ГАРДАСИЛ – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар ГАРДАСИЛ\nОдам папилломаси вирусига қарши квадривалент (6, 11, 16, 18 турлари)\nДори шакли: мушак ичига юбориш учун суспензия.\nОдам папилломаси вирусига (ОПВ) қарши квадривалент вакцина 6, 11, 16 ва 18 турлари ОПВ рекомбинант асосий капсидли оқсилининг (L1) юқори даражада тозаланган вирусга ўхшаш заррачалари аралашмасидан тайёрланган мушак ичига юбориш учун стерил суспензиясидан иборат. L1 оқсиллар рекомбинант Saccharomyces cerevisiae CANADE 3C-5 (Штамм 1895) да алоҳида ферментацияланиш йўли билан ҳосил қилинади ва ўз-ўзини йиғиш йўли билан юқори даражада тозаланган вирусга ўхшаш заррачаларни ҳосил қилади. Юқори даражада тозаланган вирусга ўхшаш заррачалар ҳар бир тур учун тозаланади ва алюминий сақловчи адъювантда (алюминий сульфатининг аморф гидроксифосфати) адсорбция қилинади.\nФаол моддалар: одам папилломаси вирусининг L1 оқсили қуйидаги миқдорларда: 6-тур (20 мкг), 11-тур (40 мкг), 16-тур (40 мкг), 18-тур (20 мкг).\nЁрдамчи моддалар: адъюванти алюминий сульфатининг аморф гидроксифосфати кўринишида алюминий – 225 мкг, натрий хлориди – 9,56 мг, L-гистидин – 0,78 мг,\nполисорбат 80 – 50 мкг, натрий борати – 35 мкг, инъекция учун сув 0,5 мл гача.\nВакцина консервантлар ёки антибиотиклар сақламайди.\nТаърифи: оқ рангли, тиниқ бўлмаган суспензия.\nФармакотерапевтик гуруҳи: Вирусларга қарши вакциналар. Одам папилломаси вирусига қарши квадривалент рекомбинант вакцина (6, 11, 16, 18 турлари)\nАТС коди: J07BM01\nГАРДАСИЛ вакцинаси – 6, 11, 16 ва 18 турлари ОПВ рекомбинант асосий капсидли оқсилининг (L1) юқори даражада тозаланган вирусга ўхшаш заррачалари аралашмасидан тайёрланган адъювант, ноинфекцион, рекомбинант, квадривалент вакцинадир. Юқори даражада тозаланган вирусларга ўхшаш заррачалар вирус ДНК сақламайди, шунинг учун улар ҳужайраларни инфекцияламайди, кўпайиш қобилиятига эга эмас ва касаллик чақирмайди. ОПВ фақат одамни инфекциялайди, бироқ ҳайвонларда ўтказилган шунга ўхшаш папилломавируслари бўйича экспериментал тадқиқотлар ВВЧ L1 VLP ли вакциналарнинг самарадорлиги гуморал иммун жавобнинг ривожланиши орқали бўлишидан далолат беради.\nОПВ 16 ва ОПВ 18 бачадон бўйни ракининг тахминан 70% ҳолларида; in situ (AIS) аденокарциноманинг 80% ҳолларига; юқори даражали цервикал ички эпителиал (CIN 2/3) дисплазиянинг 45–70% ҳолларига; паст даражали цервикал ички эпителиал дисплазиянинг (CIN 1) 25% ҳолатларига; вульва (VIN 2/3) ва қин (VaIN 2/3) ОПВ билан боғлиқ бўлган юқори даражали цервикал ички эпителиал дисплазиянинг тахминан 70% ҳолларига учун жавобгар ҳисобланади. ОПВ 6 ва ОПВ 11 генитал кондиломаларнинг тахминан 90% ҳолларига ва паст даражали цервикал ички эпителиал дисплазиянинг (CIN 1) 10% ҳоллари учун жавобгар ҳисобланади. CIN 3 ва AIS бачадон бўйни инвазив ракининг бевосита (тўғридан-тўғри) ўтмишдоши ҳисобланади. “Қўлланилиши” бўлимидаги “рак олди генитал шикастланишлар” атамаси термини юқори даражали цервикал ички эпителиал дисплазия (CIN 2/3), вульванинг юқори даражали ички эпителиал дисплазияси (VIN 2/3) ва қиннинг юқори даражали ички эпителиал дисплазиясига (VaIN 2/3) мос келади.\nВакцинани қўллаш учун кўрсатмалар ГАРДАСИЛ вакцинасини 16 ёшдан 45 ёшгача бўлган аёллар ва 16 ёшдан 26 ёшгача бўлган эркакларда самарадорлигининг намойиш қилинишига ва ГАРДАСИЛ вакцинасининг болалар ва 9 ёшдан 15 ёшгача бўлган ўсмирларда иммуногенликни намойиш қилинганлигига асосланган.\nГАРДАСИЛ вакцинаси қуйидагиларни олдини олиш мақсадида 9 ёшдан катта шахсларда қўллаш учун мўлжалланган:\n– рак олди генитал шикастланишлар (бачадон бўйни, вульва ва қин) ва ОПВ нинг маълум онкоген турлари чақирган бачадон бўйни раки;\n– ОПВ нинг маълум турлари чақирган генитал кондиломалар (condiloma acuminata) да қўлланади.\nГАРДАСИЛ вакцинасини расмий тавсияларга мувофиқ қўллаш керак.\n9 ёшдан 13 ёшгача бўлган пациентлар\nГардасилни 2 дозалик схемага (0 ва 6 ойларда 0,5 мл) мувофиқ қўллаш мумкин.\nАгар вакцинасининг иккинчи дозаси биринчи дозадан 6 ойдан камроқ вақт ўтгандан сўнг қўлланган бўлса, учинчи доза ҳам албатта қўлланилиши керак.\nМуқобил равишда ГАРДАСИЛни 3 дозали схема (0, 2, 6 ойларда 0,5 мл) бўйича ҳам қўллаш мумкин. Иккинчи доза биринчи дозадан камида бир ой ўтгач юборилади, учинчи доза эса иккинчи доза юборилгандан камида 3 ой ўтгач юборилади. Уччала дозаларнинг барчаси 1 йил давомида юборилиши керак.\n14 ёшли ва ундан катта пациентлар\nГардасилни 3 дозалик схемага (0, 2, 6 ойларда 0,5 мл) мувофиқ қўллаш керак.\nИккинчи доза биринчи дозадан камида бир ой ўтгач юборилади, учинчи доза эса иккинчи доза юборилгандан камида 3 ой ўтгач юборилади. Уччала дозаларнинг барчаси 1 йил давомида юборилиши керак.\nГАРДАСИЛдан фойдаланиш расмий тавсияларга мувофиқ ўтказилиши керак.\n9 ёшдан кичик болаларда ГАРДАСИЛнинг хавфсизлиги ва самарадорлиги ўрганилмаган. Маълумотлар мавжуд эмас (“Фармакологик хусусиятлари” бўлимига қаранг).\nГАРДАСИЛ вакцинасининг биринчи дозасини қабул қилган шахслар ГАРДАСИЛ препарати билан вакциналаш курсини якунлашлари тавсия қилинади.\nБирламчи вакцинациядан кейин узоқ муддатларда вакцинани қўшимча юбориш зарурияти аниқланмаган.\nҚўллаш усули. Вакцинани мушак ичига инъекция йўли билан юбориш керак. Елканинг дельтасимон мушаги ёки соннинг юқори қисмининг олд латерал соҳаси юбориш учун афзал ҳисобланади.\nГАРДАСИЛни вена ичига юбориш мумкин эмас. Тери остига ва тери ичига юбориш ўрганилмаган. Юборишнинг бундай усуллари тавсия қилинмайди.\nАввалдан тўлдирилган шприцни қўллаш. Ҳар бир қўллаш олдидан яхшилаб силкитиш керак. Игна бириктирилади: у шприцга маҳкамланмагунича соат стрелкаси бўйича буралади. Тўлиқ дозани стандарт протоколга мувофиқ юбориш керак.\nҚўллаш олдидан парентерал дори воситаларини механик аралашмалар борлиги ва рангининг ўзгариши кўз билан текшириш керак. Механик аралашмалар бўлганида ёки ранги ўзгарганида вакцинани ташлаб юбориш керак. Ҳар қандай ишлатилмаган маҳсулотни ёки ўрамни маҳаллий талабларга мувофиқ утилизация қилиш керак.\n7 клиник тадқиқотларда (6 плацебо назоратланган) иштирокчиларга тадқиқотга қатнашиш учун рўйхатга олиш куни ва кейинчалик – тахминан 2 ва 6 ойдан кейин ГАРДАСИЛ вакцинаси ёки плацебо юборилган. Бир неча иштирокчи (0,2%) ножўя реакцияларнинг пайдо бўлиши сабабли тадқиқотда иштирок этишни тўхтатдилар. Барча синалаётганлар популяциясида (6 тадқиқотлар) ёки олдиндан белгиланган бир кичик гуруҳда (бир тадқиқот) хавфсизлик, ГАРДАСИЛ вакцинаси ёки плацебони ҳар бир инъекциясидан кейин 14 кун давомида ўтказилган вакцинация карточкасидаги кузатув ёзувлари бўйича баҳоланди. Вакцинация карточкаси бўйича кузатилган иштирокчилардан 10088 киши ГАРДАСИЛ (6995 таси 9-45 ёшдаги қизлар ва аёллар, 3093 таси тадқиқотга рўйхатга олиш вақтида 9-26 ёш бўлган ўғил болалар ва эркаклар) ва 7995 киши (5692 таси қизлар ва аёллар ҳамда 2303 таси ўғил болалар ва эркаклар) плацебо қабул қилганлар.\nЭнг кўп кузатилган ножўя реакциялар инъекция жойидаги ножўя реакциялар (вакцинация учун шифокорга ҳар қандай ташрифдан кейин 5 кун давомида вакцинация қабул қилганлар 77,1%), бош оғриғи (вакцинация қабул қилганларнинг 16,6%) бўлган. Бу ножўя реакциялар кучсиз ёки ўртача даражали оғирликда бўлган.\nНожўя реакцияларнинг жадвал кўринишидаги шарҳи\n1-жадвалда вакцинани юбориш билан боғлиқ бўлган, тез-тезлиги плацебо қабул қилган шахслардагига қараганда 1% дан кўпроқ тез-тезликка эга бўлган ножўя реакциялар келтирилган. У тез-тезлиги ва аъзолар тизими синфлари бўйича санаб ўтилган: жуда тез-тез (≥1/10); тез-тез (≥1/100, <1/10); тез-тез эмас (≥1/1000, <1/100); кам ҳолларда (≥1/10000, <1/1000); жуда кам ҳоларда (<1/10000).\n1-жадвалга шунингдек бутун дунёда ГАРДАСИЛ вакцинасини постмаркетинг қўллаш вақтида спонтан хабар берилган қўшимча ножўя реакциялар ҳам киритилган. Бу кўринишлар ихтиёрий равишда хабар қилинганлиги туфайли, уларнинг тез-тезлигини тўғри баҳолаш ёки вакцинанинг таъсири сабаби билан боғлиқлигини аниқлаш мумкин эмас. Шундай қилиб, бундай ножўя реакциялар тез-тезлиги “номаълум” сифатида таснифланди.\nКлиник тадқиқотларда ва постмаркетинг кузатув натижалари бўйича ГАРДАСИЛ вакцинаси қўлланганида кузатилган ножўя кўринишлар.\nАъзолар тизими синфи Тез-тезлиги Ножўя кўринишлар\nИнфекциялар ва инвазиялар Номаълум Инъекция жойидаги целлюлит*\nҚон ва лимфатик тизими томонидан бузилишлар Номаълум Идиопатик тромбоцитопеник пурпура*, лимфаденопатия*\nИммун тизими томонидан бузилишлар Номаълум Ўта юқори сезувчанлик реакциялари, шу жумладан анафилактик/анафилактоид реакциялар*\nНерв тизими томонидан бузилишлар Жуда тез-тез Бош оғриғи\nНомаълум Бош айланиши1 *, Гийен – Барре синдроми*, баъзида тонико-клоник тиришишлари билан синкопе*\nМеъда-ичак йўллари томонидан бузилишлари Тез-тез Кўнгил айниши\nТаянч-ҳаракат тизими ва бириктирувчи тўқима томонидан бузилишлар Тез-тез Қўл оёқлардаги оғриқ\nНомаълум Артралгия*, миалгия*\nУмумий бузилишлар ва қўллаш соҳасидаги ҳолат Жуда тез-тез Инъекция жойида: эритема, оғриқ, шиш\nТез-тез Ҳароратни ошиши\nИнъекция жойида: гематома, қичишиш\nНомаълум Астения*, этни увишиши*, толиқиш*, лоҳаслик*\n* постмаркетинг даврдаги ножўя кўринишлар (бор бўлган маълумотлар бўйича тез-тезлигини аниқлаб бўлмайди).\n1 Клиник тадқиқотларни ўтказиш вақтида аёлларда тез-тез қайд қилинадиган ножўя реакциялар сифатида бош айланиши ҳақида хабар қилинган. Эркаклар орасида бош айланиши тез-тезлиги плацебо қабул қилган шахслардагидан юқори бўлмаган.\nБундан ташқари, клиник тадқиқотларда шифокор-тадқиқотчи томонидан вакцина ёки плацебо билан боғлиқ сифатида баҳолаган қуйидаги ножўя реакциялар 1% дан камроқ кузатилган.\nНафас тизими, кўкрак қафаси ва кўкс оралиғи аъзолари томонидан бузилишлар: жуда кам ҳолларда – бронхоспазм.\nТери ва тери ости клетчаткаси томонидан бузилишлар: кам ҳолларда – эшакеми.\nГАРДАСИЛ гуруҳида эшакемининг тўққизта холати (0,06%) ва адъювант сақловчи плацебо гуруҳида 20 та шундай холат (0,15%) ҳақида хабар қилинган.\nХавфсизликни ўрганиш бўйича клиник тадқиқотларда синалаётганлар, кузатув даврида пайдо бўлган ҳар қандай янги пайдо бўлган касалликлар хақида хабар қилганлар. ГАРДАСИЛ қабул қилган 15 706 та пациентлар ва плацебо қабул қилган 13 617 та шахслар орасида 39 та носпецифик артрит/артопатия – 24 та ГАРДАСИЛ гуруҳида ва 15 та плацебо гуруҳида хабар қилинган.\n11 ёшдан 17 ёшгача бўлган эркак ва аёл жинсга мансуб 843 та соғлом ўсмирлар орасида ўтказилган клиник тадқиқотда ГАРДАСИЛ вакцинасининг биринчи дозаси дифтерия, қоқшол, кўкйўтал [ҳужайрасиз компонент] ва полиомелитга [фаолсизлантирилган] қарши мажмуавий такрорий вакцина билан бирга қўлланилганидан кейин инъекция жойида кўп миқдордаги ҳолларда шишлар ва вакцина бирга қўлланилгандан кейинги бош оғриғи хақида хабар қилинган. Кузатилган фарқ < 10% ни ташкил қилган, синалаётганларнинг кўпчилигида ножўя кўринишлар кучсиз ёки ўртача даражали оғирликда бўлган.\nТаъсир этувчи моддалар ёки препаратнинг ҳар қандай бошқа компонентларига юқори сезувчанлик.\nГАРДАСИЛ вакцинасининг бир дозасини қабул қилган шахсларда юқори сезувчанлик симптомлари ривожланганида ГАРДАСИЛ вакцинасининг кейинги дозасини юбориш мумкин эмас.\nАгар пациентда ўткир оғир даражали иситма касаллиги аниқланса, ГАРДАСИЛ вакцинасини юборишни кечиктириш лозим. Шу билан бирга, енгил инфекциянинг мавжудлиги ёки тана ҳароратининг бироз кўтарилиши вакцинацияни қўллаш мумкин бўлмаган ҳолат ҳисобланмайди.\nБарча клиник тадқиқотларда вакцинанинг биринчи дозасини қабул қилишгача 6 ой давомида иммуноглобулин ёки қон маҳсулотларини қабул қилган шахслар иштирок этишмаган.\nБошқа вакциналар билан бирга қўллаш\nГАРДАСИЛ вакцинасини (тананинг турли соҳаларига инъекцион вакциналар учун) В гепатитига (рекомбинант) қарши вакцина билан бир вақтда юбориш ОПВ турларига иммун жавобга салбий таъсир кўрсатмаган. Серопротекцияси кўрсаткичлари (антителаларнинг В гепатити вирусига >10 мХБ/мл антителаларни серопротектив даражасига етган беморлар улуши) вакцина таъсирида ўзгармаган (бир вақтдаги вакцинацияда 96,5% ва фақат В гепатитига қарши вакцина билан вакцинация 97,5%). В гепатити вирусига антителаларнинг нисбатан ўртача геометрик титрлари бирга юборилганда паст бўлган, бунда ушбу кузатувнинг клиник қиймати аниқланмаган.\nГАРДАСИЛни ҳар қандай вакциналар ҳар қандай компонентлар антителаларнинг жавобига жиддий таъсирсиз дифтерия (d) ва кўк йўталли [ҳужайрасиз] (ap) ва/ёки полиомиелитли [фаолсизлантирилмаган] (IPV) компонентли (dTap, dT-IPV, dTap-IPV вакциналари) қоқшолга (T) қарши мажмуавий такрорий вакцина билан бирга юбориш мумкин. Шунга қарамасдан, бир вақтда бир нечта вакциналарни қабул қилган гуруҳда ОПВ га антителоларнинг ўртача геометрик титрларининг пасайишга мойиллиги аниқланган. Бу кузатувнинг клиник аҳамияти аниқланмаган. Ушбу маълумотлар dTap-IPV вакцинаси ва ГАРДАСИЛ нинг биринчи дозаси бир вақтда қўлланган клиник тадқиқотда олинган (Ножўя таъсирлари бўлимига қаранг).\nГАРДАСИЛ вакцинасини юқорида кўрсатилган вакциналардан ташқари бошқа вакциналар билан бир вақтда қўллаш ўрганилмаган.\nКлиник тадқиқотлар вақтида ГАРДАСИЛ юборилган 16-26 ёшли аёлларнинг 57,5% ва 24-45 ёшли аёлларнинг 31,2% вакцинация даврида гормонал контрацептивлардан фойдаланганлар. Гормонал контрацептивларнинг қўллаш ГАРДАСИЛ вакцинасига иммун жавобга таъсир кўрсатмаган.\nВакцинация бўйича масалани ҳал қилишда аввалги ОПВ билан зарарланиш хавфли ва вакцинациядан потенциал фойдани солиштириш керак.\nҲар қандай инъекция қилинадиган вакцинани юборишдаги бўлгани каби вакцинани юбориш ҳолларида ривожланадиган анафилактик реакция ҳолларда керакли бўлган дори воситалари доимо тайёр бўлиши керак.\nҲушдан кетиш (ҳушини йўқотиш) айниқса ўсмирлар ва ёши катталарда ҳар қандай вакцинациядан кейин пайдо бўлиши мумкин. Баъзи ҳолларда йиқилиш ва/ёки тонико/клоник ҳаракатлар билан бирга кечувчи ҳушдан кетиш ҳоллари ГАРДАСИЛ препарати билан вакцинадан кейин кузатилган (Ножўя таъсирлари бўлимига қаранг). Шунинг учун ГАРДАСИЛ вакцинаси юборилгандан кейин вакциналанганларнинг ҳолатини тахминан 15 минутга яқин кузатиш керак.\nБошқа ҳар қандай вакцина каби, ГАРДАСИЛ билан вакцинация барча вакцина қабул қилганларда ҳам ҳимояни таъминламайди. ГАРДАСИЛ фақат 6, 11, 16 ва 18 турдаги ОПВ чақирган касалликлардан ва ОПВ ни айрим турлари чақирган касалликлардан чекланган даражада ҳимоя қилади.\nШунинг учун жинсий йўл билан юқадиган касалликларга қарши тегишли эҳтиёткорлик чораларини кўриш лозим.\nГАРДАСИЛ вакцинаси фақат касалликнинг олдини олиш учун мўлжалланган ва ОПВ чақирган фаол инфекцияларнинг кечишига ёки ривожланган клиник касалликка таъсир кўрсатмайди. ГАРДАСИЛ вакцинаси терапевтик самара намойиш қилмаган. Шунинг учун вакцина бачадон бўйни раки, бачадон бўйнини, вульванинг диспластик касалликларини, юқори даражадаги қин ёки генитал кондиломларни даволаш учун мўлжалланмаган. У, шунингдек ОПВ чақирган бошқа ривожланган шикастланиш касалликларнинг кучайишини олдини олиш учун ҳам мўлжалланмаган.\nГАРДАСИЛ вакцинация вақтида ушбу тур ОПВ билан инфекцияланган шахсларда ОПВ вакцина тури чақирган шикастланишларнинг ривожланишини олдини олмайди (Фармакологик хусусиятлари бўлимига қаранг).\nКатта аёлларда ГАРДАСИЛ вакцинасини қўллашда турли географик минтақаларда ОПВ турларининг тарқалишидаги фарқларни ҳисобга олиш лозим.\nВакцинация бачадон бўйнини оддий скринингли тадқиқот ўтказилиши ўрнини босмайди. 100% самарали вакциналар мавжуд бўлмаганлиги учун ГАРДАСИЛ ҳам барча ОПВ турларига қарши ёки ОПВ чақирган мавжуд инфекцияларга қарши ҳимояни таъминламайди, бачадон бўйнини оддий скринингли кўрик ўта муҳим ва у маҳаллий тавсияларга мувофиқ ўтказилиши керак.\nОдам иммун танқислиги вируси (ОИТВ) билан инфекцияланган 7 ёшдан 12 ёшгача бўлган шахсларда вакцинанинг хавфсизлиги ва иммуногенлиги баҳоланган (Фармакологик хусусиятлари бўлимига қаранг).\nИммунодепрессантларни қўллаш, генетик нуқсон ва бошқа сабаблар оқибатида иммун тизими реактивлиги бузилган шахсларда, вакцинага реакция бўлмаслиги мумкин.\nТромбоцитопения ва қон ивишини ҳар қандай бузилишлари бўлган шахсларга ГАРДАСИЛ вакцинасини эҳтиёткорлик билан юбориш керак, чунки мушак ичига юборилганидан кейин бундай пациентларда қон кетиши ривожланиши мумкин.\nҲимоянинг давомийлиги ҳозирги вақтгача номаълум. Ҳимоялаш самарадорлигини сақланиши 3 та дозадан иборат серия тугаганидан кейин 4,5 йил давомида кузатилган. Ҳозирги вақтда кузатувнинг узоқроқ муддати билан тадқиқотлар давом эттирилмоқда.\nГАРДАСИЛ вакцинасини ОПВ га қарши бошқа вакциналар билан ўзаро алмаштириш мумкинлигини тасдиқловчи хавфсизлик, иммуногенлик ва самарадорлик бўйича маълумотлар мавжуд эмас.\nВакцинани ҳомиладор аёлларда қўллаш бўйича махсус тадқиқотлар ўтказилмаган. 3 819 аёллар (вакцина n=1 894, плацебо n=1 925) иштирокида ўтказилган клиник тадқиқотларда камида бир ҳомиладорлик ҳолати хақида хабар қилинган. ГАРДАСИЛ қабул қилган ва плацебо қабул қилган синалаётганларда туғма аномалияларнинг турлари ёки нохуш оқибатли ҳомиладорлик улуши бўйича аҳамиятли фарқлар бўлмаган. Ҳомиладор аёллар (препарат таъсирига дучор бўлган 1000 тадан ортиқ ҳолат) бўйича бу маълумотлар туғма патологиялар, ҳомила ва янги туғилган чақалоқ учун токсикликнинг йўқлигини кўрсатди.\nГАРДАСИЛ вакцинасини ҳомиладорлик даврида қўллаш бўйича маълумотлар препаратининг хавфсизлиги билан муаммолар мавжудлигини кўрсатмаган. Шунга қарамасдан, бу маълумотлар ГАРДАСИЛ вакцинасини ҳомиладорлик даврида қўллашни тавсия қилиш учун етарли эмас. Ҳомиладорлик ниҳоясига етгунича вакцинацияни кечиктириш лозим.\nГАРДАСИЛ ёки плацебо қабул қилган эмизикли аёллардаги билан ўтказилган клиник тадқиқотларда вакцинация даврида оналар ва эмизикли болаларда ножўя реакцияларнинг пайдо бўлиш тез-тезлиги вакцинацияланганлар гуруҳи ва плацебо гуруҳида бир хил бўлган. Бундан ташқари, вакцинанинг иммуногенлиги эмизикли аёллар ва вакцинация даврида эмизмаган аёлларда бир хил бўлган.\nШунинг учун, ГАРДАСИЛ вакцинасини эмизиш даврида қўллаш мумкин.\nБола туғиш қобилияти\nҲайвонларда ўтказилган репродуктив токсиклик тадқиқотларнинг натижалари бўйича, бевосита ёки билвосита нохуш таъсири аниқланмаган. Эркак каламушларда репродуктив фаолиятга таъсири бўлмаган.\nГАРДАСИЛ вакцинасини 9 ёшдан кичик болаларда қўлланилишининг хавфсизлиги ва самарадорлиги аниқланмаган. Маълумотлар мавжуд эмас (Фармакодинамик хусусиятлари бўлимига қаранг).\nОИТВ инфекцияланган пациентлар\nЎтказилган академик тадқиқотда ГАРДАСИЛ вакцинасининг 7-12 ёшдаги 126 та (улардан 96 таси ГАРДАСИЛ қабул қилган) ОИТВ инфекцияланган болалардаги хавфсизлиги ва иммуногенлиги қайд қилинган. Пациентларнинг 96% дан кўпида барча тўртта антигенларга серо конверсияси пайдо бўлган. СГТ бошқа тадқиқотларда худди шу ёшли ОИТВ билан инфекцияланмаган синалувчиларда хабар қилинганга нисбатан бироз пастроқ бўлган. Пасайган жавобнинг клиник аҳамияти аниқланмаган. Хавфсизлик профили бошқа тадқиқотлардаги ОИТВ билан инфекцияланмаган синалувчилардагидан фарқ қилмаган. Вакцинация CD4% ёки плазмадаги ОИТВ РНК га таъсир кўрсатмаган.\nАвтотранспорт ҳайдаш ва механизмларни бошқариш қобилиятига таъсирини тадқиқотлари ўтказилмаган.\nГАРДАСИЛ вакцинасини тавсия қилинганидан ортиқ дозаларда юбориш ҳоллари тўғрисида хабарлар олинган. Умуман, дозани ошириб юборишдаги нохуш кўринишлар профили, ГАРДАСИЛ вакцинасини тавсия қилинган бир марталик дозаларини юборишдаги билан бир хил бўлган.\nБирламчи ўрам: 1 доза (0,5 мл) тиқинли (фторотек ёки тефлон қопламали хлорбутил эластомерли қилинган) ва пластик ҳимоя қалпоқчали (алюмин ишланма остидаги) флаконда (1- турдаги шиша).\nИккламчи ўрам: 1 ёки 10 та флакон қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга картон қутига жойланган.\nБир марталик шприц\nБирламчи ўрам: 1 доза (0,5 мл) аввалдан тўлдирилган поршенли (силиконланган фторотек қоплама билан қопланган бромбутил эластомерли ёки қопламасиз хлорбутил эластомерли қилинган) ва қалпоқчали (бромбутил) шприцда.\nБитта бир марталик стерил аввалдан тўлдирилган шприц 1 ёки 2 стерил игна билан бирга мажмуада (ёки игналарсиз) қопқоқли блистерга жойланган.\nОлтита бир марталик стерил аввалдан тўлдирилган шприц ҳар бир ячейкада 1 ёки 2 стерил игна билан бирга мажмуада (ёки игналарсиз) қопқоқли блистерга жойланган.\nИккиламчи ўрам: қопқоқли блистерга муҳрланган битта ёки олтита бир марталик стерил шприцлар қўллаш бўйича йўриқномаси билан бирга картон қутига жойланган.\n2ºС дан 8ºС гача ҳароратда, ёруғликдан ҳимояланган жойда сақлансин. Музлатилмасин.\nОлти бир марталик стерил шприцлар ёки 10 флаконлардан иборат мажмуа санитария-профилактика ва даволаш-профилактика муассалари учун мўлжалланган.


БААдан АҚШга бўлган рейсларда электрон қурилмаларни олиб ўтиш тақиқландими?\n15:58 / 21.03.2017\nАмирликларнинг Etihad Airways ва Emirates авиакомпаниялари айни дамда АҚШга учаётган самолётлар бортига электрон қурилмаларни олиб чиқишга тақиқ киритмаган, деб хабар бермоқда Arabian Business нашри.\nАввалроқ Рейтер агентлиги АҚШ ҳукумати сешанба куни тахминан ўн давлатдан Қўшма Штатларга учаётган самолётлар бортига электрон қурилмаларни олиб ўтишга тақиқ киритмоқчи экани ҳақида хабар берганди. Шу билан бирга, тақиқ Америка авиакомпанияларига тегишли бўлмайди. Британиянинг Guardian газетаси АҚШ транспортдаги хавфсизлик маъмурияти 13 давлат авикомпаниясидан йўловчиларни салонда уяли телефон ҳажмидан катта бўлган электрон қурилмаларни олиб ўтишига тақиқ қўйиш ҳақида махфий равишда талаб қилгани ҳақида ёзганди.\nАссошиэйтед Пресс агентлигининг ўз манбаларига асосан хабар беришича, АҚШга учаётган самолётлар портида электрон қурилмаларни олиш ўтиш борасидаги вақтинчалик тақиқ Яқин Шарқ ва Шимолий Африка давлатларига тегишли бўлади, чеклов тахминан 8-10 та хорижий авиакомпанияни қамраб олади.\nEtihad Airways эса айни дамда компаниянинг бу масала бўйича “сиёсатида ҳеч қандай ўзгариш йўқ экани”ни маълум қилди.\n"Биз Абу Забидаги АҚШнинг тегишли идоралари билан божхона ва аэропортдаги чегара хизмати орқали ишлаймиз", - дея айтиб ўтди авиакомпания вакили. Унинг сўзларига кўра, компания қандайдир ўзгаришлар юз берса, “йўловчиларни бу ҳақда хавфсизлик нуқтаи назаридан огоҳлантиради”.\nEmirates авиакомпанияси вакили сўзларига кўра, компания “айни дамда АҚШга қўлда олиб ўтиладиган юкларга оид ўзгаришлар ҳақида ҳеч қандай билдиришнома олмаган”.\n"Emirates тегишли идоралар томонидан тақдим этилган янги тезкор ва норматив талабларни бажаради", - дея қўшимча қилиб ўтди у.\nАҚШ БАА рейс


ИнтерФУТБОЛ :: Менга Зидан ва 10 та тахта беринг, сизга Чемпионлар Лигаси кубогини олиб бераман...(VIDEO)\nМенга Зидан ва 10 та тахта беринг, сизга Чемпионлар Лигаси кубогини олиб бераман...(VIDEO)\nЗинедин Зидан — 1972 йилнинг 23 июнь санасида Франциянинг Марсель шаҳрида жазоирлик муҳожирлар оиласида тўрт фарзанднинг энг кичиги бўлиб дунёга келган. Оила ўз молиявий имкониятлари билан мақтана олмасди. Отаси дўконда оддий ишчи бўлиб ишласа, онаси уй бекаси эди.\nЗиданнинг эса болалигидан спортга бўлган иштиёқи ўзгача эди. У футболдан ташқари, дзюдо (яшил бел боғ эгаси) ва велоспорт билан мунтазам шуғулланарди. Бироқ унинг миллионлар ўйини — футболга бўлган меҳри ўзгача бўлган.\n23 июнь куни 48 ёшни қаршилаётган Зидан футболчилик фаолияти давомида қўлга киритмаган соврин қолмаган. Мураббийлик курсисида ҳам у «Реал»даги қисқа муддатли фаолияти давомида манаман деган топ-даражадаги футбол мутахассисларига дарс бериб қўйиши мумкин. Мана уларнинг рўйхатига бир назар ташлаб кўринг:\nЗизу футболчи сифатида икки мартадан Италия чемпионати, Интерконтинентал Кубоги, Интертото Кубоги ва Испания Суперкубогида ғалаба қозонган, Италия Суперкубоги ва чемпионати, Чемпионлар Лигаси, УЕФА Суперкубоги, Жаҳон Чемпионати ҳамда Европа Чемпионатида эса бир мартадан бош совринга эга чиққан.\nМураббийлик фаолиятида эса Зидан 3 бор кетма-кет тарзда Чемпионлар Лигасида, икки маротабадан клублар ўртасидаги Жаҳон Чемпионати, УЕФА Суперкубоги ҳамда Испания Суперкубогида ғолиб бўлган. Шунингдек, у бир бор Ла Лигада ҳам чемпионликни қўлга киритган.\nҲозир Зиданнинг терма жамоа ва клублардаги фаолияти ҳамда қалашиб ётган шахсий совринлари ҳақида узундан узун ҳикоя эмас, балки у ҳақида ҳамкасблари, таниқли футболчилар ҳамда собиқ жамоадошлари томонидан билдирилган фикрлар эътиборингизга ҳавола этилади.\n«Менга Зидан ва 10 та тахта беринг, сизга Чемпионлар Лигаси кубогини олиб бераман».\n«Зидан – мен шуғуллантирган энг яхши футболчи».\n«Зидан майдонда пайдо бўлгач, қолган 10 нафар ўйинчи бирданига яхши ўйнашни бошларди. Бу – сеҳргарликка ўхшарди».\n«Зидан – мен кўрган футболчилар орасида энг башанги эди».\n«Зидан ақл бовар қилмас даражада юқори савияли ўйинчи эди, унга ҳеч ким тенг келолмайди».\n«Зидан – дунёнинг энг яхши футболчиларидан бири, у менинг кумирим. У майдонни яхши кўради, тўпни аъло даражада назорат қилади. Ва албатта, унинг бетакрор нафис ҳаракатлари таҳсинга лойиқдир».\n«Францияда Зиданни худога тенглаштиришади».\n«Ҳар бир ўйинчида ўзига бўлган ишонч муҳим аҳамият касб этади. Айнан Зидан менинг ўзимга бўлган ишончимнинг ошишига ёрдам берган».\n«Футболчи Зидандан мураббий Зидан яхшироқдир. У туғма футболчи, майдонда болалар каби беғубор ҳаракатлар қиларди».\n«Ҳар куни қаршингизда Зиданни кўриш ҳайратланарли. Мен ҳар доим Зиданнинг мухлиси бўлганман ва унинг финтларини такрорлашни ёқтирганман. У футболчиларга ўз талабларини аниқ тарзда тушунтириб бера олади».\n«Зидан – мен бирга ўйнаган энг яхши футболчи».\n«Зидан Пеле каби мени ҳайратда қолдирган ягона футболчи. Мен унинг мухлисиман».\n06:32 Стадион бўш, ташқари тўс-тўполон... (0)\n04:18 Эдисон Каванидан қишлоқ карантини ҳамда... (0)\n02:15 «Пахтакор» уйғонди... (0)\n01:50 Бепарволикми ёки тан олмаслик? (0)\n22:45 “Қўқон-1912“ ОЛМАЛИҚДА МАҒЛУБ БЎЛДИ (0)\n22:15 Coca Cola Суперлига. 8-тур “СЎҒДИЁНА” “БУХОРО”ни таслим этди (0)\n22:02 Coca Cola Суперлига. 8-тур. “Бунёдкор” навбатдаги ғалабасига эришди (0)\n21:06 “Пахтакор” пешқадамликни мустахкамлади (0)\n20:51 Милан Барош фаолиятини якунлади (0)\n19:49 «Арсенал» Мартинелли билан шартномани узайтирди (0)\n19:35 Coca Cola Суперлига. 8-тур "СЎҒДИЁНА" – "БУХОРО" таркиблари ҳам маълум (0)\n19:02 Суперлига, 8-тур. АГМК – “Қўқон-1912” ҳамда “Бунёдкор” – “Навбаҳор” жамоаларининг таркиблари ҳам маълум. (0)


12.02.2019 10:21 0 225\n2019 йил 6 февраль куни Наманган вилоятида яшовчи И. Э.нинг алиментдан бўлган 32 760 000 сўм қарздорлигини ундиришга келган МИБнинг Норин туман бўлими вакили А. М. калтакланган. Бу ҳақда МИБ матбуот хизмати хабар қилди.\nВоқеа тафсилотларига кўра, МИБ ходими дастлаб уйдаги қўйларни хатламоқчи бўлган. 1993 йилда туғилган Андижон тиббиёт институти 6-курс талабаси Х.Т. уйида яна буюмлар бор, дея алдаб ижрочини уйига таклиф этган.\nКейин эшикни қулфлаб А. М.га тан жароҳат етказган. Оқибатда МИБ вакили чап қўл билак суяги синиб, туман шифохонасига ётқизилган.\nҲозирда мазкур ҳолат юзасидан Х. Т.га Норин туман прокуратураси томонидан Жиноят кодексининг 219-модда, 1-қисми билан жиноят иши қўзғатилиб, жиноят процессуал кодексининг 221-моддаси тартибида қамоққа олинган.\nталаба МИБ Наманган\nҲуқуқ Кеча, 23:09


Қозоғистон Ўзбекистонга бензин экспорт қилиш бўйича музокараларни бошлайди » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\n04 январь 2019, 21:22\nҚозоғистон «Ўзбекнефтгаз» билан нефтни қайта ишлаш заводларидан Ўзбекистонга бензин етказиб бериш бўйича дастлабки музокараларни бошлайди.\n«Биз Ўзбекистон, Афғонистон ва Тожикистон бозорларига қизиқиш билдирмоқдамиз. Биз бундан манфаатдоримиз», — дейди энергетика вазири Қанат Бозомбаев Қозоғистон бензинининг экспорт салоҳиятига оид саволларга жавоб берар экан.\nЎтган йили Қозоғистоннинг учта нефтни қайта ишлаш заводи модернизация қилинганидан сўнг бозор туриб қолмаслиги учун Қозоғистоннинг бензин экспортини бошлаш нияти борлиги маълум бўлди.\nҚозоғистон ва Россия октябрь ойида ёқилғи-энергетика комплексида ҳамкорликга доир битимга ўзгартириш киритиш тўғрисидаги протоколни имзолаганди. Ўзгартиришлар Қозоғистон бензинини МДҲ мамлакатларига етказиб беришда эмбаргони олиб ташлаш билан боғлиқ.\nДекабрда Канат Бозумбаев Қозоғистон бензинини 2019 йилнинг февралидан Қирғизистонга экспорт қилиниши ҳақида хабар қилганди. 2019 йилда Қозоғистонда бензин экспорти 1,2 миллион тоннани ташкил қилиши мумкинлиги тахмин қилинмоқда.\nЯнгиликлар » Иқтисодиёт » Қозоғистон Ўзбекистонга бензин экспорт қилиш бўйича музокараларни бошлайди


Жанубий Корея ҳарбий денгиз флотининг қўмондонлиги Жанубий Кореяга қарашли фрегат Шимолий Корея соқчи кемаси денгизчилари ўртасида Сариқ денгизда юз берган тўқнашувда баъзи денгизчиларнинг ҳаракатларида хатоларга йўл қўйилганини тан олди.\n21 январ 2021, Тошкент вақти: 17:43\nиюл 07, 2002\nРўй берган отишмада жанубий кореялик 4 денгизчи ҳалок бўлган 20 нафари жароҳат олган эди. Шимолий Корея денгизчилари ҳам талафот кўргандилар, бироқ бу ҳақда аниқ маълумотлар йўқ.\nЮз берган инцидентни ўрганиш учун тузилган комиссия етакчиси, Жанубий Корея қўмондонлиги вакили бугун берган баёнотида воқеа рўй берган жойдан маълумот ўз вақтида етарли хажмда етиб келмаганлиги учун жангга кирган кемага ёрдам жўнатиш имкони бўлмаган, деди.\nЖанубий Кореянинг асосий сиёсий партиялари мудофаа вазири Ким Дон Шиннинг ҳамда бир қатор олий даражали зобитларнинг истеъфога кетишини талаб қилдилар.\nМБ: Расмий захира активлари қарийб 35 миллиард доллар етди


Эрдўған бундан кейин иттифоқдоши ва дўсти ким эканини айтди | Qalampir.uz\nЭрдўған бундан кейин иттифоқдоши ва дўсти ким эканини айтди\nОлам\t09 Январь 17:13 12632\nКеча, 8 январь куни Туркиянинг Истанбул шаҳрида “Турк оқими” газ қувурини ишга тушириш маросими бўлиб ўтгани, унда Россия Федерацияси Президенти Владимир Путин ва Туркия Республикаси Президенти Ражаб Тойиб Эрдўған иштирок этгани ҳақида хабар берган эдик. Ушбу маросимда нутқ сўзлаган Туркия раҳбари Эрдўған Россия ва рус халқини Туркиянинг энг яқин дўсти, узун йўлда йўлдоши эканини таъкидлади.\nПрезидент Эрдўған Россия ва Туркия ўртасидаги дипломатик муносабатлар ўрнатилганига расман 100 йил тўлгани, аслида эса бу алоқалар 500 йиллик тарихга бориб тақалашини тилга олди:\n“Истиқлол урушида рус дўстларимиздан кўрган ёрдамни унутишимиз мумкин эмас. Ҳатто, совуқ урушнинг энг оғир даврларида ҳам Россия ва Туркия қўшничилик алоқаларига панд бергани йўқ. Сўнгги вақтларда ҳам айрим масалаларда фикрларимиз ҳамоҳанг бўлмаса ҳам, бунинг ҳамкорликдаги ишларимизни босиб ўтишига изн бермадик. Ҳурматли Путин жанобларининг кучли иродаси билан муносабатларимиз янада ривожланди”.\nЭрдўғаннинг қайд этишича, Россия ва Туркия муносабатлари нафақат геосиёсий нуқтаи назардан, балки савдо-иқтисодий, маданий, туризм йўналишларида ҳам ривожланиб бормоқда. Давлат раҳбари бу ҳақда гапираркан, икки мамлакат ўртасидаги савдо ҳажми 100 миллардга етказилишини урғулади. Аммо, бу турк лирасидами ёки рублдами, буниси аниқ эмас. Боиси Туркия ва Россия аллақачон ўзаро савдода доллардан воз кечган.\nШунингдек, Россиядан Туркияга бораётган сайёҳлар сони ҳам йилдан йилга ортиб бораётгани айтилди.\n“Бугун очилиши бўлаётган “Турк оқими” эса янги даврдаги муносабатларнинг намунаси бўлади”, дейди Эрдўған.\nТуркия раҳбари ўз сўзида келгуси иттифоқдоши ва энг яқин дўсти ким бўлишини ҳам урғулаб кетгандек. У Путинни Туркия танлаб олган йўлда энг ишончли йўлдош эканини таъкидлади.\n“Рус халқида ота авлоддан ўтиб келаётган бир нақл бор: Ақлли йўлдош – йўлнинг ярми. Биз ҳам аввал йўлдош, кейин йўл дейдиган, йўл сингари йўлдошнинг ҳам муҳимлигига ишонган бир халқмиз”, дейди Президент Эрдўған.\n17 Сентябрь 14:20 39179\n18 Сентябрь 18:04 38038\n18 Сентябрь 08:06 35004\n18 Сентябрь 20:50 33939\n17 Сентябрь 23:44 28745


Воситачилик қилиш усули\nҚайта ташкил этишнинг юридик жиҳатлари\nЁлланма ишчилар: меҳнат муҳофазаси ва пенсия масалалари\nҚўшиб юбориш алгоритми\nРўйхатда мажбурият белгиланган\nТўланган бадаллар қайта ҳисоб-китоб қилинмайди\nНорма маслахатчи / 2018 йил / № 46 / Сизнинг ҳуқуқингиз\nМЧЖ якка тартибдаги тадбиркор (ҳунарманд, фаолият тури – металл буюмлар тайёрлаш) ва металлдан иссиқхона қуришга буюртма берувчи (юридик шахс) ўртасида воситачилик қилмоқчи.\nЯкка тартибдаги тадбиркор иссиқхона қуриши мумкинми?\nВоситачиликни шартноманинг қандай тури: пудрат шартномаси ёки воситачилик шартномаси билан расмийлаштириш мумкин?\n– Якка тартибдаги тадбиркор металл ва тунукадан буюмлар тайёрлаши ва уларни таъмирлаши мумкин (Рўйхатнинг 15-банди, ВМнинг 7.01.2011 йилдаги 6-сон қарорига 1-илова). Бинобарин, у металлдан иссиқхона қуришга ҳақли.\nЯкка тартибдаги тадбиркор ва иссиқхона буюртмачиси ўртасидаги воситачилигингизни пудрат шартномаси билан ҳам, воситачилик шартномаси билан ҳам расмийлаштириш мумкин.\nБиринчи ҳолатда корхонангиз ва буюртмачи иссиқхона қуришга пудрат шартномаси тузади. Тузилган шартномада сиз ёрдамчи пудрат шартномасини тузишингиз учун чеклов белгиланмаслиги керак. Шунда сиз якка тартибдаги тадбиркор билан ёрдамчи пудрат шартномаси туза оласиз. Якка тартибдаги тадбиркор иш натижаларини сизга топширади, сиз эса ўз навбатида уларни буюртмачига топширишингиз керак бўлади. Бироқ бунда ёрдамчи пудратчининг (якка тартибдаги тадбиркорнинг) иши сифатсиз ёки камчиликларга эга бўлса, буюртмачи олдида сизнинг корхонангиз жавобгар бўлади (ФКнинг 634-моддаси).\nИккинчи ҳолатда иссиқхона буюртмачиси (комитент) корхонангизга (воситачига) иссиқхона қуриш учун воситачилик шартномаси тузишни топшириши мумкин (ФКнинг 832-моддаси). Шартномани ўз номингиздан, бироқ комитент ҳисобидан тузасиз. Воситачи корхонангиз якка тартибдаги тадбиркор билан тузилган шартнома бўйича ҳуқуқларга эга бўлади ва зиммасига мажбурият олади. Воситачилик учун комитент сизга ҳақ тўлаши керак бўлади (ФКнинг 833-моддаси).\nПрочитано: 850 раз(а)


ЭРКИНЛИК — ҚОНУН УСТУВОРЛИГИДА — Марғилон ҳақиқати\nЖиноят ҳақиқати ва адолат!\nЎзбекистон Республикаси Давлат мустақиллигига эришганига 27 йил тўлмоқда. Тарихан қисқа, моҳиятан асрларга татугулик истиқлол йилларида юртимизда дунёвий демократик ҳуқуқий давлат, эркин фуқаролик жамияти барпо этиш борасида оламшумул ўзгаришлар амалга оширилиб, мислсиз натижалар қайд этилди. Хусусан, мамлакатимизда барча динлар, шу жумладан, биз учун энг олий қадрият бўлган ислом динининг равнақи, фуқароларнинг эмин-эркин ибодат қилишлари, диний аҳкомларини адо этишлари учун барча шарт-шароитлар яратиб берилди. Айниқса, сўнгги йилларда диний қадриятларга давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири сифатида алоҳида эътибор қаратилиб, қатор ижобий амалий чора-тадбирлар кўрилаётганини фақат юртдошларимиз эмас, жаҳон ҳамжамияти ҳам баралла эътироф этмоқда.\nМасалан, сўнгги икки йилда юртимизда хаж ва умра зиёратларига бориш тартиби кескин соддалаштирилди, квоталар эса кўпайтирилди. Илк марта Қурони Каримни қироат билан ўқиш, ёддан айтиш, ҳадисшунослик йўналишларида мусобақалар ташкил этилди. Муқаддам диний экстремистик ташкилотлар аъзоси сифатида рўйхатга олинган, шу тоифадаги жиноят содир этган ва жазони ижро этиш муассасаларида жазо ўтаётган\nшахслар авф этилди. Диний-маърифий китоблар савдоси, тарғиботини эмин-эркин амалга ошириш имкониятлари яратилди. Энг қувончлиси, республикамизнинг барча ҳудудларида турли йўналишдаги диний билим юртлари, ўқув марказлари ташкил этилди.\nБир сўз билан айтганда, бу демократик янгиланишлар жараёни фуқароларимизга диний қадриятларни тўлиқ, хадик ва шубҳаларсиз амалга оширишга кенг эркинлик берди. Бироқ, минг афсуски, шаҳримизда диний маърифат, қадриятлар борасида тақдим этилган бу эркинликни, нотўғри талқин қилаётган “давлат томонидан рухсат берилди, энди хоҳлаган ишимни қилишим мумкин” деб юрган фуқаролар ҳамон учраб турибди.\nБуни жорий йилнинг олти ойида шаҳарда юз берган жиноятчилик ва ҳуқуқбузарлик ҳолатлари таҳлили ҳам яққол тасдиқланмоқда. Зеро, шаҳарда жиноятчиликни олдини олиш, бартараф этиш юзасидан кўрилган чора-тадбирлар натижасида жорий йилнинг биринчи ярмида ўтган йилнинг шу даврига нисбатан жиноятчилик яқин уч баробар камайди. Аммо шунга қарамай хотиржамликка асос йўқ. Чунки, шаҳар ҳудудида айрим жиноят турлари ҳали ҳамон юқорилигича қолмоқда. Айниқса, ноқонуний диний сабоқ бериш, шаърий никоҳ ўқиш каби қонун бузиш холлари кўпайиб кетаётгани\nЖумладан, ўтган олти ойда ички ишлар ходимлари томонидан Дилбархон Бўрибоева, Сапияхон Узақова, Маърифатхон Неъматуллаева, Хожархон Рустамова, Фазлиддин Азимов, Шермуҳаммад Обиджонов, Муҳаммаджон Пўлатов, Махмуджон Ориповларни 15 нафар фуқаро вояга етмаган 3-17 нафар болаларга ноқонуний диний сабоқ бераётгани аниқланди. Қонун бузиш ҳолатларини содир этган бу фуқароларнинг бирортасини ҳам диний сабоқ беришга ҳуқуқий асослари йўқ. Шу боис, ҳам улар хужра усулида, амалдаги тартибни бузган холда дарс ўтишган. Тўғри, ҳар бир қонун бузиш ҳолати бўйича зарур ҳужжатлар расмийлаштирилиб жазонинг муқаррарлигини таъминлаш чораси кўрилди. Бироқ, айрим қонун бузувчи шахсларга буни тушунтириш осон бўлмади.\nМаълумки, инсон қанча ақлли, маърифатли бўлса, унда шунча кўп ҳалоллик, мулойимликни кўрасиз. Аксинча, қаерда жохиллик, муттасиблик мавжуд экан, у ерда қизиққонлик ва жазава устунлик қилади. Бу ҳолат, шаҳарда жиноятчиликни олдини олиш масаласига бағишланган йиғилишда яна бир бор исботини топди. Йиғилишда қонун бузиш ҳолатига йўл қўйган юқоридаги фуқаролар огоҳлантирилганда, уларнинг аксарияти, тўғри тушуниб хатоларини тан олиб, бундай қонун ва ҳуқуқбузарликларга қайта йўл қўймасликларини билдиришди.\nАммо, улардан бири айнан жоҳиллигини намойиш қилиб, жазавага тушиб, мажлис аҳлига ҳам, қонунга ҳам ҳурматсизлигини намойиш қилди. Бироқ, қизиққонлик ёки жазава ҳеч кимни жавобгарликдан соқит қилмайди. Қонун ҳаммага баробар, шундай экан унга итоатда бўлиш, ҳурмат қилиш барчанинг бурчи. Тилга олинган қонун бузувчи ҳам энди буни асло унутмаса керак. Зеро, унга нисбатан ҳам қонуний жазо муқаррарлиги таъминланди.\nЯна бир ҳолат ноқонуний шаърий никоҳ ўқиш масаласига ҳам тўхталиб ўтиш жоиз. Зеро, оилалар бузилиши, норасида болалар сарсонлиги ва ниҳоят\nкўплаб мулкий можароларга сабаб бўлаётган қонунсиз шаърий никоҳ ўқиш холатлари шаҳримизда хамон учраб турибди. Ўтган олти ойда шаҳримизда бундай қонун бузиш ҳолати 7 нафар фуқаро томонидан содир этилгани қайд этилди. Энг ачинарлиси, бу ҳуқуқбузарлар орасида масжид имом-хатиблари, вакиллари ҳам бор.\nЭнди қонун бузиш ҳолатларини маҳаллалар кесимида олиб кўрсак, вазият чиндан ҳам оғир экани яққол кўзга ташланади. “Жиноят бўлмади” деган гап, балки, қулоққа яхши эшитилар. Аммо ўтган олти ойда фақат 5 та МФЙ жиноятлар содир этилмади, холос. Демак, қолган 49 та МФЙ ҳудудида жиноятлар қайд этилган. Бу яна қанча чалкаш тақдирлар, кўз-ёшу йўқотишлар деганидир. Бу эса барча маҳалла фуқаролар йиғинилари раҳбарлари, фаолларидан янада фаолликни талаб қилади.\nҚиссадан ҳисса шуки, эркинлик бошбодоқлик, ким нима истаса шуни қилиши мумкин дегани эмас. Аксинча, эркинлик бу қонун устуворлигидир. Зеро, қаерда қонун устувор бўлса, жиноятчиликка қарши одамларда муросасиз кайфият шаклланса, ўша ерда нохуш иллатлар камаяди, осойишталик қарор топиб, эзгу ишлар кенг қулоч ёзади. Аҳоли хотиржам ҳаёт кечиради, уларнинг давлатга ишончи ортади. Мамлакатимизда Президентимиз томонидан жиноятчиликни барвақт олдини олиш, халқимизда бундай нохуш ҳолатга нисбатан муросасиз кайфиятни шакллантиришга қаратилган кенг кўламли амалий ишлар олиб бориляпти. Шундай экан, биз одатий қараш ва тутумлардан воз кечиб, шаҳримизда, маҳалламизда содир бўлган ҳар бир жиноятга ўзимиз ва фар-\nзандларимиз тақдирига бевосита салбий таъсир кўрсатувчи иллат сифатида қарашни ўрганишимиз зарур. Зеро, шундагина жиноятчиликни туб илдизига болта уруш имкониятига эга бўламиз.\nшаҳар Ички ишлар бўлими бошлиғи, милиция майори.


9-декабр — “Халқаро коррупцияга қарши кураш куни” муносабати билан академик лицейда Қарши шаҳар адлия бўлими бош маслаҳатчиси Н.Мавлонов, катта маслаҳатчи Х.Чориев ва вилоят ИИБ ЖҚБ коррупция ва иқтисодий жиноятларга қарши курашиш бўлими катта тезкор вакили капитан Ш.Ғозиев ҳамда академик лицейнинг ўқитувчилари иштирокида ўқувчилардан ташкил топган “Ёшлар коррупцияга қарши” номли клуб аъзолари билан биргаликда “Коррупцияга қарши кураш бугунги кунинг энг долзарб масалаларидан бир бўлиб қолмоқда” номли давра суҳбати ташкил этилди. Суҳбат давомида бу иллатнинг салбий оқибатлари, унинг жамият тараққиётига жиддий ҳавфи, ёшлар онгида коррупцияга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантириш каби масалаларда фикр юритилди. Ўқувчилар ўзларини қизиқтирган саволлар билан мурожаат қилишди ва саволларига батафсил жавоб олишди. — IIVQashqadaryo-AL.uz\nҚарши шаҳар «Ёшлар марказида» Ёшлар иттифоқи вилоят бошқармасининг «Қизлар овози» форуми бўлиб ўтди. Форумда жамиятда хотин-қизларнинг сиёсий ўрнини ошириш, ижтимоий аҳволини яхшилаш ва уларга нисбатан тазъйиқ ва зўровонликка барҳам бериш борасидаги масалаларга эътибор қаратилди. Шунингдек, ёшларнинг фикрлари ва келгусида хотин-қизлар билан боғлиқ муаммоларни ечишда, эрта никоҳ ва эрта туғриқнинг олдини олишда, уларнинг жамиятдаги фаоллигини оширишда амалга оширилиши лозим бўлган чора-тадбирлар тўғрисидаги таклифлари тингланди. Тадбирда бадий саҳна кўринишлари ҳам номойиш этилди.


Япония Марсда сув борлигини аниқлаш учун сунъий йўлдош учирмоқчи\n09:18 / 14.03.2017\nФото: Fotolia/ artemp1\nЯпония ҳукумати Марсни тадқиқ қилиш учун 2020 йилда кичик ўлчамдаги сунъий йўлдош учиришга қарор қилди, деб маълум қилди "Асахи" япон нашри.\nНашр маълумотларига кўра, сунъий йўлдошни яратишда Япониянинг ахборот ва коммуникация технологиялари институти ва Токио университети иштирок этмоқда. Сунъий йўлдош 100 кг гача оғирликка эга бўлади. Уни турли сенсорлар, жумладан Марсда сув ва кислород борлигини аниқлашга мўлжалланган қурилмалар билан жиҳозлаш режалаштирилган.\nЯпония ҳукумати сунъий йўлдош қандай ракета-ташувчида учирилиши бўйича бир қарорга келмаган. Агар ушбу режа амалга ошса, Япония биринчи марта Марс орбитасига сунъий йўлдош олиб чиқади ва у ёрдамида Қизил сайёрани тадқиқ қилади.\n1998 йилда Япония Марсга "Нодзоми" космик зондини учирганди, бироқ ундаги қурилмалар ишламай қолган.\n2015 йилда Канагава префектурасидаги Сагамихара шаҳрида жойлашган Коинот тадқиқотлари ва аэронавтика институтида ўзга само жинсларидаги материяларни ўрганиш маркази очилган. Унда Марсдан олинган муз ва қум намуналарини тадқиқ қилиш режалаштирилган. Бу намуналарни 2020 йилдан бошлаб етказиш мўлжалланмоқда.\nЯпония Марс сув


Ёзнинг энг шов-шувли трансферларидан бири амалга ошди. Игуаин «Ювентус»да » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nЁзнинг энг шов-шувли трансферларидан бири амалга ошди. Игуаин «Ювентус»да\nЁзги трансферларда энг кўп шов-шувларга сабаб бўлган Гонсало Игуаин фаолиятини Туринда давом эттиради.\n«Наполи» жамоасининг расмий твиттери ўз ҳужумчисини «Ювентус»га трансфер қилгани ҳақидаги маълумотни тасдиқлади. Бироз муддат ўтиб туринликлар жамоаси твиттери ҳам шу ҳақида маълум қилди, дейилади "Кун" нашрида.\nНеаполитанликлар клуби туринликлар 28 ёшли бу аргентиналик ҳужумчи учун 90 миллион евро тўлашини маълум қилган. Шу тариқа, у Бэйл (101,4 млн евро) ва Роналдудан (94 млн евро) кейинги дунёнинг энг қимматбаҳо учинчи футболчисига айланди.\nБундан олдинги хабарларда ушбу маблағ кейинги 2 йил давомида 2та транш орқали тўланиши айтилганди.\nФутболчи туринликлар билан 2021 йилгача шартнома имзолайди. Унинг йиллик маоши миқдори 7,5 миллион фунтни ташкил қилади.\nИгуаин «Наполи»га 2013 йили «Реал» сафидан 37 миллион евро эвазига ўтганди. У А Сериянинг ўтган мавсумида 36 гол урди ва чемпионат тўпурари бўлди.\n17:27 «Реал» бразилиялик янги истеъдод учун 61 миллион евродан воз кечмоқчи\n14:28 «Спорт-ТВ» 860 миллион одам кузатиши кутилаётган Милан дербисини жонли намойиш қилади


Ёш олималар Беларусь адабиёти, халқ оғзаки ижоди ва луғатлар тузиш тажрибаси билан танишдилар\nЎтган йили Ўзбекистон ва Беларусь ҳукуматлари ўртасида имзоланган икки томонлама ҳамкорлик доирасида бир гуруҳ ўзбекистонлик ёш олимлар Беларусь Миллий Фанлар академиясида стажировка ўтамоқда. Илм-фаннинг турли йўналишлари – техника, математика, табиий фанлар, гуманитар соҳа вакиллари бўлмиш стажёрлар Беларусь Миллий Фанлар академиясининг институтлари эришган ютуқлар, замонавий ишланмалар билан танишиш, тажриба алмашиш имкониятига эга бўлдилар.\nАлбатта, илм-фан тараққиётини гуманитар соҳасиз тасаввур қилиб бўлмайди. Буни Беларусь Миллий Фанлар академияси тарихи ҳам кўрсатиб турибди. Зеро, академия тарихи Беларусь маданияти институти номи билан боғлиқ. Ҳозирда гуллаб-яшнаётган академия 1928 йили айнан шу институт негизида шаклланган. Шу маънода академиянинг гуманитар соҳа ва санъат бўлими ташкилий тизимида муҳим ўрин эгаллаган Беларусь маданияти, тили ва адабиёти тадқиқотлари марказига ҳам Ўзбекистондан 4 нафар тадқиқотчининг жўнатилиши мантиқий асосга эга.\nУшбу марказ учта институтни қамраб олади: Якуб Колас номидаги тилшунослик институти, Янка Купала номидаги адабиёт институти ҳамда Кондрат Крапива номидаги санъатшунослик, этнография ва фольклор институти.\nТилшунослик институти фаолияти билан танишган Феруза Мусаева ва Мухтасар Жўраева тилшунослик институти тарихи, институтда бажарилаётган лойиҳалар хусусида маълумотга эга бўлди. Миллий тил корпусини яратиш, турли мактаб луғатлари, икки тилли қиёсий луғатлар, янги типдаги изоҳли луғатлар тузиш тажрибаси тадқиқотчиларда катта қизиқиш уйғотди. Шунингдек, икки тиллилик шароитида (маълумки, Беларусда рус ва белорус тиллари давлат тиллари ҳисобланади) белорус тилини сақлаб қолиш ва уни ривожлантириш борасидаги амалий ҳаракатлар ҳам тадқиқотчиларда катта таассурот қолдирди. Масалан, кўчалар кўркига зийнат бериб турган кўплаб ижтимоий рекламаларда бирор предмет (мева, сабзавот) тасвири ва унинг она тилидаги номи келтирилиб, “Она тилимизнинг тоти” сингари слоганлар берилганки, бу, шубҳасиз, тил эгаларида она тилига муҳаббат туйғуларини шакллантиришга хизмат қилади.\nКондрат Крапива номидаги санъатшунослик, этнография ва фольклор институтида стажировка ўтаётган Азиза Ахмедова ҳам институт тарихи ва архиви билан танишди. 1957 йилда ташкил топган фольклор архивида жуда қимматли халқ оғзаки ижоди намуналари сақланади. Ушбу манбаларнинг барчаси ҳозирда рақамлаштирилган бўлиб, Garamantas.lv cайтига халқ оғзаки ижоди намуналари – қўшиқ, достон, экспедиция лавҳалари жойлаштирилган. Халқ оғзаки ижодига қизиққан ҳар бир киши сайтга кириб, халқ оғзаки ижоди намуналарини кўриш ва эшитиш имконига эга бўлади. Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси Ўзбек тили, адабиёти ва фольклор институтининг ҳам Марказий Осиёда ягона Ходи Зарифов номидаги Фольклор архиви мавжуд. Ҳозирда архив рақамлаштирилмаган бўлиб, яқин келажакда институт архивини рақамлаштириш режалаштирилмоқда. Шу маънода, ёзиб олинган оғзаки ижод намуналарини рақамлаштириш борасида анча илгарилаб кетган белоруссиялик ҳамкасбларимизнинг тажрибасини ўрганиш ва татбиқ этиш катта амалий аҳамиятга эга.\nЯнка Купала номидаги адабиёт институтида стажировка ўтаётган Гулжаҳон Намозова ҳам институт тарихи, бугунги куни, институтда амалга оширилаётган лойиҳалар ва айни пайтдаги фаолияти билан яқиндан танишди. Икки тиллилик шароитида беларус тили билан биргаликда адабиётини ҳам сақлаб қолишга ҳаракат қилинмоқда. Беларусь ёзувчиларининг интернетда ўз тилида саҳифаларини юритиши, кичик-кичик фиқра ҳикоялар эълон қилиши ва буларга адабиётшунослар фикрининг бериб борилиши диққатга сазовор. Бундан ташқари таржимашунослик назарияси ва таржима йўналишида ҳам бир қатор янгиликлар қилинган. Адабиёт журналларида муаллифнинг айнан ўзи томонидан қилинган таржималар бериб борилиши ҳам диққатимизни тортди. Адабиётшунослик соҳасида янги йўналишлар, замонавий тенденциялар пайдо бўлган. Бутун дунё шиддат билан ривожланаётган бир паллада миграция, гендер, инсониятнинг руҳий кечинмаларини англаш сингари қатор масалалар ҳам илм-фан назаридан четда қолгани йўқ. Беларусь адабиётшунослигида айни шу масалаларни фан билан боғлаб ўрганиш актуалдир.


Бугун Босниа-Герцеговинада умумий сайловлар бўлиб ўтмоқда.\n15 январ 2021, Тошкент вақти: 22:32\nСўнгги олти йил мобайнида тўртинчи бор ўтказилаётган бу галги овоз бериш жараёнида сайловчилар коллектив президентликка номзодларни ва Босниа парламентининг ҳар икки палатасига, шу жумладан хорват-мусулмон федерацияси ва серб республикаси парламентларига ҳам депутатларни сайлашлари керак бўлади. Сайловларда жами 57 сиёсий партиядан вакиллар ўз номзодини қўйган. Босниа урушидан сўнг, аниқроғи 1996 йилдан буён ўтказилган олдинги парламент сайловлари Европада Хавфсизлик ва Ҳамкорлик ташкилотининг кучли назорати остида ўтган эди. Ўшанда миллат вакиллари икки йил муддатга сайлангандилар. Аммо бу сафарги бўладиган сайловларга энди Босниа-Герцеговинанинг ўзи жавобгар. Энди парламент икки йил муддатга эмас тўрт йил муддат билан сайланади.


“Толибон” эффекти: Тожикистон қочоқлар оқимига қарши туриш учун йирик лагер қуришни бошлади | Qalampir.uz\n“Толибон” эффекти: Тожикистон қочоқлар оқимига қарши туриш учун йирик лагер қуришни бошлади\nОлам\t29 Июль 13:06 2952\nАввалроқ, Тожикистоннинг Жайхун туманида афғонистонлик қочқинлар учун вақтинчалик марказ қурилиши ҳақида хабар бергандик. Бунинг учун Хатлон вилояти бюджетидан зарур миқдорда маблағ ва ер ажратилгани ҳақида вилоят раҳбари Қурбон Ҳакимзода маълум қилганди.\nЖайхунда афғонистонлик қочқинлар учун лагер қурилиши бошланди. Унга 2,24 гектар ер майдони ажратилди. Бу ҳақда туман раиси Абдулҳофиз Одиназода кеча, 28 июль куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида эълон қилган, дея хабар берди “Азия Плюс” нашри.\n"Жайхун туманининг Панж жамоатида лагер қуриш учун 2,24 гектар ер ажратилиб, Тожикистон Республикаси Ички ишлар вазирлигига топширилди. Лагер атрофини тўсиш ишлари эса вилоят бюджетидан амалга оширилади. Лагернинг қурилиши катта эҳтимол билан республика бюджети ва бошқа манбалар ҳисобидан бўлади. Тожикистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги бу масала билан шуғулланади", дейди Одиназода.\nШунингдек, Одиназода чегалар тинч эканини ҳам таъкидлаб ўтган.\n"Панж дарёсининг бошқа томонида содир бўладиган ҳамма нарса қўшниларимизнинг ўзининг ишларидир. Чегара ҳудудимиз эса тинч, муаммо йўқ, одамлар кундалик ишлар билан шуғулланмоқда", дейди у.\nШу билан биргаликда, Тожикистон чегара ҳудуди бўлган Панж туманининг раҳбари Зарифхўжа Шоҳиён ҳам чегара тинч экани ва муаммолар йўқлиги ҳақида айтиб ўтган.\n“Панж тумани Афғонистон билан 56 километр чегарага эга. Охирги ойда қўшни мамлакатда вазият ёмонлашди, жанглар давом этмоқда. Бироқ ҳеч қандай ўқ узиш ҳолатлари кузатилмаган, чегара ҳудудимиздан афғонлар ҳам ўтмаган”, дея таъкидлади Зарифхўжа Шоҳиён.\nҚолаверса, Шоҳиён туманда захира аскарлар тайёр эканини ҳам маълум қилди.\n"Биз минг нафар захирадаги аскар ва зобитларни рўйхатга олдик. Улар керак бўлса, давлат чегараларимизни ҳимоя қилишга тайёр", дейди туман раҳбари.\nЭслатиб ўтамиз, Тожикистон Чегара хизмати жорий йилнинг 13-14 июль кунлари қирғиз миллатига мансуб афғонларнинг 347 нафари (шу жумладан 91 эркак, 77 аёл, 177 вояга этмаган бола: 64 ўғил, 113 қиз) Тожикистонга ўтгани ҳақида хабар берганди.\nҚайд этилишича, уларнинг барчаси Афғонистоннинг Бадахшон вилояти, Вахон туманидаги Андемин қишлоғининг аҳолиси. Давлат чегарасини кесиб ўтишда икки гўдак вафот этган. Айни вақтда қочқинлар Тожикистоннинг Тоғли Бадахшон автоном вилояти Мурғоб туманида бўлиб турибди.\nАфғонистоннинг Тожикистондаги элчихонаси маълум қилишича, 13-14 июль кунлари чегарани кесиб ўтганлардан ташқари барча афғон қочқинлари ўз ватанларига қайтарилган. Уларнинг сони мингдан ошиқ ва аксарияти, чегарачи ҳарбийлар бўлган.\nТожикистон Афғон қочқинлари\n20 Сентябрь 18:17 53861\n20 Сентябрь 13:55 43296\n19 Сентябрь 11:57 40316\n19 Сентябрь 18:13 38355\n19 Сентябрь 16:53 26105


Мақола топилди: 90 та\n3. Ҳашаротлар галаси Тожмаҳал деворидаги нақшларни кўримсизлаштирмоқда\n4. Чилида 70та китнинг ўлими сабаблари ўрганилмоқда\n5. Рио-2016. Ўзбек ўғлони Олимпия чемпиони!\n6. ТОШКЕНТДАН ФАРҒОНА ВОДИЙСИГА ИЛК ЙЎЛОВЧИ ПОЕЗДИ ҚАЧОН ИШГА ТУШИРИЛИШИ МАЪЛУМ БЎЛДИ\nТошкент-Андижон-Тошкент йўналишидаги биринчи йўловчи поезди 27 августдан бошлаб қатнай бошлайди. Поезд пойтахтдан соат 08:30 да йўлга чиқади. Бу ҳақдаги “Ўзбекистон темир йўллари” АЖ раиси Очилбой Раматовнинг буйруғи ижтимоий тармоқларда тарқалди. Компания мазкур маълумот ҳақида расмий хабар берганича йўқ.\n7. Иш ҳақи, пенсиялар, стипендиялар ва нафақалар миқдорини ошириш тўғрисида\n8. Тасанно сизга, Ватан шарафини юксалтирган спортчилар\n9. Ўзи хон, кўланкаси майдон «Дамас»чилар\n10. ВИРУСЛИ ГЕПАТИТДАН САҚЛАНИНГ\n11. БАРКАМОЛ АВЛОД – ЮРТ ТАЯНЧИ\n13. Криштиану Роналду: «Реал» ЕЧЛ бош совринини ютишига ишонаман\n14. ПОКЛИК ИСЛОМНИНГ БИРИНЧИ ТАЛАБИ\nАтрофга боқиб, яратганнинг санъатидан нуқсон топа олмаймиз, Аллох таоло ер курасини чиройли холга келтириб, безаб ундаги жамиъ нарсани жой–жойига қўйди ва барчасини инсон манфаати учун яратди.\n15. Бельгиялик фермер дунёдаги энг катта қовоқни етиштирди


16:40 / 15.11.2017\nАксарият сайёҳлар учун аэропортлардаги тирбандликлар — ортиқча ноқулайлик ва вақт демак. Парвозлар орасидаги кутиш соатлари — сабр синови: терминалларнинг совуқ биносини айланиш, дьюти-фридаги расталарни кўздан кечириш кўпчиликни тез толиқтиради. Бироқ дунёда шундай аэропортлар борки, уларда бўлиш ёрқин ва қизиқарли саёҳатнинг бир қисмига айланади. "Тонкости туризма" нашри ушбу аэропортлар ҳақидаги маълумотлар ва суратлар билан бўлишди.\nСингапурдаги Чанги аэропорти — ҳақиқий кўнгилочар марказ. Рейслар орасида икки соат бўш вақт бўлса, бу ерда жонли табиат оламига шўнғиш мумкин. Т1 терминали томида Африка ва Америкадан келтирилган юзлаб турдаги кактус ва суккулентлардан иборат ажойиб боғ яратилган. Т2 терминалида кунгабоқар ва орхидеялар гуллайди, Т3'да эса - капалаклар олами.\nЧанги ресторанларида Осиё ошхонаси шедеврлари билан меҳмон қилишади ва чой маросимларини ўтказишади. Кинотеатрлар, ўйин автоматлари, сузиш ҳавзаси, спа-марказ, арт-ҳудуд - бу ерда зерикишга вақт ҳам бўлмайди, кейинги рейс ёддан чиқмаса бўлгани. Энг яхши ҳордиқ — 5,5 соатдан ошиқ танаффус қилишига тўғри келувчи йўловчилар учун Сингапур бўйлаб бепул турлар. Т2 ва Т3 терминалларидан кунига бир неча марта гидли автобуслар йўлга чиқиб, шаҳарнинг энг гўзал нуқталарида тўхтайди: Кичик Ҳиндистон, Чайна-таун, Мерлион парки ва бошқалар. Буюк Британиянинг Business Traveller журнали версиясига кўра, Сингапур аэропорти 27 йил кетма-кет дунёнинг энг яхши аэропорти мақомини олган.\n"Кинетик ёмғир" инсталляцияси: 1216 бронза томчи самолёт, ҳаво шари ва ҳатто варрак каби 16 шакл ва нақшга айланади.\nНарита — Токионинг аксарият халқаро рейслари учун хизмат қилувчи икки аэропортидан бири. Бу санъантсеварларнинг севимли масканига айланиши шубҳасиз: бу ерда тўлақонли бадиий галерея ва кабуки салон-дўкони очилган, кўп сонли ҳайкаллар, витражлар, картиналар ва инсталляциялар эса терминаллар интерьерига муносиб уйғунлашган. Аэропорт атрофи боғлар, музейлар, ибодатхоналар, аутлетлар ва кўнгилочар марказлар билан ўралган, бироқ 8 соатдан ортиқ бўш соат бўлса, ундан узоқроққа - Япония пойтахтининг асосий жавоҳирлари томон йўл олиш мумкин.\nҲамад ташқарисида эса бошқа мўъжизалар бўй кўрсатади: "Қатар жавоҳири" элита даҳаси, Ислом санъати музейи, Суқ-Воқиф бозори, Маданий қишлоқ — буларнинг бари транзит йўловчилар учун бепул Қатар визаси билан уч соатлик экскурсия доирасида.


«Тошшаҳартрансхизмат» жамоат транспортидан фойдаланганда тўловни нақд пулсиз шаклда амалга оширишни тавсия қилди\nЖамоат транспортларидан фойдаланганда тўловни электрон карталар ёки ойлик йўл чипталари орқали амалга ошириш ўзингиз ва атрофингиздагиларнинг саломатлиги ва хавфсизлиги учун фойдали экани айтилади\n“Тошшаҳартрансхизмат” жамоат транспортларидан фойдаланганда тўловни электрон карталар ёки ойлик йўл чипталари орқали амалга оширишни тавсия қилди.\nҚайд этилишича, коронавирус инфекциясининг Ўзбекистонда ҳам қайд этилгани ушбу вируснинг кенг тарқалишига қарши қатъий чоралар кўришни тақозо қилмоқда. Жумладан, карантин вақтида вирус ўчоқлари кенг ёйилиши мумкин бўлган жой ва воситалардан фойдаланиш вақтинча чекланмоқда.\n“Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки айни вазиятда вирус инфекциясининг тарқалмаслиги учун зарурат бўлмаганда нақд пулдан имкон қадар фойдаланмасликка, барча тўловларни электрон карталар орқали амалга оширишга чақирди.\nАйниқса, жамоат транспортларида бунга яққол гувоҳ бўлиш мумкин”, - дейилади “Тошшаҳартрансхизмат” хабарида.\nАна шу жиҳатларни инобатга олиб, жамоат транспортларидан фойдаланганда тўловни электрон карталар ёки ойлик йўл чипталари орқали амалга ошириш ўзингиз ва атрофингиздагиларнинг саломатлиги ва хавфсизлиги учун фойдали экани айтилади.\nБилдирилишича, жорий йилнинг январь ойидан муомалага киритилган автоматлаштирилган тизим ва ягона транспорт карталарининг бир мунча афзалликлари мавжуд.\nБу турдаги карталарни метронинг кассалари ҳамда ойлик йўл чипталари билан савдо қилувчи шохобчалардан харид қилиш мумкин.\n“Азиз йўловчи, ушбу янги ва замонавий тўлов тизимидан фойдаланинг. Бу билан айни вазиятда ўз саломатлигингизни сақлаш билан бирга тизимда инновацион лойиҳаларнинг самарали ва маромда ишлашига ҳисса қўшган бўласиз”, - дейилади маълумотда.\nТошкентда 1 октябрдан 8та автобуснинг ҳаракат йўналиши ўзгаради\n30, 31 август ва 1 сентябрь кунлари автобуслар дам олиш куни ҳисобида ҳаракатланади - «Тошшаҳартрансхизмат»


Ниятим амалга ошганидан афсусдаман - Узбек ибратли хикоя (реал)\nVatanda.Com » Хикоялар » Ниятим амалга ошганидан афсусдаман\nНиятим амалга ошганидан афсусдаман\nЯратган сизга фарзанд ато этади, бирок унинг жинсини сиз режалаштиролмайсиз, хатто у соглом тугиладими-йукми, буниям билиш мушкул масала. Атрофга назар ташлаб, буткул соппа-сог одамлар хам ногирон, бирон жойи кемтик фарзандлар куришганининг гувохи булганман. Бунга балки кандайдир сабабларни рукач килиб курсатиш мумкиндир (масалан, якин кариндошлар орасидаги никох, тамаки чекиш, спиртли ичимликлар ичиш ва бошкалар), бирок уз мисолимда буларнинг хеч бирини курсата олмайман. Шунчаки мен бошидан ниятни нотугри килдим, бутун сураш урнига кемтик сурадим, Яратган хам сураганимни берди, ниятим амалга ошди, лекин бундан менга яхши булгани йук, аксинча, дардим купайди, ташвишим ортди. Эх, кани эди, вактни ортга кайтаришнинг иложи булганда, балки бари бошкача булармиди?\nТурт нафар кизим бор, бир-биридан ширин, аклли, зукко кизалоклар онасиман. Улардан нолишга хакким йук. Лекин тан оламан, хеч бир кизим тугилганда хурсанд булмаганман, “яна кизми, нега яна киз тугилди?”, деб хунграб йиглаганларим ёдимда. Угил тугиб, керилиб ётган хамхоналаримга хам хавас, хам хасад билан караганларим эсимда. “Нега улар угил тугишади, менинг эса бу борада омадим чопмай, мудом киз тугавераман, улардан кандай кам жойим бор, нега Аллох менга нисбатан бунака нохаклик килаверади?”, деб уйлардим. Аслида, эрим бирон марта менга ортикча гап айтмаган, нега киз тугдинг, деб таъна хам килмаган. Еганимиз олдимизда, емаганимиз кетимизда, бирон нимага зориктирмаган, кизларимга яхши карар, яхши кийинтирар, уларга мехр берарди. Хамма гап менда эди, кизларимга караб туриб, факат Худога нола килардим: ”Эй, Худо менгаям угил бер, майли, у бирон нуксони билан тугилсин, майли, унинг бирон ери кам булсин, ногирон булсаям майли, факат угил бола булса, бас”, дердим. Хозир бу айтган гапларимдан нечоглик пушаймонлигимни билсангиз эди. Ушанда бу гапларнинг мохиятини англамаган булсам керак, шунчаки тил учида айтиб куйганман, азбаройи угиллик булишни каттик хохлаганимдан огзимдан чикаётган сузларга эътибор бермаганман, мен киз эмас, угиллик булишни жуда истаганимдан, шундай деганман. Лекин ният килдингми, уни бутун килиш кераклигини уйламабман. Бу гапнинг амалга ошиши мумкинлигига ишонмабман.\nУз вактида аёллар куригига чикдим, мени хисобга олишди, бир катор тахлиллар топширдим. Шифокорим скрининг марказига жунатганда, нималарнидир бахона килиб, бормадим, у ерга наша чекадиганлар, спиртли ичимликлар ичадиганлар бораверсин, эрим хам ичмаса, чекмаса, биздан ногирон бола тугилармиди, деб уйлаганман. “Буям киз булса керак, нима булса, булди, энди буёги пешонамдан, курикдан хам утмайман, киз булса, бошка тугмайман”, деб узимга узим ваъда бердим. Лекин юрагимда яна умид уйгонди, Яратган нолаларимни эшитган булса керак, куз ёшларимга рахм килиб, менга угил ато этар, деган уйдан йирок эмасдим.\nХуллас, тезда туккиз ой хам утиб, бола тугиладиган вакт келди. “Угил” деган хитобни эшитишим билан, узимда йук хурсанд булиб бакириб юбордим. Шунакаям хурсанд булганманки, буни суз билан ифодалаб бера олмайман. Неча йиллик орзуим нихоят ушалди, мен угиллик булдим.\nЧакалокни дабдаба билан тугрукхонадан олиб чикдик, хамма бахтиёр, хамма хурсанд.\nБола икки ойлик булгунига кадар хеч бир узгариш сезганимиз йук. Уни илк текширувга олиб чикканимда, шифокор уз шубхаларини айтди, текширувга жунатди.\nЭх, болам тугма фалаж булиб тугилган экан, уни курсатмаган духтирларимиз, олиб бормаган табибу, шифохоналаримиз колмади, хамма тузатамиз, кулдан келганча харакат киламиз, дейди-ю, бирон бир узгариш сезилмайди. Шу тарика углимиз катта була бошлади. У билан бирга ташвишларимиз ортди, югур-югурларимиз купайди.\nУнга ногиронлар аравачасини олиб бериб, уззукун дам кизларим, дам мен парваришлаймиз, чунки унга мудом эътибор керак...\nУгиллик булишни орзу килгандим, Аллох менга угил берди, лекин узим истагандек, кам-кусти, кемтиги билан берди. Уз ниятимга ярашасини олдим, энди дардимни кимгаям айтардим. Мен уз бахтсизлигимни узим сураб олдим.


Аъзам Обид қора рўйхатдами? Ёхуд Хайриддин Султон у ҳақида кимга нима деган? | Azam Abidov\nА.О.:– Бир неча йил аввал уюшма халқаро бўлимидан Адҳамбек Алимбеков қўнғироқ қилиб:“Шахсан Хайриддин Султон Аъзам Обид билан ҳамкорлик қилишимиз кераклигини тайинладилар!”, деганди. “Бажонидил, нима қилишим мумкин сизлар учун?”, десам:“Чет элда чиққан китоблар, таржима асарларингни олиб келиб бер, музейимизга қўйиб қўямиз”, деди. Келтириб бердик. Шу билан “ҳамкорлик” тугади. Сизҳам бирлашиш, ҳамкорлик ҳақида гапирдингиз. Лекин негадир менга уюшма шахсан менинг у ерга боришимдан манфаатдор эмасдай туюлади.\nФ.Ф.:– Ундай нарсани кўрмадим мен. Сиз билан ҳамкорлик қилишни истаймиз. Чет эл билан адабий муносабатларнинг катта қисми сизнинг зиммангизга тушяпти ҳозир. Резиденция дастурингиз ҳам бор, шу бўйича бирга ишласак бўлар.\nА.О.:– Бу резиденция дастури ўзига хос алмашув дастури бўлиб, ўқувчилар, талабалар ичига кириш, ижодкорларни боғлаш, дунё тажрибасини ўрганиш, Самарқанд, Бухоро саёҳати кабиларни ўз ичига олади. Меҳмон ёзувчи, шоир ва рассомлар ўзбек ижодкорлари билан бирга уларнинг уйларида яшашади. Аммо ҳамкорлик қиламан десак, янги лойиҳаларни ўйлашимиз мумкин.Масалан, Дўрмон ижод уйига йил бўйи чет элдан ижодкорлар олиб келишга ёрдам бероламан. У ерда яшаб, ишни чет эллик таржимонлар ўзбек шеърияти, насридан энг яхши намуналарни таржима қилиб, антологиялар тузишдан бошласа бўлади.\nФ.Ф.:– Бу таклифни раисга айтиб кўраман, у йўқ демайди, деб ўйлайман. Резиденция дастури харажатларининг бир қисмини қоплашимиз ҳам мумкиндир.\nА.О.:– Агар уюшма чиндан ҳам ҳамкорликка очилса, мен ҳамиша очиқ бўлганимни эслатмоқичман. Фақат қандай йўлга қўйилади ҳамкорлигимиз? Халқаро бўлимингиз билан бирга ҳатто резиденция дастуримизниям давом эттиришга хоҳишим бор. Йўлкирани меҳмонларнинг ўзи кўтаряпти, биз Ўзбекистон қисмини зиммамизга оляпмиз, бу қўлимиздан келади. Агар уюшма ҳозирча имконимиз йўқ, десаям бу дастур давом этаверади. Мабодо ёрдам беролса, уни анча кенагайтириш мумкин, йил 12 ой таржимонлар, ижодкорлар олиб келса бўлади. Сизларнинг ишлаш тизимингиз қандайлигидан хабарим йўқ. Қанчалик тез чет эллик ижодкорларни олиб кела оласиз? Масалан, инглиз ё япон тражимонини, чет тиллари ўқитувчиларини олиб келиш имконим бор. Адабиётимизни ривожлантириш учун чет эллик дўстларим, дўстларимнинг дўстлари бемалол ёрдамга келишлари мумкин. Аслида ҳам, уюшма ҳеч нарса қилмаяпти, деб ўтиришни истамайман. Биз бир адабиёт, бир миллат дардида юрибмиз, деб ўйлайман.\nФ.Ф.:– Лойиҳа ва таклифларингизни ёздаям эшитгандим. Раҳбар даражасида бўлмаса ҳам, уюшмада булар ҳақида билишади.\n2019 йил октябрь Чет эллик ёзувчи/рассом Ўзбекистонда резиденцияда дастури иштирокчилари\nА.О.:– Уюшмага ижодкорлар учун бепул инглиз тили курслари очинглар, бориб дарсберай деганимга қанча йил бўлди. Ҳозир буни ўзим очдим ва Юдаков музейида икки ойдан буён инглиз тили клубини юритяпман. Фақат ижод аҳли учун. Инглизчада мулоқот қилиш кўникмаларини ўрганяпмиз. Резиденция дастуримизга келаётганларнинг аксари инглиз тилида мулоқот қилади. Уюшманинг 650га яқин аъзоси бор, ҳар бир вилоятдаақалли битта ижод уйибўлсин. Бу оппа-осон. Мисол учун, Сурхондарёда қайсидир таниқли ёзувчи ё шоир уйининг бир бурчи ажратилсин. Чет элдан ижодкор, таржимон олиб келиб, ўша ўзимизнинг ижодкор билан боғлайлик, бирга яшаб, таржималар қилсин, тажрибаси билан ўртоқлашсин, ижодий учрашувлар, маҳорат дарслари қилсин. Резиденция дастуримиз учун Дўрмон дачаси, ё махсус уйлар керакмас. Бунинг учун машҳур ёзувчиларимизнинг ҳувиллаб ётган уй-музейларидан оқилона фойдалансак бўлади. Чет эллик таржимон ва ёзувчиларни олиб келиб, музейларда ўтириб, ёзувчиларимизнинг асрларини таржима қилдиришимиз, тадқиқотларга кўмаклашишимиз мумкин. Афсуски, бундай ишларни уюшма қила олишига ҳалиям кўзим етмаяпти, аммо етарли малакага эга, бир неча хорижий тилларни биладиган кадрларни тезроқ етиштириб, бу ишларни амалга оширса бўлади.\nФ.Ф.:– Уюшманинг ҳам ўз ишлари бор, бошқа ишлар билан банд бўлиши табиий. Дастурларингизни амалга ошириш учун раҳбариятга хат билан мурожаат қилсангиз, оғзаки мурожаатдан кўра осонроқ ҳал бўларди.\nА.О.:– Уюшма шу дастурларимиз Ўзбекистон учун зарурлигини қачон англаб етади? Нега хат кутиб ўтирмай, ўзи бизга чиқмайди? Худди Туризм қўмитаси туристлар келишидан манфаатдорбўлгани ҳолда, дастурларимизга қўшилиш таклифига бефарқ қараётгани каби. Қачон уюшма чет элдан ижодкор олиб келди? Бир йилда биз каби 40 эмас, 20 нафар ижодкор олиб келоладими? Нега волонтёрлардан иборат жамоамизаслида сизлар қилишингиз зарур бўлган ишларни бажарсак-да, ўзимиз сизларга хат билан чиқишимиз керак? Ё уюшмадагиларнинг даражаси олийроқ, баландроқми?\nФ.Ф.: Уюшма халқаро алоқаларга очилиб боряпти. Озарбайжон, Марказий Осиё республикалари уюшмалари билан меморандумлар имзоланди.\nА.О.:Халқаро бўлимда ҳозир ким?\nФ.Ф.:Рустам Мусурмон, Николай Ильин, Рисолат Ҳайдаровалар бор.\nА.О.:Ўзи неча киши ишлайди уюшмада?\nФ.Ф.: 100 дан ортиқ одам ишлайди. Вилоятлардаги бўлимларимиз билан айтганда.\nА.О.: Бунча одам билан ўзбек адабиётини гуллатворса бўлади-ку!\nФ.Ф.Уюшма ишламаётган ташкилот эмас, дедим-ку!\nА.О.:– Аммо нега уфқда зўр ёзувчилар кўринмаяпти? Ўзбек ёзувчисини қачон дунё ўқий бошлайди? Бунинг учун таржима қилиниш керакми? Қачон ўзбекёзувчи ва шоири ҳам чет тилларида равон мулоқот қилади, тўғридан-тўғри ёзишни бошлайди? Қачон 650аъзо ёзувчидан ақалли 10 тасини халқаро миқёсга олиб чиқиш ҳақида ўйлайсизлар?Менга мукофот, поликлиника, дача керак эмас, аммо ёрдамимдан фойдаланинглар. Қачондирам таржима кенгаши ё халқаро муносабатлар бўйича конференциялар бўлса, албатта таклиф қилинглар, деб ялинмайман, аммо чин дилдан чақирсангиз, жўяли лойиҳалар билан ўртоқлашаман, бажонидил ёрдамлашаман. Ё шунча йиллардан бери бўлгани каби, каминани бегона сифатида кўришда давом этсангиз ҳам, яна ўзингизга ҳавола, сизнинг ишингиз. Хафа бўлиш йўқ.\nФ.Ф.:–Йўқ, бегона билмаймиз.\nА.О.:– Сиз мана шаффоф тизим бор, деяпсиз, матбуот котибисиз, агар чиройли жамият қиламиз десак, ижодкорлар ҳам шаффоф бўлиши керак. Матбуот котибининг энг муҳим вазифаларидан бири уюшма раисини матбуотга, ОАВ ходимлари олдига олиб чиқиш. Қачон охирги марта раис ва раҳбарлар билан очиқ мулоқот, матбуот анжумани, пресс клуб сессияси бўлди ё бўлиши режада борми?\nФ.Ф.:– Албатта, раисимизнинг ОАВда чиқишини ташкиллаштирдик, масалан, декабр ойида “Ўзбекистон” телеканалининг “Ассалом, Ўзбекистон!” дастурида чиқди охирги марта. Суҳбат тарзида. Шу кунларда ЎзАда катта чиқишини режалаштиряпмиз. Январь ўрталарида матбуот анжумани қилишни ўйлаганмиз, унда раис ва раҳбарият, албатта, қатнашади.\nА.О.:– Барака топинг! Уюшма фаол эмас, ҳеч нарса қилмаяпти, дейишларини истамасангиз, шунақа очиқ анжуманлар қилиб туриш шарт, қанча кўп мулоқот қилинса, шаффоф бўлинса, уюшмага шунча тоза қон олиб кирган бўласиз.\nБиз бир халқ вакилимиз ва адабиётни ривожлантириш учун,афсуски, бир ёқадан бош чиқариб, ҳаракат қилмаяпмиз. Дейлик, қачон Навоий асарлари инглиз тилига таржима қилинади? Аъзам Обидни 9 февраль – ҳазрат туғилган кунларидагина ахтариб қоламизми ё? “Фарҳод ва Ширин” инглизча таржимасини чиқаргани учун!Мана шу китобни кўрганмисиз? Нега шундай нарсалар қила олмаяпсизлар? Шу китобни, масалан, Сирожиддин Саййид ё Рустам Мусурмон чиқарганда, уни бутун Ўзбекистонга, ҳатто дунёга овоза қилармидингиз? Ҳеч йўқ “Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетасида камида бир саҳифа мақола ёзармидингиз? Гап менинг ўзим ва ё асарим ҳақида кетмаяпти-ку!Нега уюшма муассислигидаги бирор нашр бу ҳақда бир оғиз айта олмайди? Аъзам Обид қора рўйхатдами ё? (Кулги). Камина ўзбек адабиёти тарғиботини 20 йилдан буён қиляпман. Нимадир арзирли иш қилолмагандирман, бироқ ҳеч йўқ айнан Алишер Навоийнинг “Фарҳод ва Ширин” достонини инглизчага ўгириб, жуда сифатли китоб ҳолида нашр этилишига эришганимдан фахрланаман. Ҳамкорлик деганда, мен шу нарсаларни назарда тутаман. Аслида шундай китобларни, шундай резиденция дастурларини сизлар қилсангиз арзийди. Ҳалиям ҳазратимизнинг шу китобларини дунё ўқувчиларига етказишда ёрдам беришингиз мумкин.\nФ.Ф.– Агар бу китоб мен уюшмада ишлаётган пайтим дунё юзини кўрганда, албатта, унинг нашр этилганини овоза қилган бўлардим. Маълумотучун айтаман: Навоий ғазаллари уюшмада инглиз, немис, рус тилларига таржима қилдирилган.\nА.О.:– Хабарим бор, Бегойим Холбекова, Қосимжон Маъмуров, Аида Буматова яхши таржималар қилган. “Жаҳон адабиёти”да таржималаримизни босишган. Мен бир йилдан буён “Фарҳод ва Ширин”нинг инглизча таржимасини чет элликларга таклиф қиляпман, ўқитяпман. Бу иш менинг “адабий миссиям”бўлиб қолади кейинги йилларда ҳам: яъни бундан буён аввал таржима қилган асарларимнинг кўпроқ ўқувчисини топиш ҳаракатида бўламан.\nФ.Ф.:– Сиз уюшмани танқид қилсангиз ва бир-биримизни танқид қилсак ҳам, аслида адабиётимизни ривожлантиришни кўзлаймиз.\nА.О.:– Мен уюшмада шоир ё ёзувчи ишлаши шарт эмас деб ўйлайман. Ундай ташкилотларда адабиёт координатори, адабий агентлар ишласа мақсадга мувофиқ.\nФ.Ф.:– Тўғрисини айтсам, камина ҳам шу ерда ишлаб, ўз ижодим қолиб кетаётганидан хурсанд эмасман. Аммо ишлаш, миллат адабиёти учун нимадир яхши иш қилиш ҳам керак.\nА.О.:– Адабий уюшма сифатида университетларда адабий агентлар, координаторлар етиштириб чиқиш масаласини ҳам кўтарсангиз ўринли бўларди.\nФ.Ф.:– Яқин орада Президентимиз билан ижодкорларнинг учрашуви режалаштирилган, ўша учрашувда шундай таклифларни киритамиз, деб ўйлайман.\nЭркин Аъзамнинг Лондонда босилган китоби\nА.О.: – Ижод аҳли мақсадли қўллаб-қувватланиши керак. Ўзбек ёзувчи ва шоирларини фақат юртимиздамас, чет элда ҳам ўқишларини истайман. Зудлик билан уюшма ўз аъзоларига чет тили ўрганиш курсларини очишни ўйласа яхши. Мисол учун, Эркин Аъзамнинг китоби Лондонда чиқарилгани биринчи қадам, холос. Эркин ака ва бошқа ёзувчи ва шоирларимизнинг ўзлари жаҳон адабиёт саҳнасида асарларидан инглиз тилида намуналар ўқиб беришига эришишимиз энг катта қадам бўлади. Яна бир таклифим шуки, ўзбек шоир ва ёзувчиларини чет элдаги элчихоналаримизга элчи, ҳеч бўлмаса, маданият атташеси қилиб юбориш масаласигажиддий қараш лозим. Мана, ўзингиз бир марта Кореяга бориб келиб, қанча илҳом билан қайтдингиз. Уюшма фақат маҳаллий масалаларга ўралашган ташкилот бўлиб қолмасин. Тизимнинг жонланишига, ўз ишини пухта қилишига ёрдам беришимиз керак. Барча ўзбек ижодкорлари учун Уюшма мукофот, бепул поликлиника манбаи эмас, балки шу дунёмизни яшаш учун яхшироқ ерга айлантиришда ўз сўзини баралла айтишга шароит яратиб берадиган, катта шахсларни етиштирадиганмасканга айланса қани!Аввалги йиллардаги уюшма ташаббусларимни қувватлагани йўқ эди, адабиёт ривожи учун бирлашайлик деб атайин хат ёзганман ҳам, аммо мужмал жавоб ҳам олганман, сайтимда турибди.\nФ.Ф.:– Менимча, уюшма раиси ва аъзолари ҳам бундай ташаббусларни қўллаб-қувватлайди. Энди вазият ўзгарган. Дунёдаги илғор адабий ташаббусларни олишимиз ўзимизга фойдали бўлади. Кореяда кўрдим: метрода адабиётни ўзига хос усул билан тарғибот этишаркан.\nА.О.:– Камина “Тошкент метросида шеърият” деган лойиҳа қилганман, сизга айтгандим. Метрополитен маъмурияти бу таклифимни жуда яхши қабул қилган. Метрода шеърий плакатлар, банерлар қилишга келишгандик. Ўзбек ва инглиз тилларида митти видеолар қилиб берганман, баъзи тайёр видеоларни “Маданият ва маърифат” телеканалидан олиб берганман, метродаги экранларда намойиш этишганди.\nФ.Ф.:– Хабарим бор.\nА.О.:– Энг муҳим гапимшуки, бундай адабий ташаббуслар, резиденция дастурлари учун давлат бюджетидан бир сўм ҳам олмаслик. Адабиёт ва санъат дастурларига филантроплар, иш одамларини жалб этишга шароит ва йўл очилса дейман, шунинг ҳаракатидаман.Менимча, ижодкор одам ҳар доим мухолиф бўлиши керак, биринчидан, ўзига мухолиф бўлиши керак, адолатсиз тузум тарафдорларига, адолатсиз президентга, ва ҳоказо.\nФ.Ф.:– Куни кечаги блогер Отабек воқеасини олинг! Ҳоким бўралаб сўкса, бир узр, оддий блогернинг ҳақорати эсазудлик билан қамоқ жазоси. Шу ҳақда бир шеър юрибди миямда. Барибир уйғониш керак, деб ўйлайман.Уйғонсак, чин адабиётга ҳисса қўшиб ўтсак, эртага Худонинг олдидаям юзимиз ёруғ бўлади.\nА.О.:– Ҳаётда ўзингдан, ҳаётингдан рози бўлиш, Яратган розилигини тилаб ўтиш ҳам муҳим.\n(Суҳбатнинг охири, аввалгиси мана бу ерда: http://azamabidov.uz/?p=2859 )


Ислом дини спортнинг қай турига ижозат беради\n00:00 / 30.01.2007 | eski savollar | 3514\nАссаломи алайкум Шайҳ ҳазратлари, қилаётган ҳизматларингиз учун Алоҳ сиздан рози бо'лсин ва сизга биздан жудаям чуқур ташаккур. Саволим шуки мен авваллари бокс спорти билан шуг'улланардим лекин исломни яҳши тушунмасдим ҳозир Аллоҳга шукурки намоз оқияпман қолдан кеганича ислом илмини органмоқдаман ва шу билан биргаликда спорт билан шуг'улланиш ниятим ҳам бор эди қайси спорт турлари билан шуг'улланишга шариатимиз руҳсат беради ёки ҳаммаси мумкинми жавоб учун олдиндан раҳмат.\nЋАЙВОНЛАРГА МИНИБ МУСОБАЌАЛАШИШИбн Умар розияллоћу анћудан ривоят ќилинади«Набий алайћиссалом боќилиб, совутилган отлар орасида мусобаќа ўтказдилар. Уларни Ћайфаадан ќўйиб юбордилар. Борадиган паккаси Саниятул Вадоъгача эди.Мен Мусога:«Уларнинг ораси ќанча эди?» дедим.«Олти ёки етти мил эди», деди.У зот боќилмаган отлар орасида мусобаќа ўтказдилар. Уларни Саниятул Вадоъдан ќўйиб юбордилар. Борадиган паккаси Бани Зурайќнинг масжидигача эди.Мен (Мусога):«Уларнинг ораси ќанча эди?» дедим.«Бир ёки шунга яќин мил эди», деди.Ибн Умар ўша мусобаќада ќатнашганлардан эди».Бешовлари ривоят ќилган.Отларни чиниќтириш учун алоћида боќиб совутилади. Аввал ем бериб семиртирилади. Кейин емини аста секин озайтириб борилади. Чоптириб терлатилади. Турли нарсаларга ўраб совутилади. Охири келиб от чиниќиб мусобаќаларда ќатнашишга тайёр бўлади.Ћайвонлар ўртасида мусобаќа ќилишда уларнинг совутилган бўлиши эътиборга олиниши шарт экан. Чунки Пайѓамбар алайћиссалом ушбу ћадиси шарифдан зикр ќилинганидек совутилган отлар орасида ўтказилган мусобаќада олти ёки етти мил масофани ихтиёр ќилганлар. Совутилмаган отлар орасида ўтказилган мусобаќада эса бир милча масофани белгилаганлар. Совутилмаган отлар кўп чопсалар ќийналиб ќолишлари мумкинлиги эътиборга олинган.Ушбу ћадиси шарифдан олинадиган фойдалар:1. Пайѓамбар алайћиссаломнинг мусобаќалар уюштирганлари.2. Совутилган отлар орасида узоќ масофаларга мусобаќа ќилиш мумкинлиги.3. Совутилмаган отлар орасида ќисќа масофаларга мусобаќа ќилиш мумкинлиги.4. Ћайвонлар орасида мусобаќа ўтказганда уларни ќийналиб ќолишидан четланиш зарурлиги. Анас розияллоћу анћудан ривоят ќилинади«Набий алайћиссалом Азбаа номли туялари бўлиб, ундан ўзадигани йўќ эди. Бир аъробий ўзининг туяси билан келди. У ўзиб кетди. Бу мусулмонларга оѓир ботди. У зот буни билдилар ва:«Бу дунёда ћар бир кўтарилган нарсани пасайтириш Аллоћ учун ћаќдир», дедилар».Бухорий ва Насаий ривоят ќилган.Бу ћадиси шарифдан туялар мусобаќаси жоизлигини билиб оламиз. Шунингдек спорт оламининг энг мућим ќоидаларидан бири ћеч ким ва ћеч нарса абадий биринчи бўлиши мумкин эмаслигини ћам англаб етамиз. Ћар ќандай олий сифатларга эга бўлган мусобаќачи ћам ваќти соати келганда ютќазиши турган гаплигини тушунмоќ лозим. Оиша розияллоћу анћодан ривоят ќилинади«Набий алайћиссалом билан сафарда эдим. У зот Соллаллоћу алайћи васаллам билан мусобаќалашган эдим, ўзиб кетдим. Бир муддатдан сўнг гўштим оѓирлашганда яна мусобаќалашиб, мендан ўзиб кетдилар ва, бу ћалиги ўзиш ўрнига, дедилар».Абу Довуд ривоят ќилган.Ќаранг, Пайѓамбаримиз Соллаллоћу алайћи васаллам ўз хотинлари Оиша онамиз розияллоћу анћо билан югуриш мусобаќаси ўтказган эканлар. Бу югуриш мусобаќаси ўтган пайтда Пайѓамбаримиз Соллаллоћу алайћи васалламнинг ёшлари эллик учдан ўтган эди. Кейинги, Пайѓамбаримиз Соллаллоћу алайћи васаллам Оиша онамиздан ўзиб кетган югуриш мусобаќасида эса У зотнинг ёшлари ундан ћам катта бўлади. Бу оилавий равишда бадантарбия билан шуѓулланишдир. Афсуски кўпгина мусулмонлар бунга ўхшаш нарсалардан бехабарлар.Ќадимги уламоларимиз ушбу ћадиси шарифни шарћ ќилар эканлар бир неча маъноларга урѓу берганлар. Улар, Оишанинг ћадисида; оёќда югуриб мусобаќа ќилишга, маћрам эркак аёллар орасида мусобаќа ўтказишга, бу иш виќорга, шарафга, илмга, фазлга ва ёшнинг улуѓлигига номуносиб эмаслигига далил бор, дейдилар. Абу Ћурайрадан ривоят ќилинади«Набий алайћиссалом:«Фаќат панжа, туёќ ва нислдагина мусобаќа бор», дедилар».«Панжа» дейилганда туя ва унга ўхшаш ћайвонларнинг оёќ пажалари кўзда тутилади. Яъни, ана ўша шаклдаги ћайвонлар орасида пойга ўтказиш мумкин.«Туёќ» деганимизда от ва унга ўхшаш ћайвонларнинг оёќлари кўзда тутилади. Яъни, ана ўша шаклдаги ћайвонлар орасида ћам пойга ўтказиш мумкин.«Нисл» деганда найза ва камон ўќи учига ўрнатилган темир найзалар кўзда тутилган.Демак ушбу турдаги нарсаларда мусобаќалар ўтказиш мумкин ћисобланади. Имрон ибн Ћусайн розияллоћу анћудан ривоят ќилинади«Набий алайћиссалом:«Мусобаќада жалб ќилиш ва ёнбош ќилиш йўќ», дедилар».Иккисини сунан эгалари ривоят ќилган.Бу ћадиси шарифдаги «жалб ќилиш»дан мурод пойгада ќатнашаёган ћайвонни тезлатиш учун махсус кишини жалб ќилиш кўзда тутилган. Яъни, мусобаќадан ташќаридаги шахс мусобаќага арлашмаслиги зарур.«Ёнбош ќилиш»дан мурод пойгада иштирок ќилаётган от чарчаб ќолганда унинг ёнига бошќа отни яќинлаштириб туриб пойгачи ўша янги отдан ўтиб олиб пойгани давом этдириши кўзда тутилган.Булардан мусобаќада турли ћийлалар ишлатиш мумкин эмаслиги келиб чиќади.Юќорида келган ћадиси шарифлардаги каби мусоба- ќалар шариатда жоиз ћисобланади. Агар ўша мусобаќаларга молу мулк аралашмаса жуда ћам яхши. Мабодо пул-мол мусобаќага аралашганда ћам соврун сифатида аралашгани тўѓри бўлади. Мисол учун давлат томонидан, баъзи бир шахслар томонидан тикилган соврунлар бўлиши мумкин. Шунингдек, соврун мусобаќа ќилувчиларнинг бир томонидан тикилган бўлиш ћам мумкин. Мисол учун, мен сендан ўзиб кетсам ћеч нарса бермайсан, аммо сен мендан ўзиб кетсанг мен сенга бунча нарса бераман, дейиш каби.Аммо икки мусобаќалашган тараф ћам пул ёки мол тикиши мумкин эмас. Агар у шаклда бўладиган бўлса, албатта, ћакам бўлиши шарт.Пайѓамбар соллаллоћу алайћи васаллам ёш авлодни соѓлом бўлиб ўсишини таъминлаш борасида ота-оналарни ўз фарзандларини бадантарбия билан шуѓуллантиришга тарѓиб ќилганлар. У зот ўзларининг ћадиси шарифларидан бирида:«Авлодларингизга сузишни, отишни ва от минишни таълим беринглар», деганлар.Яна бошќа бир ћадиси шарифда эса:«Ёзишни, сузишни ва отишни таълим бериш фарзанднинг ота-онадаги ћаќќидандир», дейилган.Бу маънолар ўта яхши маънолардир. Аммо ўйлаб кўрадиган бўлсак, Ислом ўзининг бутун борлиги билан ћаракат динидир. Унда ћаракатсиз ћеч нарса бўлмайди. Ўйлаб кўринг, бир ваќт намоз ўќиш учун инсон ќанчалар ћаракат ќилади. Саћарда уйќусидан туриб, таћорат ќилиб, намоз ўќиш жойига бориб икки ракъат намоз ўќигунча одамнинг ћар бир бўѓини ќаначадан ќанча ћаракатга тушади.Рўза ћам шунга ўхшаш. Саћарликка турилади. Ћаракат ќилинади. Хуфтонга ќўшиб йигирма ракъат таровећ намози ўќилади.Ћаж ва умра бўлса, асосан ќаттиќ ћаракатдан иборат ибодатлардир.Буларнинг ћаммаси соѓлик учун фойдали эканини мусулмонмас одамлар ћам яхши биладиган ћолга келишди.Инсоннинг юзига уриш бор спротларга рухсат йўќ. Спортни баћона ќилиб ношаръий ћолатга ўтиш ёки ношаръий ишларни ќилишга ћам рухсат йўќ.\nонани 2 турмуши\nКелин ва қайни ука\nҚайнотани ота деб чақириш мумкин эмасми?\nБу масалада кайси манбааларни укиган афзал


Юксалишнинг асосий мезони\nЎзбекистон ижтимоий-сиёсий ҳамда иқтисодий ҳаётида қўлга киритилаётган муваффақиятлар йилдан йилга тобора мустаҳкамланиб, кўзга яна да ёрқинроқ ташланмоқда. Зеро, тарихан қисқа давр ичида барча соҳада мислсиз ўзгаришлар рўй бердики, бу ҳақли равишда кўпчиликнинг ҳавасу ҳайратига сабаб бўлаётир.\nКўҳна тарихда не-не воқеаларни бошдан кечирган халқимиз учун Ватан мустақиллиги –ҳаётимизни, онгу шууримизни тубдан ўзгартирган энг улуғ, энг азиз байрам сифатида, асрлар ўтсада ўз қадр-қиммати ва моҳиятини йўқотмайди. Негаки, бу кунларга етиб келишимизда ва халқимизнинг азалий орзуси бўлган мустақилликни бундан йигирма беш йил илгари Президентимиз Ислом Каримов бошчилигида олиб борилган курашлар натижасида руёбга чиқди. Тарих учун бу давр жуда қисқа бўлсада, бироқ мазмунан асрларга тенг бу йиллар давомида халқимиз ўз миллий тараққиёт йўлидан изчил ва қатъият билан бориб, барча синов ва қийинчиликларни енгиб ўтди. Бугун дунёнинг мана-ман деган давлатлар иқтисодчилари тан олаётган катта ютуқларга эришилмоқда.\nМамлакатимизда демократик ислоҳотларни янада чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш концепцияси Ўзбекистонда тараққиётнинг янги босқичини бошлаб берди. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг айрим моддаларига ушбу концепция асосида ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди. Жумладан, парламентга мамлакатимиз ижтимоий-иқтисодий ривожланишининг долзарб масалалари юзасидан Бош вазир ҳисоботларини эшитиш ва муҳокама қилиш ҳуқуқи берилди. Бунинг натижасида қабул қилинган чора-тадбирлар ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурлари самарадорлигини ошириш, аҳолининг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини тўла таъминлаш, жойларда юзага келаётган долзарб масалаларни адолатли ҳал этишга кўмаклашмоқда.\nШу ўринда Президентимизнинг «Она юртимиз бахту иқболи ва буюк келажаги йўлида хизмат қилиш – энг олий саодатдир» номли асарида «Биз ўтган даврда амалга оширган ишларимизга баҳо берар эканмиз, «Кеча ким эдигу бугун ким бўлдик?» деган савол асосида уларнинг моҳияти ва аҳамиятини ўзимизга чуқур тасаввур этамиз. Айни вақтда «Эртага ким бўлишимиз. Кандай янги марраларни эгаллашимиз керак?» деган савол устида ўйлашимиз, нафақат ўйлашимиз, балки амалий ишларимиз билан бунга жавоб беришимиз лозим» деган жумлаларни ҳар биримиз қалбимиздан ўтказиб, олдимизда турган вазифаларни амалга оширишимиз керак.\nКон-металлургия ишлари - мураккаб соҳа. Бу касб эгаларидан катта ирода ва бардошлиликни талаб этади. Мустақилликнинг дастлабки йилларида Юртбошимизнинг кончиларга кўрсатган ғамхўрлиги ва катта эътибори туфайли кончилар олдига қўйилган вазифаларни юқори даражада бажаришда уларга доимо куч ва мадад берди.\nСир эмаски, мустақилликнинг дастлабки йилларида ўта оғир ва мураккаб бир даврда Президентимизнинг бевосита комбинатнинг келажаги учун қилган жонкуярлигининг самарасини бугун кўрмоқдамиз. Фахр билан таъкидлашимиз мумкинки, комбинатнинг ишлаб чиқариш қуввати мустақиллик йилларида бир неча марта ошди. Шонли йилларда Учқудуқда 3-сонли гидрометаллургия заводи, Қўшработ туманида замонавий 4-гидрометаллургия заводи ҳамда Қизилқум фосфорит мажмуаларини ўз кучимиз билан қурганлигимизнинг ўзи ҳам нафақат бизда, ён атрофимиздаги давлатларнинг ҳам тан олишига замин яратди. Биз кончилар бундан жуда фахрланамиз.\nШу ўринда, мустақиллик арафасидаги ўта оғир ва таҳликали бир даврда Президентимиз бу соҳадага кадрлар масаласига алоҳида тўҳталиб, Ўзбекистон раҳбари сифатида берган ҳақли саволи кенг жамоатчиликнинг ҳали ҳам ёдида. Ўшанда Юртбошимиз Фарғонада бўлиб ўтган мажлисда:“Нима учун маҳаллий миллатга мансуб кишилар ўртасида муҳандис-техник ходимлар йўқ? Мен бу саволни ҳаққоний савол деб ҳисоблайман”, дея ўта долзарб масалани соҳа раҳбарлари олдига қўйгандилар. Бир пайтлар комбинат эшигидан киролмаган маҳаллий ёшлар мустақиллик шарофати бугун комбинатнинг энг катта таянчи, суянчларидир. Бугунги кунда комбинатда меҳнат қилаётган жами ишчи-ходимларнинг 92 фоизга яқинини, раҳбар кадрларнинг 87 фоиздан ортиғини ҳамда мутахассисларнинг 86 фоизини маҳаллий кадрлар ташкил этаётганлигининг ўзи, мамлакатимизда бу соҳага зарур маҳаллий муҳандис кадрларнинг тайёрлаш борасидаги узоқни ўйлаб олиб борилган сиёсатнинг натижасидир. Шуни алоҳида таъкидлаб ўтиш жоизки, бу соҳада олиб борилган амалий ишлар натижасида бугунги кунда комбинатда фаолият олиб бораётган ишчи-ходимларнинг ўртача ёши 37 ёшни ташкил этиб, шундан 30 ёшгача бўлган раҳбар ва мутахассисларнинг улуши салкам 30 фоизни ташкил этаётганлиги ва уларнинг энг замонавий, техника ва технологияларни бошқариб келаётганликларининг ўзи давлатимизнинг катта ютуғидир.\nЎзбекистон тараққиётининг ҳаркатлантирувчи кучларидан бири бу- таълимни бунёдкор кучга айлантирадиган имкониятни инсон капитали, баркамол шахс омили ташкил этади. Юртбошимиз мазкур омилнинг нечоғли муҳим аҳамиятга эга эканлигини пойтахтимиздаги Хотира майдонида оммавий ахборот ходимлари билан бўлиб ўтган суҳбатда алоҳида таъкидлаб, шундай деди: “ Мен ёш авлодимизга, менинг болаларимга қарата бўш келманглар, эртанги кун бизники, марра бизники, деб бежиз, асоссиз айтмайман. Бунинг чуқур маъно-мазмуни шундаки, вақт, йиллар ўтиши билан бизнинг сафимизни ким тўлдирмоқда? Аввало, замонавий билим ва касб-ҳунарларга эга бўлган, янгича, мустақил фикрлайдиган, мамлакатимизнинг эртанги куни учун масъулиятни ўз зиммасига олишга, ўзини намойиш этишга қодир бўлган навқирон ўғил-қизларимиз”.\nМамлакатимизда таълимнинг фан ва ишлаб чиқариш билан чамбарчас боғлиқлиги, таълим ва тарбиянинг инсонни касбий ривожлантириш жараёнлари билан уйғун равишда олиб борилаётганлиги натижасида бугунги ёшларимиз юртимизда амалга оширилаётган жадал ислоҳотларда фаол иштирок этишмоқда.\nКомбинат юқори илмий-техник имкониятга эга бўлиб, бугунги кунда 3 нафар фан доктори ва 33 нафар фан номзодлари илм-фан ва ишлаб чиқариш ҳамкорлигини янада мустаҳкамлаш мақсадида илмий кашфиётларини амалиётга чиқаришга жорий этиш бўйича тизимли ишлар олиб бормоқдалар. Бу эса фундаментал, амалий, инновацион тадқиқотларнинг жадал олиб борилиши, уларни амалиётга жорий этиш, пировардида фан ва ишлаб чиқаришнинг ўзаро уйғунлашувини таъминлаш имконини бермоқда.\nМустақиллик шарофати ва Президентимиз ташаббуслари билан ташкил этилган Навоий давлат кончилик институтининг қарайиб 75 миллиард сўмга барпо этилган замонавий биносида кон-металлургия соҳаси учун бўлажак кончилар, металлурглар таълим олишади. Ишонч билан айта оламанки, яқин келажакда институтда нафақат ўзимизнинг фарзандларимиз, балки чет эл давлатларининг ёшлари ҳам келиб таҳсил олишади. Ўзбекистоннинг даври келганлиги шундаки, энди бизни ёшлар хорижда эмас, хориж ёшлари бизда таҳсил олишади.\nБуларнинг барчаси келгусида мамлакатимиз иқтисодиётнинг муҳим тармоғи бўлган кон-металлургия саноати ривожланишига муҳим омил бўлиб хизмат қилиши муқаррардир.\nҚ. С. Санақулов,\nЎзбекистон Республикаси Олий Мажлис Сенати аъзоси,\nНавоий кон-металлургия комбинати бош директори.


Жума тезислари – Nasihat.uz\nبسم الله الرحمن الرحيم Силаи раҳмни узманг! Аллоҳ таоло биз бандаларига шу қадар меҳрибонки, Ўзининг розилигини ибодат билан топишимиз билан бир қаторда, ўзаро инсонлар ўртасидаги муомалаларни чиройли ва холис қилиш билан ҳам топиш имкониятини берган. Силаи раҳм – қариндошлик ришталарини боғлаш бўлиб, у инсоний муомалаларнинг энг афзалидир. Унинг акси бўлган…\nСилаи раҳм Батафсил\nبسم الله الرحمن الرحيم ЗАКОТ МОЛНИ ПОКЛАШ ДЕМАКДИР\nبسم الله الرحمن الرحيم Ислом мўътадил дин Муҳтарам жамоат! Ислом динини Аллоҳ таоло одамларга машаққат туғдирмайдиган осон ва енгил қилиб нозил қилгандир. Зеро, Қуръони каримнинг кўплаб оятларида ислом енгил дин экани, унда қийинчилик йўқ эканлиги атрофлича ёритилган.\nАЁЛЛАР ИСЛОМ НИГОҲИДА بسم الله الرحمن الرحيم Муҳтарам жамоат! Ислом дини ҳаётда аёл шаънини улуғлайди. Аёл деганда кўз олдимизда оналаримиз, турмуш ўртоғларимиз, опа-сингилларимиз ва қизларимиз кўз ўнгимизга келади. Қуръони каримда аёллар ҳақида алоҳида “Нисо”(Аёллар) сураси келган. Азиз ва мукаррам бўлган инсон зоти ер юзида ўзидан кўпайиб ва ўзига берилган вазифани…\nAYOL juma Батафсил\nبسم الله الرحمن الرحيم Муҳтарам жамоат! Аллоҳ таоло барча мавжудотлар қатори инсонни ҳам жуфт ҳолида, яъни эркак ва аёл қилиб яратган. Аёл зотини эса ардоқли, эркакларга жуфти ҳалол ва ором-сакинат, оиланинг чироғи ва посбони, фарзандлар мураббияси қилиб дунёга келтирган. Қуръони каримда бундай дейилади:\nAnvar qori Tursunov - 7,626 марта ўқилган


Инклюзив таълим: муаммоларга қандай ечим топилмоқда? – nuqtai nazar\n17.10.2021 COVID-19, Инфографика2 298\nЎғлининг ногирон туғилишини ҳатто Шоҳида ҳам, унинг турмуш ўртоғи ҳам хаёлига келтирмаган эди. Аммо шу кўргулик тақдирларига битилган экан. Ота-она Фарруҳнинг кўпчилик болалар қатори етти мучаси соғ туғилган, деб ўйларди. Унинг мияси суст ишлашини, яъни учдан бир қисми ўз вазифасини тўғри бажармаслигини кейинроқ – Фарруҳ тўрт ёшга кирганда билишди. Чунки боланинг тили ҳадеганда чиқавермади. Ота-она ана гапирар, мана, гапирар, деб юраверди, аммо аҳвол ўнгланмагач, шифокорма-шифокор югуришни бошлади. Ахийри, болага аутистик спектр бузилиши ташхиси қўйилди…\nШоҳида, Фарруҳнинг онаси:\n–Ташхисни эшитган куним мен учун ҳаёт тўхтаб қолгандек эди. Боламнинг одамовилиги, ўйинчоқларини нуқул қаторлаштириб териб чиқиши, ҳеч ҳам кўзимга қарамаслиги, ўпсам, бағримга боссам, асабийлашиб, итариб ташлаши ва ғайриодатий овозлар билан бақириши, ўта инжиқлиги, уйқусида кўп безовталаниши – буларнинг бари кўнглимга шубҳа соларди-ю, тан олгим келмасди, менинг болам соппа-соғ, ривожланишдан ортда қолган эмас, дердим, ўзимга-ўзим.\nХуллас, мана, ўн йилдирки, бошқаларга ўхшамаган, «ўзгача» болани катта қиляпман. Ҳозир гапиради, аммо унинг тилини мендан бошқа одам тушунмайди.\nЎғлим расм чизишга ниҳоятда қизиқади. У бошқа болалардек бўлмагани учун махсус мактаб-интернатга берганмиз. Очиғи, Фарруҳимга она, ҳамшира, дўст, тарбиячи бўлибману, устозлик қилиб кўрмаган эканман. Тўғри, уйга вазифаларини доим биргаликда бажарардик, аммо пандемия туфайли жорий қилинган карантинда асосий дарслар онлайн шаклга ўтгач, ҳаммадан кўп қийналган мен бўлдим. Чунки имконияти чекланган бола телевизор ёки компьютер орқали дарсни тушуна олмайди. Ўқитувчи у билан жонли мулоқот қилиб, ёнма-ён туриб, индивидуал шуғулланиши керак. Фарруҳ баъзан бундай шаклдаги дарс ёқмаётганидан асабийлашиб, ҳамма нарсани улоқтириб қоларди. Бундай пайтда онанинг аҳволини тасаввур қилаверинг. Нега куюнаман, биласизми? Негаки, менинг ўғлим учун ҳар бир кун, ҳар бир машғулотнинг аҳамияти катта. Ва энг муҳими, унинг қизиқиши сўниб қолмаслиги, яна «ўз олами»га шўнғиб кетмаслиги керак. Бунинг учун эса маҳоратли ўқитувчи, ҳар куни у билан астойдил шуғулланадиган тажрибали устоз зарур.\nТурмуш ўртоғим иккимиз зиёли одамлармиз. Шунинг учун ҳам, боламнинг ақлий ва нутқий ривожланишида нуқсон бўлса-да, кучи етганча нималарнидир ўрганишини, қизиқишини ривожлантиришни истаймиз. Чунки у келажакда ўзини ўзи эплай оладиган даражага етиши шарт! Болам нотавон бўлиб қолмаслиги керак!\nЎйлаб қоламан, бизки, онлайн ўқиш пайти уйимизда вай-фай, компьютер каби имкониятлар бўла туриб, шунча қийналдик, бошқалар, яъни моддий имконияти чекланган ота-оналар нима қилдийкин? Карантин туфайли ҳеч кутилмаганда шундай режим жорий қилинди. Аммо бунга ким тайёр эди?! Менимча, ҳеч ким…\nҲа, Covid-19 пандемияси сабаб ўзбекистонлик ўқувчи ёшлар онлайн ўқишга мажбур бўлди. Бу ўқувчилар учун ҳам, уларнинг ота-оналари учун ҳам, ўқитувчилар учун ҳам осон бўлмади. Айниқса, ногиронлиги бор ва инклюзив таълимга муҳтож болалар учун ўқиш ниҳоятда мураккаблашди.\nКарантин Ўзбекистон таълим тизимининг рақамли форматда ишлаш имкониятлари у қадар кенг эмаслигини кўрсатди. Аммо бу соҳада йиллар давомида амалга оширилмаган ислоҳотлар тезлашганидан ҳам кўз юмиб бўлмайди. Шунга қарамай, махсус таълимга эҳтиёжманд болаларни масофадан ўқишга мослаштириш бугун ўта мураккаб вазифалигича қолмоқда.\nПандемиядан аввал ҳам ногиронлиги бўлган шахслар, хусусан, мактаб ўқувчиларининг ҳам моддий, ҳам таълим, соғлиқни сақлаш, меҳнат ва ижтимоий фаоллик нуқтаи назаридан тенгсизликка дуч келгани бор гап. Пандемия бу тўсиқ ва тенгсизликларни янада кучайтирди.\nПандемия даврида Шарқий Европа ва Марказий Осиё мамлакатлари аҳолисининг 80 фоиздан ортиғи ногиронлик билан боғлиқ соғлиқни сақлаш хизматларидан фойдаланишда, тўртдан бир қисми эса ногиронлиги бўлган кишиларни ижтимоий ҳимоялаш тизимида узилишлар бўлгани ҳақида шикоят қилишган. Бундан ташқари, уларнинг камида ярми ногиронлиги бўлган болалар пандемия даврида таълим олиши учун ҳукуматлар тегишли чоралар кўрмаганини таъкидлайди. Бу минтақада ногиронлиги бўлган болалар учун имкониятлар етарли эмас. Масалан, имконияти чекланган ёшлар орасида таълим, меҳнат ёки касб ўрганиш билан банд бўлмаганлар 77 фоизни ташкил қилса, мазкур кўрсаткич оғир ногиронлиги бўлганлар учун 91 фоизга етади. Бундан ташқари, ногиронлиги бўлган болалар, айниқса, қизлар мактабга боришмайди ёки ўқишни ташлаб қўйишади.\nХелена Фрейзер, БМТнинг Ўзбекистондаги доимий вакили:\n“Ногиронлар атрофимизда, ёнгинамизда. Афсуски, жаҳон миқёсида ногиронлиги бўлган 1 миллиарддан зиёд кишининг жуда кўпчилиги ҳали ҳам назардан четда, уларнинг эҳтиёж ва манфаатлари кўринмас ҳолатдалигича қолмоқда, бундай инсонларнинг мавжудлигига эътибор берилмаяпти ҳамда меҳнат маҳсулдорлиги талаб қилинмаяпти”.\nОнлайн дарслар машаққати\nАшраф, 9-синф ўқувчиси:\n– Мен туғма ногиронман. Пандемиядан аввал мактабга қатнаб ўқирдим. Ўқитувчиларим, синфдошларим орасида ўзимни жуда яхши ҳис қилардим, дарсларга ҳар куни тайёрланиб боришга ва аъло баҳолар олишга ҳаракат қилардим. Карантинда Интернет орқали дарс ўтилиши менга умуман ёқмади. Ўқитувчим ёнимда бўлса, мен хавотирлар, ҳаяжон ва қўрқувларсиз ўқийман, қийин мавзулар олдида ўзимни йўқотиб қўймайман. Онлайн дарсда шу нарса етишмади, устозимни, айниқса, нутқ терапияси дарсларини соғиндим. Яна онлайн берилган вазифаларни бажаришга жуда қийналдим, дарсни яхши тушунмагандан кейин уйга вазифани бажариш ҳам осон бўлмас экан.\nҲа, Ашраф ва у каби болалар учун ўқитувчининг айтганларини жонли мулоқот воситасида уқиб олиш жуда муҳим.Айнан шу боис масофадан ўқитиш махсус таълимга эҳтиёжи бор ўқувчилар учун қийин тажрибага айланди.\nСофия, Самарқанд шаҳридаги мактаб ўқитувчиси:\n– Махсус мактабларда ўқитувчилар фанларни ўқитишда нафақат махсус усуллардан фойдаланишади, балки ўқув дастурини болаларнинг ўзига хос эҳтиёжларига индивидуал тарзда мослаштиришади ҳам. Чунки, баъзи болаларнинг эшитиш қобилиятидан ташқари, соғлиқ билан боғлиқ бошқа муаммолари ҳам бор ва ўқитувчи ҳар бир ўқувчи учун матнлар, топшириқларни индивидуал равишда ўзгартириши, мослаштириши керак. Пандемия даврида бу жараён биз учун ниҳоятда қийин кечди. Тўғри, ота-оналар бу борада ўқитувчига астойдил ёрдам беришди. Барча дарсларни онлайн ўтказиш керак бўлган пайтда улар бизни энг кўп қўллаб-қувватлаган қатлам бўлди. Ўқувчилар, айниқса, бошланғич синф болалари, табиийки, топшириқларни бажара олмасди, шунинг учун ҳаммамиз биргаликда ишлашимиз керак эди ва биз буни уддаладик – ўқитувчи-ўқувчи-ота-она ҳамкорлиги биз учун ягона нажот воситаси бўлди. Ҳозир мактабга, офлайн ўқитишга қайтганимиздан хурсандмиз!\nШаҳло, самарқандлик психопедагог ва нутқ терапевти:\n– Карантин пайтида ўқувчилар ва уларнинг ота-оналарига онлайн таълим олиш жараёнида кўмаклашувчи, аниқ вазифаларни ўз ичига олган видеороликларни ишлаб чиқдим. Бу, албатта, ўзимнинг ташаббусим эди ва шунинг учун маблағни ҳам ўзим топдим. Бу сингари йўриқномалар бўлмаса, биз онлайн ўқитишни ташкил қила олмас эдик. Ота-оналарга керакли вазифаларни тушунтириш учун йўриқнома зарур бўлди. Чунки ҳамма ҳам нутқида муаммоси бор фарзанди билан мустақил ишлай олмайди. Йўриқномада бола билан онлайн дарс жараёнида ва ундан сўнг қандай шуғулланиш кераклиги қадамба-қадам тушунтирилган. Унинг ёрдамида ота-она масофавий таълим жараёнида нималарга эътибор қаратиши кераклиги, топшириқларни бажаришда қандай усуллардан фойдаланиш мумкинлиги ва болани қандай саволлар ўйлантираётганини тушуниб олади.\nИззат, бухоролик логопед ўқитувчи:\n– Ростини айтсам, онлайн дарслар жуда самарасиз бўлди. Чунки оғзаки мулоқотни ривожлантиришнинг асосий унсури бола билан тўғридан-тўғри алоқадир. Ўқитувчи овоз тебранишлари, ритми, тезлигини сезиши ва сезгиларнинг бутун спектрига эътибор қаратиши керак. Бизнинг ўқувчилар асосан имо-ишора билан мулоқот қилишади. Нутқ терапияси дарсларида нутқнинг шаклланишига эътибор қаратамиз. Онлайн дарслар қийинчиликларга тўла, чунки ўқувчилар ҳар бир фикрни устознинг лабларидан уқиб олиши ниҳоятда мураккаб кечди…\n– Ногиронлиги бўлганларнинг таълимдан четда қолиб кетиши ҳар бир ўқитувчини ташвишга солади, албатта. Уларнинг кўпчилиги ўрта мактабнинг фақат 4-синф маълумотига эга бўлади, кўзи ожиз ва эшитмайдиган ёшлар келажакда касб-ҳунар эгаллаб, иш жойига эга бўлишлари учун билим олишлари зарур. Мен бугунги кунда имо-ишора тилини кенг тарғиб қилишга ҳаракат қиляпман. Пандемия пайтида ўқитувчилар учун онлайн дарслар ўтказдим. Мактаб-интернатлардаги ўқитувчилар бундай кўникмаларга эга бўлишлари, ҳеч бўлмаганда артикуляция муҳим бўлган фанлар бўйича дарсларда ушбу кўникмаларни ишлата билишлари зарур.\nПрезидент қарори нималарни ўзгартиради?\nОнлайн ўқитиш тизими ортда қолгандек. Бу – яхши. Зеро, офлайн шаклда ўқитишнинг ўрни бўлакча. Шу ўринда имконияти чекланган болаларнинг бошқа соғлом болалар билан тенг шароитда ўқитилиши ҳақида сўз юритсак. Аслини олганда, бу борада мақтанишга арзигулик ишларнинг ўзи йўқ. Тизимда муаммолар бор. 2020 йилнинг 13 октябрида қабул қилинган «Алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларга таълим-тарбия бериш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Президент қарорига 1-иловада ана шундай муаммолар қайд этилиб, уларнинг ечими юзасидан қатор муҳим чора-тадбирлар белгиланган.\nСурат манбаси: zak.depo.ua\nОлий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, ЎзХДП фракцияси аъзоси Ойбарчин АБДУЛЛАЕВА Президент қарорида белгиланган муҳим чора-тадбирларнинг аҳамияти хусусида шундай дейди:\nПрезидентимизнинг “Алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларга таълим-тарбия бериш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига кўра, тажриба-синов тариқасида шаҳарларда ва Тошкент шаҳрининг туманларида жойлашган биттадан мактабда инклюзив таълим жорий қилинади. Қорақалпоғистон республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида жойлашган биттадан мактабда алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болалар учун бошланғич таянч синфлар очилади. Қашқадарё, Фарғона ва Хоразм вилоятларида жойлашган биттадан касб-ҳунар мактабида ихтисослаштирилган таълим муассасаларининг 9-синф битирувчилари ва алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болалар учун ихтисослашган гуруҳлар ташкил этилади. Шунингдек, 2021-2022 ўқув йилида ихтисослаштирилган таълим муассасаларида мажбурий ўрта таълим 11 йиллик (интеллектуал ривожланишида нуқсонли болалар учун (ёрдамчи) мактаблар, мактаб интернатларда 9 йиллик муддатларда амалга оширилади. Шунингдек, уларни касбга ўқитиш курслари ташкил этилиб, битирувчиларга сертификат берилади.\nСурат манбаси: feodou29.crimea-school.ru\n-Онлайн шаклда ўқиш билан боғлиқ қийинчиликлар ортда қолди, тўғри. Лекин шароит тақозоси, масалан, яна карантин чоралари кучайтирилишга тўғри келса ёки мактабда коронавирус аниқланса, муайян муддат уйдан туриб таълим олишга тўғри келиши мумкин. – дейди Фарруҳнинг онаси Шоҳида, – Бундай вазиятда яна ўша қийинчиликлар – ўқитувчининг ёрдамисиз қолиш, вақт йўқотиш, боланинг руҳий ҳолатида муаммолар юзага келади. Бунинг олдини олиш учун биринчи навбатда, ота-оналар учун (ҳар бир синдром бўйича) ижтимоий-психологик ёрдам йўналишидаги видеойўриқномалар яратилса, яхши бўларди. Ушбу видеоёзувда тажрибали психолог ва педагоглар ногирон бола билан ишлашда нималарга эътибор қаратиш кераклиги, унинг ташқи кўриниши, мимикалари, хатти-ҳаракатларига қараб, хоҳиш-истакларини ўрганиш, боланинг тарқоқ диққатини жамлаш, уни дарсга қизиқтириш каби усулларни ўргатишса, бу ота-онага ногирон фарзанди таълими билан шуғулланишда бирмунча кўмак берган бўлар эди!\nСанобар Шодмонова – тарих фанлари доктори, профессор, Тошкент давлат шарқшунослик университети кафедра мудири