Руҳ ва унинг хусусияти - Musulmonlar\nРуҳ – Аллоҳдан келган билим ва билимдан фойдалана олиш қобилияти ва салоҳиятидир.\nРуҳ калимаси Қуръонда икки хил маънода қўлланилган. Биринчиси – Аллоҳдан келган билим-маълумот, иккинчиси – инсонлар ва жинларга юклатилган ва ўзлари эриша оладиган билимлардан фойдалана олишини таъминловчи ва имтиҳон этиладиган ҳолга келишини сақлаб қоладиган салоҳият ва иқтидордир.\nАллоҳ таоло фаришталар, набийлар ва жонли-жонсиз борлиқлардан Ўзи танлаганларига Ўз илмидан хоҳлаганча беради ва уларга вазифалар юклайди. Қуйидаги оятга кўра руҳ илм маъносида келтирилган:\n“Сиздан руҳ ҳақида сўрашмоқда. Айтингки: “Руҳ Раббимнинг ишидир.” У илмдан сизларга жуда оз берилган.” (Исро 17/85)\nАллоҳнинг илми хаёллар ҳам ета олмайдиган бир буюкликка эгадир. Аллоҳ таоло шундай буюради:\n“Айтингки: “Раббимнинг сўзлари учун денгизлар сиёҳ бўлса, яна худди шунчасини қўшсак ҳам, Раббимнинг сўзлари тугамай туриб денгизлар тугаб кетар эди.” (Каҳф 18/109)\n“Ер юзидаги дарахтлар қалам, денгизлар сиёҳ бўлса ва яна еттита денгиз қўшилса, шунда ҳам Аллоҳнинг сўзлари тугамайди. Аллоҳ кучлидир, тўғри қарорлар берувчидир.” (Луқмон 31/27)\nАллоҳ, инсонларга Ўз илмидан уларни эҳтиёжига яраша берган. Алоқадор оят қуйидагича:\n“Сизларга бир китоб юбордик, эҳтиёжингиз бўлган зикр-маълумотлар ундадир. Ақлингизни ишлатмаяпсизлар, шундайми?” (Анбиё 21/10)\n“Эҳтиёжингиз бўлган” деб таржима қилган “зикр” калимаси – алоқадор маълумотлар билан биргаликда тушунилиб ўрганилган ва ақлидан чиқармаслик керак бўлган тўғри маълумотлардир. Илоҳий китоблардаги илм мана шу маълумот бўлгани учун, барча илоҳий китобларни ўртоқ номи зикрдир. Аллоҳ таоло шундай буюради:\nأَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ آلِهَةً ۖ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ ۖ هَـٰذَا ذِكْرُ مَن مَّعِيَ وَذِكْرُ مَن قَبْلِي ۗ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ ۖ فَهُم مُّعْرِضُونَ ﴿٢٤﴾\n“Аллоҳдан аввал бир қанча илоҳларга ёпишиб олишдими? Айтингки: “Далилларингизни олиб келинглар. Мен билан бирга бўлганларни зикри/эҳтиёжлари бўлган илм манбаси мана шудир. Бу, мендан аввалгиларни ҳам зикридир.” Уларнинг кўпчилиги бу ҳақиқатни билмаганлиги туфайли юз ўгирадилар.” (Анбиё 21/24)\nАллоҳ инсонлар ва жинларга юклаган руҳ эса, уларни вужудларига кириб чиқа оладиган иккинчи вужуд кабидир. Бу нарса уларни бошқа борлиқлардан фарқли ҳолатга олиб келади. Инсонларга у руҳни юклатилиши, вужуд шакилланиши тамомланганидан кейин юз беради. Аллоҳ таоло шундай буюради:\n“Яратган ҳар нарсасини чиройли қилган ва инсонни яратишни лойдан бошлаган Удир. Кейин унинг наслини озуқавий моҳиятдан/заиф бир сувдан яратди. Сўнгра шаклини тузатиб руҳидан уфлади ва сизларга эшитиб англаш, кўриб билиш ва кўнгиллар берди. Вазифаларингизни қанчалик оз бажаряпсизлар!” (Сажда 32/7-9)\nРуҳ – инсон қўлга киритган билимларидан фойдалана олиш, янги маълумотларга эга бўлиш ва ҳаёт тарзини ўзгартира олиш хусусияти ва қобилиятига сазовор қилгани сабабли, уни имтиҳон қилинадиган бир борлиқ ҳолатига олиб келади.\nБу очиқламадан кейин руҳга шундай тариф бериш мумкин:\n“Руҳ – Аллоҳ тарафидан келган ёки ўзи қўлга киритган билимларни тушуниб етиб, ундан унумли фойдалана олиш ва ҳаёт тарзини ўзгартиришга имкон берадиган қобилият ва лаёқатдир.”\nАраб тилида “руҳ” – кенглик, роҳатли, тартиб ва жойлашув маъноларида келган رَوْحُ калимасининг ўзагидан. Аллоҳ таоло тарафидан келган илмда ва у илмдан тўғри фойдалана олган кишиларда бу хусусиятларнинг барчаси мужассам бўлганлиги учун, бу тариф руҳнинг асл ўзагидаги маънога ҳам мос келмоқда.\nБу мақолада, Аллоҳдан келган билим маъносидаги руҳ билан инсонлар ва жинларга юклатилган қобилият маъносидаги руҳ, иккита алоҳида бўлим ичида келтирилади.\n1- Аллоҳдан келган билим/руҳ\nАллоҳдан келган билимларни ўз ичига олган китобларга ва у китобларни олиб келган Жаброил фариштага руҳ дейилади. Қадр кечасида фаришталарга берилган вазифалар ҳам Аллоҳнинг амрларини ўз ичига олган руҳлардир.\nҚуйидаги оятларга кўра Аллоҳ, осмонларга, ерга, жонли-жонсиз барча борлиқларга илм берган. Бундан ташқари, Аллоҳ ғайратли ва рўйи-рост кишиларни қўллаб қувватлаган руҳ бордир.\nА- Аллоҳ пайғамбарларга юборган руҳ\nАллоҳ тарафидан юборилган китобларнинг барчаси, Ундан келган билим ва маълумотларни ўз ичига олади. Аллоҳ таоло тарафидан китоб олмаган бирорта ҳам набий йўқ. Буни билдирган оят қуйидагича:\n“Сизлар шундай денглар: “Биз Аллоҳга ишониб суяндик, бизга юборилган (китоб)га, Иброҳимга, Исмоилга, Исҳоққа, Яʼқубга ва Яʼқубнинг набираларига юборилган (китобларга)га, Мусога ва Исога берилган (китобларга)га, Раббиси тарафидан набийларга берилган китобларга барчасига ишондик. Ҳеч қайсисини бошқасидан ажратмаймиз. Бизлар Аллоҳга таслим бўлган кишилармиз.” (Бақара 2/136)\nБу китоблар, Аллоҳ таоло тарафидан юборилган илм маъносидаги бир руҳ эканини кўрсатувчи оят шундай: бўлган\nيُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَىٰ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنذِرُوا أَنَّهُ لَا إِلَـٰهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ ﴿٢﴾\n“Фаришталарни Ўз амри бўлган руҳ билан қулларидан танлаб олган кишига юборади ва айтадики: инсонларни огоҳлантиринглар, Мендан бошқа илоҳ йўқдир, Мендан тақво қилинглар.” (Наҳл 16/2)\nوَكَذَٰلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِّنْ أَمْرِنَا ۚ مَا كُنتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَـٰكِن جَعَلْنَاهُ نُورًا نَّهْدِي بِهِ مَن نَّشَاءُ مِنْ عِبَادِنَا ۚ وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ ﴿٥٢﴾ صِرَاطِ اللَّـهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ أَلَا إِلَى اللَّـهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ ﴿٥٣”﴾\n“Шундай қилиб сенга ҳам шу йўл билан амримиз бўлмиш руҳни-Қуръонни ваҳий қилдик. Акс ҳолда сен, бу китобни ва ундаги имонни билмас эдинг. Лекин, биз уни нур/ойдинлатувчи китоб қилдик, қулларим орасидан лойиқ кўрган кишиларга у билан йўл кўрсатамиз. Сен албатта тўғри йўлни кўрсатасан. Осмонлар ва ердаги барча нарса уники бўлган Аллоҳнинг йўлини. Билингки, барча ишлар Аллоҳга улашади. “ (Шўро 42/52-53)\nБ- Жаброил алайҳиссалом\nАллоҳдан олган маълумотларини Унинг набийларига етказиш вазифаси юклатилган Жаброил алайҳиссаломга ишончли руҳ = ар-Руҳул Амин дейилади. Алоқадор оят қуйидагича:\nШубҳасизки, у Қуръон борлиқларнинг эгаси тарафидан юборилгандир. Уни ишончли руҳ/руҳул амин олиб тушган. (Шуаро 26/192-193)\nЖаброил алайҳиссалом ҳам инсонлар каби имтиҳонга тобеъ борлиқлар турига киргани учун, унда ҳам руҳ мужассамдир.\nМалаклар – Аллоҳ таоло тарафидан вазифа юклатилган жинлардир. Буни кўрсатган оят қуйидагича:\n“Ўз вақтида фаришталарга: ъОдамга сажда қилинглар!ъ дедик. Иблисдан бошқа уларни ҳаммаси сажда қилди. У – жинлардан эди, аммо Раббининг амридан чиқти. Энди уни ва унинг наслини энг яқинларингиз қилиб ўзингиз билан мени ўртамга қўйиб оляпсизларми? Ҳолбуки, улар сизларга душмандир. Ҳақсиз йўлда бўлганлар учун қандай ёмон алмашувдир бу!” (Каҳф 18/50)\nОятдаги: “У – жинлардан эди, аммо Раббининг амридан чиқди”, жумласини тўғри тушуниш учун: “Раббининг амридан чиқмаган жинлар кимлар эди?” деб савол бериш керак. Буни жавоби эса: Фаришталардир. Амрдан чиққан фаришта эса Иблисдир. Агар Иблис фаришта бўлмаганда, саждадан жавобгарликка тортилмаган бўлар эди. Чунки сажда амри фаришталарга берилган. Сажда қилмаслигини сабаби, ўзини катта тутиб паст кетмаслиги эди. (Маъл: Бақара 2/34) Бу гуноҳни агар Жаброил алайҳиссалом қилганида ҳам, худди шу жазога тортилган бўлар эди. Алоқадор оятлар шундай:\n“Масиҳ, Аллоҳга қул бўлишдан тортиниб чекинмайди. Аллоҳга яқин мақомдаги фаришталар ҳам шундайдир. Ким катта кетиб Аллоҳга қуллик қилишдан чекинса, билсинки, Аллоҳ уларни ҳаммасини ҳузурига тўплайди. Аллоҳга ишониб-суяниб яхши ишлар қилганларни, ҳам лойиқ бўлган ажр-мукофотларини тўлиқ қилиб беради ва ҳамда ўз фазли билан ажр қўшиб беради. Катта кетиб қуллик қилишдан чекинганларга келсак, уларни оғриқли қийноқда азоблайди. Улар, ўзлари учун Аллоҳ билан ўзларини ўртасига тушадиган бир дўст ҳам топа олишмайди ва на бир ёрдамчи ҳам топа олишмайди.” (Нисо 4/172-173)\nЖаброил алайҳиссалом яна Руҳул-қудус деб ҳам танитилган. Алоқадор оят шундай:\n“Айтинг: Уни – Руҳул Қудус Раббидан бир ҳақиқат бўлган ҳолда юбордики, ишониб суянганларни собит қадам қилсин, то’г’ри ё’лни ко’рсатсин ва то’лиқ таслим бо’лганларга бир ҳуш хабар бўлсин.” (Наҳл 16/102)\nАллоҳ таолонинг сифатларидан бири ал-Қуддусдир. Топ-тоза, пок, ҳар турли камчилик ва нуқсондан узоқ дегани. Ал-Қудус ҳам бир хил ма’нода. Демак, “Руҳул-Қудус” = ал-Қудуснинг руҳи, я’ни Аллоҳдан келган руҳ деб таржима қилинса ҳам бо’лади.\nҚуйидаги оятда эса Жаброил учун “руҳимиз = روحنا ” ифодаси о’рин олган:\nوَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَ إِذِ انتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا ﴿١٦﴾ فَاتَّخَذَتْ مِن دُونِهِمْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا ﴿١٧﴾ قَالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمَـٰنِ مِنكَ إِن كُنتَ تَقِيًّا ﴿١٨﴾ قَالَ إِنَّمَا أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلَامًا زَكِيًّا ﴿١٩﴾ قَالَتْ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ وَلَمْ أَكُ بَغِيًّا ﴿٢٠﴾ قَالَ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ ۖ وَلِنَجْعَلَهُ آيَةً لِّلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِّنَّا ۚ وَكَانَ أَمْرًا مَّقْضِيًّا ﴿٢١﴾\n“Бу китобда Марямни ҳикоясини ҳам тушунтир. Бир куни оиласидан айрилиб шарқ томондаги бир ерга о’рнашди. У шундай қилиб о’зи ва улар о’ртасида то’сиқ қилиб олганда, Биз унга руҳимиз Жаброилни юбордик, у унга дуруст бир инсон бо’либ ко’ринди. Марям айтдики: “Сендан Раҳмонга сиг’инаман, агар номусли бо’лсанг албатта.” У айтди: “Мен фақатгина Раббимнинг элчисиман, сенга бир келишган фарзанд бериш учунгина келдим.” Марям шундай деди: “Менга бирорта ҳам эр кишининг қо’ли тегмаган бо’лса, менда қаердан о’г’ил бо’лади? Ё’лдан чиққан бир аёл ҳам эмасман.” “Шундай бо’лади!” деди. Рабинг айтдики: “Бу нарса Менга осондир, уни инсонлар учун бир оят-нишона ва ҳузуримдан бир яхшилик қиламан. Бу – қарори берилган бир ишдир.” (Марям 19/16-21)\nБундай ҳолатдаги Руҳул-Қудус Аллоҳдан илм ва ма’лумот олиб келган фаришта бо’лади. Исо алайҳиссалом бешикда бўлган вақтида гапиришини таъминлаган , унга Китобни, ҳикматни я’ни Тавротни ва Инжилни о’ргатган ва уни доимо қо’ллаб қувватлаган ҳам Жаброил алайҳиссалом олиб келган о’ша илмдир.\n“Бир кун Аллоҳ шундай дейди: “Эй Марям ўғли Исо! Сенга ва онангга қилган яхшилигимни эсла! Сени Руҳул-Қудус билан қўллаб-қувватлаган эдим, бешикдали вақтингда ва етишган вақтингда инсонлар билан гаплашар эдинг. Сенга Китоб ва Ҳикматни яъни Таврот ва Инжилни ўргатган эдим.” (Моида 5/110)\nАллоҳ бир инсон билан ваҳий (илҳом), парда орқасидан ёки бир элчи юбормасдан асло гаплашмагани боис, бу ердаги Исо алайҳиссаломни гаплаштирган Таврот ва Инжилни, Китоб ва Ҳикматни ўргатган Руҳул-Қудусдан яъни Жаброил алайҳиссаломдан бошқаси бўлиши мумкин эмас.\nЖаброил Муҳаммад алайҳиссаломнинг ҳам ўргатувчисидир. Алоқадор оятлар қуйидагича:\nوَالنَّجْمِ إِذَا هَوَىٰ ﴿١﴾ مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَىٰ ﴿٢﴾ وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَىٰ ﴿٣﴾ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَىٰ ﴿٤﴾ عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَىٰ ﴿٥﴾\n“Порлаб сўнаётганда ўша қутб юлдузи учун, сизнинг биродарингиз адашгани ҳам, ҳаддан ошгани ҳам йўқ. У – гапини ўз орзу-истагига кўра гапирмайди. У – унга юборилган ваҳийдан бошқа нарса эмас. Уни унга куч-қуввати соғлом бўлган Жаброил ўргатди.” (Нажм 53/1-5)\nC- Қадр кечаси фаришталарга берилган руҳ\nАллоҳ таоло қадр сурасида шундай буюради:\n“Биз Қуръонни қадр кечасида юбордик! Қадр кечаси нима эканини сен қаердан биласан? Қадр кечаси минг ойдан яхшидир. У кечада фаришталар Раббининг изни билан ҳар мавзуга алоқадор руҳлар билан биргаликда тушишади. У кеча – тонг ери оқаргунча эсон-омонлик кечасидир.” (Қадр 97/1-5)\nҚуйидаги оятда, ўша кечада фаришталарга вазифалар юклатилгани билдирилмоқда:\n“Ҳа. Мим. Ҳар нарсани очиқлаб берувчи Китоб ҳақи учун, Биз у Қуръонни муборак бир кечада юбордик, чунки Биз у билан огоҳлантириб турувчимиз. Қарорга боғлиқ ҳар бир иш у кечада тарқатилади. Ҳузуримиздан белгиланган ишга кўра элчи фаришталар юбориб турамиз. Бу нарса – Раббингнинг бир яхшилигидир. Шубҳасиз, У эшитиб турувчи, билиб турувчидир.” (Духон 44/1-6)\nҚадр кечаси фаришталарга берилган буйруқ билан руҳни алоқасини ҳақида қуйидаги оят кўрсатиб бермоқда:\n“Шу йўл орқали сенга ҳам амримиз бўлган руҳни/Қуръонни ваҳий қилдик.” (Шўро 42/52)\nЖаброил – қадр кечаси тушган фаришталардан бир донасидир. Ҳар бир фариштанинг қўлида келгуси қадр кечасигача қиладиган ишлари кўрсатилган буйруқлар бор.\nОша руҳ орқали инсон ўзини кучли ҳис қилишни ва ҳар ишда Аллоҳни ақлига келтиришни бошлайди. Келтирилган барча оятлардан маълум бўлишига кўра, амр/буйруқ калимаси билан бирга зикр қилинган руҳ – ўша амр ўз ичига олган нарсадир. Қадр кечасида туширилган амрлардан бирида Қуръон оятлари бор эканига кўра, Қадр сурасининг 4-ояти қуйидагича таржима қилинди:\nУ кечада фаришталар ўзлари билан биргаликда ўша руҳ/ўша маълумот билан ва Раббининг изни ила ҳар нарса учун тушишади.\nД – Тўғри йўлда бўлганларга дастак бўлиши учун берилган руҳ\nАллоҳ таоло – Унинг йўлида ҳар қандай қийинчиликларга бардош бериш бор кучи билан ғайрат кўрсатиб ҳаракат қилган қулларига ёрдам бераман деб с’оз берган. Алоқадор оят қуйидагича:\n“Бизни деб бор кучи билан ғайрат кўрсатганларга, албатта йўлларимизни кўрсатамиз. Албатта, Аллоҳ, одоб-ахлоқи чиройли кишилар билан биргадир.” (Анкабут 29/69)\nАллоҳ таолони Мусо алайҳиссаломнинг онасига қилган яхшилиги мана шу йўсинда эди. Алоқадор оятлар қуйидагича:\nوَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ أُمِّ مُوسَىٰ أَنْ أَرْضِعِيهِ ۖ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحْزَنِي ۖ إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ ﴿٧﴾ فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَحَزَنًا ۗ إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ ﴿٨﴾ وَقَالَتِ امْرَأَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّي وَلَكَ ۖ لَا تَقْتُلُوهُ عَسَىٰ أَن يَنفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ ﴿٩﴾ وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَىٰ فَارِغًا ۖ إِن كَادَتْ لَتُبْدِي بِهِ لَوْلَا أَن رَّبَطْنَا عَلَىٰ قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ﴿١٠﴾ وَقَالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّيهِ ۖ فَبَصُرَتْ بِهِ عَن جُنُبٍ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ ﴿١١﴾ وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَىٰ أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ ﴿١٢﴾\n“Мусонинг онасига шундай ваҳий қилдик: “Уни эмиз. Унга бирон барса бўлишидан қўрққанингда, уни дарёда оқиз. Қўрқма ва хафа бўлма, биз уни сенга қайтарамиз ва уни элчилардан бири қилиб тайинлаймиз.”\nОнаси уни оқизганида кейин, Фиръавнни оиласи уни топиб олдики, ўзларига душман ва ғамгинлик бўлсин. Чунки, Фиръавн, Ҳомон ва уларни аскарлари хато қилувчилар эди.\nФиръавнни аёли айтдики: “Бу мени ва сени қўз қувончимиз бўла қолсин, ўлдирманглар, балки ишимизга яраб қолар, ёки уни фарзанд қилиб сақлаб олармиз.” Улар ишни асл моҳиятини фарқига бормаётган эди.\nМусони онаси кўнгли очиқ бир ҳолатда уйғонди. Бизга ишониб суянганлардан бўлсин деб уни қалбини соғломлаштирмаганимизда эди, сал бўлмаса уни фош қилар эди.\nУ она Мусони опасига “уни орқасидан бор” деди. Опаси уни бир чеккадан кузатиб борди, аммо улар буни фарқига бормаётган эди. Аввал биз унга эмизувчи оналарни эммаслик хусусиятини бердик. Опаси айтдики: “Мен сизларга у болани боқиш билан таъминлай оладиган бир оилани кўрсатай-ми? Улар унга яхши қарашади.” (Қасос 28/7-12)\nАллоҳ таоло бир инсон билан ваҳий/илҳом, ёки парда орқасидан ё бўлмаса бир элчи юбориш орқалигина гаплашишига кўра (Шўро 42/51) бу ерда Мусони онаси билан гаплашган шахс – Аллоҳ вазифа юклаган бир фариштадан бошқаси бўлиши мумкин эмас.\nАллоҳ мана шу шаклда кўплаб инсонларни қўллаб қувватлайди. Буларни хусусиятларини тушунтириб берган оят қуйидагича:\n“Аллоҳга ва Охират кунига ишониб суянган бир халқни – Аллоҳга ва элчисига чек-чегара қўйганлар билан ўзаро меҳр-муҳаббат қурганликларини кўрмайсан. Гарчи улар буларнинг оталари, ўғлилари, ака-укалари ёки қариндош-уруғлари бўлсин. Аллоҳ уларни қалбларига имонни жойлаштириб қўйган, Ўз ҳузуридан бир руҳ/илм билан қўллаб қувватлаган ва ичидан анҳорлар оқиб турадиган боғларга асло ўлмайдиган қилиб киргизиб қўядиган кишилар – ана ўша мўминлардир. Аллоҳ улардан рози, улар ҳам Аллоҳдан розидир. Улар Аллоҳнинг тарафдорларидир. Огоҳ бўлинг, орзуларига эришадиганлар Аллоҳнинг тарафдорларидир.” (Мужодала 58/22)\nНабийимизга алоқадор бўлган бир оят қуйидагича:\n“Аллоҳ ва фаришталар бу набийни қо’ллаб қувватламоқда. Эй мўминлар, сизлар ҳам унга ёрдам беринг ва самимият кўрсатинг.” (Аҳзоб 33/56)\nМусулмонлар ҳам Бадр ва Уҳуд жангларида ёрдам олишган. Алоқадор оятлар қуйидагича:\n“Чорасиз ҳолга тушган вақтингизда Аллоҳ Бадрда сизларга ёрдам берди. Шундай экан Аллоҳдан қўрқингки, вазифаларингизни адо этсангизлар.\nЎша куни мо’минларга шундай дер эдинг: “Юборилган уч мингта фаришта билан Аллоҳ сизларга ёрдам бериши етмайдими?”\nАлбатта етади. Аммо ҳимоя чораларингизни олиб сабр-бардошли ҳаракат қилсангизлар, улар ҳам шу услубда сизга бостириб келишса, Раббингиз сизларга орқангиздан айрилмайдиган беш мингта фаришта билан ёрдам беради.\nАллоҳ бу ёрдамни – фақатгина бир ҳуш хабар бўлсин ва у билан қалбларингиз хотиржам бўлсин деб берди. Зафарни – доимо устун бўлган ва барча қарорлари тўғри бўлган Аллоҳдан бошқаси бера олмайди.” (Оли Имрон 3/123-126)\nЭ – Осмонлар ва ерга берилган амр\nАллоҳ таоло осмонларни, ерни, ўсимликлар ва барча жонли нарсаларни Ўз илми билан яратгани учун, уларнинг ҳар бири бир оят ва Аллоҳнинг китобларини Унга оид эканини белгисидир. Бир оят шундай:\n“Уларга ён-атрофларида ва ўзларида оятларимизни кўрсатамиз, натижада у Қуръон тамомийла тўғри экани уларни нуқтаи назаридан ўртага чиқади.” (Фуссилат 41/53)\nАллоҳ аввал ерни сўнгра осмонларни яратган ва шундай буюрди:\n“Сўнгра туман ҳолатидаги осмонга йўналди, осмонга ва ерга: “Ихтиёрий ёки мажбурий ҳолда буйруғимга келинг!” деганида, иккиси ҳам “Ихтиёрий равишда амрингга келдик” деб жавоб беришди. (Фуссилат 41/11)\nОсмонлар ва ер буйруққа итоат қилиши\nНуҳ тўфонида осмонлар ва ерга шундай буйруқ берилган эди:\n“Эй ер, сувингни ют! Эй само сувингни тут!” дейилди. Сув сингдирилди, иш якунланди, кема ҳам Жудининг тепасига ўрнашди ва шундай дейилди: “Хатоликлар ичидаги халқлар узоқ бўлсин!” (Ҳуд 11/44)\nОсмонлар ва ернинг хафа бўлиши\nОсмонлар ва ер инсонларни қилган гуноҳ ишларидан таъсирланади. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:\nوَقَالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمَـٰنُ وَلَدًا ﴿٨٨﴾ لَّقَدْ جِئْتُمْ شَيْئًا إِدًّا ﴿٨٩﴾ تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَتَنشَقُّ الْأَرْضُ وَتَخِرُّ الْجِبَالُ هَدًّا ﴿٩٠﴾ أَن دَعَوْا لِلرَّحْمَـٰنِ وَلَدًا ﴿٩١﴾\n“Раҳмон фарзанд тутди” дейишди. Ҳақиқатан жуда ҳам бир қабиҳ сўз айтишди. Шу боис, сал қолса осмонлар парчаланар, ер ёрилар ва тоғлар чўкар эди. Бу нарсалар фақатгина “Раҳмонни фарзанди бор” деганликлари учунгина бўлар эди…” (Марям 19/88-91)\nФиръавн ва унинг қўшинига на осмон йиғлади ва на ер. Уларга бошқа бир фурсат ҳам берилмади. (Духон 44/29)\nТоғ-у тошлардаги Аллоҳ қўрқуви\nЕр-у осмонларга берилган илм уларни кучига ярашадир. Қуръондаги илм уларни кучидан ошиб кетади. Буни қуйидаги оят кўрсатиб беради:\nوْ أَنزَلْنَا هَـٰذَا الْقُرْآنَ عَلَىٰ جَبَلٍ لَّرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللَّـهِ ۚ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ﴿٢١﴾\n“Агар биз бу Қуръонни бирон бир тоққа туширганимизда, Аллоҳдан қўрққанлиги сабабли бош эккан ҳолатда парча-парча бўлиб кетганини кўрар эдинг. Бу мисолларни инсонлар тафаккур қилсинлар деб беряпмиз.” (Ҳашр 59/21)\nوَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّـهِ ۗ\n“Тошлар орасида Аллоҳдан қўрққанидан пастга юмалаб тушадиган тош ҳам бор.” (Бақара 2/74)\nЎт-алангага берилган буйруқ\nИброҳим алайҳиссалом ўтга ташланганда Аллоҳ таоло шундай деди:\n“Эй ўт! Иброҳимга нисбатан салқин ва зарарсиз бўл!” дедик.” (Анбиё 21/69)\nБу буйруққа кўра, ўт Иброҳимни куйдирмади.\nБу оятлар, осмонлар ва ерга берилган илм – вазифаларини бажара оладиган даражада эканини, Қуръондаги илм ва маълумотлар улардаги сиғим ва имкониятлардан ортиқча эканини кўрсатмоқда.\nФ – Барча жонлиларга берилган руҳ\nАллоҳ таоло инсондан бошқа жонли мавжудотларга ҳам руҳ берган, яъни уларга ҳам ўзига яраша маълумот ва вазифа юклаган. Бу ҳақдаги оят шундай:\nوَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ ﴿٦٨﴾\n“Раббинг (ҳақиқий Эганг) арига шу маълумотни юклади: “Тоғлар, ёғочлар ва қурилган инлардан ўзингиз учун яшаш жойлар қилиб олинглар.” (Наҳл 16/68)\nКўпчиликни айтишига кўра, инсонни бошқа мавжудотлардан ажратиб турувчи нарса ақл экани айтилади. Лекин, қуйидаги оятларда қушлар ва чумолилар ақлини ишлатиб бир-бирлари билан гаплашгани ва турли тадбирлар олганини билдирмоқда Демак, инсондан бошқа борлиқларда ҳам ақл бор. Оят қуйидагича:\nوَحُشِرَ لِسُلَيْمَانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ ﴿١٧﴾ حَتَّىٰ إِذَا أَتَوْا عَلَىٰ وَادِ النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ ﴿١٨﴾ فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًا مِّن قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ ﴿١٩﴾ وَتَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِيَ لَا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائِبِينَ ﴿٢٠﴾ لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيَنِّي بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ ﴿٢١﴾ فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ فَقَالَ أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَجِئْتُكَ مِن سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ ﴿٢٢﴾إِنِّي وَجَدتُّ امْرَأَةً تَمْلِكُهُمْ وَأُوتِيَتْ مِن كُلِّ شَيْءٍ وَلَهَا عَرْشٌ عَظِيمٌ ﴿٢٣﴾ وَجَدتُّهَا وَقَوْمَهَا يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِن دُونِ اللَّـهِ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ ﴿٢٤﴾ أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّـهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُخْفُونَ وَمَا تُعْلِنُونَ ﴿٢٥﴾ اللَّـهُ لَا إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ ۩ ﴿٢٦﴾ قَالَ سَنَنظُرُ أَصَدَقْتَ أَمْ كُنتَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ﴿٢٧﴾ اذْهَب بِّكِتَابِي هَـٰذَا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانظُرْ مَاذَا يَرْجِعُونَ ﴿٢٨﴾ قَالَتْ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ إِنِّي أُلْقِيَ إِلَيَّ كِتَابٌ كَرِيمٌ ﴿٢٩﴾ إِنَّهُ مِن سُلَيْمَانَ وَإِنَّهُ بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ ﴿٣٠﴾ أَلَّا تَعْلُوا عَلَيَّ وَأْتُونِي مُسْلِمِينَ ﴿٣١﴾ قَالَتْ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي أَمْرِي مَا كُنتُ قَاطِعَةً أَمْرًا حَتَّىٰ تَشْهَدُونِ ﴿٣٢﴾\n“Сулаймоннинг жин, инсон ва қушлардан ташкил топган аскарлари тўпланиб, тизилиб туришди. Чумолилар водийсига келганларида, бир чумоли: “Эй чумолилар, инларингизга киринглар, Сулаймон ва унинг аскарлари сизларни билмасдан эзиб юборишмасин”, деди.\nСулаймон унинг сўзидан кулимсиради ва: “Раббим, менга ва ота-онамга берган неъматларингга нисбатан вазифамни ўз ўрнида адо этишимга ва Сен рози бўладиган ишларни бажаришимга фурсат бер. Марҳаматинг билан мени яхшилар қаторига қўш.”\nСулаймон қушларни назоратдан ўтказди. “Нимага Ҳудҳудни кўрмаяпман? Ёки йўқолди-ми?” деди. “Уни айбига яраша жазолайман ёки уни кесиб юбораман. Ё бўлмаса, менга ўзини ҳақ эканини кўрсатадиган бир далил олиб келади!”\nАслида, осмонлар ва ерда сақлаб қўйилган нарсаларни ташқарига чиқарадиган Аллоҳга сажда қилишмайдими?! У, яширган нарсаларини ҳам, ошкор қилган нарсаларини ҳам билади. Аллоҳ- Ундан бошқа илоҳ йўқ, буюк бошқарув Арш эгасидир.”\nҲудҳуд айтганини қилди. Қиролича айтдики: “Эй аъёнлар! Менга эътиборли бир мактуб ташланди. Сулаймондан эмиш, “яхшилиги чексиз, эзгулик ва неъмат улашувчи Аллоҳ номи билан”, деб бошланган. “Менга қарши бош кўтармасдан, таслим бўлган ҳолатингизда менга келинглар” дейилган.\nЧумолиларни шу сўзи улар ўзларини ўзлари сақлаб қолиш илми ва иқтидорига эга эканлигини ҳам билдиради:\n“Эй чумолилар, инларингизга киринглар, Сулаймон ва унинг аскарлари сизларни билмасдан эзиб юборишмасин” (Намл 27/18)\nЮқоридаги оятларда келтирилган шу иборалар, Ҳудҳуд ҳам ўзига юклатилган вазифани ўз ўрнида адо этиш ва ўзини панага олиб сақланиб қолишга эга бўладиган илм ва маълумотга эга эканини билдиради:\n“Сени ундан тўлиқ хабаринг бўлмаган нарсани мен яхшилаб билиб келдим. Сенга Сабаъдан ишончли бир хабар олиб келдим. У ерда, эҳтиёжи учун керак бўлган ҳар нарса берилган бир аёлни кўрдим, уларга ҳукмронлик қилар эди, улкан тахти ҳам бор эди. У ва унинг халқи Аллоҳ билан ўзлари ўртасига қуёшни қўйиб унга сажда қилаётганини кўрдим. Шайтон уларни қилмишларини ўзларига чиройли кўрсатиб қўйибди ва уларни тўғри йўлдан адаштирибди. Шу сабабли, улар ҳозирда тўғри йўл эмаслар. Аслида, осмонлар ва ерда сақлаб қўйилган нарсаларни ташқарига чиқарадиган Аллоҳга сажда қилишмайдими?! У, яширган нарсаларини ҳам, ошкор қилган нарсаларини ҳам билади. Аллоҳ- Ундан бошқа илоҳ йўқ, буюк бошқарув Арш эгасидир.”\n2 – Илоҳий илмларни қабул қилиб, ундан фойдалана олиш салоҳияти\nИнсонлар ва жинларга юклатилган руҳ, уларга – илмни ўрганиш ва ундан фойдалана олиш, янги илмий кашфиётлар яратиш ва ҳаёт тарзини ўзгартира олиш салоҳияти ва қобилиятига эга қилади. Зотан, уларга руҳ юклатилиши илм юклатилиши дегани эмас. Аллоҳ таоло шундай буюради:\nوَاللَّـهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿٧٨﴾\n“Аллоҳ сизларни оналарингизни қорнидан чиқарганида ҳеч нарсани билмас эдингиз. Аммо сизларга эшитиш, басират/кўриш хусусияти ва кўнгиллар берди. Балки буларни ўз ўрнида фойдаланасиз.” (Намл 16/78)\nИнсонлар ва жинлар тўғри маълумотга душ келганида, албатта қалби таскин топади. Одамлар томонидан ишлаб чиқарилган ма’лумотларнинг аниқлиги шубҳали бо’лиши мумкин. Лекин Аллоҳдан келган илм кишининг қалбига мос ва уйғун келади ва уни тинчлантиради ва хотиржам қилиб қўяди. Аллоҳ таоло шундай буюради:\n“(Унга йўналганлар) Аллоҳнинг зикри бўлмиш Қуръон билан қалби таскин топадиган мўминлардир. Диққат-эътиборли бўлинглар, қалблар Аллоҳнинг зикри бўлмиш Китоби билангина хотиржам бўлиб таскин топади. ” (Раъд 13/28)\nҚуръонни эшитган жинларни айтган сўзлари шу жиҳатдан жуда муҳимдир:\nقُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِّنَ الْجِنِّ فَقَالُوا إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا ﴿١﴾ يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ ۖ وَلَن نُّشْرِكَ بِرَبِّنَا أَحَدًا ﴿٢﴾ وَأَنَّهُ تَعَالَىٰ جَدُّ رَبِّنَا مَا اتَّخَذَ صَاحِبَةً وَلَا وَلَدًا ﴿٣﴾\n“Айтинг-ки: “Менга шулар ваҳий қилинди: Жинларнинг бир қисми мени тинглашди ва шундай дейишди: ъБизларни ҳайрон қолдириб қўйган Қуръон/бир оят жумласини эшитдик. Етукликка бошлар эди. Унга ишониб суяндик, энди ҳеч кимни Раббимизга шерик деб ҳисобламаймиз. Раббимиз жуда ҳам буюкдир, на бир жуфт ва на бир фарзанд тутган.”(Жин 72/1-3)\nИлоҳи маълумотларни ўз ичига олган Қуръон инсонни ҳам жинни ҳам хотиржам қилиб қўяди. Ундан юз ўгирган иши, дунёвий манфаатларига то’г’ри келмагани учунгина юз ўгиради ва шайтонни ўйинчоғи бўлиб қолади. Аллоҳ таоло шундай буюради:\n“Ким Раҳмонни Зикри бўлмиш Қуръондан юз ўгирса, бошига бир шайтонни ўраб қўямиз, шунда шайтон у билан баробар бўлади. Шайтонлар бу кабиларни йўлдан оздиради, аммо, улар ўзларини то’г’ри ё’лдамиз деб ҳисоблашади.” (Зуҳруф 43/36-37)\nА – Инсонга юклатилган руҳ – салоҳият ва қобилият\nБарча нарсани чиройли қилиб яратган ва ўша инсонни/Одамни яратишни эса лойдан бошлаган Удир. Со’нгра унинг наслини ҳақир сувдан ташкил топган моҳиятли сувдан яратди. Сўнгра шаклини тузатиб унга Ўз руҳидан уфлади. Шундай қилиб сизларга тинглаш, кўриш қобилияти ва дилларни берди. Буларни шукрини қанчалар оз адо қиляпсизлар. (Сажда 32/-7-9)\nБу оятлар, тупроқдан яратилган Одам ва жуфти билан зурриётларидан келган инсонларга руҳ яъни, салоҳият ва қобилият – вужуд ва шакл-шамойил яратилиши тугаганидан кейин юклатилганини билдиради. Қуйидаги оятлар бунга алоқадор баъзи маълумотларни ўртага қўймоқда:\nҚасамки, Биз инсонни лойдан ташкил топган озуқавий моҳиятдан яратдик. Со’нгра уни мустаҳкам қароргоҳдаги маний ҳолатига олиб келдик. Со’нгра манийни лахта қонга айлантирдик, кейин, лахта қонни бир парча го’шт қилдик, сўнгра, парча го’штни суяклар қилиб яратиб, суякларга го’шт қопладик, со’нгра бошқа бир борлиқ ҳолатига олиб келдик. Яратувчиларнинг энг гўзали бўлмиш Аллоҳ – гўзаллик ва яхшиликнинг манбасидир! (Мўминун 23/12-14)\n“Сўнгра уни бошқа бир борлиқ қилиб яратдик” ифодаси, бошқа жонли борлиқлардан ажралиши ва фарқ қилиши унинг вужуди шакли тамомланиб унга руҳ берилгандан кейин юз беришини кўрсатмоқда. Руҳ берилишидан аввал кўзлар, қулоқлар ва қалблар ҳам вужуд билан биргаликда яратилиб бўлингани учун, руҳ билан биргаликда берилган эшитиб тушиниш, кўриб билиш хусусиятлари ва қалб вужуднинг эмас, балки руҳнинг хусусиятларидандир.\nТинглаш ва Басират\nАввалги бўлимларда келтирилган оятлардан чумоли ва Ҳудҳуд қушини эшитувчи ва кўрувчи бир борлиқ экани, уларга юклатилган чекланган ҳолатдаги илмдан фойдалана олишини ўргандик. Улар ҳаёт тарзларини ўзгартира олиш даражасидаги илм ва қобилиятлари йўқ, чунки, улар ундай илмни ўргана олиш ва у илмдан фойдалана олиш қобилияти ва салоҳиятига эга эмаслар. Аммо, инсонга руҳ билан бирга берилган тинглаш ва басират билан кўра олиш қобилияти орқали, янгидан янги илм ва маданият сари интилиш, турли ғоя ва мақсадлар сари интилиш ва ўз ҳаёт тарзини ўзгартира олиш қобилиятига эга бўлади.\nКўнгил инсоннинг асосий бошқарув аъзосидир. Вужудга тегишли бўлган ақл, то’г’ри маълумотларга эга бўлишни таъминлаб туради ва доим шуни талаб қилади. Қалб эса, ўз манфаатлари билан тўғрилар ўртасида бориб келиб туради. Агар қарорини ўз манфаатларига қараб берадиган бўлса, кўнглини баъзи ҳақиқатлар ва тўғриларга нисбатан ёпиб қўйиб, уларни эшитмасликка ва кўрмасликка ҳаракат қилади, кўриб билиб турган нарсасини ҳам гўё уни кўрмаган ва билмагандек бўлишга ҳаракат қилади. Ўзларини худди қалблари муҳрланган, кўрлари ва қулоқларига парда тўсилгандек кўрсатишади, ва ҳақиқатларни тан олмасликда оёқ тирашади. Айнан шу нарса, уни инсонларга нисбатан нонкўр, Аллоҳга нисбатан эса кофир бўлиш ҳолатига олиб келади. Аллоҳ таоло шундай буюради:\nنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿٦﴾ خَتَمَ اللَّـهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَعَلَىٰ سَمْعِهِمْ ۖ وَعَلَىٰ أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿٧﴾\nКофирларни огоҳлантирсанг ҳам огоҳлантирмасанг ҳам фарқи йўқ, улар барибир ишониб суянишмайди. Гўё, қалблари ва қулоқларини Аллоҳ муҳрлаб қўйган ва кўзларида парда бордек. Уларнинг насибалари буюк бир азоб-қийноқдир. (Бақара 2/6-7)\nБаъзилар икки тарафда ўйнайди. Оятларни инкор қилиб ўзларига нисбатан бошқалар тарафидан салбий фикр уйғотмаслик учун, оятларни қабул қилгандек кўрсатишади. Шахсий манфаатларига тўғри келмаган оятларни маънолари билан ўйнашиб, кофирлардан ҳам баттар ёмон ва гуноҳкор аҳволга тушишади. Ўзларича, ҳам Аллоҳни ва ҳам мо’мин-мусулмонларни алдаб чув туширяпмиз деб ўйлашади. Аллоҳ таоло шундай буюради:\nأَفَتَطْمَعُونَ أَن يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِّنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلَامَ اللَّـهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِن بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿٧٥﴾ وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ قَالُوا أَتُحَدِّثُونَهُم بِمَا فَتَحَ اللَّـهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُم بِهِ عِندَ رَبِّكُمْ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿٧٦﴾ أَوَلَا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّـهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ﴿٧٧﴾ وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لَا يَعْلَمُونَ الْكِتَابَ إِلَّا أَمَانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ ﴿٧٨﴾ فَوَيْلٌ لِّلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَـٰذَا مِنْ عِندِ اللَّـهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۖ فَوَيْلٌ لَّهُم مِّمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَّهُم مِّمَّا يَكْسِبُونَ ﴿٧٩﴾\nЭй Мўминлар! Улар бизга ишонади деб умид қилмоқдасизлар шундайми? Уларнинг орасида бир фирқа бор эдики, Улар Аллоҳнинг оятларини эшитиб/тушуниб етиб, ундан кейин уни билиб туриб бошқа тарафга буриб ўзгартирар эди.\nУлар Мўминлар билан кўришган вақтда: “Биз ҳам ишондик!” дейишади. Бир-бирлари билан ёлғиз қолишганида эса: “Аллоҳ сизларга билдирган ҳақиқатни нима учун уларга айтяпсизлар? Улар буни Раббингизни ҳузурида сизларга қарши далил қилиб кўрсатсин, шундайми? Ақлингизни ишлатмайсизми?” дейишади.\nАхир билишмайдимики, Аллоҳ уларнинг яширин-у ошкора қилаётган ишларини билиб туради-ку.\nУларнинг орасида – китобни нима эканини билмайдиган, фақатгина ёлғон-елпи орзу-ҳаваслар биладиган уммийлари бор. Уларнинг ишлари гумондан иборат холос.\nКитобни ўз қўллари билан ёзиб, кейин уни озгина/ўткинчи пулга сотиш учун: “Бу Аллоҳ тарафидан” деганларни тортиши бор! Ўз қўллари билан ёзган нарса туфайли ҳолига вой. Эришган нарсалари туфайли ҳолига вой! (Бақара 2/75-79)\nБу мунофиқ иккиюзламачилар, ҳам Аллоҳни ва ҳам мо’мин-мусулмонларга ўйин қурдик деб ўйлашади. Ўйинга тушиб қолган аслида ўзлари бўлади-ю, лекин ўзлари буни фарқига бормайди. Аллоҳ таоло шундай буюради:\nيُخَادِعُونَ اللَّـهَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَمَا يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ ﴿٩﴾ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّـهُ مَرَضًا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ ﴿١٠﴾\nАллоҳга ва мўминларга қарши ўйин қуришга уринадилар. Улар ўйинга фақатгина ўзларини киргизадилар-у, ўзлари буни фарқига бормайдилар.\nБуларнинг қалбларида (кофирликлари туфайли)бир касаллик пайдо бўлади, Аллоҳ уларга яна битта касалликни (ёлғончилик касаллигини) қўшиб қўяди. Ёлғон гапирганликларини эвазига қўлга киргизган нарсалари эса, оғриқ берувчи бир қийноқдир. Бақара 2/9-10)\nИстар кофир бўлсин истар мунофиқ, уларнинг ҳар бири ўзларини имонли деб билишади, лекин Аллоҳнинг буйруқларига самимият кўрсатишга уларга нималардир қарши чиқаётганини иддао қилишади ва “қани эди биз ҳам мутлақ таслимият кўрсата олсак” деб ич-ичини ейди. Аллоҳ таоло шундай буюради:\nОятларни кўрмасликда оёқ тираган кофирлар, вақти-вақти билан “кошки биз ҳам тўлиқ таслимият кўрсатувчи бўла олсак эди” деб қаттиқ орзу қилишади. (Ҳижр 15-2)\nКофирлик билиб туриб хато ва залолат йўлга кириш эканини билдирувчи оятлар қуйидагича:\nوَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَـٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿١٠٥﴾ يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ ۚ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ ﴿١٠٦﴾\nУларга очиқ-ойдин кўрсатмалар келганидан кейин ўша кўрсатмалардан узоқлашган ва ихтилофга тушганлар каби бўлманглар. Уларга катта азоб-қийноқ бор. Баъзи юзлар оқ ва баъзи юзлар қора бўладиган кунда, юзлари қорайганларига шундай дейилади: “сизлар ишонгандан кейин кофир бўлдингиз, шундай эмас-ми? Кофир бўлганингиз эвазига мана шу азобни тотинг энди.” (Оли Имрон 3/105-106)\nМусо алайҳиссаломни кўрсатган қанчадан-қанча мўжизасига қарамай, Фиръавн ва унинг хонадони унинг даъватини қабул қилишмади. Мусо Аллоҳнинг элчиси экани аниқ билишган эди, аммо манфаатларига тўғри келмагани туфайли уни қабул қилишмади. Алоқадор оятлар қуйидагича:\nҲар нарсани очиқ-ойдин ўртага қўйган оятларимиз келганида: “Булар очиқча сеҳрдир” дейишди. Ичларида заррача шубҳа бўлмаган ҳолда, хатога қўл уриш ва катта кетишликлари сабабли, у оятлари билиб туриб инкор қилишди. Ўша бузғунчиларини оқибати қандай якунланганига қарагин. (Намл 27/13-14)\nЎзича тўғри деб билган нарсаларга эргашиб фитна ва фасод чиқариш қанчалар инсонга алоқадор бўлган бир ҳиссий хусусият бўлса, асл ва табиий ҳақиқат ва тўғриликка эга чиқиш учун жонини фидо қилиб бўлса ҳам унга эга чиқиш ҳам асл инсони сифат ва хусусиятлардан биридир. Аллоҳ таоло шундай буюради:\nШундай инсонлар ҳам бор, улар Аллоҳни розилигига эришиш учун жонини ҳам беради. Аллоҳ бу каби қулларига жуда ҳам шафқатлидир. (Бақара 2/207)\nХулоса қилиб айтганда, инсон – эшитиш ва билиш аъзолари орқали эришган илмларидан кўнглига қараб ё яхши ёки ёмон томонлама фойдалана оладиган ва унга кўра ҳаракат қила оладиган ўзгача бир борлиқдир.\nБ – Исо алайҳиссаломни калом ва руҳ бўлиши\nАллоҳ таоло Исо алайҳиссалом ҳақида шундай буюради:\nيَا أَهْلَ الْكِتَابِ لاَ تَغْلُواْ فِي دِينِكُمْ وَلاَ تَقُولُواْ عَلَى اللّهِ إِلاَّ الْحَقِّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِّنْهُ فَآمِنُواْ بِاللّهِ وَرُسُلِهِ وَلاَ تَقُولُواْ ثَلاَثَةٌ انتَهُواْ خَيْرًا لَّكُمْ إِنَّمَا اللّهُ إِلَـهٌ وَاحِدٌ سُبْحَانَهُ أَن يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَات وَمَا فِي الأَرْضِ وَكَفَى بِاللّهِ وَكِيلاً..\n“Эй (Таврот ва Инжилни яхши билган) китоб аҳли! Динингизда ошириб юборманглар, Аллоҳ ҳақида фақат тўғри гапиринглар. Марям ўғли Исо Масиҳ фақатгина Аллоҳнинг элчисидир, Марямга улаштирган калимаси ва Ўзидан бир руҳдир. Шундай экан, Аллоҳга ва Унинг элчиларига ишониб суянинглар. “Илоҳ учдир” деманглар, бундан тийилинглар, ўзингизга яхши. Аллоҳ – ягона илоҳдир, Ундан бошқаси йўқ. Уни фарзандга нима эҳтиёжи бор! Ахир, осмонлар ва ердаги барча нарса Уникидир. Аллоҳ етарли вакилдир.” (Нисо 4/171)\nИсо – Аллоҳни Марямга улаштирган калимаси эканини мазмуни қандай эканини қуйидаги оят тушинтириб беради:\n“Марям: “Раббим! Менга бирорта эркакни қўли тегмай туриб, менда қандай қилиб фарзанд бўлиши мумкин?” деди. Аллоҳ: ъҲа шундай! Аммо, Аллоҳ хоҳлаб танлаганини яратади. Бир ишга қарор берганида “Бўл!” дейди, ўша нарса пайдо бўладиъ деди.” (Оли Имрон 3/47)\nДемак, Исо алайҳиссалом Аллоҳни калимаси дегани – Исони отаси бўлмагани ҳолда, Аллоҳни “Бол!” деган буйруғидан кейин Исони пайдо бўлиши дегани. Одам Алайҳиссаломни ҳам отаси бўлмаган. Унга нисбатан ҳам Аллоҳ “Бўл!” деган ва бўлган. Буни қуйидаги оят тушунтириб беради:\n“Аллоҳ ҳузурида сони ҳолати худди Одамни ҳолатидек. Одамни тупроқдан яратиб, кейин унга: “Бўл!” деди, у пайдо бўлишни бошлади.” (Оли Имрон 3/59)\nАйнан ўша ҳолат, қолган барча инсонлар учун ҳам жорий бўлади. Аллоҳ таоло шундай буюради:\n“Бирон нарсани ирода қилганида, Уни қиладиган иши фақатгина ўша нарсага нисбатан: Бўл!” дейишидир. Кейин у нарса пайдо бўлади.” (Ясин 36/82)\nИсо алайҳиссалом “Аллоҳни Ўзидан бир руҳ” бўлиши, у ҳам бошқа инсонлар билан бир хил эканини билдиради. Чунки қуйидаги оятга кўра барча инсонлар Аллоҳ тарафидан бир руҳдир:\n“Сўнгра (Инсонни жисмоний яратилиш шаклини тамомлаганидан кейин) уни тўғрилаб тузатди ва унга Ўз руҳидан уфлади.” (Сажда 32/9)\nИнсонга руҳ уфланиши, у онасини қорнидалик вақтида юз бергани учун, шу икки оят Исо алайҳиссаломга пуфланган руҳ у ўз онаси Марямни қорнидалигида пуфланганини билдиради:\n“Ўз номусини сақлаган аёл-Марямни ичига Ўз руҳимиздан уфладик, уни ва ўғлини замондошларига бир нишона қилдик.” (Анбиё 21/91)\n“Аллоҳ – ўз номусини сақлаган Имроннинг қизи Марямни ҳам ўрнак қилади. Уни ичига руҳимиздан уфлаган эдик. Марям Рабининг сўзларини ва китобларини тасдиқлаган эди. У ич-ичидан бўйин экканлардан эди.” (Таҳрим 66/12)\nC –Жинларга уфланган руҳ\nЖинларга руҳ пуфлангани ҳақида очиқ баён қилинган бир оят йўқ. Фақатгина шу оят руҳ уфланиши сабабли инсониятга берилган бошқа борлиқлардан ўзгача уч хусусият жинларда ҳам бор эканини кўрсатгани учун, уларга ҳам руҳ берилганини яъни, улар ҳам инсонларга хос қобилиятларга эга эканини билдиради. Алоқадор оят шундай:\n“Жинлар ва инсонларни аксариятини гўё Жаҳаннамга ўтин бўлсин деб яратибмиз. Уларни ҳам қалблари бор, лекин у қалби билан ҳақиқатни тушуниб-етмайдилар, кўзлари ҳам бор, лекин, улар у кўз билан келажакни кўрмайдилар, қулоқлари ҳам бор, лекин, улар у қулоқ билан гап эшитмайдилар. Улар чорва ҳайвонлар кабидир. Аслида, ундан ҳам паст савиядадир. Ана ўшалар ғофил/хабарсизлардир. “(Аъроф 7/159)\nД – Руҳни кундалик ҳаракати\nМавзуга алоқадор оятлардан – инсонга берилган руҳ уни гўё иккинчи вужудидек эканини ўрганган эдик. Қуйидаги оят бу нарса мутлақо тўғри эканини ифода қилмоқда:\n“Аллоҳ – нафсларни унинг ўлими асносида олади, ўлмаганни эса уйқу асносида олади. Ўлимига ҳукм қилган нафсни тутади, бошқасини эса, белгиланган ажалигача қўйиб юборади. Бунда – тушунган бир жамият учун кўрсатмалар-оятлар бордир.” (Зумар 39/42)\nБу оятга кўра, ҳар инсонда иккитадан нафс бўлиб, биринчиси бадан, иккинчиси руҳдир. Бадан ҳам уйқуга кетади ва ўлади, лекин руҳ на ўлади ва на уҳлайди.\nБаданга руҳ киргизилиши бамисоли компютерга ишловчи программа юклатилишига ўхшайди. Компютерга юкланадиган программа компютер жиҳози ясалиб тайёр ҳолга келтирилгандан кейин-гина юклатилганидек, инсондаги руҳ ҳам, қачонки унинг вужуди ва шакли тайёр ҳолга келганида-гина унга руҳ юклатилади. Руҳ бадандан худди уйдек фойдаланади. Бадан уйқуга кетганда руҳ ундан чиқиб кетади ва уйғонганда қайтиб киради. Ўлган бадан худди бузилиб ишдан чиққан компютер каби бўлиб қолади, қачонки тузатилиб қайтадан ишга яроқли ҳолатга келмагунича унга руҳ кирмайди. Бир оят шундай:\nЭ – Ўлган кишини руҳи\nУйқуга кетган киши, ўтган вақт муддатини фарқига бормайди. Ашоби Каҳф ғорда тўлиқ 309 йил уҳлаб қолган, аммо қанча вақт ўтганини билишмаган, ҳатто хаёлига ҳам келтира олишмаган. Аллоҳ таоло шундай буюради:\n“Бир-биридан сўрашсин деб уларни уйғотдик. Ораларидан бири: “Қанча қолиб кетдингиз?” деб сўраганида, “бир кун ёки ундан ҳам озроқ қолдик” деб жавоб беришди.” (Каҳф 18/19)\nЎлим билан уйқу бир хил ҳолатда идрок этилгани учун, ўлган киши ҳам қанча вақт ўтганини билмайди. Алоқадор оят қуйидагича:\nҚуйидаги кишини ҳам кўз ўнгингга келтирмадинг-ми: У – чўкиб томлари босиб қолган бир шаҳардан ўтиб: Аллоҳ бу шаҳарни қандай тирилтирар экан? деди. Шунда Аллоҳ уни юз йилга ўлдирди, сўнг қайта тирилтириб: “Ўлик ҳолатингда қанча қолдинг?” деб сўради. У: “Бир кун ёки бир кундан ҳам оз” деб жавоб берди. Аллоҳ: “Бундай эмас, балки сен юз йил қолдинг, емоқ-ичмоғингга қара-да, ўзгариб бузилмади. Эшагингга қара. Инсонларга далил қилиш учун сени шу аҳволга солдим. Эшакни суякларига қараб, биз суякни ердан қандай қилиб қайтадан чиқариб қўйишимиз ва унга қандай қилиб эт қоплаб қўйишимизни кўриб тур!” деди. Бу иш унга ошкор бўлганида, у: Аллоҳ ҳар нарсага аниқ бир ўлчов қўйишини мана ҳозир билиб турибман” деди. (Бақара 2/259)\nЮз йиллик ўлимидан кейин тирилган киши ва 309 йил ўлик ҳолатидан кейин тирилган киши ҳам ўзини “бир кун ёки ундан ҳам оз” уйқуда қолган деб ҳисобламоқда. Бу масалани янада очиқ қилиб тушунтириб берувчи оят қуйидагича:\nОсмонлар ва ердаги барча билинмаган ғойиби Аллоҳга оиддир. Қиёмат вақтининг келиши кўз очиб юмгунчалик, балки ундан ҳам яқинроқдир. Аллоҳ ҳар нарсага бир ўлчов қўювчи зотдир. (Наҳл 16/77)\nЎлган кишининг тирилиши худди уйқудан турган кишининг ҳолатига ўхшайди. Алоқадор оят қуйидагича:\nوَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُم مِّنَ الْأَجْدَاثِ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يَنسِلُونَ ﴿٥١﴾ قَالُوا يَا وَيْلَنَا مَن بَعَثَنَا مِن مَّرْقَدِنَا ۜ ۗ هَـٰذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَـٰنُ وَصَدَقَ الْمُرْسَلُونَ ﴿٥٢﴾\nСур чалинади. Ана ўша вақт қабрларидан туриб Рабби томон шошадилар. “Ҳолимизга вой! Бизни ётган жойимиздан ким турғизди?” дейишади. (Ясин 36/51-52)\nБу оятларга кўра, илк вафот этган киши билан охирги ўлган ишининг ўтган вақт тушунчаси бир хил бўлади. Ўлаётган киши ҳам уйқуга кетаётган киши ҳам кўз юмишидан олдинги ҳолатини фарқига бориб билиб туради. Яхши инсон роҳат-фароғатли уйқуга кетади ва уйқусидан ором олади. Ёмон инсон эса, ётоқ жойига виждон азоби билан яқинлашади. Ўлим билан юзма-юз келган киши, ҳаёти ниҳоясига етишини билиб қолгани учун, ундаги руҳий ҳолатнинг таъсири яна кучлироқ бўлади. Яхши кишиларни ўлимдан аввалги ҳолатини қуйидаги оятдан билиб оламиз:\nФаришталар яхши инсонларни руҳларини олган вақтда уларга шундай дейишади: “Энди эсон-омонликдасиз! Қилган ишларингизга қарши бериладиган Жаннатга марҳамат” дейишади. (Наҳл 16/32)\nГуноҳкор мо’минларни жони олинаётганда эшитган қайғули ва ғам-ташвишли сўзларини шу оятлардан билиб оламиз:\nСизларга ризқ қилиб берган нарсамиздан яхшиликларга сарфланглар, акс ҳолда, сизлардан бирортангизга ўлим келганида шундай деб қоласизлар: “Раббим! Мени яна бир оз яшата қол, садақа бериб яхшилардан бўлиб олай.” Бирон кишини умри тугаганида, Аллоҳ унга асло қўшимча вақт бермайди. Аллоҳ қилмишларингиздан мутлақо хабардордир. (Мунофиқун 63/10)\nБутун ҳаётини хато ва ҳақсизликлар ичида ўтказган кишиларни ўлим асносидаги аҳволини қуйидаги оятлардан билиб оламиз:\nالَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ ۖ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِن سُوءٍ ۚ بَلَىٰ إِنَّ اللَّـهَ عَلِيمٌ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿٢٨﴾ فَادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا ۖ فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ ﴿٢٩﴾\nФаришталар – ҳақсизлик қилиб ўзларини ўзлари ёмон аҳволга солиб қўйган кишиларни руҳларини олаётганида, улар дарров таслимият кўрсатишади ва “Биз ҳеч ҳам ёмон иш қилмаётган эдик!” ъЙўқ, нима қилганингизни Аллоҳ жуда яхши билади. Сизлар ўлимсиз қоладиган ҳолатда Жаҳаннамга кирасиз.ъ Катта кетувчиларни борадиган жойи қандай ёмон! (Наҳл 16/28-29)\nЮқоридаги ҳолатларнинг барчаси руҳ суғуриб олинишидан аввал юз беришини шу оятлардан билиб оламиз:\nУлардан (хато йўлда бўлганлардан) бирига ўлим келиши биланоқ шундай дейишади: “Раббим! Мени орқага қайтаринг. Ортда қолдирган дунёйимда балки бир яхши иш қиларман.” Йўқ, асло! Бу у гапирган қуруқ гапдир. Олдиларида қайтадан тириладиган кунгача бир тўсиқ бор. (Муъминун 23/99-100)\nФ – Қиёмат бўлганда руҳларнинг ҳолати\nҚиёматдан аввал барча инсонларни вужудлари ўлган, фақатгина руҳлари тирик қолган бўлади. Қуйидаги оят, қиёмат қоим бўлиш асносида барча руҳлар самога кўтарилиши ҳақида баён қилади:\n“Муддати эллик минг йилдан иборат бўлган кунда, (қайта тирилишидан аввал) фаришталар ва руҳлар Унга юксалади.” (Маориж 70-4)\nҚуйидаги оятга кўра, илк яратилишни тамомлаш асносидаги вақт ҳам айнан эллик минг йил бўлган:\n“Яратишни қандай бошлаган бўлсак, худди шу шаклда такрорлаймиз. Бу Бизнинг сўзимиздир, уни албатта бажарамиз.” (Анбиё 21/104)\nГ – Янгидан тирилиш\nЯнгитдан тирилиш ҳақидаги оятлардан бири қуйидагича:\n“Қиладиган яхшилигидан аввал шамолларни ҳуш хабар қилиб юборувчи Удир. Шамоллар оғир булутларни осонлик билан қувлаб келганида, ўлик тупроқларга йўналтирамиз. Кейин, булутдан сув тушириб, у билан ҳар турли ўсимликни ундирамиз. Ўликларни ҳам мана шундай қилиб тирилтирамиз. Балки (бу ҳақда) тўғри маълумотга эга бўлишингиз мумкин.” (Аъроф 7/57)\nИнсон тупроқдан яратилгани ҳақида олтита оятда кўрсатиб ўтилган. Инсоннинг барча озуқаси лойдан, яъни тупроқ билан сувни бирлашишдан ҳосил бўлади. хулоса қилиб айтганда, уруғ билан сперманинг манбаси ҳам лойдир. Барча жониворлар тупроқ билан сувни бирлашиши натижасида ҳосил бўлган озуқавий асл моҳиятдан яратилади. Ҳаётда қолиши уларга боғлиқдир. Ундан айрилган парчалари ҳам қайтиб яна тупроққа қайтиб аралашиб кетади. Тупроқ инсонни, ҳайвонни ва ўсимликларни асосий моддаси ва она манбаидир. Онанинг бачадони ҳам уруғ экилган экин майдони кабидир. Алоқадор оят қуйидагича:\n… نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ\n“Аёлларингиз сизлар учун экин еридир.” (Бақара 2/223)\nИнсонни ривожланиб ҳаётга келиши ўсимликни ривожланиб ҳаётга кириб келишига ўхшатилган.\n“Аллоҳ сизларни ердан бир ўсимлик каби ундириб чиқарди.” (Нуҳ 71/17)\nҚайта тирилишдан аввал тупроқ она бачадони вазифасини бажаради, ҳар бир инсондан қолган суяк парчаси ўзини қайта тирилишдаги уруғи бўлади. буни шу оятдан билиб оламиз:\n“Инсон Бизни – уни суякларини йиғиб пайдо қила олмас деб ўйламоқда-ми? Ҳа, бармоқ изларини ҳам қайтариб ўрнига келтиришимизга ўлчов қўйган Бизмиз.” (Қияама 75/3-4)\nБадан билан руҳни илк мослашув ва мувофиқлашув жойи онанинг бачадонида юз беради. Бу шу оятдан билиб оламиз:\n“Аллоҳ сизларни аввал тупроқдан, кейин ўғитланган уруғдан, сўнгра сизларни (руҳингиз билан баданингизни) мос-мувофиқ ҳолатга олиб келди.” (Фатир 35/11)\nҚайта тириладиган кун яна руҳ бадан билан бирлаштирилади. Алоқадор оят қуйидагича:\n“Руҳлар билан баданлар бирлаштирилганда.” (Таквир 91/7)\nШу сабабли, қиёматда қайтадан тирилган киши, ўзини гўё уйқудан ҳозир-гина уйғонган кишидек ҳис қилади. “Сур чалинади. Ана ўша вақт қабрларидан туриб Рабби томон шошадилар. (Гуноҳкорлар:) “Ҳолимизга вой! Бизни ётган жойимиздан ким турғизди?” дейишади. (Ясин 36/51-52)\nОятларда кўрсатиб ўтилганидек, руҳ калимаси Қуръонда икки хил маънода келтирилган. Биринчиси Аллоҳдан келган билим, иккинчиси эса, Аллоҳ инсонларга ва жинларга берган салоҳият ва қобилиятдир.\nАллоҳ Ўз билимидан фаришталарга, набийларга, жонли ва жонсиз барча борлиқларга Ўзи танлаб, хоҳлаб лойиқ кўрганича берган ва унга кўра вазифалар юклаган. Набиларга берилган билимлар китобларига ёзилган. Ўша китобларни топиб, ундаги маълумотларга эга бўлиб тушуниб етган кишилар ўз ҳаётларини ўша китобларда ёзилган нарсаларга кўра ўзгартирсалар, имтиҳондан яхши ўтган ҳисобланади. Бунга эришиш учун эса, шахсий манфаатларни иккинчи ўринга қўя олиш керак. Шу боис, энг қийин нарса – ўз манфаатларидан воз кечиб, тўғри ва ҳақ бўлган нарса тарафдори бўлишдир. Аллоҳнинг китобида эса фақатгина тўғри ва ҳақ нарсалар ёзилган.\nИккинчи вужуд каби юклатилган руҳ, инсонда – эшитишлик билан бирга тинглаб тушуниш, кўриш билан бирга басират, яъни ақл кўзи билан кўриш, қон айланиш вазифасини бажарувчи юрак билан бирга кўнгил эгаси бўлиш каби хусусият ва қобилиятни ҳам пайдо қилади. Бу руҳ уни имтиҳон қилинадиган борлиқлар қаторига қўшиш билан биргаликда унга тегишли бўлган маълумотларни сақлаб қоладиган бир хотира нуқтаси вазифасини ҳам бажаради.\nАллоҳ таоло бизларни оз нафсини тийиб уни бошқара оладиган, тўғри нарсаларни хатоларидан ажрата оладиган ва тўғри ишлар билан банд бўлиб, дунё имтиҳонидан эсон-омон яхши ўтиб оладиган қулларидан бўлишимизни насиб қилсин.\nМуаллиф: Проф. Др. Абдулазиз. Байиндир.\n Роғиб ал-Исфахоний, ал-Муфрадот, ذكر ва عرف моддаси.\n Лисанул Араб, الصَّلَاة моддаси.\n يَعْرِشُونَ феъли ҳам инсон ва бошқа борлиқлар учун ҳам бир хил фойдаланилади.\n Оятга Анъом сурасининг 160- ояти билан биргаликда маъно бердик. شديد = маҳкам бўғлиқ, ҳар тарафлама алоқадор маъноларни билдиради.\n Бачадонда осилиқ эмбрио.\n Бу оят, инсонлар ҳам Аллоҳ берган илмга кўра бирор нарсалар кашф этиши, яратиши мумкинлиги, лекин барибир Аллоҳ яратган нарса энг чирой;ли ва мукаммал экани ва Аллоҳ энг яхши яратувчи эканини билдиради.\n Бу оятда киноя ишлатилган. Баъзи оятлардаги жумлалар Араб тилидаги илтифот ва киноя санъатига кўра, ўз ўрнида Ўзбек тилига мос равишда таржима қилинди.\n الخداع калимаси, режали бир иш орқали бировни алдаш ёки уни чув туширишга айтилади. Муфрадот.\n Тавба сураси 101- оят билан биргаликда ўқилса янада тушинарли бўлади.\n Анъом 6/136, Нуҳ 71/17, Муъминун 23/79, Зуҳруф 43/11, Жин 72/15-оятлар билан биргаликда ўқилса янада тушинарли бўлади. Қўшимча маълумот учун мурожаат қилинг.\n Мр. Анъом 6/143-144.\n Оятга ўзидан аввалги оятга атф қилингани сабабли шундай маъно бердик.\n Оятни матни “Жаннатга киринглар” шаклидадир. Ҳали қиёмат бўлмай, биров савол-жавобдан ўтмай туриб биров Жаннат ёки Жаҳаннамга кирмаслик қоидасига кўра, оятга Араб тилидаги илтифот санъатига кўра Ўзбек тилига мос равишда таржима қилдик.\n Оятдаги илтифот санъатига Ўзбек тилига мувофиқ таржима қилдик.\n Аллоҳ билан бизни вақт тушунчамиз фарқлидир. Бизга кўра минг йил Аллоҳга кўра бир кундир. (Ҳаж 22/47) фаришталар ва руҳлар самога кўтариладиган кун инсонлар ўлик бўлгани учун, оятдаги 50.000. йилли у кун бизга кўра эмас, балки Аллоҳга кўрадир. Аллоҳ қомарий йилни асос қиолиб олгани учун (Тавба 9/36) бир йил 354 кундан иборатдир. Бу ҳисобга кўра 50.000. йил 17 миллион 700 минг кун бўлади. Аллоҳ ҳузурида бир кун бизга кўра минг кун бўлгани учун, қиёмат қоим бўлиши билан қайтадан тириладиган кунгача ўтадиган 50.000. йил вақт бизга кўра 17 миллиард 700 миллион йилга тенг бўлади. бу катта вақт Аллоҳга кўрадир, биз уни асло фарқига бормаймиз. Қуръонга мутлақо зид бўлишига қарамай, қадар эътиқодига ишонтиришга мажбур бўлганлар, Аллоҳнинг ишларини вақтга алоқаси йўқ эканини ҳақида ифтиро қилишга мажбур бўлишган.\n Араб тилидаги илтифот санъатига баъзан аслича ва баъзан эса Ўзбек тилига мувофиқ равишда маъно бердик.\n Оли Имрон 3/59, Рум 30/20, Каҳф 18/37, Ҳаж 22/50, Фатир 35/11, Ғофир 40/67.\n Кенгроқ маълумот олиш учун мр. Абдулазиз БАЙИНДИР, Инсон ва Борлиқлар Олами, http://www.suleymaniyevakfi.org/yazilar/insan-ve-varliklar-alemi.html\nЖин Руҳ Фаришта


01:00 / 10.06.2016\nPhilips компанияси смартфонга уланувчи сенсор ва Bluetooth модули ўрнатилган Sonicare FlexCare Platinum Connected тиш чўткасини тақдим этди. Қурилма тиш чўткаси эгасининг стоматологига ҳисоботлар юбориб туриш имконига эга, деб ёзади The Verge.\nТишни тозалаш вақтида олинган чўткадаги маълумотлар iOS ва Android базасидаги қурилмаларнинг дастурида акс этади. Дастур оғиз бўшлиғининг 3D моделини кўрсатади ва бу фойдаланувчи тиш ювилмаган ерларни қолдириб кетишига йўл қўймайди. Шунингдек, дастур инсонни жуда ҳам қаттиқ ишқалаб юборилса огоҳлантиради.\nБундан ташқари, тиш муаммолари мавжуд пайтида уни махсус режимга созлаш мумкин. Дастур оғиз бўшлиғи ҳолати тўғрисида махсус ҳисоботларни яратади.\nЧўтка нархи — 199 доллар, у июль ойида сотувга чиқади.


Қатар футбол уюшмаси (QFA) ўз вице-президенти Сауд Ал-Муҳаннадийни ФИФАнинг уни четлатиш бўйича ишида қўллаб-қувватлади. Бу ҳақда QFA баёнотида маълум қилинди, дейилади "Кун" нашрида.\n"Уюшма бу масаланинг тўлиқ ва адолатли кўриб чиқилиши Ал-Муҳаннадий ахлоқ бўйича қўмита билан чин дилдан ҳамкорлик қилгани ва унга қарши барча айбловлар асоссиз эканлигини тасдиқлашига ишончи комил", дейилмоқда баёнотда.\nАввалроқ ФИФАнинг ахлоқ бўйича қўмитаси Ал-Муҳаннадийни ҳамкорлик қилишдан бош тортгани учун Қатар футбол уюшмасини бошқаришдан 2,5 йилга четлатишни тавсия қилганди. ФИФА масаланинг моҳиятини ошкор қилмади ва талаб Қатарда 2022 йилги жаҳон чемпионатини ўтказиш билан боғлиқ эмаслигини таъкидлаб ўтди. Шунингдек, ФИФА тергов палатаси Қатар футбол уюшмасига Ал-Муҳаннадийни 20 минг швейцар франкига (20,6 минг доллар) жаримага тортишни тавсия қилган.\nQFA баёнотида таъкидланишича, терговчиларнинг тавсиясига қарамай, Ал-Муҳаннадий ФИФА кенгашига кейинги сайловларда қўллаб-қувватлов олади.\nЯқин орада тергов қўмитасининг ҳисоботи ФИФА ахлоқ қўмитасининг Швейцариядаги ҳакамлик судида кўриб чиқилади.\n17:40 Beeline SIM-карталарни 4G USIM карталарига бепул алмаштириш хизматининг амал қилиш муддатини узайтирмоқда\n17:32 Фарзандингизни "гений қиладиган" 10 та ҳолат...\n22:08 ФИФА Блаттер ва Платинининг футбол фаолиятидан четлаштирилиш юзасидан берган апелляциясини рад этди\nҲақиқатми ёки уйдирма? Кўлда чўкиб ўлган болакай руҳи қизлар суратида кўриниш берди


Туман ҳокими кубоги топширилди » DEHQONOBOD TUMAN HOKIMLIGI RASMIY SAYTI\nМамлакатимизда фуқароларнинг спорт билан мунтазам шуғулланишлари учун доимий равишда зарур шарт-шароитлар ва имкониятлар яратиб келинмоқда. Бу борада жойларда турли спорт мусобақаларининг ташкил этилиши муҳим аҳамият касб этмоқда.\nЯқинда Ўзбекистон Миллий олимпиада қўмитаси хати ва ишлаб чиқилган Низом асосида туманимизда ҳам турли меҳнат жамоалари ўртасида эркаклар ва аёллар иштирокида спортнинг волейбол, стол тенниси ва мини футбол турлари бўйича мусобақалари бўлиб ўтди. Қизиқарли ва муросасиз ўтган ушбу спорт ўйинларида кўплаб меҳнат жамоалари фаол иштирок этдилар.\nАйниқса, вилоятда ташкил этилган ушбу спорт мусобақаларида туманимиз терма жамоасининг иштироки янада муваффақиятли бўлди. Яъни деҳқонободлик аёллар волейбол жамоаси вилоятда фахрли биринчи ўрин соҳиби бўлдилар. Мини футбол бўйича эса эркаклар терма жамоамиз иккинчи ўринни қўлга киритишди.\nАна шу ўтказилган мусобақаларни уюшқоқлик билан ўтказиб, унда фаол иштирок этган туман халқ таълими бўлими жамоасига яқинда туман ҳокими кубоги топширилди. Кубокни топширар экан, З.Алиқулов бундай мусобақаларда меҳнат жамоаларининг қатнашиши уларни спорт билан чиниқтиришда жуда фойдали эканлигини таъкидлаб, келгусида барчани спортга жалб этиш лозимлигини алоҳида таъкидлаб ўтди.\nMarkSkync - 16 августа 2018 00:30 Ответить\nBrittany - 17 августа 2018 18:33 Ответить\nMonica - 19 августа 2018 00:26 Ответить\npetraSkync - 3 сентября 2018 00:25 Ответить


hikoya.xyz katta xotin 11 секс хикоялар seks hikoyalar sex hikoyalar секс хикоя seks hikoya ehtirosli hikoyalar erotik hikoyalar sex hikoya эҳтиросли ҳикоялар эротик хикоялар extirosli hikoyalar эхтиросли хикоялар sekis hikoyalar xxx hikoyalar seks xikoyalar эро хикоя инцест хикоялар порно хикоялар erotic hikoyalar рассказы порно рассказы секс рассказы читать рассказы читаем рассказы рассказ служанки инцест рассказы еротические рассказы\nSiri ochlgan kelin. Udar boladan udar xkoya\nAdhamga (ismlar o'zgartirilgan) onasi topgan qiz maqul keldi. Uni bir ko'rishdayoq sevib qoldi, Qanchalik sevmasin qizni sinashni oldiga maqsad qilib qo'ydi. To'y kuniga qadar keli\nКатта хотин 11\nШундай қилиб, тошкентлик дугонам билан бозордан товарларни- асосан кийим-кечак сотиб олиб, унинг уйига йўл олдик. Уйигаборгач, дугонам ош дамлади, музлатгичида пиво бор экан, мазза қилиб палов еб, пиво симирдик. Ана-мана дегунча уч баклажка пивони гаплашиб ичиб қўйибмиз.\nЭрталаб Ботирга телефон қилиб, юкларим кўплигини, биронтасини менга ёрдамга жўнатишини сўрадим. Тўлқин, деган абитуриентни юборишини ва ҳозироқ жўнатишини айтди. Телефондан Чаман опанинг инқиллаётгани бемалол эшитилиб турарди, бундан менинг баданим қизиб, амим намлангани сезилди. Тўлқин дугонамникига соат саккизларда етиб келди. Иккита оғир сумкани унга бериб, автобус бекатига қараб кетдик. Кета-кета Чаман опанинг телефонда инқиллаши ва Сардорга ҳовлида тўнқайиб сиктирганим эсимга тушиб, яна сиктиргим келиб хаёлим бузилди, шунда тўғри йўл қолиб ён томондаги кўчага бурилдим, чунки бу кўчадан унча одам юрмас, қолаверса қурилиши тугалланмаган уй бор эди. Шу уйнинг олдидан ўтаётганда, сийгим келаётганини айтиб, уйга кириб, деворига суянганча тўнқайиб сия бошладим. Сийиб бўлгач, сумкамдан қуруқ салфетка олиб, амимни яхшилаб артдим. Артиб бўлиб орқамга шундай ўгирилиб қарасам, Тўлқин икки метрча нарида қўтоғи диккийган, юзи эса ҳаяжондан қизариб кетганча турипти.\n-Вой, дедим худди уялгандай, кутилмаган воқеа юз бергандай.\n-Мме-ен, ҳалиги, дудуқлана бошлади Тўлқин.\n-Ҳа, туриб кетдими? дедим кулимсираб.\n-Унда сумкаларни ичкарига киритиб қўйинг, ҳар эҳтимол қарши, дедим.\nТўлқин сумкаларни ичкарига киритиб қўйди. Мен сумкадан сотишга мўлжалланган одеёллардан бирини олиб ерга тўшадим.\n-Кир бўлади-ку! деди Тўлқин.\n-Ҳеч қиси йўқ, чангютгичда тозалавораман, дедим мен ва одеёлнинг устига чиқиб этагимни қорнимгача кўтариб ётдим. Тўлқин шими ва турсисини бира йўла ечиб, оёқ учимга чўккалади, мен тиззаларимни букиб, амимни яхшилаб очиб қўйдим. У эса бирданига энкайиб амимни ялай бошлади, мен кайфдан инқиллардим.\n-Тезроқ тиқинг, биронтаси кеп қолмасдан, дедим. Тўлқин шуни турган эканми, шартта қўтоғини тиқиб юборди. Беш дақиқалар сиккач, уники келаётганини айтди. Мен бемалол ичимга оқизиши мумкинлигини айтдим. Сумкамдан салфетка олиб Тўлқинга бердим, иккаламиз жинсий аъзоларимизни артгач, мен шунчаки этагимни туширволдим, у эса шимини кийиб олгач,яна йўлга тушдик.Шунда Тўлқин квартирасига бориб давом эттиришни таклиф қилди. Тўлқиндан ҳам олдин ҳам ам кўрган-кўрганмаганини сўрадим. У кўрганлигини айтди. Мен неча ёшда кўрганини сўрадим.\n-Мен тўққиз ёшимда, синглим эса олти ёшида онадан етим қолганмиз, дея ҳикоясини бошлади Тўлқин. Онам саратон касаллигига чалиниб дунёдан эрта кетганди. Дадам бир йиллар уйланмай юрди, бироқ аммамлар уйланиши кераклиги бот-бот айтаверишгач, уйланишга қарор қилди. Холаларим эса бутунлай қарши эдилар. Хуллас, дадам туғмагани учун ажрашган ўттиз ёшли аёлга уйланди. Мени холаларим ўгай онамни менга ёмонлашар, мени унга қарши қайрашарди. Мен ҳам уларнинг гапига учиб ўгай онамни ёмон кўрардим, ундан қўрқардим. Синглим эса ҳали кичик эмасми, янги ойи билан тезда чиқишиб кетди, уни ойи, деб чақира бошлади. Бир куни ўгай онамни кийим алмаштираётганини кўриб қолдим, у ҳам менинг пойлётганимни сезиб қодди ва ётоқдан чиқаётганида менга менга ғалати қараш қилиб ўтиб кетди.\n← Катта хотин 12Iztopar(sex version) _Tanlov uchun_ →\nMashaldagi tanishuv By Dilnozka\nSalom mani ismim Dilnoza yoshim 18 da man netga juda qizizqaman har xil saytlarga kiraman juda ko`p yigitlar qizlar bilan tanishaman. Asosan ga kiraman 1 oydan buyon kiryapman man xxx ga juda qiziq\nItim amim yaladi!\nMan ismim Komila Towkenda turaman bunga kup bulmadi adam blan oymla turkeyga mol opkegan ketwudi man bitta uzm uyda qoldm uymzda baron laqabli itmza bor man plafkada uhliman honam ewigi doim ocu turad


Газета СБХ / 2019 год / № 33 / Қонунчиликдаги янгиликлар\nЭслатиб ўтамиз, 2019 йил 1 январдан бошлаб товарлар (ишлар, хизматлар)ни, шу жумладан, комиссионер (ишончли вакил) орқали реализация қилишдан тушган умумий тушумида экспорт улуши 15%дан юқори бўлган юридик шахслар солиқ солинадиган базани экспортга реализация қилиш ҳажмига тўғри келадиган фойда (реализация қилиш ҳажми) қисми юзасидан фойда солиғи ва ЯСТ бўйича камайтиради.\nТузатишлар билан ундан чуватиб ўралмаган хом ипак (ТИФ ТН – 5002) ва ипак момиғи (ТИФ ТН – 5003 коди билан белгиланган товар позицияси таркибида жойлашган) чиқариб ташланди. Бинобарин, энди имтиёз ушбу товар турлари экспорт қилинган ҳолларда ҳам қўлланилади. Бунда 2 та шарт бор (31.07.2019 йилдаги ПҚ-4411-сон қарорнинг 2-банди):\n● имтиёзнинг амал қилиш муддати айни вақтда чекланган – 2021 йил 1 январга қадар;\n● имтиёзларни қўллаш натижасида бўшайдиган маблағлар ишлаб чиқаришни модернизация қилиш, шу жумладан технологик ускуналар сотиб олиш учун мақсадли тарзда йўналтирилади.\nҲужжат Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базасида\n(lex.uz) эълон қилинган ва 1.08.2019 йилдан кучга кирди.


Эҳтиёжманд оилаларга ёрдам кўрсатилди - Uzbegim | Uzbegim\nЎзбекистон Республикаси Давлат мустақиллигининг 25 йиллиги олдидан вилоятимиз шаҳар ва туманларида ижтимоий ҳимояга муҳтож оилаларни моддий қўллаб-қувватлаш мақсадида уларга байрам совғалари топширилди.\nБешариқ туманида бўлиб ўтган тадбирда сўз олган МХХ Чегара қўшинлари ҳарбий хизматчилари, “Нуроний” жамғармаси вилоят бўлими раиси Топволди Холдоров ва бошқалар йиғилганларни байрам билан муборакбод этиб, тинч ва осуда ҳаётимизга шукрона келтириш, унинг бардавом бўлишига барча бирдек маъсул эканлигини таъкидлаб ўтдилар. Тумандаги 80 та эҳтиёжманд оила вакилларига тадбир ташкилотчилари томонидан совғалар тақдим этилди.\nФурқат туманида ўтказилган тадбирда ҳам ташкилотчилар йиғилганларни Мустақиллигимизнинг 25 йиллиги байрами билан табриклаб, 60 дан ортиқ оилаларга совғалар топширдилар.\nЎзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган артист Яҳёбек Мўминов ва хушовоз хонанда Мансурхон Нурматовларнинг қўшиқлари барчага байрамона кайфият улашди.\n– Бу эътибордан кўнглимиз тоғдек кўтарилди, – дейди Фурқат туманида истиқомат қилувчи Нигора Толипова. – Тадбир ташкилотчиларига ўз миннатдорчилигимни билдирар эканман, юртимиз ҳамиша тинч, шу каби байрамлар бардавом бўлишини тилайман.\nБувайда тумани маданият ва аҳоли дам олиш марказида 80 та эътиборга муҳтож оилалар учун байрам ташкил этилди. Дил сўзларида, ижро этилган куй-қўшиқлар, рақсларда тинчликка шукроналик ўз ифодасини топди. Эҳтиёжманд оилаларга совғалар улашилди.\nБайрам муносабати билан Ўзбекистон туманидаги 90 та кам таъминланган, ёрдамга муҳтож оилалар вакиллари тадбирга таклиф этилдилар. Истиқлол байрами арафасида бу каби совғаларнинг топширилиши кам таъминланган хонадон соҳибларига кўрсатилаётган эътиборнинг яна бир ифодасидир. Оилалар вакиллари ғамхўрликлар учун Президентимизга ўз миннатдорчиликларини билдирдилар.\nБайрам тадбирлари Учкўприк, Бағдод, Данғара ва Риштон туманларида ҳам ўзгача тантана билан нишонланди. Қишлоқ ва маҳаллаларда истиқомат қилаётган кам таъминланган оилалар вакиллари учун концерт дастурлари намойиш этилди. Санъаткорлар томонидан ижро этилган куй-қўшиқлар, билдирилган дил изҳорлари юртдаги тинчликдан далолатдир.\n– Тақдим этилган совғалар билан хонадонимга, оиламга қанчалик хурсандчилик кириб борганлигини таърифлай олмайман, – дейди бағдодлик Шарофатхон Раҳмонова. – Мустақиллигимизнинг 25 йиллик байрами олдидан бу каби тадбирлар албатта юртимиздаги тинчлик ва фаровонликдан нишонадир.\nҚўқон шаҳридаги 80 та оила вакиллари тўпланган тадбир ҳам элимиз ардоғидаги санъаткорларнинг куй-қўшиқлари билан янада шукуҳли кечди.\nБундай файзли байрам тадбирлари вилоятимизнинг барча шаҳар ва туманларида ҳам бўлиб ўтди.


Нима учун тадбиркор «олигарх» ва «хайрия» сўзлари унга тааллуқли эмас, деб ҳисоблайди ва ўз вазифасини нимада кўради? Қуйида унинг фикрларидан баҳраманд бўлинг:\nМен олигарх эмасман\nAлишер Усмонов «олигарх» сўзига тоқат қилмайди. Унинг фикрича, бу сўзда эркак кишидаги катта камчилик мавжуд. Усмоновнинг сўзларига кўра, олигарх ҳокимиятни пул бермай қўлга киритган киши. Aммо у ўзини бундай, деб ҳисобламайди.\nМиллиардер анчадан бери офисга бормайди ва у кўпинча ишламаётганини яширмайди. Усмоновнинг сўзларига кўра, у мажбурликдан бизнесда. У молия орқали дунёни билишни яхши кўради, аммо зерикарли, эскича қарашлар билан пул йиғиш у учун эмас.\nAгар чўққида туришни истасангиз, қайтаришингиз мумкин бўлганидан кўп қарз олманг. Бу муваффақият эркинлигини белгилайдиган асосий тамойил. Aкс ҳолда, ўз мажбуриятингиз учун курашиш ўзингизни хавф остига қўясиз. Бошқача айтганда, энди сизда муваффақият йўқ, аммо кураш ва мажбуриятни бажариш ҳисси бор. Имконсиз мажбуриятларни олиш керак эмас, шунда ўсиш истиқболи бўлади. Тадбиркорнинг ўзи ҳеч қачон ҳеч кимга қарз бермайди.\nУ болаларга бизнесни бериш мақсадга мувофиқ, деб ҳисобламайди. Сиз бизнесдан олинган пулни мерос қилиб қолдиришингиз мумкин. Aммо бизнеснинг ўзини уни кимга қолдириш мумкинлиги ҳақида узоқ ўйлаб кўриш керак.\nҲамкор ёки фойда\nБизнесдаги омадсизлик ҳар доим ҳам бизнеснинг муваффақиятсиз натижаси эмас. Муваффақиятсизликни, ҳатто пулда катта натижага эришилган тақдирда ҳам, шерикни йўқотиш деб тушуниш мумкин. Баъзида пулдан кўра шерикни йўқотиш янада ёмонроқ.\nОдамларга сармоя киритиш\nУсмонов ўз вазифасини одамларга ўзини ривожлантириш, билим олиш, маданият ва санъат билан танишиш учун имконият беришдан иборат, деб ҳисоблайди. Бунинг учун тегишли инфратузилмани мунтазам ривожлантириш ва таълим, спорт, маданият ва санъат учун тенг имкониятларни таъминлаш керак.\nХайрия ишлари ҳақида гапирганда, Усмонов Россиядаги асосий муаммо қуйидагилардан иборатлигини таъкидлайди: сиз буни бутун қалбингиз билан қиласиз, лекин буни гўё сиз қарздордек қабул қилишади. Қолган барча муаммолар қонунчилик билан боғлиқ.


Газета Норма маслахатчи / 2014 год / № 21 / Бизнинг маслаҳатлар\nБизнинг улгуржи савдо фаолияти билан шуғулланувчи корхонамиз (ЯСТ тўловчиси) 2012 йилнинг ноябрь ойида Қозоғистон Республикасидаги МЧЖ билан тузилган шартномага асосан харид қилган маҳсулотлар суммасининг 20 фоизини олдиндан тўлов тариқасида тўлаган. Тўловнинг қолган 80 фоизини маҳсулотлар сотиб бўлинганидан кейин амалга ошириш белгиланган. Бироқ маҳсулотлар бугунги кунга қадар сотилмаганлиги сабабли тўлов суммасининг 80 фоиз миқдори муддати ўтган кредиторлик қарзи сифатида балансимизда акс эттирилиб турибди.\nСотувчи корхонамизнинг молиявий аҳволини эътиборга олган ҳолда 80 фоизлик тўловдан корхонамиз фойдасига воз кечганлиги тўғрисида хат юборди.\nКорхонамиз кредиторлик қарзи суммасини ҳисобдан чиқариш учун қандай бухгалтерия ўтказмаларини амалга ошириши лозим?\n– Фуқаролик кодексининг 348-моддасида кредитор қарздорни унинг зиммасидаги мажбуриятлардан озод қилиши билан, агар бу ҳол бошқа шахсларнинг кредитор мол-мулкига нисбатан ҳуқуқларини бузмаса, мажбурият бекор бўлиши кўрсатилган.\nШунга кўра, воз кечилган кредиторлик қарзлари ҳисобдан чиқарилиши керак. Ҳисобдан чиқариш раҳбарнинг қарори (буйруғи) билан расмийлаштирилиб, амалга оширилади.\nМол етказиб берувчиларга бўлган кредиторлик қарзини ҳисобдан чиқариш корхона мажбуриятларининг камайишига, тегишинча, унинг иқтисодий фойдаси кўпайишига олиб келади.\n21-сон БҲМС ҳамда унга киритилган қўшимча ва ўзгартиришларга асосан кредиторлик қарзини, унинг муддати ўтганда ёки воз кечилганда, ҳисобдан чиқаришда қуйидаги бухгалтерия ёзувлари амалга оширилади:\nВоз кечилганлиги муносабати билан кредиторлик қарзи ҳисобдан чиқарилди\nҲисобдан чиқарилаётган кредиторлик қарзи суммаси\nСотувчининг қарздан воз кечганлиги тўғрисидаги хати, корхона раҳбарининг буйруғи\nСолиқ солиш масаласига келсак, Солиқ кодексининг 355-моддасига асосан, солиқ солиш мақсадида ялпи тушум таркибига Солиқ кодексининг 132-моддасида назарда тутилган бошқа даромадлар киритилади. Сизнинг ҳолатингизда юзага келган мажбуриятларни ҳисобдан чиқаришдан олинадиган даромадлар ҳам бошқа даромадлар бўлиб ҳисобланади.\nДемак, кредиторлик қарзини ҳисобдан чиқаришдан олинган даромадлар ягона солиқ тўлови бўйича солиқ солинадиган базага киритилади. Ягона солиқ тўлови асосий (соҳа) фаолият турига тегишли ставка бўйича ҳисоблаб чиқарилади.\nЖавобни Тошкент Давлат иқтисодиёт университети ўқитувчиси, «Soliq Kalkulyatori» солиқ маслаҳати ташкилоти эксперти Зафар ИСЛАМОВ тайёрлади.


«АЛИФБE» КИТОБИНГ МУБОРАК, ЎҒЛИМ! - Namanganliklar.uz\nПандемия сабабли шу йил мактабларда ўқиш кечроқ бошланди. Бугун 14 сентябрдан Наманган туманининг Шўрқўрғон қишлоғидаги 8-умумтаълим мактабида илк сабоқлар ҳозирча онлайн тарзда эълон қилинди. Карантин қоидаларига мувофиқ фарзандларимизга дарсликлар тарқатилди. Дарров уйда таълим-тарбияни йўлга қўйдик, телевидение орқали эрталаб эфирга узатилаётган илк онлайн машғулотларни биргаликда томоша қилишга киришдик.\nХудо хоҳласа, болажонларимиз яқин кунларда мактаб деб аталмиш муқаддас даргоҳ остонасига чиройли либосларини кийиб, қўлда гулдаста ва қалбда ҳаяжон билан қадам қўйишади, мактаб партасига ўтиришади. Уларга Президент совғаси ҳисобланган сумка ва ўқув қуроллари топширилади! Унгача биз, ота-оналар айни синовли кунларда ўғил-қизларимизнинг соғлигига ва ўзлаштиришларига, улар учун масофадан туриб жон куйдираётган устозларига ҳар томонлама яқиндан ёрдам беришимиз, руҳан қўллаб-қувватлашимиз керак!\nМен ҳам катта орзу-умидлар оғушидаги ота-оналардан бириман. бўғинли «Aлифбо»ни муваффақиятли тугатган, ёзув-чизув, ҳисоб-китобни билиб олган тўнғич ўғлим Ибратбекни 6 ёшда Нилуфар оя Мирзаева раҳбарлигидаги 1-«Б» синфга қабул қилинганидан ғоят хурсандман.\nОрифжон ЖЎРAЕВ, «Янги Ўзбекистон» республика газетасининг Наманган вилоятидаги мухбири, «Наманган садоси» газетаси муҳаррир ўринбосари.


♡__________Отажон, шайтон бизни йўлдан уриш учун васваса қиладими?\nNews FeedTopics 10 414Photos 17 144Videos 545Participants 63 814\nРАМАЗОННИНГ 4-КУНИ МУБОРАК БЎЛСИН!!! Бошлаб олган РАМАЗОННИ 4-КУНИНГИЗ муборак бўлсин! Ҳар бир эзгу ишларингизда Аллоҳ Ёр ва Ёрдамчингиз бўлсин! Эзгу амаллар қилиш учун имкон бериб, РАМАЗОН кунига етказган Аллоҳга беҳисоб шукурлар бўлсин! РАМАЗОН кунида Аллоҳдан Ўзингиз ва Ота-Онангиз ва барча яқинларингизни мағфират қилишини сўрайман! РАМАЗОН кунида Аллоҳ дуоларимизни ижобат, фарзандларимизга салоҳият, ибодатларимизга гўзаллик, ризқимизга барака берсин! РАМАЗОННИ\nАССАЛОМУ АЛАЙКУМ ва Роҳматуллоҳ ва Барокатуҳ ЖУМА МУБОРАК Кунларнинг шоҳидир ЖУМА айёми, Шу сабаб улуғдир бу куннинг номи. Улуғ зот бормикан Аллоҳдан бўлак, Мусулмон аҳлига ЖУМА МУБОРАК\nСайидил айём,мискинлар Хажи,Улуғ Рамазон ойининг биринчи Жума айёми муборак бўлсин қадрлигим! Хурматимдасиз! 🤲 #Мунис\nЯхши ният билан тутган рўзангизни Аллоҳ даргохида қабул қилсин! 🤲\nЎзингдан ўзгасига мухтож қилма ё Роббим! 🤲\nЎғил боланинг илк қахрамони Отаси бўлади. Ўсиб улғайиб бошқа қахрамон топгунча Отанинг фарзанди ёнида бўлиши мухимдир... Дўстим, Сизнинг отангиз хам хеч кимга ўхшамаган, сиз учун фидокор инсондир... Буни улғайганингиз сайин кўпроқ тушина бошлайсиз... Мен хам улғайганим сайин отамнинг мендан ақлли эканликларига амин бўлиб боряпман. Мен учун Отамдан айрилиш суянчим, маслахатчим ва йўл кўрсатувчимдан айрилиш демакдир... Ота... Отажон... мени тарк этманг... Сизни қанчалар яхш\n💫______Ўғилболанинг илк қахрамони отаси бўлади. Отажоним мани тарк этманг!\n945 892 views\n♡_________Аллоҳ айтади: 🤲Ўйланма бандам, 🤲Ёлғиз бошинга ташвиш келса ҳам. 🤲Сен хақингда ўзим ейман ғам, 🤲Сен фақат ШУКУР қил... 🤲Меникидир Олам!\nРамазонга энг яхши совға Қуръон!\n♡_________Манга Аллоҳдан қўрқишни ўргатишган бандасидан эмас!\n🥀.. Уйқучи Бахт сизга ҳам насиб қилсин! 🤲🤗\nАССАЛАМУ АЛАЙКУМ! Тутган рўзангиз: Аллоҳни ризосини Росулимиз муҳаббатини Иймонингизга ҳаловатни Охиратингизга ажрни Танангизга соғликни Охиратингиз учун саодатни олиб келсин РАМАЗОННИНГ 2-КУНИ МУБОРАК! ХАЙРЛИ ТОНГ!.. • • АЛЛОҲ СУЙГАН БАНДАЛАР ҚАТОРИДА БЎЛИНГ • •\n63 814 participants in the group\n♡__________Отажон, шайтон бизни йўлдан уриш учун васваса қиладими? - Ҳа, васваса қилади, лекин мажбурламайди. Хохиш бўлса, имконият хамиша топилади.ИншаАллах!


Кун саволи: Клублар футболка сотиш орқали трансферларни қоплай оладиларми?\n20:31 / 04.09.2017\nЎтган йили Златан Ибраҳимович интервьюларидан бирида «менинг футболкамни сотиш орқали олинадиган даромад Поль Погбанинг трансферини бемалол қоплайди» деган эди. Бундай фикрларни жиддий қабул қиладиганлар бор, «Реал», «МЮ» каби клублар йирик трансферларни мана шу йўналишдаги даромадлар орқали бемалол қоплай олишлари мумкинлиги ҳақида фикрлар кенг тарқалган. Ростан ҳам шундайми? Клублар трансфер суммасини ўша футболчининг футболкасини сотиб ҳам қоплай оладиларми?\nБу нотўғри фикр. Adidas, Nike каби компаниялар тузиладиган ҳомийлик шартномалари оддий ҳомийлик шартномаларидан фарқ қилади. Мисол учун Adidas «Манчестер Юнайтед» билан катта миқдорда шартнома туздими, бу компаниянинг ўз маҳсулотларида клуб брендидан фойдаланиш имконини ҳам беради.\nКлублар фақат аввалдан белгилаб қўйилган йиллик тўловларни ва қўшимча футболкалар сотувидан тушган даромаднинг 10-15 фоизини оладилар, холос. Мисол учун, Adidas Поль Погбанинг футболкасидан 100 миллион даромад қилган бўлса, «Манчестер Юнайтед»га шундоқ ҳам ҳар йили оладиган 75 миллионга қўшиб, 200 миллионнинг 15 фоизи - 15 миллион беради. Яъни йирик трансфернинг тўлиғича, ҳатто ярми ҳам сотилаётган футболкалар ёрдамида қопланиши деярли имконсиз иш.\nБундан ташқари, янги футболчининг трансфери футболка бозорини ларзага келтира олмайди. Айтайлик, ўша футболчи туғилиб ўсган юртда савдо сезиларли ошиши (эсингизда бўлса, «Манчестер Юнайтед» ва «Арсенал» клублари ўз сафларига хитойлик футболчиларни қўшиб олгандилар) мумкин холос. Бошқа жойларда шундоғам футболка сотиб олишни режалаштирган мухлислар харидни амалга оширадилар - шунчаки, янги футболчи исми туширилган футболкани танлашади.\nСавол туғилиши мумкинки, нега клубларнинг ўзи футболка ишлаб чиқаришни йўлга қўйиб, катта даромадлар қилишмайди?\nЖавоби оддий, футбол клублари спорт формаси ишлаб чиқарувчи корхона эмас. Уларнинг дистрибьюторлардан иборат глобал тармоғи ҳам, логистика марказлари ҳам, минглаб, балки миллион либосларни ишлаб чиқариш ва етказиб беришни йўлга қўя оладиган имкониятлари ҳам йўқ. Клублар ҳатто ўзларининг интернет-магазинларини бошқаришда товарларни етказиб бериш учун бошқа логистик компаниялар ҳизматига мурожаат қилишга мажбур бўлади, бу эса либос ишлаб чиқарувчи компанияларнинг иши олдида ҳеч нарса эмас.\nФутбол клубларида бу соҳанинг наҳанглари олдида ресурс ҳам, нон ҳам йўқ. Футбол клублари кўзимизда қанчалик йирик кўринмасин, Adidas ёки Nike компаниялари олдида жуда кичикдир. Хусусан, Nike компаниясининг сўнгги 4 ойлик даромади 7 миллиард доллардан ошди - бу эса, «Челси»нинг 112 йиллик тарихида қилган даромадларидан кўпроқдир.\nНеймар Adidas футболкалар\nНеймар янги Фигу бўладими? «Реал» уни Роналдуга алмашмоқчи\n«Манчестер Юнайтед» Неймарни 500 милилон еврога баҳолади\nНеймарнинг трансфер нархи биткоин каби ўсмоқда


FBI сўровига кўра "рус программисти" қўлга олинди - BBC O'zbek\nFBI сўровига кўра "рус программисти" қўлга олинди\nImage caption Лисов Мадридда қўлга олинган\nИспания полицияси Барселонада таътилда бўлган россиялик программист Станислав Лисовни ҳибсга олган. Унинг хотинига кўра, полициячилар ҳибс Федерал Терговлар Бюроси (FBI) ва Интерпол талаби асосида қилинаётганини айтишган.\nДарья Лисованинг айтишича, 13 январда у ва унинг эри Барселона аэропортидан Франциянинг Лион шаҳрига учишга шайланаётганларида Станислав қўлга олинган.\n31 ёшли Станислав Лисов Россиянинг Таганрог шаҳрида программист бўлиб ишлаши айтилади.\n"Машинадан чиқаётганимизда, икки полициячи келиб, значокларини кўрсатишди, кейин эримни ушлаётганларини айтишди ва телефон, планшет, ноутбугимизни текширишди", - деди Лисова.\nУнинг айтишича, турмуш ўртоғи интернет сайтларни қуриш билан шуғулланади, бироқ айнан нима учун у қўлга олинганини билмайди.\nRT хабарига кўра, Лисовнинг қўлга олиниши "рус хакерларига ов"нинг бир қисмидир, чунки аввалроқ FBI сўрови асосида Россия фуқаролари Тайланд, Чехия ва Арманистонда ҳам ҳибсга олинганлар ва хакерликда айбланганлар.\nҲозирда, Лисовага кўра, эри Барселона ташқарисидаги турмада қолмоқда, унинг ўзи эса ҳукуматдан ёрдам сўраш учун Москвага учиб келган.\nМадриддаги Россия элчихонаси билдиришича, Испания полицияси Лисов ҳибси борасида элчихонани хабардор қилган.


Молия вазирининг буйруғи (АВ томонидан 14.12.2017 йилда 1209-8-сон билан рўйхатдан ўтказилган) билан тасдиқланган молиявий ҳисобот шаклларига* ўзгартиришлар киритилди.\n1. Бухгалтерия балансининг (1-сон шакл) балансдан ташқари счётларда ҳисобга олинадиган қийматликларнинг мавжудлиги тўғрисида маълумот 2 та счёт билан тўлдирилди. Энди:\n√ 930-сатрда – балансдан ташқари 015-сатрда ҳисобга олинадиган оддий ширкат шартномаси (биргаликдаги фаолият) бўйича олинган мол-мулк;\n√ 940-сатрда – балансдан ташқари 016-сатрда ҳисобга олинадиган фойдаланиш ҳуқуқи бўйича олинган номоддий активлар акс эттирилади.\nЭслатиб ўтамиз, молия вазирининг буйруғи (АВ томонидан 30.05.2017 йилда 1181-3-сон билан рўйхатдан ўтказилган) билан Хўжалик юритувчи субъектларнинг молиявий-хўжалик фаолияти бухгалтерия ҳисоби ҳисобварақлар режаси (21-сон БҲМС) ҳам балансдан ташқари янги счётлар билан тўлдирилган:\n015-«Оддий ширкат шартномаси (биргаликдаги фаолият) бўйича олинган мол-мулк» – биргаликдаги фаолият ишончли вакилида оддий ширкат (биргаликдаги фаолият) шартномаси иштирокчиларидан олинган мол-мулкнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборот умумлаштирилади;\n016-«Фойдаланиш ҳуқуқи бўйича олинган номоддий активлар». У вақтинча фойдаланишга олинган номоддий активлар мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун мўлжалланган. Ушбу счётда, масалан, муайян муддат мобайнида товар белгисидан, маҳсулотлар ишлаб чиқариш автоматлаштирилган бошқарувининг технологик дастуридан, саноат намунасидан фойдаланиш ҳуқуқи ва ҳ.к. ҳисобга олинади.\n2. Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботдан (2-сон шакл) 080-«Ҳисобот даврининг солиқ солинадиган фойдадан келгусида чегириладиган харажатлари» сатри чиқариб ташланди. Шу муносабат билан Молиявий ҳисобот шаклларини тўлдириш бўйича қоидаларга ҳам тегишли тузатишлар киритилди.\n«Ҳисобот даврининг солиқ солинадиган фойдадан келгусида чегириладиган харажатлари» моддаси 2009 йилдаёқ давр харажатлари таркибидан чиқариб ташланган эди. Маҳсулот (ишлар, хизматлар)ни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатлари таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга (ВМнинг 5.02.1999 йилдаги 54-сон қарори билан тасдиқланган) ВМнинг 11.03.2009 йилдаги 63-сон қарори асосида ўзгартиришлар киритилган эди.\nМазкур ўзгартиришлар билан Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот 54-сон Низомга мувофиқлаштирилди.\n3. Молиявий ҳисобот шаклларини тўлдириш бўйича қоидаларга қуйидаги ўзгартиришлар киритилди.\n√ 1-банди янги таҳрирда қабул қилинди. Мазкур Қоидаларда кўриладиган молиявий ҳисоботни бюджет, суғурта, кредит ташкилотлари ва банклар тақдим этмаслиги ҳақида аниқликлар киритилди. Юридик шахсларнинг ушбу тоифаси ҳисоботни алоҳида тасдиқланган шаклларда топширади.\n√ 60-банди янги таҳрирда баён этилди.\n«Захира сармоя» моддаси бўйича (430-сатр) захира сармояни ҳисобга олиш счётларида (8500) ҳисоб юритилади. Унга қуйидагилар киради:\nузоқ муддатли активларни қайта баҳолаш чоғида ҳосил бўладиган инфляцион захиралар суммаси;\nқонун ҳужжатларида ва таъсис ҳужжатларида назарда тутилган миқдорлардаги соф фойдадан ажратмалар ҳисобига ташкил этилган захира фонди;\nтекинга олинган мол-мулк қиймати;\nсолиқ солишдан озод қилиш натижасида бўшайдиган маблағларни мақсадли вазифаларни бажаришга йўналтириш шарти билан божхона тўловларини, бюджетга солиқлар ва мажбурий тўловларни тўлаш бўйича имтиёзлар суммалари.\n√ 88-банд ҳам тўлдирилди. Бу Ҳисобварақлар режасига янги 6630-«Таъсисчиларнинг устав капиталини ошириш бўйича улушлари» счёти киритилиши билан боғлиқ. Ушбу счётда таъсис ҳужжатларига ўзгартиришлар давлат рўйхатидан ўтказилгунга қадар таъсисчилар киритган улушлар бўйича улар олдидаги мажбуриятлар акс эттирилади.\n*Молиявий ҳисобот шакллари ва уларни тўлдириш бўйича Қоидалар молия вазирининг буйруғи (АВ томонидан 24.01.2003 йилда 1209-сон билан рўйхатдан ўтказилган) билан тасдиқланган.


Тожикистон Роғун ГЭСини барпо этиш мақсадида Вахш дарёсини тўсиб қўйди\n19:20 / 29.10.2016\nТожикистон 29 сентябрдан дунёдаги энг баланд Роғун ГЭСнинг тошли-шағалли тўғонини барпо этишни бошлади. Қурилиш ишлари бошланиши учун Вахш дарёси тўсиб қўйилди.\nШу муносабат билан, Роғун гидроэлектрстанциясининг тўғонини қуриш ишларини бошлаш тантанали маросими бўлиб ўтган. Маросим, 29 октябрь куни Роғун шаҳрининг Вахш дарёси қирғоғида ташкил этилган. Тожикистон республикаси президенти матбуот хизматининг хабар қилишича, қурилишга старт бериш тантанасида давлат раҳбари Эмомали Раҳмон, тожик ҳукумати вакиллари, парламент палаталари аъзолари, фан арбоблари ва ёшлар вакиллари қатнашган. Улар Вахш дарёси ўзанининг ўзгартирилишига гувоҳ бўлишган.\nРоғун ГЭС Вахш дарёси бўйлаб барпо этилган навбатдаги тўққизинчи ГЭС каскади бўлади. У, Душанбе шаҳридан 110 км узоқликда жойлашган. Лойиҳага кўра, ГЭС ҳар бирининг қуввати 600 мВтни ташкил этувчи олтита агрегатдан иборат бўлади.\nИш жадвалига кўра, Роғун ГЭСнинг биринчи агрегати 2018 йил охирида ишга тушиши керак. Иккинчи агрегати 2019 йил апрелида фойдаланишга топширилади.\nЎзбекистон Республикаси ҳукумати, минтақадаги бошқа давлатлар, хусусан Амударё қуйи қисмида жойлашган Туркманистон ҳукумати билан бирга мазкур ГЭСнинг қурилишига кескин норозилигини билдириб келади. Унинг ҳаддан ташқари баландликда, сейсмик фаол ҳудудда барпо этилаётгани Ўзбекистон жануби ва Туркманистон шарқий ҳудудларига жиддий хавф солиши мумкинлиги таъкидланади.\nБундан ташқари, Ўзбекистон аграр хўжаликлари эҳтиёжи учун зарур бўлган сув танқислигини келтириб чиқариши уқдирилади.\nЎзбекистон Тожикистон Вахш дарёси Роғун ГЭС\nЎзбекистон U-23 чорак финалда Японияга қарши ўйнайди


АҚШнинг янги Президенти покистонлик?! » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nАҚШнинг янги Президенти покистонлик?!\nПокистонда Доналд Трампни тасодифан АҚШга келиб қолган ўзларининг ватандоши эканига ишонувчилар кўпайиб бормоқда, деб хабар тарқатмоқда Mulohaza.uz.\nПокистоннинг Neo News телеканали телсюжетидаги маълумотларга кўра, Трамп Ню-Йоркда эмас, балки Афғонистон чегарасидаги Шимолий Вазиристоннинг Шавал водийсида туғилган бўлиб, асл исми Довуд Иброҳим Хон (Dawood Ibrahim Khan) эмиш.\nКичкина Хоннинг ёшлиги Покистонда ўтган ва у ота-онаси автомобил авариясида ҳалок бўлгунларича, диний мактабда ўқиган экан. Канал хабарига кўра, етим қолган болакайни Британия армияси зобити Лондонга олиб кетади. Лондондан эса АҚШга келиб қолади. Бу ерда эса уни Трамплар оиласи асраб олишганмиш.\nТелеканал ўзларининг гапларига исбот ўлароқ интернетдан олинган ва Трампга ўхшаб кетадиган сариқ сочли пуштун боланинг расмини илова қилишган. Сюжетда яна айтилишича, покистонлик қариндошлар ҳам топилган ва ДНК намуналари ҳам олинганмиш, хатто Трамп-Хоннинг туғилганлик ҳақидаги шаҳодатномалари ҳам топилганмиш, деб хабар қилди islamnews.\nТеглар: Афғонистон авариясида қилди олишганмиш islamnews ўқиган\n14:44 Покистонда Афғонистон элчиси отиб ўлдирилди\n17:31 Россияда икки ёшли боланинг исми Расулдан Путинга алмаштирилди\n21:18 Дунё давлатлари раҳбарлари Трампнинг ғалабасини қандай қарши олишди?\n12:54 Покистонлик таниқли модель Кандил Балочни акаси ўлдириб қўйди\n09:37 Покистонда ҳибсга олинган 172 нафар ҳиндистонлик балиқчи озод этилди\n20:56 UZREPORT TV ва FUTBOL TV “The Best FIFA Football Awards 2017”ни трансляция қилади\n20:30 Озарбайжонда ўтган халқаро пазандалик кунида ўзбекистонлик ошпазлар муваффақиятли қатнашди\n20:26 Самолёт қулаяпти деб ўйлаган адвокат севганидан унга турмушга чиқишни сўради\n18:55 Бизнесда кишиларга таъсир қилувчи машҳур иборалар. Улар қандай ишлайди?\n18:51 Итлар одамлар билан алоқа ўрнатишда мимикадан фойдаланиши маълум бўлди\n18:39 Англияда 300 йиллик қароргоҳ "ақлли уй"га айлантирилди\n18:12 Америкалик сайёҳатчи Ўзбекистондаги сафаридан олган таассуротлари чоп этди\n17:44 Google'нинг Пуэрто-Рикодаги интернет тарқатувчи ҳаво шарлари (суратлар)


Хатланган автоуловлар Сурхондарёга кетиб қолишди - Huquq.uz\nХатланган автоуловлар Сурхондарёга кетиб қолишди\n16:42 - 16.02.2021\nМажбурий ижро бюросининг Бухоро шаҳар бўлими фуқаролик ишлари бўйича Бухоро туманлараро судининг 2020 йил 23 майдаги И.Қодировдан С.Сатторовага қарзини ундириш тўғрисидаги қарори бўйича олиб борилган мажбурий ижро ҳаракатлари давомида қарздорга тегишли «Lacetti» автомобили борлиги аниқланган.\nДавлат ижрочисининг қарори билан ушбу транспортга нисбатан қидирув эълон қилинган. Натижада «Lacetti» автомобили Сурхондарёда эканлиги аниқланиб, 2021 йилнинг 18 январь куни бюронинг Сурхондарё вилояти бошқармаси ходимлари томонидан хатланди ва сақлаш учун бюронинг Шеробод тумани бўлимига топширилди.\nХудди шунингдек, Хоразм вилояти иқтисодий судининг 2020 йил 10 августдаги ижро ҳужжатига асосан «Барака Нозима савдо» МЧЖдан 18500 АҚШ доллари миқдоридаги қарзни ундириш белгиланган.\nМазкур ҳужжат бюронинг Урганч шаҳар бўлимига келиб тушган кундан ижро иши қўзғатилган ва қарор нусхаси тарафларга юборилиб, қарздорга муҳлат берилган.\nҚарздор шунда ҳам қарзини тўламагани сабабли 2020 йил 10 сентябрда унга тегишли «Isuzu» русумли транспортга нисбатан қидирув эълон қилинган.\nБюронинг Хоразм вилояти бошқармаси қидирув шўъбаси ходимларининг саъй-ҳаракати натижасида мазкур транспорт Сурхондарё вилояти Бойсун туманида юргани аниқланиб, вақтинча сақлаш учун тумандаги ЙПХ масканига олиб борилиб, хатланди.\nҲозир бюронинг Урганч шаҳар бўлими томонидан ижро иши юзасидан қарзни ундириш чораси кўрилмоқда.


ВАЗИФАМИЗ – МУАММОГА ЕЧИМ ТОПИШ » Bulung‘ur hayoti газетаси\nGazeta: admin Қўйилган сана: 3-05-2018, 09:53 Рукун: ЖАМИЯТ Кўрилди 537\nМен 3-Каттақишлоқ сайлов округидан халқ депутатлари туман Кенгашига депутат этиб сайланганман. Бу ишончни оқлаш мақсадида сайлов округим ҳудудидаги муаммоларни ҳал этишда депутатлик ваколатимдан фойдаланаяпман.\nКаттақишлоқ маҳалласида жойлашган 3-умумий ўрта таълим мактабини қурувчилар томонидан таъмирлашдаги нуқсонлар ва бажарилган сифатсиз ишлар юзасидан сайловчилар ва мактаб жамоаси ўз таклифларини беришди. Мен бу масала бўйича депутатлик ваколатим доирасида вилоят ҳокимининг қурилиш ишлари бўйича вакилига депутат сўрови билан мурожаат қилдим. Натижада, мактабдаги муаммолар мутахассислар иштирокида ўрганилиб, ижобий ечимини топди.\nСайловчилар билан бўлган учрашувлардан бирида Хатча қишлоғига борадиган йўл таъмирталаблиги ҳақида гапирилди. Ушбу масаланинг ечимини топиш мақсадида тегишли идоралар ва раҳбарлар билан учрашиб, йўл таъмирини Дастурга киритдик.\nСайловчилар ўртага ташлаган муаммолар юзасидан 2017 йилда 5 та, 2018 йилнинг биринчи чорагида 1 та депутат сўрови билан туман, вилоят ва республика миқёсидаги раҳбарларга мурожаат қилдим.\nПрезидентимиз Шавкат Мирзиёев 2017 йил 12 июнда парламент аъзолари ва сиёсий партиялар вакиллари билан селектор орқали ўтказган йиғилишдаги маърузасида депутат сўровини олган раҳбарлар 10 кун ичида жавоб беришлари лозимлиги, акс ҳолда депутат сўровига ўз вақтида жавоб бермаган раҳбарга нисбатан қонунуда белгиланган тартибда чора қўлланилишини таъкидлаб ўтган эдилар.\nМен нафақат депутат, балки, туман “Нуроний” жамғармаси раиси сифатида ҳам Президентимиз қабул қилган фармон ва қарорларининг мазмун-моҳиятини туманимиз аҳолиси ўртасида кенг тарғиб қилиб келаяпман. Жумладан, аҳоли хонадонларида томорқа хўжалигини ривожлантириш, ҳудудларда ҳуқуқбузарлик ва жиноятчиликнинг олдини олиш, диний экстремизм ва коррупцияга қарши курашиш ва бошқа долзарб масалалар бўйича маҳаллалар, билим масканларида мунтазам равишда суҳбатлар уюштириб келмоқдамиз.\nЎз ХДПдан сайланган халқ депутатлари


Ўзбек аскарига олийгоҳ эшиклари кенгроқ очилди\nЎзбекистон армиясидан ҳарбий қисм қўмондонлиги тавсияномасини олиб қайтган абитуриентлар учун ҳукумат белгилаб қўйган имтиёзлар кўпайди.\nЎзбекистон Қуролли Кучлари сафларида хизмат қилган абитуриентлар учун олий ўқув юртларига киришдаги имтиёзлар бекор қилингани йўқ, аксинча, имтиёзлар янада кўпайди. Бу маълумотни Озодлик Ўзбекистон Республикаси олий ва махсус таълим вазирлиги масъул ходимидан олди. 12 июн куни баъзи ахборот воситалари собиқ аскарлар учун имтиёзлар бекор қилингани тўғрисида ёзган эди. Тафсилотлар билан Сарвар Усмон.\nМавзуга оид янгилик 12.уз сайтида пайдо бўлди.\nСайтга кўра, “ҳарбий қисм қўмондонлиги тавсияномасига эга, лекин конкурсдан (тест синовларидан) ўта олмаган ва зарур миқдордаги балл йиға олмаган абитуриентларни педагогика, қишлоқ хўжалиги, табииёт-илмий ва техникавий йўналишлардаги олий ўқув юртларига тўлов шартномаси асосида қабул қилишда имтиёзлар бекор қилинди.”\nБу 12.уз хабарининг биринчи абзаци эди.\nХабарнинг иккинчи абзаци биринчисини инкор қилади.\n“Ўзбекистон Республикаси олий ўқув юртларига 2012/2013 ўқув йили учун қабул қилиш бўйича давлат комиссиясининг кенгайтирилган мажлисида айтилишича, тилга олинган категориядаги абитуриентлар конкурсда бошқалар билан бир қаторда иштирок этади ва улар йиққан баллар имтиёз сифатида қўшиладиган баллар билан биргаликда ўтиш баллидан юқори бўлса, улар ўқишга қабул қилинади”, деб ёзди 12.уз сайти.\nХўш, армиядан қайтган йигитлар учун имтиёзлар бекор қилиндими-йўқми?\n12.узнинг чучмал хабаридан пайдо бўлган бу саволни бериш учун Ўзбекистон Республикаси олий ва махсус таълим вазирлиги матбуот хизмати билан боғландик.\nХизматнинг ўзини таништирмаган ходими саволимизга жавобини “Кўнгилларига келганини ёзаверишар эканда”, деб бошлади-да, масалага оид вазиятни мана бундай тушунтирди.\n- Агар у (ҳарбий хизматни ўтаб, ҳарбий қисм қўмондонлиги тавсияномасини олиб қайтган абитуриент) ҳужжат топширгани олий ўқув юрти конкурсидан ўта олмаса, унга Давлат комиссияси бошқа олийгоҳни тавсия қилади. Абитуриент аризасида ўша – бошқа олийгоҳ кўрсатилган бўлади, деди вазирлик масъул ходими.\nУнинг айтишича, яна бир янгилик бор: ҳарбий хизматдан қайтган абитуриент учун имтиёз сифатида қўшиб бериладиган балллар миқдори бироз кўпайтирилган.\n- Илгари 25 эди, ҳозир 27 фоиз максималдан. 61 балл қўшилаяпти, деди вазирлик ходими.\nВазирлик вакили тилга олган янгиликлар тўғрисидаги расмий ҳужжат шу кунда тайёрланмоқда.\n- Буни ҳозир нимаси чиқаяпти, ишланаяпти. Мана яқин кунларда чиқади низоми,\nдеди Ўзбекистон Республикаси олий ва махсус таълим вазирлигининг ўзини таништиришни истамаган масъул ходими.\nХуллас, Ўзбекистон армиясидан ҳарбий қисм қўмондонлиги тавсияномаси олиб қайтган абитуриентлар учун ҳукумат белгилаб қўйган имтиёзлар бекор қилингани йўқ, аксинча кўпайди.\nЎзбекистон президенти 31 май куни имзолаган қарорда Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари сафларида муддатли ҳарбий хизматни ўтаган ва тегишли тавсияномага эга бўлган ёшларнинг олий ўқув юртларига кириш имтиҳонларида йиққан балларига максимал ўтиш баллининг 27 фоизи қўшилажаги белгилаб қўйилган.\nҲарбий қисм раҳбарияти зиммасига эса хизматни муносиб ўтаган ёшларгагина олийгоҳларга кириш учун тавсиянома бериш масъулияти юклатилган.\nҚўмондонлик берган тавсиянома берилган кунидан бошлаб уч йил мобайнида яроқлидир.


9 ой жаримадан қочиб юрган аёл топилди ва жазоси бошқа жазо турига алмаштирилди - Zamin.uz\n23:28 / 29.08.2020\nФуқаро Н.Н. Косон туманида туғилган. У қўшмачиликдек жирканч иш билан шуғулланишдан олдин қонун билан белгиланган жавобгарлик борлигини яхши биларди. Аммо Н. осонгина пул топиш ҳақида ўйлади. Буни қарангки, орадан кўп ўтмай унинг бу иши фош бўлди ва жиноят ишлари бўйича Қарши шаҳар судининг 8.11.2019 йилдаги хукмига кўра Жиноят кодексининг 131 моддаси билан айбли деб топилди ҳамда базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 баравари миқдорида жарима жазоси қўлланилди.\nҚўлланилган жаримани ундириш тўғрисидаги ижро ҳужжати Бюронинг Косон туман бўлимига келиб тушди. Шу пайтгача жарима тўлашдан қочиб, яшириниб юрган қарздор давлат ижочилари томонидан орадан 9 ой ўтиб Қарши шаҳридан топилди.\nФарздорнинг ундирувга қаратиш мумкин бўлган мол-мулклари аниқланмагач, МИБ Косон туман бўлими бошлиғи жиноят ишлари бўйича Косон туман судига тайинланга жарима жазосини бошқа жазо турига алмаштириш бўйича тақдимнома билан чиқди. Суд томонидан қарздорнинг моддий аҳволини ҳисобга олган ҳолда тайинланган 2.230.000 жарима 18 кун озодликдан чеклаш жазосига алмаштирилди.\nМИБ Косон туман бўлими давлат ижрочиси\nКредит қарздорликларини тўламаганларнинг мулклари хатланмоқда\n13-08-2020, 18:35, Жамият\nИкки йилдан буён қидирувда бўлган "Каптива" автомашинаси Қаршидан топилди\n12-06-2020, 16:10, Жамият\n15-02-2020, 11:23, Жамият\n15-10-2019, 18:53, Жамият\n12-07-2019, 17:40, Жамият


Apple Watch’нинг оригинал функцияси қандай ишлашини секинлаштирилган видеода кўрамиз - Terabayt.Uz\nApple Watch’нинг оригинал функцияси қандай ишлашини секинлаштирилган видеода кўрамиз\nИккинчи авлодидан бошлаб Apple Watch смарт-соатларида ўзига хос янги функция пайдо бўлган – корпуснинг турли тирқишларига кирган сув томчилари ўзига хос усулда чиқариб ташланади. Бунинг қандай ишлашини қуйида «жонли» видеода томоша қилишингиз мумкин.\nЎҚИНГ: Apple Watch’даги янги функция 87 яшар аёлнинг ҳаётини сақлаб қолди\nThe Slow Mo Guys номли YouTube-канал юқори аниқликдги жиҳозлар ва профессионал видеокамералар билан қуролланиб олиб, Apple Watch’нинг ўз-ўзини сувдан тозалаш жараёнини секинлаштирилган видеода кўрсатишди. Бунинг учун блогерлардан бири дастлаб ушбу ақлли соатни тақиб олиб, ваннада чўмилиб чиқди. Кейин эса...\nГувоҳи бўлганингиздек, бу жараёнда Apple Watch динамиги паст частотали диапазонда пульсли товушлар тарқатади. Бу эса вибрация – титрашни келтириб чиқрди, натижада сув ёки бошқа суюқлик томчилари чиқиб кетади.\nТурли фитнес-трекерлар, «ақлли» соатлар кишиларни ўлимдан сақлаб қолиши, жиноятларни фош этишда ёрдам бериши, ҳаттоки худкушнинг айёрлигини унинг ўлимидан сўнг аниқлаб бериши каби ҳолатлар учрайди.\nЎҚИНГ: Қайнонасини ўлдирган келинни Apple Watch фош этди\n#"ақлли соат" #Apple #Apple Watch #смарт-соат #аксессуарлар


Украинага босқиндан сўнг Россияда Путиннинг рейтинги кўтарилди. Нега?\n27 май 2022, Тошкент вақти: 10:25\nРоссиядаги “Левада-Центр” нодавлат ижтимоий тадқиқотлар маркази Владимир Путин ва иқтидордаги партия рейтингига доир янги сўров ўтказди. Сўров натижалари сўнгги ойда ҳокимиятни қўллаб-қувватловчилар сони жиддий ошганини кўрсатмоқда. Масалан, президент Путинни маъқулловчилар февралда 71 фоизни ташкил этган бўлса, март ойида 83 фоизга етган.\nБошқа сиёсатчилардан энг кўп мудофаа вазири Сергей Шойгу ҳамда сўнгги бир неча ойдан бери шифохонада даволанаётган Владимир Жириновскийга нисбатан ишонч ортган. Сўралганларнинг 69 фоизи мамлакатда ишлар яхши кетяпти, деб ҳисоблашини билдирган. Бу “Левада-Центр”нинг Россия Украинага ҳужум қилганидан сўнг ўтказган илк сўровидир.\n“Левада-Центр”нинг тадқиқотлар бўлими раҳбари, социолог Алексей Левинсон “Настояшчее время” ёйинида сўров натижаларига изоҳ берди.\n– Профессионал нуқтаи назардан шуни айтишим мумкинки, мамлакат раҳбарияти бошлаган акциялар ва уларнинг оммавий ахборот воситаларида ёритилиши – мана шу икки омил биргаликда тахминан Қрим қўшиб олинган пайтдаги каби россияликларнинг ҳокимият атрофида уюшишига олиб келди.\n– Яъни, бу икки вазиятни қиёсласа бўлади?\n– Ҳа, қиёслаш мумкин. Биринчидан, 2008 йили – Грузияни сулҳга мажбур этиш амалиёти ўтказилганида Путиннинг рейтинги 88 фоизга кўтарилган. Сўнгра, Қрим қўшиб олинганида у яна 88 фоизга чиқди. Ҳозир ҳам рейтинг айни нуқтага қараб интилмоқда. Бу оммавий идрокнинг ўхшаш ҳолатларидир.\nБу ерда муҳим жиҳат шуки, умумий хурсандчилик таъсирида россияликларнинг катта қисми одатдагидан фарқли равишда Путиндан бошқаларни ҳам қувватлай бошлади. Чунончи, Давлат Думаси фаолияти мақбул кўриляпти, ҳолбуки россияликлар унга одатда салбий баҳо беришади. Дума уни тўсатдан яхши кўриб қолишга лойиқ бирон каромат кўрсатгани йўқ. Лекин 2014 йилнинг мартида ҳам шунақа бўлган эди: ҳамма бахтиёр бўлгач, ҳатто Дума ҳам кўзларига яхши кўрина бошлади.\n– Бу оммавий шодумонлик қанчага етади?\n– Грузияда ҳарбий амалиёт ўтказилган йили хурсандчилик узоқ давом этмаган. Қрим қўшиб олинишидан пайдо бўлган экстаз уч йилча сақланган эди, балки сал кўпроқдир. Бунақа нарсалар тезликда йўқолмайди. Ҳозир ҳам, дейлик, Украинадаги “махсус амалиёт” Россия Қуролли кучлари ғалабаси билан тугади, деб россияликларни ишонтиришса, бахтиёрлик узоқ давом этади. Камида бир неча ой.\n– Уруш вақтида бунақа сўровлар ўтказиш қанчалик тўғри? Ахир исталган “ноқулай” сўз учун қамоққа тушиш, номаълум кимсалардан калтак ейиш ҳеч гап эмас. Одамлар дилидагини тилига чиқариб жавоб беришга қўрқишмаяптими?\n– Биз тахминан шу тўғрида ҳам саволлар бердик. Ростдан ҳам, аҳолининг муайян қисми “одамлар қўрқади”, деб жавоб беряпти. Парадоксни қарангки, одамлар қўрқамиз, дейишдан қўрқишмайди. Умуман олганда, сўровлар методи ишлайди.\nДарвоқе, сўровларда иштирок этиш тугул ҳатто социологлар билан гаплашишни ҳам хоҳламайдиган одамлар ҳам анчагина. Ҳатто гаплашишдан қўрқадиган одамлар бундан кўра жиддийроқ ҳаракатларга мутлақо журъат эта олишмайди. Шу маънода улар жамиятнинг энг пассив қатламидир.\nЎтган йиллар тажрибалари шуни кўрсатадики, сўровга жавоб берганларнинг натижаларини аҳолининг шу қисмига нисбатан ҳам тааллуқли деб ҳисоблаш мумкин. Бунда энг муҳим маълумот – махсус амалиёт муносабати билан россияликлар қандай туйғуларни ҳис этишганидир. Ва бу ерда иккита ҳолатга тўқнаш келамиз. Кўпчилик – 51 фоиз одам “Россиядан фахрланаман”, деб жавоб беради. Аммо тахминан шунча – 49 фоиз киши тушкунлик, эсанкираш, хавотир, қўрқув, ваҳима, шок ҳолатларини кечирганларини айтишмоқда. Яъни, бизга жавоб бермаганларни ушбу оғир эмоционал ҳолатларни янада кўпроқ ҳис этган одамлар деб ҳисоблаш мумкин.