hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - ТИНЧЛИК ВА ТОТУВЛИК – ТАРАҚҚИЁТ ОМИЛИ\nТИНЧЛИК ВА ТОТУВЛИК – ТАРАҚҚИЁТ ОМИЛИ\nҚайси бир юртда тинчлик ва осойишталик ҳукм сурса, ўша ерда тараққиёт бўлади. Бизнинг эришаётган ютуқларимиз замирида ҳам ана шу тинчлик-осойишталик ётади. Агар истиқлолнинг ўтган йигирма бир йилига назар ташласак, пойтахтимиз, вилоятлар марказлари, шаҳар, қишлоқларимиз, ҳатто энг чекка ҳудудларда ҳам катта ўзгаришлар рўй берганига гувоҳ бўламиз. Юртимиздаги хотиржамлик ва барқарорлик туфайли хонадонларда тўю томошалар, байраму шодиёналар бўлмоқда. Бу неъматларга чин маънода шукрона қилиш ва уларнинг қадрига етиш керак. Чунки бугунги кунда айрим юртлардаги нотинчликлар оқибатида бегуноҳ одамлар азият чекмоқда.\nМаълумки, 2011 йилнинг баҳор ойларида араб ўлкаларида бошланган низо ва қарама-қаршиликлар ҳали-ҳануз давом этмоқда. Бунинг оқибатида минглаб бегуноҳ одамлар қурбон бўлмоқда. Муқаддас динимизда ҳеч қандай гуноҳи, айби бўлмаган одамнинг ҳаётига зомин бўлиш бузғунчиликнинг энг улкан кўриниши ҳисобланади. Аллоҳ таоло бундай огоҳлантиради: "Кимки бирон жонни ўлдирмаган ва ерда бузғунчилик қилиб юрмаган одамни ўлдирса, демак гўё барча одамларни ўлдирибди ва кимки унга ҳаёт ато этса (яъни ўлдиришдан бош тортса), демак, гўё барча одамларга ҳаёт берибди" (Моида, 32). Демак, минглаб бегуноҳ кишиларнинг умрига зомин бўлаётган кимсаларнинг гуноҳи улкандир.\nҚуръони карим таълим берадики, ҳар қандай шаклдаги зулм ва зўравонлик Ислом динига бутунлай зиддир. Бирор мусулмон ана шундай жиноятни содир этиши асло мумкин эмас. Шунингдек, солиҳ киши бошқа одамларни жиноят содир қилишдан қайтаришга Аллоҳ таоло олдида масъулдир. Ҳар бир имонли кишининг бурчи - ер юзида бузғунчиликка йўл кўймаслик, дунёда фаровонлик ва осойишталикни қарор топтириш учун ҳаракат қилишдан иборатдир.\nИЧКИ ВА ТАШҚИ САБАБЛАР\nЖаҳондаги нотинч мамлакатлар, хусусан, айрим араб мамлакатларида содир этилаётган ғалаёнлар ва қўпорувчиликларнинг ички ва ташқи сабаблари бир неча омиллар билан изоҳланади:\nЮз бераётган нохушликларнинг ички сабаблари асосан қуйидагилар:\nБарқарорликни таъминлашга лоқайдлик, бепарволик билан қараш, бу борада тегишли маънавий-маърифий ва амалий ишларнинг амалга оширилмаганидир. Шунингдек, ёшларни ўз ҳолига ташлаб қўйиш, ота-она, оила ва жамият назоратидан четда қолдириш оқибатида, ёшлар ёвуз кучлар найрангларига алданиб қолишяпти.\nАҳоли орасида бой ва камбағалларнинг кескин табақаланиб кетиши, ишсизларга эътибор қаратмаслик ҳамда ижтимоий тадбирларнинг суст олиб борилиши асосий сабаблардан бири бўляпти.\nИнтернет тармоғидаги айрим сайтлар ушбу давлатларда тўс-тўполонларни авж олишига кўмаклашди. Чунки бундай сайтларга зимдан тинчликни издан чиқаришга даъват этадиган кўп материаллар жойлаштирилган ва бу йўналишдаги мулоқотлар мунтазам олиб борилган.\nЭнди ташқи кучлар таъсирига келсак, улар мамлакатдаги тайёр етилиб турган оғир вазиятга олов пуркаб, тўполонларни пайдо қилиб, ўз мақсадларини амалга ошириш учун қулай вақт келгунга қадар пайт пойлаб туришмоқда.\nУшбу манфур кучларнинг гаразли мақсадлари жуда кўп. Масалан, ғалаёнлар юз бераётган араб мамлакатларига назар солинса, уларнинг аксарияти табиий бойликлар, айниқса, нефт захираси кўп бўлган давлатлар экани аён бўлади. Бундан маълум бўладики, ташқи кучлар ана шу моддий бойликларни талон-тарож қилиш мақсадида ушбу нотинчликларни келтириб чиқараётганлари кундай равшан.\nБарқарорликни издан чиқариш орқали бу мамлакатларни Афғонистон каби нотинч ҳудудга, кимларнингдир ғараз мақсадига хизмат қиладиган майдонга айлантирилади. Оқибатда, бундай ҳудудлар гиёҳванд моддалар етиштириш, жиноятчи гуруҳлар учун макон ва ёвуз мақсадлар йўлида фойдаланадиган жой вазифасини ўтайди. Шунингдек, осойишталикка путур етиши натижасида, аҳолининг тинчлиги бузилади, қурбонлар бўлади ва мамлакатлар муаммолар исканжасида қолади. Қўшни давлатлар ҳам бундай вазиятлардан зарар кўради. Бунда инсоний сифатлардан маҳрум кимсаларгина "манфаат" топиши мумкин.\nБундай кучлар ўзларининг қора мақсадларига эришиш борасидаги фаолиятлари турлича бўлса-да, тутаётган йўл ёки қилаётган ишлари бир хил – одамларнинг тинч ҳаётини издан чиқариш. Айниқса, баъзи бузғунчи гуруҳлар ўзларининг геосиёсий мақсадларига эришиши йўлида қатор ихтилоф ва кўнгилсизларни келтириб чиқармоқда. Халқимиздаги "бир кун жанжал бўлган уйда, қириқ кун барака кетади" деган нақлга биноан давлатни ҳам бир катта оила деб оладиган бўлсак, унинг иқтисодиёти бир неча йил ортга сурилади ва ўзини ўнглаб олиши учун жуда кўп йиллар керак бўлади. Мутахассислар энди ушбу мамлакатларда иқтисодиётни яхшилаш учун 25–30 йил керак бўлишини таъкидлашмокда.\nСўнгги йилларда жаҳон миқёсида қора кучлар таъсир доирасини кенгайтириш, бойликларга эга бўлиш ёки мамлакатларни ўз измига тушириш йўлида бузғунчи ва террорчи кучлардан фойдаланиш ҳоллари яққол кўзга ташланмоқда. Улар бундай қабиҳ ниятларига етиш йўлида кенг халқ оммаси орасига ваҳима солиш, қўрқитиш ва зулм қилиш каби оғир гуноҳларга тап тортмасдан қўл урмоқда.\nИслом дини зулм ва зўравонликнинг ҳар қандай кўринишини қатъий қоралайди. Қуръони каримнинг "Наҳл" сураси 91-оятида бундай дейилади: "Албатта, Аллоҳ адолатга, эзгу ишларга ва қариндошга яхшилик қилишга буюради ҳамда бузуқчилик, ёвуз ишлар ва зулмдан қайтаради".\nИслом дини инсон ҳаётига зомин бўлиш ва зулм қилишни қатъий ман этади. Бунда ўша инсоннинг қайси дин, ирқ ёки миллатга тааллуқли эканининг аҳамияти йўқ. Ҳатто уруш чоғида ҳам ёш бола, аёл, кекса ҳамда ибодат билан машғул бўлганларни ўлдириш, шунингдек, уй-жой, иморат ва иншоотларни вайрон қилишдан тортиб ҳатто экинзору дарахтларни йўқ қилиш қатъий қораланган. Бунинг акси ўлароқ, айрим мамлакатлардаги бузғунчи кимсалар ғаразли мақсадлари йўлида Аллоҳ инъом этган инсон ҳаётига тажовуз қилиб, вайронгарчилик ишларини амалга оширлмокда.\nШубҳасиз, Исломда бегуноҳ инсон қонини тўкиш энг улкан гуноҳдир. Бугунги кунда минглаб инсонларнинг умрига зомин бўлаётган бузғунчилар энг катта зулм қилаётганлар бўлиб, уларни инсон қиёфасини йўқотган ваҳшийлар дейиш ўринлидир. Ноҳақ одам ўлдириш, бегуноҳ кишиларнинг қонини тўкиш нафақат Исломда, балки барча самовий динларда ҳам ман этилган. Соғлом ақлли, соф виждонли инсон буни инкор этмайди.\n"Бугунги кунда дунёнинг турли минтақаларида, хусусан, араб мамлакатларида содир бўлаётган нохуш воқеалар ҳар қандай соғлом фикрли инсонларни чуқур ташвишга солади. Турли можаролар, ўзаро қарама-қаршиликлар, қон тўкилишлар жаҳоннинг қайси мамлакатида рўй бермасин, бундан кўнглимиз ғаш тортади. Дилни хира қиладиган бундай воқеалар биздан узоқда, деб унга лоқайд қараш хомхаёлликдир. Нега деганда, бундай бало бир мамлакат ёки минтақа доирасида чегараланиб қолмайди, вақтида бартараф этилмаса, тобора кучайиб, бошқа мамлакат ва минтақаларга ҳам ёйилиши мумкин. Шунинг учун дунёда бўлаётган воқеа ва ҳодисалардан огоҳ бўлиш, она-Ватанимиздаги тинч, осойишта ва фаровон ҳаётнинг қадрига етиш, шу фаровон, осуда ҳаётни янада мустаҳкамлаш учун ҳар бир инсон ўз ҳиссасини қўшмоғи, эл-юрт тақдири, келажаги учун дахлдорлик туйғусини дилига жо қилмоғи даркор."\nБарчамизга маълумки, араб мамлакатларида содир этилаётган мудҳиш воқеалар натижасида бир неча минг бегуноҳ кишиларнинг қони тўкилди. Жиноятчи, тажовузкор кимсалар бу қилмишлари билан ўзларининг қанчалик оғир гуноҳга ботганларини билсалар эди. Бу ҳақда жаҳон мусулмон уламолари кенгаши Бош котиби Али Муҳйиддин Қорадоғийнинг қуйидаги фикрларини баён қилиш мақсадга мувофиқдир.\n– Бегуноҳ, кишиларни қўрқитиш, уларни ўлдириш шаръан мутлақ мумкин эмас. Бунинг бир қанча сабаблари бор. Биринчидан, Ислом дини бутун инсоният, барча оламлар учун ҳам раҳмат динидир. Қуръони каримнинг 340 дан ортиқ оятларида "раҳм" ва ундан ҳосил бўлган сўзлар келганини, шунингдек, 130 жойда "Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим" муборак жумласи келганини кўрамиз. Мўмин банда ўзининг ҳар намозида мазкур калимани зикр қилади ва ҳар бир амалини Аллоҳ таолонинг ушбу сифатларини тилга олиб бошлайди. Парвардигор ушбу Муҳаммадий рисолатни нозил этишининг мақсади нафақат мусулмонларга, балки бутун одамзодга раҳматни ёйиш эди. Аллоҳ таоло марҳамат қилиб: "(Эй Муҳаммад), дарҳақиқат Биз сизни барча оламларга фақат раҳмат (яъни, Аллоҳнинг раҳмати-жаннатига етаклагувчи) қилиб юбордик", дейди (Анбиё, 107). Иккинчидан, Ислом дини инсон учун тинчлик ва омонлик динидир. Аллоҳ таолонинг исмларидан бири "Ас-Салом"дир. Қуръон нозил бўлган кеча салом кечасидир. Бу хусусида Қуръони каримда: "У (кеча) то тонг отгунича тинчлик-омонликдир", – дейилади (Қадр, 5). Кўплаб ҳадислар мусулмон кишини, шунингдек, мусулмон юртда қонуний яшаётган бошқа шахсларни ҳам қўрқитиб бўлмаслигига далил бўлади. Табароний ривоят қилган ҳадисда: "Бирор кишига мусулмонни қўрқитиш ҳалол эмас", дейилган.\nЯқинда Муҳаммад пайғамбаримизнинг (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) сийратларини обрўсизлантиришга уринилган "Мусулмонлар гуноҳсизлиги" қисқаметражли филми тақдимотидан кейин кўп мамлакатларда норозилик чиқишлари бўлди. Бундай хатти-ҳаракатлар оқибатида, бир неча кишилар азият чекди. Бунда халқлар ўртасидаги ўзаро тотувлик, динлараро бағрикенглик ва меҳр-оқибат ришталарини узишга интилаётган фитначи кимсаларнинг қўли борлигини унутмаслик керак.\nАкли теран ва соғлом фикрли инсон бундай пайтда қандай йўл тутишни жуда яхши билади. Айниқса, Ислом динининг асосий манбаларида бу борадаги ибратли воқеалар талайгина.\nРаҳмат пайғамбари бўлган Расулуллоҳни (алайҳиссалом) обрўсизлантиришга интилган ҳар қандай инсон ёки гуруҳнинг саъй-ҳаракати умуман беҳудадир. Хусусан, мазкур филм ижодкорлари Расулуллоҳни (соллаллоҳу алайҳи васаллам) ҳар қанча камситшига интилмасин, бу иши билан муборак динимизга ёки У зотнинг сийратларига заррача ҳам зиён етказа олмайди. Чунки Аллоҳ таоло Ислом дини ва таълимотларини ҳимоя қилиши ҳақида бундай деган: "Албатта, бу зикрни (яъни Қуръонни) Биз Ўзимиз нозил қилдик ва уни Ўзимиз асрагувчимиз" (Ҳижр, 9).\nПайғамбаримизни барчамиз яхши кўрамиз, У зотга муҳаббатимиз чексиз. Бироқ бундай ҳаракатларга нисбатан айрим давлатларда бўлаётганидек, тўс-тўполон ёки ғалаёнлар билан эмас, балки босиқлик ва зукколик билан муносабат билдириш керак. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ўзлари у зотга суиқасд қилишга интилган Ҳаким ибн Ҳизомни бағрикенглик билан кечириб юборганлар ёки суюкли амакилари бўлган Ҳамза ибн Абу Толибни ўлдирган Ваҳшийни бир умр қалбларида қайғули хотира сифатида муҳрланган бўлишига қарамай, афв қилганлар. Булар шубҳасиз, Қуръони каримдаги: "Афвни (қабул қилиб) олинг, яхшиликка буюринг! Жоҳиллардан юз ўгиринг!" (Аъроф, 199) кўрсатмасининг амалдаги исботидир. Бундан ташқари бундай фитналарни ўйлаб топаётган кимсалар бу ғалаёнларни кўриб, "ишимиз қўл келибди-да" деб хурсанд бўлади. Шуни асло унутмаслигимиз керак.\nМаълумки, дунёда ёмон ниятли кимсалар томонидан турли дин вакиллари ўртасига низо уруғини сочиш мақсадида ҳар хил кўринишдаги фасод ишлар қилинмоқда. Ушбу филм орқали ҳам турли дин вакиллари ўртасидаги тотувликни бузиш мақсади борлиги аниқ.\nДиний бағрикенглик, ўзаро иззат-ҳурмат, меҳр-оқибат, силаи раҳм каби умуминсоний қадриятлар оят ва ҳадиси шарифларда ўз ифодасини топган.\nБу борада Пайғамбаримиз Муҳаммад (алайҳиссалом) Ислом умматигагина эмас, бутун инсониятга ибрат бўлдилар. У зот Мадинага ҳижрат қилганларида давлат ишларидаги биринчи амаллари ўша ерлик яҳудийлар билан уларнинг ақидаларини ҳурмат қилишга асосланган аҳднома тузиш бўлди. Жаноб Расулуллоҳ аҳли китобдан бўлган қўшнилари билан яхши муносабатда бўлар, ҳадя бериб, улардан ҳам қабул қилар эдилар. Ҳатто аҳли китобдан бўлган қўшнилари оғир зиён-заҳмат етказганида ҳам У зот мулойимлик билан Яратгандан уларга ҳидоят ва инсоф тилайдилар.\nДемак, мўмин-мусулмонлар бундай пайтда Муҳаммад (алайҳиссалом) йўлларини маҳкам тутиб, ақл-заковат ва босиқлик билан ўзларини тутишлари лозим бўлади.\nБугунги кунда нафақат мўмин-мусулмонлар ўртасида, балки турли дин вакиллари ўртасидаги тобора мустаҳкамланиб бораётган иноқликни кўролмайдиган кимсалар пайдо бўлмоқда. Ана шундай ғаламислар турли миллат ва дин вакиллари ўртасида совуқчилик солиш мақсадида, ҳар хил найрангларни ишга солмоқдалар. Мана шундай найрангларга учмаслигимиз, бундай вазиятда кескинлик билан қарор қилиш ўрнига, обдон ўйлаб, кейин бир хулосага келишимиз керак.\nБундай хатти-ҳаракатларни айни мўмин-мусулмонларнинг оламшумул анжумани бўлган ҳаж ибодатларига тараддуд кўраётган бир пайтда бўлаётгани ҳам манфур кимсаларнинг ғаразли ниятининг бир кўринишидир. Шундай экан, мўмин-мусулмонлар ҳаж ибодатларини адо этиш чоғида турли қараш ва чақириқларга учмасдан, муборак сафардан асосий мақсад бўлган ибодатлар билан банд бўлишлари лозим.


РПЛ 09.08.2020 19:00 Уфа - Краснодар\nРПЛ 09.08.2020 21:00 Арсенал Тула - Ахмат\n«G» гуруҳи, 2-тур. 18 июнь, соат 18:00\n01.Тибо Куртуа (Д)\nЖан-Франсуа Жийе (Д)\nРомелу Лукаку (48, 70)\nАксель Витсель (61)\n23.Даррен Рэндолф (Д)\nКейрен Вествуд (Д)\nЖозеф Мерфи (Д)\n90+3' Ўйин якунланди. Бельгия йирик ҳисобда ғалаба қозонди ва ўз очколарини 3тага етказиб олди.\n89' Жарима майдончасига кираётган Бентекега узатма берилди. Тўпга Кристиан эмас, дарвозабон етиб олди\n85' МакКлин олис масофадан жарима зарбасини тепди. Тўп устун ёнида ўтиб кетди\n83' Вуууҳ! Кевин де Брёйне олис масофадан кучли ва аниқ зарба йўллади. Рэндольф тўғри жой танлаганди\n82' Бельгияда ўзгариш: Ромелу Лукаку ўрнига Кристиан Бентеке тушди\n80' Мертенс жарима майдончаси ташқарисидан зарба берди. Юқоридан ўтиб кетди\n79' Ирландия бурчак тўпини ўйинга киритди. Тўп қайтарилди ва ирландлар яна ҳужум ташкил қилишди. Бош билан берилган зарбани Куртуа эгаллади\n79' Ирландияда ўзгариш: Шейн Лонг ўрнига Робби Кин тушди\n76' Мертенс йўл-йўлакай Лукаку билан девор ўйнаб олиб, жарима майдончасига яқинлашди ва зарба берди. Ноаниқ\n75' Ирландлар яхши ташкил қилаётгандек кўринишганди, Хендрикнинг ўнг қанотдан узатмаси ўта ноаниқ бўлди\n71' Ирландияда ўзгариш: Ҳулаҳан ўрнига Эйден МакГиди туширилди\n70' ГОООООООЛ! Ромелу Лукаку, 3:0! Мёнье ҳимояда тўпни эгаллаб олиб, олдинга ўтаётган Азарни тўп билан таъминлади. Эден бир ҳимоячидан қочиб кетиб жарима майдончасига кирди ва ёлғиз турган Лукакуга узатма берди. Ҳужумчи яккама-якка вазиятда дарвозани ишғол қилди!\n69' Ўнг қанотдан жарима майдончасига узатма берилди. Мертенс тўпга сакрадию, аммо унга ета олмади\n68' Мертенс ўнг қанотдан марказ томон сурилди ва Де Брёйнега узатма берди. Кевиннинг зарбаси кучли, аммо ноаниқ\n68' МакКлин чап қанотдан дарвоза яқинига узатма берди. Куртуа тўпни эгаллаб олди\n67' Коулмен бир ҳимоячини алдаб, жарима майдончасига кирди ва дарвоза яқинига узатма берди. Куртуа тўпни эгаллади\n65' Мертенс 22 метрлардан зарба берди, тўп ирландиялик футболчилардан ўтмади\n64' Бельгияда ўзгариш: Янник Карраско ўрнига Дрис Мертенс тушди\n61' ГООООООЛ! Аксель Витсель, 2:0! Ўнг қанотдан етказилган узатмани "Зенит" ярим ҳимоячиси 10 метрлардан бош билан дарвозага жойлаб қўйди.\n59' Ирландиянинг хавфли ҳужуми. Ўнг қанотдан етказилган узатмани Брейди тўпни жарима майдончаси ичида эгаллади ва зарба берди. Тоби зарбани қайтарди\n57' Бельгияда ўзгариш: Жароҳат олган Мусса Дембеле ўрнига Ража Наингголан тушди\n56' Витсель олис масофадан аниқ зарба берди. Рэндольф тўпни эгаллаб олди\n53' Бурчакдан етказилган узатмани Вертонген бош билан қайтарди\n52' Уилан олис масофадан зарба йўллади. Рекошет ҳолатида тўп майдонни тарк этди\n48' ГОООООООЛ! Ромелу Лукаку, 1:0! Қарши ҳужумда Де Брёйне майдон марказидан ўнг қанот бўйлаб икки ҳимоячидан ўтиб кетди ва Лукаку узатма берди. Ромелу жарима майдончаси ярим айланаси ичида чап оёқда ўта аниқ зарба билан дарвоза бурчагини нишонга олди! Дарвозабон ташланди, аммо зарбани қайтара олмади\n47' Ирландия чап қанотдан жарима тўпини ўйинга киритди. Ҳимоячилар хавфни бартараф этишди\n45+1' Чақирнинг ҳуштаги янгради ва футболчиларни кийиниш хонасига йўл олишга чақирди. Танаффус. Ҳозирча ҳисоб очилмади\n45' "Қизил иблислар" бурчак тўпини ўйинга киритишди. Кучсиз зарбани дарвозабон қабул қилди\n42' Спортга хос бўлмаган қилиқ қилди Хендрик. Бельгиялик ён чизиқдан тўпни ўйинга киритиб, ҳужум ташкил қилишаётганида, Хендрикнинг оёғига иккинчи тўп келиб тушган экан. У тўпни майдон ташқарисига чиқариб юборса бўларди, аммо у иккинчи тўпни айнан ҳужум ривожланаётган нуқтага тепди. Натижада Чақир ўйинни тўхтатиб, Жефф Хендрикка сариқ карточка берди\n41' Бельгия бурчак тўпини ўйинга киритди. Тахликали вазият юзага келди, аммо хавф бартараф этилди\n40' Тўла устунлик бельгияликлар томонида. Ирландия ҳимояланишга мажбур\n33' Қарши ҳужумда де Брёйне жарима майдончасига кирди ва чапроқда турган Азарга узатма берди. Эден юқоридан дарвоза яқинидаги Лукаку узатма беришга қарор қилди. Ромелу тўпга ета олмади\n30' Де Брёйненинг узатмасидан кейин Мёнье ўнг томондан жарима майдончасига кирди ва зарба берди. Ноаниқ\n29' Вуууҳ! Кевин де Брёйне олис масофадан аниқ ва кучли зарба берди. Рэндольф тўпни эгаллаб олди\n25' Вуууҳ! Ду Брёйне юқоридан узатма берди ва Карраско яккама-якка вазиятда зарба берди. Тўп дарвозабоннинг қўлидан сўнг тўсинга тегиб қайтади. Янник бош билан тўпни дарвозага жойлади. Аммо илк марта узатма берилаётганда Карраско офсайдда қолган экан\n22' Бельгиялик ҳимоячи тўпни рақиб ҳужумчиларига олдириб қўйди ва сўнгра Алдервейрельднинг ўзи хатони тўғрилади\n21' Вуууууҳ! Де Брёйне ўнг қанотдан узатма берди. Кларк ўз жарима майдончаси ичида Лукакуга зарба йўллаш имконини бермади ва тўпни бош билан қайтарди. Эден Азар 13 метрлардан зарба берди. Тўп тўсин устидан ўтиб кетди\n19' Такрорий узатмани Куртуа эгаллади\n19' Ирландия бурчак тўпини ўйинга киритди. Футболчилардан бир бош билан зарба берганидан кейин тўп юқорига кўтарилди. Куртуа ҳар эҳтимолга қарши тўпни дарвоза устидан ошириб юборди\n17' Де Брёйне жарима тўпини дарвоза яқинига айланма тарзда етказди. Тўпга ҳеч ким ета олмади ва у олис устун ёнидан ўтиб кетди\n16' Чап қанотдаги чизиқ ёнида Азарга нисбатан фол ишлатилди. Жарима тўпи тепилади\n13' Де Брёйне бурчак тўпини ўйинга киритди. Альдервейрельд бош билан тўпни дарвоза томон бурди, аммо тўп олис устун ёнидан ўтиб кетди\n9' БЕльгияликларнинг навбатдаги ҳужуми. Томас Мёнье қанотдан олдинга ўтди, аммо тўпни чизиқдан ўтказиб юборди\n5' Хавфли вазият! Карраско ўнг қанотдан туриб жарима майдончаси ичидаги Де Брюйнега узатма берди. Кейин тўпни яна Карраскога қайтарди. Янник дарвозабон майдончасига берган узатмани Рэндольф эгаллаб олди\n3' Бельгия тўп назоратини ўз қўлига олишга ҳаракат қилмоқда\n' Жамоалар майдонга чиқиб келишди, мадҳиялар янгради.\n' Бельгия ва Ирландия терма жамоалари ўртасидаги ўйиндан матнли онлайн трансляцияни бошлаймиз\n' Ассалому алайкум, қадрли футбол мухлислари! Европа чемпионатида 2-тур ўйинлари якунига етмоқда. Бугун бўлиб ўтадиган 3та баҳс билан 2-тур якунланади.


22.06.2012 Чоп этиш учун\n21 июнь куни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг навбатдаги мажлиси бўлиб ўтди.\nҚонунчилик палатасининг Кенгаши томонидан таклиф этилган кун тартиби тасдиқланганидан кейин депутатлар «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги қонун лойиҳасини кўриб чиқдилар.\nҚонун лойиҳаси фуқароларнинг турли тоифалари меҳнатига бажариладиган ишнинг хусусиятига қараб ҳақ тўлашни такомиллаштириш, амалдаги қонунларнинг айрим нормаларини қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқлаштириш мақсадида ишлаб чиқилган. Унда Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат, Жиноят-ижроия, Солиқ кодексларига, «Фермер хўжалиги тўғрисида»ги, «Хусусий корхона тўғрисида»ги, «Жиноят ишини юритиш чоғида қамоқда сақлаш тўғрисида»ги қонунларга тузатишлар киритиш таклиф этилган.\nҲужжатни атрофлича муҳокама қилиш чоғида билдирилган фикр-мулоҳазаларни ҳисобга олган ҳолда, Қонунчилик палатаси ушбу Қонунни қабул қилди ва у кўриб чиқиш учун Олий Мажлис Сенатига юборилади.\n«Ўзбекистон Республикасининг Ҳаво кодексига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги қонун лойиҳаси авиация соҳасининг норматив-ҳуқуқий базасини янада такомиллаштиришга, миллий қонун ҳужжатларига Халқаро фуқаро авиацияси ташкилотининг стандартлари ва тавсия этиладиган амалиётини татбиқ этишга, парвозлар хавфсизлиги даражасини ва авиайўловчиларга хизмат кўрсатиш сифатини оширишга қаратилгандир.\nҚонун лойиҳасида Ҳаво кодексининг айрим моддаларини миллий қонун ҳужжатларининг, Ўзбекистон Республикаси томонидан имзоланган халқаро шартномаларнинг талабларига мувофиқлаштириш, шунингдек, мамлакатимиз ҳаво ҳудудининг тузилмасини такомиллаштириш билан боғлиқ ҳолда 2008 йил июль ойида ўтказилган аудит натижалари бўйича Фуқаро авиацияси халқаро ташкилоти (ИКАО) комиссияси тавсияларини бажариш назарда тутилмоқда. Мазкур ҳужжатнинг қабул қилиниши кодекснинг амалдаги таҳриридаги эскирган ҳуқуқий нормаларни чиқариб ташлаш, ташувчининг ўз фаолияти хусусиятини ҳисобга олган ҳолда ўзининг қоидаларини вужудга келтириш ҳуқуқини янада аниқроқ белгилаш имкониятини беради.\nБатафсил муҳокамадан сўнг депутатлар ушбу Қонунни ҳам қабул қилдилар, ҳужжат Олий Мажлис Сенатига юборилади.\n«Йўл ҳаракати хавфсизлиги тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги қонун лойиҳаси фуқаролар ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкини муҳофаза этиш, уларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, шунингдек, автомобилларда ташиш сифати ва хавфсизлигини ошириш мақсадида ишлаб чиқилган. Қонун лойиҳасида йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш соҳасида давлат сиёсатининг устувор йўналишлари ва принциплари белгиланган, транспорт воситалари, автомобиль йўлларининг техник ҳолати ва жиҳозларига нисбатан қўйиладиган талаблар аниқлаштирилган.\nҚонунчилик палатаси атрофлича муҳокамадан сўнг қонун лойиҳасининг концепциясини маъқуллади ва уни биринчи ўқишда қабул қилди. Депутатларнинг фикр ва мулоҳазаларини ҳисобга олган ҳолда, ҳужжатни кейинги ўқишда кўриб чиқиш учун тайёрлаш масъул қўмитага топширилди.\nҚонун лойиҳаларини муҳокама қилиш пайтида барча сиёсий партиялар фракциялари ва Ўзбекистон Экологик ҳаракатидан сайланган депутатлар гуруҳининг вакиллари саволлар ва таклифлар билан сўзга чиқдилар. Улар кўриб чиқилган қонун ҳужжатлари жамиятимиз ҳаётининг турли соҳаларида ўтказилаётган ислоҳотларнинг ҳуқуқий базасини кенгайтириш ва мустаҳкамлаш, мамлакатимизни янада ривожлантириш учун муҳим аҳамиятга эга эканлигини таъкидладилар.\nЎзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ўз ваколатига кирадиган бошқа масалаларни ҳам кўриб чиқди.\nОлий Мажлиси Қонунчилик палатасининг\nКўришлар сони: 6110


Картошкани “иккинчи нон” дейишади. Бу сабзавотнинг кўпгина касалликларга шифо эканини эшитиб келардим. Яқинда бир дугонам бош оғриғи, буйрак оғриғида картошкадан фойдаланиш ҳақида сўзлаб берди. Уларни сизлар билан ҳам ўртоқлашмоқчиман.\n● Тез-тез бош оғриғи безовта қилганда, бир дона хом картошка арчилиб, қирғичдан чиқарилади. Сўнг 2 стакан қайнатилган сувга солиниб, 4-5 дақиқа қайнатилади. Қайнаб чиққач, дока ёрдамида сузиб олинади ва шу сувдан ҳар нонушта олдидан ярим стакандан ичилади. Муолажа ҳар 3 кунда бир марта бир ой мобайнида бажарилади.\n● Буйрак шамоллаганда ёки буйракда тош йиғилганда ҳам дармон ўрнида картошка асқатади. Бунинг учун ўртача катталикдаги 5-6 дона картошка пўстлоғи билан сувда қайнатилади. Эзилиб пишгач, пўстлоғи билан яхшилаб мижиғланади ва бўтқа ҳолатига келтирилади. Тайёр бўтқага 1 ош қошиқ ичимлик содаси солиб, яна аралаштирилади. Ҳосил бўлган малҳамни оғриётган буйрак устига ёйиш керак. Устидан целлофан ва сочиқ ўралади.\n40 дақиқадан сўнг картошкали малҳамни аста-секин олиб, терини илиқ сувда чайиш лозим. Бу муолажани 2-3 марта такрорланг. Муолажадан сўнг қорин соҳасини доим иссиқ тутишни унутманг.\n● Куйишдан жароҳат олганда ҳам картошка билан биринчи ёрдам кўрсатиш мумкин. Агар тананинг бирор жойи куйиб қолганда, очиқ яра ҳосил бўлмаган бўлса, тезда 1 дона картошкани пўстлоғидан арчиб, қирғичдан чиқаринг. Сўнг терининг куйган қисмига қўйиб, мато билан ўранг. Картошка илиб қолгач, уни бошқасига алмаштиринг. Шу тариқа бир неча марта такрорланг. Натижада оғриқ ва ачишишлар кетиб, куйган тери аста-секин тузала бошлайди.\nШаҳло Рустамова, Қарши шаҳри


«Умуман ўзига ўхшамаган». Дурдона Қурбонованинг янги образи муҳокамаларга сабаб бўлди — видео - 20 Мая 2022 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nВторник, 2022-07-05, 4:46 AM\nГлавная / Bosh sahifa » 2022 » Май » 20 » «Умуман ўзига ўхшамаган». Дурдона Қурбонованинг янги образи муҳокамаларга сабаб бўлди — видео\nУ келинлик образида кўриниш берган\nАктриса, хонанда Дурдона Қурбонованинг янги образи кўплаб муҳокамаларга сабаб бўлди.\nДурдона Қурбонова саҳифасига янги видео жойлади. Унда актрисани келинлик либосида кўриш мумкин. Шунингдек, мазкур образда у бутунлай ўзгариб кетган. Шу сабабли ҳам видео остига кўплаб кузатувчилари турли танқидлар билдирган. Улардан айримлари бу Дурдона Қурбонова эмаслигини айтган бўлса, айримлари актриса бутунлай ўзгариб кетганини таъкидлаган.


Спорт 01:13 / 08.05.2020 6636\nКатта спорт мухлисларсиз қайтмоқда, бироқ кореяликлар ҳақиқий ўйин муҳитини яратишга уриниб кўришди. Инчхонда маҳаллий “СК Вивернс” бейсбол жамоаси шу мақсадда трибуналарда ниқобларда бўлган мухлислар суратлари тасвирланган баннерларни жойлаштириб чиққан.\nҲакамлар ўйинда қўлқоплар ва ниқобларда ишлашган. Бейсболчилар эса ўйинга ниқобда чиқишган, бироқ уларга ўйин вақтида уни тақмасликка рухсат берилган. Шунингдек, ўйинчиларга қўл сиқишиш ва туфлаш тақиқланган.\nЖанубий Кореяда 8 майдан футбол бўйича мамлакат чемпионати ҳам старт олади.\nОхирги маълумотларга кўра, мамлакатда коронавирусга чалинганлар сони 10810 нафарни, ундан вафот этганлар 256 нафарни ташкил қилмоқда. Охирги бир кун ичида 4 та янги касалланиш ва битта ўлим ҳолати қайд этилган.


UZEX биржаси 2019 йилни қандай якунламоқда? | Новости | UZEX.uz\n2021 йил 24-январ 12:58 (GMT+5)\nUZEX биржаси 2019 йилни қандай якунламоқда? | Новости\nБиржа тўғрисида фикр юритилганда, кўз олдимизга сон-саноқсиз мониторлар, улардаги турли кўрсаткичлар, котировкалар, рақамлар ва албатта уларни диққат билан кузаётган брокерлар ва ишбилармонларнинг қиёфалари келади.\nАслида-чи? Шу тасаввурнинг ўзи етарлимикан? Сиз республикамиз биржалари ҳақида қанчалик билимга эгасиз? Ва сўзимиз аввалида тилга олинган ҳалоллик бугунги биржалар фаолиятида бош мезонга айланиб улгурганми?\nКелинг, якунланиб бораётган 2019 йилдаги Ўзбекистон Республика товар-хом ашё биржаси фаолиятини сарҳисоб қилиб, айнан мана шу саволларга жавоб излайлик!\nДарвоқе, биржа ўзи нима? Амалдаги қонунчилигимизга назар ташласак, биржа – олдиндан белгиланган жой ва муайян вақтда, белгиланган қоидалар асосида биржа савдоларини ташкил этувчи юридик шахс.\nСодда қилиб айтганда, сотувчи ва харидор, талабгор ва таклиф этувчининг савдолашиш нуқтаси, ўзига хос бозор! Анъанавий бозор қонуниятларини четлаб ўтган ҳолда, биржада иккала томон ҳам ўз офисидан чиқмасдан туриб, олди-сотди ишларини амалга ошириши мумкин.\nБиржада ҳал қилувчи роль ўйнайдиган энг муҳим омил бу – нархлар! Нархлар эса аллақандай бюрократик, маъмурий ёки мавҳум усуллар асосида эмас, энг аввало, бозор механизмлари асосида, реал ҳаётга мос равишда шаклланмоғи лозим.\nМана, айни шу нуқтада нега бугун кўплаб ўзбекистонликлар, айниқса иқтисодиёт ва молия соҳасида фаолият юритмаётган оддий одамлар ҳанузгача биржа ҳақида етарли тасаввурларга эга эмаслигининг сабаблари секин-аста аён бўла бошлайди.\nБиржа савдолари ҳақидаги эълонларни, ҳар гал янгиликлар вақтида телеэкранлар остида намоён бўладиган биржага доир титр ва ҳаракатланувчи сатрларни ҳам бепарволик билан кузатамиз. Шу топда улар кўпчилик учун оддий шакллар, оддий рақамлардан бошқа ҳеч нарса эмас!\nБироқ масалага чуқурроқ ёндашганда, якунига етаётган 2019 йилда соҳада сезиларли ишлар амалга оширилганлигига гувоҳ бўлишимиз мумкин. Масалан, 2019 йил март ойидан бошлаб “ЎзРТХБ” АЖ биржа савдолари орқали илк маротаба қимматбаҳо металларнинг сотуви йўлга қўйилди.\nМуҳим янгиликлардан яна бири биржанинг электрон тижорат соҳасига оид бўлиб – мобиль рақамларни сотиш бўйича янги савдо платформасининг жорий этилиши бўлди. mobilraqam.uzex.uz доменида фаолият юритаётган, чиройли сонлар комбинациясига эга уяли телефон рақамларини сотишга хизмат қилувчи мазкур платформага ҳозирча республикамиздаги битта мобиль алоқа оператори жалб этилган.\nЧиройли рақамлар электрон аукционига фойдаланувчилар сони бўйича республикада етакчи бўлган бошқа мобил операторларни ҳам қизиқтира билиш, уларни ҳам бунга жалб этишни – ҳали тўла ишга солинмаган имкониятлар деб баҳолаш мумкин.\nШунингдек, жорий йилда “ЎзРТХБ” АЖ Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги билан биргаликда mytransport.uz логистика бўйича янги электрон порталини ҳам ишга туширди. Портал фойдаланувчилари, шу жумладан биржа савдо ва электрон тижорат иштирокчилари учун электрон тизимда товарни етказиб бериш бўйича лицензияга эга автоташувчиларидан энг яхши таклифни олиш имконига эга бўлдилар.\nБиржа савдоларига қайтамиз. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 30 июлдаги “Ёқилғи-энергетика ресурсларининг нархлари ва тарифларини ўзгартириш тўғрисида”ги қарори билан Аи-91 русумли автомобиль бензинининг чакана нархи биржа савдолари орқали бозор қоидалари асосида, талаб ва таклифдан келиб чиққан ҳолда эркин ўрнатила бошлади.\nШу ўринда савол туғилади. Нима сабабдан 91-русумли бензиннинг нархи автомобиль ёқилғи шахобчаларида 5700 сўм, биржада эса 6241 сўм? Айтиш жойизки, бу биринчи навбатда биржада сотиладиган 91-русумли бензиннинг нархи тоннада, шохобчаларда эса литр ўлчовларида белгиланиши билан боғлиқ. Турли манбаларда келтирилишича, автомобиль бензинининг бир тоннаси ўртача 1293-1350 литрни ташкил қилади. Қолаверса, эндиликда шохобчалар мазкур русумли бензинни биржа орқали харид қилиб, унинг нархини ўзларининг харажатларидан келиб чиққан ҳолда мустақил равишда белгилаш ҳуқуқига эга бўлишди.\nБундан ташқари, биржада шаклланиб бораётган нархлар нафақат ўсиши, балки пасайиши мумкинлигини ҳам эслатиб ўтиш мақсадга мувофиқдир. Мисол учун, янги тартиб ўрнатилган пайтдан бошлаб 2019 йилнинг охирларигача бўлган даврда биржадаги нархлар ўртача 4,6 фоизга, яъни маҳсулотнинг бир тоннаси учун максимал 6527 минг сўмдан 6226 минг сўмгача тушган.\nШу билан бирга, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 14 октябрдаги “Дон, ун ва нон етказиб бериш тизимига бозор механизмларини тўлиқ жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида” қарорига мувофиқ 2019 йил 15 октябрдан буғдой ва буғдой унининг маълум категорияси ҳам ҳеч қандай чекловларсиз очиқ биржа савдолари орқали сотила бошланди.\nВаҳоланки, илгари аҳолининг унга бўлган эҳтиёжларини қондириш учун давлат томонидан қишлоқ хўжалиги маҳсулоти етиштирувчилардан ғаллани паст нархларда сотиб олиш механизми амал қилган. Бироқ шунга қарамасдан уннинг катта қисми чакана бозорларида воситачилар томонидан ўрнатилган устама билан бозор нархларида сотилаверилган. Бу эса ўз навбатида фермерлар ва дон корхоналарининг иқтисодий зарар кўриши, улар моддий-техника базаларини яхшилай олмасликлари, ҳосилдорликни оширишга бўлган рағбатнинг тушиб кетишига олиб келган.\nБуғдой унининг сотилишида бозор механизмининг қўлланилиши натижасида харидорларни тўғридан-тўғри очиқ биржа савдоларида эркин иштирок этиши таъминланди. Биржада ун бўйича шаклланаётган нархлар тўғрисидаги маълумот эса ошкоралик тамойиллари асосида оммавий ахборот воситалари орқали мунтазам равишда эълон қилиниб борилди.\nНатижада маълум вақт ўтиши билан бозор қоидалари ўз сўзини айтди ва биржанинг буғдой уни бозорида мувозанат ўрнатилди. Хусусан, ўтган даврда биржа нархи I-навли уннинг бир тоннаси учун ўзининг максимал нуқтаси, яъни 2579 минг сўмдан 2319 минг сўмгача тушди. Котировкаларининг пасайиш даражаси 10% ни ташкил этди.\nКўриниб турибдики, товар бозорларида биржа механизмини қўлланилиши нархларни пасайишига ҳам олиб келиши мумкин. Биржа савдолари эса, ўз ўринда очиқлик ва шаффофлик ҳар қандай ёпиқ ва чегараланган тизимдан афзал эканлигини амалда кўрсатиб берди.\nШу мақсадлардан келиб чиққан ҳолда, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 8 октябрдаги “Товар хом-ашё биржалари фаолияти самарадорлигини ошириш ва биржа савдоси механизмларини янада такомиллаштириш чоралари тўғрисида”ги қарорига мувофиқ монополист корхоналар ва давлат улуши мавжуд ташкилотлар томонидан фақат биржа савдолари орқали сотиладиган юқори ликвидли ва монопол маҳсулотларнинг рўйхати кенгайтирилди.\nЯнги рўйхатга кўшимча тарзда техник мой, иситиш ёқилғиси, буғдой уни, омухта ем, ёқиш мазути, суюлтирилган газ, хўжалик совуни, нефть эриткичи, нефть парафини, нефть битуми ва мис купороси каби товарлар киритилди.\nЙил мобайнида хорижий биржа ва ҳамкорлар билан алоқаларни кенгайтириш йўналишида ҳам талайгина ишлар давом эттирилди. Шу жумладан, 2019 йил февралда “ЎзРТХБ” АЖ Фьючерс бозорлари уюшмаси (AFM)нинг тўла ҳуқуқли аъзосига айланди. Ушбу ташкилотга аъзо бўлиш биржа савдоларини ривожлантириш, фьючерс савдоларини ўрганиш ҳамда уюшма аъзолари билан янги алоқаларни ўрнатиш имкониятларини тақдим этди.\nРоссия ва Ўзбекистон Бош вазирлари даражасида қўшма комиссиянинг биринчи йиғилиши доирасида “Санкт-Петербург Халқаро товар-хом ашё биржаси” АЖ ва “Ўзбекистон Республика товар-хом ашё биржаси” АЖ ўртасида ҳамкорлик тўғрисидаги келишув имзоланди. “ЎзРТХБ” АЖ, “Трастбанк” ХАБ ва Россиянинг “Транскапиталбанк” ОАЖ ва “Азия Инвест Банк” АТБ тижорат банклари ўртасида уч томонлама меморандумлар имзоланди. Биржанинг халқаро савдо тармоғи эса Россия, Хитой, Қирғизистон ва Қозоғистонда очилган янги савдо майдончалари ҳисобига кенгайтирилди.\nПироварда, 2019 йилнинг 11 ойлик якунларига кўра биржа орқали экспортга сотилган товарларнинг умумий ҳажми ўтган йилга нисбатан 10 фоизга ўсиб, 126,1 млн АҚШ долларини ташкил қилди.\nЙил якунига келиб, давлат харидлари тизимини янада ривожлантиришга доир Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 5 декабрдаги “Давлат харидлари тизимини янада такомиллаштириш ва давлат харидлари жараёнига тадбиркорлик субъектларини кенг жалб қилиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори ҳам қабул қилинди.\nМазкур қарорга мувофиқ 2020 йил 1 январдан бошлаб стратегик аҳамиятига эга бўлган буюртмачиларига электрон дўконнинг қўшимча саҳифасидан фойдаланган ҳолда, давлат харидларини ҳудудлар кесимида маҳаллий ишлаб чиқарувчилар ўртасида амалга ошириш ҳуқуқи берилади.\nЭндиликда, маҳаллий тадбиркорлар ўзларининг ҳудудидаги давлат харидларидан кенгроқ фойдаланишлари, стратегик аҳамиятга эга бўлган буюртмачилар эса ўртадаги масофанинг яқинлиги эвазига кўшимча вақт ва пул маблағларини тежашлари мумкин бўлади.\nУмуман олган 2019 йилнинг 11 ойлик якунларга кўра “ЎзРТХБ” АЖда жами 39,2 трлн. сўмлик битимлар тузилди ва бу 2018 йилнинг мос даври билан солиштирганда 37 фоизга кўпдир (2019 йил якунига кўра бу кўрсаткич янада кўтарилади).\nЭлектрон савдолар ҳажмининг кескин ўсишига нафақат сотилаётган товарларнинг номенклатурасини кенгайиши, балки бизнес вакилларининг биржа ва аукцион савдоларда фаол иштирок этиши ҳисобига ҳам эришилган. Хусусан, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари иштироки билан биржада тузилган битимларнинг умумий қиймати 2018 йилнинг 11 ойига нисбатан 32 фоизга ўсиб 19,0 трлн сўмни ташкил этди. Бу эса уларни очиқ, шаффоф ва эркин савдолардан манфаатдор эканлигидан далолат беради.\nХулоса қилиб айтганда, якунланаётган 2019 йил мамлакатимизда ўз фаолиятини муҳим бозор инфратузилмаси сифатида юритиб келаётган UZEX биржаси учун катта ўзгаришлар йили бўлди. Энг асосийси йил давомида соҳада содир бўлган ўзгаришлар ва амалга оширилган ишларнинг барчаси юқорида зикр этилган ҳалоллик мезони асосида мамлакатимизни ҳақиқий бозор иқтисодиётига ўтиш каби муҳим мақсад сари йўналтирилган эди.


Қорақалпоғистонлик таниқли журналист Қозоғистонга саёҳат қилди. Илк таассуротлар: чегара, тенге, Олмати, тирбандлик...- Kruz.uz\n10:54, 21.09.2018 2357 0 Wunderkind\nИлк таассуротлар: чегара, тенге, Олмати, тирбандлик...\nКўпдан кутган саёҳатимни биринчи Олмати шаҳридан бошламоқчи бўлиб, Тошкент шаҳри Олмазор метроси ёнидаги «Тошкент» автобус бекатига келдим. Туристик класс салонига эга замонавий автобусларнинг қатнови орага 17 йил солиб қайта тикланган экан. Автобуслар кунига 3 марта юради. Соат 18.00даги рейсга чипта олиб жойлашдим. Нархи ҳам жўнгина – Олматигача 100 минг сўм ёки 4 минг тенге. Поездга қараганда анча арзон ва вақтлироқ етиб борар эканмиз, деб ушбу транcпорт турини танлаганимга қаноатландим.\nҚозоғистонга илк сафарим бўлса ҳам ҳайдовчига «Чегарада кўп ушланмаймизми, Олматига қанча вақтда етказиб қуясиз?» деб савол билан мурожаат қилдим. Ахири, авваллари чегара постидан ўтиш жуда қийин бўлганлигини кўп эшитганман.\nУшбу йўналишдаги транспортлар давлат чегара постидан яшил йўлак орқали ўтишини маълум қилган у «агар чегарада транспорт навбати кўп бўлмаса, ярим соатда ўтиб кетамиз. Олматига эрталаб 8.00да етиб борамиз» дейишди.\nҲақиқатдан ҳам чегарадан ортиқча оворагарчиликсиз ярим соатлар ичида ўтиб кетдик.\nЧегарадан ўтишдан сўмларимизни тенгега aлмаштирдик. Дастлабки вақтлари тенгега ўрганиша олмадим. Бир пайт сим карта сотувчилари келди. Қозоғистонда сим карталарни паспортсиз олиш мумкин экан. 450 тенгега билайн сим картасини олдим. Бир ҳафта давомида ушбу мобиль операторидаги абонентларга бепул қўнғироқ қила олар эканман ва интернет учун 2 Гб беради. Бизга қараганда Интернет тезлиги анча яхши ва арзондек туюлди.\nЙўлда автобус тўхтаган жойда гўжа ичмоқчи бўлдим. 1 косаси 150 танга. Ҳисоблаб кетдим: 1 танганинг курси 23 сўм. Демак, 1 коса гўжа 3450 сўм! Бизда (Нукусда) эса нари кетса 1000 сўм. Бир стакан чой ҳам 150 танга. Йўлда 7-8 соат юргандан кейин ҳаммамизни Тараз шаҳрига яқин жойда овқатланишга туширди. Бир шўрва, бир бурда нон ва чой олдим. 1200 танга, яъни 27600 сўм. Бизда 15 минг сўмга бемалол қорин тўйдирса бўлади-ку. Демак, Қозоғистонда овқатланиш томони бизга қараганда анча қимматроқ экан, деб ўйлаб қўйдим.\nҚозоғистонлик телефон номерига эга бўлишдан ўртоқларимга қўнғироқ қила бошладим. Сафар маршрутимни тушунтирдим. Ўртоқларимнинг кўпчилиги Қозоғистонда шаҳар ичида ва шаҳарлар ўртасида ИНДРАЙВЕР билан юришни маслаҳат қилди.\nИндрайвер дегани бу халқаро йўловчи ташиш хизмати бўлиб, бунда хизмат марказлаштирилмаган. Барча шартлар ҳайдовчи ва йўловчи ўртасида белгиланади. Дастур орқали йўл-йўлакай кетаётган транспорт эгалари ҳам йўловчилар ҳам борадиган жойини ва нархини таклиф қилиб эълон жойлаштириб қўйиши мумкин. Ушбу такси хизмат тури Ўзбекистонга энди кириб келмоқда, аниқроғи ҳозирча фақат Тошкент шаҳридагина мавжуд.\n12 соат йўл юриб, эрталаб соат 8 ларда Олматига кириб келдик. Учконир автобекатидан Барахолка бозорига боришим учун бир соат вақт кетди. Тирбандлик. Ушбу тирбандликларда машинанинг деразасини очиб юриш имконсиз. Сабаби, аччиқ тутун ҳиди нафас олишни қийинлаштиради.\nМенга ҳамроҳлик қилаётган Шаттиқ исмли йигитнинг таъкидлашича, Олмати шаҳрида 900 мингга яқин автомашина мавжуд, яна ҳар куни шунча автомашиналар шаҳарга ташқаридан кириб чиқади. Мана шунинг ҳисобига тирбандлик ҳосил бўлади.\nОлматида ўтган асрнинг 90 йилларига тегишли арзон «ташландиқ» автомашиналар кўп-ки, шулар катта шаҳарни ҳаддан зиёт ифлослантирмоқда. Олматини тепадан қарасангиз, заҳарли газлардан ташкил топган тутунли туман (смог) қоплаган бўлади.\nҚозоғистонда бу муаммони ечиш учун эски автомашиналарни утилизация қилиш дастури қабул қилинган ва эски жамоат транспортларини фойдаланишдан чиқариб, янгиларини ишга туширмоқда. Шунингдек, Олмати ва Астана шаҳарларида велостанциялар хизмати ишга туширилган бўлиб, унда велосипедларни ижорага олиш мумкин.\nШаҳар ҳокимлиги яқин 15 йилликлар ичида шаҳар халқи сони (агломерацияни ҳисобга олмаганда) 3 млнга етиши мумкинлигини эътиборга олиб, ҳозирдан бошлаб, ҳаётий қўлайлик яратиш мақсадида жамоатчилик транспортларни ривожлантиришга киришган. Шаҳарда ҳозир мавжуд 1500та жамоат транспортлари сонини 6000га етказмоқчи ҳамда электр транспортлари билан велосипедларга ва энг асосийси пиёдаларга арналган инфраструктурани ривожлантиришни, шунингдек, 2035 йилгача шаҳардаги транспортлар сонини ҳозирги ҳолатида сақлаб қолишни мақсад қилмоқда.\nОлматидаги йўллардаги тирбандликни камайтириш мақсадида «Олтин Ўрда» бозори ёнида 8 ва 10 полосали автотрасса қурилмоқда.\nҚозоғистон шаҳарларида ҳар жойда «Рухани жаңғыру (Маънавий юксалиш)», «Қазақстанның 100 жаңа есiмi (Қозоғистоннинг 100 янги исми)» каби йирик лозунгларга кўзим тушиб турди.\nМаълум бўлишича, ушбу лозунглар Қозоғистон Республикаси Президенти Нурсултон Назарбаевнинг «Келажак учун йўналиш: маънавий юксалиш» номли мақоласига боғлиқ экан.\nДавлат раҳбарининг «Болажаққа бағдар: рухани жаңғыру» (Келажак учун йўналиш: маънавий юксалиш») номли мақоласи Қозоғистоннинг 2050 йилгача ривожланиш йўли – давлат дастури сифатида қабул қилинган.\n«Қазақстанның 100 жаңа есiмi» Мустақиллик даврида Қозоғистоннинг ривожланишига ҳисса қўшган 100та давлат ва жамоат арбобларидир. Ушбу 100 та исмни халқнинг ўзи танлаган. Шундай қилиб айни пайтда Қозоғистон маънавий юксалишга катта эътибор қаратмоқда.\nҚозоғистон маънавий юксалишни мақсад қилган\nҚозоғистон Президентининг халққа йўллаган «Келажак учун йўналиш: маънавий юксалиш» номли Мурожаатида ушбу давлатнинг учинчи янгиланиш даври бошлангани қайд қилинган. Унга кўра, давлат дастури ижроси доирасида Қозоғистонни дунёнинг энг илғор 30та давлати қаторига киритишдир. Бунгача ушбу давлатда янги мустақил давлатни барпо қилиш орқали Биринчи янгиланиш амалга оширилган. 1997 йилда эса «Қозоғистон–2030» Стратегияси қабул қилинди ва янги пойтахт-шаҳар Астана барпо қилинди, шунингдек, Қозоғистон дунёнинг ривожланган 50 та давлати қаторига кирди. Бу Иккинчи янгиланиш натижалари.\nУчинчи янгиланиш даври 2050 йилгача мўлжалланган бўлиб, унга кўра сиёсий ислоҳот, иқтисодий ўсишнинг янги моделини қуриш ва маънавий янгиланиш каби учта янгиланиш жараёни амалга ошириладиган бўлади. Шуларнинг ичида энг асосий йўналиш эса – маънавий янгиланишдир.\n«Янги шаклдаги янгиланишнинг энг муҳим шарти – бу миллий кодни сақлай билиш. Агар янгиланиш халқнинг миллий-маънавий томиридан озиқланмаса, у адаша бошлайди» дейди Президент Н.Назарбаев мазкур мақоласида.\nМақоланинг «Яқин йиллардаги вазифалар» бўлимида 2025 йилгача Қозоғистонда тўлиқ лотин алифбосига кўчиш, уч тилда таълимни жорий қилиш, «Янги гуманитар билим. Қозоқ тилидаги 100 янги дарслик» лойиҳасини қўлга олиш, «Туғилган ер» дастурлари ва ҳ. ишга тушириш белгиланган.\nҚозоғистонда жорий йилда лотин алифбоси қабул қилинди. Энди янги алифбога ўрганиб кетилгунча кирилл алифбосидан фойдаланилиб турилади ва 2025 йилдан бошлаб тўлақонли лотин алифбоси қўлланилади.\n«Янги гуманитар билим. Қозоқ тилидаги 100 янги дарслик» лойиҳасига кўра, гуманитар таълимнинг барча йўналишлари бўйича жаҳондаги энг яхши 100 та дарсликни бошқа тиллардан қозоқ тилига таржима қилиб, ёшларга дунёдаги сараланган намуналар асосида билим олишга шароит яратилади. Мазкур тадбир жорий ўқув йилидан амалга оширила бошлайди.\n«Туғилган ер» дастурида ватанпарварликка тарбиялаш масаласи кўтарилади. «Ватанпарварлик киндик қонинг тўкилган жойга, ўсган қишлоққа, шаҳринг билан ўлкангга, яъни туғилган ерингга бўлган севгидан бошланади. Туғилган жойга, унинг маданияти билан урф-одатига алоҳида меҳир билан ёндашмоқ – ҳақиқий ватанпарварликнинг муҳим жиҳатларидан биридир», - дейди Президент Н.Назарбаев\nБунда таълим соҳасида кенг кўламли ўлкашунослик тадбирларини юритиш, экологияни яхшилаш ва аҳоли пунктларини обод қилиш, маҳаллий тарихий ёдгорликлар билан обидаларни ўз ҳолига келтириш мақсад қилинган.


Қизиққонларнинг адашиши - Mehrob.uz\nХЎМРАЙМАНГ, ТАБАССУМ ҚИЛИНГ!\nМақолалар access_time14-феврал, 08:49\nМусулмон киши мол-дунё тўплайди, аммо уни Aллоҳ йўлида сарфлайди. Шозилия…\naccess_time17-ноябрь 2021, 16:18 visibility140\nТеррорчилик муаммоси билан бир қаторда кўриб чиқишни тақозо этадиган масалалардан бири – радикализм, яъни қизиққонлик қилиш, кескин чоралар кўриш ҳолатидир. Радикализм қайсидир соҳада қатъий, туб, туйқус ўзгаришларни ҳимоя қилиш, ана шунга эришиш мақсадида қизиққонлик билан, кескин ва муросасиз сиёсат олиб бориш деганидир.\nРадикал кучлар у ёки бу соҳада туб ислоҳотларга кескин, тажовузкорона, кўп ҳолларда куч ишлатиш йўли билан эришишга интилади. Ҳаётдаги ҳар қандай ҳолатларга бўлгани каби, Исломнинг ушбу муаммога муносабатининг мезони ҳам Қуръони карим кўрсатмалари ҳисобланади. Қизиққонлик ҳар қандай кўринишда Аллоҳ таоло мусулмонларга Қуръони карим орқали амр этган тафаккур тарзи ва ҳаётнинг ахлоқий қонунларига мувофиқ келмайди. Аллоҳ мўминлар эгаллаши лозим бўлган руҳий сифатларни кўрсатар экан, кишиларни юмшоқ қалбли, эзгуликка, ҳар қандай можаро ва ихтилофли вазиятлардан холи, ҳатто ўзига душманчилик кайфиятида турганларга ҳам яхши муносабатда бўлишга буюради.\nПайғамбарлар Мусога (а.с.) ва Ҳорунга (а.с.) Аллоҳ таолонинг амри ана шундай вазиятларда чин мусулмонларга ўзини қандай тутишда тўғри йўлни кўрсатганига мисол бўлади:\n«Сизлар Фиръавннинг олдига боринглар, чунки (у «Мен худоман», деб) ҳаддидан ошди. Бас, унга юмшоқ сўзланглар! Шояд панд-насиҳат олса ёки (Менинг қаҳримдан) қўрқса» (Тоҳа, 43-44).\nҚуръони карим мусулмонларга хулқ-атворнинг ҳамда, агар одамларнинг қалблари хусумат лва нафрат билан тўлиб-тошган бўлса ҳамки, улар билан муомала қилишнинг Худога хуш келадиган томонларини кўрсатувчи кўплаб мисоллар келтиради. Пайғамбар Муҳаммад (с.а.в.) хулқларини таърифловчи ояти карималардан бирида шундай деб марҳамат этилади:\n«(Эй Муҳаммад) Аллоҳ томонидан бўлган бир марҳамат сабабли уларга (саҳобаларингизга) юмшоқ сўзли бўлдингиз. Агар қўпол, қаттиқ дил бўлганингизда эди, албатта, улар атрофингиздан тарқалиб кетган бўлар эдилар» (Оли Имрон,159).\nМуросасиз, кескин йўл тутиш, қизиққонлик қилиш радикализмнинг алоҳида хусусиятларидандир. Хулқ-атворнинг бу кўринишини барча радикал кучларнинг нутқларида, матнларида ва намойишларида кузатиш мумкин. Айни пайтда ғазаб ва шафқатсизлик Парвардигор таъқиқлаган хулқ қирраларидир. Мусулмонларнинг руҳий сифатларини баён этаркан, Аллоҳ таоло марҳамат этади:\n«(У тақводор зотлар) яхши-ёмон кунларда инфоқ-эҳсон қиладиган, ғазабларини ичларига ютадиган, одамларнинг (хато-камчиликларини) афв этадиган кишилардир. Аллоҳ бундай яхшилик қилувчиларни севади» (Оли Имрон, 134).\nАслини олганда, мусулмон киши ҳар қандай ҳаётий синов ва воқеа бўлмасин, ғазабини ёки бадхоҳлигини намойиш қила олмайди. Зеро, ҳақиқий мусулмоннинг ягона мақсади ўзининг чиройли ибрати билан бошқа одамларни иймонга ва илоҳий амр-фармонларга бўйсунишга чорлашдир. Бироқ одамларни иймонли қилишга, Парвардигор уларни ҳидоятга йўллаб қўйгандагина, имкон бўлади. Биз нималар қилмайлик, одамларга қандоқ ҳақиқатларни тушунтирмайлик, уларнинг қалблари фақат Аллоҳ таолонинг измидадир. Буюк\nХолиқимиз бу муҳим ҳақиқатни мусулмонларга тушунтириб, марҳамат қилади:\nШунинг учун мусулмоннинг Парвардигор олдидаги ягона мажбурияти одамларга иймон ҳақидаги ҳақиқий билимларни етказиш ва уларни Ҳаққа тинч йўл билан даъват қилишдир. Улуғ Парвардигорнинг амр-фармонларига бўйсунаркан, ҳар бир киши одамларни динга ҳам, мусулмонларнинг Парвардигорлари ҳузуридаги мажбуриятларини бажаришга ҳам мажбурлаш йўқлигини ва бундай қилиш мумкин эмаслигини чуқур англаб етиши керак. Фақатгина чиройли панд-насиҳатлар ва маслаҳатларга ижозат этилади. Аллоҳ таоло Пайғамбари Муҳаммадга (с.а.в.) амр қилиб айтади:\n«Биз улар айтаётган сўзларни жуда яхши билурмиз. (Эй Муҳаммад), сиз уларнинг устида (дину иймонга) зўрлагувчи эмассиз. Бас, ушбу Қуръон билан Менинг ваъдамдан қўрқадиган кишиларга панд-насиҳат қилинг!» (Қоф, 45).\nМусулмонлар Исломнинг асл қоидаларини босим ёки зўрлик қилмасдан тушунтиришлари лозим. Улар Аллоҳ таоло олдида шунга масъулдирлар. Мусулмонлар, ҳатто энг бешафқат худосизларга нисбатан ҳам, чиройли панд-насиҳатлар ва яхши муомала қилишлари керак. Шундай экан, ҳар қандай радикализм, яъни кескин чоралар кўриш тўғрисида сўз бўлиши ҳам мумкин эмас. Радикализм мусулмонларга юклатилган вазифаларга бутунлай зид келадиган усулларни кўзда тутади ва уларни ўз ҳаракатларида қўллайди. Аслида радикализм Исломнинг ташқарисида пайдо бўлган ва унга анча кейин кириб келган мафкуравий оқим ва сиёсий стратегиядир. Радикализмнинг ижтимоий муаммоларини ўрганиш чоғида шу нарса аниқ кўринадики, бу ҳодиса ўтмишда коммунистлар ва худосизлар фойдаланган ҳамда Қуръони карим:\n«Ўшанда кофир бўлган кимсалар дилларига қизиққонликни-динсизлик қизиққонлигини солганларида...» (Фатҳ, 26) дея таърифланган усул ва шиорларнинг ўзига хос «йиғиндиси» бўлиб, унинг Ислом ахлоқига ҳеч қандай алоқаси йўқ.\nБарча мусулмонлар Қуръони каримнинг руҳияти ва моҳиятига зид келадиган ҳар қандай кўринишдаги шафқатсизлик, ғазаб туйғулари ва ихтилофли муносабатлардан мутлақо қочишлари, ҳар қандай вазиятда ҳам Аллоҳ таоло белгилаб қўйган эзгулик, сулҳпарварлик ва мулоҳазакорлик йўлидан боришлари учун Парвардигорлари ҳузурида масъулдирлар.\nМусулмонларнинг маънавий етуклиги, диний бағрикенглиги, тинчликсеварлиги ва камтарлиги бутун инсониятга намуна бўлиши ва Исломнинг ахлоқий кўрсатмалари одамлар қалбида ҳайратланиш туйғулари уйғотиши даркор. Мусулмонлар фақатгина ахлоқий йўналиш бўйича ибрат бўлиб қолмасдан, ҳаётнинг барча жабҳаларида, фан ва маданиятда, санъат ва нафосатда, ижтимоий қурилишда ҳам улуғ Парвардигор томонидан нозил қилинган диний таълимотнинг муносиб вакиллари сифатида намуна кўрсатишлари керак. Кишиларни иймонга, динга даъват қилиш, Исломга ёт бўлган худосизлик мафкураларига қарши кураш Парвардигор йўл қўйган усулларга қатъий риоя этган ҳолдагина олиб борилиши лозим. Аллоҳ таоло мусулмонларнинг бошқа кишилар билан муносабати қандай бўлиши кераклиги ҳақида мўминларга очиқ хабар бериб қўйган:\n«(Эй Муҳаммад), Парвардигорингизнинг йўли – динига донолик-ҳикмат ва чиройли панд-насиҳат билан даъват қилинг! Улар (сиз билан талашиб-тортишадиган кимсалар) билан энг гўзал йўлда мужодала-мунозара қилинг! Албатта, Парвардигорингизнинг Ўзи Унинг йўлидан озган кимсаларни жуда яхши билур ва У зот ҳидоят топгувчи кишиларни ҳам жуда яхши билур» (Наҳл, 125).\n«Ислом террорни лаънатлайди» китобидан.


"Челси" етакчилари билан янги шартнома имзоламоқчи\n25 ноябрь, 2021, 16:11\nТеглар:Челси | Мэйсон Маунт | Рис Жэймс\nУлар Лондонда қолиши мумкин.\nЛондоннинг "Челси" клуби жамоа футболчилари билан янги шартнома имзолаш борасида бош қотирмоқда.\n"The Telegraph" нашри тарқатган хабарга қараганда, жамоа ярим ҳимоячи Мэйсон Маунтга мавсум сўнгида битимни янгилашни таклиф этган. Томонлар ўртасидаги амалдаги шартнома 2024 йилга қадар мўлжалланган.\nШунингдек, "аристократлар" ҳимоячи Рис Жэймсни ҳам Лондонда олиб қолмоқчи. "Кўклар" раҳбарияти сўнгги учрашувларда анча яхши ўйин намойиш этаётган лотерални қўйиб юбормоқчи эмас. Англиялик футболчига 2025 йилга қадар давом этадиган битим таклиф этилиши кутилмоқда.\nМудофаанинг яна бир вакили Андрес Кристенсен "Челси" билан янги шартнома имзолаши мумкин. Томонлар аллақачон музокаралар столига ўтирган ва жараён муваффақиятли якунланиши эҳтимолга яқин.


Нарзулла Жўраев. Ўзликни англаш фалсафаси | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Илм ва фанФалсафаНарзулла Жўраев. Ўзликни англаш фалсафаси\nНарзулла Жўраев. Ўзликни англаш фалсафаси\nЧоп этилган 22.03.2017 22.03.2018 МуаллифZiyouz.uz\nТурли мутахассислар “Ҳокимият” атамасини турлича талқин этишади. Масалан, табиатшунослар инсоннинг табиат устидан ҳукмронлигини, иқтисодчилар хўжалик ҳокимиятини, унинг бошқарувини, файласуфлар жамият объектив қонуниятларини, ҳуқуқшунослар давлат ҳокимиятини, педагоглар ота-онанинг фарзанд устидан ҳукмронлигини, сиёсатшунослар сиёсий ҳокимиятни, руҳшунослар эса инсоннинг ўзи устидан ўзи ҳукмронлигини ҳокимият деб тушунишади. Албатта, ушбу фикрлар ўз йўналишидаги фан доирасида илмий асосланган. Бироқ, назаримизда, руҳшуносларнинг фикрида катта мантиқ, маънавий асос бор. Инсон ўзига ўзи ҳоким бўлмоғи керак. У ўзини ўзи ривожлантириши, такомиллаштириши, ўзини ўзи бошқариб, йўналтириб турмоғи лозим. Айни пайтда амалга оширган яхши ишларидан, эзгуликларидан ўзини ўзи рағбатлантириб, хатолари, адашиш ва нуқсонлари учун ўзини ўзи койий билмоғи лозим. Бунинг учун унга катта қалб, кучли ирода ва қудратли руҳ керак бўлади.\nНитше фалсафасида ҳокимият тушунчаси ўзига хос тарзда устуворлик қилади. Ундаги Аъло одам образи – кучли шахс тимсоли, у таъсир ўтказувчи, бўйсундирувчи ва сафарбар этувчи куч. Нитше ҳаёт тушунчасини шарҳлар экан, дарахт ва ўсимликларни мисол келтиради ва “Ўрмоннинг дастлабки дарахтлари нима учун бир-бирлари билан курашадилар… Ҳокимият учун!” дейди. Унда “ирода ва куч уйғунлигидаги ҳаёт моҳияти”ни кўради.\nНитше инсонда ҳукмронлик иродаси, яъни, энг аввало, ўзини ўзи бошқара оладиган қудрат зарурлигини таъкидлайди. Шунинг учун ҳам у “Дунёни бошқаришдан олдин, ўз-ўзини бошқариш лозим”, дейди.\n“Мен ўлимга тик боқиб, умр кечиришдан ўзгача яшашни билмайдиганларни севаман. Зотан, улар кўприкдан ўтиб боради.\nМен шундайларни севаманки, улар ҳалок бўлиш ва маҳкумлик учун юлдузлар ортидан асос изламайди, аксинча, замин қачонлардир Аъло одам заминига айланмоғи учун ўзларини ерга қурбон қилади.\nМен шундай одамни севаманки, у билиш учун яшайди ва қачондир ер юзида Аъло одам яшамоғи учун билишни истайди. Зотан, у шу тарзда ўз ҳалокатини истайди.\nМен шундай одамни севаманки, у Аъло одамга макон қурмоқ учун заҳмат чекади, ихтиролар қилади ва унинг келмоғи учун ер, махлуқот ва набототни ҳозирлаб қўяди. Зотан, шу тарзда ўз ҳалокатини истайди.\nМен шундай одамни севаманки, у ўз яхшилигини севади. Зотан, яхшилик – ҳалокатнинг иродаси ва ўзга соҳиллар истагининг ўқидир.\nМен шундай одамни севаманки, у ўзи учун бир қатра руҳ асрамайди, лекин ўзи бутунлай яхшиликнинг руҳи бўлмоққа интилади. Зотан, у худди мана шу руҳ сингари кўприкдан ўтиб боради.\nМен шундай одамни севаманки, у яхшилигидан интилиш ва толеини ясайди. Зотан, у худди мана шундай – ўз яхшилиги учун яшашни истайди ва бошқача умр кечиришни билмайди”.\nДарҳақиқат, ўлимга тик қараб яшайдиган одам юксак ирода соҳиби, улкан маънавият ва соғлом руҳ эгаси. Бундай одамлар заминни обод қилиш, одамнинг ирода ва руҳ озодлиги истаги билан яшайдиганлар. Ана шундайлар туфайли инсоният Аъло одамга айланади. Жамият етук шахслар жамоаси мақомига эга бўлади. Эзгулик йўлини танлаганлар, яратувчилик туйғуси билан яшайдиганлар Заминни обод қилишади, Аъло одамлар учун ҳаёт мазмунини бойитадилар. Улар инсоннинг бахтли турмуши учун, “Замин қачонлардир Аъло одам заминига айланмоғи учун ўзларини ерга қурбон қиладилар”. Худди Тўмарис, Спитамен, Жалолиддин Мангуберди, Қурбонжон Додхоҳ сингари.\nЗардушт: “Яхшилик – ҳалокатнинг иродаси ва ўзга соҳиллар истагининг ўқидир”, – дейди. Ўзга соҳиллар, бу – бегона руҳият, бегона қарашлар, манфур мақсадлар, олчоқ ва сотқинлар соҳили. Зардушт улардан нафратланади, Нитше изтироб чекади. Аксинча, уларнинг ҳар иккови ҳам яхшиликка интилиб, эзгулик билан яшайдиган, ўз толеини ва истиқболини ярата биладиган ғайратли, шижоатли, жасоратли одамларни севади, уларни алқайди ва шарафлайди.\nҲокимиятга интилиш туйғуси, бу – ирода тимсоли. Ҳар бир киши ўз ҳаётини ўзи йўлга қўймоғи керак, ўз тақдирини ўзи яратмоғи лозим. Ҳар бир киши, жумладан, Зардуштнинг ўзи ҳам ўз устидан ўзи ҳукмронлик қилиш истаги билан яшайди. Натижада бу туйғу борган сайин кучайиб, шаклланиб, мустаҳкамланаверади. Ўз-ўзидан ирода ва руҳ такомилга етиб, инсоннинг ўзини камолотга етказади. Бошқача қилиб айтганда, ирода ва руҳнинг озод ва эркинлиги илоҳийликнинг инсон қиёфасида тажалли қилишининг ўзгинасидир.\nНитше қарашларида ҳам, Зардушт ғояларида ҳам метин ирода ва жўшқин руҳ соҳиби “Кўприкдан ўтиб борувчи”лардир. Кўприк нима? Кўприк бу инсон билан Аллоҳ, замин билан коинот, инсоният билан илоҳиёт ўртасидаги масофа! Фақат руҳан соғлом, маънавий етук, иродаси бақувват инсонгина ана шу маҳобатли, залворли масофани босиб ўтиши мумкин.\nОнг – инсоннинг ўзини англаш воситаси. Унинг ҳаётдаги ўрни, жамиятдаги мавқеи, бугуни ва истиқболи ҳақидаги тасаввурларининг шаклланишига хизмат қиладиган манба. Онги заиф одамда айни юқоридаги имкониятлар бўлмайди. Чунки у ўзининг олий мавжудот сифатидаги даражасини англамайди. Инсон буюк неъмат, олий қадрият эканлигини тушунмайди. Инсон қиёфасидаги жонзотга айланади, холос.\nНитше қадим-қадим замонларда юз берган ҳинд, япон, араб мамлакатларидаги буюк силжишлар, шунингдек, браҳманлар, япон самурайлари, араб мамлакатларидаги саидлар сингари юксак такомилга эга бўлган кишилик жамиятлари ҳақида фикр юритар экан, ўз даврининг тубанликларидан зорланади: “…инсон руҳияти майдалашиб кетди, инсоният тараққиёти ҳозирги даврда юқорига қараб эмас, балки пастга қараб кетмоқда. Моддий манфаатлар, ҳайвоний инстинктлар, айниқса, тақлид қилиш инстинкти бизнинг жамиятимиз инсонларига хос хусусиятга айланиб бормоқда. Тақлид қилиш маймунларда жуда яхши намоён бўлади. Маймундаги айнан шу хислатнинг ўзи инсонлар маймунларга ўхшаб кетаётганини исботлайди”.\nИнсоннинг майдалашиб бориши унинг учун фожианинг фожиаси. Айни ана шундай ҳолатда киши эзма, майдакаш, ҳар қандай хатти-ҳаракатдан кир қидирадиган одамга айланади. Ундайларда буюк мақсад, келажакка дадил қараш, улуғ орзуларга интилиш туйғуси бўлмайди. Агар бундай кайфият ялпи одамлар руҳиятини эгалласа, жамиятнинг инқирози юзага келади.\nЗардушт – оламни, одамни асрагувчи образ. У – адолат, ҳақиқат, меҳр-шафқат, мурувват тимсоли. Нитше ўз даврида худбинлик, манфаатпарастлик, хиёнат, сотқинлик ва мунофиқлик иллатлари урчиб бораётганидан изтироб чекади, Зардуштдан нажот истайди. Зотан, Зардушт инсоннинг ғоят покиза ва жозибадор қалби, қудратли иродаси ва безавол руҳидир. “Улар Зардушт тирикми, йўқми – билишни истайди. Чиндан ҳам, мен ҳали тирикманми ўзи? Ваҳшийлардан кўра одамлар орасида бўлиш хатарлироқ экан. Зардушт хатарли йўллардан юради. Майлига! Мени менинг махлуқларим йўллаб борсинлар!” Зардушт шундай деб ўрмонда учраган пирнинг сўзларини эслади, хўрсинди ва дилига бундай деди: “Кошкийди, мен донороқ бўлсам! Мен худди ўзимнинг морим каби сал донороқ бўлганимда эди!.. Лекин мен ақл бовар қилмас ишга қўл уришни истамайман. Ғурурим мудом донолигим билан мени тарк этса борми (оҳ, у учиб кетишни севади), ана унда майлига, менинг ғурурим, менинг телбалигим билан бирга учиб кетсин!”.\n“Ваҳшийлардан кўра одамлар орасида бўлиш хатарли…” Нақадар кескин ҳукм! Демак, инсон табиатига кўра даррандадан кўра даррандароқ. Чунки у ваҳшийликни бошқа жонзотларга ўхшаб инстинкт билан эмас, ақл билан, айнан ақл билан қилади. Барча ёвузликлар, сотқинлик, мунофиқлик, ғийбат ва фисқу фужур унинг ақл-закоси билан юзага келади…\nҲаётда эзгулик ҳукмрон бўлиши лозим. Бу инсониятнинг бир неча минг йиллик орзуси ва армони. Бундан кейин ҳам шундай бўлади. Чунки инсон ҳеч қачон мукаммал бўлолмайди. Идеал инсон ҳеч қачон бўлмаган ва бўлмайди ҳам. Демак, якка-якка нуқсонли одамлардан таркиб топган жамият ҳам идеал бўлолмайди. Бироқ унга интилиш ҳаммавақт, ҳамманинг, ҳаммамизнинг бурчимиз. Ана шундай соф инсоний қоидадан келиб чиқиб Зардушт: “Зотан, биродарларим, энг яхши нарсалар ҳоким бўлмоғи керак, энг яхши нарсалар ҳоким бўлишни ҳам истайди! Қаердаки, таълим шундан ўзгача бўлса, демак, у ерда – энг яхши нарса йўқ”, – дейди.\nОзод ва эркин руҳ юксакликка, осмону фалакка кўтарилади. Ҳаёт, тириклик, эзгулик ва ёвузлик муштарак бўлган, яхшилик ва ёмонлик, муҳаббат ва нафрат уйғунлашган, баъзан у томон, баъзан бу томон ғолиб бўлган дунё. Одам жисман ўлгач, бу ғаддор дунёнинг барча ғаддорлигидан озод бўлган руҳ, Нитше ибораси билан айтганда, “Эзгулик ва ёвузликнинг нариги томони”га – мутлақ Адолат оламига ўтади.\nНитше ўз замони бадкирдорлиги, ахлоқсизлик ва маънавий таназзулнинг замондошлари қалби ва руҳияти орқали тобора чуқурлашиб бораётганини, “одамларнинг ифлос нафасидан” сиқилиб кетаётганини айтади. Замондошларининг энг катта ва асосий хатоси бу – иродасизлик, қатъиятсизлик. Маънавий таназзулнинг сабаби уларда ойдин ўй-хаёл, нурафшон тахайюл, ёрқин фикрат ва кенг тафаккурнинг йўқлигида деб билади. Унинг назарида одамларнинг онги тобора пасайиб, тасаввурлари хиралашиб, маърифатдан узоқлашмоқда. Жаҳолат, хурофот уларни ўраб-чирмаб олмоқда. “Сизлар борган сари пасайиб кетяпсизлар, демак, сизлар пасткаш одамсизлар! Сизлар парчаланиб кетмоқдасизлар, эҳ, қулайликни яхши кўрган одамлар!” дейди Зардушт номидан Нитше.\nДарҳақиқат, қулайлик нима? Яшаш учун энг мақбул шароит нимадан иборат? Инсон феномени нуқтаи назаридан бу саволларга жавоб излаш унчалик қийин эмас. Энг катта қулайлик, бу – фикрламай яшаш, бефарқ ва танбал бўлиш! Куни ўтаётганига хурсанд бўлиб, ақлни ишлатиб яшашдан кўра, уни ишлатмасдан, меҳнат қилишдан кўра жон койитмасдан нималаргадир эришишни баъзи одамлар энг қулай шароит деб билишади.\nБуюк файласуф “Зардушт таваллоси”дан сўнг “Эзгулик ва ёвузликнинг нариги томонида” китобини ёзади. Унда мазкур фикрларини янада чуқурлаштириб, одамларнинг нақадар пасткашлашиб, инқироз ҳолатига келиб қолганини изтироб билан тасвирлайди. Унинг фикрича, одамлар механик яшашга кўникиб қолишган. Улар нима учун яшаётганини, келажаги қандай бўлишини англашмайди, тушунишмайди ва ҳатто тушунишни хаёлига ҳам келтиришмайди. Ана шундайларни кўриб, уларга қарата: “Мен сизларга чиндан айтаман, мен одамлар орасида синган жиҳозлар орасида юргандек бўламан. Улар менга худди жанг майдонида парчаланиб-титилиб кетган буюмлардек туюлади”, дейди. Бу одамлар Тангрини йўқотган, эътиқодидан айрилган, қалби ҳувиллаган, руҳияти паришон одамлар. Уларнинг энг катта фожиаси шундаки, ушбу йўқотган неъматлари ҳақида ўйлашмайди, ҳатто йўқотганини билишмайди ҳам. Юксак мақсадларидан, ойдин орзуларидан, ҳаёт ишқидан, турмуш завқидан айрилган. Нитше назарида улар айни Олий одам сари интилишга эҳтиёж сезмоғи керак. Инсонга айланиб олий хилқат томон йўл тутишларини, уйғонишларини, ҳаракатга келишларини истайди.\nНитше инсон ҳақида фикр юритар экан, ожиз, нотавон одамларни маймунга ўхшатади. Чунки бундай одамларда ақл кучи, интеллектуал салоҳият юқори бўлмайди. Ўзини ўзи йўналтириб, ақлий салоҳиятини эзгу мақсади сари сафарбар этолмайди. Бундай одамлар маймунга ўхшаб тақлидчилик билан яшайди, ўзгалардан андоза олиб, ўзгаларнинг йўриғида юради.\nМаймунда ижодкорлик руҳи йўқ. Иродаси суст, руҳияти кучсиз инсонда ҳам ижодкорлик туйғуси бўлмайди. Айни қатъий ирода ва ижодкорлик руҳи заифлашган инсон тубанлашиб боради. Шунинг учун атрофимизга назар солсак, иродаси бўш одамларнинг айримлари ичкиликка, гиёҳвандликка берилиб кетишса, айримлари сотқинлик, мунофиқлик, тобелик кайфияти билан яшаётганини кўрамиз. Нитше тасаввурида айни кучли иродагина инсонни ривожлантиради, асрайди, қадриятга айлантиради. Агар ҳар бир инсонда ана шу туйғу етарли даражада бўлса, ташқи муҳит, кишилик жамияти баркамол, инсон ҳаёти фаровон ва шукуҳли бўлади.\nНитше тасаввуридаги Аъло одам кучли, иродали, буюк мақсадлар сари интиладиган, ҳаётни юрак-юрагидан ҳис қиладиган ва севадиган, унга катта муҳаббат билан қарайдиган инсондир. Унинг назарида ҳақиқий инсон бу энг аввало катта ижодий руҳ билан яшайдиган, ўзининг ҳаётига янгилик кирита оладиган, унинг мазмунини бойитиб борадиган ва энг муҳими айни ана шу яратувчилик иқтидоридан қувона оладиган одамдир. Бошқача қилиб айтганда, у ўзини ўзи кашф этиб, ўзини ўзи такомиллаштириб, ўзидан Шахс ярата оладиган инсондир.\nНитше бир жойда “Эркак бўл ва мен каби бўлишга интилма, шахс бўлишга интил”, дейди. Бошқа бир жойда эса “Ўзинг танлаган касбингга ҳар доим интилишинг керак. Бунинг учун сен, авваламбор, ўз-ўзингга устоз ва ижодкор бўлишинг шарт”, деган ғояни илгари суради. Дарҳақиқат, Нитше ҳам ўзи яшаган жамиятнинг маҳсули. Жамиятда неки фазилату нуқсон бўлса, улардан Нитше ҳам мустасно эмас. Шунинг учун одамларнинг ўзига ўхшашига даъват қилмайди. Ўзидан ҳам юксакроқ, ўзидан ҳам буюкроқ Шахсга айланишга чақиради. Бу даъват инсоннинг ўзини ўзи кашф этиб, такомиллашгани сари жамиятнинг ҳар қандай ахлоқий, маънавий тақиқларидан қатъи назар, ўзини ўзи ҳимоя қилиб, ўзини ўзи асраб, интеллектуал салоҳиятини, ақлий имкониятларини бойитиб, зако қуввати орқали ўз ахлоқий ва маънавий хазинасини ярата олишга рағбатлантиради. Шахсга айланган инсон яхшилик ва ёмонликни, эзгулик ва ёвузликни ажрата билишнинг ўзи камлик қилади. У бу муносабатни феъл-атворга, хатти-ҳаракатга, реал воқеликка айлантирмоғи лозим. Бошқача қилиб айтганда, яхшиликни, эзгуликни бутун имконияти билан ҳимоя қилиб, ёмонлик ва ёвузликка қарши кураша оладиган маънавий қудратга, маърифий кучга, юксак ақл ва буюк иродага эга Инсон бўлмоқ керак.\nҲақиқий инсон, Нитше тасаввурича, кучли севги, катта муҳаббат билан яшайдиган, ҳаётдан фақат яхшилик излайдиган, барча воқеа ва ҳодисаларнинг, турли-туман муносабатларнинг яхши томонини кўрадиган инсон. Ана шундай фазилатли одам атрофидагиларга қуёш каби ҳаётбахш нур сочади, уларнинг чексиз тахайюлига, орзу-умидларига ойдинлик бахш этади. Нитшенинг тўлақонли шахси энг аввало ўзини ҳурмат қиладиган, кучли, мард ва энг муҳими, ростгўй инсон. Унинг фикрича, “Қанча ҳақиқат юкини руҳан кўтара олса, ҳақиқатни бутун кўлами билан билишга қурби етса, у шунчалик улуғланади”. Бунинг учун инсон ўзига ўзи қаттиққўл ва юксак иродали бўлмоғи керак.\nНитшенинг ишончи комилки, инсоннинг ривожланиши чегараланган. Унинг биологик, физиологик ва интеллектуал имкониятлари чекланган. Демак, ҳар бир киши ўз табиий-жисмоний ва маънавий-руҳий имконияти доирасида камолотга эришади. Ана шу чекланган чегарадан чиқа олмаслик инсонга хос ҳодиса. Инсоннинг секин ҳаракати, чарчоқлик ҳисси, қийинчилик дуч келганда тўсиқларни енга олмай ортга қайтиши, маълум бир қобиқ доирасида айланиб қолиши бўйсуниш инстинктининг мавжудлигидан.\nНитше Европада инсоннинг шунчаки тўда шаклига келиб қолганлигидан ва ўзини инсониятнинг ягона, улуғвор, бебаҳо турига дахлдорлигини унутаёзганидан изтироб чекади. Бироқ унинг ушбу тўданинг буюк келажакка интилиш ҳиссини уйғотаётгани шикаста қалбига тасалли беради. Айни ана шу турга фойдаси тегадиган афзалликларни санаб ўтади. Буларга жамият руҳи, ижтимоий кайфият, беғаразлик ва бағрикенглик, ўзаро ҳурмат ва ҳамдардлик каби қатор омилларни киритади. Улардан энг баланд ва юқори турадигани – мустақил фикр, озод ва эркин тафаккур, ишонч ва ирода. Айни пайтда фикрларнинг мавҳумлиги, тафаккурнинг туманлашиши, ўртачалик, ҳамма нарсага мослашиш кайфиятининг ҳали-ҳамон мавжудлиги уни безовта қилади.\nУлуғ аллома қалб ва туйғу орқали ҳаёт фалсафасини яратади. Умуман олганда, Нитше жаҳон фалсафий тафаккурига ҳаёт фалсафаси тушунчасини олиб кирган ва унинг илмий-назарий асосларини яратган. Нитше ҳаёт фалсафасини тушунишда санъатнинг роли ва мавқеи баланд, дейди. Шунинг учун у эстетик тафаккур, оламни бадиий-эстетик ўрганиш, инсоннинг интуитив имкониятлари ҳаётни англаш таянчи эканини алоҳида таъкидлайди.\nНитше инсонни “ўз қобиғига кириб ўтирган шиллиққурт”га ўхшатади. Уларнинг қалблари ҳам, танлари ҳам, ҳатто яшайдиган уйлари ҳам майдалашиб кетган. Улар ўз қобиқларидан бошларини чиқаришга қўрқади, янги эсган шабададан нафас олгиси келмайди. Бу эсган шабада янгилик шабадасидир. Умидлар шабадасидир. Ўзгартиришлар шабадасидир”, – дейди.\nНитше ана шу тарзда инсон ўзини ўзи такомиллаштириб боришга, ривожлантиришга, комил инсонга айланишга қодирми, – деган ғоятда оғир саволни ўртага ташлайди. Чунки бундай сифат ўзгариши учун ҳар қандай инсон ўзини ўзи ривожлантириш, камолотга эришиш қувватига эга бўлмоғи керак. Бундай қудрат эса ҳаммада ҳам мавжуд эмас. Инсондан ўзини поклаши, ирода ва руҳ соғломлигига эришиши, кучли ички иштиёқ билан камолот сари интилиши тақозо этилади. Ана шу улкан маънавий-руҳий қудрат орқали инсон жонзотлар орасида ўзини ноёб гавҳарга, олий қадриятга айлантирмоғи мумкин бўлади.\nНитше инсоннинг ўзини ўзи уйғотиши, ўзини ўзи англаши ва ўз хатти-ҳаракатларини доимий равишда назорат қилиб, уни эзгуликлар томон буриш учун катта қалб кераклигини таъкидлайди ва қалб “энг олий ҳакамдир, Худо овозидир”, дейди. Бу билан Нитше инсон ахлоқий-маънавий меъёрларининг бош ўлчови, асосий манбаи қалб эканлигини таъкидлайди.\nНитше Зардушт тимсолида эркин ва озод инсонни кўради. Зардуштнинг устунлиги шундаки, у борлиқ устидан ҳукмронлик қилиш билан бирга ўзининг устидан ҳам ҳукмдорлик қилади, ўзини ўзи бошқаради, назорат қилади, баҳолайди, нуқсонларидан афсус-надомат чекади. Ана шу жиҳатлари билан Зардуштнинг ўзи том маънодаги юксак ахлоқ тимсолига айланади.\nИнсон табиати шундай: у барча эзгуликларни ҳам, ёмонликларни ҳам ўзига ўзи яратади. Бу бевосита унинг ҳиссиёти, интеллектуал салоҳияти ва руҳий даражаси билан боғлиқ. Лекин энг баркамол инсон ҳам ўзи яратган муаммолар гирдобида яшайди. Бу ҳар бир кишининг ички олами маънавий ва руҳий темпераменти билан боғлиқ. Ташқи таъсир эса бошқа масала. У атроф-муҳит, жамият ва жамоа, алоҳида одамлар муносабатидан келиб чиқадиган муаммо ҳисобланади.\nИнсонни буюк мақсад буюклик сари етаклайди. Қанчалик катта мақсад билан яшасанг, шунчалик улуғвор ишларни амалга оширишга интиласан. Мақсад қалбдаги ҳокимият туйғусини жонлантиради, ривожлантиради. Инсон ўзини ўзи бошқариш, йўналтириш имкониятига эга бўлади. Иллатларни камайтириб, фазилатларни кучайтиришда ички “буйруқ”, қатъий ирода қувватини намоён этади.\nМақсадсиз одамнинг ҳаёти мазмунсиз, зерикарли. Орзусиз, умидсиз одам ўз истиқболини кўролмайди. У мўрт, йиқилса туролмайдиган бедаво жонзот. “Олий одам” ана шундай бедаволикдан, мазмунсиз ва зерикарли ҳаётдан юқорида турадиган, инсон ҳиссиёти, таҳайюли ва тасаввуридан баланд (“сверхчувства”) хилқат. Унинг ҳиссиёти ва хаёлоти ўта пок, нур янглиғ безавол, бу дунёнинг барча неъматларидан мутлақо воз кечган, нурга йўғрилган маъво.\nУмуман олганда инсон деган жонзотнинг қайси жиҳатларини, нимасини қадрлаш мумкин? Унинг бошқа жонзотлардан юқори турувчи томони нимада? Албатта, онг, ҳиссиёт, туйғу, ақл-заковат эгаси сифатида ўз ҳаётининг ўткинчилигини ва ўлим муқаррарлигини англашида. Инсон билан боғлиқ бўлган барча ўлчовлар, мезонлар, қадриятлар, ютуқлар ва таназзуллар умр деб аталган муддат оралиғида белгиланади ва баҳоланади. Катта қалб ва кучли руҳий қудратга эга бўлган маънавий юксак одам учун ўлим фожиа эмас, балки саодатдир. Чунки бундай одам ўз ҳаётининг ибтидосидан интиҳосигача қандайдир эзгуликлар қилган, яратган, бунёд этган, ўзидан нималарнидир мерос қилиб қолдираётган одамдир.\nҲаётга интилиш, яшаш учун кураш инстинкти нафақат одамда, балки барча жонзотларда бор. Энг майда ҳашаротларда ҳам, паррандаю даррандаларда ҳам ўлим ваҳми, қўрқинч ва ҳадик, ўлимдан ўзини олиб қочиш, ундан ҳимоя қилиш сезгиси мавжуд. Улар ўзининг бамайлихотир юришига заррача халақитни, энг кичкина таҳдидни ўлимдан хабар сифатида қабул қилишади. Инсонда эса бу ҳолат бирмунча бошқача. Бунда ақл-зако, тафаккур ўз кучини кўрсатади. Бироқ ақл қанчалик кучли бўлса-да, энг ақлли инсон ҳам ўлим олдидан бирмунча талвасага тушади.\nКўпдан-кўп алломалар, жумладан, Афлотун, Ибн Сино, Азизиддин Насафий, Алишер Навоий ва бошқалар ўз қарашлари доирасида ўлим тушунчасининг анча чуқур ва кенг қамровли таърифларини яратдилар. Шунингдек, дунёвий динлар, жумладан, ислом ҳам ҳаётни танада вақтинча ўрнашган руҳ деб қарайди. Албатта, бундай ёндашувда ўлимдан сўнг жон танадан чиққач, руҳ сифатида мангуликка дахлдор бўладиган айланма ҳаракатини давом эттиради. Навбатдаги доиравий ҳаётни бошлайди. Жисм эса йўқолади. Аниқроғи, бошқа нарсага айланади.\nЭпикур ўлим олдидаги қўрқувнинг маъносизлигини аниқ хулосаларда баён этади: “Ўлим биз учун ҳеч нарса эмас, зеро, ҳозирча тирик эканмиз, ўлим йўқ, у мавжуд бўлган вақтда эса биз йўқмиз”. Бу реал воқелик ва юксак оптимистик руҳ билан суғорилган ғоя. Инсон ана шундай фикр билан яшасагина, буюк кашфиётлар қилишга қодир бўлади. Зотан, ўлимдан устун турувчи ирода, унинг таҳдидидан ғолиб бўлган ақл инсонни улуғлайди, шарафлайди.\nҲайдеггернинг экзистенционализмида инсоннинг мавжудлиги, унинг ҳаётининг охири муқаррар ўлим билан якунланиши ғояси устуворлик қилади. Дарҳақиқат, ўлим инсоннинг ўз тириклигини англаш омили ва, албатта, ҳар қандай инсонда ўлим олдида қўрқув ҳисси, сесканиш туйғуси мавжуд. У ўзини вақти-вақтида намоён этиб туради. Фақат бу қўрқув, ҳадик ва сесканиш ҳисси ҳар кимда ҳар хил. Руҳан заиф одам уни кучли драматизм, фожиавий ҳодиса, интеллектуал кучли, маънавий етук одам эса табиий ҳолат сифатида қабул қилади. Чунки унинг руҳиятида катта ақлга таянган юксак оптимизм ҳукмрон бўлади.\nАслини олганда инсоннинг мавжудлиги олдида ўлим ҳақидаги қўрқув ҳеч нарса эмас. Чунки инсон кучли маънавий қудратга, катта руҳ ва мустаҳкам иродага эга бўлгач, бундай ҳадик туйғуларини енгади, қўрқув тўсиғидан осонгина сакраб ўтади. Бошқача қилиб айтганда, инсоннинг мавжудлиги, унинг дунёга келишининг, бу ёруғ оламдаги илк нафасининг ўзиёқ ўлимнинг муқаддимаси ҳисобланади. У ҳаёти давомида аста-секинлик билан унга яқинлашиб бораверади. Охир-оқибатда якуний нуқтага етади.\nРильке фикрига кўра, инсон аввал бошдан ҳаётлигининг ўзи билан ўзини ўзи ўлим қўрқувидан озод қилишга, ундан баланд туришга қодир бўлмоғи лозим. Ана шунда у муқаррар фанони ҳам қадрият деб тушунади ва ўзини ўзи шахсга айлантиради. Бу, Нитше ибораси билан айтганда, Олий одам тимсоли эди.\nЯна шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, фақат ўлим туйғуси туфайли инсон ўзининг мавжудлигини, тириклигини, ҳаётини тўкис ва бир бутун ҳис этади, англайди. Бу олий ҳақиқатни қадрият даражасига кўтара олади. Буюк файласуф Сартр ушбу нуқтаи назарни “романтик-идеалистик” қараш сифатида рад этади. “Биз ўз вазифамизни адо этишдан кўра эртароқ ўлиб кетамиз, аксинча ўлимдан ва ўз-ўзимиздан ортиқ яшай олмаймиз. Ўлим менинг имкониятим ҳисобланмайди, менинг дунёда бундан кейин ҳам мавжудлигимга чек қўядиган, ҳар қандай вақтда йўқ бўлиб кетиш имкониятим, бошқа имкониятларимнинг ҳеч нимага арзимас бўлиб қолиши… ва ҳоказо”, – дейди. Албатта, бу табиий ҳол. Инсоннинг ҳаётий орзулари катта, умидлари чексиз, у ҳаётдан ҳеч қачон қониқмайди ва тўймайди. Ўлим эса ҳақ. Романтик-идеалистик кайфият инсонга хос ҳодиса. Зотан, бу тирик жон тизгинсиз тахайюл, тасаввур ва тафаккур оқимида яшайди.\nАна шу тарзда инсон ҳаётининг аввали ва охири, ибтидоси ва интиҳоси оралиғидаги масофа, вақт умр деб аталади. Умрнинг қандай ўтиши эса ҳар кимнинг ўз қўлида, ўз ихтиёрида. Уни ҳар ким ўз ақли, маънавий-ахлоқий даражаси доирасида қуради, йўлга қўяди. Ўлим билан якунланадиган умрнинг мазмуни ҳам, моҳияти ҳам, жамиятдаги қадру қиммати ҳам бевосита ақлнинг даражаси билан баҳоланади.\nМаърифатли, катта қалб, баланд руҳ билан яшайдиган одам учун ўлим даҳшат, қўрқув ёки ҳадик эмас, аксинча улуғ саодат. Чунки моддий олам билан видолашади, фано дунёсидан бақо салтанатига ўтади. У балки Аллоҳ муруввати билан жаннатнинг ғоят сафоли имкониятидан баҳраманд бўлар. Балки дўзахнинг туб-тубига тушиб абадий азобга, мангу шафқатсиз қийноққа дучор бўлар. Лекин ҳар қандай шароитда ҳам – барча роҳату фароғат ҳам, азоб ва қийноқ ҳам Аллоҳ амри билан берилганлиги учун буюк саодатдир! Чунки маънавий юксак, мутлақ баркамол инсоннинг жойи, албатта, жаннат. Бироқ қайсидир гуноҳи учун дўзахга тушганини одам Олий Ҳақиқат ҳукми бўлганлиги учун ҳам муносиб ва саодат деб тушунадиган маънавий қудратга эга бўлмоғи лозим.\nБайтнинг иккинчи сатрида эса конкрет ҳаёт, реал воқелик назарда тутилмоқда. Кимнингдир ўлими ким учундир шодлик, қувонч, бахтиёрлик имконияти. Бу энди маънавий ночор, руҳияти кемтик, қалби сўқир одам тимсоли.\nФақат яшаш учун, хусусан, яхши яшаш учун яшайдиганлар ҳам бор. Бундайларга қай йўсинда, қандай йўллар билан бекаму кўст яшаётганининг аҳамияти йўқ. Бугуни тинч, осуда, ташвишсиз, энг муҳими, бехавотир ўтса бўлди. Вақтини хушчақчақлик билан ўтказиш у учун байрам. Ваҳоланки, ҳаётида бундан бошқа мазмун йўқ. Ундайлар яхши яшайди, бироқ қадриятга айланолмайди. Инсон сифатида майда, ожизлигича қолаверади. Жамият томонидан эътироф этилмайди. Унинг умри ўзининг қобиғида мазмунсиз ва рангсиз ҳолатда ўтиб кетаверади.\nНитше: “Бизнинг қадриятимиз бизнинг мавжудлигимизда эмас, бизнинг ким бўла олганимизда”, – дейди. Дарҳақиқат, бутун борлиқ мавжудлик тимсоли. Жумладан, одам бу моддий борлиқнинг биттасигина, холос. У туғилди, демак, мавжуд, демак, яшаяпти. Энди ҳамма гап қандай яшашда! Ҳаётнинг мазмуни инсоннинг ўз мазмунини, моҳиятини қай даражада англаётганида. Ваҳоланки, фақат англашнинг ўзи камлик қилади. Инсон ўзини қай даражада англаса, яшаш мақсади ва моҳиятини қанчалик тушунса, уни рўёбга чиқариш учун ҳам шунчалик катта иштиёқ ва ирода билан курашиши керак бўлади. Ана шу ички иштиёқ ва эзгу мақсадларни рўёбга чиқаришга қаратилган амалдаги фаолият – ўзига ўзи ҳокимлик ҳисси “Олий одам” сари олиб борадиган имконият ҳисобланади. “Олий одам”га айланиш эса “Инсонга хос, фақат инсонгагина хос” кўпдан-кўп жиҳатлардан – манфаатлардан ва нафс хуружидан батамом халос бўлишни, моддийликдан руҳий сарҳадларга ўтишни тақозо этади. Бу эса хаёлга, ҳатто, тасаввурга ҳам сиғмайдиган, “Эзгулик ва ёвузликнинг нариги томонида” юз берадиган ҳодиса. Унга фақат интилиш мумкин, холос.\n“Жаҳон адабиёти”, 2015 йил, 6-сон\n Қаранг: Мальцев В.А. Основы политологии. – М.: ИТРК. РСПП, 1997. стр.-224.\n Қаранг: Спиркин А.Г. Философия. – М.: Гардарики, 2007. стр.-165.\n Румянцева Т.Г. Фридрих Ницше. Мыслители ХХ столетия. – Минск: Книжний дом, 2008. стр.-137.\n Қаранг: Янги ва энг янги давр Ғарбий Европа фалсафаси. – Т.: Шарқ, 2002. 198-бет.\n Спиркин А.Г. Философия. Гардарики. – М.: 2007. стр.-166.\n Нитше Ф. Зардушт таваллоси. – Т.: Янги аср авлоди, 2007. 208-бет.\n Нитше Ф. Зардушт таваллоси. – Т.: Янги аср авлоди, 2007.189-бет.\n Ғарб фалсафаси. – Т.: Шарқ, 2004. 550-бет.\n Қаранг. Философский энциклопедический словарь. – М.: Инфра-М, 1997.\n Спирбекк Г., Гилье Н. Фалсафа тарихи. – Т.: Шарқ, 2002. 543-бет. Нитшенинг шу номли асарларига ишора.\n Нитшенинг шу номли асарига ишора.\n← Аввалги Аввалги Маъмур Умаров. Воқеалар тизими томошанинг асосидир\nКейинги → Кейинги: Иброҳим Ҳаққул. Руҳоният ва нафсоният тазоди\n2014 йилги Нобель мукофоти совриндори (Патрик Модиано)\nУильям Фолкнер. Қоронғи тушганда (ҳикоя)\nСадриддин Айний. Эсдаликлар\nПатрисиа Бернард. Ювати (ҳикоя)


Сабзбаҳор аёллари - «ХАЛҚ ОВОЗИ» - Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг ӯзбек тилидаги расмий нашрияси\nЧоп этилган 18 Март 2017\tКӯришлар: 915\n...Ҳатто осмондаги ойга ҳам лақаб тақайдиган сабзбаҳорликлар Нозийнинг шоирона исми ёнига беҳудага «Полвон» сўзини қўшишмаган.\nҚиз бирданига чунон ҳам баланд бўйли, жуссадор бўлиб вояга етдики, бундан аввалига ота-онаси, кейин ҳамқишлоқлари ташвишга тушиб қолишди.\n- Агар бўйи шу зайлда ўсиб кетаверса, Салим уйининг томини қайтадан ёпиши керак бўлади, - дейишарди улар. Бўй етиб, анча вақтгача ўз жуфтини топа олмади. Қишлоқ қизи учун йигирма ёшда тенгини топа олмаслик кичик айб эмас. Одамлар Нозийни айблашмасди, зеро, унинг ошиқу шайдолари кўп эди. Аммо ошиқлик бошқа-ю, ҳаёт бошқа. Ҳамқишлоқлари орому осойишта бу қизнинг феълини билишарди: У ҳар қандай нописандлик, ҳурматсизлик билан келиша олмасди. Унинг ҳақида эл орасида қиссалар, афсоналар тўқилганди. Уни назарга илмаган йигитни эгардан олиб, ерга улоқтирган дейишарди. Айтишларича, қайси бирининг қўлини ҳазиллашиб қайириб, синдириб қўйган экан. Бошқа бир йигит билан шарт боғлаб, курашга тушиб, кўпчилик олдида елкасини ерга текизиб, онасидан калтак ҳам еган. Шундан буён у кучига эрк бермайдиган бўлди. Полвон лақабини эса, у кейинроқ олди. Марзия айтганидек, «қари қиз бўлишига бир кеча-ю, бир кундуз қолганида» қисмат қўли эшигини қоқди. Қиз остонада бир умр орзиқиб, интиқиб излаганини кўрди. Йигит гарчи қадду қоматли бўлса-да, бўйи келиннинг елкасига зўрға етарди. Қиз йигитга тикилиб нега уни шу вақтгача кўрмаганига ҳайрон эди. Меҳрибон, меҳнаткаш қиз билан тинч, ҳалим йигит шундай аҳил-иноқ яшашардики, ҳатто қадду қоматларининг баланд-пастлиги ҳам ҳеч кимнинг эсига келмасди. Баъзида узун-қисқа дарахтларни кўришса, Нозий билан Омонга қиёслашарди.\nАлбатта, ўзлари йўқлигида. Улар бирин-кетин икки жуфт эгизакли бўлишди. Муҳаббату аҳилликда, садоқату вафода ибрат намунаси эдилар. То ўша тўй уларнинг аҳил-иноқ оиласини азага айлантирмагунча…\n…Авваллари сабзбаҳорликлар ҳосилни йиғиб, омборларга жойлашарди-ю, сарфу харажат пайига тушардилар. Дабдабали тўю томошалар қилиб, бир-бирларини ҳайратга солишни исташарди. Тўй эгаси ном чиқариш учун ўзларининг ва бегона ерлардаги полвонларни чорларди. Бу билан ўзларидан бошқаларни хуш кўрмайдиган сабзбаҳорликлар аслида бегоналарни ўз шуҳратларини намойиш этиш учун чақирардилар. Ҳамма югур-югурлар, сарфу харажатлар ўзларининг бою бадавлатликларини, маҳаллий паҳлавонларнинг куч-қудратларини намойиш этишга қаратилганди. Ўша тўйда бир паҳлавон қишлоқ полвонларининг ҳаммасининг елкасини ерга текизиб, уларнинг ғурурлари оташига муздек сув сепди. Бундай кунларда ҳамдилу ҳамдам бўладиган хотину эркаклар ўз паҳлавонларининг шармандаликларига гувоҳ бўлдилар. Эркаклар энди томларга томоша қилиш учун чиққан хотин-қизларга қарай олмасдилар. Тўй соҳибининг буқасини ҳам қўлга киритган полвон курашга чорлаб бўш майдонда ўйноқлаб юрарди. Тўй эгасининг руҳи тушган, фақат қуруқ жасадигина тирик эди, холос. Учқур отини солимга қўйганида одамларнинг оғзи очилиб қолди. Қўю, молларни солимга қўйишганини эшитишганди-ю, аммо от қўйганини ҳеч ким эслай олмайди. Эркаклар хаёлан учқур отни ўз ҳовлилари қозиғида боғланганини кўришиб, ўзларига илоҳий куч орзу қилишарди. Аёллар орзусини сўрамай қўя қолинг. Тўй эгасининг сахийлиги паҳлавонларга қанот бағишлади, аммо ҳампарвоз йўқ эди. Ҳакам танаффус эълон қилди. Одамлар бошларини қуйи солганларича вақтинча кураш майдонини тарк қилишди. Ҳамқишлоқлар бир-бировлари билан суҳбат қуришни, ҳатто, кўзларига боқишни ҳам истамасдилар. Ору номус чанги томоқларини тутганди. Омон уйига димоғи куйиб қайтди. Нозий нон ёпиш билан овора эди. Эр иссиқ чапатини сувга ботириб еяр, аммо хотинининг саволларига жавоб бермасди.\n-Наҳот, одам дегани тўйдан ҳам димоғи куйиб қайтса? - ковлаштирди хотин.\n-Авлод-аждодимиз шарманда бўлди, - оҳ тортди эр.\n-Нима гап ўзи? Тезроқ айтақол, қўрқувдан сутим қочиб кетади, - гапида туриб олди эрини бирон марта бу ҳолда кўрмаган Нозий.\nЭр бегона паҳлавоннинг қўли баланд келганини, сабзбаҳорликлар мағлубият азобини чекканларини ҳикоя қилди.\n-Сафолполвонни ҳам йиқитдими? -сўради Нозий.\n-Э-ҳа, бир зумдаёқ! - жавоб берди Омон.\n-Қайси бир бегона ҳаммаларингни бўйинларингни эгса-ю, сизлар бурунларингни тортиб ўтирсаларинг. Ору номусни билмайсизларми? Соқолу мўйловларингни қириб ташланглар, - таъна қилди Нозий ҳамманинг ўрнига эрини койиб.\n-Ўзинг паҳлавон билан кураш тушмайсанми? - ғазабланди Омон.\n-Бошларингга рўмол ўраб олинглар, мен майдонга чиқаман, - деди нонини тандирга ёпиштираётиб хотин.\n-Бизлар рўмол ўраган ҳисоб, - деди эр.\nКошки, Омон ўшанда шу гапни айтмаганда эди. Ўша дақиқаларда алам оташида ёнган эр айтганларига пушаймон бўлгандай хотинининг кўзларига тикилиб турарди. Омон бир коса сувни симирди-ю, кураш майдонига чопди.\nНозий шу дақиқаларда Сабзбаҳор эркаклари агар қишлоқ чашмасини симирсалар ҳам юрак оловлари пасаймаслигини ҳис этди. Уй бекаси тандирга нонни ёпиб, ўт очди. Ору номуснинг кўз илғамас кучи уни кураш майдони томон тортарди. Чақалоғи бешиги бошига нон қўйди-ю, эрининг тўни ва пахтали шимини кийди. Чилвирни белига боғлаб, кокилларини телпак, остига яширди. Шошганича мўккисини оёққа илиб, эшикдан чиқди. Масхарабозни эслатувчи янги паҳлавонни халойиқ ҳаё-ҳуй билан қарши олди. Фақат бир кишигина жим эди, овоз чиқармади. У турган жойида тошдай қотиб қолганди. Омон зўрға ўрнидан турди-ю, бошини қуйи солганича мажолсиз оёқларини аста судраб уйи томон йўл олди.\n-Йўқол тасқара, - кимдир бақирди. Одамларнинг доду фарёди баландроқ эшитилди. - Қош қўяман деб, кўз чиқарма, - кулди ҳакам паҳлавонга тикилиб.\nПаҳлавон йўқолмоқчи эмасди. Тўй эгасининг таъби хиралашди. «Бу тасқара қаердан келди, ўзи? Уни паҳлавон йиқитса, албатта, от соҳиби бўлади!» Ҳакам паҳлавонларни масхара қилганича майдонга чорлади:\n-Қани шер, қани Рустами достон - марҳамат!\nБахти кулган паҳлавон янги рақибини худди фил думи билан ўйнашган пашшадай билиб, менсимайгина қўл чўзди. Ва бирданига чанг солиб, эътиборсиз рақибини худди сарв дарахтидай эгди. Ҳуштагу қичқириқлар садоси кўтарилди. Калта чопонли янги курашчи гўё ўз рақибидан ҳазар қилгандай қочмоққа майл қилар, аммо аслида унинг жон жойини пойларди. Ниҳоят, пайт пойлаб рақибининг оёғи ошиқларига зарб билан чунон ҳам урдики, унинг оёқлари бўшашди, мадори кетди. Имкон топиб, рақибининг томирлари тортган оёғига чил солди. Паҳлавон мункиб кетди. Энди янги курашчи рақибини ўрнидан туриш имконидан маҳрум этди. Аввалига янги курашчини назар-писанд қилмаган паҳлавон таҳликага тушди. Ва у қандай қилиб тиз чўкканини билмай қолди. Янги курашчи ўзини рақибининг устига ташламади, балки унинг елкасини ерга босганича қаддини тиклади.\n-Етмиш етти пуштинг жойи жаннатда бўлсин! - дея қичқирди ҳакам ўз вазифасини ҳам унутиб.\n-Ҳа, ушла! Ҳа, ур уни! - қичқирарди оёққа турган издиҳом. Елкаси ерга тўлиқ тегмаган паҳлавон ҳали ҳам қаршилик кўрсатар, ниҳоят, ерга ёпишиб, тинчланди. Одамлар кураш майдонига чопдилар.\nНозий ғалаба наъшидасидан баҳраманд бўлиб, кураш майдонида рақс тушмади, балки Омон ўтирган томонга гуноҳкорларча назар ташлаб, эрини кўрмай, ғалаба лаззати заҳарга айланди. У қочмоқчи бўлди. Одамлар уни ўраб олишди. Шу пайт телпаги бошидан тушди. Сабзбаҳорликлар олдида уялганидан қизариб кетган Нозий турарди. Кишилар бу оғир ғалабадан хурсанд ёки аксинча, хафа бўлишларини ҳам билишмасди. Нозий рақибининг аёл эканидан хабар топиб, уятдан ўлар ҳолатга келган паҳлавонга узр сўрагандай бир тикилди-ю, уйига чопди. Эрининг телпаги кураш майдонида худди мушук ўлигидай бўлиб қор устида ётарди.\nКадбону йўлда куйган нон ҳидини сезиб қадамини тезлатди. Остонада Омонга дуч келди. Эр куйган нонни оташкуракда кўтарганича кўкрак сути ёқасини ҳўл қилган ғолиб хотин олдидан ўтиб кетди. Хотин даҳшат билан энди эри уни асло кечирмаслигини ҳис этди.\nШарманда бўлган паҳлавон совғаларини ҳам қолдириб қишлоқдан чиқиб кетди. Нозий ҳовлисида учқур от пайдо бўлди-ю, бу уйдаги бахту саодатни туёқлари остида пайҳон қилди.\nОмон хотинининг хатти-ҳаракатларига худди бегоналардай тикилиб, гўё аччиғу шўр ўй-хаёллари учқур отнинг ёлу думларига боғлангандай ташқаридан - арпа еб маст бўлган отдан кўзларини узмасди.\nНозийнинг тоқати тоқ бўлди, жим тура олмади:\n-Учқур отни орзу қилардинг, муборак бўлсин!\n-Эр, кунда ёр, патир қиламан!\n-Ухлаяпсанми ё бедор? Болаларингни ол, бузоқча сигирни эмди.\n-Мулло Самини чақираман, иякларингни боғласинми? - ғазабланди жонига теккан хотин.\nОмон сандалга ўт солаётган хотинининг елкасига зарб билан туширди. Олов тўкилди, кул чанги Нозийнинг юзу сочларини қоплади:\n-Астағфируллоҳ - бегуноҳ еган муштига жавоб қайтармаслик учун ўзини қўлга олди хотин. У қишлоқ ва Худодан қўрқадиган оила тарбиясини олган ва эрга қўл кўтаришгина эмас, балки кўзларига тик қараш ҳам гуноҳ эканлигини яхши биларди. Эри олдида гуноҳкор эканлигини ҳамиша эсида сақларди. Хотин юзларини ушлаганича ташқарига чиқди. Кўзи хонадондаги осойишталикни остин-устун қилган учқур отга тушди. У хосиятсиз от, ўзини, тўй эгаси-ю, бегона паҳлавонни, ҳаммани ёмон кўриб кетди.\nБир умр ана шундай отни орзу қилиб юрган киши, унга соҳиб бўлиши билан жонивордан худди девдай ҳазар қиларди.\nГуноҳсиз гуноҳкор бўлиб юриш хотиннинг жонига тегди, шекилли, эътирозли овозини кўтарадиган бўлди. Эри билан гапи қочса, отни силаб-сийпаларди. Ҳар гал отни эгарлаб, болалари билан қишлоқнинг нариги томонидаги ота-онасининг уйига йўл олганида, одамлар бу хонадоннинг тинч устуни қимирлаганини ҳис этишарди.\nБаъзида Омон воқеани унутиб, болаларига меҳрибон бўлиб қоларди. Хотин нолаю гирён кечирим сўраб, ялиниб ёлворарди:\n-Эр, отни эгасига олиб бориб берайми?\n-Отинг билан бирга ўзинг ҳам йўқол, - дерди эр совуққонлик билан.\nХотин меҳрибонларча соғинч билан ўзини эрига яқинроқ олиб борарди.\n-Фу! Йўқол, сендан бегона эркак ҳиди келяпти…\nОмон яна дамдузд бўлар, қаҳру ғазабга тўларди.\n-Эр, мени калтакла, ҳақорат қил, аммо жим ўтирсам, тарс ёрилиб ўламан, - зорланарди меҳрибон эрининг бегоналигидан чўчиган Нозий.\nОмон ана шу воқеадан кейин уйида ўтириб қолди. Ҳамқишлоқлари кўзига кўринмас, улардан қочарди. Кишилар кўзларида гўё заҳарханда кулгу учқунлари чарақлагандай эди. Қишлоқда икки Омон бор эди. Бири ёш, иккинчиси қари. Шу воқеадан кейин қариси Омонлигича қолди-ю, кичкинаси эса, Полвоннинг эри номини олди...\nГулрухсор, Тожикистон Халқ шоири.\nТожик тилидан Омонбой ЖУМАНОВ таржимаси.\nБугун: 08-07-2020 05:45:17


Чайный гриб. Комбуча: 10 000 сум - Продукты питания / Напитки Каттакурган на Olx\nПродукты питания / Напитки - Самаркандская область\nПродукты питания / Напитки - Каттакурган\nКомбуча кўплаб касалликлар учун ишлатилади. Аввало, бу ошқозон-ичак тракти билан боғлиқ муаммолар. Улар гастритни даволашади, лекин фақат паст кислоталилик, шунингдек дисбактериоз билан. Бунинг учун овқатдан ярим соат олдин бир стакан квас ичиш керак. Ҳали бу" сеҳрли " ичимликдан ҳемороид, қабзият учун фойдаланинг.\nЖигар, ўт пуфаги ва ўт йўллари билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилиш учун овқатдан олдин (ярим соат давомида) ярим стакан ичимлик ичилади. Бундай ҳолда, Комбуча чойга Авлиё Иоанн wорт қўшилиши билан туриб олиш жуда фойдали. Комбуча ҳам гипертония даволаш учун ишлатилади. Шамоллаш, оғиз оғриғи, бош оғриғи, чой квас учун ҳам касаллик билан яхши енгиш бўлади. Бундан ташқари, япон қўзиқоринининг инфузиони карахтликни йўқотиш учун яхши. Сурункали тонзиллит ва оғиз томоғида сиз инфузион медусомйcес билан чайқашингиз мумкин. Бу мақсадлар учун унда календула инфüзёну қўшинг. Чайиш тартиби қанча тез-тез бўлса, шунча яхши бўлади. Ромашка билан тиндирилади Комбуча умумий совуқ учун ажойиб восита ҳисобланади. Сув билан сейрелтилмиş бу инфузион, бурун шиллиқ қаватини ювиб ташланг. Турли яралар учун куйиш, қайнатиш, комбуча инфüзёну лосёнлар қилиш, бу шифо жараёнини тезлаштиради. Ҳали оёқ тирноғи қўзиқорин даволаш учун тўғридан-тўғри қўзиқорин ўзи фойдаланинг. Баъзи қизлар вазн йўқотиш учун Комбуча ичишади. Агар бир вақтнинг ўзида тўғри овқат бўлса, лекин қўшимча фунт йўқотиш, бу йўл ишлайди, жисмоний фаоллигини ошириш. Медусомицетлар ёрдамида сиз метаболизмни тезлаштиришингиз, ичакларингизни тозалашингиз ва иштаҳангизни камайтиришингиз мумкин.\nКомбуча фаол соч, тери ва тирноқлар учун уй парваришлаш ишлатилади. Терини яхши тонлайди ва уни текислайди.\nБу сиз медусомйcете бир инфузион билан тери силамоқ бўлса, сиз сивилcе, яралар қутилиш мумкин, деб қайд етилади. Бундан ташқари, совун билан ювилганидан кейин терини бу ичимлик билан тозалаш жуда яхши, ундан ҳам кўпроқ таъсир қилиш яхшидир. Тери юзаси зарарли ташқи омиллар қарши ҳимоя табиий кислотали муҳит бор, чунки. Совун табиий ҳимояни бузадиган ишқор бўлиб, Комбуча кислота ҳимоя қобиғини тиклайди.\nСиз камида 2 ҳафта давомида кекса бир ҳаммом, олганда сув учун инфузион бир стакан қўшишингиз мумкин. Бундан ташқари, бу инфузион ёқимсиз ҳидлардан ҳимоя қиладиган антиперспирант сифатида ишлатилиши мумкин.\nЮвишдан кейин сочлар бу квас билан ювилиши мумкин, бу уларни кучлироқ қилади, уларга порлашни қўшади. Бундан ташқари, бундай тартиб соч ўсишини тезлаштиради. Агар бош териси ичига бу табиий чора силамоқ бўлса, кепек қутилиш мумкин.\nОнлайн 25 июля 2021 г.


Дипломатлар циклондан зарар кўрган ҳудуддаги вазият билан танишди\n27 ноябр 2020, Тошкент вақти: 08:36\nМьянмадаги дипломатлар “Наргиз” циклонидан энг кўп зарар кўрган минтақага бориб вазият билан яқиндан танишди.\n“Рейтер” ахборот агентлиги хабарига кўра, Ирравади минтақасида бир неча километр масофада минглаб аҳоли ёрдам юклари олиб кетаётган машиналарга қўл чўзиб егулик бирор нарса беришларини ўтиниб сўрамоқда.\nМьянмани бошқараётган ҳарбий хунта табиий офат оқибатида ўлганлар сони 78 мингга етганини эълон қилди. Давлат телевидениеси эса 56 минг одам бедарак йўқолганини айтди. Ҳарбий хунта мамлакатга ёрдам кўрсатилишига рухсат берган. Бироқ ёрдам кўрсатувчи ташкилотлар муҳтож аҳолига халқаро ёрдамнинг жуда оз қисми етиб бораётганини таъкидламоқда.\nДунё раҳбарлари Мьянма ҳукуматини кескин танқид қилмоқда. АҚШ президенти Жорж Буш табиий офатдан тирик қолган икки миллион аҳолига рисоладагидек ёрдам кўрсатмаётган ҳарбий режимга қўшимда санкция эълон қилди. Буюк Британия бош вазири Гордон Браун эса Мьянма ҳукуматини “ғайриинсоний” ҳарбий хунта, деб атади.


Асалнинг нимаси ширин? ёхуд тўйларда меъёрдан чиқиш оқибатлари — Ishonch Gazetasi\nХўжа Насриддин умрида биринчи марта бозордан қанд харид қилаётганда баққол буни кўп истеъмол қилса, оғизни тахир бўлишини таъкидлаган экан. Афанди бунга қандай жавоб бергани ўз йўлига. Лекин бугунги тўйларни кўриб, дабдабабозликларни эшитиб, беихтиёр киши хаёлига баққолнинг ибратли гапи келиши аниқ.\nБинобарин, кейинги пайтларда дабдабали тўй қиламан, деб бошига ортиқча ташвишларни орттириб олаётган юртдошларимиз сони кам эмас. «Сендан мен камми?» қабилида иш тутиб, кимўзарга иш кўраётганлар бисёр. Тўйхоналар тирбанд. Илгари одамлар дўкондан ноёб мол олишга турнақатор тизилишар эди, энди эса тўйларга хизмат қиладиган отарчилар уйига яқин бориб бўлмайди. Тўй рўйхати билан лиқ тўлдирилган семиз-семиз дафтарлар кунига бир неча марта очилиб-ёпилади. «Меникига боринг», дея ялинишлар… Буларнинг ҳаммаси бир кунда ўтадиган тўйлар учун, ўзини кўрсатиб қўйиш учун, «мендай тўй қилиш учун сенга йўл бўлсин», деган писандалар учун… Наҳот, шундай хашаки туйғулар қули бўлиб қолдик, дея ёқангни ушламасликнинг иложи йўқ.\nТўйга таклиф этилган бежирим қоғозлардаги сўзларни ўқиб, ғурурланасиз. Сиз учун йўлларга интизор кўзлар, тўкин дастурхонлар. Тантанада иштирок этгач ҳавасингиз келади: тўйни шундай тўкин қилди, мезбоннинг уйи жаннат бўлса керак?..\nЧучварани хом санабсиз. Бир тўйда шаҳардан келган меҳмон уйига қайтиб кетолмай тунаб қолишига тўғри келибди. Ақалли қўлига бирорта оҳорли сочиқ тутолмабди бутун элни чақирган шоввоз… Уйи ҳам афтодаҳол. Ўқишга китоб сўраган экан, топилмабди. Эртасига оғайнисига аччиқ гаплар айтибди:\n— Мендан хафа бўлма, дўст ачитиб гапиради. Шунча ноз-неъматни исроф қилиб тўй бергунча, тузукроқ иморат қурсанг бўлмайдими? Болаларингни ўқитсанг, уйингда шароит қилсанг…\n— Э оғайни, одамларнинг тўйида кўп бўлганман, вақти келганда давраларда катта гапирганман, — деган жавобни олиб, унга ортиқча гапириш бефойда эканини сезибди.\nБундайлар мисқоллаб йиққан, жонини жабборга бериб тўплаган бойлигини бир кунда хазон баргидай сочса, яна бири қишлоғига тўй беришни эп билмай узоқ шаҳардаги тўйхонада базму жамшид уюштиради. Тўйда кўрсатилган ҳотамтойликни айтиб келиши учун қишлоғидан одамларни териб-териб чақиради. Нима ниятда бундай қилганини ҳамма билади, лекин индамайди. Чунки у қишлоғидаги тадбирларга қўшилмайди. У ўз вақтида узатганларини йиғиб олса, бас. Қошиқ ҳам мой, товоқ ҳам. Ишқилиб, бир кунда ўтадиган тўйда ўзини кўрсатиб қолса бўлди-да…\n…Дунёнинг ривожланган мамлакатидаги дўстининг тўйида иштирок этиб келган киши гапириб берган мана бу ҳолатга эътибор беринг: У ердаги тўйга бор-йўғи 40-50 нафар одам йиғилди. Уй эгалари ва уларнинг яқин меҳмонлари. Тўй тамом бўлгач, бўлаётган воқеалардан ҳайратланиб, дўстимдан сўрадим:\n— Эй, уялмайсанми, «миллионер» деган номинг бор. Шу ҳам тўйми?\n— Ҳа, нима бўпти, нимаси кам?..\n— Мен камида минг нафар одам қатнашади, 7-8 жойдан санъаткор келади, деб ўйласам…\nШу жойда гапим оғзимда қолди.\n— Мен не-не машаққатлар билан йиққан даромадимни бир кунда сочиб юборсам, эртага тадбиркорлигим қандай ривожланади?.. Молиянинг қонуни: Фойда олмасанг касодга учрайсан, тийинлардан сўмлар ҳосил бўлади. Мен иқтисод талабларига амал қилмасам, миллионер бўлолмас эдим. Э, йиққан одам сарфлашни ҳам билиши керак-да…\nБу гаплар меҳмондўст, танти, бағри кенг ўзбекка асло таъна эмас. Тўғри, ҳамма ҳам бир хил эмас, топган бойлигини эъзозлаб, уни янада кўпайтириш учун жон куйдираётганлар жуда кўп. Лекин баъзи бир юртдошларимиз улардан ўрнак олиш ўрнига манманлик, бир кунлик ҳотамтойлик, тўй орқали сохта обрў орттириш йўлига кириб қолаяпти.\nРости, кўнглида саховат қилиш туйғуси бор экан, тўйга сарфланадиган маблағнинг бир қисмига мактаб кутубхоналари учун китоблар олиб берсин, маҳалласидаги бева-бечора, етим-есирларга қарашсин. Бу билан ҳам кимгадир яхшилик улашган, ҳам савобга қолган бўлади-ку?!\n…Бир кунлик тўй ўтади-кетади. Қарз эвазига сохта обрў орттириш учун қилинган ҳаракатлар ҳеч қандай аҳамиятга эга бўлмайди. Ортидан қарзни тўлаш муаммоси бўй кўрсатади. Келиннинг чилласи чиқмасдан туриб, куёв бўлмиш хорижга йўл олади. Дарди ичида бўлган ота маҳалла-кўйдаги тадбирларга кўкрагини кўтариб боролмайди…\nҲаммани тўйга етказсин. Тўйда биргина меъёрга амал қилинса, олам гулистон. Йўқса, баққол Хўжа Насриддинга таъкидлагани каби шириннинг тахири чиқади.