Яратилган куни 28.08.2015 11:00 | | | Кўрилган: 739\nТалабалик йилларимда мени бир савол кўп қизиқтирарди: жаҳон фани, маданиятига беқиёс ҳисса қўшган аждодларимиз, наҳотки, қадимий куй ва қўшиқларимизни тўлақонли ифодалай оладиган нота ёзувини кашф этмаган бўлса? Бу савол билан устоз санъаткорларга ҳам мурожаат қилсам-да, қониқарли жавоб ололмаганман. Кейинроқ Хоразмда танбур сози пардалари асосида яратилган нота ёзуви борлигини эшитдим. Ўша даврдаги мусиқа адабиётларида бу ҳақда жуда кам маълумотлар битилган эди. Ёзув “Танбур чизиғи” деб аталиб, Хоразм мақомлари унинг воситасида тўла ноталаштирилган. Бироқ унда мақом ашулаларининг матни берилмаган. Ўтган асрнинг 80–йилларида мазкур ёзув асосида Хоразмда илк тажрибалар қилиниб, мақомларнинг айрим қисмлари қайта кўриб чиқилди. Ижро амалиётида уларнинг ўзига хос намуналари яратилди. Табиийки, бу ижроларнинг маълум даражада мувафаққиятли чиқишида устоз санъаткорларнинг маслаҳати муҳим аҳамият касб этди.\n2000 йилнинг бошларида матбуотда Хоразм мақомларининг яна бир ёзуви топилганлиги ҳақида хабарлар пайдо бўлди. Уни кўз қорачиғидай асраб келаётган созу овоз санъатининг беназир шинавандаси Оллоназар Шукуров ҳақида ҳам анча илиқ сўзлар айтилганди. Ушбу ёзувнинг мукаммаллиги шунда эдики, унда Хоразм мақомлари ва ундаги шеърий матнлар тўлалигича берилган. Шунингдек, мақом куйлари, ашулаю тароналарининг усуллари жуда аниқ ифодаланган. Созу оҳанг муштараклиги акс этган, танбур пардаларию торлари асосида шаклланган мазкур нота ёзувининг топилиши Ўзбекистон санъат аҳлининг маънавий ҳаётида оламшумул воқеликка айланди. Рисола ҳофиз О.Шукуровга унинг аждодларидан етиб келган. У XIX асрнинг охирларида олим, шоир, мусиқашунос Комил Девоний томонидан ёзилган, аниқроғи, Хоразм мақомлари танбур нотацияси (нота тизими)да ифодаланган. Ушбу нотация “Танбур чизиғи”, “Хоразм нота ёзуви” деб юритилган.\nИстиқлол туфайли маънавий қадриятларимиз чирой очиб бораётганини юракдан ҳис этган О.Шукуров мазкур рисолани президентимиз И.Каримовга совға қилади. Муҳтарам юртбошимиз рисолага жуда юқори баҳо бериб, уни Ўзбекистон Давлат консерваториясига тақдим этади. Айни воқелик мақом санъатининг янги қирралари очилишини таъминлади.\nРисолани илмий-амалий тадқиқ этиш мақсадида таниқли олим, устоз О.Матёқубов раҳбарлигида матншунос Ҳамидулло Аминов, созанда Рустам Болтаевлардан иборат мўъжаз, аммо салоҳиятли гуруҳ тузилди. Гуруҳнинг тинимсиз изланиши, машаққатли меҳнатининг самараси ўлароқ, рисола “Ўзбек нотаси” номи остида нашр этилди. Китобда Хоразм мақомларининг фотонусхаси ҳам берилган. Унда мақомларнинг созанда Р.Болтаев томонидан замонавий нота ёзувига ўгирилган намуналарига кенг ўрин берилганлиги кўҳна ёзувни тушуниш, унинг моҳияти ва мазмунини англашни бир қадар осонлаштиради. Китобда Тошкент-Фарғона ва Бухоро мақомларига доир қимматли мушоҳада ва далилларнинг келтирилганлиги унинг илмий аҳамиятини янада оширади. Муаллифлар “Хоразм танбур чизиғи” нота ёзувини шарҳлаш билан чегараланмай, куй ёзишнинг, аниқроғи, пардаларни нотада ифодалашнинг мавжуд бўлган бир қанча қадимий усуллари ҳақида қимматли фикрларни беришган.\nМаълумки, барча даврларда етук созандалар, мусиқашунослар халқ ашулалари, ўз репертуаридаги қўшиқлар оҳангини турли йўллар билан ёзишга уринишган. Илмий-мусиқий адабиётларда қайд этилишича, Аббосийлар халифалиги давридаёқ машҳур созанда ва хонандалар Исҳоқ Мавсилий, ибн Сурайж дастурларидаги ашула ва куйларни тартибга солиб ёзишда куй пардаларини алоҳида белгилар билан ифодалаганлар. Агар шеърий матн одатдагидек ҳарфлар ёрдамида битилган бўлса, оҳангларни ёзувда ифодалаш учун чолғу сози торлари, торларда ҳаракатланувчи бармоқлар ўрнини билдирувчи аломатлардан кенг фойдаланганлар. Бу аломатлар “Пардабанд” дейилган. Ўз даврида бармоқлар ёзуви “Асобеъ” номи билан ҳам тарқалган. Кейинчалик улуғ алломалар ибн Сино, Форобий, Мароғий, ал-Киндий, Урмавий, Жомийлар мусиқанинг илмий-амалий асосларини тушунтиришда чолғу торлари, уларда ҳаракатланувчи бармоқлар номи, шунингдек, абжад ҳисобига асосланган нағмалар жадвалини ишлаб чиққанлар. Ўз навбатида бундай жадваллар ўзбек нота ёзувининг ибтидоий кўриниши сифатида тарихга кирган. Айни мана шу жадваллар замирида кейинчалик улардан мукаммалроқ уд, танбур табулатура (куй ёзиш усули)лари жорий этилдики, Хоразмда кашф қилинган танбур нотацияси ушбу жараённинг юксак бир чўққиси сифатида юзага келди. Мазкур нотациянинг вужудга келиши тахминан XVIII асрнинг охири XIX асрнинг бошларига тўғри келади.\nБизга маълум бўлган мақом рисолаларининг кўпчилигида асосан ашулаларнинг шеърий матни, асарларнинг номланиши акс этган бўлса, “Ўзбек нота ёзуви” китобига асос қилиб олинган рисолада (рисолани баёз ҳам дейиш мумкин) мақом ашулаларининг куйи ва сўзи яхлит тарзда берилган. Бу ҳолат мумтоз оҳанг ва шеърлар уйғунлиги ҳақидаги тасаввурларимизни равшанлаштиради. Унинг моҳияти, мазмун-мундарижасини чуқур англашимизга ёрдам беради. Китобда мақомларнинг ижро этилиш вақтлари ҳам жуда қизиқарли баён қилинган. Унда эътироф этилишича, “Рост” – ҳамал, “Исфахон” – савр, “Ироқ” – жавзо, “Бузрук” – асад, “Ушшоқ” – ақраб, “Наво” – қавс, “Ҳусайний” – жадий, “Раҳовий” (Насруллойи) – ҳуд буржларига боғланган. Пайғамбарлар ҳақидаги ривоятларга суянган ҳолда мақомларнинг қандай руҳий ҳолатларда ижро этилганлиги ҳам китобда батафсил ёритилган: “Рост” – Одам Атонинг Момо Ҳаво ҳажрида чеккан фироғи, “Ушшоқ” – Нуҳ алайҳис-салом ноласи, “Наво” – Довуд алайҳис-саломнинг ҳасрати, “Ироқ” – Айюб алайҳис-саломнинг мубталолик садоси, “Ҳусайний” – Яъқуб алайҳис-саломнинг фарёди... Кўринадики, мақомларнинг пайдо бўлишида инсон ва маконнинг ҳам аҳамияти чексиз. Шу боис улар мумтоз санъат дурдонасидир.\nМен мазкур китобни дўстларим ёрдамида жуда катта қизиқиш билан ўқидим. Ундаги мусиқий асарлар билан имкон қадар чуқурроқ танишишга ҳаракат қилдим. Хоразм мақомларини жуда кўп эшитганман. Бироқ замонавий нота ёзувига ўгирилган оҳанглар менда янгича завқ, ҳайрат пайдо қилди. Китобга Хоразм дутор йўлидаги куйларнинг илова этилганлиги биз созандалар учун айни муддаодир.\nҲақиқатан ҳам кенг илмий жамоатчиликка тақдим этилган бу қадимий нота ёзуви нодир топилма. Уни санъатнинг бепоён уммонига қуйилгувчи улкан бир денгизга қиёслагим келади. Ҳар бир ижодкор бир ғаввос янглиғ бу денгиз бағрига чуқурроқ шўнғиб бориши ва унинг қаъридаги дуру жавоҳирлардан ўз халқини баҳраманд этиши лозим, деб ўйлайман. Шу ўринда яна бир мулоҳаза. Устоз, машҳур олим О.Матёқубов билан қилган суҳбатларимизнинг бирида у киши Италия, Франция каби ғарб мамлакатларида қадимий нота ёзувлари борлиги ҳақида гапирган эдилар. Диққатга лойиқ томони шундаки, уларда олий мусиқа даргоҳларига кирган талабаларга дастлаб мана шу нота ёзувини ўргатишар экан. Менимча, бу ташаббус давлатимиз мусиқий ўқув тизимларида ҳам қўлланилса, яъни танбур нотацияси ва шунга ўхшаш ёзувларни ўргатиш кенг йўлга қўйилса фойдадан холи бўлмайди. Қадриятларимиз ҳақида сўз борар экан, “Ўзбек меъморчилиги”, “Ўзбек шеърияти”, “Ўзбек романчилиги” каби атамаларни бот-бот такрорлаймиз. Шукурки, энди мазкур иборалар қаторида “Ўзбек нотаси” деган иборани ҳам ифтихор билан тилга олиш ҳуқуқига эга бўлдик. Уни бизга “Ўзбек нота ёзуви” китоби ҳадя этди.\nЯратилган куни 28.08.2015 10:58 | | | Кўрилган: 779\nQALBDAN TARALGAN NAVOLAR\nИнсон зоти борки, унинг қалбида ҳамиша орзу-истак, қувончу дард туғён уради. Муҳаббат деб аталмиш ушбу аланга юраклардан отилиб чиқиб, беихтиёр кимнингдир қўлига қалам тутқазса, яна кимгадир куйлаш учун йўл беради. Санъат бобида ўзига хос истеъдодга эга кишилар жамиятимиз аъзолари орасида кўплаб топилади. Уларни ўз вақтида аниқлаш, маҳоратларига холис баҳо бериш ва рағбатлантириш зарурий аҳамиятга моликдир. Ана шу мақсадлар рўёби сифатида ЎзКОЖнинг 75 йиллик юбилейи муносабати билан Янгийўл сиҳатгоҳида 35 ёшгача бўлган I ва II гуруҳ кўриш ногиронлари иштирокида “Ёшлик наволари” кўрик-танловининг республика босқичи бўлиб ўтди. Унда Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ҳамда Тошкент шаҳри миқёсида ўтказилган илк босқич ғолиблари учта йўналишда, яъни яккахон хонандалик, созандалик ва бадиий ўқиш бўйича ўз иқтидорларини намойиш этдилар. Танлов иштирокчиларининг чиқишлари Ўзбекистон халқ артисти Матлуба Дадабоева, Республикада хизмат кўрсатган артист Тоҳир Ражабий ва радиосухандон Муслима Муродовалардан иборат ҳакамлар ҳайъати томонидан 10 баллик тизим асосида баҳоланар экан, бунда уларнинг ижрочилик маҳорати, репертуар танлаш савияси, саҳнада ўзини тутиши каби ҳолатлар инобатга олинди. Айрим сабабларга кўра якуний беллашувда Жиззахдан бадиий ўқиш, Навоий, Фарғона ва Қашқадарё вилоятларидан созандалик бўйича номзодлар қатнашмади. Қорақалпоғистон ва Хоразм жамоалари таркибидан ўрин олган иккитадан иштирокчи эса учала йўналишда ҳам тўлиқ қатнашдилар.\nКўрик–танловнинг умумий репертуарига назар ташлайдиган бўлсак, аксарият санъаткорлар кўпроқ мумтоз куй-қўшиқлар ижро этиб, қалбларида ўлмас наволарга муҳаббат тобора кучайиб бораётганлигини амалда исботладилар. Жумладан, хонандалик бўйича сурхондарёлик Ж.Назаров, Тошкент вилоятидан Ш.Имомалиеваларнинг куйлаган хонишлари, айниқса, сирдарёлик ҳаваскор М.Ўсарованинг ўзига хос соз ва овоз ҳамоҳанглигида ижро этган “Галдир” номли халқ қўшиғи санъат ихлосмандларига манзур бўлди. Созандалик йўналишида эса қатнашчилар томонидан рубоб, дутор, ғижжак, най каби чолғуларда халқ куйлари ижро этилди. Андижонлик М.Қаюмова дуторда “Роҳат” куйини қалбга манзур даражада чалишга эришган бўлса, хоразмлик М.Иброҳимовнинг рубобда ижро этган “Али қамбар” куйи дилкушо оҳанглари билан алоҳида ажралиб турди. Шунингдек, танловда бадиий ўқиш йўналишида ҳам чинакам истеъдод соҳиблари, ёш қаламкашларнинг эътиборга молик чиқишлари кузатилди. Чунончи, самарқандлик Д.Оқбўтаева ҳамда фарғоналик У.Ҳошимовалар ўз ижодларига мансуб шеърларни ифодали тарзда томошабинларга тортиқ этишди. Айтиш лозимки, танлов дастуридан ўрин олган ва она-Ватан, муҳаббат мавзуларига бағишланган шеърларнинг аксарияти аллақачон халққа ёд бўлиб кетган сатрлардир.\nТадбир жараёнида баъзи гуруҳларнинг танловга жиддий тайёргарлик кўрмаганликлари ҳам аён бўлди. Бу борада паст натижа кўрсатган Навоий, Жиззах вакилларини мисол қилиб келтириш мумкин. Зеро, ушбу гуруҳлар таркиби ҳам тўлиқ бўлмай, бу ҳол сўнгги натижага салбий таъсир кўрсатди.\nҲакамлар ҳайъати танлов ғолибларини аниқлашда бирмунча қийинчиликларга дуч келишди. Яъни бунга иқтидорли номзодлар кўплиги, низомда эса совринли ўринлар оз миқдорда белгилангани сабаб бўлди. Ниҳоят, узоқ баҳслардан сўнг хонандалик йўналиши бўйича 1-ўрин наманганлик Х.Мадумаровага насиб этди. У Косонсойдаги кўзи ожиз болалар интернат-мактабида она тили ва адабиёт фани ўқитувчиси бўлишига қарамай, мумтоз қўшиқларни куйлашда тенгсиз маҳоратга эга эканлигини амалда исботлади. 2-ўринни Тошкент шаҳридан Т.Насриддинов қўлга киритган бўлса, 3-поғонага андижонлик Ҳ.Исмоилов лойиқ кўрилди. Созандалик бўйича 1-ўрин Бухоро вакили Ж.Рамазоновга, 2, 3-ўринлар эса пойтахтлик Б.Тошхўжаев ҳамда Тошкент вилоятидан Ҳ.Исроиловларга насиб этди. Бадиий ўқиш йўналишида энг юқори поғонага актёрлик бобида юксак иқтидорга эга дея тан олинган бухоролик Ш.Қодиров, навбатдаги ўринга Сирдарёдан Ф.Қобулова, 3-ўринга эса наманганлик ёш қаламкаш К.Эгамбердиевалар мушарраф бўлишди. Ғолиблар ЎзКОЖ МБ томонидан пул мукофотлари билан тақдирландилар.\nБиз устоз санъаткор М.Дадабоеванинг тадбир ҳусусидаги фикрлари билан қизиқдик:\n– Бугунги тадбир орқали диёримизда санъатга ташна инсонлар кўплигига яна бир бор амин бўлдим. Лекин уни ташкиллаштиришдаги баъзи камчиликлардан кўз юмиб бўлмайди. Айтайлик, совриндор бўлишга арзийдиган номзодлар кўп, уларни рағбатлантириш учун эса Низомда кўрсатилган ўринлар кифоя қилмайди. Танлов йўналишларини ва ютуқлар сонини кўпайтириш, уни тез-тез ўтказиб туриш, аввало, ёшларнинг катта саҳнага чиқишларига йўл очади, қолаверса, уларни қизғин ижод жараёнига ундайди. Аслида санъатни чин дилдан севган инсон унинг даража-ю унвонларига интилмайди. У фақат ижод қилмоғи даркор, шундагина қилган меҳнатининг маҳсулини кўради.\nБир сўз билан айтганда, танлов кўтаринки руҳда ва таассуротларга бой тарзда ўтди. Аммо унинг Низомида қайд қилинган баъзи вазифалар амалда бажарилмади. Чунончи, ҳар бир иштирокчига ижро учун 5 дақиқа вақт берилганига қарамай, ушбу меъёр кўп ҳолларда инобатга олинмади. Шунингдек, учала йўналиш бўйича яна қўшимча рағбатлантирувчи ўринлар аниқланиши керак эди. Лекин ташкилотчиларнинг уларни мукофатлаш учун етарли маблағ ажратмаганлиги боис фақат ғолибларни тақдирлаш билан кифояланилди.\nБиз бугун ёрқин талант соҳиби сифатида намоён бўлган ёш ҳаваскорларимизнинг келажакда бундан-да юқори марраларни забт этишларига тилакдошмиз.


Ичга қабул қилиш учун кукун 100 г дан пластик флаконларда, оғзи полиэтилен билан ламинация қилинган алюмин фольга ҳимоя плёнкаси тортилган ва бураладиган пластик қопқоқ билан ёпилган. Тиббиётда қўллаш бўйича йўриқнома плёнка ва қопқоқ орасига ёки флакон билан бирга картон қутичага жойланади\n100 г кукунда қуйидаги моддалар сақланади: Тухумсимонбаргли отқулоқ баргларининг қуруқ экстракти - 40 г; Ҳинд саноси баргларининг қуруқ экстракти - 15 г; Миробалан чебул меваларининг қуруқ экстракти - 10 г; Найсимон сано меваларининг қуруқ экстракти - 10 г; Ширинмия илдизининг қуруқ экстракти - 5 г; Юзбаргли наъматак гулларининг қуруқ экстракти - 5 г; Оддий укроп меваларининг қуруқ экстракти - 5 г; Укроп мойи - 1 г; Ёрдамчи моддалар: Натрий бензоати, сахароза.\nҚабзият, геморройда, проктитда, анал ёриқларида ич келишини уйғунлаштириш.\nИчга. 1-2 чой қошиқдан (5-10 г) илиқ сув ёки шарбат билан ичилади, ёки 1/2 стакан илиқ сувда суюлтириб, суткада 1 марта кечасига.\nАллергик реакциялар. Препарат қабул қилингандан сўнг сийдик сариқ-жигарранг ёки қизил-пушти рангли бўлиб қолиши мумкин.\nПрепарат компонентларига бўлган юқори сезувчанлик, ичакнинг ўтказмаслиги, номаълум генезли қорин оғриқлари, қисилган чурра, қорин бўшлиғининг яллиғланиш касалликлари, перитонит, меъда-ичак ва бачадон қон кетишлари, цистит, сув-электролит алмашинувининг бузилиши, ҳомиладорлик, лактация, болалик ёши. Жигар ва/ёки буйрак касалликларида, бўшлиқларда ўтказилган операциялардан кейинги ҳолатларда эҳтиёткорлик билан буюриш керак.\nПрепаратни 2 ҳафтадан ортиқ қўллаш тавсия этилмайди. Узоқ муддат, айниқса юқори дозаларда қўлланилганда, аҳлат билан электролитларни, асосан калийни йўқотилиши, альбуминурия, гематурия, кўнгил айнаши, қайт қилиш, диарея, сийдикни рангсизланиши, тери тошмаси, чарчоқлик бўлиши мумкин.\nПрепарат 30 С дан юқори бўлмаган, қуруқ, ёруғликдан ҳимояланган ва болалар олаолмайдиган жойда сақлансин.


03 апрел 2020, Тошкент вақти: 07:15\nДаниядаги мусулмон аёллар.\nДания парламенти жамоат жойларида одам юзини тўсувчи кийимлар кийишни¸жумладан, паранжининг турлари ҳисобланадиган ниқоб ва бурқани таъқиқлади.\n1 августдан кучга кирадиган бу қонунни бузганларга 160 доллар миқдорида жарима солинади. Тақиққа такроран амал қилмаганларга жарима миқдори 10 баробар кўпайтирилади. Мазкур қонун Дания фуқароларигагина эмас, балки хорижлик сайёҳларга ҳам тегишлидир.\n“Amnesty International” ташкилоти бу қонун мусулмон аёлларнинг ҳуқуқларини бузишини такидлаб,қонунни танқид қилди.\nДаниянинг “The Local” газетасининг ёзишича, полиция ниқоб ва бурқа кийганларнинг кийимларини мажбурий тарзда ечтирмайди. Бундай кийимдаги одамларни полиция уйига кириб кетиш тўғрисида огоҳлантиради. Уйи узоқроқда бўлган одамлар эса полиция бўлимига олиб кетилади. У ердан ниқоблиларни қариндошлари олиб кетишлари шарт бўлади.\nРасмийлар мазкур қонун диний кийимлар, жумладан, ҳижоб кийиб юришни тақиқламаслигини билдирмоқда.


Шаҳзода Уильям ва унинг рафиқаси Тож-Маҳалга ташриф буюрмоқчилар\n23:29 / 26.02.2016\nШаҳзода Уильям ва унинг рафиқаси Кейт Миддлтон Ҳиндистон ва Бутанга расмий ташриф буюрадилар, деб хабар бермоқда Кенсингтон саройига иқтибос келтирган ҳолда The Telegraph нашри.\nУларнинг сафари 10 апрелда Мумбайдан бошланади. Сўнгра жуфтлик Нью-Деҳлига ва Казиранга миллий боғига ташриф буюришади. Кейин эса Уильям ва Кейт Бутан пойтахти Тхимпхуга келишади. Уларнинг сафари 16 апрелда Тож-Маҳал саройига ташриф билан якунланади.\nНашрнинг таъкидлашича, Тож-Маҳалда Уильямнинг онаси – малика Диана ўз турмуш ўртоғи, Уильямнинг отаси – шаҳзода Чарльз билан ажрашишига ишора қилган. Бу 1992 йилда бўлган. Ўшанда Диана дунёдаги энг романтик иншоот фонида бир ўзи суратга тушган.\nБу воқеадан деярли 25 йил ўтиб Уильям ўз рафиқаси билан онаси ташриф буюрган саройга ташриф буюради.\nЖуфтлик Ҳиндистон ва Бутанга биринчи бор келадилар. Улар сафарга ўзлари билан бирга фарзандларини олмайдилар.


КОРРУПЦИЯ – ТАРАҚҚИЁТ КУШАНДАСИ | Interpress.uz\nБош саҳифаТаҳлилКОРРУПЦИЯ – ТАРАҚҚИЁТ КУШАНДАСИ\n10:38 | 02-02-2022\nКоррупцияга қарши курашиш тўғрисида»ги қонуннинг қабул қилиниши давлат аппарати ва фуқаролик жамияти институтларининг ушбу хавфли иллат билан курашдаги куч ва имкониятларини бирлаштириш имконини берди.\nКоррупция инсонлар ҳуқуқларининг бузилишига, яшаш сифатининг ёмонлашувига, соф бозор механизмларининг бузилишига олиб келади, демократик тамойиллар ва ҳуқуқий тартиботни заифлаштиради, халқаро хавфсизликнинг уюшган жиноятчилик, терроризм ва бошқа таҳдидларига кўмаклашади. Бугунги кунда ушбу хавфли ҳодиса жаҳоннинг барча – катта ва кичик, бой ва камбағал давлатларини ташвишга солиб келаётган глобал муаммодир.\nБугунги кунда коррупция жиноятлари бир мамлакат доирасидан чиқиб, глобал муаммога айланган. Ҳатто айрим давлатларда коррупциянинг ривожланиши халқаро муносабатларнинг бузилишига ҳам олиб келмоқда. Шу сабабли, коррупция муаммоси Бирлашган Миллатлар Ташкилоти, Европа кенгаши, Америка давлатлари ташкилоти, Европа иттифоқи ва бошқа халқаро уюшмалар томонидан кўриб чиқилган ва унга қарши курашиш юзасидан бир қанча халқаро ҳужжатлар қабул қилинган. Жаҳон мамлакатлари ва нуфузли халқаро ташкилотлар томонидан коррупцияга қарши курашиш мақсадида кўплаб конвенция, пактлар ва бошқа турдаги халқаро ҳужжатлар қабул қилиниб келинмоқда. Дунё миқёсида оррупцияга қарши курашиш бўйича қуйидаги халқаро-ҳуқуқий ҳужжатларни алоҳида таъкидлаб ўтиш лозим:БМТнинг “Коррупцияга қарши курашиш Конвенцияси”; Европа Иттифоқининг “Коррупция учун жиноий жавобгарлик тўғрисида”ги Конвенцияси; Европа Иттифоқининг “Коррупция учун фуқаровий жавобгарлик тўғрисида”ги Конвенцияси; Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги доирасида “Коррупцияга қарши сиёсатнинг қонунчилик асослари тўғрисида”ги модел қонуни; “Осиё Тараққиёт Банки ҳамда Европа Тикланиш ва Тараққиёт Банки Осиё ва Тинч океани коррупцияга қарши ҳаракат дастури”.\nЗеро, давлатларнинг сиёсий тузилиши, иқтисодий-ижтимоий ривожланиш даражасидан қатъи назар, коррупция бутун дунёнинг кенг кўламли долзарб муаммоларидан бирига айланиб улгурди. Коррупциянинг авж олиши оқибатида давлатга солиқ тушумлари камаяди, унинг хизматлари имкониятларидан фойдаланиш қийинлашади, моддий ресурсларнинг хусусий сектордаги тақсимоти кўзбўямачилик билан амалга оширилади ва иқтисодий аҳвол ёмонлашади. Коррупция хорижий сармоядорларнинг инвестция киритмаслигига сабаб бўлиб, халқаро ҳамжамиятда давлат тўғрисида салбий тасаввурларни юзага келтиради\nХўш, коррупция ўзи нима? Этимологик жиҳатдан “коррупция” сўзи лотин тилидаги “corruptio” сўзидан олинган бўлиб, мазмунига кўра “бузиш, сотиб олиш” маъноларини беради ва унинг грамматик жиҳатдан яна бир маъноси “коррозия” яъни “чириш” ёки “занглаш” деган мазмунни англатади. Шундан келиб чиқиб, бу сўзни жамиятга таъсири сифатида “ҳокимиятни бузиш орқали сотиб олиш” маъносида ҳам тушуниш мумкин. Ҳуқуқшунос тадқиқотчилар коррупцияни “ўз ваколати билан савдо қилиш” ёки “мансабфурушлик” деб таърифлайдилар ва унинг оқибатида давлатнинг бошқарув тизими таназзулга учраб, ҳокимият органлари жиноий гуруҳлар назорати остига тушиши мумкин, деб ҳисоблайдилар.\nОдатда мансабдор шахс томонидан унга берилган мансаб ваколатлари ва ҳуқуқлардан, шунингдек, бу билан боғлиқ расмий нуфуз мақомидан, имкониятлар ва алоқаларидан ўзларининг шахсий манфаатларини кўзлаб қонунчилик ва ахлоқ қоидаларига зид равишда фойдаланишини англатади. Жамиятда коррупция оддий халқ вакилларининг юқори амалдорларга ёхуд давлат амалдорларининг ўзаро бир-бирларига бўлган муносабатидан келиб чиқади. Ушбу салбий ҳолатнинг ҳар қандай кўриниши жамиятни ҳалокат ёқасига олиб бориши муқаррардир. Коррупсиянинг тарихи антик даврларга бориб тақалади. Қадимги Юнонистон давлатида оддий халқ вакиллари оқсоқолларга ва турли даражадаги амалдорларга совға-саломлар беришган. Худди шундай ҳолатлар қадимги Мисрда ҳам кузатилган: бу ерда эркин деҳқонлар, ҳунармандлар ва ҳатто ҳарбий аъёнларга нисбатан ҳам ўзбошимчалик ва зўравонлик ишлатган ҳамда қонунбузарликларни ўзига касб қилиб олган амалдорлар бюрократик аппарати юзага келганди.\nМиллий қонунчилигимизда мазкур атаманинг аниқ ҳуқуқий таърифи мавжуд бўлмасада, қонунларимизда коррупцияга мос келувчи хатти-ҳаракатга оид тушунчалар киритиб ўтилган. Асосий қонунимизнинг 2, 15, 30, 44 ва 58-моддаларида коррупцион ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга қаратилган ҳуқуқий меъёрлар белгиланган. Масалан, Конституциянинг 2-моддасида “…мансабдор шахсларнинг жамият ва фуқаролар олдида масъулдир”, 15-моддасида “Давлат, унинг органлари, мансабдор шахслар, жамоат бирлашмалари, фуқаролар Конституция ва қонунларга мувофиқ иш кўрадилар”, 44-моддасида “Ҳар бир шахсга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органлари, мансабдор шахслар, жамоат бирлашмаларининг ғайриқонуний хатти-ҳаракатлари устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади” каби ҳуқуқий нормалар қатъий белгилаб ўтилган. Шунингдек, Ўзбекистон 2008 йилда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг 2003 йил 31 октябрда қабул қилинган “Коррупцияга қарши курашиш конвенцияси”ни ратификация қилган.\nКоррупция тушунчасининг ҳуқуқий жиҳатдан тарифланиши 2017 йил 3 январида қабул қилинган “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги қонунда ҳам алоҳида изоҳлаб ўтилганлигини айтиб ўтиш зарур. Унда, “Коррупция — шахснинг ўз мансаб ёки хизмат мавқеидан шахсий манфаатларини ёхуд ўзга шахсларнинг манфаатларини кўзлаб моддий ёки номоддий наф олиш мақсадида қонунга хилоф равишда фойдаланиши, худди шунингдек бундай нафни қонунга хилоф равишда тақдим этиш”, дея тариф бериб ўтилган. Бундан ташқари, қонунда коррупция ҳаракати билан боғлиқ ҳолда кузатилувчи “коррупцияга оид ҳуқуқбузарлик”,“манфаатлар тўқнашуви” каби тушунчалар ҳам бериб ўтилган.\nЮқоридаги тариф ва таснифлардан келиб чиқиб, демак, коррупция – амалдаги ҳокимиятнинг обрўсизланишига, жамиятнинг сиёсий, иқтисодий, ҳуқуқий тизимига путур етишига, натижада давлатга нисбатан норозиликнинг шаклланишига сабаб бўлади. Бошқача айтганда, жамиятда коррупциянинг ривожланиши ўша давлатнинг, энг аввало маънавий таназзулига олиб келади.\n«Коррупциянинг келиб чиқиши инсон нафсиданми?\nАлбатта, бизнинг бу эҳтимолимиз бежизга эмас. Чунки инсоният пайдо бўлибдики, уни нафси бор, нафс бўлган жойда суиистеъмолчиликлар бўлади. Келинг, шу ўринда, коррупциянинг келиб чиқиш сабабларига эътибор қаратайлик. Тадқиқотчилар коррупциянинг асосий сабаблари сифатида тўртта омилни кўрсатадилар.\n“Транспаренcи Интернашионал” халқаро ташкилотининг 2021-йил учун чиқарган Коррупция индексидан маълум бўлишича, дунё мамлакатларининг 86 фоизи охирги 10 йилда коррупцияга қарши курашда бирор ижобий силжишга эришмаган. Коррупция чуқур илдиз отган мамлакатлар айни пайтда инсон ҳуқуқларини поймол этишда ҳам етакчи экани қайд этилган. Ҳуқуқлар поймол этилиши натижасида демократия заифлашиб, коррупциянинг янада чуқур илдиз отишига сабаб бўлади. Коррупциянинг глобал ўртача кўрсаткичи 100 балли тизимда 43 баллни ташкил этган. Жами давлатларнинг учдан икки қисмида бу рақам 50 дан паст. Рақам қанча паст бўлса, коррупция янада кенг томир ёзганини англатади. Коррупция энг кам деб топилган давлатлар рўйхатини Дания (88), Финляндия (88) ва Янги Зеландия бошқармоқда. Рўйхатнинг энг қуйи қисмида, яъни коррупцияга чуқур ботган ўлкалар қаторида Сомали (13), Сурия (13) ва Жанубий Судан (11) турибди.\nЎтган 10 йил ичида 154 давлатда вазият ёмонлашган ёки ҳеч қандай ижобий ўзгариш юз бермаган. Коррупцияга қарши курашда вазият ижобий томонга ўзгарган мамлакатлар ҳам мавжуд. Улар орасида Марказий Осиёдан Ўзбекистон бор. Ҳисоботга кўра, Ўзбекистон охирги йилларда коррупцияга қарши кураш бўйича ўз рейтинги(28)ни яхшилаб бормоқда. 2012-йилдан бери мамлакатимизнинг индексдаги кўрсаткичи 11 баллга ўсган. Демократлаштириш жараёнини жадаллаштириб, шунингдек, ҳукумат идораларида коррупцияга қарши курашни жонлантириб, Ўзбекистон минтақада бошқалар учун намуна бўлмоқда, дейилади ҳисоботда.\nБМТ маълумотларига кўра, ҳар йили бутун дунёда салкам 1 триллион доллар ҳажмидаги маблағ пора учун сарфланмоқда. Ушбу маълумотнинг ўзиёқ ўзиёқ, мазкур жиноятга қарши курашишиш ҳатто жаҳон миқёсида қанчалик мураккаб кечаётганидан, долзарблик касб этаётганидан дарак. Албатта ушбу муаммо ва унинг оқибатлари ниҳоятда улкан, зеро коррупция иқтисодиётнинг самарасизлигига ва издан чиқишига олиб келади. Пора миқдорининг ўсиши нарх-навони қимматлаштириб, хизмат ва товарлар сифатини ёмонлаштиради. Ўз навбатида, бундай ҳолат тараққиётга жиддий халақит беради. Шунинг учун суд, прокуратура ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги салоҳиятини мустаҳкамлаш масаласи устувор саналади. Коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги ҳуқуқий механизмларни такомиллаштириш, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича миллий муассасалар ва фуқаролик жамияти институтлари билан фаол ҳамкорликни амалга ошириш, шунингдек, бу соҳада ахборот-маърифат тарғиботи ишларини рағбатлантириш зарур.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 6 июлдаги «Коррупцияга қарши муросасиз муносабатда бўлиш муҳитини яратиш, давлат ва жамият бошқарувида коррупциявий омилларни кескин камайтириш ва бунда жамоатчилик иштирокини кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-6257-сон Фармонига мувофиқ ҳамда коррупцияга қарши курашиш бўйича чора-тадбирларнинг амалга оширилишини самарали ташкил этиш мақсадида: 2021 йил 1 сентябрдан бошлаб давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари, давлат унитар корхоналари ва муассасалари, давлат улуши 50 фоиздан юқори ташкилотларда (кейинги ўринларда — давлат органлари ва ташкилотлари) ишга қабул қилишни очиқ танлов асосида амалга ошириш ҳамда танлов доирасида ўтказиладиган синов тадбирларини Интернет тармоғи орқали реал вақт режимида кузатишни назарда тутувчи тартиб жорий этилди.\nАйни пайтда глобаллашув давридаги воқеликлар, хусусан, баъзи янги мустақил давлатларда юз бераётган сиёсий силсилалар оқибатида коррупция миллий хавфсизликка ҳам жиддий таҳдид солаётгани яққол намоён бўлмоқда.\nАлбатта, коррупциянинг вужудга келиш, умумий жиҳатлари, ўхшашликлари ва ривожланиш сабаблари турли мамлакатларда тарихий босқич ва ижтимоий-иқтисодий эврилишлар даражасига мутаносиб равишда турлича бўлиши мумкин. Шу сабабли коррупциянинг олдини олиш ва унга барҳам беришнинг ҳаммабоп, яъни ягона йўриқномаси мавжуд эмаслиги боис унга қарши универсал маъмурий-ҳуқуқий воситаларини ишлаб чиқиш амалда мураккаб масала.\nБМТ Тараққиёт дастури жаҳон иқтисодиёти айнан коррупция ҳолатлари туфайли йилига 2,6 триллион доллар маблағ йўқотаётганини, жамият тараққиётининг энг хавфли кушандасига айланган бу иллатга қарши фақат биргаликда кураш олиб боришгина кутилган самарани келтиришини бот-бот таъкидлаётгани ҳам бежиз эмас.\nМДҲ мамлакатларида ҳам коррупция даражаси жуда юқори. Шу сабабли ҳам 2010 йили Россия Федерациясида “Коррупция – биринчи рақамли душман”, деб эълон қилинган. Масалага бундай кескин ёндашув бежиз эмас, албатта. Бир гуруҳ тадқиқотчиларнинг фикрича, МДҲга аъзо давлатларнинг бозор иқтисодиётига ўтиш даврида коррупция билан боғлиқ жиноятларнинг келиб чиқишига асосан иқтисодий соҳадаги қуйидаги омиллар сабаб бўлди:\nбиринчидан, давлат бошқарув органлари мансабдор шахсларида даромад декларациясининг йўқлиги, уларнинг коррупция йўли билан топилган маблағларини ўзганинг номидан банкка қўйиб, юқори фоизлар асосида жамғармаларни кўпайтириб олишга имкон берди;\nиккинчидан, давлат бюджетини тўлдириш ва бюджет маблағларини тақсимлаш жараёни устидан жамоатчилик назоратининг йўқлиги давлат бошқарув органлари хизматчилари томонидан мансаб ваколатларини суистеъмол қилиб, ундан пора-хўрлик мақсадларида фойдаланилишига олиб келди;\nучинчидан, экспорт ёки импорт операцияларининг бажарилиши тизимли равишда йўлга қўйилмаганлиги сабабли ташқи иқтисодий алоқаларни амалга оширувчи давлат бошқаруви органларида коррупциянинг кучайишига имкон яратиб берди;\nтўртинчидан, хўжалик юритувчи субъектларга кўплаб имтиёзлар берилиши давлат бошқарув органлари масъулларининг коррупция мақсадларида фойдаланишида қўл келди;\nбешинчидан, тижорат банкларидаги мансабдорларнинг коррупционер кимсалар билан ўзаро ҳамкорлик қилиши давлат бошқарув органларидаги маъсул шахслар томонидан имтиёзли кредитларни олиш вақтида хизмат ваколатидан фойдаланиб, сунъий босим ўтказиш орқали қўшимча имкониятларга эга бўлишига олиб келди;\nолтинчидан, давлат мулкини хусусийлаштириш жараёнининг етарли даражада назоратга олинмаганлиги, мансабдор шахслар томонидан давлат мулкининг паст нархларда ўзаро келишув асосида баҳолаб сотилиши, ишончли шахслар орқали давлат мулки объектларининг ўзлаштириб олинишига олиб келди;\nеттинчидан, давлат томонидан қабул қилинган айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда коррупция ҳолатининг олдини олиш бўйича тегишли моддаларнинг мавжуд эмаслиги.\nШубҳасиз, агар коррупция иллати соф ҳуқуқий ҳодиса бўлганида эди, унга қарши қонун-қоидаларни кўпайтириш ва жазо чораларини кучайтириш орқали уни мағлуб этиш мумкин бўларди. Дейлик, Хитойда коррупция жиноятини содир этганлик учун ўлим жазоси белгиланган. Аммо шунга қарамай, бу иллатнинг илдизи буткул йўқ бўлмаяпти. Зеро, ҳар қандай мамлакатда коррупцияга қарши кураш ва унинг жамиятдаги салбий оқибатларининг олдини олиш долзарб масалалардан бири бўлиб ҳисобланади. Айниқса, давлат бошқарув органларининг самарали ва натижали фаолият юритиши учун қонун устуворлиги тамойилига амал қилиниши шахс, жамият ва давлатнинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини амалга оширилишини таъминлашда ҳал қилувчи аҳамиятга эгадир.\nАйни пайтда коррупцияга қарши изчил кураш олиб боришда иқтисодий-сиёсий, суд-ҳуқуқ ислоҳотларини амалга ошириш долзарб аҳамият касб этади. Жумладан, мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг кўламли тизимли ислоҳотлар жамиятда қонун устуворлиги, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш учун муҳим пойдевор бўлиб, халқимизнинг муносиб ҳаёт кечириши, фуқароларимизнинг бунёдкорлик салоҳиятини рўёбга чиқариш учун зарур шарт-шароитлар яратди. Бироқ, ҳаёт ҳеч қачон бир жойда тўхтаб қолмайди. Чунончи шахс ҳамда жамият манфаатларини янада самаралироқ ҳимоя қилиш, коррупциянинг олдини олишнинг ҳуқуқий механизмларини янада такомиллаштириш эҳтиёжини вужудга келтирди.\nПрезидентимиз Ш.Мирзиёев таъкидлаганидек “Албатта, биз режлаштираётган барча ўзгаришларнинг ниҳоятда кўп қиррали ва ўта муҳим эканини мен чуқур тушунаман. Бироқ йўлимизда қандай тўсиқ ва қийинчиликлар, кескин ва долзарб муаммоларга дуч келсак ҳам, шошма – шошарлик билан, пала – партиш қарорлар қабул қилишга, яхши ўйлаб кўрилмаган хатти – ҳаракатларга йўл қўйишга ҳаққимиз йўқ”.\nШак-шубҳасиз, “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги қонунда бу иллатга қарши курашнинг ҳуқуқий механизми яратилган бўлиб, унда давлат ва жамият тақдири, халқ келажагига, қолаверса, ҳар бир фуқарога дахлдор бўлган ҳуқуқий-норматив муҳим ҳужжатдир.\n2020 йил 29 июнда Президентимизнинг “Ўзбекистон Республикасида коррупцияга қарши курашиш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармонига мувофиқ ташкил этилган Коррупцияга қарши курашиш агентлиги бу борада давлат сиёсатини шакллантириш ва амалга ошириш билан бирга, ана шу кўрсаткични яхшилаш устида кўп ишлаши керак. Бунда бир омилга аҳамият берилиши, яъни кўчмас мулк сотиб олинаётганда пулларнинг келиб чиқиши қонунийлиги текширилиши зарур.\nБундан ташқари, аҳоли табақалари даромадларининг фарқланиш миқдори кескин ўзгаргани иқтисодчиларни ташвишга солмоқда. Расмий маълумотларда 10 фоиз энг бадавлат кишилар даромади энг камбағал фуқароларнинг даромадларидан 10-15 марта ошиб кетганлиги маълум бўлмоқда. Кўплаб экспертлар “яширин иқтисодиёт” ҳисобга олинганда, ўртадаги ҳақиқий тафовут 25-40 маротаба эканлигини қайд этмоқда. Ҳозирги кунда яшаш минимумидан паст даражада кун кечираётган камбағал аҳоли 15 фоиздир. Бу масалада 2019 йилдан бошлаб катта силжиш кузатилган, ҳатто бутун бир вазирлик ишлаётган бўлса-да, ўртадаги фарқнинг кучайиб бориши жамият қатламларида турли фикрларни пайдо қилиши мумкин. 2020-2021 йилларда барча давлат ва хўжалик бошқаруви органларида коррупцияга қарши ички назорат тизими (“комплаенс-назорат”)ни босқичма-босқич жорий этиш чоралари кўрилиши соҳада туб ўзгаришларга туртки бера бошлади. Агентликка халқаро конвенция талабларини бажариш мақсадида ушбу йўналишдаги фаолиятни мувофиқлаштириш бўйича Ўзбекистон Республикаси миллий координатори вазифа ва ваколатлари юклатилиши, мамлакатимизнинг халқаро рейтинглардаги ўрнини яхшилаш бўйича “Йўл харитаси” ишлаб чиқилиши идоранинг мақом ҳамда нуфузини янада оширишга хизмат қилади. Демак, миллий тараққиётга тўсиқ бўлиб келаётган коррупцияни бартараф этиш йўлида дадил қадамлар ташланмоқда. Энг асосийси, коррупцияга қарши курашда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идоралар қанчалик ҳаракат қилмасин, халқимиз бу жирканч иллатга муросасиз бўлмас экан, таъсирчан жамоатчилик назоратини ўрнатмас экан, бу балога қарши самарали курашни ташкил эта олмаймиз.\nШу билан бир қаторда коррупцияга қарши курашишда аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтириш, жамиятда коррупцияга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантириш, давлат органлари ва бошқа ташкилотлар ходимларининг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш, таълим муассасаларида коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги ҳуқуқий таълим ва тарбияни кучайтириш давр талабидир. Зеро, ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданияти етук бўлган фуқаролар коррупцияга йўл қўймайдилар. Шу сабабли ҳам биз жамоатчилик назоратини, давлат фаолияти, яъни, унинг ҳуқуқ-тартибот идоралари устидан ҳам жамият, жумладан, сиёсий партиялар ва депутатлар назоратини ҳар томонлама кучайтиришга алоҳида эътибор қаратишимиз лозим. Ана шунда коррупцияга қарши кураш изчил ва тизимли равишда амалга оширилади.\nхалқ депутатлари Тошкент шахар Кенгаши раиси ўринбосари


Атрофлича таҳлил. Ўзбекистон ташқи сиёсатида Афғонистоннинг ўрни ва иккинчи Тошкент тинчлик жараёни (биринчи қисм) | SOF UZ хабарлари\n17.04.2018 | Таҳлил | 2519\nАна шундай зиддиятли бир муҳитда ва хавфли географияда жойлашган Афғонистон билан икки томонлама алоқаларни ривожлантириш ҳеч бир узоқ ва яқин қўшни давлат учун осон кечмаган. Мустақиллигининг дастлабки йилларидаёқ қўшни мамлакатдаги ички сиёсий курашларга гувоҳ бўлган Ўзбекистон учун бу йўл янада оғир кечди. Асосий мавзуга ўтишдан олдин мамлакатларимиз ўртасидаги алоқаларнинг тадрижий ривожланиш тарихига қисқача тўхталиб ўтишни лозим топдик. Шунингдек, бу мақолада Ўзбекистон Республикаси ва Афғонистон Ислом Республикаси (АИР) муносабатларини шартли равишда уч даврга ажратиб, таҳлил қилишга ҳаракат қилдик.\nБиринчи босқич: Афғонистондаги ички курашлар ва Толибон таҳдиди остида кечган бесамар йиллар\nБиринчи босқич 1992-2001 йилларни қамраб олади. Маълумки, 1992 йилда Нажибуллоҳ ҳукумати ағдарилди, Бурхониддин Раббоний бошчилигидаги мухолифат Афғонистонда ҳокимиятни қўлга олди. Ўша йили мамлакатларимиз орасида дипломатик муносабатлар ўрнатилди. Яна айни шу йилда Қобул кўчаларида Афғонистон ҳукумати ва қуролли гуруҳлар ўртасидаги тўқнашувлар бошланиб кетди. Кейинги йиллар давомида Қобул деярли вайронага айлантирилди.. 1994 йил Толибон Қандаҳорни, кейинги йил эса Ҳиротни босиб олди. Афғонистондаги сиёсий кучлар ўртасида шиддатли тус олган ана шундай тўқнашувлар манзарасида ўзбек-афғон алоқаларини ривожлантиришга имкон қолмади.\nМамлакат жанубидан шимолга қараб ҳарбий юриш бошлаган Толибон ҳаракати 1996 йилда Қобулни қўлга киритди ва Афғонистонни “Ислом Амирлиги” деб эълон қилди. Толибон Қобул билан чекланмади, яна шимолга – Марказий Осиё чегараларига тўғри ҳаракатланишда давом этди. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Стратегик ва минтақалараро тадқиқоқтлар институти директори Владимир Норовнинг фикрича, “АИРнинг аввалги ҳукумати ва уларнинг тарафдорларидан ташкил топган “Шимолий Иттифоқ”нинг саъй-ҳаракатлари билан Толибон ҳаракатининг шимолга юриши (бир муддатга-муаллиф изоҳи) тўхтатилди.”\n1998 йилнинг август ойида Толибон ҳаракати Ўзбекистонга чегарадош Мозори Шарифни қўлга киритишга муваффақ бўлди ва у ердаги Эрон дипломатларини қатл қилиб, дипломатик можаро ҳамда минтақавий уруш хавфини ўртага чиқарди. Шу аснода БМТ аралашуви билан эҳтимолий Эрон-Толибон тўқнашувининг олди олинди. Бу воқеаларга параллел равишда Америка Қўшма Штатлари Танзания ва Кениядаги элчихоналарининг портлатилиши ортидан, Афғонистоннинг Ҳост вилоятидаги Ал-Қоида тайёрлов лагерларига қарши қанотли ракеталар билан ҳужум қилди. Ана шу воқеа ҳам Толибонни БМТ воситасидаги сулҳ келишувларига рози бўлишга мажбур қилган бўлиши мумкин.\nОрадан икки йил ўтиб Толибон яна ҳужумга ўтди ва шимолдаги Талоқон шаҳрини босиб олди. Шу тариқа Толибон ҳаракати Афғонистон ҳудудининг қарийб 95 фоизини эгаллаб олиб, Марказий Осиёдаги барқарорликни хавф остига қўйди.\nМинтақада уюшган жиноятчилик, ноқонуний қурол-яроғ савдоси ва наркобизнеснинг кенг ёйилиши билан бирга, экстремизм ва тероризм хавфи ҳам кучайиб борди. Энг аянчлиси, 1999 йилдан бошлаб кейинги уч йил давомида Афғонистондаги терорчи гуруҳлар Тожикистон орқали Ўзбекистон ва Қирғизистон чегара ҳудудларига бостириб кирди. Толибон ҳаракатининг 15 минг кишидан иборат энг сара жангарилари Тожикистон чегарасидан 20-30 км жанубда, Афғонистоннинг Қундуз шаҳри атрофида тўпланиб, Имомали Раҳмон ҳукуматини жиддий қайғуга солди. Фақат бу таҳдидлар, минтақа давлатларининг саъй-ҳаракатлари натижасида катта маблағ ва кўплаб қурбонлар эвазига бартараф этилди.\nМаълумки, умумий тарих, маданият ва айни динга мансуб бўлган халқларимиз ҳар қандай шароитда ҳам бир-бирини қўллаб-қувватлаб келган. Афғон халқи бир вақтлар чор Россияси зулмидан азият чеккан минглаб Туркистонликларга ўз эшикларини очгани каби 1990 йилларда юзага келган можаролар натижасида Афғонистонни тарк этишга мажбур бўлган уруш қочқинларига Ўзбекистон ҳам мезбонлик қилди. БМТ кафиллиги остида 10 мингга яқин Афғонистон фуқароси Ўзбекистонда вақтинчалик паноҳ топди.\nКейинчалик уларнинг озчилик бир қисми бошқа мамлакатларга қайта жойлаштирилди. 2001 йилда Толибон ҳокимияти ағдарилгандан кейин Каримов ҳукуматининг истаксизлиги туфайли кўпчилик афғонистонлик қочқинлар ўлкаларига қайтиб кетишга мажбур бўлди. 2003 йилга келиб юртимизда вақтинчалик истиқомат қилиб турган афғонистонлик қочқинлар сони қарийб 10 минг кишидан 6 минг кишига, 2005 йилда эса 2500 кишига тушиб қолди. Андижон воқеаларидан сўнг БМТ Қочоқлар Бўйича Олий Комиссиясининг Тошкентдаги ваколатхонаси ёпилиши туфайли мамалакатимиздаги афғонистонлик қочқинлар қийин аҳволда қолди.\nЎзбекистон ҳукумати БМТ минбарларидан туриб бутун дунёни Афғонистондаги тероризм ва экстремизм хавфидан бот-бот огоҳлантиришига қарамасдан халқаро ҳамжамият бу балони кўриб кўрмасликка олди. Токи терорчилар дунё сиёсатининг маркази бўлган АҚШни нишонга олмагунча ғарбнинг кўзи очилмади. Шу тариқа қудратли давлатлар ва уларнинг назорати остидаги нуфузли халқаро ташкилотлар терор хавфи билан ўз уйларида қаршилашмагунча, дунёмиздаги ҳар қандай хавфли таҳдидларга қарши курашишга шошилмаслигини намойиш қилди. Бундай муносабат шуни кўрсатдики, кучли давлатлар тероризм каби глобал муаммолардан ҳам аввало ўз манфаатлари йўлида фойдаланишга ҳаракат қилади.\nБошқа томондан, Ўзбекистон бошиданоқ афғон можаросини фақатгина ҳарбий йўл билан ҳал қилишнинг иложи йўқлигини урғулаб келди. Афғонистон муаммосини тинч йўл билан ҳал қилиш учун барча қўшни давлатларни жалб қилиш зарурлигига эътибор қаратди. Шу маънода расмий Тошкент "6+2" (Хитой, Эрон, Покистон, Тожикистон, Туркманистон ва Ўзбекистон, шунингдек, АҚШ ва Россия) тинчлик ташаббуси билан чиқди. Ушбу ташаббус БМТ ва манфаатдор тарафлар томонидан маъқулланди. Шу тариқа "6+2" мулоқот гуруҳи тузилди. Бу гуруҳ 1999 йилдан 2001 йилгача Тошкент ва Нью Йоркда бир неча учрашувлар ўтказди. Бу учрашувларда Толибон ҳаракати ва Шимолий Иттифоқ вакиллари ҳам иштирок этди. 1999 йилда Афғонистонда тинчлик ўрнатишнинг асосий тамойиллари тўғрисида Тошкент декларацияси қабул қилинди. Бироқ кутилмаганда содир бўлган 11 сентябр терор ҳужумлари ва Афғонистон устидан юритилган геосиёсий ўйинлар ушбу механизмнинг самарадорлиги ва бардавомлигига бутунлай нуқта қўйди. Шундай қилиб, Ўзбек-Афғон муносабатларининг энг оғриқли биринчи 10 йили минтақадаги ҳарбий-сиёсий ўйинлар, қонли тўқнашувлар, тероризм ва экстермизм соясида қолиб кетди.\nИкинчи босқич: 11 сентябр воқеаларидан кейинги давр\n2001 йил охирида Толибон ҳокимияти АҚШ бошчилигидаги каолиция кучлари томонидан тор-мор қилинди. Афғонистонда 2001 йилнинг декабр ойида Ҳамид Карзай бошчилигидаги муваққат ҳукумат тузилди. Шу тариқа Ўзбекистон-Афғонистон муносабатларида иккинчи давр бошланди. 2002-2016 йилларни ўз ичига олган бу даврда икки томонлама иқтисодий, сиёсий ва хавфсизлик алоқалари анча мустаҳкамланди. 2002 йил 16 декабрда Ўзбекистон ҳукумати Афғонистонга самарали халқаро ёрдам кўрсатиш мақсадида ўзбек-афғон чегарасидаги ягона ўтиш йўли ҳисобланган Ҳайратон кўпригини очди.\n11 сентябр воқеалари ортидан юзага келган глобал ва минтақавий ўзгаришлар Ўзбекистоннинг Афғонистондаги инсонпарварлик иштироки ва таъсирини кучайтириб юборди. Каримов ҳукумати Афғон урушига аралашмаслик ва ҳарбий ҳаракатларда ҳеч бир тарафни қўллаб-қувватламасликка қатъий бел боғлади. Бу даврда ҳам хавфсизлик ва барқарорлик энг устувор масала бўлиб қолаверди. Шу боис икки томонлама алоқалар ўта эҳтиёткорлик билан олиб борилди. 2014 йилги сайловларда Афғонистоннинг шимолий вилоятларида ўзининг кучли таъсирига эга бўлган ўзбек миллатига мансуб генерал Абдул Рашид Дўстимнинг Афғонистон вице-президенти этиб тайинланиши мамлакатдаги ўзбеклар мавқейини ошириш билан бирга икки томонлама муносабатларимизнинг ривожига ҳам ижобий ҳиссасини қўшди.\nЎзбекистон Афғонистонда тинчлик ўрнатиш ва қайта қуриш борасида ҳам жуда муҳим рол ўйнай бошлади. Мисол учун, мамалакатимиз 2002 йилдан буён Афғонистонга электр энергиясини етказиб берувчи асосий хорижий давлат ҳисобланади. 2010 йилдан эътиборан Термиздан Қобулга “ҳар йили ўртача 1,6-1,8 миллиард КВт/с электр энергияси етказиб берилмоқада. ” Бундан ташқари Ўзбекистоннинг мавжуд транспорт тармоқлари орқали Афғонистоннинг шимолий вилоятларига муҳим ёрдам ва таъминот юклари етказиб турилди. 2010 йил охирида Ўзбекистон орқали Афғонистонга АҚШ ва НАТОнинг ҳарбий бўлмаган юкларини транзит қилиш бўйича келишувларни амалга ошириш бошланди. 2011 йилда Афғонистонга йўлланган НАТО юкларнинг 50 фоизидан кўпроғи Шимолий Таъминот Тизими деб номланган мазкур йўл орқали етказиб берилди.\n2008 йил апрел ойида Бухарестда бўлиб ўтган НАТО саммитида президент Каримов Афғонистондаги беқарорликни бартараф қилиш учун "6+2" ташаббусига ўхшаш бўлган "6+3" тинчлик формуласини илгари сурди. Янгиланган ташаббус Афғонистоннинг 6 қўшниси ва ташқаридан таклиф қилинган Россия ва АҚШ билан биргалкикда НАТОни ҳам қамраб олганди. Халқаро ҳамжамиятнинг эътиборини тортмагани учун мазкур ташаббус 2012 йил БМТ Бош Ассамблеяси 67-сессиясида Ўзбекистон ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов томонидан такрор тақдим қилинди. “6+3” ташаббуси бу сафар ҳам етарлича қизиқиш уйғотолмади ва қоғозда қолиб кетди. Буни халқаро майдонда Ўзбекистонга нисбатан ишонч ва эътибор камайгани билан изоҳлаш мумкин.\nШунга қарамай Ўзбекистон Афғонистонни қайта тиклаш ва ривожлантириш ишларида фаол иштирок этди. Ўзбекистон Афғонистон тарихида илк темир йўлини қурган мамлакатга айланди. 2011 йилда Ўзбекистонлик мутахассислар Ҳайратон чегара пункти ва шимолий Мозори Шарифни бир-бирига боғлайдиган, узунлиги 75 км, қиймати 165 миллион долларга тенг бўлган темир йўли қурилишини якунлади. Мазкур йўл йилига 9 миллион тоннадан кўпроқ юкни ташиш имконини беради. Бу темир йўли мамлакатларимиз орасидаги ҳамкорликни янада ривожлантириш билан бирга Афғонистондаги НАТО кучлари учун ҳам ноҳарбий юкларни етказиб беришга хизмат қиладиган барқарор йўлга айланди. 2014 йилдан кейин НАТО кучларининг бир қисми шу йўл орқали Афғонистонни тарк этганди. НАТО урушда ишлатилган қурол-аслаҳалар ва ҳарбий техниканинг бир қисмини Ўзбекистонга берган эди.\nМамлакатларимиз ўртасида бошқа соҳаларда бўлгани каби алоқа соҳасидаги ҳамкорлик ҳам ривожланиб борди. 2008 йилда Ўзбекистон ва Афғонистон ўртасида оптик толали алоқа соҳасида фаол ҳамкорлик йўлга қўйилди. 2009 йилнинг июл ойида Ҳайратон шаҳрида Ўзбекистон ва Афғонистонни илк бор бир-бирига боғлаган оптик толали ер ости интернет тармоғининг расмий очилиш маросими бўлиб ўтди. Афғонистонни иқтисодий тиклаш жараёнининг дастлабки босқичида ишга туширилган оптик толали маълумот узатиш линияси мамлакат шимоли ва маркази ўртасида узлуксиз алоқани таъминлаб берди. Оптик толали тармоқ фойдаланишга топширилиши билан Афғонистонда, айниқса шимолий вилоятларда интернет хизматидан фойдаланиш баҳоси 80 фоизгача арзонлашди. Таъкидлаш жоизки, Афғонистон шимолини халқаро интернет тармоғига боғлаган илк оптик толали ер ости кабел линяси 2007 йилда Тожикистон орқали ўтказилган эди.\nИкки томонлама иқтисодий ҳамкорликни кенгайтириш мақсадида ташкил қилинган савдо-иқтисодий алоқалар бўйича Ўзбекистон-Афғонистон ҳукуматлараро комиссиясининг биринчи мажлисини 2007 йилнинг июл ойида Тошкентда ўтказилди. 2010 йилнинг биринчи чорагида эса Мозори-Шарифда "ЖМ Узбекистан" заводининг тарқатиш (дистрибютор) маркази очилди. 2015 йилда Тошкент шаҳрида савдо-сотиқ, транспорт ва энергетика соҳасидаги ўзбек-афғон ишчи комиссиясининг биринчи қўшма мажлиси бўлиб ўтди.\nМуносабатларнинг иккинчи босқичида ўзаро савдо-сотиқ асосан Ўзбекистон фойдасига кенгайиб борди. Бошқача айтганда икки томонлама тижорат ҳажмининг 90 фоизидан кўпроғи Ўзбекистоннинг Афғонистонга экспорти ҳиссасига тўғри келди (жадвалга қаранг). Афғонистон Марказий статистика ташкилотининг маълумотларига кўра, 2002 йилдан 2009 йилгача Ўзбекистон ва Афғонистон ўртасидаги икки томонлама савдо айланмаси деярли тўққиз баробарга ошди. Биргина 2009 йилда икки мамлакат ўртасидаги умумий савдо ҳажми 877 милион АҚШ долларини ташкил этди. Бу эса 2009 йилда Афғонистоннинг ташқи дунё билан олиб борган умумий савдо-сотиқ ҳажмининг қарийб тўртдан бири демакдир. Мамлакатларимиз ўртасидаги савдо айланмаси 2010 йилда муносабатларимиз тарихидаги энг юқори савияга кўтарилиб, 1 миллиард 88 миллион АҚШ долларга улашди.\nАфғонистон ва Ўзбекистон ўртасида 2001-2016 йиллардаги экспорт-импорт ҳажми (млн. АҚШ доллари)\nМазкур жадвал Афғонистон Ислом Республикаси Марказий статистика ташкилоти маълумотлари асосида муаллиф томонидан тайёрланди.\nКейинги йилларда Афғонистон ва Ўзбекистон ўртасидаги экспорт-импорт ҳажми ҳар хил ҳисобларга кўра 25-55 фоизгача камайиб кетди. Никита Мендковичга кўра, бунинг сабаби “мамлакатлар ўртасидаги алоқалар совуши натижаси эмас, Афғонистонда ички муаммолар ва хавфсизлик вазиятининг ёмонлашуви билан боғлиқ бўлган”. 2014 йилдан бошлаб НАТО кучларининг Афғонистондан олиб чиқилиши билан мамлакатдаги вазият издан чиқа бошлади ва минтақадаги хавфсизликка таҳдид кучайди. Бир томондан ИШИД, унга алоқадор гуруҳлар ва Толибон жангарилари ўртасида, иккинчи томондан эса Афғонистон ҳукумат қўшинлари ва юқоридаги терорчи гуруҳлар орасида мамлакат жанубий-шарқида, Тожикистон ва Туркманистонга чегарадош шимолий вилоятларида кескин тўқнашувлар юзага келди. Натижада айрим ҳудудлар ИШИД ва Толибон назоратига ўтди. Ушбу воқеалар асосида сиёсий раҳбарлар, шу жумладан Россия президенти Путин ва хавфсизлик масалалари бўйича мутахассислар терорчиларнинг Марказий Осиё чегараларига тўғри ҳаракат қилишидан кўзлаган асосий мақсади - минтақани беқарорлаштириш, деган хулосага келди.\nУчинчи босқич: ўзаро ва кўп томонлама муносабатлардаги янги даврнинг бошланиши\nШавкат Мирзиёев ҳокимиятга келиши билан Марказий Осиё Ўзбекистон ташқи сиёсатининг устувор йўналиши деб белгиланди. Қўшнилар, жумладан Афғонистон билан ҳам икки томонлама, ҳам кўп томонлама муносабатларда янги давр бошланди. Бу босқичда Ўзбекистон Марказий Осиё ва дунёга очилиб бормоқда. Бу очилиш Афғонистон мисолида ҳам яққол сезилиб турибди.\nЎзбекистон ва Афғонистон президентларининг қисқа вақт ичида беш маротаба учрашгани ва муҳим келишувларга эришгани сўзимизнинг исботидир. Хусусан, Афғонистон президенти Муҳаммад Ашраф Ғанининг 2017 йил декабр ойида Ўзбекистонга ташрифи доирасида умумий қиймати 500 миллион долларга тенг бўлган 40 та шартнома имзоланди. Умуман олганда ўтган йиллар давомида, энг аввало, Ўзбекистон-Афғонистон муносабатларининг ҳуқуқий замини мустаҳкамланди. Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати Акмалжон Умирзоқовнинг айтишича, дипломатик алоқалар ўрнатилгандан бери мамлакатларимиз ўртасида “турли соҳаларга оид 47 ҳужжат имзоланган.” Шундан 17 таси сиёсий, хавфсизлик масалаларига, 15 таси транспорт-логистика соҳасини жонлантиришга ва 12 таси савдо-иқтисодий ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган.\nПрезидент Ғанининг ташрифи доирасида умумий қиймати 150 миллион доллар ва узунлиги 260 км. бўлган 500 кБт/с.лик “Сурхон-Пули-Хумри” электр узатиш линясини қуриш ҳақидаги келишув имзоланди. “Ўзбекенерго” АЖ раиси ўринбосари Шуҳрат Шералиевга кўра, Ўзбекистон ушбу лойиҳа воситасида Афғонистонга электр энергияси етказиб беришни кўпайтирмоқчи. 2020 йил охиригача тамомланиши режалаштирилган ушбу лойиҳа мамлакатимиздан Афғонистонга етказиб берилаётган электр энергияси миқдорини 70 фоизга ёки йиллик 6 миллиард кВт.с га кўпайтириш имкониятини беради. Келгусида бу линия орқали Марказий Осиё ва Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган электр энергиясини Покистон бозорига экспорт қилиш мумкин бўлади. Ички бозорни электр энергияси билан тўла-тўкис таминлаёлмаётган Ўзбекистон Афғонистонга экспорт қилиниши реажалаштирилган кўп миқдордаги электр энергиясини қаердан олиши ҳозирча жумбоқ бўлиб турибди. Ҳар қалай бу борада ҳукуматнинг аниқ режаси бор деб умид қиламиз. Акси ҳолда ички таъминотдан тежаш йўли билан экспортни қондиришга, халқни электрсиз қолдиришга тўғри келади.\nАфғонистон президентининг Ўзбекистонга ташрифи доирасида “Мозори Шариф-Ҳирот” темир йўлини молиялаштириш, лойиҳалаштириш ва қуриш" бўйича битим ҳам имзоланганди. Айни пайтда “Мозори Шариф-Ҳирот” темир йўлини қуриш устида ишлар олиб борилмоқда. Умумий қиймати 3 миллиард доллардан кўпроқ ва узунлиги 650 км. бўладиган мазкур лойиҳани ўзбекистонлик мутахассислар амалга оширади.\n2017 йил охирида Ўзбекистон ва Афғонистон Соғлиқни сақлаш вазирликлари ўртасида ўзаро англашув меморандуми имзоланди, мамлакатларимиз Олий таълим муассасалари ўртасида ҳамкорлик ўрнатилди. Бу келишувлар соғлиқни сақлаш, таълим, маданий-гуманитар соҳалардаги ҳамкорликнинг ҳуқуқий асоси бўлиб хизмат қилмоқда. Шу маънода 2018 йилнинг январ ойида Термиз туманида Афғонистон ёшларини ўқитиш таълим маркази ташкил этилди. Ҳозирги кунда юзга яқин афғонистонлик ёшлар мазкур даргоҳда таҳсил олмоқда. Расмий Тошкент афғон ёшларини Ўзбекистон Олий ўқув юртларида ўқитиб беришга тайёр эканлигини билдирди. Шунингдек, Термиз шаҳридаги ихтисослашган шифохонада Афғонистон фуқароларига тиббий ёрдам кўрсатиш хизмати йўлга қўйилди. Томонлар Термиз шаҳрида Афғонистон консулхонасини очишга ҳам келишиб олди. Шунингдек, президент Мирзиёев Афғонистонга 25 дона “Исузу” русумли автобус ва 3 та "Нью Ҳолланд" маркали трактор совға қилди.\nИқтисодий алоқаларимиз кўлами кенгайиб, ривожланиб бормоқда. 2017 йил “Ўзсаноатэкспорт” АЖ ва “Узтрейд” компанияси Қобул ва Мозори Шариф шаҳарларида савдо уйиларини очди. Алоқаларнинг янги босқичида икки мамлакат ишбилармон доиралари ва ишлаб чиқарувчилари ўртасида тўғридан-тўғри ҳамкорликни ривожлантириш тарғиб қилинмоқда. Шу мақсадда, 2018 йилнинг март ойида “Термиз карго” экспорт марказида сурхондарёлик ва балҳлик (Афғонистон) ишлаб чиқарувчиларнинг кўргазма-ярмаркаси ташкил этилди. Томонлар ўртасида 5,5 миллион долларлик шартномалар имзоланди\nСўнгги йилларда икки томонлама тижорат ҳажми қайтадан жонлана бошлади. Таъкидлаш лозимки, Афғонистон ва Ўзбекистон статистика ташкилотлари томонидан тақдим қилинган рақамларда жиддий тафовут мавжуд. Масалан, Афғонистон Марказий статистика ташкилоти 2016 йилда мамлакатларимиз ўртасидаги экспорт-импорт ҳажмини 399 миллион 411 минг АҚШ долларидан кўпроқ деб қайд этган. Ўзбекистон Давлат статистика қўмитаси эса айни йил учун Ўзбекистоннинг Афғонистонга экспорти миқдорини 517,3 миллион АҚШ доллари деб кўрсатган.\n2016 йил Афғонистон Ўзбекистоннинг энг катта 5-экспорт бозорига айланди. Ўзбекистон Республикаси Ташқи савдо вазири Жамшид Жўраевнинг маълум қилишича, 2017 йилда томонлар ўртасидаги савдо айланмаси 617 миллион долларни ташкил қилди. Жўраевга кўра, умумий қиймати йиллик 6,5 миллиард долларга тенг бўлган Афғонистон импортининг атига 10 фоизидан камроғи Ўзбекистон ҳиссасига тўғри келади. Ваҳолангки, вазирга кўра, Ўзбекистоннинг Афғонистонга экспорти ҳажмини йиллик 3 миллиард долларигача кўтариш имконияти мавжуд. Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комилов бошчилигидаги ҳукумат делегациясининг 2017 йилнинг 24 январ куни Қобул шаҳрига расмий ташрифи чоғида мамлакатларимиз ўртасидаги савдо айланмасини қисқа вақт ичида 1,5 миллиард долларга етказиш имконини берадиган “Йўл харитаси” ишлаб чиқилди.\nАфғонистон фақатгина таҳдидлар майдони эмас, улкан иқтисодий имкониятлар макони ҳамдир. Гап шундаки, мамлакатда ўзлаштирилмаган жуда катта миқдордаги ер ости ва ер усти бойликлари аниқланган. АҚШ ва Афғон расмийлари Афғонистонда топилган минерал қазилма заҳираларини 1-3 триллион АҚШ доллар атрофида деб баҳолаган. Мамлакатда “мис, кўмир, темирнинг йирик конлари, олтин, кумуш, литий, платина, рух, никел, зумрад, ложувард, ёқут, лаъл, турмалин, хромит, ош тузи ҳамда бир қатор радиоактив элементларнинг ўрта ва кичик ҳажмдаги жами 400дан ортиқ кони” аниқланган. Бу рақамлар АҚШ геологик тадқиқотлар институтининг Афғонистон ҳудудининг 70 фоизида олиб борган тандқиқотлари натижасига таянади. Мамлакатнинг қолган қисми учун минерал бойликлар харитаси ҳозиргача ишлаб чиқилмаган. Демак, Афғонистонинг табиий бойликлари таҳмин этилганидан ҳам кўпроқ бўлиши мумкин. Ўзбекистон келажакда қўшни мамлакатдаги мавжуд заҳираларни ўзлаштириш ва янги конларни қидириш ишларида қатнашишдан жуда катта моддий даромад кўриши мумкин.\n2017 йилда Афғонистон аҳолисининг умумий сони қарийб 29,7 миллион кишини ташкил қилди. Шундан 7-8 миллиони ўзбек миллатига мансуб Афғонистон фуқаролари эканлиги айтилади. Ўзбекистондан ташқарида энг кўп ўзбеклар яшайдиган ўлка ҳам Афғонистондир. Бошқа томондан ўзбек тили Афғонистон давлат тилларидан бири деб тан олинган. Бу омиллар Ўзбекистон экспорти учун жуда қулай бозор ҳисобланган Афғонистонда нафақат савдо-сотиқни қулайлаштириши, балки умумий алоқаларимизни янада ривожлантиришга ҳисса қўшиши табиий.\nМинг афсуски, Ислом Каримов даврида юритилган ёпиқ ташқи сиёсат туфайли Афғонистондаги кўп сонли ўзбеклардан “юмшоқ куч” сифатида унумли фойдаланилмади. Бунинг устига қўшни ўлкадаги миллатдошларимиз эътиборсиз ва ҳимоясиз қолдирилди.\nМирзиёев ҳукумати Афғонистон ҳукумати билан келишган ҳолда мамлакатдаги ўзбеклар масаласига алоҳида ва кўпроқ эътибор қаратиши, ўзбеклар ҳаётида ва тафаккурида юзага келган маданий, маънавий ва илмий бўшлиқни тўлдириши керак деб ўйлаймиз. Назаримизда, имкон доирасида Афғонистондаги ўзбеклар таълими учун сармоя киритишимиз керак. Чунки афғонистонлик ўзбекларнинг ҳаммадан кўпроқ бизга эҳтиёжи бор. Ўзбекистонлик тадқиқотчи Шуҳрат Саламовнинг (Шуҳрат Барлос) Афғонистонда 2000 минг нусхада нашр этилган ўзбек тили таълими ҳақидаги китобидан бир кунда 1270 дона сотилгани афғонистонлик ўзбекларнинг Ўзбекистонга нақадар қизиқишининг, илмга чанқоқлигининг оддий бир мисолидир. Чегара ортида миллионлаб миллатдошларимиз Ўзбекистонга талпиниб, умид билан биздан мадад кутиб яшаётганини унутмаслигимиз лозим. Бошқа томондан илмга сарфланган сармоя ҳеч қачон бекор кетмаслиги, вақти келиб қат-қат фойда келтириши жаҳон тажрибасидан маълумдир.\nтаҳлил мақола Афғонистон\n14.12.2018 | 3847\n03.12.2018 | 4182\n03.12.2018 | 2286\n21.11.2018 | 2488\n08.11.2018 | 2593


Қозоқ мухолифати етакчисининг қотиллари устидан ҳукм ўқилди\nҚозоғистоннинг Талдиқўрғон судида мухолифатнинг таниқли етакчиси Олтинбек Сарсенбоевнинг ўлдириши юзасидан суд жараёни ниҳоясига етди. Айбланувчиларга суд ҳукми ўқилди.\nСуд Миллий хавфсизлик қўмитасининг собиқ ходими Рустам Ибрагимовни ўлим жазосига ҳукм қилди. Сенат девонининг собиқ раҳбари Ержон Ўтембоев ва Виталий Мирошников 20 йилдан озодликдан маҳрум этилди. Уларнинг мол-мулки мусодара қилинади. Суд қолган етти айбланувчига 3 йилдан 14 йилгача бўлган муддатга қамоқ жазоси белгилади. Жабрланувчилар фойдасига судланувчилардан 9 миллион танга маблағ ундириладиган бўлди.\nДавлат қораловчиси Владимир Кириленконинг айтишича, Е.Ўтембоев бу қотилликка буюртма берган. Р.Ибрагимов эса уни амалга оширган.\nСудланувчиларнинг 6 нафари Миллий хавфсизлик қўмитасининг “Аристон” махсус отряди ходимларидир.\nО.Сарсенбоев ва ёрдамчиларининг жасадлари 13 февраль куни Олмаота шаҳри яқинидаги қишлоқлар ўртасидаги йўлдан топилган эди. 44 ёшида оламдан ўтган О.Сарсенбовнинг асли касби журналист бўлиб, 1992 йилнинг мартидан Қозоғистон президенти девони ва Вазирлар Маҳкамасининг маданият ва миллатлараро муносабатлар бўлимини бошқарган. Кейинчалик ахборот вазири, Хавфсизлик кенгаши котиби, Қозоғистоннинг Россиядаги элчиси вазифаларида ишлаган. 2003 йил декабрь ойидан бошлаб “Оқ жўл” партияси ҳамраиси, партия бўлингач эса “Ҳақиқий оқ жўл” партияси ҳамраиси сифатида фаолият кўрсатаётган, қозоқ мухолифатининг “Адолатли Қозоғистон учун” ҳаракати фаолларидан бири эди.\nМухолифат вакиллари таниқли сиёсатчининг ўлдирилиши ҳукумат томонидан буюртма асосида амалга оширилган, деб ҳисоблайди.\nАйбланувчилар 15 кун ичида суд ҳукми юзасидан апелляция бериш ҳуқуқига эга. Ўлим жазосига ҳукм қилинган Рустам Ибрагимов эса жазонинг юмшатилишини сўраб Қозоғистон президентига мурожаат қилиши мумкин.


Шавкат Мирзиёев Си Цзиньпин билан мулоқот қилди | Qalampir.uz\nШавкат Мирзиёев Си Цзиньпин билан мулоқот қилди\nЖамият\t29 Апрель 15:39 1246\nСуҳбат аввалида давлат раҳбарлари бўлажак муҳим саналар муносабати билан бир-бирини самимий табриклаб, эзгу тилаклар билдирган. Жорий йилда ХХРда Хитой Коммунистик партияси ташкил топганининг 100 йиллиги, Ўзбекистонда эса Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг 30 йиллиги кенг нишонламоқда. Етакчилар дўст халқларга тинчлик, фаровонлик ва равнақ тилади.\nМулоқотда икки томонлама ва халқаро кун тартибининг долзарб масалалари муҳокама қилинган.\nКейинги йилларда Ўзбекистон-Хитой дўстлик ва ҳар томонлама стратегик шериклик муносабатларида юксак даражага эришилгани, мамлакатларимиз ўртасидаги кўп қиррали ҳамкорлик жадал ривожланиб бораётгани катта мамнуният билан қайд этилган.\n“ХХР Раиси Ўзбекистонда аҳоли турмуш даражаси ва сифатини юксалтиришга қаратилган ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар ва янгиланишларни юқори баҳолади ва уларни қўллаб-қувватлашини билдирди. Камбағалликка қарши курашиш бўйича Хитойда тўпланган катта тажрибани чуқур ўрганиш масаласида яқиндан ҳамкорликни давом эттиришга келишиб олинди”, дейилади хабарда.\nШунингдек, Шавкат Мирзиёев коронавирус пандемиясига қарши курашда кўрсатилган амалий ёрдам учун ХХР етакчисига самимий миннатдорлик билдирган.\nҚайд этилишича, Ўзбекистон ва Хитойнинг ваколатли идора ва ташкилотлари соғлиқни сақлаш соҳасидаги ўзаро манфаатли ҳамкорликни мустаҳкамлаб, аҳолини оммавий эмлаш бўйича биргаликдаги самарали ишларни кенгайтиради.\nЎзбекистон Президенти “Ягона Хитой” сиёсатини ҳамда “уч ёвуз куч” – терроризм, экстремизм ва сепаратизмга қарши курашиш борасидаги саъй-ҳаракатларни доимо қўллаб-қувватлашини яна бир бор таъкидлаган.\n“Бир макон, бир йўл” ташаббуси доирасидаги самарали мулоқот, шу жумладан минтақада муҳим инфратузилмавий лойиҳаларни, улар қаторида “ХХР – Қирғизистон - Хитой” автомобиль ва темир йўлларини қуриш лойиҳасини илгари суриш ишлари давом этаётгани қайд этилган. Ўзбекистоннинг Марказий ва Жанубий Осиё ўзаро боғлиқлигини мустаҳкамлаш бўйича таклифи қўллаб-қувватланган.\nЕтакчилар савдо-иқтисодий, инвестициявий ва молиявий ҳамкорликни кенгайтириш масалаларига алоҳида тўхталган.\n“Мураккаб шароитларга қарамасдан, пандемиянинг салбий оқибатларини камайтириш ва жорий йил бошидан ўзаро савдонинг 33 фоизга ўсишини таъминлашга эришилгани таъкидланди. Муҳим қўшма дастур ва лойиҳаларни амалга ошириш давом этмоқда. Мамлакатларимиз яқин йилларда товар айирбошлаш ҳажмини 10 миллиард долларга етказиш, шунингдек, экспорт ва импорт кўрсаткичларининг мутаносиблигини таъминлаш сари муваффақиятли ҳаракат қилмоқдалар. Ўзбекистон Шанхай шаҳрида ўтадиган навбатдаги Импорт маҳсулотлари Хитой халқаро кўргазмасида фаол иштирок этади.\nДавлат раҳбарлари Ўзбекистон ва Хитой етакчи корхоналарининг турли тармоқлардаги кооперациясини кучайтириш, шунингдек, иқтисодиётнинг юқори технологик тармоқларидаги лойиҳаларни илгари суришда ўзаро кўмаклашиш зарурлигини қайд этдилар. Кенг кўламли савдо-иқтисодий ва инвестициявий ҳамкорлик бўйича ўрта муддатли қўшма дастурни тайёрлаш ва қабул қилиш юзасидан келишувга эришилди”, дейилади хабарда.\nЎзбекистон етакчи банк-молия институтларининг Хитой Давлат тараққиёт банки ва Эксимбанки, Ипак йўли фонди билан ҳамда халқаро молиявий ташкилотлар доирасидаги шериклигининг бугунги даражаси юксак баҳоланган.\nЕтакчилар Ўзбекистон-Ҳитой ҳукуматларараро қўмитаси фаолиятини кучайтириш ва яқин фурсатда унинг навбатдаги мажлисини ўтказиш топшириғини берган.\nСуҳбат чоғида халқаро ва минтақавий аҳамиятга молик масалалар, шу жумладан “Хитой – Марказий Осиё” форматидаги ҳамкорлик юзасидан ҳам фикр алмашилган.\nЕтакчилар бўлажак олий даражадаги тадбирлар режасини кўриб чиққан ҳамда режадаги ХХР Раисининг Ўзбекистон Республикасига ташрифига кенг кўламли ҳамкорликни ривожлантириш, кўп асрлик мустаҳкам дўстлик ришталари ва ҳар томонлама стратегик шериклик муносабатларини мустаҳкамлашда муҳим тарихий аҳамият касб этадиган воқеа сифатида пухта тайёргарлик кўриш муҳим эканини қайд этдилар.\nЎзбекистон Президенти ва ХХР Раисининг телефон орқали мулоқоти ҳар доимгидек, очиқ, дўстона ва ўзаро ишонч руҳида ўтган.\n26 Октябрь 19:34 22455\n25 Октябрь 23:17 18487


«Барселона» президентлигига собиқ номзод: Иложи бўлса «Реал»га қуръада «Шарлеруа»ни тушириб беришади - Спорт UZ - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017\n«Барселона» президентлигига собиқ номзод: Иложи бўлса «Реал»га қуръада «Шарлеруа»ни тушириб беришади\nЎз вақтида «Барселона» президентлиги учун номзод бўлган Тони Фрейша ЕЧЛнинг жорий мавсумдаги чорак финали учун қуръадан кейин фикрларини билдира туриб, «Реал» жамоасининг ҳар мавсумда қуръада осон рақибларга дуч келиши ҳақида айтиб ўтди. «Уларга «Шарлеруа» тушмади, чунки бу жамоа бу босқичгача етиб келмади. Лекин агар имкони бўлса мадридликларга шу даражадаги жамоани рўбару қилишарди. Европа чемпионлар лигасини ютиш учун чемпионларни ютиш керак», – деб ёзади Фрейша ўз твиттерида. Қайд этиш керакки, Фрейша ЕЧЛ қуръаси бошланишидан олдин «Реал»га айнан «Вольфсбург» рақиб бўлишини башорат қилганди. - деб хабар бермоқда Stadion.uz нашри.


Наманган вилоятида ўтказилган сайёр қабулда электр токи, газ, йўл ва яна бир қанча муаммолар ўз ечимини топди — Review.uz\nСайёр қабулда “Ҳудудгазтаъминот” АЖ раиси ўринбосарига мурожаатлардан сўнг аҳолига 6 минг 745 дона газ баллонида 134,7 тонна суюлтирилган газ етказиб берилди, 15 та маҳалланинг табиий газ босими меъёрига келтирилди.\nМулоқотлар давомида турли соҳа мутасаддилари қатор мурожаатларни жойига чиқиб ўрганди.\nЧортоқ тумани “Оромгоҳ” маҳалласида жойлашган 49-умумтаълим мактабида компьютер етишмас, интернет тармоғи йўқ, атрофдаги йўллар эса таъмирталаб эди. Бу уч муаммони тегишли соҳалар мутасаддилари бирга ўрганиб, бирга ҳал қилиб беришди. Дейлик, Халқ таълими вазири ўринбосарининг ўрганишларидан сўнг мазкур 49-мактабга 16 дона компьютер жамланмаси, бадиий адабиётлар тўплами, спорт анжомлари етказиб берилди. Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазири ўринбосари эса 7 км. оптик толали алоқа тармоғи тортилиши ва мактабнинг интернет тармоғига улаб берилишини, Автомобиль йўллари қўмитаси масъуллари эса мактаб атрофидаги 1,5 минг квадрат метр йўлакда асфальтлаб берилишини таъминлади.\nХалқ таълими вазири ўринбосарига мурожаатлардан сўнг Поп ва Чуст туманларидаги иккита мактабни реконструкция қилиш масаласи келгуси йилги дастурларга киритиладиган бўлди, 6 нафар мурожаатчи халқ таълими тизимида иш бошлади.\nАхборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазири ўринбосарига мурожаатлар асосида 12 та хонадонга интернет тармоғи тортилди. Ўтган галги сайёр қабулларда Учқўрғон тумани “Қўрғонтепа”, “Пахтачи”, “Бирлик” маҳалла фуқаролар йиғинлари аҳолисидан “4G” тезликдаги интернет тармоғини ўрнатиш борасида мурожаатлар келиб тушган эди. Ўрганишлардан сўнг бу ҳудудда кенг қамровли таянч станцияси ўрнатилди. 7 км. оптик толали алоқа тармоқлари тортилиб, 2 та мактаб, 2 та мактабгача таълим ташкилотлари интернетга уланди.\nБу галги сайёр қабуллар жараёнида эса ҳудуддаги 10 мингдан зиёд аҳолига кўчма савдо шохобчалари орқали “Ўзмобайл” миллий операторининг мобиль алоқа карталарини етказиб бериш йўлга қўйилди.\nАвтомобиль йўллари қўмитасига мурожаатлар асосида Чуст, Тўрақўрғон, Учқўрғон, Чортоқ туманларида 1,8 км. дан зиёд йўл асфальт қилинди, 3,6 км. чанг-лой кўчалар тош йўлга айлантирилди, 1,5 км. йўл таъмирланди. Жумладан, Чортоқ туманидаги мана бу маҳаллага “Нурафшон”, кўчага эса “Обод” деб ном қўйилган.\nМаҳалла аҳли сайёр қабулга келиб мурожаат қилгач, “Нурафшон” маҳалласининг “Обод” кўчасига – 1,6 км. йўлга тош-шағал тўшалди. Маҳаллада мана шундай аҳволдаги яна тўртта кўчани икки кун ичида тўлиқ шағаллаш бўйича режа белгилаб олиниб, ишга киришилди.\nХудди шундай мурожаатлар асосида Учқўрғон туманидаги “Истиқлол” маҳалласи Миришкор кўчасининг 1,1 км. қисми шағалланди, “Обод” маҳалласидаги Яккатут кўчасида эса асфальтлаш ишлари бошланди.\nСайёр қабулларда аҳолининг энг бирламчи ҳаётий эҳтиёжлари –электр энергияси, газ, кўмир, ичимлик суви таъминотидаги қатор муаммолар ҳам ҳамжиҳатликда ҳал қилиб берилди. Дейлик, Чортоқ тумани “Дўстлик” маҳалласи аҳолиси ўн-ўн беш йилдан буён электр таъминотидаги узилишлар гирдобида кун кечириб келарди. Симёғочлар эскирган, трансформатор қуввати паст – хонадонлардаги электр чироғи шамчироқдан деярли фарқ қилмай қолган эди. “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти раиси ўринбосарига мурожаатлардан сўнг маҳаллага қўшимча 250 киловатли трансформатор ўрнатилди. Кўчадаги темир-бетон таянчларни янгилашга киришилди.\nЁки чегарадош ҳудудда жойлашган Учқўрғон тумани “Обод” маҳалласидаги электр тармоғи деярли яроқсиз ҳолга келиб қолган, ёлғондан шамол турса, чиндан чироқ ўчиб қоларди. Қишли қировли кунларда ҳатто телевизор кўриш ҳам муаммога айланган эди. Маҳалла аҳлининг мурожаатидан сўнг бу ерда ҳам катта қувватли янги трансформатор, темир бетон таянчлар ўрнатилиб, 2,7 км. тармоқ тортиш ишлари бошланди.\nЧортоқнинг Алихон адирликлари бағрида жойлашган “Деҳқонобод” қишлоғи аҳолисини эса ичимлик суви муаммоси бир неча йилдан буён қийнаб келарди. Сайёр қабулдаги мурожаатдан сўнг бу масала ҳам ҳал этиладиган бўлди. Амалий ишлар эса бошлаб юборилди.\n“Ҳудудгазтаъминот” АЖ раиси ўринбосарига мурожаатлардан сўнг эса аҳолига 6 минг 745 дона газ баллонида 134,7 тонна суюлтирилган газ етказиб берилди, 15 та маҳалланинг табиий газ босими меъёрига келтирилди. Ўзбекистон темир йўлларининг “Кўмир таъминот” корхонаси масъулларига мурожаатлардан сўнг эса эса 40 та оилага 66 тонна, 12 та маҳаллага 150 тонна кўмир маҳсулотлари етказиб берилди. Дейлик, Учқўрғоннинг “Ёрқин ҳаёт” маҳалла фуқаролар йиғини раиси Шавкат Қўчқоровнинг мурожаатидан сўнг ҳудуддаги Гулшан, Самарқанд, Низомий кўчаларидаги хонадонлар кўмир билан таъминланди.\nЧуст, Тўрақўрғон, Чортоқ ва Учқўрғон туманларидаги сайёр қабулларда 1 минг 878 та мурожаат асосида 1 минг 929 та масала кўриб чиқилди. Уларнинг 1 минг 167 тасига жойида ечим топилди, 177 та мурожаат эгасига тушунтириш берилди, 585 та мурожаат бўйича аниқ муддат ва масъуллар белгиланиб назоратга олинди.


Аввал бошдан ўтган-да: бисёр мадҳ этилган Коэльо, Мураками отлиқ ёзувчиларнинг бестселлерларини ўқиб, буларнинг нимаси бунча мақтовга лойиқ экан, деган саволлар бодраб чиқаверган.\nХуллас, бир муддат аввал китоб пештахталарида Туркия ва АҚШ ёзувчиси сифатида танилган Элиф Шафақнинг "Ишққа оид 40 қоида" номли китоби пайдо бўлди. У ҳақда ижтимоий тармоқлардаги рекламаларга кўзим тушган, 40 тилда 800 минг нусхада чоп этилганини билган ва ҳафсала топсам ўқирман, деган хаёлда эдим.\n"Ишққа оид 40 қоида". Бу номни эшитиб, даставвал китобда ҳалигиндақа, чимилдиқ ортидаги гаплар ёзилган бўлса керак, деган фикр туғилади тўғриси. Бунга муқовадаги 18+ белгиси яна бир улуш бўлиб қўшилади.\nҚисқача сюжет шундай: асар қаҳрамони Элла Рубинштейн Америкада, Массачусетс штатида яшайди. Эри тиш дўхтири, топиш-тутиши яхши, ўзига етар даражада ҳашамга эга, Бостонда, Родос оролида уйлари бор. Оилада 3 фарзанд тарбия топади, катта қизнинг бўйи етиб қолган. Элла биздаги ибора билан айтганда чинакам уй бекаси, ошхонадан бери келмайди. Эрининг хиёнатларига эса кўз юмади. Баъзан бундан турмуш ўртоғининг виждони қийналиб, меҳри товлаб ҳам туради.\nВақт ўтиб, эри унга мижозлари ёки маъшуқаларидан бири кўмагида адабиёт агентлигидан иш топиб беради. Агентликдан эса дастлабки юмуш сифатида номаълум муаллиф асарини ўқиб чиқиб, тақриз ёзиш вазифаси топширилади.\nАйни шу жойда роман "асар ичида асар" кўринишини олади. Гап шундаки, тақриз ёзилиши керак бўлган китоб Амстердамда яшайдиган Азиз Захара деган муаллифнинг "Ширин шаккоклик" романи бўлиб, унда Жалолиддин Румий ва Шамс Табризий билан боғлиқ воқеалар қаламга олинганди.\nЭлланинг эътиборини китобдаги дастлабки жумла ўзига тортади: "Баъзиларнинг фикрлари акси ўлароқ, ишқ кутилмаганда келадиган ва тез кетадиган туйғу эмас". Чунки у мутолаага киришишдан олдин бир йигит билан турмуш қурмоқчи бўлган қизига дакки берган, севги йўқлиги ҳақида ўзи билганича тушунтирганди.\nШундай қилиб, Элла билан бирга китобхон ҳам "Ширин шаккоклик"ни ўқишга киришади. Хўш, Захаранинг китоби нега бундай ном олган? Бу ҳақда ривоят келтириладики, унга кўра, бир чўпон Худога ёлвориб, "Қаердасан, дастёринг бўлай, сут-қаймоқ билан қорнингни тўйдирай", деб юрганини эшитган улуғ инсон "Эй, гумроҳ, нега Худони ўзингга ўхшатасан?" деб койийди.\nМуаллиф буни "Тўғри, чўпон шаккоклик қилди, бироқ бу ширин шаккоклик эди, у Худони ўз даражасича тушунарди, ҳис қиларди", дея талқин этади.\nЭнди "Ишққа оид 40 қоида" номи ҳақида тўхталсак. Бу Шамс Табризийнинг Ҳаққа элтувчи қоидалари бўлиб, турли вазият ва ҳолатлардан келиб чиқиб, уларнинг моҳияти баён қилиб борилади.\nДарвишлик мақомидаги Шамс теграсида ўзини тушунадиган, дилдан суҳбат қурадиган одам йўқлиги боис Бағдодга боради, у ерда Кўнёга борса, ўзи истаган одам билан учрашиши мумкинлигини айтишади. Вақт ўтиб, икки буюк инсон, икки буюк уммон учрашади, фикрлар бирлашади.\nМассачусетсда эса асарни ўқиётган Эллада ўзгаришлар бўлиб, муаллифга хатлар ёза бошлайди ва иккиси бир-бирини севиб қолади. Якунда эса бир умр боши ошхонадан чиқмаган, эри билан ақалли номига бўлса-да, зиддиятга киришмаган Элла оиласини ташлаб, Захаранинг ёнига кетиб қолади. Кейин билса, Азиз оғир дардга чалинган, озгина умри қолган экан. "Ширин шаккоклик" тўлалигича ишқ мавзусидан сўз очмайдими, табиийки, Элла оиласини қўйиб, бошқа одам билан ҳаётини боғлашга қарор қилади. Орадан бир йил ўтиб эса Азиз вафот этади...\n"Бу қирқинчи қоида. Ишқнинг хос номи йўқ. У қандай бор бўлса, шундайича бор - оддий ва соф туйғу" деган хулосага келинади якунда.\nБундай олиб қараганда, китобда кўп яхши гаплар айтилгандай. Румий ва Шамс ҳақида китоб бўладию уни ёмон деб бўладими?\nАммо мутолаа жараёнида айрим мулоҳазалар пайдо бўладики, мисол учун, Элланинг умр бўйи рўзғор ташвишларидан боши чиқмабди, хўш, бунинг учун уни айблаш керакми? Хотин, хонадон эгаси сифатида вазифасини бажарибди-да, ахир бизда бу одатий ҳол-ку. Нима энди эри билан севишмай турмуш қурганлар ишқ излаб оиласини ташлаб кетиши керакми? Китобда муаллиф шуни истайдигандай тасаввур уйғонади, Элланинг эри хиёнаткор экани гўё чиқиб кетишга сабабдай. Бунданам ёмони, Элла эрини ўзига қаратиш, меҳр-муҳаббатини қозониш ҳақида ўйлаб ҳам кўрмайди. Аввалдан кўнгли бўлмай турмушга чиққан, тамом-вассалом. Унинг оилани сақлаб қолиши, эрига ёқишга уринишини аслида муаллиф истамайди, қандай қилиб бўлмасин, уйдан чиқариб юбориш ҳаракатини қилади.\nБуни ғарбча қараш маҳсули деб қабул қилиш мумкиндир, аммо айрим лавҳалар борки, мутлақо тоқат қилиб бўлмайди. Масалан, Шамз Табризий ёшлигидан тушида бировларнинг тақдирини кўрармиш, қўлдаги чизиқларга қараб, тақдирини айтиб берармиш. Ахир бу исломда ҳаром қилинган иш-ку. Наҳотки Шамс Табризийдек динни кучли билган, тушунган тафаккур эгаси фолбинлик қилса?!\nАйни шу ҳақда бугунги кунда Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф шогирдларидан таркиб топган "Зикр аҳлидан сўранг" ҳайъатига ҳам савол йўлланган, уламолар "Бу Жалолуддин Румий ва Шамс Табризий роҳматуллоҳи алайҳимларга қилинган туҳматдир", деб жавоб беришган экан.\nДарҳақиқат, романда бир ўринда Шамс Табризий ботинидаги ўзгаришларга ҳамоҳанг зоҳирида ҳам эврилиш бўлишини истаб, соч-соқолию қошини қириб ташлагани айтилади. Боз устига у қулоғига юпқа кумуш сирға ҳам тақиб юрармиш. Биламиз, динимизда бундай ишлар ман қилинган. Шуни била туриб, Шамс ҳаром ишларга қўл уриши мумкинми?\nШамс Табризий Кўнёга келганда, ҳамма одам масжидга Жалолиддин Румий маърузасини эшитишга борган вақтда Табризий негадир фоҳишахонада юради. Фоҳишахона эгасига ишқдан сабоқ беради, масканини яқинда бир фоҳиша ташлаб чиқиб, тўғри йўлга киришини башорат қилади. Кейин эса майхонада юриб, майпарастлар билан фикрлашади, уларга ҳам 40 қоидадан бири хусусида айтиб беради (топган жойини қаранг, дейсиз беихтиёр).\nУмуман, асар давомида на Шамс, на Табризийни намоз ўқиб турган ёки диний бирор амални бажараётган ҳолда кўрмаймиз. Бунинг ўрнига улар медитация билан шуғулланади. Яъни ўтириб, ички хотиржамлик орқали Ҳаққа етишадилар гўё. Буям динимизда йўқ ишлар.\nЭлиф Шафақ жуда кўп одамлар каби эътиқод дилда бўлса кифоя, бошқаси иккиламчи, деган фикрни ўтказишга уринади. Фоҳиша ҳам, майпараст ҳам аслида яхши одамлар, фақат тақдир тақозоси билан ёмон йўлга кириб қолишган, уларнинг қалбига қулоқ тутилса, эзгулик уруғларини кўриш мумкин, деб ҳисоблайди. Шунинг учун бир ўринда Жалолиддин Румий Шамснинг тавсияси билан майхонага бориб, у ердагилар билан суҳбатлашиб, қайтишда икки кўза майни қўлтиқлаб олади... Эмишки, Румий Шамс билан учрашиб, меҳр-муҳаббат дарёси шунчалик кенгайибдики, у ҳатто фоҳишаю пиёнисталарни ҳам қамраб оладиган бўлибди.\nТўғри, улар ҳам одам, уларниям кимдир тўғри йўлга бошлаши керак, бироқ асарда бу кимсаларнинг кўнглида эзгулик бор, шу етади, қилган амали аҳамиятсиз, деган фикр уқтирилади.\nМуаллиф динимиз қоидаларини ё билмайди, ё билган ҳолда тақиқланган ёки ман қилинган нарсаларни ёқлайди.\nМасалан, бир ўринда Шамс ипак матоларни ёқтириши айтилади. Биламизки, исломда эркаклар ипак кийим кийиши мумкин эмас.\nШамс Кўнёга келиб, кўчада моховга чалинган тиланчини кўриб, унга таъзим қилади. Аввало, исломда тиланчилик қаттиқ қораланган, буниси майли, Табризийнинг унга таъзим қилгани не боисдан? Чунки инсоннинг инсонга таъзим қилиши мумкинмаслиги ҳақида кўп гаплар айтилган. Сажда қилинадиган Зот эса ягона.\nКитобда Румий шахсияти деярли очиб берилмаган. Уйдаги кутубхонасига хотини киришини истамаслиги (?), ўқишга келган қизча вафот этган хотинининг арвоҳи билан суҳбатлашишидан буткул ҳаяжонга тушиши ҳеч бир мантиққа тўғри келмайди. Одам руҳлар билан гаплашолмайди, аммо жинлар билан гаплашиши ҳақида айтишади ва бундайлар одатда фолбинлар ва шуларга ўхшаш лаънатга лойиқ кишилар бўлади. Шунинг баробарида жинлар билан гаплашадиганлардан узоқ юриш лозимлигини уламолар уқтиришади.\nХўш, шуни Румий билмасмиди? Биларди, албатта. Романдаги гаплар эса шу қадар тўқимаки, энсани қотиришга ярайди, холос.\nҒарбда Румий ҳақида гап кетса, одатда уни само рақси яратувчиси сифатида билишади. Бу романда ҳам ўз аксини топган ва шундай буюк аллома аллақандай мусиқага рақсга тушиб, давра айлангани, беш унсурга таъзим айлагани ярашмаган гажакдай бўлиб турибди.\nРоманда ёзилишича, Шамс ўлганда Румий кўкрагига муштлаб, чинқирганмиш. Румий кулфат етганда сабр қилиш буюрилганини яхши билган, шундай экан, ақли ноқис кимса қилиши мумкин ҳаракатни аниқки, содир этмасди.\nЯна бир авлиё вафот этганда эса Румий бошлиқ дарвишлар кўчаларда чилдирма ва най чалиб, марҳумни қувноқ куй ва рақслар билан сўнгги манзилга кузатишибди. Ажабо, дейсиз беихтиёр, қайси мусулмон жанозага бориб, куй чалиб, рақсга тушиши мумкин?\nЭҳтимол, биз сўфийлик рамзларини билмасмиз, аммо шуни тушунамизки, чинакам сўфийларнинг хатти-ҳаракатлари ҳеч қачон динимиз кўрсатмаларига зид ёки уни бузиб талқин қилиш эвазига бўлмаган.\nТўғриси, шу вақтгача ўқилган бирор китоб бунча сўроқ белгиларига тўлиб кетмаганди. Боз устига таржима ҳам ўзига ярашароқ экан чоғи, бундан саккиз аср олдин яшаган одамлар ҳам "поэзия", "поэма", "индивидуалистик", "плаш", "реал маънода", "сўфизм" "ошхона полини ювиш", "аура", "актуал" деган сўзларни бемалол ишлатаверади, имло хатолари ҳам ғиж-биж.\nБуларнинг бари шахсий фикрлар. Эҳтимол Шафақ ўта кучли ғояларни илгари суриб, асарни тўлалигича рамзларга буркаб ташлагандиру, оддий китобхонлар буни илғаб ололмаётгандир?! Тағин ким билади дейсиз...


Ой кунлари (ҳайз кунлари) тартиби нега бузилади? – DNK.UZ\nAsosiy Фойдали маслаҳатлар Ой кунлари (ҳайз кунлари) тартиби нега бузилади?\nБу климакс эмасми?\nНега қон кетиши тўхтамаяпти?\nҲайз цикли ўртасида ажралмалар келса…\nҲайз цикли тикланди!\nҲайз кунлари борасида фактлар\n40 ёшдан сўнг аёл организмида содир бўладиган ўзгаришлар борасида кўп бора ёзилган. Ёш аёлда ҳайз цикли бузилиши эса кутилмаган ҳолат. Чунки кўпчилик аёллар ҳайз цикли климакс ёшига етгунга қадар соатдек соз ишлайди ва кейингина климакс бошланади, дея тахмин қилишади. Тибиётда климаксдан аввалги давр ҳам мавжуд. Бу давр 40 ёшгача бошланиши ва узоқ муддат давом этиши мумкин.\nКўпгина аёлларда гормонал фонда ўзгариш содир бўлаётган давр қийин кечади. 35 ёшдан сўнг қондаги прогестерон ва эстроген гормонлари миқдори пасая бошлайди, тухумдонлар фаолияти секинлашади, овуляция баъзан содир бўлса, баъзида юз бермайди. Гормонал ўзгаришлар таъсирида аёлда ҳайз олди синдроми (ПМС), шишлар, кўкракда оғриқ, чарчоқ, кайфият тушиши каби ҳолатлар кузатилади. Аммо бу ҳолатларнинг барчасини гормонал ўзгариш таъсири деб қабул қилманг. Баъзи ҳолларда бу фиброма, полип, эндометриоз, шунингдек, қалқонсимон без касалликлари ва/ёки саратонолди хасталиклари аломати бўлиши ҳам мумкин. Шунинг учун ўзингизда бирор ўзгариш сезишингиз билан шифокор назоратидан ўтинг. Шифокор кўриги, таҳлиллар ва УТТ натижасига кўра бу аломатларнинг асл сабаби аниқланади. Қуйида диққатингизни қаратишингиз шарт бўлган аломатлар ва уларни даволаш усуллари билан таништирамиз.\nШифокорга ҳайз даврининг ўзгарганини албатта айтинг. Одатий ҳайз даврингиз икки баробар чўзилгани бачадонда саратон олди ўзгаришлари содир бўлаётгани эҳтимолини ҳам оширади. Буни эса фақат шифокор кўригида аниқлаш мумкин.\nБундан ташқари, полип ёки аденоминоз — бачадон шиллиқ пардаси (эндометрий) қалинлашиши ва бачадон деворига сингиши касаллиги аломати бўлиши ҳам мумкин. Сикл ўртасидаги ажралма бачадонда ёки бачадон бўйни тўқималарида хавфли ўзгаришлар рўй бераётгани ёки унда инфекция ривожланаётганидан дарак.\nШифокорга цикл ўртасида қонли ажралмалар келишини албатта айтинг. Одатда шифокор кўриши билан касаллик аниқланади, баъзи ҳолларда эндометрий биопсияси ўтказилиши талаб қилиниши мумкин.\nҲайз цикли секин-аста ўзгариб бораётган аёллар одатда контратсепсия воситаларини ишлатишга қунт қилмай қўйишади. Ҳайз даври қай шаклда ўзгараётганидан қатъи назар, ёдингизда бўлсин: бу даврда ҳам ҳомиладор бўлиб қолиш хавфи мавжуд. Аёлнинг ёши катталашгани сари унинг ҳомиладор бўлиш имконияти камайиб бораверади. Лекин статистиканинг кўрсатишича, 35 ёшдан кейинги ҳомиладорликларнинг 30 фоизи режалаштирилмаган ҳомиладорлик сирасига киради.\nАёлларнинг 58 фоизи контрацептив воситаларни ҳайз олди синдромини енгиллатиш учун қабул қилишади. 51 ёш менопауза содир бўлишининг ўртача ёши ҳисобланади.\nЭксперт: Нилуфар АБДУЛЛАЕВА, акушер‑гинеколог.\nЖурналист: Мадина ЗАРИФ.\n19/05/2019 da 9:03 pm\nНега хайз ранги узгаради?


Вақтни ва пулни тежашнинг энг осон йўли – бугун жўнатинг, эртага олинг\n09:06 / 30.05.2017\nАмерика Қўшма Штатларида, Ғарбий Европа ёки дунёнинг исталган бир бошқа ривожланган мамлакатларидан бирида бўлганмисиз? Ривожланган давлатлар ёки Хитой, Малайзия, Сингапур ва шу каби бошқа ривожланаётган давлатларда ҳам уйингиздан чиқмай, ўз қимматли вақтингизни кетгазмаган ҳолда, арзон, тезкор ва ишончли почта хизматлари орқали ўзингиз учун керакли бўлган барча турдаги истеъмол молларини буюртма қилишингиз ёки ҳар қандай турдаги қимматли жўнатмаларингизни ўз комфортингиздан чиқмаган ҳолда ўз дўст-яқинларингиз ва ҳамкорларингизга юборишингиз мумкин.\nЭнди Ўзбекистонда ҳам айни шароитлар мавжуд; яқинларингиз ва ҳамкорларингизга ўз жўнатмаларингзни арзон, ишончли, қулай ва энг асосийси ўз комфорт зонангиздан узоқлашмаган ҳолда тезкор етказиб бериш имконияти пайдо бўлди.\nСиз почта жўнатмаларингизни ким орқали жўнатиш ҳақида бош қотираяпсизми? Тўғрисини айтинг, норасмий равишда юбораётган юкларингиздан хавотирингиз бор! Бундан ташқари, шундай иссиқ кунларда айни юкни жўнатиш билан боғлиқ оворагарчиликни айтмайсизми?!\nЭнди сизда EMU (экспресс почта) бор! Ҳар қандай ҳужжат ёки қимматли жўнатмани етказишда сизга EMU (экспресс почта) компанияси ёрдам беради ва жўнатмаларингизни Ўзбекистоннинг барча шаҳарларига тез ва ишончли етказиб беришни кафолатлайди.\nEMU (экспресс почта)– бу сиз учун энг қулай ва тўғри танловдир!\nВақт ҳар бир инсон учун муҳим ва қимматлидир. Компания EMU (экспресс почта) ҳар бир мижознинг вақтини қадрлаш учун яратилган ва ушбу орқали сиз ўз қимматли вақтингизни тежайсиз.\nEMU – бу бутун Ўзбекистон бўйлаб ҳар бир ҳудудда ўз тармоғига эга юқори технологияли, ишончли, қулай почта ва курьерлик хизматидир.\nКомпания сизнинг қўнғироғингиз асосида сиз турган ҳудудга етиб боради ва жўнатмангизни сиздан қабул қилиб олиб, Ўзбекистон бўйлаб исталган манзилингиз бўйича 24 соат ичида етказиб беришни кафолатлайди.\nҲар бир ходим почта ва юк ташиш хавфсизлиги қоидалари билан танишган ҳолда махсус йўриқнома асосида иш юритади.\nЖўнатмангизнинг ҳолати ҳақида смс хабарнома орқали маълумотга эга бўлиб турасиз.\nКомпания ходимлари доимий алоқада ва сизни қизиқтирган барча саволларингизга жавоб беришга тайёр.\nЎзбекистон бўйлаб почта етказиб бериш атиги 7 000 сўм.\nМурожаат учун телефонлар: 0 (371) 200-96-69: +998 (95) 198-96-69\nКомпаниянинг жойлардаги офис телефон рақамлари:\nЭлектрон адрес: info@emu.uz\nВеб сайт: www.emu.uz\nEMU – ишончли хизмат ва тўғри танлов!\nпочта электрон курьер EMU\nЯпония почтаси хатларни етказиш учун ҳайдовчисиз машиналарни синовдан ўтказишни бошлади\nПочта алоқаси хизматларини кўрсатиш қоидаларига айрим ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда\nПочтачи ёнғиндан кейинги бўм-бўш шаҳар бўйлаб почта тарқатди (видео)


Эл-класико ва ундан муҳимроқ ўйинлар ҳафтаси\n16:18 / 04.05.2018 68098\nЕвропа биринчиликлари «супрани қоқиб», уфқ ортидан Чемпионлар Лигаси финали ва Жаҳон чемпионати мўралашни бошлаган бўлса-да, ҳали ҳам баъзи лигаларда диққатни жалб этадиган ўйинлар ва ечилмаган саволлар бисёр. Мисол учун бу сафар эътиборни Россия чемпионлиги ёки Англиядаги кучли тўртлик учун курашларга қаратиш мумкин. «Камп Ноу»эса эса, Эл-класико, томонларга очко керак бўлмаса-да, талашса бўладиган ғурурми ё бошқами, топишларига умид қиламиз. Шу ва бошқа ўйинлар ҳақида Tribuna.Uz анъанавий рукнда ҳикоя қилади.\nЛОКОМОТИВ – ЗЕНИТ (5 май, 18:30)\nАллақачон чемпионликни расмийлаштириши керак бўлган «Локомотив» уч ўйиндан бун нафақат ғалаба қозона олмаяпти, балки рақиб дарвозасига гол ҳам ура уролмади. Ўз майдонида «Ахмат» ва «Уфа» билан дуранг ўйнаган «темирйўлчилар» ўтган турга «Краснодар»га енгилишди. Кўпчилик бундай пасайишдан кейин 2001 йилдаги мавсумни эслашди, ўшанда турнир тугашиган 4-5 тур қолганда таъқибчилардан 11 очкога ўзиб кетган «Локомотив» якунда чемпион бўла олмаганди. Шундай бўлса-да, Сёмин жамоаси қолган икки турда атиги 2 очко олиб, чемпионга айланишлари мумкин. Эртагаёқ, агар мезбонлар ғалаба қозонишса, Россия янги чемпион номини билиб олиши мумкин. «Локомотив» сўнгги марта 2002 йилда бу совринни қўлга киритганди.\nАммо бу сафарги рақиб анча кучли, бунинг устига Чемпионлар Лигаси йўлланмаси учун курашаётган «Зенит» жамоасидир. Питерликларнинг ҳам бу ўйинда ютқазишга ҳақлари йўқ, мағлубият уларни бутунлай ЕЧЛ умидидан маҳрум қилади.\nТаркибларга қарасак, «Локомотив»да ҳаммаси жойида, «Зенит»да эса, узоқ муддатга сафдан чиққан Кокорин, Файзулинлар сафига, ўтган турда жароҳатланиб майдонни эрта тарк этган Бранислав Иванович ҳам қўшилди. Унинг ўрнига Юрий Жирков майдонга тушиши кутилмоқда.\nЖамоаларнинг биринчи даврада бўлиб ўтган учрашувида «Локомотив» меҳмонда йирик – 3:0 ҳисобида ғалаба қозонганди.\nКЬЕВО – КРОТОНЕ (6 май, 18:00)\nФото: LaPresse/Francesco Mazzitello\nНафақат топ клубларнинг ва юлдуз футболчиларнинг ўйинлари, балки майдонда ҳақиқий курашни кўрмоқчи бўлсангиз, айниқса, мавсум охирларида жадвалнинг пастги қисмидан ҳам жуда кўп шундай ўйинлар топиш мумкин. А Серияда худди юқори ўринлар учун бўлганидек, лигада ўз ўрнини сақлаб қолиш учун ҳам аёвсиз жанг давом этяпти.\n«Кьево» 35 ўйиндан 31 очко жамғарган ва хавфли зонада турган уч клуб ичида ҳали ўзини қутқариш мумкин бўлган ягона жамоадир. Бунинг учун эса, аввало, навбатдаги турда ўз майдонида «Кротоне»ни енгиш керак бўлади. Бу ғалаба билан вероналиклар нафақат «Кротоне»га очколар бўйича етиб олишлари, балки, ўз майдонида «Рома»ни қабул қиладиган «Кальяри»ни қувиб ўтишлари ҳам мумкин. «Кьево» кейинги турларда очко унча керак бўлмайдиган «Болонья» ва «Беневенто» га қарши тўп суришини эътиборга олсак, бу ўйиндаги ғалаба мезбонлар учун жуда муҳим «парашют» бўлиши шубҳасиз.\n«Кротоне» эса, табиийки, айнан мана шу ўйинда масалани ҳал қилишга уринади. Чунки улар кейинги турларни «Лацио» ва «Наполи»га қарши ўтказадилар. Асосий таъқибчи билан ўйинда керакли фарқни қайд этиб олиш учун жуда яхши имконият.\n«Кьево» сўнгги турларни жуда ёмон ўтказган, апрель ойида умуман ғалаба қозона олмаган бўлса, «Кротоне» айнан сўнгги турлардаги натижалари ҳисобига хавфли зонани тарк этди. Жамоа охирги беш ўйиндан учтасида ғалаба қозонди, шунингдек, «Ювентус» билан ўйинда очко олишга муваффақ бўлди.\nЧЕЛСИ – ЛИВЕРПУЛЬ (6 май, 20:30)\nИкки фронтда курашиш «Ливерпуль»га бир машҳур кулдирувчининг таъбири билан айтганда «шоппиллаб қолиши» мумкин. Чемпионлар Лигасидаги муҳим паллага тайёрланиш вақтида Клопп жамоаси АПЛ ўйинларига бироз эътиборсизлик қилгандек бўлди. «Вест Бромвич», «Эвертон» ва «Сток Сити» билан дуранглар натижасида, жамоа қимматли 6 очкони йўқотди ва «Челси» билан ўртадаги фарқ анча қисқарди. Лондонликлар бу ўйинда ғалаба қозонишса, йўқотилган очколар бўйича «Ливерпуль»га тенглашиб олади.\nТўғри, АПЛ да аввало, тўплар нисбати инобатга олинади ва бу кўрсаткич бўйича ливерпулликларга етиш қийин. Яъни сўнгги турни «Брайтон»га қарши ўтказадиган Клопп шогирдлари ўша ўйинда ғалаба қозониб ҳам, кучли тўртликдаги ўринни сақлаб қолишлари мумкин. Лекин ҳаммасини биргина учрашувга қолдириш жуда хавфли эканини «Ливерпуль» ҳам ҳис қилади ва имкон қадар ЕЧЛ йўлланмасини ушбу ўйинда ҳал қилишга уриниши табиий ҳол. Бунинг учун «Ливерпуль» мағлубиятга учрамаса кифоя.\nПремьер лига ўйинларида «Челси» 6 ўйиндан бери «Ливерпуль»ни енга олмай келаётганини ҳам таъкидлаш керак. Биринчи даврада «Энфилд»да бўлиб ўтган ўйинда дуранг қайд этилганди. Умуман олганда эса, «Ливерпуль»нинг ушбу мавсуми олдингилардан фарқ қилмоқда – Клопп энди сафардаги топ ўйинларда жуда муваффақиятсиз ҳаракат қилмоқда. «Ливерпуль» бу мавсумда сафарда фақат «Арсенал» билан дуранг ўйнади, холос, қолган ўйинларда мағлубиятга учради. Клопп келганидан буён ўтган ўйинларда, олдинги мавсумларда «Ливерпуль» бирор марта ҳам сафарда мағлубиятга учрамаганди.\nТаркибларга келсак, «Челси» ҳали ҳам Дринкуотер ва Луиздан фойдалана олмайди. Меҳмонлар таркибида Окслейд Чемберлен, Эмре Жан ва Жоэл Матипнинг узоқ муддатга сафдан чиққанликларини биламиз.\nБАРСЕЛОНА – РЕАЛ (6 май, 23:45)\nКеласи мавсумларда энди Ла Лига ташкилотчилари тақвим масаласини ўйлаб кўришлари ва Испания чемпионатини дунёга реклама қиладиган энг асосий ўйинни май ойига қўймасликларини тавсия этган бўлардим. Акс ҳолда, кейинги классиколар учун ҳам ягона интрига майдонда эмас, майдонга кириб келинадиган «коридор»да бўлиб қолаверади.\n«Барселона» чемпионликни, «Реал» эса, кучли тўртликдаги ўрнини аллақачон нақд қилиб қўйган пайтда, Эл-класикога на ҳожат? Албатта, азалий тўқнашув, икки томон мухлислари, тўла стадион футболчиларни ғурур учун ҳам бор имкониятни ишга солишга ундар, лекин бу сафар эмас.\nБиринчидан, «Реал» бу ўйинга иккинчи таркибни тушириши мумкинлиги ҳақидаги хабарлар тарқалди. ЕЧЛ финалига ҳали йигирма кун бор, Зидан айнан ўша ўйинни ўйлаб ротация қилиши мантиқсиздек, лекин мураббийни ҳам тушунса бўлади – «Бавария» билан ўйиндан кейинги бироз ғалати кайфиятни янги мағлубият билан салбий томонга буриб юбориш хавфи бор. Эл-класикода олиниши мумкин бўлган очколар «Реал»га мабодо мағлубиятга учралганда пайдо бўлиши мумкин бўлган салбий ҳиссиётдан қадрлироқ эмас. Жуда кўп мураббийлар ҳам Зиданнинг ўрнида бўлганида, эмоцияни керакмас ўйинга сарфламаслик ва хотиржам финалга тайёргарлик кўришни танлаган бўларди.\n«Барселона», умуман майдонга тушадиган футболчилар томонидан қараганда ҳам, шунақа. Каталонияликлар бир ҳафтада икки совринни нишонлаб улгуришди ва ЕЧЛдаги мағлубият изи бироз йўқолди. ЕЧЛ финалига чиққан «Реал»ни кераксиз ўйинда ютиш уларнинг ховурини босмайди барибир. Аксинча, келаси ойда Жаҳон чемпионати кутиб турганини ҳам унутмаслик керак. Катта эҳтимол билан, Месси, Иньеста, Суарес каби юлдузлар учун ушбу мавсум тугади ва энди кўпроқ кутилаётган мундиал ҳақида ўйлаётган бўлишлари табиий. Бундай паллада ортиқча жароҳат олиш кимга ҳам керак?\nАлбатта, юқоридаги мулоҳазалар нотўғри бўлиб чиқиши ва томонлар ҳар доимгидек драматик ва кескин курашларга бой ўйин тақдим этишидан умид қилиб телевизорни ёқиб кўрамиз.\nСУОНСИ – САУТҲЕМПТОН (8 май, 23:45)\nБу ўйин аслида мана шу ҳафтадаги турдан жой олмаган. «Саутҳемптон» Англия кубоги ярим финалида ўйнагани учун ўша ҳафта бўлиши керак бўлган бу ўйин сешанба оқшомида бўлиб ўтади.\nБу ўйингача ҳар икки жамоа ҳам биттадан ўйин ўтказишади. «Суонси» сафарда «Борнмут» билан, «Саутҳемптон» эса, «Эвертон» билан куч синашади. Бу ўйинлар қандай якунланишидан қатъи назар, сўнгги турларда АПЛ да қолувчи ўрин учун асосий кураш айнан мана шу икки жамоа ўртасида кечади.\nҲар икки жамоа ҳам ўтган йилларда ўзига хос услубда футбол намойиш этган, бир қатор ёрқин футболчиларни кашф этган. Ҳар икки жамоа ҳам мавсумни беқарор ўтказишди, йил давомида мураббий алмаштиришди, яхши сериялар ҳам, ёмон даврларни ҳам бошдан кечиришди. Оқибатда, «Саутҳемптон» 32 очко билан 18-ўринда, «Суонси» эса, 33 очко билан 17-ўринни банд этиб туришибди.\n«Саутҳемптон» ғалабасиз 8 ўйиндан кейин ниҳоят ўтган турда «Борнмут» устидан ғалаба қозонган бўлса, «Суонси» 7 ўйиндан бери ғалаба нималигини билмаяпти. Хуллас, мана шу ўйин келаси мавсумда Премьер Лигада қайси бири қолишини қисман аниқлаб беради.\nТаркиб борасида уэльсликларда муаммо каттароқ. Уилфрид Бони, Лерой Фер каби етакчи футболчилар мавсум охиригача сафдан чиқишган. Шунингдек, Нарсинх ҳали қайтмади, Федерико Фернандес машғулотларга киришган бўлса-да, тўлиқ тайёр эмас. Меҳмонлар таркибида фақат Стевен Дэвис майдонга туша олмаслиги мумкин.\nЖамоаларнинг биринчи даврадаги ўйинида ҳисоб очилмаганди.\nРамос класcиколар рекордчиси бўлиш арафасида\n«Эл-класико»да бошланғич таркиблар: «Реал» уч ҳужумчи билан жанг бошлайди


Банк-молия академияси – имконият ва хоҳишни мужассамлаштирувчи маскан\nЯпония, Токио шаҳри. Молия вазирлиги биноси. Халқаро тадқиқотлар бўлими. Амалга оширилган тадқиқотлар юзасидан ҳисоботлар натижаси бўйича иштирокчилар PRI президенти томонидан махсус сертификатлар билан тақдирланди.2019 йил, август\nБугун 30 июнь Ўзбекистонда Ёшлар куни деб белгиланган ва кенг нишонланадиган сана.\nБанк-молия академияси ҳам айнан шу санани амалдаги ифодасини намоён этишда ўзининг самарали ҳиссасини қўшаётган ўқув даргоҳи бўлиб ҳизмат қилмоқда, десам муболаға бўлмайди.\nЎзбекистондаги бахтли ёшларнинг бири сифатида 2018 йилда менга ҳам ушбу Академиянинг “Инвестицияларни бошқариш” йўналиши тингловчиси бўлиш ва жорий йилда "Improving the role of free economic zones in developing the economy of Uzbekistan" (O’zbekistonning iqtisodiy o’sishida erkin iqtisodiy zonalar ahamiyatini oshirish) мавзусидаги диссертациямни муваффақиятли ҳимоя қилиш бахти насиб қилди.\nАкадемияда ёдда қоладиган хотиралар жуда кўп. Устозларнинг интерактив дарслари, спорт мусобқалари, узоқ йиллик амалий тажрибага эга профессор-ўқитувчилар томонидан ўтказиладиган мастер класс соатлари ва албатта, тингловчилар учун яратилган кенг имкониятлар.\nУшбу имкониятлар каминани ҳам четда қолдирмади ва ўқишим давомида 2019 йилда қўшимча суҳбатлар ва синовлардан ўтиб, 10 нафар тингловчилар қаторида Япония давлатида бир ойлик стажировка ўташ бахтига муяссар бўлдим.\nЯпония, Токио шаҳри. Молия вазирлиги биноси. Халқаро тадқиқотлар бўлими. Амалга оширилган тадқиқотлар бўйича ҳисоботлар тингланмоқда. 2019 йил август.\nУшбу сафаримиз давомида Япониянинг Токио, Осака, Кёто шаҳарларида бўлдик ва хорижлик ҳамкасбларимиз, профессор-ўқитувчиларининг халқоро иқтисодиёт, хусусан, Япония кейслари билан яқиндан танишдик.\nОлган билимларимизни Ўзбекистон мисолида интеграция қилиш бўйича тадқиқотлар олиб бордик.\nЯпония, Кёто шаҳри.\nМарказий осиё ва Кавказ мамлакатлари учун ёзги семинар. 2019 йил, август.\nБанк-молия академиясида ўтказган сўнгги икки йил давомида жуда кўп фойдали билимларни ола ,билдик ва буни кейинги иш фаолиятимиз давомида амалиётга тадбиқ этишимиз учун жуда ажойиб пойдевор бўлди дея оламан. Ёшларга яратилган кенг имкониятлар учун Академия жамоасидан миннатдорман.\nЁшлар куни муносабати билан барча ёшларни муборакбод этаман ва ўз имкониятларидан тўлақонли фойдаланишга чақириб қоламан.\nЯна бир бор байрам муборак!\nҲурмат билан, Банк-молия академияси битирувчиси, АТБ “Қишлоққурилишбанк” Қўқон филиали БЕК офис таркибидаги банк карталарига хизмат кўрсатиш бўлим бошлиғи Бахром Аббасов


Зойир Мирзаев ачинарли аҳволга тушиб қолган “Журналистлар уйи” масаласини назоратга олди. - Darakchi\nЖАМИЯТ 22.11.2019, 15:29\nИжтимоий тармоқларда Қашқадарё вилояти “Журналистлар уйи” биносининг ачинарли аҳволга келиб қолганлиги ҳақида хабар эълон қилинди.\nМазкур ҳолатга нисбатан вилоят ҳокимлиги Матбуот хизмати расмий муносабат билдирди:\nУнга кўра, Қарши шаҳрида жойлашган “Журналистлар уйи”нинг таъмирлаш ишлар охирига етмай қолганлиги бўйича маълумот вилоят ҳокими вазифасини бажарувчи З.Мирзаевга маълум қилинган.\nБу масалада вилоят ҳокими жорий йилнинг 18 ноябрь куни масъуллар билан йиғилиш ўтказиб, тегишли топшириқларни берган.\nЖумладан, вилоят ҳокими ўринбосари С.Азизов ва вилоят молия бошқармаси бошлиғи Ф.Юсуповларга таъмирлаш ишларини тез орада якунлаш бўйича аниқ чора-тадбирлар белгилаш, шунингдек, вилоят ҳокими ўринбосари Д.Аллаевга қурилиш якунига етганидан сўнг журналист ва мухбирларни очиқ ва шаффоф усулда бинога жойлаштириш бўйича вилоят ҳокимига таклиф киритиши белгиланган.\nШунингдек, вилоят ҳокими юқоридаги масала бўйича Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигининг вилоят бошқармаси бошлиғи У.Нусуров билан ҳам учрашиб, муаммони ҳал этиш учун ҳаракат қилаётганлигини, вилоятнинг журналист ва ижодкорлари учун муносиб шарт-шароитлар яратиб бериш бўйича бир қатор режалари борлигини ҳам маълум қилган.\nВилоят ҳокими ўринбосари С.Азизовнинг маълум қилишича, бинога ҳозиргача 1 миллиард 300 миллион сўм сарфланган. Аммо,таъмирлаш ишларини якунлаш учун яна қўшимча маблағ зарур. Ушбу маблағ масаласи ҳал этилиши билан таъмирлаш ишлари бошлаб юборилади.\nГриппга қарши эмланганлар пневмония бўлмайдими?\nКеча, Зойир Мирзаев бошчилигида Қарши шаҳри Шоҳбекат ва Нахшаб маҳаллаларининг И.Каримов кўчасига туташ қисмида ўрганишлар ўтказилди. Бу ҳақида Қарши шаҳар ҳокимлиги матбуот хизмати маълум қилди.Ана...


АҚШда даволанаётган Қувайт амири Сабоҳ ал-Аҳмад ал-Жобир ас-Сабоҳ вафот этди - Darakchi\nАҚШда даволанаётган Қувайт амири Сабоҳ ал-Аҳмад ал-Жобир ас-Сабоҳ вафот этди\nДУНЁ 29.09.2020, 19:58\nҚувайт амири 91 ёшли Сабоҳ ал-Аҳмед ал-Жабер ас-Сабоҳ АҚШда Миннесота штатидаги касалхонада вафот этди. Маҳаллий оммавий ахборот воситалари бу ҳақда хабар беришди, аммо хабар ҳали расмий тасдиқланмади, дея ёзмоқда Хабар.уз.\nКувайт қонунларига кўра, ас-Сабоҳнинг вориси валиаҳд шаҳзода ва амирнинг ўгай укаси, 83 ёшли Шайх Наваф бўлиши керак. Аммо ас-Сабоҳ тахтга кўтарилиш ҳолатида бўлгани каби, ворислик тартибини ўзгартириш мумкин: Қувайт миллий гвардияси бошлиғининг ўринбосари амир ўрнини босади. Носир ас-Сабоҳнинг тўнғич ўғли ва собиқ бош вазир шайх Носир ал-Муҳаммад шайх Мишаал ал-Аҳмед ал-Жобер ас-Сабоҳ.\nНосир ас-Сабоҳ 2035 йилгача иқтисодиётни ривожлантириш бўйича кенг кўламли ислоҳотлар дастурини "Янги Кувайт" («Висион» нинг саудиялик эквиваленти) ни бошқариши билан танилган, аммо унга қарши касаллик - ўпка саратони ўйнамоқда.\nТаиланд пойтахтида норозилик намойишлари давом этмоқда\nБМТ уюшган жиноий ташкилотлар коронавирусга қарши қалбаки дори-дармонлар ва вакциналар ишлаб чиқаришда фаоллашганини айтмоқда