар гўзалки, ҳатто қофияга муҳтож эмас. “Я опущусь на дно морское, Я полечу за облако” мисраларининг маъно, яъни тўғридан-тўғри таржимаси “Денгизларнинг тубига тушаман(тушай), Булутларнинг ортига учаман(учай)” бўлар эди. Усмон Носир аслиятдаги манзарани Лермонтов таклиф қилган бадиий жумла конструкциясига кўра эмас, балки ўз сўзлари билан қайта ёзадики, натижада “Денгизларнинг тубларин қучай, Булутлардан баландга учай” каби чинакам ижод, аслиятга тенг яратиқ дунёга келади. Чунки денгизнинг тубига тушиш билан уни қучиш, булутларнинг ортига чиқиш билан улардан баландга учиш ўртасида ер билан осмонча фарқ бор. Худди оддий гап билан шеърий мисра орасидаги тафовут каби.\nАгар тарихга назар ташласак, асосан, икки хил таржима кўзга ташланади. Бири — тагламали (подстрочный) таржима, иккинчиси — мазмун таржимаси. Аслида, бадиий таржиманинг неча хили бўлишига қарамай, энг муҳими — асар руҳи тўғри таржима этилмоғи шарт. Шу руҳ берилдими, қолгани катта-кичик таҳрирлар билан тузатилиши мумкин. Руҳ берилмаса-чи, барчаси бекор: силлиқ гап қурилишлари, ҳикматли сўзларнинг ўринли муқобиллари, қўйингки, бутун “тоат-ибодат” сувга оқади-кетади.\nТаржима — муҳим, шу даражада муҳимки, у асар тақдирини ё бор қилади, ё йўқ. Ҳозирги замонга келиб эса жаҳон адабиёти ва таржима қаршисида талай муаммолар пайдо бўлаётир. Хусусан, Москвада ўтказилган давра суҳбатида таржимон ва журналист Ирина Кузнецова бундай деди: “Таҳририятга французча шеърлар бетиним оқиб келади. Улар, асосан, Рембо, Верлен, Малларме шеърларидир. ХХ асрнинг иккинчи ярмига мансуб шеърларни жуда кам юборишади. Юборишса ҳам турган-битгани даҳмаза! Уларнинг таржимасини ҳеч ким уддалай олмайди-да!.. Гап шундаки, 50- ва 60-йилларда француз адабиётида навбатдаги инқилоб содир бўлди. Назаримда, худди шу вақтдан Францияда замонавий шеърият бошланди. Янги авлод “реалликни бошдан-оёқ рамзлаштирган” сюрреализм меросига қарши бош кўтарган эди. Хуллас, лирика маъносини оҳанжамадан холи қиламан, дея новаторлар ошириб юборишди: улар нафақат қофия ва поэтик кўчимларни ахлат уюмига элтиб ташлашди, балки шеъриятнинг барча воситаларини гумдон қилишларига сал қолди. Уларнинг услубларида, шеърга жой қолмади. Бир француз танқидчиси бу даврни “муз даври” деб номлаганди, адашмасам. Ниҳоят, мана яқиндагини “эриш” бошланди. “Муз даври” шеърлари бир-бири билан ҳатто грамматик боғланмаган икки-учта сўзлардан иборат эди. 70-йиллар охирида француз шоирлари Россияга келганида, улардан бундай деб сўраган эдик: “Ҳар бир сўзингиз ортида нима турибди ўзи? Улар ортидаги бўшлиқни нима биландир тўлдирмоқ керак-ку!..” Чунки, масалан, хитой ва япон шеърларининг ортида анъана, ўқиши билан маърифатли инсон қалбида уйғонажак кўплаб ассоциациялар туради. Анови шеърларни ўқиганда эса урушдан кейинги харобалар ёдингизга тушади”.\nБу фикрга жавобан форумнинг яна бир иштирокчиси Евгений Бунимович қуйидагича фикр билдирди: “Ҳозирги француз шеъриятини замонавий мутаржимлар таржима қилиши керак. Мен бой маданий контекст фақат японларда бор, деган фикрга қўшилмайман. Маърифатли француз учун ҳам ўз контексти ортида кўпгина маънолар турган бўлиши, бироқ оддий сўзлар билан русчага таржима қилганимизда у йўқолиши мумкин. Чунки русчада ўша контекст йўқ...”.\nДавра суҳбатининг яна бир иштирокчиси Марк Фрейдкин айтди: “Дейлик, менинг қизиқишим — XIX аср ва ХХ асрнинг биринчи ярми. 30 ёшлиларни 30 ёшлилар ва ҳатто ундан ҳам ёшроқлар таржима қилгани маъқул. Айниқса, бугун шеърият шаклан бутунлай бошқа, янги қиёфага кириб бораётганда. Мен баъзан инглиз тилида қандай ёзишаётганига қизиқиб интернетга кираман. Айтиш керакки, каминанинг анъанавий қарашлари билан ҳамоҳанглиги йўқ интернетдаги шеърларнинг. Шунинг учун менга мўмай қалам ҳақи таклиф қилишса ҳам уларни таржима қилмайман. Бунга сабаб уларнинг расволиги ёки ёзишни эплай олмагани эмас. Йўқ, улар бор-йўғи бошқа тилда ёзишяпти ва қўллаётган бадиий усуллари ҳам менга нотаниш. Бошқа аудиторияга мўлжалланган шеърият бу”.\nАйни мунозарадан ҳам кўриниб турибдики, таржимада, таржимонда гап кўп. Таржимон ҳаммани ҳам таржима қила олмайди. У ўз руҳи, дунёқараши, диди ва йўналишига мувофиқ асарнигина қойиллатиб таржима қилиши мумкин. Қолаверса, бир хил сўзлар зимнида икки миллат ижодкори ҳам, ўқувчиси ҳам бошқа-бошқа маъноларни англаши мумкин. Улар бир-бирига мувофиқ тушиши учун икки миллатнинг яшаш шароитлари, бошидан кечирганлари ўртасида талай муштарак жиҳатлар бўлмоғи лозим.\nИккинчи муаммо таржима қилинган асарни жаҳонга тақдим эта олиш масаласидир. Бунинг турли йўллари бор: конференциялар уюштириш, шахсий алоқалар ўрнатиш, интернетдан фойдаланиш... Ҳатто бадиий асарни бошқа санъат воситалари, масалан, кино орқали ҳам дунёга олиб чиқиш мумкин. Чунончи, ўзим француз драматурги Жан Доминик Боббининг “Скафандр ва капалак” деган асарининг дастлаб кино вариантини кўриб, ғоят таъсирландим. Сўнгра дарҳол интернетдан русча таржимасини топиб ўқидим. Бу ҳақда “Адабиёт — олдинда ёнган чироқ” деган мақоламда икки оғиз илиқ сўз ҳам ёздим. Яна шуки, қачондир вақтим бўлса, асарни таржима қилишни кўнгилга ҳам тугдим. Алишер Навоий номидаги Ўзбек тили ва адабиёти университети очилиб, бу даргоҳда жаҳон адабиётидан дарс бера бошлаганимда эса у ҳақда талабаларга бот-бот гапириб бердим. Бори — шу. Бир кун асарни “Ўзбек-инглиз таржимачилиги” факультети талабаси Нилуфар Усмонова тилимизга ўгираётганини эшитиб, юки елкасидан олинган инсондек хурсанд бўлдим. Яқинда асар каминанинг сўзбошиси билан ўзбек китобхонлари қўлига етиб борди.\nХудди шундай, камина ҳам бир неча асаримни рус ва инглиз тилларига таржима қилдирдим ҳамда интернетда сайт очиб, таржималаримни юкладим. Натижада бир москвалик дўстимиз “Кўзини очиб юмган одам” номли ҳикоям асосида кино олишга рухсат сўради. Татаристонлик адиб ва таржимон эса тўрт ҳикоям ва “Ёлғизлик” қиссамни ўз тилига ўгириб, китоб тарзида чоп этиш ниятини билдириб хат ёзди... Демоқчиманки, ёзувчиларимиз бугунги куннинг имконларидан фойдаланмоғи лозим. Йўқса, жуда яхши асар ҳам йиллаб, ўн йиллаб, ҳатто асрлаб ўз таржимонини кутиб яшаши мумкин.\nБундан ташқари, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси Ўзбек тили ва адабиёти университети, бошқа шу каби турдош муассасалар билан ҳамкорликда сара асарлар рўйхатини тузиб, бу асарлар таржимасини йўлга қўйиши мумкин. Билишимча, бундай ишлар бошланди ҳам. Чунки ўзим университет номидан қатнашиб, рўйхатга доир мулоҳазаларимни ёзиб бердим.\nНазаримда, тандем таржималарни кўпайтириш керак. Ўзимиздан ва хориждан биттадан таржимон иштирок этиб, улар ҳамкорликда ишлаши жуда-жуда муҳим. Таржимонлар иши муносиб тарзда моддий-маънавий рағбатлантирилса, бу ҳам иш ярим йўлда тўхтаб қолмаслигини кафолатлайди.\nЎзбек адабиёти – бой адабиёт. Уни ҳеч истиҳола қилмай жаҳонга тарғиб этсак арзийди. Бизни, ўзбекистонликларни адабиётимиз орқали таниган хорижликлар эса ҳеч қачон ёддан чиқармайди. Чунки улар сўзда акс этган кўнглимиз, ботинимизни таниган, билган бўлади. Бундай таниб-билиш эса умрларга татийди.


ЎзА - Нукус гарнизонида ҳарбийлар оилалари учун мини-футбол майдончаси ва тикув цехи фойдаланишга топширилди\nНукус гарнизонида ҳарбийлар оилалари учун мини-футбол майдончаси ва тикув цехи фойдаланишга топширилди\nШимоли-ғарбий ҳарбий округи Нукус гарнизони ҳарбий қисмларидан бирида Президентимиз томонидан илгари сурилган 5 та муҳим ташаббус ижроси доирасида янги мини-футбол майдончаси ва тадбиркор аёл Гулшод Исҳоқова раҳбарлигидаги “Бекажон” тикув цехининг очилиш маросими бўлиб ўтди.\nУнда Мудофаа вазирлиги масъул офицерлари ва округ қўмондонлиги, туман ҳокимлиги вакиллари ва Қуролли Кучлар фахрийлари иштирок этди. Маросимдан сўз олган меҳмонлар ҳарбий шаҳарчада истиқомат қилаётган ҳарбий хизматчилар ва уларнинг оила аъзоларини янгилик билан қутлади.\nМини-футбол майдончасининг барпо этилиши, айниқса, футболга қизиқиши бўлган ёшларни қувонтирди. Тикувчилик цехи ҳарбий хизматчиларнинг оилаларини иш билан таъминлашга хизмат қилди. Ҳарбий шаҳарчада мактабгача таълим муассасасининг барпо этилганига ҳали унча кўп вақт ўтган бўлмасада, галдаги ўзгаришлар ҳарбийларнинг оилаларига завқ улашди.


Олмазор туманидаги аянчли тўқнашувда икки киши...\n20.04.2021 10:07 0 2347\n19 апрел куни соат 23:30 ларда Олмазор тумани Беруний кўчасида «Нексия-3» русумли автомашина ҳайдовчиси Абдулло З. ва «Матиз» автомашинаси бошқарган, 25 ёшли Бунёд Н. ўртасида ЙТҲ содир бўлган.\nТўқнашув натижасида «Нексия-3» йўловчиси, 24 ёшли Самарқанд вилоятида туғилган Моҳинур Т. жароҳат олиб, тиббий муассасага ётқизилган. «Нексия-3» ҳайдовчиси, шифокорларнинг саъй-ҳаракатларига қарамай, шифохонада вафот этди. «Матиз» ҳайдовчиси ҳам олган жароҳатларидан воқеа жойида ҳаётдан кўз юмган.\nМаълум бўлишича, «Нексия-3» ҳайдовчиси тезликни сезиларли даражада ошириши натижасида бошқарувни йўқотиб, қарама-қарши чизиққа ўтиб кетган ва иккинчи автомашина билан тўқнашган.\nҲодиса юзасидан жиноий иш қўзғатилган.\nҲодиса Кеча, 22:46


Ўзбекистон иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш йўлида\nЎзбекистон иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш йўлида\nНазвание Ўзбекистон иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш йўлида\n1. /цЗБЕКИСТОН И?ТИСОДИЙ ИСЛО?ОТЛАРНИ ЧУ?УРЛАШТИРИШ ЙцЛИДА.doc Ўзбекистон иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш йўлида\nЎзбекистон жаҳон сиёсий харитасида, Осиё қитъасининг марказида янги мустақил давлат сифатида тобора кўпроқ тилга тушмоқда. Ўзбекистонда юз бераётган прогрессив ўзгаришлар, унинг жуда катта табиий бойликлари, ишлаб чиқариш, илмий-техникавий ва интеллектуал имкониятлари, ноёб миллий-маданий мероси халқимиз тарихи ва ҳозирги ҳаёти билан қизиқаётган дунёнинг барча минтақаларидаги сиёсатчилар, бизнесчилар, оддий одамларни ўлкамизга тобора кўпроқ жалб этмоқда.\nЎзгариб бораётган жўҚрофий-сиёсий структурада Ўзбекистоннинг роли ортиб бормоқда. ҲАМдўстлик мамлакатларидаги шерикларимиз ҳам, шунингдек, биз тўла ҳуқуқли аъзоси бўлган обрўли халқаро ташкилотлар ҳам ҳозирги вақтда Ўзбекистоннинг фикри билан, унинг нуқтаи назари билан ҳисоблашмоқдалар. Ўзбекистоннинг тинчлик ўрнатишга қаратилган изчил сиёсати натижасида унинг Марказий Осиё минтақасидаги осойишталик ва барқарорликнинг кафили сифатидаги мавқеи мустаҳкамланиб бормоқда.\nТурли миллат ва динга мансуб миллионлаб кишилар ўз тақдирларини ва келажакларини Ўзбекистон билан боҚлаб, бу қадимий сахий заминда тинч-тотув яшамоқдалар. Мустақилликка эришган, тоталитар тузум кишанларидан халос бўлган Ўзбекистон халқи ижодий меҳнати билан ўзининг кўп асрлик тарихига янги-янги саҳифалар битмоқда.\nМустақиллик йиллари - ўз ўтмишимизни, ўз маданиятимизни холисона билиб олиш давридир. Бу - жаҳон ҳамжамияти, тарих олдидаги вазифамизни англаб олиш давридир. Бу давр бой имкониятларга эга бўлган республикани танг аҳволга солиб қўйган сабабларни мафкуравий ақидалардан холи тарзда жиддий таҳлил қилиш, тангликни тезроқ бартараф этиш йўлларини излаш йилларидир.\nМустақиллик йиллари - ёш демократик давлатни фаол қуриш, унинг сиёсатини ишлаб чиқиш давридир. Бу давр маънавий уйҚониш ва миллий ўзлигини англашнинг ўсиши давридир. Бу - озодлик руҳи билан, ўз кучларига, мамлакатнинг, халқнинг ёрқин келажагига ишонч билан тўлиб-тошган даврдир.\nЭнг муҳими шуки, мустақилликнинг дастлабки йиллари - республиканинг ўз тараққиёт йўлини фаол излаш, Ватанимизни эркин, кучли ва равнақ топаётган диёрга айлантиришга интилиш даври бўлди.\nДавлат мустақиллигини қўлга киритиш натижасида Ўзбекистон учун иқтисодий ва ижтимоий тараққиётнинг, маданий ва маънавий янгиланишнинг кенг истиқболлари очилди.\nВазият тақозоси билан Ўзбекистон дастлабки кунларданоқ бир ёқлама ривожлантирилган мажруҳ иқтисодиётдан мерос бўлиб қолган, табиий ва минерал-хом ашё захираларидан нотўғри фойдаланиш, ишлаб чиқарувчи кучларни ривожлантириш ва жойлаштиришдаги, нарх белгилашдаги, аҳолининг истеъмол таркибидаги бузилишлар туфайли вужудга келган Ғоят кескин муаммоларни якка ўзи ҳал қилишга мажбур бўлди. Маъмурий йўл билан режалаштиришга асосланган иқтисодий муносабатлардан бозор муносабатларига ўтишнинг тартиби ва усулларини ўзи белгилашига тўғри келди. Жаҳон хўжалик алоқалари тизимига кириш, давлатлараро иқтисодий муносабатларни йўлга қўйишнинг энг мақбул йўллари изланди.\nБуларнинг барчаси жамиятни янгилашда, ижтимоий-иқтисодий тараққиётда ўз йўлимизни излашни талаб қилди. Биз танлаб олган йўл ижтимоий йўналтирилган бозор иқтисодиётини шакллантиришга қаратилгандир. Бу йўл жаҳон тажрибасини, шунингдек, халқимизнинг турмуш шароитини, анъаналарини, урф-одатларини, турмуш тарзини ҳар томонлама ҳисобга олишга асослангандир.\nБиз танлаб олган тараққиёт йўли конституцион асосга эга. Бу йўл Ўзбекистондаги барча аҳоли манфаатларига ҳар жиҳатдан мос тушади.\nАйнан шундай йўл ўзбекистонликларнинг муносиб турмуш кечириши учун кафолат бўла олади, миллий анъаналар ва маданиятнинг ривожланишини, маънавий-ахлоқий қадриятларнинг қайта тикланишини таъминлайди.\nПировард мақсадимиз ижтимоий йўналтирилган барқарор бозор иқтисодиётига, очиқ ташқи сиёсатга эга бўлган кучли демократик ҳуқуқий давлатни ва фуқаролик жамиятини барпо этишдан иборатдир.\nЎзбекистон Республикаси давлат қурилишининг бош йўналиши машаққат билан қад ростлаган мамлакатларнинг мураккаб тажрибасини, шу билан бирга республиканинг ўз хусусиятларини ва халқимизнинг ақл-заковатини ҳисобга олиб ишлаб чиқилган ўз йўлимиздан аниқ мақсад сари қатъият билан илгарилаб боришдан иборатдир.\nМана шу Ғоят муҳим қоидалар икки манба сифатида бир-бири билан узвий қўшилиб, қудратли оқимни ташкил этмоқда. Кун сайин куч-қудрат ва тажриба орттириб бораётган бу оқим жамиятимизни ва давлатимизни янгилашга ҳамда тараққий эттиришга хизмат қилади.\nУшбу йўлни амалга оширишга, иқтисодиётни тубдан ислоҳ қилишга бешта муҳим ва машҳур тамойил асос қилиб олинган бўлиб, ўтиш даврининг сиёсати ана шу тамойилларга таянади.\nИшлаб чиқилган тамойиллар ҳаёт синовидан ўтди. Амалий иш жараёнида уларнинг тўғрилиги ва таъсирчанлиги тасдиқланди. Бу тамойиллар жаҳон жамоатчилиги томонидан маъқулланди, энг муҳими, халқимизнинг ўзи уларни қабул қилди ва қўллаб-қувватлади. Ўозирги вақтда мазкур тамойилларни амалга ошириб, республикада ижтимоий-сиёсий барқарорлик, энг муҳими - бозор муносабатларини жорий этиш сари босқичма-босқич илгарилаб боришимиз таъминланмоқда. Шу боис биз бундан буён ҳам ушбу тамойилларга амал қилаверамиз.\nБиз бу тамойилларни етарли даражада кенг ва тўла баён қилиб бергандик. Уларнинг асосий мазмуни қуйидагилардан иборат.\nБиринчидан, иқтисодиётни мафкурадан батамом холи қилиш. Иқтисодиёт сиёсатдан устун турмоҚи, унинг ички мазмунини ташкил қилмоҚи лозим. Айнан иқтисодиёт, уни янада ривожлантириш муаммолари ҳозирги сиёсатимизнинг асосий мазмунидир.\nИккинчидан, мураккаб ўтиш даврида давлатнинг ўзи бош ислоҳотчи бўлиши зарур. Давлат бутун халқнинг манфаатларини кўзлаб, ислоҳотлар жараёнининг ташаббускори бўлиши, иқтисодий тараққиётнинг етакчи йўналишларини белгилаши, иқтисодиётда, ижтимоий соҳада ва суверен давлатимизнинг ижтимоий-сиёсий ҳаётида туб ўзгаришларни амалга ошириш сиёсатини ишлаб чиқиши ва изчил рўёбга чиқариши керак.\nУчинчидан, бутун янгиланиш ва тараққиёт жараёни қонунларга асосланмоҚи зарур. Иқтисодий ўзгаришлар синалган, амалий кучга эга бўлган қонунларга таянгандагина бу ўзгаришлар сезиларли натижалар бериши, муқаррар бўлиши мумкин.\nТўртинчидан, демография соҳасидаги реал аҳволни, аҳолининг мавжуд турмуш даражасини ҳисобга олган ҳолда бозор муносабатларига ўтиш билан бир қаторда одамларни ижтимоий ҳимоялаш соҳасида кучли чора-тадбирларни олдиндан амалга ошириш керак. Ижтимоий ҳимоялаш ва кафолатларнинг кучли, таъсирчан механизми мавжуд бўлгандагина ижтимоий-сиёсий барқарорликни сақлаган ҳолда бозор иқтисодиёти сари тинимсиз ривожланиб боришни таъминлаш мумкин.\nНиҳоят, бешинчидан, янги иқтисодий, бозор муносабатларини пухта ўйлаб, босқичма-босқич қарор топтириш лозим.\nБеш тамойилнинг ҳаммаси ҳам демократик ва иқтисодий ўзгаришларни муваффақиятли ислоҳ қилиб боришда бирдай муҳим аҳамиятга эгадир. Шу билан бирга бозорга босқичма-босқич ўтиш тамойили алоҳида эътиборга лойиқ. Бу етакчи тамойиллардан биридир. У иқтисодий ислоҳотларнинг бутун ички мантиқини, ривожланиб бориши ва характерини белгилаб беради.\nБиз олдимизга қўйган мақсад сари қадам-бақадам илгарилаб боришимиз зарурлигини қайта-қайта таъкидладик. Тегишли ҳуқуқий негизни, бозор инфраструктурасини яратиш, янги шароитларда ишлай оладиган кадрларни тайёрлаш учун вақт керак бўлади.\nОдамларнинг қотиб қолган фикрлаш тарзини ўзгартириш, эскича фикрлаш усулидан холи қилиш Ғоят муҳимдир. Одамларнинг ўзида жамиятни янгилаш ва ўзгартириш зарурлигига ишонч туҚдирмасдан туриб, ҳаракатлантирувчи кучларни ва қадриятларга муносабатни, далилий сабабларни ўзгартирмасдан туриб, ислоҳ қилиш йўлидан амалда олҚа бориш, айниқса, янги жамият барпо этиш, тамомила янги муносабатларни жорий этиш мумкин эмас.\nБиз бозор иқтисодиётига катта сакрашлар, тубдан вайрон қилиш йўли билан эмас, балки бир босқичдан иккинчи босқичга кетма-кет ўтиш, яъни эволюцион тарзда илгарилаб боришни ўзимиз учун қатъиян танлаб олдик. Ўар бир босқич амалга оширилаётган ислоҳотлар стратегиясининг бир ҳалқасидир. Ўар бир босқич доимо стратегик жиҳатдан устун йўналишлар билан солиштириб турилиши лозим. Бу йўналишлар босқичма-босқич амалга оширилаётганини акс эттириши, танлаб олинган йўлнинг тўғрилигини аниқлаб берадиган барометр вазифасини ўташи ва унга ўз вақтида зарур тузатишлар киритиши керак. Стратегик йўл босқичларни ажратиш, уларнинг мақсадлари, вазифалари ва афзал жиҳатларини белгилаш учун асосий мўлжалдир.\nБозор сари тегишли тайёргарликсиз қилинган ҳар қандай жадал ҳаракат амалда муваффақиятсизликка, танглик ҳолатларининг кучайиб боришига, таркиб топган барча структуралар, хўжалик алоқалари тезда емирилишига ва, оқибатда, иқтисодиётда, ижтимоий соҳада ўпирилишга, бозор Ғояларининг обрўсизланишига олиб келади. Бошқача айтганда, бу бошдан-оёқ вайроналикка олиб борадиган, шу йўлни танлаб олган мамлакатни жар ёқасига, кучли ижтимоий ларзаларга олиб борадиган йўлдир.\nБозор муносабатларига босқичма-босқич ўтиш тамойилини амалга ошириш, бир томондан, бизга мерос бўлиб қолган барча прогрессив жиҳатларга авайлаб муносабатда бўлишни тақозо этади. Иккинчи томондан, ислоҳ қилишнинг асосий босқичларини аниқ ажратиш, бу босқичларнинг ҳар бири учун конкрет мақсадларни, уларга эришиш воситаларини белгилаб олишни талаб қилади.\nДоно халқимиз янги уй қурмай туриб, эскисини бузмасликни ўргатади. Бозор иқтисодиётига ўтиш чоҚида иқтисодиётни ислоҳ этиш манфаатларига хизмат қилиши, бу жараён мумкин қадар самарали ва машаққатсиз ўтишига ёрдам бериши мумкин бўлган воситалардан воз кечиш кечириб бўлмайдиган хато бўлур эди.\nБу гаплар энг аввало иқтисодий муносабатлар тизимида давлатнинг ўрни ва ролини аниқлашга тегишлидир. Ўзини ўзи бошқариш вужудга келмаган, эркин рақобат бўлмаган, ташқи алоқалар чекланган бир шароитда талаб ва таклиф таъсирида давлатнинг иқтисодиётни бошқаришдан воз кечиши тангликнинг чуқурлашишига, нарх-наво ўсишига ва пулнинг қадрсизланиши кучайишига туртки бўлади.\nИслоҳотни амалга оширишда унинг босқичлари изчил бўлиши муваффақият гаровидир. Эркин бозор иқтисодиётига эга бўлган демократик жамият барпо этишдан иборат пировард мақсад унга борувчи ҳар бир босқичда ўз ифодасини топмоҚи керак. Ўар бир босқични шакллантириш мақсадлар уйҚунлигини ва уларга изчиллик билан эришишни таъминлаши зарур. Ўар бир босқич учун қўйилган аниқ вазифалар, бу вазифаларни ҳал қилишнинг пухта ишлаб чиқилган механизмигина танлаб олинган мақсад сари босқичма-босқич ишонч билан олҚа боришни таъминлайди. Бу ҳол куч ва ресурсларни олдимизга қўйилган вазифаларни бажаришга йўналтириш, энг муҳим устуворликларни аниқлаш, иқтисодий ислоҳот жараёнини ана шу мақсадларга эришишга бутунлай бўйсундириш имконини беради.\nБир босқични тамомлагандан кейингина, зарур шарт-шароитларни яратиб, янги босқичга ўтиш мумкин. Иқтисодий ислоҳотлар бозор муносабатларининг реал механизмларини аста-секин, қадам-бақадам шакллантириб бориши зарур. Бу механизмлар дарров ишга тушиб кета олмайди, улар аста-секин созланади, йўлга қўйилади.\nЎар бир босқичда тафаккуримизни ўстириб, эришилган реал натижалар билан одамларни янги тузумнинг афзаллигига ишонтирибгина ислоҳотларни охиригача амалга ошира оламиз. Иқтисодий структураси ривожланган, самарали ижтимоий муносабатларга эга бўлган жамиятни қура оламиз.\nЎозир биз керакли ёндашувларни, зарур иш маромини топдик, муайян фойдали тажриба орттирдик. Дастлабки якунларни чиқариш, навбатдаги босқичнинг вазифалари ва устувор йўналишларини белгилаш зарур бўлиб қолди.\nАслини олганда, жуда катта, кўп қиррали тайёргарлик иши тугалланди. Бу ишнинг моҳияти халқ хўжалигини ва одамларнинг руҳиятини янги шароитларга мослаштиришдан иборатдир.\nИслоҳотлар жараёнини республикада яшаётган барча кишилар кенг кўламда қўллаб-қувватлаётганлиги сиёсатимизнинг асосий ютуҚидир. Бу ҳол ислоҳотлар муваффақият қозонишига ишонч туҚдирмоқда.\nАйни вақтда ислоҳотларнинг боришини секинлаштираётган сабабларни очиб ташламасак, улар йўлидаги тўсиқларни бартараф этмасак, ислоҳотлар жараёни узоққа чўзилиши, суст кечиши хавфи пайдо бўлади. Бу ҳол ислоҳотлар мазмуни қадрсизланиши хавфини туҚдиради. Бу ҳол ислоҳотларнинг асосий афзалликларидан - янги кучларни рўёбга чиқариш имкониятидан, раҚбатлантириш омилларидан, ўзгаришларга сабаб бўлувчи кучли далиллардан маҳрум қилади. Бунга эса йўл қўйиб бўлмайди.\nЎозир бизнинг биринчи навбатдаги вазифамиз амалга оширилган ишларни таҳлил қилиб, сифат жиҳатидан янги босқичда ислоҳотларни чуқурлаштиришнинг янги стратегиясини қабул қилишдан, унинг асосий вазифалари ва мақсадларини белгилаб олишдан иборатдир.\nИҚТИСОДИЙ ИСЛОЎОТЛАР БИРИНЧИ БОСҚИЧИНИНГ ЯКУНЛАРИ ВА САБОҚЛАРИ\nЎзбекистонда ўз миллий валютамиз муомалага киритилиши билан иқтисодий ислоҳотларни амалга оширишда сифат жиҳатидан янги босқич бошланди. Бугун шуни ишонч билан айтиш мумкинки, биз энг қийин, бошланҚич босқични ўтиб бўлдик. Бу босқич иқтисодий ислоҳ қилишнинг бутун жараёнига асос солди. У давр синовидан ўтди ва ўз вазифасини, ўз ишини муваффақиятли бажарди, деб айтиш учун тўла асос бор.\nЎтиш даврининг биринчи босқичи ислоҳ қилиш жараёнининг қийинчиликларини, айни вақтда табиий иқтисодий муносабатларни тиклашга ёндашишлар бир хил андазада ва одатий эмаслигини кўрсатди.\nБиринчи босқич бутунлай янги иқтисодий тизимнинг ҳуқуқий негизларини яратишга, давлатчиликни шакллантириш ва мустаҳкамлашга, эскича фикрлаш тарзларини онгимиздан чиқариб ташлашга қаратилган эди. Бу босқичда янги тузум учун ишончли пойдевор яратиш вазифаси қўйилди ва ҳал қилинди.\nБиринчи босқичнинг асосий якунлари нималардан иборат, белгиланган ишлардан қайси бирларини амалга оширишга муваффақ бўлинди, босиб ўтилган йўлни таҳлил қилишдан қандай хулосалар чиқариш керак? Мана шу саволларга тўла ва холисона берилган жавоб қилинган ишларнинг тарихий аҳамиятини чуқурроқ англашга, бозор иқтисодиётини шакллантириш йўлидан қанчалик илгарилаб кетганлигимизни тўғри баҳолашга имкон беради. Бу эса жамиятимизни ислоҳ қилиш ва янгилашнинг навбатдаги босқичларида танлаб олган йўлимиздан оҚишга йўл қўймаслик учун зарур сабоқлар чиқариш имконини беради.\n1.1. ИҚТИСОДИЙ ИСЛОЎОТЛАР СТРАТЕГИЯСИ ВА ЙЎЛИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ МЕХАНИЗМИ\nБиз ислоҳотлар стратегияси ва улар йўлини шакллантиришга қаратилган ўз моделимизни ишлаб чиқишга ва амалга оширишга муваффақ бўлдик. Бу - амалга оширилаётган туб ўзгаришлар бошланҚич босқичининг асосий натижасидир.\nБутун ислоҳ қилиш жараёнининг бошланҚич нуқтаси стратегияни танлаб олишдан иборатдир. Бу - Ғоят масъулиятли ва мураккаб жиҳат. Умумий стратегияга эга бўлмай, пировард мақсадни кўрмай туриб, иқтисодий ислоҳ қилишнинг таъсирчан чора-тадбирларини белгилаб бўлмайди.\nИжтимоий-иқтисодий ўзгаришларнинг пировард мақсадини белгилаб олиш ҳозирги ислоҳ қилиш стратегиясининг бошланҚич нуқтаси бўлиб хизмат қилади. Бунда биз марказлаштирилган, маъмурий-буйруқбозликка асосланган иқтисодиётдан бозор иқтисодиётига ўтиш - эски хўжалик юритиш механизмини шунчаки янгилаш ёки такомиллаштириш эмас, балки бир сифат ҳолатидан иккинчи сифат ҳолатига ўтиш эканлигини қайта-қайта таъкидладик. Бу бир иқтисодий муносабатлар ва ташкилий-бошқарув тузилмаларининг бошқа иқтисодий муносабатлар ва ташкилий-бошқарув тузилмалари билан алмашинувидир.\nЎзбекистоннинг сиёсий ва иқтисодий мустақиллигига эришиш, миллий давлатчилигимизни барпо этиш, бунинг учун мустаҳкам моддий негиз яратиш манфаатларини кўзлаб қуйидагилар иқтисодиётни ислоҳ қилиш соҳасида стратегик мақсадлар қилиб белгиланди.\n1. Ижтимоий йўналтирилган бозор иқтисодиётини босқичма-босқич шакллантириш, қудратли ва тинимсиз ривожланиб борадиган, миллий бойликнинг ортишини, кишилар ҳаёти ва фаолияти учун зарур шарт-шароитларни таъминлайдиган иқтисодий тизимни барпо этиш.\n2. Кўп укладли иқтисодиётни яратиш, инсоннинг мулкдан маҳрум бўлишига барҳам бериш, ташаббускорлик ва уддабуронликни бутун чоралар билан ривожлантириш негизи бўлган хусусий мулкнинг давлат томонидан ҳимоя қилинишини таъминлаш.\n3. Корхоналар ва фуқароларга кенг иқтисодий эркинликлар бериш, уларнинг хўжалик фаолиятига давлатнинг бевосита аралашувидан воз кечиш, иқтисодиётни бошқаришнинг маъмурий-буйруқбозлик усулларини бартараф этиш, иқтисодий омиллар ва раҚбатлантириш воситаларидан кенг фойдаланиш.\n4. Иқтисодиётда моддий, табиий ва меҳнат ресурсларидан самарали фойдаланишни таъминлайдиган чуқур структуравий ўзгаришлар қилиш, рақобатбардош маҳсулотларни ишлаб чиқариш, жаҳон иқтисодий тизимига қўшилиб бориш.\n5. Кишиларда янгича иқтисодий фикрлашни шакллантириш, уларнинг дунёқарашини ўзгартириш, ҳар бир кишига ўз меҳнатини сарфлаш соҳаси ва шаклларини мустақил белгилаш имконини бериш.\nБунда ислоҳотлар инсон манфаатларига мос келган, унинг талаб ва эҳтиёжларини қондиришга ёрдам берган, турмуш даражасини оширишга қаратилган тақдирдагина аҳамиятли бўлишини ҳамиша ёдда тутмоҚимиз лозим.\nСтратегик мақсадларга изчиллик билан эришиб бориш ислоҳ қилишнинг биринчи босқичидаги асосий устувор йўналишларни аниқ ажратиб олиш заруратини келтириб чиқарди. Бунда Ғоят кескин муаммоларни яқин фурсатларда ҳал этишга ёрдам берадиган асосий бўҚинларни топиш муҳим эди.\nБизнинг бозор ислоҳотларини амалга ошириш дастуримиз устувор вазифаларни босқичма-босқич ҳал қилишга асосланади.\nБиринчи босқич - тоталитар ўтмишдан ҳозирги, замонавий бозор муносабатларига ўтишга қаратилган чора-тадбирлар занжиридаги бошланҚич бўҚиндир. Мазкур даврнинг хусусияти ҳам, мураккаблиги ҳам ана шунда.\nБиринчи босқичда иккита ҳал қилувчи вазифани бирданига ҳал қилишга тўғри келди. Бу вазифалар:\n- маъмурий-буйруқбозлик тизимининг оғир оқибатларини енгиш, тангликка барҳам бериш, иқтисодиётни барқарорлаштириш;\n- республиканинг ўзига хос шароитлари ва хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда бозор муносабатларининг негизларини шакллантиришдан иборат.\nУшбу вазифаларни ҳал қилиш учун биринчи босқичда иқтисодиётни дастлабки ислоҳ қилишнинг Ғоят муҳим йўналишларини белгилаб берган асосий устувор йўналишлар сифатида қуйидагиларни алоҳида ажратиб кўрсатиш талаб қилинди.\nБиринчидан, ўтиш жараёнининг ҳуқуқий асосларини шакллантириш, ислоҳотларнинг қонуний-ҳуқуқий базасини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш. Давлат мустақиллигининг ва ҳозирги иқтисодий муносабатларнинг ҳуқуқий пойдевори бўлган Асосий Қонун - Ўзбекистон Республикасининг янги Конституциясини қабул қилиш бош вазифа қилиб қўйилди.\nИккинчидан, қишлоқ хўжалигида мулкчиликнинг янги шаклларини вужудга келтириш, маҳаллий саноат, савдо, маиший хизмат корхоналарини, уй-жой фондини хусусийлаштириш ва давлат тасарруфидан чиқариш, шунингдек, енгил саноат, қурилиш ва транспорт соҳасидаги айрим корхоналарни акциядорлик асосида қайта қуриш ҳисобига кўп укладли иқтисодиёт негизларини яратиш.\nХусусий тадбиркорликни ривожлантириш учун қулай шарт-шароит яратиш, хусусий мулкни ҳимоя қилишнинг конституциявий ҳуқуқлари ва кафолатларини таъминлаш. Давлат хўжаликларини жамоа хўжаликларига ёки мулкчиликнинг давлатга қарашли бўлмаган бошқача шаклларига айлантириш, фермер (деҳқон) хўжаликларини, унча катта бўлмаган кооперативларни, пудратчи ва ижарачи оилавий жамоаларни ривожлантириш ҳисобига қишлоқда ишлаб чиқаришнинг чинакам ширкатчилик шаклларини қайта тиклаш.\nУчинчидан, ишлаб чиқаришнинг пасайиб боришига барҳам бериш, молиявий аҳволнинг барқарорлашувини таъминлаш иқтисодий ислоҳотларни рўёбга чиқаришнинг Ғоят муҳим шарти бўлмоҚи керак эди.\nИқтисодиёт барқарор амал қилиб турган тақдирдагина бозор муносабатларига муваффақиятли ўтиш мумкин. Биринчи босқичда вужудга келаётган вазият тангликни бартараф этиш учун жадал, қаттиқ, баъзан унча одат бўлмаган чоралар кўришни, аҳолининг турмуш даражаси кескин ёмонлашиб кетишига йўл қўймасликни талаб қилди.\nБиринчи босқичда Ғоят муҳим ва биринчи даражали чора-тадбирлар ҳамда устувор йўналишлар сифатида қуйидагилар илгари сурилди.\nМолия ва солиқ сиёсати соҳасида:\n- қаттиқ молиявий сиёсатни амалга ошириш, давлат бюджети дефицитини иложи борича камайтириш, бюджетдан бериладиган дотациялар ва субсидияларнинг барча турларини босқичма-босқич қисқартириб бориш;\n- бюджет маблаҚлари даромад тушганидан кейингина тақсимлаштирадиган йўлдан оҚишмай бориш, биринчи даражали, энг зарур умумдавлат эҳтиёжлари учунгина бюджетдан маблаҚ ажратиш;\n- халқ хўжалиги тармоқларини, айрим корхоналарни ривожлантириш учун бюджетдан пул билан қайтармайдиган қилиб таъминлаш амалиётидан воз кечиш. Ана шу мақсадлар учун инвестиция кредитларидан кенг фойдаланиш;\n- солиқ тизимини такомиллаштириш, бюджет даромадлари барқарор суратда тўлдириб турилишини таъминлайдиган, кичик ва хусусий корхоналарнинг, чет эл капитали иштирокидаги, қишлоқ хўжалик маҳсулотини қайта ишлайдиган ва халқ истеъмоли моллари ишлаб чиқарадиган қўшма корхоналарнинг ривожланишини раҚбатлантирадиган пишиқ-пухта солиқ сиёсатини олиб бориш.\nКредит-пул сиёсати соҳасида:\n- Марказий банк бошчилигида ҳамда кенг тармоқли мустақил тижорат ва хусусий банклар икки босқичли банк тизимини вужудга келтириш, республика ҳудудида йирик чет эл банкларининг бўлимлари ва ваколатхоналарини очиш учун қулай шароит яратиш;\n- барқарор пул муомаласини таъминлаш, кредит ва нақд пул эмиссиясини, жами пул массасининг асоссиз ўсишини кескин чеклаш;\n- Ўзбекистон Республикасининг миллий пулини муомалага киритиш учун зарур иқтисодий ва ташкилий шарт-шароитлар ҳамда имкониятларни яратиш.\nНарх-наво бўйича ва пулнинг қадрсизланишига қарши сиёсат соҳасида:\n- нарх белгилаш тизимини янада тартибга солиш, бозорни тартибга солиб турувчи восита сифатида нархнинг ролини мустаҳкамлаш;\n- нарх-навони эркин қўйиб юборишнинг "эсанкиратадиган" механизми Ўзбекистон учун номақбул эканлигини қатъиян эътироф этган ҳолда, улгуржи ва чакана нархларни босқичма-босқич эркинлаштириш, эркин (келишилган) нархларда сотиладиган товарлар доирасини кенгайтириш йўлини изчил амалга ошириш;\nЗбекистон Республикаси Президенти Ислом Каримовнинг Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатининг қўшма...\n1. /Узбекистон давлат мустакиллигини кулга киритиш йулида.doc


Расулуллоҳга муҳаббат қўйиш – дунё ва охират саодати – oliymahad.uz\nРасулуллоҳга муҳаббат қўйиш – дунё ва охират саодати\nНима учун биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга муҳаббат қўйиб, у кишини севамиз? Чунки, Аллоҳ бизларни зулматдан нурга, залолатдан ҳидоятга шу Зот туфайли олиб чиққандир. Зотан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳ таолонинг шариат қилиб берган динини тўла-тўкис, Раббимиз амр этгани каби етказиб, омонатини мукаммал сизу биз умматларига топширганлар. Бу ишларни биз умматларини жуда ҳам яхши кўрганлари ва меҳр-шафқатларини гўзал бўлганларидан адо этганлар. Бас, шундай экан Аллоҳ таоло У зоти шарифни чиройли мукофотлар билан сийласин. Ўз Расулини севиш ва муборак изларидан эргашишни бизга, фарзандларимизга ва барча инсонларга насиб этсин.\nПайғамбарга севги-муҳаббат деганда нимани тушинмоқ керак? Яъни, ҳар бир мусулмон киши қалбини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга моил қилиб, бошқа барча нарсаларнинг муҳаббатидан У зотга бўлган муҳаббатни устун кўйиш демакдир. Аслида, муҳаббат деганда – муҳаббат қўйилган нарсага мувофиқ бўлган холатни тушунилади. Мойиллик эса – у билан лаззат олиш ва маъқул кўриш демакдир. Худди бир нарсани суратини, овозини ёки бўлмаса таомни суйганга ўхшаш. Инсон ўз ақли билан лаззат олиши ботиний маъно ҳисобланиб, бу солиҳ, олим ва фазл аҳлларини муҳаббатларидир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга бўлган муҳаббатда буларнинг ҳаммаси мужассам бўлмоғи даркор. Бу муҳаббат инсонни зоҳирий ва ботиний гўзаллик, жами улуғлик хислатларини камоли, фазилатларнинг барча тури, энг тўғри йўлда мустақим бўлиши, неъматларнинг давомийлиги ва абадий азобдан халос бўлиш каби маъноларга эга қилади.\nШундай экан, биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга ҳар тарафлама ришталарни боғлаб, қалбимизни ҳиссий ва маънавий, ақлий томондан маърифат ва илм билан, сийратлари ва ҳадисларини ёд олиш ҳамда суннатларига эргашиш орқали муҳаббатларимизни исботи бўлса, суннатларига амал қилиш аъзоларнинг муҳаббати тасдиғи бўлади. Аммо суннатларига эргашса бўлди шуни ўзи муҳаббатга кифоя қилади дейилгани эмас, албатта. Балки муҳаббат қалб ва нафс билан уйғунлашгандагина мукамал ўз ифодасини топади. Шундагина мусулмон одам виждонан қалб амалларини энг яхшисини бажарган бўлади. Шу сабаб инсонларнинг муҳаббат даражалари бир-биридан фарқланади.\nМуҳаббатур-расул вожиб амал эканига қуйидаги оят далолат қилади:\n“Айтинг (эй, Муҳаммад): “Агар оталарингиз, фарзандларингиз, ака-укаларингиз, хотинларингиз, қариндошларингиз, меҳнат билан топган мол-мулкларингиз, касод бўлишидан қўрққан тижоратингиз ва ёқтирган масканларингиз сизлар учун Аллоҳ ва Расулидан (Мадинага ҳижрат қилишдан), Унинг (тоати) йўлидаги жидду-жаҳд қилишдан (кўра) суюклироқ бўлса, (унда) то Аллоҳ ўз амри (азобини) келтиргунига қадар кутиб турингиз! Аллоҳ (эса) фосиқлар қавмини ҳидоят этмагай” (Тавба сураси, 24-оят).\nМазур ояти каримада Аллоҳ ва пайғамбари соллаллоҳу алайҳи васалламга муҳаббат ҳамма нарсаларнинг муҳаббатидан олдин туришликка даъват қилади. Бошқа ояти каримада:\nالنَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ …\n“Пайғамбар мўминларга ўзларидан ҳам ҳақлироқдир…” (Аҳзоб сураси, 6-оят). Яъни, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга бўлган муҳаббатлари бошқа барча нарсаларга қўйган муҳаббатдан кўра устунроқ бўлмагунча имонлари комил бўлмагай, деганидир.\nҲадиси шарифда эса Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сизлардан бирортангиз мен унга ота-онасидан, боласидан ва одамларнинг ҳаммасидан маҳбуброқ бўлмагунимча, мўмин бўла олмайди”, дедилар (Бухорий ривояти).\nУшбу ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг “мўмин бўла олмайди” деганларидан мурод, комил имонли мўмин бўла олмайди, деганларидир. Шу билан биргаликда бу ҳадис мусулмон кишига Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга муҳаббат қўйиш вожиб эканлигига далолат қилади. Шундагина, ҳақиқий имон эгаси, нажот топувчи кишига айланар экан.\nУламоларимиз кишини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга бўлган муҳаббатининг қанчалик чин эканлигига куйидаги ўн иш далолат қилади.\nҲаётлик чоғларида У зотга ёрдам бериш ва вафотларидан кейин суннатларига амал қилиш;\nУ зотнинг суҳбатларига қизиқиш. Бу иш фақат саҳобаларга хос бўлсада, улардан кейинги келган мусулмон авлодига У зотни ҳеч бўлмаса тушда кўришни орзу қилиш орқали ўз исботини топади;\nКўп салавот йўллаш;\nСуннатларига бошқаларни тарғиб этиш;\nСаҳоба ва аҳли байтни яхши кўриш;\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хулқлари билан зийнатланиш;\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларига амал қилишда хаддан ошмаслик.\nАнас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васллам ҳузурларига келиб: “Эй, Аллоҳнинг расули! Қиёмат қачон бўлади?”, деб савол қилди. “Сен қиёматга нимани ҳозирлаб қўйдинг?”, дедилар Пайғамбар алайҳиссалом. Савол берган киши: “Мен Аллоҳ ва унинг Расулини муҳаббатидан бошқа арзигулик ҳеч нарса тайёрламадим”, деб жавоб қилди. Шунда, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Албатта, сен ўзинг яхши кўрганлар билан биргасан, ҳар ким ўзи яхши кўрганлар билан бирга бўлади”, деб марҳамат қилдилар.\nАнас розияллоҳу анҳу: “Биз ислом келгандан кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ушбу сўзларини эшитганчалик хурсанд бўлмаганмиз”, деди.\n713300cookie-checkРасулуллоҳга муҳаббат қўйиш – дунё ва охират саодатиno\nОлдинги“Ҳидоя” китобидаги ўзига хос ибора ва истилоҳларКейингиЎзбекистондаги масжидларда Янги Зеландиядаги террорчилик оқибатида ҳалок бўлганларга бағишлаб тиловатлар қилинди