18 январ 2021, Тошкент вақти: 16:41\nДушанбага ўтар кечаси Қорасувда содир бўлган ёнғиндан, мулк эгалари ҳисоб-китобига кўра, тақрибан 60 минг доллар зарар кўрилган.\n23 июнга ўтар кечаси Қирғизистоннинг Қорасув шаҳрида катта ёнғин содир бўлди. Чор-атрофни ёритган аланга Шаҳрихонсойнинг нариги қирғоғида яшовчи ўзбекистонликларнинг уйқудан уйғониб, кўчага чиқишига сабаб бўлди.\nБу ҳақда Озодликка воқеа жойидан мобиль мухбирлардан бири хабар қилди.\n- Кеча соат тунги 2 ларда менга ўзбекистонлик болалар телефон қилишди: “Сизлар томонда бир нарса ёнаяпти-ку” деб. Бизнинг уй ичкарироқда эди. Кўчада бир морожнахона бор эди, темир йўл вокзали рўпарасида, катта морожнахона эди - ўша ерга ўт қўйиб юборишибди. У ёқдан ўзбекистонликлар тўпланиб каналнинг бўйига чиқиб олишибди, - дейди қорасувлик мобиль мухбиримиз.\nСуҳбатдошимиз айтаётган канал Шаҳрихонсой бўлиб, у айни пайтда Қирғизистон ва Ўзбекистон ўртасида чегара вазифасини ўтайди.\nМузқаймоқ кафеси эгасининг яқинларидан бири Шуҳрат акага кўра, кечаги ёнғиндан кўрилган зарар тақрибан 60 минг долларни ташкил қилади.\n- Беш хонали мороженое кафеси эди. Кўрилган зарар - ичида 20 та мягкий мебель бор эди, 3 та фризер аппарат, 3 та сув музлаткичи, 2 та мороженое музлаткичи, 3 та телевизор, 3 та ноутбук, 2 та шифонер, кондиционерлар – ҳозирча билганимиз шу.\nОзодлик: Тахмин қилишингларча, кўрилган зарарнинг умумий суммаси қанча бўлаяпти?\n- Зарар бино ва ичидаги жиҳозлари қўшилиб 3 миллиондан ошиқ бўлаяпти сўмга (қарийб 60 минг АҚШ доллари – таҳр.), - деди қорасувлик Шуҳрат ака.\nМузқаймоқ кафеси жойлашган Нурохунов маҳалласи фаолларидан бири кеча кафега ўт қўйган 16-17 ёшлардаги ўсмирлар ушланганини айтади.\n- Учта бола ушланди. Биттаси больницага ётиб олибди. Уни ҳеч ким урмаганди, урдирмаганман кеча мен бу ерда турволиб. Улар маскада экан, маскаларини манави ерга ташлаган экан, ҳозир олдик уни. Ҳозир энди: “Тўлаймиз”, дейишяпти. Тоғалари, қариндош-уруғлари келишди, - дейди Нурохунов маҳалласи фаолларидан бири бўлган аёл.\nВоқеанинг бошқа гувоҳларига кўра, кафеда ёнғин содир бўлишидан икки кун аввал кимдир маҳалладаги сартарошхона ойналарини чилпарчин қилиб кетган, бундан ташқари, темир йўл вокзалидаги паровознинг ойналарини синдириб кетган.\nЁнғинни ўчиришда иштирок этган қорасувликларнинг айтишича, кеча тунда ушланган қирғиз миллатига мансуб ўсмирлардан бирининг исми Руслан бўлиб, у Қорасувдаги Эркин исмли бильярдхона эгасининг ўғли экан.\nЎтёқар ўсмирлар ушланганидан кўп ўтмай бир киши келиб, милиция гувоҳномасини кўрсатиб, уларни ўзи билан олиб кетган. Кейинчалик эса ҳақиқатан милицияда ишлайдиган бу одам ўтёқарлардан бирининг яқин қариндоши бўлиб чиққан. Гувоҳларга кўра, у ўтёқарларни туман милиция бўлимига эмас, уй-уйларига етказган.\nВазиятга ойдинлик киритиш мақсадида биз Қорасув туман милиция бўлимига ҳам қўнғироқ қилдик. Телефон гўшагини кўтарган ва ўзини Жақипов деб таништирган милиция ходими тунда бутун шаҳарни оёққа қалқитган ҳодисадан милициянинг хабари йўқлигини айтди.\n- Бизга ундай материал келгани йўқ. Бизга хабар беришмади. Биз бугун келдик, кечагини билмаймиз-да биз. Бугун бизга айтишмади, - деди Қорасув туман милиция бўлими ходими Жақипов.\nОзодлик билан суҳбатлашган айрим қорасувликлар қўли узун қариндошлари бўлган ўтёқар ўсмирларнинг қилмишлари учун жазодан қутулиб кетиши мумкинлигини истисно қилмаяптилар.


Тарихимиздаги ғурур ёхуд ғуруримиздаги шонли тарих хусусида - zarnews.uz\nТарихимиздаги ғурур ёхуд ғуруримиздаги шонли тарих хусусида\nБу саёҳатга Чандигар шаҳар Қитъалараро маданият ва санъат ассоциацияси ташаббуси билан 42 нафар ўзбекистонлик ижодкорларнинг ҳинд тилига ўгирилган ижодий ишлари ўрин олган «Олтин кўприк» тўплами тақдимоти сабаб бўлди. Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси ташаббуси билан ташкил этилган саёҳатда Самарқанддан ҳам икки нафар ижодкор қатнашди.\nБизни ҳинд халқининг севимли шоираси, ассоциация раиси Манжид Индира бошлиқ бир гуруҳ шоир ва ёзувчилар, адабиётшунос олимлар кутиб олишди. Сафимизда устоз ёзувчи Муҳаммад Али, Бухоро, Қашқадарё, Тошкент ва жиззахлик ижодкорлар бор.\nҲиндистонда Бобир Мирзога бўлган ҳурмат-эҳтиромни кўриб фахрландим.”Ўзбекистондан, Самарқандданмиз” деган жавобимизни “Ҳа, Бобур...Бобурнинг юртидан!” деб тасдиқлайдилар, гўёки, Ўзбекистон, Самарқанд, Бобур сўзлари бир хил мазмунга эгадек. Бобур ва Бобурийлар қолдирган мерос, меъморий обидалар ҳамон Ҳиндистоннинг дунё тамаддунидаги тарихий салоҳиятини жаҳонга кўз-кўз этиб турибди. Деҳлидаги “Ҳумоюн” мақбараси, “Қизил қалъа” “Кўҳна қалъа”, Агра шаҳридаги “Тож-Маҳал”, унинг бағридаги Шоҳжаҳон даҳмаси, “Акбаршоҳ” мақбаралари, шоира Зебунисобегимнинг қабрларига нигоҳим тушар экан, қалбимда ғурур, алланечук дард-алам исён қилди, кўзларимга беихтиёр ёш келди. Яна ўша армон – агар Бобур Мирзо Самарқандни ноилож тарк этмаганида эди, меҳр-муҳаббат ва садоқат тимсоли “Тож-Маҳал” албатта Самарқандда,ё, Андижонда қурилган бўлармиди.\nБобурийлар бунёд этган қасрлар, мақбараларнинг меъморчилик услублари, айнан, Самарқанд меморчилиги анъаналарига ўхшаш, об-ҳавосини айтмайсизми, 33, 35 даража иссиқ, аммо обидалар ҳудудида худди Амир Темур мақбарасидаги, Регистон ва Бибихоним, Улуғбек мадрасалари, расадхоналаридаги каби салқин ҳаво, эпкин шабада жонингизга ором бағишлайди. Боболарим яшамоқчун жой танлашни билганлар, деган ўй кечди хаёлимдан.\nСамарқанд, Бухоро, Хоразм меъморий ёдгорликларининг нақши ранг-баранг. Ҳиндистондаги тарихий ообидаларда эса оқ ва қизил рангларнинг мутаносиблиги бор. Оқ ва қизил мармарлардан қад кўтарган қасрлар, қизил мармар тўшалган ҳовли, майдонлар ҳар куни ташриф буюраётган миллионлаб сайёҳларни бағрига олмоқда. Қалъа боғларидаги олмахонлар, Акбаршоҳ мақбараси боғида солланиб юрган оҳулар кўз ўнгимдан кетмайди.\nРус тилида ажабтовур гапира оладиган ҳинд йигити бизни қалъанинг атрофини ўраб олган айвон устунларига эътиборимизни қаратди. Айвоннинг ҳар бурчагига бизни биттадан жойлади ва кафтимизни деворга қўйиб, секин шивирлаб гапиришни буюрди. Ажабо, орамиз ўн-ўн беш метр бўлса хам нариги бурчакда турган киши деворга қулоғини қўйиб, мен шивирлаб, секин айтган сўзимни худди телефонда эшитгандек аниқ эшитди ва мен ҳам уни шундай тингладим. Тилмочнинг айтишича, қаср соқчилари бир-бирларига ана шундай, девор орқали хабар юборар ва шоҳга етказар эканлар. Бу ҳолат сири ҳамон жумбоқми ёки ечилганми, билишга улгурмадик.\nБобуршоҳ хаста ўғли Ҳумоюннинг ҳаётини сақлаб қолиш учун Аллоҳ олдида ўз жонидан кечишга тайёр эканлигини билдиради, бу воқеани устоз ёзувчимиз Примқул Қодиров “Юлдузли тунлар” асарида моҳирона тасвирлаган. Ҳиндистонда Ҳумоюн хотираси билан боғлиқ икки жой – Ҳумоюн мақбараси ва Кўҳна қалъа, Бобур мирзо Ҳиндистонни эгаллагандан сўнг илк бор қўним топган жой, қизил мармардан ясалган қалъа. Ушбу Кўҳна қалъанинг ичида Бобуршоҳ қурдирган бир неча мадрасалар, кутубхона, хаммом, Ҳиндистонда биринчи бунёд этилган обсерватория мавжуд. Бобур шоҳ 1530 йилда вафот этган, китоблари қалъа ичидаги икки қаватли, саккиз бурчакли кутубхонада сақланган. Ҳумоюн шоҳ 1556 йил 24 январ куни ушбу бинонинг иккинчи қаватидаги обсерваторияда тонг чоғи юлдузларни кузатиб, бомдод номозини ўқиш учун пастга тушаётган чоғида, иккинчи қават зинасидан йиқилади ва жароҳат олиб, икки кундан сўнг вафот этади. Ҳозир бу кутубхонага кириш таъқиқланган. Сайёҳлар Ҳумоюн йиқилган жой – кутубхонани алоҳида келиб кўришади.\nҲумоюн вафотидан кейин унинг хотини алоҳида мақбара қурдиради ва ҳозирги сайёҳлар, зиёратчилар билан гавжум қаср, Ҳумоюн мақбараси бунёд этилади. Аградан Деҳли шаҳрига қайтар эканмиз, ўрмонзорларидаги тўда-тўда маймунларни томоша қилдик, улар йўловчилардан қочмас экан, аксинча, йўл четидаги деворлар устида ўтириб олиб, ҳадя сўрашади, сахий йўловчилар уларга турли хил ноз-неъматлар совға қилишади. Маймунларни шаҳар ичидаги кўчаларда ҳам учратиш мумкин. Ҳамроҳим Эркатош Шукурованинг қўлидаги музқаймоғини бир она маймун олиб қочди, қўлтиғида муштдаккина болачаси ҳам бор эди, дейди шоирамиз.\nЎн кун сафарнинг икки куни китобимиз тақдимоти билан ўтди, қолган саноқли кунларда эса, мамлакатдаги барча туризм масканларини кўриб чиқишга ажратилди. Тарихий обидалар, қадамжолар билан бир қаторда ҳашаматли қурилган чиройли меъморчилик, ҳайкалтарошлик услубларига эга масжидларни кўп учратдик. Масжидларда худди ўз юртимиздаги каби азон товушлари янграб турибди.\nМенга ҳинд халқининг миллий кийимларга, динига, миллий урф-одатларига бўлган юксак ҳурмати жуда ёқди, оилавий бўлиб зиёрат қилаётган минглаб ҳинд халқини қадамда, ҳар бир зиёратгоҳда учратишингиз мумкин. Сайёҳларнинг камида тўқсон фоизини ҳинд халқининг ўз зиёратчилари ташкил этади.\nБобурийлар сулоласидан кейинги яратилган тарихий обидаларнинг ичида Акшардам зиёратгоҳи бугунги Деҳлининг фахри. Ҳар куни икки-уч миллионга яқин сайёҳлар, маҳаллий халқ вакиллари ушбу қадамжони зиёрат қиладилар. Бино ичидаги дарё ва иккала соҳилда жойлашган Ҳиндистон тарихининг кўргазмасини қайиқларга ўтириб томоша қилар экансиз, бу манзарани кашф этган ихтирочининг маҳоратига тасаннолар айтасиз. Кўз ўнгингизда ибтидоий жамоа, тош асридан бошлаб, токи бугунги кун ҳаётига қадар бўлган тараққиёт жараёни, оддий тош қуролидан бошлаб, атом асригача ҳамда тиббий юксалиш, маориф, маданият, қишлоқ хўжалиги ва бошқа соҳаларнинг ривожланиш даврлари акс эттирилган табиат ва ясама одамларнинг, худди, ҳақиқий жонли одамлардек гапириши, табиат ҳодисаларининг кўрсатилиши театр саҳнасидагидек кўз ўнгингизда намойиш этилади. Ҳар кун кечқурун Акшардам биноси ҳовлисидаги амфитеатрда, минглаб томошобинлар нигоҳида, фонтанлар жилосида, 3D усулида ажойиб кўнгилочар нуртасвир кўринишлар намойиш этилади. Бу зиёратгоҳнинг чиройини тасвирлашга тил ожиз, шунинг учун ҳам обида ичкарисига бирорта телефон ёки камерали кишиларни киритишмайди, гўёки, унинг чиройи сир сақланаётгандек.\nҲар қандай сайёҳ борган жойида албатта ўша юртнинг бозорига тушади ва нарх-наволарини таққослайди. Ҳиндларнинг миллий таомлари ҳақида жуда кўп мақтовлар эшитган эдим. Ҳиндистоннинг бозорлари ниҳоятда бой ва гавжум. Энг муҳими, ҳиндистонликлар ўзлари ишлаб чиқарган маҳсулотларни сотиш, кийиш ва тановвул қилишга интиларкан. Бозорларида мўл-кўлчилик, йил бўйи мева-чевалар бисёр, биз борган апрель ойида ҳам бозорда тарвуз, ҳандалак, узум анор, цитрус мевалари, манго, папая, кокос, ананас ва ҳоказоларга. Нарх-навога келсак, ўзимизнинг сўмда помидор 4 минг, бодринг 3 минг, банан 5 минг сўм экан. Миллий таомларидан бирями барчамизга манзур бўлди. Таомни меҳр билан пишириш, витаминли зираворлар, кўкатлар, мевалардан фойдаланишлари таҳсинга сазовор. Нонлари ҳам ўзига хос, чапати (қотирма) гуруч ва буғдой унидан тайёрланган. Ҳавоси иссиқ бўлганлиги сабабли ичимлик кўп харид қилинаркан. Улар биздаги каби газланган ичимликларни деярли истеъмол қилишмас экан. Бозор расталари, йўл чеккаларидаги дўконларда тўкин-сочин мевалардан истаганингизни шарбат тайёрлагичдан чиқариб, қўлингизга тутадилар.\nМен бу юртдаги оилалар, эр-хотин муносабатлари, никоҳ масалаларига қизиқдим. Оилавий жанжал, ажримлар, аҳолини ижтимоий ҳимоялаш, нафақа пули, моддий ёрдам кабилар қандай йўлга қўйилганлигини сўраб-суриштирдим. Эр-хотинлик мақоми ҳукумат доирасидаги никоҳ бюросида расмийлаштирилади. Ажримлар ҳақида эса, катта муаммо сифатида бонг уриш шарт эмас, чунки бундай ҳол камдан-кам учрайдиган факт экан. Оиланинг мустаҳкамлиги асосан аёлларнинг зиммасида бўлиб, эрга теккач токи умрининг охиригача бирга яшаш уларнинг миллий урф-одатлари, эътиқодига айланган. Эр-хотин бола тарбияси, рўзғорни тебратиш билан машғул. Агар улар орасида келишмовчилик содир бўлса, бу муаммони фақат шу оиланинг катта ёшдаги аъзолари, ота-оналар, буви-бувалар, қариндошлар томонидан ҳал этилади, бегоналар аралашмайди. Оилавий сирни ичкарида сақлаш, кўчага достон қилиб, нуфузларини йўқотмаслик азалдан бизнинг ҳам миллий урф-одатларимиз, қолаверса, диний ва дунёвий анъанамиз бўлган. Биздаги каби маҳалла, хотин-қизлар қўмитаси, қолаверса ички ишлар, суд, прократурага тақдирларини бериб, муҳокама қилиш учун ариза бериш. Таржимон орқали бир неча аёллардан “Мабодо, эрингиз билан жанжаллашиб қолсангиз, кимга мурожаат қиласиз?” деб сўрадик. Улар эса, “кимга айтишимиз керак” дея ажабландилар. Бизда эса, оилавий жанжалларни ҳал қилиш, яраштириш маҳалла ёки хотин-қизлар ташкилотининг вазифасига айланиб қолди.\nМоддий ёрдам масаласига келсак, ҳиндистонликлар бозор иқтисодиётига мослашиб, кўникиб кетишган. Ҳаммаси оилавий ҳаётини яхшилаш, тирикчилик юритиш, меҳнат қилиб, фарзандларини тарбиялаш билан банд. Бекорчи одам йўқ, боқимандалик деган сўзни ишлатмайдилар. Аксарият аҳолисининг уйи йўқ, аммо, ҳеч кимга даво қилмайдилар, чунки бозор иқтисодиётининг шиори ақлга яраша пул топиш, пулига яраша яшаш.\nИжодкор сифатида ҳиндистонликларнинг оммавий ахборот воситалари, газета ва гезетхонликларига ҳавас қилдим. Газеталарнинг нархи жуда арзон, аҳолиси оммавий равишда газета ўқишади десам муболаға бўлмас, чунки қайси транспортга чиқсангиз, йўловчилар ўқиши учун ҳам газеталар қўйишган, ҳатто йўл четида ўтирган гадонинг қўлида ҳам газета борлигини кўриб, суратга тушириб олдик, демак газеталар ҳаётий ҳамда ўқимишли деган хулосага келдик.\nСафардаги асосий режаларимдан бири, Оқдарё туманида “Тоҳир ва Зуҳра” достони ва миллий қаҳрамонларимизнинг номларини абадийлаштириш учун олиб бораётган ишларим, “Менинг Тожмаҳалим” китобим билан мезбонларни таништириш, чиндан ҳам “Тоҳир ва Зуҳра ”достонини дунёнинг ярми, жумладан Ҳиндистонликлар ҳам билишадими? деган саволимга жавоб топиш эди. Илмий манбаларда “Тоҳир ва Зуҳра” достонини ҳиндистонликлар яхши билишади дейилган ва биз ҳам бу ҳодисанинг гувоҳи бўлдик. Тоҳир исмли йигитлар, Зуҳра исмли қизлар бор. Лойиҳамизни эшитган кишилар, тақдимотдаги ижодкорлар ишимизга муваффақият тиладилар ва албатта зиёратгоҳ қошида қурилажак “Муҳаббат қасри” га келиб, зиёрат қилишларини билдирдилар.\n2019 йил, апрель.


Миллий бойлигимизнинг хорижга берилишига норозиман!!! « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\nМиллий бойлигимизнинг хорижга берилишига норозиман!!!\n05 July 2018 - 16:58\n2009 йилда Ўзбекистон Республикаси биринчи Президенти И.Каримов даврида Уммон Султонлиги Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академиясининг Абу Райхон Беруний номидаги Шарқшунослик институтига беғараз ёрдам сифатида янги бино қуриб беришига келишилган эди. Бу бино битказилиб, 2016 йилга келиб янги бинога кўчиб ўтилди. Уларнинг шартномасида бу ёрдам мутлақо беғараз бўлиши очиқ-ойдин акс этган. Эҳтимол, Ислом Каримов ана шунинг учун бу ёрдамга рози бўлган бўлса керак.\nШарқшунослик институтида 5 та мустақил фондлар бўлиб, уларда жами 25 минг атрофида қўлёзмалар, 40 мингдан ортиқ тошбосмалар, 5000 дан ортиқ тарихий ҳужжатлар кўз қорачиғидек асраб-авайлаб келинади. Уларда жами 300 мингдан ортиқ асарлар нусхалари мавжуд, дейилади. Ушбу институт Юнесконинг миллий-маданий ва моддий бойликлари руйхатига олинган.\nБироқ, бугунги кунга келиб Уммон Султонлиги Англиянинг ҳийласи билан бизга мазкур институтдаги жами ёзма манбаларнинг – миллий бойлигимизнинг барчасининг фотокопия нусхаларини олиш талабини қўйишган. Уларни Англия ва Уммон олар эмиш. Бошида бу ҳақида мутлақо гап-сўз йўқ эди. Бунга ҳукумат аҳлидан бир икки “Олаверсин, олаверинглар!” дейдиган “саҳоватпеша”лари рози булиб ўтиришибди. Мен оддий фуқаро сифатида ҳам, ушбу институтнинг илмий ходими сифатида ҳам миллий бойлигимизнинг тақдирини бир-икки нафар киши ҳал қилишига қаршиман.\nМиллий бойлигимиз тақдирини бугунги ватанпарвар президентимиз Ш.М.Мирзиёев, Вазирлар маҳкамаси ва Сенаторлар биргаликда ҳал қилишлари, миллий бойликнинг ҳақиқий эгалари бўлмиш халқимиз референдум ўтказган ҳолда китоблар тақдирини ҳал қилишлари лозим, деб ўйлайман.\nАслида, Уммон Султонлиги кўриб берган янги бинога ўхшашини ўзимизнинг ҳукуматимиз ва давлатимиз юзтасини қуриб беришга қодирдир! Бироқ, уларнинг беғараз ёрдами бугун мутлақо бўлмағур ғараз экани билинди, у бизга босим ўтказиш йўли бўлиб турибди.\nТўғри, қўлёзма манбалар “ёпиқ эшиклар” ортида кўз қорачиғидек сақланади. Уни дунёга чиқариш керак. Бироқ, институт эшиклари ҳеч қачон ички ва ташқи тадқиқотчилар учун ёпилган эмас. Ҳеч қачон! Хориждан тадқиқотчилар кела олмай тургани сабабларини эса балки Ташқи ишлар вазирлиги ва бошқа масъул ташкилотлар фаолиятидан излаш керакдир.\nИнститутда мутахассислардан иборат экспертлар гуруҳи фаолият юритади. Хорижлик тадқиқотчилар учун сўраган қўлёзма ёки тошбосмаларининг фотокопиялари мурожаатлари экспертлар томонидан кўриб чиқилиб, керагича бериб турилибди. (Миллий бойлигимизнинг ҳаммасини бериб юборилишига экспертлар асло рози бўлмасалар керак). Хорижлик тадқиқотчиларнинг ўз юртларида туриб кўплаб мурожаат қилишлари учун шароит яратилган эмас, фотокопия пулини тўлаш учун институтнинг хорижий валюта счети ҳам йўқ. Балки, миллий бойликларимизнинг “ёпиқ эшик”лар ортида сақланишига шу ҳам сабабдир.\nТўғри, бугун бу қўлёзма манбаларни ўрганувчи тадқиқотчилар ўзимизда жуда кам. Аслида, қўлёзмаларни ўрганиш ўта тор доирадаги мутахассислик билан боғлик бўлгани учун ҳам шундай. Ўзимизда тадқиқотчилар кам деб миллий бойликларни хорижга бериб юбориш мутлақо тўғри эмас. Ундан кўра, зўр-зўр тадқиқотчилар тайёрлаш учун таълим тизимини яхшилаш керакдир, бор тадқиқотчиларни омматан малака ошириш учун хорижларга юбориш керакдир. Якин келажакда ўзимизнинг тадқиқотчилар кўпайиб қолар. Ҳозир йўқ, деб, қўлёзмалар “ёпиқ эшиклар” ортида деб уларни толон-тарож қилиш асло тўғри эмас!\nХуллас, мен Абу Райхон Беруний номидаги Шарқшунослик институтида сақланаётган ёзма манбалар – миллий бойлигимиз тўласича хорижга – Англия ва Уммонга бериб юборилишига рози эмасман!!!\nБу масалани жиддий қайта кўриб чиқилиши, кўпчилик билан бамаслаҳат ҳал қилиниши лозим!!!\nтарих фанлари номзоди, катта илмий ходим, лойиха раҳбари.


Қалбимга, хулқимга, ҳаётимга таъсир этган ҳадис ҳақида… – .:: Xadicha.uz\nҚалбимга, хулқимга, ҳаётимга таъсир этган ҳадис ҳақида…\nРасулуллоҳ салоллоҳу алайҳи васалламнинг ҳар бир айтган ҳадисларининг ҳаётимизда ўз ўрни бор. Ислом дини қон-қонига сингиб кетган ота-боболаримиз Расулуллоҳ салоллоҳу алайҳи васалламнинг ҳар бир айтган сўзларини ҳаётларига татбиқ қилганлар ва бизга ҳам шуни ўргатганлар. Уламоларимиз қанчадан-қанча ҳадисларни ёзиб, уларни шарҳлаб бизга илмий мерос қилиб қолдиришган. Биздан уларни ўқиб, ўрганиш, тушуниш талаб этилади. Қанча ўқиганимиз сари Расулуллоҳга саллолоҳу алайҳи васалламга муҳаббатимиз, ҳурматимиз ортади. У зотдек яшашга ҳаракат қиламиз. Зеро Расулуллоҳ салоллоҳу алайҳи васалламнинг сийратлари инсониятга энг гўзал намунадир. Яқинда ўқиганим ушбу ҳадисни сиз билан ҳам бўлишмоқчиман.\nНабий салоллоҳу алайҳи васаллам шундай марҳамат қиладилар: “Албатта Аллоҳ сизлардан бирортангиз бирор ишга киришса уни маромига етказиб қилишини яхши кўради”.\nУшбу ҳадисни ўқиб қилаётган ишларимга назар солсам уларда камчиликлар борлиги кўринди. Вақтни тежаш мақсадида шошиб қилаётган ишларимда пала-партишлик, маромига етказмаслик борлигини кўрдим. Уй юмушларида, ишда, ўқишда, ибодатда маромига етказмаслик Аллоҳнинг вақтимизга, амалларимизга берадиган баракасини ҳам кетказиб юборар экан. Маромига етказиб қилинган амалдан эса қалбимиз ҳотиржам бўлар экан. Масалан уй юмушларида, овқат қилишда, пиширган таомимиз мазали чиқса, оила аъзоларимиз хурсанд бўлса биз ҳам хурсанд бўламиз. Бирор ҳунар соҳиби бўлсагу маромига етказиб ясаган, тиккан, тўқиган буюмимизни кўрсак кўзимиз қувнайди. Бирор корхона, муассаса ёки шунга ўзшаш ишда фаолият кўрсатаётганимизда ишимизни сидқидилдан маромига етказиб қилсак инсонлар ўртасида ҳам ҳурматимиз ошади. Энг муҳими ибодатларимизни сидқидилдан адо этсак руҳимиз ором олиб ибодат лаззатини тотамиз. Илм олишимизда ҳар бир ўрганаётган илмимизга фақат Аллоҳнинг розилигини ўйлаб эътибор билан, қунт билан киришсак ана шу амаларимизни Аллоҳ яхши кўрар экан. Охирига етказмай, пала-партиш тартибсиз қилган ишларимиз Аллоҳнинг ғазабини келтирар экан. Ҳадисни ўқиб тушунганларим шулар бўлди ва қалбимга таъсир қилган нуқтаси ҳам шу эди. Энди уни хулқимга сингишига ҳаракат қиламан ва Аллоҳга аввал қилган хатоларимни кечиришини сўраб дуо қиламан. Аллоҳ яхши кўрган амалларини қилиб Аллоҳнинг розилигига етишиш ҳаммамизга насиб этсин. Амин…\nмахсус ислом таълим муассасаси 3-курс\nталабаси Тожибоева Гулнора\nslayd Тожибоева Гулнора\t2020-10-30


Яқинда ЎзМТРК журналистларининг матбуот анжуманларида “ўзбошимчалик билан савол бермаслик”лари ҳақида йўриқнома ишлаб чиқилган.\nЎзМТРКда ишлайдиган манбанинг айтишича, журналистлар матбуот анжуманлари ва тадбирларни ёритишга борган пайтда ташкилотчиларга савол бермасликлари, берилиши лозим бўлган саволлар олдиндан рахбарият билан келишган холда тайёрланиб қўйилиши лозим.\nУшбу қоидага амал қилмаган ходим интизомий жазо қўлланилган ҳолда ишдан ҳайдалиши ҳақида огоҳлантирилган.\nЎзМТРК масъул ходимларидан бири Озодлик билан суҳбатда журналистларнинг эркин савол беришларини чекловчи йўриқнома йўқлигини айтди.\n- Бунақа гап бўлиши мумкин эмас, журналист ўзи ёритаётган мавзу доирасида хоҳлаган саволни бериши мумкин, - деди масъул ходим.\nЎзМТРКда Сиёсий-маърифий кўрсатувлар бўлими бошлиғи бўлиб ишлаган, ўтган йили ишидан айрилиб, ҳозир Туркияда яшаётган Нарзулло Охунжонов саволларни олдиндан мувофиқлаштириш тартиби аввалдан мавжуд эканини айтади.\n- Ҳақиқатан ҳам шундай қилинади. Президент девонида матбуот хизмати бор, ким савол беради, қандай савол беради, ҳаммаси олдиндан келишилади. Буни президентнинг ўзи ҳам билади. Телевидениеда биринчи ишни бошлаганимда президент иштирокидаги Олий Мажлис тадбирларидан бирида ўзимча савол бериб қўйиб, балога қолганим, танбеҳ эшитганим эсимда, - дейди Охунжонов.\nЭнди эса ЎзМТРКда рухсатсиз савол берганлар ишдан ҳайдалади. Нарзулло Оқилжонов тахминича, телевидениеда бу тартибнинг кучайтирилгани Украинадаги ҳодисалар билан боғлиқ бўлиши мумкин.\n- Кутилмаган савол бериб қолиши мумкинда. Масалан, ҳозир Украина воқеалари. Ўзбекистонда бу ҳақда деярли гапирилмаяпти. Матбуот лом-лим демаяпти. Шу ҳақда бериб қолиши мумкин. Россия эртага бизни ҳам қўшиб олса нима, бўлади деб қолиши мумкин. Журналситлар орасида шунақа қизиққонлар бор, - дейди ЎзМТРКнинг собиқ бўлим бошлиғи.\nҲозирда бу каби кўрсатма қаттиққўллик билан тадбиқ этилаётганига ишоралар бор. Низом чиққанидан сўнг рухсатсиз чет элга чиққан камида бир журналист ишдан бўшатилган.


Витаминлар учун дорихонага бориш лозим | NORMA.UZ\nВитаминлар учун дорихонага бориш лозим\n? Мамлакатимизда жойлашган интернет-дўкон нақд пулга ёки электрон тўловлар орқали витаминлар ва гомеопатик воситаларни сотиши ва етказиб бериши мумкинми?\nВитаминлар – бу таъсир қилувчи асоси витаминлар ёки уларнинг аналоглари бўлган дори воситаларидир. Гомеопатик воситалар ҳам дори воситалари жумласига киради.\nРеспублика дорихона муассасаларида дори-дармонлар ва тиббий буюмлар сотиш қоидаларига1 мувофиқ дори-дармонлар ва тиббий буюмларнинг дорихона муассасаларидан ташқарида сотилиши қатъиян тақиқланади. Ўзбекистонда уларни фақат фармацевтика фаолиятини амалга ошириш учун лицензияга эга бўлган дорихоналарда сотиш мумкин.\nИнтернет-дўконларнинг фаолияти Электрон тижоратни амалга ошириш қоидалари2, “Электрон тижорат тўғрисида”ги, “Электрон ҳужжат айланиши тўғрисида”ги қонунлар ва электрон тижорат шаклида товарларни (ишларни, хизматларни) сотишни тартибга соладиган бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан тартибга солинади. Кўрсатилган Қоидаларга кўра, рўйхатга биноан айланмадан олиб қўйилган ёки айланмадаги чекланган товарлар билан савдо қилиш мумкин эмас, унда дори воситалари ҳам кўрсатилган. Гарчи витаминлар ва гомеопатик воситалар дори-дармонлар жумласига кирар экан, уларни ички бозорда интернет-дўкон орқали сотиш тақиқланади.\n1 ВМнинг 6.08.1994 йилдаги 404-сон қарори билан тасдиқланган.\n2 ВМнинг 2.06.2016 йилдаги 185-сон қарори билан тасдиқланган.


Бош саҳифа / Спорт / Бабаян бошчилигидаги Ўзбекистон олимпия терма жамо...\nБабаян бошчилигидаги Ўзбекистон олимпия терма жамоаси Осиё Чемпионатига тайёргарликни бошлади\nCамвел Бабаян бошчилигидаги Ўзбекистон олимпия терма жамоаси Тошкентда биринчи йиғинни ўтказиб, сўнгра 2 декабрь куни йиғинни давом эттириш учун Бирлашган Араб Амирликларининг Ажман амирлигига йўл олди.\nЎзбекистон Футбол федерацияси матбуот хизмати тарқатган хабарга қараганда, 2-14 декабрда Ажманда ва 19-28 декабрь кунлари Дубайда йиғин ўтказилади. 2-9 январь кунларига мўлжалланган якуний йиғин ҳам Дубайда ўтиши режалаштирилган. Кейин олимпиячиларимиз Дохага йўл олади ва 13 январда Жанубий Корея олимпия терма жамоасига қарши учрашув билан Осиё Кубогидаги иштирокини бошлайди.\nЎзбекистон Олимпия терма жамоаси 2016 йил 12-30 январь кунлари Қатарда ўтказиладиган Осиё Чемпионатига (U-23) тайёргарлик кўрмоқда. Мазкур турнирнинг энг яхши 3 жамоаси 2016 йилда Рио-де-Жанейрода ўтказиладиган Олимпиада ўйинларида иштирок этиш учун йўлланмани қўлга киритади.\nҚуйида назорат ўйинларидаги жамоалар рўйхати келтирилган:\n7 декабрь - "Ал Васл" (БАА)\n13 декабрь - Япония\n20 декабрь - КХДР\n23 декабрь - БАА\n27 декабрь - Қатар\n4 январь - Хитой\n6 январь – Иордания


Миллий терма жамоа бош мураббийлигига номзод Сречко Катанец Тошкентга келди - 19.08.2021, Sputnik Ўзбекистон\nСловениялик мутахассисни аэропортда ЎФА биринчи вице-президенти Равшан Эрматов ва мухлислар кутиб олди. 19.08.2021, Sputnik Ўзбекистон\nТОШКЕНТ, 19 авг – Sputnik. Футбол бўйича Ўзбекистон миллий терма жамоаси бош мураббийлигига номзод Сречко Катанец Тошкентга келди. Бу ҳақда ЎФА матбуот хизмати хабар берди.Таъкидланишича, унинг ташрифининг боиси икки томонлама музокараларнинг сўнгги босқичини ўтказишдир.Словениялик мутахассисни ЎФА биринчи вице-президенти Равшан Эрматов ва мухлислар кутиб олди.Аввалроқ ЎФА словениялик тажрибали мураббий Сречко Катанец номзодини миллий жамоа бош мураббийлигига маъқул деб топган эди.2019 йилнинг сентябридан буён Ўзбекистон терма жамоасини бошқариб келаётган Вадим Абрамов Жаҳон чемпионати саралаш баҳсларида муваффақиятсизликка учрагандан сўнг истеъфога чиқарилган эди.\nфутбол, ўфа, сречко катанец\nСловениялик мутахассисни аэропортда ЎФА биринчи вице-президенти Равшан Эрматов ва мухлислар кутиб олди.\nТОШКЕНТ, 19 авг – Sputnik. Футбол бўйича Ўзбекистон миллий терма жамоаси бош мураббийлигига номзод Сречко Катанец Тошкентга келди. Бу ҳақда ЎФА матбуот хизмати хабар берди.\nТаъкидланишича, унинг ташрифининг боиси икки томонлама музокараларнинг сўнгги босқичини ўтказишдир.\nСловениялик мутахассисни ЎФА биринчи вице-президенти Равшан Эрматов ва мухлислар кутиб олди.\nАввалроқ ЎФА словениялик тажрибали мураббий Сречко Катанец номзодини миллий жамоа бош мураббийлигига маъқул деб топган эди.\n2019 йилнинг сентябридан буён Ўзбекистон терма жамоасини бошқариб келаётган Вадим Абрамов Жаҳон чемпионати саралаш баҳсларида муваффақиятсизликка учрагандан сўнг истеъфога чиқарилган эди.


04.06.02-Баҳодир КАРИМОВнинг «ваҳҳобий» эканини ёзиб беришни талаб, қийноққа солишган – Huquqbon\n«Ҳуқуқ-тартибот идораларининг оиламизга қилган бўҳтонларидан сўнг биз ҳар қандай адолат ва келажакка бўлган ишончни йўқотиб қўйдик. 29 дан 30 мартга ўтар кечаси уйимизга 25-30 чамаси автоматлар билан қуролланган милиционерлар бостириб киришди.\n31 март куни кечаси соат 2-3 ларда милиция ходимлари турмуш ўртоғим ва икки келинимни уйга олиб келиб, бу ерда тонгги соат 4-30 гача қайта тинтув ўтказишди. Улар ҳеч нарса тополмагач, ортларига қайтиб кетдилар. Катта ўғлим қийноққа солинган бўлса-да, терговчилар уни ҳеч нарсада айблай олишмади. 1 апрел куни эрталаб уни қўйиб юборишди. Ўғлим уйга қаттиқ калтакланган, ҳамма ёғи кўкарган ва тушкун ҳолда кириб келди.\nТерговчи Баҳодирга ҳеч қандай жиноятни «илолмагач», «Асл-Сервис» масъулияти чекланган жамиятининг ҳисобчиси Ғофуров Шарофиддин Ғуломовичга босим ўтказа бошлаган. Уни шаҳар ИИББда 3 кеча-кундуз ушлаб туришган. Ҳусан исмли милиция тезкор ходими Ш.Ғофуровдан Баҳодирнинг «ваҳҳобий» эканини ёзиб беришни талаб қилган ва у рухий босим остида шундай қилишга мажбур бўлган.\n«Асл-Сервис»да сотувчи бўлиб ишлаган Абдуқодир исмли йигит 8 кеча-кундуз давомида Тошкент ИИББда қийноққа солинди ва таҳқирланди. У менинг ўғлимга қарши ёлғон кўрсатма берганидан сўнггина қўйиб юборилган. Гарчи қонун бўйича ҳимоячисиз ўтказилган сўроқ ғайриқонуний ҳисобланса ҳам, А.Қаршиев ҳар хил баҳоналар билан у ерга мен ёллаган адвокатни киритмаяпти. Адвокат Бахтиёр Тошхўжаев 53 кун ичида ўғлим билан бор-йўғи 3-4 бор учраша олган.\nУ жисмоний куч ишлатиш йўли билан Жамолиддин Раззоқовдан ҳам унга қарши кўрсатма олган. Шундай килиб, ўғлим ЎзР ИИВ тергов бош бошқармаси ва унинг раҳбарларининг қонунга қарши жиноятлари қурбонига айланди».


Ko'p Uchraydigan Kasalliklar Archives - UzShifo.Info - Sog'lom Yashash Tarzi Sirlari\nHome SALOMATLIK ASOSLARI Archive by category "Ko’p Uchraydigan Kasalliklar"\nCategory: Ko’p Uchraydigan Kasalliklar\nҚалқонсимон бези кичкина капалак шаклидаги орган бўлиб бўйин соҳасида жойлашган. Қалқонсимон без тана метаболизмини тартибга солувчи гормонлар ишлаб чиқаради. Қалқонсимон без касалликлари турлари Агар қалқонсимон без жуда кўп гормон ишлаб чиқарса, бу ҳолат гипертироидизм (hyperthyroidism) деб аталади. Агар етарли гормон ишлаб чиқармаса, хипотироидизм (hypothyroidism) дейилади. Қалқонсимон бези касалликларининг 4 та…\nҚовоқ уруғи азалдан ичакларни гижжалардан (қуртлардан) тозалаш учун ишлатилиб келинади. Қовоқ уруғи гижжаларни бирдан ўлдирмайди, балки уларни фалаж қилади. Фалажланган гижжалар ичак деворларига ёпиша олмайди, шунда уларни ҳожат билан чиқариб юборса бўлади. Гижжаларни тўғридан-тўғри ўлдирмасдан олдин фалажлаш жуда яхши усулдир, сабаби гижжалар доридан қочиб ичаклардан чиқиб бошқа органларга ўрнашиб олиши…\nГижжалар (қуртлар) инсон организмида жуда кўп соғлиқ муаммоларни келтириб чиқаради. Улардан тезгина қутилишни исташингиз табиий, лекин бу бир кунлик ёки бир ҳафталик иш эмас. Гижжалар билан курашишни бошлашдан олдин адреналларни (надпочечники) ва ҳазм системасини соғломлаштириб олиш керак. Нега деганда, бундай қилинмаса гижжаларни ҳайдаш жуда қийин бўлади. Ундан ташқари, бу икки…


"Динамо" таркибида асосан маҳаллий ёшлар шуғулланмоқда / CHAMPIONAT.asia\n23:56Антонио Лопес Хабас: "Насаф" супер кучли жамоа экан. Фаолиятимда ҳали бундай ҳисобда мағлуб бўлмагандим" 4 23:39Рўзиқул Бердиев: "Бугунги ғалаба неварамнинг туғилган куни учун совға бўлди" 8 23:05Англия Лига Кубоги. "Тоттенхэм", "Арсенал", "Челси", "Манчестер Юнайтед" ва "Лестер"нинг асосий таркиблари маълум! 7 22:54А Серия. "Милан" - "Венеция". Асосий таркиблар маълум! 2 22:33Куман "Барселона"дан қачон кетишини маълум қилди 6 22:14Расман: Хамес Родригес - "Ал Райян" футболчиси 16 22:01ОФК кубоги-2021. "Насаф" кейинги ўйинни қачон ўтказади? 58 21:55Қатар 2022 йилги жаҳон чемпионати олдидан футболчиларни мажбурий эмлашни жорий қилмоқчи 2 21:55ОФК кубоги-2021. Ҳусайн Норчаевнинг бенефисига айланган учрашувда "Насаф" Ҳиндистон клубини йирик ҳисобда мағлуб этди 289 21:41Бекзод Қодирқулов: "Ўйин камида дуранг натижага мос эди" 0 21:37Нуну Кейн ва "Манчестер Сити" ҳақида: "Бу ўтмиш, уни ҳеч нарса ўзгартира олмайди. Харри "Тоттенхем"нинг бир бўлаги 1 21:14Роналдунинг онаси 2017 йил ҳақида: "Набирам Мессидан баландроқ эди. Бу жуда кулгили" 47 21:00ОФК кубоги-2021. Ҳусайн Норчаев тўпурарга айланди 19 20:51Гвардиола: "Балки, бир кун келиб, хўжайинлар нима учун Англияда бешта алмаштириш қоидаси йўқлигини тушунтириб беришар" 6 20:39А Серия. "Специя" — "Ювентус": Дибала асосийда, Мората захирада 12\n"Динамо" таркибида асосан маҳаллий ёшлар шуғулланмоқда\nБугун Самарқанддаги олимпия захиралари спорт коллежининг ёпиқ манежида "Динамо" машғулотини кузатиб қайтдик.\nТушликдан сўнг чамаси соат 15:00да бошланган машғулот қарийиб 1,5 соат давом этди.Унда 20 ортиқ футболчилар иштирок этди. Жумладан Игорь Михайлов, Сардор Шаропов, Алишер Саматов, Аваз Агалиев, Абдулло Набиев,Искандар Холмирзаев, Акмал Холмуродов, Бахтиёр Очилов, Турғун Қобилов, Фирдавс Абдусалимов, Ислом Ҳамидов, Нурбек Сафаров, Сирожиддин Сайфиев каби ўйинчиларни учратиш мумкин эди.\nБугун Самарқандда қор ёққани муносабати билан тайёргарлик режасига кичик ўзгартириш киритилди. Шу боис мураббийлар штаби футболчиларни тўртта жамоага ажратган холда, мини-футбол ва баскетбол ўйинини ташкил этди.\nИккита жамоа залнинг биринчи қисмида мини-футбол ўйнаган бўлса, қолган яна икки жамоа залнинг нариги тарафида баскетбол ташкил этди. Айтиш керакки, жамоалар вақти вақти билан ўрин алмашиб ўйнашди.\nМини-футболни ёрдамчи мураббийлардан бири Владимир Андреев ўтказган бўлса, баскетбол ўйинига Игорь Ремнёв билан Алишер Латипов бошчилик қилди.\nБош мураббий Равшан Ҳайдаров эса майдон четида ҳар бир футболчининг ҳаракатини диққат билан кузатиб турди. Гоҳ гоҳида футболчиларга кўрсатма бериб, ёрдамчилари билан ҳам ўзаро фикр алмашиб турди.\nУшбу машғулот чоғида бу йил жамоа сафида харакат қилган Санъат Шихов, Илдар Маматказин, Илдар Магдеев, Ойбек Нурбоев, Александр Меленчук сингари етакчи ўйинчилар кўринмади. Бош мураббий Ҳайдаровнинг бизга берган маълумотига кўра, уларнинг кўпчилиги касал ва яна бошқа бир қатор маълум сабабларга кўра жамоа йиғинида иштирок эта олишмаяпти. Самарқандликлар устози январь ойида таркиб тўлиқ кўринишда бўлишини ва яна бир қатор янги футболчилар келиб қўшилишини ҳам айтиб ўтди.\nРежага кўра, мазкур йиғин 29 декабарга қадар давом этади. Шу куни мураббийлар футболчиларни икки таркибга бўлган холда, ўзаро ўйин ташкил этишни ўйлаб турибди. Шундан сўнг жамоа йиғинида иштирок этган айрим ўйинчилар тақдирига ойдинлик киритилади.\nИккинчи йиғин эса 3 январдан яна Самарқандда давом этади.


Суқрот Хельсинкида (ҳажвия) – Mulohaza.uz\nСуқрот Хельсинкида (ҳажвия)\nФинляндиянинг собиқ фуқароси Вихтори Виртанен 1944 йилнинг баҳорида фоний дунёдан боқий дунёга рихлат қилган эди. Дастлаб у ўзини яхши ҳис қилиб юрди. Бироқ аста-секин фаришталарнинг жўр нағмаларию, чилторнинг тинғир-тинғири ҳам жонига тега бошлади. У уйини қўмсай бошлади ва ҳатто бир хил оҳанг азбаройи жонига текканидан бундан кўра хотинимнинг вайсашини эшитиш ҳам ёмон бўлмасди, деб ўйларди.\nЖойдан-жойга тинимсиз парвоз қилар экан, у бир куни муштдеккина, буришган қарияни учратиб қолди. Қария шу қадар бадбашара бўлишига қарамай, алланечук жозибали ҳам эди. Бу митти, қоқсуяк қария ўқитувчи бўлиб ишларди. Унинг нега бунчалик озиб, эти устихонига ёпишгани мутлақо равшан эди, чунки ўқитувчиларга жуда ёмон ҳақ тўланишини ҳамма яхши биларди. Қария ҳозиргина дарсни тугатиб, тўбий дарахти соясида абадият ва ҳаётнинг узлуксизлиги тўғрисида хаёл суриб ўтирарди.\n– Оҳ, худойим, сен қария қанчалик қўрқинчлисан-а! – деди Вихтори Виртанен болалигидан ҳаммавақт тўғри сўзлашни миясига қуйганлари боис.\n– Мен янада бадбашарароқ бўлишим мумкин эди, – мулойим жавоб берди нуроний; унинг ёқимли жилмайиши чеҳрасини ёриштириб юборди.\n– Агар мен бундай бадбуруш бўлганимда, чин сўзим, аллақачон ўзимни осган ёки заҳарлаган бўлардим.\n– Мен ҳам шундай қилдим, – жавоб берди қария, – лекин ўзимнинг турқи-тароватимдан норозиликдан эмас, балки одамларнинг ёвузлигидан.\n– Кўриб турибман, тилингнинг суяги йўққа ўхшайди! – хитоб қилди Вихтори Виртанен. – Бу ўлкаларга қачон ташриф буюргансан?\n– Эрамиздан аввалги тўрт юзинчи йилда.\n– Тағин лоф ураётган бўлмагин?\n– Йўқ, мен ҳар доим ҳақиқатни гапирганман.\n– Юнонистондан. Мен ўзимнинг жонажон шаҳрим Афинада ёшларга ҳаётни англашдан сабоқ берардим.\n– Эй, қария! Ёшларни ўз ҳолига қўйсанг бўларди. Улар жаз оҳанглари остида рақс тушишсин. Кинолар кўришсин, дилхушликлар қилишсин.\n– Мен сенинг сўзларингга тушунмаяпман. Ўзинг қайси тилда гапиряпсан?\n– Сен сўзлаётган самовий тилда-да.\n– Ҳа, албатта. Бироқ, “жаз”, “қизиқчилик”, “кино” – улар нима дегани?\nВихтори Виртанен қўлларини қанот каби қоқиб, бопладимми дегандай мийиғида кулди.\n– Ахир ўзинг ҳеч нимани билмайсан-у, нимани ҳам ўргатардинг?\n– Ўзининг билмаслигини билган кишигина донишманддир.\n– Қулоқ сол, қария, сен мени лақиллатма. Ўзингни ақлли кўрсатмоқчимисан? Ҳеч бўлмаса ўқиш ва ёзишни биласанми?\n– Йўқ. Бу шарт ҳам эмас. Аксарият бамаъни одамлар ақлли китобларни ўқиб, бемаъни бўлиб қоладилар. Айримлар доноликдан асар бўлмаган китоблар ёзадилар. Улар ғирт сафсатабозлардир. Уларнинг сохта таълимотлари ёвузликка хизмат қилади, холос. Улар пул учун кўнгилларига келган ҳар бир нарсани исботлашга уринадилар. Масалан, улар осмон кўк, деб айтсалар осмон фақат кўк рангдангина иборат бўлиб қоларди. Ҳолбуки, кўк – бу ранг, холос. Сен бу ерда қандайдир кўкни кўрдинг-ми? Бу ерда ҳаммаси оқ ёки рангсиз. Инсон ҳақиқий ва аниқ билимга интила бориб, нарсаларнинг моҳиятини тадқиқ қилиши керак.\nВихтори Виртанен бетоқатланди ва деди:\n– Агар одам ер юзида узоқ яшаса, мана шунақа ғийбатчига айланиб қолади. Отинг нима, қария?\n– Суқрот! Эсимга тушди, мен бу исмни қачонлардир эшитганман. Мутлақо тўғри! Мактабда бизга айтишган… Наҳотки, ўша – хотини ялмоғизга ўхшаган қария сенсан? Айтмоқчи, унинг оти нима эди?\n– Ксантиппа. Бироқ у асло ялмоғиз эмас, балки шунчаки вайсақи ва умрнинг эгови бўлган оддий хотин эди, холос. Хотин бўлгандан кейин, албатта, эгов бўлади-да, акс ҳолда у қандай хотин?\n– Мана, энди сен мутлақо тўғри гапирдинг! – хитоб қилди Вихтори Виртанен. – Меники ҳам шунақа эгов эди. Ҳар доим, тинимсиз вайсарди. “Сен, Вихтори, соқолингни қиртишла, соқолингни қиртишла, қиртишла, қиртишла, ла, ла, ла. Яна балчиққа буландингми чўчқага ўхшаб, яна балчиққа буландингми чўчқага ўхшаб, яна чўчқага ўхшаб – чўчқага –қага, қага, қага… Сен пулларни бекорга совурасан, мен эса увадада юраман, увадада, увадада, – дада, дада, дада…”\nСуқрот бошини тебратиб, маъқул ишорасини билдирар экан, деди:\n– Ксантиппа вайсақи хотинларни ифодалаш учун турдош отга айланиб қолди.\n– Менинг хотинимнинг оти Анна эди. Лекин унинг вайсашлари ҳаддан зиёд жонимга теккан эди.\n– Сен бу ерга қачон келдинг?\n– Бир минг тўққиз юз қирқ тўртинчи йилнинг баҳорида.\n– Ой-куни борми?\n– Ой-куннинг бунга нима дахли бор? Мен эндигина йигирма саккиз ёшга кирган эдим. Мен фронтда бўлдим ва қўққисдан йўқолиб қолдим.\n– Ҳеч нарса изсиз йўқ бўлмайди. Фақат шаклини ўзгартиради, холос.\n– Билоғонликни йиғиштир, ошна. Оддий аскар Вихтори Виртанен изсиз йўқолди. Ўқ кўкрагига тегди ва снаряд портлаши вақтида тупроққа кўмилди. Ўша окопчада. На бирор қаҳрамонча қабр, на бирон-бир нишон. Бу ерга эса мени полкдошларим билан бирга олиб келдилар. Дарвоза олдида шундай тўполон эдики, ҳатто йўқламасиз ҳам ўтказиб юбордилар. Фақат қайта-қайта такрорлардилар: “Ўтинглар, олдинга ўтинглар. У ер бўш”. Худди трамвайдаги каби.\n– Ғалати сўзлар, ғалати, жуда ғалати, – минғирлади Суқрот, – Ўқ, окоп, трамвай? “Ўқ” дегани нима?\n– Ўқни билмайсанми, отахон? Ўқ шундай бир нарсаки, мана бу ердан кириб, мана бу ердан чиқиб кетди.\nВихтори Виртанен ўз кўкрагини кўрсатди, аммо у ерда ҳеч қандай жароҳат ўрни кўринмасди. Суқрот йигитча лоф ураяпти, деб ўйлади.\n– Сен камон ўқи ёки найзадан ҳалок бўлганингни айтишни хоҳламаяпсан, шекилли? – деб сўради у.\n– У ҳам эмас, бу ҳам эмас. Тасодифан пулемётдан қаторасига отилган ўқ. Сенинг ҳарбий хизматга чақирилгунга қадар тайёргарликдан ўтмаганинг кўриниб турибди. Ҳатто, замонавий қуролни ҳам билмайсан. Сен ўз жойингда нимадан сабоқ бердинг ўзи?\n– Мен ҳеч қачон ўлдиришдан сабоқ берганим йўқ. Бунинг учун донишмандликнинг ҳам ҳожати йўқ.\n– Ҳеч нарсани идрок қилолмайсан! Айни шу ерда катта донишмандлик зарур. Ҳатто, мен махсус таълим олдим. Милтиқ эса пиёдаларнинг энг муҳим қуролидир. Пиёдасиз уруш эса – уруш эмас. Тўплар душман маррасини обдон ўққа тутгандан сўнг пиёда аскарлар ҳаракатга тушади. Пиёдаларнинг иши кўп. Улар ҳудудни талайдилар, қишлоқ ва шаҳарларга ўт қўядилар, кексалар ва болаларни ўлдирадилар, аёлларни зўрлайдилар…\n– Бас, бас! – ҳайқирди Суқрот. – Ўзинг қаердансан?\n– Бундай мамлакатни билмайман. У қаерда – Осиёдами ёки Африкада?\n– Оврупода, тентак. Хельсинки – менинг жонажон шаҳрим. У ерда бўлиб қолишни қанчалик хоҳлаётганимни билсанг эди…\n– Агар у ерда хотинингни учратиб қолсанг-чи?\n– Ҳа, албатта, у ўз дийдиёсини яна бошлайди. “Қаерларда санғиб юрибсан, шу вақтгача, вақтгача, вақтгача, вақтгача, -гача, гача, гача?.. Ўлармидинг бир энлик хат ёзсанг, юзсиз, ёзсанг, юзсиз, ёзсанг, юзсиз, юзсиз, юзсиз, юзсиз…” Шак-шубҳасиз у эговлайди. Ахир шунинг учун ҳам у хотин-да! Бироқ бу самовий мусиқани қайтадан эшитавериш тоқатимни тоқ қилиб юборди! Тонгдан кечга қадар куй ва чилторнинг тинғир-тинғири, кечдан тунгача чилтор ва жўр бўлиб куйлаш. Ҳаммавақт ўша оҳанг ва ўша куй. Лоақал танаффусларда қандайдир танго, фокстрот ёки шунга ўхшаган Штрауснинг бирон-бир вальсини ёки гармон нағмасини эшитсанг ҳам майли эди. Шундай эмасми? Бу биттагина пластинкани айлантиришгани-айлантиришган. Албатта, айнан шу нарса ташвиқотнинг ўзидир.\n– Ташвиқот? У нима дегани?\n– Эшит, Суқрот. Бизнинг Хельсинкида, чин сўзим, сенга ойдан тушганмисан, деган бўлар эдилар. Сен бошимга битган бало бўлдинг. Сен, яхшиси айт: бу ердан қандайдир йўл билан бўлса ҳам, лоақал бир неча кунга жуфтакни ростлашнинг иложи борми? Мен Хельсинкига боришни хоҳлайман.\n– Биронта ҳужжат-пужжатинг борми?\n– Менда фақат пароль бор, холос.\n– Сени нима деб чақиришарди?\n– Мен бу исмни илгари ҳам эшитганман.\n– Финляндияда Виртаненлар юз минглаб.\n– Суқрот эса Юнонистонда битта эди.\nВихтори ерни қўмсашдан, худди тиш оғриғидан азоб чеккандек, додлаб юборай дерди.\nВоқеа-ҳодисалар жуда ажабланарли эди. Чунки фаришталар жаннатда умуман оғриқни сезмайдилар. Бундан фақат осмонга ножоиз йўллар билан суқулиб кўтарилиб қолганларгина мустаснодир. Бироқ Вихтори жаннатга мутлақо қонуний кирган эди.\nФаришта Суқрот билан фаришта Виртанен бир дақиқа жим қолдилар. Ниҳоят Суқрот оҳиста сўз қотди:\n– Демак, шундай қилиб, ергами? Мени у ерда ёшларни йўлдан тойдирганим ва давлат динини инкор қилганим учун айблашган эди. Бизда, Финляндияда, виждон эркинлиги бор, – таъкидлади Виртанен. – Мен ҳам черков билан хайрлашиб, фуқаролик бўйича рўйхатда турганман. Ёшларга келганда эса, энди уларни бундан ортиқ бузиш мумкин бўлмаса керак. Сен ёшларни бузганинг учун жазоланганмисан? Нима, қорадори сотганмисан?\n– Бўлмаса, демак, эркин севгини тарғиб қилганмисан ёки яширинча порнография билан савдо-сотиқ қилганмисан?\n– Яна тушунмадим, гарчи ҳозир сен қандайдир юнонча сўзни айтган бўлсанг ҳам.\n– Бу қанақаси, алвасти? Мен финман, ахир.\n– Қизиқ, сен айтаётан кўпгина сўзлар юнончани эслатади. “Порнография” менинг она тилимда шарм-ҳаёсиз суратларни англатади.\n– Финчада ҳам у шу маънони англатади. Сени шундай нарсалар учун айблашлари мумкин эканликларини ўйламабман. Эҳтимол, сен ёшлигингда ашаддий Дон Жуан бўлгандирсан?\n– Мен бундай номдаги кишини билмайман, – қисқа жавоб қилди Суқрот.\n– Тўғрисини айт, сен ер юзида қандай бемаъни иш қилдинг?\n– Бемаъни. Мен ҳеч қандай бемаъни иш қилганим йўқ. Акс ҳолда бу ерда бўлмаган бўлардим.\n– Бўлмаса қаерда бўлардинг?\n– Айтиш қийин. Эҳтимол, Афинада дўстлар билан ҳаёт жумбоқларининг абадийлиги тўғрисида фикрлашиб, суҳбатлашаётган бўлармидим.\nФаришта Виртанен мийиғида кулиб қўйди.\n– Оҳ, бечора қария! Сен бу ердасан ва вақт қандай ўтаётганини пайқай олмайсан.\n– Вақтнинг ўзи нима? Балки сен тушунтириб берарсан?\n– Вақт? Бу соат миллари кўрсатадиган нарса.\n– Қайси соат?\n– Эй, сен бемаъни саволларинг билан бошимни оғритаверма. Билдингми-йўқми, улар бу ерга келганларнинг ҳаммасидан биринчи галда соатларини олиб қўйдилар. Меникини ҳам олишди. Вақт, вақт… Ҳа, дарвоқе. Менинг ўзим ҳам вақт нима эканлигини билмайман.\n– Мана кўрдингми? Ўзинг ҳам бу сенга номаълум нарса эканлигини эътироф қиляпсан. Бу сенда донишмандлик аломати борлигини кўрсатади. Нима учун ерга қайтишни хоҳлаяпсан? Ахир унда бу ердаги уйғунлик йўқ-ку!\n– Уйғунлик эмиш! Бу уйғунлик кўнглимга зиғир ёғдай тегиб кетди! Лоақал озгина хилма-хиллик бўлса эди! Парвоз қилиб кўрай-чи, эҳтимол, биронта танишимни учратиб қоларман.\nВиртанен қанотларини ёзмоқчи бўлган эди, бироқ Суқрот уни тўхтатиб қолди.\n– Модомики, ихтиёримизда абадийлик бор экан, нимага шошиламиз? – деди Суқрот. – Балки мен сенга ёрдам қиларман. Мен бу ерда саёҳат бюроси хизматчиси билан танишиб қолдим. Уларнинг ер билан алоқалари яхши. Тўғрисини айтганда, менинг ўзимнинг ҳам у ерга учиш ниятим бор. Эшитишимча, менинг таълимотимни у ерда бузиб талқин қилишибди. Талабаларим янги мактаб яратишиб, тафаккурнинг янги йўналишини ривожлантира бошлабдилар. Айтишларича, эпикурийлар, цинниклар ва стоиклар пайдо бўлган эмиш.\n– Бундайлар ҳеч қулоғимга чалинмаганди-ку? – Суқротнинг сўзини бўлди Виртанен. – Ҳарҳолда мен у ердан кетишим олдида йўқ эди. Бироқ бунинг нима аҳамияти бор? Фақат қўйиб юборишса бўлди. Оҳ, ер! Мен у ерга қайтишни нақадар хоҳлаётганимни билсанг эди! Бу ерга анча эрта келган эканман-да.\nЖаннатда вақт бўлмайди. Шунинг учун улар саёҳатлар бюросига қачон келганликларини ва сафар имкониятлари ҳақидаги маълумотларни суриштира бошлашганини айтиш қийин. Амалдорлар улар тақдим этган ҳужжатларни шошилмай кўздан кечиришар, аҳён-аҳёнда ўзаро маслаҳатлашишар ва қўшимча изоҳлар талаб қилишарди. Сафардан мақсад? Тил биласизми? Осмонда энг яқин қариндошингиз борми? Таътилнинг давомийлиги ердаги ҳисоб бўйича: соат, сутка, ҳафтами? Сизлар бораётган жойдагилар қариндошларингизми ёки танишларингизми?\nБарча саволларга бизнинг саёҳатчилар жинс аломатларини ва шошилиш одатларини йўқотган фаришталарга хос тарзда хотиржам жавоб бердилар. Уч марта уларнинг аризаларини рад этдилар. Рад этишга асос: ерда Суқрот исмли устознинг ташриф буюришидан ҳеч ким манфаатдор эмас. Виртанен қабрига ва унга ўхшаганларга эса аллақачон номаълум аскар ёдгорлиги ўрнатилган. Бироқ фаришталар умидсизликка тушмадилар. Улар Президент Пётрга илтимоснома билан мурожаат қилдилар ва охир-оқибат сафарга рухсатнома олдилар. Албатта, бу сафарда маълум чеклашлар бор эди. Улар биргаликда жўнашлари ва бирга қайтишлари керак эди. Уларга фақат Хельсинкига боришга рухсат берилди. Сиёсий мулоҳазаларга кўра, Суқротга, гарчи у расмий равишда худолар юрти деб тан олинган ватанида ёшларни тинч қўйишга ваъда қилган бўлса ҳам, Грецияга рухсатнома бермадилар.\nКичкина, бужмайган Суқротнинг тарвузи қўлтиғидан тушди. Лекин қанотларини ёймади. Ўзининг қалби билан маслаҳатлашиб, у фаришта Виртаненни Финляндияга кузатиб боришга қарор қилди. У хаёлан у ерда олимлар юнонча гапиришига, оддий халқ эса лоақал самовий тилни тушунишига умид қиларди.\n1966 йил декабр ойи охирларидаги илиқ кунларнинг бирида, туш чоғларида хельсинкилик бекорчилар вокзал майдонидаги Алексис Киви ёдгорлиги олдида уймалашишарди. Уларни, албатта, Тилии ибодатхонасига орқа ўгириб ўтирган Финляндиянинг миллий ёзувчиси қизиқтирмасди. Уларнинг нигоҳлари ёдгорлик супачаси ёнидан бошпана топган икки дайдига қаратилган эди. Улардан бири кекса ва анча мункиллаган чол бўлиб, кенг, ифлос плашга ўранган эди. Унинг оёғида йиртиқ шиппак, қўлида сербутоқ таёқ бор эди, иккинчиси эса солдат кийимида, бошида каска, унинг эски тўзиган шинели ифлос ва қон юқи эди. У иягини қаттиқ қашир экан, соатли минора томон ишора қилиб деди:\n– Орқагами? – шиппакли чол сўради.\n– Йўқ, жин урсин, бу ёққа кел! Фақат, бугун қайси кун? Байрамми ёки бегим куними?\n– Бу қандай махлуқ? – қўрқувдан қичқириб юборди чол.\n– Бу автомобиллар.\n– Авто?.. Менинг она тилимдаги сўзга ўхшайди… Нима улар – махлуқларми?\n– Автомобилларми? Йўқ, албатта. Улар машиналар. Ма-ши-на!\n– Машина, бу ҳам менинг тилимдан… яъни «махина».\n– Агар бугун якшанба бўлса, хотиним болалар билан уйда. Бироқ бегим куни бўлса, хотиним ишда, кичкинтойлар эса боғчада. Мен уларни қачонлардан… Эҳтимол, неча ойлардан бери кўрганим йўқ… Аммо бизда уруш кетяпти-ку… Ие, ана, тревога! Ҳаво тревогаси! Ё-тинг-лар!\nОсмон самолёт моторининг гувиллашидан титраб кетди, гўё самолёт шиддат билан яқинлашаётганга ўхшарди. Солдат шеригининг қўлидан маҳкам тутиб, ҳайкал супаси ёнига йиқитди ва ўзи ҳам ёнига узала тушиб ётиб олди.\n– Бу ерда нима шовқин? Тарқалинглар, тарқалинглар! – Полициячининг ҳайқириғи эшитилди. Ёши ўтинқираган бир аёл ҳокимият вакили билан ёрдамга шошилган мўйловли кишига қарата деди:\n– Мана, бу ерда қандайдир икки пияниста жамоат тинчини бузмоқда. Ароққа деса пул топади, аммо кийимга – йўқ. Бундайларни дарров ушлаб, мажбурий ишлар лагерига жўнатиш керак!\n– Балки, улар ўша ердан қочгандир, – деди келишган жаноб.\n– Тарқалинглар! – қичқирди полициячи ва қаттиқ ҳуштак чалиб, ёрдамга чақира бошлади.\n– Сиз кимсиз? – деб полициячи ҳарбий кийимдаги кишига овози борича бақирди ва бир туртган эди, ҳалиги киши дик этиб ўрнидан туриб кетди..\n– Оддий аскар Вихтори Виртанен, учинчи пиёдалар полкидан.\n– Сиз мастсиз. Бу ерда нимага ағанаб ётибсиз? Оёқда туролмайсизми?\n– Мен ағанаб ётганим йўқ. Учиб келаётган самолёт товушини эшитдим ва ўзимни ерга отдим. Кейин билсам, бу ўзимизнинг самолёт экан.\n– Бу формани сизга ким берди?\n– Омбор мудири. Жин урсин, мени сўроқ қилишга сизнинг нима ҳаққингиз бор? Мен ҳарбий бошлиққагина ҳисоб беришга мажбурман, полицияга эмас.\n– Сиз бутун бир жамоатчиликка ҳисоб беришга мажбурсиз. Киши ўзини балога гирифтор қилишининг ҳожати йўқ. Мана бу тентак ким? Ана у ерда супачага биқиниб қалтираётган? У нима деб алжираяти? Гапидан ҳеч нарсани тушуниб бўлмайди.\n– У менинг устозим.\n– Тур, тур, қария! Қани! Фамилиянг нима?\n– У финчани тушунмайди, – унинг ўрнига жавоб берди Вихтори.\n– У қайси тилда гапиради?\n– Самовий тилда… яна юнон тилида. Унинг оти Суқрот.\nОломон қувониб кетди. Ҳар бир ҳазил олтинга тенг бўлган Хельсинкида ўзига хос текин томоша кўриш ноёб ҳодиса эди. Суқрот атрофга қўрқув билан қарар экан, Виртаненни қўлидан ушлаб олиб, эшитилар-эшитилмас шивирлади:\n– Афинада бундай ҳодиса ҳеч қачон бўлмас эди…\n– Ҳозирда у ерда ҳам худди шундай, – жавоб берди Виртанен.\nТўсатдан қаердандир полиция машинаси пайдо бўлди. Суқрот безгак тутгандек қалтирар ва плашига янада қаттиқроқ ўралар эди. Гўё бечора афсонавий ҳайвонлар, Гомер ривоятларидаги ақл бовар қилмайдиган махлуқлар бадбўй нафаслари билан ҳавони заҳарлаб, унинг теварагида ириллаб уймалашишарди. У кафтлари билан кўзларини бекитди, кимдир қўли билан уни тутиб, Виртанен билан бирга полиция машинасига итариб тиқди.\n– Наҳотки, бу Аргус бўлса? – пичирлаб сўради у Виртанендан, машина ўрнидан қўзғалгач.\n– Мана, бу бизни қорнига сиғдирган махлуқ?\n– Бу кичиккина автобус.\n– Аргус эмаслигини аниқ биласанми? Унинг олдида ҳам ва кетида ҳам баҳайбат кўзлари бор экан, мен кўрдим.\n– Бемаъни гапни қўй. Бу фаралар.\n– Пичирлашни бас қилинг! – дўқ урди полициячи. – Яна қандайдир ўғриларнинг гаплари. Ҳа, Виртанен, шинелингиздаги қон қаердан тегди?\n– Мен аниқ билолмайман. Ярадор бўлдим.\n– У осмондан тушган, – деди иккинчи полициячи ўртоғига кўзини қисиб, – У билан гаплашиб ўтиришнинг фойдаси йўқ, иккаласининг ҳам мияси айниган кўринади. Эҳтимол, қандайдир политур ёки антифриз ичишган бўлса керак.\n– Менинг бошим жойида! – Виртаненнинг жаҳли чиқди. – Мен бошлиққа арз қилдим. Полк командири сизларга тегишли жазони беради. Мен ҳарбий даврнинг қонунларини биламан.\n– Ҳарбий давр? – ҳиринглади полициячи. – Ҳозир тинчлик-ку!\n– Тинчлик? Наҳотки! Қачондан бери?\n– Эҳ-ҳа, йигирма йилдан ошиб кетди.\nМашина полиция участкаси олдида тўхтади ва уларни сўроқ қилгани олиб кирдилар. У ерда Виртанен ҳақиқатан ҳам кўкрагидан ярадор бўлгани аниқланди. Ўқ кўкрак қафасига тегиб, икки кураги орасидан тешиб чиқиб кетган экан. Таниш аломатларни кўздан кечиришгач, унинг шахсини текширдилар ва унинг Вихтори Виртанен, қачонлардир ҳалок бўлган, деб эълон қилингани маълум бўлди. Сўроқномада ёш полиция зобити қуйидагиларни қайд қилиб қўйди: а) оддий аскар Вихтори Виртанен барча саволларга пойма-пой ва жуда эскича усулда жавоб берди; б) қон таҳлили тутқун ҳеч қандай ичкилик ёки бошқа бирон-бир наркотик модда истеъмол қилмаганлигини кўрсатди; в) модомики, қонун барча ўликларни дафн этиш ёки куйдириш мутлақ зарур эканлигига ҳукм этар экан, оддий аскар Виртаненни кўмиш ёхуд ҳафта ичида куйдириш лозимлиги белгилаб қўйилди; г) у солиқ бошқармасига бунчалик узоқ муддат давомида тегишли солиқларни тўламагани сабабини тушунтириб бериши учун тутқун икки суткага озодликка қўйиб юборилади.\nШундай қилиб, Виртаненга боғлиқ нарсаларнинг ҳаммаси равшан бўлди. Бироқ Суқротни сўроқ қилиш қийин кечди. У фақат Виртанен тушунадиган тилдагина гапирар эди.\n– Наҳотки, бу қари маймун бирон-бир инсоний тилни билмаса?\n– Устозим юнонча гапиради, – деди Виртанен.\n– Нима, у юнонми?\n– Ўзи шунақа деди.\n– Яхши, ҳозир биз буни текшириб кўрамиз.\nДарҳол Греция элчихонасидан ёш котибни чақирдилар. У юртдошига эринибгина назар ташлар экан, бошини сарак-сарак қилиб, қуруққина деди:\n– Ҳурматли жаноблар! Мен буни ҳақорат деб биламан. Менинг олижаноб мамлакатим тарихи бундай бадбашара нусхани билмайди. Унинг оти нима?\n–Суқрот, – жавоб қилди полиция офицери.\n–Элчихона котиби чўчиб тушди. У плашига ўралган қарияга яқин келиб сўради:\n– Қаерда туғилгансиз?\nСуқрот елкасини қисди ва ҳеч нима демади.\n– Ўзингни юнон деб ҳисоблашга қандай ҳаддинг сиғди? – давом этди ёш дипломат.\nСуқрот устозларга хос табассум билан майин жилмайди ва ёш йигитнинг келишган қиёфасига разм солар экан, деди:\n– Биродар, сенинг нутқингдаги товушлар менга таниш, бироқ сенинг нима деяётганингни тушунмаяпман.\n– Балки, у қадимги юнон тилида гапираётгандир? – жилмайди элчихона хизматчиси. – Периклнинг соқоли билан қасам ичаманки, бу юнон тарихининг жуда катта китобларидаги ақлдан озган қандайдир олимга ўхшайди. Менинг таржимон сифатида сизларга фойдам тегмайди. Кечирасизлар, мен бандман. Узримни қабул айланг, жаноблар!\nЭлчихона хизматчиси таъзим қилди ва жўнаб кетди. Энди тилмочликка Хельсинки университетининг мумтоз филологияси бўйича профессорини таклиф қилдилар. У Суқротга икки томчи сувдек ўхшар эди, уларни эгизаклар деса бўлади, ўшандай бўжмайган, мулойим ва замондан икки минг йил орқада қолиб кетган бир одам.\n– Жуда соз, жуда соз! – ҳайқириб деди профессор. – Мен сиз билан, жаноб Суқрот, кўришишни ҳар доим орзу қилардим. Платон сиз ҳақингизда батафсил ва чиройли ҳикоя қилган эди, бироқ унинг сўзларига ҳамиша ҳам ишониб бўлмайди. Демак, сиз ҳали ҳам чин фазилат билимда, деб ҳисоблайсизми?\nБу икки хушфеъл нуроний устозлар гапга тушиб кетдилар ва вақтни мутлақо унутдилар. Улар учун эндиликда соат, тақвим деган тушунчалар ёт эди. Полициячилар беихтиёр муштларини қисдилар, оддий аскар Виртанен ҳаво тревогасини кутиб, безовталик билан деразага қаради, ёш зобит эса ҳафсала билан қулоқларини кавларди. Мумтозларнинг ажойиб суҳбати жуда узоқ – роппа-роса икки соат давом этди ва ниҳоят полиция зобити ўрнидан туриб, ўзининг қўл остидагиларига бақирди:\n– Сўроқ қилиш тугади! Уларни бу ердан йўқотинг!\n– Мана бу қочоқни ҳамми, мана бу учинчи таъвияни ҳамми?\n– Йўқолинг! Ҳаммангиз йўқолинг!\nМумтоз филология профессори ўзининг касбдоши билан астойдил хайрлашди ва бир неча бор уни уйига меҳмондорчиликка таклиф этди, бироқ паришонхотирлиги туфайли ўз отини ва манзилини айтишни унутди. У ёқимли ҳис-туйғулар оғушида ўзидан кетиб борар экан, қадимий юнон тилида узлуксиз ғўнғилларди:\n– Ҳа, Суқрот ҳақ эди. Агар одам виждон ҳукмига амал қилса, у ҳеч вақт ўз қилмишларидан пушаймон бўлмайди… Ҳақиқий билим фазилатли эзгу ҳаётга етаклайди… Буларнинг ҳаммасини мен университетдаги ҳамкасбларимга ва хотинимга, вайсақи хотинимга қайтадан гапириб беришим керак…\nОддий аскар Виртанен ва устоз Суқрот қўл ушлашиб кўчага чиқишди-да, Виртаненнинг уйи томон кетишди. Кўчалар одатдагидек ғала-ғовур эди. Хельсинкида чет эл циркларидан бири ўз томошаларини бошлаган эди. Халойиқ Виртанен билан Суқротни циркнинг ўзиюрар рекламаси, деб билди. Шунинг учун одамлар уларга рекламага қарагандек муносабатда бўлдилар, яъни кўпда эътибор бермадилар. Кулимсираб, елка қисиб қўярдилар-у, ёнларидан ўтиб кетаверар эдилар. Ошналар деярли ҳеч қандай тўсқинликсиз шаҳар марказидан тобора узоқлашиб боришарди.\nШогирд устозини қўлидан ушлаб борар экан, унинг барча саволларига итоаткорона жавоб қайтарар эди.\n– Универмаг кўргазмаси..\n– Товарларни намойиш этиш учун.\n– Қўл тегизиб кўриш мумкинми?\nСуқрот сип-силлиқ ойнага оҳиста қўлини олиб борди, мўъжизавий шаффофга бурнини тираб, дўкон ичкарисига қарашга ҳаракат қиларди.\n– Улар нима учун керак?\n– Сўнгги ахборотлар, кўнгилочар мусиқалар ва қизиқарли эшиттиришлар учун.\n– Бу одамга зиён етказадими?\n– Бирор нарса дейиш қийин…\n– Мана бу нима? Ана у ердаги!\n– Кир ювиш машинаси.\n– У нима қилади?\n– Кирларни ювади.\n– Нима учун машина билан?\n– Вақтни тежаш учун.\n– Тежалган вақтни нима қилишади?\n– Жин урсин, ким билибди! Жуда кўп савол бераверма. Шундай бўлса ҳам, сўра. Бироқ бу ерда уймалашишимиз етар, кетдик.\n– Меникига, албатта.\n– Сен ҳам шундай қўрқинчли улкан минорада яшайсанми?\n– У асло минора эмас. Оддий кўп қаватли уй. Унда тез ҳаракатланадиган лифт бор.\n– Лифт нима?\n– Бу бир кичкина хона, шу уйда яшовчиларни қаватма-қават олиб чиқиб қўяди.\n– Бу хона, эҳтимол, оғир бўлса керак. Уни қўллар кўтарадими?\n– Йўқ, у электр билан ҳаракатланади.\n– Электр билан? У нима?\n– Билмайман… Қани кетдик.\n– Нима учун сен мана бунга ўхшаш кичикроқ уйда турмайсан?\n– Э, бу ахир трамвай-ку. Унда яшамайдилар, унда юрадилар. У худди арава каби ҳаракатланади.\n– Бундай аравага кимни қўшадилар?\n– Ҳеч кимни. У ўзи юради.\n– Қандай қилиб, ўзи? Наҳотки абадий ҳаракат топилган бўлса? Ҳаракатланувчи уй! Ерсиз одамлар учун ажойиб турар жой. Тўхтаб тур.\n– Қовуғимни бўшатиб олай.\n– Эсингни едингми. Бу ердан одамлар ўтади.\n– Мен уларга орқа ўгириб оламан.\n– Сен каллаварам аҳмоқ экансан! Тўнка… ваҳший! Бир оз сабр қил, жуда оз қолди. Ана, менинг уйим ҳам кўриниб қолди.\n– Бироқ у ерда мумкин эмас. Ахир, у сенинг яшаш жойинг.\n– У ерда ҳожатхона бор.\n– У нима дегани? Бунинг инсон саломатлиги учун зарари йўқми?..\n– Мутлақо. У махсус мослаштирилган алоҳида хона.\n– Уни нима тозалайди?\n– Сув. Катта чаноқдаги ифлос нарсаларни қувур орқали денгизга чиқариб ташлайди.\n– Йўқ, мен бунга тоқат қилолмайман. Киши ўз турар жойини молхонага айлантирмаслиги керак.\n– Суқрот, қулоқ сол, сени қачонлардир одамларга ҳаётий донишмандликдан сабоқ берган деб ким айтади?\n– Ҳа, ўқитганман. Аммо одамлар, кўриниб турибдики, ҳеч қандай сабоқ олмаганлар… Мен Афинани кўришни хоҳлардим. У ерда бундай нарсалар бўлиши мумкин эмас…\n– Ҳозирда у ерда ҳам шунинг ўзи. Тамаддун! Ҳамма қулайликлар яратилган…\n– Қулайлик бахт келтирмайди.\n– Мана, ниҳоят етиб келдик… Мен бир оз ҳаяжонланаяпман. Кўрамиз, хотиним нима деркин.\n– Болалар, улар, албатта, дарҳол қўлимга ёпишадилар. Мен эса уларга ҳеч қандай совға келтирмадим. Ахир фронтдан нима ҳам келтириш мумкин? Эшит-япсанми, юрагим қандай дукиллаб ураяпти? Лоақал тамаки тутатиб олсам эди… Суқрот, ҳой, Суқрот! Қаёққа кетдинг? Дарвоза тагидаги тешикка бурнингни суқма… Бизга бу ёққа, кўчадан тўғри кириладиган эшик орқали! Эҳ, сен чўчқа! Қандай журъат қилдинг? Яхши, қоровул кўрмади, акс ҳолда полиция чақирар эди… Қандай шармандагарчилик! Наҳотки, ўзингни ҳеч идора қилолмайсан? Ахир мен сенга айтган эдим-ку…\n– Сен нега бунчалик аччиқланасан, дўстим?\n– Сен менинг нафратимни қўзғаяпсан! Сен ўзингни тутолмаяпсан.\n– Қачон мен бирон-бир кимсага ёмонлик қилсам, ўз виждонимнинг таънаомуз овозини эшитаман. Бироқ ҳозир виждоним тинч.\n– Хўп… Кетдик!\n– Ҳозир, шиппагимни ечиб олай.\n– Бемаъниликни йиғиштир. Лифтга кир. Олтинчи қаватга кўтариламиз.\n– Кетдик. Бизни у ёққа ким олиб чиқади?\n– Қани у?\n– Қаршимда. Ахир мен ҳозиргина лифт электр билан ҳаракатланади, дедим-ку. Таёғингнинг кераги йўқ. Уни шу бурчакка, радиатор ёнига қўй. Кўряпсанми: лаш-лушлар учун жой. Менга бер, олиб бориб қўяман. Қани, кир. Нимани ўйлаяпсан?\nОддий аскар Виртанен Суқротни лифтга итариб киритди, кейин эса ўзи ҳам кирди. Бир дақиқа ўтмай, улар хонадон эшиги олдида пайдо бўлдилар ва Виртанен тахтадаги ёзувга одатдагидек назар ташлади.\n– Нима, бу шайтон васвасасими? Тахтачани ким ўзгартирди? Мэкинен… Бу ерда ҳеч қандай Мэкинен йўқ. Бу менинг хонадоним. Хўш, нима ҳам қилдик, қўнғироқни босамиз…\nСуқрот чўчиб тушди.\n– Бу нима ўзи?\n– Эшик қўнғироғи.\n– Уни ким ўйнайди?\n– Мен. Ахир кўрмадингми мана бу тугмани босганимни?\n– Бу мўъжиза. Мен ҳам босиб кўрсам майлими?\n– Бос, бос… Босавер, қўрқма, тишлаб олмайди.\nЭшик орқасидан аёл кишининг жаҳлдор товуши эшитилди:\n– Бораяпман, бораяпман!\n– Эшикни қари, сочлари пахмоқ, чала кийинган, оғзининг бурчагида тамаки тутатган хотин очди.\n– Сизларга нима керак? – жаҳл билан сўради хотин.\n– Мен уйимга келдим, – жавоб қилди Виртанен, – уйга кирмоқчиман.\n– Тўхта, малъун! Бу ерда сенга пишириб қўйгани йўқ.\n– Бу менинг уйим. Мен Вихтори Виртаненман. Бундан икки йил аввал фронтдан таътилга келган эдим. Бу ерда менинг хотиним ва икки нафар кичкинтойларим туради.\nХотин қўрқиб кетиб ортига тисланди, бироқ кейин ишонқирамай ва диққат билан келганларга қараб, деди:\n– Менинг биринчи эримнинг оти ҳақиқатан ҳам Вихтори Виртанен эди. Бироқ у фронтда қачонлардир ҳалок бўлган. Мен сизга тўғрисини айтаман, мени лақиллата олмайсиз.\nСуқрот хотин қўлида асабий ҳолда айлантириб турган тамакига ҳайрат билан боқарди. Дабдурустдан:\n– Бу мангу оловми? – деб сўради у.\n– Бу мартишка нима деяпти? – сўради Виртаненнинг хотини. – Ҳа, сиз иккалангиз ҳам жиннисиз! Қаердан келдингиз?\n– Осмондан, – жавоб қилди Виртанен.\n– Оҳ, худо! Эско, Ээро! Тезроқ бу ерга келинглар!\nХотин қўлидаги тамакини полга тушириб юборди ва бирпасда ҳаммаси алғов-далғов бўлиб кетди. Виртанен Суқротни елкасидан тутиб, қулоғига шипшиди:\n– Улар менинг ўғилларим! Эско уч ёшда, Ээро эса яқинда иккига тўлади.\nБироқ Суқрот ҳеч нарсани эшитмади. У тутаб турган тамаки устида тиззалаб, тинмай ғўлдирарди:\n– Мангу олов… Мангу оловни ташлаб юборишди…\nҚаршиларида икки нафар эр киши намоён бўлди.\n– Бу нусхаларга нима керак экан? – сўради улардан бири. – Ойи, улар сизнинг пулингизга пўписа қилишмоқдами?\n– Билмадим, билмадим. Балки полиция чақирармиз.\n– Ўша фиръавнларсиз ҳам уддалаймиз. Қара, Ээро! Мана бу дайди бизнинг отамизга ўхшаб кетар экан!\n– Мен сизларнинг отангизман, – деди Виртанен ҳазин товуш билан. –Бу менинг хонадоним.\n– А? Ээ, қўйсанг-чи! Сен соҳилдаги қайиқ тагида энди яшамаяпсанми?\n– Эй худойим, ифлос чойшабга ўралган мана бу момақаймоқ ким бўлди? У, албатта, сенинг отангдир? Тўғрими?\n– У менинг устозим, Суқрот.\nВиртаненнинг ўғиллари кулишди. Тўнғич ўғил собиқ аскарга деярли жипс келди ва юзини унинг қаттиқ соқол босиб кетган юзига яқинлаштириб, деди:\n– Мен аслида ҳеч кимга илтифот қилмайман, лекин сен ёқимли қария экансан, сенга ичишинг учун икки марка бераман. Ма, ушла!\n– Яна мана, бир нечта тамаки ва гугурт, ол! – деди кичик ўғли. – Бироқ яна қайтиб келиб, онамизни қўрқитиб юрма! Омадинг бор экан, ўгай отамиз уйда йўқ эди. Бўлмаса, биласанми, у жаҳли чиқиб, ҳар иккингизнинг тумшуғингизга тушириши турган гап эди. Тушунарлими?\n– Йўқ, ҳеч нима тушунарли эмас, – жавоб қилди Виртанен сўниқ оҳангда.\n– Тағин нимани истайсан ўзи?\n– Уйга киришни, ўз оиламни кўришни истайман.\nКатта ўғил оддий аскар Виртанен шинелининг ёқасидан ушлади-ю, бирдан даҳшат билан қичқирди:\n– Сенинг ҳаммаёғинг қон-ку! Сен яраландингми?\n– Қон аллақачон қотиб бўлган… Аниқ нишонга теккан…\n– Қандайдир дайди сенга пичоқ санчганга ўхшайди? Сизларнинг ҳаммангиз, пиянисталар, бир гўрсизлар. Энди, бас! Оёқни қўлга ол-да, йўқол бу ердан! Бўл тез! Қорангни ўчир, турқи-тароватинг у ёқда турсин, арвоҳинг ҳам кўринмасин. Сен ҳам, қари маймун жуфтакни ростла.\nЭшик қарсиллаб ёпилди. Томоша тугади. Оддий аскар Вихтори Виртанен билан устоз Суқрот икковлон пиллапояда туриб қолишди. Суқрот деди:\n– Шундай қилиб биз асосий мўъжизани ҳам кўрмадик.\n– Қанақа мўъжизани?\n– Денгизга қувур орқали чиқиндилар чиқадиган махсус бинони. Инсон билими шу қадар ночорки, биздан ташқарида ҳам бизга буйсунмайди. Файласуфларнинг олам ва унинг пайдо бўлиши ҳақидаги фикрлари бор-йўғи шунчаки мулоҳазалар, холос. Одамда унинг хатти-ҳаракатларини бошқариб турадиган руҳ яшаса керакки, у бирор нимани амалга ошириши учун унга жасорат бағишлайди, бемаъни ишларни қилишдан сақлайди…\n– Бас, бас! Тўхта! Мен нима яхши-ю, нима ёмон эканлигини билмайман. Кетдик, бир пиёладан қаҳва ичамиз. Менда пул бор.\n– Бу пулми?\n– Улар тилла эмас-ку. Қизиқ, ушлаб кўрсам бўладими?\n– Қоғоз, пуллар… вазни йўқ, тилла… қалбаки олтин.\n– Бемаъни гапни қўй! Бу ёққа бер. Ҳозир биз унга бир нарса харид қиламиз…\n– Эҳтимол, зайтун олармиз? Қўлингдаги нима?\n– Уни нима қилади?\n– Оғизга солади, ёндиради ва чекади. Мана бундай.\n– Нега уни оғизда ёндиради?\n– Сенга нима десам экан, шунчаки одат. Ёки қизиқиш. Аслида ўзим ҳам билмайман.\n– Бу нима? Мана мўъжиза!\n– Ҳеч қандай мўъжиза эмас. Оддий гугурт.\n– Гугурт, таёқчада олов яшайди. Бу оламдаги мўъжизаларнинг мўъжизасидир. Бу ҳақда Афина халқига гапириб бериш керак. У қандай ёнишини менга яна бир кўрсат.\n– Мана бундай. Оддийгина, шундай эмасми?\nБарча мўъжизалар одатда жўн бўлади… Олов яшайдиган гугурт! Зайтун сотиб олиш мумкин бўлган юпқа қоғоз… Бармоқни теккизса товуш берадиган эшик. Ўз-ўзидан ҳаракат қиладиган уй. Сув ифлосларни қувур орқали денгизга чиқариб ташлайдиган идиш. Буларнинг ҳаммаси буюк мўъжиза. Бироқ энг буюк мўъжиза бу – олов яшайдиган гугурт.\n– Худди болага ўхшайсан, Суқрот. Плашингни ол, кўчага чиқамиз.\n– Гугурт, оловли гугурт! Ахир бу тўғрими?\n– Тўғри, тўғри. Ҳадеб бир нарсани қайтараверишни бас қил. Нега бунча кўп жаврайсан. Ма, бутун қутини олақол.\n– Мен буни Афина фуқароларига кўрсатаман. Бу мўъжиза…\nГугурт мўъжиза бўлди. Бироқ бири ифлос солдат шинел кийган, иккинчиси эса оқ жун мантияга ўралган бизнинг ҳамроҳларимизни бирорта ҳам қаҳвахонага киритмасликлари у қадар мўъжиза бўлмади… Уларни эшик олдиданоқ қувиб солдилар. Қаҳвахоналар ҳозирга ва келажакка хизмат қиларди-ю, бироқ ўтмишни инкор этарди. Ҳамроҳларимиз эса вақтдан: бири икки минг йилдан, иккинчиси йигирма йилдан кўпроқ ортда қолган эдилар.\nВиртанен қайғуга тушди. У вақт билан қандай ҳисоблашишни, уни қаёққа қўйишни ақлига сиғдиролмасди. Қонунга мувофиқ бутун бир ҳафта ўтгандан кейин Виртаненни куйдиришлари ёки дафн этишлари керак бўлган вақтни қандай ўтказиш керак? Лекин шундай бўлса ҳам, Суқрот бахтиёр эди. У оламни бахт-саодатга эриштирадиган гугуртни – мўъжизавий кашфиётни топди!\nДекабр кечалари ҳаддан ташқари узоқ бўлади. Йўловчилар қаршисида барча эшиклар тақа-тақ ёпилган эди. Виртанен зерикиб, сиқила бошлади. У умр бўйи хоҳ самода бўлсин ва хоҳ ерда бўлсин нимадандир норози бўладиган кишилар тоифасидан эди. Суқрот эса, аксинча, у дунёда ҳам ва бу дунёда ҳам ўзини бахтли ҳис этарди. Унинг чеҳраси, улар Виртанен билан қонундан ташқари ҳолатда қолиб, денгиз соҳилидаги эски саройга тунаш учун келганларида ҳам порлаб турарди. Бу саройда қайиқлар сақланар ва уларда Финляндия пойтахтининг ўнлаб турар жойи бўлмаган аҳолиси бошпана топган эди. Бу ер ўз фикрию танасида чандиқдан бошқа ҳеч қандай мулки бўлмаган камбағал ва қашшоқларнинг умумий турар жойи эди.\nҚайиқ сарой яшовчиларига Виртанен таржимасидаги Суқротнинг нут-қи жуда ёқди. Ҳеч кимни на сиёсат, на молиявий танглик, на хотин-қизларнинг ясаниши, на автомобиллар ва радиоприёниклар, на уй-жой ҳақининг ошиши ва на АҚШнинг Вьетнамдаги уруши қизиқтирар эди. Ҳамманинг диққат-эътибори ўзларида бўлган бирдан-бир нарсага – фақат энди фаҳмлаганлари: ҳақиқий мўъжиза – гугуртга қаратилган эди. Ҳамма нарса шундан бошланди ва шу билан тамом бўлди. Гугуртнинг мўъжизавий хусусиятига ишонч ҳосил қилиш учун улар эски қайиқ саройни ёқдилар ва бехосдан етиб келган полиция ва ўт ўчирувчилар ноқонуний чароғонликни ўчирмагунларига қадар дабдабали гулханда исина бошладилар. Сарой яшовчиларини ушладилар. Улар орасида фақат икки дайди: таътилга келган оддий аскар Виртанен, деб ўзини таништирган, соқоллари анчадан бери олинмаган аскар ва барча ушланганлар ақл даражаси қарийб олти ёшлик боланинг ақлига тенг келади, деб таъкидлаган номаълум кичкина қариягина йўқ эди. Қаттиқ қидирувларга қарамай, йўқолганларни топа олмадилар. Ҳолбуки, уларнинг белгиларини Хельсинкида чиқадиган барча газеталар босиб чиқарган ва полиция ҳаммаёққа махсус эълон ёпиштириб чиққан эди.\nКеча оқшом университетнинг мажлислар залида қизиқарли маъруза бўлди. Мумтоз филология профессори тўпланганларга яқинда у Хельсинкида Суқротни учратгани ҳақида хабар қилди. Шуни ҳам айтиш керакки, кекса профессор шу билан бирга оддий аскар Вихтори Виртанен ҳақида бир оғиз ҳам эсламади. Балки сукут сақлашга Виртаненнинг ҳеч бўлмаса кийим-кечаги бўйича, мумтозлар қаторига қўшиш мумкин бўлмаганлиги сабаб бўлган бўлса керак. Ҳолбуки ҳарбий либос, гарчи ундан иккинчи жаҳон урушининг қони аллақачон ювилиб кетган бўлса-да, бизнинг кунларимизда ҳали ҳам урфдир.\nРусчадан Суръат Абдукаримов таржимаси\nКўрилган : 371\nЭрон, Покистон, Афғонистон ва Италия полицияси Ўзбекистонга қандай мақсадда ташриф буюрди


2020 йил 19 ноябрь куни Ўзбекистон Миллий матбуот марказида “Бозор тамойилларига асосланган ипотека кредитларини бериш ва уй-жой шароитини яхшилашга муҳтож аҳоли учун субсидиялар ажратиш механизми” мавзусида матбуот анжумани бўлиб ўтди.\nАнжуманда банк мутасадди ходимлари ва оммавий ахборот воситалари иштирок этдилар. Тадбирни “Ипотека-банк” АТИБ Бошқарув Раиси ўринбосари Жўра Зулфуқаров кириш сўзи билан очиб берди.\nТадбирда юртимизда олиб борилаётган изчил иқтисодий ўзгаришларда “Ипотека-банк” АТИБ нинг ҳам муносиб хизматлари борлиги алоҳида эътироф этилди.\nТадбирда сўзга чиққан банк мутасаддилари бозор тамойилларига асосланган ипотека кредитлари орқали аҳолини уй-жой билан таъминлаш мақсадида 2019 йил 28 ноябрда Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ипотека кредити механизмларини такомиллаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-5886-сонли Фармони ҳамда ушбу фармон доирасида олиб борилаётган ишлар хусусида атрофлича тўхталиб ўтдилар.\nШунингдек, тадбирда 2020 йилдан бошлаб амалдаги давлат дастури ҳажми қисқартирилиб, бунга қўшимча равишда янги тартиб (бозор механизми) жорий этиши борасида маълумотлар берилди. Эндиликда қурилиш бозорида эркин рақобат муҳити асосида ривожланишига ва ипотека тизимини бозор тамойиллари асосида шаклланиб боришига кенг имкониятлар очиб берилаётганилиги алоҳида қайд этилди.\nМатбуот анжумани иштирокчилари ва оммавий ахборот воситаларига мавзу юзасидан ўзларини қизиқтирган саволларига мутахассислар томонидан жавоблар бердилар.


Аллоҳ таолога У зотнинг буюклигига мос ҳамду санолар бўлсин!\nУшбу мақолани ёзишдан ўзимни тийиб турган эдим. Сабаби – мақтаниш бўлиб, риёга айланиб қолишидан чўчиган эдим. Лекин ибрат учун ёзишга қарор қилдим.\nТўрт фарзандимиз бор. Икки қизимни турмушга берганмиз. Олтита набирамиз бор. Учта фарзандимиз олий маълумотли. Тўртинчиси Тошкент Педиатрия Институти талабаси. Ўғлимизни бу йил ёзда уйлантирдик. Оиламизга муносиб келин қидиришдан аввал оилавий келишиб олдик. Ўғлим, онаси ва мен ўтириб, суннатга мувофиқ, тўйнинг барча харажатларини келин томонга юкламай, ўзимиз бажаришга, асл урф-одатимизга хилоф бўлган, кераксиз, фойдасиз келинсалом, «чаллари» каби тадбирларни қилмасликка, куёвнавкарларнинг ҳашаматли машиналар тўдаси ҳам бўлмаслигига келишдик. Шунингдек, қимматбаҳо дабдабали ресторанлардан ҳам воз кечиб, тўйни ҳовлимизда ўтказиш ҳисобига янги оила учун уй жиҳозлари, мебель, гилам ва пардаларни ўзимиз сотиб оладиган бўлдик. Тўй қилишга қарор қилганимиздан кейин ҳам «қиз топиш - аёлларнинг вазифаси», деб ташлаб қўймадим. Балки ўғлимизга муносиб жуфт излашда оилавий ҳамжихат бўлиб, эр-хотин баробар ҳаракатда бўлдик. Аввало бўлажак қудаларнинг дину-диёнатига, дунёқарашига эътибор бердик. Хуллас, совчиликка аёллар билан баробар қатнашдим.\nБир оила ва уларнинг фарзанди биз излаган мезонга мос эканлиги аён бўла бошлагач, ташаббусни қўлга олиб, совчиликка ўзим бориб, қизнинг отаси билантанишиб\nкелдим. Ёшлар ҳам бир неча бор учрашиб, ўзаро мойиллик билдиришди. Шундан сўнг мен бўлажак қудамизни холи жойда учрашувга таклиф қилдим. Учрашув давомида бўлажак оилани шакллантириш борасидаги фикр-мулоҳазалар алмаша туриб, ўтказиладиган тўй хақидаги оиламизнинг юқоридаги қарорини бўлажак қудамизга баён этдим.\nЯъни мен у кишига:\n- тўй харажатларини асосан ўз зиммамизга олишимизни;\n- келин тушадиган уйни ўзимиз жиҳозлашимизни (парда, гилам, мебель, кўрпа-тўшак кабилар билан);\n- урф-одат тусига кириб қолган фойдасиз тадбирлардан воз кечишимизни;\n- шодиёналар тўйхоналарда эмас, балки ўз ҳовлимизда бўлишини;\n- шариатга мувофиқ, келинимиз албатта муносиб маҳр беришимизни;\n- 200-300 одам йиғиб, қуданикига ошга бормай, ўз ҳовлимизда ош беришимизни ва бу дастурхонга қудаларни таклиф қилишимизни;\n- тўй маросимида ортиқча дабдаба учун тўда-тўда машиналар бўлмаслигини;\n- чаллари, келинсалом каби ортиқча маросимлардан ҳам воз кечсак яхши бўларди, деган фикрда эканлигимизни айтдим. Қолаверса, бўлажак қудаларимиз рози бўлишса, келинни ҳеч қандай сеп ва совға-саломларсиз, ортиқча сарполарсиз қабул қилишга тайёрлигимиз ҳақида ҳам фикр билдирдим.\nБўлажак қудамизга юқоридаги фикрлар оиламизнинг ўзаро ҳоҳиш-истаклари асосидаги таклифи эканлигини, кейинчалик оиламизда бу масалада келинга нисбатан салбий фикрлар ёки жоҳилона таъна-дашномлар бўлмаслигига кафолат беришимни ҳам айтдим. Мақсадимиз шариат қоидаларига амал қилишдангина иборат эканлигини билдирдим. Аммо таклифларимиз мажбурий эмаслигини, қудаларимиз ҳам оилавий маслаҳатлашиб, имконият ва ҳоҳиш даражасида бу таклифларни қисман бўлса ҳам қабул қилиш ихтиёри ўзларида эканлиги ҳақида келишдик.\nБир ҳафтадан сўнг таклифларимиз қабул қилинганлигига амин бўлгач, тўй ҳаракатларини бошлаб юбордик. Тўй жараёнидаги барча харажатлар, барча маросимлар куёв томонда бўлишини талаб қилсак ҳам, маросимларни ўзаро келишув ва икки томоннинг розилигига кўра ўтказиш кераклиги сабабидан баъзи тадбирларга розилик бердик. Жумладан, эл-юртга маълум қилиш шартлиги туфайли «фотиҳа тўйи» қудаларимизникида ўтказилди. «Фотиҳа»га биз томондан уч киши икки тоғорада таом, оби нон, патир, ҳолва ва сарполар - ҳаммаси бўлиб олтита тугун олиб боришди.\nТўй дастурхонида икки томонда ҳам амру-маъруф ўтказилди. 30-40 одам билан бир-биримизникига таклиф этилдик. Тўй юбориш, «қалин», «сут пули» деган нарсалар бўлмади. Тўн кийгазишда ҳам икки-уч киши билан кифояландик.\nБиз тўйимизга шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратларини таклиф этдик. Шайх ҳазратлари чиройли маъруза қилиб, унда никоҳ ва унинг қоидалари, хусусан, валийманинг, яъни никоҳни эълон қилиш тўйининг харажатлари куёв томонидан бўлишини эслатиб ўтдилар. Шунингдек, маърузада қуйидаги ҳадис баён этилди:\n«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Билол ибн ал-Ҳорисга: «Билгин!» дедилар. У киши «Нимани билайин, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Билгин, эй Билол!» дедилар. «Нимани билайин, эй Аллоҳнинг Расули?» деди Билол. Шунда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: «Билгинки, албатта, ким мендан кейин менинг амалдан қолган суннатларимдан бирини тирилтирилса, унга ўша суннатга амал қилганларнинг ажрича ажр берилади, амал қилувчиларнинг ажрларидан эса бирор нарса камайтирилмайди. Ва ким Аллоҳни ва Унинг Расулини рози қилмайдиган залолат - бидъатни янгитдан пайдо қилса, унга ўша бидъатга амал қилганларнинг гуноҳича гуноҳ бўлади, лекин уларнинг гуноҳларидан бирор нарса камайтирмайди» (Термизий ривоят қилган).\nУшбу ҳадисни эшитганимдан сўнг, «Аллоҳим! Мени ҳам бир суннатнинг тикланишига сабабчи қилгин. Сўрашда бардавом қилгин, илоҳим. Аллоҳим! Риё кўчасидан узоқлаштиргин. Амин», деб сўрадим.\nБелгиланган вақтда куёвнавкарлар келинни олиб келиш учун жўнашди. Никоҳ тантаналари ҳовлимизда бўлиб ўтди. Келишилганидек, келин тушган уйни ўзимиз жиҳозладик. Қудаларимизнинг талабига биноан, келинимиз ўзи билан унча кўп бўлмаган совға-саломлар, сарполар ҳамда ўртача миқдорда чиннилар билан келди. Никоҳ кечасида совғаларсиз, қисқагина келинсалом ўтказилди, аёлларнинг «сарсон сарпо»сидан ҳам воз кечилди. Қудаларимиз ўша куни келинни қолдириб, уйларига қайтишди. «Ҳафталик» деган маросимни ёшлар ўзлари йўқ қилиб қўя қолишибди. Хурсанд бўлдик. Айтиб ўтиш керакки, бундай ўзгаришларни икки томоннинг розилиги ва ҳамжиҳатлигисиз, сабр-матонат ила қаттиятсиз амалга ошириб бўлмас экан. Бунинг учун қудаларимиздан ғоятда миннатдормиз.\nТўйдан кейин келинимиз институтга ўқишга киришга ҳаракат қилдилар, афсуски қабулга атиги ўн балл етмади. Фарзандларимиз қаторига фарзанд бўлиб қўшилган келинимизнинг ҳам олий маълумотли қилиш ниятидамиз, чунки келажак авлодимиз – набираларимизнинг тарбиячиси олий маълумотли бўлиши мақсадга мувофиқдир.\nИйди Рамазон ҳам жорий «мажбурият»ларсиз ўтди.\nЮқорида баён этганларимиз бу борадаги суннатни тиклашнинг бошланиши, холос. Тўй харажатлари ва қудаларнинг «мажбурият»ларини камайтириш борасида ҳали яна кўпгина ишлар қилиниши керак. Бешиктўй ва катта ошлар мажбуриятидан воз кечиш керак.\nИншааллоҳ, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларига амал қилиб борсак, тўйларимиз турли зарарли, фойдасиз тадбирлардан тозаланиб, бизга никоҳни неъмат қилиб берган Аллоҳ таолонинг розилигига эриштирадиган ҳақиқий шодиёнага айланажак.\n«Ҳақиқат излаб ҳақсизликка учрадим,\nАдолат излаб маломатга учрадим,\nМеҳр қўйиб бемеҳрга учрадим», дегувчи бўлсам\nЎн саккиз минг олам Эгаси деди:\n«Замондан нолима, соҳиби замон Ўзимман.\nҲақиқат излама, Ҳақ таъло ўзимман.\nАдолат излама, адолатпеша Ўзимман.\nМеҳр излама, ўзгадан меҳрибонинг Ўзимман.\nҲидоятга бошлаб, ардоқловчи Ўзимман,\nМаломатга қўйганни жазоловчи Ўзимман,\nИстиғфор айтсанг, покловчи Ўзимман,\nШукрона айтсанг, улуғловчи Ўзимман.\nБу дунёдан нолиб ўтма,\nЭй бандам! Қўлловчи – Ўзимман».\nАзозилга тавқи лаънат илиб,\nШайтон лақабин берган ҳасад.\nБолага азоб бериб,\nОнани бўзлатган ҳасад.\nОтани йўлдан уриб,\nБолани йиғлатган ҳасад.\nЖигардан айирган ҳасад.\nОшиқни совутган ҳасад.\nБошни оғритган ҳасад.\nИнсонга сеҳр‑жодуни ўргатиб,\nИймондан айирган ҳасад.\nМусулмон ичига ўт қўйиб,\nМиллатни қақшатган ҳасад.\nКўзларни кўр қилиб,\nДўзахга қулатган ҳасад.\nАқл бериб, ўйлатгувчи Ўзингсан,\nАқлим олиб, ўйнатгувчи Ўзингсан.\nҲайвон сифатин бериб,\nМакр ила шайтонни кибрлатган,\nҲукми Холиқ Ўзингсан.\nБеҳисоб неъмат бериб,\nНеъматларинг бир-бир яшириб,\nБебош бандангман, раҳм қил,\nМуҳтож этма ўзгага,\nЎзгага бош эгмасман,\nҚулингман, раҳм қил!\nҚаддим букма олақарғага,\nУмиди бор бандангман,\nҲидоят бер мендек ожиз бандага\nДўст қилганда ҳасад,\nҚўни-қўшни қилганда ҳасад,\nҚориндош қилганда ҳасад,\nКасбдош қилганда ҳасад,\n«Шогирдман» дея маккор қилганда ҳасад,\nБою камбағал қилганда ҳасад,\nМаънавияти пастлигин кўрганда барчасин\nҲеч бирига ўхшамасин англаб,\nшукроналар қилди юрак…


Владимир Филатов — офтальмологиянинг ғурури | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа АжойиботларВладимир Филатов — офтальмологиянинг ғурури\nЧоп этилган 13.05.2017 19.01.2017 МуаллифZiyouz.uz\nТирик организм, унинг узвлари, яхлитлиги, тўқималари, ҳужайралари, яшаш фаолияти ва вазифаларини ўрганадиган физиология фани нуқтаи назаридан қараганда эса, барча умуртқали ва баъзи умуртқасиз маҳлуқотлар сингари одам ҳам ёруғ оламни кўзлари орқали кўради. Бу жараён ташқи муҳитдаги нарсалардан қайтадиган ёки сочиладиган ёруғлик нурларининг кўзга таъсир қилишига асосланади. Аниқроғи, нурлар кўзнинг энг устки тиниқ мугуз пардаси, сувсимон суюқлик, гавҳар, шишасимон ва турли масофадаги нарсаларни очиқ-равшан кўришга мослашишга хизмат қилувчи киприксимон таналар, рангдор парда ва қорачиқ орқали ўтиш асноси уларда синиб, тўр пардага тушади. Унинг ҳужайраларида ёруғликка сезгир моддалар парчаланади. Натижада ёруғлик энергияси асаб қўзғалишига айланиб, тўр пардадан бош мия пўстлоғининг энса қисмларидаги кўриш марказларига ўтади. Ёруғлик таъсирлари бу марказларда муайян шакллар сифатида идрок этилади. Шу тариқа биз борлиқни кўриб, унинг гўзалликларидан завқланамиз, ўзаро дийдорлашамиз, ўқиб-ўрганиб, ишимизни бажарамиз.\nБироқ, “Ҳар тўкисда бир айб!” деганларидек, одамзод яралибдики, унга мудом бахт билан кулфат, қувонч билан ғам, ютуқ билан омадсизлик, соғлиқ билан дард ҳамроҳ. Аксариятимизни жиддий ташвиш-изтиробга соладиган хасталиклардан бири эса, шубҳасиз, кўз касалликлардир. Улар туғма ва ҳаётда орттирилган, юқумли ва юқумсиз, ўткир ва сурункали бўлади. Гоҳида кўзлардан бирига, гоҳида ҳар иккаласига ҳам путур етказади. Энг ачинарлиси, бош миянинг айрим бўлаклари, кўриш нервлари, кўз тўр пардаси ривожланишининг бузилиши оқибатида вужудга келадиган туғма кўрлик ҳамда кўз ичи босимининг зўрайиши – кўксув (тиббий тилда – глаукома), кўз шиллиқ пардасининг сурункали яллиғланиши билан кечадиган юқумли касаллик (трахома), мугуз парда яллиғланиши (кератит), кўриш нервларининг зарарланиши, шунингдек, кўз косаси ва бош мия шикастланишидан пайдо бўладиган орттирилган сўқирликда кўриш қобилияти буткул йўқолиб, одам ёруғликни қоронғиликдан ажратолмайди. Кўриш нерви тўқималарининг озиқланиши бузилиши туфайли аъзоларнинг кичрайиб, ҳужайралар сифатининг ўзгариши (атрофия,) кўксув, трахома касалликлари, кўзнинг оғир шикастланиши ва куйиши вақтида даволанмаган ҳолларда ҳам одам кўр бўлиб қолиши эҳтимолдан холи эмас.\nКўз хасталикларининг яқиндан кўриш, узоқдан кўриш, шабкўрлик, ғилайлик, киприклар асосининг, кўз шиллиқ пардасининг баъзан ёки сурункали касалланиши, шиллиқ ва мугуз пардаларнинг қуриб қолиши, кўзнинг нурларни бир нуқтада синдира олмаслиги, унинг айлана мускуллари беихтиёр қисқариши, оқ тушиши туфайли мугуз парданинг хира тортиши, гавҳар фаолиятининг бузилиши ва баъзан кўрмай қолиши, кўз соққаси ва косаси, қовоғи, кўз ёши аъзолари касалликлари билан боғлиқ бир неча тури бор. Улар тиббиётда миопия, гиперметропия, гемералопия, страбизм, блефарит (шилпиқлик), коньюнктивит, трахома, (ксерофтальмия), астигматизм, блефароспазм, лейкома, катаракта деб юритилади. Келиб чиқишига организм учун умумий бўлган сил, захм, бод, грипп, бўғма, терлама, безгак, қўтир, бруцеллёз, гижжалар, эндокрин, оққон, қон ва қон-томир, марказий асаб тизими хасталиклари, саратон, саркома каби хавфли ўсмалар, бурун бўшлиғидаги ҳужайра, тўқима ва аъзоларнинг тузилиши ҳамда фаолияти бузилиб бориши жараёнининг атрофга тарқалиши, организмга касаллик қўзғатувчи микроб ва вируслар кириши, механик, кимёвий кислота ва ишқорлар, иссиқлик, ёруғлик, радиоактив нурдан шикастланиш ҳам сабабчи бўлади.\nКўз касалликлари сабабларини аниқлаш, даволаш ва олдини олиш масалаларини клиник тиббиётнинг муҳим тармоқларидан бири бўлмиш офтальмология фани ўрганади. Бу соҳа ХVIII аср охири ва XIX аср бошига келиб, Европада бирмунча ривожланганди. Жумладан, 1805 йили Москва университети қошида Россиядаги дастлабки офтальмология шифохонаси очилди. Ҳаял ўтмай, Петербургда Медиклар хайрия жамияти маблағи ҳисобига ихтисослаштирилган кўз касалликлари клиникаси (беморларни даволаш билан бирга, таълим ва илмий-текшириш ишлари олиб бориладиган тиббий муассаса) қад ростлади. 1903 йил 25 сентябрда эса Одессадаги Новороссийск университетида Россиядаги ягона ва дунёда бармоқ билан санарли кафедралардан бири бўлган мустақил иш юритувчи офтальмология кафедраси ташкил этилди.\nЖаҳон офтальмологларининг 1928 йили Парижда бўлиб ўтган анжуманида ўша кезлар Курраи заминда тахминан 6 миллион нафар икки кўзи ожиз, 15 миллион нафар сўқир ногиронлар борлиги, улардан салкам ўттиз фоизи кўзга оқ тушиши оқибатида азият чекаётгани афсус ила қайд этилди. Шунинг баробарида агар хаста кўзга бошқа мугуз парда кўчириб ўтқазилса, у қайта кўра бошлаши мумкинлиги алоҳида таъкидланди. Пировардида бу вазифани ҳозирча фақат бир киши – россиялик таниқли офтальмолог ва жарроҳ Владимир Петрович Филатов уддалай олади деган якдил хулоса чиқарилди.\nАлбатта, ҳамкасблар эътирофида жон бор эди. Қолаверса, 1875 йили Симбирск шаҳрида туғилган Владимир Филатов тиббиёт соҳасига тасодифан кириб келмаганди. У том маънода шифокорлар сулосасидан эди. Масалан, отаси Пётр Федорович ниҳоятда ўқимишли, касбига фидойи инсон бўлиб, бир вақтнинг ўзида ҳам земство шифокори, ҳам кўз доктори вазифасини бажарарди. Амакиси Нил Федорович эса Россияда болалар касалликлари ва уларни даволаш ҳақидаги педиатрия фани асосчиларидан бири сифатида иситма ва ангинанинг пайдо бўлишини, лимфа тугунлари катталашиши, қон таркиби ўзгариши билан ифодаланадиган ўткир юқумли мононуклеоз (Филатов касаллиги)ни аниқлаган, қизилча ҳамда қизамиқнинг дастлабки аломатларини тавсифлаб берган атоқли олим сифатида донг таратганди. Энг муҳими, у узоқ йиллар Москва университетида ишлаш асноси болаларда учрайдиган бўғмага қарши зардоб ишлатишни ва муолажа жараёнида бактериологик усулни қўллашни бошлаб берган, жаҳон тиббиёт фанини касалликларнинг диққатга молик янгича тавсифлари, чўнг аҳамиятга молик клиник кузатишлар, кенг кўламли илмий ишлар билан бойитганди.\nШунданми, Володя 17 ёшида Москва университетининг офтальмология бўлимига ўқишга кирди. Бу пайтда ҳали сўқирликнинг давоси топилмаган, лекин кўз мугуз пардасининг хиралашиши, соддароқ қилиб айтганда, кўзга оқ доғ тушиши кўрликнинг кенг тарқалган асосий омили ҳисобланиши, агар у тобора қуюқлашиб, иккала қорачиқни ҳам қоплаб олса, киши бутунлай кўр бўлиб қолиши мумкинлиги аниқланганди. Шу боис сўқирликка қарши курашишнинг ягона омили сифатида жарроҳликнинг иридэктомия – кўз рангдор пардасининг бир қисмини жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш усули кашф қилинганди. Унга кўра, аввал оқ тушган мугуз парданинг хиралашмаган қисми кесилар ва рангдор парданинг бир четидан туйнукча очиб, сунъий қорачиқ ҳосил қилинарди. Сўнгра рангдор парданинг қолган қисми жойига қайта киритиб қўйиланди. Нур янги туйнукча орқали кириб, эски қорачиққа, ундан кўз гавҳарига тушар ва мияда кўриш сезгиларини уйғотарди. Аммо оқ тушишидан кўр бўлиб қолганларнинг ҳаммасида ҳам иридэктомияни амалга ошириб бўлмасди. Чунки мугуз парда буткул хиралашиб қолган бўлса, рангдор парда сатҳида ёруғлик тушадиган заррача жой қолмас, шу боис операциянинг фойдаси тегмасди.\nТалаба Филатовни эса оқ чандиқ тўлиқ қоплаб олган кўзни даволашнинг бошқача, яъни унга мугуз пардани кўчириб ўтқазиш усули қизиқтирарди. Аслида бу янгиликни таниқли шифокорлар аллақачон амалда қўллай бошлашганди. Чунончи, даво мақсадида суякни пармалаб тешадиган, қиялама цилиндр шаклидаги, қирралари ўткир қилиб чархланган трепан асбобини яратган Гиппель, қозонлик машҳур професор Адамюк айни жабҳада бир неча бор амалий тажрибалар ўтказишди. Ҳар сафар хийла қўпол трепан ёрдамида кўз доғида туйнукча очиб, унга ҳайвонлардан, кўпинча қўйдан олинган мугуз парда парчасини улашди, илмий тилда айтганда, трансплантация қилишди. Бироқ тайинли натижага эришолмадилар. Негаки, кўчириб ўтқазилган мугуз парда бўлаги ҳеч қанча ўтмай хира тортиб қолаверди…\nВ.Филатов 1897 йили ўқишни битиргач, аввал Москва университети қошидаги, кейин шу шаҳардаги кўз касалликлари шифохонасида турли лавозимларда ишлади. 1903 йили эса Одессага бориб, профессор С.Головин бошқараётган клиникада ординатор ва ассистент вазифасини ўтади, кўплаб беморларни даволади, шунингдек, ҳарбий хизматда бўлди. Лекин ҳар қандай ҳолатда ҳам мугуз пардани қисман эмас, тўлиқ кўчириб ўтқазиш борасидаги илмий изланишларини изчил давом эттирди, кўз хасталикларининг турли кўринишларини чуқур ўрганиб, жарроҳлик асбобларини такомиллаштирди. Ўз навбатида, “Офтальмологияда заҳарли ҳужайралар ҳақидаги таълимот” мавзусида диссертация ёқлади. Ана шу жараёнда ҳайвонлардан кўчириб ўтқазилган мугуз парда ҳужайралари инсон организми тўқималарига ёт бўлгани учун йўқолиб кетишини, оқибатда операция қилинган кўз яна хира тортиб қолишини аниқлади. Янги “Офтальмология архиви” китобини ўқиб, мугуз пардани одамдан одамга кўчириб ўтқазиш борасидаги илк уринишлар ва уларнинг натижаларидан огоҳ топди.\nВа ниҳоят, у 1912 йил 28 февралда ҳали ҳеч ким журъат этмаган ишга қўл урди. Сўқир кўзга одамдан олинган мугуз парда тўқималарининг маълум қисмини кўчириб ўтқазди. Афсус, барибир, фойдаси бўлмади, бемор шифохонадан дардига даво тополмай чиқиб кетди. Икки йил кейинги навбатдаги операция ҳам натижасиз тугади. Шунга қарамай, В.Филатов аҳдидан қайтмади. Алқисса, муаммони ҳал этишнинг ўзига хос усулини яратди. Узоқ ҳозирликдан сўнг 1931 йил 6 май куни уни амалга оширди. Янги асбоблар ва мурдадан олинган мугуз пардасидан фойдаланиш самараси ўлароқ, бу сафар операция муваффақиятли чиқди. Ҳар қанча вақт ўтса-да, трансплантат хира тортмайдиган бўлди. Шундай қилиб, сўқир кўзни даволашда ўзига хос инқилоб рўй берди. Бу кашфиёт мугуз пардани кўчириб ўтқазишда кескин ўзгаришлар ясаган янги усул сифатида тарих саҳифаларига муҳрланди.\nВладимир Филатов кўз касалликларини клиник тадқиқ этиш усулларига янгилик киритиш, шилпиқлик ва кўксувга ташхис қўйиш ва уларни даволаш, организмда хасталикнинг урчиши ва ривожланишига боғлиқ муаммоларни бартараф этиш борасида ҳам катта ишлар қилди. Жумладан, трансплантатнинг хиралашиши олдини олувчи воситани излаш жараёнида кўчириб ўтқазилган қўшимча бўлак мугуз парданинг юза қатламида трансплантат тиниқлашишга олиб келишини кузатди. Инсон териси остига ҳайвонлар ва ўсимликлар тўқималарини улаш, волчанка (тери силининг бир тури), тери яраси, гинекологик ва кўз касалликлари, бошқа қатор хасталиклар жараёнига терапевтик таъсир ўтказишини аниқлади. У таклиф қилган “Тери новдаси” номи билан машҳур пластик усули эса, жароҳат ва чандиқларни олиб ташлаш ёки тери нуқсонларини беркитишдан ташқари, бурунда, лабларда, ошқозонда, сийдик чиқариш каналлари ва бошқа аъзолардаги йўқотишлар ҳамда шакл ўзгаришларини ҳам тиклаш имкони берди. В.Филатовнинг тўқималар терапеяси негизида ётадиган биоген қўзғатувчилар ҳақидаги таълимоти ҳам инсоният корига яради. Бу моддалар касал организмга киритилса, ундаги физиологик реакцияларнинг фаоллашишига ва беморнинг соғайишига хизмат қилиши исботланди.\nВладимир Филатов 1936 йилдан эътиборан Одессадаги Украина кўз касалликлари илмий-тадқиқот институтига директорлик қила бошлади. Кейинчалик республика Фанлар академиясининг академиги, собиқ Иттифоқ Тиббиёт фанлари академиясининг ҳақиқий аъзоси этиб сайланди. Офтальмология ва умумий жарроҳлик соҳасидаги буюк хизматлари учун Меҳнат Қаҳрамони унвони, И.Мечников медали билан тақдирланди. 1956 йил 28 февраль куни эса 81 ёшида дунёдан ўтди. Вафотидан кейин ўзи бошқарган институтга унинг номи берилди.\n← Аввалги Аввалги Болалар шоири Турсунбой Адашбоев вафот этди\nКейинги → Кейинги: Бокуда IV Ислом бирдамлиги ўйинлари бошланди


Шохруз Норхонов: Биринчи босқичда қила олмаганимизни иккинчи босқичда қилмоқчимиз\n2 сентябрь, 2018, 16:51\nТеглар:Шохруз Норхонов | Сўғдиёна\nPEPSI Суперлига биринчи босқич баҳслари якунига етди ва эндиликда жамоалар 6 тадан 2 гурухга бўлинган ҳолда баҳсларни давом эттиради.\n“Сўғдиёна” жамоаси футболчиси Шохруз Норхонов биринчи босқич якунлари ва жамоаси иккинчи босқичга қандай тайёргарлик кўраётгани ҳақида ўз фикрлари билан ўртоқлашди. Бу ҳақда ПФЛ расмий сайти хабар бермоқда.\n"Илгари 16 та жамоалар билан куч синашар эдик. Бу йил эса Суперлигада 12 та кучли жамоа қолган ва уларнинг 2 та кучли 6 таликка ажрилиши жамоалар ўртасида рақобатни кучайтирди. Менимча ҳозирги чемпионат формати ўтган йилгидан анча қизиқарли тус олди.\nЧемпионат бошида ҳар бир очко учун жон-жаҳдимиз билан курашдик. Лекин бу – футбол. Ҳозир 11-ўринда бўлсак-да, олдинда ҳали 10 та ўйин бор. Биз улардан фойдаланиб 7,8-ўринлар учун курашамиз.\nАслида чемпионат бошида кучли 6 таликка киришни мақсад қилган эдик. Ҳар бир жамоа очколар учун курашди. Биринчи босқичда қила олмаган ишларимизни энди иккинчи босқичда уддалаймиз, деган умиддаман. Ўйда ҳам, сафар ўйинларида ҳам фақат ғалаба учун курашиб, раҳбариятимиз ва мухлисларни хурсанд қилишга ҳаракат қиламиз. Мақсадмиз ҳозирги ҳолатмиздан юқорилаш ва уддалай олмаган ишларимизни иккинчи босқичда уддалаш.\nҚуръа ташланганидан сўнг рақибларни билиб олдик ва ҳозир асосий вазифамиз 13 сентябрда ўтказиладиган “Қизилқум”га қарши баҳсга жиддий ҳозирлик кўришдир. Мақсадимиз – “Қизилқум”ни мағлуб этиш. Иккинчи босқични биринчи ўйинданоқ ғалаба билан бошлашни мақсад қиляпмиз.\nШу фурсатдан фойдаланиб, жамоамиз номидан Ўзбекистон Республикасининг 27 йиллик Мустақиллик байрами билан юртдошлармизни муборакбод этаман. Ҳаммани хонадонига тинчлик-тотувлик, бахт-омад тилаймиз. Иккинчи босқичда барча жамоаларга омад тилайман", - деди маҳоратли футболчи.\n"Насаф" меҳмонда мағлубиятга учради


Ўзбекистонда 29 июль куни 692 кишида коронавирус аниқланди. Аҳволи оғир беморлар сони 500 нафардан ошиб кетди - Daryo\n00:24, 30.07.2020 126915\nЎзбекистонда 28 июль куни соат 23:30 дан 29 июль куни соат 23:30 га қадар коронавирус юқтириб олиш билан боғлиқ 692 та ҳолат қайд этилди. Бу янги антирекорд ҳисобланади. Ўзбекистондаги коронавирусдан аниқланган барча касалланиш ҳолатларининг 3 фоизи 29 июлга тўғри келди. Кетма-кет уч кундан буён антирекордлар янгиланмоқда. 27 июль куни кунлик касалланиш ҳолатлари илк бор 600 нафардан ошиб, 678 кишида касаллик қайд этилган бўлса, 28 июль куни 684 кишида коронавирус аниқланганди. Янги ҳолатлардан сўнг Ўзбекистонда коронавирусга чалинганлар сони 22585 нафарга етди.\nТошкент шаҳрида 256 кишида коронавирус аниқланди. Жорий ҳафтанинг 3 куни ичида пойтахтда 1016 кишида касаллик қайд этилди. Солиштириш учун ССВ жадвалида Тошкент шаҳри ва вилоятидан ташқари қолган 12 та ҳудуднинг ҳеч бирида касалланганлар сони 1000 нафарга ҳам етмаган. Тошкентда касалланганлар орасида бош давлат санитария инспектори Нурмат Отабеков ҳам бор.\nШунингдек, хориждан келиб Ўртасарой карантин зонасига жойлаштирилган 96 фуқарода ҳам коронавирус қайд этилган. Карантин зонаси Тошкент вилояти ҳудудида жойлашганлигига қарамай, беморлар Тошкент шаҳри ҳисобига қўшилмоқда. Бош вазир ўринбосари Беҳзод Мусаев «Ўзбекистон 24» телеканалига берган интервьюсида Ўртасарой карантин зонасида касаллик аниқланган фуқаролар шу ернинг ўзида даволанаётганини маълум қилди. Шунингдек, Беҳзод Мусаев кунига 2000 дан ортиқ фуқаро Ўзбекистонга олиб келинаётганини ҳам айтди.\nМавзуга доир: Тошкентда ташкил қилинган COVID-19 беморларини тақсимлаш марказлари куч тузилмаларига бириктирилди\nТошкент вилоятида 191 кишида касаллик қайд этилди. Вилоятда тўрт кундан буён касалликка чалинганлар сони 100 нафардан ортиқ бўлмоқда, 29 июлдаги натижа ҳозирча энг каттаси. Ҳафта бошидан бери эса Тошкент вилоятида 423 кишида коронавирус аниқланди.\nСурхондарё вилоятида 47 кишида коронавирус аниқланди. 30 июнь ҳолатига кўра, Сурхондарёда 101 кишида коронавирус аниқланганди. Июль ойида беморлар сони 5 бараварга кўпайди ва ҳозирда вилоятда қайд этилган ҳолатлар 520 тага тенг. Сурхондарё вилояти коронавирусга чалинганлар сони 500 нафардан ошган Тошкент шаҳри, Тошкент, Самарқанд, Бухоро, Андижон, Наманган, Қашқадарё ва Сирдарё вилоятларидан сўнг 9-ҳудуд бўлди. Сурхондарёда касалликка чалинганлар орасида вилоят ҳокими Тўра Боболов ҳам бор, у ҳозирда Тошкентда даволанмоқда.\nНаманган вилоятида коронавирусга чалинган беморлар билан мулоқотда бўлганлиги сабабли намуна олинган фуқаролар орасида 30 та ҳолат аниқланган. Вилоятда июль ойининг 29 кунининг 21 тасида янги касалланиш ҳолатлари қайд этилган. Наманганда июль ойида 421 кишида коронавирус қайд этилди, бу вилоятдаги жами касалланиш ҳолатларининг 59 фоизига тенгдир. Наманган Тошкент шаҳри, Тошкент, Самарқанд, Андижон ва Бухоро вилоятларидан сўнг касалланганлар сони 700 нафардан ошган 6-ҳудуд бўлди.\nХоразм вилоятида 19 кишида коронавирус аниқланди. Бу вилоятда июль ойида энг кўп касаллик қайд этилган кун бўлди. Июль ойида вилоятда 56 кишида касаллик аниқланди. Бу барча ҳудудлар орасидаги энг паст кўрсаткичдир.\nСирдарё вилоятида 12 кишида касаллик қайд этилди. 17 июлдан бери ССВ Сирдарё вилоятининг статистикасини Тошкентдан алоҳида беришни бошлади. Ўша кунгача вилоятда касалланганлар сони 213 нафарни ташкил этган, 13 кун ичида Сирдарё вилоятида коронавирусга чалинганлар сони 326 нафарга кўпайиб, ҳозирда 539 нафарга етган.\nФарғона вилоятида ҳам коронавирусга чалинган беморлар билан мулоқотда бўлганлиги сабабли намуна олинган фуқаролар орасида 12 кишида касаллик аниқланган. Вилоятга 6 июлда коронавирус қайтганидан 93 кишида коронавирус қайд этилди. Бу Фарғона вилоятидаги жами касалланиш ҳолатларининг 37 фоизига тенгдир.\nҚашқадарё вилоятида 11 кишида коронавирус қайд этилди. Июль ойида Қашқадарёда 469 та янги касалланиш ҳолати қайд этилди. Бу вилоятдаги жами касалланганларнинг 70 фоизига тенгдир. Ҳозирда Қашқадарёда жами 666 кишида коронавирус аниқланган.\nАндижон вилоятида 11 кишида касаллик қайд этилди. Вилоятда сўнгги 13 кун ичида фақат 25 июль куни янги ҳолатлар аниқланмади. Июль ойида Андижонда коронавирусга чалинганлар сони 209 нафардан 953 нафарга етди.\nҚорақалпоғистон Республикасида 4 кишида коронавирус аниқланди. Июль ойида республикада 193 кишида касаллик қайд этилди, бу Қорақалпоғистондаги жами касалланиш ҳолатларининг 56 фоизига тенгдир. Қорақалпоғистонда касалликка чалинганлар орасида Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси раиси Муса Ерниязов ҳам бор.\nНавоий вилоятида коронавирусга чалинган беморлар билан мулоқотда бўлганлиги сабабли намуна олинган фуқаролар орасида 3 кишида касаллик аниқланган. Вилоятда охирги 15 кун ичида 10 кун давомида янги ҳолатлар қайд этилди, аммо буларнинг фақат биттасида — 28 июль куни янги беморлар сони 10 нафардан ошди, қолган 9 кунда касалланганлар сони 8 нафарга ҳам етмади.\nБунгача 7 нафар ҳомиладор аёл вафот этгани ҳақида хабар берилганди. 22 ёшли О.Х. Ўзбекистонда коронавирус асоратларидан вафот этган энг ёш ҳомиладор аёл бўлди.\nҲозиргача Соғлиқни сақлаш вазирлиги 131 кишининг коронавирус асоратларидан вафот этганини хабар берди. «Дарё» ҳисоби бўйича коронавирусга чалингач, вафот этганлар сони 137 нафарни ташкил этмоқда. Давлат хизматлари агентлиги 15 июль куни Навоий вилоятидаги 61 ёшли ходими Адҳамжон Деҳқонов, Маданият вазирлиги эса 18 июль куни 32 ёшли ходими Акмал Ирисов коронавирус асоратларидан вафот этгани, Олмалиқ шаҳри ҳокимлиги 9 ва 15 июль кунлари шаҳар шифохоналарида вафот этган икки аёлда коронавирус тасдиқлангани ҳақида хабар берган. Шунингдек, 22 июлда Бош прокурорнинг собиқ ўринбосари, Қорақалпоғистон прокуратурасида бўлим бошлиғи бўлиб ишлаётган 66 ёшли Ҳакимбай Халимов, Чилонзор тумани Санитария-эпидемиологик осойишталик маркази бактериология лабораторияси мудири 62 ёшли Марҳабо Аҳмедова коронавирус асоратларидан вафот этгани хабар қилинган. Бироқ ушбу олти ҳолат ҳақида ССВ томонидан айни вақтгача ахборот берилмаган.\nҲозирда касаллик қайд этилган жами 22 585 нафар бемордан 12 937 нафари соғайиб, даволаниш кўрсаткичи 57 фоизни ташкил этмоқда. Уч кундан буён бу борадаги кўрсаткич 1 фоиздан яхшиланмоқда.\nСоғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотлари бўйича айни пайтда 9517 нафар бемордан 7073 нафари Тошкент шаҳрида даволанмоқда. Жиззахда 17, Навоийда 23, Фарғонада 25, Хоразмда 61, Сирдарёда 106, Қорақалпоғистонда 118, Самарқандда 123, Андижонда 164, Наманганда 169, Бухорода 175, Сурхондарёда 192, Қашқадарёда 224 ва Тошкент вилоятида 1047 нафар бемор қолди.\n14:28, 20.09.2020 171841\n23:44, 27.09.2020 112521\n07:49, 03.10.2020 176671\n15:30 Бугун 340\n15:19 Бугун 1545\n15:08 Бугун 3280\n15:03 Бугун 4245\nUFC 254: Ҳабиб ва Гэтжи бир хил вазн кўрсатди, ўзбекистонлик жангчи ҳам тарозидан ўтди\n23:05, 22.10.2020 172323\n20:47, 21.10.2020 111178\n19:59, 21.10.2020 90004\n20:58, 21.10.2020 67066


ФИНАЛ ИШТИРОКЧИЛАРИ САРАЛАНДИ\nOldingi maqola САФАРДАГИ МУҲИМ БАҲС\nKeyingi maqola ЁШ ВАТАНПАРВАРЛАР БЕЛЛАШДИ\nҚарши олимпия захиралари коллежида мактаб ўқувчилари ўртасидаги "Умид ниҳоллари" спорт ўйинларига саралаш мусобақаси ўтказилди. Унда мусобақанинг туман (шаҳар)лар босқичида ғолибликни қўлга киритган ёш атлетлар иштирок этди.\n- Оғир атлетика спорт тури вилоятимизда кенг оммалашиб бормоқда, - дейди мазкур спорт тури бўйича вилоят терма жамоаси бош мураббийи Тоир Пармонов. - Буни мактаб ўқувчилари ўртасида жорий йилги саралаш баҳслари кучли рақобат муҳитида ўтаётганидан ҳам билиш мумкин. Мусобақанинг вилоят босқичида 100 нафар спортчи ўқувчи иштирок этди.\n- 48 килограмм вазн тоифасида 1-ўринни қўлга киритиб, кейинги босқич учун йўлланмага эга бўлдим, - дейди ёш спортчи Сабина Ғанива. - Энди финалга астойдил тайёрланиб, вилоятимиз шаънини муносиб ҳимоя қилмоқчиман. Келгусида халқаро мусобақаларда иштирок этиш, олимпиада чемпиони бўлиш - асосий мақсадларимдан бири.\nҚизғин ва муросасиз кечган баҳсларда ўз вазн тоифаси бўйича энг юқори натижа қайд этган спортчилар саралаб олинди.