Яна 500000га яқин ўзбекистонликлар пандемия туфайли ночорлик чегарасига етиб келиши мумкин — Forbes Uzbekistan\nИқтисодий Тадқиқотлар ва Ислоҳотлар Маркази ҳамда Жаҳон Банки пандемия Ўзбекистонда ҳаёт тарзи ва даромадлар қанчалик ўзгарганлигини кўрсатиб берган тадқиқотни ўтказди\nФОТО: perfectlab / shutterstock\nИқтисодий Тадқиқотлар ва Ислоҳотлар Маркази (ИТИМ) Жаҳон Банки ҳамда «Тараққиёт стратегияси» маркази билан ҳамкорликда олиб борган COVID-19нинг ижтимоий-иқтисодий оқибатларини ўрганиш натижаларига кўра, Ўзбекистонда ночорлик даражаси ўсиши мумкин. Бу ҳақда Forbes.uz сайтига ИТИМ жамоатчилик билан алоқалар хизмати маълумот берди.\nАҳолининг турмуш даражаси\nAпрел ойида COVID-19 пандемияси бошланганидан буён ночорлик чегарасидан пастроқ даражада яшовчилар улуши 10%га етди (март ойида 7,4% эди). Бу эса яна 448 минг киши турмуш даражасининг пасайиши натижасида ночорлик чегарасига етиб келиши мумкинлигини англатади.\nПандемия вақтида инвестиция активларининг $540 млрдга камайиши сўнгги беш й... →\nШу билан бирга, тадқиқот натижалари бандлик даражаси бироз ошганлигини ҳам кўрсатди. Камида битта ишлайдиган киши бўлган уй хўжаликларининг улуши апрел ойига нисбатан 40%га қисқарди ва апрелдан майгача 15 фоиз даражага ўсди (43% дан 58% гача). Уй хўжалигидаги кимдир «ишини йўқотган ёки ишламаётган» деб хабар берган респондентлар сони мартдаги 1%дан апрелда 19%гача ошган бўлса, май ойида яна 12%га тушиб кетди. Деярли барча кишилар фаолиятининг тўхтатилиб турилиши вақтинчалик деб ҳисоблашади.\nAпрел ойида, респондентларнинг 26% озиқ-овқат махсулотлари истеъмоли камайганини эътироф этишди, май ойида эса бу кўрсаткич 23%ни ташкил этган.\nCOVID-19 авж олган пайтдан бошлаб аҳолининг 9% ҳукуматдан тўғридан-тўғри ёрдам олганликлари ҳақида маълум қилишди. Ёрдамнинг асосий қисми (89%) нафақа шаклида кўрсатилган.\nХаражатлар ва харидлар\nCOVID-19 тарқалиши бошланиши билан 6% уй хўжаликлари ҳар ойда оилада кимдир тиббий ёрдамга муҳтож бўлганлиги ҳақида хабар беришган.\nРеспондентларнинг 55% харажатлар ўзгарганлиги борасида таъкидлашган. Уларнинг 60%да даромадлари каби сарф-харажатлари ҳам ўртача даражадан ошган. Тахминан 40% харажатлар қисқарганлигини маълум килишди (23% «ўртача» ва 77% «сезиларли» даражада қисқарган). Уларнинг аксарияти кам таъминланган кишилардир.\nЖойларда товарларнинг танқислиги билан боғлиқ вазият яхшиланди. Май ойида, респондентларнинг 6%га яқини апрель ойи (16%) билан таққосланганда, уларнинг ҳудудида маълум товарлар сотилмаётганини айтишган. Ушбу маҳсулотлар орасида кўпинча озиқ-овқат маҳсулотлари, айниқса нон ва ун танқислиги айтилган.\nЎз ҳудудларида дори-дармон воситалари ва ниқоблар сотувда йўқлиги ҳақида хабар берганларнинг улуши апрель ойида 5%дан май ойида сезиларсиз даражагача камайди.\nИштирокчиларнинг 79% COVID-19 тарқалиши билан турмуш тарзининг ўзгариши ҳақида хабар беришди. Одамларнинг ҳатти-ҳаракатларидаги энг кўп учраган ўзгаришлар қуйидагилар: ниқоб тақиш (95%), оила ва дўстлар ташрифининг қисқариши (84%), қўлларни тез-тез ювиш (83%), қўл бериб кўришиш / саломлашиш камайиши (82%), ижтимоий масофа сақлаш (72%), уйдан ташқарида иш вақтининг қисқариши (51%), ўз-ўзини яккалаш / карантин (19%). Май ойида оммавий йиғилишларда иштирок этганлиги ҳақида хабар берган респондентлар сони эса нолга яқин.\nБолалар учун таълим\nМай ойида барча мактаблар ёпиқ бўлишига қарамай, деярли барча мактаб ёшидаги болалар маълум таълим ёки ўқув машғулотларида қатнашдилар (97%). Респондентларнинг кўпчилиги (69%) ушбу машғулотларни маъқуллаган, 8% эса қониқишмаган.\nТелевизион таълим дастурлари болалар учун ўқув машғулотларининг асосий қисмини ташкил этди, буни талабаларнинг 87%га яқини кўрсатишди. Ўқувчиларнинг тахминан 6% учун мобил ўқув иловалари асосий ўрганиш услуби бўлган, яна 5% репетиторлик ёки ўқитувчилар томонидан берилган топшириқлардан фойдаланиш орқали таълим олишган.\nУй хўжаликларида телевизор ва телевизион дастурларнинг юқори даражада мавжудлиги (91%дан ортиқ) бундай ўқитиш тизимининг оммабоп эканлигини кўрсатиб берди. 70% уй хўжаликларда смартфонлар мавжуд эди ва деярли ярми мобил интернет тизимига уланган. Респондентларнинг 17,5% шахсий компьютерга ёки ноутбукка, 8% уй интернет тизимига уланишган.\nИслоҳотлар борасидаги фикрлар\nКоронавирус инфекциясининг тарқалиш даври, мамлакат сиёсий, ижтимоий ва иқтисодий ривожланишнинг тўғри йўлида эканлигига «тўлиқ рози» бўлган респондентларнинг улуши ўсган даврга тўғри келди. Бундан ташқари, ушбу фикрга «рози бўлмаган» иштирокчилар деярли мавжуд эмас.\nҲукуматнинг фуқаролар билан очиқ мулоқотда бўлганлигини тасдиқлаган респондентлар сони қарийб 95%ни ташкил этди.\nДеярли барча респондентлар COVID-19 пандемиясининг оила аъзолари учун юзага келиши мумкин бўлган иқтисодий оқибатларидан хавотирда, аммо улар мамлакатнинг кейинги иқтисодий ҳолати яхшиланишига ишонишади.\nУшбу тадқиқот «Ўзбекистон фуқароларини тинглаш» лойиҳаси доирасида олиб борилган бўлиб, унинг мақсади фуқароларнинг фаровонлигини баҳолаш ва Ўзбекистон ҳукумати томонидан олиб борилаётган ислоҳотлар тўғрисида жамоатчилик фикрини ўрганишдир.\nМазкур лойиҳа мамлакат миқёсида ҳар ойда 1500 хонадонни гуруҳли ўрганиш орқали амалга оширилади. 2019 йилдан бери 21 та сўров ўтказилди. Сўнгги сўров 21 май куни ўтказилган.


ЎзА - 5G технологияси билан масофадан туриб жарроҳлик амалиёти ўтказиш мумкин бўлади\n5G технологияси билан масофадан туриб жарроҳлик амалиёти ўтказиш мумкин бўлади\n2020 йилдан 5G (бешинчи авлод тармоқ) инсонлар ҳаётига кенг кўламда кириб келиши кутилмоқда, бу ҳодиса кўплаб янгиликларга сабаб бўлиши, саноатга ҳам таъсир кўрсатиши мумкин, дейилади “www.vestifinance.ru”да эълон қилинган мақолада.\nҚайд этилишича, ўтган ҳафта Қозоғистон пойтахтида бўлиб ўтган иқтисодий форумда “Nokia” компанияси стендида янги авлод алоқасининг имкониятлари намойиш этилган бўлиб, улар жарроҳлик амалиётини масофадан туриб ўтказишга ёрдам бериши ҳам мумкин.\nМасалан, жарроҳ 5G кўмагида Германиядан туриб Россиядаги беморни операция қилиши керак. Бунинг учун жарроҳ томонига асбобларни бошқариш имкониятга эга махсус ускуна ўрнатилади. Асосийси, 5G деярли узилишларсиз ишлайди. Бошқача айтганда, жарроҳлик амалиёти онлайн ўтказилади ва шифокор қаерда бўлишидан қатъий назар ўзини жарроҳлик хонасида ҳис қилади.


Қадимги туркий тилнинг иккита асосий алифбоси бор — Ўрхун-Енисей (кўктурк, руник) ёзуви ҳамда уйғур алифбоси. Бизгача етиб келган матнларнинг мутлақ кўпчилиги мана шу икки алифбода ёзилган.\nАммо қадимги туркий тил учун бошқа ёзувлар ҳам ишлатилган. Парфян, сўғд, эстрангело (сурёнийчанинг несториан-диофизитлар ишлатган варианти) алифболари шулар жумласидандир.\nТурк тилли матнларда энг кам қўлланган ва шу боис энг ноёб ҳисобланадиган ёзув эса браҳмидир. Браҳми қадимги ҳинд ёзувларидан бири бўлиб, ундан будда динига эътиқод қилувчилар фойдаланган.\nБраҳми алифбоси ёрдамида ёзилган туркча манбаларни топиш ниҳоятда қийинлиги баробарида улар бўйича тадқиқотлар ҳам деярли йўқ. Бир-иккита мақолани айтмаса. Буни қарангки, олис Калгарида (https://en.wikipedia.org/wiki/Calgary) 1981 йили браҳми ёзуви бўйича магистрлик диссертацияси ҳимоя қилинган экан. Шу диссертациянинг 84–121-бетлари қадимги туркий тил учун ишлатилган браҳми ёзувига бағишланади. Ўзбекистон, Қозоғистон ёки Туркия қолиб, олис Канадада шу мавзуни кимдир ўргангани диққатга сазовор.\nХуллас, қизиқувчилар бўлса, ва албатта, инглиз тилидан муаммо бўлмаса, ўзбек тили тарихининг деярли номаълум бир жиҳати ёритилган сифатли илмий иш билан қуйида танишиб чиқишингиз мумкин. Тезисда Ўрта Осиёнинг бошқа қадимги тиллари, жумладан, тоҳар ва хўтан-сак тиллари ҳақида ҳам маълумотлар бор.\ndata-title="Қадимги туркларнинг браҳми ёзуви" data-description="<!-- wp:paragraph --> <p>Қадимги туркий тилнинг иккита асосий алифбоси бор — Ўрхун-Енисей (кўктурк, руник) ёзуви ҳамда уйғур алифбоси. Бизгача етиб ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2019/02/rasm42338.jpg" data-url="https://eltuz.com/kozqarash/210003/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">


2020 йилнинг февраль ойида вояга етмаган қизни зўрлагани ҳақида ижтимоий тармоқлар орқали маълум қилишини айтиб, уни қўрқитади ва такроран куч ишлатиб номусига тегади.\n2021 йил 8 апрель куни Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Кенгашининг мажлиси бўлиб ўтди. Мажлисни Сенат раиси Танзила Норбоева олиб борди.\nАвиачипталар сотиб олиш бўйича белгиланган талабларни соддалаштириш юзасидан «UZBEKISTAN AIRWAYS» акциядорлик жамиятига сенатор сўрови юборилди.\nТошкент вилояти Ўрта Чирчиқ туманида 2020 йилнинг сентябрь ойида 14 ёшли қизалоқни ўғирлаш, номусига тегиш каби мудҳиш жиноят содир этилган шахслар ҳамон жазосиз қолаётгани ҳақида маълумот берилганди.\nСенатнинг ўн учинчи ялпи мажлиси ўз ишини бошлади\nБугун, 12 март куни Тошкент шаҳрида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг ўн учинчи ялпи мажлиси ўз ишини бошлади.\nОлий Мажлис Сенати Мудофаа ва хавфсизлик масалалари қўмитаси ИИВга юборилган мурожаат жавобини кўриб чиқди.\nБажарилмаган ишлар учун 1 млрд. 600 млн. сўмлик харажатлар қўшиб ёзилган.


29 апрель, 2019, 11:59\nИккинчи модул давомида мураббийлар амалий ва назарий имтиҳонлар топширишади.\nЖумладан, шу йилнинг март ойида мураббийлар учун билимларни янгилаш бўйича ЎФАнинг биринчи модул ўқув-курслари бўлиб ўтганди. Бугун 29 апрель куни мазкур курсларнинг иккинчи модули бошланди. Унда 25 нафар мураббий иштирок этяпти. Ўқув курсларини Дмитрий Ким олиб бормоқда, Даврон Қудратуллаев эса координатор сифатида фаолият юритяпти.\nИккинчи модул давомида мураббийлар амалий ва назарий имтиҳонлар топширишади. Имтиҳонлардан муваффақиятли ўтган мураббийлар уч йил давомида мураббийлик фаолияти билан шуғулланишлари мумкин бўлади.


Зеленскийнинг олигархлар билан алоқаси борлигига шама қилувчи далил пайдо бўлди\n18:18 / 01.05.2019\nВладимир Зеленскийнинг рафиқаси, яқин бир ой ичида Украинанинг биринчи хонимига айланадиган Елена Зеленская 2013 йилда бизнес-магнат Александр Бурякка тегишли шоҳона хонадонни ярим нархидан ҳам арзонроққа сотиб олган. Ваҳоланки, Зеленский сайловолди кампанияси вақтида ўзини Украина бизнес ва сиёсат оламининг бадавлат элитаси билан алоқаларга эга бўлмаган мустақил шахс сифатида кўрсатганди, деб ёзади Reuters.\nБўлажак президент сайловлар арафасида топширган даромад ва мол-мулк декларациясида кўрсатилишича, унинг рафиқаси Елена 2013 йил апрель ойида – Россия Қримни аннексия қилишидан бир йил олдин – Ялтадаги «Emperor» мажмуасидан уч хонали пентхаусни 163,893 долларга сотиб олган, бунда хонадоннинг бир квадрат метр майдони тахминан 1,263 доллардан тушган.\nФото: REUTERS/David Axelrod\nБироқ Украинанинг кўчмас мулк бозорига оид domik.ua сайтида 2012 йилда чоп этилган рўйхатда «Emperor» турар-жой мажмуасидаги апартаментлар нархи бир квадрат метр учун 3,500-4,000 доллар орасида кўрсатилган. Ёки бошқа бир ресурс – indoor-estate.ru сайтига 2012 йилда жойлаштирилган рўйхатда ушбу комплексдаги хонадонларнинг энг паст нархи метр-квадратига 2,800 доллардан тўғри келиши қайд этилган.\nҚримдаги кўчмас мулк агентларидан бирининг тасдиқлашича, «Emperor»га ўхшаш турар-жой мажмуаларидаги апартаментлар 2013 йилда бир квадрат метри учун 2,500-3,000 доллардан ҳисоблаб сотилган, алоҳида ҳолларда эса бу нарх 5,000 долларга ҳам етиши мумкин бўлган.\nҚора денгиз соҳилидаги хонадон Елена Зеленскаяга нима учун бозор нархига қараганда икки баробардан ҳам пастроқ нархда сотилгани номаълум. Reuters бунга изоҳ олиш учун бўлажак президент ва унинг рафиқасига сўров юборган, аммо бу сўровлар Зеленскийнинг штаби ва у эгалик қиладиган компаниялар томонидан жавобсиз қолдирилган.\nАгентлик, шунингдек, олигарх Александр Буряк билан ҳам боғланган. Кўчмас мулк ҳужжатларига кўра, Зеленская апартаментни айнан ушбу бизнесмендан харид қилган. Буряк Reuters билан телефон орқали суҳбатида 6 йил олдинги уй олди-сотдиси масаласида изоҳ беришдан бош тортган, ёзма мурожаатларга эса жавоб қайтармаган.\nБугун, 1 май куни Зеленский штаби матбуот хизмати мазкур ҳолат юзасидан баёнот берди, унда пентхаус бозор қийматида сотиб олингани таъкидланади:\n«Кўчмас мулк бозор нархида харид қилинган, барча солиқлар ва мажбурий тўловлар тўланган. Олди-сотди шартномаси Киевда нотариал рўйхатга олинган», – дейилади баёнотда. Маълум қилинишича, Зеленскийлар оиласи Қрим Россия томонидан аннексия қилингани туфайли бу уйда мутлақо яшашмаган.\n«Зеленскийлар оиласи, Қрим шак-шубҳасиз Украинага қайтарилганидан сўнг, бу уй-жойдан фойдаланиш ниятида. Шундай экан, бу – навбатдаги уйдирма-сенсация, у ҳеч қандай асосга эга эмас», – дея таъкидланган Владимир Зеленскийнинг матбуот хизмати билдиришида.\nҚайд этиш керак, Зеленскийнинг сиёсий рақиблари уни мамлакатнинг бошқа бир йирик олигархи Игорь Коломойскийнинг таъсир доирасида эканини айтишади – ушбу бизнесмен тасарруфидаги «1+1» телеканалида Зеленскийнинг шоулари трансляция қилинади. Аммо бўлажак президент ҳам, Коломойский ҳам бу тахминларни тўла рад этиб келишган.\nМаълумот учун, Forbes Олий Раданинг собиқ депутати ҳисобланувчи Александр Бурякнинг бойлигини апрель ойида 82 млн долларга баҳолаган. Президентлик сайлови вақтида у Зеленскийни қўллаб-қувватлаган: сайлов куни Зеленский туғилган Кривой Рог шаҳрида сайлов қонунчилигига риоя этилишини кузатувчилар кампанияси таркибида бўлган.\nУкраинада президентлик сайловлари\n2019 йилнинг 31 мартида Украинада президентлик сайловлари ўтказилади. Сайловда иштирок этиш учун 44 номзод, шу жумладан мамлакатнинг амалдаги президенти Пётр Порошенко ҳужжат топширган.\nЗеленский Украинада коронавирус билан боғлиқ вазият қандай тус олиши мумкинлигини айтди\n10:22 / 17.03.2020\nЗеленский йирик бизнесдан коронавирусга қарши курашда ёрдам сўради\nУкраинага хорижликларнинг кириши тақиқланди\nУкраинадаги машғулотларга хорижий ҳарбийларни қўйишга рухсат берилди


Мобил қурилмаларни IMEI кодларини рўйхатга олиш юзасидан баёнот берилди - Халқ сўзи\n21:03 23 Сентябр 2020 Жамият\nМамлакатимизда Вазирлар Маҳкамасининг қарорларига асосан мобил қурилмалар IMEI кодларини рўйхатга олиш тизими жорий этилган. Бу тизим дунёнинг кўп мамлакатларида амалиётда қўлланиб келинмоқда. Мақсад маълум, истеъмолчилар ҳуқуқини ҳимоя қилиш, республикамизга сифатсиз мобил қурилмаларнинг кириб келиши ҳамда унинг ноқуқний савдосининг олдини олишдир.\nШу асосда «Ўзбекистон телекоммуникация тармоқларини бошқариш республика маркази» давлат унитар корхонаси — Тизим оператори Жисмоний шахслар томонидан мобил қурилмаларнинг ИМЕИ-кодларни рўйхатдан ўтказиш учун шахснинг паспорт маълумотлари, учинчи шахслар томонидан ноқонуний фойдаланишини камайтириш учун мобил қурилмаларни учинчи шахсларнинг шахсий маълумотларидан (паспорт маълумотлари ва телефон рақамидан) фойдаланиш орқали рўйхатдан ўтказиш ҳолатларининг олдини олиш мақсадида мобил қурилмаларни рўйхатдан ўтказиш жараёнига қўшимча текширув алгоритми киритилди. Яъни, қурилманинг IMEI-кодини/кодларини рўйхатдан ўтказишда жисмоний шахслар томонидан фойдаланиладиган абонент рақами маҳаллий мобил операторларидан ариза берувчи номига расмийлаштирилганлиги талаб этилади.\nЮқорида таъкидланганидек, дунёдаги кўплаб мамлакатларда (Буюк Британия, Франция, Нидерландия, Белгия, Дания, Финляндия, Германия, Швеция, Норвегия, АҚШ, Туркия, Озарбайжон ва бошқа давлатлар) ноқонуний, ўғирланган ва қалбаки уяли алоқа воситалари савдосининг олдини олиш, телекоммуникациялар соҳасига йўналтириладиган инвестициялар оқимини кўпайтириш мақсадида уяли алоқа телефонларининг IMEI рақамларини рўйхатдан ўтказиш тизими жорий қилинган.\nАҳоли ва жамоатчилик орасида мобил телефонларни рўйхатдан ўтказиш тизимини бўйича кўпинча аҳолини чалғитувчи талқинлар ҳам мавжуд ва кузатилмоқда. Шу ерда бир қатор маълумотларни келтириб ўтишимиз мумкин. Бугунги кунда мобил қурилмаларни руйхатдан ўтказиш тизими орқали 47,14 млн. дан зиёд IMEI кодлар рўйхатдан ўтказилган.\n2020 йилнинг 1 январидан 15 схйентябргача – 3,06 млн. IMEI-кодлар пуллик асосда: шундан 691,1 минг дона импорт қилувчилар (22,5 фоиз), 51,5 минг дона маҳаллий ишлаб чиқарувчилар (1,7 фоиз), 2,323 млн. дона жисмоний шахслар (75,8 фоиз) тизимда рўйхатдан ўтказилди.\nМобил қурилмалар асосан Хитой, Ветнам, Ҳиндистон, Бирлашган Араб Амирликлари, Гонконг ва Қозоғистон давлатларидан импорт қилинган бўлиб, импорт қилувчилар ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 41 тага ёки 2,7 баробарга ошган.


Тўй бўлсин-а, тўй бўлсин | Qalampir.uz\nТаҳлил\t18 Сентябрь 2019 20:39 18231\nИшхонамизда илгари ишлаб кетган йигит яқинда келиб, салом-аликдан кейин тўйига айтгани келганини билдириб, тўй таклифномасини қўлимга тутқазиб кетди. Ҳа, энди ўзбекнинг қувончи тўй билан-да.\nНафис қоғозда ишланган таклифномада тўйга таклиф этилишдан бошқа кўз илғамас гап борлигини бирдан англаб бўлмайди. Кибор ва ҳашаматга ўчлик. Бундай таклифномаларнинг тури жудаям кўп. Лекин гап тўй таклифномасида эмас, дабдабаси билан маҳаллани, мамлакатни маҳв этаётган тўйларнинг ўзи ҳақида бормоқда. Икки ёшнинг турмуш қураётганининг белгиси бўлган тўй маросими ўтказиб келинади. Ўтмишда аждодларимиз ҳам бу маросимга бефарқ бўлмаганини ёзма манбалар тасдиқлаб турибди. Аммо ўша даврдаги тўйлар халқнинг табақалашувига қараб ўтказилган экан. Содда қилиб айтганда, бойнинг тўйи, камбағалнинг тўйи деган тушунча бўлган.\nXIX асрнинг охири XX асрнинг бошларига келиб, мустамлака ўлкага айланган бугунги Ўзбекистон ҳудудида тўйларни ўтказишда мустамлакачи миллатнинг ҳамда маҳаллий зодагон халқ вакилларининг анъаналари қоришиб, дабдабабозлик ва исрофгарчиликларга бой бўлган тўйларни ўтказиш урфга кирди.\nЎша даврда яшаб ўтган миллатнинг жонкуяр фарзанди Маҳмудхўжа Беҳбудий тўйларга нисбатан шундай таъриф берган эди: “Бизни кемиргувчи иллатлар деганда, захму маразними гумон этарсиз? Ёинки, сил, сил-ар-ия ва махавликними дерсиз? Йўқ, андан ҳам ямонроқ ва андан ҳам жонхарош, бевоя, хонавайрон ва ғариб этгувчи бир дард, биз — туркистонийларни шаҳри ва қишлоқи ёйинки ярим маданий, ярим ваҳший синфларимизғача истило этиб, бутун тириклигимизға сорилгон ва бизни инқирозға ва таҳликаға ва жаҳаннамға юмалататургон тўй, азо исминдаги икки қаттол душманни дерман."\nДарҳақиқат миллат маърифатпарварнинг куюнчаклик билан айтган бу сўзлари 100 йил ўтиб ҳам долзарблигини йўқотмади. Бугун мен сендан кам эмасман деб, тўйни кимўзар пойгага айлантираётганлар икки ёшнинг бошини қовуштириш баҳона атрофдагиларга ўзининг молу давлатини кўз-кўз қилмоқчи бўлаётгандек гуё.\nАфсуски, кўча-кўйда тўй қиламан деб қарз бўлиб қолган, анча вақтгача рўзғори қийин аҳволда тебратаётган ҳақида эшитиш янгилик эмас. Баъзан ўйлаб қоласан киши, одамзод наҳот ўзи ўйлаб топган мантиқсиз “қонун-қоидалар”га, урф-одат деб аталмиш кераксиз сарф-харажатларга шунчалик тобе бўлса?\nСтатистик маълумотларга қараганда, Ўзбекистонда бир йилда ўртача 300 минг атрофида тўйлар ўтказилар экан, уларнинг умумий сарф-ҳаражати қарийб 3 миллиард АҚШ долларини ташкил этмоқда. Бу қай бир давлатнинг бюджети дегани. Айнан мана шу харажатларнинг тахминан 20 фоизи давлат ғазнасига солиқлар орқали тушар экан.\nБиз тўй ўтказишгача бўлган маросимлардаги харажатларни бу ерда ҳисоб-китоб қилмадик. Аммо мамлакат ҳудудларида тўй ўтказишгача бўлган маросимлар ҳам ортиқча эканини пайқайсан киши. Масалан пойтахтнинг ўзида тўйга қадар “совға бериш”, “оқ ўрар”, “фотиҳа”, “тўй юборар” маросимлари ўтказиш “анъана”га айланган бўлса, тўйдан кейин “келин салом”, “қовурдоқ”, “чаллари”, “ҳафталик”, “чорлов” билан давом этади.\nМамлакатнинг бошқа ҳудудларида ҳам “келин навкари”, “чорлар”, “ота кўрди”, “сеп ёйди”, “қуда чақирди”, “куёв чақирди”, “келин чақирди”, “тоғора юбориш” каби “удумлар” ўтказилади. Бундан ташқари, Фарғона водийсида тўйдан сўнг қиз узатган хонадон куёв томонга 40 кун турли егуликлар юборади. Андижонда буни “мазар” дейишади. Хоразмда эса, “қиз йиғин”, “хина ёқар” деган кераксиз маросимлар бор.\nЯна бир жиҳат борки, бундан кўз юмиб бўлмайди. Афсуски, тўй бўлган жойда қачондир аза ҳам бўлади. Сабаби иссиқ жонмиз, ҳеч ким дунёга устун бўлган эмас. Аза ва дафн этиш маросимлари билан боғлиқ ортиқча тадбирлар ҳам миллатимизнинг қон-қонига сингиб кетган. Марҳумлар ҳурматига “етти”, “пайшанбалик”, “якшанбалик”, “йигирма”, “қирқ”, “ҳайит”, “йил оши”, “пул тарқатиш”, “мато улашиш” каби маросимларни ўтказиш муқаддас Ислом динида буюрилмаган.\nУмуман бугун тўй ва маросимларни тартибга солиш, ортиқча исрофгарчиликларнинг олдини олиш борасидаги саъй-ҳаракатлар натижа бермаётганини, тарғиботлардан кейин эса, аҳоли қатламлари сарф-харажатни қисқартириш ўрнига бунинг аксини қилаёгани, гапнинг индаллосини айтганда, “кўрпага қараб оёқ узатилмаётгани”нинг гувоҳи бўламиз. Иш шу даражага бориб етдики, мазкур масала Давлат раҳбарининг ҳам эътиборини тортди.\nЭсингизда бўлса, Президент Шавкат Мирзиёев 2017 йилнинг 3 август куни мамлакатнинг ижодкор зиёлилари вакиллари билан учрашувда тўй-маъракалардаги исрофгарчилик, дабдабабозлик ҳолатларини танқид қилган эди.\n“Жойларда бўлаётган учрашув ва мулоқотларда кўп одамлар менга айтаяпти, Виртуал қабулхонага ёзяпти, “Тўй-маъракаларимизни бир тартибга солиб беринглар”, деб мурожаат қиляпти. Ҳақиқатан ҳам, айни шу масала неча йиллар, ҳатто, асрлардан бери кун тартибидан тушмасдан келади. Жадид боболаримиз ҳам тўй-маъракаларимиздаги исрофгарчилик, дабдабабозлик, мақтанчоқлик миллатимизни маънавий таназзулга етаклайдиган иллат экани ҳақида қандай куюниб ўтганларини яхши биламиз.\nМана, ўзинглар кўряпсизлар, соппа-соғ юрган айрим одамлар 50га кирмасдан туриб тўсатдан инсульт бўляпти, инфаркт бўляпти. Сабабини суриштирсангиз, бошқалардан қолмасликка тиришиб, катта тўй қиламан, деб қарзга ботган бўлади. Ҳали қарзидан қутулмасдан, яна тўй қилиши керак. Очиғини айтадиган бўлсак, тўй-ҳашамлар билан боғлиқ ортиқча харажатлар минг-минглаб оилаларнинг нафақат иқтисодий аҳволига, балки, бутун ҳаётига жиддий салбий таъсир кўрсатмоқда.\nЭнг ёмони, айрим пул топиб ақл топмаган, маънавий савияси паст кимсалар тўй-ҳашамлар, маъракаларни ўтказиш бўйича мусобақа ўйнаб, турли-туман янги одатларни ўйлаб топяпти. Буларни эшитиб, баъзан одам ҳайратдан ёқасини ушлаб қолади”, деган Шавкат Мирзиёев.\nПрезидентнинг ўша йиғилишида тўй ва маросимлар ҳақида куюнчаклик билан айтган бу гапларида нечоғли аҳамиятли эканини ким ўзарга ўтказилаётган тўй ва маросимларимиз исботлаб турибди.\nЎшанда давлат раҳбари Ўзбекистон Олий Мажлиси Сенати тўй ва маросимларни тартибга солишга оид қарор қабул қилишини айтди.\n2018 йилнинг 30 мартида Сенатнинг тавсиявий аҳамиятдаги “Тўй-ҳашамлар, оилавий тантаналар, маърака ва маросимлар, марҳумларнинг хотирасига бағишланган тадбирлар ўтказилишини тартибга солиш тўғрисида”ги қарори қабул қилинди.\nҚарорда белгиланган вазифаларнинг самарали ижро этилишини таъминлаш мақсадида Сенат Кенгашининг мажлисида “Халқ депутатлари вилоят, туман, шаҳар Кенгашларида Тўй-ҳашамлар, оилавий тантаналар, маърака ва маросимлар, марҳумларнинг хотирасига бағишланган тадбирлар ўтказилишини тартибга солиш масалалари бўйича комиссиялар тузиш тўғрисида”ги Қарори қабул қилинди.\nҚарор билан комиссияларнинг намунавий низоми ва уларнинг таркиби ҳам тасдиқланди.\nОлий Мажлис Сенатининг ўн бешинчи ялпи мажлисида сенаторлар тўйларни тартибга солиш бўйича таклиф этилган нормалар халқимизнинг миллий урф-одатлари, ҳудудларнинг ўзига хослигидан келиб чиқиб, тўй-ҳашамлар, оилавий тантаналар, маърака ва маросимлар, марҳумларнинг хотирасига бағишланган тадбирлар ўтказилиши борасида ягона, қатъий нормалар белгиланиши мақсадга мувофиқ эмас, деган хулосага келди.\nХўш нима учун бундай хулосага келинди? Сенаторларнинг фикрича, оилавий тадбирларни миллий қадриятлар асосида, камхарж, дабдабалардан холи ўтказишни кенг жамоатчилик ва ҳар бир инсон онгли равишда англаб етиши лозим экан.\nАгар буни кенг жамоатчилик англаб етсаю амалдор дегани фалончининг тўйхонасига бунинг зарари бор деб қолса-чи? Бунда нима бўлади? Албатта, манфаатлар тўқнаш келади. Лекин бир нарсани инкор қилиб бўлмайди. Амалдор дегани фақат амал эгаси эмас, амал қилади дегани ҳамдир. Бугун қасрмонанд қиёфадаги тўйхоналарда оддий аҳоли эмас, айнан пулдорлару амалдорлар ким ўзарга тўй ўтказаётганини ҳаммамиз яхши биламиз. Бунинг ортида эса, мен ҳам фалончидан кам бўлмаслигим керак, деб, қурби етса-етмаса катта тўй қилаётган оилаларни, тўйлардаги ўйлаб топилган айрим дабдабабозликлар айтайлик, love story’лар орқали никоҳи бекор бўлиб кетганлар ҳам бор.\nБугун тўйхона эгаси – тадбиркор. Унинг қўл остида ўнлаб одамлар тирикчилик қиляпти. Тўйда қанча кўп одам бўлса, тўйхона эгаси шунча даромад қилади. Лекин тўй ўтказаётган тўйчининг ўзи ҳаёт фақат бир кунлик тўйдан иборат эмаслигини англаб етиши, тўйларни ихчамлаштирайлик деб туриб, ўзи гапига қарши бораётган, дабдабали тўй қилаётган амалдорлар ҳам ўйлаб кўриши керак.\nТўғри, тўйни ким қандай ўтказишини демократия билан боғлайдиган, инсон ҳуқуқларини пеш қиладиганлар ҳам топилади. Лекин бизга миллатнинг ва жамиятнинг онги емирилишига сабаб бўладиган бундай сохта демократия ва ҳуқуқларнинг кераги йўқ.\nМақола ёзилаётган жараёнда Ўзбекистон Олий Мажлиси Сенатидан хуш хабар келди. Унда айтилишча, тўйларни ихчамлаштириш бўйича қаор лойиҳаси Парламентнинг ҳар икки палатаси томонидан тасдиқдан ўтибди.\n05 Апрель 21:55 59075\n05 Апрель 20:51 48311\n04 Апрель 18:05 41358\n05 Апрель 02:04 39569\n04 Апрель 14:33 37493


Дунёнинг энг хунук аёли: «Менга ўзингни отиб ташла дейишган!» | Мулоҳаза қила оладиганлар учун.\nДунёнинг энг хунук аёли: «Менга ўзингни отиб ташла дейишган!»\nНоябрь 21, 2016 от mulohaza в Фото-Нигоҳ // 5 Комментариев\nЛиззи ўзидан бошқа ҳеч кимда учрамайдиган ноёб касаллик билан дунёга келди. 4 йилдирки унинг ўнг кўзи кўрмаяпти, иммунитети паст, бўйи 152 см, оғирлиги эса 29 кг.\nМеҳрибон ота-онаси сабабли у боғчага ва мактабига чиққунича? Ўзининг бошқалардан фарқ қилинишини билмай ўсди. Сўнг йиллар давомида болалар у билан ўйнашни исташмаган, уни доим масхаралаб, устидан кулиб келишган.\nЛиззи мактабни битирганида ЁуТубеда уни «Дунёдаги энг хунук қиз» дея масхаралаб чиқишди. Қизчани рольик эмас, минг марталаб ёзилган «Дунёни ўзингдан халос эт, ўзингни отиб ташла», деган изоҳлар қалбини поралади.\n— Мен жуда кўп йиғладим. Кейин эса тинчланиб, ўзимни қўлга олишга ҳаракат қилдим – дея хотирлайди у.\nЙўқ, у ўзини отмади. Таълим олишга жиддий киришди ва Техас университетини тамомлаб, атрофдагиларнинг шафқатсиз муносабатларига қарши курашиш ҳақида 3 та психологик китоб ёзди. Ҳозирда Лиззи ўзининг ташқи кўриниши туфайли одамларнинг кулгиси ва масхаралашларига қарши курашувчи ташкилотинг раҳбари ҳисобланади.\nНима бўлганда ҳам гап ташқи кўринишда эмас! Нима дедингиз?!\nМақола 2 645 марта ўқилган\t5 Комментариев для Дунёнинг энг хунук аёли: «Менга ўзингни отиб ташла дейишган!»\nНоябрь 21, 2016 в 7:24 пп //\nОтветить\tХА БНДАЙ ИНСОНЛАРГА ҚАРАБ КУЛИШ ЭМАС. ЎЗИНГИЗНИНГ СОҒ САЛОМАТ ЭКАНЛИГИНГИЗГА ШУКР ҚИЛИШИНГИЗ КЕРАК\nНоябрь 21, 2016 в 10:39 пп //\nОтветить\tChiroyli deb öylaganimizam yaxshi inson bölib chiqmaydi odamni xunugi bölmaydi yaxshi va yomoni bölafi xolos…\nНоябрь 22, 2016 в 12:27 дп //\nОтветить\tAllohning har bir ishida shubhasiz hikmat mujassam ekanini unutmasak bo’ldi.\nНоябрь 22, 2016 в 2:08 пп //\nОтветить\tGapizga qo’shilaman allomaxon birni ko’rib shukur birni ko’rib zikir qil\nНоябрь 24, 2016 в 1:54 пп //\nОтветить\txa xunukmasu lekin qo’rqdim…


АҚШ Россия билан урушадими? Байден жавоб берди | Qalampir.uz\nОлам\t01 Июнь 13:52 27913\nҚўшма Штатлар Россия билан уруш қилмоқчи эмас, агар НАТО кучларига ҳужум қилинмаса, Вашингтон Украинадаги ҳарбий операцияга бевосита аралашмайди. Бу ҳақда АҚШ Президенти Жо Байден “The New York Times” газетасида чоп этилган мақоласида ёзган.\n“Биз НАТО ва Россия ўртасида уруш кутаётганимиз йўқ. Қўшма Штатлар ёки унинг иттифоқчилари ҳужумга учрамас экан, биз Украинага жанг қилиш учун Америка қўшинларини юбориш ёки Россия ҳарбий кучларига ҳужум қилиш орқали бу можарода бевосита иштирок этмаймиз”, деб ёзди у.\nБундан ташқари, Байден Вашингтон Россиядаги ҳокимиятни ўзгартиришга уринмаслигига ишонтирди.\n“Мен [Россия Президенти Владимир] Путиннинг фикрига қўшилмайман ва унинг ҳаракатларини ўзбошимчалик деб ҳисобласам-да, Қўшма Штатлар унинг лавозимидан четлатилишига ҳисса қўшмайди”, дейди Америка Президенти.\nЯдро қуроллари ҳақида\nБайденга кўра, Қўшма Штатлар Россиянинг ядровий қуролдан фойдаланиш нияти борлиги белгиларини кўрмаяпти, Вашингтон Украинада улардан ҳар қандай фойдаланишни номақбул деб билади.\n“Биламан, бутун дунё бўйлаб кўп одамлар ядро қуролидан фойдаланиш [хавфи] ҳақида хавотирда. Айни пайтда бизда Россия Украинада ядро қуролини қўллаш ниятида экани ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ, гарчи вақти-вақти билан ядро қуролини силжитиб қўйишнинг ўзи хавфли ва ўта масъулиятсизликдир. Мен шуни аниқ айтмоқчиманки, ушбу можарода ҳар қандай миқёсда ядро қуролидан фойдаланиш биз ва бутун дунё учун мутлақо номақбул бўлиб, жиддий оқибатларга олиб келади”, дейди Байден.\n04 Июль 16:52 34728


Москва полицияси Иван Голуновнинг исмини ҳукуматга қарши шиор деб эълон қилди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n13 июнь 2019, 10:44\n«Покровское-Стрешнево» ички ишлар бўлими ходимлари Meduza нашри журналисти Иван Голуновни қўллаб-қувватлашга чиққан марш иштирокчиларидан бирини ҳукуматга қарши шиор — «Иван Голунов» деб бақиргани учун маъмурий жавобгарликка тортди.\nMeduza нашрининг ёзишича, протоколда акция иштирокчиси «фуқаролар ва оммавий ахборот воситаларининг эътиборини ўзига тортиб ҳукуматга қарши шиор — ‘Иван Голунов’ дея бақирган».\nКейинроқ маълум бўлишича, полиция ходимлари тезлик билан протоколлардан «ҳукуматга қарши шиор» жумласини олиб ташлайдиган бўлган. Қўлга олинган иштирокчилардан бири озодликка чиққанидан сўнг, полициячилар телефон орқали унга «тузатилган протокол»ни юборишни таклиф қилишган.\nМосква вақти билан 17:30 да ўтказилган акцияда 423 нафар одам қўлга олинган. Улар орасида журналистлар ҳам бўлиб, аксарияти кейинроқ қўйиб юборилган. Қўлга олинганларнинг маълум қисмига режалаштирилмаган акцияда иштиок этгани сабаб маъмурий қамоқ жазоси қўлланилган.\nЯнгиликлар » Дунё » Москва полицияси Иван Голуновнинг исмини ҳукуматга қарши шиор деб эълон қилди\n07:43 Кремлга Голуновни қўлловчи футболкада кирган қиз: «Путин 1 соат рўпарамда ўтирди»


САМАРҚАНД: “Аҳоли ичимлик сувидан қийналмоқда. Янги сув иншооти қуриб беришларини сўраймиз”\n17 апрел 2021, Тошкент вақти: 21:28\nСамарқанд вилояти Пастдарғом тумани Қаршиобод маҳалласи\nПАСТДАРҒОМ. “Самарқанд вилояти Пастдарғом тумани Қаршиобод маҳалласида бир дона сув иншооти мавжуд. Аммо у бутун аҳолини сув билан таъминлашга етмайди. Кўп сонли аҳоли номидан янги сув иншооти қуриб беришларини сўраймиз”.


Муҳаммад Али Жамолзода (1890-1992; Эрон) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Жаҳон насри онлайн антологияси Муҳаммад Али Жамолзода (1890-1992; Эрон)\nРубрика: Муҳаммад Али Жамолзода (1890-1992; Эрон)\nСаид Муҳаммад Али Жамолзода (1890, Исфаҳон ш., Эрон, — 1992, Женева, Швейцария) — ёзувчи. Исфаҳон, Теҳрон ва Францияда ўқиган. Ҳуқуқшунослик доктори. Адабий фаолияти 20-йиллардан бошланган. Биринчи ҳажвий ҳикоялар тўплами — «Бир бор экан, бир йўқ экан» (1921) билан ҳозирги Эрон ҳажвий прозасини бошлаб берган.\nҲикояларида Эрондаги турли табақа вакиллари қиёфаси тасвирланган. Жамолзода «Ҳусайн Али амаки» (1942), «Аччиқ ва ширин» (1955) каби ҳикоялар тўпламлари ва «Жиннихона» (1942), «Маҳшар саҳроси» (1944), «Култашандевон» (1945), «Сув йўли» (1947), «Ўнги-чапи бир хил мато» (1955) каби қиссалар, шунингдек, қатор пьесалар ва мақолалар муаллифи. У Шиллер, Мольер ва бошқа ёзувчиларнинг асарларини форсчага таржима қилган. Жамолзоданинг бир қанча асарлари ўзбек тилида нашр қилинган.\nМуҳаммад Али Жамолзода. Қовурилган ғоз (ҳикоя)\nЧоп этилган 21.04.2017 24.02.2017 МуаллифZiyouz.uz\nЯнги йил арафаси орзиқиб кутиладиган дамлар, негаки, айни шу кунларда одамлар юксакроқ лавозимга тайинланади, уларнинг ўрнига қуйироқдагилари ўтади. Биз ўзимизнинг муассасамизда аллақачон келишиб, ҳал қилиб қўйган эдик – кимда-ким биринчи бўлиб юқорироқ лавозимга кўтарилса, ўртага қовурилган ғозни қўйиб, ҳаммага зиёфат давоми…\nРукнларМуҳаммад Али Жамолзода (1890-1992; Эрон)\nМуҳаммад Али Жамолзода. Турфа ҳангомалар\nМуҳаммад Али Жамолзода. Насиҳатгўй (ҳикоя)\nУнинг одоб-ахлоқ борасидаги маърузаларини тинглаган кишилар унга “Насиҳатгўй” деган тахаллусни беришган. Жаноб Насиҳатгўй мамлакатдаги энг нуфузли эркаклардан бири бўлиб, уни ҳамма бирдек ҳурмат қилар ва ҳукумат доирасидаги киши деб биларди. Унга яхшигина мерос қолган ва у бу меросни тезда кўпайтириб давоми…


Ўзбекистон ва Озарбайжон ўртасидаги ҳамкорликни чуқурлаштириш йўллари муҳокама қилинди\n2 июль куни Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари – инвестициялар ва ташқи савдо вазири С.Умурзаков Озарбайжон Республикасининг Фавқулодда ва Мухтор Элчиси Ҳусейн Гулиевни қабул қилди.\nМузокаралар чоғида томонлар икки тарафлама ҳамкорликнинг бугунги кун тартибини, уни кенгайтириш истиқболларини, шунингдек, илгари эришилган келишувларни амалга ошириш масалаларини муҳокама қилдилар.\nИнвестиция соҳасида ҳамкорликни кенгайтиришнинг устувор йўналишлари белгилаб олинди. Жумладан, қишлоқ хўжалиги, қурилиш материаллари ишлаб чиқариш ва туризм соҳаларида аниқ лойиҳалар кўриб чиқилди. Саноатнинг тўқимачилик, чарм-пойабзал, заргарлик ва электротехника соҳаларида ўзбек ишлаб чиқарувчилари билан саноат кооперациясини йўлга қўйиш учун Озарбайжон компанияларини жалб этиш ишларини жадаллаштиришга келишилди.\nЎзаро савдо ҳажмини ошириш йўллари муҳокама қилинди. Икки мамлакат иқтисодиётлари яқин келажакда йиллик савдо айланмаси ҳажмини 500 млн долларгача етказиш учун барча шарт-шароитларга эга эканлиги таъкидланди.\nТомонлар транспорт ва логистика соҳасидаги ҳамкорликни чуқурлаштириш истиқболларига ҳам эътибор қаратдилар. Ўзаро юк ташишни кўпайтириш ва икки мамлакатнинг транзит салоҳиятини ошириш бўйича қатор масалалар кўриб чиқилди. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш ва экспорт қилишга йўналтирилган қўшма агрологистик кластерларни яратиш имкониятлари ўрганилди.\nАлоҳида тартибда қатор икки томонлама тадбирларга, жумладан, Ўзбекистонга олий даражадаги ташриф ҳамда Ўзбекистон Республикаси ва Озарбайжон Республикаси ўртасида Савдо-иқтисодий ҳамкорлик бўйича ҳукуматлараро комиссиянинг навбатдаги йиғилишига тайёргарлик кўриш чора-тадбирларига тўхталиб ўтилди.\nМузокаралар якунида томонлар олдин эришилган келишувларни амалга ошириш ва илгари суриш, шунингдек, икки томонлама шериклик йўналишларини кенгайтириш бўйича фаол ҳамкорлик қилишга содиқлигини билдирдилар.


Яна бир ўзбекистонлик дзюдочи Циндаодаги турнирда совриндор бўлди\n18:48 / 21.11.2015\nХитойнинг Циндао шаҳрида дзюдо бўйича Гран-При турнири давом этмоқда. Мусобақада 59 давлатнинг жами 379 нафар дзюдочилари татамига чиқишяпти. Улар орасида Андрей Штурбабин бош мураббийлигидаги Ўзбекистон терма жамоаси полвонлари ҳам бор.\nГран-Прининг иккинчи кунида Ўзбекистон терма жамоаси ҳисоби яна битта медалга бойиди.\n73 кг вазн тоифасида иштирок этган Мирали Шарипов учинчи ўрин учун Шимолий Корея вакили Чол Гван Кимга қарши жанг олиб бориб, ғалаба қозонди.\nБу вазн тоифасида чемпионлик Япония вакили Соичи Хасимотога, кумуш медал эса озарбайжонлик Рустам Оружовга насиб этган.\nБунгача, Гран-Прининг илк куни татамига чиққан 60 кг вазн тоифасидаги Шарофиддин Лутфуллаев бронза медалига сазовор бўлганди. Ўз гуруҳида аввалига хитойлик Жиан Кю Ан, кейин канадалик Серхио Пессоани мағлуб этган Лутфуллаев голландиялик Жерон Муренга ютқазиб қўйди.\nЎтиш турнирида қатнашган Лутфуллаев мўғулистонлик Херлен Гандболни мағлуб этди. Бронза медали учун кечган баҳсда эса қозоғистонлик Айбек Имашевни енгиб, совриндорлар сафидан жой олди.\nУшбу Гран-При турнирида Рио-2016 Олимпиадасига муҳим рейтинг очколари ўйналяпти. Ғолиб дзюдочи 300 рейтинг очкосига эга бўлади. Иккинчи ўрин эгалари 180, учинчи ўрин соҳиблари 120 рейтинг очкосини ўз ҳисобларига ёзиб қўйишади.


ШЕЪРИЯТ | Мақсуд Бекжон\nХОТИРА КАВШ ҚАЙТАРАР\nХотира бир сигир каби…\nКавш қайтарар яйловда ясланиб,\nҲазм бўлмаган нарсаларни қайта-қайта.\nЎзингга тақлид килаётган бир муйсафидни кўрасан унда.\nҚоғознинг мурдадай заҳил юзида\nСўзларнинг бариси, бари китобий,\nНенидир англатар дуо сўзидай\nХатто йўтал каби холис хитобинг!\nСўзларнинг боражак манзили маълум,\nСўзларнинг бўғини яшиндай ўзғир,\nСен сўзни айтишга улгурмай ҳали\nТасаввур ўчоқнинг кулидай тўзғир.\nҲаммаси равшандир, куйма беҳуда,\nСўз сенинг бошингни еб қўяр бир кун\nВа бошинг ўрнига қўнар беҳидай\nЧўнг мазмун касб этган ўша сўз – дуркун!\nЙўқ йўл эмасдир топталган замин,\nАвайлаб юрганинг қалб эмасдир, йўқ,\nДенгиздай тўкилган шўр тернинг таъми\nДенгизни эслатмас, тўлқинланмас, йўқ…\nБари бизникидир, шахсийдир бари,\nЎтмишдан ҳеч нарса ола билмадик.\nБизга мерос эмас тамға кўтариб,\nСафарга отланмоқ, кўзларда – ҳадик.\nБу шеърлар васият эмас аждодлар\nБиз учун ўтмишдан ёзиб қолдирган,\nБизга мерос эмас занглаган ёдлар,\nҲаёт мерос эмас – юрак олдирган.\nБизга мерос эмас, тавозе, қуллуқ,\nЎлакса жонларнинг чиркин ёлғони,\nМеросга қолмади бизларга қуллик,\nМеросга олмадик ноннинг қолганин.\nБарча мерослардан маҳрумдирмиз биз…\nСазойи қиларди уни –\nЯккаю-ягона КИЙИМЛИ одамни,\nКИЙИМИдан кулишарди шўрликнинг…\nТОЙЛОҚларнинг энг соғлом кулгуси эди….\nБУҒДОЙ ИЛА КУРМАК ҚОРИШИҚ…\nПАРҲЕЗ ҚИЛ БИР ОЗ…\nБутун дунёни ҲАЗМ ҚИЛИШ мажбурияти йўқ сенда,\nЭй, Инсон ўғли!\nҚувонган нарсангдан қувонма фақат,\nҚувонсанг, қувонгил бошқа нарсадан.\nТўлама шодлигинг учун нафақа,\nЯширин шодликдан увишсин бадан.\nДубулғамас, кулоҳингни кий,\nЛекин тўкма ҳеч қачон ҳасрат.\nСўкиб юрма, забонингни тий,\nСен қаҳрингни зарб учун асра.\n“Қор, бир зум шошилма! Бошқаларга ўхшамайман, деб уялаверма. Бошка қорларга қўшилиб кетай, токи, бошқа қорлардан ажралиб турмай, деб ўзингни қийнайверма.Сен оддийсан, тинчлан – учиб юрган бошқа саноқсиз қор учқунларидан ҳеч фарқинг йўқ, сендан ҳеч ким ҳайратланаётгани йўқ, хотиржам бўл!”.\nЛекин қор гапларимга қулоқ солмайди. У ўзининг дунёда ягона эканлигига, бошқа қор учқунларига сира ҳам ўхшамаслигига чуқур ишониб ва шундат уялиб, тезроқ бошқа қорларга қўшилиб кетишга интилаверади ва ниҳоят, уларга қўшилиб, кўздан йўқолади.\nТун фақат шивирлайди.\nБойқуш қичқириғи қичқириқ эмас,\nТуннинг сокингина шивирлашидир.\nТунгги бақалар ҳам вақиллар экан,\nШивирлаётганини билмас ўзининг.\nСен ҳам шивирлай бошлайсан беихтиёр,\nОёқ учида юра бошлайсан ихтиёрсиз,\nГўё уйғотиб юборишдан қўрқасан\nҚушдай мудраётган қўрқувни.\nЮлдузлар атиги ярим кун яшар,\nАтиги ярим кун яшайди ой ҳам.\nТуннинг қучоғида тирилар улар,¨\nБу қучоқдан чиқиб, ўларлар шу дам.\nМендаги ғамгинлик қаердан келди?\nБу изҳор этилмаган шодлик эмасми?\nЮлдузлар ҳеч нарса эмас, ҳеч нарса…\nҲатто расм ҳам эмас улар.\nИгнанинг тешиги ҳам эмас ҳатто.\nМенинг ғазабим қўзир,\nҒажиб ташлагудай ўқраяман юлдузларга,\nАммо ғажиб ҳам бўлмайди уларни.\nТун – паранжи ёпинган қиздир.\nУнда ҳамма нарса сирли,\nТун – тасаввур учун яралган.\nҲар ким тунни севса,\nЎз тасаввури қадар севади.\nШоир ўз маҳбубасини кутаркан тунда,\nЁрининг шарпасини сезди-ю бирдан,\nРуҳи сўнгги чўғдай сўнди тўсатдан –\nЧунки, унинг севиклиси, вафодор ёри\n“Тун қўйни”дан келарди чиқиб…\nТун юқмайди бизга…\nСен хам ўзингга хос жажжи бир шоҳсан,\nСен ҳам юрт сўрайсан қалбингдай катта,\nМулкинг юрагингдай кенг, аммо шахсан\nЎзинг бошқарасан бу мулкни, аттанг.\nАттанг, фарқламайсан: кимдир фуқаронг,\nКим у, ўнг қўлингда ўтирган вазир?\nСалтанат – юрагинг – кенг, аммо аранг\nСиғар бу ўлкангга мен қилган назр.\nБугун мен дайдирман – беқут, беватан,\nСенинг юрагингдан бўлиб бадарға,\nЛекин мен… Қувгинди бўлсам ҳам зотан,\nМен жимман… Ватанни бўлмайди қарғаб…\nРивож берса ишимизга, ўнгланса аъмол,\nЗирҳли фикр қуёш каби кўрсатса жамол…\nЗаҳиралар ишлатилса қалбларга чўккан,\nЗаҳиралар ишлатилса қалбдаги бўккан,\nЖужуқларга роз айтсак биз тенг кўриб ўзни\nВа ўргатсак биз уларга “ЭРК” деган сўзни.\nЗаҳматкаш англаса, меҳнат нелигин,\nБахтсизлик нелигин англаса бахтсиз,\nКўр эмаслар кўрса,\nЭшитса, қулоғи кар бўлмаганлар…\nШу тарзда кўпайса Идрок,\nМудроқ бир майлдан келиб устивор.\nШу алфоз камайса:\nМоғор босган матлаб,\nЎргимчак инига бурканган вужуд…\nМен байрам кутмайман, кутаман маврид,\nКунларни ташлайман чоҳга беомон,\nБаъзан ўзи келар Мавридим даври,\nГоҳо мен бораман Мавридим томон.\nУчраган ҳар чумчуқ эмасдир Анқо,\nДуч келган тепалик Қўҳиқоф эмас.\nМаврид-чи, Анқодай – ягона, танҳо,\nҲеч ким Маврид келса, “бемаврид” демас.\nҲануз “алмисоқ” деб аталар Тарих,\nҲануз Маврид узоқ Ўтмишимздан.\nТарихни унутдик ва тарих сари\nЙўл олдик қайта биз шу кўҳна издан.\nҲали кўп чўраклар кетади зое,\nКўп сувлар оқади биёбонларга,\nОхири ўзгарар иқлим авзойи\nВа Маврид келади бу ёбонларга,\nФақат таниб олсак бўлди биз уни…\nКўксимда бир давъо яшайди, қаримас,\nУ сира тан олмас, мағлуб ё ғолибни,\nТоки у бор экан, кўксимдан аримас\nНекбинлик – у бузар истаган қолипни.\nЎзича кун кун кўрар бу қайсар иддао,\nБирок у тажриба орттирмас ҳеч қачон.\nМендаги орзу ва ундаги муддао\nБир жойга талпинар мисоли яхлит жон.\nЎйлайман баъзида:”Бу даъво ўринсиз,\nДаъвонинг кўзи кўр, қулоғи гарангдир!”..\nАммо у интилган манзилни кўринг сиз,\nИнтилган нарсаси – омониз бир жангдир…\nҚариган кўксимда навқирон бир Даъво…\nКўзингдаги ёшни тўкиб юборма,\nТоки, у тўкилиб,\nТонгги шудрингларга ўхшаб қолмасин.\nҚояга отилган тош янглиғ\nШуурга урилар Хотира –\nЗарбадан учқунлар сачрар атрофга.\nЮлдуздан тафт истаган ҳорғин йўлчидай\nБу икки тош орасидан чиққан учқунда\nИсинмоқчи бўлар тўнгган бир Юрак.\nТитради лабларинг,титради дир-дир,\nУчишга чоғланди лабларинг бирдан,\nСенга туюлди-ки, бегона кимдир\nОгоҳ бўлиб олмиш сендаги сирдан.\nСенга туюлди-ки, гўё мен бадкор,\nСевгининг қадрига етмаган қотил,\nҚуруқ сафсатадан, сўздан қилмай ор\nМуҳаббат тошида чархлармишман тил.\nГўё шоир халқи энг таъмaгир халқ –\nҲатто энг муқаддас туйғулардан ҳам\nТалаб қилар эмиш хизматига хақ…\nНима ҳам дер эдим мен сенга, эркам,\nНима ҳам дер эдим, балки, ҳақдирсан,\nБалки, айтганларинг, сўзинг тўғридир,\nСенинг айтганингдай, қай қалбга кирсам,\nЖовдираб изларман, балки, ўғридай,\nИзларман топмоқчи булиб жавоҳир,\nБойликни истаган қароқчи каби\nВа бунда ҳам ҳеч не бўлмагач зоҳир\nЖовдирайверарман бир юлғуч каби\nВа шеърлар битарман жавоҳир ҳақда\nУ жавоҳир ҳақда ҳеч топилмаган,\nТилимни чархларман шу тошни мақтаб,\nШу тиғни мақтарман қалбим тилмаган.\nОсмон – бу кулбанинг томидир,\nБулутлар – дордаги бир чойшаб,\nСувлари бошимга томадир,\nХаёлинг, ўйларинг бекор гап.\nКунларга боқмагин қизиқиб,\nУларни пайпаслаб кўрмагин,\nУларнинг туси йўқ, чизиғи,\nИзламоқ беҳуда уст-тагин.\nБулутлар дордаги кир чойшаб,\nСувлари томадир бошимга,\nМен бундай ёмғирга тутмам лаб,\nЎхшатмам кўзимнинг ёшига.\nДАҲЛИЗНИНГ ДОИМ ОЧИҚ ТУРГАН ЭШИГИГА\nУ ёққа ўтдик сени кўрмай,\nБу ёққа ўтдик сени пайқамай,\nДоим очиқ турган эшик – эшикми?\nунутдик биз сени\nДоим очиқ турган даҳлиз эшиги…\nМукаммал бир бўшлиқ эди,\nЗИЧ бир бўшлиқ эди.\nИчидаги туйғу эмас,\nТуйғу ҳақидаги ТУШУНЧА эди.\nКун одамнинг умридай тез ўтди бугун.\nИСРОФ ҚИЛМА УФҚНИ\nСўзга харжлама бу мовий осмонни,\nИсроф қилма уфқни таърифларга,\nСарфлама ташбеҳга бу тенгсиз онни –\nЗое қилма ҳашамни ҳарфларга.\nСени аврамасин башар матлаби –\nТаърифга тушкунлик, сўзга ўсаллик.\nКўксингда яшасин Ҳарамда каби\nИрод қилинмaган номсиз Гўзаллик.\nЧилланинг қоқ ўртаси эди,\nСўзларим музлади сенга аталган –\nСўзларим ўртада қолди муаллақ.\nЭнди сен нисоннинг келишини кут,\nКўклам қуёшининг илк нурларида\nСумалаклар билан бирга эриган\nСўзларимни эшитасан сен.\nҲайронман қараб –\nБу нима, ё Раб,\nБу сиймо қонталаш юрак маҳсули,\nОташли шуурнинг алаҳсираши,\nБу сиймо ёлғизлик, умид таҳсили,\nМуаллақ илинжнинг жим қалтираши.\nБу сиймо йўқликдан келган бoр нарса,\nСен интилиб сира етмаган юлдуз.\nУ – кўксингда ётган бир оғир харсанг,\nҚалбдаги кўкламнинг ўрнин босган куз.\nМажҳул туйғу каби маҳкум ва мубҳам\nИдрокнинг зурёди бу нозик чеҳра:\nСен маҳкум этилган мангулик шубҳа\nВа сира ушалмас орзунинг сеҳри.\nУ сенга муносиб, сен каби мавҳум,\nУ ҳам орзу қилар сени, афтидан,\nУ ҳам сенинг каби юрак-бағри хун,\nИсинар сен каби орзу тафтида.\nОсмон барча учун осмон,\nУни тушунмоқ ё туймоқ\nЁ қийин ва ёки осон.\nОсмонни мумкиндир суймоқ,\nЁки лаънатламоқ мумкин –\nУ ё қора эрур ёки оқ.\nОсмон ҳеч кимга тутмас кин,\nАрзандаси йўқдир кўкнинг,\nУ ёки ёлгондир ёки чин.\nБу не – кадарми ё шодлик,\nЎзим хам билмайман буни,\nБу не – зиндонми, озодлик?\nБу гуллар сен учун экилган гуллар,\nБу қуёш сен учун сочмоқда нурин.\nБаъзида юрагим қаттиқ шувиллар:\nЮрагим сен учун асрар ўз қўрин.\nКўчага ялтироқ пойафзал кийиб,\nЧиққан бир камсуқум кишиман.\nИлиқ бир нигоҳдан ё сўздан ийиб\nКетгувчи жанубнинг музи, қишиман.\nЧориғим кўмилмоқ истар чангларга,\nЙўлларим топ-тоза, ойдиндир аммо.\nМен кирмоқ истасам совуқ жангларга\nИлиқ нигоҳ билан қарайди ҳамма.\nМен қандай кўникай ўз юрагимга,\nЧангларга кўмилмоқ истаган Севги?!\nБизга таянч керак, дўстим,\nДунё безовтадир, дунё серғавғо,\nТаянчсиз яшамоқ кўп оғир унда…\nКимнингдир таянчи болаларидир,\nКимнингдир дўсти бор суянадиган,\nЁрига суянар яна кимлардир..\nМендаги таянч эса, сал бошкачароқдир,\nМен умрим сўнгига таянмокдаман,\nБутун умрим бўйлаб чўзилган руҳим\nТаяниб турибди умрим сўнгига!\nЎқувчининг қулоғидан чўзгани каби\nЭнг ўткир фикрни\nўзга қутбгача чўзишинг мумкин.\nШўрлик ўқувчининг қулоғи каби\nУзайиб кетар у “тарбия”миздан.\nШамолнинг ҳоли йўқ югурай деса,\nБулбуллар соқовдай ғўлдирар,\nСукунатнинг бўм-бўш ичини эса,\nЧивинлар шовқини тўлдирган.\nВазифаларингнинг қоқ ўртасида\nТурганга ўхшайсан сен ҳам муаллақ.\nЁз каби кўнглингга урар баъзида\nАжратиб ўтириш ким ноҳақ, ким ҳақ…\nУлуғвор тус олмиш мўъжаз бинолар,\nШаҳар кийиб олмиш қиш туманини,\nДарбон аёл ҳориб, чуқур тин олар,\nАжиб бир кайфият чулғар ҳаммани.\nДерлар, хайр бордир мутлоқ ҳар ишда :\nТуман зич -хотиржам яшашинг мумкин,\nҲар инсон ўзини бир зум фаришта\nДея ҳисоблаши мумкиндир бу кун.\nНима бўлди унга, қутурдими ё?\nҚизларнинг этагин тинч қўймас, шилқим!\nҚуёш чиққанидан ботгунича то,\nУнга ҳуштак бўлиб хизмат қилди сим.\nКекса толлар бошин чайқашди вазмин,\nНиҳоллари тушди ажиб титроққа…\nҚизлар-чи, кўришиб шамолнинг жазмин,\nЧиқа олмадилар сайр учун боққа.\nФАСЛ ВА ЗАРБА\nСен зарбани кутдинг,\nКутдинг зарбани –\nБир хил итоат-ла\nЭнди айт, биродар,\nСен қандай фарқлайсан\nФасл ва зарбани?\nЖим,жим! Қулоқ солинг,\nОлис юлдузлардан қайтар акс-садо –\nҚамишнинг шитири –\nТунги товушларнинг энг қақрагани…\nАнҳор ичида туриб,\nСув тилаб, илтижо қилади қамиш…\nСен яхши биласан қишнинг хислатин\nВа қишга ҳозирлик кўрасан энди.\nМен эса, кузакдан ёзни изладим,\nБугун дея билдим Эртаги кунни.\nСен яхши биласан ўрнингни доим,\nЖойингдан қилт этиб қўзғолгинг йўқдир,\nМен эса, ўрнимни билмайман, жойим\nҚай ерга интилсам, ўша ердадир.\nСен яхши биласан, қанотларинг йўқ,\nКўкларга учишни қилмайсан орзу,\nМен-чи, қанотимга теккан каби ўқ\nЯрамнинг битишин кутаман интиқ.\nМен ўрганиб нима қиламан\nҚуёшдан кўзимни яширмасликни.\nҚўлни ҳам ўргатиб юрмайман чўққа\nУшламоғим учун бемалол чўғни.\nҚоядан йиқилиб омон қолмоқни\nМашқ ҳам қилмайман томдан сакраб мен.\nЭй гўзал, севгим ҳам сен учун шундай,\nСенга нима зарур унга кўникиб?\nИккининг ярими бир бўлган чоғда,\nҚора бўлса агар оқнинг сояси.\nКимдир ютса, кимдир қолганда доғда,\nИбтидо англатса, ўз ниҳоясин,\nДемак, мен ҳам сени севиб, ҳақдирман,\nТартибот шу йўсин бўлган тақдирда…\nСодир бўлмоғи шарт ҳозир нимадир,\nБўлмаса, не зарур бу қадар шиддат?\nЗўриққан сукутда, айт-чи, нима сир\nБекинган – наҳотки, ўлик бир муддат?\nАхир ниманингдир ибтидоси бу,\nБу – ниҳоя демак нималаргадир.\nАхир неларнингдир сўнг видоси бу,\nЯъний, висол демак нималаргадир.\nДунёда энг айёр нарса – сукунат,\nУ қила олади қизлар каби ноз.\nСен унга ўзингни бепарво кўрсат,\nКўрсатгин ўзингни бефаҳм мижоз,\nШунда сабри тугар унинг албатта,\nВа очар, чидамай, сенга сирини.\nБу сирни кўра бил, у жуда катта,\nСукунат ортидан кўра бил уни.\nҲақиқатга олиб борувчи ягона йўл –\nАммо бу узвийлик\nЎз думини ғажиётган кўппакни эслатса,\nУнда сиз кўппакни\nБир боплаб тепинг:\nКўппак қочиб кирган тешикда бўлса!\nСоат милларини шоширмас ҳеч ким,\nУшлашга ҳам уринмас ҳеч ким уларни,\nСен ёлғиз кезасан шаҳар бўйлаб жим,\nОдимлаб ўлчайсан узун кунларни.\nНа бирор қайғу бор, на бирор ташвиш,\nХурсандчиликнинг ҳам йўқлиги тайин,\nКиролмай эшикдан қараб турар қиш,\nУзоқ ивирсир куз, чиқиб кетмайин.\nМуҳаббат ҳам бунда гўё йилдирим,\nИдрок кечикади доим юракка.\nҲар куни эрталаб қиласан ирим,\nФақат етишмайди шаҳарда ҳакка.\nЕтишмайди бунда яна нелардир,\nТасаввур ғуборли, англамоқ қийин:\nКўз олдингга чангли қишлоқ келади,\nСодда юзлар пайдо бўлади кейин…\nБепарво қолади сева туриб ҳам,\nНафрати айланар зўр лоқайдликка,\nҚувонган чоғида чекиб туарар ғам,\nҚўшиқ айтаётиб бўғилар ҳиққа.\nУ ётар пайқамай хавф ва хатар-у,\nШодликни, хўрликни, қора-оқликни,\nШуларнинг барини “Эрк” деб атар у,\n“Софлик” деб атайди тек ётмоқликни.\nТЕМИР ЗИРҲ ВА НИШ\n(“Йўқотилган авлод” туркумидан)\nМайда ушоқларга бўлинган киши,\nПарча-парча бўлиб кетган бир инсон,\nАрининг темирга ўқталган ниши,\nЁйилиб йўқ бўлган дарёга тимсол.\nЎтин терган каби терди ўзини,\nЎтин терган каби – ношуд ўтинчи!\nМана, териб юрар айтар сўзини,\nАна, териб юрар йўқотган тинчин.\nЎзини излайди чойхоналардан,\n“Зукко”лар ичидан ўзини терар,\nЎзин судраб чиқар майхоналардан,\nТинмай ўз-ўзига танбеҳлар берар:\n“Курашмоқ, курашмоқ, курашмоқ керак,\nБироқ нелар учун курашайин мен?\nКурашми ўзингга танбеҳлар бермак\nЁки баҳслар қилмоқ ҳар ким билан тенг?\nЁки шеърлар битмоқ кураш ҳақида\nЎзимиз ҳам билмай, у не курашдир…\nҲар куни, ҳар соат янги ақида,\nТўқимок курашга… бари абасдир!”…\nЁйилиб йўқ бўлган дарёга тимсол –\nПарча-парча бўлиб кетган бир инсон…\nОмон бўл, мен кетдим, яхши қол,\nЙўлларни унутма мен юрган,\nМен эккан гулларни териб ол,\nСўзларим унутма буюрган.\nОмон бўл, билмадим сен билан,\nҚачон кўришамиз қайта биз,\nМуҳаббат ва нафрат – силсила,\nДемак, юракларга қайтамиз.\nҲар ҳолда, одамнинг мушти ҳам – тугун,\nБошқа тугунлардай коинотдаги,\nБу тугунни ечмоқ учун ҳам,\nИнсон қўли ҳақда\nАнча-мунча нарса билмоқлик зарур.\nУМРГА ТАТИГАН ЛАҲЗА\nНеки туйган бўлсанг барини унут,\nҚалбингдан бўш ўрин ҳозирла –\nЭнди сен бошқа бир нарсаларни кут!\nбир лаҳзалик умрни\nЙилларга, асрга тенгламоқ,\nБўш ўрин ҳозирла қалбингдан –\nЯнги бир лаҳзага бўш ўрин!\nБу фикр шу қадар чуқур эди-ки,\nБу чуқурликда турган файласуфга\nФақат осмон кўринарди,\nБугун шамолларнинг нафаси совуқ,\nХабарлар келтирар улар кўп нохуш:\nГўё яқин эмиш хазонрез кунлар,\nСовимоқчи эмиш ҳар иссик оғуш.\nГўё узоқларда, қайда, билмайман,\nБир киши отланган эмиш сафарга,\nЎзи-ла қорларни олиб келармиш,\nҚуёшни кўмармиш у чуқур жарга.\nГўёки, гўёки, менинг севгилим\nМендан яширмоқчи бўлармиш қўлин…\nҚандайдир бир наби қорли саҳрода\nСаргардон юрармиш йўқотиб йўлин.\nВа ҳар бир тирик жон бўлармиш огоҳ\nЎзи олаётган ҳар бир нафасдан,\nҒалати эҳтиёж туярмиш улар –\nЭркка чиқмоқчидай гўё қафасдан…\nУндан ҳам совуқдир менинг нафасим!\nМушаклар отилар кўкка тинимсиз,\nКўк, қизил… ва яна қандайдир ранглар,\nБарча қийқирмоқда… сиз нега жимсиз,\nСиздаги сукутни ким тўғри англар?\nМинглаб қиёфалар бир зум ёришар,\nҲатто китоб ўқиш мумкиндир бир зум.\nКўк, қизил… ва бошқа ранглар қоришар,\nМушак кўтарилар – залворли гурзи…\nМамлакат бахтиёр, масрурдир ғоят,\nДев каби кўкларга чўзар қўлини –\nБир лаҳза йўқолар ҳар қандай соя:\nМушаклар ёритар халқнинг йўлини…\nЗиммангда бировнинг зилдай Ишончи,\nЗўрға одимлайсан кўтариб уни –\nТиззангга баъзида титроқ югурар.\nГоҳида ёнингдан бир яшин каби\nШовқин-сурон солиб суворий ўтар –\nИшончни от қилиб минган суворий.\nБалки, тўкилмасди япроқлар,\nБалки, турналар ҳам учиб кетмасди\nВа эҳтимол, ёмғир бу чоғлар\nЭзмасди бунчалар, нола этмасди.\nКунлар совимасди бизлардан,\nМузга айланмасди сувларнинг бағри,\nБизни ҳар одимда шодлик изларди,\nШамолнинг бунчалик келмасди қаҳри.\nАгар бирга бўлганмизда\nУшлаб қолармидик, балки, фаслни…\nСен тонгда рангларга бунча тикилма,\nУлар кўзларингга сиғмас барибир –\nНарсалар минг марта улғаяр тонгда.\nТонгда оёқ яланг юришинг қийин –\nКундузи малолсиз босган тошларинг\nТонг чоғи оёғингга ботарлар қаттиқ.\nСен тонгда эслама,\nКЕКСА КОММУНИСТНИНГ ХОТИРАЛАРИ\n– У пайтлар кўп эди\nУларни дарров билиб олса бўларди –\nҲозир қолмаган бундай душманлар.\n“Бор, тошингни тер” десалар,\nСен, албатта, тошингни теришинг лозим –\nЙўлда ётган барча тошлар сеники.\nҚўлингда тош билан\nКелсанг сен қайта\n“Бор, тошингни тер” деб\nАйтолмас ҳеч ким!\nЁзилган нарсалар ёзилди – улар\nТанангни тарк этган мадор, кўз нури,\nЮзлаб варақларда устимдан кулар\nМен қўйиб юборган ҳаёт сурури.\nШеъримга тарбия бериб мен ўзим\nУнинг тарбиясин олибман беҳос,\nБу сўз меники-мас, бу-шеърнинг сўзи,\nАйтганим – шеърларнинг такрори, холос.\nЎзга бир ғурурни ахтармок лозим,\nШеърнинг бўйи етмас ўзга бир ғурур.\nШеър шаҳоншох эмас, мен-чи – мулозим,\nДемак, сирларим бор, шеърим билмас сир.\nБугун сатрларнинг кетидан қувмоқ\nСаробнинг ортидан чопмоқ билан тенг.\nХўш, нега кунларим ўтаркан қувноқ\nШеърлар ёзмоқ ила машғул бўлай мен?\nЁмғирлар ёғмоқда, чақинлар чақар,\nКунларим ўтмоқда гулдурос солиб,\nМенинг ёзганларим бари – бир чақа,\nШеърларим, сиз мени қолдиринг ҳоли!\nҲаёт куйдирмоқда кафтимни, мана,\nУ кафтдан бу кафтга отаман уни,\nБарча кунларимни фақат бир сана,\nБир сана белгилар, унутмам буни!\nИфорли гапарни айтишдан аввал,\nТермулишдан олдин сенинг кўзингга,\nҲаёт-мамотимни қилиб келдим ҳал,\nМен жонимни тикдим ҳар бир сўзимга.\nСамимий табассум қилмоқлик учун,\nВа севинмоқ учун бутун қалб билан,\nСуякларим бесас синганлиги чин,\nКелганим чин синган юракни улаб…\nДўстларим бор менинг хам, мана,…\nБетгачопар, очиқ, жангари,\nУлар ортдан килмаслар таъна,\nБашарангга айтишар барин.\nУлар қодир ўн йилча кутиб\nСенинг қайтмоғингни сафардан,\nКелолмасанг, таънасин ютиб,\nСени кутиб яшашга ҳар дам…\nНеларни истайсан сен яна,\nИнтилганинг – у не саодат?\nЮлдузлар бор, тун бор-ку, мана,\nКенгликлар бор – рангсиз, беадад.\nИзтиробинг бу кунлар аро\nФакат кўз ҳақ, у кўзлар – қаро,\nФакат Сўз ҳақ – шоирнинг саси…\nВа ихтиёр ҳақдир сендаги,\nТинмай юраётган шу соат,\nШу бетин ҳаракат кундаги,\nКундаги, кундаги саодат…\nМана, сенга яна бир сабаб,\nҚувонч учун ёки ғам учун,\nСевинч ёғар ташда бўралаб,\nҒам ёғмоқда, кўринмас учи.\nТушкунликка туш ёки севин,\nГумонсира қордан, хавфсира,\nҲисга дўндир топиб бир эвин,\nЁғаверса, тинмаса сира.\nУмидларинг боғлансин қорга,\nРуҳинг топсин қор узра қўним,\nҚорхат ёзгин севимли ёрга –\nСабаб ёғар кўкдан бетиним…\nРуҳинг дақиқалар исканжасида,\nЛаҳзага сиғмоқчи бўлар кайфият.\nБеҳол типирчилар кун панжасида\nЧечакдай таъсирчан, яхши бир ният.\nКўксингни бир зумлик шукуҳ ўпирар,\nҚувончдан жимирлар вужудинг бир дам.\nҲамма нарса сутдай тошар, кўпирар,\nСўнг яна сут каби қайтади бирдан.\nСоат деворига урилиб гангир,\nҲали забони йўқ гўдак – хотира,\nЙўлинг ўтилмаёк, қўққисдан чанггир,\nСени кутиб ётмас титраб, қалтираб.\nТўлғоқдан инграюр сония – юкли:\nҚурби етармикин унинг туққани?\nТабассум туғилар ғам-ташвиш юқли,\nУ сени танийди, у сени танир…\nЮМУҚ КЎЗЛАР БАХТИ\n(“Сиёсатга аралашмайман”, деганларга бағишлов)\nКўзингни юмасан – юмилар оғриқ,\nКўзингни юмасан – йитади кадар.\nҚийноқларинг асли кўзингга боғлиқ,\nКўзларингни юмсанг, кетишар бадар.\nДунё руҳсорини қўйма ичингга,\nКўзларингни чирт юм, кирмасин беҳос.\nЧин ёлғонга дўнсин, ёлғонлар чинга,\nҚовоғингга улкан тегирмонтош ос.\nАтрофда кезади нусхалар масрур,\nҚайғу нелигини билмайди улар.\nСурув-сурув бўлиб кезишади “ҳур”,\nБир-бирига боқиб, бахтиёр кулар.\nУлардан ўрнак ол, улардай яша,\nТурмуши уларнинг тақлидга лойиқ.\nСен ҳам ўпқонларга ўзингни ташла,\nАгар жарга отса, ўзин ҳалойиқ.\nКўзларингни чирт юм, кирмасин инсоф,\nКўзларингни чирт юм, кирмасин зиё,\nКўзи юмуқларнинг бахти қордай соф,\nКўзи очиқларнинг кўргани – зиён.\nҚийноқларинг фақат кўзингга боғлиқ…\nҲар қалай, хорижда юрганимиз йўқ,\nКўчалар номини тополмай баъзан\nҲар хил ўткинчидан йўл сўрасак ҳам,\nҲар қалай, бу – “Тошкент”,\nҲар қалай, мусофир эмасмиз бунда,\nНегаки, тумонот лисонлар ичра\nҚулоққа чалиниб қолар баъзида\nБизнинг она тил ҳам, ўзбек тили ҳам.\nҲар қалай, биз ўз юртимиздамиз,\nКўчманчи ўтмаган бўлса ҳам аждодларимиз,\nГарчи, биз улардан фарқли ўлароқ\nҲужрадан-ҳужрага кўчсак ҳам тез-тез,\nБошпана топилар бизлар учун ҳам .\nҲар калай, “Тошкент”дир Тошкент ҳали ҳам,\nҲар калaй, у “Ташкент” эмасдир ҳали…\nУнга қурбон қилган аёлдан\nМиннатдор бўлгиси келмасди унинг:\n“Бу – қурбонлик эмас, –\nдеб ўйларди у –\nБу – ўша аёлнинг эҳтиёжидир”.\nТерс йўлдан кетаман қасдма-қасд,\nЎзгарар қўлдаги аламнинг рангги,\nМен юрган йўлдаги баланд-паст\nДовонлар чекинар жимликдан гангиб,\nУлар кутган нарса – ҳайиқириқ,\nУлар айтажак гап – акс-садодир.\nДовонлар турадир томоғин қириб,\nЖим бўлсам, уларнинг сўзи адодир.\nЭнди ”Сукут” аталар нутқим,\nДовонлар нутқимга этолмас тақлид.\nМенда бор безовта бир қутқу,\nФақат у сукунат ичида ҳақли.\nМуҳаббатни бағритош қиздан ўрганди,\nСинчкловликни – қиларга иши йўқлардан.\nГўзалликни илк бор чангда кўрганди,\nОчликни ўрганди қорни тўқлардан.\nЭнди у бир куни атрофга боқиб,\nЭрк билан танишиб олар, шубхасиз.\nЧиройли тамаки қутисига битилган\n“Чекиш – соғлиғингизга зарардир”\nДеган ёзув каби холисдир.\nБаланд симёғочга ёзилган\n“Чиқма, ўласан”, деган сўзлардай\nЛоқайд шивирлайди Эрк.\nЧақмоқ чақишидан олдин жимгина\nУятчан гўдакдай камгап,\nҚўлидан келмайди насиҳат этмоқ,\nҲамма тенг акс этар унинг кўзида.\nГар кўнглинг тусаса, оёқ яланг юр,\nАммо ялангоёқ бўлма ҳеч қачон.\nҚуёш ёздагидай юрар чимматсиз,\nОдамлар яширмас кийимга танин,\nҚиш тентирар кўкда ёлғиз, умматсиз,\nҚўмсар олисларда қолган ватанин.\nҲордиқ чиқармоқда бунда Осиё,\nЁтар у тортинмай, узала тушиб,\nУ интиқ кутади турна сасин ё\nБошига қўнувчи ўша Бахт қушин…\nИқлим ҳам шунчалар бўларми илиқ,\nКўксимда барг ёзар минг бир хил гиёҳ,\nОйни қаранг, ойни – бу нима қилиқ?\nТиришар дилимни қилмоққа сиёҳ.\nКўксимни тўлдириб нафас олгани,\nКўрқиброқ турибман асли мен авом,\nКўрқиброқ турибман ерда қолгани,\nБу осмон кўксимда этганда давом…\nОхири не бўлар, худога аён,\nТораяр кун ўтган сайин доира,\nАнглаб етолмайман, бу не жараён,\nКим у менга қарши тиғини қайрар?\nЮз берган туйғулар бариси бекор,\nУлардан ҳозир ҳам руҳим қамашар,\nҲислар доираси кундан-кунга тор,\nҚалбда бошланмоқда ажиб томоша.\nДўстлар юзидаги эски кечинма,\nКўнглимга сабабсиз ялқовлик ҳайдар,\nҲеч кимнинг олдида, Юрак, ечинма,\nҲеч кимнинг олдида – ўлгунга қадар!\nТораяр кун ўтган сайин бир ҳалқа,\nМен ҳамон яшайман Эртани алқаб.\nТонг етим, тонгдан ҳам етимроқ ким бор?\nКел, унга сен – она, мен – ота бўлай,\nТоки у бечора ҳар гал умидвор\nБоқмасин кўзлари ҳасратга тўла.\nТоки, сал юпансин бизнинг меҳр-ла,\nБизларга мақтансин чиройи билан,\nЎзини овутсин бизни сеҳрлаб,\nКи, биз хам чиқайлик Туннинг измидан.\nАхир Тонг эгасиз, эгаси йўқ уй,\nЮракни эзгудай ҳувиллаб ётар,\nКел, уни тўлдирсин биз танлаган куй,\nҲам бизга бошпана бўлсин Тонготар!\nТо Ўзингга қадар кичраймоқ\nВа оний ҳузурла рақибга боқмоқ,\nҒалаба нишонин рақибга тақмоқ!\nмислсиз бир портлаш билан,\nРақибни кўкларга кўтармоқ\nВа ташлаб юбормоқ шу юксакликдан –\nУ ҳам билсин, майли, парвоз нелигин!\nЯланғоч девордан уялади у –\n“Ҳокисор” бир одам,\nЮрагимни Ҳовучлаб қаршингга чиқдим,\nБироқ қарамадинг сен Ҳовучимга,\nЧунки, мендан олдин сенинг ёнингга\nКимдир етиб келди Ўпка Қўлтиқлаб.\nХудонинг қўлидаги одамлармиз биз:\nБизлар жипслашамиз яна яқинроқ…\nСЎЗ ФАҚАТ СЎЗ ЭМАС…\nГапингга билдиргим келмас эътироз,\nТилингга не келса, айтавер, майли,\nСўзлар менинг учун товуш эмас – роз,\nЎзни унутганман сўзлар туфайли.\nСен эса, уларни айтасан осон,\nСен учун “сўз”-”сўз”дан бошқа нарса-мас,\nЭнг ноёб сўзларни ўйлаб топасан,\nКечирган ҳаётинг бунга арзимас.\nФақат сўзлаётиб сен эҳтиёт бўл,\nАхир ҳар бир сўзнинг ўрни бор қалбда,\nСўзлар билан тўлса агар ўнг-у сўл,\nСен ҳалок бўлурсан бир бўм-бўш дарддан.\nКузги ёмғир каби батафсил,\nИтдай садоқатли бир оғриқ…\nОғриғим не дея аталсин,\nМен унга қандай ном берайин?\nЮртим иқлимидай барқарор,\nХалқим ишончидай собит у,\nШам каби ёнар у, ярқирар,\nҚачон ёниб тугар бу оғриқ?\nМунча бақирмасанг тонгги хўроздай,\nСалгина секинроқ гапир эй, нодон,\nБошимизга тушган кўргулик оздай,\nЯна қараб турар кимдир ойнадан…\nАхир бола-чақа, уй-жой дегандай,\nСенингдек шир бўйдоқ эмасман-ку мен!\nСенсиз ҳам кунларим заҳар егандай\nЎтади… йўқ, сенга келолмасман тенг!\nБундай гапларингни ташла яхшиси,\nКел, қулоқ осайлик тунгги сасларга,\nБу озод элимнинг озод бахшиси\nЭшит, қўшиқ айтар ҳушёр, мастларга.\nПардани тушириб қўйганинг маъқул –\nСирли нигоҳлардан бадан жунжикар.\nЛатифа айтайлик, айтайлик нақл,\nБалки, ўйларимиз бир ердан чиқар…\nМенга оғир ботар сенинг шивиринг,\nГўё фақат иккимизга тегишли бир сир\nБизни бошқалардан тумордай асраб\nТургандай шипшийсан қулоқларимга.\nНе гуноҳ иш қилдимки, шивирлайсан сен\nМенинг қулоғимга ўз сирларингни?\nСенинг ишончингни қачон қозондим –\nМен қачон қуладим бундай жарликка?!\nҚорайиб турган бу чуқурлик нимадир,\nҚайлардан келди бу бошдаги жароҳат?\nБошимга вазнсиз оғирлик инадир,\nМиямга ёйилар нотаниш бир роҳат.\nБошдаги бу дарча эркинлик рамзидай,\nЛанг очиқ тургандай зиндоннинг эшиги –\nОҳиста чиқаман фикримнинг изидан,\nУнутар бир зумда фикрим ўз бешигин.\nОстона ҳатлагач сезаман иқлимнинг\nТаҳдидли нафасин, риёли шивирин,\nҚарайман бир чети кемтикдир ақлимнинг,\nБир чети оғрийди азобли ва ширин.\nОчундан мен талаб қилганим у нарса\nАқлимнинг ярмидир, шу кемтик жойидир.\nСен уруғ бўлсанг-у, экилсанг, унарсан,\nАқлим ҳам бир уруғ… экилган ойидир…\nБироқ бошимдаги бу тамға не бўлди,\nБошимдан не ўтган – бу ненинг туёғи?\nБошим балчиқ эмас, балчиқли бир йўлдан\nОт ўтган десангиз…\nбилмайман у ёғин…\n…юракнинг сатҳидан беш минг чақирим\nпастрокда, йўсинлар ҳансираб ётган,\nжилғалар юзида кўҳна бир ирим\nакс этган ва қуёш тинимсиз ботган\nмасканда учратдим ўзимни бехос,\nдайдиб юрганимни кўрдим тубанда,\nилоҳсиз, мақсадсиз, даҳрийларга хос\nбир кимса эдим мен, бир шаккок банда;\nўз елкаларида зил хотиротнинг\nюкини қул каби кўтариб олган,\nдол каби эгилган, букилган зотнинг\nруҳи эдим ўзим, ҳориган, толган:\nфикр туғиларди бир илон каби –\nбошим илонларнинг уяси эди,\nмен ҳали очмоққа улгурмай лабим\nфикрлар фикрнинг бошини ерди,\nсўнг ғолиб келган у ягона илон\nтишлаб олар эди ўз қуйруғини –\nўзининг ҳалқадай вужуди билан\nменга ўтказарди ўз буйруғини:\nоёғим ҳалқада, қўлим ҳалқада,\nмен қайга борардим юра олмасам,\nаммо юмалашим мумкин, ҳар қалай,\nюмалаб кетаман шунда солмага…\n…олисда, ортимдан қоп-кора ридо\nкийган бир номаълум, бир сирли кимса\nаста одимларди мен томон, жудо\nқилмоқ учун мени шубҳадан – кимсан,\nдеган сўроғимга жавобсиз ва лол…\nнегадир севардим шубҳани – менга\nшубҳадан айрилмоқ келарди малол\n(қўрқардим, дея ҳеч айтгим йўқ сенга),\nмендаги гумонга бўлган муҳаббат,\nфош бўлган сирларга менинг нафратим\nмени қийнар эди дўзахдан -да бад –\nоловга айланган эди ҳасратим,\nбироқ ҳеч айрилгим келмасди ундан,\nгумонсиз қолишдан қўрқардим – ёлғиз:\nқора ридо кийган мавжудот шунда\nмени ўз пойига чўктирмоққа тиз\nжазм этган эди, маккор, афтидан,\nчунки, у ҳеч қолмай этарди таъқиб,\nненидир яширар эди кафтида,\nбўйинга ненидир олганди тақиб,\nненидир авайлар эди ақлида,\nненидир, билмайман, билмам – ненидир –\nқора ридо кийган кимса шаклида\nюриб келар эди очилажак сир;\nўрнимдан жилишга урундим – бекор,\nвазнсиз эдим мен бир арвоҳ каби,\nиложсиз эдим мен, қўлимдан ҳеч кор\nкелмасди, бир қўрқув эди сабаби:\nшунда мен англадим – бунчалар ночор,\nбунчалар тадбирсиз фақат уйқуда,\nфақат тушдагина бу қадар хор-зор\nбўлмоқлиги мумкин инсон, аслида…\n…ниҳоят, уйғондим, уйғондим, мана,\nасл ҳаёт ётар менинг қаршимда,\nбироқ нимагадир, негадир яна\nкўксимни шубҳалар, гумонлар тимдар,\nяна ўша қомат, қоп-қора ридо,\nяна таҳликага тушган гумоним,\nмендаги шубҳага сирини фидо\nқилмоқ бўлаётган нотаниш ғаним:\nшунда мен англадим – уйғонмоқ лозим,\nасл ҳаётдан ҳам уйғонмоқ керак:\nбироқ, айт, мен қандай уйғонай, созим,\nбилсанг, айт, қай йўсин уйғонмоқ керак?..\nКуз чоғи, япроқлар тўкилажак пайт,\nДафна дарахти остида ёлғиз\nЎзингнинг энг ёрқин қўшиғингни айт:\nБу пайтда меҳнатинг кетмагай беиз.\nЎз барглари билан дафна дарахти\nЮксак тақдирлайди оқ манглайингни,\nШеърларинг, албатта, чиқажак бахтли\nВа Тақдир кўтарар чўнг танглайингни.\nҚоядай виқорли пешонанг узра\nҲилпираб узилар дафна барглари,\nБошингни буюк бир гулчамбар безар,\nШодликка айланар шеърий дардларинг…\nУнутма, кеч кузда, дафна остида\nЮксак тақдирланар ҳар битта сўзинг…\nМен ўқий олмадим,\nУ ёзувларни –\nКўмир-ла битилган у ёзувларни.\nШипшийдон эмасдир йўллар,\nБийдай дала эмас тасаввур.\nЭй, тилим, ўғлингни қўлла,\nСен рангсан, мен-чи, мен – мусаввур.\nИфода этмоқлик оғир\nНелар кечганини кўнгилдан.\nРанг эмас, ненингдир доғи\nҚолар юрагимда зилдай.\nЖарга қарамоқдан қўрқиб,\nКундалик ташвиш-ла овора,\nЎзингга эртаклар тўқиб,\nҚани, юраверсак биз, зора.\nСиримиз бой бермай ташда,\nХотиржам етсак биз ҳар тонгга.\nҚўрққандай жарга қарашдан\nҚарамай у тубсиз осмонга.\nМен гўё минг йил яшадим,\nЯшадим ва энди сезяпман:\nМана, етилар недир жим,\n(У оғир, қалбларни эзяпти)\nЕтилар, мевадай маҳкум,\nҚуёш чиқмоғидй муқаррар,\nЭнди йўқ ҳеч кимнинг ҳаққи\nҲар куни ўлишга юз карра!\nБоши айланади Заминнинг тинмай,\nГўё сайёралар базмида кеча\nКўп ичиб қўйган-у меъёрни билмай,\nЭнди сарҳуш ётар қувватин тежаб.\nБетиним айланган бу сарҳуш бошга\nТушлар кириб чиқар ранг-баранг:\nУ гўё турганмиш омонот тошдай\nТубсиз бир ўпқоннинг четида аранг,\nУнинг бошидаги беш миллиард фикр,\nБеш миллиард эзгу ё қонхўр ўй-хаёл\nЁ хунук алфозда тушарлар зикр,\nЁ сузиб юрарлар чўпдан ясаб сол,\nУхлаб ётар экан, уйғонмоқ истар,\nХалос бўлмоқ истар ёмон тушлардан,\nТезроқ уйғонай деб йилларни қистар\nВа нажот ахтарар сирли кучлардан…\nТинмай айланади Заминнинг боши…\nШеър ёзмоқчи бўлсанг,\nҚўлингга луғатни олгин-да аввал –\nСўзларни излаб топ шубҳадан ҳоли.\nАгар юзга яқин сўз топа олсанг,\nИзлаб топа олсанг,\nХар хил шубҳалардан ҳоли юзга яқин сўз\nДемак, сен омадли шоирсан, ука,\nДемак, сен шеър ёзишинг мумкин –\nШубҳа-гумонлардан ҳоли битта шеър.\n“Худо” деган сўзни эшитиб,\n–Бу нима, биродар?\nСенинг кўзларингда ғазаб бекинган,\nКўксингда бир жаҳл ётибди писиб,\nМиянгда бир қасос яшар чекинган,\nТурқингдан бир кекнинг келмоқда иси,\nТугилган муштингда мудрар адоват,\nКундузи гизланган чиябўридай,\nТилингнинг учида ухлар бир Даъват,\nДонг қотган элингдай кўнглинг тўрида…\nТинмай таъқиб этар сени мусибат,\nУ сени пойлайди ҳар муюлишда.\nКиёфанг ўзгарар – кўримсиз ва бад,\nСира чарчамайсан сочинг юлишдан.\nТақводор кўзига кўринган жиндай,\nКўнгилда “йилт” этган бадбин хаёлдай,\nВа ёки тузилиб, бузилган индай,\nНомуси топталган ғариб аёлдай\nҚарайсан… минора каби сўққабош,\nИлдизсиз янтоқдай (йўлларинг оқдай),\nЎчоғинг ўтсиздир, ўчган чўққа бош\nурасан, юрасан, турасан – ҳақдай.\nКим нимага лойиқ – Яратган билар,\nСенга раҳм қилмоқ – тайинсиз юмуш…\nФақат юрагимни бир оғриқ тилар,\nФақат тугилмоқда оғриқдан бу мушт.\nКуйишга қодир бўлган барча куяр –\nОсиёни тутиб борар куйинди ҳиди.\nМен ғамгин эмасман,\nТиши ғижирламас ғамгин одамнинг.\nЛабини тишламас қон чиққунича.\nБўйнидан томирлари бўртиб чиқмас\nЮрти Ўзбекистон бўлган одам\nҒамгин бўлмас сира, ишонинг.\nАйтилган бу сўзларнинг моҳиятини\nСоялардан ўзга ҳеч ким билмайди…\nБиз билмаймиз, не ҳақда гаплашаётганимизни,\nНе ҳақда бу қадар куюниб гапирдик\nБиз – тўртта суҳбатдош – буни билмаймиз:\nБуни ҳў анови шарпалар билади,\nУлар ҳали, бир кун бизларга\n“Тушунтириб” берар ўзларимизни.\nҳатто исминг ҳам йўқотар ўз маъносини\n“фаровонхалқ” деган товуш шу қадар кўп такрорланди-ки\nэнди биз билолмай гарангмиз\nқай ўлкада яшашини бу жонзотнинг\nДунёдаги энг мунгли нарса\nШамғалат қилинган кўзлардир,\nУндан мунглироқ нарса йўқ…\nУндан-да мунглироқ нарса бор бўлса,\nАгар мавжуд бўлса шундай бир қайғу,\nШамғалат қилинган кўзларда акс этган.\nҲаммамизнинг чеҳрамизга ҳорғинлик муҳр\nбосибди—биз еб қўйибмиз ўз ризқимизни.\nҲаммамизнинг чеҳрамизда фақат муз зуҳур\nЭтмоқдадир, жунжиктириб бир-биримизни.\nҲаммамиз ҳам одамови бойқуш мисоли,\nҚалдирғочлар янглиғ аммо юрамиз тўп-тўп.\nБир бошпана излаб топмоқ—кураш тимсоли,\nБитта бўйра, битта чойнак… эҳ, у ёғи кўп!\nҲаммамизнинг бошимизда битта таваккал,\nБитта илинж— умиднинг қоқ ярмича келган,\nҲаммамиз ҳам ҳаракатчан мисоли ҳайкал,\nИзн сўраб, кўз тикамиз, нотаниш элга.\nРаҳмат, деймиз, замонага—мақсад бор бизда,\nМақсадимиз бисёр бизнинг ҳар кимникидан.\nАвлодлар ҳам қуруқ қолмас келгувчи издан,\nУларга ҳам етар мақсад… етмасалар ҳам.\nШЎРҲОК ЗАМИН ОДАМЛАРИ\nАфтидан, тузсиз гаплар гапиравериб,\nҚаҳрини қўзғатдик заминнинг.\nЗора, энди тузли шамоллар эсиб,\nЖиндай тиниқлашса ақлимиз…\nТузларга ҳам бардош берардик:\nСепилмаса эди улар яра устига…\nМанглайингдан оталарча ўпдим-у, шу зум\nШўртак бир таъм вужудимни ларзага солди…\nОҳ, манглайи шўр синглим,\nМен қандай кетайин сени қолдириб?\nАйт, қандай кетаман,\nу анчадан бери қулай фурсат кутиб\nтишининг ковагида асраб юрган эди бу ҳақиқатни\nбу ҳақиқатни у\nтиши ҳам чиқмаган пайтлардан бери\nасраб юрган эди тишининг ковагида\nЮраклар унут бўлиб қолсин Гўшада,\nЭркин бўлиб чиқайлик Бизлар кўчага.\nТавқи лаънат каби\nОлиб юрманг қалбни\nКоинот жовдирар гўдакдай ҳоксор,\nМитти юлдузлардан таралар илинж.\nСекин одимлайсан, атрофинг токзор,\nБорлиқ кўксинг каби осуда ва тинч.\nТанангни эркалар майин бир долға,\nҲаводан оналик меҳри уфурар.\nБирдан сен тўхтайсан… кетолмай олға:\nКимдир кўк юзини аста супурар.\nАнглаб олгинг келар кимнинг сояси,\nКимнинг кўланкаси самода кезар?\nКўкда тентиб юрган кимнинг ғояси,\nҚалб кимнинг борлигин туйинар, сезар?\nБулутларни секин олар у артиб,\nЮлдузлар яна ҳам ярқирар, порлар,\nКўкка ато этар ажиб бир тартиб,\nРуҳларни самога, самога чорлар.\nКўкламги чечакдай гўл, содда, лаққи,\nЖонинг вужудингга ёпишмас сира.\nҲаётга нафрат-мас, муҳаббат ҳаққи,\nЖонинг вужудингдан бир оз ётсирар…\nМайинлик, майинлик, фақат майинлик…\nНа умр бор бунда, на замон, на вақт.\nБошда ҳам фикр йўқ бирор тайинлик,\nҲеч қандай тушунча— на “қайғу”, на “бахт”…\nСекин одимлайсан, атрофинг токзор…\nАйт, биз учун нима ўзи, фасл дегани?\nЗотан, барча фаслларнинг охири тупроқ,\nЗотан, гулгун ғунчаларни аёзлар ютар,\nИнсон эмас, унда зоҳир фасллар кўпроқ\nБизни тортар, мафтун этар ёки чўчитар.\nИнсон юзи—фаслларнинг ойдин кўзгуси.\nУнда зоҳир бўлар бир-бир тўртта фасл ҳам.\nЎз умридан, ҳеч шубҳасиз, инсон ўзгуси\nАгар умрин Фаслга-мас, Руҳга қилса жам.\nМен фаслга алданмайман, дўстгинам, етар…\nҲамма ёқда хазон, хазон…\nМендаги истаклар қани кечаги?\nЖунжикиб ўрнимдан тураман. Азон.\nЧақалоқ чинқирар, узилиб ичаги.\nТуйқусдан туғилган кайфият—ёлғон,\nЎзимни алдашдан менга қандай наф?\nБу туйғу азонга оқшомдан қолган,\nДемак, оқшом яна қилар уни даф.\nШеърим— умрим эмас, шеърим ўзгадир,\nУ — мен орзу қилган, ё қўрққан нарса.\nШеърим таъсирида нима ўзгарур:\nҲеч нима —\nистагим… кўп нари борса…\nҚорлар, қорлар, ёғингиз бетин,\nБалки, оғриқ босилар қалбда.\nБалки, кўрмоқ инсонлар бетин\nЕнгиллашар қор шуъласида.\nҚорлар, ёғинг, мен излаб ташбеҳ\nЎтирмайин ғариб кулбада,\nТашқарига чиқай шодон, беҳ,\nМенга ҳамроҳ бўлсин гулбадан.\nҚорлар, ёғинг, сиздан нажотим,\nЁғаверинг излар устига,\nОқланадир балки, ҳаётим,\nЁғинг, умр ками-кўстига…\nЁғинг, ёғинг, қорлар, бетиним…\nНега уйга кетгим келар менинг,\nНега ширин-ширин оғрир кўксим\nМени ҳам эсларми кимдир,\nКетгиси келгандай юртига\nКўксимга кетгиси келарми унинг?\nНега шундай бўлаверар ахир?\nКўзёши эмас-ку, ёмғир?\nНега масофалар қисқарар?..\nЮрагини олдириб қўйибди Тунга…\nУ энди ҳамёнини олдириб қўйган аёлдай\nЁзғириб излайди ўз юрагини…\nЎша аёл каби у\nБегуноҳ одамларни айблар қарғаниб –\nТундан ахтариш ўрнига\nКундуздан ахтариб юрар бу бадбахт.\nТИНИШ БИЛМАС САТРЛАР\nТақдирнинг чирик тишларидан бирига\nёпишиб олгандинг жон-жаҳдинг билан\nвақтингни ялқовликда айблаб\nнега имиллайсан лаънати танбал\nсал тезроқ айлансанг бўлмасми\nнега ётиб олдинг\nсени кўз қорачиғим каби асраган бўлар эдим\nагар кўзларимга ишонганимда\nкек сақлама дўстим\nкек ҳам шаробдир\nшаробдай кучланар у ҳам кун сайин\nкекни шароб каби сақлама узоқ\nшоирни масхара қилар\nўз дунёқарашининг қафасида ўтирган\nайтгим келган сўзларни\nадаштириб келаман ўзга диёрларга\nмени топа олмас сўзларим\nсариқ чақа бор киссангда\nэнди шу сариқ чақага арзигулик\nрежа ҳам туз\nқизил байроқ каби тинимсиз\nоғизда ҳилпирар Тилингиз\nмен сабаб излайман ғамгинлигимга\nбошмоқ излагандай, оёғимга мос\nаммо бу бошмоқлар тўғри келмас ҳеч\nсабаб излайдурман етим кулгумга\nчакмон излагандай, қоматимга мос\nлекин тўғри келмас бу чакмонлар ҳам\nсевгимга излайман муносиб сабаб\nтушов излагандай ўз қўлларимга\nбироқ тушовларга сиғмас қўлларим\nГўёки фалакнинг парвойи фалакдир…\nБор эҳтироси билан,\nБутун кучин тўплаб,\nФалак исбот қилмоқ бўлар менга\nТўкин нонуштанинг даракчисимас,\nУнут бўлган бурчнинг Элчиларидир…\nСуварак ўрмалар кўксида унинг,\nМуздай сув каби—\nҚимир этмай ётар,\nСуваракни чуқурроқ туймоқдан қўрқар…\nБИР ЁШЛИ ҲАКАМ\nҳали оёғи ҳам тили ҳам чиқмаган\nнарсаларни оғзига солиб кўриб\nҳукм чиқарар у аёвсиз\nаввал қўғирчоғи ҳақда\nкейин онасининг кўйлаги ҳақда\nҳатто менинг шеърлар битилган дафтаримни ҳам\nэринмай оғзига солиб кўрди\nафтини буриштирди юз-хотир қилмай.\nТелефон жиринглайди устма-уст, шошқин,\nХушхабар келтирган чопардай ҳансираб.\nТелефон дастагин оламан… эҳ, кошки…\nАллаким Тошматни сўрайди сансираб.\n“Сиз бошқа рақамни терибсиз биродар,\nЗеро, мен бошқаман, бошқаман, тушунинг\nАгар инсоф бўлса сизда ҳам бир қадар,\nТинчини бузманг-да, бошқа бир кишининг”,\nВа хомуш иламан дастакни жойига,\nОдимлай бошлайман—манзилим тўрт қадам.\nБас, етар! Телефон—қабрдир, пойига\nЭнди гуллар қўйгум то бўйи қадар.\nБироқ, яна жиринглар лаънати “қабр”,\nАйланиб қолишни истамас бир тошга.\nСаҳро қумларидай тугамас бу сабр—\nМен яна “бошқа”ман, мен—мангу “бошқа!”.\nМана, Туш—кун каби аёвсиз йўйилган,\nҲаммаси айтилди—нажот йўқ, излама,\nРежалар ётибди, қўй каби сўйилган,\nБефойда, тақдирдан ўзингни гизлама.\nҚоядай қулайди мислсиз бир Мазмун,\nЎзини йўқотар баҳйбат бир Маъно\nЭнди сен аввалги Мақсуд-мас—кўп вазмин,\nБошқа бир кимсасан, на тентак, на доно.\nФикр кўп. Фикрлар кераксиз бир ҳашам,\nТушингдай йўйилар юрагинг бир маром.\nҚасирлаб қулайди қасрлар муҳташам,\nҲаловат булғанган, сен учун у—ҳаром.\nСен шамдай қотгансан, қўлларинг чўрт кесик,\nТаъбир бу—йўлбарсдир, ҳамлага шайланган.\nСен карахт мудрайсан, чайқалар бир бешик,\nҲаёт—Туш, Туш эса, Ҳаётга айланган.\nМен ўлим ҳақида ўйлайман—\nЧунки, кайфиятим аъло.\nМен ҳаёт ҳақида ўйлай бошлайман—\nКайфиятим энди “мўътадил”лашар.\nРизқ-рўзғор ҳақида ўйлайман охир—\nжуда ҳам ёмон…\nТош каби мужассам\nэрсанг ҳеч севмассан—\nсен тошга қил тақлид,\nтошлардай бўл яхлит,\nшунда сен ботмайсан\nбир забун сезгида—\nбу ўтда сен ёнма!\nБахтдан дийданг қотар, қароғим…\nБахт шафқатсиз қилиб қўяр одамни.\nСен эса, Бахтдан қўрқмаяпсан, жигарим,\nХудди сўқир одам\nЖардан қўрқмагани каби\nБир пой ковушини йўқотиб қўйган одамдай,\nМен ҳам йўқолган бир пой сўзни излайман.\nқўйнимдаги бир пой сўзни ҳам улоқтириб юбораман йўқликка.\nОғриқлар ўз ҳолича яшар,\nБу оғриқларни туққан сабаблар ўз ҳолича…\nСевгимнинг сенга не даҳли бор,\nЭрк ҳақида ўйлар эканман,\nАжиб бир туйғулар бошимдан кечар.\nОсмоннинг мовий ва чексизлигидан.\nМазмунин йўқотар “Бугун” ё “Кеча”.\nҲайратга тушаман Вақтнинг,\nШунда дафтаримнинг сўнгги бетидан\nҳеч нарса ёзилмаган бошига қараб\nТескари тартибда ёза бошлайман.\nҲар ким ўз юрагини тезрок кимгадир тақдим этишга ошиқади.\nҲар ким гўё юраги ўзига оғирлик қилаётгандай,\nбир лаҳза ҳам иккиланмай,\nбиринчи дуч келган кимсага уни узатмоқчи бўлади.\nЁ алҳазар,ҳар ким ўз юрагини\nатиргул деб ўйлайди…\nНега биз маймунни хунук санаймиз—\nНега тошбақа ё илонни эмас,\nЁки отни эмас узун тумшуқли?\nНега бесўнақай фил ёки тимсоҳ\nБадрўйлик тимсоли саналмас?\nНега айнан маймун хунук саналар?\nМаймуннинг инсонга ўхшаб кетиши\nсабаб эрур бизнинг бу ҳукмимизга?…\nКулаётган одамнинг юзида\nБужур пайдо бўлар, одатда.\nВақт ўтиб, бужурга айланса юзим\nМен қандай куламан, севгилим?\nБу ерда хар бир сўз хунук, тасқара,\nБу ерда хар бир сўз бадбин, мунофиқ.\nСўзлар бир-бирини қилар масхара,\nВа заҳар сочарлар шунга мувофиқ.\nУлар фоҳишадай яланғоч, орсиз,\nГазетлар ичидан сенга кўз қисар…\nКўчада дайдирлар бетавфиқ, корсиз,\nКўнгил-чи, сокинлик, гунгликни тусар…\nСўзлар тентирайди расталар узра:\n“Қани, келиб қолинг, бераман арзон,\nҚадоғи фалон пул, ейсиз ҳузур-ла,\nҚани, татиб кўринг мевадан ларзон”…\nГўё мева эмас, сўз сотилмоқда,\nГўё мева эмас, сўзни татийсан.\nГўё мевани-мас, у сўзни мақтар…\nҚанийди, бир зумга тилини тийса!..\nБас, кетмасам бўлмас олиб бошимни,\nБошим олинмасдан тезроқ кетайин.\nЗаминда мен яшаб бўлдим ёшимни,\nМен қариб боряпман ҳар жумла сайин.\nМутаффакирона бир қиёфа билан,\nДавлат арбобининг салобати-ла,\nМутаассибларга хос бир ишонч билан\nТушлик овқат ҳақда сўз юритар у.\nСаккизоёқ янглиғ юмшоқдир:\nБошқа жонзотларни ўлдиргувчи қўрғошин ўқлар,\nУнинг вужудига кириб ўзлари\nМислсиз юмшоқликдан ҳалок бўлишар.\nХаёлимда фақат сиз борсиз,\nХаёлингиз билан яшайман.\nМенинг битта хаёлим бор, у—сиз,\nХаёлим-ла ўлишга шайман.\nҲар хил хаёлларга бориб,\nҲақиқатни билиб олардим,\nМингта кўзим бўлган тақдирда,\nАйлантирмас эди бошимни ҳеч ким,\nМингта кўзим бўлганда агар…\nАгар мингта кўзим бўлганда эди,\nИшонмас эдим мен биттасига ҳам.\nТўғри, ҳар ким ўзича кўрар дунёни,\nЛекин биз севамиз-ку бир-биримизни…\nКел, бир хил кўрайлик бир хил нарсани:\nМен ахир сочларингни силаяпман сенинг,\nҚўлларимни артаётганим йўқ-ку сочингга?!\nБу излар кетидан тушмоққа қўрқаман —\nқай манзилга элтар мени бу излар…\nОғриқ эмас бу, азиз дўстим.\nБу—юракдир, арчилган пўсти.\nБўм-бўшликдир, йўқликдир ушбу,\nҚаноти бор, ўзи йўқ қуш бу.\nФиғони фалакка ўрлаган эркам,\nБу тутунлар аро,\nБу туман аро\nМен сенинг чеҳрангни излайман кўрдай,\nАфсус, тополмайман, ахтариб сени,\nБу тутун қуюқ—\nСенинг фиғонингдан кўтарилган дуд.\nЯНА ҲАЁТНИНГ МАЗМУНИ ХУСУСИДА\nҚаттиқ тикиласан бирон нарсага,\nКўзингни қадайсан турғун жисмга,\nУ жисм қалтирай бошлайди аста,\nЎрнидан кўчади у қимир этмай,\nЎрнидан қилт этмай силкина бошлар…\nШунда хавотирга тушиб сен\nЖисмдан кўзингни олиб қочасан,\nҚочасан жисмдан олиб кўзингни—\nЯна қарамоққа қўрқасан…\nОвозим ҳам ўзгариб борар,\nУ ингичка тортар кун сайин,\nВатанга боғланган ип каби.\nАгар яшаётган бўлсак,\nДемак, сабаби бор бунинг ҳам.\nбалки, бу сабаб—\nНега гумроҳликни сабаб демайлик?\nЎЗБЕК ТИЛИ ДАРСИ\nҲурди този ит,\nТУРКИСТОНДА МЕН КИММАН?\nМен валиаҳд—қолган мероссиз,\nМен ёлғончи—туролмас ростсиз,\nМен— ҳасрат-ла севгувчи юртин,\nМен ошиқман—айтмай турган васф,\nМен булбулман—тиллари соқов,\nМен олимман, этмай турган кашф,\nМен сайёдман—қилмай турган ов,\nМен эрклиман—эркни билмаган,\nМен бахтлиман—сезмаган бахтни,\nМен қувноқман—ҳали кулмаган,\nМен валиаҳд—кўрмаган тахтни…\nМен ҳалок бўламан агар бир сатр,\nАтиги бир сатр гапни ёзмасам,\nМенга шу бир сатр йўлни кўрсатур\nҲаётимни давом эттириш йўлин.\nДеворлар, сиз собит бўлинг ақалли,\nАқалли сизларни кўрайин муқим.\nКоинот турибди амал-тақалли,\nМен эса, инсонман, камтар, камсуқум.\nЖисмлар сув каби оқар теграмдан,\nҲаммаси муваққат, бари омонот,\nМен сўраш истайман қодир эгамдан:\nБу не кўргуликдир, бу не синоат?\nҚалам деб ўйласам қўлдаги намни,\nАлам деб ўйласам— у-чи, ҳомуза…\nтутунни қилсам мен хаёл: санамми?\nСанамни бу иқлим ерга томизса…\nКемадай чайқалиб ташлайман қадам,\nҲаммаси омонот, бари муваққат,\nДунё деб аталмиш бу мулки адам,\nТумандай солланар сокин, бешафқат…\nСен ҳаётни эмас,\nҳаёт сени тушуниб борар тобора.\nҲаёт йилдан-йилга улғаяр, ўсар,\nСен туфайли тажрибаси ортади унинг.\nСени, яъний, оқ-қорани буткул танигач,\nҲаёт донишмандга айланар бир кун.\nУ зерикиб ўтирмас бошқалар каби,\nҳеч қандай машғулоти қолмаса агар,\nЎз кўйлагининг йиртиқ жойидан\nХотинига термулишни яхши кўрар у.\nМайда-чуйдаларга ем бўлар бу руҳ,\nБотқоқдай сўради сени ташвишлар.\nСен уч юз бўлаксан—катта бир гуруҳ,\nЕлкангда бир бошмас, уч юз бош ишлар.\nЯшашни истайсан кийиб қулоқчин,\nБаъзан жонга тегар кўзингнинг бори.\nБаъзан от сурасан—нўноқ улоқчи,\nБаъзан ўз кўнглингнинг чертасан торин.\nЯшайвер, яшайвер, алдама, фақат,\nОсмон бор-ку, дея ўзни овутма.\nОсмон мавжуд, аммо у—етти қават:\nҚанотсиз кўнглингни ердан совутма.\nАғанаб чиқаман тун бўйи,\nБиқинимга ботиб, уйқу бермайди\nШағал тошлар каби фикрлар.\nЯшашга ҳалақит бераётган нарсаларни\nЮлиб ташлагим келар, ўтни юлгандай,\nБошимни силайман ўзимнинг,\nТанамдан ўсиб чиққан улкан ғуррага ўхшар,\nФахрланса, арзийдиган баҳайбат ғурра…\nУнинг ичида аллақандай таом…\nҚайларгадир шошар вужудим.\nКимнидир излайман кимсасиз оломон ичидан.\nКутаман сира келмаётган меҳмонни,\nМеҳмон эса йўқ…\nБошимнинг косаси ичида эса,\nСовуб қолган мия чайқалар илҳақ.\nМен ўз сезгиларимнинг подасиман.\nМени ҳайдаб борар номаълум уфққа.\nМен қўй эмасман,\nАммо менинг ҳам\nВаҳм босар юрагимни аҳён-аҳёьнда\nКўплигини кўриб чўпонларимнинг…\nМен ҳам қадрлашни ўрганаман,\nМен ҳам қадрлашни ўрганаман бир кун,\nИшни юлдузлардан бошлайман,\nУлар негадир тобора\nХиралашиб борар кўкда тун сайин.\nҚадрлашни ўрганаман Вақтимни,\nВақт солинган ҳамёним бўшаб бораётир…\nМен одамларни қадрлашни ўрганаман,\nУларни эъзозлай вақт борида,\nЗеро камаймоқда уларнинг сони,\nОзайиб бормоқда куррада Инсон.\nЎша ўрисларнинг Қорбобоси каби,\nМен ҳам совға тайёрлайман ўзимга.\nҚорбобо бўм-бўш қопларни тўлдирар,\nМен эса, тўлдираман бўм-бўш кунларни\nВа уларни жўнатаман ўзимнинг номимга—\nКун деб аталмиш бўм-бўш қанорларни тўлдираман эринмай\nЭринган кунларимнинг ичидан эса,\nСовға эмас, ўзим чиқаман,\nҲазиллашмоқ истаган масхарабоздай.\nМен ўз атрофимда\nУйилган қовоқларни кўряпман,\nУларнинг ҳар бири\nҚабрдай дўппаяр манглай остида,\nБиламан, бу дўппайган қабрлар ичида\nЭслаб қол, бу турқни,\nБу турқни унутма, қароғим:\nШу қадар қизил-ки,\nҲеч қачон, ҳеч қачон қизармас.\nТишинг оғриғидан ҳам манфаат изласанг,\nҚулоғинг оғриғидан ҳам кўзласанг фойда,\nҒайриоддий эрур, ғайриоддийдир,\nҒайриоддий эрур ушбу кечинма.\nСўз эса, малагим, ўта моддийдир,\nСўзларнинг қошида туйғу ечинмас.\nАкс ҳолда, бағишлар эдим сенга шеър,\nУлуғлар эдим-ку, етгунича сўз,\nЛек сўзга фарқи йўқ—осмонми ё ер,\nСўзга фарқи йўқдир—ипакми ё бўз…\nЭнг гўзал шеъримни сенга бахшида\nэтган бўлмасмидим сўз—севги бўлса?\nАммо бу шеърларим девор нақшидай\nкўз-кўз бўлур эди, халққа мен ўлсам…\nМен эса, истамам бундай ёзмишни—\nЧурқ этиб очмасман оғиз сен ҳақда.\nЭнг гўзал шеъримни худо ёзмишдир\nкўксимга! Қолгани бариси сохта!\nЙўлда бахтга ташна бир аёл\nКелиб қолур сенга рўбарў,\nКўзларида мунгли бир хаёл—\nХаёлида пойинг ўпар у.\nУ сендаги бор-йўқ хислатни\nАзалдан билади … индамас!\nТан олмас у машъум қисматни\nАммо севгига ҳам ундамас!\nСевгиси ёввойи ўт мисол,\nҚуш мисол эркин ва эгасиз.\nГўёки, ишқ эмас, бу—тимсол,\nГўёки, туйғу йўқ (“нега сиз\nсевасиз?” демоқлик беўрин)…\nШундай бир ҳилқатдир бу аёл.\nМангу садоқатли бир чўри,\nШундайин безавол бир ҳаё,\nШай турар муҳаббат кўксида,\nКуз чоғи етилган мевадай.\nАсрайди севгисин ўксиган,\nНавжувон қиз эмас, бевадай…\nСенга келиб қолур рўбарў\nБахтга ташна шундай бир аёл…\nКўникиб улгурмадинг ҳали бу янги ҳолатга.\nЭнг муайян сезги—ҳароратсизлик.\nҲозир сен, мабодо, қабул қилишса,\nИштирокиюнлар (коммунистлар) фирқасига\nнамунали аъзо бўлардинг.\nУйинг тўла меҳмон,\nУйинг тўла Сўз,\nҳамдардлик билдиргани келишган улар:\nБири қари тутдай қадрдон, маъюс,\nБири бойўғлидай камгап, ҳурпайган,\nБири-чи, ғазабнок, омадсиз касдай,\nБирининг юзидан томади заҳар,\nАммо бари самимийдир,\nБари очиқ юз,\nҳатто шодлигини ҳам яширмайди баъзилари.\nСен ўз яқинларингни излайсан Сўзлар ичидан,\nМана, уларнинг қадрдон юзлари,\nУларнинг ярмидан кўпроғи—феълдир.\nСени “феълинг қурсин” деб койишганида,\nМана шу феълларни назарда тутишган, балки.\nСен ётибсан,“ҳиссиётга берилмай”,\nЯна неларнидир англата бошласайди,\nУларни айта туриб,\nКўкармоқ мумкин бўлсайди яна, совуқ ургандай\nЁки ёна бошласайдинг аввалгидай,\nСўзларни айта туриб,\nДунё ёруғ ёки қоронғу бўлиб кўринсайди кўзингга…\nМаъракага йиғилган Сўзларнинг бари\nБир пайтлар сенинг хизматингда бўлган,\nУлар бугун сени кўмар эканлар,\nЎша даврларни эслаётган бўлишса, ажабмас.\nБалки, нафрат билан,\nСен уларни бажаришга мажбур қилган\nҚора юмушлар ҳақида ўйлашаётгандир.\nЎз шеърингга дафн этишди сени,\nСен умр бўйи танлаган чўяндай сўзлар\nМақбара тошига айланди бугун.\nБу зилдай сўзларнинг остидан\nСен чиқа олмайсан ҳеч қачон.\nКарамнинг моҳияти пўстлоқдан иборат бўлгани каби\nСенинг моҳиятинг ҳам\nҲАҚҚОНИЙ ТУШ БЕР, ТАНГРИМ!\nТушларимда, тангрим, менга вужуд ато эт,\nТоки, тонгги туман каби кетмайин тарқаб.\nБу вужудда, токи, душман душманлигини,\nДўстлар эса, дўстлигини этсин намоён.\nБир вужуд бер менга, тангрим, босинқирасам,\nУятли бир вазнсизлик тарк этсин мени.\nМен заминни сезай зилдай пошнам остида,\nБаъзан эса, душманимнинг ғўладай бошин.\nАлаҳласам, менга тангрим, вужуд эт ато,\nТоки сезай унда қоним кўпиришини,\nЁвимга ҳам бир вужуд бер, эй, парвардигор,\nХанжар санчса, арзигулик муқим бир вужуд.\nКуздан-да ивирсиқроқ фасл йўқ.\nРусияга отланаётган мўл-кўл мевалар-у,\nСабзавотлардан Ажиб бир муваққатлик уфурар…\nКуз ивирсир экан,\nБарча меҳмондай сезади ўзини…\nБиронта ҳам мезбон йўқ.\nБу ерда ҳамма нарса мангу:\nОдамлар юзида тош қотган ифода ҳам—\nБИГИЗ ҚИЛМА КЎЛИНГНИ…\nУнга бигиз қилма қўлингни,\nТиконлар қадалган одамга\nЭнди бигиз уриб нетасан?\nСочларинг тўкилиб бир куни\nМанглайинг очилиб қолар саҳродай,\nШунда бу саҳрода адашиб кетар\nСен авайлаб юрган бир орзу…\n(Дарахт ҳақда ёзган шоирларга ҳазил)\nШирин табассумга лаблар очилсин,\nҚуёшнинг нурида очилсин ғунча,\nОчилсин минг сирли ҳар қандай тилсим,\nФақат очилмасин илдиз—ўлгунча.\nЭшиклар очилсин меҳмон кутсангиз,\nЧеҳрангиз очилсин ҳол сўрмоқ учун,\nБахтингиз очилсин, бахтни тутсангиз,\nФақат, очилмасин илдизнинг учи…\nПахталар очилсин, терайлик, майли,\nДеҳқоннинг бахтига очилсин ҳаво,\nМавсумлар очилсин—тоғ, лола сайли…\nИлдиз очилмасин, бунга йўқ даво.\nБАЪЗАН ТОМДАН ЧАККА ЎТГАНИ КАБИ…\nТомдан чакка ўтгани каби\nБир сукунат сизиб ўтар тепадан\nВа бу улугвор Сукунат\nбир зумга босиб юборар,\nШунда биз ҳайратдан ушлаймиз ёқа.\nЯхшиям, шоир девор эмас,\nБарча товушларни такрорлайдиган.\nЯхшиям, у баъзан орзу қилади.\nГоҳида ҳаётда учрамайдиган\nНоёб товушларни ўйлаб топади.\nАгар шоирнинг иши фақат\nАкс-садо қайтармоқдан иборат бўлса эди,\nАкс-садо билан у нуқул\nҲаётни акс эттирса эди девордай,\nЖарангдор оҳанглар эмас, унинг бўғзидан\nХирқираган товушлар чиқарди тинмай.\nТасаввуринг бунча қизиққон,\nАқлинг бунча шошма-шошардир!\nКимсалар кўп сенга қизиққан,\nКўнглинг эса, тўқсон яшардир.\nСаҳий кўкнинг сенга аталган\nБордир ахир бир сиқим ризқи.\nБироқ сенинг вужудинг толган,\nҚуриб қолган сендаги исқин.\nОртдан сени чорлар Истиқбол,\nКелажакда кутар Ўтмишинг.\nСенга тақдир кўҳна бир иқбол,\nИқбол билан зарра йўқ ишинг.\nУмр гўё ўтилган мактаб,\nЁзмиш эса, хатдир ёзилган.\nШеър тўқийсан йўқ нарса ҳақда,\nҲандақ ҳақда кўкда қазилган…\nҲАҚИҚАТ ШУНЧЛАР ОДДИЙ…\nҲақиқат шунчалар оддий-ки,\nАгар бор ҳақиқатни айтгудай бўлсанг,\nСенга ишонмайди ҳеч ким.\nШунчалар жўн-ки, бу ҳақиқат,\nБир чимдим ёлғон ҳам қўшмасанг,\nИшонмас одамлар ҳақиқатингга.\nБаҳор содда тушунтирар, гапирар лўнда,\nБоз устига қалдирғоч бор, у—моҳир тилмоч.\nБаҳор айтган таклифларга ноз қилмай кўн-да,\nМенга келиб, эй малагим, юрагингни оч!\nЯшилликка дадил қара, юмма кўзингни,\nРанглар сўйлар, осмон сўйлар, сўйлар дўнг-у, қир.\nАнқовликка солиб турма, эй гул, ўзингни,\nАсли баҳор билан, маккор, сенинг тилинг бир.\nДумалаб-думалаб мовий ўтлоқда\nҚуёш ёрилгудай бўлиб кулади,\nАтрофга кулгуси сачрайди унинг…\nҚабр тепасида турар экансан,\nҚуёшдан тескари бурасан юзинг\nВа чўнтагингдан чиқариб рўмол\nШошилмай, ҳафсала билан артасан\nМанглайингга сачраган кулгу юқларин.\nТиниб-тинчимаган бу дунёда,\nБутун ғазабин тўплаб,\nБор жон-жаҳди билан\nОсудаликка талпинаётган қалблар бор,\nСана ҳеч эсда йўқ, сана,\nБалки, мен кеча туғилдим…\nЁнимда жилмайиб турар Шохсанам –\nДемак, кеча эмас, билдим…\nАлифбони ўқир Сиёвуш,\nДемак, мен анча яшабман.\nХотирда уйғонар узоқ туш –\nБолалик – қуриган шабнам…\nСевгилим, сочларинг – қиров,\nКўзларинг хорғин, беҳол,\nУларда акс этар биров –\nНотаниш, мўйсафид бир чол…\n(Ҳалигидай мамлакатда ёзилган шеър)\nҲалигиларни кўриб қоладигандай –\nКўчаларда фаррош аёллар\nмашъум бир хабарни бекитган каби\nшоша-пиша йўқотар хазонларни\nодамлар кўзидан нарироқ…\n“Ранг кўр, ҳол сўр”, деганлар,\nҳол сўрмоқ истаги туғилар заьфарон ранглардан…\nБалки, кўнглинг бўшдир ортиқча,\nбалки, борлиқ сен тасаввур қилгандан кўра\nанча жўндир, анча оддийдир…\nбарг хам оғирлик қилар юракка…\nКўксини шукуҳга тўлдирар эди сояда ётганларнинг\nЁмғир ёғар экан,\nБорлиққа бир Ибо инади,\nЁмғирдан иборат тўрпарда ортидан\nБир сирли, бир жозиб кўринар атроф.\nОдамлар ва унга ўхшаш бошқа жонзотларнинг ҳам\nУлар камтарроқ кўринар ёмғир остида,\nБўйинлари бир оз букилган,\nДуми борларининг эса,\nДумлари ҳам қисилган –\nгўё самовий бир Ҳаё\nҳаммани қилгандай асир…\nЁмғирни ҳеч нарса билан,\nҲатто унинг ўзи билан ҳам боғлагинг келмас…\nКўлмаклар устидан сакраб – сакраб кетаётган анави одамни,\nОёғи остидаги кўлмаклардан ва\nУстидан қуяётган ёмғирлардан ҳоли тасаввур қилгинг келар;\nЁмғирсиз – букилган,\nКўлмакларсиз – сакраётган одамни тасаввур қилгинг келар…\nДунёнинг четига бўлса ҳам,\nКетаман”, деган эдинг,\nДунёнинг четида юрибмиз,\nСен сўзингнинг устидан чиқдинг, севгилим.\nМана, яшаяпмиз Дунё четида –\nДунёнинг четига кетган\nАсрлардир очилмаган қопқа сингари,\nҒижирлайди юрагимнинг кўҳна эшиги,\nХуш келибсан, қани, қўрқма, киргин ичкари,\nБу қабрмас, севгимизнинг томи, бешиги.\nСен чўчима, гарчи, бу ер бир оз қоронги,\nБир оз захдан жунжиксанг ҳам чида, жонгинам,\nБу овлоқда кўрмайсан сен юрганни санғиб,\nБир ҳужра-ки, инсонлардан ҳоли ва шинам.\nБу гўшага одам оёқ босмаган минбад,\nИлк қадам бу – сеникидир, муборак бўлсин,\nСен биласан, феьл-атворим менинг бир оз бад,\nШу сабабдан қўймаган қалб ким бўлса, бўлсин.\nЯна шуни сенга айтай, эй қоши қора,\nҚулоғингга шипшиб қўяй яна мен шуни,\nОдам оёқ босмагандир бу ерга, зеро,\nИстамадим унга Оёқ Босилишини…\nХоразм елимдай ёпишар руҳимга,\nБир хира пашшадай бузади роҳатим,\nМен бардош беролмай бу зайл зуғумга\nШеър айта бошлайман йўқотиб тоқатим.\nҚалбимни сўзлар-ла қўрийман пашшадан,\nРуҳимдан елимни артаман мажоз-ла,\nАммо бир нашъаванд қай йўсин нашъадан\nХалос бўла олар сўз ила, соз-ла?\nХоразм васваса, мен эса, бир восвос,\nКўзимнинг ўнгидан сурати кетмайди.\nМен денгиз тубига шўнғиган бир ғаввос,\nМенга ҳаво, яъний, Хоразм етмайди…\nҒуруримиз каттароқ ўзимиздан,\nСевгимиз буюкроқдир севгилимиздан,\nНафратимиз каттароқ душманимиздан,\nНафсимиз улканроқ иштаҳамиздан…\nЎлим қўрқувимиз эса,\nКаттарокдир ўлимнинг ўзидан.


Тўғриси, аввалига бажараётган машқларимга жило беролмай анча қийналганман. Мураббийларим ва ота-онамнинг кўмаги билан ўз устимда тинимсиз ишлайвердим. Биласизми, шунда юракдаги иштиёқ борган сари аланга олди ва тез орада сабоқдошларимдан қолишмай ҳаракатланадиган бўлдим.\nЎтган йиллар мобайнида спортнинг сеҳри, жозибаси бир зум мени тарк этмади. Мудом дилимга чўғ солиб, муваффақиятлар сари илҳомлантириб турди. Шунда англадимки, спорт — бахтим экан. Ана шу иқбол сурурини 2010 йили бадиий гимнастика бўйича мамлакат чемпионатида биринчи ўринни эгаллаганимда ҳамда 2011 йилда “Биллур капалаклар”, кейинги йил “Happy caravan” халқаро турнирларида муваффақиятли қатнашганимда янада теран ҳис этдим.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « «Ёшлар кўли» эпкинлари\tОқибатли одамлар орасида »


Хитойлик аёл ўғли туғилгандан олти кун ўтиб эгизак қизларни дунёга келтирди\n13:42 / 02.03.2017\nХитойнинг Хэбэй вилоятида истиқомат қилувчи аёл ўғли туғилгандан олти кун ўтиб эгизак қизларини дунёга келтирди. Бу ҳақда China News Service агентлиги хабар тарқатди.\nҲодиса Ичан шаҳрида рўй берган. Аёлнинг маълум қилишича, 2012 йилда турмушга чиққан, бироқ турмуш ўртоғи билан фарзандлари бўлмаган. 2016 йилнинг августида у Ухань шаҳрида даволаниш жараёнидан ўтди ҳамда учта болага ҳомиладор бўлди.\nХабар қилинишича, у 21 февраль куни оғирлиги 1,44 килограмм бўлган ўғил фарзандини дунё келтирган, бироқ тўлғоқ жараёни тўхтаб қолган. Унинг акушери эса ҳомиладорликни давом эттириш ҳақида қарор қабул қилди. Душанба, 27 февраль куни у эгизак қизчаларни дунёга келтирди.\n"Мен фарзанд ҳақида орзу қилардим. Энди учта болам бор, ҳамда мен нима қилишни билмаяпман", - дея болаларнинг онаси сўзларини келтирган агентлик.\nАйни пайтда болалар жонлантириш бўлимида. Акушернинг сўзларига кўра, бу унинг 20 йиллик фаолиятидаги биринчи шундай ҳолатдир.


Жеррард АПЛ шуҳрат залига киритилган 7-футболчига айланди\n«Ливерпуль» собиқ футболчиси, ҳозирда «Рейнжерс» бош мураббийи сифатида фаолият юритаётган Стивен Жеррард АПЛ шуҳрат залига киритилди.\nАнглиялик яримҳимоячи 17 ёшидан «Ливерпуль» сафида фаолият бошлаб, АПЛ доирасида 504 ўйинда майдонга тушиб, 120та гол ва 92та ассистга муаллифлик қилган.\nСтивен Англия чемпионатида 6 марта ойнинг энг яхши футболчиси деб топилган. У «Ливерпуль» сафида 6 марта Англияда соврин ютган, бироқ АПЛ ғолиблигини қўлга кирита олмаган.\nМаълумот учун, 40 ёшли футболчи АПЛ шуҳрат залига киритилган 7-футболчига айланди. Бунгача Алан Ширер, Тьерри Анри, Эрик Кантона, Рой Кин, Фрэнк Лэмпард ва Деннис Бергкамп сингари ўйинчилар бундай шарафга муносиб кўрилгандилар.


Cана : 08-03-2018 / Янгиликлар, Технология / кўрилди: 284\nMWC 2018 кўргазмасида ҳатто флагман смартфонларисиз ҳам барчани ажаблантирган Samsung, Sony, Asus ва бир неча хитой компаниялари ажралиб турди. "Лайфхакер" MWC 2018'нинг энг яхши 8 гаджети ҳақидаги маълумотлари билан бўлишди.\nSamsung Galaxy S9 ва S9+\nMWC 2018'да энг яхши анонс Galaxy S9 сериясининг қайта ишланган флагманларини намойиш қилган Samsung бўлди. Қурилмалар аввалгидек икки ўлчамдаги бир модель сифатида тақдим этилади, бироқ энди улар фақат ўлчамлари ва аккумуляторлари билан эмас, балки камералари билан ҳам ажралиб туради. Айнан камера янги қурилмаларнинг асосий хусусиятларидан бири сифатида баҳоланди.\nGalaxy S9 ва S9+ смартфонлари f/1,5'дан f/2,4'гача ўзгарувчан диафрагмали 12 мегапикселли асосий сенсорга эга бўлди. Бундай хусусият турли ёруғликдаги шароитларга - у хоҳ қоронғулик бўладими ёки ёрқин қуёшли кунми - яхшироқ мослашиш имконини беради. Камера сониясига 60 кадрни ўз ичига олган 4К-видео ёзишга ҳамда 960 кадрда ўта секинлаштирилган 720р-роликлар олишга қодир.\nSamsung ҳам Apple изидан бориб, катта диагоналли фаблетни яна қўшимча асосий камера билан бойитишга қарор қилди. У икки карра оптик зум ва орқа фонни сифатли хиралаштириш имконини тақдим этади, портрет съёмкани хуш кўрувчиларнинг бари бу имкониятни муносиб баҳолайди.\nXperia XZ2'га узоқ кутилган янги қурилма дея таъриф бериш мумкин, зеро бу сўнгги бир неча йилдаги ҳақиқатда янгича дизайнга эга илк Sony флагманидир. Ишлаб чиқарувчи нафақат анъанавий шаблондан узоқлашишнинг уддасидан чиққан, балки смартфоннинг рақиб қурилмаларга ўхшамаслигини ҳам таъминлаган.\nЯнги дизайнга ўтиш 18 : 9 форматдаги янги экранларга ўтиш билан бир вақтда содир бўлди. Xperia XZ2 - замонавий, ўзига хос услуб ва рақобатбардош хусусиятларга эга смартфон. У Snapdragon 845 процессори, ажойиб HDR-дисплей ва Dynamic Vibration System (DVS) технологияли барча параметрлар бўйича талабга жавоб берувчи товуш тизимига эга. Мазкур технология фильм ва ўйинларда рўй бераётган ҳодисаларни янада яхшироқ ҳис қилишга ёрдам беради.\nФлагман 19 Мп'ли камера билан таъминланган. Унинг асосий фишкаси — сониясига 960 кадрда секинлаштирилган 1080p-видео ёзиш имкони мавжудлигида. Ҳатто Galaxy S9'да ҳам бундай роликлар нисбатан пастроқ сифатда (720p) ёзилади.\nЯнги Huawei флагманлари кўргазмада намойиш қилинмади, бироқ ишлаб чиқарувчи уларсиз ҳам эътибор жалб қилишга муваффақ бўлди. Компаниянинг асосий янгилиги MateBook X Pro ультрабуки бўлди. Бу 450 нит ёрқинликка эга, 3 000 × 2 000 пикселли ва энг қизиғи, максимал тор рамкали 14 дюйм экран эгасидир.\nДисплей устида ёки остида веб-камерани ўрнатиш учун жой топилмади, шунинг учун ишлаб чиқарувчи уни клавиатура устки қаватининг махсус клавишига жойлади.\nIntel Core i5/i7 чипи ва NVIDIA MX150 графикали кучли хусусиятларга қарамай, 1,33 кг вазнли корпус қалинлиги - атиги 14,6 мм. Қурилма тўлиқ ҳажмли USB 3.0, одатий USB Type-C ва ҳатто Thunderbolt 3'ни қўллаб-қувватловчи USB Type-C'га эга.\nNokia ўзининг 8110 4G қурилмасини чиқариб, афсонавий уяли телефонларни қайта тиклаш анъанасини давом эттирди. Бу шакли ва сариқ ранги туфайли "банан" номини олган 90-йиллардаги машҳур телефоннинг янгиланган варианти. Оригинал телефон "Матрица" фильми орқали кўпчиликка яхши таниш.\nАввалги телефондан нафақат шакл, балки слайдер-панель ҳам "мерос" қилиб олинган. Телефон таниқли ижтимоий тармоқларга кириш имконини берувчи иловалар тўплами ва бир неча Google сервислари билан тақдим этилган. 4G ва Wi-Fi'ни қўллаши ундан Wi-Fi-роутер сифатида фойдаланиш имконини беради.\nNokia MWC кўргазмасига жами 5 қурилма олиб келди, уларнинг орасида Nokia 8 Sirocco флагмани ҳам бор эди, бироқ ўрта тоифали Nokia 7 Plus модели ҳам катта эътиборга лойиқ. Бу смартфонга баъзи Ғарб журналистлари Pixel 2 XL'нинг тежамкор варианти дея таъриф беришди, чунки қурилмалар олд томондан ўхшаш ва иккиси ҳам Android операцион тизимида ишлайди.\nNokia 7 Plus смартфони Android One оиласига мансуб, бу эса унинг асосий янгиланишларни биринчилар қаторида қабул қилишини билдиради. Смартфон 18 : 9 томонлар нисбатига эга 6 дюймли дисплей ва тор ҳошиялар, кучли Qualcomm Snapdragon 660 процессори, 4 Гб оператив хотира ва 3 800 мА·с аккумулятор билан жиҳозланган.\nСмартфоннинг асосий хусусиятларидан бири ZEISS оптикали 12 + 13 Мп'ли асосий камера бўлди. Иккинчи сенсор сифатни сақлаб қолувчи оптик зумга мўлжалланган. Селфи учун ZEISS линзали 16 мегапикселли камера масъул.\nAsus ZenFone 5 ва 5z\nAsus'нинг бу икки смартфони турли процессор ва хотира ҳажмига эга бўлди, бироқ улар дизайн, ўлчамлар ва бошқа хусусиятлари бўйича ўхшаш. Иккиси ҳам iPhone X'дан илҳомланиб яратилган ва ишлаб чиқарувчи буни яширишга ҳам уринаётгани йўқ. Apple флгаманига ўхшашлик нафақат дисплейнинг ноанъанавий кўринишида, балки корпуснинг орқа панели жиҳозланишида ҳам намоён бўлган.\nҲар икки смартфон камераси 12 Мп (f/1,8)ли Sony IMX363 сенсори ва кенг бурчакли съёмка (120°) учун қўшимча 8 Мп объективни ўзига жамлаган. 8 мегапикселли фронтал камера ёрдамида Apple анимодзисига ўхшаш анимациялаштирилган ZeniMoji олиш мумкин.\n2018 йилнинг тўлақонли флагмани ZenFone 5z топ қурилмаси Snapdragon 845 чипи билан таъминланган бўлиб, у қатор рақибларига нисбатан ҳамёнбоп. У Европада 479 еврога баҳоланади.\nИнновацион ишланмалар бўйича Vivo компанияси бутун сайёрадан олдинда бўлишга ҳаракат қилади. MWC'да намойиш қилинган APEX смартфони бунга яққол мисолдир. Бу серияли модель эмас, бор-йўғи яқин келажак смартфонлари қандай бўлишини намойиш қилувчи прототипдир.\nVivo APEX'нинг асосий хусусиятларидан бири фронтал панелнинг 98 фоизини эгалловчи экран бўлди. Бундай кўрсаткич уни смартфонлар орасидаги энг ҳошиясизи деб аташ имконини беради. 8 Мп'ли селфи-камерани юқори бурчакка яширишга тўғри келди - у фаоллаштирилганда перископга ўхшаб чиқиб келади.\nОдатий динамикдан ҳам воз кечишга тўғри келди, у тўғридан-тўғри дисплейнинг резонансли шишасига интеграция қилинган. Шунингдек экранга жойланган бармоқ излари сканерини ҳам алоҳида қайд этиш жоиз - бошқа смартфонлардан фарқли ўлароқ, бармоқни экраннинг исталган жойига қўйишингиз мумкин.\nZTE MWC'да баъзи нуфузли ресурслар вакиллари энг яхши ҳамёнбоп смартфонлардан бири деб атаган Blade V9 қурилмасини намойиш қилди. Бу асосан Android'нинг "тоза версияси" туфайлидир, бироқ бошқа мамлакатларга айнан қандай версияси келиши ҳозирча номаълум.\nҚандай бўлмасин, техник хусусиятлар ўхшашдир. Смартфон томонлар нисбати 18 : 9 бўлган 5,7 дюймли экран, Qualcomm Snapdragon 450 процессори, NFC модули ҳамда ўз тоифаси учун сифатли ҳисобланган камерага эга бўлди.\nАсосий иккиламчи модуль олти линза ва f/1,8 апертурали 16 Мп'ли сенсор билан таъминланди. У фонни тўғри хиралаштириш учун қўшимча 5 Мп билан тўлдирилади. Олд томонида - 13 Мп'ли селфи-камера. Смартфон корпуси шишали бўлиб, баъзи рангларда ёруғликда товаланади.