Миссионерлар Тожикистон билан хайрлашадими?\nҲабибулло Ботиров Тожикистонда виждон эркинлиги ва диний уюшмалар тўғрисидаги янги қонуннинг лойиҳаси кенг муҳокама қилинмоқда. Кўпчилик ушбу қонун диний уюшмалар фаолиятини чеклашидан хавотир билдиряпти.\nТожикистон Дин ишлари қўмитаси раиси Муродулло Давлатов янги қонун диний уюшмалар вакиллари тавсиялари асосида қабул қилинишига ишонтиришга ҳаракат қиляпти.\nТожикистонда айни пайтда амалда бўлган дин ва диний ташкилотлар ҳақидаги қонун 12 йил муқаддам қабул қилинган.\n“Ҳозир амал қилаётган қонун диний ташкилотларни тузиш ва уларни қайддан ўтказиш соҳасида юзага келадиган муносабатларни тартибга солмайди. Қонунда, шунингдек, диний уюшмалар фаолиятини тўхтатиб қўйиш масаласи умуман кўзда тутилмаган. Бундан ташқари, диний ташкилотлар фаолиятини назорат қилишни такомиллаштириш бўйича ҳам бир қанча муаммолар мавжуд эди. Эски қонун дунёвий давлатнинг барча воқеликларини акс эттирмайди. Зеро, дунёвий давлат шароитида атеистлар ҳам борки, улар ҳуқуқларини ҳам ҳурмат қилиш ва қонун билан тартибга солиш лозим”, - дейди М.Давлатов.\nБироқ янги қонун лойиҳаси жамоатчилик ўртасида кўп баҳсу мубоҳасаларга ва диний ташкилотлар вакиллари норозилигига сабаб бўлмоқда.\nТожикистондаги диний оқимлар вакиллари, жумладан, ислом тарафдорлари янги қонун лойиҳасида ўзларининг виждон эркинликларини поймол этувчи жиҳатлар мавжудлигини қайд этаётир. Мусулмонлар янги қонун лойиҳаси исломий ташкилотлар фаолиятини чеклашга қаратилганини айтмоқда.\nТожикистон ислом университети фикҳ бўлими мудири Зайниддин Наботов виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисидаги янги қонун лойиҳаси “шариатга хилоф ва мусулмонлар ҳуқуқларига дахл қилиши”ни таъкидлади. У қонун лойиҳасида жомеъ масжидини ташкил этиш учун қишлоқ жойларда 20 минг, шаҳарларда 30 минг ва Душанбе шаҳрида 50 минг кишининг имзоси тўпланиши кераклиги тўғрисидаги банддан норози эканини билдирди.\n“Шариатга кўра, уч киши жам бўлиб, жамоат намозини ўқиши мумкин. Жомеъ масжидларда 500-600 одам жамланиб, жума намозини ўқиса, кифоя. Битта масжидга 5 минг, 50 минг кишини йиғиш шарт эмас”, - деди З.Наботов.\nТожикистондаги насроний ва баптистлар уюшмалари иттифоқи раиси Георгий Акимовнинг айтишича, ҳозир амал қилаётган қонунни ўзгартириш керак эмас, чунки бу қонун диний мазҳаблар амал қилишини ҳимоя этади.\n“Янги қонун лойиҳаси ғайриисломий мазҳабларга бир қанча тўсиқлар юзага келтиради. Масалан, янги қонун лойиҳасига кўра, маҳаллий ноисломий уюшма тузиш учун икки юз ва марказлашган ташкилот тузиш учун олти юз имзо тўплаш керак бўлади. Ҳисобимизча, Тожикистонда протестантлар миқдори аҳолининг 0,1 фоизини ва ҳатто ундан ҳам камроғини ташкил этади. Янги қонун лойиҳасида диний озчиликни ташкил этувчилар амалга оширишга ожиз бир қанча қоидалар мавжуд. Масалан, насронийлар ибодатхонасини очиш учун 220 имзо тўплаш ҳеч бир рисолага тўғри келмайди”, - деди Г.Акимов.\nЕвропада хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилотининг Душанбедаги маркази диний ишлар маслаҳатчиси Томас Крапф янги қонун лойиҳасининг кўп бандлари халқаро андозаларга тўғри келмаслигини таъкидлади ва бундай номувофиқликлар камида 20 та эканини айтди.\n“Янги қонун кичик-кичик диний гуруҳлар ва ташкилотларнинг қайддан ўтишини имконсиз ва фаолият юритишини ғайриқонуний қилиб қўяди. Ҳокимиятнинг диний ташкилотлар ички ишларини ҳаддан зиёд қаттиқ назорат этишига олиб келади. Бундан ташқари, балоғатга етмаганлар диний маълумот олишдан маҳрум этилади”, - деди Т.Крапф.\nЛойиҳада, шунингдек, бир диндагиларни бошқа динга жалб этишга қаратилган хатти–ҳаракатлар маън этилади. Хорижлик фуқароларнинг Тожикистонда диний ташкилотлар тузиши ҳам тақиқланади. Хорижликлар, лойиҳада белгилаб қўйилганидек, у ёки бу диний ташкилот аъзоси ёхуд иштирокчиси бўла олади. Аммо уларнинг ўзи диний ташкилот таъсис эта олмайди.


ЎзАда янги раҳбар, аммо хабарчиликда масхарабозлик ўша-ўша - «HARAKAT» XABAR AGENTLIGI :: Independent News Agency Harakat. Узбекистан, новости Узбекистана, политика Узбекистана, оппозиция Узбекистана\n22:38 - ЎзАда янги раҳбар, аммо хабарчиликда масхарабозлик ўша-ўша\n10 августдаги хабаримизда ёзувчи ва журналист Абдусаид Кўчим Ўзбекистон Миллий Ахборот Агентлигига раҳбар этиб тайинлангани билдир экан, “Ҳаракат” Агентлиги бу муассасанинг фаолиятини танқид қилиб дабдаласини чиқариб келаётганини урғулаган эдик. Табиий, янги раҳабар билан ЎзА тузукроқ иш қилишга бошлашини ҳам кутган эдик.\nАввалари ҳам кўп марта айтганимиздек, 21 асрда хабарчилик иккинчи нонга айланиб бўлган, аммо Ўзбекистонда хабарчиликнинг ўзи йўқ. Айнан шу сабабли, ўзбеклар ҳар қандай давлат иқтисодининг асосий кўрсатгичи бўлган Киши бошига Ялпи Ички Маҳсулот ҳажми бўйича Ўзбекистонимиз ривожланган давлатлардан 30-50 баравар орқада эканлигини қўйиб туринг, қўшниларимиз Қозоғистон ва Туркманистон бир неча марта орқадалигини, ўзбек профессорлари қозоқ дворникларидан кам маош олишини ҳам билмасдилар.\nБутун дунёда оммавий ахборот воситалари ҳар куни кеча кундуз ишлашади, аммо бизда, масалан, ЎзА ҳафтада 5 кун кундуз кунигина, шанба куни ундан ҳам қисқа вақт ишлайди, якшанба куни бутунлай ишламайди. Мана сизга хабарчилигимизнинг аҳволи. Аҳволимизни ЎзАнинг янги раҳбари ҳам ўзгартириш ниятида эмаслиги дарҳол кўринди. Бугун ЎзА одатдагидек дам олишда. Абдусаид Кўчим бир нарса ўзгартирмоқчи бўлса, битта ўзи бўлса ҳам келиб ЎзАни ишлатиб турган бўларди. Хуллас, шармандалик ва хабарчиликда масхарабозлик давом этаверади.\nРасмда “Ҳаракат”нинг устидан кулаётган ЎзАнинг янги раҳбари Абдусаид Кўчим.


Сайфулло Соиповнинг танишлари унинг табиати ҳақида сўзлаб беришдиHaqida.net\nHome Dunyo Сайфулло Соиповнинг танишлари унинг табиати ҳақида сўзлаб беришди\n«У жуда вазмин инсон эди. Ҳар доим ишларди. У кечки базмлар ёки бошқа жойларга бормасди. Уйга келарди, ҳордиқ чиқарарди ҳамда яна ишга жўнаб кетарди», – дея айтиб ўтган Дилноза Абдусаматова. У Соипов уйларида яшаганда ҳали ўсмир қиз бўлган.\nАхборот хизматлари фаолияти самарадорлигининг муҳим омиллари


Болаларни қадрсизлантирувчи жумлалар • NeMolchi.uz\nBosh sahifa Jabrlanganlarga maslahat Болаларни қадрсизлантирувчи жумлалар\nБолаларни қадрсизлантирувчи жумлалар\nАввал қадрсизлантириш ҳақида ёзганмиз. Бугун эса ота-оналар қандай жумлалар билан болаларини қадрсизлантириши ҳақида ёзамиз.\nБола хато қилса, кўплаб ота-оналар уларни мазах қилиб, турли ёрлиқлар билан сийлашади. Сиз боланинг ҳаракатларини танқид қилишингиз мумкин, лекин ўзини эмас. Уни асло ҳақоратламанг. Бундай сўзлардан кейин унинг ўзига ишончи буткул йўқолади ва иштиёқи сўнади.\nНима қилиш керак: Фарзандингизга ҳамма ҳам хато қилиши ва бунинг қўрқинчли жойи йўқлигини айтинг. Яхшиси вазиятни биргаликда тузатишни таклиф қилинг.\n«Хўш? Фаҳрланган нарсасини қаранглар!»\nАгар ота-оналар ушбу иборани болага тез-тез такрорлашса, унда ўзидан доимий қониқмаслик ҳисси ривожланади. Эҳтимол, кейинчалик носоғлом мукаммалликка интилиш пайдо бўлиши ёки аксинча, бола умуман ҳеч нарсага қизиқмай қўйиши мумкин. Нима кераги бор? Шундоқ ҳам ота-она ундан норози бўлади, ҳаракат қилиб зарилми унга!\nНима қилиш керак: Бола нима қилса ҳам, уни мақташ учун баҳона топилади. Қўллаб-қувватловчи сўзларни болангиздан аяманг.\n«Яхшироқ қилсанг бўларди»\nБундай ибора болага унинг меҳнати ва ҳаракатлари беҳуда эканлигини кўрсатади. Ота-онаси унинг ишини қадрсизлантиради. У туртки бермайди, аксинча, бу жумлани эшитган бола ёпилади. Келажакда бундай бола ўзини ривожлантириш учун эмас, балки ҳамма учун нимагадир қодирлигини исботлаш учун бирон нарсага интилади.\nНима қилиш керак: боланинг ҳар қандай интилишларининг ўзи яхши натижа. Ҳеч нарса ўхшамаса-да, уни мақтанг. Йўл қўйилган хатоларни муҳокама қилишни таклиф қилинг. Шунда кейинги сафар уларга йўл қўймасликка ҳаракат қилади.\n«Нолишни бас қил!»\nТуйғуларга тақиқ жумласи. Агар сиз болангизга бу ҳақда тез-тез айтсангиз, у ҳис-туйғуларини кўрсатишни тўхтатади ва сиз учун ёпилади.\nНима қилиш керак: Фарзандингиз ҳис-туйғуларни таниб, уларни ҳис қилишни ўрганиши муҳимдир. Унга ҳис-туйғуларини енгишга ёрдам беринг.\n«Ҳали кичиксан, жим ўтир»\nБоланинг ёши сабабли ўз фикрини билдириш ёки қарор беришни тақиқловчи жумла. Бунда бола ўзининг қадрли эканига шубҳаланади.\nНима қилиш керак: ота-онанинг вазифаси – болага катта бўлишда ёрдам бериш. Шунинг учун болаларнинг сўзлари ва истакларини тинглаш жуда муҳим.\n«Дўстингга қара, сендан кўпроғига эришган»\nНегадир аксарият ота-оналар болани бошқалар билан таққослаганда уни илҳомлантирамиз, деб ўйлашади. Асло ундай эмас! Бундай таққослаш унинг ўзига баҳо беришига салбий таъсир кўрсатиб, бутун иштиёқини ўлдириб қўяди.\nНима қилиш керак: болани кераксиз рақобатда иштирок этишига ундаманг. Таққосласангиз, фақат ўзининг ўтмишдаги натижалари ва ютуқлари билан солиштиринг.


04 август 2016, 01:12\nАфғонистоннинг марказий вилоятларидан бири Горда полиция Муҳаммад Карим исмли кекса ёшдаги мусулмон уламосини ҳибсга олди. Бунга унинг олти ёшли қизчага уйлангани сабаб бўлган. Бу ҳақда “Mignews”га асосланиб “Qalampir.uz” хабар берди.\n60 ёшли Каримнинг сўзларига кўра, қизчанинг ота-онаси уни диний хусусиятга эга хизмат учун туҳфа этган. Аммо келиннинг оиласи бундан ҳайратга тушган ва уларнинг фарзанди ўз қишлоғидан ўғирлаб кетилганини айтишган.\n“Қиз бола бу ҳақда гапирмаётган бўлсада, Каримдан жуда қўрқишини такрорламоқда”, дейди аёллар бўйича маҳаллий департамент раҳбари Масун Анвари.\nМаълумотларга қараганда, кекса ёшдаги педофил қамоққа олинган ва тергов қилинмоқда.\nАфғонистон ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ташкилотларининг сўзларига кўра, мамлакатда қиз болаларга 16 ёшдан турмушга чиқишга рухсат берилган бўлсада, 50 ёшгача бўлган аёлларнинг 15 фоизи 15 ёшга тўлмасдан оила қурган.\nАфғонистонда ҳукумат болалар никоҳига қарши расман уруш эълон қилган бўлсада, ОАВ орқали тез-тез кичкина қизларга уйланиш ҳолатлари кузатилади.\nЯнгиликлар » Жамият » Афғонистонда 60 ёшли эркак 6 ёшли қизчага уйланди\n22:31 Бўлажак рафиқасини жинсий қул сифатида сотмоқчи бўлган “куёв” қўлга олинди\n17:55 65 ёшли чолга турмушга чиққан 12 яшар “келин” барчани ҳайратга солди


By Камолиддин Иноятуллоҳ on 06/29/2019 ТАРИХ ТАРИХНИНГ БУЮК ШАХСЛАРИ ТОБЕИНЛАР\nРажо ибн Ҳайва билан Сулаймон ибн Абдулмалик ўртасида жуда кўп воқеа ва ҳодисалар юз берган. Буларнинг ичида энг муҳими, Ислом ва мусулмонлар учун энг фойдали воқеа Сулаймон ибн Абдулмаликдан кейинги халифанинг тайинланишида тутган ўрни, Умар ибн Абдулазизга байъат қилинишига қўшган ҳиссасидир. Бу ҳақда Ражо ибн Ҳайванинг ўзи шундай ҳикоя қилади: “Ҳижрий тўқсон тўққизинчи йил сафар ойининг биринчи жума кунида мўминлар амири Сулаймон ибн Абдулмалик билан “Добиқ” (Суриянинг Ҳалаб шаҳрига яқин қишлоқда) эдик. Сулаймон ибн Абдулмалик иниси Маслама ибн Абдулмалик қўмондонлигида ўғли Довуд ва аҳли байтидан бир қанча кишилар ҳам бўлган катта бир қўшинни “Қустантиния”га юборган эди. Сулаймон ибн Абдулмалик “Қустантиния” фатҳ қилинмагунча ёки вафот этмагунча “Добиқ” ерларини тарк этмасликка қасам ичган эди. Жума намози вақти яқинлашганида халифа мукаммал тарзда таҳорат қилди, сўнг эгнига яшил тўн кийди, бошига яшил салла ўради. Ўзидан фахрланган, қирчиллама йигитлигидан мағрур ҳолда кўзгуга боқди. Ўша кезда у қарийб қирқ ёшда эди. Сўнг одамларга жума намозини ўқиб бериш учун масжидга чиқди. Масжиддан иситмаси кўтарилган ҳолда қайтди. Кундан кунга касали зўрая бошлади. Халифа мендан узоққа кетмаслигимни, унга яқинроқ бўлиб туришимни сўради. Бир сафар ҳузурига кирсам ниманидир ёзаётган экан. Мен: “Эй мўминлар амири, нимани китобат қилмоқдасиз?” деб сўрадим. У: “Ўзимдан сўнг ўғлим Айюбни халифа этиб тайинлаш ҳақидаги фармонни ёзмоқдаман”, деди. Мен: “Халифани қабрда азобдан сақлайдиган ва Парвардигори ҳузуридаги жавобгарлигидан озод этадиган ишлардан бири ўзидан кейин одамларга солиҳ бир халифа қолдиришидир. Ўғлингиз Айюб ҳануз балоғатга етмаган ёш бола, у солиҳлардан бўладими-йўқми сизга номаълум», дедим. Халифа бу фикридан қайтди ва: “Бу шунчаки китобат қилганим бир мактуб эди… Мен бу хусусда Аллоҳга истихора қилмоқчи эдим, ҳануз қарор қилганимча йўқ”, деди. Сўнг мактубни йиртиб ташлади. Орадан бир-икки кун ўтгач мени ҳузурига чақириб: “Эй Абу Миқдом, ўғлим Довудга нима дейсиз?” деб сўраб қолди. Мен: “Довуд шу кунларда мусулмон лашкари билан Қустантинияда. Унинг тирик, ё ўликлиги сизга номалум бўлса…», дедим. Халифа: “Унда кимни дейсиз, эй Ражо?” деди. Мен: “Сиз кимни десангиз, шу, эй мўминлар амири…», дедим. Мақсадим халифа таклиф этган кишиларнинг ҳар бирини бирма-бир йўққа чиқариб, гапни Умар ибн Абдулазизга олиб бориш эди. Ва ниҳоят халифа: “Умар ибн Абдулазизга нима дейсиз?” деди. Мен: “Уни фозил, дину диёнатли… комил инсон деб биламан”, дедим. Халифа: “Тўғри айтасиз, ҳақиқатда у шундай одам… Лекин мен уни халифа қилиб қолдириб, Абдулмалик болаларини четда қолдирсам фитна бўлишидан қўрқаман. Улар асло ўзларига унинг бош бўлишига рози бўлмайдилар… Мен: “Ундай бўлса Абдулмалик фарзандларидан бирини валиаҳд қилиб тайинлаш керак», дедим. Халифа: “Тўғри айтасиз, уларни тинчлантирадиган, Умар ибн Абдулазиз халифа бўлишига уларни рози этадиган иш мана шудир…», деди. Сўнг қоғоз қалам олиб ёза бошлади: “Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Бу Аллоҳнинг бандаси ва мўминлар амири Сулаймон ибн Абдулмаликдан Умар ибн Абдулазиз учун фармон мактубидир. Мен уни ўзимдан кейин халифа этиб тайинладим, ундан кейин эса Язид ибн Абдулмаликни халифа этдим. Унга қулоқ солинглар ва итоат этинглар. Аллоҳдан қўрқинглар, парчаланиб кетишингизни умид қилиб турганлар умидвор бўлиб қолмаслиги учун асло ихтилоф қилманглар». Шундан сўнг мактубга муҳр босиб, менга узатди. Сўнг миршаблар бошлиғи Каъб ибн Ҳомизга одам жўнатиб, унга қуйидагиларни амр этди: «Аҳли байтимга айт, бир жойга йиғилсинлар. Уларга айт, Ражо ибн Ҳайванинг қўлидаги мактуб менинг фармонимдир. Фармонда ёзилган кишига барчалари байъат қилишсин”.\nРажо ибн Ҳайва воқеани ҳикоя этишда давом этади: “Абдулмалик фарзандлари йиғилишгач, мен уларга айтдим: “Бу мўминлар амирининг мактуби, унда бўлажак халифа кимлиги ҳақида фармон ёзилган. Халифа ҳар бирингиздан бўлажак халифага байъат олишимни менга амр этди”. Барчалари: “Мўминлар амирининг фармонини бош устига қабул қиламиз ва бўлажак халифага итоат этамиз”, дедилар. Сўнг халифа билан саломлашиш учун уларга изн олиб беришимни сўрадилар. Изн берилиб халифа ҳузурига киришгач, Сулаймон ибн Абдулмалик уларга бундай деди: “Ражо ибн Ҳайванинг қўлидаги мактуб менинг фармонимдир. Мен унда ўзимдан кейинги халифани тайин қилганман. Бўлажак халифага қулоқ солиб итоатда бўлинглар ва барчангиз унга байъат қилинглар». Барчалари бирма-бир байъат қилдилар. Мен муҳр босилган мактуб қўлимда ташқарига чиқдим. Мактубда нима битилганини халифа ва мендан бошқа бирон кимса билмас эди. Одамлар тарқалишгач, Умар ибн Абдулазиз ёнимга келиб: “Эй Абу Миқдом, биласиз, мўминлар амири мен ҳақимда яхши фикрда эди. Менга кўпдан-кўп саховат ва меҳр-мурувват кўрсатган. Халифалик вазифасини менга топшириб қўймаганмикан, деган хавотирдаман. Ўртамиздаги ўзаро дўстлик ҳурмати, айтингчи, халифа мактубида менга тегишли бирон вазифа йўқми, ишқилиб? Акс ҳолда, фурсат борида халифа ҳузурига кириб, мени бу вазифадан озод этишини сўраб қолай” деди. Мен: “Йўқ, Аллоҳга қасамки, мактубдаги бир ҳарфни ҳам айтмайман”, дедим. У ғазабланган ҳолда ёнимдан кетди. Кўп ўтмай ёнимга Ҳишом ибн Абдулмалик келиб: “Эй Абу Миқдом, сиз билан мен эски қадрдонлармиз, мен сиздан бағоят миннатдорман. Шундай экан, халифа мактубидан мени хабардор қилсангиз. Агар кейинги халифа этиб мен тайинланган бўлсам, жим бўламан. Акс ҳолда, халифа билан гаплашиб кўраман, чунки мен бу ишдан четда қолишим мумкин эмас. Сиз айтганингизни эса ҳеч кимга айтмасликга ваъда бераман” деди. Мен: “Йўқ, Аллоҳга қасам, халифа менга сир қилган мактубнинг бир ҳарфини ҳам сизга айтмайман”, дедим. Ёнимдан кетар экан, икки кафтини бир-бирига урганча: “Халифалик менга бўлмаса, унда кимга бўлади? Халифалик Абдулмалик авлодидан кетадими? Қасамки, мен Абдулмалик авлодининг саййидиман”, дер эди.\nШундан кейин халифанинг ҳузурига кирдим. Қарасам, жон таслим қилаётган экан. Ҳар жон бериш талвасаси тутган пайтда халифани қибла тарафга буриб турдим. У эса ҳиқиллаганча: “Ҳали вақт келмади, эй Ражо” дер эди. Икки маротаба шу ҳолат такрорланди. Учинчи марта қиблага бурмоқчи бўлганимда: “Энди, эй Ражо, нима қилмоқчи бўлсанг ана энди қилгин… Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва анна Муҳаммадан расулуллоҳ…», деди. Шунда мен уни қибла тарафга юзлантириб қўйдим, кўп ўтмай жон таслим қилди. Кўзларини ёпдим, устига яшил мато ташладим, эшикни устидан беркитиб, хонадан чиқдим.\nХалифанинг хотини унинг ҳоли ҳақида сўраб, иложи бўлса унинг ҳузурига киришни талаб қилиб одам юборган экан. Чопарга эшикни қия очиб: “Ана қара, узоқ бедорликдан сўнг эндигина ором олди, уни безовта қилмай туришсин”, дедим. Чопар халифанинг хотинига бориб шу гапларни айтганида, эрининг ухлаётганига шубҳа қилмади. Сўнг эшикни маҳкам қулфладим ва эшик олдига ишончли одамларимдан бирини соқчи қилиб қўйдим. Унга қайтиб келгунимча шу ердан жилмаслигини ва халифанинг олдига, ким бўлишидан қатъи назар, ҳеч кимни киритмаслигини тайинладим. Ўзим эса масжидга қараб йўл олдим. Йўлда дуч келган, халифанинг аҳволи ҳақида сўраганларга: “Касал бўлганларидан бери бундай тинчланмаган эдилар”, деб жавоб бердим. Улар: “Аллоҳга ҳамдлар бўлсин”, деб хурсандликларини изҳор қилардилар. Йўл-йўлакай миршаблар бошлиғи Каъб ибн Ҳомизга одам юбориб, халифанинг оила аъзоларини “Добиқ”нинг катта масжидига жамлашини айтдим. Барча йиғилгач: “Мўминлар амири мактубида ёзилган кишига байъат қилинглар”, дедим. Улар: “Бир марта байъат қилдик, яна байъат қиламизми?” дедилар. Мен: “Бу мўминлар амирининг амридир. Буюрилганидек мана бу муҳрланган мактубдаги кишига байъат қилинглар», дедим. Бирма-бир ҳамма байъат қилди. Иш режадагидек амалга ошганини кўргач: “Халифамиз мўминлар амири вафот этдилар. Инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожеун! (Биз Аллоҳникимиз ва У зотга қайтувчилармиз)» дея халифанинг вафот этганини эълон қилиб, мактубни ўқий бошладим. Умар ибн Абдулазизнинг номига етиб келганимда Ҳишом ибн Абдулмалик ўрнидан туриб кетди ва: “Асло унга байъат қилмаймиз!» деб бақирди. Мен: “Ундай бўлса, Аллоҳга қасам, бошинг кетади! Туриб байъат қил», дедим. У ўрнидан туриб, оёғини зўрға судраб Умар ибн Абдулазизнинг олдига келди. Халифалик на унга ва на Абдулмалик фарзандлари бўлган укаларига эмас, Умар ибн Абдулазизга насиб қилгани учун мусибат етган кишининг дуосини айтиб: «Инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожеун», деди. Ўз навбатида Умар ибн Абдулазиз ҳам мазкур дуони айтди. Бироқ у ўзи истамаган ишига мажбуран тайинланганидан шундай деди.\nУмар ибн Абдулазизга қилинган бу байъат сабаб Аллоҳ таоло Исломнинг навқиронлигини янгилади, унинг маёғини олий қилди.\nМусулмонлар халифаси Сулаймон ибн Абдулмаликдан Аллоҳ рози бўлсин. У Аллоҳ таоло олдидаги вазифасини бажариб, ўзидан кейин солиҳ кишини қолдириб кетди. Вафодор вазир Ражо ибн Ҳайвага олқишлар бўлсин. У Аллоҳга, Расулига ва мусулмонларнинг имомларига нисбатан ўз вазифасини садоқат билан бажарди. Аллоҳ солиҳ ва садоқатли маслаҳатчига яхши мукофотлар, ажру-савоблар ато этсин. Зеро, омадли ҳокимлар уларнинг тўғри фикр ва маслаҳатлари ила ҳидоят топадилар!\nAvvalgi maqolaҲаром амаллар: Кийимни тўпиқдан тушириб кийиш\nKeyingi maqola Аллоҳ суйган бандалар: Тавба қилиш (5)


Абдулҳамид Чўлпон. Эпизодик рўллар устаси (1934) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотЖадид матбуотиАбдулҳамид Чўлпон. Эпизодик рўллар устаси (1934)\n(Артист Ғулом Исомов)\nЁнғоқ сингари чаноғидан бўртиб чиқиб турган кўзини менга тикиб ёнимда ўлтуради. Жуда кам кулади бу йигит. Ўлтирган жойида бир тиззасини баландрак кўтаради-да, уни икки қўли орасиға олиб, икки қўлининг бармоқларини бири-бирига киргизиш билан тиззасини бир навъ кишан орасига олади. Саҳнада кўп йиллик хизмати бор эмасми? Омонсиз «грим» ўз ишини қилған: юзида юқоридан қуйиға томон зўр-зўр узун-калта ажинлар… Юзининг ўзи ҳам гримга қобил: кенг, текис, учлик ва кенг бурни Қафқасия одамлариникига ўхшайди. Ўзига жуда келишиб тушган… Тиётр ишларидан ва ўз рўлларидан тўхтаб-тўхтаб менга гапиради ва гапирганда ўнг қўлининг бош бармоғини қур-қур кўтариб қўяди. Цирк санъаткорларининг суяксиз гавдаси каби жуда эгилувчи бармоқлари бор. Майин ипакдай гапиради. Енгил хиргойиларини айтмайсизми. Айниқса, Қафқасия халқларининг куйлари тамоман деярлик аксентсиз чиқади. Суҳбатбоблиги маълум.\nМен унинг рўл танлаб режиссўрлардан хафа бўлганини эслаёлмайман. Бу йигит «катта-кичик рўл йўқ, яхши-ёмон актўр бор» деган ҳикматли гапни яхши билатурғанға ўхшайди. Режиссўрлар ҳам саҳнада унинг ким эканини яхши биладилар, унинг саҳнавий «маска»си равшан. Шу учун рўллар, аксари, ўзига боб чиқади. Агар боб бўлмаганда ҳам, у ўзи ишлаб боблайди. «Муштумзўр»* пиесасида жуда эпизодик бир рўл бердилар, ёзувчи у рўлни менсимаган, яъни унга ҳеч нарса бермаган. Ниҳояти бир қишлоқ муаллими ёнига кириб бир ариза ёздиради, тамом. Сўз жуда кам. Ғулом Исомов рўлни ишлайди, уста бир санъаткор каби унга энг яхши бўёқларни беради. Бир-икки чўтка уриш билан бир қишлоқ чоли яратиладики, у кўрганнинг эсидан сира чиқмайди. Чол жуда қариғанидан мияси айниб, алжираб қолған. Унинг шу хусусиятини Исомов тақлид қилиб бўлмаслик даражада тўла гўзал ва тўғри беради.\nПаст рутбали Бухоро амалдорларидан оқсоқол типини бизнинг саҳнамиз тўла маъноси билан Исомов орқали кўрган бўлса керак. («Арслон» пиесасида.) Исомовнинг у оқсоқолини инқилобдан бурунғи ҳамма оқсоқолларнинг типик бир намоёндаси қилиб олганимизда ҳам ютқизмаймиз. Ҳақиқатда биз «Арслон»да тўла бир оқсоқол типини кўрамиз.\n«Наърангни торт, Хитой»да қайиқчи чолни ўйнайди. Мен у асарни устоз Мейерхўлд тиётрида ҳам кўрганман. Шунча кўб массали кўринишларда Исомовнинг қайиқчиси ўзини ажратиб кўрсата олади.\nХуллас, саҳнамизда эпизодик ва характер рўллар етарлик даражада кўп, Ғулом Исомов шу учун мижозига боб келган рўлларга бой (уста Марайим – «Рустам»да*; Марайим тажанг – «Ёндирамиз»да*; Маркиз де Фурлен Пополи – «Мусофирхона бекаси»да*; Почта бошлиғи – «Терговчи»да; Козимбек – «Тарих»да*, Мистер Гавкер – «Шодлик кўчаси»да*).\nЯхши тиётрлар ёлғиз «катта» рўлларда ўйновчи актўрлар билангина яшамайди, айниқса, бизнинг буюк элимизда!.. Ғарбда санъаткор тақдир этилмак учун мутлақо «юлдуз» бўлиши керак ё гўзал хотин… Бизда эса ҳар кимнинг қуввати ва қудрати, истеъдод ва ҳунарига яраша жой ва ҳурмат таъмин этилган. У ҳурматга сазоворлар орасида Исомов ва унинг қаторидағи санъаткорлар ҳам яхши ва қизиқарли ўрун олганлар.\nЭпизодик деб аталган рўлларда саҳнага бир нафас чиқиб кўриниб, яна қайтиш билан бутун пиесага жон бериб юборадурған усталарни биз тақдим этамиз.\nМақола «Машъала» журналининг 1934 йил 4-сонида «Чўлпон» имзоси билан босилган. Кейин «Адабиёт надир» мақолалар тўпламида қайта нашр этилган.\n«Машъала» журнали асосида нашрга тайёрланди.\n«Муштумзўр» – Чўлпон пьесаси. 1928 йили саҳна юзини кўрган.\n«Рустам» – У.Исмоилов асари. 1926 йили саҳна юзини кўрган. Аниқ бўлмаган маълумотларга қараганда, Чўлпон «Рустам» драмасининг майдонга келишида фаол иштирок этган.\n«Ёндирамиз» – К.Яшин асари. 1932 йили саҳна юзини кўрган.\n«Мусофирхона бекаси» – К.Гольдони асари. 1934 йили саҳна юзини кўрган.\n«Тарих»да – Зиё Саид ва Назир Сафаровнинг «Тарих тилга кирди» драмаси назарда тутилмоқда.\n«Шодлик кўчаси» – Н.Зархи асари. 1933 йили саҳна юзини кўрган.\n← Аввалги Аввалги Абдулҳамид Чўлпон. «Сўз, сўз, сўз!» (1929)\nКейинги → Кейинги: Абдулҳамид Чўлпон. Мен севган азаматлар (1934)


Навоий ҳикоятларида адолат масаласи\nHome icon Бош саҳифа»Ўзбек адабиёти»Мумтоз адабиёт»Навоийхонлик»Навоий ҳикоятларида адолат масаласи\nАдолат масаласи инсониятнинг энг қадимги, энг эзгу орзуларидан бўлиб, ҳар даврнинг илғор ва буюк қалам соҳиблари бу масалани турлича талқин қилганлар. Ўрта аср феодал Шарқи шароитида энг муҳим масалалардан бири адолат масаласи эди. Уша даврнинг тараққийпарвар кишилари зулм-зўрликни йўқотиш, ўзаро феодал урушларнинг олдини олиш, марказлашган давлат барпо этиш, шу йўл билан адолат ўрнатиш учун курашдилар. Улар орасида Навоийнинг роли бениҳоядир.\nНавоий умр бўйи халқ манфаатларини ҳимоя қилди, халқ турмушини яхшилаш чораларини ахтарди. У давлат арбоби сифатида мамлакат ва халқ фаровонлигини таъминлаш учун тинмай ҳаракат қилди.\n«Навоий сиёсий қарашларининг моҳияти мунаввар подшоҳликдир. Навоий учун Аллоҳдан сўнг ягона авторитет подшоҳдир. Давлатнинг тараққийси ва унинг инқирози... подшоҳга боғлиқдир. Подшоҳ эса ё одил, ё золим бўлади. Давлатнинг кучайиши учун подшоҳ қонунга ва адолат принципларига суяниши керак» (Ойбек. Навоий ҳақида).\nНавоийнинг фикрича, агар подшоҳ адолатли бўлса, мамлакат обод, халқ бахтиёр бўлади, агар бунинг акси бўлса, яъни золим бўлса, мамлакат харобазорга айланади, халқ эса хору зор бўлади.\nҚуёшдек шаҳ адолат пеша қмлса,\nЖаҳон мулкини бир дамда ёрутқай.\nҲам ул дам тийралик оламнн тутқай.\nШоҳ мамлакатнинг улуғи экан, у адолат билан иш кўриши керак. Шоир давлат бошлиғи қандай бўлиши кераклиги ҳақида жуда муҳим фикрларни баён этди:\nБўлди раият галаву сен шубон,\nУл шажари мусмиру сен боғбон.\nҚўйни шубон асрамаса ою йил,\nОч бўрилар туъмасидур бори бил.\nБоқмаса деҳқон чаманин туну кун,\nНахли тарин англа қуруғон ўтун.\nБўрини доғи галадин дур қил,\nСув берибон боғни маъмур қил...\nНавоийнинг таъкидлашича, мамлакат шоҳи мана шундай ғамхўр, адолатли бўлиши, ўз мамлакати ва халқи учун қайғуриши керак. У ҳамма нарсадан аввал, донишманд, илм-ҳикматдан хабардор шахс бўлиши, шунингдек, давлатни идора қилишда олим ва донишманд шахсларнинг фикрларига асосланиши лозим. Шоҳ бутун ҳаёти ва фаолиятини эл-юрт саодати учун курашга бағишлаши керак.\nНавоийнинг «Садди Искандарий» достонидаги Искандар образи мана шундай орзулар асосида яратилган идеал шоҳ образидир. Навоий яшаган даврда Искандар каби идеал шоҳларнинг бўлиши, уларнинг хаёлдан ҳақиқатга айланиши мумкин эмас эди. Бироқ шоир яшаган муҳит унга мазкур ҳолни англаш имкониятини бермас эди. Жамиятнинг ривожланиш қонунлари шоир учун очилмаган сирлигича қолди. Бироқ феодал урушлар авжига чиққан, мамлакат парчаланиб кучсизланган, халқнинг аҳволи оғир бўлган бир даврда шоирнинг феодал ўзаро урушларнинг олдини олиш, мамлакат бутунлигини сақлаш, мамлакат ва халқни ташқи душманлар хуружидан ҳимоя қилиш, адолатли подшо бошлиқ марказлашган давлат тузиш ҳақидаги фикр-мулоҳазалари катта аҳамиятга эга эди.\nХуллас, шоир ижодида адолат катта ижтимоий мавзу бўлиб, юқоридаги каби қатор масалаларни қамраб олади. Навоий «Хамса»сидаги «Шоҳи Ғозий ҳикояти...» («Ҳайратул-аброр» достонининг 3 мақолати»), «Искандар ҳикояти...» (14 мақолат), «Бахромгўр ҳикояти...» (19 мақолат), «Тўртинчи иқлим йўлидан кетурган мусофир ҳикояти» («Сабъаи сайёр»), «Искандар била ул галолиғ ихтиёр этган подшо ҳикояти», «Маҳмуд ҳикояти...», «Султон Абусаид кўрагон ҳикояти», «Ардашер ҳикояти...», «Баҳромгўр ҳикояти...», «Гадойи кам сармояи баланд поя ҳикояти...» («Садди Искандарий») каби қатор ҳикоятлар адолат масаласига бағишланган. Навоийнинг аксарият ҳикоятларида подшоҳ ва халқ, подшоҳ ва сарой аҳллари, подшоҳнинг илм аҳлига муносабати каби масалалар ёритилган. Уларда ўз даври тушунчасида халқпарвар идеал шоҳ ва шаҳзодалар образн яратилган. Мазкур ҳикоятларда у ёки бу даражада инсонпарварлик, зулм ва золимларга қаршн шафқатсиз кураш, вайронагарчилик келтирувчи урушларнинг олдини олиш, тинчлик ва осойишталик ғоялари куйланган...\n«Сабъаи сайёр» достонидаги тўртинчи мусофир тилидан келтирилган қиссада адолатли шоҳлар саҳий ва олиҳиммат бўлиши, халқ ҳолидан доим хабар олиб туриши, ўз давлатини мустаҳкамлаш учун золимларга қарши шафқатсиз курашиши керак деган ғоя илгари сурилади.\nҚиссанинг мазмунига кўра, бир куни суҳбат вақтида бир камбағал меҳмон Шоҳ Жунага кўзгу туҳфа қилади. Қўзгунинг ажойиб хислати бўлиб чин сўзлаган киши боқса унинг юзи оқ кўринар, ёлғон сўзлаган киши боқса, унинг юзи қора кўринар эди. Шоҳ бу туҳфадан жуда хурсанд бўлиб, уни келтирган кишига кўп инъомлар бериб, ундан: «Мендан сахий одамни кўрганмусен?», — деб сўрайди. Меҳмон хижолат бўлиб «йўқ». дейди. Кўзгуда эса унинг акси қора кўринади. Бундан хижолат бўлган шоҳ ундан рост сўзлашни илтимос қилади. Меҳмон шоҳ Жунадан ҳам сахий одамни кўрганлигини, у одамнинг оти Масъуд бўлиб шу шоҳга қарашли Тироз деган жойда яшашлигини айтади. Масъуднинг ажойиб хислатлари — сахийлиги, камбағалпарварлиги, бойлигининг ҳисоби йўқ эканлиги ҳақида мароқ билан ҳикоя қилади. Шоҳ мусофир кийимини кийиб Масъуд яшаётган ерга боради. Масъуднинг одамлари уни ҳурмат қилиб, Масъуднинг ёнига олиб борадилар. Меҳмонни ҳурмат билан қарши олган Масъуд меҳмон шарафига бир кеча-кундуз зиёфат беради, унга қимматбаҳо ҳадялар тақдим этади. Ҳадялардан бири «тилсим» жом бўлиб, ичган билан унинг майи тугамай-ди, яна бири гўзал созанда қиз бўлиб, у жуда хушовоз эди. Учинчи ҳадя «Гулгун» номли учар от эди. Бундай иззат-икромда бўлган шоҳ Масъуднинг одамгарчилигига, меҳмондўстлигига, инсоф-адолатига, ҳиммати ва сахийлигига офаринлар айтади.\nЖунага қарашли Тироз вилоятининг ҳокими Жайпур-ўта кетган золим, мунофиқ одам эди. Мамлакат халқи ундан жуда кўп озор чеккан. Унинг вазири Маллу ҳам золимликда, инсофсизликда ундан қолишмас эди. Ҳатто, халқ бу золимлар устидан шоҳга шикоят қилган. Шунинг учун ҳам шоҳ Тироз вилоятининг ҳокими қилиб Масъудни тайинлашга фармон беради. Жайпур ва Маллу бунинг олдини олиш, Масъудни йўқ қилиш пайига тушадилар. Улар аввал Масъуд билан дўстлашиб, борди-келди қиладилар. Зиёфатларнинг бирида Масъудни маст қиладилар, унинг оёқ-қўлини боғлаб зиндонга ташлайдилар. Улар Масъудни азоблаб ўлдиришга ҳаракат қиладилар. Масъуднинг йўқолганини эшитган халқ мотам тутади.\nМаллунинг бир гўзал қизи бўлиб Масъудни севар эди. Шу қиз Масъудни зиндондан қутқариш тадбирларини кўради.. Қизнинг бу мақсади базм бўлган куни амалга ошади. Қиз базм кечаси ҳамманинг мастлигидан фойдаланиб, Масъудни зиндондан чиқаради, яширинча бир хонага қўйиб унга парвона бўлади. Эртасига Масъуднинг йўқолганидан хабар топгаи Жобир зиндон соқчисини ўлдиради. У ҳар томонга чопар юбориб Масъудни қидиртиради. Улар 10 кун қидириб Масъудни топа олмайдилар. Ўтган вақт мобайнида Масъуд тузалиб қиз билан қочишга қарор қилади. Улар кечаси хавф-хатар йўқ вақтда қочадилар. Жобир эрталаб уларнинг йўқлигини билиб қолади ва яна қидира бошлайди. Лекин қиз билан йигит кемага тушиб кетиб қолган эдилар. Жобир чопарлари уларга ета олмайди. Бир неча кундан кейин қиз ва Масъуд дарё соҳилига чиқиб, шаҳар томон йўл оладилар. Йўлда улар жуда кўп қийинчиликларга дуч келадилар. Уларни йўлтўсар қароқчилар талайди. Улар оч-яланғоч қолиб, кўп азоб-уқубатлар тортадилар. Ниҳоят бир мамлакатга етиб келадилар. Улар ҳаддан ташқари ҳолдан тойган эдилар. Масъуд овқат излаб шаҳарга кириб боради. Шаҳардаги бозорда шоҳ мулозимлари ҳаммол қидирмоқда эдилар. Масъуд ҳам-мол бўлиб, бир тосни саройга олиб боради. Саройга киришида бир отбоқар ёнида «Гулгун» отни кўриб ҳайрон бўлади. У, мен «Гулгун» отни туҳфа қилган ўша меҳмон шоҳнинг ҳузурига келган экан, деб ўйлайди. Масъуд ичкарироқ кирганда, созанда қизнинг таниш овозини эшитиб ўзини йўқотар даражага етади. «Ул санамни меҳмон сотган экан-да» деб гумон қилади. Унинг кўзи ўша «меҳмонга» туҳфа қилган «тилсим» жомга тушади. Масъуд ҳайратда қолиб шоҳга қарайди ва уни танийди. Шоҳ Масъуднинг ўша «меҳмони» экан. Масъуд шоҳга ўзини танитишдан андиша қилиб, унинг бошидан тосни олганлари замон саройдан чиқиб кетаётганда Масъуднинг шоҳ билан юборган ходимлари Масъудни таниб қоладилар. Масъуд ҳам уларни танийди. Улар йиғлаб кўришадилар. Бу ҳақда шоҳга ҳам хабар етади. Шоҳ суюнганидан йиғлаб ташқарига югуради. Улар кўришадилар. Масъуд шоҳни қандай меҳмон қилган бўл-са, шоҳ ҳам уни шундай меҳмон қилади. Масъуд ўз ёрининг харобада қолганини айтади. Шоҳ канизаклари ажойиб кийимлар олиб бориб қизни тахти-равонда олиб келадилар. Шоҳ Масъудга ҳам ўзи каби гулгун рангли кийим кийдиради. Улар хурсандчиликдан гул-гулранг май ичиб, суҳбат қурадилар, Масъуд ўз бошидан кечирган саргузаштларини шоҳга ҳикоя қилиб беради. Воқеадан хабар топган шоҳ ғазабидан золим Жайпур ва унинг шериги Маллуни қатл қилади. Шоҳ Масъудга кўп инъомлар бериб, Маллу ва Жайпур ўрнига вилоят ҳокими қилиб тайинлайди. Адолат зулм устидан ғалаба қилади.\nИнсонни юқори даражада шарафлаган Навоий ҳикоятни қуйидаги байт билан тугатади:\nХуш дурур боғи коинот гули,\nБу «Сабъаи сайёр» достонидаги энг яхши қиссалардан биридир. Мамлакат ва халқ тақдирини давлат бошлиқларининг хатти-ҳаракатига боғлиқ билган Навоий бу ҳикоятда ҳам шоҳларни адолатли, халқпарвар, сахнй, олиҳиммат бўлишга ундайди.\nҚиссада соф севги, садоқат масаласи ҳам катта ўрин тутади. Золим Маллунинг қизи отасига тамоман қарама-қарши образдир. У отасининг зулми ва ярамасликларини тушунадиган қиз, отасидан ситам кўрганларга ёрдам беради, уларни азоб-уқубатдан қутқаради. Навоий бу қиз образида хотин-қизларнинг олнжаноб фазилатларини, уларнинг матонати ва қатъиятини, иродаси ва курашини мужассамлаштиради.\n«Сабъаи сайёр»даги бошқа қиссалар каби «Жуна ва Масъуд» қиссаси ҳам оптимистик характерга эга. Ундаги воқеалар тугуни конфликтлари ижобий образларнинг ғалабаси, адолатнинг тантана қилиши билан ечилади.\nҚиссадаги марказий образ — шоҳ Жуна образи бўлиб, унинг фаолияти ва хатти-ҳаракати тасвирлари воқеаларнинг ривожи ва конфликта ҳал бўлишида етакчи ўрин тутади. Жуна адолатли, олиҳиммат, халқпарвар шоҳ образидир. Навоий қиссанинг бошланишида Жунанинг қуйидагича характеристикасини беради:\nТахти ҳукмида кишвари офоқ,\nМулку хайлига ҳадду ғоят йўқ.\nЧарх йўқ мулки арсасига эдил,\nЎзга шаҳларнинг отича анга нил.\nОлам ичра саҳо била машҳур,\nЭлга лакларни бобаҳона бериб,\nБазлаи гар дебон сухан санжи,\nСиласига ато қилиб ганжи.\nНавоий ҳикоятда бу образни дастлабки планга олиб чиқиш билан Баҳромга танбеҳ беради. Баҳромни Жунадан ўрнак олишга ундайди.\nҚиссадаги қаҳрамонлардан яна бири Масъуд образидир. Ўз характери билан Масъуд образи Жуна образига хос сифатларни тўлдиради. У сахийлик билан ном чиқарган шахс. Жуна ҳам Масъуднинг олиҳимматлиги, сахийлиги олдида лол қолади. Масъуд илм-ҳунар эгаси, фозил шахс. Навоий Масъуднинг портретини Жунага кўзгу туҳфа қилган ғариб меҳмон тилидан қуйидагича таърифлайди:\nВасфи минг нуктадонга йўқ мумкин.\nСабза узра оқар сузук сувдек,\nФаҳмига нукта бўлмайин мубҳам,\nТабъи ҳар фанда чун мулойим ўлуб,\nАнга аҳли фунун мулозим ўлуб\nЙўқ саодатлиқ ўйла бир мавжуд,\nШундай ажойиб инсоний фазилатларга эга бўлган олиҳиммат Масъуд характерида зиддиятли моментлар ҳам мавжуд. У ҳаммавақт ҳам дуст билан душманни фарқ қила олмайди, ҳар қандай шахсни май билан кутиб олади, ҳар қандай меҳмон шарафига ҳафталаб зиёфат беради. Масъуд Маллу ва Жайпурни синамай туриб дўст тутинади. Улар билан ўзидан кетиш даражасигача май ичади. Маллу ва Жайпур унга чидаб бўлмас даражада азоб берадилар. Бу билан Навоий, агар кимки дўст билан душманни фарқ қила билмаса, унинг ҳалок бўлиши муқаррар деган ғояни илгари суради.\nМасъуд пассив шахс. У зиндондан қутулиш учун ҳаракат қилиш ўрнига оҳ-фиғон билан банд бўлади. Уни бир тасодифгина ўлимдан қутқариб қолади.\nНавоий яшаган даврда зулмга қарши туриб, халқ манфаатларини ҳимоя қилган ҳар қандай шахснинг умри тазйиқ ва зиндонда ўтар эди.\nМасъуднинг зиндондаги ғам-аламли хитоби ўз мазмуни билан золимларга қарата нафрат хитобидир:\nҚилмади бўйла зулм ёронлар!\nГунаҳи айлаган асам айтинг.\nОлами жойизул — хато бўлмиш,\nМолдин ким десунки, жон десангиз»\nҲикоятдаги Маллунинг қизи адолатсизлик ва инсофсизликка қарши исён кўтарган жасоратли мубориз қиз образидир. У ҳикоятдаги воқеа ва конфликт-пинг ечилишида катта роль ўйнайди. Ҳусни латофатда тенги йўқ бу қиз айни пайтда ақлли, одобли ва ўта тадбирлидир. Қиз ўз отасининг золим, мунофиқ эканлигини яхши билади. Шунинг учун ҳам у ўз тақдирини золим отасининг ихтиёрига ташлаб қўймайди.\nНавоий қизнинг бой руҳий кечинмаларини тасвирлаш орқали унинг Масъудга бўлган севгисининг самимий эканлигини ҳам кўрсатади:\nДеди: Эй жисминга фидо жоним,\nЖонинға садқа жисми пазмоним.\nМана шундай оташин севги қизнинг ўзини ҳам, вафодор ошиқни ҳам ўлимдан қутқаради. Қизнинг жасорати, ақли, тадбир ва чоралари натижасида улар мурод-мақсадларига эришадилар. Бу қиз «Хамса»даги ажойиб хотин-қиз образлари — тадбирли давлат бошлиғи Меҳинбону, садоқатли маъшуқалар Ширин, Лайли, Диларом каби образларни тўлдиради. Шунинг билан бирга, у ўзига хос хислатлари билан улардан ажралиб туради. Бу қиз Навоий яратган энг жасоратли, энг фаол ҳаракат қилувчи аёл образларидандир.\nНавоий ҳикоятларидаги асосий масалалардан яна бири золим ҳукмдорларни фош қилишдир. Навоий зулм-зўрликни ва мунофиқликни Жайпур ва Маллунинг хатти-ҳаракатларини тасвирлаш орқали қаттиқ қоралайди. Навоийнинг фикрича, бу шахсларга жамиятда ўрин йўқ.\nЖайпур ва Маллу ўз шахсий манфаатлари йўлида ҳеч қандай разилликдан қайтмайдиган худбин мардум-озор шахсларнинг образларидир.\nЖайпур ҳиммати паст, золим, мансабпараст. У ўз мақсадига эришиш йўлида ҳар қандай жииоятни қилишга тайёр. У ўз ноиби Маллунинг ёрдами билан Масъудни ҳийла-найранг ишлатиб зиндонга ташлайди, унга чидаб бўлмас даражада азоб беради. Жайпурнинг ёрдамчиси Маллу ҳам золимликда ва мунофиқликда ундан қолишмайди.\nМаллу Масъудни йўқ қилиш учун Жайпурга қуйидагича маслаҳат беради.\n«Бурун ани ёр эт,\nЧорлабон ўз уюйгга суҳбат туз,\nОнинг уйнга майл ҳам кургуз.\nМен қилай ҳар неким эрур мақсуд»\nМаллу ҳам, Жайпур ҳам ўша даврдаги золим ва фирибгар амалдорларнинг, инсофсиз давлат бошлиқларининг умумлаштирилган образларидир.\nҚиссада асосий образлардан ташқари деҳқон ва шоҳга кўзгу туҳфа қилган меҳмон образлари ҳам берилган. Булардан ҳар бири қисса сюжети, унда қўйилган масалаларпинг ривожида маълум ўрин тутади, воқеликнинг тасвир ва бадиий қимматини оширади. Навоийнинг «Жуна ва Масъуд» қиссаси юксак бадиий маҳорат билан яратилган. Қисса ўзига хос сюжет қурилншнга эга. Ундаги воқеа ва ҳодисалар шоҳ Жуна ва золим Жайпур характерини очиб кўрсатиш учун келтирилади. Қиссанинг бошланишида ундаги асосий образ шоҳ Жунага характеристика берилиб, унинг адолатли ва сахий эканлигини кўрсатиш ниятида қатор эпизодик воқеа ва ҳодисалар тасвири берилади. Масалан, шоҳга нок совға қилган деҳқон воқеаси шоҳнинг адолатли, сахий эканлигини бўрттириб кўрсатишга ёрдам берса-да, асосий воқеанииг зарур босқичи ҳисобланади. Шоир ўқувчини ижобий қаҳрамонлар билан таништириб бўлгач, салбий образлар Жайпур ва унинг ноиби Маллу билан таништиради. Шундан кейингина қиссанинг сюжет чизиғида асос ҳисобланган адолат билан зулм ўртасидаги кураш тасвирланади. Бу кураш шиддат билан ривожланиб, кульминацион нуқтага кўтарилади. Ундан кейин шоир Маллунинг қизи образи билан боғлиқ бўлган воқеани келтиради. Бу воқеа, бир томондан, Маллунинг мунофиқлиги, раҳм-шафқатсизлигини очиб ташласа, иккинчи томондан, соф севги-садоқатнинг беқиёс кучини қўрсатади. Масъуднинг зиндондан қутулиши билан ҳали адолат ва зулм ўртасидаги кураш тугамайди. Масъуднинг тасодифан шоҳ Жунани топиши, золим Маллу ва Жайнурнинг йўқ қилиниши эпизоди билан ҳикоядаги мураккаб конфликтлар ҳал бўлади. Хуллас, қисса кесқин конфликт асосига қурилиб саховат билан бахиллик, инсоф билан инсофсизлик, тўғрилик билан мунофиқлик ўртасида қаттиқ кураш боради. Бу конфликт ҳаётий конфликтдир. Уша даврда зўрлик, мунофиқлик, бахиллик авжига чиққан эди. Тараққийпарвар шахслар уларга қарши курашадилар. Кўпинча улар бу курашда енгиладилар. Замон зўравонларининг қўли баланд келди. Шунга қарамай, улар курашни давом эттирдилар. Яхши ният, эзгу интилишларнинг тантанасини орзу қилдилар. Қиссада ғоявий ниятнинг равшанлаштирилишига қаратилган бадиий тасвир воситалари унумли ва ўринли ишлатилган. Шоир ҳикоятлар давомида айниқса ташбиҳ (ўхшатиш) санъатини кенг қўллайди. Улар ҳикоятда образларни ёрқин беришга, уларнинг руҳий ҳолатини очишга восита бўладилар.\nБорди Масъуд ҳоли сомондин,\nТўкубон ашк илик юди жондин.\nШоир Масъуднинг ташқи кўринишини сомонга ўхшатиш билан унинг руҳий ҳолатини ўқувчи кўз олдига равшан келтиради. Қиссада ташбиҳнинг дек (дай) қўшимчаси ва «киби», «чун», «ўйлаким», «янглиғ», «учун», «сифатким», «нечук», «ки», «гўё», «монанд» сўзлари ёрдами билан ясалган хилма-хил ва бой намуналари яратилган. Навоий тасвир ва ўхшатишларда ҳодисанинг ўзидан келиб чиқишга ҳаракат қилган. Шоир оддий сўзлардан иборат табиий ўхшатишларни кўп ишлатади. Шуиииг учун ҳам кўпгина ташбиҳлар образларга, воқеаларга объектив баҳо бериш меъёри бўлиб хизмат қилади.\nНоча бу пабъ зоҳир этти наво,\nБунда шоир ёмон ниятли Жайпурнинг юрагини тошга ухшатиш билан Жайпур устидан салбий ҳукм чиқаради.\nСабза узра -оқар сузук сувдек.\nШоир бу ўринда Масъуднинг поклигини таъкидлаш учун уни тиниқ кўзгуга ўхшатади.\nХуллас, юқоридаги мисоллардан равшан кўринадики, шоир келтирган ташбиҳлар, бир томондан, ғоявий эмоционал функцияга эга бўлса, иккиичи томондан, персонажларнинг ички дунёсини, характерини очиб беришга хизмат қилади.\nНавоий поэзияда катта ва кенг қамровли фикр ва тушунчаларни ихчам шаклда талқин қилишга эришади. Ҳикояда чуқур маъноли идиомалар, фразеологик бирикмалардан кенг фойдаланилади. Шунинг билан бирга, шоирнинг ўзи ҳам афоризм ва халқ иборалари даражасига кўтарилган чуқур мазмунли иборалар яратади:\nКимки ўлтирмиш эрди—жон берди\nБу ибораларни кўп ҳолларда халқ ҳикматларидан ажратиш қийин.\nНавоий қиссада бой халқ ижодидан самарали фойдаланган. Шоир қиссанинг сюжет ва композициясини ҳам халқ достони ва эртакларидек тузди. Шуйингдек, адабиётда «қолиплаш» усулидан фойдаланди. Ҳикоят ичида ҳикоятлар берди, уларни асосий воқеа чизиғи атрофига уюштирди.\nНавоий халқ ижодидаги тасвирий усуллардан ҳам илҳомланди. Қаҳрамонларнинг портрети, уларнинг яшайдиган жойлари тасвири кўпроқ халқ эртаклари деталларини эслатади. Қуйидаги тасвирни олайлик:\nБор эди қаср ёнида ҳаммом, Фаршу изора анда яшму рухом, Шиша ўрнида меҳри оламтоб, Ҳавзлар ичра сув ерида гулоб...\nТослар зарнигору меҳр мисол,\nТортилиб ин ерида зар ришта.\nБундай ажойиб бадиий воситалар билан яратилган тасвирлар ҳикоя давомида асосий ғояни бўрттириб кўрсатишга қаратилган.\nЮқоридаги ҳикоятда эртакларда бўлгани каби эгри билан тўғрини, рост билан ёлғонии ажрим қилувчи асбоб — «кўзгу» берилади. Рост сўзлаган киши кўзгуга боқса юзи оқ, ёлғон сўзлаган киши боқса қора кўринади. «Тилсим» жом, сув ўрнига май, овқат ўрнига найшакар егувчи учар от каби эртакларда кўп учрайдиган фантастик образлар ҳам қиссани халқ ижодига яқин эканлигнни кўрсатади.\nХуллас, халқ оғзаки ижоди Навоийнинг бу қиссаси учун ҳам кўп томондан асосий манба бўлди, унинг ғоявий-бадиий қимматини, халқчиллик руҳини оширди.\nНавоий куйлаган ўз она ватанни жондан севиш, уни ҳар қандай босқинчилар ҳужумидан қўриқлаш, мамлакатнинг бутунлиги, бирлиги, тинчлиги, осойишталиги ва ободлиги учун курашиш, қўшни ўлка халқларини золимлар зулмидан қутқаришга ёрдамлашиш каби юксак гуманистик ғоялар ҳозирда ҳам ёш авлодни юксак ватанпарварлик руҳида тарбиялашда катта аҳамият кас6 этади.


НОГИPОНЛАP ДОИМО ДАВЛАТИМИЗНИНГ ҒАМХЎPЛИГИДА - AmuNews.uz - энг сўнгги янгиликлар\nНОГИPОНЛАP ДОИМО ДАВЛАТИМИЗНИНГ ҒАМХЎPЛИГИДА\nНогиронлик туғма ёки орттирилган шаклда бўлиши мумкин. Туғма ногиронлик асосан ирсий касалликларнинг наслдан наслга ўтиши натижасида келиб чиқади. Туғма ва ирсий касалликлар ёшларнинг эрта турмуш қуриши, қариндошлар ўртасидаги никоҳлар натижасида учрамоқда. Касалликларнинг келиб чиқишининг олдини олиш мақсадида Ўзбекситон Pеспубликаси Вазирлар Маҳкамасининг 365-сонли қарори асосида кўп тармоқли марказий поликлиникада никоҳланувчиларни профилактик тиббий кўрикдан ўтказиш йўлга қўйилган. Чақалоқлар туғилган пайтда эндокрин тизими касалликларига текширилади.\nОрттирилган ногиронлик эса касалликлар, жароҳатланишлар натижасида келиб чиқади. Ота-боболаримизнинг касалликни даволашдан кўра, унинг олдини олган афзалроқдир, деган ҳикматига амал қилиб, тиббиёт ходимлари томонидан соғлом турмуш тарзи афзалликлари, оналик ва болаликни муҳофаза қилиш, юқумли ва юқумсиз касалликлар, жароҳатланишларнинг олдини олиш тўғрисида аҳоли орасида кенг кўламда тушунтиришлар олиб борилмоқда.\nЎзбекистон Pеспубликаси Президентининг 2017 йил 1 декабрдаги “Ногиронларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш тизимини тубдан такомиллаштириш чора тадбирлари тўғрисида”ги фармони ижросини таъминлашга интилмоқдамиз.\nТуманимизда жами меҳнат қобилиятини йўқотганлар 2861 нафар, жумладан, болалар ногиронлиги 578 нафарни ташкил этади. Уларга 93 та катта ногиронлар аравачаси, 93 та болалар аравачаси, 14 та эшитиш мосламаси, 26 та қўлтиқ таёқ, 56 та ҳасса, 17 та кўзи ожизлар ҳассаси, 2 та тирсак таёқ берилган. Йил бошидан бери 189 нафар ногиронларга санатория-курортларга йўлланма берилди.\nАҳолининг саломатлигини сақлаш мақсадида “2018-2022 йиллар даврида болаларда туғма ирсий касаликларнинг олдини олиш” Давлат дастури қабул қилинган бўлиб, тиббиёт ходимлари томонидан маҳаллалар, ўқув муассасаларида қариндошлар ўртасида, эрта никоҳ натижасида келиб чиқадиган туғма ва ирсий касалликларнинг олдини олиш тўғрисида кенг кўламда тарғибот-ташвиқот ишлари олиб борилаяпти.\nТамара САИДОВА, Кўп тармоқли марказий поликлиника\nСаломатлик бўлими шифокори.


...Маҳаллий обидалар ва аҳоли манзилларига йўналтирилган “Туғилган ер” дастуридан ташқари биз халқнинг онгига ундан ҳам муҳимроқ – умуммиллий муқаддас жойлар тушунчасини сингдиришимиз зарур. Бунинг учун “Қозоғистоннинг муқаддас маънавий қадриятлари” ёки “Қозоғистоннинг хосиятли ерлари географияси” лойиҳаси керак.\nҲар бир халқнинг, ҳар бир маданиятнинг барча учун умумий муқаддас жойлари бўлади, уларни шу халқнинг ҳар бир фуқароси билади.\nБу – маънавий анъананинг бош негизларидан бири.\nҚозоғистон Республикаси Президенти Нурсултан Назарбаевнинг “Келажакка йўлланма: маънавий янгиланиш” дастурий мақоласидан.\nТўлебий туманининг «Южная» туристик базасига яқин жойда, Тянь-Шань тоғлари ён бағирларида ўтмишнинг асрларга татигулик кунлари ва бугунги замон ўртасида кўприк мисол бўй кўрсатиб турган бир жой бор. Тоғ томонга кўтарилиб борар экансиз, узоқдан олма боғлари, уйлар ва бепоён дашт кўз ўнгингизда намоён бўлади. Тоққа яқинлашаётганингизда қизариб ботаётган қуёшнинг заррин нурлари жилоларида байрамона ясаниб олган одамларга кўзингиз тушади. Фақат яқин борганингизда адашганингизни пайқайсиз. Сизга узоқдан оппоқ ҳарир либосларидан ҳаё ифори таралиб, ўзларида сўнмас жозибага йўғрилган жўшқинликни жо айлаган қизлар бўлиб кўринган шарпалар аслида қоятошлар бўлиб, уларнинг устида табиат минг йиллар давомида эринмай ишлаган. Яқин борсангиз, қадим афсоналар ҳақиқати тилга киради. Ҳар бир қоятошга турлича «ишлов» берилгандай, улар бир-бирига ўхшамайди ва турли рангларда жилоланиб туради. Маҳаллий аҳолининг таъкидлашича, илгари табиат яратган ҳайкалларнинг сони 40та бўлган. Ҳозир улардан фақат 20таси қолган. Бу ерликлар тарихий обида билан боғлиқ “Қирққиз” афсонасини бажонидил айтиб берадилар.\nУларнинг айтишларича, зулмларни тан олмаган, имонининг бутунлигини сақлашни олий мақсад деб билган, “Замонавий аёл” деган ном остида яшаган, яшаб келаётган қирқ қизнинг ҳар бирида қирқ қизнинг ҳунари, ақл-заковати бўлган.\n“Қирққиз” афсонаси шарқ маданияти тарихида аёлни яна бир поғона кўкларга кўтарди. Ривоятларда ўзигагина хос бўлган ибо-ҳаё пардасига ўраниб, дунёвий илмлардан воқиф бўлиб, мўжизалар кўрсата олган ҳур қизлар тасвирланади. Улар яшаган жамиятда бойлик ва пулнинг қадри бўлмаган. Меҳр-оқибат, саховатни улар барча бойликлардан устун қўйишган.\nБир куни душман бостириб келади. Улар аёллар, ёш болалар ва қарияларни ҳам аямай, қиличнинг остига олади. Уйларни ёқиб, минглаб молларни олдига солиб, ҳайдай бошлайди. Энг гўзал қирқ қизни улар хоннинг ҳарамига танлаб олиб, йўлга тушишади. Бир пайт уларнинг орқасидан отлиқ қария етиб келиб, «тўхтанглар!», дейди. Лашкарбошининг бундан ғазаби қайнаб:\n– Сен ким эдингки, менинг лашкарларимни тўхтатишга жазм қилдинг? Ё жонингдан тўйдингми? – деб сўрайди.\n– Мен шу овулнинг оқсоқолиман. Молларни олиб кетаверишинг мумкин, – дейди қария. – Лекин, қизларимизни олиб кетолмайсан. Биз тоғликларнинг қонуни бўйича, биронта ҳам одам душман қўлида жон бермаслиги керак. Шунинг учун қизларимизни қайтар.\nЛашкарбоши аскарларига «чолни даф қилинглар», деб буйруқ беради. Лекин чолни ураман деб қамчи кўтарган аскарларнинг қўллари ҳавода муаллақ қолаверади. Қарияга ҳеч ким зарар етказа олмайди. Лашкарбошининг баттар ғазаби қайнаб, «бор, ҳамманг унга ташланинглар!», деб буйруқ беради. Шу пайт қария одамларнинг кўз ўнгида тошга айлана бошлайди. Кейин қизлар ҳам тошга айланади. Лашкарбошига қараб келаётган итлар ҳам тошга айланади. «Бўлиши мумкин эмас! Уринглар, янчинглар, тошларни қийратинглар!», деб буйруқ беради лашкарбоши. Найза ва қиличлари синган душман аскарлари қоча бошлайди ва қўллари қанотга айланиб, кўкка кўтарилади, сўнг қарғага айланиб қолишади.\nҲозир чолнинг ҳам, итнинг ҳам ҳайкаллари бор бу ерда. Ҳавога булут чиқиши билан қарғалар тўпланишади.\nБу ривоятнинг тўқиб чиқарилганига кўп йиллар бўлган. Афсонанинг бир неча тури бор. Бирида қизлар қалъани маҳв этмоқ илинжида ёв бостириб келар чоғида Худога нола қилишади ва тошга айланишади, баъзи афсоналарда уларнинг деворларга сингиб кетганлиги ҳақидаги маълумотлар халқ орасида оғиздан оғизга ўтиб келади. Агар сизга уни бошқача қилиб сўзлаб беришса, ҳайрон бўлманг.\nБ. ДЎСМАТОВА, 2017-09-08, 19:19 198


Назария яратган олим – Сурхон тонги\nБош саҳифа / Таълим / Назария яратган олим\nМай 8, 2019\tТаълим Изоҳ қолдириш 642 Кўрилди\nМана 14 йил бўлибдики, унинг йўқлигига кўника олмадик. Сафар Абдуназаров жуссаси пишиқ, сийратидан полвонлиги билиниб турадиган, камтарин, хушмуомалали йигит эди. Биз 1968 йил август ойи охирлари мандат комиссияси пайтида танишганмиз.\nКомиссиядан кейин тўғри талабалар шаҳарчасидаги университетнинг янги механика-математика факультети жойлашган бинога боришимиз керак эди. Трамвайга тушиб бирга кетдик. Беш йил бирга ўқидик, бирга юрдик, бирга яшадик. Тақдир тақозоси биланми, Термиз давлат педагогика институтида яна бирга ишлай бошладик.\nСафар Абдуназаров 1979 йил Ўзбекистон Фанлар академиясининг М.Т.Ўразбоев номидаги механика ва иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги илмий-текшириш институти аспирантурасига ўқишга кириб, академик Т.Жўраев раҳбарлигида 1982 йилда номзодлик диссертациясини муваффақиятли ҳимоя қилди. Тиришқоқлиги, исътедодини сезган академик Тўхтамурод Жўраев Термизга қайтишига рухсат бермади ва ҳали жавобини кутиб ётган математика соҳасидаги катта масалалар устида илмий-тадқиқот ишларини давом эттиришга ундади. Йиллар ўтаверди, тинимсиз изланишлар натижасида қўйилаган масалалар бирма-бир ечимини топа бошлади ва бу янгиликлар чет эллардаги энг нуфузли журналларда инглиз тилида чоп этилди.\nНиҳоят, 1992 йилда “Каррали характеристикали тенгламалар учун чегаравий масалалар” мавзусида докторлик диссертациясини ҳимоя қилди. Бу ҳимоя замирида кўп йиллардан бери ўз ечимини кутиб ётган, хусусий ҳосилали дифференциал тенгламаларнинг фундаментал ечимлари топилиб, улар ёрдамида коррект қўйилган локал ва налокал чегаравий масалалар ҳал қилинади. Бундай дунёвий аҳамиятга эга бўлган масалаларни ҳал қилган олим Сафар Абдуназаров бу натижалардан мағрурланиб кетмади. Истеъдодли олим Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон миллий университети математика факультетининг дифференциал тенгламалар кафедрасини бошқарди. Ёшларни илмга ундади. Натижада сурхондарёлик Баҳодир Жўраев, Одил Қурбонов, Муҳаммади Ортиқов, тошкентлик Абдукомил Ҳошимов, хоразмлик Зариф Собиров каби кўплаб олимлар Сафар Абдуназаров илмий раҳбарлигида Ўзбекистон математиклари орасидан муносиб ўрин эгалладилар.\nСинфдошларининг эслашича, Сафар Абдуназаров отаси чўпон бўлганлиги боис ёшлигида яйловма-яйлов юриб, мактабга 1957 йил эмас,1960 йилда биринчи синфга борган. Тиришқоқлиги, хотирасининг ўткирлиги боис, у бир йилда уч синф дастурини ўзлаштириб, мактаб педагогик кенгаши қарори билан бирданига тўртинчи синфга кўчирилган.\nЯқинда Термиз давлат университетида таниқли математик олим, профессор Сафар Абдуназаров таваллудининг 70 йиллигига бағишланган хотира кечаси бўлиб ўтди. Тадбирда университет раҳбарияти, профессор-ўқитувчилари, талабалар, олимнинг яқинлари, шогирдлари ва дўстлари иштирок этишди.\nМатематика фани мисоли уммон. Унда сузиш ҳар кимнинг ҳам қўлидан келавермайди. У бутун умрини математика фанига бағишлади. Кечани-кеча, кундузни-кундуз демай изланди. Натижада, дунёда биринчи бўлиб юқори тартибли тоқ даражали тенгламалар таҳлил қилинди, уларнинг асосий ва элементар ечимлари ҳамда бу ечимларнинг асимптотик хусусиятлари ўрганилди. Ихтиёрий тартибли характеристикалари каррали бўлган тенгламалар учун потенциаллар назарияси яратилди. Бу эса, ўз навбатида совуқ плазмада ва кучсиз дисперсияланувчи муҳитларда тўлқин тарқалиши масалаларида кенг қўлланувчи Кортвега де Фриз тенгламасининг ечилишига олиб келади.\nБу том маънодаги фидойилик дегани. Негаки, у ҳали 1982 йил, номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган пайтларидаёқ қандли диабет касалига йўлиққан эди. Касалликка йўлиққандан кейин илмий-тадқиқот ишларини бир оз бўлса-да тўхтатиб, даволаниб яшаб юрса бўлар эди-ку. Йўқ, Сафар Абдуназаров бундай қилмади. Тараққиётни орқага суришга ҳаққим йўқ, деб ўйлади. Ўз жонини умуминсоният манфаати йўлида фидо қилди. 2005 йил 8 октябрда Бойсун туманидаги шифохонада бу ёруғ дунёни тарк этди. Бу борада буюк даҳо, Д. Менделеевнинг “Жон фидо қилиб ишланмаса, на истеъдодлар, на даҳолар туғилади”, деган гапларини тан оласан, киши.\nСафар Абдуназаров мустақил юртимизнинг илмий салоҳиятини юксалтиришга ўзининг ноёб изланишлари ҳамда етиштирган шогирдлари билан салмоқли ҳисса қўшган олимлардандир.\nфизика-математика фанлари доктори,профессор,\nОлдинги Барчага манзур тадбир\nКейинги Шоир Шафоатни эслаб


Газета СБХ / 2014 год / № 36 / Божхона\nХусусий корхонамда турли ускуналарни таъмирлаймиз. Интернет-дўкон орқали Хитойдан дастгоҳларга эҳтиёт қисмлар сотиб олмоқчиман. Юк оғирлиги, чамаси, 70 кг бўлади, балки ундан кўпроқ бўлар. Эҳтиёт қисмларнинг турларига келсак, уларнинг фарқини юзаки билиш қийин. Бож тўлашим керакми ёки йўқми? Агар тўлаш керак бўлса, қандай тўланади: кг учун, ҳажм учун ёки донаси учунми?\n– Сизнинг ҳолатда божхона тўловларини тўлашга тўғри келади, чунки почта жўнатмаси орқали тижорат мақсадлари учун мўлжалланган товарлар олиб кирилади. Уларнинг божхона расмийлаштируви тартиби Халқаро почта жўнатмалари устидан божхона назоратининг вақтинчалик қоидалари1 билан белгиланган.\nБожхона кодексининг 103-моддасида Ўзбекистонга импорт қилинадиган товарлардан импорт божхона божи, назарда тутилган ҳолларда эса акциз солиғи (акцизланадиган товарларга), ҚҚС ва божхона расмийлаштируви учун йиғим ундириш назарда тутилган. Ушбу тўловларни тўғри ҳисоблаш ва ставкаларни белгилаш учун қуйидаги ахборот талаб қилинади:\n1) товарнинг тўлиқ номи ва қиймати;\n2) унинг Ўзбекистон Республикаси ТИФ товар номенклатураси (2012 йилги версия) бўйича 10 белги даражасида коди;\n3) товарнинг келиб чиқиш мамлакати;\n4) товарнинг физик тавсифи.\nУмуман олганда шуни айтиш мумкинки, импорт божхона божларининг ставкалари Президентнинг 5.08.2009 йилдаги ПҚ-1169-сон Қарори, 1.10.2011 йилдан эса товарларнинг айрим турларига – Президентнинг 28.06.2011 йилдаги ПҚ-1560-сон Қарори билан тасдиқланган.\nОлиб келинадиган акциз солиғи солинадиган товарларга акциз солиғи ставкалари ва уларнинг рўйхати Президентнинг 25.12.2013 йилдаги ПҚ-2099-сон Қарори (12-2-илова) билан тасдиқланган.\nТоварлар импортига қўшилган қиймат солиғи ставкаси Солиқ кодексининг 206-моддасига мувофиқ белгиланадиган улар қийматининг 20%ини ташкил қилади (Президентнинг ПҚ-2099-сон Қарори 3-банди).\nОлиб кириладиган товарни божхонада расмийлаштирганлик учун божхона йиғимининг ставкаси унинг божхона қиймати 0,2%ига тенг, бироқ камида 25 АҚШ доллари ва 3 000 АҚШ долларидан ортиқ эмас (ВМнинг 30.04.1999 йилдаги «Божхона йиғимлари ставкалари тўғрисида»ги 204-сон Қарори).\nТоварнинг божхона расмийлаштируви чоғида Ташқи иқтисодий фаолиятнинг товар номенклатураси (ТИФ ТН) кодига мувофиқ келадиган товар ўлчов бирлиги қўлланади.\nДиққат! Хатда кўрсатилган товарларни расмийлаштириш чоғида Вазирлар Маҳкамасининг 17.12.2012 йилдаги 843-ф-сон Фармойишини эътиборга олиш керак. У билан хўжалик юритувчи субъектлар олиб кирадиган ва 2016 йил 1 январга қадар божхона тўловларини тўлашдан озод қилинган (божхона расмийлаштируви учун йиғимлар бундан мустасно) ўрнатилган технологик ускуналарнинг эҳтиёт қисмлари ва бутловчи буюмлари рўйхати тасдиқланган.\nХалқаро почта жўнатмаларига доир божхона ҳужжатлари Божхона юк декларациясини тўлдириш тартиби тўғрисида йўриқномада2 назарда тутилган тартибда расмийлаштирилади. Чунончи, уларни импорт божхона режимида жойлаштириш чоғида жисмоний шахслар божхона органларига қуйидагиларни тақдим этадилар:\nтранспортга оид ва товарга илова қилинувчи ҳужжатлар (товарларни қўл юкида ёки кузатиб бориладиган багажда олиб ўтиш ҳоллари бундан мустасно);\nзарур ҳолларда – келиб чиқиш, мувофиқлик, фитосанитария ва ветеринария сертификатлари;\nзарур ҳолларда – ваколатли органларнинг рухсатномалари.\nУшбу ҳужжатларни электрон рақамли имзо билан тасдиқлаган ҳолда автоматлаштирилган «Товарларни электрон декларациялаш» ахборот тизимига киритган ҳолда электрон шаклда тақдим этиш мумкин.\n1ДБҚ томонидан тасдиқланган, АВ томонидан 11.02.2000 йилда 896-сон билан рўйхатдан ўтказилган.\n2ДБҚ томонидан тасдиқланган, АВ томонидан 3.11.1999 йилда 834-сон билан рўйхатдан ўтказилган.\nПрочитано: 3157 раз(а)


Аёлни эъзозлаган юрт – oliymahad.uz\nАёлни эъзозлаган юрт\nЖорий йилнинг 7 март куни ТИИ талаба қизлари иштирокида аёллар байрами муносабати билан “Аёлни эъзозлаган юрт” мавзусида байрам тадбири бўлиб ўтди. Тадбир доирасида талаба қизлар ўртасида “Саодат асри ифори” номли кичик мусобақа ташкил қилинди.\nТадбирда Олмазор тумани отинойиси Муборак Ҳакимова, Мовароуннаҳр нашриёти ходималари ва ТИИ аёл устоз-ходималари ҳамда барча талаба қизлар иштирок этди.Тадбир Қуръони карим тиловати ва меҳмонларнинг гўзал дуолари билан очилди.\nДастлаб тадбирда ЎМИ раиси муфти У.Алимов ҳазратларининг ЎМИ тасарруфидаги диний таълим муассасаларида меҳнат қилаётган аёл-қизлар ва илм олаётган толиба қизларга йўлланган байрам табригини талаба қизлар билан ишлаш бўйича услубчи З.Суярова ўқиб эшиттирди.\nБайрам тадбирини янада сермазмун ўтказиш мақсадида ташкил этилган мусобақага старт берилди. Беллашув икки гуруҳ ўртасида тезкор савол-жавоблар, кроссворд тўлдириш ва талаба қизлар фаолиятини ўзида акс эттирган слайдлар намойишидан иборат бўлди.\nТадбир сўнгида “Етакчи қизлар” клуби таркибидаги фаоллик кўрсатган ва ўқув йили бошидан ҳозирга қадар Қуръони каримни тўлиқ ёд олган талаба қизларни тақдирлаш маросими бўлиб ўтди. Беллашувда дўстлик ғалаба қозонди, иштирокчиларга совғалар улашилди.\n698600cookie-checkАёлни эъзозлаган юртno\nОлдингиОбид ва шайтон қиссасиКейингиЗамонавий фатволар ва уларнинг жамиятдаги аҳамияти


Эктор Купер: "Тартибли ўйин кўрсатар эканмиз бизда ҳужум учун имкониятлар пайдо бўлаверади" - Zamin.uz\n«Учрашувни футболчиларимиз ажойиб ўтказишди. Футболчиларим бугун мен истаган ўйинни кўрсатишга ҳаракат қилди. Агар солиштирсак, бизнинг ўйин анча яхшиланмоқда. Камчиликлар деганда, биламизки Қатар тўп билан яхши назорат қилади ва бизнинг прессингда камчилигимиз бор. Бу жиҳат айниқса бугунги Қатар билан бўлган ўйинда сезилди. Жамоанинг қарши ҳужумдаги ўйини мени қониқтирди. Тартибли ўйин кўрсатар эканмиз бизда ҳужум учун имкониятлар пайдо бўлаверади. Умумий олганда дастлабки икки ўйинга нисбатан ўзгаришлар бор.\nИккинчи йиғинимиз жуда ҳам яхши ўтди. Жиддий муаммоларга дуч келмадик. Биз футболчиларга бўлган талабларни ошириб борамиз.\nТерма жамоанинг ўзаги деб ҳеч қайси ўйинчиларни айта олмайман. Ҳеч ким учун терма жамоада жой кафолатланмаган. Осиё кубоги бошлангунга қадар кимдадир ўсиш бўлса кимдадир пасайиш кузатилиши аниқ. Терма жамоада ўрин ҳаттоки менда ҳам кафолатланмаган.\nМен ҳиссиётларга берилишимнинг сабаби жаҳлим чиққанидан эмас, балки футболчиларнинг иштиёқини ошириш учундир. Тўғри баъзи вазиятда қониқмаган пайтим ҳам бўлади. Футболчилар яна клуб ихтиёрига қайтиб кетишади. Мен уларнинг кўпроқ мени тушунишини ва тезроқ ҳаракат қилишини истайман.\nЎзбекистонда менга яратиб берилган шароитлардан жуда ҳам мамнунман», - дейди Купер.


Finance.uz - 9 ойда 25 млрд. сўм суғурта қопламаси тўланди\n9 ойда 25 млрд. сўм суғурта қопламаси тўланди\nМиллий суғурта бозоридаги кучли рақобат шароитида мижозларга сифатли ва тезкор хизмат кўрсатиш, фуқароларнинг соғлиғи ёки мол-мулкига зиён етганида суғурта ҳодисасини тез фурсатда ўрганиб, зарарни қоплаш “KAFOLAT sug`urta kompaniyasi” AЖ нинг устувор вазифаларидан ҳисобланади.\nБунинг учун компанияда 24 соат ишловчи диспетчерлик хизмати ҳамда суғурта ҳодисалари юз берганда пойтахт ҳудудида воқеа жойига етиб бориб, зарур ёрдамни кўрсатувчи “My assist” ассистанс хизмати фаолият кўрсатмоқда.\n2019 йил 1 октябрь ҳолатига компания томонидан 5570 та суғурта даъволари кўриб чиқилиб, 24,7 млрд. сўм суғурта қопламалари амалга оширилган. Буларнинг асосий қисми, яъни 17,4 млрд. сўмлик мажбурий суғурта турлари бўйича келиб тушган суғурта даъволарига тўғри келмоқда. Шунингдек, транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш бўйича жорий йилнинг 9 ойи давомида 6,1 млрд. сўм суғурта қопламаси тўланган.\nИш берувчининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш бўйича эса, жорий йил 1 октябрь ҳолатига 11,2 млрд. сўм суғурта қопламалари амалга оширилган.\nИхтиёрий суғурта турлари бўйича компанияда жорий йилнинг 9 ойи мобайнида 4,7 млрд. сўм суғурта қопламалари тўланган. Шундан юридик шахслар мулкини ихтиёрий суғурталаш тури бўйича – 1,7 млрд. сўм, ихтиёрий тиббий суғурта тури бўйича – 1, 2 млрд. сўм ҳамда бошқа ихтиёрий суғурта турлар бўйича суғурта қопламалари амалга оширилган.\nУшбу рақамлар шуни кўрсатмоқдаки, суғурта ҳодисаси юз берганда, компания ўз мижозлари олдидаги мажбуриятларини вақтида ва сифатли бажаришга ҳамда аҳоли ишончини оқлашга ҳаракат қилмоқда.\n“KAFOLAT sug`urta kompaniyasi” AЖ Ахборот хизмати


Фаластинлик гуруҳлар ўт очишни тўхтатишга тайёр эканини билдирди\n13 май 2021, Тошкент вақти: 08:12\nҒазо секторида Исроил армиясига қарши урушаётган фаластинлик гуруҳлар 24 соатга ўт очишни тўхтатишга тайёр эканини билдирди. Фаластин Озодлик ташкилоти Бош котиби Ёсир Обид Раббо 29 июль куни журналистларга, Фаластин раҳбарияти ҳамда Ҳамас ва Исломий жиҳод етакчилари билан маслаҳатлашувдан сўнг: “24 соатлик гуманитар оташкесимга тайёрмиз”, дея баёнот берди. Исроил расмийлари бу ташаббусга ҳозирча муносабат билдирмади.\nИсроил армиясининг Ғазо секторига уч ҳафтадан бери давом этаётган ҳужумлари давомида томонлар ўртасида сулҳга эришиш йўлидаги бир неча уриниш натижасиз тугади.\n29 июлга ўтар кечаси Исроил учқичлари Ғазо секторидаги 60та объектга зарбалар берди.\nФаластинлик шифокорлар ҳужумлар оқибатида 24 одам ўлганини маълум қилди.\nХабарларга кўра, 29 июль куни Ҳамас етакчиси Исмоил Хониянинг уйи Исроил отган ракетадан вайрон бўлган. Бироқ ҳалок бўлганлар ёки жабрланганлар йўқ.\nРафоҳда камида олти фаластинлик, Шати қочқинлар лагерида эса фаластинлик тўққиз бола Исроил отган ракеталардан ҳалок бўлган.\nИсроил Бош вазири Нетеняҳу 27 июлда исроилликларни Ғазо минтақасида “узоқ давом этадиган урушга” тайёр бўлишлари кераклигидан огоҳлантирган эди.\n29 июль куни Рамазон хайити муносабати билан Теҳронда чиқиш қилган Эроннинг Олий руҳонийси Оятулло Али Хоманаи Исроил армиясининг Ғазо секторига ҳужумлари давом этаётган бир пайтда катта қурбонлар бераётган фаластинликларга ҳеч ким ёрдам қўлини чўзмаётганини таъкидлади.\n- Ғазо халқи ҳамма томондан қуршовга олинган. Улар кичкина ҳудудда ҳам денгиз, ҳам қуруқлик, барча томондан чегаралари ёпиб қўйилган. Уларнинг ичимлик суви, электр таъминоти ва барча инфратузилмалари хавф остида қолган. Душман ҳужумидан ўзини ҳимоя қилиши учун уларга ҳеч ким ёрдам бермаяпти, дея баёнот берди Эроннинг Олий руҳонийси.\nБМТ Ғазо секторида ўт очишни тўхтатишга чақириб келаётганига қарамай, Исроил армиясининг ҳужумлари тўртинчи ҳафта давом этмоқда.\n29 июль куни Исроил Ҳамас жангчилар тунел орқали Исроил ҳудудига ўтгани ва Ғазога яқин жойлашган Нахал Оз аҳоли пункти яқинида исроиллик беш аскарни ўлдирганини маълум қилди.\nИсроил Ҳамаснинг ҳужум қилган бир жангчиси ўлдирилганини билдирди.\nҲамас жангчилари Исроил ҳудудига ракеталар отишини тўхтатиш мақсадида Исроил армияси 8 июль куни Ғазо секторига кенг кўламли ҳужум бошлаганидан бери 1 минг 100 нафардан ортиқ фаластинлик нобуд бўлди.\nЎлган фаластинликларнинг аксарини тинч аҳоли вакиллари ташкил қилади.\nОтишмалар пайтида Исроилнинг 53 аскари ва уч фуқароси ўлди.


Диний идорага америкалик меҳмонлар ташриф буюрди\nКеча, 27 июнь куни АҚШ Давлат департаментининг Яқин Шарқ, Жанубий ва Марказий Осиёдаги диний озчилик бўйича махсус маслаҳатчи Нокс Темза билан учрашувбўлиб ўтди.\nЎзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Усмонхон Алимов ушбу мартабали меҳмонлар билан мулоқот ўтказди. Учрашувда муфтий ҳазратлари диёримизда диний соҳадаги ислоҳотлар, қўшни мамлакатлар диний идоралари билан ҳамкорлик алоқалари жадал ривожланаётгани ҳақида гапирдилар.\nНокс Темза жаноблари Ўзбекистондаги ислоҳотлар АҚШ давлатида жуда ҳам илиқ кутиб олиниб, қўллаб-қувватланаётганини билдириб ўтди.\nНАК в рамках программы развития зиёрат-туризма планирует открыть рейс Ташкент-Джидда\nВозможность открытия регулярных авиарейсов по маршруту Ташкент-Джидда-Ташкент в рамках программы развития зиёрат-туризма обсудили 26 июня генеральный директор Национальной авиакомпании «Узбекистон хаво йуллари» Бахтиёр Хакимов и председатель Государственного комитета по развитию туризма Бахтиёр Умаровым.\nНа переговорах присутствовали представители туроператоров, занимающиеся привлечением туристов по программе «Зиёрат-туризм», сообщила пресс-служба НАК.\nПо итогам встречи достигнута договоренность о проработке вопроса ввода регулярных рейсов «Узбекистон хаво йуллари» по маршруту Ташкент-Джидда-Ташкент с частотой один раз в неделю начиная с зимней навигации 2018−2019 годов.\nРейсы планируется выполнять на самолетах Boeing 767 и Boeing 787 Dreamliner с учетом удобных стыковок с рейсами Ташкент-Куала-Лумпур-Ташкент для перевозки туристов из стран Юго-восточной Азии в Узбекистан по программе паломнического туризма.\nЯнги тартиблар жорий этилди\nДиний соҳадаги ислоҳотларнинг ҳуқуқий асослари ҳақида Ўзбекистон мусулмонлари идораси Ҳуқуқшунослик бўлими мудири Икромжон Мардонов мухбиримизга қуйидагиларни сўзлаб берди.\n– Бугун ижтимоий-сиёсий, иқтисодий-ҳуқуқий жабҳаларда содир бўлаётган ўзгаришлар, хусусан, диний соҳа тараққиётига қаратилган тарихий, ҳуқуқий ҳужжатлар бизни хушнуд қилиш баробарида зиммамизга янада масъулият юкламоқда. Муҳтарам Юртбошимиз 2017 йилнинг 15 июнь санасида “Ижтимоий барқарорликни таъминлаш, муқаддас динимизнинг софлигини асраш – давр талаби” мавзусида нутқ сўзлагандилар. Ўтган қисқа вақт мобайнида мисли кўрилмаган ўзгаришлар содир бўлаётганига ҳаммамиз шоҳидмиз. Анжуманда, жумладан, диний идора ва унинг тизимидаги муассасалар нотижорат ташкилот сифатида фаолият юритишини инобатга олиб, улар томонидан тўланадиган ягона ижтимоий тўловнинг миқдорини қайта кўриб чиқиш зарурлигини таъкидлаган эдилар. 2018 йил 31 май куни Вазирлар Маҳкамасининг 409-сонли қарори билан “Ўзбекистон Республикасида диний ташкилотларни давлат рўйхатидан ўтказиш, қайта рўйхатдан ўтказиш ва тугатиш тартиби тўғрисида”ги низом тасдиқланди. Хўш, уни бундан йигирма йил аввалги (1998 йил 20 июнь) 263-сонли қарор билан қиёсласа қандай янгиланиш ва енгилликлар кўзга ташланади?\nАввало, диний ташкилотларни давлат рўйхатидан ўтказишда белгиланган давлат божлари тубдан кўриб чиқилгани эътиборни тортади. Диний ташкилотларнинг марказий бошқарув органлари ва диний таълим муассасалари учун энг кам ойлик иш ҳақининг йигирма баравари (аввал юз баравари эди) миқдорида белгиланди. Масжидлар учун эса энг кам иш ҳақининг эллик бараваридан ўн бараварига камайтирилиб, фаолият юритиб турган диний ташкилот қайта рўйхатдан ўтаётганда кўзда тутилган сумманинг яна 50 фоизи чегириб ташланади. Рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан рўйхатга олиш ва қайта рўйхатдан ўтиш ариза берилган кундан эътиборан бир ой муддатда кўриб чиқилади. Илгари давлат рўйхатидан ўтказилгани тўғрисидаги гувоҳнома йўқотиб қўйилса, гувоҳнома дубликати (нусхаси)ни олиш учун рўйхатга олиш йиғимининг 50 фоизи миқдорида тўлов ундириларди. Энди бундай ҳолларда энг кам иш ҳақининг бир баравари миқдорида тўлов амалга оширилиб, ҳужжатлар дубликатини олиш тўғрисидаги ариза ўн иш кунида кўриб чиқилади. Шунингдек, ҳар уч ойда топшириладиган ҳисоботлар энди йилда бир марта амалга оширилади.\nДиний идора тизимидаги яна бир янгилик шуки, масжидлар ишини янада фаоллаштириш мақсадида янги таҳрирдаги намунавий устав ишлаб чиқилди. Унда масжидлар учун қатор янги имтиёзлар кўзда тутилган. Жумладан, белгиланган вазифаларни бажариш мақсадида Ўзбекистон мусулмонлари идораси билан келишилган ҳолда оммавий ахборот воситаларини таъсис этиш, корхоналар, бошқа тадбиркорлик тузилмалари ҳамда диний мазмундаги маҳсулотларни сотиш дўконлари юритиш, масжидлар бевосита ўзи ёки ҳамкорликда белгиланган тартибда ўқув курслари, Қуръони каримни ўргатиш дарсларини ташкил этиш, ўз кутубхонасига эга бўлиш, имом-хатибнинг хотин-қизлар бўйича маслаҳатчиси вазифасини жорий этиш, масжид ҳудудида яшовчи мусулмонларнинг диний эҳтиёжларини қондириш учун масжид вакили сифатида маҳалла имомларини тайинлаш сингари кенг қамровли ўзгаришлар киритилган.\nМасжиднинг умумий йиғилиши заруратга қараб, аммо бир йилда камида бир маротаба ўтказилади. Умумий йиғилишга масжид имом-хатиби ёки имом ноиби раислик қилади ва йиғилиш баённомаларини имзолайди. Масжидлар тафтиш комиссиялари ўз фаолиятини жамоатчилик асосида амалга оширади. Амалдаги қонун ҳужжатларига зид келмайдиган ҳолларда масжид муаззини, мутаваллиси, ҳайъат аъзолари, тафтиш комиссияси аъзолари жамоатчилик асосида ишлаши мумкин. Улар билан меҳнат шартномаси тузилмайди, бироқ жамоатчилик асосида ишловчилар умумий йиғилиш қарорида кўрсатилади. Жиззах вилояти Зомин туманидаги “Маърифатли”, Бухоро вилояти Бухоро шаҳридаги “Умар ибн Хаттоб”, Сурхондарё вилоятидаги “Оқ масжид”, “Қадимий Дарбанд”, “Имом Термизий” каби жоме-масжидлар янги таҳрирдаги низом асосида фаолият олиб боришаётир.\nМуҳтарам Юртбошимизнинг жорий йил 16 апрелда эълон қилинган “Диний-маърифий соҳа фаолиятини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармони эса жамиятимизда барқарор ижтимоий-маънавий муҳитни таъминлаш, ислом ва жаҳон тамаддунига беқиёс ҳисса қўшган аждодларимизнинг бой илмий-маданий меросини чуқур ўрганиш, диний ва дунёвий билимлар уйғунлигини ривожлантириш асосида ёш авлод таълим-тарбияси сифатини янада оширишда муҳим ва тарихий қадам бўлди. Ўз навбатида, бизнинг иш фаолиятимизда янги залворли саҳифа очди. Бу ҳақда ҳали алоҳида тўхталамиз.\nХулоса ўрнида айтиш мумкинки, бугунги кунда диний ташкилотлар давлат ва жамоат тузилмалари билан ижтимоий шерикчилик асосида жамиятимизнинг маънавий ҳаёти янада юксалишига муносиб ҳисса қўшаётир. Айни пайтда, диний-маърифий соҳа фаолияти ҳам қонун ҳужжатлари асосида такомиллаштириб борилмоқда. Ўйлайманки, бундай изчил ислоҳотлар соҳа ходимларини бундан-да шижоат билан, ташаббус кўрсатиб ишлашга даъват этади.\nСторінка 2318 з 2496


Понедельник, 26 Декабр 2016 20:13\tхарф ўлчами\nИлм деганда нима назарда тутилади? Аввало, мана шу саволга тўхталиб ўтишимиз лозим. Чунки, баъзи инсонлар фақатгина диний илмларнигина ҳақиқий илм ҳисоблашади ва қолган илмларни ўрганмаслик тарафдори бўлишади. Бундай фикр эса нотўғри бўлиб, инсонларни қолоқлик сари етаклаши кўпчиликка сир эмас. Илм – фақатгина диний илмлар эмас ва шу билан биргаликда, фақатгина дунёвий илмлар ҳам эмас. Мусулмон инсоннинг дину диёнати учун зарур бўлган илм – ҳалол-ҳаром, ибодат масалалари кабиларни билиши ҳар бир мўмин ва мўмина учун фарздир. Мусулмонлар учун манфаат етказадиган илм ва ҳунарларни ўрганиш эса фарзи кифоядир. Фарзи кифоя – баъзи мусулмонлар адо этса бошқалар учун кифоя қиладиган ишдир. Масалан, жаноза намози. Мусулмон инсон вафот этганда, уни ювиб, жанозасини ўқиб, дафн этиш барча яқинлари учун фарз бўлади. Буни баъзи мусулмонлар қилса кифоя қилади ва бошқалардан фарз соқит бўлади. Лекин ҳеч ким бу ишни қилмаса барча бирдек гуноҳкор бўлади. Жамият учун керакли соҳалардаги мутахассисларни тайёрлаш ҳам юқоридаги масала кабидир. Мўмин инсон бу икки илмда ҳам пешқадам бўлишга интилмоғи лозим. Зеро, мусулмон жамияти ушбу қоидага риоя қилган пайтларда, буюк кашфиётларни амалга ошириб, улкан чўққиларни забт этган.\nИлм олишдан мақсад нима?\nИлм олишдаги асл мақсад қандайдир масофа билан илм йўлини чегаралаб олмаган ҳолда, умрнинг сўнгига қадар Аллоҳ таолонинг розилигига эришиш, Унинг ҳузурида юксак даража топиш ва халққа манфаат етказишни ният қилишдир. Бу эса мўмин инсоннинг энг олий мақсадларидан биридир. Аллоҳ таоло марҳамат қилади: يَرۡفَعِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمۡ وَٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ دَرَجَٰتٖۚ\n“Аллоҳ сизлардан иймон келтирганларнинг ва илм берилганларнинг даражаларини кўтарур” (Мужодала сураси, 11-оят) Аллоҳ таолонинг ҳузурида даража кўтарилишига эришишдан кўра юксакроқ яна нима бор? Мана шу энг олий мартаба эмасми?\nВосила ибн Асқоь розияллоҳу анҳудан риоят қилинади: Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Кимки, илмни талаб қилиб унга етса (ҳосил қилса), унга ажрдан икки улуш (насиба) бор. Агар (илмга) ета олмаса, унга ажрдан бир улуш бор” – дедилар. Имом Доримий ривояти. (Мирқот ул-мафотиҳ, 1 жилд, 467 бет, 253 ҳадис) Тобеинларнинг улуғ имоми Ҳасан Басрий роҳимаҳуллоҳ эса: “Дунё кезиб охиратини топганни кўрмадик, лекин охиратини қидириб, дунёсини топганларни кўрдик” – деган эдилар. Демак, биз илмни ниятни холис қилган ҳолда охиратимиз учун ўргансак, юксак чўққиларни забт эта оламиз. Энг асосийси эса, ўқиган илмларимиз билан катта ютуқларга эриша олмасак ҳам, холис ниятимиз учун улкан савобларни жамғариб олган бўламиз. Бизнинг камчилигимиз нима?\nЮқорида ўрта аср олимларининг ютуқларига сабаб бўлган асосий омилларни айтиб ўтдик. Шу ўринда бизнинг бугунги кундаги камчиликларимизга ҳам эътибор қаратсак фойдадан ҳоли бўлмайди. Бизнинг илм олишдан мақсадимиз, арзимаган икки бетдан иборат қоғоз (диплом)ни қўлга киритиш, ўқимишли бўлиб, қандайдир мансабни эгаллаш ва яхши пул топиш бўлиб қолмоқда. Асосий камчилигимиз ҳам мана шунда! Бу сўзларим билан диплом беришни йўқотиш керак, дипломсиз ўқиса ҳам бўлади ёки илм олгандан кейин яхшироқ ишда ишламаслик керак демоқчи эмасман! Фақатгина илм олишдаги асл мақсадни эсдан чиқармаслик тарафдориман, холос. Биз мана шу камчиликларни бартараф қилган ҳолда, ниятимизни холис қилиб ҳаракат қилсак, ўтган олимларимиз эришган юксак марраларга ета оламиз ва уларга муносиб меросхўрлик қилган бўламиз. Бу йўл машаққатли, лекин холис ниятнинг савоби ҳам шунга ярашадир. Аллоҳ таолога ҳамд, сўнгги набийга саловат ва саломларимиз бўлсин!\nИйсохон Яҳё\t« Сигизмунд Фрейд ва фрейдизм\tЭволюция назарияси – илмий фанми ёки диний эътиқодми? »


“Ака буни унутиб бўлмайди, хали хеч ким унутгани йўқ. Ёш бола хам билади. Ўққа тутилган машиналар хам хамон 25 11 жарима майдонида турибди. Мен шахсан ўлган инсонларни ота онасини биламан, қатлиомда кўпроқ ёшлар ва аёллар ўлган. Оодамларни хеч қачон эсидан чиқмайди, просто жамоат орасида эслашга қўрқишади аммо хамма оиласида дўстлари орасида эслайди. Бу воқеани эсидан чиқариш манқуртлик бўлади…\nНеча неча одамлар бекафан чуқурда ётибди, экскаватор чуқур ковлаган… 20 30 тасини ташлаб кўмиб юбораверган… хамма билади.. мол эмас, лох эмас, одамларни кўзи мошдек очиқ. Хамма билади… одамларни безпошадний ваҳшийларча фарғонани боллари отганлариниям билади. Бу ерда бошқа гап йўқ. Просто улар шаҳар суди олдидаги пикетни ҳокимиятга кўчиришган. Пикет хам эмасди у просто йиғилиш, аммо ҳокимият олдидаги намоиш хақиқий норозилик митингига айланиб кетди… просто халқ қўшилиб кетди. Бунга Ит чидамади. Хонобод сув омборига, Қигизистон чегараларига 100лаб танклар йўл олди. Аниқ эслайман… бу халқни воҳимага солишни яна бир усули эди. Одамлар (орасида)да агар ҳокимият олдидаги одамлар тарқалмас экан, сув омборини хукумат очиб юбориши мумкин эканлиги хақда гаплар тарқалди\nОта оналар эртаси кундан болаларни кўчага чиқармай қўйдилар. Кўчада одам камайди. Ҳокимият тарафга, нафақат ҳокимият эски шаҳар томонларга бормасликни таъкидлайвердилар. Натижада 2 кунда улар – Акромийлар ёлгиз қолдилар.\nАэропортни олмадилар. Буни устига ўша кунлари ёмгир қуйиб берди.. Кўчага чиққан 10минглаб одамлар уйга кириб кетишга мажбур бўлдилар. Улар ялиндилар биз шу ерда туриб берайлик марра бизники, 3кун туриб берайлик… шунга ўхшаш лекин ундай бўлмади. Ўзбек яна бир бор шестёрка лақмалигини исботлади. Хаммаси қочиб кетди. Кейин чамамда 5000минга яқин одамни БТР асабий ўққа тута бошлади. Кимлардир қочишга улгурди, кимлар ўлиб кетди… яна кимлар Қиргизистонга ўтиб кетишга улгурдилар… улгурдилар дея олмайман, мажбур бўлдилар менимча. 3 минга яқин одам ўлган бу воқеада….”\ndata-title="Анжонда одамлар 2005 йил май ойи воқеаларини унутишдими?" data-description=""Ака буни унутиб бўлмайди, хали хеч ким унутгани йўқ. Ёш бола хам билади. Ўққа тутилган машиналар хам хамон 25 ..." data-url="https://eltuz.com/elak/280/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">


Покистон президенти Первез Мушарраф бугун Исломободда Ироқ, сўнг АҚШ элчиси билан учрашди.\nАҚШнинг Исломободдаги элчихонаси берган маълумотга кўра, Оқ Уй номидан Мушарраф билан АҚШ Давлат котибининг Жанубий Осиё бўйича ёрдамчиси Кристина Рокка учрашди.\nИроқ эса Исломободга Ахборот вазири Муҳаммад Саид ал-Саҳҳафни юборди.\nПокистон – БМТ Хавфсизлик кенгашининг доимий бўлмаган 10 аъзосидан биридир. Кенгаш март ойи бошида Ироқ масаласини яна бир бор муҳокама қилади ва янги резолюция лойиҳасини овозга қўяди. Бунда Покистон овози муҳим бўлиши шубҳасиз. Ташқи ишлар вазирлиги Покистон ҳукумати бу масала юзасидан ҳали қарор қабул қилмаганини билдирди.


Қирғизистон Президенти кетишидан аввал муҳим қонунни имзолади » Ўзбекистон янгиликлари – Zamin.uz\nҚирғизистон президенти Алмазбек Атамбоев «Қирғизистон Республикаси Меҳнат кодексига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида»ги қонунни имзолади. Бу ҳақда президент девонининг ахборот сиёсати бўлими хабар берган.\nУнинг маълумотларига кўра, қонун «XX асрнинг биринчи ярмидаги муҳим тарихий ҳодисаларга 7 ва 8 ноябрни дам олиш кунлари – Аждодлар хотираси ва тарихи Кунлари сифатида аниқлаш йўли билан объектив тарихий баҳо бериш мақсадида» қабул қилинди.\nҚирғизистон ҳукуматига тегишли қонунчилик актларини ушбу қонун билан мувофиқлаштириш топшириғи берилди.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ Алмазбек Атамбоев ўзининг тилла соатини журналистга ҳадя қилгани хабар берилганди.\n06:24 Қирғизистон кўмир нархини тартибга солмоқчи\n08:09 Атамбоев Қозоғистонга сафар уюштирмоқда\n14:29 Қирғизистонда чегара яқинида ов қилиш тақиқланди