Халқаро хабарлар, 25 июн 2002\n27 январ 2020, Тошкент вақти: 04:46\nТуркманистон президенти Сапармурод Ниёзов амалдорлардан мусодара қилинган Ашхабоддаги 200 га яқин уйни йўқсиллар ва кўп болали оилаларга беришни ваъда қилди.\nУнинг сўзларига кўра, бу уйлар собиқ эгаларининг ноқонуний пулларига қурилган. Уйлари мусодара қилинганлар орасида собиқ вазирлар, банклар раҳбарлари, маҳаллий маъмуриятлар бошлиқлари ҳамда шу кунда хорижда яшаётган собиқ вице-бош вазир Борис Шихмурадовлар бор.\nИсроил АҚШ президенти Жорж Бушнинг Яқин Шарқ бўҳронини хал қилиш бўйича таклифларини қўллаб-қувватлади.\nИсроил бош вазири вакили Ранаан Гиссиннинг баёнотига кўра, Америка режасининг асосий ғояси\nаввалига террорни, сўнгра Фаластин ерларининг Исроил томонидан оккупация қилинишини тўхтатишдир.\nФаластин мухторияти бошлиғи Ясир Арафат АҚШнинг режасини шарҳламади. Арафатнинг ёрдамчилари эса Вашингтоннинг таклифларини қабул қилиб бўлмаслигини таъкидлаб, Арафат Фаластин халқи томонидан сайланган, дедилар.\nАҚШ президенти Жорж Буш Яқин Шарқ бўҳронини хал қилиш бўйича Америка маъмурияти режасини эълон қилди.\nБушнинг фикрича, шу йилнинг охиригача Фаластин парламентига сайловлар ўтказиш лозим, Фаластин давлати эса 3 йилдан сўнг тузилади.\nБуш фаластинликларни Ясир Арафатнинг ўрнини эгаллайдиган арбоб топишга ҳамда ҳокимият органларини демократиялаштиришга чақирди.\nФаластин халқи янги лидерга ҳамда қўшнилар билан хавфсизлик кафолатлари тўғрисидаги келишувларга эга бўлгач, АҚШ Фаластин давлатини яратиш ғоясини қўллаб қувватлайди, деб таъкидлади Буш.\nАҚШ президенти, шунингдек, Исроилни ўз ҳарбийларини Фаластин ерларидан чиқариб, 1967 йилгача бўлган чегараларга қайтаришга чақирди.\nАфғонистонда жойлаштирилган АҚШ ҳарбийлари ўтган тунда бир неча марта ўққа тутилдилар.\nАҚШ қўмондонлигининг вакили Хост вилоятидаги Америка ҳарбийлари позицияларига қаратиб ракеталар отилгани ҳақида хабар берди. Кунар вилоятида ҳам АҚШнинг махсус қисмлари минометлардан ўққа тутилдилар.\nАмерикалик ҳарбийлардан ҳеч кимга зарар етмади. Ўт очилган позицияларга АҚШ авиацияси томонидан зарба берилди.\nАфғонистонинг шарқидаги Пақтия вилоятида аксилтеррор иттифоқ кучлари маҳаллий аҳоли ёрдамида қурол-яроғ яширилган учта омбор топдилар.\nИсроил ҳарбийлари танклар ёрдамида бугун Иордан дарёсининг ғарбий соҳилидаги Хеврон шаҳрига бостириб кирдилар.\nРейтер агентлигига кўра, отишма пайтида қуролланган тўрт фаластинлик ўлдирилган.\nХеврон яқинда исроилликларга қарши уюштирилган қатор террористик хуружлардан сўнг Исроил ҳарбийлари Иордан дарёсининг ғарбий соҳилида ишғол қилган еттинчи шаҳардир.\nИсроил қўмондонлиги вакиллари берган хабарларга қараганда, Хевронда портловчи мосламалар ишлаб чиқариладиган фабрика борлиги аниқланган. Бундай мосламалардан худкуш- террорчилар ҳам фойдаланган. Катта миқдорда қурол-яроғ топилган.\nФаластин манбаларига кўра, Хевронда исроилликлар томонидан 150 киши қўлга олинган бўлиб, улар орасида Фаластин разведкаси маҳаллий бўлими бошлиғи ҳам бор.\nКеча Исроил ҳарбийлари Фаластин мухторияти бошлиғи Ясир Арафатнинг Рамаллоҳ шаҳридаги қароргоҳини яна қуршовга олдилар.\nЕвропа Иттифоқи Парламент ассамблеясининг бугунги мажлисида Россиянинг Калининград вилояти атрофидаги вазият муҳокама қилинмоқда.\nКеча Россия президенти Владимир Путин Европа Иттифоқининг кенгайиши Калининград вилоятининг Россия Федерациясидан ажралиб кетишига олиб келмаслиги лозим, деб таъкидлади.\nПутин Европа Иттифоқидан мазкур масалани ижобий хал қилишни сўради.\nРоссиянинг жанубида юз берган кучли сув тошқини оқибатида, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги малумотларига кўра, 59 киши нобуд бўлди.\nСув тошган районлардан 85 минг киши кўчирилди. Табиий офат туфайли 3 мингдан зиёд уй, 200дан ортиқ кўприк, минг километр атрофида автомобиль йўллари вайрон бўлди.\nБМТ Афғонистоннинг шимолий минтақаларидан халқаро ташкилотларнинг ходимлари - аёлларни эвакуация қила бошлади.\nХалқаро ҳамжамият халқаро ташкилотлар ходималарга бир неча марта хужум қилинганидан сўнг шундай қарорга келди.\nБМТ вакили Афғонистоннинг шу ҳудудида ёрдам дастурларини тўхтатиш масаласи кўрилаётгани ҳақида хабар берди.


Футбольный клуб Нефтчи » Ҳаким Файзиев қандай лойиҳани амалга оширмоқчи ?\nҲаким Файзиев қандай лойиҳани амалга оширмоқчи ?\nУзоқ йиллардан бери Фарғона футболида фаолият олиб бораётган Ҳаким Жўраевич Файзиевни фарғоналик мухлислар яхши билишади. Жонкуяр футбол мутахассиси жорий йилнинг ярмидан бошлаб Фарғона вилоят футбол федерацияси вице-президенти лавозимида ишлаб келмоқда. Куни кеча Ҳаким Файзиев билан учрашиб, “Нефтчи” футбол клубининг расмий сайти учун интервью олишга муваффақ бўлдик. Мутахассис суҳбат давомида вилоят футбол федерацияси томонидан амалга оширилаётган ишлар хусусида, шунингдек вилоятдаги иқтидорларни катта футболга жалб қилиш тўғрисидаги лойиҳаси билан бизни таништирди.\n– Спорт соҳасига кириб келишим “Нефтчи” Спорт мажмуасидан бошланган, – дея гап бошлади Ҳаким Жўраевич.\n– 2011-йили эса Фарғона вилоят футбол федерациясига мутахассис сифатида келдим. Кейинроқ ижрочи директор лавозимига ўтдим. Умумий қилиб айтганда, федерацияга кириб келишимнинг қисқача тарихи шундай бўлган. Биласизми, Фарғона футболи иқтидорларга жуда ҳам бой ҳисобланади. Фақатгина, уларни вақтида пайқаш ва тўғри йўналиш кўрсатиш биз каби мутахассисларнинг вазифаси саналади. Қайсидир ҳудуд футболини ривожлантириш учун биринчи галда болалар футболига эътибор қаратиш лозим деб биламан. Ҳозирги кунда вилоятимиздаги БЎСМнинг ишини ўрганяпмиз. Улар болаларга футболнинг сир-асрорларини қандай ўргатишмоқда ? Барча ишлар тўғри йўлга қўйилганми? Ёш иқтидорлар учун керакли шарт-шароитлар яратиб берилганми? Хуллас, шу каби саволларга жавоб олиш мақсадида вилоятдаги барча шаҳар ва туманларга ташриф буюряпмиз.\nТошлоқ туманига бордик. Ишлар анча яхши йўлга қўйилган. Болалар футбол тўгараклари самарали иш кўрсатмоқда. Қўқон шаҳри ва Учкўприкка ҳам сафар қилдик. Уларнинг ишлари ҳам чакки эмас. Учкўприкда Эркинжон Орипов бошчилигида болалар футболи учун база ташкил қилинган. Ўғил ва қиз болалар учун алоҳида футбол майдонлари, ечиниш ва ювинишлари учун барча шароитлар яратиб берилган. Машғулотлар майдонининг сифати ҳам мени қониқтирди. Аслини олганда, болалар футболи учун шароит мана шундай бўлиши керак. Шу ҳолатда мураббий ҳам ёш футболчилар ҳам жараёндан чинакамига завқ олади. Акси бўлсачи ? Майдоннинг ҳолати ёмон, машғулот ҳудудида ортиқча одамларнинг бўлиши ва болалар сонини керагидан кўплиги иш сифатини йўқотади. 30 та болани жамлаб олиб, битта мураббий уларга нима бера олади ? Айтарли хеч нарса! Бу ҳолат қуруқ тўпни болаларга бериб, майдонга қўйиб юборгани билан тенг. Мен бу фикр билан болалар сонини қисқартирилиши керак демоқчи эмасман. Аксинча, болаларни кўпроқ футболга жалб қилиш лозим. Лекин уларнинг ёшига қараб алоҳида гуруҳларга бўлиб ўтиш лозим бўлади. Тўғри, футболда ҳар бир бола билан индивидуал шуғулланиш қийин масала саналади. Чунки 14-15 нафар болалардан қайси бири билан алоҳида шуғуллансин? Бунинг бошқа йўли бор. Ҳар бир гуруҳда барибир 2-3 та иқтидорли ижрочи бўлади. Яъни, унинг устида ишласа келажакда яхши футболчи етишиб чиқиши мумкин бўлган ёш иқтидорларга алоҳида эътибор қилиш лозим. Боланинг ота-онасини чақириб: “ҳурматли ота-она, болангиз жуда иқтидорли, уни албатта футболга йўналтириш керак. Менга маблағингиз керак эмас. Фақат рози бўлсангиз, бола билан яна қўшимча машғулотлар ташкиллаймиз, профессионал футбол селекционерларига тавсия қилмоқчимиз” дея суҳбатлашиши лозим. Ёш иқтидорларни катта футболга олиб кириш қандай бўлади. Кўп нарса мураббийларимизга ҳам боғлиқдир.\nЯнги футбол мавсуми учун ажойиб бир лойиҳани амалга оширмоқчиман. Насиб қилса, бу жараён албатта муваффақитли чиқади. Бундан фақат Фарғона футболи ютиши мумкин. Туманларда юриб селекция бошладим. Биринчи манзилим Ўзбекистон тумани бўлди. Дастлаб стадионнинг ҳолати билан танишиб чиқдим. Сўнгра ўша ердаги футбол тўгараклари жамоалари ўртасидаги ўйинни тўлиқ томоша қилдим. 3 нафар футболчи менга жуда ёқди ва уларни рўйхатимга киритдим. Шу тарзда вилоятнинг кўплаб ҳудудларига сафар уюштириб, ҳозирги кунга келиб, менинг рўйхатимдаги ёш футболчиларнинг сони 70 тага етди. Бу жараённи Фарғона вилоят футбол федерацияси расман назоратига олган. Мазкур селекция жараёни нима учун? Бу иқтидорли футболчилар қишда вилоят жамоаларининг кўригидан ўтишади. Агар мураббийларга маъқул келса, шартнома имзолашлари мумкин. Вилоят футбол федерацияси клубларнинг ички ишларига аралаша олмайди. Лекин мана шу ёшларни кўрикдан ўтиши учун шароит яратиб берамиз.\nҲозирги кунда вилоят 2-лигасида ҳам қизғин мусобақалар давом этмоқда. Жамоаларга молиявий қийинчилик туғилмасин деб, Фарғона ва Қўқон ҳудудлари жамоаларини ажратиб қўйганмиз. Айни пайтда Фарғона вилояти 2-лигасида 22 та жамоа иштирок этиб келмоқда.


Оқибат деворлари (Ҳалима Худойбердиева ва Набижон Боқий суҳбати)\nАдабиёт, Суҳбатлар, Хотин-қизлар олами | 06/06/2016 6:38 AM 10184 марта ўқилди\n— Эшитяпсизми, Ҳалима опа, хонанда куйлаяпти. Шоир қалби нидо қиляпти:\n…Оқибатни ё-ёд этиб, ҳайро-он ўзинг,\nМен ҳам ҳайронман. Қўшиқ кишининг ҳаёлот қамровини кенгайтиради. Фикрлар жиловини эркин қўясиз. Айни туйғулар камондек таранг тортилган лаҳзаларда шеър яратилса не ажаб! Ҳар ҳолда камина бирорта шеърга доялик қилмаганини олдиндан айтиб қўйишим лозим. Аммо суҳбатимиз мавзуи катта: диалектика, тарих, фалсафа, Ўрхун-Энасой битиклари… Хуллас шеърият ҳақида…\n— Ўзингизга маълум, мен анчадан буён “ижодий” отпускадаман — фарзанд кўрдик.\n— Муборак бўлсин! Қизми, ўғилми?\n— Ўғил. Исми Мирзо Ғолиб. Мен кейинги пайтларда адабиётимиздаги янгиликларни синчиклаб кузатиб боролмадим. Айтинг-чи, кимлар жиддий воқеа бўладиган асарлар яратишди?\n— Абдулла Орипов билан Гулчеҳра Нуриллаеваларнинг туркумларини ўқигандирсиз… кечирасиз, Ҳалима опа, ўзингиз янги шеърлар ёзаяпсизми?\n— Ёзяпман. Янги шеърлар китобимни нашрга тайёрладим. Кечагина корректураси келди.\n— Кўрайлик-чи! Очиғини айтсам, мен Сизнинг 1983 йилдан кейин чоп этилган китобларингизни Алишер Навоий номидаги Давлат кутубхонасидан ҳам тополмадим. Каталогда йўқ эмиш. Шу ҳам баҳона бўлди-ю!\n— Бекорга овора бўлибсиз-да, ўзи аслида йўқ нарсани барибир топиб бўлмайди-ку! Мен “Садоқат”дан кейин ўзбекча китоб чиқармаганман.\n— Ие, шунча йил китоб чиқармай юриш мумкинми? Балли-е! Узр, Ҳалима опа, янги китобингиздаги дастлабки шеърингиз яхши экан. Мана бир банди:\nШу келинчак, шу аёл Сенмасмидинг, дилбанднм,\nЕтмиш икки томирим, жигарим банди-бандим.\nСен отамми, боламми, билолмайман, асли ким,\nБир четида қуёшдай онам ботган Ватаним,\nБир четини қўриқлаб отам ётган Ватаним.\n— Истеъдодли Усмон Азимовнинг Ўзбекистон Компартияси Марказий Комитетининг XVI пленумига бағишлаб ёзган шеъри “Тазарру” деб аталган эди. Гуржи режиссёри Абуладзенинг яшин тезлигида тилларда достон бўлиб кетган асари — Ватанимизнинг энг қаро кунларидан ҳикоя қилувчи бадиий фильми ҳам “Тазарру” деб аталади… Қолаверса, XVI пленум ҳам маълум маънода “тазарру” эмасмиди? Жилла қурса, “Биз Рашидовнинг гипнози остида эдик”, деган сўзларни бир эсланг. Ошириб ёзишларга ўша даврлардаги пахта сиёсати сабаб эмасми? Ўша паллада республикамиздаги деярли барча соҳада ҳаёт издан чиқиб кетди — “Ҳамма нарса пахта учун!” Ахир бизнинг социалистик жамиятимизда ҳамма нарса инсон учун, инсоннинг бахт-саодати учун хизмат қилиши керак-ку?! Ҳозир ҳам аҳвол тубдан ўзгарганича йўқ.\nОктябрь ойининг охирларида Фарғонада тизза бўйи қор ёғди. Табиий офатми? Табиий офат, албатта. Далалар ғилч-ғилч лой бўлиб кетди. Опам эса уч яшар қизчасини опичлаб ҳар куни ўша далага йўл олади. Мактаб ёшига етиб-етмаган жиянларим бўлса, оналари даладан қайтгунча кўча-кўйда изиллаб юришади. Чунки опам пахта тергани чиқмаса бўлмайди: дам райондан, дам областдан келган вакиллар дарвозани тақиллатавериб безор қилишади: “Табиий офат! — дейишади.— Ҳосилни қутқариш керак!” Пахта пунктларида ўша “қутқарилган” пахталарни тўртинчи сортга қабул қилишади, холос. Ундан сифатли тола чиқиши ҳам даргумон. Ваҳоланки, кейинги йилларда рсспубликамизда “тола учун кураш” бошланди. Тўртинчи сортга топширилган пахта эса, ҳатто таннархни ҳам қопламайди. Уч-тўрт кундан кейин совуқ таъсирида опамнинг ҳўллари торс-торс ёрилиб кетди. Опам “юқоридан келган вакилларга бармоқларини кўрсатиб, худонинг зорини қилади: “Муолажа кор қилмаяпти”, дейди. Қандай муолажа денг-а? Ҳар оқшом у бармоқларининг ёриқларига шамни эритиб томизадию тун бўйи сирқ-сирқ оғриққа аранг чидаб ётади. Қишлоқларда касалхона йўқми? Бор, албатта. Лекин у ер шундоқ ҳам беморлар билан, хусусан, сариқ касалга чалинган кишилар билан лиммо-лим. Қолаверса, ҳамшираю, врачлар ҳам пахта теришлари, нормани бажаришлари керак — бармоқ ёриқларини даволаб ўтиргани ҳеч кимнинг вақти йўқ.\n— Менинг опам чамамда Сизга тенгқур, бироқ бод касалига мубтало бўлган — оёғи оғрийди. Ёмғир демай далага чиқса, қор демай далага чиқса — фил ҳам йиқилиб қолар?! Тағин ҳам одамзоднинг жони сабил экан-да!\nҚишлоқларда медицина хизматининг сифати аянчли. Шунинг учун ҳозир республикамиз болаларининг ўлими ва бошқа “кўрсаткичлар” бўйича СССРда юқори ўринда эканидан ажабланмаслик лозим. Кейинги пайтларда республикамизда болаларнинг ўлими юқори даражада эканини “аёлларнинг камқонлигига” йўйиш тенденцияси бошланди. Аслида, қишлоқ аёлларининг аҳволи оғир. Хўш, қишлоқ аёллари қачон ҳақиқий оналардек бола тарбияси билан шуғулланадилар? Бундай масалаларга қайта қуриш даврида жавоб топилмаса, қачон жавоб топилади?.. Ҳалима опа, Сиз бир миллион нусхадан ортиқ нусхада чоп этиладиган “Саодат” журналининг Бош редактори сифатида қишлоқ аёлларининг фожиасини биласизми? Билсангиз, нега бу ҳақда бонг урмаяпсиз?\n— Набижон, таънангиз ўринли. Сиз менинг эски яраларимни тирнадингиз. Тўғри, пахта бизнинг миллий ифтихоримиз. Украина ғалласи, Қирғизистон чорваси билан бизнинг умум дастурхонимизга улуш қўшгани сингари, бизнинг умум дастурхонга қўядиган улушимиз — юзимизнинг ёруғлиги шу пахта. Шунинг учун ҳам уни қатор ўн йиллар давомида бисотимиздаги энг улуғ сўзлар билан таърифладик. Ўтган йили ҳам бутун халқ бирдай оёққа туриб, йўқни йўндириб, энг сўнгги имконларигача сарфлаб, қорли пайкалларни оралаб пахта термадими? Пахта уволини нон уволидан кам кўрмаслик — халқимизнинг қон-қонига сингиб кетганлиги ҳеч кимга сир эмас. Халқимиз мана шундай ўн йиллар давомида (айниқса, турғунлик даври деб юритилаётган кейинги ўн йилликларда) жонини жабборга бериб ишлаб ўзига нима орттирди? (Тийинни қаердан ўмаришни билган уддабурон одамларнинг ғайриқонуний бойиб кетишлари ва кўп ўтмай қонуний аслига қайтишларинию баъзан қайтолмай ҳам шармандаи шармисор кетганларини ҳисобга олмаганда албатта). Деярли ҳеч нарса орттиргани йўқ. Республикада болалар ўлимининг юқорилигига сабаб фақатгина аслларнинг камқонлигими, дейсиз, хўш, аёллардаги, оналардаги камқонликнинг ўзи қаердан пайдо бўлган? Қишлоқ аёллари орасида бефарзанд хотинларнинг нисбатан кўпроқ учрашининг асл сабаби қаерда деб ўйлайсиз?? Сўнгги йилларда сариқ касаллигининг авж олишига сабаб нима?\nМен қишлоқда ўсганман. Тўртинчи, бешинчи синфдан бошлаб, ҳали яхши очилмаган зах пахтазорга одам оралатиш пайтидан эътиборан (кўсакларга ҳаво тегсин, тезроқ очилсин деган мақсадда пахта нишона берган кезларда далаларга одам оралатишарди) то декабрь ойининг қорли-қировли кунларигача далада бўлардик.\nЭсимда, Буврайҳон исмли синфдошимиз бор эди. У қаттиқ грипп бўлган кезлар ҳамон кўз ўнгимда. Лекин ётмади. Қув-қув йўталиб, юзлари иситмадан қизариб, изғирин, ёмғирли кунларда ҳам биз билан юраверди… Энди ўйлайман: ўшанда бола эканмиз-да, ўзимиз ёки ўқитувчиларимиздан бирортаси (унинг ўзини ҳеч ётгиси йўқ эди) зўрлик билан бўлса ҳам уни уйига жўнатиб юборсак бўларди-ку. Орадан анча кунлар ўтгач, далада юрган Буврайҳон бирдан қон тупура бошлади… Шундагина шоша-пиша уни уйига жўнатдик. Кейин уни рентгендан ўтказишибди ва зудлик билан ўпка касалликлари шифохонасига жойлаштиришибди. Еттинчи синфда ўша ўртоғимиздан ажралиб қолдик…\nБугун-чи, мактабни битирган ёшлар йўлини топиб шаҳарга жуфтакни ростлаб қолишларини, эркакларнинг аксарияти эса районга қатнаб, турли ташкилотларда ишлаётганликларини, дала ишлари бўлса аёллару мактаб ўқувчиларига “муҳрлаб” берилганини қандоқ тушунмоқ керак?\n…”Аъзоларингиз жудаям ёш-ку”, дедим бултур Сирдарё область Сирдарё районидаги Ленин номли колхоз раиси, бутун республикага донғи кетган Социалистик Меҳнат Қаҳрамони Назира опа Йўлдошевага, қушчалардай тизилишиб ўтиришган болакайларга ишора қилиб, Назира опа қизаринқиради, кейин сиполик билан оқарган сочларини тузатган бўлиб хиёл жилмайди. Ниҳоят: “Кичкина деманг, опаси, уларнинг ҳар бири суянган тоғларим-а!” дедилар.\nУмри ғўза орасида ўтган, йил бўйи оёғидан кирза этик тушмайдиган, нолиш нима билмайдиган бу заҳматкаш опанинг ҳолатини тушуниш мумкин. Аммо пахтачиликнинг ҳамма мушкулотларига сабр дарахтидай муқим туриб бераётган бу аёлнинг ёнида нисбатан каттароқ “суянч тоғлари” туриши керак эмасми? Ҳазилакам юкми — бу пахта дегани!\nБуларнинг ҳаммасининг бош сабабини мен ўша ҳисоб-китоби тўғри йўлга қўйилмаган “пахта сиёсати”да, колхозчига тўланадиган ҳақнинг камлиги, пахтакорларнинг иш кунининг чегараланмаганлигида, медицина хизматининг абгорлигида, маданий-маърифий шароитларнинг йўқлигида кўраман.\nМисол тариқасида, бир килограмм пахта билан бир килограмм лимон териб олиш учун сарфланадиган меҳнатни ўзаро солиштириб кўринг: хўш, бир килограмм пахта териш учун ерга неча марта энгашиб туриш лозим?…\n“Бизга қанақа мутахассисларни юборишяпти ўзи?! — дейди кўз оғриғи билан касалхонада ётиб чиққан бир танишим хуноби ошиб.— Кунларнинг бирида навбатдаги муолажани олиш учун ҳамширанинг ҳузурига кирсам, у битта дугонаси билан чақчақлашиб ўтирган экан. Ҳамшира апил-тапил кўзимга дори қуйди: негадир унинг таъсири ҳар галгидан сал бошқачароқдай туюлди, қўлимдаги дока билан кўзимни артсам, оппоқ мато бир оз қорайиб қолди. Хонадан кўнглим хижил бўлиб чиқдим. Йўлак бўйлаб кетяпман-у, борган сари кузларим хиралашяпти: ана-мана деб палатага етиб боргунимча ҳеч нарсани кўрмай қолдим. Ҳеч нарсани! Ҳамма томон оппоқ. Ҳамхоналарим югуриб-елишиб бирпасда даволовчи врачни — профессорни бошлаб келишди. Профессор текшириб кўргач, кўзимга… бошқа беморга мўлжалланган дори қуйиб юборилганини аниқлади ва мени тўхтовсиз равишда операция столига ётқизишларини буюрди… Яхшиямки, бахтимга профсссор ҳали уйига кетмаган экан, йўқса эрталабгача бутунлай кўр бўлиб қолармидим, худо билади!”\nСаҳардан қора хуфтонгача, вақти-соати белгиланмаган иш — пахтакорлик касби билан машғул халқимизга кўпинча билими саёз, Гиппократ қасамига эътиқоди суст кадрларни етказиб бермоқдамиз. Мана шу нуқталарнинг ҳаммаси қайта қуришга муҳтож — қайта ўйлаш, чуқур ўйлаб кўриш, ўзгартиришлар киритиш лозим бу нуқталарга. Буни энди ҳақиқий кураш — узоқ йиллар давомида йиғилиб, етилиб келган муаммоларни ҳал қилиш учун эндигина бошланган, ҳали давом этажак оғир кураш дейиш мумкин. Агар бу курашдан қандайдир манфаат келадиган бўлса, аввало, бир жонини мингга бўлиб яшаётган жабрдийда аёл баҳраманд бўлиши керак. Ахир унинг муқаддас юмуши азал-азалдан бола тарбияси бўлмаганми? Унинг ҳам инсон эканини, аёл эканини, ўзига қараши лозимлигини, район марказларида ишлайдиган ораста, пардоз-андози жойида аёллар каби ишлаб келадиган эрига ҳам ёқиши кераклигини таъкидлаб ўтмасак ҳам бўлади. Файласуфлардан бири: “Миллатнинг тозалиги, софлиги— оналарга боғлиқ”, деган эди. Хўш, миллат тозалигининг бош манбаи Оналар соғлиғи-чи?..\n“Аёлларнинг соғлиғи кўпдан-кўп омилларга боғлиқ,— дейди Сирдарё область, Янгиер шаҳар, Шанхай касалхонасининг бош врач ўринбосари, гинеколог Зайнаб Бобоевна Эшмуродова. — Баъзан ўйлаб қоламан, мана, ҳаммаси одамнинг қўлида эканку, бутифосни сепмасак ҳам кунимиз ўтар экан-ку, шу ишни нега олдинроқ бир ёқлик қилмадик? Дефолиация мавсумида қанчалик эҳтиёт чоралари кўрилмасин, бари бир оналару болалар касалликлари, ўлими кескин кўпайишини, бу заҳарнинг она қорнидаги ҳомилага қандай салбий таъсир ўтказаётганини кўриб, тушуниб, аммо қўлингдан ҳеч иш келмай яшаш — биз врачлар учун ҳам осон эмас эди… Бир дугонам айнан шу долзарб масала устида илмий изланишлар олиб борди ва “ғўзанинг баргини тўкиш мавсуми”да ҳомиладор оналарда чала туғиш, бола тушиш ҳоллари 50—60 процент кўпайишини аниқлади. Кутилмаган натижалар қанчалик илмий ва амалий қимматга эга эканлиги кундай равшан бўлгани ҳолда тап-тайёр илмий ишни ҳеч ким тасдиқламади. “Бу гапларни ошкор айтиб бўлмайди ахир!—дейишди унга мутасадди ўртоқлар эътирозга ўрин қолдирмайдиган оҳангда. — Агар процентларни сал-пал камайтириб кўрсатсангиз, биз қарши эмасмиз…” Лекин дугонам ёлғон гапириб, халқни алдаб олима бўлиш — медицина фанлари кандидати бўлишни ўзига эп кўрмади. Тайёр иш стол тортмасида қолди-кетди. Орадан анча йиллар ўтди, ўша йиллардаги иштиёқ қани энди. Шунга қарамай, мен дугонамни ўша ишни қайта бошлашга ташвиқ қиляпман. Зора, дарёдай тошиб келганингда тўсадиган тўғонлар олиб ташлангани рост бўлса… Болалар хасталигининг олдини олиш учун аввало, ҳеч бўлмаганда, алмисоқдан қолган туғруқхоналарни, болалар касалхоналарини янгитдан қуриш, кенгайтириш, ҳеч бўлмаганда тез-тез чиннидай ярқиратиб ремонтдан чиқариб туриш, ҳеч бўлмаганда болаларнинг озиқ-овқати ассортиментларини кўпайтириш, ҳеч бўлмаганда оналарнинг яшаши, турмуш тарзини яхшилаш лозим. Қишлоқ магазинларининг пештахталарида кўпинча чанг босган оққанд билан новвотдан бошқа нарсани кўрмайсан. Қолаверса, (биринчи навбатда) врачларнинг ўз ишига бўлган масъулиятини, жавобгарлигини янада оширмоқ даркор… Булар жуда тезликда эришиб бўладиган ишлар эмаслиги маълум, лекин бундан бошқа йўлимиз ҳам йўқ”.\nХудди шундай — бундан бошқа йўлимиз йўқ. Зайнаб Бобоевна ҳақ гапни айтди. Биз бирорта йирик муаммони ҳал қилишимиз учун шу муаммога келиб тақаладиган барча халқаларни тобга келтиришимиз керак бўлади. Бунинг учун аниқ ҳисоб-китоб зарур. Энди чўтни олдимизга олиб, аниқ ҳисоб-китоблар асосида ишлашни ўрганмоғимиз даркор. Халқимиз “турғунлик йиллари”да ишламадими?! Ишлаганда қандоқ, юқорида айтганимиздек, жонини жабборга бериб ишлади! Фақатгина ўша йиллари ҳисоб-китоблар сустроқ олиб борилди. Ҳисоб-китобни ҳайбаракаллачиликнииг “ура-ура” садолари кўмиб кетди. Сергак тортиб қарасакки, асосий йўлдан анчагина четга чиқиб кетганмиз. Анчагина. Йўлнинг қайси қисмида, қандай сабабларга кўра четга чиқиб кетдик, қандай йўл тутсак, қандай тезликда юрсак Асосий Бош йўлга тушиб олишимиз ҳақида бош қотиряпмиз бугун.\n— Ҳалима опа, рухсат берсангиз ҳозир Сизнинг битта шеърингизни ўқийман:\nБугун муаммодир кўлни асрамоқ,\nМуаммодир боғни, гулни асрамоқ.\nБошқача қурсак деб таклифлар қатор,\nҚийин ҳатто тўғри йўлни асрамоқ.\nЭсласанг… хотирга қуюнлар кетгай,\nЭсласанг қораяр кўзларинг олди.\nҚийгос боғлар кетиб, шамолга беткай,\nЎрнида яп-яйдоқ далалар қолди…\nҲар бир сўзни маҳкам, дарахтдай ушлаб\nСилкитгин, ҳар бир сўз берсин садо, ун.\nКўкартир, кўкартир тишингда тишлаб\nТилни асрамоқ ҳам муаммо бугун!\nСўз ташиб, сўз ташиб худди болари\nБиз қайгача борсак, сўз-ла борамиз.\nСийрак тортиб қолса сўз далалари\nУни болаларга қандоқ берамиз?\nЕлкада она тил юклари турсин,\nБиз кетавермайлик ўзни кўтариб.\nМеҳнаткаш ўзбекнинг боласи юрсин\nПахта билан қўшиб Сизни кўтариб.\nДарҳақиқат, “ҳатто тўғри йўлни асрамоқ” ҳам мушкул бўлиб қолди. Маълумки, геометрия фанида исботсиз қабул қилинадиган аксиомалар бўлади. Кейинги пайтларда ҳаётда ҳам геометрия фанига хос бўлган истисно ҳодисалар — “исботсиз қабул қилинадиган теоремалар” пайдо бўлаётир. Мен республикамиз мактабларида рус тилини ўрганишни яна кучайтириш борасидаги таклифларни назарда тутяпман. Баъзи ҳолларда: “ўзбеклар ҳарбий хизматга боргач, рус тилини яхши билмагани учун қурилиш батальонларига тушиб қолмоқда” деган гаплар эшитилади. Бу — масаланинг бир томони холос. Муҳим жиҳати шуки, бугунги кунда рус тилини мукаммал билмай туриб, жаҳон маданияти бойликларини эгаллаб бўлмайди. Чинакамига билимли, малакали инсон бўлиш учун болаларимиз рус тилини пишиқ-пухта билишлари керак. Шу ўринда ўз-ўзидан савол туғилади: нега энди рус тилини ўрганишга барча имкониятларимизни сафарбар этганимиз ҳолда, айни пайтда она тилимиз — ўзбек тилини ўрганиш борасидаги камчиликлар ҳақида миқ этмаслик лозим? Ўзбек тилини пухтароқ ўрганиш борасида ким жон куйдиради? Шубҳасиз, тил ўрганиш учун инсонда қобилият бўлиши керак. Чунки тил билишлик ҳам юксак маданият белгиси ҳисобланади. Демакки, тил ҳам илм. Илмлар эса бири иккинчисига ҳалал бермайди: биз нафақат тилмочликни, балки инсоният томонидан ўтмишда яратилган барча билимларни ҳам ўзлаштирмоғимиз даркор. Ҳалима опа, биз ҳаммамиз идеология фронтининг ходимларимиз. Сир эмаски, бу соҳада ҳам чаласавод кимсалар ёки бирор мансабни узоқдан мўлжаллаб юрган, лекин ҳозирча “отини совутаётган чавандозлар” ҳар қадамда учраб туради. Улар улуғ ғояларни чайқов қилишдан ҳам тап тортмайдилар, баъзан эса куракда турмайдиган “ташаббус” билан ўзларини кўрсатмоқчи — кимнингдир назарига тушмоқчи бўладилар. Афсусланарли жойи шундаки, бундай “қалтис” дамларда “тушунган одамлар” сукут сақлаб туришади: устиларига мағзава ағдарилишидан қўрқадилар, “миллатчиликда” айбланиб қолишдан ҳадиксирайдилар. Нега бундай? Тўғри йўлни асрамоқ, рост гапни айтмоқ шунчалар қийинми?\n— Ҳали бола эдим. Қишлоғимиздаги бир тўйда адабиёт ўқитувчимиз Акрам ака Каримназаров атоқли арман шоири Аветик Исаакяннинг “Она юраги” шеърини ўзбекчада, жуда таъсирли оҳангларда ўқиб берган эди: давра сув қуйгандек жимжит бўлиб қолганию кўпчилик кўзига ёш олганини ҳали-ҳали унутмайман. Асарнинг қисқача мазмуни шуки, бир санам ўзига ошиқу беқарор йигитга: “Агар муҳаббатинг чин бўлса, онангнинг юрагини суғуриб, менга олиб келасан. Ўшандан кейингина ишқингнинг ростлигига имон келтириб, сенга турмушга чиқаман”, дейди. Севги шаробидан маст-аласт йигит уйига бориб онасини ўлдиради:\nТўлдирибди қон билан\nЎйнаб ўсган кулбасин.\nЙигит уриб турган юракни ҳовучлаган куйи қизнинг ҳузурига югуради. Йиқилиб-суриниб, чопиб кетаётган пайтда ногаҳон қаттиқ қоқилиб юз тубан қулайди, юракни қўлидан тушириб юборади.\nЁмон йиқилди бир гал\nТил битибди шу маҳал\nЕрга тушган юракка…\nОна юраги фарзандидан: “Жоним болам, қўзичоғим, ёмон йиқилмадингми, у ер-бу еринг лат емадими?” деб сўрайди.\nШу мўъжаз асар бошқа миллат вакилининг қаламига мансуб эканини, ўша шеър рус тили орқали ўзбекчага таржима қилинганини тўйда ўтирган бирон киши ўйлабди дейсизми? Асар жуда катта дард билан ёзилган эди, шу дард ҳамманинг дил торларини зирқиратиб юборди. Биз мана шундай “турткилар” таъсирида вояга етмадикми? Агар ўртамизда улуғвор маънавий кўприк — рус тили бўлмаганда ўша соҳир асарни ўзбек тилига, ўзимизга қандай қилиб ўтказиб олардик? Арман тилида яратилган шу нодир асар кимгадир халақит берадими? Йўқ, албатта. Аммо унинг кўпчиликка маънавий озиқ бергани, тингловчиларни бир лаҳза бўлса-да бир қадар теранлаштиргани, бир қадар инсонийлаштиргани шубҳасиз. Шундай экан, ер юзидаги тилларнинг бир-бирига халақит бериши мумкинлиги ҳаҳида гап бўлиши жоизми? Асло. Дунёга ижодининг асоси “хор-зорларга ачинмоққа чақирдим”дан иборат, ғамхўр, шафқат тангриси бўлмиш биргина Пушкинни бергани учун ҳам улуғ рус тилини бошимизга кўтарсак арзийди.\nГулрухсор дарёдай гулдурос солиб, “Садои ман муҳаббат, адои ман муҳаббат!” деб шеър ўқиётган лаҳзаларда юрагида тожик тилидан гўзалроқ тил ер юзида йўқлигига комил ишонч ҳукмрон бўлишига гумон қилмайман ва буни мен табиий ҳол деб биламан.\n“Токи тил мавжуд экан — халқнинг умри боқийдир. Ҳар бир тил муайян халқ учун азиз ҳисобланади”, деган эди атоқли ёзувчимиз Чингиз Айтматов “Литературная газета”да эълон қилинган суҳбатларининг бирида.\nБизнинг ўз тилимизга бўлган ниҳоясиз муҳаббатимиз ҳам бошқа тилларни севишимизга, чанқоқлик билан ўрганишимизга заррача-да халақит бермайди деб ўйлайман.\nЧунки бу бебаҳо мерос — бу бойликни бизга улуғ онамиз берган. Тирикликнинг энг қувончли кунларида бизнинг давомимиз бўлиб ҳар бир фарзандимиз дунёга келар экан, бу хазинани биз уларга, ўз болаларимизга ўтказамиз. Йўқотмас, тўлдириб, кўпайтирса кўпайтирар-у, камайтирмас қилиб. Борди-ю бирорта фалокат рўй бериб бу хазинани фарзанд йўқотса, бу ҳол яхшиликдан дарак бермайди. Бу катта йўқотиш армони унинг тош қотган дийдасини тимдаламаса, энди уни қайтадан бешикка белаб алла айтишга тўғри келади. Чунки унинг сезгиси уйғониши, тили қайтадан чиқиши керак. Унга худди чақалоқ маҳалларидагидай эзилиб-эзилиб, узоқ-узоқ алла айтишимиз лозим. Агарда бу чорлов, бу фиғон унга кор қилавермаса, биз ҳам Чингиз Айтматовнинг улуғ Найман онасидай белимизни сириб боғлаб манқуртга айланган бу гўдакнинг хотирасини уйғотишга киришмоғимиз керак бўлади:\n“Сенинг отинг Жўломон! Эсла, эслаб кўр — сен Жўломонсан! Отангнинг оти Дўнанбой, эсла, отангнинг оти Дўнанбой!”\nБиз мана шундай куйиб-куниб нидо қилганимизда, ҳар хил иккинчи, учинчи даражали ишларга эмас, мана шу биздан ҳоладиган бирдан-бир ишга ўзимизни томчи-томчимизгача сарфлаб адо қилганимизда бизнинг тил билмас гўдагимиз тилга киради. Тилга кирмай иложи йўқ. Ўзимиз ҳолдан тойиб, милтиллаб-милтиллаб сўнгги лахча чўғимизгача ўчиб бўлсаям, улуғ Найман онадай “душман ўқига учиб бўлсаям”, уни — гўдагимизни тилга киргизмоқ туғилишдай, ўлимдай ҳам қарз, хам фарз бўлмоғи лозим.\nАкадемик Эркин Юсупов ўз мақолаларида шундай таъкидлайдилар:\n“…республика Фанлар Академиясининг Тарих институтида 1981—1987 йиллар ичида тайёрланган илмий асарларнинг етмиш (70) фоизи рус тилида, йигирма (20) фоизи хорижий тилларда, фақат саккиз (8) фоизи ўзбек тилида нашр этилди. Табиатшунослик соҳасидаги илмий тадқиқот институтларида ўзбек тилида тайёрланган ишларнинг сони бундан ҳам камдир”.\nСаккиз фоиз… Тилни унутиш…\nБиз чанқоқлик билан ичиб улғайган шеъриятнинг биллур булоқларидан бири, эҳтиросли арман шоираси Сильва Капутикян “Правда” газетасида эълон қилган мақоласида (1987 йил 7 май): “Бошқа республикаларда қандайлигини билмайман-у, бизда — Арманистонда йилдан-йилга она тилимизнинг кўлами, доираси торайиб бормоқда”, деб ёзган эди. Бундай гапларни бевосита бизнинг республикамиз ҳақида ҳам айтиш мумкин. Тилга оқибатнинг сусайиши менга онага оқибатнинг сусайиши, отага оқибатнинг сусайиши, элга оқибатнинг сусайишидай кўнгилсиз туюлади.\nТелевизорда бир савоб иш бошланди — “Ҳаёт қувончлари ва ташвишлари” кўрсатуви бериб бориляпти. Бир оқшом ўша кўрсатувни томоша қилиб ўтириб даҳшатга тушиб кетдим: чаронали чақалоқлигидан бошлаб тишида тишлаб, еру-кўкка ишонмай катта қилган Отани унутиш, Онани унутиш…\nЭътиқод, оқибат деворлари кўп жойидан дарз кетган экан, биз уни билинтирмай усталик билан суваб келаётган эканмиз-у, мана бу қайта қуришнинг ларзали шамоллари, силкинишларида дарзлар кўзга ташланиб қолди. Энди зудлик билан, имкон қадар зудлик билан ларзали шамоллари, силкинишларида дарзлар кўзга ташланиб қолди. Энди зудлик билан, имкон қадар зудлик билан бу деворларни қайта қуриш, тирикликнинг оғир юкларини кўтаришга тоб берадиган, мустаҳкам қилиб қайта қуришга киришмасак, кечикамиз шекилли.\nҲаётда кўриб, баъзан аччиқ надоматлар чекиб кузатиб юрганларим, ўйлаб юрганларим — мана шу шеър ўша кечаси қоғозга бир нафас билан тўкилди:\nНИМА ДЕБ КУЙЛАШНИ МЕНГА ЎРГАТГИЛ\nЭҳтимол, буюмдан воз кечмоқ мумкин,\nБебаҳо кийимдан воз кечмоқ мумкин,\nНақшинкор уйингдан воз кечмоқ мумкин,\nАммо кекса Онангдан эмас!\nЧаманлар эҳтимол хотирдан кетар,\nТотганинг оғу-бол хотирдан кетар,\nОт кетар, суюкли бўрон ёл кетар,\nКекса Отанг кетмас хотирдан аммо!\nБалки хотин кетар сендан узилиб,\nБалки боланг, майли, кўнгли бузилиб,\nБуларга айбдордай синиқ, эзилиб…\nШўрлик Онанг сендан қаёққа кетар!\nБездирсанг, ит кетар улоқиб, дайдиб,\nДўст кетар, дўстликка лаънатлар айтиб,\nРуҳи ҳам чирқиллаб қоровуллайди,\nОтангни ўлгач ҳам кеткизолмайсан!\nШундай дердим, аммо бугун бу йўлда\nНимадир ўзгарди, нимадир ўлди,\nҲайрон кўзларига қумлар тиқилди —\nОтанг уйдан кетди биринчи бўлиб.\nҚадимда онани қақшатса хотин,\nОт думига боғлаб, олинарди хун.\nЎша арқон эркак тилида бугун —\nОнанг уйдан чиқди иккинчи бўлиб.\nХотиржамсан, майли, сиёҳ кеч кирар.\n“Кўчада эмас-ку”— юпанч, куч кирар.\n“Ў, болам-а”, деган ёзув қичқирар,\n“Қариялар уйи” деворларида.\nУнутдим: дийдаси қотганларни мен,\nОртимдан кўп қиммат сотганларни мен,\nОртимдан отгани — отганларни мен —\nБулар нима, бундай Ғам келганда дуч!\nКўкдан қормас, қарғиш ёққаними бу?\nБола эмас, бало боққаними бу?\nДарёнинг тескари оққаними бу?\nТушун,— дейсан, ўргат, қандоқ тушунай?!\nҚичқириқ тутади, дунёйи-дунни,\nЎчиринг, ўчиринг бу фиғон, унни!\nОёғи осмондан келган бу кунни\nНима деб куйлашни менга ўргатгил…\n— Ҳалима опа, Сиз бу йил дўстларингиз даврасида камтарона бир санани нишонлашингиз мумкин экан: яъни, биринчи шеърий тўпламингиз бўлмиш “Илк муҳаббат” китобхонлар дунёсида танилганига роппа-роса йигирма йил тўлади. Сизнинг назарингизда, шу ўтган давр ичида шеър дунёсида, шоиранинг дунёқарашида нималар ўзгарди: нималар ўткинчи булут янглиғ ўтиб кетди-ю, нималар муқим ўрин олди? Дарвоқе, бундан йигирма йил муқаддам ҳам Сизни муқимлик ва “кўчманчилик” масаласи хийла ташвишлантирган экан…\n— Ҳа, йигирма йил оз муддат эмас. Бу орада мен қўлимдан келганча, озми-кўпми шеърлар ёздим. Жондан азиз гўдакларимизни оёққа турғаздик. Мана энди, ёшим бир жойга бориб, қирқни қоралаб турганимда Сизга комил ишонч билан айтаманки, қарашларимда кескин ўзгариш юз бергани йўқ. Кўнглимда гуркираб турган ёшлик ҳою ҳаваслари пасайганини, одамларга бўлган ҳаддан зиёд меҳру муҳаббатларим, ишончларим баъзан заҳа еганини ҳисобга олмаганда ва нисбатан бошқа майда туйғуларни-да “ўчириб” ташлаганда ўзимда катта ўзгаришлар бўлганини сезганим йўқ.\n— Сиз бу туйғуларни “майда” деб биласизми?\n— Ҳа. Ҳамма гап воқеа-ҳодисаларни қандай қабул қилишингизга боғлиқ. Ўйлашим учун булардан кўра муҳимроқ, зарурроқ ишларим кўп. Албатта, булар ҳам инсон учун маълум даражада сабоқ бўлиши мумкин. Ҳаётда ўз олдимга қўйган мақсадим, қўлимдан келадиган иш, юрадиган йўлим аниқ бўлганидан кейин ҳар хил туйғуларга чалғимасликка ҳаракат қиламан.\n— Мен эсам… э-э, жин урсин, айтишга ҳам арзимайди ҳатто! Ҳалима опа, агар янглишмасам, кўп йиллар олдин ёзилган битта шеърингизда “Менинг умрим мўлжал сари кетган ўқ” деган жумла бор эди. Ўйлайманки, Сиз умрингизда тўппончаданми, автоматданми ўқ отиб кўрмаган бўлсангиз керак, лекин мерган экансиз! Айтинг-чи, ўқ ҳақидаги шеърларингиз қандай сабаблар билан дунёга келган?\n— Мен Москвада олий адабиёт курсларида таҳсил кўрганман. Талабчан семинар раҳбаримиз Александр Межиров бир куни: “Қани, яхшилаб ўйлаб кўринглар-чи, ўқ ҳақида нима дейиш мумкин? Хуллас, келгуси машғулотда шу ҳақда гаплашамиз”, деб қолди. Сиз айтаётган шеърларим ўша баҳонада қоғозга тушган эди. Навбатдаги семинар чоғида айрим курсдошларим қатори менинг машқларим ҳам яхши баҳоланганини ҳали-ҳали эслаб юраман. (Мақтов кимларга ёқмайди дейсиз?) Дарвоқе, ўшанда сабоқдошларим Василий Марсюк билан Гамлет Карчикян ўқ ҳақидаги шеърларимни русча сўзма-сўз таржимасидан украин ва арман тилларига ўгиришган эди.\n— Ўша шеърларингиздан саккиз қатори эсимга келди:\nОнам эгилиб нақ камон —\nОтди. Айланиб ўққа —\nБилмам қай томон —\nТунгами ё ёруққа.\nБилганим, тегади шу ўқ.\nОнам ичгандир қасам —\nУнда ортиқ бошқа ўқ йўқ,\nМен мўлжалга тегмасам!\n— Столингиз устида турган анави хатнинг муаллифи — Анил Жанвижай ким бўлди? Ие, ҳиндча журналнинг варақлари ҳам келибдими? Сиз улуғ Тагорнинг тилига тушунасизми?\n— Афсуски, лотин алифбосида ёзилган исм-фамилиямдан бошқа бирор сўзга тушунганим йўқ.\nХатнинг муаллифи таниқли ҳинд шоири. У менга рус тилида хат ёзибди. Афтидан, Анил менинг шеърларимни рус тилидан бенгал тилига таржима қилган шекилли.\n— Қани, хатни ўқиб кўрайлик-чи, хойнаҳой роса шеърларингизни мақтаган бўлса керак?\n— Шеърларим ҳинд ўқувчиларига манзур бўлибди. “Қадрли Ҳалима Умматқуловна! Ассалому алайкум! Мен Сизга Ҳиндистоннинг журналларидан бирида (ҳинд тилида) чоп этилган шеърларингизнинг ксеронусхасини юборяпман. Бу шеърларни мен рус тилидан таржима қилдим. Бизда Сизнинг шеърларингиз хийла машҳур бўлиб кетди: Ҳиндистондаги кўплаб журналлар мендан яна-тағин Сизнинг шеърларингизни таржима қилиб беришни сўрашяпти. Агар Сиз янги шеърий тўпламингизни жўнатсангиз камина бағоят хурсанд бўлардим.\nМен ёш ҳинд шоириман. Москва радиосида ишлайман ҳамда Адабиёт институтида таҳсил кўряпман. Шу пайтгача совет шоирларининг шеърий китобини таржима қилганман.\nСизга ҳиндистонлик ёш шоирларнинг шеърий тўпламини совға сифатида юборяпман.\nАнил Жанвижай, Москва. 19. XII. 87″.\n— Ҳалима опа, Сиз умуман таржима масаласига қандай қарайсиз?\n— Халқнинг тили, адабиётига жони ачийдиган ҳар бир ижодкор бу масалага бефарқ қарамаса керак. мени ҳанузгача таржимага турли савиядаги асарларнинг чиқиб кетаётгани ташвишлантиради. Аксарият ҳолларда ўша “бозоргир” асарларнинг баҳоси бизнинг катта, теран адабиётимизга тамғадай босиладики, инсоф билан айтганда, бундай ҳолга чек қўйиш пайти аллақачон келган. Аксинча, бедодлик давом этаверса, биз Иттифоқ миқёсида ҳам, жаҳон миқёсида ҳам ўзбек адабиётининг рост бўйини ҳеч қачон тиклай олмаймиз…. Анилнинг илтимосига кўра, мен унга “Решимость” китобимни жўнатдим. Ўзига маъқул бўлган шеърларимни танлаб таржима қилар. Лекин барибир кўнглим хижил. Ўзга тилу ўзга халқ юрагини забт этиш, ҳарқалай, осон кечмаса керак.\n— Адабиёт ҳаётдан бир қадам олдинда юриши керак, деган сийқа бир гап бор. Бу гап шу даражада кўп айтиладики, беихтиёр ўша гапни айтаётган кишини тутиб олиб дўппослагинг келади. Бундан ташқари, кўпчилик танқидчилар “янги ва янги хилма-хил” асарларни ана шу “тоғора”га солиб кўришни жуда қойиллатишди. Асар ўша “тоғора”га сиғса-ку, хўп-хўп, мабодо… Очиғи, мен ўша “суюкли” иборани эшитсам, энсам қотади, нима бало, ёзувчилар ноғорабоз бўлишлари керак экан-да, дегим келади. Одатда, азал-азалдан ноғорабозлар олдинда юришарди. Ваҳоланки, “Пўк эрса ҳам гар ноғора ғулғуласи бош оғритар” (Алишер Навоий).\n— Набижон, “Адабиёт ҳаётдан бир қадам олдинда юриши керак” деган гапни мен унинг йўналтирувчи, огоҳ этувчи кучлигига ишора маъносида тушунаман. Қайта қуриш жараёни энди бошланди ёки энди бошланмоқда дейиш ҳам мумкин. Турғунлик йилларида жамиятимизда порахўрлик, ёлғон, таъма, иғвогарлик, қариндошни берига буриш, бегонани нарига суриш каби иллатлар анчагина томир ёйди. Адабиёт эса бундай иллатларни шу бугун очаётгани йўқ. Жаннатмакон Нодар Думбадзенинг “Абадият қонуни”даги Сандро Маглаперидзе — ўмарувчи, типик ўмарувчи. Бироқ, ёзувчи ҳаётни бу “чирмовиқ”дан анча илгарироқ тозаламоқчи бўлмаганмиди? Чингиз Айтматов қачонлардир олий жазога ҳукм этган (“Оқ кема”даги) Ўрозқуллар бугун фош этиляптими? Фош этиляпти. Ёки қалами тиғли Евгений Евтушенконинг “Юз киши ўртага олиб тепкилаётган бечорани ҳеч қачон юз биринчи бўлиб тепкиламаслик” ҳақидаги (Афсуски, бизда ҳозир бунинг акси бўляпти — бу ҳам аслида саводхонликка, эътиқодга бориб тақаладиган масаладир):\n“Катта миқёсдаги ахлат босганда\nЛозим бўлар катта тозалаш”,\nкаби ўлмас мисралари нечанчи йилларда ёзилганини эслайсизми?..\nЎзимиздан Одил Ёқубовнинг “Диёнат”ини, Пиримқул Қодировнинг “Мерос”ини, Асқад Мухтор билан Эркин Воҳидовнинг қатор шеърий туркумларини, қайта қуриш байроғини шиддатли равишда олдинда кўтариб боришаётган бир тўп олов нафасли шоир дўстларимиз, укаларимиз борки, мен уларнинг тиниб турган юракни бўрондай қўзғатиб юборадиган ҳар бир шеърини ўқиганимда халқимиз бахтига адабиётимизда мана шундай безовта қалб соҳиблари — “бўрон болалари” борлигига ич-ичимдан шукроналар айтаман. Ўшалардан иккитасининг ўзим ёдлаб олган мисраларини айтайми:\nТундан қўрқма, тунни ич\nВа мағрур боқ саҳарга.\nСинган бўлса гар қилич,\nАйланур у ханжарга!\nБир аёлдай кетсанг эди,\nНозу фироқ этсанг эди.\nЙўқ, бунақа кетмайдирсан сен.\nНозу фироқ этмайдирсан сен,\nСен кетсанг боғлардай кетасан.\nВақт ўтган сари юк солиб,\nСен худди тоғлардай кетасан,\nУзоқлашган сари юксалиб.\nФиғонсиз фарёдсиз ва тилсиз\nЧексиз бир Ватандай кетасан.\nМен “Кетиш”нинг мана шундай — “вақт ўтган сари юк солиб, узоқлашган сари юксалиб” кетишини, улуғвор, бул қадар улуғвор, “чексиз бир Ватандай” кетишини Солиҳдан бошқа ҳеч кимда учратмаган эдим. Шундай шеърларни мен “ҳаётдан бир қадам олдиндаги адабиёт” деб тушунаман.\n— Биламан, шеърларингизнинг устивор фазилати — самимият. Айниқса, муҳаббат мавзусидаги шеърларингизда ана шу хусусият яққол сезилади. Агар Лев Толстойнинг “Анна Каренина — бу менинг ўзим!” (“Лекин Толстой бир минут ҳам хотин бўлиб курмаган”, деган гапни янглишмасам Абдулла Қаҳҳор айтган эди) деган гапига ишонадиган бўлсак, услуб — ижодкорнинг асл нусхасидир. Демак, Сизнинг асл нусхангиз, услубингиз самимият. Лекин Сиз баъзан-баъзан ўзингизни “бўғиб турасиз” бағишлов шеърларингизда (мен бирор долзарб мавзуга, ўткинчи саналарга бағишланган машқларингизни назарда тутяпман) нафасингиз, овозингиз, керак бўлса, созингиз “бўғилаётгани” зукко ўқувчига шундоққина билиниб туради...\n— Ўша шеърларимга (бағишлов шеърларимга), энди ука, давр нуқтаи назаридан қараш керак бўлади десам, ўзимни оқлагандек бўламан. Лекин ижодкорни ҳам, унинг асарларини ҳам даврдан ажратиб блиб баҳолаш адолатдан эмас. Баъзан овозимнинг “бўғилаётганини” тўғри илғагансиз. Агар кейинги ўн йилликлар — “турғунлик йиллари” деб ҳисобланаётган бўлса, менинг адабиётдаги қисқа умрим, кам ҳосил ижодий йўлим айнан ўша йилларга тўғри келади. Бу йилларда эса мен ҳам, менинг тенгдошларим ҳам тилимиз чиққандан бошлаб: “Комсомол қиз Ойбўстон, номинг оламга достон”га жўр бўлдик. Радио, телевизорни бурасак: “Халқлар озод, Ватан обод, ҳамма бахтиёр!” деб қулоғимизга қуйишарди. Расул Ҳамзатов ўтган йили “Огонёк” журналида эълон қилинган суҳбатида бундай деган эди “Ҳатто 1937 йилда ҳам биз, “Биздагидай инсон эркин нафас оладиган яна бирорта мамлакат бормикан? Билмайман”, деб қўшиқ айтардик”. Газета-журналларнинг редакцияларида шеърларимиздаги “ура-ура”лар салгина пасайган нуқталарни топиб олишардида: “Гумбурлатиб ёзмайсизми! Нимадан бу норозилик, зорланиш? Қора ранглар қуюқлашиб кетибди”, деган гапларни, ҳукмдай жаранглайдиган эътирозларни эшитиб турардик. Аммо гап бунда эмас, энг ёмони — биз ўзимиз шунга кўникиб кетдик. Шундай кўникдикки, қора ранглар билан оқ ранглар қай даражада “човуштирилса” цензурадан ўтишини шу қадар усталик билан ўзлаштириб олдикки, оқибатда бу бизнинг одатий кўникмамизга, тўғрисини айтганда, фожиамизга айланди. Биров эмас, ўзимиз-ўзимизни чеклаб, сизнинг иборангиз билан айтганда, ўзимизни “бўғиб” ёзишга одатландик.\n— Агар адашмасам, бир вақтлар матбуотда Сизнинг “Мослашувчан одам” шеърингиз чиққан эди. Лекин уни китобларингиздан излаб тополмадим. Чамамда, ўша шеърингиз ушбу суҳбатимизга алоқадор шекилли. Ёдингизда бўлса, айтсангиз.\n— Хўп эслашга уриниб кўраман:\nБир вақтлари чарсу чапани\nЎз сўзингдан қайтмас эдинг Сен.\nКапа дердинг, турган капани —\nБошқачароқ айтмас эдинг Сен.\nҚирраларинг ўткир туюлиб\nЎргандилар, қотирдилар бош…\nҚирраларинг бир-бир ейилиб\nБўлдинг силлиқ, юм-юмалоқ тош.\nЭнди уни айтмоқлик учун\nНом қидириб гоҳ очасан фол —\nТо ўзгариб кетмасин мазмун,\nКапага ҳам келмасин малол.\nЭнди йўлинг топиб олдинг чин,\nҚатнаб чўпу чўпчакларига\nЭнди яшайверишинг мумкин\nКириб ҳатто чўнтакларига.\nМана шундай, одамлар орасида ҳар қандай шароитга мослашув (бундай ҳолатлар фақат бизнинг республикамиз миқссидагина рўй бергани йўқ), ўз фойдаси йўлида ҳеч нарсадан қайтмаслик ҳоллари, имон, эътиқоднинг сусайиши авж олди. Яхшики, энди об-ҳаво ўзгарди: қайта қуриш эпкинлари мадад кучларидай бизга етиб келди. Бу кучлар пастга қараб эниб бораётган айрим имон, эътиқод устунларини қайта тикланиб олишига ёрдам бериши шубҳасиз.\n— Ҳалима опа, биринчи китобчангизда танқидчига бағишланган шеърингиз бор экан. Ўша пайтдаёқ — адабиёт остонасидаёқ танқидчиларга ишингиз тушганмиди, дейман. Танқидчиликка муносабатингиз…\n— Адабиётдан, айниқса танқиддан бирорта объектни ўққа тутувчи қурол сифатида фойдаланишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ. Ҳаётда баъзан меъёр билан ёққан ёмғирдай далаларни яшнатиб юбориш мумкин бўлган танқидга, баъзан эса бу ёмғир бевақт ва бемеъёр ёғиб экин-тикинни ер билан битта қиладиган танқидга дуч келамиз. Пайҳон бўлган экин-тикин қаддини ердан кўтариб гуллагунча, ҳосилга киргунча қиличини қайраб қиш келади. Шунингдек, обдон олиб бориб-олиб келинган шўрлик ижодкор қайтиб оёққа тургунича ҳам умрининг гуллаш фасли ўтиб кетадики, натижада битта танқид туфайли ижодкор ҳам, адабиёт ҳам теппа-тенг зарар кўради. Бундан ташқари, гоҳо-гоҳо айрим мақсадларни кўзлаб, шоир тили билан айтганда, “мақсадчалар” учун хизмат қиладиган танқидлар ҳам учраб турадики, бундай танқидлар нафратга ҳам арзимайди. Бевақт, асоссиз, ҳаддан зиёд мақтовнинг зарари ҳам бундан кам эмас, албатта. Холис танқидни қадрлайман.\n— Ўзингизча ичингизда калима мисоли қайтариб юрадиган бирорта шиорингиз борми? Мен, масалан, фашистларнинг ўлим лагерида азоб чекиб ётган генерал Карбишевнинг дўстларига далда бериш мақсадида айтган сўзларини худди тасбеҳдай тез-тез ўгириб тураман: русчадан — ўзбекчага. ўзбекчадан — русчага. Мана, русчаси: “Думайте о своей Родине, тогда Вас не покинет мужество”. Ўзбекчаси: “Ўз Ватанингизни ўйлангиз, ўшандагина Сиздан матонат юз ўгирмайди”. Лекин ўзбекча таржимани муваффақиятли деб бўлмайди.\n— Талабалик йилларимда столим устида ҳамиша Николай Островскийнинг қуйидаги сўзлари ёзиқли турарди: “Олға, фақат қийинчиликлар оша олға!” Ҳаётда машаққатлар орқалигина олға юриш мумкин эканига неча-неча бора иқрор бўлдим.\n— Ҳалима опа, энди суҳбатимизга, жилла қурса рамзий маънода бўлсин, якун топсак. Марҳамат сўз Сизга!\n— Оқибатни асрайлик, дўстлар! Токи оқибат деворларига дарз тушмасин!\nБузилган адирда лола бир ҳол-ей,\nБузилган тақдирда бола бир ҳол-ей,\nИкковин боғлолмай тола бир ҳол-ей,\nТавба-тазарруга вақт етди бугун.\nОрол, тўлқинларинг қочдилар қайга?\nОҳулар қочди қай ёнган тўқайга?\nОдам, болаларинг учди мўмайга!\nИкковмиз, дейсан — у ягона чиқар.\nДўст деб эгиласан, бегона чиқар.\nМаъно деб ушлайсан, бемаъно чиқар,\nЎз уйида зардоб ичгувчи қушлар —\n“Болалар уйи”га учгувчи қушлар\nВа гоҳ бу дунёдан кечгувчи қушлар,\nСўзимни ҳар томон бурмагин тағин,\nЎзимга қаратдим дарднинг бор тиғин.\nОҳ, кимга сиғинсанг, дўст, шунга сиғин!\nТавба қил, ёвлашган эллар оралаб,\nСаратонда босган селлар оралаб,\nМақсадин йўқотган диллар оралаб,\nБугун отанг беҳол, давлатманд одам,\nЭрта балки боланг берар панд, одам.\nКўз оч, ўзи билан ғоят банд одам\nТик туриб армонни ичиб қайтадан,\nЎт олиб ҳар томир, ичинг қайтадан.\nҲаммасин бошламоқ учун қайтадан\n“Шарқ юлдузи” журнали, 1988 йил, 3-сон\nҲалима Худойбердиева: МЕН ТУНДА ҚАНОТ ЁЗАМАН\nҲалима Xудойбердиева: «ГУНОҲКОРЛАР МИНГУ БИТТА СЕНГА ТЕГАР ТОШ…»\nЁРУҒ ДАРД ҲОСИЛАСИ (Ҳалима Худойбердиева билан суҳбат)\nБу дил вайронни билмаслар..\nШуҳрат: “Ҳақиқатни айтган ва ёзган одамгина ёзувчи деган номга лойиқдир!”\nШукрулло: “Қўрқиб яшашнинг ўзи ҳам ўлим…”\nЗебо МИРЗО: ЁНИНГИЗГА ХАЁЛАН БОРСАМ…\nАЙРИЛИҚ, ХИЁНАТ ВА МУКОФОТЛАР – (“Детектив қироличаси”нинг ҳаёти)\nҲалима Аҳмад: Бир бор сочларимни силамоқ учун…\nШоира Нуржаҳон Авазова ёруғ оламни тарк этди. Ундан яхши шеърлар қолди…\nАЁЛЛАРНИ АРДОҚЛАГАН ЮРТ (Шоир Муҳаммад Исмоил билан суҳбат)


ИЧКИ ТУРИЗМ – Фарғона ҳақиқати\nBy ferpravda.uz 06.07.2021\nШАРИФ ШАҲАР ЁҒДУЛАРИ\nЖорий йилнинг 1-4 июль кунлари Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси Фарғона вилояти бўлими раиси, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист Муҳаммаджон Обидов раҳбарлигида “Фарғона ҳақиқати” ва “Ферганская правда” газеталари таҳририяти ижодий ходимлари, шунингдек, бир неча уюшма аъзоларидан иборат гуруҳ Бухоро ва Самарқанд шаҳарларига саёҳат уюштирдилар. Сафар унутилмас таассуротларга бой бўлди.\nҲаво ўта иссиқ бўлишига қарамай, барчамиз бу кўҳна шаҳарни томоша қилишга, бағрига яширган сир-синоатлардан воқиф бўлишга ошиқардик. Йўлбошловчи Ферузбек бухороча шевада саломлашиб, очиқ юз ила қарши олди бизни…\nМилодий V асрга оид хитой манбаларида Бухоро шаҳри Нюми тарзида тилга олинган. Тан империясининг VII асрга оид солномаларида эса Ан (Анго), Анси, Бухо (Бухе, Фухо) шаклларида қайд этиб ўтилган. Қадимги араб манбаларида у Бумискат, Мадинат ус-суфрия (Мис шаҳар), Нумижкат (сўғд тилида нумиж ёки намич – машҳур дегани) тарзида келтирилган. Бухоро ёки Бухара топоними илк бор милодий IV-V асрларда шу ҳудудда зарб қилинган мис тангаларда тилга олинган. Археологик маълумотларга кўра, шаҳар ёши 2600 йиллик тарихга эга.\nДунёнинг етти шариф шаҳридан бири ҳисобланган Бухоро, айниқса, ислом динини тарғиб қилиш ва қарор топтириш йўлида муҳим роль ўйнаган. Зеро, бу маскандан ислом ва ҳадис илмининг йирик тарғиботчилари, намояндалари етишиб чиққан.\nҚадим Бухоро шаҳрига ташриф буюрганлар ушбу муқаддас заминда қўним топган етти буюк авлиё – пирлар қабрини зиёрат қилишни исташади. Бунинг учун Хожа Абдухолиқ Ғиждувоний, Хожа Ориф Рeвгарий, Хожа Маҳмуд Анжир Фағнавий, Хожа Али Роминатий, Хожа Муҳаммад Бобойи Самосий, Хожа Саййид Амир Кулол ва Хожа Баҳоуддин Нақшбандий қабрлари жойлашган масканлар кетма-кетликда зиёрат қилинади. Бу зиёратгоҳлар вилоятнинг Ғиждувон, Шофиркор, Вобкент, Ромитан, Когон туманларида жойлашган.\nХалқ орасида “Етти пир зиёрати” ҳақида “ярим ҳаж”, “ҳаж амалининг бошланиши” каби тушунчалар шаклланган. Бинобарин, илгари рўзадорлар саҳарликдан сўнг Хожа Абдулхолиқ Ғиждувонийдан то Баҳоуддин Нақшбандийгача еттита пир мақбараларини зиёрат қилишган ва охиргисида ифторлик қилишган экан. Кун давомида азиз-авлиёлар руҳидан мадад олишган, чин маънода покланиб, маънавий озуқа олишган.\nСоҳибқирон Амир Темур Хитой урушидан қайтаркан, Абдулхолиқ Ғиждувоний шарафига мадраса ва мақбара қуришни ният қилади, аммо бир қанча сабабларга кўра, ниятини амалга ошира олмайди. Кейинроқ бу эзгу ниятни унинг невараси Мирзо Улуғбек амалга оширади. 1433 йилда “Улуғбек” номли мадраса, кутубхона ва тошҳаммом қурдиради. Бухоро амири Абдуллахон даврида эса масжид, минора ва ҳовуз барпо этилади.\nАммо 1957 йилда бу ердаги ҳовуз кўмиб ташланади, масжид ва мадраса омборхонага, етти пирнинг энг улуғи, хожагон тариқати асосчиси Ҳазрат Абдулхолиқ Ғиждувоний қабрининг тевараги эса бозорга айлантирилади.\nҒиждувон тумани марказидаги Абдулхолиқ Ғиждувоний жомеъ масжиди ва зиёратгоҳи мустақилликдан сўнг қайта тик-ланди. Айниқса, 2003 йили Хожа Абдулхолиқ Ғиждувоний таваллудининг 900 йиллиги олдидан зиёратгоҳда катта ишлар амалга оширилди. Мақбара ёнида янги жоме масжид ҳам қуриб битказилди. Кўмиб ташланган ҳовуз ва қудуқ қайта очилди, 4 гектарлик кўркам хиёбон барпо қилинди.\nАлишер Навоий “Насойим ул-муҳаббат”да авлиё-ю салафлар қаторида буюк сўфийни шундай таърифлайди: “Аларнинг равиши тариқатда ҳужжатдур… Ҳар вақт намозда Каъбага борар эрдилар”. Шундай улуғликка эриша олган алломани дунё мусулмонлари Хожаи Жаҳон деб аташлари бежиз эмас.\nБаҳоуддин Нақшбандий зиёратгоҳи\nБаҳоуддин Нақшбандий зиёратгоҳи Когон туманидаги “Қасри Орифон” мажмуасида жойлашган. Йўлбошловчининг айтишича, буюк сўфий вафотидан олдин “мени зиёрат қилишга келганлар дастлаб волидамнинг қабрига борсинлар” дея васият қилган экан. Хокисорлик ва онага беқиёс ҳурмат туйғусидан таъсирланганча, Биби Орифа мақбараси томон йўл олдик. Нақшбандийнинг онаси исмини Алишер Навоий “Насойимул-муҳаббат” асарида тилга олиб ўтган. Туркий, араб ва форс тилларини, тиб илмини мукаммал билган бу аёл фарзандининг буюк аллома бўлиб вояга етишида муҳим ўрин тутган.\nБаҳоуддин Нақшбанднинг қабри азалдан зиёратгоҳ ҳисобланади. Илгари амиру шоҳлар тахтга ўтиришдан олдин, сафарга чиқаётганда ва қайтаётганда албатта Баҳоуддин Нақшбанд даҳмасини зиёрат қилишган. Дастлаб Амир Темур ободонлаштирган мақбара кейинчалик кўплаб ҳукмдорлар саъй-ҳаракати билан муҳташам зиёратгоҳга айланган. Юртимиз мустақилликка эришгач, ҳукуматимиз томонидан ҳам бир неча бор реставрация ва қурилиш ишлари олиб борилган. Айни пайтда бу ерда бир неча масжид ва ҳонақолар, замонавий меҳмонхона ва туристик объектлар қад ростлаб турибди.\nАлломанинг деярли бутун умри Бухоро ва унинг атрофидаги қишлоқларда сўфийлик билан ўтган. Нақшбанд халқ орасида “Балогардон” (бало-қазони даф қилувчи) унвони билан ҳам машҳур. Таълимотининг асосида “Дилинг Аллоҳда, қўлинг меҳнатда бўлсин” деган шиор ётади.\nЗиёратгоҳ бир неча гектар майдонни эгаллаган, интенсив боғлар ташкил этилган. Йўлаклар четида ўрнатилган китоб шаклидаги лавҳаларда эса Нақшбандий йўл-йўриқлари ва қоидалари кишиларни эзгуликка чорлаб туради, бу муваққат умр мазмуни ва якуни ҳақида ўйлашга ундайди: “Вақтни ғанимат бил, умрингнинг қанчаси яхшилик билан, яна қанчаси гуноҳлар билан ўтганини сарҳисоб қилиб бор”, “Халқнинг юкини енгиллаштиринг, халққа юк бўлманг”, “Ҳеч бир инсон нафсини жиловлай олмагунча комил мўмин бўла олмайди”…\nАрк – тарих кўзгуси\nҚадим Бухоронинг ҳар бир кўча-ю хиёбони, гўшасида олис ўтмишнинг акс-садоси жаранглаб туради гўё. Осмонўпар миноралар инсон ақл-заковатини намойиш қилади. Шарқу Ғарбда “очиқ осмон остидаги музей”, “тарихнинг жилвакор кўзгуси” деган ном олган Бухоро ҳақида сўз бораркан, Арк ҳақида гапирмасдан илож йўқ.\nАрк кейинги замонларда Бухоро амирларининг қароргоҳи бўлиб келган. Тарихий манбаларда келтирилишича, Арк бир неча марта вайрон бўлиб, яна қайтадан тикланган. У ҳақдаги илк маълумотлар Абу Бакр Наршахийнинг “Бухоро тарихи” асарида учрайди. Арк қачон қурилгани ҳалигача номаълум. Аммо ушбу маҳобатли меъморий обида ҳукмдорлар учун қароргоҳ вазифасини ўтаганлиги рост.\nАрк – Бухоро тарихининг жонли гувоҳи, у неча-неча қонли жанглар, шафқатсиз босқинларни кўрган. Жумладан, XIII аср бошларида мўғуллар бостириб келганида, шаҳар аҳолиси Арк ичига яшириниб жон сақлаган. Шунингдек, бу манзилда буюк олимлар, шоиру файласуфлар яшаб ижод қилишган, келгуси авлодларга бебаҳо мерос қолдиришган. Ўрта асрларда Аркда Рудакий, Фирдавсий, Абу Али ибн Сино, Форобий, Умар Хайём каби буюк зотлар истиқомат қилишган.\nБуни қарангки, биз жойлашган “Asia Bukhara” меҳмонхонаси шундоққина “Лаби ҳовуз” мажмуаси рўпарасида экан. Деразадан боқсангиз, қадимий ҳовуз, асрларга тенгдош дарахтлар, кўҳна обидалар, одамлар билан қайноқ ҳаёт – барчаси намоён бўлади. Бухоронинг марказий майдонларидан бири ҳисобланган, Кўкалдош ва Нодир девонбеги мадрасалари ҳамда Девонбеги хонақоҳи биноларидан ташкил топган мазкур меъморий ансамбль XVI-XVII асрларда яратилган. Ҳовуз атрофи махсус тошлар билан терилган зиналардан иборат бўлиб, қадимда сув ташувчи мешкоблар ана шу зиналар орқали ҳовуздан сув олишган.\nҲовуз ҳақида ривоят ҳам бор. Унда айтилишича, Нодир девонбеги фарзандсизликдан қийналар, умри поёнига етгач, уни одамлар эсламай қўйишларидан азоб чекарди. Ниҳоят, энг номдор уста-меъморларни ёллаб, Кўкалдош мадрасаси олдида ҳовуз, хонақоҳ ва мадраса барпо этишни буюради. Кейинчалик Самарқандда ҳам муҳташам иншоотлар барпо этган девонбеги рафиқасини сокин Лаби ҳовуз бўйига чорлаб, “Биздан келажакка мана шу гўзал мажмуа қолади” деган экан…\n“Ситораи Моҳи Хосса” саройи\nБу сарой ҳар қандай ташриф буюрувчини ҳайратда қолдириши табиий. Бухорода ҳукмронлик қилган манғитлар сулоласининг уч авлодига мансуб хушманзара боғ ва икки қисмдан иборат саройда охирги марта XX аср бошларида амир Олимхон даврида қурилиш ишлари олиб борилган. Сарой амир учун ўзига хос дам олиш маскани ва қабулхона вазифасини ўтаган.\nБинолар қурилишида турли услублар қўлланган. Хусусан, ташқи томондан рус-европа услуби, ички қисми эса шарқона ва ислимий нақшлар билан безатилган қабулхона эътиборни тортади. XIX аср охирларида чор Россияси вассалига айланган амирлик сиёсатининг “ташқаридан қараганда вассал бўлсак-да, мазмунан мустақилмиз” деган шиорини уқиш мумкин. Таниқли меъмор уста Ширин Муродов ва рус муҳандислари раҳбарлигида қурилган қабулхона ва саройда ўз даври учун мўъжиза саналган электр чироқли қандил ва совутгич, Япония, Хитой, Россия, Италия, Ҳиндистон каби мамлакатлардан келтирилган кўзгулар, чинни ва сопол идишлар, шунингдек, бошқа кўплаб қизиқарли экспонатлар жой олган.\nАмир Олимхоннинг маърифатпарвар момокалони Ойпошша биби (Ситораи Моҳи) номи билан аталган сарой ҳовлисида бемалол сайр қилиб юрган товуслар дилларга ором ва осойишталик бағишлайди.\n… Бухороча палов ва ғиждувонча кабоб тановул қилиш асносида аскиябозлик, кулгу ҳамроҳлик қилди. Хуш кайфият ила кейинги манзилга йўл олдик.


Жоржиньо «Челси»даги ҳолатидан норози\nПайшанба, 09 Июль\n«Челси» яримҳимоячиси Жоржиньо мавсум якунида Лондон клубини тарк этиши мумкин.\nGoal’нинг ёзишича, футболчи Фрэнк Лэмпарднинг унга кам имконият бераётганидан норози бўлмоқда. Жоржиньо карантиндан кейин ўтган 5 ўйиндан 4тасида захирада қолди. Сўнгги тур доирасидаги «Кристал Палас»га (3:2) қарши баҳсда эса италиялик футболчи охирги 10 дақиқада захирадан майдонга тушган.\nМанбанинг ёзишича, «Ювентус» бош мураббийи Маурицио Сарри ўзининг собиқ шогирдини Туринга таклиф этмоқчи. Жоржиньо Сарри қўл остида «Наполи» ва «Челси»да ҳам тўп сурганди. Клуб ушбу футболчи борасида мавсум якунида таклиф тайёрламоқчи.\nАввалроқ, Лондон клуби ёзги трансфер ойнасида Жоржиньони 57 миллион эвазига қўйиб юбориши мумкинлиги ҳақида хабар берилганди. «Аристократлар» икки мавсум олдин уни шу нархда Неаполь клубидан сотиб олганди.\n«МЮ» Роналдуга уни қўйиб юбормаслигини маълум қилди


16:05 / 02.12.2019 554 pdf Ўқиш режими + -\nМисрда жойлашган дунёдаги энг кўҳна ва салоҳиятли Ислом дорилфунуни, жомеъ масжиди ва мадрасалардан иборат мажмуа Азҳар номи билан аталади. У фотимийлар саркардаси Жавҳар Сақалий томонидан ҳижрий 358 йили Қоҳира билан бир вақтда қурила бошлаган. Дунёга машҳур Азҳар масжиди 970–972 йиллари қурилган. Масжиднинг шундоққина ёнидаги тор кўчада талабалар ўртасида ниҳоятда машҳур китоб расталари жойлашган. Бу ердаги хилма-хил китобнинг кўплигини кўриб ҳар қандай одамнинг ҳуши бошдан учади. Биз ҳам ярим соатча китоб расталарини айландик, турли ҳажмдаги бир неча мусҳаф харид қилдик.\nСўнгра масжид ичига кирдик. Бу ерда таъмирлаш ишлари кетаётган бўлса-да, юз ва эллик кишилик дарсхоналарда машғулотлар тўхтамай давом этар, қурувчилар эса ишни бемалол давом эттиришар эди. Рўпарамиздаги дарс ҳалқасида анъанага мувофиқ мударрислар кийимини кийган, анча кексайиб қолган шайх Индонезия ва Малайзия талабаларига дарс ўтаётган экан. Машғулотлар жуда эркин борар, ерга тўшалган гилам устига чўккалаб олган йигит-қизлар устозлари билан бемалол савол-жавоб қилишар, шайх ҳам уларнинг саволларига эринмай жавоб қайтарар эди. Талабаларнинг билимга ташналигини шу воқеадан ҳам билиб олса бўлади: бир ҳалқада дарс ўтаётган шайх ё чарчади, ё машғулотга ажратган вақти тугади, ўрнидан туриб, масжид дарвозасига қараб юрди. Шунда ҳам талабалар уни ҳоли-жонига қўймай йўл-йўлакай савол беришар, устоз ҳам уларга жавоб беришдан зерикмасди.\nШаҳар қурилган пайтда фотимий ҳукмдорлар ўзлари учун муҳташам сарой қуриш билан бир пайтда Азҳар масжидига ҳам асос солишган ва Пайғамбар алайҳиссаломнинг қизлари Фотимаи Заҳронинг сифатига хослаб «Азҳар» (порлаб турувчи) деб номлашган эди. Энг қизиғи, масжид билан бир пайтда қурилган фотимийлар саройидан ном-нишон қолмади, аммо масжид ҳамон миллионлаб кишилар талпинадиган илм-маърифат маркази сифатида яшаб келяпти. Минг йиллар мобайнида масжид бир неча марта қайта таъмирланди, Мисрнинг барча мусулмон амирлари ўз дидига мослаб унга ўзгартиришлар киритишди. Масжидда аҳли суннага кирувчи тўрт мазҳаб бўйича дарс ўтиладиган мактаб-мадраса ва дарс халқалари ҳамон ишлаб келяпти.\n«Азҳар»нинг барча шоҳобчаларида таълим олаётганлар сони ҳозир бир миллион кишига етади. Уларга олти мингдан зиёд уламо ва мударрис сабоқ беради. Биргина 2001 йилда унда қирқ минг хорижлик талаба ўқиган, умуман саксон беш минг киши олий маълумот (бакалавр) дипломини олган. «Ал-Азҳар»дан Муҳаммад Ғаззолий, Имом Жодул Ҳақ, Юсуф Қарзовий, Мутавалли Шаъроний каби дунёга машҳур олимлар етишиб чиққан.\nАзҳар масжиди бутун тарихи давомида турли ҳукмдорлар томонидан бир неча марта таъмирланди ва қайта қурилди. Лекин шунга қарамай масжиднинг асл қиёфаси деярли ўзгармай келяпти. Ҳозирда масжиднинг умумий майдони энига 120, бўйига эса 130 метрни ташкил этади. Унинг ички ҳовлисини 380 та тош устун кўтариб турган катта айвонлар ўраб олган.\nТошкент Ислом маъҳади мударриси Валихон Азимбоев\n11:05 / 02.12.2019 1192\n20:05 / 02.12.2019 2067\n1511 11:03 / 28.10.2018\n1158 09:10 / 11.06.2019\n3002 08:40 / 03.07.2019\n2406 06:41 / 07.08.2018


Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Тожикистонга давлат ташрифи - «ХАЛҚ ОВОЗИ» - Тожикистон Республикаси Ҳукуматининг ӯзбек тилидаги расмий нашрияси\nЧоп этилган 16 Март 2018\tКӯришлар: 865\nАэропорт майдони дўст ва қўшни мамлакат раҳбари ташрифи муносабати билан икки давлатнинг давлат байроқлари ва Тожикистон ҳамда Ўзбекистон халқлари дўстлигини тараннум этувчи шиорлар билан безатилган эди.\nДавлат бошлиғи муҳтарам Эмомали Раҳмон томонидан Ўзбекистон Республикаси Президентини кутиб олиш аждодларимизнинг яхши анъаналаридан бўлган меҳмонга эҳтиром кўрсатиш, тожик халқининг икки дўст ва қардош халқлар муносабатига кўрсатилган самимият, томонлар учун фойдали бўлган алоқаларни ривожлантиришу кенгайтиришга бўлган эътибор нишонасидир.\nТожикистон Республикаси ва Ўзбекистон Республикаси ўртасидаги дипломатик алоқалар 1992 йилнинг 22 октябрида ўрнатилган бўлса-да, халқларимиз дўстлиги қадим тарихга бориб тақалади.\nТожикистон ва Ўзбекистон маданий-гуманитар, умумий чегара ва ривожланган муносабатларнинг улкан муҳитига эгадир. Бу эса, аҳолининг эркин борди-келдиси, хизмат кўрсатишу маҳсулотлар обороти, икки давлат иқтисодиётининг турли соҳаларига таъсир кўрсатиши ва томонларнинг бошқа бозорларга чиқиши учун транзит иқтидорини мустаҳкамлашда фойдаланиши мумкин.\nТаъкидлаш жоизки, охирги кунларда давлатлар бошлиқларининг ташаббуслари ўлароқ давлат чегарасидаги ўнга яқин назорат-ўтказиш нуқталари очилиб, бир-бирини соғинган халқ дўст ва қариндош-уруғ дийдорига етди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг Тожикистонга давлат ташрифи ва Тожикистон Республикаси Президенти билан бўладиган олий даражадаги мулоқоту музокаралар давомида имзоланадиган муносабатларни тартибга солувчи янги меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар икки дўст мамлакат муносабатларининг ривожланишида муносиб пойдевор яратади.\nТантанали кутиб олиш маросимидан сўнг, давлатлар бошлиқлари муҳтарам Эмомали Раҳмон ва Шавкат Мирзиёев Душанбе халқаро аэропортидаги олиймақом меҳмонларни кутиб олиш залида қисқа ва самимий суҳбат ўтказишди.\nДавлатлар бошлиқлари дўст ва яқин қўшни мамлакатлар муносабатларининг ривожланишида янги босқични бошлаб берувчи ушбу дийдор ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг Тожикистон Республикасига давлат ташрифидан қаноатманд эканликларини изҳор этишди.\nБугун эрта тонгдан дўст ва яқин қўшни ўзбек халқи ҳамда Ўзбекистон давлат бошлиғига бўлган эҳтиром нишонаси ўлароқ, олиймақом меҳмонни 15 мингдан иборат мамлакат аҳолиси, пойтахтликлар ва ёшлару ўсмирлар кутиб олишди.\nКутиб олиш жараёни ва Душанбе шаҳри марказий йўлининг икки томонидан дўстлигу биродарликни тараннум этувчи шиорлар ҳамда карнай-сурнай садолари эшитилиб турди.\nРасмий кутиб олиш маросими олиймақом меҳмон ташрифи шарафига икки мамлакат давлат байроқлари билан безатилган Миллат қасрида бўлиб ўтди.\nТинчлик ва миллий бирлик асосчиси - Миллат пешвоси, Тожикистон Республикаси Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон Ўзбекистон Республикаси Президенти муҳтарам Шавкат Мирзиёевни илиқ ва самимий кутиб олиб, фахрий минбарга таклиф қилди.\nРасмий кутиб олиш маросими Фахрий қоровул командири рапорти, икки мамлакат миллий мадҳиялари янграши, давлат бошлиқларининг аскарлар ёнидан ўтиши, олиймақом меҳмоннинг Тожикистон давлат байроғига эҳтиром кўрсатиши, икки томон расмий делегациялари билан танишиш орқали давом этиб, Фахрий қоровул қисмларининг икки давлат бошлиқлари олдидан саф тортиб ўтиши билан ниҳоясига етди.\nШунингдек, давлат сафарларини расмий кутиб олиш маросими талабларига кўра, Ўзбекистон Республикаси Президенти ташрифи муносабати билан замбараклардан 21 марта ўқ узилди.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг Тожикистон Республикасига давлат ташрифи жараёнида, Тожикистон-Ўзбекистон олий даражадаги музокаралари бўлиб ўтди.\nИкки мамлакат давлатлараро янги алоқаларига хос бўлган мамлакатлар давлат бошлиқларининг дўстлик ва ўзаро тушуниш муҳитида ўтган музокаралари жараёнида томонлар манфаатлари асосидаги икки томонлама ҳамкорликларни ривожлантириш ва такомиллаштиришдаги муҳим масалалар кўриб чиқилди.\nТожикистон Республикаси Президенти, Миллат пешвоси муҳтарам Эмомали Раҳмон Ўзбекистон Республикаси Президенти муҳтарам Шавкат Мирзиёевни самимий қутлаб, унинг Давлат бошлиғи сифатида Тожикистонга илк ташрифи икки мамлакат ҳамкорликларидаги барча соҳаларнинг ривожланишига жиддий туртки бўлишига умид билдирди.\n- Халқларимизни узоқ асрлик дўстлик, яхши қўшничилик ва томонларни ҳурмат қилиш каби азалий анъаналаримиз бирлаштиради. Ўзбекистон Республикаси билан ҳамкорлик Тожикистон Республикаси ташқи сиёсатининг устувор йўналишларидан ҳисобланади. Бугунги музокараларимиз жараёнида эришиладиган келишувлар кўп жиҳатдан ҳақиқий тарихий хусусиятга эгадир. Улар Тожикистон ва Ўзбекистон муносабатларини босқичма-босқич, сифатан янги даражага кўтариш учун ишончли асос яратади, - дея таъкидлади Тожикистон Республикаси Президенти, Миллат пешвоси муҳтарам Эмомали Раҳмон.\nДавлатлар бошлиқлари икки томонлама ҳамкорликларнинг савдо-иқтисодий, маданий-гуманитар, транспорт-коммуникация, энергетика ва сув захираларидан фойдаланиш, хавфсизлигу мудофаа, шунингдек, икки мамлакат минтақалари ўртасидаги алоқаларни кенгайтириш каби масалалар юзасидан атрофлича фикр алмашишди.\nДавлат бошлиқлари мулоқот жараёнида минтақа ва халқаро миқёсдаги кенг кўламли масалаларга ҳам диққат қаратиб, Марказий Осиё минтақасидаги долзарб муаммоларни ҳал қилиш юзасидан ўз қарашларини баён этишди.\nШу асосда, Тожикистон Республикаси Президенти, Миллат пешвоси муҳтарам Эмомали Раҳмон Ўзбекистон Республикаси Президентининг Марказий Осиёда давлатлараро ҳамкорликларнинг янги ва бунёдкорлик муҳитини яратиш борасидаги ташаббусини тўлиқ қўллаб-қувватлашини билдирди.\n- Биз Сизнинг муштаракликдаги дўстлик ва самарали муҳитни яратиш борасидаги ташаббусингизни самимий қабул қилдик. Зеро, улар бизнинг мақсадларимизга тўлиқ мувофиқдир, - дея таъкидлади муҳтарам Эмомали Раҳмон Шавкат Мирзиёевга қарата.\nЯккама-якка мулоқотдан сўнг, икки томон делегациялари иштирокида Тожикистон-Ўзбекистон олий даражадаги музокаралари давом этди.\nТожикистон Республикаси Президенти, Миллат пешвоси муҳтарам Эмомали Раҳмон икки томон музокараларини мамлакатларимиз муносабатларидаги янги босқич сифатида баҳолаб, бу муносабатларнинг бунёдкор тараққиёт ўзанидан боришида Ўзбекистон Республикаси Президентининг муҳим ролини алоҳида таъкидлади.\nШу асосда, Эмомали Раҳмон Тожикистон Ҳукумати ва халқи номидан Шавкат Мирзиёевга бунёдкорлик йўлидаги интилишлари учун самимий миннатдорчилик билдирди.\nЎзбекистон Республикаси Президенти, ўз навбатида, у ва расмий делегация аъзоларини биродарлик ва илиқ меҳмондорчилик билан кутиб олганликлари учун Тожикистон Президенти ва халқига самимий миннатдорчилик билдириб, музокаралар натижасидан қониқиш изҳор этди.\nШавкат Мирзиёев кейинги пайтда икки мамлакат муносабатларидаги ижобий силжишлар, жумладан, маҳсулотлар обороти ҳажмининг ортганлиги ҳамда томонларнинг дўстлик ва яхши қўшничилик каби маънавий қадриятларига таянадиган маданий алоқаларнинг фаоллашганига юксак баҳо берди.\nМинтақавий ҳамкорликларнинг долзарб масалаларига тўхталган Ўзбекистон Республикаси Президенти Ўзбекистон томонининг Тожикистон Республикаси гидроэнергетик иншоотлари, жумладан, Роғун ГЭСи қурилишида ҳар томонлама иштирок этиш ниятини кўриб чиқиш лозимлигини айтиб ўтди.\nШунингдек, Тожикистоннинг сув соҳасидаги глобал ташаббуслари, жумладан, 2018-2028 йиллар - "Сув устувор тараққиёт учун" халқаро амалиёт ўн йиллигининг эълон қилиниши ва Тожикистон Республикаси Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмоннинг минтақавий хавфсизликни такомиллаштириш борасидаги ташаббуслари Ўзбекистон томонидан қўллаб-қувватланган.\nМузокаралар давомида эришилган келишувлар охирги икки ўн йилликда давлатлар муносабатларининг табиий ривожланишига тўсиқ бўлган, ўз ечимини излаётган бир қатор муаммоларнинг ҳал этилишида ишончли негиз яратади.\nБугун чегарага доир баҳсли масалаларнинг барчаси ўз ечимини топди ҳамда бу воқелик томонларга тегишли шартномани имзолашларига имкон яратди.\nТожикистон-Ўзбекистон олий даражадаги музокаралари жараёнида эришилган яна бир муҳим натижалардан бири бу, томонлар фуқароларининг 30 кунгача муддатда визасиз борди-келдисини жорий қилишга оид қарор бўлди.\nШу асосда, томонлар Тожикистон ва Ўзбекистон чегарасидаги барча назорат-ўтказиш нуқталари фаолиятини босқичма-босқич қайта тиклаш тўғрисидаги қарорнинг қабул қилинишига ҳам эришдилар.\n"Ғалаба-Амузанг" темир йўл участкасидаги ҳаракатнинг қайта тикланиши аҳамияти алоҳида таъкидланди. Бу ташаббус, нафақат, улкан иқтисодий таъсирга эга, балки уч ярим миллиондан ортиқ аҳоли яшайдиган Тожикистон жанубий минтақасининг ижтимоий-иқтисодий ҳолати яхшиланиши омили эканлиги ҳам айтиб ўтилди.\nМузокаралар давомида эришилган келишувлар, шунингдек, айни пайтда, икки мамлакат пойтахтлари ўртасидаги авиақатновлардан ташқари, бошқа шаҳарлар орасида автомобил ва ҳаво қатновларини яқин фурсатларда қайта тиклаш учун зурур замина яратди.\nУшбу натижалар асосида икки мамлакат фуқароларининг борди-келдиси соддалашиб, шунингдек, бундан кейин икки биродар халқнинг янада яқинлашуви, савдо-иқтисодий ҳамкорлик даражасини ошириш, маданий-гуманитар ва томонларнинг бошқа алоқалари ривожланишига ёрдам беради.\nМузокаралар жараёнида давлатлараро муносабатлар, савдо-иқтисодий алоқаларнинг фаоллашувига ёрдам берувчи икки мамлакат минтақалари ўртасидаги алоқаларни ривожлантириш алоҳида таъкидланди.\nТомонлар охирги пайтларда савдо оборотининг олти бараварга ошганлигидан қониқиш изҳор этиб, яқин келажакда унинг ҳажмини ярим миллиард долларга етказиш ниятида эканликларини қайд қилишди.\nТомонлар келажакда маданий-гуманитар соҳадаги ҳамкорликларни жонлантириш зарурлигини таъкидлашди. Шу асосда, классик ва замонавий адиблар асарларини икки мамлакат давлат тилларига таржима қилиш, тожик ва ўзбек тилларини ўрганиш ва таълимини Ўзбекистон ва Тожикистон умумтаълим муассасаларида юксалтириш борасида сўз юритилди.\nИкки мамлакат бошлиқлари томонлар ўртасидаги юқори сиёсий ишонч ва ҳамкорликларни янада кенгайтириш борасидаги интилишларни инобатга олган ҳолда, Тожикистон-Ўзбекистон муносабатларини ҳуқуқий жиҳатдан давлатлараро стратегик шерикчилик даражасига чиқариш ниятида эканликларини баён этишди.\nШунга боғлиқ ҳолда, томонлар, нафақат, муштарак ишлар натижасини қонуний муносабатлар доирасида такомиллаштиради, балки уларни ривожлантиришнинг асосий йўналишларини узоқ муддатли, жумладан, хавфсизликни таъминлаш ва бугунги кун таҳдидларига қарши курашиш соҳаларида белгилайди.\nТожикистон ва Ўзбекистон Президентлари бугунги ташриф икки томон муносабатларида янги саҳифа очиб, икки мамлакат халқларининг асл манфаатларини янада ривожлантириш учун замина яратишини айтиб ўтишди.\nУчрашув сўнгида, Ўзбекистон Республикаси Президенти муҳтарам Шавкат Мирзиёев Тожикистон Республикаси Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмонни ушбу мамлакатга давлат ташрифи билан келишга таклиф этди. Таклиф мамнуният билан қабул қилинди.\nМузокаралар охирида, Тожикистон ва Ўзбекистон ҳамкорликларининг асосий соҳаларини қамраб олувчи 27та шартномани имзолаш маросими бўлиб ўтди.\nТожикистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Азалий дўстлик ва яхши қўшничилик тўғрисидаги қўшма баёнот ҳамда Тожикистон ва Ўзбекистон давлат чегарасидаги алоҳида участкаларга оид давлатлараро шартномани имзолашди.\nДавлат бошлиқлари ҳузурида қуйидаги ҳукуматлараро ва давлатлараро ҳужжатлар имзоланди:\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида халқаро автомобил алоқалари тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида авиақатновлар тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида "Фарҳод" тўғони фаолиятини таъминлашдаги ҳамкорлик тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида фуқароларнинг ўзаро сафарларига оид келишув;\n- Тожикистон ва Ўзбекистон ташқи ишлар вазирликлари ўртасида ҳамкорлик дастури;\n- Давлат ҳокимияти Душанбе шаҳри ижроия органи ва Тошкент шаҳар ҳокимлиги ўртасида савдо-иқтисодий ва маданий-гуманитар соҳаларда ҳамкорликка оид келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида икки карра солиқ солиш ҳамда даромад ва сармоядан солиқ тўлашдан бўйин товлашдан чекланиш тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида молиявий ҳамкорликка оид келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида икки давлат ҳудуди орқали ҳарбий, махсус юклар ва ҳарбий контингент транзитига оид ҳамкорлик тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ва Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ўртасида ҳарбий ҳамкорлик тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида фуқаролар мудофааси, фавқулодда ҳолатларнинг олдини олиш ва оқибатларини бартараф этиш соҳасида ҳамкорликка оид келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида минтақалараро ҳамкорликка оид келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида инвестицияни рағбатлантириш ва ўзаро ҳимоя қилиш тўғисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси ва Ўзбекистон Республикаси ўртасида хавфсизлик ва жиноятчиликка қарши кураш соҳасида ҳамкорлик тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида олий таълим ва илм соҳасида ҳамкорлик тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ҳузуридаги Меъморчилик ва қурилиш комитети ва Ўзбекистон Республикаси Давлат меъморчилик ва қурилиш комитети ўртасида ҳамкорлик тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Соғлиқни сақлаш ва аҳолини ижтимоий ҳимоялаш вазирлиги ва Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ўртасида соғлиқни сақлаш ва аҳолини ижтимоий ҳимоялаш соҳасида ҳамкорлик тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида 1996 йилнинг 10 январида имзоланган эркин савдо тўғрисидаги келишувга маҳсулотларни эркин савдо тизимидан тўхтатишга оид протокол;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ҳузуридаги Божхона хизмати ва Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона хизмати ўртасида Тожикистон Республикаси ва Ўзбекистон Республикаси ўртасида маҳсулот ва автомобил воситаларини ўтказиш пайтида, божхона амалиётларини соддалаштириш тартибини ташкил этиш тўғрисида ҳамкорликка оид келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ҳузуридаги Божхона хизмати ва Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона хизмати ўртасида Тожикистон Республикаси ва Ўзбекистон Республикаси ўртасида ўзаро маълумот алмашиш, маҳсулотларни икки томонлама савдога чиқаришга оид протокол;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида сайёҳлик соҳасида ҳамкорликка оид келишув;\n- Тожикистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ўртасида қишлоқ хўжалиги соҳасида ҳамкорликка оид келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ҳукумати ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ўртасида чегара намояндаликлари фаолияти тўғрисидаги келишув;\n- Тожикистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ва Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ўртасида ҳамкорлик дастури;\n- Тожикистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик тадқиқотлар маркази ва Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик тадқиқотлар ва минтақалараро институти ўртасида меморандум.\nҲужжатларни имзолаш маросимидан кейин, давлатлар бошлиқлари муҳтарам Эмомали Раҳмон ва муҳтарам Шавкат Мирзиёев кенг журналистлар доирасида матбуот конференцияси ўтказишди.


Натижада иқтисодиётимизнинг муҳим таянчи ҳисобланган маҳаллий тадбиркор ва ишбилармонларимиз томонидан аҳолининг импорт ўрнини босувчи маҳсулотларга бўлган эҳтиёжи таъминланиши баробарида, жойларда янги-янги иш ўринлари яратилиб, юртдошларимиз реал даромадлари муттасил ошмоқда.\nБуни Хоразм вилоятида мазкур соҳада олиб борилаётган ислоҳотлар ва уларнинг яққол самараси мисолида ҳам кўриш мумкин. Хусусан, жорий йилнинг биринчи ярмида воҳадаги 10 мингдан зиёд тадбиркорлик субъектларининг ялпи ҳудудий маҳсулотдаги улуши 61,3 фоизни ташкил этди.\nАна шундай юқори ўсиш суръатларига эришишда Урганч шаҳридаги “Мини аккумулятор” масъулияти чекланган жамиятининг ҳам муносиб ҳиссаси бор. Айтиш жоизки, мазкур корхона дастлаб четдан келтирилган эҳтиёт қисмларни йиғиб, аккумуляторлар ишлаб чиқариш билан шуғулланарди. Кўп ўтмай, кичик бизнес субъектига илғор дастгоҳлар келтирилиши натижасида аккумуляторларни тўлиқ шу ерда тайёрлаш ўзлаштирилди. 2007 йилга келиб эса жамият томонидан Жиззах аккумулятор заводига моноблоклар етказиб бериш йўлга қўйилди. Бунда йилига 400 минг дона ана шундай маҳсулот тайёрлаш қувватига эга замонавий технологик линия келтириб ўрнатилгани муҳим омил бўлди. 2010 йилдан бошлаб эса корхона халқаро ISO 9001:2009 стандарти асосида самарали фаолият кўрсатиб келаётир.\nИзланиш ва интилиш — муваффақиятлар гарови. Буни ҳисобга олган “Мини аккумулятор” жамоаси 2013 йилда яна бир янгилликка қўл урди. Яъни корхона цехларига 4 та замонавий дастгоҳ келтириб ўрнатилди. Пировардида бу ерда янги русумдаги аккумулятор моноблоклари ишлаб чиқариш йўлга қўйилиб, мавжуд қувватлар икки баробар оширилди.\n— Корхонамиз истиқлол тенгдоши, — дейди жамият раҳбари Арслон Қаландаров. — Ўтган даврда маҳсулотларимиз тури кўпайди, ишчиларимиз сони 43 нафарга етди. Албатта, буларнинг барчаси мамлакатимизда ишбилармонлар учун яратилган беқиёс имкониятлар самарасидир. Ҳозир вилоятимиз иқтисодиётига янада кўпроқ ҳисса қўшиш учун интилаяпмиз. Шу мақсадда келгусида кўплаб истиқболли лойиҳаларни рўёбга чиқаришни режалаштирганмиз.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Биологик усул — ишончли ҳимоя\tПарваришдаги муҳим жараён »


Душанбеда олий даражадаги музокаралар бошланди - Андижоннома\nДушанбе шаҳридаги «Қасри Миллат» қароргоҳида Шавкат Мирзиёевни расмий кутиб олиш маросими бўлиб ўтди. Олий мартабали меҳмон шарафига фахрий қоровул саф тортди, давлат мадҳиялари янгради, деб хабар берди Президент матбуот хизмати.\nЎзбекистон Президенти таклиф ва самимий қабул учун миннатдорлик билдириб, икки мамлакат халқи ушбу учрашувни узоқ кутганини қайд этди.\nДавлат раҳбарларининг ўтган йили бўлиб ўтган учрашувлари сиёсий ишонч даражасини ошириб, Ўзбекистон—Тожикистон ҳамкорлигига янги суръат бағишлади.\n2017 йил якунларига кўра, ўзаро товар айирбошлаш ҳажми 240 миллион долларни ташкил этди. Бу охирги 20 йилдаги энг юқори кўрсаткичдир. Ўзаро товар етказиб бериш ҳажми, хизматларни ҳисобга олмаганда, кейинги икки йилда 10 маротабадан ортиқ кўпайди.\nЎтган йили Ўзбекистон—Тожикистон пойтахтлари ўртасидаги авиаташувлар, темир йўл қатнови қайта тикланди. Самарқанд—Панжикент оралиғида А-377 халқаро автомобиль йўли очилди. Ўзбекистон—Тожикистон давлат чегарасида ўтказиш пунктлари ўз ишини тиклади.


hidoyat.uz – “Мовароуннаҳр” нашриётининг сайти - Сарфлаган сайин кўпаядиган хазинани биласизми?\nСарфлаган сайин кўпаядиган хазинани биласизми?\nКитобхонлик – муваффақият ва саодат эшикларини очувчи калитдир. Илм излаш, китоб, газета ва журналларни мутолаа қилиб бориш кишининг дунёқарашини кенгайтиради, ўзига хос лаззат бағишлайди. Ўзгалар олдида соҳибининг илмий, маданий ва ахлоқий савиясини юқорига кўтариб қўяди. Зеро, кўп ўқиган, билимдон инсоннинг умуман ўқимаган ёки кам ўқийдиганлардан ҳар соҳада имконият доираси кенг бўлади. Мисол учун иккита тилни билган одам битта тилни билган одамдан икки баравар кўпроқ имкониятга эга. Учта тилни биладиган одамнинг эса иккита тилни билувчи одамдан имконият доираси каттароқ бўлади ва ҳоказо. Бундай инсон ўзга юртга борганда ҳам қийналмайди. Бу нарса илмга оид ҳамма соҳага тааллуқлидир. Бугунги ёки кечаги олимлар, ёзувчию шоирлар ва зиёли кишилар ўз вақтида кўп ва хўб китоб мутолааа қилгани туфайли шу даражага эришганлар.\nЎқимишли инсон агар тижорати ёки бошқа хусусий тирикчилиги тўхтаб қолган тақдирда ҳам осонлик билан ўзига бошқа ризқ эшигини оча олади. У қайсидир ишхонага ходим сифатида жойлашиши, ўқув муассасаларида ишлаши ёхуд ижодий ишлар билан шуғулланиб, китоб ёзиб ўз тирикчилигини юргизиб кетаверади. Демак, билимли инсон билан билимсиз инсоннинг имкониятлари орасида катта фарқ бор экан. Шу боис ҳам Аллоҳ таоло Ўз китобида\n“هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ”\n“Биладиганлар билан билмайдиганлар (ҳеч замонда) тенг бўлурми?!”, дея билим нақадар катта аҳамиятга эга эканига ишора қилади (Зумар сураси, 9-оят).\nИслом дини илк бошданоқ жаҳолатга қарши маърифат билан курашган диндир. Қуръони каримнинг илк ояти ҳам “Ўқи!” деган сўз билан жаранглади. Динимиз биринчи оятидаёқ ўқишга, ўрганишга чорлаган. “Қуръон” сўзининг бир маъноси ҳам “ўқиш” демакдир. Мана шунинг ўзидан муқаддас динимиз таълимотида ўқишга бўлган эътибор нақадар буюк эканини билиш мумкин. Шу боис динимизни тўғри тушунган, унинг таълимотини қалбига сингдирган бобокалонларимиз ёшлигиданоқ ўқиш-ёзишга, диний ва дунёвий билимларни эгаллашга ҳарис бўлганлар ва оқибатда жаҳон тамаддунига, илм-маърифат ривожига салмоқли ҳисса қўшиб, бебаҳо илмий асарлар яратган. Ўзларидан кейин то қиёматга қадар ўчмайдиган мангу из қолдиришган.\n... يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آَمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ\nяъни: “... Аллоҳ сизлардан имон келтирган ва илм ато этилган зотларни (баланд) даража (мартаба)ларга кўтарур. (Мужодала, 11).\nПайғамбар алайҳиссаломдан ривоят қилинган кўплаб ҳадислар ҳам илмга даъват қилади. Илм биринчи ўринда ўқиш орқали ҳосил бўлиши ҳаммамизга маълум. Жумладан, у зот:\nяъни: “Илм ўрганиш ҳар бир мусулмон зиммасида фарздир!”, дея марҳамат қилганлар (Ибн Можа ривояти).\nҲазрат Али каррамаллоҳу важҳаҳ айтадилар: “Илм мол-дунёдан кўра яхшироқдир. Чунки илминг сени асрайди, мол-дунёни эса сен асрашинг керак бўлади. Мол-дунё сарф қилинса камаяди, илм эса ўзгаларга ўргатиш билан яна зиёда бўлаверади”.\nЗеро, илм талаб қилиш ва унинг йўлида чекилган заҳмат туфайли жузъий саҳв ва хатоларнинг кечирилиши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: “Ҳамма нарсалар, ҳатто дарёдаги балиқлар ҳам толиби илмнинг гуноҳлари мағфират қилинишини сўрайдилар”, деган ҳадисларида ўз ифодасини топгандир.\nДарҳақиқат, илмнинг мақому мартабаси юксакдир. Ахир илм аҳли пайғамбарларнинг меросхўрларидир.\nБарча динлар ичида илк бор илмнинг ўрнига аҳамият берган ва илмга кенг йўл очган дин – Ислом динидир.\nКитоб ўқишнинг фойдаси мўл, баракаси беҳисоб. Аввало мутолаа турли-туман маданиятлар ва билимларни ўрганиш учун асосий кўприк бўлиб хизмат қилади. Ўқиш оғзаки нутқни ривожлантириб, сўз бойлигини орттириш учун асосий манбадир. Киши канчалик кўп мутолаа қилса, шунчалик равон ва бехато сўзлайдиган бўлади. Дунёқараши, маданий савияси юксалади.\nКитоб, газета ва журналлар мутолаа қилишга одатланиш кишига таъбир жоиз бўлса “мустақил таълим олиш” маҳоратига эга бўлишга ёрдамлашади. Ҳозирги кунда “ўзига ўзи таълим бериш” услуби ҳаёт заруратларидан бирига айланиб улгурдики, усиз киши тараққиёт карвонидан ортда қолиб кетиши ҳеч гап эмас. Масалан, телевизорми, телефонми, кир ювиш машинасими ёхуд ҳар қандай техника воситаларидан фойдаланиш учун ҳам ўқиш, муайян атамаларни билиш талаб этилади. Ахир ўша нарсаларнинг ҳар бирининг ўз таништирувчи китоби бор. Усиз иложи йўқ. Шундай экан, ўқиш бугунги куннинг энг долзарб заруратларидан бири десак, сира муболаға қилмаган бўламиз.\nЗотан, киши кўп ўқиган сари билими ошиб бораверади, ҳамма соҳадан хабари бўлади. Натижада атрофидагилар учун ҳам қизиқарли суҳбатдош, тўғри маслаҳатгўй ва ёрдамчига айланади.\nЎқишнинг тарбиявий аҳамиятлари ҳам бисёр. Болаларни ёшлик чоғларидан китобга муҳаббатли қилиб ўстириш ўта фойдалидир. Зеро, китоб эзгуликдан, олийжанобликдан, мардликдан ҳикоя қилади. Маънавиятни оширади. Тубанлик, номардлик, разолат ва хиёнатнинг қабиҳ юзини очиб беради, бундай ёмон хулқларга қарши қалбда нафрат уйғотади. Шу боис ёшларимизни китобга меҳрли қилиб ўстириш маънавий ва тарбиявий жиҳатдан ҳам муҳим аҳамиятга моликдир.\nШундай экан ҳар биримиз китоб ўқишга, илм олишга ўта чанқоқ бўлишимиз, фарзандларимизни мана шундай руҳда тарбиялашимиз мақсадга мувофиқдир.\nЗеро, қайси жамиятда илмга ташналик сусайса, илм ўрганишга эътибор камайса, кишилар фикрлашдан тўхтаса ёки уларнинг фикри саёзлашса, ўша жамият тараққиётдан ортда қолади. Энг ёмони, у маънавий инқирозга ёки ҳалокатга юз тутиши мумкин. Бунга тарихда мисол кўп. Ҳар қандай жамиятнинг олимлари, зиёлилари миллатнинг маънавий дунёси қашшоқланмаслиги, ахлоқининг тубанлашмаслиги, сохта ва бузғунчи эътиқодлар ва маданиятлар таъсирига тушиб қолмаслигига масъулдирлар. Агар улар бу ишда лоқайдликка ва маҳдудликка йўл қўйишса, шунчаки томошабин бўлиб қолишса, ўша миллатнинг ҳолига вой бўлади.\nФахр ва ифтихор билан айтиш жоизки, Халқимиз азалдан илм-маърифатга интилган, китоб ўқишга қаттиқ муҳаббат қўйган.\nЮртимиздан донғи дунёни тутган улуғ олимлар ва мутафаккирларнинг кўплаб чиққани ҳам бежиз эмас. Илмли зиёлилар уёқда турсин, оддий ҳунарманд косиб ёки деҳқоннинг хонадонида узун қиш кечалари оилавий китобхонликлар бўлган, саводхон кишилар оила аъзоларига турли диний, илмий ва назмий китобларни ўқиб берган. Матбаачилик ривожланмагани, китобларни хаттотлар қўлда кўчирганига қарамай, ота-боболаримиз ҳамиша китобга интилган, китобни ардоқлаган, ўқиганларини бошқаларга ёйган.\nБиз шундай илм-фан ватанининг фарзандлари эканимиздан фахрланишга ҳақли ва ўтган аждодларимизга ҳурмат-эҳтиром кўрсатишга бурчлимиз. Бунга эса улар қолдирган бой меросни, инсонларга фойда келтирувчи илмларни пухта ўрганиш ва уни фарзандларимизга ҳам ўргатиш орқали эришилади.\nАллоҳ таоло барчамизни дунёга машҳур аждодларимиз изидан бориб, яна илм чўққиларини забт этувчи, илмга ташна бандаларидан айласин, илм ўрганадиган, илмга ҳомийлик қиладиган, ҳеч бўлмаганда олимларни севадиган саодатманд инсонлар сафидан ўрин берсин!\n238 марта ўқилган.


Мақолалар мазкур саъна бўйича сараланган: Понедельник, 25 Апрель 2016\nВторник, 26 Апрель 2016 00:00\nПрезидент Ислом Каримов Москвага келди\nМОСКВА, 25 апрель.\nҚонунчилик палатаси томонидан 2016 йил 30 мартда қабул қилинган\nИлғор ва замонавий технологиялар мамлакатимиз корхоналарида кенг миқёсда қўлланилмоқда\nБугунги кунда ҳеч бир мамлакат тараққиётини илғор технологияларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Чунки дунё илм-фанида кун сайин янги ишланмалар, кашфиётлар пайдо бўлаяптики, уларни амалиётга қўлламай туриб, бирор бир натижага эришиш қийин. Юртимизда ушбу омилларга алоҳида эътибор қаратилаётгани туфайли иқтисодиётимиз ҳар томонлама ривожланмоқда.\nФуқаролар йиғини сайлови ва юксак масъулият\nМамлакатимизда маҳалла институтининг нуфузи ва ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар жараёнидаги иштирокини янада кенгайтириш, жамият ҳаётида дўстона қўшничилик, ўзаро ҳурмат, меҳр-оқибат, ёрдамга муҳтож одамларга ғамхўрлик қилиш каби миллий ҳамда умуминсоний қадриятларни кенг қарор топтириш, ёшларни миллий истиқлол ғоялари ва Ватанга садоқат, жамият олдидаги ўз бурчи ҳамда масъулиятини теран англай биладиган руҳда тарбиялашга алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nОлимпиадачиларимиз сафи кенгаймоқда\nЖорий йилги Олимпиада ўйинларида юртимиз шарафини ҳимоя қиладиган спортчиларимиз сафи янада кенгайди.\nИстеъдодларни кашф этган ҳафталик\nМамлакатимиз мустақиллигининг йигирма беш йиллигига бағишлаб ташкил этилган Тасвирий ва амалий санъат фестивали якунланди.\nЮксак эҳтиромдан беҳад мамнунмиз\nҲаёт — азиз неъмат. Мана, бу йил тўқсон уч ёшга кирдим. Кексалик даврини давлатимиз эъзозида, яқинларим қуршовида бахтиёр ўтказаётганимдан ниҳоятда масрурман.\nFурур ва ифтихоримиз рамзи\nИстиқлол йилларида мамлакатимизнинг тарихий анъаналари, миллий қадриятлари, маданий-маънавий меросини ўзида ифодаловчи байроқ, мадҳия, герб каби муқаддас рамзларимиз қаторида олий унвон, орден ва медаллар ҳам таъсис қилинди. Эътиборлиси, бундай тимсоллар орасида миллатимиз фахру ифтихорига айланган улуғ зотлар сиймоси ҳам акс эттирилган. Ватанимизнинг ана шундай энг юксак орденларидан бири Амир Темур номи билан аталиши бежиз эмас.


20:36 24.09.2019 (Янгиланган 11:55 25.09.2019) Ҳавола олиш\nҚурилиш ишлари режа асосида бормоқда, ҳозирда мутахассислар темир йўл коммуникацияларини созлашмоқда.\nРИА Новости хабарига кўра, поездлар ишга туширилиши билан бир вақтнинг ўзида "Қрим кўприги" деб номланган оқ спиртсиз вино ишлаб чиқарилиши йўлга қўйилади. Вино Қрим ва Тамань винопазлари иштирокида яратилган бўлиб, ток новдалари бевосита Қрим кўприги яқинида етиштирилган.\nҚрим кўприги - Европадаги энг давомли кўприкдир. Узунлиги 19 километрни ташкил этади. Ўтган йилнинг май ойида кўприк автомобиллар учун очилган эди. Фаолиятининг биринчи йилида Керч бўғози бўйлаб кўприк устидан беш миллионта автомобиллар ҳаракатланган.


Ямандаги уруш сабабли 10 минг бола ҳалок бўлди ёки ногирон бўлиб қолди - | Hizb-Uzbekiston.info\nHome›МАТБУОТ БАЁНОТИ›Ямандаги уруш сабабли 10 минг бола ҳалок бўлди ёки ногирон бўлиб қолди\nЯмандаги уруш сабабли 10 минг бола ҳалок бўлди ёки ногирон бўлиб қолди\nЯман болалари қачонгача статистикалардаги шунчаки бир рақам бўлиб қолаверади!?\nЮНИСЕФ ўз ҳисоботида Яманда 2015 йил март ойида уруш эълон қилинганидан бери 10 минг нафар боланинг ўлдирилгани ёки мажруҳ қилинганини маълум қилди. Унинг қўшимча қилишича, қотиллик ва мажруҳ қилиш операциялари кўпинча қайд этилмаган. ЮНИСЕФ 11 миллиондан ортиқ бола гуманитар ёрдамга муҳтожлигини, 400 минг бола оғир тўйиб овқатланмаслигини, 2 миллиондан ортиқ бола таълимдан воз кечганини маълум қилди.\nЯман урушидаги ўлимлар сони ва статистик маълумотлар бу кетишда тугамайди. У ердаги уруш дунёнинг турли бурчакларида мусулмонлар бошдан кечираётган уруш ва фожиаларга ўхшайди. Инсоний фожиаларга тўла бундай статистик маълумотларга қарамай, бутун дунё бу гуманитар фалокатни тугатиш учун ҳеч нарса қилмаяпти. Олти йилдан бери давом этаётган ушбу урушнинг бадалини болалар тўламоқда. Ҳаво ҳужумлари, миналар, мактаб ва аҳоли пунктларининг нишонга олиниши туфайли юзлаб болалар абадий ногирон бўлиб қолди.\nЯманда инсоний фожиа ва фалокатлар олти йилдан бери давом этмоқда. Шу пайтга қадар, мусулмонлар ҳукмдорлари, уларнинг қўшинлари ёки бирор давлат ёки халқаро ташкилот Ямандаги бутун авлодга таҳдид солаётган бу урушни тугатиш учун ҳеч қандай сиёсий ирода кўрсатмади. Кўплаб мамлакат ва ташкилотлар бутунжаҳон болалар кунини нишонлашга, ўзларининг бу соҳадаги ютуқларини тақдим этишга ҳозирланаётган бир пайтда, Яманда болалар ҳақ-ҳуқуқи топталиб, уларга нисбатан халқаро, инсоний, ахлоқий меъёрларга ҳамда маҳаллий қонунларга ҳам зид бўлган энг даҳшатли жиноятлар содир этилмоқда. Бутун дунёнинг бундан ҳам ортиқ мунофиқлиги бўладими, бу ҳайъат ва ташкилотларнинг бундан ҳам ортиқ иккиюзламачилиги бўладими?!\nЯмандаги болаларнинг бахтсизлиги ва бутунжаҳон болалар куни ўртасидаги бундай парадокс бугунги давлат ва ташкилотларнинг нақадар хоинлиги, малайлиги, аҳмоқлиги, эътиборсизлиги ва бефарқлигини кўрсатмоқда. Аммо биз капиталистик тузум ўзининг бошчилари, ҳукуматлари ва ташкилотлари билан бу тўқнашувда асосий ўйинчи эканини яхши биламиз. Улар коалиция давлатлари, Эроннинг Ҳусий жангарилари, Абдуроббиҳ Мансур ҳукумати ва бадбахт ўтиш даври ҳукуматидан иборат ўзларининг қўғирчоқларини Яман болаларининг қонини тўкиш учун сафарбар қилишмоқда… Яман болаларининг бугунги аянчли қисмати халқаро тизим томонидан Яман халқига қилинган жирканч ваҳшийликнинг ёрқин намунасидир.\nШубҳасиз, Аллоҳнинг шариатини ер юзида ҳоким қилиб, У зотнинг изни ила яқинлашиб келаётган рошид Халифалик давлати соясида Ислом бошқаруви барпо этилмас экан, бундай қора кунларнинг қора саҳифалари ҳаргиз оқармайди. Бу капиталистик тузумнинг ваҳшийлигига фақат Исломнинг одил тузуми барҳам бера олади, Яман болалари бошдан кечираётган бу мусибатни фақат Исломий ҳаёт бартараф этади. Чунки исломий тузум ва исломий ҳаётгина очларни тўйдириб, қўрқувни йўқотади ҳамда барча бахтсизликларни қувончга айлантиради.\n«У зот уларни очликдан (қутқариб) таомлантирди ва хавфу хатардан тинч қилди» [Қурайш 4]\nTags10 минг бола ҳалок бўлдиЯмандаги уруш


"Барселона"га 5 маслаҳат / CHAMPIONAT.asia\n"Барселона"га 5 маслаҳат\n14 май 17:23\n"Барселона" сўнгги 11 ЛаЛиганинг 8тасида чемпионликка эришди, охирги 4 Кубокнинг эгасига айланди.\nГарчи, таркиб сўнгги йилларда бир неча баробарга яхшиланса-да, жамоа ҳали ҳам ЕЧЛда бош совринга эга чиқмаяпти. "Барселона" кейинги мавсумда ЕЧЛда муваффақиятга эришиши учун нималар қилиши кераклигини тахлил қилиб кўрамиз.\n5. КОУТИНЬОНИ СОТИШ КЕРАК\n2018 йилнинг январида "Ливерпуль" Коутиньонинг "Барселона"га ўтганини расман тасдиқлаганди. Ўшанда бразилияликнинг трансфер нархи 105 миллион евро деб айтилганди. Солиқлар ва бошқа тўловларни ҳисобга олганда Коутиньонинг "Барселона"га ўтиши 142 миллионга тушди. Илк мавсум Коутиньо учун оғир ўтди, ЕЧЛ, ЛаЛига, Копа дель Рей каби мусобақаларда у қийналди. Шунингдек, ўйин амалиётида ҳам муаммолар бўлди. Гарчи, илк мавсумида 13 гол урган бўлса ҳам, Коутиньо ўз ўйини билан мухлисларни хавотирга солди.\nБироқ бу мавсумда бразилияликнинг статистикаси пастга қараб шўнғимоқда. У ЛаЛиганинг ушбу мавсумида 5 гол урди ва 2 бора голларга ҳаммуаллифга айланди. Коутиньо ўйин вақтида умуман кўринмайди ва олдинга ўтмаяпти. Шунингдек, тезкор қарши ҳужумларда ва ҳимоявий ўйинда ҳам жамоага ёрдам бермаяпти. Шунингдек, бунда Вальверденинг ҳам айби бор. У Коутиньонинг тўғри ишлата олмаяпти. У ўйинни ярим ҳимоячи сифатида бошлайди ва ўйин якунига қадар йўқ футболчи бўлиб майдонни тарк этади. Агарда ҳимоячилар ортда тўпни эгаллаб олиб, Коутиньога оширишса, бразилиялик кўп бора тўпни йўқотмоқда.\n"Ливерпуль"га қарши ўйиндан кейин Испания матбуоти Коутиньонинг ўйинига 0 баҳо қўйгани ҳам бежиз эмас. Коутиньога ўзини кўрсатиши учун етарлича вақт берилмоқда. Бироқ асосий таркибда майдонга тушаётганида у "провал" ўйин намойиш қилмоқда. Ёзда у "Барселона"ни тарк этса, икки томонга ҳам фойдали бўлади.\n4. "БАРСЕЛОНА"ГА ЧАП ҚАНОТ ҲИМОЯЧИСИ КЕРАК\nАлба 2012 йилда 14 миллион евро эвазига "Валесия"дан "Барселона"га ўтганида камдан кам инсон у дунёнинг энг яхши футболчиси бўлишига ишонганди. У бу мавсумда барча турнирларда 13 бора голларга ассистентлик қилган бўлса, 3 бора рақиб дарвозасини ишғол қилди. Албанинг ҳимоявий ўйинларида пасайиш кузатилмоқда. У бир ўйинда ўртача 1,1 марта "подкат" орқали тўпларни олиб қўяётган бўлса, 1,6 марта рақибдан тўпни олиб қўймоқда. Шунингдек, 0,8 марта рақиблари ҳужумини бузаётган бўлса, 1,6 марта тўпни олдириб қўймоқда.\nЛюка Дин "Эвертон"га ўтганидан кейин "Барселона" бир ҳимоячига мухтож бўлиб қолди. Вальверде эса Ла Масия иқтидорлари Хуан Миранда ҳамда Кукурельяларга ишонч билдирди. Энг қизиғи, кейинчалик Кукурелья "Эйбар"га кетди, Миранда эса асосий таркиб учун курашди. Вальверде Албага дам берган ўйинларида эса чап қанотга Семеду ёки Робертони қўйди. Уларга ҳимоядаги тартиблилик ва техник паслар бериш етишмади. Шу орқали "Барселона" Лигадаги 3 ўйинда қаттиқ қийналди.\nЁзги трансферлар ойнаси вақтида "Барселона" чап қанот ҳимоячиси билан шартнома имзолаши кўплаб муаммоларни бартараф этади. Бу жой учун "Барса" "Бетис"нинг Жуниор Фирпо, "Атлетико"дан Фелипе Луис, "Бавария" ҳимоячиси Давид Алаба ёки "Бенфика"даги Гримальдонинг номзодини кўриб чиқса яхши бўларди.\n3. КЕРАК БЎЛМАГАН ФУТБОЛЧИЛАРНИ СОТИШ КЕРАК\nЛаЛига чемпионлари сўнгги йилларда катта трансферларга кўп бора қўл уришмоқда. KPMG нашри хабарига кўра, клуб керак бўлмаган футболчилар учун сўнгги йилларда 500 миллион евродан ортиқ пул сарфлаб юборишди. Бу топ-5 лигалардаги энг юқори ва ёмон кўрсаткичдир.\n2018 йилда 148 миллион евро эвазига Коутиньо сотиб олганидан кейин юқоридаги сумма 560 миллион еврони ташкил қилди. Сўнгги йиллардаги энг яхши трансфер сифатида Усмон Дембелени келтириш мумкин.\nБироқ "Барселона"да футболчилар жуда кўп, айниқса "Барселона" савиясидан паст бўлганлари. Уларни сотиш керак. Жейсон Мурильо ҳамда Кевин Принс-Боатенглар клубга керак эмасди, аслида. Томас Вермален ҳамда Рафинья каби "жароҳатсевар"ларни клубда ушлаб ўтиришдан фойда йўқ. Улар барибир етарлича ўйин амалиётига эга бўлмайди. Яспер Силлессен эса аллақачон жамоани тарк этиши керак эди. Денис Суарес эса "Барселона"га қайтган тақдирда бошқа клубга пуллаб юбориш даркор. У "Барса"да ўйнашга нолойиқ.\nШунингдек, Коутиньо... Улар клубдан кетишса, норози бўлишмайди. Юқоридаги футболчиларнинг клубдан кетиши эса "Барселона"га, жамоадаги бошқа футболчиларга кўплаб йўлларни очиб бериши шубхасиз.\n2. ВАЛЬВЕРДЕГА ИСТЕЪФО БЕРИШ КЕРАК\nСўнгги икки мавсумда "Барселона" ЕЧЛни шармандаларча тарк этаётгани бош мураббийнинг савиясидан далолат беради.\n"Барселона" бу мураббийи ва бу ўйини билан еврооқшомларни давом эттиришга ҳақли эмасди. Вальверде яхши мураббий, яхши йўлбошловчи бўлиши мумкин, аммо каталонияликларни уни ушлаб қолмаслиги керак. У жамоа бошқарувида қолса, жамоа ЕЧЛ 2019/20дан ҳам шармандаларча чиқиб кетиши ҳеч гап эмас.\nАлбатта, барча мураббийларнинг ўз услуби бор. Бироқ у Пеп давридаги қонни чиқариб юборди ва ўз йўллари билан бориб, ЛаЛига ҳамда Испания Кубоги совринини қўлга киритишга эришди. У жамоага чидамлиликни олиб киргани рост. Бироқ Эрнестонинг услуби "Барселона"га тўғри келмагани ўзига ҳам тушунарли бўлиб турибди, жамоа бундай қўрқоқона услубда ўйнашга тарихи йўл қўймайди. "Барселона" Гвардиола, Кройфф даврида қандай совринларга эга чиққанини эсланг. Шунинг ўзи кифоя.\nЭрнестога истеъфо бериб, клубни бошқа йўлдан олиб кетиш - ривожланишнинг энг осон йўли. Шу орқали "Барселона" трансферлар ойнасида ўзига керакли бўлган футболчиларни сотиб олади. Янги мураббий эса аниқки, жамоадаги кераксиз футболчиларни сотиб юборади.\n1. ЖАМОАГА ВИНГЕР КЕРАК\n2017 йилда Неймар ПСЖга ўтганидан сўнг, "Барселона" унга ўхшаган, кўплаб голлар ура оладиган футболчи излади. Бу бўш жойга "кўк-анорранглилар" 120 миллион евро эвазига Дортмунддан Усмон Дембелени олиб келди. Бироқ 4 ой давомида жароҳатлар гирдобида қолиб кетган ёш иқтидор туфайли Вальверде чап қанот вингерлигига ҳимоячиларнинг масъул қилиб қўйди.\nУзоқ муддатли жароҳатдан сўнг Дембеле гоҳ асосий таркибда, баъзан захирадан ўйинга қўшилди. Бироқ у ўйнаган ўйинларида фаоллиги билан ажралиб турди. Албатта, мураббий бу трансферда адашмади. Бироқ асосий таркибда у билан жой талашаётган Коутиньога кўпроқ ишонч билдирилаётгани кўп нарсани ойдинлаштирмоқда.\n"Барселона"га яхши вингер керак. Юлиан Брандт, Хадсон-Одои каби футболчилар ҳозирда "Барселона"га лойиқдек кўринмоқда. Бироқ Коутиньо муаммосини ушбу ёздаёқ ҳал қилиш, темирни қизиғида босиш керак.\n"Барселона" Неймар учун ПСЖга яна бир футболчисини таклиф қилди 20\n"Бавария" Коутиньо учун қанча тўлаши маълум бўлди 16\nКоутиньо Мюнхенга етиб келди 13\nВидалнинг олдида икки вариант бор 3\n"Ювентус" футболчисига "Барселона" даъвогарлик қилмоқда 4\n“Реал” 818 кунлик танаффусдан кейин “уйғонди”...ми? 10\nКарикатура: Қария Адурис захирадан майдонга тушиб, жамоасига 3 очко олиб берди 2