31.12.2014. Хўжалик судлари томонидан 2012 — 2014 йиллар давомида даъво муддатига оид қонун ҳужжатларини қўлланиши билан боғлиқ суд амалиётини умумлаштириш натижалари ҳақида\nЎзбекистон Республикаси Олий хўжалик судининг 2015 йил иш режасига асосан хўжалик судлари томонидан 2012 — 2014 йиллар давомида даъво муддатига оид қонун ҳужжатларининг қўлланиши билан боғлиқ суд амалиётини умумлаштириш учун хўжалик ишлари ва ушбу масала бўйича хўжалик судларида ўтказилган умумлаштиришлар ўрганиб чиқилди.\n1. Даъво муддатини қўллаш ҳақидаги ариза оғзаки ёки ёзма равишда тақдим этилиши мумкин.\nДаъвогар «Тошкент электр тармоқлари» АЖ номидан Зангиота туман электр таъминоти корхонаси хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар Зангиота тиббиёт бирлашмасидан 9 958027 сўм асосий қарз, 101959 сўм пеня ҳамда 2007 йил май ойидан 2013 йил декабрь ойига қадар бўлган давр мобайнида шартномавий ҳажмлардан ортиқча истеъмол қилган электр энергияси учун 49 263668 сўм жарима ундиришни сўраган.\nСуднинг ажрими билан Тошкент вилоят ғазначилик бошқармаси низонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида ишга жалб қилинган.\nБиринчи инстанция суднинг ҳал қилув қарори билан даъво қисман қаноатлантирилиб, даъвогар фойдасига жавобгардан 9 958027 сўм асосий қарз, 101959 сўм пеня, 14 563325 сўм жарима ундирилган.\nБиринчи инстанция суди даъвогар электр энергиясини шартномада белгиланганидан ортиқча истеъмол қилганлиги учун 49 263668 сўм жарима ундириш талабини муҳокама қилиб, жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш ҳақидаги оғзаки аризасига асосан 2007 йил май ойидан 2011 март ойига қадар бўлган даврга даъво муддатини қўллаб, ушбу талабни 14 563325 сўмга қаноатлантирган.\nЖавобгар даъво муддатини қўллаш ҳақидаги оғзаки ариза билан мурожаат қилганлиги суд мажлиси баённомасида қайд этилган.\nКассация инстанция суди ҳал қилув қарори ва апелляция инстанция суди қарорини бекор қилиб, ишни янгидан кўриш учун биринчи инстанция судига юборган. Кассация инстанцияси судининг бундай қарор қабул қилишига ишни биринчи инстанция судида кўриш жараёнида жавобгар томонидан судга даъво муддатини қўллаш тўғрисида ёзма равишда ариза тақдим қилинмаганлиги асос бўлган.\nБироқ, кассация инстанцияси суди ФКда даъво муддатини қўллаш ҳақида ариза ёзма равишда тақдим этилиши қатъий белгиланмаганлигига эътибор бермаган.\n2. Даъво муддатини қўллаш ва даъво муддатини тиклаш тўғрисидаги аризани кўриш натижаси ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида кўрсатилади.\nДаъвогар «Қурувчи Ёдгор» ХК тугатиш бошқарувчиси хўжалик судига мурожаат қилиб, жавобгар «Кафолат фарм сервис» ХКдан 3 000 000 сўм ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, суднинг 2012 йил 14 февралдаги ҳал қилув қарори билан «Қурувчи Ёдгор» ХК банкрот деб топилиб тугатишга доир иш юритиш бошланган. Хусусий корхона тугатиш бошқарувчиси томонидан корхона молиявий аҳволи таҳлил қилинганда, 2005 йил 25 январда «Кафолат фарм сервис» ХКга қайтариш шарти билан устав фондини шакллантириш учун 3 000 000 сўм пул маблағлари ўтказиб берилганлиги аниқланган. Бироқ ушбу пул маблағлари «Кафолат фарм сервис» ХК томонидан қайтариб берилмаган. Шу сабабли «Қурувчи Ёдгор» ХК тугатиш бошқарувчиси 2012 йил 17 декабрда хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилган.\nДаъво аризасига даъвони тиклаш тўғрисида ариза илова қилиниб, унда даъво муддатини ўтказиб юборилишига «Қурувчи Ёдгор» ХК банкрот деб топилиб, тугатишга доир иш юритиш бошлангандан кейингина корхонанинг молиявий аҳволи таҳлил қилиниб қарздорлик аниқланганлиги асос қилиб келтирилган.\nИш кўрилиши жараёнида «Кафолат фарм сервис» ХК судга ариза билан мурожаат қилиб, кредит уюшмасининг «Қурувчи Ёдгор» ХКдан қарзи мавжуд эмаслигини, шунингдек даъво талабида ундириш сўралаётган пул маблағи бўйича даъво муддати ҳам ўтиб кетганлигини маълум қилиб, даъво муддатини қўллаб, даъвони рад этишни сўраган.\nБиринчи инстанция суди даъвогарнинг даъво муддатини тиклаш тўғрисидаги аризасини қаноатлантиришни рад этиб, жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш ҳақидаги аризасини қаноатлантириб, даъвони рад этган.\nБироқ, ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида даъво муддатини тиклаш тўғрисидаги аризани қаноатлантириш рад этилганлиги ва даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги ариза қаноатлантирганлиги кўрсатилмаган.\nВаҳоланки, Олий хўжалик суди Пленумининг 2007 йил 15 июндаги «Биринчи инстанция судида ишларни кўришда Ўзбекистон Республикаси Хўжалик процессуал кодексининг қўлланилиши тўғрисида»ги қарори 34-бандида хўжалик судлари ХПК 129-моддасининг биринчи қисмида белгиланган, тарафларнинг аризалари ва илтимосномалари суд томонидан ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг фикрлари эшитиб бўлингач, ҳал қилиниши тўғрисидаги қоидага риоя этишлари, ХПК 129-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ аризалар ва илтимосномаларни кўриш натижалари бўйича хўжалик суди ажрим чиқариши лозимлиги, ажримнинг шакли илтимосноманинг мазмуни ва уни кўриб чиқиш натижаларига боғлиқлиги, ажримларга қўйиладиган умумий талаб — маълумотлар суд мажлиси баённомасига киритилишининг мажбурийлиги тушунтирилган.\nПленум қарорининг мазкур бандида берилган тушунтиришдан келиб чиқиб, даъво муддатини тиклаш ҳамда даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризаларни кўриб чиқиш натижалари бўйича ҳам суд оғзаки ажрим чиқаради ва бу тўғрисида суд мажлисининг баённомасига тегишли ёзувлар киритилади. Шу билан бирга ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида даъво муддатини тиклаш ва даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризаларни кўриш натижалари (қаноатлантирилганлиги ёки қаноатлантириш рад этилганлиги) акс эттирилиши лозим.\n3. Даъво муддатини қўллаш тўғрисида ариза билан мурожаат қилинганда, суд аризани қаноатлантириш ёки қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида ажрим чиқарганлиги ҳақидаги маълумотлар суд мажлиси баённомасида кўрсатилиши керак.\nДаъвогар «Барқарор имконият» ХК тугатиш бошқарувчиси хўжалик судига мурожаат қилиб, жавобгар «Ласточка» кредит уюшмасидан 1 982 000 сўм ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, Навоий вилоят хўжалик судининг 2011 йил 22 ноябрдаги ҳал қилув қарори билан «Барқарор имконият» ХК банкрот деб топилиб тугатишга доир иш юритиш бошланган. Хусусий корхона тугатиш бошқарувчиси томонидан корхона молиявий аҳволи таҳлил қилинганда, 2007 йил 31 январда «Ласточка» кредит уюшмасига 1 982 000 сўм омонат учун пул маблағлари ўтказиб берилганлиги аниқланган. Бироқ ушбу пул маблағлари кредит уюшмаси томонидан қайтариб берилмаган.\nШу сабабли «Барқарор имконият» ХК тугатиш бошқарувчиси 2012 йил 25 августда хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилган.\nИш кўрилиши жараёнида «Ласточка» кредит уюшмаси судга ариза билан мурожаат қилиб, кредит уюшмасининг «Барқарор имконият» ХКдан қарзи мавжуд эмаслигини, шунингдек даъво талабида ундириш сўралаётган пул маблағи бўйича даъво муддати ҳам ўтиб кетганлигини маълум қилиб, даъво муддатини қўллаб, даъвони рад этишни сўраган.\nБиринчи инстанция суди жавобгарнинг аризасига асосланиб талаб бўйича даъво муддатини ўтган деб ҳисоблаб, даъвони рад этишни лозим деб топган.\nБироқ, суднинг ҳал қилув қарори қабул қилинган кундаги, яъни 2012 йил 21 сентябрдаги баённомасида жавобгарнинг аризаси юзасидан суд ажрим чиқарганлиги тўғрисидаги маълумотлар мавжуд эмас.\nВаҳоланки, Олий хўжалик суди Пленумининг 2007 йил 15 июндаги «Биринчи инстанция судида ишларни кўришда Ўзбекистон Республикаси Хўжалик процессуал кодексининг қўлланилиши тўғрисида»ги қарори 34-бандининг иккинчи қисмига кўра ХПК 129-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ аризалар ва илтимосномаларни кўриш натижалари бўйича хўжалик суди ажрим чиқаради. Ажримнинг шакли илтимосноманинг мазмуни ва уни кўриб чиқиш натижаларига боғлиқ. Берилган илтимосномалар бўйича чиқариладиган ажримларга қўйиладиган умумий талаб — маълумотлар суд мажлиси баённомасига киритилишининг мажбурийлигидир.\n4. Даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги ариза (илтимоснома)ни қаноатлантиришни рад этиш тўғрисидаги ажрим устидан шикоят (протест) қилинмайди.\nДаъвогар Навоий кон металлургия комбинати ДУК хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар Марказий кон бошқармасидан 34 096 920 сўм жарима ундиришни сўраган.\nБиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори билан даъво аризаси қисман қаноатлантирилган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, иш кўрилиши жараёнида Марказий кон бошқармаси даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги ариза билан мурожаат қилиб, 34 096 920 сўм жарима ундириш тўғрисидаги талаб бўйича даъво муддати ўтиб кетганлиги инобатга олиб, ФК 153-моддасига асосан даъвони рад этишни сўраган.\nБиринчи инстанция суди Марказий кон бошқармасининг даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризасида келтирилган важларни асоссиз деб ҳисоблаб, 2012 йил 26 сентябрда алоҳида ажрим чиқариб илтимосномани қаноатлантиришни рад этган.\nШунингдек, суд мазкур ажримнинг хулоса қисмида ажримдан норози тараф шикоят қилиши, прокурор протест келтириши мумкин деб кўрсатган.\nВаҳоланки, Олий хўжалик суди Пленумининг 2007 йил 15 июндаги «Биринчи инстанция судида ишларни кўришда Ўзбекистон Республикаси Хўжалик процессуал кодексининг қўлланилиши тўғрисида»ги қарори 34-бандининг учинчи қисмида ариза, илтимосномаларни қаноатлантириш ёки рад қилиш тўғрисидаги ажримлар шикоят (протест) қилинмайди деб белгиланган.\nМазкур ҳолатда биринчи инстанция суди даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризани кўриш натижалари бўйича алоҳида ажрим чиқарилмаслигига, шунингдек ариза, илтимосномаларни қаноатлантириш ёки рад қилиш тўғрисидаги ажримлар шикоят (протест) қилинмаслигига эътибор бермаган.\n5. Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси томонидан меҳнатда майибланган фуқароларга тўлаб берилган пенсия тўловларини хўжалик юритувчи субъектлардан регресс тартибда ундириш тўғрисидаги низоларни ҳал этишда ФК 163-моддаси биринчи қисмининг 3-банди қўлланилмайди. Бундай низолар бўйича берилган даъво аризаларига нисбатан ФКнинг 150-моддасида белгиланган умумий даъво муддати қўлланади.\nДаъвогар — Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси Сурхондарё вилоят Жарқўрғон туман бўлими (Жамғарма) хўжалик судига мурожаат қилиб, жавобгар — «Ватанпарвар» ташкилоти Жарқўрғон туман ўқув-спорт техника клуби (Клуб)дан меҳнатда майибланган фуқаро Ю.Ишмуродовга тўланган 4 802 108 сўм пенсия пулини регресс тартибда ундириб беришни сўраган.\nБиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори билан даъво қисман қаноатлантирилган. Жавобгардан даъвогар фойдасига 3 566 813,78 сўм пенсия тўловлари ундирилган, даъвонинг қолган қисми рад этилган.\nКассация инстанцияси судининг қарори билан ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилган.\nАниқланишича, 1978 йилда Клубда ишлаган Ю.Ишмурадов мотокросс машғулотларини ўтказиш жараёнида бахтсиз ҳодиса оқибатида меҳнат қобилиятини йўқотган. Ижтимоий таъминот бўлимининг 1980 йил 8 февралдаги қарори билан унга 3-гуруҳ ногиронлиги бўйича пенсия тайинланган.\nДаъвогар томонидан фуқаро Ю.Ишмурадовга 2010 йил 1 январдан 2014 йил 1 майга қадар жами 4 802 108 сўм пенсия тўланган.\n«Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 66-моддасига мувофиқ, мулк шаклидан қатъи назар, корхоналар ва ташкилотлар корхонанинг айби билан меҳнатда майибланиш ёки касб касаллиги оқибатидаги ногиронлик учун тайинланган пенсияларни тўлаш, шунингдек ходим ушбу Қонуннинг 7-моддасида назарда тутилган пенсия ёшига тўлгунга қадар ушбу Қонун 12-моддасининг «б» — «ж» бандларига мувофиқ тайинланган пенсияларни тўлаш учун иш ҳақи тўлашга мўлжалланган маблағлар ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига харажатларни қопловчи пул ўтказадилар.\nШунингдек, Вазирлар Маҳкамасининг 2005 йил 11 февралдаги 60-сонли Қарори билан тасдиқланган «Ходимларга уларнинг меҳнат вазифаларини бажариши билан боғлиқ ҳолда жароҳатланиши, касб касалликларига чалиниши ёки саломатликнинг бошқа хил шикастланиши туфайли етказилган зарарни тўлаш Қоидалари»га кўра иш берувчи унинг ҳудудида ва унинг ташқарисида, шунингдек иш берувчи берган транспортда ишга келиш ёки ишдан кетиш вақтида ходимнинг соғлиғига меҳнат жароҳати билан етказилган зарар учун иш берувчи моддий жавобгар бўлиши белгиланган.\nҲал қилув қарори қабул қилингунга қадар жавобгар томонидан даъво муддатини қўллаш сўралган.\nБиринчи инстанция суди томонидан даъво муддати қўлланилиб, даъво қисман қаноатлантирилган. Суд даъво талабининг даъво муддати ўтмаган даврда, яъни охирги уч йилда тўлаб берилган пенсия тўловларини ундириш ҳақида тўғри хулосага келган. Бироқ, суд ҳал қилув қарорини асослантиришда ФК 163-моддаси биринчи қисмининг 3-бандига таяниб хатоликка йўл қўйган. ФКнинг 163-моддаси даъво муддати жорий қилинмайдиган талабларга нисбатан қўлланилади.\nМазкур ишдаги низога нисбатан ФКнинг 163-моддаси татбиқ қилинмайди, балки бундай низолар бўйича ФКнинг 150-моддасида назарда тутилган умумий даъво муддати қўлланилади.\n6. ФК 152-моддасининг биринчи қисмига кўра даъво муддатлари ва уларни ҳисоблаш тартиби тарафларнинг келишуви билан ўзгартирилиши мумкин эмас.\nЎзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатасининг Тошкент вилоят ҳудудий бошқармаси ДАТ «Асака» банки Сирғали филиали манфаатида хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, 2003 йил 23 январдаги кредит шартномасини бекор қилишни ва «Osiyo Trans Avto» МЧЖ, «Мадад» суғурта компанияси ва «Sergeli Avtotexservis» ОАЖдан 77 318 349 сўм кредит қарзи ҳамда 10 568 196 сўм фоизни ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, 2003 йил 23 январда ДАТ «Асака» банки Сирғали филиали ва «Osiyo Trans Avto» МЧЖ ўртасида кредит шартномаси тузилган. Унга кўра банк қарздорга 36 ой муддатга 10 дона «Нексия» русумли автомашинани сотиб олиш учун йиллик 30 фоиз устама ҳақи тўлаш шарти билан 106 312 730 сўм кредит маблағи ажратган. Ажратилган кредит маблағини ўз вақтида қайтарилишини таъминлаш мақсадида банк, «Osiyo Trans Avto» МЧЖ ва «Мадад» суғурта компанияси ўртасида 2003 йил 3 январда «Гаров билан таъминланмаган кредитнинг қайтарилмаслик хатарини суғурталаш тўғрисида» суғурта шартномаси тузилган. Унга кўра суғурталовчи томонидан 53 156 365 сўм қийматдаги суғурта полиси тақдим қилинган. Шунингдек, кредит шартномаси бўйича «Osiyo Trans Avto» МЧЖ ўз мажбуриятининг бажарилишини таъминлаш учун банк, «Osiyo Trans Avto» МЧЖ ва «Sergeli Avtotexservis» ОАЖ ўртасида 2012 йил 5 декабрда кафиллик шартномаси тузилган. Унга асосан «Sergeli Avtotexservis» ОАЖ кафил сифатида 80 000 000 сўмга кафиллик тақдим қилган.\n«Osiyo Trans Avto» МЧЖ ўз мажбуриятларини тегишли равишда бажармаган. Шу сабабли Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатасининг Тошкент вилоят ҳудудий бошқармаси банк манфаатида 2012 йил январь ойида хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилган.\nИш кўрилиши жараёнида банк суғурталовчи — «Мадад» суғурта компаниясига нисбатан билдирилган талабдан воз кечган. Кафил — «Sergeli Avtotexservis» ОАЖ эса унга нисбатан талаб ФКнинг 298-моддасига биноан кафиллик билан таъминланган мажбуриятни бажариш муддати келган кундан бошлаб бир йил давомида тақдим қилиниши лозим бўлганлигини, аммо банк ушбу муддат давомида даъво билан судга мурожаат қилмаганлигини важ қилиб, даъво муддати ўтганлиги сабабли даъвони рад этишни сўраган.\nБиринчи инстанция суди банкнинг суғурталовчига нисбатан даъводан воз кечишини қабул қилиб, унга нисбатан иш юритишни тугатган. «Osiyo Trans Avto» МЧЖ ва «Sergeli Avtotexservis» ОАЖдан 77 318 349 сўм кредит қарзи ҳамда 10 568 196 сўм устама фоизини ундириш қисми бўйича даъво муддатини қўллаб, даъвони рад этган.\nАпелляция инстанцияси судининг қарори билан суднинг ҳал қилув қарори бекор қилиниб, даъвони тўлиқ қаноатлантириш ҳақида янги қарор қабул қилинган. Кафилга билдирилган талабга нисбатан даъво муддати қўлланилмаслигига кафиллик шартномасининг 3.1-бандида шартноманинг амал қилиш муддати қарздорлик (кредит, комиссия, фоиз ва пеня) тўлиқ тўлаб берилгандан сўнг тугаши белгиланганлигини асос қилиб кўрсатган.\nАпелляция инстанцияси суди моддий ҳуқуқ нормаларини нотўғри қўллаган.\nФКнинг 149,150-моддаларига кўра, даъво муддати — шахс ўзининг бузилган ҳуқуқини даъво қўзғатиш йўли билан ҳимоя қилиши мумкин бўлган муддатдир. Умумий даъво муддати - уч йил.\nБанк ва «Osiyo Trans Avto» МЧЖ ўртасида тузилган кредит шартномасининг 2.5-бандига биноан кредит суммаси график асосида 2006 йил 23 январга қадар қайтарилиши лозим. Яъни, кафиллик шартномасининг 3.1-бандида шартноманинг амал қилиш муддати қарздорлик (кредит, комиссия, фоиз ва пеня) тўлиқ тўлаб берилгандан сўнг тугаши белгиланган бўлсада, банк кафилга нисбатан 2006 йилнинг 23 январидан бошлаб уч йил давомида, яъни умумий уч йиллик даъво муддатида талаб билдириши лозим эди.\nЎзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Олий хўжалик суди Пленумининг 2006 йил 22 декабрдаги «Кредит шартномаларидан келиб чиқадиган мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ҳақида»ги қарори 36-бандининг иккинчи қисмига кўра асосий мажбурият бўйича даъво муддатларининг ўтиши кафилни жавобгарликка тортишни истисно қилади.\nВаҳоланки, ФК 152-моддасининг биринчи қисмига кўра даъво муддатлари ва уларни ҳисоблаш тартиби тарафларнинг келишуви билан ўзгартирилиши мумкин эмас.\n7. ФК 153-моддасининг иккинчи қисмига кўра даъво муддати суд томонидан фақат низодаги тарафнинг суд қарор чиқаргунича берган аризасига мувофиқ қўлланади.\nДаъвогар «Наманган ҳудудий электр тармоқлари корхонаси» АЖ Учқўрғон туман электр тармоқлари корхонаси 2014 йил 3 ноябрда хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар «Шалдирама» МФЙдан 148 975 200 сўм ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, Учқўрғон туман электр тармоқлари корхонаси ва «Шалдирама» МФЙ электр энергияси таъминоти шартномаси тузилган. «Шалдирама» МФЙ электр энергиясидан фойдаланишда шартномада шартларини бузган ҳолда қоидабузарликка йўл қўйган. Натижада, даъвогар ходимлари томонидан 2011 йил 3 августда далолатнома расмийлаштирилган. Унда ҳисобга олинмаган электр энергияси қайта ҳисоб-китоб қилиниб, жавобгарга 148 975 200 сўм қарздорлик ҳисобланган. Бироқ, жавобгар ушбу қарздорликни ихтиёрий тўлаб бермаганлиги учун даъвогар судга мурожаат қилган.\nБиринчи инстнация судининг ҳал қилув қарори билан даъво рад этилган ва бунга асос қилиб даъвогар ФКнинг 150-моддасида белгиланган умумий уч йиллик даъво муддатини ўтказиб юборилганлиги кўрсатилган.\nБироқ, жавобгар даъво муддатини қўллаш тўғрисида судга ариза бермаган ва бу ҳақда оғзаки мурожаат ҳам қилмаган.\nСуд эса, ўз ташаббуси билан даъво муддатини қўллаб, даъвони рад этган.\nВаҳоланки, ФК 153-моддасининг иккинчи қисмига кўра даъво муддати суд томонидан фақат низодаги тарафнинг суд қарор чиқаргунича берган аризасига мувофиқ қўлланади.\nХудди шундай хатоликка 16-1406/13272, 16-1406/13273, 16-1406/13274-сонли ишларни кўришда ҳам йўл қўйилган.\nДаъвогар Бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси Учтепа туман бўлими хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар «Фотон» АЖ дан 13 800 662 сўм ундиришни сўраган.\nДаъво аризасидан кўринишича, 1942 йилда туғилган фуқаро А. Усманов «Фотон» АЖда меҳнат фаолиятини олиб бораётган вақтда касб касаллигига чалинган. Тиббий меҳнат экспертиза комиссияси томонидан 1994 йил 23 февралда берилган маълумотномага асосан у 2-гуруҳ ногиронлик нафақасига чиқарилган. Шу боис, фуқаро А.Усманов Бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси ҳисобидан 1994 йилдан бошлаб ҳар ойда пенсия олиб келган. Унга Пенсия жамғармаси ҳисобидан 2010 йилнинг январь ойидан 2014 йилнинг октябрь ойига қадар жами 13 800 662 сўм тўланган.\nПенсия жамғармаси жавобгарга талабнома юбориб, унда фуқаро А.Усмановга тўлаб берилган суммани қоплаб беришни сўраган. Бироқ жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирилган. Шу сабабли даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилган.\nИшни кўриш жараёнида жавобгар судга даъво аризаси юзасидан фикр-мулоҳаза тақдим этиб унда талаб асоссиз эканлигини, даъвогар бундай талаб билан биринчи марта 2014 йил 20 ноябрда мурожаат қилганлигини, даъво суммаси 2010 йилнинг январь ойидан 2014 йилнинг октябрь ойига қадар ҳисобланганлигини, аммо Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми 2003 йил 19 декабрдаги 18-сонли қарорининг 6-бандида меҳнат жароҳати туфайли касб лаёқати йўқотилгандан ёки боқувчининг вафотидан сўнг уч йилдан кейин келтирилган даъво талаблари, ариза берилган кунидан олдинги кўпи билан уч йил бўйича қондирилиши белгиланганлигини баён этган.\nБиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори билан даъво тўлиқ қаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига 13 800 662 сўм ундирилган.\nҲал қилув қароридан норози бўлиб, жавобгар томонидан апелляция шикояти берилган. Унда даъво муддати ўтказиб юборилганлиги ва даъвогар уни тиклашни сўрамаганлиги сабабли ҳал қилув қарори бекор қилиниши ва иш бўйича иш юритиш тугатилиши лозимлиги кўрсатилган.\nАпелляция инстанцияси судининг қарори билан ҳал қилув қарори ўзгартирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига 10 307 348 сўм ундирилган. Бундай хулосага келишда ФКнинг 149 ва 150-моддаларига кўра умумий даъво муддати уч йил эканлиги, биринчи инстанцияси суди томонидан жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш ҳақидаги илтимосномаси асоссиз рад қилинганлиги, даъво аризасида 2010 йилнинг январь ойидан 2011 йилнинг декабрь ойига қадар ҳисобланган сумма даъво муддати ўтганлиги сабабли ундирилмаслиги лозимлиги асос қилиб кўрсатилган.\nФКнинг 153-моддасига кўра, бузилган ҳуқуқни ҳимоя қилиш талаби даъво муддатининг ўтганлигидан қатъи назар судда кўриб чиқиш учун қабул қилинади. Даъво муддати суд томонидан фақат низодаги тарафнинг суд қарор чиқаргунича берган аризасига мувофиқ қўлланади. Қўлланиш тўғрисида низодаги тараф баён қилган даъво муддатининг ўтиши суднинг даъвони рад этиш ҳақида қарор чиқариши учун асос бўлади.\nБироқ иш ҳужжатларидан кўринишича, жавобгар судга даъво муддатини қўллаш ҳақидаги ариза билан мурожаат қилмаган. Жавобгар томонидан тақдим қилинган фикр-мулоҳазадаги «даъво суммаси 2010 йилнинг январь ойидан 2014 йилнинг октябрь ойига қадар ҳисобланган, аммо Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми 2003 йил 19 декабрдаги 18-сонли қарорининг 6-бандида меҳнат жароҳати туфайли касб лаёқати йўқотилгандан ёки боқувчининг вафотидан сўнг уч йилдан кейин келтирилган даъво талаблари, ариза берилган кунидан олдинги, кўпи билан уч йил бўйича қондирилиши белгиланган» деган важларини даъво муддатини қўллаш ҳақидаги ариза деб баҳолаб бўлмайди,чунки ФК 153-моддасининг иккинчи қисмига асосан жавобгар суд қарор чиқаргунича суддан даъво муддатини қўллашни сўраши лозим.\n8. Суд низони мазмунан ҳал қилишдан олдин даъво муддатини қўллаш ёки қўлламаслик масаласини ҳал этади. Агар суд даъво муддатини қўлласа, иш мазмунан кўрилмайди.\nДаъвогар «Толмас Саман» ИЧСФнинг тугатиш бошқарувчиси хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар «Ласточка» кредит уюшмасидан 16 945 000 сўм ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, суднинг 2012 йил 14 сентябрдаги ҳал қилув қарори билан «Толмас Саман» ИЧСФ банкрот деб топилиб, тугатишга доир иш юритиш бошланган. ИЧСФнинг тугатиш бошқарувчиси томонидан корхонанинг молиявий аҳволи таҳлил қилинганда, «Ласточка» кредит уюшмасига 2008 йил 12 сентябрда 700 000 сўм, 2008 йил 25 октябрда 300 000 сўм, 2009 йил 2 июнда 15 945 000 сўм пул маблағлари депозитни кўпайтириш учун ўтказиб берилганлиги аниқланган. Бироқ ушбу пул маблағлари кредит уюшмаси томонидан қайтариб берилмаган. Шу сабабли «Толмас Саман» ИЧСФнинг тугатиш бошқарувчиси 2013 йил 28 февралда хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилган.\nИш кўрилиши жараёнида «Ласточка» кредит уюшмаси судга ариза билан мурожаат қилиб, кредит уюшмасининг «Толмас Саман» ИЧСФдан қарзи мавжуд эмаслиги, 2010 йил 9 февралда фирма кредит уюшмаси аъзолигидан чиқарилганлиги, шунингдек даъво муддати ҳам ўтиб кетганлигини маълум қилиб, уни қўллаб, даъвони рад этишни сўраган.\nБиринчи инстанция суди томонидан иш мазмунан кўриб чиқилиб, кредит уюшмаси томонидан «Толмас Саман» ИЧСФ раҳбарининг мурожаатига асосан 16 945 000 сўмлик пул маблағлари тегишли шахсларга ўтказиб берилганлиги аниқланган. Кредит уюшмасининг «Толмас Саман» ИЧСФдан қарзи мавжуд эмаслиги сабабли даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризани қаноатлантириш рад этилган. Шу билан бирга, даъво талабини қаноатлантириш ҳам рад этилган.\nФКнинг 153-моддасига кўра, бузилган ҳуқуқни ҳимоя қилиш талаби даъво муддатининг ўтганлигидан қатъи назар, судда кўриб чиқиш учун қабул қилинади. Даъво муддати суд томонидан фақат низодаги тарафнинг суд қарор чиқаргунича берган аризасига мувофиқ қўлланади. Қўлланиш тўғрисида низодаги тараф баён қилган даъво муддатининг ўтиши суднинг даъвони рад этиш ҳақида қарор чиқариши учун асос бўлади.\nМазкур ҳолатда суд низони мазмунан ҳал қилишдан олдин даъво муддатини қўллаш ёки қўлламаслик масаласини ҳал этиб, агар даъво муддатини қўлласа иш мазмунан қўрилмаслиги керак.\nЎзбекистон Республикасининг Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси жавобгарлар — «Техноиндустрия» ШК ва «СМС» МЧЖга нисбатан даъво аризаси билан мурожаат қилиб, кўчмас мулкни сотиш ҳақида «Техноиндустрия» ШК ва «СМС» МЧЖўртасида 2007 йил 24 апрелда тузилган олди-сотди шартномасини ҳақиқий эмас деб топишни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, Инвестор харажатларини қоплаш мақсадида давлат томонидан мулкдор сифатида «Техноиндустрия» ШКга кўчмас мулк топширилган. Кўчмас мулкни топшириш «ЎзПГС» АЖ акциядорларининг 1998 йил 4 сентябрдаги умумий йиғилиши қарори асосида Давлат мулк қўмитасининг 1998 йил 19 ноябрдаги 178к-пр-сонли буйруғига мувофиқ расмийлаштирилган.\nБироқ, инвесторнинг харажатлари ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топмаганлиги сабабли Тошкент шаҳар хўжалик судида 2011 йил 12 апрелда 10-1021/8326-сонли хўжалик иши бўйича қабул қилинган ҳал қилув қарорига асосан 1998 йил 4 сентябрдаги умумий йиғилиш қарори ҳақиқий эмас деб топилган.\nШунингдек, Тошкент шаҳар хўжалик судининг 2009 йил 16 сентябрдаги 10-0715/12379-сонли хўжалик иши бўйича чиқарилган ҳал қилув қарори билан «Ўзиталмотор», «Такфа», «Тошкент мотор заводи» ва «Ипак Йўли» АЖлари таъсисчиларининг 1998 йил 23-24 июндаги умумий йиғилиш қарори «Ўзиталмотор» АЖнинг устав фонди шакллантирилмаганлиги боис ҳақиқий эмас деб топилган.\nШу сабабли, Ўзбекистон Республикасининг Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси «Техноиндустрия» ШК ва «СМС» МЧЖга нисбатан даъво аризаси билан мурожаат қилган.\nЖавобгар «СМС» МЧЖ судга даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги ариза билан мурожаат қилган.\nБиринчи инстанция судининг 2014 йил 29 августдаги ҳал қилув қарори билан жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризаси қаноатлантирилиб, талабга нисбатан даъво муддати қўлланилиб Қўмитанинг даъвоси рад этилган.\nНизоли олди-сотди шартномасини тузишга акциядорлик жамиятлари таъсисчилари ва акциядорларининг 1998 йилдаги умумий йиғилиш қарорлари асос бўлиб, ушбу йиғилиш қарорлари хўжалик суди томонидан 2009 йил 16 сентябрдаги ҳал қилув қарори билан Қўмитанинг даъвоси асосида ҳақиқий эмас деб топилган. Шу сабабли, суд Қўмита 2009 йилда низоли шартноманинг ноқонунийлиги ҳақида билган ва билиши лозим бўлган деб ҳисоблаб, даъво муддатини қўллаш ҳақида қонуний тўхтамга келган. Бироқ ишнинг мазмунига кириб, қўмита томонидан олди-сотди шартномасини ҳақиқий эмас деб топиш учун даъвода келтирилган важларнинг нотўғрилигига ҳуқуқий баҳо бериб, суд хатоликка йўл қўйган. Чунки ФК 153-моддасининг учинчи қисмига кўра қўлланиш тўғрисида низодаги тараф баён қилган даъво муддатининг ўтиши суднинг даъвони рад этиш ҳақида қарор чиқариши учун асос бўлади.\nШу боис, кассация инстанциясининг қарори билан ҳал қилув қарори ўзгартирилган: унинг асослантирувчи қисмидан Қўмитанинг даъвоси асоссизлиги ҳақидаги сўзлар чиқариб ташланган.\n9. Агар суд даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризани қаноатлантирса, талабнинг даъво муддати ўтган қисмини қаноатлантириш рад этилади.\nДаъвогар Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси Наманган шаҳар бўлими 2014 йил 11 ноябрда хўжалик судига мурожаат қилиб, жавобгар «Наманганвино» АЖдан тўланган 12 253 455сўм пенсия тўловларини регресс тартибида ундиришни сўраган.\nБиринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори билан даъво қисман қаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига 10 613 086 сўм ундирилган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, фуқаро Х.Дедабаев 1984 йил 30 августда меҳнат вазифасини бажариш вақтида майибланган. Даъвогар фуқаро Х.Дедабаевга меҳнатда майибланганлиги учун Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси маблағлари ҳисобидан 2010 йил 1 январдан 2014 йил 1 ноябрь ҳолатига 12 253 455 сўм тўлаб берган.\n«Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида»ги Қонуни 66-моддасининг иккинчи қисмига кўра мулк шаклидан қатъи назар, корхоналар ва ташкилотлар корхонанинг айби билан меҳнатда майибланиш ёки касб касаллиги оқибатидаги ногиронлик учун тайинланган пенсияларни тўлаш, шунингдек ходим ушбу Қонуннинг 7-моддасида назарда тутилган пенсия ёшига тўлгунга қадар ушбу Қонун 12-моддасининг «б» — «ж» бандларига мувофиқ тайинланган пенсияларни тўлаш учун иш ҳақи тўлашга мўлжалланган маблағлар ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига харажатларни қопловчи пул ўтказадилар.\nБироқ, Жамғарма томонидан фуқаро Х.Дедабаевга тўлаб берилган пенсия тўловлари жавобгар томонидан қопланмаган. Шу сабабли, Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси Наманган шаҳар бўлими хўжалик судига мурожаат қилган.\nЖавобгар даъво муддатини қўллаш тўғрисида ариза билан мурожаат қилган.\nСуд жавобгарнинг аризасини қаноатлантирган ва даъво муддатини қўллаган.\nФКнинг 150-моддасига асосан умумий даъво муддати – уч йил.\nБироқ, умумий даъво муддати уч йил бўлсада, суд талабнинг даъво аризаси берилгунга қадар тўланган уч йиллик пенсия тўловларини қоплаш қисмини қаноатлантирмасдан, балки уч йил ўн ойда (2011 йил январдан 2014 йил ноябрга қадар) тўланган қисмини қаноатлантирган.\nШу сабабли суд талабнинг даъво муддати ўтмаган қисмида, яъни Х.Дедабаевга 2011 йил ноябрдан 2014 йил ноябрга қадар тўлаб берилган 9 011 649 сўм пенсия тўловларини жавобгардан ундириши лозим эди.\n10. ФК 154-моддасининг биринчи қисмига асосан даъво муддати шахс ўзининг ҳуқуқи бузилганлигини билган ёки билиши лозим бўлган кундан ўта бошланади. Бунда, шахс деганда фуқаролик муносабатларининг тарафлари тушунилади.\nДаъвогар «Parma Servis» МЧЖ хўжалик судига 2014 йил август ойида даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар «Тоштрансмаҳсусқурилиш» МЧЖдан 40 000 000 сўм асосий қарз ва 12 000 000 сўм пеня ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, 2011 йил 23 майда тарафлар ўртасида пудрат шартномаси тузилган. Ушбу шартнома шартларини бажариш мақсадида жавобгарга 2011 йил 23 майдаги 229-сонли тўлов топшириқномаси билан аванс сифатида 40 000 000 сўм ўтказиб берилган. Аммо жавобгар томонидан шартнома мажбуриятлари бузилган Шу сабабли, жавобгар томонидан мажбурият бажарилиши кечиктирилган ҳар бир кун учун 0,4 фоиз миқдорида, яъни 12 000 000 сўм пеня ҳисобланган.\nИш кўрилиши жараёнида жавобгар даъво муддатини қўллаб, даъвони рад этишни сўраган.\nДаъвогар даъво муддати қўлланишига эътироз билдириб, корхонанинг бош бухгалтери тез-тез алмашиб турганлиги сабабли даъво муддати ўтказиб юборганлиги учун даъво муддатини ўтказиб юбориш сабабларини узрли деб ҳисоблаб, уни тиклашни сўраган.\nБиринчи инстанция суди даъво муддатини тиклаш ҳақидаги аризани қаноатлантиришни рад этиб, даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризани қаноатлантирган ва даъво муддатини қўллаб, даъвони рад этган.\nСуднинг ҳал қилув қарорида ФК 154-моддасининг биринчи қисмига асосан даъво муддати шахс ўзининг ҳуқуқи бузилганлигини билган ёки билиши лозим бўлган кундан ўта бошлаши, корхона бош бухгалтерини алмашиб туриши ўтказиб юборилган даъво муддатини узрли деб ҳисоблашга сабаб бўлмаслиги асос қилиб кўрсатилган.\nБиринчи инстанция суди моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини тўғри қўллаганлиги сабабли аппеляция инстанцияси суди ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдирган.\nДаъвогар «Umid-Axror Fayz» ХК хўжалик судига 2014 йил январь ойида даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар ОАТБ «Агробанк»дан 20 000 000 сўм асоссиз ечиб олинган пул маблағларини ва 2 998 410 сўм жаримани ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, 2011 йил 28 мартда ДСИ томонидан «Umid-Axror Fayz» ХК ва «UzGazOil» МЧЖ ўртасида амалга оширилган тўловлар бўйича текшириш ўтказилган. Текширишда ОАТБ «Агробанк» томонидан 2008 йил 30 ноябрда даъвогарнинг ҳисобварағидан асоссиз «UzGazOil» МЧЖнинг ҳисобварағига 1 000 000 000 сўм пул маблағлари ўтказилганлиги ва банк ўз фойдасига 20 000 000 сўм кўрсатилган хизматлар учун пул маблағи ечиб олган, кейинчалик эса, «UzGazOil» МЧЖ томонидан 1 000 000 000 сўм ХКга қайтариб берилган. Шу сабабли, ХК судга мурожаат қилиб, банкдан асоссиз ечиб олинган 20 000 000 сўмни қайтаришни ҳамда Марказий банк томонидан тасдиқланган 2001 йил 30 июнда 1044-сон билан Адлия вазирлигида рўйхатга олинган Низомга асосан 2 998 410 сўм жарима ундиришни сўраган.\nЖавобгар судга даъво муддати ўтганлиги сабабли даъвони рад этиш ҳақида ариза берган. Даъвогар жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш ҳақидаги аризасига эътироз билдириб, банк томонидан асоссиз амалга оширилган 1 000 000 000 сўмлик операция учун 20 000 000 сўм пул маблағи ечиб олганлигини 2011 йил 28 мартда ДСИ томонидан ўтказилган текшириш вақтида билганлигини баён қилган.\nҲал қилув қарори билан даъво муддати ўтганлиги сабабли даъвони қаноатлантириш рад этилган.\nФК 154-моддасининг биринчи қисмига биноан даъво муддати шахс ўзининг ҳуқуқи бузилганлигини билган ёки билиши лозим бўлган кундан ўта бошлайди.\nСуднинг ҳал қилув қарорига кўра, даъвогар ва «UzGazOil» МЧЖ ўртасида шартнома мавжуд бўлмасада, банк томонидан 1 000 000 000 сўм даъвогарнинг ҳисобварағидан «UzGazOil» МЧЖга ўтказиб берилган. Бу операция учун банк ўз фойдасига 20 000 000 сўм пул маблағларини ечиб олган, ушбу ҳолат юзасидан даъвогарнинг собиқ раҳбари А.Рихсиев банк бошқарувчиси Ш. Бўтаевга арз қилган. Бундан кўринадики, даъвогар банк томонидан унинг ҳисобварағидан 20 000 000 сўм пул маблағи ечиб олганлигидан 2008 йилнинг декабрь ойида хабардор бўлган.\nШу боис, суд даъвогарнинг даъво муддатини қўллаш ҳақидаги аризасини қаноатлантирган.\n11. Даъво муддатининг ўта бошлаши шартнома тарафи бўлган шахс банкрот деб топилиб, суд бошқарувчиси тайинланган кундан эмас, балки шартноманинг ушбу тарафи ўзининг ҳуқуқи бузилганлигини билган ёки билиши лозим бўлган кундан ўта бошлайди.\n«Тошкент тўқимачи комбинати» АЖ тугатиш бошқарувчиси хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «Тошкент тўқимачи комбинати» АЖ, ТИФ Миллий банки ва «Tosh Ross Textil» МЧЖ ўртасида 2007 йил 31 мартда тузилган битимни ҳақиқий эмас деб топишни ва битимни ҳақиқий эмаслиги оқибатини қўллашни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, 2007 йил 31 мартда ТИФ Миллий банки, «Тошкент тўқимачи комбинати» АЖ ва «Tosh Ross Textil» МЧЖ ўртасида келишув тузилган. Унга кўра «Tosh Ross Textil» МЧЖ даъвогар томонидан кредит маблағларига сотиб олинган ускуналарни ўзига қабул қилиб олиши ва бунинг эвазига «Тошкент тўқимачи комбинати» АЖнинг банк олдидаги кредит қарзларини тўлаб бериш мажбуриятини олган.\nХўжалик судининг 2010 йил 22 июндаги ҳал қилув қарори билан даъвогар банкрот деб топилиб, тугатишга доир иш юритиш бошланган ва тугатиш бошқарувчиси тайинланган.\n2013 йилнинг февраль ойида тугатиш бошқарувчиси хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, юқорида қайд қилинган уч томонлама битимни ҳақиқий эмас деб топишни ва битимни ҳақиқий эмаслиги оқибатини қўллашни сўраган.\nИш кўрилиши жараёнида банк ва «Tosh Ross Textil» МЧЖ даъво муддати ўтганлиги сабабли даъвони рад этишни сўраган.\nСуд бошқарувчиси даъво муддати қўлланишига эътироз билдириб, ФКнинг 154-моддасига биноан даъво муддати шахс ўзининг ҳуқуқи бузилганлигини билган ёки билиши лозим бўлган кундан ўта бошлаши, «Тошкент тўқимачи комбинати» АЖ банкрот деб топилгандан кейин у тайинланганлигини, шундан кейингина у бундай битим тузилганлигидан хабардор бўлганлигини маълум қилиб, даъво муддатини ўтказиб юбориш сабабларини узрли деб топиб, уни тиклашни ва даъвони қаноатлантиришни сўраган.\nСуд бундай хулосага келишига ФК 154-моддасининг биринчи қисмига асосан даъво муддати шахс ўзининг ҳуқуқи бузилганлигини билган ёки билиши лозим бўлган кундан ўта бошлашини, шахс деганда фуқаролик муносабатларининг тарафлари тушунилишини, мазкур ҳолатда бундай тараф суд бошқарувчиси эмас, балки «Тошкент тўқимачи комбинати» АЖ ҳисобланилишини, битим тузилган пайтдан судга даъво билан мурожаат қилгунга қадар 6 йил ўтганлигини асос қилиб келтирган.\nБиринчи инстанцияси суди моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини тўғри қўллаганлиги сабабли аппеляция инстанцияси суди ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдирган.\n12. Агар даъво аризаси суд томонидан қайтарилган бўлса, даъво қўзғатилгунга қадар ўта бошлаган даъво муддати умумий тартибда давом этади.\nДаъвогар «Навоий кон-металлургия комбинати» ДУК хўжалик судига 2012 йил март ойида даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар «Ўзбекистон темир йўллари» ДАТКдан 3 391 960 сўм жаримани ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, «Ўзбекистон темир йўллари» ДАТКнинг «Тинчлик» бекатидаги 090979 ва 290987-сонли вагонларни топшириш ва қайта қабул қилиш тўғрисидаги қайдномасига асосан 2011 йилнинг сентябрь ойида «Тинчлик» бекатида туриб қолган вагонлар учун 3 391 960 сўм жарима ҳисобланиб, «Навоий кон-металлургия комбинати» ДУКнинг ҳисоб рақамидан ечиб олинган.\nЖавобгар даъвогарнинг ҳаракатидан норози бўлиб 2011 йилнинг 17 ноябрида талабнома юбориб пул маблағларини қайтаришни сўраган. Жавобгар талабномага 2011 йил 31 декабрдаги хат билан рад жавоби берган. Ушбу хат даъвогар томонидан 2012 йил 10 январда қабул қилиб олинган.\nШу сабабли, даъвогар хўжалик судига 2012 йил 6 февралда даъво аризаси билан мурожаат қилган. Хўжалик судининг 2012 йил 10 февралдаги ажрими билан даъво аризаси қайтарилган.\nДаъвогар 2012 йил 16 мартда қайтадан даъво аризаси билан мурожаат қилиб, унга ўтказиб юборилган даъво муддатини узрли деб топиш ва даъво муддатини тиклаш ҳақидаги аризани илова қилган. Аризада даъво аризаси аввалроқ берилганлиги, аммо суд (почта) харажати бошқа ҳисоб рақамига ўтказилганлиги сабабли ХПК 118-моддасининг 5-бандига асосан қайтарганлиги, ҳозирда камчилик бартараф этилиб қайтадан мурожаат қилинганлиги важ қилиб келтирилган.\nИш кўрилиши жараёнида жавобгар даъво муддати ўтганлиги сабабли даъво муддатини қўллаб, даъвони рад этишни сўраган.\nБиринчи инстанция суди даъво муддатини тиклаш ҳақидаги аризани қаноатлантиришни рад этиб, даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги аризани қаноатлантирган ва даъвони рад этган.\nСуд даъво муддатини қўллашга ФКнинг 150 ва 151-моддаларига кўра умумий даъво муддати уч йил, айрим турдаги талаблар учун қонунларда умумий даъво муддатига қараганда қисқартирилган ёки узайтирилган махсус даъво муддатлари белгиланиши мумкинлигини, Ўзбекистон Республикаси Темир йўл уставининг 115-моддасига биноан темир йўлга нисбатан даъвогар фақат эътирозни қаноатлантиришни тўлиқ ёки қисман рад этиш тўғрисидаги жавоб олингандан сўнг икки ой давомида ваколатли судга бериши мумкинлигини, ФК 158-моддасининг биринчи қисмида, агар даъво суд томонидан кўрилмасдан қолдирилган бўлса, даъво қўзғатилгунга қадар ўта бошлаган даъво муддати умумий тартибда давом этиши белгиланганлигини асос қилиб келтирган.\n13. Даъво муддатининг ўтиши мажбур шахс қарзни тан олганлигини кўрсатувчи ҳаракатларни қилиши билан узилади.\nЎзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатасининг Тошкент вилоят ҳудудий бошқармаси «Hermest Plast» МЧЖ манфаатида хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетидан 17 889 807 сўм ундиришни сўраган.\nБиринчи инстанция суднинг ҳал қилув қарори билан даъвони қаноатлантириш рад этилган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, МЧЖ ва университет ўртасида 2009 йил 12 ноябрда пудрат шартномаси тузилган. Унга кўра МЧЖ ўз зиммасига 23 323 083 сўмлик қурилиш ишларини бажариш мажбуриятини олган.\n2009 йил 20 ноябрда тарафлар ўртасида шартномага қўшимча келишув имзоланиб, унда бажариладиган ишларнинг қиймати 38 300 000 сўм миқдорида белгиланган.\nБажарилган ишларни топшириш қабул-қилиш далолатномаларида МЧЖ томонидан 38 266 323 сўмлик ишлар амалга оширилганлиги қайд этилган.\nТошкент шаҳар Яккасарой туман прокуратурасининг топшириқ хати асосида ОАТБ «Ўзсаноатқурилишбанк» томонидан ўтказилган назорат ўлчови хулосасига кўра Ф-2 далолатномаларидаги бажарилган иш ҳажми билан ҳақиқий ўлчов ҳажми таққосланганда 20 375 516 сўм бажарилган иш ҳажми чиқариб ташланган. Натижада ҳақиқий бажарилган ишлар қиймати 17 889 807 сўм миқдорида белгиланган.\nЖавобгар томонидан бажарилган ишлар ҳақи тўлаб берилмаганлиги сабабли даъвогар 2014 йилнинг февраль ойида судга даъво билан мурожаат қилган.\nИш кўрилиши жараёнида жавобгар судга ариза тақдим этиб, даъво муддати ўтганлиги сабабли даъвони рад этишни сўраган. Суд ушбу аризани қаноатлантириб, даъвони рад этиш ҳақида ҳал қилув қарори қабул қилган.\nШартноманинг 2-бандида бажарилган ишларнинг қиймати бажарилган ишларни топшириш қабул-қилиш далолатномалари асосида тўлаб берилиши белгиланган.\nТарафлар томонидан бажарилган ишларни топшириш қабул-қилиш далолатномалари 2009 йилнинг ноябрь ойида расмийлаштирилган.\nШу боис, суд даъво муддатини бошланиш вақтини 2009 йилнинг декабрь ойидан ҳисоблаган ва уч йиллик даъво муддати ўтганлиги сабабли даъвони қаноатлантиришни рад этган.\nБироқ биринчи инстанция суди МЧЖ ва университет ўртасида 2012 йил 24 апрель ва 24 декабрда таққослаш далолатномаси имзоланганлигига эътибор бермаган.\nВаҳоланки, ФКнинг 157-моддасига кўра даъво муддатининг ўтиши белгиланган тартибда даъво қўзғатилиши билан, шунингдек мажбур шахс қарзни тан олганлигини кўрсатувчи ҳаракатларни қилиши билан узилади. Узилишдан кейин даъво муддатининг ўтиши янгидан бошланади, узилишгача ўтган вақт эса - янги муддатга қўшилмайди.\nШу боис, кассация инстанцияси судининг қарори билан ҳал қилув қарори бекор қилиниб, иш кўриб чиқилган ва тарафлар ўртасида тузилган пудрат шартномаси ҳамда қўшимча келишув белгиланган тартибда Ғазначиликда рўйхатга олинмаганлиги асос қилиниб даъвони рад этиш ҳақида янги қарор қабул қилинган.\n14. Ходимлар масъулиятсизлиги натижасида даъво муддатининг ўтиб кетганлиги узрли сабаб ҳисобланмайди ва даъво муддатини тиклашга асос бўлмайди.\nДаъвогар Бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси Наманган шаҳар бўлими (Жамғарма) 2013 йил 3 июлда хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар «Нотўқимачи» АЖдан тўланган16 006790сўм пенсия пулини регресс тартибида ундиришни сўраган.\nБиринчи инстанция судининг 2014 йил 22 декабрдаги ҳал қилув қарори билан даъво қисман қаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига 10 613 086 сўм ундирилган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, «Нотўқимачи» АЖда содир бўлган бахтсиз ходиса туфайли жамият ходимлари М.Рахмонов, М.Исаков, Т.Хашимов, А.Исамиддинов ва М.Тошпўлатовлар ногирон бўлиб қолганлар. Мазкур шахсларга Жамғарма маблағлари ҳисобидан пенсия пуллари тўланган. 2010 йил январь ойидан 2013 йилнинг май ойига қадар тўлаб берилган 16 006 790 сўм пенсия пуллари «Нотўқимачи» АЖ томонидан Жамғармага ўтказилмаган.\n«Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида»ги Қонуни 66-моддасининг иккинчи қисмига кўра мулк шаклидан қатъи назар, корхоналар ва ташкилотлар корхонанинг айби билан меҳнатда майибланиш ёки касб касаллиги оқибатидаги ногиронлик учун тайинланган пенсияларни тўлаш, шунингдек ходим ушбу Қонуннинг 7-моддасида назарда тутилган пенсия ёшига тўлгунга қадар ушбу Қонун 12-моддасининг «б» — «ж»-бандларига мувофиқ тайинланган пенсияларни тўлаш учун иш ҳақи тўлашга мўлжалланган маблағлар ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига харажатларни қопловчи пул ўтказадилар.\nШу сабабли Жамғарма хўжалик судига мурожаат қилган.\nЖавобгар даъво муддатини қўллаб, даъвони рад этиш тўғрисида ариза билан, даъвогар эса ўтказиб юборилган даъво муддатини тиклаш тўғрисидаги илтимоснома билан мурожаат қилган.\nСуд жавобгарнинг аризасини қаноатлантиришни рад этиб, даъвогарнинг илтимосномасини қаноатлантирган.\nФКнинг 159-моддасига кўра башарти, суд даъво муддатининг ўтказиб юборилганлиги сабабини узрли деб топса, бузилган ҳуқуқ ҳимоя қилиниши керак. Даъво муддатини ўтказиб юбориш сабаблари даъво муддатининг охирги олти ойида, бу муддат олти ойга тенг ёки олти ойдан кам бўлса, даъво муддатида юз берган бўлса, улар узрли деб ҳисобланиши мумкин.\nМазкур ҳолатда суд ўтказиб юборилган муддатни узрли деб топиш учун жавобгар томонидан пул маблағларини ўз вақтида ўтказиб берилмаганлиги ҳолати Жамғарма директорининг буйруғига асосан ўтказилган текширишда аниқланганлиги ва Жамғарманинг ходимлари томонидан тегишли тўловларни даъво муддати даврида жавобгардан ундириш чораларини кўришда масъулиятсизликка йўл қўйилганлигини асос қилиб кўрсатган. Ваҳоланки, ходимларнинг масъулиятсизлиги даъво муддатини ўтказиб юборилганлиги учун узрли сабаб ҳисобланмайди.\n15. Суд томонидан даъво муддати тикланиши учун, унинг сабаблари даъво муддатининг охирги олти ойида, бу муддат олти ойга тенг ёки ундан кам бўлса, даъво муддатида юз берган бўлиши ва ушбу ҳолат суд томонидан узрли деб топилган бўлиши лозим.\nДаъвогар «Agromaks invest plus» МЧЖ тугатиш бошқарувчиси 2012 йил 8 февралда хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар «Ўрта Бўз ЯНА» ФХдан 2 000 000 сўм асосий қарз ва 2 000 000 сўм пеня ундиришни сўраган.\nБиринчи инстанция судининг 2012 йил 6 мартдаги ҳал қилув қарори билан даъво қисман қаноатлантирилган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, «Agromaks invest plus» МЧЖ ва «Ўрта Бўз ЯНА» ФХ ўртасида 2008 йил 25 майда олди-сотди шартномаси тузилган. Унга кўра, МЧЖ ФХга 1 дона 34 000 000 сўмлик «МТЗ-80Х» русумли тракторини 2008 йил 25 июндаги топшириш-қабул қилиш далолатномасига асосан топширган. Бироқ, фермер хўжалиги олинган трактор ҳақининг 2 000 000 сўмини тўламаган ва шартнома мажбуриятларини лозим даражада бажармаган. ФХнинг МЧЖдан қарздорлиги тарафлар ўртасида тузилган шартнома, ҳисобварақ-фактура, ишончнома, далолатнома ва ишдаги ҳужжатлар билан ўз исботини топган.\nДаъво аризасига ўтказиб юборилган даъво муддатини тиклаш тўғрисида илтимоснома илова қилинган. Унда Тошкент вилоят хўжалик судининг 2011 йил 21 ноябрдаги ҳал қилув қарори билан «Agromaks invest plus» МЧЖ банкрот деб топилиб, тугатишга доир иш юритиш бошланганлиги сабабли ўз вақтида судга мурожаат қилиш имконияти бўлмаганлиги важ қилиб келтирилган. Ушбу ҳолат суд томонидан узрли сабаб сифатида баҳоланиб, даъво муддати тикланган.\nБироқ биринчи инстанция суди тарафлар ўртасида шартнома 2008 йил 25 майда тузилганлигига, мулк 2008 йил 25 июнда далолатнома асосида топширилганлигига, МЧЖ эса 2011 йил 21 ноябрда банкрот деб топилганлигига эътибор бермаган.\nФКнинг 159-моддасига мувофиқ, башарти, суд даъво муддатининг ўтказиб юборилганлиги сабабини узрли деб топса, бузилган ҳуқуқ ҳимоя қилиниши керак. Даъво муддатини ўтказиб юбориш сабаблари даъво муддатининг охирги олти ойида, бу муддат олти ойга тенг ёки олти ойдан кам бўлса, даъво муддатида юз берган бўлса, улар узрли деб ҳисобланиши мумкин.\nБундан ташқари, МЧЖнинг банкрот деб топилганлиги ва тугатишга доир иш юритиш бошлангандан сўнг тугатиш бошқарувчиси томонидан қарздорлик аниқланганлиги важи даъво муддатини тиклаш учун асос бўлмайди.\n16. Даъвогарнинг даъво муддатини тиклаш тўғрисидаги аризаси, агар жавобгар томонидан даъво муддатини қўллаш тўғрисида ариза берилган бўлса, ушбу ариза билан бирга муҳокама қилинади. Даъвогар даъво муддатини тиклаш тўғрисида ариза билан мурожаат қилмаса, суд ўз ташаббуси билан бу масалани кўриб чиқишга ҳақли эмас. Апелляция, кассация ва назорат инстанцияларида даъво муддатини тиклаш тўғрисидаги ариза кўриб чиқилмайди.\nТошкент шаҳар адлия бошқармаси «Zangiotaagrotex» МЧЖ манфаатида хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «Gem Group» МЧЖдан 104 000 000 сўм асосий қарз ва 52 000 000 сўм пеня ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, 2009 йил 16 мартда МЧЖ ва жавобгар ўртасида шартнома тузилган. Унга кўра «Zangiotaagrotex» МЧЖ 2009 йил 17 мартда «Gem Group» МЧЖга 20 дона қиймати 104 000 000 сўм бўлган «КХУ4Б» — русумли культиваторларни етказиб берган. Шартноманинг 4.2-бандида тўлов кечиктирилган ҳар бир кун учун 0,5 фоиз, аммо амалга оширилмаган тўловнинг 50 фоизидан ошмаган ҳолда пеня тўланиши назарда тутилган. Жавобгар томонидан қабул қилиб олинган маҳсулот учун тўлов амалга оширилмаган. Шу сабабли Тошкент шаҳар адлия бошқармаси «Zangiotaagrotex» МЧЖ манфаатида хўжалик судига 2013 йил май ойида даъво аризаси билан мурожаат қилган.\nИш кўрилиши жараёнида жавобгар даъво муддати ўтганлиги сабабли даъвони рад этиш тўғрисида ариза билан мурожаат қилган.\nБиринчи инстанция суди даъво муддатини қўллаб даъвони қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида ҳал қилув қарори қабул қилган.\nДаъвогар ҳал қилув қароридан норози бўлиб, судга апелляция шикояти билан мурожаат қилган. Унда ФКнинг 159-моддасида суд даъво муддатининг ўтказиб юборилганлиги сабабини узрли деб топса, бузилган ҳуқуқ ҳимоя қилиниши кераклиги белгиланганлигини, аммо суд даъво муддатини ўтказиб юбориш сабабларини ўрганмаганлигини важ қилиб келтирган. Шунингдек, даъво аризаси билан ўз вақтида мурожаат қилмаганлигига МЧЖнинг ҳисобварағида пул маблағлари бўлмаганлигини ва жавобгарнинг манзилини билмаганлигини, МЧЖ 2010 йилнинг март, август, октябрь ойларида ва 2013 йилнинг февраль ойида жавобгарга талабнома билан мурожаат қилганлигини, аммо ушбу талабномалар оқибатсиз қолдирилганлигини маълум қилиб, даъво муддатини тиклаб, ишни кўриб чиқишни сўраган.\nАпелляция инстанцияси суди даъвогар судга ўтказиб юборилган даъво муддатини тиклаш ҳақида арз қилмаганлигини, апелляция инстанцияси судида эса бундай арз қабул қилинмаслигини, чунки ўтказиб юборилган даъво муддатини тиклаш масаласи жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш ҳақидаги аризаси билан бирга муҳокама қилиниши лозимлигини қарорда кўрсатган.\n17. Ўзбекистон Республикаси Темир йўл уставининг 156-бандига кўра юк жўнатувчи ва юкни олувчиларга нисбатан ушбу уставдан келиб чиққан даъво аризалари хўжалик судига 6 ой ичида тақдим этилиши мумкин. 6 ойлик муддат юк ташиш режасини бажармаганлик учун жарима ундириш белгиланганда – жаримани тўлаш учун белгиланган 5 кунлик муддат ўтгандан сўнг ҳисобланади.\nЎзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси Бухоро минтақавий темир йўл узели манфаатида хўжалик судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «Қизиқумцемент» АЖдан 173 446 650 сўм ундиришни сўраган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, «Қизиқумцемент» АЖ 2013 йилнинг июнь ва август ойларида Бухоро минтақавий темир йўл узелига қарашли Бинокор темир йўл бекати орқали «Клинкер» маҳсулотини вагонларда ташиш режасини тасдиқлаб берган. Бироқ АЖ томонидан ташиш режаси бажарилмаган.\nАЖ томонидан ташиш режаси бажарилмаганлиги учун 2013 йилнинг июнь ойи учун 164 751 300 сўм ва август ойи учун 8 695 350 сўм, жами 173 446 650 сўм жарима ҳисобланган.\nШу сабабли Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси Бухоро минтақавий темир йўл узели манфаатида 2014 йил 8 январда хўжалик судига даъво аризаси берган.\nИш кўрилиши жараёнида «Қизиқумцемент» АЖ судга даъво муддатини қўллаш тўғрисидаги ариза билан мурожаат қилган.\nБиринчи инстанция суди даъво муддатини қўллаб, даъво талабининг 164 751 300 сўм қисмини қаноатлантиришни рад этиб, 8 695 350 қисмини қаноатлантирган.\nСуд бундай хулосага келишда Ўзбекистон Республикаси Темир йўл уставининг 156-бандига таянган. Унга кўра темир йўлнинг ушбу уставидан келиб чиққан юк жўнатувчи ва юкни олувчиларга нисбатан даъво аризалари белгиланган судловга тегишлилик асосида хўжалик судига 6 ой ичида тақдим этилиши мумкин. Ушбу 6 ойлик муддат юк ташиш режасини бажармаганлик учун жарима ундириш белгиланганда – жаримани тўлаш учун белгиланган 5 кунлик муддат ўтгандан сўнг ҳисобланади.\nФК 151-моддасининг биринчи қисмига асосан айрим турдаги талаблар учун қонунларда умумий даъво муддатига қараганда қисқартирилган ёки узайтирилган махсус даъво муддатлари белгиланиши мумкин.\nБиринчи инстанция суди юқорида қайд этилган Уставнинг 156-бандидан келиб чиқиб, даъво муддатини ўта бошлашини 2013 йил июль ойидан ҳисоблаган. Шу сабабли, даъво муддати июнь ойида юк ташиш режаси бажарилмаганлиги натижасида ҳисобланган жарима суммасига нисбатан қўлланилган.\n18. Жамият иштирокчилари умумий йиғилишининг қарорини ҳақиқий эмас деб топиш ҳақидаги аризалар учун икки ойлик махсус даъво муддати қўлланилади.\nДаъвогар — Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси Андижон вилоят ҳудудий бошқармаси судга мурожаат қилиб, жавобгарлар — «Асака диёр» МЧЖ ва «Ўзсаноатқурилишбанк»нинг Бунёдкор филиалига нисбатан 2010 йил 2 декабрдаги ва 2011йил 5 майдаги умумий йиғилиш қарорларини ҳамда 2011 йил 24 мартдаги кредит шартномасини ҳақиқий эмас деб топишни сўраган.\nЖавобгар — банк вакиллари даъво муддатини қўллашни сўраган.\nСуд томонидан даъво муддати қўлланилган ва даъво рад этилган.\nИш ҳужжатларидан кўринишича, 2010 йил 2 декабрь ва 2011 йил 5 май кунлари жамиятнинг умумий йиғилиши ўтказилиб, унда банкдан 150 000 000 ва 100 000 000 сўм кредит олиш ва жамият таъсис ҳужжатларига ўзгартириш киритиш масаласи муҳокама қилиниб, қарор қабул қилинган.\nЖамият ва банк ўртасида 2011 йил 24 мартда кредит шартномаси тузилиб, жамиятга 100 000 000 сўм кредит ажратилган.\nДаъвогар суд мажлисида жамият устав фондининг 34,86 фоизи давлат улушидан иборатлиги, жамиятнинг умумий йиғилишларида даъвогар вакиллари иштирок этмаганлиги, умумий йиғилишларнинг ўтказилганлиги ва кредит шартномаси тузилганлиги ҳақида 2014 йил май ойида хабардор бўлганлиги тўғрисида важлар келтириб, ўтказиб юборилган муддатни тиклашни сўраган.\n«Масъулияти чекланган ва қўшимча масъулиятли жамиятлар тўғрисида»ги Қонуннинг 41-моддасига мувофиқ, жамият иштирокчилари умумий йиғилишининг ушбу қонун ва бошқа қонун ҳужжатлари, жамиятни устави талаблари бузилган ҳолда қабул қилинган ҳамда жамият иштирокчиларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузадиган қарори овоз беришда иштирок этмаган ёки баҳсли қарорга қарши овоз берган жамият иштирокчисининг аризасига кўра суд томонидан ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин. Бундай ариза жамият иштирокчиси қабул қилинган қарор тўғрисида билган ёки билиши лозим бўлган кундан эътиборан икки ой ичида берилиши мумкин. Агар жамият иштирокчиси шикоятга сабаб бўлган қарорни қабул қилган жамият иштирокчиларининг умумий йиғилишида иштирок этган бўлса, мазкур ариза шундай қарор қабул қилинган кундан эътиборан икки ой ичида берилиши мумкин.\nДаъвогарнинг юқорида кўрсатилган важлари суд томонидан инобатга олинмаган, чунки хўжалик жамиятлари устав жамғармасидаги давлат активлари пакетлари (улушлари)ни бошқариш бўйича фаолиятни амалга ошириш тартиби ҳақидаги низомга ҳамда даъвогарнинг 2007 йил 13 сентябрдаги буйруғига асосан, жамиятга ишончли вакил бириктирилган ва турли буйруқлар билан ишончли вакил янгиланиб келган. Мазкур ишончли вакилларга ҳар ойда ҳисоботларни ўз вақтида тақдим этиб бориш ва белгиланган тартибда юқори турувчи идорага ҳисобот тақдим этиш вазифалари юклатилган. Ушбу шахсларнинг ўз вазифаларини лозим даражада бажармаганлиги ва натижада даъво муддатининг ўтиб кетганлиги даъво муддатини тиклаш учун асос бўла олмайди.\nШу сабабли, суд томонидан асосли равишда даъво муддати қўлланилиб, даъво муддатини тиклаш тўғрисидаги ариза қаноатлантирилмасдан қолдирилган ва даъво рад этилган.\n19. ФКнинг 2-моддасига кўра, бир тарафнинг иккинчи тарафга маъмурий бўйсунишига асосланган мулкий муносабатларга, шу жумладан солиқ, молиявий ва бошқа маъмурий муносабатларга нисбатан фуқаролик қонун ҳужжатлари қўлланилмайди, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.\nАндижон вилоят Стандартлаштириш ва метрология бошқармаси хўжалик судига 2013 йилнинг май ойида ариза билан мурожаат қилиб, «Метан Моторс» МЧЖга нисбатан 1 010 413 206 сўм молиявий жарима қўллашни сўраган.\nБиринчи инстанция суднинг ҳал қилув қарори билан арз қилинган талаб қисман қаноатлантирилиб, МЧЖга нисбатан 999 700 152 сўм молиявий жарима қўлланилган.\nИш апелляция инстанция суди томонидан кўрилмаган.\nИшдаги ҳужжатлардан кўринишича, жиноят иши бўйича тергов органининг 2012 йил 12 ноябрда чиқарилган қарорига асосан «Ўзтрансгаз» АКга қарашли «Автогазтаъминот» ШКнинг молия-хўжалик фаолияти юзасидан МЧЖнинг автомобилларга газ тақсимлаш компрессор шахобчасида текшириш ўтказилган.\nТекширишда МЧЖ томонидан 2009 йил 11 майдан 2009 йил 23 декабрга қадар ҳамда 2012 йил 24 декабрдан 2013 йил февралга қадар мажбурий тарзда сертификатлаштириш лозим бўлсада, сертификатлаштирилмаган ҳолда 1 021 413 209 сўмлик сиқилган табиий газ сотилганлиги аниқланиб, бу ҳақда 2013 йил 2 майда далолатнома тузилган.\nАндижон вилоят стандартлаштириш ва метрология бошқармаси томонидан содир этилган ҳуқуқбузарлик учун 1 021 413 209 сўм молиявий жарима ҳисобланган ва ушбу суммани ихтиёрий тўлаш учун МЧЖга 2013 йил 17 майда талабнома юборилган.\nБироқ, ҳисоблаган молиявий жарима МЧЖ томонидан ихтиёрий тўланмаганлиги сабабли, Андижон вилоят Стандартлаштириш ва метрология бошқармаси хўжалик судига ариза билан мурожаат қилган.\n«Метан Моторс» МЧЖ ишни биринчи инстанция судида кўриш жараёнида судга ариза билан мурожаат қилиб, текширишда аниқланган 2009 йил 11 майдан 2009 йил 23 декабрга қадар бўлган давр учун ҳисобланган молиявий жаримани қўллаш учун ФКда белгиланган уч йиллик даъво муддати ўтганлигини маълум қилиб, ушбу давр учун ҳисобланган молиявий жарима ундириш қисмини рад этишни сўраган.\nСуд МЧЖнинг ФКда белгиланган уч йиллик даъво муддати ўтганлиги сабабли, даъво муддатини қўллаш ҳақида берган аризасини қаноатлантиришни рад этган. Чунки ФК 2-моддасининг олтинчи қисмида бир тарафнинг иккинчи тарафга маъмурий бўйсунишига асосланган мулкий муносабатларга, шу жумладан солиқ, молиявий ва бошқа маъмурий муносабатларга нисбатан фуқаролик қонун ҳужжатлари қўлланилмайди, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно эканлиги белгиланган.


Бошқалар биздан зўрми?.. - Hidoyat.uz\nБошқалар биздан зўрми?..\nАсосий саҳифа Мақолалар Бошқалар биздан зўрми?..\nЧоп этилди Iyun 22, 2020 Бошқалар биздан зўрми?..da fikr bildirishni o'chirish\nБир неча ой бурун ижтимоий тармоқларда сўнгги усмоний султон Абдулҳамид Иккинчи билан боғлиқ ўта таъсирли воқеа машҳар бўлди. У кўпчиликнинг ёдида: султоннинг ҳузурига бир одам келиб, унинг салобати қаршисида титраб-қақшаб турганча: “Султоним, сиз мендан қарздорсиз”, дейди. Султон ажабланиб, қанақа қарздорлик ҳақида гапираётганини сўраганида у одам тушига Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам кириб, “Абдулҳамидимиз ҳар кеча бизга салавот айтар эди. Бу кеча унутди. Унга айт, сенинг қарзингни тўлаб қўйсин” дедилар”, дейди. Султон шу гапни уч марта қайтартириб, уч ҳамён тилло беради.\nҲақиқатан, таъсирли воқеа. Бу қайсидир сериалдан кесиб олинган лавҳа. Томошабинни чиндан ҳам тўлқинлантириб юборади. Шу роликни кўрган киши борки салавотни кўпайтиришни хоҳлаб қолади.\nЛавҳани кўраётиб ўйладим. Бизнинг боболаримизда шунга ўхшаш ҳодисалар бўлмаганми? Унда нега ҳеч ким ана шундай таъсирчан лавҳаларни яратишни ўйламаяпти. Натижада ёшу кекса араб, турк, форс манбаларини кўришга мажбур бўляпти ва “Ҳаа, уларнинг тақвоси, иймон-эътиқоди зўр-да, барибир”, деган хулосага келаяпти.\nБу битта фикр. Иккинчиси, собиқ шўро замонида Қозоғистон Республикаси Марказий Комитетининг Биринчи Котиби бўлган Динмуҳаммад Қунаевнинг иккита ибратли гапини эшитганман. Биринчиси: “Биз, тириклар ўликларнинг кўзларини юмамиз, ўликлар эса биз, тирикларнинг кўзларини очади”. Иккинчиси, У чекка бир қишлоққа бориб қолганида, йўлини бир аёл тўсиб унга: “Менинг еттита ўғлим бор. Ана шу еттовига атаб еттита янги ёстиқ тикиб қўйганман. Менинг орзуйим: ана шу етти ёстиққа пойқадамингиз тегса, уларни бирма-бир босиб ўтсангиз”, дейди. Қунаев аёлга: “Боврим-ов, одам бош қўядиган ёстиқни оёқ билан босиб бўладими?” дейди. Аёл эса гапида маҳкам туриб олади. Шунда Қунаев кекса ёшига қарамасдан ерга қатор қилиб тахлаб қўйилган ёстиқларга энгашиб бирма-бир бошини қўйиб чиқади.\nАна шу гапларни эшитганимга ўттиз йилдан ошиб кетди. Лекин ҳеч қачон эсимдан чиқмайди.\nХўш, бизнинг донишманд халқимизнинг доно раҳбарлари бўлган Шароф Рашидов, Ислом Каримовлар шундай катта тарбиявий аҳамияга эга бўлган гапларни айтамаганми?..\nБугун яна ижтимоий тармоқларда бир турк шайхининг шеъри машҳур бўлди, У “Тилингда Аллоҳга жой берибсан, қалбингда шайтонга…” деб шеър ўқияпти, даврадагилар кўзда ёш билан тинглаяпти…\nНафсиламри, инсониятни эзгуликка бошлайдиган, юксак ахлоқий фазилатларни шакллантиришга хизмат қиладиган воқеликлар, ибратли ҳодисалар, ҳикматли гаплар бир халқ, бир миллатники эмас, умум инсониятники, яъни фойдаланган инсоннинг мулки.\nЛекин бу ерда бошқа масалалар ҳам бор: аждодлардан қолган буюк ахлоқий меросни ўзимиз ҳам яхши ўзлаштирмаяпмиз, фарзандларимизга ҳам тўлақонли етказиб бера олмаяпмиз. Бу гапнинг исботи ана шундай видео роликлардан унумли фойдаланмаётганимизда ҳам аниқ кўринади. Масалан, қайсидир мадрасанингми, масжиднингми қурилиши бошланаётганда Соҳибқирон бобомизнинг тўртинчи ўғли, Улуғбек Мирзонинг отаси бўлган Шоҳрух Мирзо (1377-1447): “Кимки таҳажжуд намозини бирор кеча қолдирмай ўқиб юрган бўлса, биринчи ғиштни ўша киши қўйсин”, деганида ўша одам ўзи бўлиб чиққан ва биринчи ғиштни ўзи қўйган экан.\nШунингдек, Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг (1483-1530) тушлари, дуолари-чи… уларнинг ҳар бири битта видеороликка бемалол мавзу бўла олади.\n“Ҳўқанди латиф” асарида ёзилишича, Қўқон хони Олимхон (1801-1810. Хонлик йиллари – муалл.) бир масжид қурилишини бошлаганда замонасининг пешволаридан бўлган Муҳаммад Яъқуб Охунд ташриф буюради. У Олимхоннинг пири эди. Пири Олимхондан масжидни қайси маблағ ҳисобига қураётганини сўрайди. Хон давлат ғазнасидан қурилаётганини айтганда пир давлат ғазнасини масжид қурилишига сарфлаш мумкин эмаслиги, масжиду мадрасалар фақат вақф мулки ҳисобидан қурилиши зарурлигини айтади. Қурилишни буздириб, материалларидан бошқа қурилишларга фойдаланиш зарурлигини айтади. Ўзининг хатосидан қўрқувга тушган хон ҳатто ҳушидан кетиб йиқилади. Орадан бир йилча ўтиб Олимхон вафот этади, аниқроғи, душманлари унга суиқасдга уюштиради. Кейин эса унинг ўғли Умархон масжид учун 6 йил вақф пулларидан тўплаб ҳукмдорлигининг еттинчи йили масжидни битказиб ишга туширади.\nАйтишларича, Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратларининг оталари ёши улғайган чоқда сафарга чиққан эканлар. Бир жойга қўноқ бўлибдилар. Шунда шерикларидан бири: “Толиқиб қолдингиз, бир оз мизғиб олиб, хуфтонни кейинроқ ўқисангиз бўлмасмикан”, деганида “Намозга ярамайдиган жоннинг нима кераги бор!”, деган эканлар.\nБу мисоллар шу онда ёдга тушганлари, холос. Аждодларимизнинг ёшлар руҳиятига ижобий таъсир кўрсатадиган, уларни тўлқинлантириб, қалбларидаги эзгулик туйғуларини уйғотиб юборадиган фазилатлари бениҳоя кўп бўлган.\nИккинчи жиҳати, биз ана шундай муҳим ва жуда арзон масалаларда ҳам истеъмолчилик кайфиятимизни яққол намоён этмоқдамиз. Ўзимизда тайёр турган тарбия маҳсулотини энгашиб олишга эриниб бошқалар тайёрлаган нарсаларга мафтун бўлиб кун ўтказяпмиз. Болаларимиз ҳам шунга ўрганяпти. Улар ҳам биз кўрган нарсаларни томоша қилади, лекин бизга ўхшаб нега шундай тарбиявий аҳамиятга эга, таъсирчан видео роликларни ўзимиз ишламаяпмиз, демайди. Биздан ўрганган-да! Ҳа, ота ўғиллар!\nИсломга умумий даъват\nКузда бошланади — АҚШ коронавируснинг иккинчи тўлқинига тайёрланмоқда


Хитой мусулмонлари: Шинжон қамоқ-мактаблари болаларни ота-онаси бағридан тортиб олмоқда - BBC News O'zbek\nЖон Судворс BBC News, Шинжон\nImage caption Бошқа кўплаб боғчалар сингари Хўтандаги мана бу болалар боғчасида қаттиқ хавфсизлик чоралари ўрнатилган\nХитой ҳатто ёш уйғур болаларни ота-онасидан ажратиб олмоқда\nХитой ва мусулмонлар: Қамоққа ташлаган 1 млн мусулмон бахтли яшаяптими?\n"Улар кимнинг қўлида қолганини билмайман", дейди оналардан бири суратда тасвирланган уч нафар ёш қизалоғига ишора қилганча. "Улар билан алоқа узилган".\nУч ўғли ва бир қизининг суратини қўлида тутиб турган бошқа она кўз ёшларини артиб, шундай дейди: "Уларни етимхонага олиб кетишганини эшитдим".\nУларнинг бари тил ва эътиқод жиҳатдан туркларга яқин бўлган Шинжондаги энг йирик мусулмон этник гуруҳ - уйғурлар бўлиб, аксарияти бу мамлакатга ўқиш, иш ёки қариндошини йўқлаш мақсадида келиб қолган. Бошқалари эса Хитойнинг туғруққа қўйган чеклови ёки ортиб бораётган диний таъқиблардан қочиб келган.\nХитой расмийлари уйғурларнинг диний экстремизмга қарши кураш доирасида «касб-ҳунар ўргатиш марказлари»да қайта тарбияланаётганини иддао этади. Бироқ далиллар уйғурларнинг шунчаки ўз эътиқодига амал қилиши - намоз ўқиш ёки диний либосда юриш - ёки Туркия каби давлатлардаги одамлар билан гаплашгани туфайлигина ҳибсга олинаётганини кўрсатмоқда.\nШу сабабдан, Туркияда яшаётган уйғурлар ортга қайтса, уларнинг ҳибсга олиниш эҳтимоли анчайин юқори. Телефон алоқалари ҳам деярли узилган - хориждаги яқинлар билан суҳбатлашиш ҳам шинжонликлар учун ўта жиддий хатарга айланган.\n"Ўйлашимча, уларни болалар таълим жамлоқларига олиб кетишган," дейди у.\nImage caption 700 болага мўлжалланган болалар боғчасидаги болаларнинг 80 фоизи шинжонлик миллий озчиликларга тегишли\nInteractive Use the slider button to see how the school has developed\nҲукумат пропагандаси бундай мактаблар "ота-она ўрнини босиб, ижтимоий барқарорлик ва тинчлик"ни таъминлашга ёрдам беришини таъкидлайди. Бироқ жаноб Зенц бу иддаога қўшилмаслигини билдиради.\n"Ётоқ мактаблар озчилик жамиятларни маданий жиҳатдан ўзгартириб юбориш учун мос шароит яратади", дейди у.\n"Агар барча оила аъзолари касб-ҳунар ўргатиш марказларига жўнатилса, бу оилада жиддий муаммолар юзага келиши аниқ", кулади у. "Бундай ҳолатни ҳеч кўрмаганман".\nЖаноб Зенц топган бир ҳукумат ҳужжатида "эр ва рафиқанинг ҳар иккиси оқартув марказида бўлган" оилаларнинг фарзандлари "эҳтиёжманд гуруҳлар" сирасига киритилганини кўриш мумкин.\nКўрсатмада мактаблар "психологик маслаҳат бериш даражасини ошириши" ва "ўқувчиларнинг таълимий фикрлашини кучайтириши" лозимлиги таъкидланади.\nҲукумат болаларнинг ҳам қамоқхонасифат мактабларга ташланаётгани тўғрисидаги далиллар оммага чиқиб кетса, жиддий муаммо туғилишини англаган ҳолда, "касб-ҳунар ўргатиш" атамасини атайин ноаниқ белгилар билан алмаштириб қўйиш орқали расмий ҳужжатларни қидирув сайтлари топа олмайдиган қилиб қўймоқда.\nКўп ҳолларда оқартув жамлоқларига яқин қуриладиган болалар мактабларига ташриф буюрган Хитой давлат матбуоти вакиллари бундай масканлар этник озчиликка мансуб болаларнинг "яхшироқ ҳаёт кечириш йўллари"ни ўрганишига имкон беришини таъкидлайди.\nЖурналистлар тайёрлаган репортажларда айрим болаларнинг ўқитувчиларга аллақачон "ойижон" дея мурожаат қила бошлагани гувоҳи бўлиш мумкин.\nImage caption Хўтандаги мана бу болалар боғчаси ҳам темир панжара билан ўраб олинган\n"Улар ётоқ мактабларга олиб келинади. Биз уларни бошпана, овқат ва кийим билан таъминлаймиз… кейин юқоридан бизга болаларга яхши қаранглар, деб тайинлашган", дейди у.\n"Минглаб бегуноҳ болалар ўз ота-онасидан тортиб олинмоқда, биз эса мунтазам бу ҳақида айтиб келяпмиз. Нега бу далилларни билиб туриб ҳам бутун дунё сукут сақлашда давом этмоқда?" ёзғиради оналардан бири.\nБолаларни оиласидан ажратиш сиёсати ҳам оммавий ҳибслар авж олган пайтда - 2017 йилнинг бошида ишлаб чиқилган.\n"Болалар ва ота-оналарнинг изчил тарзда бир-биридан ажратиш ҳукуматнинг ўзлиги, дини, эътиқоди ва тилидан айрилган янги авлодни шакллантиришга уринаётганидан далолат бермоқда, деб ўйлайман", сўзлайди у.\n"Далиллар биз бу ҳолатни маданий геноцид, дея аташимиз зарурлигини кўрсатмоқда".


Манғитободда дув-дув гап – Bong.uz\nМанғитободда дув-дув гап\ngazeta May 26, 2021 1 min read\nБаъзан телевизор ёки интернет орқали чет эл, хусусан, Европа давлатларининг қишлоқларини кўрсатишганда, ҳаяжонланиб кетаман: бир текис уйлар, хонадон теварагидаги анвойи гуллар, равон йўллар, таълим ва тарбия даргоҳларининг ўзига хослиги ҳар қандай одамнинг ҳавасини келтиради. Шуларга қараб туриб, бизнинг минг йиллардан бери ёзда чангу қишда лойдан бўшамайдиган кўчаларимизда ҳам қачонлардир ўзгариш бўлармикан, деб юрардим.\nБўлар экан! Фақат бунинг учун йиллар давомида лоқайдлик тўшагида мудраб ётганларни уйғотиш фурсати етмаётган экан. Бугун ана шу вақт келди. Гарчи жуда кўп нарсаларга кечиккан бўлсак-да, ҳалиям отни қамчилашга улгуриш мумкинлигини узоқ ва чекка қишлоқларимизда рўй бераётган ўзгаришлардан, ободончилик ва маънавий-маърифий юмушларнинг баланд руҳда ҳаётга татбиқ этилаётганидан ҳис қилиш мумкин.\nУргутни биласиз — энг чекка туман. Камига тоғли ҳудуд. Буям камлик қилгандай, фойдаланадиган ери ҳам чумолининг инидай, аҳоли сони бўйича эса республикадаги олд ўринларда туради. Қўли гул ҳунармандлари, элакда ҳам сув ташишга қодир тадбиркорлари, юртга довруқ солган зиёли-ижодкорлари билан машҳур бу туманга шу кунларда йўлингиз тушиб қолса, қалбингизда фахр уйғонади. Одамларнинг қўлни қўлга бериб, ўзи туғилиб ўсган манзилу маконларни обод ва саранжом-саришта қилишга уринаётганининг гувоҳи бўласиз. Ана шундай ободончилик юмушлари яқинда Ургутнинг “Манғитобод” маҳалласида ҳам уюшқоқлик билан ўтказилди. Бу ишлар шунчалик тез ва сифатли бажарилдики, ҳалиям дув-дув гапнинг тафти ва ҳаяжони босилгани йўқ.\nАҳолиси 7 минг нафардан ошган бу маҳалланинг аҳволи ўта танг эди. Ички йўлларда юриб бўлмас, чанг-тўзон ҳаммани ҳолдан тойдирган, одамлар давлату ҳукумат қилиб беради, деб юрган бир пайтда маҳаллага янги раис сайланди. Илгари: “Ким сайланса ҳам нима фарқи бор, барибир ҳеч қандай ўзгариш бўлмайди”, деб ҳатто янги раҳбар сайловига келмаганлар бугун ҳар қадамдаги ўзгаришни кўриб, ие, наҳотки шу ишлар ўнгимизда бўлаяпти, деб бир-бирини чимчилаб кўрмоқда. Ҳа, шу маҳаллада туғилиб, вояга етган, узоқ йиллар ўқитувчилик ва ички ишлар тизимида ишлаган, катта ҳаётий тажрибага эга Фахриддин Қурбонов раис бўлди, деганда кўпчилик қийқириб юборгани бежиз эмас экан. У бугун ғайрат камарини белига маҳкам боғлаб, мудраётганларни уйғотди, уйғонганларни эса ёниб яшашдек эзгу мақсадга чақирмоқда.\nАна шу чақириқ ва ватанпарварликнинг намунаси сифатида куни кеча бу маҳаллага тошу шағални ортган, тиббий жиҳозланган, ўнлаб шифокору муҳандисларни тўлдирган юздан ортиқ техника кириб келди. Вилоят ва туман мутасаддилари, пойтахтдан ташриф буюрган вазирлару ва яна бошқа масъул кишилар гувоҳлигида қўй сўйилиб, дуойи фотиҳа ўқилди. Чиройли ниятлар билан бошланган иш самараси ҳам жозибали бўлди: кечагина юришга юрак бетламайдиган кўчаларга тош тўкилди, равонлашди. Ўндан ортиқ йўналишдаги шифокорлар гуруҳи эса кексаю ёшни кўрикдан ўтказди. Мисолларга мурожаат қиламиз:\n• Туман “Сув Оқова” ДУК томонидан ичимлик суви тармоғи таъмирланиб, аҳоли хонадонларининг ичимлик сувига бўлган муаммолари бартараф этилди.\n• Ёнғинга қарши кураш жамияти томонидан аҳоли хонадонларида ёнғин хавфсизлигини олдини олиш мақсадида тушунтириш ишлари олиб борилиб, 85 та хонадон дудбўронлари тозаланди.\n• Соғлиқни сақлаш бўлими томонидан 300 дан ортиқ фуқаролар бепул чуқурлаштирилган тиббий кўрикдан ўтказилди.\n• Маҳалла ҳудудида 1 дона янги трансформатор ўрнатилиб, 1,5 км оптик толали интернет тармоғи тортилди.\n• Аҳолига 350 тадан ортиқ суюлтирилган газ балонлар етказилди. Маҳалланинг 14 км ички йўллари тош қопламали йўлларга айлантирилди.\n— Бу хайрли ва кенг кўламли ишлар ўз-ўзидан бўлаётгани йўқ, — дейди “Манғитобод” маҳалласида истиқомат қилувчи нуронийлардан бири Худойназар бобо Салимов. — Президентимизнинг қишлоқ ҳаётини яхши билиши, муаммоларни дилдан ҳис этиши, асосийси, шу ҳалқни жону дилидан яхши кўриб, уни рози қилишга интилиши туфайли мана шундай натижаларга эришаяпмиз. Очиғи, узоқ йиллардан бери қишлоғимиз қаровсиз эди. Кимга дардимизни айтишни билмасдик. Мана энди тизим ўзгарди, маҳалла деган идоранинг нуфузи яхшиланди. Ким маҳаллага раис бўлиб ўзини кўрсатса, ўшани ҳоким қиламан, деган Юртбошимизга раҳмат. У кишининг бундай қанотбахш гапи юрагида шижоати бор, кечаю кундуз тиним билмайдиган раисимиз Фахриддин Қурбоновга ўхшаганлар учун айни муддао бўлди. Мана шундай хайрли юмушларга бош-қош бўлаётган туманимиз ҳокими Ботиржон Жабборовга ҳам мингдан-минг раҳмат!\nАлломалар: “Бир дилни шод қилсанг, ер юзини обод қилгандек савоб оласан” дейишган. Илло, бугун муҳтарам президентимиз Шавкат Мирзиёев бошчилигида кўз ўнгимизда, ёнимизда, атрофимизда рўй бераётган улуғвор ишлар туфайли минг-минглаб диллар шод бўлмоқда, нуронийлар дуо қилмоқда, йиллар давомида тушкунликка тушиб, ҳамма нарсадан умидини узганлар қалбида ишонч ва эртанги кунга ихлос уйғонмоқда. Бинобарин, Саманқанд вилоятининг биргина энг чекка ва сўлим гўшаси — Ургут туманида барча соҳаларда кўп янгиликлар, ўзгаришлар ва айтиш мумкинки, асрга татигулик ишлар амалга оширилмоқда. Буларнинг бари инсон манфаати, Ватанимизда умргузаронлик қилаётган барча фуқароларнинг ҳақ-ҳуқуқларини кафолатли ҳимоя қилиш давлатимиз сиёсатининг устувор йўналишига айланганига айни далилдир. Зотан, давлатимиз раҳбари айтганидек: «Биз ўз фаолиятимиз билан энг аввало, халқимизни рози қилишимиз керак. Агар бизнинг фаолиятимиздан халқимиз рози бўлса, Яратган ҳам биздан рози бўлади».\nPrevious Ернинг асл эгалари бободеҳқондир!\nNext Аҳоли нима учун рўйхатга олинади?


Ўзбекистон Хитойга мош экспорт қилиш бўйича биринчи ўринда тургани қайд этилди\nПЕКИН, 25 январь. /«Дунё» АА/. Хитой озиқ-овқат маҳсулотларини импорт қилиш бўйича дунёдаги энг йирик мамлакат ҳисобланади. Кутилганидек, мамлакат кейинги ўн йил ичида қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг асосий импортёрига айланди, деб хабар бермоқда «Дунё» АА мухбири.\nЎзбекистоннинг Хитойдаги элчихонаси маълумотларига кўра, Хитойда соя, яшил мош, ловия, ясмиқ, эспарсет, нўхат, лупин, озуқа ловияси ва ерёнғоқ энг машҳур ва кенг тарқалган дуккакли экинлар ҳисобланади. Яшил мошнинг етишмаслиги туфайли Хитой уни бошқа мамлакатлардан импорт қилади. Асосий етказиб берувчилар -Ўзбекистон, Мяньма, Индонезия, Австралия ва Таиланд. Мошнинг йиллик истеъмоли ҳажми йилдан-йилга ўсиб бормоқда. Агар 2018 йилда бу кўрсаткич 89 минг тонна бўлган бўлса, 2019 йилда 113 минг тоннани, 2020 йилда 205 минг тоннани ва 2021 йилда эса 290 минг тоннани ташкил этди.\nШуни ҳисобга олган ҳолда элчихона Хитой бозорига мамлакатимизда етиштирилган мошни кенг тарғиб қилиб келмоқда. Элчихона кўмагида Хитойга Ўзбекистонда етиштирилган мош маҳсулотини сотиш учун 2018 йилда рухсат олинган.\nСўнгги тўрт йил давомида Ўзбекистоннинг Пекиндаги элчихонаси Хитойнинг тегишли идораларида етказиб берувчилар рўйхатини шакллантириш ва тасдиқлаш борасида «Ўзкарантин» корхонасига фаол ёрдам бериб келмоқда. Жумладан 2018 йилда 24 корхона ушбу маҳсулот экспортини амалга оширган бўлса, 2021 йилда 72 та компания ушбу имкониятдан тўлиқ фойланди. Яъни ўтган йиллар давомида Хитойга мош экспорт қиладиган корхоналар сони уч мартага ошди. Ўзбекистон тадбиркорларининг ишлаб чиқариш базасини технологик модернизациялаш ишлари ҳам амалга оширилди.\nСўнгги уч йилда амалга оширилган муштарак саъй-ҳаракатлар натижасида ўзбек мошининг Хитойга экспорт қилиш ҳажми тўрт баробарга ошди. 2019 йилда 28 минг тонна мош экспорт қилинган бўлса, бу 2020 йилда 75 минг тонна, 2021 йилда эса 112 минг тоннани ташкил этди - қарийб 100 миллион доллар миқдорида маҳсулот экспорт қилинди. Шу билан бирга, ушбу маҳсулотни Хитойга олиб киришнинг умумий ҳажмларида Ўзбекистоннинг улуши 37% гача ўсди. Натижада Ўзбекистон Хитойдаги мош таъминотчилари орасида етакчи ўринни эгаллади.\nЎзбекистон Хитойга қуритилган узум етказиб бериш бўйича ҳам етакчи ўринни эгаллаб, ушбу маҳсулотлар умумий импорти ҳажмининг 55% бозор улуши билан ажралиб турибди. Бу эса ушбу турдаги маҳсулотларни Хитой бозорига экспорт қилишни кўпайтириш учун катта салоҳият мавжуд эканлигидан далолат беради.\nТаъкидлаш жоизки, экспорт қилинаётган ўзбек маҳсулотлари турларини кенгайтириш борасидаги бундай кенг кўламли ишлар бошқа йўналишларда ҳам амалга оширилмоқда.\nЎзбекистондан кондиционер экспорти 2021 ...\nЎзбекистон давлат статистика қўмитаси маълумотига кўра, 2021 йилнинг дастлабки 6 ойида Ўз...\nЎтган йили Ўзбекистон дунёнинг 12 мамлак...\nЎтган йили Ўзбекистон 12 хорижий мамлакатга 75,2 минг тонна миқдорида хурмо экспорт қилди...


Хушхабар: Таровиҳ намози янги масжидда ўқилади\nБугун 14 май куни Тошкент шаҳридаги “Имом ат-Термизий” жоме масжидини бутунлай қайта қуриш ишлари якунига етаётгани муносабати билан Ўзбекистон мусулмонлари идораси идораси раиси, муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари бошчилигидаги бир гуруҳ мутасаддилар жомега ташриф буюрдилар.\nМуҳтарам Президентимиз ўтган йили 21 апрель куни мазкур “Имом ат-Термизий” масжидига ҳам ташриф буюриб, уламолар ва нуронийлар билан суҳбатлашган эдилар. Давлатимиз Раҳбари буюк аллома бобомиз номидаги “Имом ат-Термизий” жоме масжидини тубдан қайта қуриш, атрофларини гўзал масканга айлантириш юзасидан муҳим кўрсатма ва топшириқлар берган эдилар. Мана шу йўналишда жуда катта бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишлари амалга оширилди. Бундан атрофдаги хонадон эгаларининг ҳам қувончи чексиз бўлмоқда.\nТаъкидлаш жоизки, қурилиш ишларига энг моҳир уста ва муҳандислар жалб этилди. Бундай эзгу ишга ҳисса қўшиш истагидаги қурувчилар ўз маҳоратларини кўрсатиб, бор куч-ғайрат билан меҳнат қилишди. Зеро, масжид қуриш, уни обод этишнинг савоби улуғ экани Ислом манбаларида баён қилинган. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай марҳамат қилганлар: “Ким Аллоҳнинг розилигини истаб, масжид қурса, Аллоҳ унга жаннатда қаср барпо қилади” (Имом Бухорий). Муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари масжиднинг гўзал шаклда, замонавий услублар ва миллий қадриятларимизни ўзида акс этган биносини кўздан кечириб, ушбу масжид мусулмонлар учун мўътабар маскан сифатида хизмат қилишини таъкидлаб ўтиб, хайрли дуолар қилдилар.\n“Имом ат-Термизий” жоме масжиди янги биносининг очилиш маросими шу йил 16 май куни Таровиҳ намози билан бирга-бирга бўлиши мўмин-мусулмонлар учун муборак Рамазон ойига муносиб туҳфа бўлади. Рамазон кунларининг раҳмат кечаларида “Имом Термизий” масжидига таровиҳ намозини адо этиш учун юзлаб намозхонлар ташриф буюришади. Шундай экан, масжидга ибодат қилиш учун келганлар ҳар намоз сўнгида она-Ватанимиз тинчлиги, халқ осойишталигини сўраб, дуолар қилишади. Бундай хайрли дуолар шарофати ила Яратган Парвардигор юртимизни янада фаровон қилади, иншоаллоҳ!\nДругие материалы в этой категории: « Бугундан “Sevimli” телеканали орқали Пайғамбаримиз алайҳиссалом ҳақларида сериал намойиш этилади\tЎзбекистон Президенти АҚШга жўнаб кетди »


Хуфтон намозининг вақти\nАн-Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинди; айтди: «Бу намознинг вақтини мен (бошқа) инсонлардан кўра яхшироқ биламан: Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам уни (хуфтонни) ойнинг учинчи кечасидаги ой ботиши палласида ўқир эдилар».\nБу ҳадис, Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам арабий ойнинг учинчи кечасидаги ой ботиши палласида хуфтон намозини ўқиганларига далолат қилади. Шофиъий уламосидан баъзилари хуфтон намозининг вақтли ўқилишини шу ҳадис билан истидлол қилишади (далиллашади). (Ан-Нававийнинг «Ал-Мажмуъ» асари, 55-58/3).\nИбнут-Туркмоний «Ад-Жавҳар-ун-нақийа» (450/1) сарида Шофиъийларнинг бу истидлолини ўринсиз деб билиб, бундай дейди: «Арабий ойнинг учинчи кечасида ойнинг ботиши, ўн икки соатга бўлинган ўша кечанинг соатларидан икки соату ўттиз тўрт дақиқа кейин содир бўлади. Қизил шафақ эса бу вақтдан анчагина олдин ботиб кетади. Бас, бу ҳадисда хуфтон намозини эрта ўқишлик ҳақида ишорат йўқ».\nАҳмад Муҳаммад Шокир, Ибнут-Туркмонийнинг бу сўзи ҳақида бундай дейди: «Ушбу ҳадисда хуфтон намозини эрта ўқишликка доир далил йўқлиги жиҳати тўғри. Аммо ойнинг ботиши янглиш ҳисоб қилинган. Миср ҳукуматининг расмий тақвимида (турли) арабий ойларнинг учинчи кечаларида ой турли хил вақтларда ботиши кўрсатилган»...\nАбу Бакр Муҳаммад ибн Абон бизга худди шу ҳадисни «Абдурраҳмон ибн Маҳдийдан, Абу Авонадан...» деган иснод билан сўзлаб берди.\nХушайм бу ҳадисни Бишрнинг отасидан, Ҳабиб ибн Солимдан, Ан-Нуъмон ибн Баширдан ривоят қилади ва бу ривоятда «Башир ибн Собитдан» деган жойини зикр қилмайди.\nАбу Авонанинг ҳадиси, бизнингча, янада саҳиҳроқ. Чунки, Язид ибн Ҳорун, Шуъбадан, Бишрнинг отасидан, Абу Авонанинг ривоятидек ривоят қилган.


Ҳибсга олинган қирғиз депутати Қозоғистон фуқаролигидан маҳрум этилди\nКонтрабанда гумони билан ушланган ва Олмаотада ҳибсда ушлаб турилган Жўқорғу Кенешнинг собиқ депутати Дамирбек Асилбек уулу Қозоғистон Республикаси фуқаролигидан маҳрум этилди, унинг паспорти бекор қилинди.\nУ судда Қирғизистон фуқароси сифатида чиқиш қилди. Буни Қирғизистон бош прокуратураси тасдиқлади.\n2018 йил февралида Олмаотада трансчегарвий контрабанда гумони билан 29 кишидан иборат гуруҳ ҳибсга олинди. Улар орасида Қирғизистоннинг уч нафар фуқароси, шунингдек Жўқорғу Кенешнинг «Кыргызстан» фракциясидан депутати Дамирбек Асилбек уулу ҳам бор эди.\nКейинроқ Қозоғистон ТИВ Дамирбек Асилбек уулу Қозоғистон фуқароси эканлигини маълум қилди. Бироқ депутатнинг отаси бу маълумотни инкор қилди, ҳамда ўғли Қирғизистон фуқароси эканлигини, ҚРнинг Иссиқкўл вилоятидаги Қоракўл шаҳрида туғилганлигини, шу шаҳарда вояга етгани ва таълим олгани борасида баёнот берди.\nАпрель ойида Қирғизистон Марказий сайлов комиссияси уни депутатлик мандатини бекор қилди. Дамирбек Асилбек уулу ҳибсга олиниши доирасида очилган жиноий иш Олмаотадаги туманлараро судида кўриб чиқилмоқда. Суд жараёни 2018 йилнинг 19 октябрь куни бошланди. Собиқ депутатнинг ўзи ўша куни баёнот бериб, Қирғизистон фуқароси эканлигини ва ўзини Қирғизистонда судлашларини айтди.


Қатардаги ЖЧ-2022 қурилишларида непаллик 1 400 нафар ишчи ҳалок бўлди\nҚатардаги ЖЧ-2022 қурилишларида непаллик 1 400...\n12.06.2019 11:38 0 3413\nНепал ҳукумати Қатардаги футбол бўйича ЖЧ-2022 қурилишларида камида 1 400 нафар непаллик ишчи ҳалок бўлгани ҳақидаги хабарларни тасдиқлади. Бу ҳақда «Arab News» хабар берди.\nГерманиянинг «WDR» телеканали Қатардаги спорт объектларида ўта оғир шароитда яшаб, меҳнат қилаётган ишчилар ҳақида ҳужжатли фильм намойиш этганди.\nНепал меҳнат вазирлиги вакили Нараян Рагми мамлакатдан Қатарга бориб ишлаётган жуда кўплаб ишчилар ҳалок бўлганини тасдиқлади.\n«Ҳужжатли фильм ҳақида ҳозирча бирон маълумотга эга эмасман. Бироқ, кўплаб непаллик ишчилар Қатарда ҳалок бўлгани — ҳақиқат. Биз ишчиларни Қатарга жўнатаётганимиздан бери бу давом этяпти», — деди Рагми.\nНемис журналистлари олган фильмда Қатарда ҳалок бўлган ишчиларнинг оилаларига ҳеч қандай кўмак кўрсатилмаётгани, қурилиш компаниялари хавфсизлик техникаси талабларига жавоб бермаслиги оқибатида ишчилар нобуд бўлаётганига урғу берилган.\nҚатар-2022 Непал қурилиш\nҲодиса 29/08, 12:56\nТошкентда фожиа юз берган объектда қурилиш ишлари тўхтатилди\nҲуқуқ 29/08, 10:04\nҲуқуқ 14/08, 15:25


17:22 / 17.06.2017 4400 pdf Ўқиш режими + -\n«Қадр кечаси» («Лайлатул-Қадр») Рамазон ойи ичига яширилган энг фазилатли, минг ойдан яхшироқ, гуноҳлар кечириладиган, дуолар ижобат бўладиган кечадир. Қуръони Карим шу кечада нозил бўла бошлаган. Бу кечада айниқса ибодатга ғайрат қилинади, Аллоҳга кўплаб ҳамд-зикрлар айтилади, гуноҳлар учун мағфират сўралади. Кўпчилик мусулмонлар ҳадислардаги баъзи ишораларга мувофиқ Қадр кечасини Рамазон ойининг йигирма олтинчидан йигирма еттинчига ўтар кечасида деб билишади.\nАллоҳ таоло Қуръони Каримни Қадр кечасида нозил қилгани шундай марҳамат қилинади:\nАллоҳ жалла шаънуҳу айтади:\n«Албатта, Биз уни (Қуръонни) Қадр кечасида нозил қилдик. Қадр кечаси не эканини сенга нима билдирди? Қадр кечаси минг ойдан яхшироқдир. Унда фаришталар ва Руҳ Роббларининг изни билан барча ишлар учун тушадир. У то тонг отгунича салом бўлиб туради» (Қадр сураси, 1-5-оятлар).\nАллоҳ таоло яна шундай деган:\n«Очиқ-ойдин Китоб ила қасам. Албатта, Биз уни муборак кечада нозил қилдик. Албатта, Биз огоҳлантирувчи бўлдик» (Духон сураси, 2-3-оятлар).\nДемак, Қуръони мажид Рамазон ойининг Қадр кечасида нозил қилина бошлаган. «Қуръони Карим Қадр кечасида нозил қилинган» деган муфассирларнинг фикрлари икки хилдир: баъзилари «Қадр кечасида Қуръоннинг ҳамма оятлари Лавҳул Маҳфуздан дунё осмонига нозил бўлган, сўнг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга дунё осмонидан эҳтиёжга қараб амр ва қайтариқ, ваъз-насиҳат тарзида йигирма уч йил давомида бўлиб-бўлиб нозил қилинган» дейишса, айримлари ушбу кечада Қуръони Карим оятларининг бир йилга зарур миқдори дунё осмонига туширилган, сўнг эса Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга етказиб турилган», дейишади.\nАбу Лайс Самарқандий тафсирида бундай дейилган: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Инсонларнинг амалларини кўряпман», дедилар. У зотга умматларининг умрлари қисқа, шу сабабли уларнинг амаллари олдин ўтган умматларнинг амаллари даражасига етмаётгандек туюлди. Шу боис Аллоҳ таоло у зот ва умматларига Қадр кечасини берди».\nМужоҳиддан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Бану Исроилдан бир кишининг Аллоҳ йўлида минг ой қурол-аслаҳа кўтариб юрганини айтдилар. Мусулмонлар бундан роса ҳайратланишди. Шунда Аллоҳ таоло ушбу суранинг дастлабки уч оятини нозил қилди» (Ибн Жарир ривоят қилган).\nҚадр кечасининг фазли ва бу кечани Рамазон ойининг қайси кунларидан излаш ҳақида Набий алайҳиссаломдан кўплаб ҳадислар ривоят қилинган:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким Лайлатул Қадрни иймон билан, савоб умидида қоим бўлиб ўтказса, ўтган гуноҳлари мағфират қилинади», дедилар».\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам (охирги) ўн кунлик кирса, белни маҳкам боғлаб, кечани қоим қилар ва аҳлларини уйғотар эдилар».\nБухорий, Муслим, Абу Довуд, Термизий ва Насоий ривоят қилишган. Термизийнинг лафзида:\n«Охирги ўн кунликда ундан бошқада қилмаган ижтиҳодни қилар эдилар», дейилган.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам Рамазоннинг охирги ўн кунида эътикоф ўтирар эдилар ва: «Қадр кечасини Рамазоннинг охирги ўн кунлигидан изланглар», дер эдилар».\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг баъзи саҳобалари тушларида Қадр кечасини охирги етти (кеча)да эканини кўрдилар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Тушингиз охирги етти кечага мувофиқ келаётганини кўряпман. Ким уни излайдиган бўлса, охирги етти (кеча)да изласин», дедилар».\nБухорий, Муслим, Абу Довуд ва Насоий ривоят қилишган.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қадр кечасини Рамазоннинг охирги ўн кечасининг тоқ (кеча)ларида изланглар», дедилар».\nБухорий, Муслим, Термизий ривоят қилишган.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қадр кечасини Рамазонни охирги ўн (кечаси)да изланглар: тўққиз кеча қолганида, етти кеча қолганида, беш кеча қолганида», дедилар».\nБухорий, Муслим, Абу Довуд ривоят қилишган. Бошқа ривоятда шундай келган:\n«Бир киши Қадр кечаси йигирма еттинчи кечада эканини туш кўрди. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сизларнинг тушингиздаги охирги ўн(кун)ликда эканини кўряпман. Демак, уни тоқ (кеча)да изланг», дедилар».\nМуслим ривоят қилган. Бошқа ривоятда шундай дейилган:\n«Уни охирги ўн(кун)ликда изланг. Агар бирортангиз заифлашса ёки ожиз бўлса, қолган еттида енгилиб қолмасин», дедилар».\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Рамазон ойи, муборак ой келди. Аллоҳ азза ва жалла сизларга бу ойда рўза тутишни фарз қилди. Бу ойда жаннат эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади, шайтонлар кишанланади. Унда минг ойдан яхши бир кеча бор. Ким унинг яхшиликларидан маҳрум бўлса, (барча яхшиликлардан) маҳрум бўлибди», дедилар».\nЗирр ибн Ҳубайшдан ривоят қилинади:\n«Убай ибн Каъбдан: «Биродаринг Ибн Масъуд «Ким бир йилни бедор ўтказса, Лайлатул Қадрни топади», дейдими?» деб сўрадим. «Аллоҳ унга раҳм қилсин, одамлар суяниб қолмасин демоқчи бўлгандир. Аслида унинг Рамазонда эканини, охирги ўн кунликда эканини ва йигирма еттинчи кечада эканини аниқ билган», деди. Сўнгра иншааллоҳ демасдан қасам ичиб, унинг йигирма еттинчи кеча эканини айтди. «Буни нимага асосланиб айтяпсан, эй Абу Мунзир?» дедим. «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бизга хабар берган аломат асосида. Ўша куни қуёш ёғду сочмай чиқади», деди».\nМуслим, Абу Довуд, Термизий ва Насоий ривоят қилишган. Абу Довуднинг лафзида:\n«Аломати нима?» дедим. «Ўша кечанинг тонгида қуёш тоғорага ўхшаб ёғду сочмай чиқади деди», дейилган.\nМуовия ибн Абу Суфён розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қадр кечаси йигирма еттинчи кечададир», дедилар».\nРамазон ойидаги Қадр кечаси фазилат бобида минг ойдан афзал ва мўътабардир, бу кечада қилинган ибодатлар минг ойда қилинган ибодатлардан яхшироқдир. Оятдаги «минг ой» жумласи маълум вақтни кўрсатиш учун эмас, мисол тарзида келган бўлиши мумкин, яъни Қадр кечаси минг ойдан ва ундан кўпроқ муддатдан афзал, деган маънони ҳам билдиради.\nҚадр кечасида Аллоҳ таолонинг амри билан фаришталар ҳар бир осмондан ва Сидратул-мунтаҳодан ерга тушишади, тонг отгунича инсонларни дуо қилишади ва дуо қилганларга қўшилиб «омин» деб туришади. Кўпчилик муфассирларнинг фикрича, фаришталар бу кечада Аллоҳ таолонинг кейинги йилги бўлажак қазои қадари билан ҳам тушишади.\nҚадр кечаси тонг отгунга қадар турли офат-балолардан омонлик, хотиржамлик кечаси, баракот кечасидир. Бу кечада шайтон ёмонлик қила олмайди. Қадр кечаси бошдан-охир фақат саломатлик, омонлик, яхшилик ва баракот билан тўла, унда асло ёмонлик йўқдир. Бу ҳол қуёш ботганидан тонг отгунга қадар давом этади. Тонг отгунича фаришталар гуруҳ-гуруҳ бўлиб, раҳмат билан ерга тушиб туришади.\nҲасан ибн Али розияллоҳу анҳу Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг шундай деганларини ривоят қилади: «Қадр кечаси ойдин ва ёқимли бўлиб, на иссиқ, на совуқ бўлади. У кечанинг тонгида қуёш нурлари кўзни қамаштирадиган даражада чиқади».\nҚадр кечасини бундай яширишнинг ҳикмати ўлим вақтини ва қиёмат келишини яширишнинг ҳикмати кабидир. Қадр кечаси бандалар тоат-ибодатга рағбат ва ҳаракатни кучайтириши, ғофил ва дангаса бўлмаслиги учун яширилган.\nШунинг учун Қадр кечасини ҳар қанча нишонласа арзийди. Бизнинг ушбу кечани нишонлашимиз ўзимизга хос бўлади, ҳабибимиз ва йўлбошчимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам кўрсатганларидек ва айтганларидек бўлади. У зот «Ким Қадр кечасини иймон билан, савоб умидида бедор ўтказса, ўтган гуноҳлари мағфират қилинади», деганлар.\nБиз мазкур улуғ ва муборак кечани иймон кечасига, савоб талаб қилиш кечасига айлантиришга ҳаракат қиламиз. Бу кечани Аллоҳга, Исломга бўлган иймонимизни янада кучайтиришга ҳаракат қилиб, тоат-ибодат билан ўтказамиз. Биз бу муборак кечанинг ҳар лаҳзасини ғанимат билиб, кўпроқ савоб ҳосил қилишга уринамиз. Аллоҳ таолодан ушбу кечада барча эзгу ниятларимиз амалга ошишини, тақдиримиз олиймақом тайин қилинишини сўраб, илтижолар қиламиз.\n17:22 / 17.06.2017 3892\n17:25 / 17.06.2017 5385\n3022 10:42 / 31.05.2017


Россия компанияси Самарқанд жамоат транспорти тизимини қайта ташкил этади - zarnews.uz\nВилоят қурилиш бош бошқармасида Самарқанд шаҳар транспорт тизимини рақамлаштириш бош режасининг муҳокамаси бўлиб ўтди. Унда Россиянинг "SIMETRA" компанияси томонидан Самарқанд шаҳри кўчаларининг янги, рақамлаштирилган концепцияси лойиҳасининг тақдимоти ўтказилди.\nРоссиянинг Санкт Петербург шаҳрида фаолият олиб борувчи мазкур компания Москва, Челябинск, Олма ота, Кишинёв, Краснодар каби шаҳарларда транспорт соҳасида ишлаб тажриба орттирган.\nАйни кунларда мазкур компания мутахассислари шаҳар кўчаларидаги ҳолатни ўрганиб, таҳлил қилмоқда. Самарқанд шаҳри ва унинг атрофидаги 40 километр ҳудудда жамоат транспорти ҳаракатини тартибга келтириш бўйича режа устида иш олиб бормоқда.\n- Самарқанд тарихий шаҳар бўлгани учун ҳам тузилаётган лойиҳаларимиз бошқалардан бутунлай фарқ қилади, - дейди «SIMETRA» компаниясининг етакчи мутахассиси Кристиан Бёттгер. – Қадим шаҳарнинг жамоат транспорти тубдан ўзгариши керак. Турли давлатлардан келаётган сайёҳларга замонавий хизмат турлари ташкил этилмоқда. Жумладан, йўловчи ташиш хизмати ҳам шунга мос бўлиши керак. Ишлаб чиқаётган режамиз асосида жамоатчилик фикрини ўрганамиз ва янги тизимни жорий йилнинг 1 сентябригача тайёрлаймиз.\nСамарқандда ЮНЕСКО назоратидаги маданий-мерос объектлари жуда кўп. Бу эса хорижлик мутахассислар учун янада кўпроқ масъулият юклайди.\n- Самарқанд шаҳрига кунига туманлардан 114 минг йўловчи келади, - дейди Транспорт вазирлиги қошидаги транспорт муаммоларини ўрганиш маркази директори Мурод Обидов. - Шаҳарда ҳаракатланаётган 500 дан ортиқ жамоат транспорти ёрдамида 140 мингдан кўпроқ йўловчига хизмат кўрсатилмоқда. Ишлаб чиқиладиган лойиҳада айнан мана шу омиллар инобатга олинади.\nЙўллардаги тирбандликнинг олдини олиш учун аниқ режа асосида ишлаш керак. Чунки бу жиддий муаммо. Биргина Кафтархона ва Ҳазора автобекатлари орқали шаҳарга кунига 70 мингдан ортиқ йўловчи келади. Бу бекатлардан ҳаракатланаётган 40 та йўловчи маршрутлари эса Университет хиёбонида кесишади. Шу сабабли хиёбон атрофидаги йўл 90 та автобус ҳаракатланадиган махсус йўлга айлантирилиши мумкин. Бу эса автобуслар ҳаракати тезлигини оширишга ва йўловчиларда шахсий транспортдан кўра жамоат транспортидан фойдаланиш яхшироқ деган тушунча пайдо бўлишига олиб келади. Шунингдек, Мирзо Улуғбек кўчасида жамоат транспорти учун махсус йўлак ташкил этиш орқали уларнинг ҳаракат тезлигини уч бараварга кўпайтириш мумкин.\nТўпланган маълумотлар асосида бир нечта замонавий лойиҳалар ишлаб чиқилиб, кенг жамоатчилик муҳокамасига қўйиладиган бўлди.


Маран: "Элдор ўйинга темп бера олди, бундан хурсандман" / Olamsport.com\n00:51IJF президенти Мариус Визер Тошкентга етиб келди АЭРОПОРТДАН ФОТОРЕПОРТАЖ\t0 00:35UFC 259. Блахович, Адесанья, Аманда, Ян ва Махачев тарозидан муваффақиятли ўтди + ФОТОГАЛEРEЯ\t0 22:24Биринчи кунги баҳслардан сўнг умумжамоа ҳисобида 7-ўриндамиз!\t0 19:17Сардор Нуриллаев ва -66 кг вазннинг қолган қаҳрамонлари шохсупада ФОТОГАЛЕРЕЯ\t0 19:00Хабиб фаолиятини тиклаши ва отаси ҳақида гапирди: “У ёрдам берадиган етимлар кўп эди” 1 18:48Кемран Нуриллаев: Медаль олмасликка ҳаққимиз йўқ эди\t0 18:45Дзюдо. Тошкентдаги "Катта Дубулға". Биринчи кунда иккита медаль қўлга киритдик\t0 18:36Сардор Нуриллаев ҳам бронза медали соҳиби! (ФОТО)\t0 18:27Кемран Нуриллаев ва -60 кг вазннинг қолган қаҳрамонлари шохсупада ФОТОГАЛЕРЕЯ\t0 18:25Конор - Порье ўртасидаги учинчи жанг қачон бўлишини UFC раҳбари маълум қилди\t0 18:07-48 кг вазн тоифаси қаҳрамонларига медаллар топширилди + ФОТО\t0 18:04Махачев йил сўнггига қадар чемпионлик жангида иштирок этмоқчи\t1 17:37Роттердам. Стефанос Циципас чорак финалда\t0 17:10"Челси" дарвозабони АПЛ рекордини ўрнатди\t0 16:51Тошкент "Катта Дубулға" турнирининг olamsport.com объективи муҳрлаган ФОТОГАЛЕРЕЯ\t0\n27 ноя 07:06\nМаран: "Элдор ўйинга темп бера олди, бундан хурсандман"\nТеглар : ЖеноаШомуродов\n"Женоа" матбуот хизмати бош мураббий Роландо Мараннинг Италия Кубоги доирасида "Сампдория" устидан қозонилган ғалабадан кейинги фикрларини маълум қилди.\n- Ғалаба жуда ёқимли бўлди, чунки оғир дамларни бошимиздан ўтказяпмиз. Якшанба кунги ўйиндан кейин айтганимдек, биз иккинчи давра учун илк тамал тошини қўйишни бошладик. Келаси йили, яъни, мавсумнинг иккинчи ярмида биз шундай ўйин кўрсатишимиз керак. Футболчиларнинг миясини тозалаб, уларнинг ҳаракатларига агрессивлик қўша олдик.\nЙигитларнинг руҳий жиҳати борасида кўпроқ ишлаш керак, чунки улар майдонга тушганида шундай ўйин кўрсатиши лозимки, барча хайрон қолсин. Бу борада кўп ишлар қилдик.\nОғир дамларни ўтказаётган жамоа футболчиларига осон эмас, шундай бўлса ҳам йигитларим биринчи бўлимни ёмон ўтказмади. Аммо иккинчи бўлимдаги ўйинни инобатга оладиган бўлсак, дербида муҳим ғалабага эришдик, деб ҳисоблайман.\n- Танаффусда футболчиларга мотивация бериш қийин бўлмадими?\n- Қийин бўляпти. Кетма-кет мағлубиятлар уларни сиқилтириб қўйган. Футболчилар қийналаётган жиҳатлар бўйича ёрдам беришга, маслаҳатлашишга доим ҳаракат қилиб келганман. Бироқ барибир барчаси футболчиларнинг ижодкорлигига, маҳоратига ҳам боғлиқ. Йигитларни табриклайман. Бу улар учун ҳар томонлама ажойиб ғалаба бўлди.\n- Таркибда асосан Скамакка кўпроқ гол уряпти. Жамоадаги ҳужумчилар муаммосини бартараф эта олдингизми?\n- Бугун анча вақт ўйнамаган Элдорни ҳам таркибга қайтардик. У ўйинга темп бағишлай олди. Бундан хурсандман. У аста-секинлик билан ўсиб боряпти. Биз Элдорни иккинчи даврага яхшилаб тайёрлашимиз керак. Чунки иккинчи даврадан бизда умуман бошқа режалар асосида ўйинни ташкиллаштирамиз. Ўйлайманки, футболчилар бу борада мухлисларга ўзига ҳос сигнал бера олишди.\nА Серия. Бугун Шомуродов жамоаси "Верона"га қарши ўйнайди 0\nЭлдор Шомуродов футболдаги энг катта орзусини айтди 0\nДестро "Женоа"нинг муваффақиятлари сирини айтди 0


08:20 / 10.12.2017\nАраб давлатлари БМТ Хавфсизлик кенгашидан АҚШнинг Ал-Қудсни Исроил пойтахти деб тан олиш қарорини кўриб чиқишни сўрашмоқчи. АДЛ АҚШдан бу қарорини бекор қилишни талаб қилди.\nЯқин Шарқдаги вазиятни тартибга солиш бўйича тинч ташаббусни илгари суриш араб қўмитасига Вашингтоннинг бу қарори сиёсий самарасини йўққа чиқариш учун халқаро ҳамжамият, турли халқаро ташкилотлар билан ишловчи комиссияни тузиш вазифаси топширилди.\nАраб давлатлари тинчлик жараёни ва ихтилофни икки давлатнинг тинч-тотув мавжуд бўлиши тамойили асосида тартибга солишга содиқликларини яна бир бор таъкидлаб ўтишди.\nАДЛ кенгаши вазиятни баҳолаш ва кейинги ҳаракатлар бўйича келишиб олиш учун бир ойдан кейин яна учрашув ўтказишни режалаштирмоқда. Хусусан, араб давлатлари Ал-Қудс бўйича Иорданияда фавқулодда саммит ўтказишлари мумкин.\nЭслатиб ўтамиз, АҚШ президенти Дональд Трамп 6 декабрда Ал-Қудснинг Исроил пойтахти деб тан олинишини эълон қилди. Бу қарор минтақадаги бир қатор давлатлар раҳбариятлари томондан қоралаган ва аҳолиси томондан оммавий норозиликлар билдирилишига сабаб бўлган.\nАҚШ Фаластин Араб давлатлари лигаси Ал-Қудс


Кашмирда Ҳиндистон ва Хитой ҳарбийлари ўртасида отишма бўлди\n24 октябр 2020, Тошкент вақти: 19:58\nКашмирдаги баҳсли ҳудудда бораётган ҳинд аскар колоннаси.\nКашмирда Хитой аскарлари билан тўқнашув пайтида Ҳиндистоннинг камида 20 ҳарбийси ҳалок бўлди.\n15 июнь куни юз берган тўқнашув сўнгги 45 йилда Хитой ва Ҳиндистон ўртасидаги биринчи отишма бўлди.\nҲиндистон Ташқи ишлар вазирлиги Хитойни ўтган ҳафтада Галван водийсида чегарани назорат қилиш бўйича эришилган шартномани бузганликда айблади. Хитой эса Ҳиндистон аскарлари чегарани бузиб ўтганини билдирмоқда.\nХиндистон ва Хитой ўртасида мазкур баҳсли ҳудуд учун 1962 йилда уруш бўлган эди. Бу урушда Ҳиндистон мағлуб бўлган.\nҲиндистон Хитойни 38 минг квадрат метр майдонни босиб олганликда айблаб келади. Ўтган 30 йил давомида бу масалада ўтказилган музокаралар чегарадаги баҳсли ҳудудлар муаммосини ҳал қила олмади.


Бугун Бағдодда Америка ҳарбий машинаси портлатилди.\nПортлаш сабаблари ҳақида аниқ маълумот берилмади.\nРойтер ахборот агентлигининг мухбири ҳарбий машина ва бир оддий автомобил ëниб ëтганини кўрганини айтди. Унга кўра, тўрт нафар Америка аскари яраланган.\nАйни пайтда, бугун Бағдод аэропорти яқинида номаълум шахслар граната отгани оқибатида бир Америка аскари яраланди.\nКеча тунда Ироқнинг Фаллужа шаҳрида портлаш юз бергани оқибатида камида беш ироқлик нобуд бўлди ва тўрт киши яраланди.\n1 майдан бери Ироқда коалиция кучларига қарши ҳужумлар оқибатида камида 22 АҚШ аскари ва олти нафар Британия аскари ҳалок бўлди.